Ahmet Duvarcı | Türkiye'nin Sosyal Haber Sitesi | HaberX Sosyal Network
Çözüm sürecine ilişkin düzenlemelerin yer aldığı 6 maddelik enerjik yol haritası: "Terörün Sona Erdirilmesi ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Tasarısı" adıyla, yarın, TBMM İçişleri Komisyonu'na geliyor. Nihai galibin olmadığı ve uğrunda çok fazla kan akan bu kirli savaşın sonuna mı geliyoruz? diye soruyorum bazen kendime. "EVET" cevabı bana ve milletin çoğunluğuna inanın büyük heyecan veriyor. Ortadoğu'daki kaotik durumun yarattığı tüm olumsuzluklara rağmen Türkiye, bölgesel sorunlarının üstesinden gelmek konusunda her zamankinden daha muktedir artık. Balkanlar ve Ortadoğu'da yaşadığı toprak kayıpları sonrası daha güvenlikçi daha içe kapalı, daha pısırık bir küresel/bölgesel algı yapısına bürünen Osmanlı bakiyesi Türkiye, Erdoğan liderliğinde büyük bir zihniyet dönüşümünü yaşıyor, değişiyor artık... Türkiye, Ortadoğu'daki etnik-mezhep temelli gerginliklerin basit bir tarafı olmaktan ziyade, geniş ölçekli ve geleceğe miras kalacak 'stratejik derinliği' olan projeksiyonlarla yolunda yürümeye devam ediyor.
Ve inanın, yol kesme, adam kaçırma, bayrak indirme gibi adi provokasyonlara rağmen yüreğindeki kocaman barış meşalesini söndürmeyen gerçek bir ittifak var artık Türk-Kürt vatandaşları arasında. Bu ittifak elbette "Hava gazı", "Hayali" olan ittifaklardan değil... Bu ittifak, Türk-Kürt vatandaşları arasındaki 1000 yıllık kardeşlik bağı ve İSTİKLAL HARBİ hatıralarıyla örülü bir ittifak. Askeri müdahaleler, terör eylemleri, çeşitli asimilasyon yöntemleri karşısında ORTAK HAYAT BİLİNCİNİ asla kaybetmeyen Türk-Kürt vatandaşları bugün, GERÇEK BİR KUCAKLAŞMANIN EŞİĞİNE GELMİŞ DURUMDA. Kültürel aidiyet hissiyatının yeniden tesis edilmesi adına; kültürel, ekonomik ve sosyal bir kalkınmanın eşiğindeyiz millet olarak. Vatandaşlık bağı ile kuşatılan yeni bir restorasyon sürecinin kapısından girmek üzerinde olduğumuzu ifade ediyor "Çözüm süreci" bağlamında ortaya konan 6 maddelik enerjik yol haritası.
BARIŞ ŞANSA BIRAKILMAYACAK
Diyarbakır'da gerçekleşen "Yeni Türkiye'nin açılan kilidi: Çözüm Süreci" adlı çalıştayın ardından gelen bu 6 maddelik hareket planı; kalbi de, aklı gibi büyük olan bir "Devlet adamlığı" refleksini ortaya koyuyor. Devlet, artık, gerekli gördüğü takdirde içeride ve dışarıda yer alan her türlü kişi, kurum ve kuruluşla diyalog kuracak bir yasal özgüven kazanacak. Silah bırakan örgüt mensuplarının eve dönüşleri ve sosyal yaşama entegre edilmeleri için "Büyük devlet" refleksi harekete geçmiş olacak. Kavga bitecek. Devlet, süreci vatandaşlarının gözü önünde, şeffaflık içinde yürütecek. Alınan tedbirlerin uygulanması, kurumlararası irtibat yoluyla sağlanacak. Yani, barış bu kez, şansa bırakılmayacak...
