PPT - T?CARET HUKUKU PowerPoint Presentation - ID:220977
<iframe src="https://www.slideserve.com/embed/220977" width="600" height="485" frameborder="0" marginwidth="0" marginheight="0" scrolling="no" style="border:1px solid #CCC;border-width:1px 1px 0;margin-bottom:5px" allowfullscreen webkitallowfullscreen mozallowfullscreen> </iframe>
T?CARET HUKUKU - PowerPoint PPT Presentation
TİCARET HUKUKU. Ticaret Hukuku Hakkında Genel Bilgiler. Özel Hukuk-Kamu Hukuku ayrımında özel hukukun bir dalıdır. Temel kaynağı, 1957 tarihinde yürürlüğe girmiş olan ve 1475 maddeden oluşan Türk Ticaret Kanunu olup, bu Kanun, Medeni Kanun’un ayrılmaz bir parçasını oluşturur.
PowerPoint Slideshow about 'T?CARET HUKUKU' - betty_james
Ticaret Hukuku Hakkında Genel Bilgiler
Özel Hukuk-Kamu Hukuku ayrımında özel hukukun bir
Temel kaynağı, 1957 tarihinde yürürlüğe girmiş olan ve
1475 maddeden oluşan Türk Ticaret Kanunu olup, bu
Kanun, Medeni Kanun’un ayrılmaz bir parçasını
6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun (TTK) Kapsamı
Türk Ticaret Kanunu, Başlangıç Kısmı ve Son Hükümler
dışında beş kitaptan oluşur:
I. Kitap: Ticari İşletme
II. Kitap: Ticaret Şirketleri
III. Kitap: Kıymetli Evrak
IV. Kitap: Deniz Ticareti
V. Kitap: Sigorta Hukuku
Ticaret hukukunun kapsamı, TTK’nun kapsamından
Ticari İşletme Hukuku Kapsamındaki Konular
Ticari iş ve ticari hüküm
I. TİCARİ İŞLETME
Türk Ticaret Kanunu’nda ticari işletme esası
benimsenmiştir. Ticari hüküm, ticari iş gibi kavramlar,
ticari işletme kavramından hareketle tanımlanmıştır.
TTK md. 11
(Ticarethane, fabrika ve ticari
şekilde işletilen diğer müesseseler
ticari işletme sayılır.)
TTK md. 12
(Örnekseme yoluyla sayılan
ticarethane türleri ve fabrikacılığın
TTK md. 13
(Ticari şekilde işletilen diğer
(Ticari işletmenin tanımı)
Ticari İşletmeye İlişkin Düzenlemeler
Ticari İşletmenin Tanımı
Ticaret Sicili Tüzüğü md. 14:
“Türk Ticaret Kanunu’nun 12. maddesinde tarif edilen
ticarethane veya fabrikalar ile 13. maddesinde tarif edilen
ticari şekilde işletilen diğer müesseseler ticari işletmedir.
Bir gelir sağlamayı hedef tutmayan veya devamlı olmayan
faaliyetlerle Türk Ticaret Kanunu’nun esnaf faaliyeti
sınırlarını aşmayan faaliyetler ticari işletme sayılamaz.”
Ticaret Sicili Tüzüğü’ne Göre Ticari İşletmenin Genel Unsurları
Gelir sağlamayı hedef tutmak
Esnaf faaliyeti sınırlarının aşılması
Bağımsızlık (Tüzük’te açıkça ifade edilmiyor ancak, öğretide kabul ediliyor.)
Ticari İşletmenin Genel Unsurları (devam)
Gelir sağlamayı hedef tutmak:
Gelir sağlama amacının bulunması yeterli, amaca fiilen ulaşılıp
ulaşılmaması önemli değil. Sürekli zarar eden bir işletme de ticari
Tek sefere mahsus, tesadüfi karakterli faaliyetler ticari işletme
Esnaf faaliyeti sınırlarını aşma:
Esnaf-tacir ayrımının hangi kriterlere göre yapılacağı, Bakanlar
Kurulu’nun 1986 tarihli Kararnamesi’ne göre belirlenmektedir. Bu
Kararname’ye göre bir kişinin esnaf sayılabilmesi için önkoşul,
Koordinasyon Kurulu’nca belirlenen esnaf ve küçük sanatkar
kollarından birine dahil olmaktır. Bu koşulu gerçekleştirenlerden;
1. Gelir vergisinden muaf tutulanlar,
2. Kazançları götürü usulde (1998 değişikliğiyle basit usul) vergilendirilenler başkaca bir koşul aranmaksızın esnaf sayılırlar.
3.İşletme hesabına göre defter tutanlardan iktisadi faaliyetleri nakdi sermayesinden çok bedeni çalışmasına dayanan ve VUK md. 177/I b.1 ve 3’te yer alan limitlerin yarısını, b.2’deki limitin tamamını aşmayanlar, esnaf ve küçük sanatkar sayılır.
