İlhan Elmas - MATRUŞKA
Diğer Yazıları 06.01.2019 - EKONOMİ SAVAŞLARI , KRİZLER VE FIRSATLAR 18.11.2018 - MATRUŞKA 04.11.2018 - Ortaklık Değil Yancılık 28.10.2018 - Uzun Vade Yatırım mı Yurt İçi Tatiller mi ? 22.10.2018 - Borsa Zamanı
(Tavuk mu yumurtadan…)
Petrol fiyatlarına bakarken ;
Ülke (TR) borsası Bist için düşen petrol fiyatları olumluydu çünkü enerjiyi dışarıdan alan bir ülkeyiz ve bu durum bizim maliyetlerimizi düşürürdü. Buna istinaden hisse senedi alımına gitti yatırımcı ama petrol daha da düşünce dediler ki biz bu malı yanlış aldırmışız satın. . Neden ; çünkü bu kadar düşük petrol fiyatı varsa petrole talep yok demektir. Ee yani? Talep yoksa reel üretim düşüktür ki petrole talep yoktur ve ağır sanayi çalışmıyordur dendi. Evet bu da tamam. Sonra petrol fiyatları canlandı dipten yukarı gitmeye başladı yine "borsa satalım"a geldi işler çünkü hammadde maliyetlerinin arttığı akıllarına geldi yine.
Döngüyü kronolojik görmek istersek ;
Düşen petrol fiyatı > Hammadde maliyeti düşürür > Reel sektör üretim ve kârlılık artar > Borsa fiyatları yükselir.
Bu sıralamada pek çok iktisadi etken vardır aslında , kronolojinin tam ortasında görünen "Reel sektör üretimi" artan maliyetlerden mi yavaşladı yoksa talep yoksunluğundan mı . Peki reel talep satın alma gücünden mi zayıfladı yoksa üretim maliyeti kaynaklı artan fiyatlardan mı.
Ve yine sıralamadaki "petrol fiyatları" nın düşüş yaşama gerekçesi ; reel üretime karşı azalan talep mi yoksa artan enflasyon/faiz mi etki etmektedir çokça tartışma götürür. Çünkü bu aşamada artan enf/faiz neden çıkmıştır? Düşen üretimden mi yoksa devalüe olan ülke para biriminden mi. Bu devalüe ''dış kaynaklı mıdır yoksa darphane etkisi midir?'' gibi ardı sırası kesilmeyecek gerekçe sebep ve sonuç ilişkisi çıkartabiliriz. Benim burada amacım ülke ekonomisini iyileştirme adına atabileceğim adımlar, kendi çapımda ve sınırlıdır. Daha birincil ve ferdi amacımız ise ekonomi her ne olursa olsun bireysel tasarrufları artırma/koruma/kaybı azaltma gibi amaçlarımız var.
Kısır döngü petrol konusunda noktayı koydu. Yani asıl meseleyi hiç çözemeyeceğiz. Çünkü çok mantıklı gerekçelerle işlese de varılmak istenen sonucun iktisadi ve sosyolojik yorumu kişiden kişiye değişecektir. Az önce bahsettiğim kırmızı yazı kronolojisini bize öğretirler , biz de bu formülle borsada yer alır hisse senedi alırız ya da çıkar senedimizi satarız. Ancak havucu 100 metrede 4 defa verirler bize ve bu formülün kesinliğini neredeyse kabul ederiz. Sonra deriz "koşunca oluyor bu iş" ama sonra 100 km peşinden koştururlar vermezler, nefessizlikten yığılırız.
Ben buna ; Öğretirler bilmediğin refleksi sonra tike dönüşür…. diyorum.. Bunu daha açıklayıcı yazmak isterim ; Dolar/TRL grafiğinde 5 defa 6,50 - 6,00 aralığını ezberletirler. Alışırsın 6,00'dan alıp 6,50 yaklaşınca satmaya. Zaten ilkinde görmeye, ikincisinde anlamaya, üçüncüsünde de uygulamaya koyulursun. Tam 1-2 derken, öğrendim bu git-geli dersin ve 6,00' dan yüklü alım yaparsın arkana yaslanırsın 5,30 u gösterirler....
Bir yatırımcı olarak hala alımkâr değilim. Dolar için tek cümlem ise ; zaman kaybı süreci başlamıştır.
