Elazig Karakocan Haberleri Son Dakika Karakocan, Dersim, Kobane, Rojava, Kurdistan Haber Sitesi www.karakocan.info . II.Abdülhamid, II.Meşrutiyet, Kürdler ve Ermeniler -II - IIbdülhamid, IIeşrutiyet, Kürdler ve Ermeniler -II Sevê E... | Karakocan Haber,Elazig Karakoçan haberleri,karakocan son dakika haber,dersim haberleri,Karakocan Emlak,Son Dakika Elazig Karakocan Son Dakika Haberleri,Son Dakika Karakocan Haberleri,Dersim,Kigi,Karakocan ilce haberleri,Karakocanhaber,karakocan facebook,karakocan twitter,karakoçan ilçe haber gazetesi,karakocan koyleri,karakocan belediyesi,karakocan kaymakamligi,karakocan emlak,elazig,karakocanda satilik daire,evler,arsalar,emlak,yayladere,karakoçan lisesi,karakocan belediyesi,karakocanspor,KARAKOCAN,bingöl haber,kovancilar haber | Krd, Osmanl, Krdistan, Olarak
II.Abdülhamid, II.Meşrutiyet, Kürdler ve Ermeniler -II
Kürd, II.Aldülhamid rejimine karşıdır. Asıl hedefi Osmanlı sömürgeciliğinden kurtularak, bağımsız bir Kürdistan devleti kurmaktır. Kürd ağaları, beyleri Kürdistan'ın bağımsızlığını amaç edinirler. Kürd devletinin sınırlarını da önceden belirtirler. 1908 askeri darbesi gerçekleştirilir. Kürdler gelişmeleri net olarak görürler ve analiz ederler. Meşrutiyet rejiminin, sadece ordu mensupları tarafından desteklendiğine, gerçekleştirildiğine inanırlar. Çok az sayıda da aydın askeri darbeyi desteklemiştir.(2)
Bu tespit yerindedir, doğrudur. Kürdlere göre meşrutiyet, Hristiyanlara verilmiş ayrıcalıkların maskelenmiş halidir. Çıplak, gerçek yüzler, amaçlar görülmez. Meşrutiyetin sloganları da, hürriyetleri de kısa vadelidirler. Darbecilere kesinlikle güvenmezler ve Osmanlı meşrutiyet rejimine karşı direnişe geçerler. Sadece 1907-1908-1909 Dêrsim direniş süreci ve askeri seferler Kürdlerin düşüncelerini ıspatlamaya yetiyor. Anti-jöntürk, anti-meşrutiyetçi bir politika izlemeye başlarlar. Kürdün meşrutiyet karşıtlığı, anti-türk tavır olarak değerlendirmeye alınır. Böyledir de. 1913’de Bilis merkez olarak gelişmeye başlayan direniş, bağımsızlık hareketi Kürdün meşrutiyete yaklaşımını gösteriyor.
Kürd kendi silahlı güçlerine, yarı bağımsız bölgelerine güvenir. Geçmişde olduğu gibi yeniden Kürdistan’da kesin hakimiyetini kuracağına inanır. Kürdlerin anti-meşrutiyetçi duruşları Kürdleri komşu halk olan Ermenilerle karşı karşıya getirir. Kürd, ülkesinin bağımsızlığını savunurken, Ermeni Osmanlı sınırları içinde yapılacak reformlarda çözüm, çare arar. Ermenilerin “entellektüel, aydın, ruhani” kesimleri osmanlı meşrutiyetçisidirler. Çoğunluğu Selanik dönmeleri olan “Gençtürk” liderlerle ve diğerleriyle işbirliği içindedirler. Meşrutiyet öncesi kullanılan sloğanların içlerinin doldurulacağına inanırlar. Bütün imkanlarıyla, olanaklarıyla meşrutiyeti desteklerler.(3)
Kürd sınıfları ; Kürd halkı; İdari anlam da beydir, ağadır. Öğrenim görme, kendini geliştirme olanağı elde etmiş, aydın özelliği kazanmış aristokrattır. Osmanlı sınırları dışında kendisini geliştirme imkanı bulmuş entellektüeldir. Kürd aydınlarının, entellektüellerinin sosyalizasyonları, ruhi şekillenmeleri genellikle Kürdistan toprağı dışındadır. Çoğunlukla Kürdistan dışında yaşarlar. Bundan dolayı da kendi ülkelerine, insanlarına yabancılaşırlar. Süreç içinde de osmanlılaşıp, kendilerine verilen görevlerle tatmin olurlar, yetinirler. Kürd toplumu için öğretici, geliştirici olamazlar.