Ticaret Sicili Tüzüğü’nde açıkça ifade edilmemekle birlikte öğretide
kabul edilen bir unsurdur. Merkeze bağlı olarak çalıştığı için şube,
ayrı bir işletme oluşturmaz.
Türk Ticaret Kanunu’na Göre Ticari İşletme Türleri
TTK. md. 11:
Ticarethane, fabrika ve ticari şekilde işletilen diğer
müesseseler ticari işletme sayılır.
Nelerin ticarethane, nelerin fabrika ve nelerin ticari
şekilde işletilen diğer müessese olarak kabul edileceği
TTK md. 12 ve 13’te gösterilmiştir.
TTK md. 12’de belirlenen ve nitelik itibariyle bunlara benzeyen müesseseler ticarethane sayılır. TTK md. 12’de 12 bent halinde sayılan müesseseler örnek niteliğindedir.
TTK md. 12 kapsamında ticarethane sayılan müesseselerden bazıları
Menkul malların satılması veya kiralanmak üzere tedariki ile uğraşan müesseseler,
Kıymetli evrakı satmak üzere tedarik eden ve satan müesseseler,
Her çeşit imal ve inşa,
Matbaacılık, gazetecilik, kitapçılık, yayın işleriyle uğraşan müesseseler,
Borsa, kambiyo, sarraflık, bankacılık işleriyle uğraşan müesseseler,
Kara, deniz ve havada, nehir ve göllerde eşya taşıma işleriyle uğraşan müesseseler,
Su, gaz, elektrik dağıtma, haberleşme işleriyle uğraşan müesseseler,
Her türlü aracılık işleriyle uğraşan müesseseler.
Fabrikacılık (TTK md. 12/II):
Fabrikacılık, hammadde veya diğer malların makine yahut sair
teknik vasıtalarla işlenerek yeni veya değerli mahsuller vücuda
Fabrikacılık faaliyetinin kapsamı kural olarak esnaf faaliyeti
Ticari şekilde işletilen diğer müesseseler (TTK md. 13)
Bir çiftçinin veya toprak sahibinin ürünlerini olduğu gibi veya zirai
sanatı dolayısıyla bir tezgahta şeklini değiştirerek satması, kural
olarak ticari iş sayılmaz. Ancak tarımsal faaliyetin kapasitesi ve
önemi, ticari muhasebeyi gerektirdiği ve ona ticari bir müessese şekil
ve niteliğini verdiği takdirde bu müessese de ticari işletme sayılır.
Ticari İşletmenin Merkezi ve Şubeleri
TTK’da merkez kavramı tanımlanmamış, buna karşılık ticari
işletmenin merkezine bağlanan bazı hukuki sonuçlar düzenlenmiştir.
Öğretide yapılan tanıma göre:
Merkez, ticari işletmenin idari ve ticari faaliyetlerinin yürütüldüğü
Ticari İşletmenin Merkezi ve Şubeleri (devam)Şube Kavramı:
TTK’da şubenin tanımı yapılmamıştır.
5590 sayılı Odalar Kanunu ve 4389 sayılı Bankalar Kanunu gibi bazı
özel kanunlarda merkezin tanımı bulunmaktadır.
Şube, iç ilişkilerinde ve iç örgütlenmesinde merkeze bağlı bulunan,
kendi çevresi ve yetki alanı içindeki dış ilişki ve faaliyetlerinde
bağımsız olan ve bağımsız bir işyeri teşkil eden birimdir.
Ticari İşletmenin Merkezi ve Şubeleri (devam)
Merkez ve şube aynı gerçek veya tüzel kişiye ait olmalıdır,
Şube, iç ilişkileri yönünden merkeze bağımlı olarak çalışır, merkezin işletme politikasını izler. İdari işlerinde ise bağımsızdır,
Şube, dış ilişkiler yönünden bağımsızdır,
Şube ile merkez arasında mutlaka mekan ayrılığının bulunması şart değildir.
Ticari İşletmenin Merkez ve Şubeleri (devam)
Şube Olmaya Bağlanan Hüküm ve Sonuçlar:
Şube, ticari işletmenin bir parçası olduğundan, işletmenin devri, şubenin de devrini kapsar.
Tacir yardımcılarından ticari mümessilin temsil yetkisi, şubenin işleriyle sınırlandırılabilir.
Şube, merkezin ticaret unvanını, şube olduğunu belirtmek suretiyle kullanır.
Şubenin taahhütleri açısından şubenin bulunduğu yer ifa yeri sayılır.
Şubenin yaptığı işlemlerden dolayı şubenin bulunduğu yerde dava açılabilir.
Şube davada taraf olabilir; ancak iflas davası sadece merkeze karşı açılabilir.
Her şube bulundukları yer ticaret sicili ile ticaret ve sanayi odasına kaydolunur.