ARTIK, TÜRK-KÜRT AYRILMAYACAK
Sevgili kardeşlerim, artık bir tarihsel bütünlük arzeden kültür grupları, sert, çatıştırıcı ve ayrıştırıcı bir çerçeveyle tarif olunamaz. Kültür grupları arasındaki ortak zeminin zayıflatılması adına söylenecek her söz bugün "Yeni Türkiye"de hükmünü kaybetmiştir. Jeokültürel parçalanmanın nedenlerini ortadan kaldıran bir medeniyet tahayyülü bugün hayata geçmek üzere. Her birimize, her birinize, hepimize çok büyük iş düşüyor... Bu yükü sırtlayan siyasi iradeye sahip çıkan bu millet, tarihsel ve gerçek bir hesaplaşmayla kendini buluyor, aslına rücû ediyor ve "Yeni Türkiye"yi ilmik ilmik dokuyor bugün...
IŞİD IŞİD NEREYE KADAR?
Irak'ın ikinci en büyük şehri Musul, geçen hafta bugün itibariyle IŞİD tarafından ele geçirildi. İlk olarak 32 Türk tır şoförünü rehin alan 'terör örgütü', sonrasında Musul Türk Başkansolosluğu'nun tüm çalışanlarını rehin aldı. Rusya'nın Afganistan ve Çeçenistan işgalleri üzerine bölgedeki dengenin inşası adına Amerika ve Arap ülkeleri ittifakıyla, Selefi hassasiyetleri tavan yapmış, iç gerilimlerini sahaya yansıtmakta usta örgütler ortaya çıkmalıydı. Bunlar: Taliban ve El-Kaide oldu. El-Kaide'nin Suriye stratejisi, 'terör örgütü' El-Nusra'yla eklemlenmesini sağladı. Hard-core selefi örgütlerden olan IŞİD'in El-Kaide kolundan ayrılması da böylece gerçekleşti.
Kuzey Irak yönetimi, Merkezi Irak yönetimi ve Şii bölgesi... Irak'ın 2003 Amerikan işgalinden sonra durulmayan iç dinamikleri, bölgenin en zengin petrol rezervine sahip Felluce, Ramadi ve Musul gibi şehirlerin işgaline kadar uzanan süreci yaratmış durumda bugün. 2003 Amerikan işgalinden sonra, bölgede oluşan otorite boşluğu ve zoraki yönetimin yarattığı alanı, bugün terörün ve kaosun hakim olduğu bir ortam doldurabiliyor.
Sürecin gidişatı, Şii lider Maliki'nin "Zoraki Krallığı"nı Sunni unsurlarla da paylaşmak zorunda kalacağı yönünde bir izlenim edinmemizi sağlıyor. Maliki'nin askerleri, Musul'a yürüyen IŞİD ordusu ve destekçilerinden bölgesel Sunni unsurların önünü almak konusunda pek gönüllü gözükmüyorlar. Kanlarının son damlasına kadar savaşmaları yönünde gelen fetvaya rağmen durum bu.
Musul Merkez Bankası'nı ele geçiren ve 429 milyon dolarlık bir para rezervinin üzerine konan, dünyanın en zengin terör örgütüyle karşı karşıyayız artık. Bunu ben değil, bölgeyi iyi bilen değerli gazeteci/yazar Cem Küçük söylüyor. Bir diğer önemli argüman ise, "Musul'da başkonsolosluğu bulunduran tek ülke biziz." gibi bir acziyet duygusuna kapılanları şaşırtacak cinsten. Musul'u düşüreceği ayan beyan ortada olan IŞİD'e karşı Musul Merkez Bankası'ndaki milyon dolarların nasıl oluyor da kaçırılmamış/boşaltılmamış olduğunu sorguluyor Fehmi Koru. Bence hükümete çakacağım derdiyle malzeme arayan muhalif zihniyet, aniden milyon dolarlık bir terör örgütüne dönüşen bu yapının arka planınında ne olduğuna da bir zahmet bakmalı.
