DERĐ BAKIMI. Prof. Dr. Seher Bostancı. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Dermatoloji Anabilim Dalı - PDF
1 DERĐ BAKIMI Prof. Dr. Seher Bostancı Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Dermatoloji Anabilim Dalı
2 DERĐ TEMĐZLĐĞĐ NEMLENDĐRME GÜNEŞTEN KORUMA
3 Normal Deri Yağlı Deri Kuru Deri DERĐ TĐPLERĐ Akkiz kuru deri (retinoidler, UV, soğuk, sıcak, rüzgar, kuruluk, deterjan, solvent) Yapısal kuru deri (fizyolojik) Frajil deri Senil deri Karma Deri
4 DERĐ TEMĐZLĐĞĐ Temizleyiciler hazırlanırken yağ ve diğer bütün sebase kaynaklı lipidik sekresyonları ortadan kaldırmanın ideal olduğu düşünülür, ancak serobrosit ve seramitler gibi deride aşırı su kaybını önlemede anahtar rol oynayan yapısal lipidler korunmalıdır. Kötü formüle edilmiş temizleyiciler; deriyi kurutur, nemlendiricilerin duyarlandırma riskini arttırır.
5 Deri ph sı ortalama 5,3 (4-6,5 arası) Çoğu sabun ve deterjanlar alkali yapıdadır ve deri ph sını arttırarak derinin fizyolojik koruyucu asit mantosunu bozarlar. Klasik sabunlar (sodyum tuzları ve yağ asidi bileşiği) bu türdendir. Alkali bir sabunla yıkanan derinin ph sı 2 üniteden fazla artar ve bu etki 4 saat devam eder. Bu da irritasyona yol açabilir.
6 Temizleyici seçiminde en önemli faktör ph değeridir. ph artışı deri yüzeyinde sertleşmeye sebep olur. Ayrıca sık sık sabunla yıkamak derinin normal florasını bozar, bakteri ve mantarların yerleşmesine sebep olabilir. Syndet (sentetik deterjan), sentetik sabunlar (sabunsu sabun) ph ları 5,5 Deri ph sını değiştirmedikleri ve kolayca arındırılabildikleri için uygundurlar.
7 Diğer Temizleyici Ürünler Kremler: Yıkamadan silinerek deriden uzaklaştırılırlar. Suyla yıkanmaları tercih edilir. Losyonlar: Krem ve losyonlar makyaj çıkarmada ve kuru derili kişilerde çok uygundur. Normal ve yağlı deri için geliştirilmiş çeşitleri vardır.
8 Sıvı temizleyiciler: Kolay durulanırlar, nemlendirici etkilidirler, pahalıdırlar. Vücut temizliği için de iyi bir seçimdir. Abraziv temizleyiciler: Đçlerindeki partiküllerle temizlik yaparlar. Haftada bir kereden fazla kullanılmamalıdır. Temizleyici yüz maskeleri
9 Normal Deride Temizlik Kuru Deride Temizlik Temizleyici kremler (kolt krem, sorbiton YA esterleri) Karma Deride Temizlik Hafif bir suda yağ emülsiyonu
10 Yağlı Deride Temizlik Basit bir sürfaktan solüsyon Temizlikten 3 saat sonra ortaya çıkan parlaklık ve yağlılık derecesini azaltır. Sebore ve aknede aşırı sebum temizlenip folikül ağızları açık kalırken seramid ve serebrosidler de kaldırılmadan derinin bariyer bütünlüğü korunur. Bu temizleyicilere p. acnes için hekzamidin diisoithionate gibi antibakteriyel bileşikler ilave edilir. Salisilik asit, benzol peroksit gibi ajanlarda eklenir.
11 NEMLENDĐRĐCĐLER; deri bariyerinin tamiri ve bütünlüğünün devamı, TESK in azaltılması, su tutma özelliği olan lipit bariyerin yeniden yapılanması amacıyla deriye topikal uygulanan karışımlardır.
12 Kol ve bacaklar daha çok kurur. Nemlendiriciler kseroz ve ekzema gibi durumlarda derinin bariyer fonksiyonunun düzeltilmesine yönelik kullanılırlar. Ayrıca hasarlı ve irrite deride inflamasyonu azaltmak için kullanılırlar, böylece irritan kontak dermatitin önlenmesine de yardımcı olurlar.
