Ercan Kesal: Belleğimiz vicdanımız /Birgün – Ercan Kesal
Ayrıntı Yayınları’nın otuzuncu yılında yayımlanan ve yayınevinin bininci kitabı olma özelliğini taşıyan ‘Zamanın İzinde’ kitabının metinlerini yazan Ercan Kesal, “Bu çağın panzehiri, hatırlamak ve vazgeçmemek” diyerek hatırlamanın ve hatırlatmanın önemine değiniyor.
– Kitap, Ayrıntı Yayınevi için otuzuncu yılında yayımlanan bininci kitap olarak özel bir yere sahip. Bu fikir nasıl gelişti?
– Fotoğraflar için arşiv kayıtlarında nerelerden beslendiniz?
E.R.: Esas olarak bizim kişisel arşivlerimiz bunlar. Kişisel arşiv deyince bitmiyor. Bu arşivler, başka kurumların da telif haklarının sahip olduğu fotoğrafları içeriyor. Bu kitaba başlarken 100 yılın kronolojik çalışması, 4000 civarında fotoğraf vardı. Ben 2000 civarında fotoğrafı Ercan’ın önüne serdim. Ercan da kişisel olarak içselleştirebileceği fotoğrafları seçti. Ve de bu fotoğraflarla, metinlerle diğer fotoğraflarla ilişki kurabileceği şeyleri seçtik. Geride de binlerce fotoğraf ve binlerce söz var. Her anıyı hatırlamak bir serüven.
– Peri Gazozu ve Cin Aynası’nda gördüğümüz Ercan Kesal’ın yazım tarzını yine en net haliyle görebiliyoruz.
– Bu bir hatırlatma kitabı dediniz. Siz neler hatırladınız bu fotoğraflar ve yazılarla beraber?
E.K.: Kitabın başlangıç tarihi olan 1910 çok kıymetli. Osmanlı ağır bir miras. Buradan yeni bir kadro hareketinin, cumhuriyet yaratma çabasının izlerini görüyorsunuz. Harf Devrimi ve Kıyafet Devrimi, tek partili seçim… Darbelerle devam eden Türkiye siyaset tarihi ve tüm bunlar altı yüz yıl sürmüş Osmanlı’nın ahvalinin devamını oluşturan bir süreç. Bunlar ağır meselelerin nereden kaynaklanıp devam ettiğini gösteriyor. İlk olarak, bana hatırlatılan şey bu oldu. İkincisi de, devletle meselesini halledememiş toplumsal yapımızın olduğu… Devletle olan ilişkimizin yetişkin değil de, ergen bir ilişki olduğu… Babadan hem korkarız, hem severiz hem de nefret ederiz. Bir başka şey de şu: Muktedirler hep aynı. İnsanlık tarihi, toplumsal mücadeleler tarihi. Hatırımızda kalanlar onurlu insanlar. Kötüyü hatırlamıyorsun. Belki Evren’i hatırlıyorsun ama bu insanların katlini gerçekleştiren insanları hatırlamıyorsun. Hafıza siliyor onları. Kötü olduklarından dolayı değil, hatırlanmaya değer olmadıkları için. Erdal Eren’i hatırlıyorsun ve Ali İsmail’i hatırlaman bitmiyor. Onları hatırlayıp onlarla beraber hizalanmanın ne kadar kıymetli olduğunu düşünüyorsun. Görüş gününü hatırlamıyorsun belki ama o günkü kucaklaşmayı hatırlıyorsun.
– Kitap geleceğe nasıl ve hangi noktada ayna tutacak?