Mantar Zehirlenmesinden Nasıl Korunmalıyız?
Dr. Kadir ÇETİNKAYA
Mantar zehirlenmeleri, özellikle ilkbahar ve sonbahar aylarında yağışların bol olduğu mevsimlerde görülür. Ülkemizde doğal alanlarda yetişen zehirli mantarların da bulunduğu unutulmamalıdır.
Zehirlenmelerin önemli bir kısmı esasında çok basit önlemlerle engellenebilecek niteliktedir. Bu çerçevede, mantar zehirlenmeleri de çok basit bir şekilde önlenebilecek bir zehirlenme tipi olup zehirlenmenin engellenmesinde ki tek çare de doğal alanlarda yetişen mantarların kesinlikle yenmemesi; bunun yerine kültür mantarının tercih edilmesidir.
Kültür mantarları bünyelerinde zehirli maddeleri bulundurmadığında bir zehirlenme görülmesi mümkün değildir. Ancak, bu mantarların yetiştiği ortam itibarıyla, bazı mikroorganizmalar mantarların üzerinde bulunabilir. Bu mikroorganizmayla bulaşık mantarların çiğ olarak yenmesi sonucunda çok
hafif mide ve bağırsak şikâyetlerinin gelişebileceği de unutulmamalıdır.
Zehirlenme belirtileri mantarda bulunan zehrin niteliğine göre değişir. Belirtiler, bazı mantar türlerinin yenmesini takiben 2saat sonra, bazı mantar türlerinin yenmesini müteakiben de 6saat sonra ortaya çıkabilir. Mantarın yenmesini takiben 2 saat gibi kısa bir sürede zehirlenme belirtilerine sebep olan mantarların yenmesi durumunda aşağıdaki belirtiler ortaya çıkmaya başlar.Mantarda bulunan zehirli maddenin özelliğine göre, yendikten 6-8 saat sonra gelişebilen zehirlenme belirtileri: Bulantı, Kusma, İshal, Ateş, Nabız artışı, Karın ağrısı iledaha sonraki günlerde (4-6 gün) gelişebilecek karaciğer ve böbrek bozuklukları ile bu organların bozukluklarına bağlı belirtiler şeklindedir.Sonuçta koma ve ölüm de söz konusu olabilmektedir,
Mantarlarla ile ilgili halk arasında bulunan yanlış inanışlar nelerdir?
Mantarlarla alakalı olarak halk arasında, aşağıdaki belirtildiğibiçimde bilimsel değeri olmayan yaygın inanışlar da vardır.
Hastanın mantar yeme hikâyesi ile zehirlenme bulguları birlikte değerlendirilerek mantar zehirlenmesi olup olmadığına karar verilmeye çalışılır.Yenen mantarın uzman kişilerce incelenmesi de zehirlenmenin teşhisinde yardımcı olmaktadır. Ancak, bu konuda yapılacak en doğru hareket, mantar yiyen bir kişide yukarıda verilen belirtilerin görülmesi hâlinde en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmasıdır.
Zehirlenmeler konusunda 114 numaralı Ulusal Zehir Danışma Merkezinden bilgi alınabilir. Mantar zehirlenmelerinin tedavisi genel olarak meydana gelen
zehirlenme bulgularına yöneliktir.Ancak, mantar zehirlenmelerinin tedavisine yardımcı olması bakımından ,ANTİDOT (panzehir) de bulunmaktadır.