"Hem de onları hayrette bırakan tevehhümleridir ki, imkân-ı zâtî, yakîn-i ilmîye münafidir. O halde yakîniye olan ulûm-u âdiyede tereddüt ettiklerinden, lâ edrî’lere yaklaşıyor,.." izahı nasıldır? | Sorularla Risale
İmkan-ı Zati: Bir şeyin zatında mümkün olma haline denir. Mesela elma, armuda dönüşerek armut olabilir, bu zatında mümkündür. Karadeniz pekmez denizi olabilir. Bu da zatında mümkündür. Yani Allah dilerse bunları bu şekle çevirebilir anlamındadır.
Yakin-i İlmi: Bir şeyin deliller ve ilim ile sabit olan haline denir. Mesela, şu an Karadeniz sularla kaplıdır. Karadeniz’in sularla kaplı olduğuna dair yüzlerce delil vardır ve ilmen sabittir. O zaman bize düşen Karadeniz’in sularla kaplı olduğunu kabul etmektir. Aksini ispat eden bir delil ve ilim olmadıkça, Karadeniz sularla kaplıdır.
La edri: Kainatta hiçbir şey bilinemez ve anlaşılamaz deyip her şeyi inkar eden bir felsefi ekoldür. Agnostisizm, yani bilinemezliği savunan ekol de bu ekole yakındır. Bunlara göre hakikatler hiçbir zaman bilinemez. Risale-i Nur'daki ifadesi ile Sûfestaiyyelik yani kainatı ve kainattaki nizamı inkar eden bir batıl mezheptir.
Şimdi bir takım şüpheci ve hasta nazarlı adamlar çıkıp diyorlar: Karadeniz zatı itibari ile pekmez olabilir. O halde ne malum şimdi pekmez olmasın deyip, delil ve ilimle sabit olan "sularla kaplı olma" manasını inkar ediyorlar. Bu ölçüyü her şeye tatbik ettikleri için, dünyada ilim ve delil ile sabit olan her şey ters yüz olup şüphe içine düşüyor. O zaman kainatta hakikat ve nizam namına hiçbir şey kalmıyor.
Ankara'ya gidecek yolcu, ya "Ankara battıysa" deyip işinden vazgeçiyor. Balıkçı, "Ya Karadeniz pekmez oldu ise" deyip balığa çıkmıyor vs... Yani kainatta sabit bir bilimsellik kalmıyor, her şey karma karışık bir vaziyet alıyor.
İmkan-ı zati yakin-i ilmiyeye zıttır, ifadesine gelince: Bir şeyin zatında mümkün olması, o şeyin yakini olarak da öyle olduğu anlamına gelmez. Bu yüzden delil ve ilimden neşet etmeyen ihtimal ve imkanların yakini ve bilimsel bir değeri yoktur.
Kategorisi: Birinci Makale, Sekizinci Mesele | Yazar: Sorularla Risale | Okunma Sayısı: 2241 | Word indir | Pdf indir