C# Başlangıç ve Temeller - Sanalkurs.net
C# ile programlamaya başlayacaklar için temel bilgiler.
C# (C Sharp) bir orta seviyeli bilgisayar programlama dilidir. Çalışabilmek için dotNET (.NET) Framework çatısına ihtiyaç duyar. C# ile program yazmak için herhangi bir metin editörü (Not Defteri gibi) veya Visual Studio IDE kullanabilirsiniz. Tercihen başka bir IDE yazılımı da kullanabilmeniz mümkündür.
dotNET (.NET) Framework Nedir?
Microsoft .NET Framework programlama için geliştirilmiş bir çatıdır. Günümüzde Visual C++, C#, F# ve Visual Basic ile kullanılabiliyor (ileride yeni programlama dilleri de eklenebilir).
C# bu nedenden dolayı C#.NET (C Sharp dot NET) olarak isimlendirilir. Bu çatının programcıya kazandırdıkları büyüktür. Framework (Çalışma Alanı) yapısında bir çok hazır fonksiyonu ve API işlemlerini barındırır. İsim karmaşıklığını önlemek için İsim Alanları (Namespace) kullanır.
Bu çatının en büyük avantajı herhangi bir .NET programlama diliyle yazılan bir sınıf kütüphanesini herhangi bir .NET programlama dili ile kullanabilmenizdir.
C# Nesne Yönelimli Bir Dildir
C# yapı itibariyle C, C++ ve Java ile büyük benzerlik gösterir. Bu dillerden birini biliyorsanız ile C# arasında büyük bir benzerlik olduğunu göreceksiniz. Bu doğal bir durumdur çünkü zaten C#, bu dillerden türetilmiştir. C++ sadece C dilinin geliştirilmiş halidir. Java ve C# ise bu dillerden türetilmiş dillerdir.
Common Language Runtime (CLR) – Ortak Dil Çalışma Zamanı
CLR, .NET kodlarının çalıştırılmasını sağlayan birimdir. Bir .NET programını derlediğinizde elde ettiğiniz çalıştırılabilir bir kod değildir. Microsoft Intermediate Language (MSIL) adı verilen sözde kod (pseudocode) dosyası oluşturulur. MSIL dosyası işlemciden bağımsız olan taşınabilir kodlar barındırır (taşınabilir Assembly).
Program çalıştığı zaman ara kodu çalıştırılabilir koda (Assembly) dönüştürmek CLR’in görevidir. Bu şekilde yazılan kod, CLR yüklü olan her ortamda çalıştırılabilir.
MSIL, Bir JIT (Just-In-Time, Tam Zamanında) bir derleyici kullanılarak çalıştırılabilir koda çevrilir. Yani kod çalıştırıldığı ortamda kodun her bölümünü yerel dile (uygun Assembly koduna) dönüştürür. Bu şekilde kod hem hızlı hem de taşınabilir olur.
MSIL dosyası ayrıca Metadata verileri de içerir. Metadata programınızın kullandığı verileri tarif eder ve diğer programlarla etkileşebilmesini sağlar.
Kontrol Altına Alınan ve Alınmayan Kodlar
Genel olarak bir C# programı yazdığınızda kontrol altına alınan kod (managed code) üretilir. Bu kod CLR (Common Language Runtime) denetiminde çalışır. Kontrol altına alınan kod, bazı kısıtlamalara ve avantajlara sahiptir.
Derleyici CLR’a yönelik bir MSIL dosyası üretmelidir ve .NET Framework kütüphanelerini kullanmalıdır (C# bununları gerçekleştirir). Kontrol altına alınan kodun bir çok avantajı vardır. Bunlar; dilleri karıştırma becerisi, daha sıkı güvenlik, modern bellek yönetimi, sürüm kontrol desteği ve etkileşecek yazılım bileşenleri için net bir yöntem, bu avantajlar arasında yer alır.
Kontrol altına alınan kodun tam tersi ise kontrol altına alınmayan koddur (unmanaged code). Kontrol altına alınmayan kodlar CLR altında çalışmaz. .NET Framework ile yazılmayan Windows programlarının tümü – VB6, Delphi, C, C++ ile yazılan programlar gibi- kontrol altına alınmayan kod kullanırlar. Kontrol altına alınan ve alınmayan kodların bir arada çalışabilmesi mümkündür. Bu sayede C#’ın ürettiği kontrol altına alınan kodların, önceden mevcut programlarla çalışabilmesi mümkündür.
