"İşin özünde, iyi fotograflar iyi deneyimlerden gelir; gördüğümüze ve hissettiğimize karşı duyarlı olmaktan."
"Fotograftaki kültlerden birisi 'iyi baskı'nın iyi olabilmesi için en açık beyazdan en koyu siyaha kadar bütün tonları içermesi gerektiğidir. Bu, bir piyano eserinin iyi olabilmesi için klavyedeki en bas sesten en tiz sese kadar bütün notaları içermesi gerektiği iddiası kadar saçmadır."
"Mantık, aklın sınırlanmış bir modudur; kullanabiliriz ama o bizi kullanmamalı. Fotografla ilgili çoğu şey mantıkla analiz edilemez ve bilinemez, ancak hissedilebilir."
Bunlar iki hafta önce 89 yaşında vefat eden büyük fotograf yazarı, eğitimcisi ve karanlıkoda üstadı David Vestal'in "The Art of Black & White Enlarging" kitabından çevirdiğim birkaç alıntı. Sadece içerdiği teknik bilgilerle değil, sıkça filozofluğa kayan bakış açısıyla da her daim karıştırmaktan çok hoşlandığım bir kitap bu.
Sayende çok şey öğrendim ve büyük ilham verdin üstat D.Vestal. Nur içinde yat!
Şaka maka, bu blog 2. yaşını bitiriyor. Toplam 90 yazı yazmışım! Artık derleme kitap bile olabilir diyorum bazen. Umarım bu işin meraklılarına, sevdalılarına karınca kararınca bir faydam dokunmuştur.
Kartepe'de çektiğim bu kış fotografı ile sizlere 2013'te veda edeyim. Bütün okurlara yeni yılda sağlık diliyorum...bundan gayrısı hep bonus. Bugüne kadar bir yorum veya mesaj yazma zahmetine girmiş olanlara da bilhassa teşekkür ederim.
İstanbul Acıbadem'den sevgiler...
Gönderen Omar Özenir zaman: 18:54 2 yorum:
Etiketler: David Vestal, Kartepe
Yeni Cami, Eminönü, 2013 - Kodak Tmax100 film ve SPUR Acurol-N film banyosu
Fotografın üst yarısı tam 350 yıldır aynı yerde duruyor, alt yarısından ise ne hayatlar akıp geçti!
Efendim, ilk gösterişli(!) cümleden sonra bu yazının kalanı tamamiyle teknik olacak. Baştan uyarayım da, ilgilenmeyen bundan sonrasıyla vakit kaybetmesin. Özetle, Kodak Tmax100 ve Rollei Ortho25 filmleri, ve SPUR Acurol-N film banyosu ile ilgili deneyimlerimi, düşüncelerimi yazacağım.
SPUR'un "HRX3 New" film banyosu hakkında daha önce yazmıştım. Aylar önce SPUR'dan test etmem için başka iki ürün daha gönderdiler. Hangi ara ürün test edebilecek saygınlığa ulaştım anlayamadım gerçi ama bu blog çok da kötü olmasa gerek ki güvendiler. Elime 50ml'lik minik şişesinde Acurol-N film banyosu ve iki makara orta format Rollei Ortho25 film geçti. Web sayfalarında "Keskinlik Sansasyonu" sloganıyla bu ikilinin reklamı vardı, ben de haliyle merak ediyordum.
Hiç ISO12 hızındaki bir film ile fotograf çekmeyi denediniz mi? Şöyle söyleyeyim, Rollei Ortho25 filmin Acurol-N'deki hızı ISO12-16 civarında ve makinaya taktığım ilk makarayı bitirmem, yani topu topu 12 kare çekmem aylarımı aldı :) Tabii bunda elimdeki iki filmi en iyi şekilde değerlendirme isteği de önemli rol oynadı; deklanşöre basmadan önce on kez düşündüm.
İlk makara Ortho25'i yıkadığımda sonuç ne yazık ki hiç tatmin edici değildi. Sanki film emülsiyonu problemli gibiydi. SPUR'la sorun hakkında yazıştık ve sağolsunlar önerilerde bulundular. Ben bütün film banyolarım için damacana içme suyu kullanıyorum, bu kez de öyle yapmıştım. SPUR ise Ortho25 film ile mutlaka saf su kullanılmalı deyince bunu aklımın bir kenarına not ettim, makinaya ikinci filmi taktım ve yine ancak uygun konu bulunca fotograf çektim, çoğunlukla sehpa kullandım.
Eminönü'de alt geçitten çıkıp Yeni Cami önündeki meydana vardığımda orta format Rolleiflex makinada iki tane Ortho25 karesi kalmıştı. Bu fotograf fena olmayabilirdi; sehpayı çıkarttım, bir köşeye sıkıştım, son kareleri pozladım. Ardından hemen Kodak Tmax100 film taktım ve ondan da birkaç kare çektim. Çünkü Tmax100'ün Acurol-N'de ne sonuç vereceğini de görmek istiyordum.
