INIFLARA GÖRE DERS MÜFRADATI
_2000 Lİ YILLARIN BİLİMİ BİYOLOJİ
_CANLILARIN TEMEL BİLEŞENLERİ
_CANLILARIN TEMEL BİRİMİ HÜCRE
_CANLILARINÇEŞİTLİLİĞİ VE SINIFLANDIRILMASI
B.Bağ ve Destek Doku
BÖLÜM II:DENETLEYİCİ VE DÜZENLEYİCİ SİSTEMLER
A.Bir Hücrelilerde Sinirsel Denetim
B.Omurgasız Hayvanlarda Sinir Sistemi
C.Omurgalı Hayvanlarda Sinir Sistemi
D.Sinir Hücresi ve Çeşitleri
E.İmpuls Oluşumu ve İletimi
F.İnsanda Sinir Sistemi
1.Merkezi Sinir Sistemi
B.İnsanda Endokrin Bezler ve Hormonlar
C.Endokrin Kontrol Mekanizması
III.İnsanda Denetleyici veDüzenleyici Sistemin Sağlığı
BÖLÜM III:DESTEK VE HAREKET SİSTEMLERİ
III.Omurgasızlarda Destek ve Hareket
IV.Omurgalılarda Destek ve Hareket
V.İnsanda Destek ve Hareket
VI.İnsanda Destek ve Hareket Sisteminin Diğer Sistemlerle İlişkisi
VII.İnsanda Destek ve Hareket Sisteminin Sağlığı
BÖLÜM IV:SİNDİRİM SİSTEMLERİ
I.Bir Hücrelilerde Sindirim
IV.İnsanda Sindirim Sistemi ve Sindirim
V.İnsanda Sindirm Sisteminin Diğer Sistemlerle İlişkisi
VI.İnsanda Sindirim Sisteminin Sağlığı
BÖLÜM V:TAŞIMA ve DOLAŞIM SİSTEMLERİ
I.Bir Hücrelilerde Taşıma
V.İnsanda Dolaşım Sistemi
VI.İnsanda Dolaşım Sisteminin Diğer Sistemlerle İlişkisi
VII.İnsanda Dolaşım Sisteminin Sağlığı
VIII.İnsanda Savunma ve Bağışıklık
A.Enfeksiyonlara Karşı Savunma
D.Bağışıklık Sistemini Bozuklukları
BÖLÜM VI:SOLUNUM SİSTEMLERİ
I.Bir Hücrelilerde Solunum
V.İnsanda Solunum Sistemi
A.Solunum ile İlgili Yapılar
B.Soluk Alıp Verme Mekanizması
C.Oksijen ve Karbondioksitin Taşınması
VI.İnsanda Solunum Sisteminin Diğer Sistemlerle İlişkisi
VII.İnsanda Solunum Sisteminin Sağlığı
BÖLÜM VII:BOŞALTIM SİSTEMLERİ
I.Bir Hücrelilerde Boşaltım
V.İnsanda Boşaltım Sistemi
VI.İnsanda Boşaltım Sisteminin Diğer Sistemlerle İlişkisi
VII.İnsanda Boşaltım Sisteminin Sağlığ
LİSE 3 MÜFREDATI
_DENETLEYİCİ VE DÜZENLEYİCİ SİSTEMLER
_DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ
_TAŞIMA VE DOLAŞIM SİSTEMİ
LİSE 4 MÜFRADATI
_CANLILARDA ENERJİ DÖNÜŞÜMLERİ
_BİYOTEKNOLOJİ VE GENETİK MÜHENDİSLİĞİ
Temel bilim olan biyoloji, canlı ve doğa ile ilgili her konuyu içine almaktadır, bu bakımdan araştıran, düşünen insana sınırsız sayıda çalışma olanağı sağlar. Burada başarılı olmanın en önemli sırrı, düşünerek doğayı izlemektir. Doğanın bilinçsiz kullanılması, insan ve diğer canlıların yaşamı için tehlikeli sonuçlar ortaya çıkarır. Çevre kirlenmesi, erozyon, madde kaybı, yeşil alanların azalması, hızlı nüfus artışı, plansız kentleşme, biyolojik zenginliklerin ortadan kalkması bu sorunların başında gelir.
Biyoteknoloji alanındaki çalışmalarla atık maddeleri, temel yapılarına kadar parçalaybilen mikroorganizmalar kullanılarak daha temiz bir çevrenin yaratılması sağlanacaktır.
