Ambargoyu fırsata çevirdiler
Türkiye’ye yönelik son dönemde uygulanan örtülü ambargolar, savunma ve havacılık sanayiinde sıçramanın da işaret fişeği oldu. İhracatta ve yüksek teknolojili üretimde tüm dünyada dikkat çeken sektör, dışa bağımlılığı en aza indirecek adımları hızla atıyor.
Savunma sanayi son yıllardaki performansıyla adeta parlayan yıldız. 700 şirket bu alanda faaliyet gösteriyor. Son 6 yılda Türkiye’nin ihracatı yüzde 10.5 artarken, savunma ihracatı yüzde 61.3 arttı. Sadece bu yılın ocak-ekim döneminde yüzde 37.5 artış kaydeden savunmanın, son 12 aylık ihracatı ise 2.7 milyar dolara çıktı. En fazla yüzdesel artış savunmadan gelirken, çarpıcı ve can alıcı diğer bir nokta ise 1 kilogram ihracat başına elde edilen döviz.
‘1’E 50’ SAVUNMA GÜCÜ
Türkiye’nin kilo başına ortalama ihracatı 1.32 dolarken savunmada kilo başına ihracat 47 dolarlara tırmandı. Bir başka deyişle savunma sanayiindeki yatırımın ekonomiye geri dönüşü, diğer sektörlere göre 50 kat daha fazla. Yani savunma sanayi büyüme ve ülke güvenliği için kritik önemde. Peki son yıllardaki bu sıçrama nasıl yakalandı? Bu sorunun yanıtını, Türkiye’nin geldiği seviyeyi ve yeni stratejileri, Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayi Başkanı Prof. Dr. İsmail Demir’den dinledik.
Haftasonu Antalya-Belek’te Savunma ve Havacılık Sanayi İhracatçılar Birliği tarafından düzenlenen ‘Savunma ve Havacılık Sanayiinde Küresel Stratejiler Konferansı’nda bir araya geldiğimiz İsmail Demir, Türkiye’ye karşı kısıtlayıcı tavırların (ambargo) arttığını vurguladı. Demir, bu uygulamalar nedeniyle eksiklerin görüldüğünü ve özellikle stratejik ürünlerde tam bağımsızlığın sağlanması için savunma yatırımlarına hız verildiğini ifade etti.
Barış Pınarı ve Fırat Kalkanı harekatlarına dikkat çeken İsmail Demir, yaşananları şöyle özetledi: “Barış Pınarı’nda muhtelif ülkelerden ne tür açıklamalar geldiğini gördünüz. Kargo uçağı A400M gibi çok uluslu bir projede bile kısıtlama getirilmesi iddiaları atıldı. Zaten bir süredir örtülü kısıtlamaların geldiğini biliyorduk. Kimse ‘size ambargo koyduk’ demiyordu ama çeşitli taleplerde yavaşlamalar, süre uzatmaları, bazı şirketlerin ‘bu ürünü size gönderemeyiz, size gönderilmesi istenmiyor’ gibi tavırlarıyla karşılaştık. Bunların hepsi bizim için uzun vadede faydalı oldu. Bir anlamda uyanmış olduk. Dikkatimizden kaçan ve yabancı bağımlılığı olan ürünleri bu vesileyle yerlileştirmek için derhal harekete geçme fırsatı bulduk.”
LİG ATLADIĞININ İSPATI
Savunma sanayiinde 2023 ihracat hedefi 10.2 milyar dolar. İhracatta otomotiv ve tekstilden sonra lokomotif olmaya aday sektörlerden savunmanın, daha önemli bir misyonu olduğuna işaret eden İsmail Demir, “Savunma ve havacılık ihracatında ulaşılacak rakam, teknoloji anlamında Türkiye’nin lig atladığını ve yetkinliğini dünyaya ispatlayacak” dedi.
DÜNYA İLE BAŞABAŞ REKABET
Uzun vadede ayakları yere basan şirket ve ürünler çıkarmak istediklerini ifade eden Demir, “Elektronik harp, elektromanyetik sistemler, lazer, yapay zeka ve yazılım gibi bir dizi alanda çok önemli çalışmalarımız var. Dünya ile atbaşı gideceğimiz alanlar bunlar” diye konuştu.
ATAK VE GÖKBEY’E YERLİMOTOR 2020’DE
TEI (TUSAŞ Motor Sanayii AŞ/TUSAŞ Engine Industries) ile geliştirilmekte olan yerli helikopter motorunun Atak ve Gökbey tarafından kullanılacağını söyleyen Demir, “Helikopter motorunu önümüzdeki yılın sonunda çalıştıracağız” açıklamasında bulundu. Demir, Pakistan’a Atak helikopteri satışında ABD’den motor konusunda alınacak lisans için sürecin devam ettiğini dile getirdi.
İHRACAT GERÇEKLEŞTİRİLEN İLK 10 ÜLKE
MİLLİ MUHARİP UÇAĞI 2028’DE ENVANTERDE
Yerli savaş uçağının 2023’te hangardan çıkacağını ve testlere başlanacağını aktaran İsmail Demir, “Uçağın motoru şu anda dünyada satılan motorlardan biri olacak. Bu motorun da yerli olmasını istiyoruz. Ama bu uzun bir süreç. Yerli uçağın TSK envanterine 2028-2029 gibi girmesini planlıyoruz” dedi.
F-35 VE SU-35 KONUSU
F-35 konusundaki son durumu da değerlendiren İsmail Demir, “Bizim açımızdan ortaklık bitmiş değil. Bir yolu bulunur mu diye konuşacağız. Konuşulursa çıkar yol bulunabilir” dedi. F-35’e alternatif SU-35’lerin alınmasının gündemde olup olmadığıyla ilgili de Demir, “Birbirinin yerine geçecek uçaklar değil. Tek benzerliği 35 rakamı. İnceliyoruz. ‘Yarın alıyoruz’ diye bir şey söylemek mümkün değil” şeklinde konuştu.
Geçen günlerde Ankara’da Hava Kuvvetleri tarafından yapılan testlerin ‘S-400 test edildi’ diye lanse edilmesinin abartı olduğunu belirten Demir, kurulum sürecindeki olağan adımların izlendiğini anlattı.