Özetle, Irak'taki bu çok yapılı düzenin çözülmeye başladığı ortada. Maliki, petrol ticareti nedeniyle biraz fazla özgür ve savurgan bulduğu Barzani'yi frenlemek istese de, durum artık, Maliki için olmak ya da olmamak meselesine dönüşmüş durumda. Bu da, Kuzey Irak yönetimiyle, Merkezi Irak yönetiminin, IŞİD ve bölgesel Sunni unsurları frenlemek adına birlikte mücadelesi, birlikte savaşması anlamına geliyor. Bölgede iç çatışmanın bir süre daha süreceği, sonunda Merkezi Irak yönetiminin, siyaset sahnesinden tasfiye ettiği Sunni kesme güçlü bir temsil şansı tanımak zorunda kalacağı açık.
Türk Konsolosluğu meselesinde savaş çığırtkanlığı yapanlarla, bayrak provokasyoncusunun alnına nişan almayı salık verenlerin aynı çizgide olduklarını söylemek zorundayım. Milli bağımsızlık sembolümüz olan TÜRKİYE bayrağını muhtemelen yaşça küçük, zavallının birine indirtip, onun alnından vuruluşunu izleyip, sonra, "Bayrağı indirdi diye katledilen 16 yaşındaki Kürt çocuk" kampanyasıyla, Kürtleri terörize etmekten başka ne olabilir ki bu iç savaş kışkırtıcılarının amacı? Ya da, milletin ve devletin rehin alınan vatandaşların kurtulması için kenetlendiği bir noktada istifa ve savaş çığırtkanlığı yapan muhalif kafayı nereden nerelere vurmalı sizce? Siz, kenetlenmeniz gereken, milli birliği ve bütünlüğü ilgilendiren her konuda bu kadar kaypaklaşmayı tercih edersiniz, bu millet neden dönüp, sizin yüzünüze baksın ki?
KÜRTLER NE İSTEDİ, NE OLDU VE NE OLACAK?
İmparatorluktan ulus-devlete geçiş sürecinde Kürtlere verilen sözler tutulmadı. Gönüllü olarak Türkleşmeleri beklenen Kürt halkı mevcut düzene direnmenin bedelini gerçek bir aşağılanmayla ve asimilasyonla ödediler. Oysa 1919-1923 arası döneminde tam aksi yönde bir hava estiriyordu kurucu irade. Kürtlerin her türlü ırksal, toplumsal, bölgesel hak, imtiyaz ve özelliklerine saygılı olunacak. Resmi dil Türkçe olacak, fakat resmi daireler dışında her türlü dil her yerde kullanılabilecekti. Mahkemelerde de herkes kendi dilini özgürce konuşabilecekti.
Delikanlıca söylenecek sözler, tarihsel gerçeklikleri evirip, çevirmeden dosdoğru aktarmayı gerektirir. İşte gerçeklerden bazıları:
- Sivas Kongresi beyannamesi (11.09.1919): “[Doğu illerinde] yaşayan bütün İslami unsurlar, yekdiğerine karşılıklı bir fedakarlık duygusuyla dolu ve ırksal ve toplumsal haklarına saygılı öz kardeştirler”.
- Amasya Protokolü no.2 (22.10.1919): "... Kürtlerin gelişme serbestisini sağlayacak şekilde ırksal ve toplumsal haklar bakımından desteklenmelerine, daha iyi duruma getirilmelerine izin verilmesine...”
- Misak‐ı Milli Md. 1 (28.01.1920) : “[bir bütün oluşturan milli topraklar] ...birbirlerinin ırksal ve toplumsal hakları ile bölgesel koşullarına tamamen saygılı Osmanlı‐İslam çoğunluğu [nun oturduğu yerlerdir»].
- TBMM görüşmeleri (24.04.1920): “[Erzurum Kongresi’nin çizdiği milli hudut] dahilinde yaşayan İslami unsurların her birinin kendisine özgü olan bölgesine, âdetlerine, ırkına özgü olan imtiyazları ... kabul ve tasdik edilmiştir.” ; “İnşallah, varlığımız kurtulduktan sonra (inşallah sesleri) kardeşler arasında çözülüp sonuçlandırılacağından... teferruata girişilmemiştir.”