Kürdistan’da tek tanrılı dinler öncesi inançlar geçerlidir. Tek tanrılı dinlerde benimsenmiştir. Sayı söylenildiği gibi yüksek değildir. Kürd dini anlamda Şıx(şeyh), mela(imam), pir, koçek, şıwan, seyyiddir. Toprakla, hayvancılıkla ilişki anlamında göçerdir, yarı göçerdir, ağanın, beyin marabasıdır, köylüdür, çiftçidir. Toprakla, hayvancılıkla, el sanatlarıyla, ticaretle yaşamını sürdürür. Maden, tekstil ve diğer alanlarda işçidir. Osmanlı kurumlarında görev almış memurdur.
Kürt Ulusunun sözcülerini üç sınıfa ayırabiliriz; 1- Beyler, Ağalar, Şeyhler, Pirler, Seyidler: Kürdler idari, siyasi, dini olarak onların yönetimleri, kontrolleri altındadırlar. Osmanlıya tepkili, osmanlıyı red eden anlayışın sahipleridirler. Korku imparatorluğun da şiddet altında sessizliğe çekilmiş olsalarda düşünceleri değişmez. Bağımsızlıkçıdırlar. Osmanlı Hilafet makamının etkisinde olanlar, “ümmet”i savunanlar da mevcutturlar.
2- Kürd bürokratlar, memurlar: Osmanlı bürokratı, memuru olarak mesleklerinin gereklerini yaparlar. İsteyerek veya istemeyerek II.Abdülhamid rejimine hizmet sunarlar. Bir kesimi İttihad-ı Teraki Cemiyeti içinde yer alır. Süreç içinde ise kopmaya, ayrılmaya başlarlar. 1908’deki askeri darbeyle birlikte bürokratlar, memurlar işlerini kaybetmemek için meşrutiyetci görünürler. İttihatçı rejimin bürokratı, memuru olurlar. İttihad-ı Terakkicilerle uzlaşmaya giderek kendilerini, ailelerini korumaya alırlar. Bireysel, ailesel çıkarlar, hesaplar, ulusal çıkarların önünde yer alır.
3- Bağımsızlıkçı Kürd aydınları, entellektüelleri: Osmanlı ordusunun Kürdistan’a yönelik yakma, yıkma, soyma, çölleştirme, soykırım seferlerinin son bulmasını isterler. Kürdü, Kürdistan'ın gerçek sahibi, kaderini tayin edici, geleceğinin belirleyicisi olarak görürler. Osmanlı İmparatorluğu sınırları içinde, Kürdistan’da ve Kürdistan dışında Kürdistan’ın bağımsızlığı düşüncesini, istemini, hedefini yaymaya çalışırlar.
II.Abdülhamid devrinde takip edilen, iskenceye uğrayan, zindanlara atılan, öldürülen, sürgün edilen ve görevlerinden uzaklaştırılanlardırlar. Zulüm görmemek için görevlerini, işlerini terk edip Osmanlı İmparatorluğu sınırları dışına kaçanlardırlar. Takiplerden de kurtulamazlar. Suikastlere uğrarlar. Öldürülenler, kurtulanlar, yer değiştirmek zorunda kalanlar. Kürdistan'ın bağımsızlığı, Kürd ulusunun özgürlüğü için mücadele eden belirli sayıda yurtseverdirler.
