“Biz biniciliği dünyaya öğrettik şimdi onlardan öğreniyoruz” - At DünyasıAt Dünyası
Türkiye’de biniciliğe olan ilginin her geçen gün arttığı bir gerçek. İsmi bu sporla özdeşleşen, Türkiye’de ve dünyada pek çok şampiyonluğa sahip ve şuanda Kemer Golf Resort Atlı Spor Kulübü’nde eğitmenlik yapan Kemal Öncü’yle bir araya gelerek binicilik sporunda ne seviyede olduğumuzu konuştuk. Öncü’nün temennisi, Türkiye’de bu işin daha profesyonelce yapılması.
1943 doğumluyum. Kendimi bildim bileli at binerim fakat profesyonelliğe doğru yürüyüşüm 1956’da başladı diyebilirim. Bu dönemde ata binmeye başladım ama daha çok Beşiktaş Genç Futbol Kulübü’nde futbol oynuyordum. Ortaokulu Urfa’nın Siverek ilçesinde okudum. O zamanlar Dicle ve Fırat olmak üzere iki takım vardı; ben Dicle’de oynuyordum. Daha sonra iki takım birleşerek Diyarbakırspor oldu. 1960’da babam Eyüp Öncü, askerlikten emekli olduktan sonra Türk biniciliğine önem verdi ve sivil biniciliğin kurucusu oldu. Süvari atı, Atatürk’ün dört süvarisi diye geçer ki, babam da bu dört süvariden biridir. Babam da dahil bu dört süvari Mussolini Kupası’nı kazandıktan sonra Atatürk, babama ve diğer üç arkadaşına “beni çok mutlu ettiniz” diyerek imzalı altın saat ve tabanca hediye etmiştir. Ben de eğitimimi babamdan aldım.
Hangi kulüplerde çalıştınız şimdiye kadar?
İlk İstanbul Atlı Spor Kulübü’nde çalışmaya başladım. Sonrasında Sipahi Ocağı’na geçtim. Sipahi Ocağı Atatürk’ün kurmuş olduğu bir kulüp. Ben 45 sene hizmet verdim Sipahi Ocağı’na. Babam da bir o kadar hizmet verdi. Sipahi Ocağı’nın formasını milli takım forması yaptık.
Şimdilerde İstanbul Atlı Spor Kulübü iyi çalışıyor; Ali Ersin elinden geleni yapıyor.
Bir de Galatasaray Kulübü’nün binicilik kısmını Alp Yalman ile beraber kurduk.
Şimdi ise Kemer Golf Resort Atlı Spor Kulübü’ndeyim. Kemer Golf Resort Atlı Spor Kulübü diğer kulüplere baktığımız zaman en iyi olanı şuan.
Şuan Kemer Golf Resort Atlı Spor Kulübü’nün baş antrenörüsünüz. Biraz çalışmalarınızdan bahsedebilir misiniz?
Her şey çok iyi. Çok yetenekli çocuklar var, çokta meraklılar. At binmek isteyen çocuklara da, yetişkinlere ile ders verebiliyorum burada. Deneyimlerimi aktarmaya, onların başarılarına katkı sağlamaya çalışıyorum. İstiyorum ki tüm Türkiye genelinde eğitim vereyim, deneyimlerimi paylaşayım.
Kaç atınız oldu şimdiye kadar?
20-25 tane olmuştur.
En çok sevdiğiniz atınız?
Kongo’yu çok seviyordum. 10 sene ayrı kaldık onunla. Amerika’ya gitmiştim. Döndüğümde dediler ki “bu ısırıyor, tepiyor hiç yanına girme.” Gittim dedim ki “kızım ne oldu sana” böyle dikti kulaklarını bakmaya başladı, yanına girip sevdim hiçbir şey yapmadı. Sonra geldi omuzuma koydu başını, baktım gözünden damla damla yaş akıyor.
Sizce binici ile atın ilişkisi nasıl olmalı?
Tabii ki at ile binici birbirleriyle anlaşacaklar; at biniciyi hissedecek, binici atı hissedecek, nerede ne yapacağı bilinmeli ki, netice alınabilsin. Bunu biliyoruz ama maalesef tatbik etmekte zorlanıyoruz. Aceleciyiz biz, hemen olsun istiyoruz. Biz biniciliği dünyaya öğrettik ama şimdi onlardan öğreniyoruz.
