Göllerde Seviye Değişimleri ve Nedenleri: Van Gölü Örneği
Arş. Gör. Funda ALTAN AYDIN, Prof. Dr. Ali Fuat DOĞU,
Göl seviyelerinde zaman içinde gerek doğal gerekse beşeri kökenli nedenlerden dolayı önemli değişimler yaşanmaktadır. Özellikle son yıllarda etkisini giderek daha çok hissetiğimiz küresel ısınma neticesinde göllerdeki seviye değişimleri daha fazla önem arz etmeye başlamıştır. Yağış, sıcaklık, buharlaşma gibi çeşitli iklim elemanları, genellikle hava basıncı ve rüzgarların neden olduğu seş olayı, akarsular, yer altı suları, tektonik hareketler gibi birçok doğal faktör önemli boyutlarda göl yüzü oynamalarına yol açmaktadır. Aynı zamanda göllerden sulama amaçlı faydalanma başta olmak üzere antropojenik etkiler de seviye değişimlerinde etkili olan önemli faktörlerdendir. Ülkemizdeki göl seviyelerinde de doğal ve beşeri kökenli birçok faktöre bağlı olarak salınımlar meydana gelmektedir. Alan itibariyle ülkemizde ilk sırada yer alan ve Nemrut Volkanı'nın Kuvaterner'deki faaliyetleri ile günümüzdeki şeklini alan Van Gölü'nde oluşumundan günümüze önemli seviye değişimleri yaşanmıştır. Yapılan literatür çalışması neticesinde bu değişimlerin birçok nedene bağlandığı görülmüştür. Bu çalışmada çeşitli kurumlardan temin ettiğimiz iklim verileri ve seviye ölçüm verileri kullanılarak gölün asıl seviye değişim nedeninin ne olabileceğine dair bir görüş ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Van Gölü, Seviye Değişimleri
LEVEL CHANGES AND REASONS İN LAKES: THE EXAMPLE OF LAKE VAN
There are significant changes in lake levels in time due to natural and human reasons. recent years, Especially in the recent years, as a result of the global warming that we are feeling more and more affected, the level changes in the lakes have become more important. Various climate elements such as precipitation, temperature, evaporation and many natural factors as seiche event -which are usually caused by air pressure and winds- rivers, underground waters, tectonic movements lead to significiantly lake face fluctuations. At the same time anthropogenic effects, mainly benefiting from the lake for irrigation purposes is one important factor in level changes. At the lake levels in our country too, oscillations occur due to many natural and human factors. Lake Van, which is largest lake as area in our country and takes its final shape with the of Nemrut Volcano in the Quaternary, there has been a significiant level changes from past to present. As a result of the literature study, it was seen these changes is connected several reasons. In this study, we tried to put forward an opinion to what may be the cause of the original lake level fluctuations by using the climate data and level measurement data obtained from various institutions.
Keywords: Lake Van, Level Changes