Ticari İşletmenin Unsurları ve Devri
Ticari işletmenin unsurlarına ve devrine ilişkin yasal
TTK md. 11/II
TTK’nun Uygulanması Hakkında Kanun md. 41/II (d) ve (e)
BK md. 179 ve 180
Bina, depo gibi gayrimenkuller
Hammadde gibi menkuller
Nakit para vb.
İpotek ve rehin hakları
Ortaklıktan doğan haklar vb.
Şekil serbestisi ilkesi geçerlidir. Ancak devri özel şekle bağlı unsurlar
mevcutsa gerekli şekil şartına uyulur. Örn. unsurlar arasında bir
taşınmaz varsa, devrin tapu sicil memuru önünde yapılması gerekir.
Devir halinde ticari işletmenin maddi ve gayrimaddi unsurları ayrı
bir hükme gerek kalmaksızın devralana geçer.
Devir, işletmenin hem aktiflerini hem de pasiflerini içerir.
Ticaret veya esnaf sicilinde kayıtlı işletmeler (TiRK md. 1)
Rehin sözleşmesi, noter huzurunda re’sen düzenlenir. Daha sonra
ticari işletmeler açısından ticaret siciline, esnaf işletmeleri açısından
esnaf siciline tescil gereklidir. Tescil, kurucu niteliktedir.
Menkul işletme tesisatı
kapsamında bulunmaması, rehin
Sanayi işletmeleri açısından
menkul işletme tesisatının
tümünün rehin sözleşmesinde
Zorunlu Olmayan Kapsam
Patentler, markalar, modeller, lisanslar gibi sınai haklar
Ticari İşletme Rehninin Kapsamı (TiRK md. 3)
II. TİCARİ İŞ ve TİCARİ HÜKÜM
TTK md. 3:
Bu Kanunda düzenlenmiş olan hususlarla bir ticarethane veya
fabrika yahut ticari şekilde işletilen diğer bir müesseseyi ilgilendiren
bütün muamele, fiil ve işler, ticari işlerdendir.
Ticari İş Sayılma Ölçütleri:
TTK’da düzenlenmiş olma ölçütü
TTK’da düzenlenmiş olan bütün hususlar, tarafların sıfatına
bakılmaksızın otomatikman ticari iştir.
İşin, ticari işletmeyle ilgili olması ölçütü
Hangi kanunda düzenlenmiş olursa olsun, haksız fiil de dahil olmak
üzere bir ticari işletmeyi ilgilendiren bütün hususlar ticari iştir.
Ticari İş (devam)
Ticari İş Karinesi (TTK md. 21/I):
Bir tacirin borçlarının ticari olması asıldır.Şu kadar ki; gerçek kişi
olan bir tacir, işlemi yaptığı anda bunun ticari işletmesiyle ilgili
olmadığını diğer tarafa açıkça bildirdiği veya işlem, fiil veya işin ticari
sayılması hal gereği müsait bulunmadığı takdirde borç adi sayılır.
Madde hükmüne göre tüzel kişi tacirlerin adi sahaları yoktur,
yaptıkları bütün işlemler ticaridir.
TTK md. 21/II:
Taraflardan yalnız birisi için ticari nitelikte olan sözleşmeler,
kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, diğeri için de ticari iş sayılır.
Örn: Memurun kıyafet satın alması durumu, mağaza sahibi (tacir)
için ticari iş olduğundan ve arada satım sözleşmesi bulunduğundan
memur açısından da ticari sayılacaktır.
Ticari İş Sayılmaya Bağlanan Sonuçlardan Bazıları
Ticari işlerde müteselsil sorumluluk (Teselsül Karinesi)
Ticari işlerdemüteselsil sorumluluk konusu, borçlar hukukundan farklı olarak düzenlenmiştir.
Ticari işlerde faiz, adi işlerde faizden farklılıklar göstermektedir.
Ticari İşlerde Müteselsil Sorumluluk (TTK md. 7)
Borçlar hukukunda teselsülün sözleşmeden doğması esas, kanundan
doğması istisna iken, TTK’da kural, borçlular arasında teselsülün
varlığıdır. Böylelikle teselsül, kaynağını kanundan alır ve aksi
sözleşmede düzenlenmiş olmadıkça geçerli olur.
TTK md. 7’ye göre borçlular arasında teselsülün esasları:
İki veya daha fazla kimsenin müştereken borç altına girmesi
Ticari borçlara kefalet
Gerek borçlular, gerekse kefillerle borçlular arasında müteselsil
sorumluluk esastır. Dolayısıyla alacaklı asıl borçluya başvurmadan,
doğrudan kefile başvurabilecektir.
Faizin Tanımı ve Türleri:
Kapital faizi, mahrum kalınan bir miktar paraya, mahrumiyet süresi
ve mahrum kalınan paranın miktarı ile orantılı olarak sağlanan
Temerrüt (gecikme) faizi, para borcunun zamanında ödenmemesi
halinde ödenmesi gereken faizdir.
Faiz, fer’i haklardandır ve ana paranın akıbetine bağlıdır.