Bağımsızlıkçı Kürd aydınları, entellektüelleri niye hedeflerine varamadılar? Kürd birliği ve bütünlüğü niye mümkün olamadı? Kürdlerin tek tanrılı dinler öncesi inançlara ve tek tanrılı inançlara sahip olmaları. İran ve Osmanlı güçlerinin sömürgeci olarak sürekli kürd sosyal yapısına müdahale etmeleri. Öğrenim görmeyi, döneme göre gelişmeyi, bütünleşmeyi, kurumlaşmayı, devletleşmeyi engellemeleri.
Kürd aydınları, entellektüelleri Kürd beylerinin, ağalarının, dini kesimin veya osmanlıya bürokrat, memur olanların öğrenim görmüş evlatlarından oluşurlar. Bu kesim Kürdistanlılardan uzakta Konstantinopl’da, diğer osmanlı şehirlerinde veya diğer devletlerde yaşarlar. Konstantinopl’da, diğer önemli merkezlerde kalmayı tercih ederler.
Onlar, osmanlı memurları, ordu mensupları, serbest yaşam sahipleri olarak bireysel yaşamlarından, rahatlıklarından fedakarlık yapmazlar. Osmanlıyla bağlarını kesmezler. Osmanlı hükümetlerinde, meclislerinde mebus, kurumlarında memurdurlar. Kürdistan’a gidip de kitleler içinde görev yapmazlar. Konstantinopl’dan, uzaklardan Kürdlere önerilerde bulunurlar. Kürd halkıyla bağları kopuktur. Kürdistan’daki gelişmeleri takib edemezler, haber alamazlar. Uzaklarda yaşama, yabancılaşmayı, kopukluğu, iletişimsizliği de getirir. Kürd aydınları, entellektüelleri istedikleri şekilde Konstantinopl’u da terk edemezler. Yurtseverlikleri bilinenler izlenirler, rahat bırakılmazlar. Meşrutiyet döneminde de yarı tutsak bir hayat yaşarlar.
Kürd aydını, entellektüeli osmanlıyla bağlarını koparıp, Konstantinopl’u ya da diğer merkezleri terk edip Kürdistan’a kitlelerin içine dönmediği için gerekli olan ulusal kurumsallaşma gerçekleştirilemez. Ulusal gelişme sağlanamaz. Osmanlıya kadro olan Kürd dönemin gerektirdiği şekilde örgütlü değildir. Kürdistanda’ki Kürdse kimliklerine, nüfusuna, silahına, coğrafyasına güvenir. İçinde bulunduğu şartlardan dolayı tüm bölgeleri kapsayan ciddi siyasal, ulusal planlama, çalışma yapamaz.
Konstantinopl’da yaşayan bir Kürd aristokratı Xerzan, Bohtan, Serhed, Dêrsim.....yerleşikleri üzerinde etkili olamaz. Bu kişiler kendi beylikleri, aşiretleri, inananları üzerinde etkili olurlar. Otoriteleri diğer beylikler, aşiretler, inananlar üzerinde etki yaratmaz. Her bey, ağa, şeyh, pir kendi alanında inandırıcıdır, otorite sahibidir.
Kürdistan’ı terk etmeyen, kendisine bağlı kitlelerle birlikte yaşayan her alanın beyi, ağası, şeyhi, seydi ve diğer ileri geleni kendi coğrafyasının sahibi, yöneticisi, idarecisi, kanun koyucusudur. Kitleleri etkileyen, harekete geçirendir. Kürd kitlelerde Osmanlıya yönelik antiotorite hisleri besleyen, güçlendirendir. Kendi halkı içinde, toprağı üzerinde bağımsızlıkçıdır. İçinde bulunduğu ortam ve ilişkilerden dolayı da genel olarak geleceğe yönelik olarak gereken şekilde öngörü sahibi değildir. Kısa dönemli çıkarları elde etmekle, düzeni sağlamakla uğraşır. Uzun dönemli hedeflere sahip olanlarda mevcuttur. Bilis Kürd ulusal hareketinin lideri Mela Selimê Koçer’in komşu halklara yönelik girişimleri, antimeşrutiyetçi çağrıları örnek oluşturur.