Burada izninizle genişçe bir parantez açıp Tmax100'e geçeyim, yazının sonunda da Ortho25'e döneyim. Tmax100 kullanmış okuyucu bu film hakkında ne düşünüyor çok merak ediyorum (yazabilirsiniz... çekinmeyin). Ben şahsen yıllardır bir türlü sevemedim, çünkü tonları özellikle D76 veya XTOL gibi yaygın kullanılan film banyolarında gözüme hiç hoş görünmüyor. Halbuki o muhteşem çözünürlüğünden dolayı hep kullanma isteği duyarım. Tmax100 bence akütans film banyosu istiyor, Rodinal gibi mesela. Akütans banyoları D76 vb banyoların aksine greni inceltmiyor, bunun yerine kenar keskinliğini arttırıyor. Tmax100'de gren zaten son derece ince olduğu için bunu daha da inceltmeye çalışan bir banyo pek anlamlı değil. Onun yerine keskinlik etkisini arttırmak bana göre daha iyi sonuç veriyor.
Acurol-N anladığım kadarıyla akütans sınıfından bir film banyosu. En azından 1+50 gibi son derece yüksek sulandırma oranından dolayı ben öyle bir çıkarımda bulundum. SPUR'un web sayfasında "ince gren, yüksek keskinlik ve sıradışı bir plastisite" vaat ediliyor. Acurol-N ile dört Tmax100 filmi yıkadım (sonunda da banyo bitti, 50ml bir yere kadar yetiyor). Sadece dört film ile elde edilen tecrübenin güvenilirliği tartışılabilir elbette ama sonuçlar tek kelimeyle muhteşem. Keskinlik olağanüstü, tonlar güzel, aydınlık alanlar ise kontrol altında, uçup gitmiyorlar. Bizim memlekette Acurol-N kolayca bulunsun isterdim gerçekten.
Acurol-N ile yıkanmış Kodak Tmax100 film (büyütmek için tıklayın)
Baştaki fotograf Tmax100 negatifinden yaptığım bir baskı. Aşağıda ise bu Tmax100 karesinin ortasından bir kesit bulabilirsiniz. Agrandizör kafasını en tepeye çıkartıp - bu durumda baskı boyutları 44x44cm - ortada duran adamdan küçük bir baskı aldım. Bunu da 300dpi'da tarayıp hiç küçültmeden buraya koydum. Özellikle caminin penceresindeki kafes tellerinin dahi belli olduğuna dikkatinizi çekmek isterim.
Tmax100 & Acurol-N detay (büyütmek için tıklayın)
Bir sonraki detay ise bu kez saf su kullandığım ve gayet düzgün çıkan Ortho25 negatifinden (peş peşe çekilmiş filmler olduğunu hatırlatayım). Yine pencere tellerine bakarak çözünürlüğün Tmax100'e kıyasla çok az daha iyi olduğunu söyleyebiliriz. Grene açısından ise,Tmax100'de 44x44cm'lik baskıda gren çok az belli olmaya başlıyor. Ortho25'te ise aynı boyutlarda gren yok!
Rollei Ortho 25 & & Acurol-N detay (büyütmek için tıklayın
Sonuçlar etkileyici olmasına etkileyici ama yine de Ortho25'in kolay bir film olduğunu söyleyemeyeceğim. En başta düz durmuyor bir türlü, inatla perma yapılmış saç gibi rulo oluyor. Ayrıca fiziki olarak çok hassas olduğuna dair şüphelerim var. Mesela ıslakken emülsiyon çok yumuşak olduğundan mıdır emin değilim, bazı yerlerde temastan kaynaklanan çizilmeler oluşabiliyor gibi geldi bana. Nitekim aşağıdaki Ortho25 karesinin sağ üst köşesinde gökyüzünde ciddi çizikler var. Dediğim gibi, bunlar altı üstü iki filmden çıkan deneyimler; ısrarlı çözüm arayışları belki bu filmi evcilleştirebilir.
Acurol-N ile yıkanmış Rollei Ortho25 film (büyütmek için tıklayın)
Gren ve çözünürlükte en iyinin peşinde koşan, hep sehpa kullanan fotografçı için bahsettiğim zorluklarına rağmen Rollei Ortho25 denemeye değer bir film olabilir. İki stop yüksek hızından (Acurol-N'de EI50) ve Acurol-N ile ulaştığı ton güzelliğinden dolayı Tmax100 bana daha çok uyan bir seçenek.
Şimdi diyeceksiniz ki, memlekette ne Ortho25 film var ne de SPUR'un film banyosu, niye anlattın bu kadar. Ne diyeyim, dünyada ne var ne yok bilmekten zarar gelmez bence.