Biyoteknolojinin amacı, bir canlının belirli özelliklerini şifreleyen genetik bilginin bir başka canlıya nakledilmesidir. Böylece nakledilen bilginin gereği, ikinci canlı tarafından yerine getirilir.
Biyoloji bilimine yaterli önemin verilmemesi sonucunda ortaya çıkan sorunlar:
1. Erezyon, sulak alanların kurutulması,denizlerin ve göllerin kirlenmesi, ormanların ve meraların tahrip edilmesi.
1. Dünyanın en önemli kültür bitkilerini ve hayvanlarını barındıran ülkemizde, ıslah çalışmalarının yapılmaması ve üretimin gerken şekilde arttırılmaması ekonomik sorunlardır.
· İnsan topluluklarında kalıtsal hastalıklara neden olan genler, döllenme sırasında sağlamlarıyla değiştirilerek kanser, yüksek ve düşük tansiyon, şeker hastalığı, cücelik vb. Hastalıklar önlenebilecektir.
· Canlıların ömür uzunluğunu kalıtsal olarak denetleyen genler kontrol altına alınarak ya da değiştirilerek, uzun bir yaşam sağlanabilicektir. 1996 yılından beri ana karnındaki bir fetusun ne kadar yaşayacağı artık tahmin edilebilmektedir.
· Bir canlıda önemli bir özelliği ortaya çıkaran gen ya da genler, diğer canlıların kalıtsal yapısına eklenerek bazı eksiklikler bu yolla giderilebildiği gibi fazladan bazı özelliklerin kazanılması da sağlanacaktır. Örneğin; C vitamini karaciğerde sentezlettirileceği için besinlerle alınması gerekmeyecektir.
· Bitki ve hayvanların ıslahında olağanüstü atılımlar gerçekleşecek, verim artırılacak, birçok maddenin sentezi özellikle büyük miktarda mikroorganizmalara yaptırılabilcektir.
· Genlerdeki değişiklikler sonucu yeni hayvan ve bitki türlerinin ortaya çıkması sağlanacaktır.
· Yenilenme mekanizması aydınlatılacağından kısmî doku ve organ yitirimleri yerine konulabilecektir.bugüne kadar doku ve organ nakli tekniğinde, doku uyuşmazlığı nedeniyle başarısızlıklar olmuştur, ancak bu sorun doku ve organ nakli tekniğindeki gelişmelerle aşılmaktadır. Bunun için şimdiden organ bankalarında çeşitli organlar gerektiğinde kullanılmak üzere korunmaktadır. Şu anda genellikle sperm, kemik, deri ve bazı özel dokular saklanabilmektedir. Yakın gelecekte ise çeşitli doku ve organlar, bir bütün olarak yapıları bozulmadan saklanabilecektir.
· Canlılardaki genlerin tümü kataloglanabilecek, bunlarla ilgili bankalar kurulacak, ilaç sanayii biyoteknolojik yöntemleri geniş oranda kullanacağı için bir çok ilacın etkili ve ucuz yoldan üretilmesi sağlanacaktır.
Bütün bunların yanında tehlikeli olabilecek mikroorganizmaları üretmek, doğal yaşam görüntüsünü kısmen de olsa bozma gibi biyolojik gelişmelerin doğurabileceği sakıncalarda vardır.
BİYOLOJİ BİLİMİNDEKİ GELİŞMELERİN İNSANLIĞA KATKILARI
Bireylerin ve gelecek kuşakların sağlıklı yaşaması biyoloji konusundaki bilinçlenme ile sağlanacaktır.
Tıpda uygulanan aşılama yönteminde vücuda virüs verilerek vücudun virüsü tanıması ve ona karşı antikor üretmesi sağlanır.oysa gen teknolojisinin sağladığı olanaklarla vücuda virüs verilmeden de antikor üretmek mümkün olmuştur. Böylece vücut virüsün yan etkilerinden korunabilmektedir. Tıpda; pıhtılaşma bozukulukarı, lösemi gibi hastalıkların teşhis ve tedavisinde enzimlerden yararlanılmaktadır. Bu enzimlerin elde edilmesi biyoteknolojinin sayesinde olmuştur.