Bağımsızlıkçı Kürd aydınları Meşrutiyet döneminde gazete, dergi çıkarmaya başlarlar. Bu yayınlar ittihadçıların kontrolleri, sansürleri altındadır. Var olan diktatoryal baskıdan dolayı gerçek amaçlarını, istemlerini yazamazlar. Yaşanılan acılar, kürdlere yapılan zulüm işlenir. Dilin ve eğitimin önemi vurgulanır. Okullardan yoksun kalmanın, yazılı edebiyata, tarihe sahip olmamanın zararları belirtilir. Kendilerini Kürdistan'ın bağımsızlığına, otonomluğuna adamış olanlar, içinde bulundukları şartlardan dolayı kültürel, edebi konuları işlerler. Toptan olarak Kürdleri ayağa kaldırma, direnişe çağırma, özgürleştirme cümlelerini yazamazlar. Anti-meşrutiyet, anti-Türk vurgulamalarda bulunamazlar. Özlemlerini, kürdün birliği, bütünlüğü tavsiyelerini dile getirirler. Yazılarda bağımsızlık propagandaları, istemleri görülmez. Bağımsız bir Kürdistan kurma, bağımsızlığı hedefleyen bir siyasi yapılanma....bahsedilemez.
Onlar, öldürülme, hapsedilme, sürülme korkusu yaşarlar. Yayınlar, sıkıyönetim, askeri diktatorya ortamında basılır. Yayınların durdurulması, kapatılması da söz konusudur. Ki ittihatçıları eleştiren yazarlar öldürülürler, sürülürler. Kürdlerin çıkardıkları yayınlar daha çok Konstantinopl’da okunur. Kürdistan’a yönelik etkileri çok azdır.
Kürdler, Osmanlı sınırları dışında da yayınlar çıkararak, görüşmeler, diplomasiler yaparak düşüncelerini kürdlere ve diğer halklara anlatmaya çalışırlar. Kürdler, osmanlıların çıkardıkları yayınlarda da yer alırlar. Kürd General Şerif Paşa’nın yönetiminde çıkarılan Osmanlı Radikal Partisi’nin yayın organı olan “Meşrutiyet” kürdün bağımsızlığını değil, osmanlının devamını, osmanlı şemsiyesi altında yaşamı savunur.
Mela Selimê Koçer ve diğer kişilerin başlattıkları Kürd ulusal direnişi bu yayının bir sayısında “gerici bir hareket” olarak değerlendirilir. Oysa bu hareket Muhamedi-islamcı değildir. İslamcı-Muhamedi bir örgüt, örgütlenme yok, söz konusu değil. Diğer uluslar Kürdleri, Kürd milli hareketini desteklemiyorlar. Kürdler kendilerini meşrutiyete dahil bulmuyorlar. Kendilerini ifade edemiyorlar. Hareketin özü, milliliği o dönem yakılan ağıtlarda net olarak görülüyor. Hareket gerici değil, o döneme göre ilerici, ulusal kurtuluşçu, enternasyonalistdir. Sadece Kürd ulusunun kurtuluşunu hedeflemez. Ermeni ulusu mensuplarını da kurtuluşa doğru iteklemek ister. Mücadele birliğini savunur.
Mela Selim Osmanlının “Yeşil bayrağı”nı kabul etmez. O, bu hareketi örgütleyen bir kürd göçeridir. Kürd Medrese eğitimiyle mela, “imam” sıfatını almıştır. Şeyhlerin desteğini sağlamak, gerekli örgütlemeyi gerçekleştirmek için ataklar geliştirmiştir. Onun ve diğerlerinin dinsel sınıfı oluşturmaları hareketin “gerici” olduğunu ıspatlamaz ki. Osmanlı iddiasını ıspatlamak için delil değildir. 1911’de başlayan gelişme antimeşrutiyet, antitürk bir kürd bağımsızlık hareketidir.