Son olarak en baştaki fotografın baskısını, yani Acurol-N ile banyo edilmiş Tmax100 negatifinden 30x40cm Forte Fortezo karta yaptığım baskıyı paylaşayım:
Gönderen Omar Özenir zaman: 22:45 4 yorum:
Etiketler: Eminönü, Fortezo, Karanlıkoda, Kodak Tmax100, Rollei Ortho25, SPUR ACUROL-N, Yeni Cami
Sıcağı sıcağına karanlıkoda camiamıza harika bir haber vereyim. Ilford bugün iki yeni fotograf kartı ürettiğini duyurdu. 20 yıldır üretimde olan kağıt tabanlı Ilford MG IV kartı yerine daha da geliştirilmiş ILFORD MULTIGRADE FB CLASSIC kartını, ayrıca hakiki soğuk tonlu ILFORD MULTIGRADE FB COOLTONE kartını tanıttı. Böylece Ilford soğuk, normal ve sıcak (WARMTONE kartı aynen kalıyor) olmak üzere karanlıkoda erbabına istediği bütün tonları verebilecek bir kart yelpazesi sunuyor.
Yeni CLASSIC kartın özellikle tonlamaya tepkisinin iyileştirildiği ifade ediliyor. Mevcut kartın mesela selenyum tonere tepkisi nispeten sınırlı. Ayrıca daha doygun siyahlar ve daha kısa son yıkama süreleri dikkat çeken diğer özellikler.
İngiliz, Amerikan ve Kanadalı fotografçılar şanslı; Aralık ortasından itibaren yeni kartlar raflarda olacakmış. Bizim gibi hinterland ülkeleri Mart'ı bekleyecek maalesef.
Benim tek korkum fiyat!
Güncelleme (05.12.2013): Fiyat'ın mevcut MG IV FB ile aynı olduğu belirtildi.
Resmi açıklamaya buradan ulaşabilirsiniz. http://www.ilfordphoto.com/pressroom/article.asp?n=174
Gönderen Omar Özenir zaman: 16:14 Hiç yorum yok:
Fotograf yolculuğunu -hem gerçek hem de mecazi anlamda- seviyorsanız sakin bir akşam 50 dakikanızı şu Polonya yapımı filme ayırmanızı öneririm:
82 yaşındaki Polonyalı meşhur bir fotografçı, Tadeusz Rolke, ile 15 yaşındaki bir gencin bir karavanı karanlıkodaya çevirip Polonya'da kentten kente dolaşmalarını, karşılarına çıkan insanların fotograflarını çekmelerini, karavandaki karanlıkodada baskılar yapıp sonra da fotografları aynı insanlara hediye etmelerini konu alan, biri eski kurt diğeri toy bu iki fotografçı arasındaki diyaloglarla zenginleşen, aynı zamanda didaktik meselelere de sıkça dokunan filmi iki kere keyifle izledim; sanırım yakında bir daha izlerim.
Filmde dil Lehçe ama İngilizce alt yazı var. Kaçırmayın!
Meraklısı için kısa teknik notlar:
Rangefinder tipi 35mm makinada 28mm optik vardı. Kodak Tmax400 filmi SPUR HRX-3 New film banyosunda yıkadım.
Ne yalan söyleyeyim, baskı biraz uğraştıracak diye düşündüm ilk başta. Ama bir iki test şeridinden sonra baktım ki bütün tonlar hiç naz yapmadan karta geçiyor...
Fiber 30x40cm Ilford MGIV kartı yine SPUR'un bir ürünü olan Acurol-P kart banyosunda geliştirdim. Geleneği bozmayalım, fixer'den yeni çıkmış (bir iki kere de sudan geçirilmiş...baskının üstünde sabitleme kimyasalını uzun süre tutmak iyi değil)) ıslak baskıyı sona koyalım. 30x40cm karta 20x30cm ebatında fotograf tercih ediyorum. Kenar boşlukları fotografın kendisini daha bir öne çıkartıyor diye düşünüyorum. Ama zaten paspartu yapılacaksa buna gerek yok tabii ki.
Gönderen Omar Özenir zaman: 21:35 1 yorum:
Gönderen Omar Özenir zaman: 18:45 7 yorum:
Angkor, Kamboçya, 2006
Portre çekmeyi çok severim ve fırsatları kaçırmamaya çalışırım. Yine de konu "egzotik" olunca artık tereddütlerim oluyor. Deklanşöre basmadan önce o konu ne kadar turizm için var, ne kadar özgün bir şekilde var, ona bakıyorum. Turizmin hiç hoşlanmadığım bir yanı şu: bazı şeyler salt turizme hizmet için yapay olarak varlıklarını sürdürüyor veya yaygınlaşıyor. Bunlardan biri "egzotik/otantik" denilebilecek bir yaşam tarzı veya gelenek olunca çok iğreti bir durum ortaya çıkıyor. Hemen aklıma son yıllarda her yerde görmeye başladığımız mevlevi semaları geliyor. Örneğin Akdeniz oyunlarının açılışında sema gösterisi yapılıyor. Tasavvufun bu şekilde turizm malzemesi, şov malzemesi yapılması bana göre rezalet. Ve böyle bir semada çekilen fotograf gerçekten bir sema fotografı olabilir mi?