Biniciliğe başlamanın bir yaşı var mı?
Bence yaşı yok. Hele şimdi biniciliğe üç yaşında çocuklar başlıyor; onları küçük atlara bindirip gezdiriyorlar. Sonra pony’e geçiyorlar. Pony’lerin dresaj yapanı, mani atlayanları var. 10-12 yaşlarında ise büyük atlara geçiliyor. Binicilik öyle bir spor ki her yaşta yapılabiliyor.
Peki, başarılı olabilmek için küçük yaşta mı başlamalı?
Hayır. Mesela İsveçli bir binici, doktor tavsiyesiyle 36 yaşında ata başlıyor; iki dünya şampiyonluğu ve bir olimpiyat kazanıyor. Ciddi ciddi çalıştıktan sonra yaşı yok. Eliniz ayağınız tuttuğu sürece yapabileceğiniz bir spor. Mani atlamazsınız ama gezip dolaşabilirsiniz. Doğada açık havada yapılan bir spor; ne kadar stresli olsanız da o ata bindiğiniz zaman hiçbir şey kalmıyor kafanızda. Çünkü altınızda bir canlı var; ne yapacağı belli değil, aklınız ona takılıyor. İş hayatındaki, evdeki problemlerin hepsi siliniyor kafanızdan. Ata hükmettiğiniz için ise bütün vücudunuz çalışıyor.
Ülkemizde biniciliği nasıl değerlendiriyorsunuz?
Biraz önemsemiyoruz sanki biraz da bu işin sadece ticaretini yapar olduk. Ne yapmalıyız düşüncesinden çok, ne varsa onunla yetinelim; günü, seneyi kurtaralım düşüncesi hakim bizde. Yurtdışından eğitmenler gelmiyor. Çünkü yüksek ücret talepleri var; federasyon bunu karşılamakta zorlanıyor. Böyle olunca da aslında bizden daha iyi olmayan eğitmenlerden biniciliği öğrenmeye çalışıyoruz gibi bir durum ortaya çıkıyor.
Başarılı Türk eğitmenlerimiz de var tabii ki ama illa ki Avrupalı eğitmenler olsun isteniyor. Biz bugüne kadar gelen yabancı eğitmenlerden çok bir fayda görmedik açıkçası. Gene içimizdeki kişiler bize bir şeyleri öğretti. Eskiden süvari alayları vardı. Buralarda yetişen askerlerimiz eğitmenlik yapıyordu. Şimdilerde Bulgaristan’dan gelen seyisler bir kaç ay sonra bir kulüpte eğitmen olarak çalışmaya başlıyor.
Yurtdışındaki standartlar ile Türkiye’yi karşılaştırsak?
Yurtdışında ciddi müsabakalar var; bizde bir parkur hazırlanıyor ve bu parkurda sadece 80 cm koşuyoruz. Eskiden en düşük parkur 1.10cm’di. Türkiye’de 1.20 cm koşan binici, Avrupa’da 1.40 – 1.50 cm’i gördüğü zaman zorlanıyor. Hem binicinin göz hem de atın atlayacak idmanı yok.
Biniciliğin gelişmesi için ne yapılması gerekir sizce?
Bence biniciliği Anadolu’ya yaymak lazım. Anadolu’da bu işi yapacak bir sürü yürekli insan var. Bu da federasyonun, devletin ve sponsorların yardımı ile yapılabilir. Anadolu’da açılan her kulüp üç tane at alsa, bir de işini bilen bir hocayla çalışsa bu iş olur. Binicilik artık İstanbul’da daha çok gelir seviyesi yüksek insanların yaptığı bir spora dönüştü. Ciddi bir ekip kurup bu işi bilen, gerçekten katkı sağlayacak biriyle çalışılmalı. Türkiye’yi düşünmeliyiz.
Var mı sizce böyle bir isim?
İlk aklıma gelen isimler; Ata Zorlu, Nevin Okçuoğlu…
Bugün “gelin” deseler size, seve seve destek olursunuz?
