Oyun Terapisi Nedir? Oyun Terapisi Faydaları Nelerdir?
Oyun terapisi, çocuklara yönelik bir terapi tekniğidir. Oyunlar ve oyuncaklar ile çocukların duygu, düşünce ve ihtiyaçlarını ifade etmelerini sağlar. Oyun, çocukların yalnızca oyun oynamasını, eğlenceli vakit geçirmesini sağlamaz. Oyun ortamı, çocukların bilişsel ve sosyal becerilerini, duygusal çatışmalarını ortaya çıkarır. Oyun terapisi eğitimi almış terapist, çocuğun oluşturduğu ve kendini güvende hissettiği oyun dünyasının içini girer. Böylece onun sorunlarını, çatışmalarını, duygu ve düşüncelerini, duygusal ihtiyaçlarını anlar. Oyun terapisinin amacı, çocuğun sağlıklı gelişimine katkı sağlamaktır.
Oyun terapisi çocukların bilişsel ve sosyal becerilerini gösterdiği için bunların gelişimine katkı sunma imkanı da sunar. Çocukların anlama ve anlatma becerileri gelişmediği için kendini güvende hissettiği oyun içinde hayal kırıklığı, kızgınlık, üzgünlük gibi duygularını oyuna taşır. Oyun oynarken kendini daha rahat ifade edebilir. Risk alıp sosyal kuralları ve sınırları öğrenebilecekleri, sorunlarıyla başa çıkma yolları geliştirebilecekleri bir alan oluşturur oyun.
1. Saldırgan davranışlar sergileme,
2. Kaygılar (ayrılık kaygısı),
3. Korkular (gece korkusu, karanlık korkusu, hayvan korkuları),
4. Çekingenlik ve öz güven problemleri,
5. Sosyal iletişim sorunları,
6. Bağlanma ve ayrılma sorunları,
7. Kardeş kıskançlığı,
8. Uyku, beslenme sorunları,
9. Tuvalet sorunları (alt ıslatma, tuvalet tutamama),
10. Tırnak yeme, parmak emme gibi davranışlar,
11. Zihnin cinsel düşünce ve davranışlarla dolu olması,
12. Anne-baba ayrılığına adaptasyon,
13. Kayıp, yas,
14. Psikosomatik (biyolojik kökenli olmayan) mide rahatsızlıkları ve baş ağrıları gibi durumlarda oyun terapisi yapılabilir. Halüsinasyonlar, paranoyalar, çocukluk şizofrenisi gibi durumlar varsa önce tıbbi tedaviye yönelmek gerekir. Bu durumlarda oyun terapisi yalnızca destekleyici olabilir.
Oyun Terapisi Türleri
Yönlendirici Olmayan Oyun Terapileri
Bu terapilerde çocuklar oyunu kendisi kurar. Terapistin semptom üzerinden ilerlediği bir tür değildir. Çocuk getirdiği oyuncakla kurduğu oyun üzerinden kendini ve sorun yaşadığı konuyu metaforik olarak anlatır. Terapist de aynı oyuncak üzerinden müdahalelerini yapar. Çocuk kendi kurduğu oyun üzerinden, oyun terapistinin yönlendirmeleriyle iyileştirici bir süreç geçirmiş olur. Çocuk merkezli oyun terapileri ve deneyimsel oyun terapisi, yönlendirici olmayan oyun terapisi türlerindendir.
Yönlendirici Oyun Terapileri
Bu terapilerde sorun, oyun terapisti tarafından belirlenir. Terapist,soruna yönelik bir oyun kurar ya da terapist çocuk tarafından kurulan oyuna müdahaleler yapar. Bilişsel davranışçı oyun terapileri yönlendirici oyun terapilerindendir. Bazı oyun terapileri yönlendirici ya da yönlendirici olmayan olarak ayrılamayacak şekilde, ikisinden de faydalanarak ilerler.
Filial oyun terapisi ile ebeveynlere çocuklarıyla nasıl oyun oynayacaklarını öğreten, çocuklarıyla oyun terapisi yapmalarını sağlayan psiko-eğitsel bir yöntemdir. Çocuklarıyla nasıl daha iyi iletişim kurabileceklerini, çocuğun gelişimine nasıl katkı sağlayacaklarını öğretir. Anne-babanın, çocuklarının sevgi ve saygısını kazanmasını sağlar. Filial oyun terapisi eğitimi alarak evinizde her hafta çocuğunuzla oyun terapisi yapabilirsiniz. Filial terapi, hem önleyici hem tedavi edici bir etki sağlamış olur.
Hangi Yaş Gruplarında Uygulanır?
2-12 yaş arası çocuklarda oyun terapisi uygulanır. Bulunduğu gelişim dönemine göre farklı teknikler kullanılabilir. Çocuklar yaklaşık olarak 2 yaşında sembolik oyun oynamaya başladığı için deneyimsel oyun terapisinde 2 yaş alt sınırdır. Ancak gerekli görülürse diğer oyun terapisi yollarında daha küçük çocuklarda da yapılabilir. Bu durumda çoğunlukla aile ile çalışılır. 12 yaşından büyük çocuklar hala oyun ile kendini ifade ediyorsa üst sınır da esnetilebilir.
Oyun terapisinin ne kadar süreceği çocuğun gelişim dönemine, terapideki yaşına, kişilik özelliklerine ve yaşadığı sorunun derinliğine göre değişir. Haftada bir ya da iki kez olabilir. Birkaç seanstan birkaç aya kadar sürebilir. Bir seans yaklaşık 40-50 dakika sürer. Bu sürenin tamamı çocuğa ayrılabileceği gibi bir kısmında aileyle de görüşülebilir. Bazı seanslar ailenin katılacağı şekilde de yapılabilir. Çocuğa göre oyun terapisinde yalnızca oyun oynanıyor gibi görünür. Ancak bu süreç içinde çocuk yeni beceriler, roller öğrenir. Önceden mücadele etmekte zorlandığı sorunlarla baş etme yolları geliştirir.