Neyse ki Angkor'daki rahiplerde böyle bir durum yoktu. Gayet kendi hallerinde, turizmden bağımsız bir şekilde günlük yaşamlarını sürdürüyorlardı. Buradaki portreyi iki aylık bir Güneydoğu Asya seyahatinde çektim. Karımla beraber işten ayrıldık, sırt çantalarımızı yüklendik ve yola çıktık. Kamboçya'daki devasa antik Angkor'a ise bir tam hafta ayırdık. Fotograftan belki pek belli olmuyor ama sevecen, esprili gençlerdi. Pek anlaşamasak da bol bol güldük :)
Meraklısı için mutfak işleri:
Leica M6 makinada Ilford Delta100 film kullandım. Film geliştirme banyosu ID11'di.
Yedi sene önce çekmişim Angkor'da rastladığım genç rahiplerin fotograflarını (toplam 16 kare) ama ilk kez geçen haftasonu bu negatifi basayım dedim. Bir akşam doğrudan fiber kartla ve sert kontrastla işe giriştim ama ertesi sabah gün ışığında baktığımda kontrast gözüme abartı gözüktü. Arkadaki figür de kafamı kurcalayıp duruyordu. Fotografa olumsuz mu etki ediyor, ondan hala çok emin değilim. İlk baskıda biraz maskeleyerek daha çok ortaya çıkartmıştım. Ama ikinci akşam hem daha yumuşak kontrast kullanmaya hem de arka plana hiç müdahale etmemeye karar verdim.
Bir de bu sefer yeni bir kart banyosu hazırlamıştım: P72 denen bir formül. Kodak Dektol gibi ama Metol yerine Fenidon var. Bir evvelki gün D72, yani ev yapımı Dektol denemiştim. Hem fotografı yeniden basayım hem de P72 diğerine kıyasla nasıl sonuç veriyor ona bakayım dedim.
Bu kez işe plastik kartla başladım. Üç numara sabit kontrastlı, plastik Ilfospeed kart. Normalde biraz kontrastlıdır Ilfospeed, ama hem difüz (yumuşak) ışık veren Meopta'da basıyordum hem de negatif fazla kontrastlı değildi. Yani bu kart bu agrandizörde bu negatife uyabilir diye içimde bir his vardı. Önce yerimiz belli olsun diye iki küçük test yaptım: rahibin yüzü ve civarını alacak şekilde biri f11'de 20 saniye, diğeri de f8'de 20 saniye, yani bir stop poz farkı aralığıyla. Bunları aşağıdaki fotografta, üst sırada görebilirsiniz.
İşin başı (büyütmek için tıklayın)
Çok güzel...biri fazla açık, diğeri de fazla koyu...her iki ucu bu şekilde yakalamak iyi oluyor. Sonra f11'de 25s, 30s ve 35s olmak üzere üç küçük test daha yaptım: yukarıdaki fotoda alt sıra. Bundan sonrası artık sizin zevkinize kalmış, her üçü de olabilir gibi.
Ben ortadaki 30 saniyelik poz iyidir dedim ve tüm kareyi kapsayacak bir düz baskı yaptı. Bu da aşağıda, soldaki baskı. Eh, fena değil...alt taraf biraz fazla mı aydınlık ne? Fotografı çekerken bir yanı açık tek katlı bir yapının kenarındayız, içeriye doğru ışık adım adım azalıyor. Yani alt tarafın daha aydınlık olması gayet doğal. Bu şekilde düz baskı olarak bırakmayı tercih eden olabilir. Bense alt kısma biraz daha ton vermek istedim, o yüzden bir karton kullanarak ortadan itibaren alta doğru 6s (yani %20) ilave poz verdim. Son olarak sol alt köşeyi 4 saniye daha pozladım. Sonuçta alt kısmı biraz daha doygun olan sağdaki baskı çıktı.
