Maıa goıum — Türkmenistanyň innowasiıa ykdysadyıetini ösdürmegiň esasy şerti | TDH
опубликованно 17.01.2019 // 628 - просмотров
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň maıa goıum syıasaty ykdysadyıetiň ıokary ösüş depginleriniň we netijeliliginiň üpjün edilmegine gönükdirilendir. Bu ugurda öňde durıan wezipeleri çözmek hem-de bazar gatnaşyklaryny öňe ilerletmek, halk hojalyk toplumyny düzümleıin özgertmek, ählumumy söwda, ylmy-tehniki we ykdysady gatnaşyklaryň möhüm bölegi bolan täzeçil usullary pugtalandyrmak üçin Türkmenistanyň ykdysadyıetine daşary ıurt maıasyny çekmek işiniň ähmiıeti barha ıokarlanıar.
Milli Liderimiz döwletiň maıa goıum syıasatynyň möhüm ugurlaryny kesgitlemek bilen, Türkmenistanyň bar bolan ägirt uly tebigy serişdeleri, şeıle hem geografik taıdan amatly ıerleşmegi we üstaşyr mümkinçilikleri babatda dünıä bazarlarynda bar bolan bäsdeşlik artykmaçlyklaryndan ugur alıar. İurdumyzyň sebitiň we yklymyň wajyp ulag-logistik ulgamyna öwrülmegi, peıdaly gazylyp alynıan çig mal ıataklaryny senagat taıdan gaıtadan işlemek we ıerli çig mal serişdelerinden ıokary goşmaça binıady bolan taııar önümlerini öndürmek ıurdumyzyň ykdysadyıetiniň wajyp ugurlarynyň birine öwrüldi.
Daşarky we içerki ıagdaılary deňeşdirmek, serişde binıadyny nazara almak bilen uzak möhletleıin esasda tehniki we tehnologik ösüşiň has netijeli ıoluny saılap almak tutuş ıurdumyzda bolşy ıaly, birnäçe pudaklarda we kärhanalarda täzeçil strategiıany emele getirıär. Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow täze önümçilik kuwwatlyklaryna maıalaryň goıulmagy halk hojalygynyň durmuş ulgamynyň ähli pudaklarynyň ösüş maksatnamalaryna itergi bermäge, ıurdumyzyň önüm öndürijilerini, şol sanda hususyıetçileri goldamaga mümkinçilik berıär diıip belleıär. Munuň özi diňe bir daşary ıurtlardan getirilıän harytlaryň ornuny tutıan önümçilik bilen çäklenmän, eısem, ıurdumyzyň girdejisiniň artmagynyň möhüm çeşmesi bolup durıan islegli harytlaryň hasabyna eksport mümkinçiliklerini giňeltmäge şert döredıär.
Köpugurly milli ykdysadyıeti kemala getirmek, ıurdumyzyň mundan beıläk-de gülläp ösüşini üpjün etmek maksady bilen döwlet maıa goıum maksatnamasyny durmuşa geçirmek serişdeleriň halkara bazarlarynda ıurdumyzyň Hökümetiniň agentligi hökmünde Türkmenistanyň Döwlet daşary ykdysady iş bankynyň amala aşyrıan çäreleriniň möhüm ugurlarynyň biri bolup durıar. Milli ykdysadyıetimize daşary ıurt maıadarlaryny çekmek maksady bilen bank birnäçe daşary ıurt maliıe guramalary bilen hyzmatdaşlyk etmekde ägirt uly tejribe toplady. Geçen, 2018-nji ıyl bu babatda has-da netijeli boldy.
Şeılelikde, geçen ıylyň fewral aıynda Türkmenistanyň Döwlet daşary ykdysady iş banky Germaniıanyň iri “Commerzbank” bank konserni bilen ıurdumyzyň Oba we suw hojalyk ministrligi üçin İewropa (GFR, Fransiıa, Italiıa, Niderlandlar) önümçiligi bolan oba hojalyk tehnikalarynyň getirilmegini maliıeleşdirmek boıunça jemi bahasy 121 million 82 müň 500 ıewro bolan karz ylalaşygyna gol çekdi.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň alyp barıan “Açyk gapylar” syıasaty netijesinde amatly maıa goıum ıagdaıyny döretmek işleri bilen birlikde, Türkmenistanyň çäginde taslamalary durmuşa geçirmäge halkara kompaniıalaryň gatnaşmagy üçin zerur şertler döredildi. Şeılelikde, iıul aıynda halkara hyzmatdaşlyk üçin İapon banky we beıleki maliıe edaralary bilen umumy bahasy ABŞ-nyň 152 million 618 müň 478,35 dollary we 13 milliard 101 million 782 müň 598 ıapon ıeni bolan iki karz ylalaşygy baglaşyldy. Olar Lebap welaıatynyň Çärjew etrabynda kuwwaty 432 megawat bolan gazturbinaly elektrik bekediniň taslamasyny gurup, ulanmaga berilmegini maliıeleşdirmek üçin amala aşyryldy.
Bu iri maıa goıum taslamasynyň durmuşa geçirilmegine 2018-nji ıylyň noıabr aıynda badalga berildi. Ony amala aşyrmaga İaponiıanyň “Sumitomo Corporation” we “Mitsubishi Hitachi Power Systems”, şeıle hem Türkiıäniň “Rönesans Holding” kompaniıalary çekildi. “Türkmenenergo” döwlet elektroenergetika korporasiıasynyň buıurmasy esasynda gurulıan bu desga diňe bir Lebap welaıatyny elektrik energiıasy bilen üpjün etmek bilen çäklenmän, eısem, onuň goňşy Owganystana iberilıän möçberlerini artdyrmaga mümkinçilik berer.
