Menstruasyon ya da diğer bir ifadeyle adet kanaması kadınlarda ergenlik döneminden itibaren başlayan ve menopoza kadar devam eden, rahmin iç tabakasını döşeyen endometrium ismini verdiğimiz tabakanın belirli periyodlarla atılması olarak tanımlanabilir.
Hormon ana faktör
İki ana başlıkta toplanır
Peki bu durum ne süreyle devam eder?
Adet kanamasının belirli bir düzen halinde olmasını belirleyen ana faktör kadınlardaki hormonal düzen ve bu hormonal düzeni sağlayan yumurtalık faaliyetleridir ki; bunların da en önemlisi, ovulasyon yani yumurtlama dediğimiz olaydır.
Adet dışı kanamalardan sözetmeden önce normal adet kanamasını tanımlamamız gerekir. Normal adet kanaması 21-35 günde bir tekrarlayan (ortalama 28 günde bir), 3-7 gün süren, toplam ortalama 35-50 ml miktarında olan kanamalardır.
Adet dışı kanamalar oldukça sık bir sorun olup kadın doğum doktoruna en sık başvuru nedenlerinden biri olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz. Şunu da özellikle belirtmek isterim ki adet dışı kanama bir belirtidir yani altta yatan bir problemin yansımasıdır. Bu nedenle bu şikayetle bize başvuran kadınları adet dışı kanamaya neden olabilecek nedenleri özellikle içine girdiği yaş grubuna göre öncelikli nedenler başta olmak üzere detaylı bir şekilde araştırırız. Bu araştırmanın sonucunda saptadığımız sorunlar hormonal düzensizlikten kadın üreme organlarının kanserlerine kadar oldukça geniş bir yelpazede değişkenlik gösterebilir.
Bunlar; hormonların (anovulasyon) veya pıhtılaşmayla ilgili fonksiyonların bozukluğuna (idyopatik trombositopenik purpura, von Willebrand ) bağlı kanamalar ve organik yani kadın üreme organlarından gelişen gözle yada mikroskobik inceleme neticesinde ortaya konulabilen patolojilerin (myom, rahim iç zarının kalınlaşması ve kanserler) neden olduğu kanamalardır.
Adet dışı kanamaları hastanın bulunduğu yaş grubuna göre çocukluk-ergenlik, üreme çağı, menopoz ve menopoz sonrası dönem adet dışı kanamalar olarak sınıflayabiliriz. Aslında bu sorun ilginç bir durum olarak daha birkaç günlük bebekte de ortaya çıkabilir. Ailelerde ciddi bir tedirginlik nedeni olan bu durumun çoğu zaman nedeni, gebelik döneminde yüksek miktarlara ulaşan estrogen hormonunun anne karnındaki bebeği etkilemesi sonucunda ortaya çıkmaktadır (doğum sonrası estrogenin geri çekilmesi).
Çocukluk döneminde görülen adet dışı kanamalar erken bir seksüel gelişimin belirtisi olabilmekle beraber oyun çağında bir çocukta bir yabancı cisim nedeniyle de ortaya çıkabilir. Yine bu dönemde görülen bazı nadir tümöral patolojilerde adet dışı uterin (rahim) kanamalarına neden olabilir.
Bir genç kızın ilk adet kanamaları çoğu zaman düzensizdir. Oldukça sık rastlanan bu duruma neden henüz daha yumurtlamanın başlamamış olmasıdır. Daha öncede söylediğim gibi adetin ritmini belirleyen en önemli etmen yumurtlamadır.
Genelde bu durum adetlerin başlangıcında itibaren 1-2 yıl kadar sürmektedir. Ancak 2 yıldan uzun sürdüğü durumlarda ayrıntılı araştırmakta fayda vardır. Bir ergende yumurtlamasız adetlerin 2 yıldan fazla devam etmesi halinde beyin alt bölgesindeki hormon üreten yapılar ile yumurtalıktan üretilen hormonları ve yine üreme fonksiyonlarını etkileyebilen tiroid organının salgıladığı hormonları değerlendirmenin yanında; altta yatan bir organik patolojinin olup olmadığını ortaya koymak için ultrasonografi gibi görüntüleme metotlarından yararlanmaktayız.
Ergenlik döneminde anoreksia nevroza, bulimia gibi yeme bozukluğuyla kendini gösteren psikiyatrik rahatsızlıklar, aşırı fiziksel aktivite, kronik hastalıklar ve emosyonel stres adet dışı kanamalara neden olabilir (anoovulasyon nedeniyle). Yine bu dönemde görülen gebelikler ve bu gebeliklerin düşük tehtidi, düşük ve dış gebelik gibi komplikasyonlara bağlı kanamalarda batı ülkelerinde ki kadar sık olmasada ülkemizde de bazen rastlayabildiğimiz ergenlik dönemi adet dışı kanama nedenlerinde bir olarak aklımızda bulunması gereklidir.
Bu döneme ait kanama nedenlerinin başında daha önce tanımladığımız fonksiyon bozukluğuna bağlı yani disfonksiyonel kanamalar gelmektedir ki yine bunlarında en sık nedeni anovulasyon yani yumurtlama olmamasına bağlı düzensiz kanamalardır. Yeri gelmişken yumurtlamasız adetlerin ve buna bağlı kanama bozukluklarının üreme yaş grubundaki en yaygın nedeninin polikistik over sendromu olduğunu söylemek isterim.