Halkara Siriıa: Halkara derňewe çagyryş we oppozisiıa gepleşikleri Iıul 03, 2012
Siriıanyň oppozisiıasy Müsüriň paıtagty Kairde maslahat geçirıär. 2-nji iıul, 2012.
Siriıanyň dürli toparlardan durıan oppozisiıasy gapma-garşylyga gaplanan ıurtlarynyň syıasy geçişinde umumy pozisiıa birleşmek üçin iki gün bäri gepleşik geçirıär.
Ikinji gün Arap ligasy, Türkiıe we arap döwletleri tarapyndan Kairde guralan duşuşykda siriıa oppozisiıasy birleşmäge we prezident Başar Al-Assadyň hökümetine garşy ynamdar alternatiwa döretmäge çagyryldy.
Bu maslahata Siriıanyň oppozisiıa wekillerinden 200 çemesi adam gatnaşıar, ıöne Assadyň güıçlerine garşy ıaragly göreş alyp barıan Azat siriıa goşuny ony boıkot etdi.
İaraglanan siriıa pitneçileri dünıä döwletleriniň geçen hepde ahyrynda Siriıadaky syıasy geçiş üçin taslan we häzirki režimiň agzalaryny hem öz içine alyp biljek planlaryna garşy bolıar.
Ikinji gün Siriıa rewolıusiıasynyň baş komissiıasynyň hem, syıasy “jedellere” salgylanyp, gepleşiklerden çykmagy Kair maslahatyna bir urgy boldy.
Adamzada garşy jenaıat Bu duşuşyk adam hukuklaryny goraıan Hıuman raıts wotç guramasynyň Siriıanyň hökümet güıçleriniň graždan adamlara yzygiderli ıowuz daramagy we olary gynamagy barada jikme-jik hasabat çykarmagyna gabat geldi.
Düıbi Nıu-İorkda ıerleşıän hukuk goraıjy topar Siriıada adam gynamagyň adamzada garşy jenaıat bolup durıandygyny we oňa Halkara jenaıat sudunda garalmalydygyny aıdıar.
Human Rights Watch guramasynyň barlagçysy Ole Solvang, şeıle diıdi:
"Siriıa häkimiıetleri gynag otaglary bütin Siriıany öz içine alıan gynag merkezleriniň ulgamany işledıär. Onsoň bu guramanyň giň ıaıran we sistemalaıyn tebigaty onuň adamzada garşy jenaıatdygyny açyk-aıdyň edıär."
BMG-niň Adam hukuklary boıunça ıokary komissary Nawi Pillaı hem birinji gün Halkara jenaıat sudunyň Siriıada amala aşyrylıandygy aıdylıan zalymlyklary derňemegi baradaky çagyryşyny gaıtalady.
Pillaı Nıu-İorkda BMG-niň Howpsuzlyk geňeşiniň geçiren brifiňinden soň şeıle diıdi:
"Meniň pikirimçe, hem hökümet güıçleri, hem ıaraglanan garşydaşlar parahat ilata zelel berıän hereketlere ulaşypdyr. Graždan ilata garşy hüjüme dahylly adamlar jogapkärçilige çekilmelidir."
Pillaı siriıa goşunynyň hassahanalara hüjüm etmek we zorlamak ıaly täze “çynlakaı” hukuk bozmalary amala aşyrıandygyny, oppozisiıa güıçleriniň bolsa, güman edilıän hökümet ıardamçylaryny yzygider jezalandyryp öldürıändigini aıdıar.
Şeıle-de ol Siriıa ıarag akmasyny ıazgardy we bu konfliktiň mundan aňryk harbylaşdyrylmaly däldigini duıdurdy.
İarag nirden barıar?
Siriıa hökümetiniň esasy ıarag üpjünçileri Orsıet we Eıran bolsa-da, Pillaı bu ıurda getirilıän ıaraglaryň nireden gelıändigini aıtmady.
Katar bilen Saud Arabystany oppozisiıa ıarag iberıär diıip ynanylıar. Birleşen Ştatlar bolsa siriıa pitneçilerine diňe ok-ıaragsyz ıardam berıändigini aıdıar.
Siriıadaky zorluk, goşunyň Homs şäherinde pitneçileriň ıerleşıän ıerlerini bombalamagy bilen, bu hepde hem adam pidalarynyň artmagyny dowam etdirıär.
Siriıanyň Adam hukuklary obserwatoriıasy birinji gün ıurt boıunça azyndan 30 adamyň öldürilendigini aıtdy. Bu topar geçen martda Assadyň dolandyryşyna garşy turan gozgalaňdan bäri 16500 adamyň zorlugyň pidasy bolandygyny aıdıar.
Siriıa: Halkara derňewe çagyryş we oppozisiıa gepleşikleri Iň täze makalalar Daşary ıurtlardaky türkmen studentleriniň pul kynçylyklary