Tabi ki deneyimlerimi paylaşmak isterim. Sadece Türkiye’de değil; Avrupa’da, Amerika’da, Orta Doğu’da ciddi başarılar elde ettim. Mesela Orta Doğu şampiyonluğum, Amerika’da eyaletler şampiyonluğum var. Bunlar kolay değil. Birikimimi niye paylaşmayayım, niye öğretmeyeyim?
Üniversitelerdeki antrenörlük eğitimlerini nasıl değerlendiriyorsunuz?
At antrenörlüğü en zor antrenörlüktür; ne futbola benzer, ne tenise, ne yüzmeye… Bir canlıyla biniciyi adapte etmek söz konusu. Bazı meslekler teorinin yanı sıra tecrübe de gerektiriyor. Antrenörlükte böyle bir meslek. 1.40cm’lik bir müsabaka koşmayan, o heyecanı yaşamayan bir kişi nasıl antrenör olabilir ki? Binicilik Avrupa’da spor olarak değil, sanat olarak tanımlanır. Nalbantlık, seyislik, at bakımı bu mesleklerde teori yeterli olabilir ama antrenörlükte pratik olmazsa olmazdır.
Yurtdışında ki antrenörlük eğitimleri nasıl?
Yurtdışında herkes hevesli bu işe; seyisinden tutun yüksek binicisine kadar… Herkes at binerek veya bu işi gerçekten bilen hocalarla çalışıyorlar. Mesela lise öğrencileri gelip at bakıyorlar. Avrupa’da hayvan sevgisi var her şeyden önce. At geliyor Avrupa’dan ne ısırır, ne teper böyle melek gibi; burada başlıyor ısırmaya, tepmeye! Çünkü burada bizim seyisimiz ona davranışı biraz farklı oluyor!
Şimdilerde daha küçük binicilik kulüplerinde kahvaltı yerleri var, oraya gidip ata binebiliyorsunuz ya da çocuğunuzu bindirebiliyorsunuz. Bunu nasıl değerlendiriyorsunuz?
Her ata biniş bir katkıdır. Onlarda sadece ata binip dolaşıyorlar sahilde, ormanda. Ama birisi “şöyle oturacaksın, ellerin bacakların şöyle olacak” derse ilerleme olur.
Ata binmek isteyen kişilere önerileriniz nelerdir? Nereden başlayabilirler?
İlk önce kendilerine bir kulüp seçip orada ciddi olarak at binmeleri lazım. Dresajı bilmeyen ata da binemez, atlama da yapamaz onu bilmesi lazım. Doğru seçim ile olur bu iş.
Doğru seçimi nasıl yapacaklar?
Doğru bir seçim doğru bir kulüp ve doğru bir hoca anlamına geliyor.
Binicilerden başarılarını takip ettiğiniz bir isim var mı?
Sencer Can, Sencer Horasan, Hulki Karagülle var. Ata Zorlu da var ama sanırım bıraktı artık koşmayı, eğitimler veriyor artık. Gençlerden de Yaman Pak var. Melisa Tapan’da çok iyi biniyor.
Unutamadığınız bir anınızı paylaşmak ister misiniz bizimle?
Unutamadığım çok anı var ama bir tanesini anlatırken hep gözüm yaşarır; Bulgaristan’da bir Balkan Şampiyonasındaydım. Bulgaristan Deliorman’da oturan Türklerin hepsi müsabaka var diye gelmişti. Orada ben atı ısıtırken ihtiyar bir bey geldi yanıma “hadi koçum şu yarışı kazan, Türk bayrağı direğe çıksın sonra da İstiklal Marşı’nı dinleyeyim… Ölsem de gam yemem” dedi. Ondan sonra koştuk, ben kazandım, birinci oldum. Ekipçe de kazandık; sonra o ihtiyar geldi çizmeme sarıldı başladı ağlamaya. Dedi ki: “İşte bu marşı dinlettin ya bize Allah senden razı olsun.” Bu anı hiç unutamam.
Atatürk binicilik dört süvari Kemal Öncü Kemer Golf Resort Atlı Spor Kulübü Mussolini Kupası Sipahi Ocağı