Bir iki adım ötesi: solda düz baskı, sağda final baskı (büyütmek için tıklayın)
Plastik karttan sonra fiber karta geçtim. Bir evvelki gün 4 numara kontrast kullanmıştım, şimdi 3.5 numaraya düştüm. Kontrast kontrast nereye kadar yaa? Taze ıslak baskı:
24x30cm Ilford MGIV Warmtone karta final baskı (büyütmek için tıklayın)
Kimisi daha hızlı olmasından dolayı hep önce plastik karta basar fotografını, orada maskeleme ve yakmalara karar verir, sonra fibere geçer. Ben bunu pek tercih etmiyorum çünkü fiber kartın ihtiyaç duyduğu müdahaleler plastik karttakine uymayabiliyor. Tabii ben böyle dedim diye umarım kimse diğer yöntemden vazgeçmez veya denemeye kalkışmamazlık etmez. Hepimiz farklıyız ve hepimize bu dünyada yer var :)
Haa, bu arada P72 kart banyosunu biraz daha denemem lazım. D72 ise çok iyi. Başka bir gün formüllerini paylaşırım (veya çok merak ediyorsanız yazarsınız, mail atarım).
Gönderen Omar Özenir zaman: 22:47 4 yorum:
"İki ayyaş..." ifadesinin vicdanları derinden yaraladığı, direniş ateşinin yurdun dört bir yanına yayıldığı günlerden biri. Lokantanın önüne asılan bayrakla beraber anlamlı bir fotograf olabilir mi diye vizörden bakıyorum. Hava rüzgarlı, bayrak sallanıp duruyor. Garson "problemi" fark etti, belki de kendince o fotograf düzgün çıkmalı dedi, geldi bayrağı köşelerinden tuttu ve bana baktı. Anlamlı bir jestti.
Gönderen Omar Özenir zaman: 12:45 Hiç yorum yok:
Faruk Akbaş'ın "Türkiye Fotograf Rehberi" çok detaylı ve kapsayıcı olmamakla beraber mütevazi ve şirin bir kitap. İlk yayınlandığı 1999'da almıştım sanırım. Hala arada sırada karıştırmayı severim. Bu kitapta tek paragraf ve fotografla değinilen bir konu Balıkesir'deki ahşap yeldeğirmenleri. Yıllardan beri aklımda olmasına rağmen Balıkesir'den her geçişimde bunları görmeyi ertelerim çünkü hep bir yerlere yetişme telaşı oluyor. Geçen Mayıs'ta nihayet şeytanın bacağını kırabildim, kitaptaki yol tarifine uyarak ve bir iki yerde köylülere danışarak yeri buldum. Birkaç tane yeldeğirmeni bekliyordum ama maalesef sadece biri ayakta kalabilmiş. Diğerleri aradan geçen zamanda yıkıldı mı, yoksa daha geniş bir coğrafyaya dağınıklar da ben sadece bir tanesini mi gördüm bilmiyorum. Köylüler sadece bunu işaret ettiler. Bu fotografta gördüğünüzün durumu da çok içi açıcı değildi. Biraz etrafında dolandık, üstünde bulunduğumuz tepeden inişli çıkışlı coğrafyayı seyrettik, fotograflar çekip ayrıldık.
Fiber tabanlı Ilford Multigrade Warmtone karta baskı ve kitap.
Faruk Akbaş'ın kitabından söz açmışken kendisiyle ilgili kısa bir anımı da anlatayım. Sanırım 1997 yılıydı. İlk ve son fotograf kursumu Faruk Akbaş'ın kurduğu Fotografevi'nde almıştım. O zamanlar Fotografevi şimdiki yerinde değildi, İstiklal Caddesi'nde, Fransız Konsolosluğu'nun köşesindeki Aksanat'ın yanındaki binadaydı. Daha dia film kullanıyordum, siyah beyazla ilgili hiçbir şey bilmiyordum. O kursta biraz karanlıkoda da anlatıldı. Artık sadece ben mi meraklıydım hatırlamıyorum ama karanlıkodada tek başıma kalmıştım. O zamanki cehaletle sen kalk 100'lük bir fotograf kartı kutusunu gün ışığında aç. Yandılar tabii. 10x15cm Forte kartlardı diye aklımda kalmış. Bir de sonra siyah poşetlerine geri koymuştum! Neyse, hasıraltı etmedim, gittim Faruk'a söyledim. "Hadi yaa" deyip suratını ekşitmişti biraz ama daha da fazla problem etmemişti, karşısındaki toy delikanlıyı üzmemişti. Gelin görün ki o yaktığım kartlar yıllardan beri içimde dert olarak kaldı :)
Meraklısı için ev yapımı canavar gibi film banyosu:
Bir seneden beri ham kimyasallardan hazırladığım değişik film ve kart banyoları deniyorum. Özellikle film banyoları içinde şu ana değin en çok beğendiğim "Thornton Çift Banyo" (TÇB) isimli formül oldu. O yüzden eğer aranızda bu işlere merak salmış olan varsa bu formülü mutlaka denemesini öneririm çünkü harika sonuç veriyor.
Malum, D76 veya ID11 gibi banyolar tek bir karışımdan ibaret. TÇB ise bunlardan farklı olarak aşağıda A ve B olarak belirttiğim iki ayrı karışımdan oluşuyor. Ve yine farklı olarak performans kaybı olmadan tekrar tekrar kullanılabiliyor. Ham kimyasallar içinde sadece metol daha zor bulunuyor (Sirkeci'de var), metol dışındakileri temin etmekse hiç sorun değil.
