Patates-soğan siyasetçileri - Yazarlar - Emin Pazarcı
Dün açtım telefonu, Niğde’deki patates yetiştiricileriyle konuştum. Metin Yardımcı, “Kilosu 1 lira” dedi:
- Bu fiyattan istediğin kadar gönderebiliriz.
Büyük marketlere sordurdum. Tarlada 1 lira olan patatesin kilosu 4 liranın üzerinde. Soğan fiyatları ise adeta uçup gitmiş…
Olabilir mi böyle bir fiyat? Olamaz ama oluyor işte. Çünkü birileri fiyatlarla oynuyor. Stokçuluk ve karaborsacılık yapıyor. Bazı siyasetçilerimiz de bu çirkin oyun üzerinden rant elde etmeye çalışıyor.
Bakın ne yapıyorlar:
Parayı ceplerine koyuyorlar. Tezgâhı önceden kuruyorlar. Kendi aralarında oturup planlar oluşturuyorlar. Mesela, “Bu sene bin ton soğan ya da patates alalım” diyorlar. Ucuz fiyattan toplayıp, depolarına dolduruyorlar. Sonra piyasayı yükseltme çalışmaları içine gidiyorlar. Belli bölgelerden yüksek fiyatlarla birkaç kamyon ürün alıyorlar. Üreticide “fiyatlar yükseliyor, yükseltecek” beklentisi doğuruyorlar. Onları da stokçuluğa yönlendiriyorlar.
Maalesef, pek çok bölgede üretim gerçek çiftçilerin elinden uçup gitmiş durumda. Parayı cebine koyan eczacısı, müteahhidi, avukatı ya da bir başka meslek sahibi yüzlerce-binlerce dönüm ekim yapıyor. Piyasayı da genellikle onlar belirliyor.
Hükümet, fiyatları düşürmek için ithalata yönelse, stokçuları gafil avlamak istese bu defa muhalefet devreye giriyor. Bazı siyasetçiler, halkın yanında değil, onun sofrasına göz dikenlerin arkasında yer alıyor. Koro halinde başlıyorlar bağırmaya:
-Tarımı mahvettiniz, üreticiyi perişan ettiniz…
İşte çark genellikle böyle işliyor!
Ama ben tarımla biraz ilgileniyorum. Üreticiyi de üretimi de iyi kötü biliyorum. Fiyatları da takip edebiliyorum.
Büyük oyunlar dönüyor bu işte. Ortaya çıkan fiyatların çoğu spekülatif. Sonuçta birileri ceplerini dolduruyor; arada ezilen üreticilerle tüketiciler oluyor. Özellikle muhalefet de ortaya çıkan bu sıkıntı üzerinden prim toplamaya çalışıyor.
Yeni değil, Anadolu toprakları üzerinde oynanan bu oyunlar. Bu milletin en sıkıntılı olduğu dönemlerde de aynı görüntülerle karşılaştık biz. Hatta öylesine tezgâhlar kuruldu ki, ülkenin bağımsızlığını tehdit eder hale bile geldi.
1921 Yılıydı… Düşman Polatlı’ya kadar dayanmıştı. Halk, yiyecek ekmek bulmakta zorlanıyordu. Anadolu insanının ayağına giyecek çarık bile yoktu. Ama ülkenin dört bir yanı tahıl, kumaş ve pamuk depolarıyla doluydu.
Mustafa Kemal Paşa, Ankara’ya geldi. Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleriyle bir dizi görüşme yaptı. Meclis’ten kendisine yetki aldı. Ardından 10 maddelik Tekalif-i Milliye kararlarını çıkarttı. O kararların 4. Maddesi ise aynen şöyleydi:
“Depolardaki yiyecek ve ihtiyaç maddelerinin yüzde 40’ına el konulacak.”
Bu karar uygulamaya sokuldu. Stokçuların malları müsadere edildi. Ordu’nun ihtiyaçları giderildi. Ardından da Sakarya Meydan Muharebesi kazanıldı.
O dönemde de çok bağıran, çağıran oldu. Stokçular ve millet düşmanları ayağa kalktı. Tıpkı bugün soğan stoklanan bazı depolara baskın yapıldığı için ortalığı ayağa kaldıran sözde “Atatürkçüler” gibi!
Biliyorum, şimdi yine çok kızacaklar. Yine saldırıya geçip, üzerime yüklenecekler. Ama bu bir tarihi gerçek! Yaşadı bu millet o günleri.
Şimdi, üzerine basa basa, altını çizerek, bir defa daha tekrarlıyorum:
Piyasayı yönlendirmek için yapılan stokçuluk, karaborsacılık ve fiyatları yükseltmek için devreye sokulan spekülatif hareketler suçtur. Üstelik, sadece Türkiye’de değil, dünyanın pek çok ülkesinde bu böyledir.
Hatta daha da ileri gidelim. Bana göre bunlar aynı zamanda halk düşmanlığıdır! Ayıptır, çirkindir ve günahtır.
Ülkeyi yönetenlerin görevi de bu çirkinliği sergileyenlerin üzerine gitmektir.
Bu gerçeklere rağmen, bizim ülkemizde hâlâ patates-soğan üzerinden siyasi rant devşirmeye çalışan, fiyatlar yükseldikçe ellerini ovuşturan ve halk düşmanlarıyla yürütülen mücadeleye sekte vurmaya çalışanlar var.
Bu da bizim gerçeğimiz: Yunan, Anadolu’yu işgal ettiğinde de vardı, bugün de var, yarın da olacak!..