Y.DOÇ.DR. ABDULLAH CİNDAŞ | Akademik Bilgi Sistemi
Y.DOÇ.DR. ABDULLAH CİNDAŞ
NAİME BAYRAM AYVACIOĞLU (2003)
Metotreksat kullanan romatoid artritli hastalarda folik asit desteğinin metotreksatın yan etkileri ve plazma homosistein düzeylerine etkisi The effects of folic acid supplementation on the side effects of homocystein in the patients with rheumatoid arthrisit that use methotsexate
64 ÖZET M etotreksat Kullanan Romatoid Artrit’li Hastalarda Folik Asit Desteğinin Metotreksat’ın Yan Etkileri ve Plazma Homosistein Düzeylerine Etkisi Günümüzde en sık görülen romatizmal hastalıklardan biri olan Romatoid Artrit sistemik bir hastalık olmasına rağmen esas olarak sinovyal eklemleri tutar. Hastalık kısa sürede destrüktif hale gelip ciddi deformiteler ve özürlülük gelişebilir. Bu nedenle erkenden hastalık modifiye edici ajanlarla tedaviye başlanmalıdır. Çalışmalarda hastalık modifıye edici ajanlar içinde etki-toksisite profili en iyi olanı metotreksat olarak bildirilmiştir. Ancak yine de bazı toksisiteleri nedeniyle etkili olmasına rağmen metotreksat kullanımına son verilebilmektedir ve bu yan etkiler nedeniyle metotreksat’ı 1 yıl içinde kesme oranı çalışmalarda yaklaşık %30 olarak bildirilmektedir. Yine son yıllarda metotreksat tedavisinin Romatoid Artrit’li hastalarda plazma homosistein düzeylerinde yükselme yaptığı ve bunun çeşitli vasküler hastalıklar için bağımsız bir risk faktörü olduğu, prematür vasküler bozukluklar nedeniyle morbidite ve mortalitede artış olduğu görüşü kabul görmektedir. Metotreksat tedavisini kesmeyi gerektirecek gastrointestinal, hematolojik, hepatik ve renal yan etkilerin, ayrıca metotreksat’ın yol açtığı hiperhomosisteinemi’nin folik asit verilmesiyle metotreksat’ın etkinliğinde herhangi bir azalma yapmaksızın önlenebileceği görüşü yaygın hale gelmiştir. Biz de folik asit desteğinin metotreksat’m tüm bu yan etkileri ve etkinliği üzerine etkilerini belirlemeyi amaçladık. Bu amaçla 1987 ARA kriterlerine uyan 31 Romatoid Artrit’li hasta çalışmaya alınarak 2 gruba ayrıldı. İlk gruba (n=14) yalnızca metotreksat, ikinci gruba (n=17) 1/1 oranında metotreksat+folik asit verilerek hastalar 6 ay takip edildi. İki grup arasında MTX’in sık görülebilen yan etkileri açısından fark yoktu. Bu tip yan etkiler az ve geçici idi. Hastaların hiçbirisinde ciddi toksik yan etkiler görülmedi. Bu hasta sayısının az ve takip süresinin kısa olmasına bağlandı. Hastaların tümünde bazal plazma homosistein düzeyleri relatif olarak yüksek bulundu ve bu yükseklik yalnızca metotreksat kullanan grupta artarken metotreksat yanında folik asit desteği alan grupta homosistein düzeyleri düştü. Her iki grupta da altı ay sonra klinik ve laboratuvar olarak hastalık aktivitesinde gerileme oldu, yani ilave folik asit’in metotreksat’m etkinliğinde azalma yapmadığı saptandı. Bu elde edilen sonuçlara dayanılarak metotreksat’m Romatoid Artrit tedavisinde etkili olduğu, yan etkilerinin sık olmadığı, ancak prematür vasküler hastalıklar için risk faktörü olduğu kabul edilen plazma homosistein düzeylerini yükselttiği, uygun dozda verilecek olan folik asit desteğinin homosistein düzeylerini düşürürken metotreksat’m etkinliğinde azalma yapmadığı sonucuna varıldı. Anahtar sözcükler: Romatoid artrit, metotreksat, yan etkiler, hiperhomosisteinemi, folik asit.