Biyoteknolojinin katkıları arasında insülüni de sayabiliriz. İnsülin insanlarda şeker metabolizmasını düzenleyen bir hormon olup pankreas hücreleri tarafından üretilir, dolaşıma katılır. Eksikliğinde ise şeker (diyabet) hastalığı ortaya çıkar. Bugün bakteri DNA'sı yardımıyla insülin hormonu bol miktarda ve ucuza üretilebilmektedir. Yine, cücelik tedavisinde kullanılan insan büyüme hormunuda bu yolla üretilmektedir.
Büyüme hormunu, eskiden sadece kadavraların hipofiz bezinden çok büyük zorluk ve masraflarla elde ediliyordu artık biyoteknolojik yöntemlerle çok miktarda ve ucuza elde edilebilmektedir.
Biyoteknolojik buluşlar ve onlara dayalı uygulamalar, insanoğluna biyolojik savaşta yararlanabileceğ organizmaları elde etme olanağı sağlamıştır. Gittikçe önem kazanan "biyolojik savaş" konusunda yapılan çalışmalar ülkemizde yeterli düzeyde değildir. Oysa biyolojik savaşta kullanılabilecek bir çok organizma yurdumuzda bulunabilmektedir. Ancak biyolojik savaşta yok edilmeye çalışılan zararlı canlılarla, bunları yok etmek için kullanılan canlıların biyolojik yapılarının iyi bilinmemesi, ülkemizdeki bazı çalışmaların da başarısızlığına neden olmaktadır. Oysa, tarımda biyolojik savaş daha ucuz ve kolay olacak, çevre kirliliğide önemli ölçüde azalacaktır. Bu amaçla bazı bakteri türleri kullanılarak böceklere karşı dirençli domates, tütün, pamuk gibi bitkiler elde edilmektedir.
Ayrıca aroma kaynağı, vitamin kaynağı ve emülgatör destekleyicisi olarak da kullanılır. Tek hücre proteininin uygulama alanı gün geçtikçe yaygınlaşmaktadır. Belkide tek hücre proteini gelecekte besin kaynağımızın önemli bir bölümünü oluşturacaktır. Dünyada nüfus artışının bugünkü hızıyla devam etmesi durumunda, besin kıtlığının yaşanabileceği, bilim adamlarınca kabul edilmektedir. Buna çözüm olarak bilim adamları tarımda biyoteknolojik uygulamaları önermektedir. Avustralyalı araştırmacılar, yonca bitkisini aminoasit sentezine yardımcı olan bir gen aktararak bitkinin protein değerini yükseltme yoluna gitmişlerdir. Böylece yem bitkisi olan yonca, proteince zenginleştirilmiştir.
1997 şubat ayında biyoloji ayında yeni bir gelişme kaydedilmiştir. İskoçyalı Dr. VILMUT ve ekibi memeli bir hayvanın (koyun) kopyesini yapmayı başarmıştır. Bir koyunda alınan bir vücut hücresinin çekirdeği, başka bir koyuna ait çekirdeği alınmış bir yumurtaya yerleştirilerek yeni bir koyuna yaşam verilmiştir. Dolly adı verilen kuzu orjinal DNA sahibi koyunun kopyasıdır.
Bu iki koyun aynı fiziksel özellikleri taşımalarına rağmen, aynı biyolojik özellikleri taşıyıp taşımadıkları belirli değildir. Kalıtsal hastalıkların kökenini anlamamız ve tedavi edebilmemiz, ancak insan genomunun tam olarak çözebilmemizle mümkün olacaktır.
Genetik mühendisliği, bu konuda ilk adımı atmıştır. 1990 yılında ABD ve avrupa ülkelerinin de katıldığı "insan genomu projesi" adı altında büyük bir çalışma başlatılmıştır. Bu proje insandaki yaklaşık yüzbin genin diziliminin saptanmasını hedefliyor. Örneğin, bilim adamları genetik bozulma nedeniyle kontrolsüzce çoğaldığını anladıkları hücrelerle "hücre dilinde konuşurak", "çoğalma!" ya da "öl!" komutları verebilecek, böylece şimdiye kadar etkin tedavi yöntemi geliştirilemeyen kanser gibi hastalıklar projenin sağladığı bilgiler ışığında tarihe karışabilecektir. Ayrıca kalıtsal hastalıkların ve daha bilemediğimiz birçok özelliğin ya da kusurun nedenlerini ve çözümlerini bulmamıza ışık tutacaktır.