- 1921 Anayasası Md. 11: “Vilayet... özerktir. (...) Eğitim, (...) vilayet şûralarının yetkisi dahilindedir.” Md. 12: «Vilayet şûrası, vilayet halkı tarafından seçilir»
- 1921 Teşkilat‐ı Esasiye Kanunu değişiklik taslağı (Temmuz 1923): – Md. 13: “Öğretim işleri serbesttir. Kanun dairesinde her Türkiyeli genel ve özel öğretim alabilir”;
- 1921 Anayasası 29 Ekim 1923 değişikliği Md. 2: «Türkiye Devletinin (...) Resmî lisanı Türkçedir»
- 16.01.1923 İzmit Basın Toplantısı : “Anayasamız gereğince zaten bir tür yerel özerklikler oluşacaktır. O halde o ilin halkı Kürt ise, onlar kendi kendilerini özerk olarak idare edeceklerdir”. “Bundan başka Türkiye’nin halkı söz konusu olurken, o‐nları da [Kürtleri] beraber ifade etmek gerekir. İfade olunmadıkları zaman bundan kendilerine ait sorun yaratmaları daima mümkündür”.
- Md. 39/4: «Herhangi bir Türk uyruğunun, gerek özel gerekse ticaret ilişkilerinde, din, basın ya da her çeşit yayın konularıyla açık toplantılarında, dilediği bir dili kullanmasına karşı hiçbir kısıtlama konulmayacaktır.»
- Md. 39/5: «Devletin resmî dili bulunmasına rağmen, Türkçeden başka bir dil konuşan Türk uyruklarına, mahkemelerde kendi dillerini sözlü olarak kullanabilmeleri bakımından uygun düşen kolaylıklar sağlanacaktır».
Tarihsel süreçte, verilen bu sözlerin hiçbiri tutulmazken, rüzgar, monolitik bir millet oluşturma yönündeki politikalara doğru esmeye başlamıştı. Kurucu rejim, verdiği sözlerin hiçbirini tutmamış, tam tersine,1925'te Kürtçe konuşulmasını yasaklayan Şark lslahat Planı'nı, yabancı lehçelerle konuşan köylerin dağıtılması, Türk kızlarının Türkçe konuşmayan köylülerle evlendirilmesi gibi deli saçması bir takım uygulamaları içeren 1930 tarihli Türkleştirme Genelgesi'ni yayınlamıştı. Yukarıda çizilen tarihsel sürecin, rijit bir Kemalist refleksi oturduğu yerden zıplatacağı, ultra-milliyetçi kardeşlerimi de, Bahçeli refleksiyle "Doğu'da devlet yok." çizgisine hapsedebileceği bir gerçek. Ancak, bu söylemler, uydurma değil, tarihsel birer gerçeklik olarak karşımızda duruyor. Herkesin artık kendine gelmesi ve daha çok kanın akmaması ve nice 30.000 şehitler vermememiz adına vicdanlı ve samimi bir noktada konumlanması gerekiyor. Yukarıda da özetlendiği gibi, özerklik adı altında yerin dibine sokulan şey, Osmanlı-İslam mirasının 'kurumsal' yönetim tarzının bir parçası. Yani herkesin, bölgesine, ırkına, adetlerine özgü imtiyazlarını rahatça kullanılabilmesi demek bu. Kendilerine ait tecrit edilmiş bir bölgeden zarar görecek esas unsur Kürt vatandaşları olacağından, bu tip bir özerkliğin gerçekleşmesi zaten mümkün değil. Böyle bir talebin varlığı, Kürtleri de, zulüm gördükleri Kemalist düzenle aynı safa taşımış olur. İçine kapanık ve gerçeklikten kopuk hale gelirler nihayetinde.