Kapital Faizi Oranları
Adi işlerde	Ticari işlerde
Kanuni kapital faiz oranı
Gerek adi, gerek ticari işlerde kanuni kapital faizi oranı, Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredi işlemleri için uyguladığı reeskont oranı üzerinden hesaplanır. Bu oran, 30 Haziran günü önceki yılın 31 Aralık günü uygulanan reeskont oranından beş puan veya daha çok farklı ise yılın ikinci yarısında bu oran geçerli olur.
faiz oranını sözleşmede belirleyebilirler.
Temerrüt (Gecikme) Faizi Oranları
Taraflar, faiz oranını sözleşmede belirleyebilirler.
Kanuni faiz oranı
Kanuni kapital faizi oranı uygulanır.
Ancak Merkez Bankasının kısa vadeli avanslar için uyguladığı faiz oranı, bu oranın üzerinde ise arada sözleşme olmasa bile ticari işlerde temerrüt faizi bu oran üzerinden istenebilir. Alacaklının talebi gerekir.
Akdi Kapital Faizine İlişkin Bazı Sorunlar
Gerek adi, gerek ticari işlerde faiz anaparayı geçebilir.
Bileşik faiz uygulaması (faize faiz yürütülmesi)
Adi işlerde	Ticari İşlerde
Bazı durumlarda mümkün:
Cari hesaplarda (aslında bileşik faiz değil)
Borçlu yönünden ticari nitelikli ödünç sözleşmelerinde
Ticari Hüküm (TTK md. 1):
Bu kanundaki hükümlerle, bir ticarethane, fabrika yahut ticari
şekilde işletilen herhangi bir müesseseyi ilgilendiren muamele, fiil ve
işlere dair diğer kanunlardaki yazılı hususi hükümler, ticari
Hakkında ticari bir hüküm bulunmayan ticari işlerde mahkeme,
ticari örf ve adete, bu dahi yoksa, genel hükümlere göre karar verir.
Türk Ticaret Kanunu’na göre Tacir Türleri
(TTK md. 14)
(TTK md. 18)
(TTK md. 19)
Bir ticari işletmeyi, kısmen dahi olsa kendi adına işleten kimseye tacir
denir (TTK md. 14/I)
Tacir niteliğinin kazanılma şartları:
Bir ticari işletmenin varlığı
İstisna: Bir ticari işletmeyi açmış gibi ister kendi, ister adi bir şirket veya her ne suretle olursa olsun hukuken var sayılmayan diğer bir şirket adına işlemlerde bulunan kimse tacir gibi sorumlu olur (TTK md. 14/III). Bu kişi, tacirlerin sahip olduğu haklardan yararlanamaz, sadece tacir olmanın külfetlerine katlanır.
Tacir Niteliğinin Kazanılma Şartları (devam)
İstisna: Bir ticari işletmeyi kurup açtığını, sirküler, gazete, radyo vesair ilan vasıtaları ile halka bildirmiş veya işletmesini ticaret siciline kaydettirerek keyfiyeti ilan etmiş olan kimse tacir sayılır (TTK md. 14/II). Bu kişi, hem tacirlere tanınan haklardan yararlanır, hem de külfetlere katlanır.
Ticari işletmenin kısmen dahi olsa o kişi adına işletilmesi
Adi ortaklığın tüzel kişiliği olmadığından, yönetim ve temsil yetkisine sahip olan kimse, ticari işletmeyi ancak kısmen kendi adına, kısmen de diğer ortaklar adına işletmektedir. Bu nedenle ortakların ayrı ayrı tacir sıfatı vardır.
Küçük ve mahcurların tacir niteliği:
Küçük veya kısıtlılar adına veli veya vasi tarafından bir ticari
işletmenin işletilmesi durumunda, tacir olmanın sonuçları temsil
edilene, yani küçük veya kısıtlıya aittir. Bununla birlikte cezai
yaptırımlar, veli veya vasi hakkında uygulanır (TTK md. 15).
Ticaretten menedilme durumunda tacir niteliği:
Bir kimsenin veya resmi makamın iznine tabi olan işlerde, bu izni
almadan ticari işletme işleten kimse de tacir niteliğini kazanır.
(TTK md. 16).
Örn. ticari işletme işleten memur veya tekel konusuna giren bir malın
üretimini izinsiz gerçekleştiren kimse de tacir sıfatını kazanır. Bu
kişiler hakkında uygulanacak disiplin ve cezai yaptırımlar ise
TTK md. 18 gereği tüzel kişi tacirler:
Amaçlarını gerçekleştirmek için ticari işletme işleten, ancak kamuya yararlı sayılmayan dernekler,
Kuruluş kanunları gereğince özel hukuk hükümleri dairesinde yönetilmek veya ticari şekilde işletilmek üzere kamu tüzel kişileri tarafından kurulan müesseseler.
