Cenk Nameler, Modern Çağa Yenildi
İslam tarihinde Hz. Muhammed ve dört halifenin özelliklede Hz. Ali’nin kahramanlıklarını anlatan Cenk Nameler, modern çağa yenildi.
Türk kültürünün en önemli etkinliklerinden biriydi eskiden Cenk Name okumak. Köy odalarında insanlar bir araya geldiğinde Hz. Muhammed ile Hz. Ali dönemine ait yazılı kahramanlık destanları okunur, kış mevsiminin o uzun geceleri böylece şenlenirdi.
Ancak iletişim çağı, Modern Çağ, Teknoloji çağı isimleriyle anılan günümüz dünyasında Cenk okumak, tarihe karışıyor. Bu kültürün son temsilcileri de birer birer kayboluyor. Cenk Name okuma denince akla gelen isimlerden biride Kahramanmaraş’ın Ekinözü İlçesi, Yukarı Ortaören Köyünde ikamet eden 60 yaşındaki Ahmet Aslan. Yırtılmaya yüz tutmuş kitabıyla köyde zaman zaman Cenk Name okuyarak insanların gönüllerini mest ediyor. Manevi ağırlığı insanları bu okumalara bağlıyor.
Ahmet Aslan’ı köyde bulup bu işe neden merak saldığını ve Cenk Name okumanın neden tarihe karıştığını konuşuyoruz. Ahmet Aslan, köyde görev yapan bir imamın Cenk Name okuması ile bu işe merak salmış. Yıllar geçtikçe okumayı ilerletmiş. Televizyondan önceki tarihin aranılan isimlerinden biri olan Ahmet Aslan, köy odalarının baş tacı olmuş. Aslan o dönemi şöyle anlatıyor, “ben çok küçük yaştan beri Cenk Name okuyorum. Televizyonların çıkmasıyla birlikte köy hayatı da olumsuz etkilendi. Eskiden köy odalarında oturup sohbet eder ve Cenk name okunurdu. İnsanlar mest olurlardı. Şimdi Televizyonlar çıktı başka araçlar çıktı, bu iş bitme noktasına geldi. Şimdiler de kendime okuyorum. Ya da çok yakın tanıdıkları olduğunda, özel istek geldiğince okuyorum.”dedi.
“Hacca gidenlere de yardımı oluyordu”
Ahmet Aslan, Cenk Name dinleyenlerin Hac ve Umre niyetiyle gittikleri kutsal topraklarda da yardımı olduğunu ifade ediyor. Aslan, “Cenk Nameleri dinleyip Mekke yada Medine’ye gidenler, Cenk Namelerde bahsedilen yerleri gördüklerinde tanırlardı.”diyor.
Aslan Şöyle devam etti: “Bu kitap siyerlerden derlenen kahramanlık öykülerini anlatıyor. Şimdilerde Cenk Name okuyan sayısı toplasanız bir elin parmaklarını geçmez. Zaten fazla merak eden de olmuyor. Ben çocuklarımdan bazılarına öğrettim. Ama geçmişte olduğu gibi talep gören bir olgu olmayınca insanlar kendilerine okuyorlar ve öldüklerinde de onlarla birlikte kayboluyor. ”
Köylüleri de o sıcak günleri özlemle anıyorlar. Köylüleri, çok küçükken dinledikleri ve etkilendikleri bu Cenk Nameleri neredeyse unutma noktasına gelmişler.
Cenk Name nedir?
Eski Manzum ya da düzyazı biçiminde yazılan, savaş ve kahramanlık öykülerini anlatan kitaptır.
Türkler İslâmiyetle tanıştıktan sonra, İslâmiyetin tanıtılması ve yayılması için büyük çaba göstermişlerdir. Bu durum, dillerinde, edebiyatlarında ve kültürlerinde köklü değişiklik yaratmıştır. Cenk Name bu köklü değişiklikleri sadece bir örnektir. Ayrıca Cenk Namelerde son Peygamber Hz. Muhammed’ (S.A.V)’inde savaş alanlarında gösterdiği Kahramanlıklar geniş yer tutar.
Hz. Ali Cenknâmeleri edebî tür de özellikle 13.yy Türk edebiyatında önemli örneklerle kendini göstermiştir. Hz. Ali, Türk kültürü içerisinde, diğer İslâm önderlerinden farklı ve özel bir yere sahiptir. Onun kahramanlıkları dilden dile anlatılarak, kimi zaman tarihî hakikatleri de aşarak menkabevi bir boyuta ulaşmıştır. Onun içindir ki, Hz. Ali ve onun etrafında gelişen cenknâmeler, Türk kültürü içerisinde oldukça geniş bir yer tutar.
Fütüvvet anlayışına Hz. Ali'nin örnek teşkil etmesi, "Lâ fetâ illâ Ali lâ seyfe illâ Zülfikâr" ifadesi ile temellendirilmiştir. Hz. Ali'nin kahramanlığını anlatan bu ibare, tekkelerde zevkle okunan Zülfikârnâme'lere "redif", Yeniçeri Ocağı'nın sancağına "sembol" olmuştur. Cesaret ve şecaati ile gönüllerde yer edişi onun, "Haydar-ı Kerrâr" ve "Şâh-ı Merdân" sıfatlarıyla tanınmasına yol açmıştır. Hz. Ali'nin fütüvveti, onun cesaret ve kahramanlığı kadar, ahlâk ve faziletini de temsil etmiştir. Hz. Ali'nin fütüvveti ile ilgili yaşanmış örneklerin sunulduğu en önemli eserler, kuşkusuz Cenknâme'lerdir. Cenknâmeler, tekke ve dergâhlarda, köy odalarında yoğun bir şekilde okunmuş, Hz. Ali'nin İslâm'ın yayılması için yaptığı mücadeleleri anlatan menkıbeler, insanlarımızın zihin ve gönüllerine kazınmıştır. Cesaret, kahramanlık, fedâkârlık ve vefâkârlık gibi duyguların gelişmesinde bu menkıbelerin tesiri büyük olmuştur. İnsanımızın zihninde Hz. Ali, din ve imanla özdeşleşmiştir. Onun ahlâkını örnek alanlar, örnek olmuşlardır.