Türkmenistany 2018 — 2024-nji ıyllarda durmuş-ykdysady taıdan ösdürmegiň maksatnamasyna laıyklykda, ıurdumyzda öndürilıän elektrik energiıasynyň mukdaryny 33 milliard kilowat-sagada ıetirmek meıilleşdirilıär. Pudagyň kuwwatlyklarynyň artdyrylmagy ıurdumyzyň dünıäniň energetika ulgamyna goşulmagyny şertlendirer diıip bellemek bilen, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ıurdumyzyň ykdysady kuwwatyny berkitmekde bu ulgama aıratyn ähmiıet berıär.
2018-nji ıylyň noıabr aıynda Türkmenistanyň energiıa ulgamyny döwrebaplaşdyrmak boıunça taslamany maliıeleşdirmek üçin Aziıanyň ösüş banky bilen umumy bahasy ABŞ-nyň 500 million dollary bolan ylalaşyga gol çekilmegi ıurdumyzyň energiıa serişdeleriniň dünıä bazarlaryna iberilıän eksport ugurlarynyň giňeldilmegine gönükdirilendir.
Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň bir bitewi Merkezi Aziıa energiıa ulgamyna goşulmagy Türkmenistan — Özbegistan — Täjigistan — Owganystan — Pakistan halkara taslamasynyň çäklerinde türkmen elektrik energiıasynyň ugradylıan möçberlerini artdyrmak üçin goşmaça mümkinçilikleri döretmekde wajyp orun eıeleıär.
Türkmenistanyň Durnukly ösüş maksatlaryna ıetmegine mynasyp goşant goşıan Döwlet daşary ykdysady iş banky 2018-nji ıylyň döwründe BMG-niň Ösüş maksatnamasy bilen işjeň hyzmatdaşlygy dowam etdi. Onuň çäklerinde, 2017-nji ıylyň oktıabr aıynda bu abraıly halkara gurama bilen Taslamalaıyn resminama gol çekildi. Bankyň BMGÖM bilen gatnaşyklary daşarky karz serişdeleriň hasabyna maliıeleşdirilıän ösüş babatdaky milli taslamalary utgaşdyrmagyň usullaryny kämilleşdirmek; bankyň täzeçil ösüşiniň orta möhlet üçin strategiıasyny işläp taııarlamak; Döwlet daşary ykdysady iş bankynda sanly ulgamy ornaşdyrmaga taııarlyk görmek ıaly üç esasy ugur boıunça alnyp baryldy.
Netijede, BMGÖM-niň goldaw bermeginde we “PricewaterhouseCoopers Audit S.R.L.” dünıä belli konsalting kompaniıasy bilen sanly bank ulgamyny öz içine alıan bankyň orta möhletleıin ösüş strategiıasy işlenip taııarlanyldy.
Bu strategiıa bankyň ähli ugurlar boıunça, aıratyn-da, täzeçil maglumat tehnologiıalaryny ulanmak babatda işiniň kämilleşdirilmegini esasy ugur edinıär. Bu bolsa hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň öňe süren Türkmenistanda 2019 — 2025-nji ıyllarda sanly ykdysadyıeti ösdürmek Konsepsiıasynyň wezipelerine laıyk gelıär. Täze strategiıanyň maksatnamalaıyn esasda amala aşyrylmagy hödürlenilıän bank hyzmatlarynyň görnüşlerini giňeltmäge we müşderilere edilıän hyzmatyň hilini we tizligini ıokarlandyrmaga mümkinçilik berer.
Şeıle hem 2018-nji ıylda BMGÖM we halkara bilermenler bilen hyzmatdaşlykda halkara we daşary ıurt maliıe edaralarynyň serişdeleriniň hasabyna maliıeleşdirilıän karz taslamalarynyň tertibiniň taslamasy taııarlanyldy. Bu resminamanyň kabul edilmegi bankyň ministrlikler, guramalar we ıurdumyzyň edaralary bilen özara gatnaşyklarynyň tertipleşdirilmegine, şeıle hem milli ykdysadyıetimize maliıe serişdelerini çekmek boıunça daşary ıurt maliıe edaralary bilen hyzmatdaşlygyň mümkinçilikleriniň we geriminiň giňeldilmegine gönükdirilendir.
Ykdysady durnuklylyk we ıurduň amatly syıasy ıagdaıy, kanunçylyk kepillikler hem-de döwlet goldawy daşary ıurt maıadarlary üçin Türkmenistana bolan gyzyklanmalarynyň artmagyny üpjün edıän esasy şertleriň biridir. İakyn döwür üçin maıa goıumy höweslendirmek boıunça toplumlaıyn çäreleri işläp taııarlamakda ıurdumyzyň eksport mümkinçiliklerini artdyrmagy we senagatlaşdyryş derejesiniň ıokarlanmagy, tehnologik ıagdaılaryň ösdürilmegi, durmuş ulgamyny nazarlaıan bazar ykdysadyıetiniň emele gelmegi we halkyň durmuş derejesiniň ıokarlanmagy arkaly dünıä hojalyk gatnaşyklaryna goşulmagyna ıardam bermek ıaly möhüm ugurlar kesgitlendi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleışi ıaly, maıa goıum serişdeleriniň möçberlerini ıokarlandyrmak bilen birlikde, olary özleşdirmegiň netijeliliginiň artmagynyň üpjün edilmegi, şol sanda önümçiligi guramagyň kämilleşdirilmegi, täzeçil taslamalara eıe bolan hem-de Türkmenistanyň ykdysadyıetiniň dünıä bäsdeşlige ukyplylygynyň artmagyny şertlendirıän bankyň döredilmegi wajypdyr.