Neo-Plastizm - Forum Geliyoo
"Benim, resimde değiştirmeğe zorunlu olduğum ilk şey renkti. Saf renk lehine olarak doğa rengine son verdim. Doğa renginin tuval üzerinde gösterilemeyeceğini hissetmeye başladım. İçgüdüsel olarak duymağa başladığım şey, resmin doğa güzelliklerini anlatabilmesi için, yeni bir yol bulmanın zorunlu olduğu idi.'' Mondrian yazısına şöyle devam ediyor: "Benim, içinde iki şeyi kavradığım problem aydınlanmıştı. Birincisi: Tasvir eden sanatta, gerçeğin, yalnız renk ve biçimin dinamik hareketlerinin dengesi ile anlatılabileceği, ikincisi: saf araçların, amaca ulaşmak için en etkili yolu garanti ettiği... Gittikçe, kompozisyonun sonunda bütün eğik çizgileri, dikey ve yatay hatlardan ibaret kalıncaya kadar çıkardım. Bu yatay ve dikey çizgiler, birbirinden ayrık ve serbest haç şekilleri meydana getirdiler. Denizi, göğü ve yıldızları gözlemleyerek, bunların fonksiyonlarını, birbirini kesen birçok dikey ve yatay çizgilerle biçimlendirmeyi denedim.
Sanatın amacı, gerçeğin açık bir algısını söylemektir.'" Yukarıda, Mondrian'ın çeşitli yazılarından alınan parçalar, onun sanatı ile ne demek istediğini anlatmaktadır. Onun Kübizm'den neden ayrıldığı hususunda dostu (Sweeney)e yazdığı mektup önemlidir: "Biliyorsunuz ki, Kübizm'in niyeti başlangıçta kesin olarak oylumları ifade etmekti. Üç boyutlu oylum (doğal olanı) demek ki mevcuttu. Bu gene gösteriyordu ki, Kübizm gerçekte doğasal kalıyor ve soyutlaşmaya gidiyordu, fakat soyut değildi. Bu benim soyutlaştırma anlayışıma zıttı. Benim soyut anlayışıma göre oylumun yok edilmesi gerekiyordu. Bundan ötürü ben satıh'a hizmet ile hacmi tahrip etmeğe vardım. Bundan sonraki sorun, yüzeyi de tahrip etmekti. Ben bunu, yüzeyleri boydan boya kesen hatların yardımı ile yaptım. Fakat yüzeylere pek o kadar dokunulmuş olmadı.
Bu bir kristalizasyon, durumun saptanmasıdır. Bu noktada insan durmak zorundadır, zira, burada muazzam ilişkilerin yetkin uyumunu buluyor. Dikey çizgi aracılığıyla burada yatay çizgi saptanıyor. Her iki çizgi, yalnız birbirleriyle karışmış ve birbirlerinden ayrı olarak bulunuyorlar. Bunun üzerine düşünüyorum. Neden ben bu kadar sarsıldım? Hangi durumlar ve biçimler benim hayatımda buna benzer bir sarsılmaya neden oldular? Aklıma, ağır saçağı ile Parthenon ve sonra, tekrar, tamamen başka şeyler, bitirilmemiş gibi etkisi olan zarif ve ifade dolu eserler geliyor: Akşam ışığında, yapılmasına büyük deha harcanmış olan çatısı ile, Akropolis'teki Parthenon gibi dev bir etki yapmayan Rouen'deki Tour de Beurre.
Fakat ben bütün ölçülerin yerini, iki çizgi ile saptıyor ve şöyle diyordum: Bu yeterlidir. Ne azla kanaat, ne ulvi sınırlanma. Genişlik ve yükseklik. Her şey bunun içinde, bu şiir ve mimari anahtarı içinde sonuca ulaştırılmış. Ve bu her şeye yeter."