Aynı git/gel petrol fiyatlarında da var;
Kaya Gazı hikayesi. Arabistan diyor ki Abd kaya gazı çıkarmak için yüksek maliyet içinde ama ben petrol arzını/üretimini artırırsam yani fiyatları aşağı çekecek ortam yaratırsam Abd bu gazı çıkarma maliyetlerine katlanmaz, petrolle rekabet edemez ve herkes petrol alır / benden alır. Kaya gazının kafasını kaldırmadan ezmeliyim. Bu mantıkla ilerlerken durumdan bu defa Rusya rahatsız oluyor çünkü gelir kaynaklarının başında gelen petrolü orta maliyet sınıfında olduğu için düşük marj ile satıyor. Sonra akıllara Abd ve Kanada 'nın kaya gazı işini, petrol fiyatlarını düşürüp Rusya ekonomik sıkıntıya girsin diye mi yapıyor sorusu geliyor. Daha sonra Arabistan arz kısıp fiyatları yukarı çekiyor, Rusya’nın eli rahatlıyor ama bu durumda Abd yine kaya gazı üretimine el atıp yüksek maliyet rekabetine girebiliyor. Abd girince Rusya rahatsız oluyor hemen. Opec ile anlaşmaya yanaşmıyor. Böyle bir üçgende, üçgen kenarları; bir saat yönünde, bir de terse dönüyor. Her hareket diğerini tetikliyor ve sonra bu kısır döngüye giriyor. Şimdi daha net görüyor ya da biliyoruz ; İran ile Arabistan arasındaki şii – sünni çatışma kıvılcımlarının nedenlerini ve Abd’nin neden İran ile KuzuSarma olduğunu, tam bu aşamada terse dönüp yaptırım uygulayıp Araplarla CanCiğer olduğunu..
Bu ikinci matruşkayı işlerken birşeyler dikkatinizi çekmiş olmalı , ilk bölümdeki kırmızı kronolojimizdeki petrol fiyatları düşüşündeki sebebi ararken , reel üretimdeki düşüklük mü, talep azlığı mı, yoksa enflasyon/faiz yüksekliği mi diye yorumlamaya çalışmıştık ama işin sosyoekonomik boyutu ve bilinçli yapılarını da eklemiş olduk.
Altın fiyatları farklı mı ?
Altın global (ons) cinsine bakalım, faizler artınca düşer, ekonomi iyi olunca düşer, savaş olunca çıkar, dolar artınca düşer. Sonra bir bakmışsın kavramlar birbirine girmiş, hangisi olunca ne oluyordu.Bunu da ezberletirler ve o sloganla yatırım yaparsın ama bir kere döngüyü bozdular mı işin içinden çıkamazsın. Öğretilmiş kalıplar devam ediyor. Hatta altın fiyatları yaz aylarında yükselir derler düğün piyasasından dolayı, ki ben bunu çok komik bulurum. Sanki bizim yerel talebimiz altın fiyatlarını etkiliyor gibi. Oysa altının Ons fiyatını her zaman global etkenler belirler.
Bakınız varlık koduna ;
''gold : xauusd'' paydasında dolar var. Yani dolar düşerse ons fiyatı artar. Aradaki (+-) sapmalarda da gram/TL fiyatı oluşur. Bunu anlatması zor ama şu kadarını bilmek bu konu için yeterli olacaktır. Gold : 1300 $ olsun, ons cinsi fiyatı ve o gün usd : 5,30 TL olsun.
1 ons =31,1 gr olduğuna göre
usd/TRL = 5,30 ise
41,800 X 5,30 = 221,54 gr/TL fiyatı.
Yani iç piyasada altın yatırımcıları, dolar/TL fiyatı artınca kazanır ama dünyadaki döngü ilk başta dediğim gibi ters korelasyon gold=xau/usd olduğuna göre yine bir saçmalık çıkmazı karşımıza geliyor. Özetle gold artınca altın gr/TL fiyatı artmak zorunda değil. Bu saçmalığın sebebi her alandaki gibi dolarizasyonun varlığı. Döngü net ama iç piyasa için tam bir muamma. Ons'a bakıp mı altın almalı, yoksa dolara mı bakmalı ya da Usdx'e bakıp mı altın almalı.. Bunlar işte hep Yumurtalı Tavuk Matruşkası..
Öğretirler bilmediğin refleksi sonra tike dönüşür...
Haftaya Pazar Tekrar Görüşmek Üzere
Sevgiler / Saygılar
Yazilarinizdaki ince nuanslarla fikirlerimi bagdastiriyorum ve başarılı bir konu işlemiş olduğunuzu goruyurum finans piyasasinin sizin gibi düşünen ve kolay bir anlatım dilı ile sergileyen bir yazar yorumcu denk gelmedi başarılarınızin devamını diliyorum ayrıca önümüzdeki haftalarda dolar yorumumuz ne olur ?
1 Bahçeli talimat verdi! Temizlenecek!
2 Ferit Şahenk, Galataport'u da...