Eğer Ermeni halkının temsilcileri Mela Selimê Koçer’in uzattığı antiosmanlı ve birlikte mücadele, kurtuluş elini tutmuş olsalardı her iki halk da soykırıma uğramazdı. Ne yazık ki Ermeni din adamları ve yarı aydın, entellektüelleri osmanlı reformlarıyla yetinerek, osmanlı sınırları içinde bitişe doğru adım atmayı tercih etmişlerdir. Onlar gerçek anlamda aydın ve entellektüel olmadıkları için bir halkın soykırıma uğrama zeminini hazırlamışlardır. Bu kesimler ittihatçıların amaçlarını göremedikleri için Kürdün birliktelik için uzanan elini tutma öngörüsüne sahip olamazlar.
Kürd General Şerif Paşa 1911’de ermeni ulusu adına politika yapanları uyarır. “İttihatçılar size yönelecekler. Sizi mahvedecekler. Suçlu olarak da Kürdleri dünya kamuoyunun önüne koyacaklar.” Ermeni ulusunun “temsilcileri” olduklarını iddia edenler bu uyarıyı bile ciddiye almazlar. Zaten kilise çevresi sadece şikayet mektuplarıyla uğraşır. Hristiyan inancından olan devletlere osmanlıyı şikayet etmek kendilerine hiç bir fayda sağlamaz. Kilise Kürdün inancından dolayı da Kürde hoşgörüyle yaklaşmaz. Ermeni halkını temsil eden kesimler reformları gerçekleştirmekle bütün enerjilerini hazırlayarak yüzbinlerce insanın yaşamına son verecek sistemin güçlenmesini, iktidar olmasını sağlarlar.
Ermeni kilise ve aydın çevrelerinin kendilerini kurtarmalarını bekledikleri emperyalist-kapitalist sistem ve Hristiyan dininden olan devletlerse sadece Ermenistan’ın doğal kaynaklarıyla ilgilidirler. Akarsular, madenler nasıl denetime alınabilinirler? İşgal, sömürü tek amaçtır. Emperyalist atlar coğrafik alanlar üzerinde dövüşecekler, doğal zenginliklerin sahipleri olan Ermeni ve Kürdlerse ayaklar altında ezilecekler.
1909 ile 1914 yılları arasında General Şerif Paşa yönetiminde Paris’de yayınlanan Osmanlı Radikal Partisi yayın organı olan “Meşrutiyet”in bütün sayıları incelenmeli. Şerif Paşa’nın denetimindeki yayın organı incelendiğinde kendisinin öngörüsü sonucu tespit ettiği gelişmeler görülür. Osmanlı imparatorluğu’nda, İttihad-ı Terraki Comitesi-Partisi yönetiminde halkların durumu, halkların geleceği, Kürdlerin araç olarak kullanılma istemi, Kürdler ve Kürdlerle komşu olan halkların karşı karşıya kaldıkları tehlikeler tespit edilerek ortaya konur.
Şerif Paşa, Kürd bir paşanın oğludur. Osmanlı diplomatı ve paşasıdır. Osmanlı İmparatorluğu’nu oluşturan halklar hakkındaki bilgi sahibidir. Geçmişte ittihatçıyken, gelişmeler üzerine ittihatçılardan kopar ve tavır alır. Karşı duruşundan dolayı da öldürülmek istenir. Şerif Paşa’nın eşi Arnavuddur. Meşrutiyette Arnavutlara ayrılan sayfalar kadar Kürdlere yer ayrılmaz. Arnavudlarla ilgili gelişmeler genişçe anlatılırken, Kürdlerin içinde bulundukları koşullara, yaşanılanlara çok az değinilir.
Kürd toplumsal yapısının geçirdiği aşamalar incelendiğinde II.Abdülhamid ve onun ideolojisinin takipçileri olan ittihadcılar tarafından izlenen inkarcı, imhacı devlet politikasının sonuçlarını bugün de ulus olarak en ağır şekilde yaşadığımızı görüyoruz. Meşrutiyetin değişik sayılarında yer alan haber ve değerlendirmelere yer vererek dönemi, ilişkileri, o dönemi yaşayanların kalemlerinden okumak gerekir. Kürd ve Ermeni ilişkileri, reformlar....
II.Abdülhamid, II.Meşrutiyet, Kürdler ve Ermeniler -III
Belgeler, haritalar, desenler Sevê Evin Çiçek’in arşivine aittir.
Görüntüleme sayısı: 15524