"Kürt yoktur. Dağlı Türk vardır." formulizasyonuyla bu millete aklını kaybettiren 1924 anayasacıları ve onun cuntacı uzantıları bugün adeta avuçlarını yalıyorlar, çünkü, "Artık 'bu kirli' savaşa verecek şehidimiz yok." diyen annelerle, evlatlarının barış ortamında bir piyon olarak kullanılıp, dağa kaçırılması karşısında, Diyarbakır Belediyesi karşısındaki refüjün üstünde nöbet tutup, isyan eden, "Bize evlatlarımızı getirin!" diye haykıran ailelerin çığlığı artık birbirine karışmış, bir olmuş durumda. Bu bağlamda, Diyarbakır'da gerçekleştirilen son "Çözüm Süreci Çalıştayı"nın önemi çok büyük. Başbakan Yardımcısı Beşir Atalay, İçişleri Bakanı Efgan Ala ve Adalet Bakanı Bekir Bozdağ'ın hükümet adına katıldığı "Çözüm Süreci Çalıştayı"nda, Kürt tarafını Sırrı Süreyya Önder, Pervin Buldan ve İdris Baluken temsil ediyor. Beşir Atalay'ın Çalıştay'ın açılışında yapmış olduğu konuşma, bürokrasi, yani MİT ve Fidan dışında, siyasi erkin de hukuksal ve yapısal gereklere uygun olarak çözüm sürecine eklemleneceklerini imâ ediyor. Tarihi çözüm fırsatı avuçlarımızın içinde yani. Gezi, 17-25 Aralık vesayet odaklı girişimlerle frene basan "Çözüm süreci", Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin getireceği olası bir siyasi uzlaşma ikliminin de katkısıyla yeniden güç kazanıyor. 12 Eylül'de Diyarbakır 5. no'lu Askeri Cezaevi duvarında yazan, "TÜRKÇE KONUŞ, ÇOK KONUŞ." faşist çizgisinden fersah fersah uzak olduğumuza şükrediyoruz artık. Artık milletin gerçek talepleri, iç ve dış siyasette karşılığını buluyor. Buna paralel olarak büyüyen bir Türkiye'ye de şahitlik ediyoruz.
İşte "Çözüm süreci"ne enerji veren son yıllardaki bazı önemli gelişmeler:
- Mart 2009’da Kürtçe mevlût, Şubat 2011’de Kürtçe hutbe başladı. Diyarbakır Valiliği Çağrı Merkezi Kürtçe hizmet veriyor.
- Urfa’da iki ayrı mahkeme, Kürtçe savunmayı kabul etti (M., 02.12.2010 ve T., 01.01.2011) Kürt Dili ve Edebiyatı bölümü; Mardin Artuklu Üniversitesinde lisans, Muş’taki Alpaslan Üniversitesinde lisansüstü olarak açıldı (M., 06.01.11)
- BDP lideri Selahattin Demirtaş TBMM’de grup toplantısında Kürtçe konuştu. İki yıl önce Ahmet Türk konuşunca Meclis TV yayını kesmişti. Bu kez bir tereddütten sonra yayına devam etti (R., 22.02.11)
- Diyarbakır Başsavcılığı, çok dilde yön levhalarıyla ilgili «kovuşturmaya yer olmadığı» kararını verdi. Gerekçe: ‘Arap harfleri değil Latin harfleri kullanılmış olduğundan, 1928 tarihli ‘Türk Harflerinin Kabulü ve Tatbiki’ kanununu ihlal değildir’ (M., 21.01.11)
- Diyarbakır Sur Belediyesi, ailede her gece bir masal okuması için 365 masallık Kürtçe kitap bastırdı. Ermenicesini 24 Nisan’da dağıtacak. «Şemamak» adlı 3 aylık çocuk dergisini 5 dilde yayınlıyor. İki sokağa Mıgırdiç Margosyan (Ermeni) ve Naum Faik (Süryani) adları verildi.
Siyasi iradeye "Çözüm süreci" bağlamında verilecek destek, evlatlarımızın daha huzurlu, refah seviyesi yükselmiş ve kalkınmış bir TÜRKİYE'de yaşayabilmelerini sağlayacak. Bölgesel kalkınma ve çatışmasızlık, sonunda TÜRKİYE'yi sosyo-ekonomik olarak uçuşa geçirecek. Bazı vesayet odaklarını bugün krize sokan gerçekte bu.
Not: Maddelerle belirtilen bölümler için Baskın Oran hocanın "1876 Kanun-i Esasi'den Bugüne: Türkiye'de Kürtçe Meselesi" adlı sunumundan faydalanılmıştır.