Ticaret Şirketleri (TTK md. 136):
Amacına ulaşmak için ticari işletme işleten dernekler:
Bu derneklerin kendileri tacir sıfatını taşır. Ancak kamuya yararlı
dernekler, ticari işletme işletseler dahi kendileri tacir sayılmaz, örn.
Kendi kuruluş kanunları gereğince özel hukuk hükümleri çerçevesinde yürütülmek veya ticari şekilde işletilmek üzere devlet, il, belediye gibi kamu tüzel kişileri tarafından kurulan teşekkül ve kurumlar
Ankara Belediyesi’ne bağlı Ankara Sular İdaresi
Donatma İştiraki TTK md. 951:
Birden ziyadeşahsın müşterek mülkiyet şeklinde sahip oldukları bir
gemiyi aralarında yapmış oldukları sözleşme gereğince tümü ad ve
hesabına deniz ticaretinde kullanmaları.
Donatma iştirakinin tüzel kişiliği yoktur. Ancak TTK md. 19 gereği
tacirlere uygulanan hükümler, donatma iştiraki hakkında da
Tacirler, her türlü borçlarından dolayı iflasa tabidirler (TTK md. 20)
TTK md. 14/III gereği tacir gibi sorumlu olanlar ile donatma iştirakinin de iflası istenebilir. İstisnaen tacir sıfatını taşımayan kişilerin iflasının istenebileceği hallerden bazıları:
- Ticareti bırakan gerçek kişi tacir, durumun ilanından itibaren 1 yıl süre ile iflas yoluyla takip edilebilir.
- Kollektif şirket ortakları ile komandit şirketlerin komandite ortaklarının belli durumlarda şahsen iflasları istenebilir.
- Bankalar Kanunu gereği banka yönetim kurulu üyeleri, kredi komitesi üyeleri ve imzaları bankayı bağlayan yetkililerin kusurlu davranışları ile bankanın iflasına neden olmaları halinde şahsen iflasları istenebilir.
Tacir Olmanın Sonuçları (devam)
Defter tutmak ve gerekli belgeleri saklamak zorunluluğu
Tacirler, TTK’da gösterilen defterleri ve işletmelerinin önemine göre tutulması gereken diğer defterleri tutmak zorundadırlar.
Tacirler, işletmelerini, şubelerini, ticaret unvanlarını, TTK ve Ticaret Sicili Tüzüğü’nde tayin edilen diğer hususları ticaret siciline kaydettirmek zorundadırlar.
Basiretli işadamı gibi davranma zorunluluğu
Tacirin, ticari işletmesiyle ilgili faaliyetlerinde aynı ticaret dalında faaliyet gösteren tedbirli ve öngörülü bir tacirden beklenen özeni göstermelidir.
Ücret ve cezanın azaltılmasını istemek hakkı olmayışı
Tacir niteliğine sahip borçlu, fahiş olduğu gerekçesiyle cezai şartın indirilmesini isteyemez.
Fatura ve teyit mektubu vermek zorunluluğu
Fatura, sözleşmenin icrası safhasına ilişkin belgedir. Faturayı alan taraf, sekiz gün içinde içeriğine itiraz etmediği takdirde fatura içeriğini kabul etmiş sayılır (TTK md. 23/II)
Teyit mektubu, sözleşmenin kurulma safhasına ilişkin belgedir. Teyit mektubunu alan taraf, sekiz gün içinde itiraz etmezse, teyit mektubunun yapılan sözleşmeye veya beyanlara uygun olduğunu kabul etmiş sayılır (TTK md. 23/son).
Tacirler arasındaki ihbar ve ihtarların şekle tabi olması
Tacirler arasında bir tarafı temerrüde düşürmek veya sözleşmeyi fesih yahut ondan rücu etmek amacıyla yapılacak ihbar veya ihtarların geçerli olabilmesi için noter aracılığıyla, veya iadeli taahhütlü mektupla veya telgrafla yapılması gerekir (TTK md. 20/III).
Tacir olmayan kişi hakkında ticari örf ve adet kuralının uygulanması o kişinin bu kuralı bilmesine veya bilmesi gerekmesine bağlıdır (TTK md. 2/III)
Hapis hakkının kullanılabilmesi için gerekli irtibatın mevcut olduğu faraziyesi
IV. TİCARET UNVANI
Ticaret unvanı, tacirin ticari işlerinde kullandığı addır (TTK md. 41/I).
Tacirin şahsını gösterir ve taciri diğer tacirlerden ayırmaya yarar.
Ticaret unvanı bir çekirdek ve bir ekten oluşur. Bu oluşum, unvanın
şahıs veya konu unvanı olmasına göre farklı esaslara bağlıdır.