Thornton Çift Banyo formülü:
~40 santigrat derecede 750ml su
Sodyum Sülfit: 85g
Karışım soğuk suyla 1 litreye tamamlanır
Sodyum Metaborat: 12g
veya Sodyum Metaborat bulunamıyorsa onun yerine
9.6g Sodyum Karbonat + 2.4g Borax
Karışım suyla 1 litreye tamamlanır.
Film yıkama süreci şu şekilde:
1) Tanka A banyosu dökülür
2) 4-5 dakika alışageldiğimiz şekilde film bu banyoda yıkanır
3) Süre dolunca A banyosu kendi kabına dökülür
4) Hiçbir ara yıkama vs yapmadan bu kez tanka B banyosu dökülür
5) Yine 4-5 dakika alışageldiğimiz şekilde film B banyosunda yıkanır
6) Süre dolunca B banyosu kendi kabına dökülür
7 ) Alışageldiğimiz şekilde stop (veya su) ve sabitleme banyoları ile yıkama tamamlanır
Burada önemli birkaç nokta var. En önemlisi A'ya B'nin kesinlikle karışmaması. Bunun dışında solüsyon sıcaklıkları ve banyo süreleri için herkesin kendi filmi için testler yapmasında fayda var. Eğer Kodak Tmax400 kullanıyorsanız hem A hem de B'de 21 derecede 5'er dakika yıkamayı başlangıç noktası olarak öneririm. Kendi filmimi bu şekilde yıkıyorum ve memnunum.
Literatürde bu tip banyolarda sıcaklığın ve geliştirme sürelerinin önemsiz olduğu yazıyor. Bu doğru değil! Bizzat farklı sıcaklıklar ve süreler denedim ve ikisi de kesinlikle etki ediyor. Hatta sadece A banyosunda süreyi uzatarak bile yeterince gelişme sağlanabiliyor. Zaten nasıl olmasın ki? Çok eski film banyolarından D23'te de sadece metol ve sodyum sülfit var.
TÇB ve diğer "divided D23" türevi çift banyoların bir güzelliği hem A hem de B'nin tekrar tekrar kullanılabiliyor olması. A için 15 rulo film deniyor ki ben şu anda 15. filmdeyim ve hala iyi sonuç alabiliyorum. B içinse 10 rulo film deniyor ama bu banyo o kadar ucuz ki her seans için sıfırdan bile hazırlanabilir. Ben daha derişik bir stok B karışımı hazırlıyorum ve her film yıkama seansı için bunu sulandırarak tek seferlik kullanıyorum.
Son bir tavsiyem, her film banyosu seansından sonra (veya bir sonraki seanstan önce) banyoları kağıt kahve filtresinden geçirip tertemiz hale getirmeniz.
Bu film banyoları kendi başlarına derya deniz. Dolayısıyla konunun her yönüyle bir blog yazısında işlenmesi, harcanması gerekecek emeği düşününce pek mümkün değil. Şayet bir sorunuz olursa iletişime geçmekten çekinmeyin. Bilgim dahilinde yardımcı olmaya çalışırım.
Buradaki fotografın filmi de Barry Thornton'un formüle ettiği TÇB ile yıkandı:
Gönderen Omar Özenir zaman: 21:51 1 yorum:
Etiketler: Balıkesir Yeldeğirmeni, Thornton 2-Bath
Akçakoca, Ağustos 2013
Ramazan bayramında Akçakoca* limanında kurulan küçük panayırda zamanımın çoğunu bu kale etrafında geçirdim. Ayağı ağrıyana kadar şut çekme meraklısı hiç de az değilmiş. Kaleci ise bayağı çelimsiz bir gençti. Şimdi düşünüyorum da, oyunu organize edenler bilinçli olarak mı böyle birisini kaleye geçirmişlerdi? Kalecinin fiziğine bakınce müşterilere güven mi gelecekti? Kimbilir...?
Bunun gibi tekrar tekrar gelişip bozulan, sürekli kendini yeniden oluşturan konularla karşılaşınca - ve bir kere fotograf çekmeye karar verince - film ve zaman açısından cimri olmamakta fayda var. O kadar çok olasılık ve potansiyel var ki, bunları mümkün olduğunca işlemek gerekir. Mesela top havadayken ve kaleci ona doğru uçarken (1/15 enstantanede o top havada görünmüyor bile!), veya biraz daha geri çekilip ortamı yukarıdan aydınlatan birkaç lambayı dahil ederek, veya kalecinin arkasındaki duvarın üstüne tırmanıp bütün manzaraya tepeden bakarak, ve tabii ki değişik değişik insan dizilişleri ile. Bütün bunları yaptım ve aradan bu kare sıyrıldı. Şutörün ayaklarının (sol ayağın havada oluşu beni çok şaşırttı) ve kollarının duruşu, kalecinin gergin bekleyişi ve geriye uzanan seyirci silsilesi en iyi fotografı verdi.
