James Franco'dan Faulkner ve McCarthy
William Faulkner(solda), Cormac McCarthy
Oyuncu ve yazar James Franco yönetmenliğe el atıyor. İki uyarlama için önümüzdeki ayları ve 2012'yi bekleyin
Örümcek Adam ve 127 Saat gibi filmlerden tanıdığımız oyuncu/yazar James Franco yönetmenliğe el atıyor. Entertainment Weekly, Franco’nun William Faulkner’ın ‘Döşeğimde Ölürken’ ve Coen kardeşler tarafından sinemaya uyarlanan ‘İhtiyarlara Yer Yok’ romanıyla tanınan Cormac McCarthy’nin ‘Blood Meridian’ yapıtlarını yöneteceğini duyurdu. Faulker’ın kitabından uyarlanan filmin çekimlerine 2011 yazında başlanacak ve McCarthy’nin kitabının filmi 2012’de onu takip edecek.
1949 Nobel ödüllü Faulkner’ın romanı aslında sinema için zor bir seçim çünkü iç monologlarla sürüp gidiyor. Franco da romanı nasıl uyarlamayı düşündüğü sorusuyla sık sık karşılaşıyor olmalı ki kafasındakileri şöyle özetlemiş: “Faulkner’ı çekerken anlatıcıları dönüşümlü kullanacağım. Kitaptaki kadar katı aralıklarla giderseniz, örneğin Cash deyip bir süre sadece Cash’le uğraşırsanız filmde hoş duracağını sanmıyorum. İzleyicilerin karakterlerin içine girebilmeli ama filmlerde işler kitaplardakinden farklıdır.”
Bir dip not olarak belirtelim –geçen yıl öykü kitabı yayımlanan Franco, Allen Ginsberg’i oynadığı ve bizde de yanılmıyorsam İstanbul Film Festivali’nde gösterimi yapılan Uluma filmiyle büyük beğeni toplamıştı. Nefes kesici bir Ginsberg performansı sergilemekle kalmıyor aynı zamanda Uluma’yı da Ginsberg’e taş çıkartacak kadar iyi okuyordu.
Afyona yatırmadığını alkole yatırdı
Bazı yazarlarla ilgili ne kadar az şey bilirseniz yazdıklarını sevmeniz o kadar kolaylaşır. (Yazar, yapıtıyla ne kadar bir tutulmalıdır tartışmasına girmeyeceğim.) Washington Post geçtiğimiz günlerde Thomas de Quincey ile ilgili bir makale yayımladı. ‘İngiliz yazar ve keşin büyüleyici hayatı’ başlıklı yazı De Quincey’nin afyon kullanma alışanlığına ağırlık veriyordu. Romantik dönemin en önemli deneme yazarlarından biri olarak görülen ve korku hikayelerinden politik metinlere pek çok yapıta imza atan De Quincey anlaşılan sadece afyon bağımlısı bir alkolik olarak kalmıyormuş, aynı zamanda hayatının çoğunu alacaklılardan kaçmak için bir evden diğerine taşınarak geçirmiş. Yazdıklarından kazandığı paranın afyona yatırmadığı kısmıyla da kitap satın alıyormuş.
De Quincey ilginç bir karakter, üst sınıftan olmasına karşın kahyasıyla evlenip 19. yüzyılda ufak çaplı bir skandala yol açan, sıkılıp Oxford’dan ayrılan, faturalarını ödemediği için defalarca resmi duyurularla rezil edilen yine de döneminin en çok okunan üç-dört isminden biri olmayı başaran yazar her on-yirmi yılda bir yeniden gündeme taşınan isimlerden. Washington Post anladığım kadarıyla De Quincey’e, Burroughs tarafından başyapıt olarak nitelenen ‘Bir İngiliz Afyon Tiryakisinin İtirafları’ isimli yapıtının yeni baskısı ve Robert Morrison tarafından yazılan yeni De Quincey biyografisi nedeniyle yer vermiş. Biyografide De Quincey’nin “Macbeth’te Kapının Çalınışı Üzerine” gibi çalışmalarına da yer veriliyor. (Macbeth ve eşi kralı öldürdükten sonra aniden kapının çalındığını duyarlar, De Quincey’e göre kralın öldürülmesi zamanın donduğu bir noktada gerçekleşir, kapının çalınışı gerçeğe, zamanın kendisine dönülen anı işaret eder.) Umarız De Quincey’nin diğer yapıtlarını çeviren İş Bankası Yayınları bu çalışmaya da el atar.
Editörler kesip biçmeli mi?
Makalede ‘editör’ kelimesinin İtalyanca ‘redattore’den geldiği söylenmiş. Ama İngilizcede redaktör denildiğinde çoğu zaman metni -bir anlamda ya da her anlamda- sansürden geçiren kişi anlaşılıyor. Editörün Sovyetler Birliği döneminde olduğu gibi böyle bir rol oynaması da mümkün elbette. İtalyan editör Alberto Rollo’ya göre İtalyan yazarlara editörün ‘sansürcü’ olmadığını öğreten ve yazarın yardım alabileceğinin altını çizen Umberto Eco olmuş. “Editörler ve yazarlar son yirmi yılda çok değişti” diyor Rollo. “Artık birlikte çalışmasını biliyorlar.” Ama Almanya ve Rusya’da durum farklı –editör pazarlamacı ve reklamcı olarak görülüyor. ABD’de bile editörlerden kurtulup pazarlamacılar tarafından bir araya getirilen okuyucu/test gruplarına yer verilmeye başlanmış.
Türk yazarları temsil eden Amy Spangler ise Türkiye ’de editörlüğün geleceğinin parlak olduğunu söylemiş. “Okuyucular daha iyi kitaplar bekliyor, bu sayede yayınevleri editörleri işe almak, onlara daha fazla yetki tanımak zorunda. Yazarlarsa eleştiriye açık olmayı öğreniyorlar. İsterseniz buna iyimserlik deyin ama ben durumu böyle görüyorum.”