Ticaret Unvanı Türleri
Gerçek kişi tacirlerin ticaret unvanı
Adi ve paylı komandit şirketin ticaret unvanı
Kooperatif şirketin ticaret unvanı
Şahıs ve konu
Dernek ve diğer tüzel kişilerin ticaret unvanı
Donatma iştirakinin ticaret unvanı
Şahıs Ticaret Unvanı
Şahıs ticaret unvanının çekirdeğinde, ticari işletme sahibinin (gerçek
kişi tacirin), şahıs şirketlerinde ise sınırsız sorumlu ortağın adı ve
soyadı bulunur. Bu çekirdeğe TTK md. 48 saklı kalmak kaydıyla
istenilen ekler yapılabilir.
Gerçek kişi tacirlerin ticaret unvanı:
Çekirdek, kişinin kısaltılmadan yazılacak adı ve soyadından oluşur. Ek yapılabilir.
Örn: Hamza KayaGıda Market
Şahıs Ticaret Unvanı (devam)
Adi şirketin ticaret unvanı:
Adi şirketin ticaret unvanını düzenleyen bir hüküm yok. Tüzel kişilik
olmadığı için her bir ortağın tacir sıfatı var. Adi şirketin ticaret
unvanında birden fazla şahsın adı ve soyadı bulunamaz ama ortaklık
ilişkisini belirten bir ibare bulunabilir.
Örn: Hamza Kaya ve Ortakları Gıda Market
Kollektif Şirketin Ticaret Unvanı:
Kollektif şirketin ticaret unvanının çekirdek kısmı, bütün ortakların
veya hiç olmazsa ortaklardan birinin adı ve soyadı ile şirketi ve
türünü gösterecek bir ibareden oluşur (TTK md. 44). İsmi geçen
ortağın ad ve soyadı kısaltılmadan yazılmalıdır.
Örn: Hamza KayaGıda TurizmKollektif Şirketi
Çekirdek Ek	Çekirdek
Adi ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketin ticaret unvanı
Bu gibi şirketlerin ticaret unvanlarının çekirdek kısmında, sınırsız bir şekilde sorumlu olan ortağın (komandite ortak) adı ve soyadı ile şirketin türünü belirten ibareler bulunur.
Ticaret unvanının geri kalan kısmı eki teşkil eder. Ancak komandit şirketin ticaret unvanına komanditer (sınırlı sorumlu) ortağın ad ve soyadı konacak olursa bu ortak, üçüncü şahıslara karşı komandite ortak gibi sorumlu olur.
Konu Ticaret Unvanı
Konu ticaret unvanının çekirdek kısmını şirketin konusu oluşturur.
Konu ticaret unvanları sermaye şirketleri için söz konusu olur.
Sermaye şirketlerinde ortakların ad ve soyadı kısaltılmadan ticaret
unvanında bulunduğu takdirde bu unvana şahıs ticaret unvanı denir
ve şahıs ticaret unvanları hakkındaki hükümlere tabi olur.
Konu Ticaret Unvanı (devam)
Limited Şirketin Ticaret Unvanı:
Limited şirketin ticaret unvanınım çekirdek kısmını şirketin işletme konusu ve limited şirket kelimeleri oluşturur. Çekirdek kısmına kanuni şartlara uygun ek de yapılabilir.
Örn: SabuncuoğullarıGıda, Turizm, Ticaret Limited Şirketi
Gerçek kişinin ad ve soyadı unvanda bulunursa limited şirket kelimelerinin kısaltılmadan yazılması gerekir (TTK md. 45/II).
Limited şirketin ticaret unvanının Türkçe olması gerekir.
İstisna:Şirketin faaliyet konusuna giren mal ve hizmetin tanıtıcı ad veya markasının yabancı dilde olması veya şirkette yabancı sermayenin bulunması halleri (Sanayi ve Tic. Bak. İç Ticaret 2003/3 Tebliği).
Anonim Şirketin Ticaret Unvanı:
Anonim şirketin ticaret unvanının çekirdek kısmını, anonim şirketin işletme konusu ve anonim şirket kelimeleri oluşturur (TTK md. 45).
Örn:SabuncuoğullarıGıda, Turizm, Ticaret Anonim Şirketi
Gerçek kişinin ad ve soyadı unvanda bulunursa anonim şirket kelimelerinin kısaltılmadan yazılması gerekir (TTK md. 45/II).
Anonim şirketin ticaret unvanının Türkçe olması gerekir. Ancak şirket konusuna giren mal veya hizmetin tanıtıcı ad veya markasının yabancı dilde olması veya şirkette yabancı sermayenin bulunması halinde unvanda yabancı kelime bulunmasına izin verilebilir (İç Ticaret 2003/3 Tebliği)
Kooperatif şirketin ticaret unvanı:
Kooperatif şirketin ticaret unvanının çekirdek kısmını ortaklığın işletme konusu ve kooperatif kelimeleri oluşturur.
Örn: BalkuyumcuKonut Yapı Kooperatifi
Kooperatif şirketin ticaret unvanında gerçek kişinin adı ve soyadı bulunması halinde Kooperatif şirket kelimeleri kısaltılmadan yazılmalıdır.