13 AHA gibi nemlendiriciler korneositlerin deskuamasyonunu arttırarak epidermisin daha düzgün ve yumuşak hissedilmesini sağlarlar. Epidermal lipitlerin yapımını uyararak bariyer fonksiyonunun devamını sağlarlar. Đçeriklerindeki kollajen, keratin ve elastin gibi proteinlerle derideki boşlukları doldurarak derinin gençleşmesini sağlarlar. Güneş hasarlı deride ve yaşlanma etkilerinin giderilmesinde de kullanılırlar.
14 Ayrıca birçok hastalığın tedavisine yardımcı olarak, topikal ilaçların penetrasyonunu arttırarak etkili olurlar. Hassas ciltlerde stratum korneumun bariyer fonksiyonunun sağlanması ve irritan maddelerin deriye girişini önleyerek cilt belirtilerinin oluşmasını engellerler. Atopik dermatitlilerde aşırı deri kuruluğu vardır. Düzenli nemlendirici kullanımı ile bu düzeltilebilir ve diğer belirtilerin oluşması engellenebilir.
15 Đhtiyoziste hayat boyu nemlendirici kullanılması gerekir. %10 üre içeren formülasyonlar burada daha etkili olmaktadır. Etkileri kısa sürelidir, kullanıldığı süredir.
16 Nemlendirici Kullanım Prensipleri Kuru derili kişiler sabunla sık yıkanmaktan kaçınmalıdırlar. Nemlendiriciler deri temizlendikten sonra hemen uygulanmalıdır. Uygulama sıklığı deri kuruluğuna göre değişir. Soğuk, kuru ve rüzgarlı havalarda dışarı çıkılmadan dk. önce sürülmeli ve yağlı kremler tercih edilmelidir. Uzun süreli yarar sağlanabilmesi için günde 2 kez en az 7 gün kullanılmaları gerekir. Yüze uygulanan her ürün boyuna da uygulanmalıdır. Vücut nemlendirmesi banyodan hemen sonra yapılmalıdır. Çok kuru derili kişilerde banyo sonrasında veya banyo esnasında vücut yağları kullanılabilir.
17 Klasik bakım ürünleri lipid içeriği ve emülsiyon tiplerine göre 2 çeşit krem (gündüz, gece) içerirler. Kuru derili kişilerde okluziv etkisi fazla olan yağlı kremler uygundur. Normal deride humektan da içeren su içinde yağ emülsiyonları uygundur. Karma deride, genellikle T bölgesine nemlendirici uygulanmaz. Diğer kısımlara yağlı olmayan nemlendiriciler uygulanır. Mevsimsel değişiklikler de göz önünde bulundurulmalıdır. Sık yıkama, çevresel etkiler, özellikle de güneş kurumayı arttırır. Hassas derili kişilerde koku maddeleri, koruyucular duyarlandırıcı olabilir.
18 NEMLENDĐRĐCĐLERĐN YAN ETKĐLERĐ Acıma, yanma, batma Potansiyel allerjenlere (parfümler, taşıyıcı kimyasal maddeler, çözücüler, korucular) bağlı kontak dermatit Lanolin, propilen glikole bağlı kontak dermatit Özellikle atopik dermatitte kontak allerji riski daha fazladır.
19 Deriyi nemlendirme, yumuşatma amacıyla krem, merhem, losyon, banyo yağları ve sabun yerine geçen ürünler kullanılır. Bu amaçla emolyenler (glikol stearat, gliseril stearat, lanolin, soya sterol, ayçiçeği çekirdeği yağı gliseridleri), oklüzifler (vazelin, mineral yağ, dimetikon, kaprilik/kaprik trigliserit), humektanlar (gliserin, gliserol), laktik asit, sodyum pirolidon karboksilik asit, amonyum laktat, potasyum laktat, sorbitol, üre) kullanılır.
20 ÜRE En önemli fizyolojik doğal nemlendirici faktör Kortikosteroid, retinoik asit ve diğer bazı topikallerle kullanıldığında bunların penetrasyonunu arttırır.
