Para nedir ve Paranın işlevleri nelerdir?
Para, banknot, kağıt para ve demir para gibi kavramlar gerek gündelik gerekse kurumsal hayatın ayrılmaz parçası olmuş durumda. Peki hiç düşündünüz mü? Para dediğimiz şey aslında nedir? Paranın tarihçesi, paranın ilk kullanıldığı alan, paranın tarih içerisindeki önemi nedir? Bu yazımda şarkılara, filmlere hatta ölümlere konu olan parayı inceleyeceğiz.
Para tek bir cümle ile “değiş tokuş aracı” olarak tanımlanmaktadır. Günümüzde mal ve hizmet satın alırken ödediğimiz takas bedeline para adı verilir. Tarih içerisinde altın, gümüş, bakır gibi madenlerden yapılmış olan paralar günümüzde artık daha değersiz materyallerden üretilmektedir. Kağıt para adından da anlaşılabileceği üzere kağıttan üretilir. Ancak karşılığı devlet tarafından taahhüt edilir. Para, devlet güvencesi altındadır.
Klasik bir bilgi olarak paranın Lidya’lılar tarafından bulunduğunu söylemeden olmaz. Ancak o dönemde kullanılan para ile şimdiki para kavramı arasında dağlar kadar fark var. Paranın halk tarafından kullanılan yaygın bir araç olması çok daha yakın tarihlere uzanmaktadır. Para, kullanılmaya başlandığı ilk yıllarda sadece tüccarlar tarafından mal alınıp satılırken bir teminat, güvence olarak kullanılıyordu. Kahvehanelerdeki “marka” kavramı gibi düşünebiliriz. Çok çeşitli mal ticareti giderek gelişirken, tüccarlar arasında ortak bir değer yargısı arayışı paranın bulunmasına sebep olmuştur. Para dünya üzerinde yaşayan her insan için ortak olan az sayıda kavramdan, değerden biridir.
Etimolojik köken olarak para, dilimize Farsça’dan geçmiştir. Farsça’da “pare” yani küçük parça anlamına gelen sözcük yıllar içerisinde değişime uğrayarak “para” olarak karşımıza çıkmaktadır.
Tüm kaynaklarda paranın dört temel işlevi olduğundan bahsedilir. Paranın işlevleri sınavlarda da karşınıza çıkabilir.
Paranın değişim aracı işlevi: Para bir mübadele yani değişim, takas aracıdır.
Paranın hesap ve değer birimi işlevi: Paranın değeri ortaktır. Yani yırtık para daha az değere sahip değildir. Tüm paralar kullanıldığı her bölgede eşittir.
Paranın değer biriktirme ve spekülasyon işlevi: Tasarruf ve yatırım araçlarının en yaygını paradır.
Paranın bir iktisat politikası aracı olması işlevi: Para, iktisat politikalarını kontrol etmede en önemli araçtır.
Dünyanın tüm ülkelerinde para, merkez bankaları tarafından basılır. Ülkemizde Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası kontrolünde karar verilen iktisadi politikalara göre para bastırılır. Para, TCMB yönetim ve kontrolündeki darphanelerde bastırılır. Merkez bankaları ülkelerin durumlarına göre özel veya kamu teşebbüsü olabilir.
Önceki İçerikBorsanın tarihçesi ve Borsanın geçmişi
Sonraki İçerikBankanın tarihçesi ve Dünyanın İlk Bankası