Kontrol altına alınan kodların tümü CLR ile sağlanan avantajlardan yararlanıyor olsa da şayet kodunuz farklı dillerde yazılmış programlar tarafından kullanılacaksa, kullanılabilirliği en üst seviyeye çıkarmak için kodunuzun CLS (Ortak Dil Spesifikasyonu) ile sıkı sıkıya bağlı olması gerekir. CLS farklı dillerde ortak olan özellikleri tarif eder. CLS uyumu diğer diller tarafından kullanılacak bileşenleri geliştirirken ilk önceliktir.CLS, CTS (Common Type System – Ortak Tür Sistemi) nin bir alt kümesini içerir. CTS veri tiplerini ilgilendiren kuralları tarif eder. C# hem CLS yi hem CTS yi destekler.
İlk Basit Program
public class OrnekProgram
Console.WriteLine("Bu basit bir C# programıdır");
C# programlarını iki şekilde derleyip çalıştırabilirsiniz. Birincisi komut satırından çalıştırılan derleyiciyi (csc.exe) kullanarak. İkincisi Visual Studio IDE (Integrated Development Environment – Bütünleşik Geliştirme Ortamı) kullanarak. Eğer farklı bir derleyici kullanıyorsanız kullandığınız derleyicinin talimatlarına uymanız gerekir.
C# Komut Satırı Derleyicisi (csc.exe) Kullanmak
Büyük boyutlu projelerinizi kullanırken IDE kullanmalısınız, küçük boyutlu test uygulamaları için bu yöntemi kullanmak daha kolaydır. Programınızı C# komut satırı derleyicisi ile üç adımda derleyebilirsiniz.
1.Adım – Programı Kodlamak
Programınızı bir salt metin editörü yardımıyla kodlayabilirsiniz. Not Defteri bu iş için en iyi metin editörüdür.
2.Adım – Programı Derlemek
Programı derlemek için bilgisayarınızda csc.exe ve .NET Framework yüklü olmalıdır. Komut satırını başlatmak için Çalıştır (Ctrl+R) penceresini açıp cmd yazın ve tamam butonuna tıklayın. Komut satırına csc yazıp Enter tuşuna bastığınızda csc tanınmıyorsa; Masaüstünde Bilgisayarım ikonuna sağ tıklayıp özellikler penceresini açın. Gelişmiş Sistem Ayarları bağlantısına tıklayın. Gelişmiş Sekmesinden Ortam Değişkenleri butonuna tıklayın. Sistem değişkenlerinden PATHdeğişkenini bulun ve sonuna C:\Windows\Microsoft.NET\Framework\ #VERSİYON# ekleyin. Bu yol .NET Framework’ün kurulu olduğu yoldur. Sizin siteminizde farklı ise o yolu belirtmelisiniz.
Komut Satırına; csc Deneme.cs yazıp çalıştırın. Deneme.cs yeri tam olarak belirtilmelidir. Örneğin bu dosya masaüstünde ise csc C:\Users\Kullanıcı\Desktop\Deneme.cs olmalıdır.
csc MSIL dosyalarını içeren bir Deneme.exe dosyası oluşturacaktır. Çalıştırılabilir bir kod olmamasına rağmen yine de .exe uzantılı bir dosya içinde yer alır. Deneme.exe dosyasını çalıştırdığınız anda CLR otomatik olarak JIT derleyiciyi çağırır. Eğer .NET Framework kurulu olmayan bir bilgisayarda Deneme.exe (veya başka bir MSIL dosyası) çalıştırmayı denerseniz CLR bulunmadığı için program çalışmayacaktır.
3.Adım – Programı Çalıştırmak
Genel olarak komut satırına programın ismini yazmanız yeterlidir. Deneme gibi. Bu yol programın olduğu yeri tam olarak belirtmelidir. Örneğin masaüstü için C:UsersKullanıcıDesktopDeneme (sonuna tercihen .exe de yazabilirsiniz).
Visual Studio IDE Kullanmak
Visual Studio IDE ile bir C# programı yazmak için ilk önce bir C# Console Application projesi oluşturun. Kodlarınızı yazın ve F5 tuşuna basarak programı derleyin. Bir hata yoksa programınız otomatik olarak çalıştırılır.
Vb.Net - Save-OpenFileDialog Kullanımı
Metni HTML Kodlarından Temizlemek