21 ALFA-HĐDROKSĐ ASĐTLER (AHA) Laktik, glikolik, tartarik asit (Meyve Asitleri) Deri kuruluğu, deri bakımı Yaşlanma etkilerini giderici Hiperpigmentasyon tedavisi Aknede tedavi edici
22 AHA larla KĐMYASAL PEELING Deri yaşlanmasında Đzlerin tedavisinde
23 Nemlendiricilere Eklenen Diğer Maddeler Yulaf banyoları Allantoin, hyalurinoik asit, pantenol, peptitler Ubikinol, ürik asit Yeşil çay, Aloe vera, tea tree oil vd. Koruyucular Antioksidanlar (vit C, vit E, koenzim Q10, lipoik asit, glutation) Tretinoin
24 GÜNEŞTEN KORUNMA Bugün deri yaşlanmasının ana sebeplerinden birinin güneş hasarı olduğu bilinmektedir. Dolayısıyla ya nemlendiricinin içinde olarak veya ayrı olarak güneşten koruyucular kullanılmalıdır. Kronik UVB etkileri fotoyaşlanma, immün supresyon ve fotokarsinozistir. Güneş yanığı, fototoksik, fotoallerjik reaksiyonlar diğer olumsuz etkilerdir. Bu zararlı etkiler UV ye maruz kalma süresine, sıklığına, deri rengi - fototipine bağlıdır.
25 UV nin Zararlı Etkilerinden Giysilerle blokaj Korunmak arası güneşe çıkılmaması Uzun süreli güneş banyosuna ve bronzlaşma salonlarına ilginin kaldırılması Güneşten koruyucuların (GKÜ) kullanılması
26 Yaşamın ilk 18 yılında SPF değeri 7,5 olan GKÜ nün kullanılması, yaşam boyu melanom dışı deri kanseri gelişim insidansını %78 azaltır.
27 Güneşten koruma faktörü (SPF) GKÜ lerin etkinliğini göstermektedir. SPF si yüksek bir ürünün koruma etkinliği de yüksektir. SPF 15 olan bir ürün UVB nin %94 ü, 30 olan ise %97 den fazlasını filtre eder. Deri fototipi I-II ise SPF Deri fototipi III-IV ise SPF 10-15
28 Miktar (2 mg/cm 2 ) Sırt, boyun yanları, şakaklar, kulaklar Fiziksel GKÜ lerin opak oluşu, sürtünme, terleme, suyla etkinliklerinin azalması Güneşe maruziyetten 20 dk. önce sürülmeli, yüzme ya da terlemenin ardından 2-3 saatte bir tekrarlanmalı
29 GKÜ Önerirken Dikkat Edilmesi Gerekenler 1. Kişinin deri rengi - fototipi 2. Meslek ve açık hava aktiviteleri (yüzme, dağcılık, balıkçılık) 3. Polimorf ışık erüpsiyonu, solar ürtiker, LE, kronik aktinik dermatit gibi hastalıkları olanlar geniş spektrumlu, SPF si yüksek ürünler kullanmalı 4. Çevredeki ışık yoğunluğu 5. GKÜ lerin suya dayanıklılık ve SPF değerleri
30 GKÜ lerin Yan Etkileri Đrritasyon, kontakt dermatit, fotokontak dermatit, fototoksisite, milia, follikülit D vitamini eksikliği Mutasyonlara yol açma GKÜ lere güvenip, daha uzun süre güneşlenmek
31 FARKLI LOKALĐZASYONLARDA DERĐ BAKIMI YÜZ BAKIMI Arındırma Nemlendirme Güneş koruyucu Kırışıklık önleyici Antiseboreik, antiakne Yaşlanma belirtilerini giderici bakım Pigmentasyon giderici
32 GÖZ ÇEVRESĐ BAKIMI Makyaj temizleyici Kırışıklık önleyici Morluk önleyici, giderici Yorgunluk giderici Torbaların tedavisi
33 EL BAKIMI Temizleyiciler Sindetler, likit temizleyiciler Yumuşatıcılar Lanolin Koruyucu tabaka oluşturan maddeler (parafin, balmumu, sellüloz, çinko oksit) Tedavi edici Nemlendirici
34 AYAK BAKIMI Temizlik Nemlendiriciler Antiperspiran Antiseptik Pudra
35 VÜCUT BAKIMI Temizleme (sabun, kese, antibakteriyel duş jeli) Nemlendirici (üre, gliserin, vazelin, güneş sonrası nemlendirici)
KOZMETİKLER VE KADIN Prof. Dr. Ayşen Karaduman * Güzel görünmek, bakımlı ve çekici olmak arzusu insanlık tarihinin her döneminde görülen sosyal bir davranıştır. İnsanlar, içinde yaşadıkları dönemin ve
Kontak Dermatitlerin %90 a yakını kimyasallara bağlı gelişir.
90 lar... Mesleki dermatozların; %90 a yakını Kontakt Dermatittir Kontak Dermatitlerin %90 a yakını kimyasallara bağlı gelişir. Mesleki Kontak Dermatitlerin %90 ı da elleri tutmaktadır. Sık görülen mesleki