Kündekâri Sanatı Ahşaba söz din letebilen ustaların sabrı , en güzel yapıların içlerini süsleyen kündekâri örneklerinden günümüze yansıyor. Akıl almaz bir sabrın ve geometri dehasının
07 Şubat 2010, 22:06
Akıl almaz bir sabrın ve geometri dehasının eşliğinde sanatçı, ahşabı 'kündekâri'yle yorumlar ve bir sanat eseri yaratır. Serbest ve rahatlıkla hareket eden binlerce küçük ahşap parçası asırlara meydan okur. İşte bu yüzdendir ki, yapımında en ufak bir hataya dahi tahammülü yoktur kündekârinin...
İslâm sanatı da ahşabı gerek mimaride gerek süslemede sıklıkla kullanmıştır. İlk ağaç işçiliği eserlerinde Helenistik ve Sasani etkileri gözlense de, zamanla İslâm sanatı da kendine özgü üslubunu bulur. Mimaride ahşap bezeme -yaygın olarak- taş, çini, tuğla ve alçı gibi malzemelerle birlikte farklı tekniklerde uygulanır. Dini ve sivil mimaride kapı ve pencere kanatları, pencere kafesi, dolap kapağı, sütun gövdesi ve başlığı, saçak, tavan, kiriş, konsol, parmaklık, korkuluk gibi yapısal öğeler ahşap bezeme alanları olarak kullanılır. İç mekânlarda mihrap, minber, vaiz kürsüsü, Kur'ân mahfazası, çekmece, mezar sandukası, maksure, köşelik, rahle, sehpa ve kavukluk gibi çeşitli taşınabilir ya da yerleşik öğeler genellikle ahşap malzemedendir ve yine bu öğelerin dış yüzeyleri ahşap işçiliğiyle bezenir. Bu uygulamalar İslâm sanatında farklı ahşap teknikleri ile uygulanmıştır: Oyma, kafes, kakma, boyama, torna ve kündekâri (geçme) tekniği.
Bugün hâlâ birçok camide kündekâri uygulamalarını sürdüren Kündekâri Sanatçısı Şehmus Okur şöyle anlatıyor bu tekniği ve ortaya çıkış hikâyesini: "Kündekâri kelimesi Farsça'dan dilimize geçmiş olup asıl hali 'kendekâri'dir. Sanatın ilk örnekleri Memlûk ve erken Selçuklu döneminde görülmeye başlar. Üç boyutlu bir sanattır. Başlangıçta sadece oymacılık sanatı varken ahşap ya da taş yüzeylere geometrik desenler çizilerek bir derinlik kazandırılırdı. Desenler tek çeşit ağaç ve ahşap bloklar üzerine çizilirdi. Sonra bunlar yan yana getirilirdi. Cami minberi, bir taş duvar veya ahşaptan yapılan pano gibi geniş yüzeyler bu yöntemle örtülürdü. Fakat ahşap blokların üzerine çizilen ve sonra da oyulan bu desenler zaman içinde birbirinden ayrılıyor ve tek parça olduğu için tekdüze bir görüntü elde ediliyordu.
Açılan bloklar birbirinden uzaklaşıyor ve aralarında derin çatlaklar oluşuyordu. Sanatkâr buna çözüm bulmak için geçme kanal sistemiyle, aynı cins veya muhtelif cins ahşabı bir araya getirerek çivi ve tutkal kullanmadan kanal sistemiyle birbirine geçirmeyi ve çok geniş yüzeyler elde etmeyi başardı. İşte kündekâri böylece Memlûkler, Selçuklular ve sonra da Osmanlı tarihi boyunca bütün İslâm coğrafyasındaki abide eserlerin kapılarında, minberlerinde, kürsülerinde kullanılmaya başlandı. Çünkü ahşabın imkânlarından en üst seviyede yararlanabilen bir sanattır."
12. yüzyılda Mısır'da, Halep'de ve Anadolu'da karşımıza çıkan teknik, Mısır'da Türk ve Çerkez Memlûkleri zamanlarında gelişme gösterir. Özellikle fildişi ve sedef şeritlerin yerleştirildiği ince işçilik bu dönemlerde göze çarpar. Fatımi döneminden Kahire'deki Seyyide Nefise Türbesi'nin ve Seyyide Rukiyye Türbesi'nin mihraplarında, Salih Talayi Camii'nin kapısında, Eyyubi döneminden yine Kahire'deki İmam-ı Şafii Türbesi'nin sandukasında, Melik Salih Necmeddin Eyyub Türbesi'nin kapısında ve İbn Tolun Camii'nin minberinde, Memlûk döneminden Kahire Kayıtbay Camii'nin minberinde kündekâri, Anadolu dışındaki en seçkin örnekleriyle karşımıza çıkar. Anadolu'da, Anadolu Selçuklu dönemindeki en erken örnek ise Konya Alaaddin Camii'nin minberidir. Beyşehir Eşrefoğlu Camii'nin, Niğde Sungurbey Camii'nin, Ürgüp'teki Taşkın Paşa Camii'nin, Birgi Ulu Camii'nin, Manisa Ulu Camii'nin, Bursa Ulu Camii'nin, Balıkesir Zağanos Paşa Camii'nin minberlerinde; Bursa Yeşil Cami ve Türbesi'nin kapısında Anadolu'nun eşsiz kündekâri örnekleri bulunur.
07 Şubat 2010, 22:07 Sponsorlu Bağlantılar
Birgi Ulu Camii, Ödemiş, İzmir
Birgi Ulu Camii, İzmir
Kapı, Fatih Camii, İstanbul
Kürsü, Fatih Camii, İstanbul
Panjur, Sultanahmet Camii, İstanbul
Kürsü, Süleymaniye Camii, İstanbul
26 Şubat 2010, 06:52
hayran kaldım calışmanıza teşkkürler
« Güzel Ve Etkili Konuşma Sanatı | Sanat Nedir »