Amerikalı Türkler için basit Tax kavramları — Birinci Bölüm
Amerika’da yaşayan bir Türk iseniz ve her sene vergilerinizi bildirme (tax filing) sizi korkutuyorsa, o zaman bazı temel terimleri öğrenmek sureti ile hem devletten geri alacağınız vergi iadesini arttırmış olabilir hemde korkularınız yenebilirsiniz. Burada ilk bilinmesi gereken durum, evli mi bekar mı, ya da head of household mu gibi şartlara göre ödediğiniz verginin değişecek olması. Bunları bir sonraki yazımda daha detaylı olarak anlatacağım.
Şimdi kısaca bazı terimleri anlamak ile başlayalım:
Bu sizin toplam geliriniz. İçinde aldığınız maaş ve ödemek zorunda olduğunuz vergide bulunmakta. Aynı zamanda başka yerlerden gelen gelirleriniz de bunun içine dahil olacaktır. Mesela iki işte birden çalışıyorsanız, kira gelirleriniz varsa, vs.
Bu, devletin vergilendireceği gelir demek. Yani vergi hesaplamanızı yaparken bu gelir üzerinden yapacak demek. Herkesi aynı yüzdelik oranlamı vergilendiriyor? Hayır. Peki neye göre vergi yüzdeniz belirleniyor? Cevap: Tax Brackets… Bundan sonra bunu kastederken TI diyeceğim.
Bunu tam olarak anlamak için aslında deductionları anlamak lazım. Ama şimdilik aklınızda bulunsun, bu toplam gelirden deductionlar çıkarıldıktan sonra vergilendirilen miktarın kendisi. Bundan sonra vergilendirilecek olan toplam gross income’dan bahsederken buna AGI diyeceğim.
Sizden yüzde kaç vergi alınacağını söyleyen miktar maaşınıza göre değişiyor. Maaş aralıklarına göre kesilecek vergi yüzdesinin içinde bulunduğu kısımlara tax brackets deniyor. Mesela, 2017 yılı için yıllık toplam gelirim $37,951 ila $91,900 arasında olan bir bekar arkadaşın, ödemesi gereken toplam vergi maaşının %25 ine tekabul ediyor. Ama tabi mesele bu kadar basit değil. Çünkü gelirinizin hepsi otomatik olarak vergilendirilebilir olmuyor. Bu noktada devreye deduction kavramı giriyor.
Belkide insanların kafasını en çok karıştıran kısım burası olabilir. Deduction kesinti demek. Ama neyden kesinti? Devlet vatandaşlarına yardımcı olmak için vergilendirilebilir gelirlerinden kesintiler yapıyor. Bu şu demek, mesela 100K toplam geliriniz var yıllık. Devlet size otomatik olarak personal exemption adı altında $4000 deduction veriyor. Bu miktarı 100K dan düşürün, geriye kalan 96K üzerinden devlet vergilendirme yapmaya başlıyor. Bitti mi? Hayır. Aynı zamanda size iki farklı deduction yapma yani vergilendirmeye tabi tutulacak olan toplam gelirinizi farklı şekillerde düşürme şansı veriyor. Bunlardan bir tanesi standard deduction olarak geçiyor, diğeri ise itemized deduction.
Devletin otomatik olarak evli olup olmadığınıza, vs. gibi değişen duruma bakarak sunmuş olduğu standard eksiltme. Mesela, 96K üzerinden devam ettiğimizde, yine bu bekar arkadaş 2017 yılında $6300 standard deduction almış oluyor ve vergilendirilebilir toplam geliri $92700 miktarına düşmüş oluyor.
Devlet aynı zamanda vergi müelliflerine deduct edilebilir harcamalarını itemize etmek yani teker teker girmek sureti ile TI yı düşürme şansı veriyor. Bunlara örnek olarak hastane masrafları verilebilir. Ama herşey deduct edilemiyor. Bunu unutmamak lazım.
Burada önemli bir durum var. Eğer itemize ettiğiniz harcamalarınız toplamda, size otomatik olarak sunulan standard kesintiden fazla değilse, o zaman standard kesintiyi tercih etmek sureti ile daha az vergi verirsiniz.