Meraklısı için birkaç teknik not:
Çok sevdiğim ve bende artık standart hale gelmiş ikiliyle, Leica M6 makina ve 35mm optikle dolaştım bütün gece. Ilford Delta3200 filmi 1600'de pozladım, stok XTOL'de 7.5 dakika yıkadım. Negatif ucu ucuna kurtarıyor.
Nispeten sert ışık veren kondansörlü Focomat 2c agrandizörde 4 numara kontrast filtresi kullandım. Hoşuma giden poz ve kontrastı birkaç test şeridiyle belirledikten sonra hiçbir ek müdahale gerektirmeyen düz bir baskı yaptım.
30x40cm fiber tabanlı Ilford MGIV kart yıkama sırasında:
Gönderen Omar Özenir zaman: 09:52 Hiç yorum yok:
Etiketler: Akçakoca, Focomat 2c, Ilford Delta3200, Leica M6, Panayır, XTOL
Fotograf ve Suistimal
Geçen hafta yayınladığım fotografın hayaleti beni günlerdir rahat bırakmıyor. Eminönü'de Mısır'daki olaylarla ilgili bir mitingin civarlarında dolanırken birdenbire yanıbaşımda kendiliğinden gelişen ve birkaç saniyede tekrar dağılan o sahnenin fotografını niye çekmiştim? Zor durumdaki adamcağızı kendi fotografıma bencilce malzeme mi etmiştim? Dün gece gelen ve bu yazıyı tetikleyen bir okur yorumunda yazdığı gibi bu adamcağızı "kullanıp atmış" mıydım? Sadece o değil, soldaki şapkalı adamı da aslında hiç olmadığı, şimdi belki de utanacağı bir şekilde mi göstermiştim? Haberci değildim, sosyal bir proje peşinde değildim; çektiğim fotografın muhtemelen evsiz olan adamın hayatına olumlu bir katkıda bulunma ihtimali hiç yoktu. İlk sorumun cevabı kolay: çünkü sezgisel olarak büyük bir potansiyel görmüştüm ve bu potansiyel o anda değerlendirebildiğim kadarıyla diğer sorunlardan daha ağır bastı. Diğer soruların cevaplarıysa ya yok, ya da cevaplar kolay değil. Bunların problem olduğunu kabul ediyorum. Hatta bunlar o kadar ciddiye aldığım problemler ki 15 yıllık arşivimde içinde evsiz diyebileceğimiz bir insan olan başka fotograf yoktur.
Yukarıdaki bütün problemlerin yanında daha soyut ve sübjektif olmak üzere artılar da var bence. Sözkonusu fotograf insanı duygusal olarak bıçak sırtında bırakabiliyor ve bu rahatsız edici bir gerilim yaratıyor. Veya öğeler semboller olarak da hayal edilebiliyor, fotograf sembolik olarak okunabiliyor. Hatta hiçbir anlam peşinde koşmadan, sadece gerçeküstü absürd bir durum olarak bile bu kareye bakılabiliyor. Geçen haftaki yazımda fotografın içeriğinden bilinçli olarak hiç bahsetmemenin nedeni izleyiciye bir yön vermeden herkesin bu okumayı kendisine göre yapmasını istememdendi.
Bahsettiğim problemleri ve artıları bir teraziye koyup tartmak fotografçı için ciddi bir risk, çünkü kefenin hangi tarafa doğru kayacağı mutlak değil, kişiye göre çok değişiyor. Ve fotografçı "yanlış" kefede kaldığı zaman diğer kefedekilerden fena eleştirilebiliyor. Ben artıların problemlere kıyasla ağır bastığını düşündüğüm için fotografı yayınlamaya karar verdim. Yayınlamadan önce ve yayınladıktan hemen sonra "burada suistimal görüyor musunuz?" diye birkaç kişiye özellikle danıştığımı belirteyim. Tüm sorumluluk tabii ki bende; sadece ikilemin başından beri farkındayım ve benim için çok da kolay bir karar olmadı demek istiyorum.
Son olarak, geçen haftaki yazım fotografın yanında maalesef son derece süfli kaldı. Silmektense benim utancım olarak olduğu gibi kalmaya devam etsin.