Konu ve Şahıs Ticaret Unvanı Dışında Kalan Ticaret Unvanları
Amacına ulaşmak için ticari işletme işleten derneklerin adı ne ise ticaret unvanı da odur.
Kamuya yararlı dernekler ile kamu tüzel kişileri tarafından işletilen ve tüzel kişiliği olmayan ticari işletmelerin ticaret unvanları, kendilerini işleten tüzel kişiliğin adı ile işletme konusunu gösteren ibarelerden oluşur.
Konu ve Şahıs Ticaret Unvanı Dışında Kalan Ticaret Unvanları (devam)
Donatma iştirakinin ticaret unvanı iki şekilde olur:
- Hiç olmazsa müşterek donatanlardan birinin ad ve soyadı ile donatma iştirakini gösteren ibareden veya
- Deniz ticaretine ayrılmış olan geminin adı ve donatma iştirakini gösteren bir ibareden oluşur.
Tacir, ticaret unvanına istediği
eki yapabilir. Ancak bu ekin
tacirin kimliği, işletmenin
genişlik ve önemi yahut mali
durumu hakkında üçüncü
şahıslarda yanlış bir kanaat
oluşturmaması, gerçeğe ve kamu
düzenine aykırı olmaması
gerekir (TTK md. 48/I).
Unvanın çekirdek kısmının ayırdedici olmaması halinde ayırdedici ek kullanılması gerekir.
Tescili istenen unvan, daha önce tescilli bir unvanla karışıklığa yol açıyorsa ayırdedici ek alınmalıdır.
Şubeler, merkezin ticaret unvanını şube olduğunu belirtmek şartıyla kullanmalıdır.
Tasfiye haline giren ticaret şirketleri “tasfiye halinde” ibaresini eklemelidir.
Ticaret Unvanına Yapılabilecek Ekler
Ticaret Unvanının Tescili ve Ticaret Unvanına Tecavüz Edilen Kimsenin Hakları
Ticaret unvanının ticaret siciline tescili zorunludur. Tescilli ticaret
unvanları TTK’nun ticaret unvanının korunmasına ilişkin hükümleri
Tescilli ticaret unvanı sahibinin hakları:
Ticaret unvanına tecavüzün men’i (durdurulması) davası
Haksız kullanılan ticaret unvanı tescil edilmişse, kanuna uygun olarak değiştirilmesi veya silinmesi talebi
Kusurun varlığı halinde tazminat davası.
Şahıs Ticaret Unvanları
Şahıs ticaret unvanları, ticaret
sicili dairesinde korunur (TTK
Bir tüzel kişinin unvanında
gerçek kişinin adı ve soyadı
bulunursa bu unvan da sicil
çevresinde korunur (TTK md.
Sicil dairesi dışındaki koruma, haksız rekabet hükümlerine göredir (TTK md. 56 vd.)
Konu Ticaret Unvanları
Konu ticaret unvanları ülke çapında korunur.
Amacına ulaşmak için ticari işletme işleten derneklerle, devlet, il, belediye gibi kamu tüzel kişileri tarafından kurulan ve özel hukuk hükümleri dairesinde yönetilen veya ticari şekilde işletilen kurumların ticaret unvanları da ülke düzeyinde korunur.
V. İŞLETME ADI
İşletme sahibini hedef tutmaksızın doğrudan doğruya işletmeyi
tanıtmak ve benzer işletmelerden ayırt etmek için kullanılan ada
işletme adı denir (TTK md. 55).
İşletme adını kullanma zorunluluğu bulunmamakla beraber, gerek
tacirler, gerekse esnaflar işletme adı kullanmaları halinde bunun
tescil ettirmesi gerekir.
İşletme Adının Korunması:
Tescilli işletme adları ticaret sicili çevresinde korunur.
Tescil edilmemiş işletme adları haksız rekabet hükümleri
556 sayılı Markaların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde
Kararname (556 sayılı KHK)
Bir teşebbüsün mal veya hizmetlerini bir başka teşebbüsün mal veya
hizmetlerinden ayırt etmeyi sağlaması koşuluyla, kişi adları dahil,
özellikle sözcükler, şekiller, harfler, sayılar gibi malların biçimi veya
ambalajlarının çizimle görüntülenebilen veya benzer biçimde ifade
edilebilen, baskı yoluyla yayınlanabilen veya çoğaltılabilen her türlü
tanıtma işareti (556 sayılı KHK md. 5).
Ticaret markaları, malın hangi
işletmede üretildiğini ya da hangi
işletme tarafından piyasaya
Hizmet markaları, bir
işletmenin hizmetinin, diğer bir
işletmenin hizmetinden ayırt
Kullanım Amacına Göre Marka Türleri
Sahiplerine Göre Markalar
Üretim veya ticaret ya da hizmet işletmelerinden oluşan bir grup tarafından kullanılan markalar
Marka sahibinin kontrolü altında birçok işletme tarafından kullanılan, o işletmelerin ortak özelliklerini, üretim usullerini ve kalitesini garanti eden markalar
Gerçek veya tüzel kişiler tarafından münferiden ve müstakilen kullanılan markalar
Bir markanın 556 sayılı KHK hükümleri çerçevesinde korunabilmesi
için Türk Patent Enstitüsü’ndeki (TPE) marka siciline tescil edilmesi
Marka Sahibinin Hak ve Yükümlülükleri:
Tescil edilmiş bir markayı kullanma hakkı, sahibine aittir. Marka
sahibinin, markayı aralıksız olarak kullanması gerekir.