Peki HSA ödemeniz var, eğitim borcunuzu ödüyorsunuz ve önceki sene taşındınız? Bunlar farklı kategoriye giriyor. Evet eğitim borcunuz için ödediğiniz faizi, taşınma masraflarınızı ve HSA, IRA hesaplarınıza yatırdığınız paraları TI’dan düşürmek mümkün. Ama bunların diğer deductionlar’dan farkı above the line olması..
Above-the-Line Deduction (ATL) vs. Below-the-line Deductions (BTL)
Bazı deductionları kullanabilmek için itemized deductions yöntemini seçmek zorundasınız. Hem itemized hem de standard kesintileri aynı anda kullanamıyorsunuz. Sadece birisi… Ama ATL diye adlandırdığımız kesintiler standard kesintide bile kullanılabiliniyor. İşin güzelliği burada. BTL ise sadece itemized durumunda kullanılabilen kesintiler.
O zaman standard deduction seçtiğinizde bile hala HSA, IRA, vs. gibi ATL olan deductionları göstermek sureti ile AGI miktarını daha da düşürmüş olacağınızdan daha az vergi vereceksiniz. Diğer ATL kesintilerini görmek burayı ziyaret edin.
Mortgage Ödemeleri Olanlar!
Maalesef mortgage ödemelerinizde ödediğiniz faiz below-the-line deduction. Eğer itemize yapmaz iseniz, bu faizin size hiç bir faydası olmuyor…
Olay çok uzamadan bir örnek vermek istedim. Daha başka kesintiler var ama onlarıda sonra anlatacağım.
Diyelim ki Tarık’ın yıllık kazancı 100K. Kendisi bekar ve yakışıklı bir mühendis. (Aslında evli ama örnek işte…) Ama devlet bunları pek sallamıyor ve kendisinden güzel bir şekilde kazandığı paranın ciddi bir kısmını almak istiyor. Kendisine diyor ki: Senin toplam gelirine bakınca girdiğin vergi katmanı (tax bracket) 25%. O zaman senin 25K paranı alacağım sana 75K kalacak. Ama sonrasında merhamet ediyor ve diyor ki kölelerimin çoğuna sunduğum bir miktar indirim var, onu sana da sunacağım. Buna personal exemption diyorum ve bu yıl için bu $4000. Şimdi senin maaşını $96K üzerinden vergilendireceğim diyor. Sonra yine biraz daha merhamet ediyor ve diyor ki bir de herkese sunduğum standard bir indirim var ve bu da 2017 yılında bekarlar için 6300 dollars. Bu miktarıda düşüyorum ve şimdi senin maaşını 92700 üzerinden vergilendireceğim. Ama Tarık bir artistlik yapıp belki benim kendi harcamalarım vardır, standard kesintin senin olsun, ben itemize edeceğim diyor ve başlıyor deduct edebileceği yıl içinde ki harcamalarına:
Hastane Masrafları: $1000
Charity Yardımları: $3500
Başka bir halt yok açıkçası…
Unutmadan söyleyeyim: IRS sadece adjusted gross income miktarının 7.5% kısmını geçen kabul edilebilir hastane masraflarını deduct etmenize izin veriyor. Yani yukarıda ki $1000 aslında hiç bir işe yaramıyor bu durumda. Bunu detaylı olarak sonraki yazımda anlatacağım.
Sonra Tarık bakıyor itemize ettiği miktar devletin ona sunduğu $6300 standard kesintiden daha fazla değil. O zaman itemize etmekten vazgeçiyor ve devletin sunduğunu almaya karar veriyor. Bitti mi? Bitmedi…
Tarık 2017 yılında okul taksitleri için $1000 faiz vermiş. Bir de HSA hesabına $2000 koymuş. Faizler ile yıllarca sömürülen Tarık için gün doğuyor ve bunları da vergiden düşürmek için Above the Line adı altında deduction olarak gösteriyor. Derken Tarık’ın ödemesi gereken vergi $90700 üzerinden oluyor. Eğer yıl içinde vergi ödemiş ve aslında ödemesi gereken vergiden daha çok ödemiş ise, devlet kendisine aldığı paranın bir kısmını geri veriyor. Ama tabi hayat her zaman bu kadar güzel olmuyor…
Bir sonraki yazımda daha başka kısımlardan devam edeceğim. Örneğin Tax Credits gibi… Aynı zamanda personal exempt kavramını biraz daha açacağım. Sonrasında ise W4 ile alakalı bazı detaylara değineceğiz…