HASTALIKLAR | 12 Aralık 2017, Salı 15:44 | 61 görüntülenme
Kalpte kan akışını düzenleyen dört adet kapak bulunur. Bu kapakların temel görevi kan akışının rahatça ve yalnızca doğru yönde ilerlemesidir. Kalp kapakçıklarının biri veya birkaçında meydana gelen olumsuzluklar, kalp kapak hastalıkları olarak adlandırılır.
Kalp kapağı tam olarak açılmadığı için kan akışı düzgün sağlanamaz. Kapak, kan akımı geçtikten sonra tamamen kapanmıyorsa bir miktar kan, geldiği odacığa geri kaçar. Bu duruma kapak yetersizliği veya kapak regürjitasyonu adı verilir. Kapaktaki sorun hem darlık hem yetersizliğe neden olabilir. Her iki durum da kalbin iş yükünün artmasına sebep olur. Darlık durumunda kapak kan akımını engellerken, kalp bu engeli aşmak için daha güçlü kan pompalamaya çalışır. Yetersizlik durumunda ise geriye kaçan kanın da eklenmesiyle, pompalanacak toplam kan hacmi artar ve bu durum ekstra enerji ihtiyacı doğurur. Kalbin artan iş yükünün yanı sıra sözü edilen durumlarda kan basıncı yükselir. Bu da problemli kalp kapakçığının hangisi olduğuna bağlı olarak akciğer veya vücudun aşağı kısımlarındaki toplardamarlarda basıncın artmasına neden olur. Bu basınç sıvı toplanmasına yol açabilir. Kalp kapak hastalıkları pekçok sebeple gelişebilir. Ancak en sık rastlanan başlıca 5 neden sayılabilir:
Doğumsal kalp kapağı hastalıkları: Bazı hastalar kalp kapağı anomalisiyle doğar. Bunlar arasında en sık rastlananı, üç yaprakçığı olması gereken aort kapağının iki yaprakçığı olmasıdır (biküspit aort kapağı). Bu kişilerde zamanla aort darlığı ya da yetersizliği gelişir. Buna ek olarak, kapaklarda endokardit denilen kalp kapağı enfeksiyonu gelişme riski vardır. Daha nadir olmak üzere diğer kapaklarda da doğumsal anomaliler görülebilir.
Romatizmal ateş: Çocukluk çağında geçirilen basit bir boğaz enfeksiyonunu takiben gelişebilen kapak rahatsızlıklarından biridir. Gelişmiş ülkelerde giderek daha az görülmesine rağmen ülkemizde halen ciddi kapak hastalıklarının önde gelen sebebidir. Ateş, eklemlerde şişme ve ağrı gibi bulgular verir. Kapaktaki hasar ise 20–30 yıl sonra ortaya çıkar. Kapağın zedelenmesi, bakteriyle savaşmakta olan bağışıklık sisteminin kapak dokusunu hedef almasının sonucudur. Hastaların bir bölümü çocuklukta geçirdikleri romatizmal ateşi hatırlamazlar. Romatizmal ateş kadınlarda en sık mitral kapak darlığına, erkeklerde ise aort kapak yetersizliğine neden olur. Sıklıkla birden fazla kapağı tutar.
Mitral kapak prolapsusu: Daha çok kadınlarda olmak üzere toplumun yüzde 2-3’ünde görülen, nadiren ciddi sorun yaratan bir kapak hastalığıdır. Bu kişilerin mitral kapak yaprakçıkları normalden daha kalın, uzun ve hareketlidir. Bu durum kapağın kapanmasında bozukluğa yol açabilir. İlaç tedavisi pek çok hastada iyi sonuçlar verir. Kapak enfeksiyonundan korunmak amacıyla diş çekimi ve cerrahi girişimler öncesinde antibiyotik verilmektedir.
Kalp kapağı kireçlenmesi: Yaşlılarda kalp kapak hastalığının en sık rastlanan sebebi kapak yaprakçıklarının kalınlaşması ve kireçlenmesi nedeniyle yeteri kadar açılamamaları sonucu oluşan darlıklardır. Bazı hastalarda ameliyat tedavisi gerektirecek düzeye gelebilir.
Kapak enfeksiyonu: Genellikle zeminde kapak hastalığı ya da kapak operasyonu olduğunda görülen ciddi bir rahatsızlıktır ve infektif endokardit adı verilmektedir. Başlıca belirtileri; ateş, halsizlik, eklem ağrılarıdır. Bu hastalıktan korunmak için kapak hastaları diş çekimi, cerrahi girişimler öncesinde antibiyotik almak zorundadır.
Kalp kapak hastalıklarının belirtileri problemin hangi kapakta olduğuna göre değişiklik gösterirken hafif derecede seyreden darlık veya yetersizlik durumlarında hasta yıllarca şikayeti olmadan yaşayabilir. Ancak hastalık ilerledikçe kalbin yükü ağırlaşacağından hastanın yorgunluk, tıkanma ve çarpıntı hissetmesine neden olur. Akciğerde biriken sıvı nefes darlığı, vücudun alt kısımlarında biriken sıvı ise karın ve bacaklarda ödeme yol açabilir. Kalbi besleyen damarlara kan akımı yetersizse göğüs ağrısı görülürken, ileri derece kapak darlıklarında baş dönmesi, baygınlık hissi hatta bayılma nöbetleri meydana gelebilir.
Kalp kapak hastalıklarında hastanın takip altında olması büyük önem taşır. Belli aralıklarla ve düzenli olarak yapılan ekokardiyografi bu süreçte önemli bir araçtır. Tedavi sürecindeyse hastaya göre ilaçla veya girişimsel yöntemlere başvurulur. Kalp kapak hastalığını zemininde gelişen kalp yetmezlikleri ve ritim bozuklukları ilaçla tedavi edilebilir ve kalp ekstra hasarlardan korunabilir. Ancak bahsi geçen ilaçlar mekanik rahatsızlığı gidermez. Bu durumda tedavi, girişimsel yöntemler, cerrahi uygulamalar ve kateter yolu ile yapılan balon işleminden oluşur. Kapak yapısında kireçlenme bulunmuyorsa kateter yöntemi ile yapılan balon işlemi faydalıdır. Bu yöntem daha çok mitral ve pulmoner adı verilen kapaklarda uygulanırken, cerrahi operasyonla kapak tamiri veya protez kapak yerleştirmesi de yapılabilir. Özellikle romatizmal kalp kapak rahatsızlıklarında tedavi sonrası hastalık ilerlemesi ile kapağın yapısında tekrar eden bir bozulma görülebilir. Bu durumda ikinci ameliyat gerekmekte, kapak tedavisinin mümkün olmadığı durumlarda tamamen metalik ya da biyoprotez (hayvan dokusu kökenli) kapaklar kullanılmaktadır. Önerilen Branşlar: Aile Hekimliği, Kardiyoloji, Kalp Damar Cerrahisi, Pediatrik Kardiyoloji, Pediatrik Kalp Damar Cerrahisi