Markanın Koruma Süresi:
Marka hakkının koruma süresi başvuru tarihinden itibaren 10 yıldır
(556 sayılı KHK md. 40). Bu süre, talep üzerine onar yıllık dönemler
halinde uzatılır. Koruma süresinin bitiminden itibaren altı ay içinde
yenilenmeyen marka üzerindeki hak sona erer (KHK md. 41).
Marka Hakkının Korunması:
Marka hakkının korunması, markanın tescilli olup olmamasına göre
Tescilli markalar, 556 sayılı KHK çerçevesinde korunur.
Tescilsiz markalar, TTK’nun haksız rekabete ilişkin hükümleri
İstisnaen tescilli markaların TTK, tescilsiz markaların ise 556 sayılı
KHK hükümlerine göre korunması da mümkündür.
VII. HAKSIZ REKABET
Haksız rekabete ilişkin Borçlar Kanunu’nun 48. Maddesinde de bir
düzenleme bulunmakla beraber, bu konu ağırlıklı olarak Türk
Ticaret Kanunu’nun 56. ve devamındaki maddelerde düzenlenmiştir.
Haksız rekabete ilişkin TTK hükümleri bütün haksız rekabet
hallerini kapsar niteliktedir.
TTK’na Göre Haksız Rekabet
Haksız rekabet, aldatıcı hareket veya iyiniyet kurallarına aykırı diğer
suretlerle iktisadi rekabetin her türlü suiistimalidir (TTK md. 56).
İyiniyet Kurallarına Aykırı Haller:
Uygulamada en sık rastlanan iyiniyet kurallarına aykırılık halleri,
TTK md. 57’de on bent halinde örnekseme yoluyla (sınırlayıcı
TTK md. 57’ye Göre Haksız Rekabet Halleri
Başkalarının malları, iş ürünleri, faaliyet tarzlarını yanıltıcı veya gereksiz yere incitici beyanlarla kötülemek,
Başkalarının mali ve ahlaki durumu hakkında gerçeğe aykırı bilgi vermek,
Kendi şahsi durumu, emtiası, iş ürünleri, ticari işleri hakkında yanlış ve yanıltıcı bilgi vermek,
Paye, diploma almadığı halde bunları almış gibi davranarak üçüncü kişileri aldatmak,
Başkalarının ticaret unvanı, markası, işletme adı ile benzerlikler yaratmak veya bu şekilde karışıklığa neden olan malları durumu bilerek veya bilmeyerek satışa çıkarmak veya şahsi ihtiyaç dışında elinde bulundurmak,
TTK md. 57’ye Göre Haksız Rekabet Halleri(devam)
Üçüncü şahısların yardımcılarına menfaatler sağlayarak kendisine menfaat sağlamak,
İşçi veya yardımcıları aldatmak suretiyle iş sırlarını ele geçirmek,
Gerçeğe aykırı iyihal kağıdı vererek üçüncü şahısları aldatmak,
Rakipler hakkında yürürlükte olan kanun hükümlerine veya teamüle uymamak.
- Fiilin haksız olup olmadığının tesbiti davası
- Haksız rekabetin men’i davası
- Yanlış olan durumun ortadan kaldırılması davası
- Maddi ve manevi tazminat davaları (kusur halinde)
Haksız rekabet nedeniyle ceza davası açmak da mümkündür (TTK md. 64, 65). Ceza davasının açılması şikayete bağlıdır.
Haksız Rekabet Davalarında Taraflar
- Haksız rekabete uğrayan rakipler
- Haksız rekabet yüzünden ekonomik menfaatleri zarar gören müşteriler
- Ticaret ve sanayi odaları, esnaf dernekleri, mesleki ve ekonomik birlikler (Tazminat davaları dışındaki davaları açabilirler.)
- Haksız rekabet fiilini işleyen
- Fiil, hizmet veya iş yapıldığı sırada müstahdem veya işçi tarafından işlenirse dava, istihdam edenlere karşı da açılabilir.
ÖZEL GÜVENLİK HUKUKU VE KİŞİ HAKLARI -. hikmet
TORBA YASADAKİ İŞ HUKUKU VE SOSYAL GÜVENLİK UYGULAMALARI -Torba yasadakİ İŞ hukuku ve sosyal gÜvenlİk uygulamalari. torba yasadakİ İŞ hukuku ve sosyal gÜvenlİk uygulamalari dr. resul kurt e. sgk başmüfettişi sosyal