Gönderen Omar Özenir zaman: 12:36 2 yorum:
Eminönü, İstanbul, 31 Ağustos 2013
İnişli çıkışlı bir öykü:
Bu fotografın hem çekimi hem de baskısı beni müthiş heyecanlandırdı. Orta format TLR makinamdaki son kareyi (bilmeyenler olabilir, orta format roll filmde 12 adet 6x6cm kare var) bu fotografta kullandıktan sonra Eminönü meydanında Taylan Bağcı'yı buldum, "galiba az önce acayip bir fotograf çektim" dedim. Akşam eve dönerken Kadıköy vapurunda bir yandan bu fotografın hayaliyle kafam meşgul oluyor (istediğim gibi çıkacak mıydı? yanlış pozlamamıştım ama elim titremiş miydi? o doğru milisaniyede deklanşöre basabilmiş miydim?...), bir yandan da hangi film banyosunu kullansam diye düşünüyordum. Hemen o akşam filmi yıkamak istiyordum.
Sonunda "Thornton's 2-Bath" denilen ev yapımı formülü kullanmaya karar verdim. Aynı günün geceyarısında ıslak negatifi astığımda film harika görünüyordu. Derin bir ohh çektikten sonra keyifle yatağa girdim.
Ertesi gün karanlıkodayı hazırladım, önce birkaç kontakt baskıyı hallettim. Bu negatifin baskısına geçmeden evvel de balkona çıkıp bir elma yiyeyim dedim. Bunu niye anlatıyor bu adam diyorsunuzdur şimdi. Birazdan anlaşılacak. Efendim, bundan sonrası kiminize hafif iğrenç gelebilir, ama film kullanıcılarına bu anektodu anlatmayı görev sayıyorum. Karanlıkodaya dönüp bu fotografın negatifini poşetinden çıkarttım, agrandizörün şasesine takacağım. Üstünde toz falan var mı diye her zamanki gibi kontrol ediyorum. Birkaç ufak toz parçası varmış. Üfleyeyim de gitsin dedim. Dostlar, elma denilen meyva bayağa bayağı ağzı sulandırıyormuş, biliyor muydunuz? Ben negatife üflerken ağzımdan irice bir tükürük parçası damlayıvermez mi? Namussuz daha havadayken ben kalpten gideceğim. Koca damla negatif şeridinin tam üstüne düştü, hem de duyarkat tarafına! Ama yukarıdaki negatifin sadece 2 santim uzağına, bir öncekinin üstüne. Panik içinde negatifi yan yatırdım ki kenara doğru aksın falan. Neyse, bir şekilde kuruttuk ve vasat bir kare kaybetmiş olarak kazadan çok ucuz kurtulduk. Kıssadan hisse, ben bir daha asla negatiflerin üstüne üflemeyeceğim. Kimseye de artık tavsiye etmem.
Bu heyecandan sonra baskıyı başka kaza olmadan atlattık.
Kağıt tabanlı 30x40cm Ilford Multigrade karta ıslak baskı...foto için Aydan Özenir'e teşekkürler :)
Gönderen Omar Özenir zaman: 21:28 7 yorum:
Eminönü, İstanbul, 2013
Garry Winogrand'ın güzel bir lafı var. Aslında bir sürü ilginç tespiti var da, şu söyledikleri bu fotografa cuk oturuyor: "Bir şeylerin olduğunu görüyorsun ve deklanşöre abanıyorsun. Eline ya gördüğün geçiyor ya da başka bir şey - ve hangisi daha iyiyse onu basıyorsun".*
Işık ve gölgenin oluşturduğu şekillerle önce arka fon ilgimi çekti. Önümden akıp geçen kalabalıkların içinde elinde bitkilerle yaklaşan adamı fark ettim ve kaşla göz arasında deklanşöre bastım. Sağdaki üçlünün dizilişindeki ritmi, kızın elindeki dondurmaya bakışını, arkadaki kadının ayağının havada duruşunu, ve soldaki adamın kareye girişinin fotografa ne kadar yaradığını akşam filmi yıkayıp astıktan sonra fark ettim.
Böyle tuhaf sürprizlere bayılıyorum.
* kendimce bugünkü sokak Türkçesine çevirdim. İngilizce orjinali: "You see something happening and you bang away at it. Either you get what you saw or you get something else--and whichever is better you print."
Leica M6 makina ve 35mm optik. Kodak Tmax400 filmi üç hafta evvel bahsettiğim Spur HRX-3 New ile yıkadım.
Sağ üst köşeyi biraz koyulaştırmak haricinde baskı kolaydı da, biraz açık mı bassam yoksa daha koyusu mu acaba daha iyi oluyor derken farklı yoğunlukta birkaç baskı çıktı ortaya. İyi ki de diretmişim, çünkü seansın sonlarına doğru bastığım, tonları biraz daha derin olan versiyonu en çok sevdim. SPUR Straight Black kart banyosunda geliştirdiğim ve fixer'den taze çıkmış 30x40cm fotograf:
30x40cm Ilford Multigrade IV karta baskı - büyütmek için tıklayın
Gönderen Omar Özenir zaman: 22:59 2 yorum: