Dil ve Konuşma | Özel Eğitim, Rehabilitasyon, Dil ve Konuşma | Page 11
Category: Dil ve Konuşma
Çocuklarda geç konuşma bozukluğu
Çocuklarda geç konuşma bozukluğu nasıl anlaşılır?
Çocuğunuzun geç konuşması normal mi, yoksa bir konuşma bozukluğu sorunu mu var? Bunu anlamak için nelere dikkat etmelisiziniz?
Bazı çocuklar yaşıtlarına kıyasla daha geç konuşmaya başlayabiliyor. Bu, her zaman ciddi bir sorun olduğu anlamına gelmiyor. Ancak onu iyi gözlemlemeli ve ciddi sorun olasılığını düşündüren durum fark ettiğinizde de hemen çocuk doktoruna başvurmalısınız. Pudra.com olarak, çocuklarda konuşma sorununu ve konuşma bozukluğunun nasıl anlaşılacağını araştırdık…
Geç konuşma hangi durumlarda normal karşılanmalı?
Çocuklarda yaygın olarak görülen geç konuşma bozukluğunun bir diğer adı, “özgün dil bozukluğu.” Bu duruma yol açan, belirlenebilir bir neden olmadığı halde, dil performansında ciddi bir gecikme ya da bozukluk oluyor bazı çocuklarda. Ancak buradan, her geç konuşan ya da bazı sesleri doğru söyleyemeyen çocukta bir sorun var sonucunu çıkarmak doğru olmaz.
Uzmanlar, bazı gecikmelerin, normal sınırlar içinde sayıldığını söylüyorlar. Zaten pek çok çocuk, konuşmaya geç başladığı halde, kısa zamanda yaşıtlarının düzeyine ulaşabiliyor. Ancak, sizin bu konuda herhangi bir endişeniz varsa, bir uzmana danışarak çocuğunuzun durumunu öğrenmeniz en iyisi.
Çocuğun zamanından konuşması neden önemli?
Uzmanlar çocuğun psiko-sosyal gelişim aşamalarının düzenli olması, sosyal ilişkilerinin ve gelişiminin normal olması, zeka ve öğrenme kapasitesinin normal seviyeye gelmesi, ulaşması gereken gelişimsel dönemlere varması için zamanında konuşmasının önemli olduğunu söylüyorlar.
Ne zaman geç sayılır?
Çocuklar genelde ilk altı ayda yavaş yavaş heceleri çıkarmaya, 12’nci aydan itibaren de kelimeleri söylemeye başlıyorlar. 18’inci aydan sonra da artık cümle kurabiliyorlar. Çocuğunuzda bir konuşma geriliği olup olmadığını anlamak için bu gelişim dönemlerini dikkatli incelemelisiniz. Eğer, bu dönemlerin gerisinde kalıyorsa bu sorun, beraberinde zeka ve sosyal gelişim problemlerini de getirebilir. O nedenle belli bir süre bekledikten sonra hala çocuğunuzun konuşamadığını fark ederseniz gerekli incelemelerin yapılması için doktora başvurmalısınız.
Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. Serap Uysal, konuşmada gecikmesi olan çocuklarda ciddi bir sorun olasılığını düşündüren bulguları şöyle sıralıyor:
1- Çocuğun işaret ve diğer iletişim biçimleri normal değilse
2- Çocukta ek bir fiziksel, gelişimsel sorun varsa
3- Anlaşılmaz sesler çıkarıyorsa
4- Çevresine karşı isteksiz ve ilgisizse
5- Yeni ortam ve durumlara uyum sağlamakta güçlük çekiyorsa
6- Yalnız kalmayı tercih ediyorsa
7- İsteklerini öfkeli davranışlarla anlatmaya çalışıyorsa
Bu durumlardan birkaçını çocuğunuzda gözlemliyorsanız bir uzmana başvurmak en doğrusudur.
Prof. Dr. Serap Uysal, beyindeki konuşma işlevi ile ilgili merkezlerin, kasların ve sinirlerin hastalığına ya da bozukluğuna bağlı olarak ortaya çıkan konuşma bozukluklarının nedenlerinin saptanması için, nörolojik muayene ve laboratuvar testleri yapılması gerektiğini belirtiyor.
Bazı çocuklar neden geç konuşur
Çocuğum konuşmuyor diyorsanız yazımızı mutlaka okuyun… Hangi hastalıklar geç konuşmaya neden oluyor? Çocuğun konuşma gelişimini hızlandırmak için neler yapabiliriz?
Bazı çocuklar yaşıtlarına kıyasla daha geç konuşmaya başlayabiliyor. Bu, her zaman konuşma bozukluğu sorunu veya ciddi bir sorun olduğu anlamına gelmiyor. Ancak, onu iyi gözlemlemeli ve ciddi sorun olasılığını düşündüren durum fark ettiğinizde de hemen çocuk doktoruna başvurmalısınız.
Çocuğunuzun geç konuşmasının nedeni ne olabilir? Çocukların daha iyi ve daha hızlı konuşabilmesi için anne babalar neler yapabilir? Bu soruların cevaplarını pudra.com araştırdı…
Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. Serap Uysal, konuşmada gecikmesi olan çocuklarda ciddi bir sorun olasılığını düşündüren bulguları şöyle sıralıyor
Çocuğun işaret ve diğer iletişim biçimleri normal değilse
Çocukta ek bir fiziksel, gelişimsel sorun varsa
bir uzmana başvurmak en doğrusu olacaktır. Prof. Dr. Serap Uysal, beyindeki konuşma işlevi ile ilgili merkezlerin, kasların ve sinirlerin hastalığına ya da bozukluğuna bağlı olarak ortaya çıkan konuşma bozukluklarının nedenlerinin saptanması için, nörolojik muayene ve laboratuvar testleri yapılması gerektiğini belirtiyor.
Çocukların geç konuşma nedenleri ne olabilir?
Sık havale ve epilepsi (sara) geçirme
Yaygın gelişimsel gerilik
Çocukluk çağı psikozları
Geç konuşmaya yol açan diğer etkenler
Yalnız kalma: İnsanlarla fazla bir arada kalmayan, kendi haline bırakılan, onunla fazla konuşulmayan çocuklar geç konuşabilir.
Televizyon izleme: Özellikle 0-3 yaş döneminde televizyon izleyen çocuklarda dış dünyadan kopma, kendi halinde olma eğilimi, insanlardan ve insanlar arası ilişkilerden uzaklaşma, nesneler ile daha fazla ilgilenme, duygusal alışverişten vazgeçme, konuşmama, yaşıtları ile ilgilenmeme, seslenince bakmama gibi durumlar gözlenebilir.
Evde model alacak kişilerin azlığı: Bunun yanı sıra evde kullanılan dilin niteliğinin bozuk olması da çocuğun konuşma gelişimini etkiler.
Çocuğun içe kapanık olması: İçe kapalı kişilik yapısı ya da kaza benzeri durumlar sonrası yaşanan şoklar da çocukların konuşma yaşını etkileyebilir.
Kardeş kıskançlığı: Kardeşi olan çocuklar kendilerine ilgi gösterilmediğini düşünüp konuşmayarak tepki verebilirler.
Cinsiyet: Erkek çocuklar kızlara göre daha geç konuşmaya başlarlar.
Ailevi faktör: Ailede iki dil kullanıldığı durumlarda çocuklar geç konuşabilirler.
Çocuğunuzun konuşma gelişimini hızlandırmak neler yapmalısınız?
Ona hitap ederken tane tane ve düzgün konuşun.
Sık sık soru sorun.
Çocuğunuz bazı sözcükleri akıcı söyleyemediğinde sabırlı davranın, ona baskı uygulamayın.
Onu insanlar arasında bulundurun, fazla kendi başına kalmasına izin vermeyin.
Bir nesneyi eline aldığında onunla ilgili ona bir şeyler anlatın.
Özellikle 0-3 yaş döneminde mümkün olduğunca televizyon izlettirmeyin. Eğer bebek ya da çocuk kanalı izliyorsa, gördükleri hakkında açıklama yapın.
Ona kitap okuyun, masal anlatın, ninni söyleyin.
Sağlıklı beslenmesine, yeterli uyku uyumasına özen gösterin.
Dil Terapisti ne iş yapar
Ekolali İçin Pratik Çözümler
Değerli okuyucular bildiğiniz gibi otizmli çocukların, konuşmayla ilgili bazı problemleri vardır.
Konuşulanları anlamada güçlük,
Edatların uygun yer ve zamanda kullanılmaması.
Bu yazımda ekolali üzerinde duracağım.
Norm içi bebeklerde konuşma diğer bireylerin ses ve dil hareketlerini taklitle başlar. 18 aylıkken bebekler diğerlerinin konuşmalarını tekrar ederler. Bu sözcükleri tekrarlama 2,5-3 yaşına kadar devam eder.
Norm içi çocuklarda belli bir süre sonra kaybolan ekolali otistik çocuklarda uzun süreli olarak devam eder.
Ekolali, çocuğun duyduklarını aynı ses tonuyla tekrar etmesidir. Ekolali, konuşma becerisi olan otistik çocukların çoğunda görülür. Yaşın ilerlemesi ve eğitimle ekolalide azalma görülür.
Otistik çocuklarda ekolali, anında ekolali ve gecikmiş ekolali olarak ayrılabilir.
Anında ekolali konuşma sırasında söylenenlerin tekrar edilmesidir. . Örneğin, “Adın ne?” diye sorulduğunda çocuk, “Adın ne? diye karşılık verir, “Günaydın Ali” denildiğinde, o da “Günaydın Ali” diye aynı cümleyi tekrarlar.
Gecikmiş ekolali ise çocuğun günler, aylar önce duyduğu sözleri tekrarlamasıdır.
Kimi çocuk, bağımsız olarak tek bir kelime söylemezken, yüzlerce şarkıyı ezbere bilir ve istediği an şarkıyı söyler. Gecikmiş ekolali, Asperger sendromlu çocuklarda da sık görülür. Örneğin, Yasin Asperger sendromlu, dokuz yaşında çok sevimli bir çocuktur. İhtiyaçları dışında karşılıklı konuşma görülmez; fakat sorulara cevap verir, uzun ve düzgün cümleler kurar, birileri güldüğü zaman katılır. Annesinin kendisini tesseli etmek için söylediği bütün cümleleri sıkıldığında tekrar eder. Annesi yanında olmadığı halde annesiyle karşılıklı konuşuyormuş gibi, hem kendi hem de annesinin söylediklerini hep aynı ses tonuyla tekrar eder:
Yasin: Anne otobüs gelecek mi?
Yasin: Birazdan gelecek oğlum.
Yasin: Bak otobüs geliyor cici oğlum.
Yasin: Anne otobüs ne zaman gelecek?
Yasin: Şimdi gelir, ağlama oğlum, bak beni üzüyorsun vb konuşmalar dakikalarca devam eder.
Ekolaliyi azaltma: Otistik çocuklarda ekolali uzun süreli devam ettiği için spontan konuşma ortadan kalkmaktadır.
Bu yüzden çocuğun sözel iletişiminin geliştirilmesi için ekolalinin azaltılması gerekmektedir. Bunun içinde çocuğun ifadelerin de uygun sözcük kullanımları yoksa bunlar öğretilmelidir. Uygun sözcüklerin öğretiminde ödül kullanılmalıdır.
Ekolaliyi azaltabilmek için öncelikle ifadelerdeki uygun olmayan durumlar görmemezlikten gelinmesi gerekmektedir. Eğer bunu başaramazsak çocuk bizim ilgimizi çekmek için bunu kullanabilir.
Böylece uygun olmayan konuşmalar görmemezlikten gelinip doğru konuşmalar ödüllendirilirse çocuğun ekolalisi azalacak ve spontan konuşması artacaktır.
Beraber çalıştığımız G. S de yoğun biçimde ekolali görülmekteydi. Öncelikle çocuğu (gözlemleyip) ekolaliyi hangi durumlarda daha yoğun kullandığını tespit ettik. G.S ekolaliyi daha çok çevresindeki olanları ya da anlatılanları anlamadığında kullanıyordu. Biz bu konuyla ilgilendikçe ekolalisi artarak devam etti. Ayrıca isteklerini tek kelimeyle ve yüksek bir ses tonuyla istiyordu. Örn: “Su” diye bağırıyordu su istediğinde. Biz de ekolalisini kullanarak ondaki bu bozukluğu giderme yoluna gittik. “Su” diye bağırdığında “Su istiyorum” kalıbını söyleyerek onun tekrar etmesini sağladık. Bunu her söylediğinde ikincil ödüllerle ödüllendirdik. Bir süre sonra G.S su isterken “su istiyorum” kalıbını öğrendi ve kullanmaya başladı. Bunu genellemek için ailesiyle görüşüp çalışmanın evde de devam ettirilmesini sağladık.
Ekolali otistik kişilerin çok belirgin bir özelliğidir. Bazı kelimeler, cümlenin bir bölümü ya da bir deyim hiç değiştirilmeden tekrar edilir. Ekolalinin otistik kişiler için birçok işlevi olabilir. Örneğin dikkat çekme, konuşmayı sürdürme ya da belirli bir ifadeyi anlama gibi. Bundan dolayı ekolalinin öğrenci için nasıl bir işlevi olduğunun saptanması çok önemlidir. Eğer ekolali cümleyi anlama işlevini görüyorsa, bazı durumlarda buna izin vermek gerekir. Ancak kelimelerin daha sessiz tekrarlanması sağlanabilir.
Öğrenciye sürekli tekrar ettiği bir ifadeyi gerçekten anlayıp anlamadığı sorulur. Eğer anlamadıysa bu ifade tekrarlanmayacak duruma gelene kadar bu adım tekrarlanır. Terapist çalışma yaptığı cümlelerin listesini çıkartıp sağlanan başarıyı sürekli kontrol etmelidir.
Eğer ekolaliler dikkat çekmek amacıyla yapılıyorsa, konuşma içinde onları duymazlıktan gelerek azaltmak mümkündür. Hiçbir zaman ekolali sonucu çocuğa ilgi gösterilmemelidir. Ancak bu durumda öğrenciye başka bir alanda (örneğin bir oyun teklifinde bulunarak) ilgi göstermek gerekir.
Ekolali sterotip davranışa dönüşüp kendi kendini rahatlama amacıyla yapılıyorsa onu görmezlikten gelerek, oyunla dikkati başka yere çekebilirsiniz.
Engelliler Hakkında Güzel Sözler - 76.635 views
EĞİTSEL OYUNLAR TÜM ENGEL GRUPLARINA UYARLANABİLİR - 57.562 views
Çocuklarda Tik Bozukluğu - 43.857 views
EĞİTSEL PERFORMANS - 34.590 views
Dil ve Konuşma gelişimini destekleyici etkinlikler - 29.370 views