İSVEÇ SOLU “BİZ NEREDE HATA YAPTIK?” DİYOR – POLİTUS
İsveç’te 19 Eylül’de yapılan genel ve yerel seçimler, Kuzey Avrupa ülkelerine dair bilenen “güçlü sol” ezberini bozdu. 1920’lerden beri iki defa üst üste hiç seçim kaybetmeyen İsveç’in sol bloğu, geride bıraktığımız sonbaharda, tarihi bir hezimet yaşadı. Seçim öncesi ittifaka giden sağ blok partilere, sol bloktaki üç parti, iktidarı ikinci kez, dört yıllığına terk etmek durumuda kaldı. Sol bloğun arttırmayı başaramadığı oy oranından bir başka parti yararlandı. Bu son seçimlerde, İsveç Parlamentosu’nda, ilk kez ırkçı söylemleri olan bir parti, İsveç Demokratları Partisi, 20 milletvekiliyle temsil hakkı kazandı.
Seçimlerin ardından üç partiden oluşan sol blok dağıldı. Solun lider partisi, Sosyal Demokrat Parti’de, kriz komisyonları kuruldu. Seçim kaybeden kadın Genel Başkan Mona Sahlin’in istifa açıklaması geldi. Sosyal Demokratlar şimdi yeni genel başkanlarını arıyor, belkide ilk kez sordukları, “Biz nerede hata yaptık?” sorusunun cevabıyla birlikte. Bu sorunun cevabı, Türk solunu da yakından ilgilendiriyor.
SANDIKTAN IRKÇILIK ÇIKTI
19 Eylül’de İsveç için sandıktan çıkan karışık tablo, aradan geçen zamana rağmen, hâlâ çok aydınlanmış sayılmaz. İsveç’in seçim ittifakı yapan dört sağ blok partisi, toplamda oyların yüzde 49,3’ünü aldı. Sol bloktaki üç parti, yüzde 43,6 oy oranıyla Meclis’e yerleşti. Başbakan Fredrik Reinfeldt’in liderliğinde sağ blok, azınlık hükümeti kurdu. Sağ blok, özellikle Yeşiller’e kendilerine destek vermeleri için sık sık mesaj gönderse de geçen seçimlere göre oy oranını ve Meclis’teki sandalye sayısını bu seçimde yükselten İsveç’in Yeşiller Partisi, tüm çağrıları şiddetle geri çeviriyor. (Birgün Gazetesi – Kuzey Mektupları / 03 Ekim 2010)
İSVEÇ ‘DANİMARKA’ OLMAKTAN KORKUYOR
Seçim öncesi, sol ve sağ bloktaki bütün partiler, seçmenlerine, ırkçı partinin Meclis’e girmesi durumunda kesinlikle İsveç Demokratları’yla işbirliği yapmayacaklarını duyurmuştu. Şimdi Başbakan Reinfeldt, sol kanattan destek alamazsa İsveç Demokratları kilit parti haline gelecek.
Bu tablonun aynısı yakın zamanda Danimarka’da da yaşandı. Danimarka Meclisi’nde, sandalye sayısından, çok daha fazla bir gücü eline alan ırkçı partinin yürüttüğü yabancı düşmanlığı ülkeye büyük zarar verdi. Engellenemeyen ırkçı partinin politikaları, toplumu kutuplaştırdı. Aynı handikabı yaşamak istemeyen İsveç’te adımlar dikkatli atılmaya çalışılıyor.
Başbakan Reinfeldt, ana muhalefet partisi Sosyal Demokratların, mart ayına kadar Genel Başkanı kalacak olan Mona Sahlin’i telefonla aradı. Beklenen bu telefon görüşmesinde iki lider, ırkçı partinin özellikle iltica ve göçmenler politikasına Meclis’te geçit verilmeyeceği konusunda şimdiden anlaşmaya vardılar. Karşılıklı verilen bu sözler ne kadar tutulacak göreceğiz.
İSVEÇ’TE SOL DAĞILDI
Solda şimdi ağırdan ağırdan parti içi hesaplaşmalar başlayacak. Solun en büyük partisi Sosyal Demokrat Parti’de bir kriz komisyonu kuruldu bile. Başka partileri gözetmeden, Sosyal Demokratlar yaralarını sarmaya çalışacak. Sosyal Demokratların kriz komisyonu üyesi ve Devlet Bilimci Ulf Bjereld, gerçek bir yenilenmeye ihtiyaç var diyor ve “Bu yenilenmenin gerekli olduğu anlayışı yaygın. Artık kaybolan endüstri toplumu savının ayak izlerinden gitmek tutarlı değil. Biz, yeni bir şey geliştirmeliyiz” diye ekliyor.
İsveç solu için bu önümüzdeki dört yıl ise tam anlamıyla kaderini yeniden yazmak olacak. İsveç’te sağ hükümetler döneminde hızla artan özelleştirmeler, eğitim ve sağlık alanında açılan özel kuruluşlar toplumu bir zenginler ve fakirler ayrımına götürmeden önce sol tekrar iş başına gelebilmeli. Yoksa sosyal devlet modelinde, Kuzey Avrupa’nın göz bebeği İsveç için geri dönülemez bir yola girilecek. (Birgün Gazetesi – Kuzey Mektupları / 31 Ekim 2010)
KUZEY AVRUPA SOLU, SOLUKSUZ KALDI
Son seçimlerde oyların yüzde 30,9’unu toplayan solun en büyük partisi, Sosyal Demokrat Parti’de “bölünme” tartışmaları başladı. Yıllar yılı sürekli iktidarda olmaya alışmış Sosyal Demokratlar, iki seçim üst üste, sağ blok partiler karşısında hükümet olma şansını kaybedince solun ince hastalığına yakalandılar. Kaygı uyandıran bu tartışmalar, partinin kadın lideri Mona Sahlin’in istifasından sonra iyiden iyiye alevlendi. “Bu partinin içinden, kaç parti daha çıkar?” hesapları yapılmaya başlandı.
Sosyal Demokratlar, şimdiden üçe ayrılmış durumda. Sol Sosyal Demokratlar, orta Sosyal Demokratlar ve partinin içindeki sağcı Sosyal Demokratlar. Olayda en ilginç olan kesimi, kendini sosyal demokrasinin sağında görenler oluşturuyor. Partideki bu grubu, 39 yaşındaki Mikael Damberg temsil ediyor. Damberg, kamu sektöründe daha çok özel teşebbüs alternatifi istiyor. Vergi, okul politikaları ve göçmenler konusunda iktidardaki sağ blokla paralel düşünüyor. Vergiler düşürülsün, okullar özelleştirilsin, göçmenler “kovulsun” diyor. Orta sınıfın oylarını hedefliyor ve parti içinde, istifa eden Mona Sahlin’e bağlı olan çevreden destek alıyor.
Parti içinde yaşanan yüksek tansiyonu, biraz olsun indirebilmek için Mona Sahlin, istifa kararını açıkladı. Yorumlar, seçim kaybetmiş olsa da Mona’nın koltuğunda oturmak istediği yönündeydi. Başkent Stockholm’ün parti merkezindeki, kriz toplantısından, zorunlu bir istifa açıklaması çıktı. İstifa kararı gelmiş olsa da partinin mart ayı sonundaki kongresine kadar Mona, koltuğunda oturacak. (Birgün Gazetesi – Kuzey Mektupları / 21 Kasım 2010)
Türk basınında, İsveç solu, “Bakın nasıl seçim kazanıyorlar!” diye her daim örnek gösterilirdi. Şimdi İsveç solunun durumu, birbirini yiyen Türk soluna bakıp dersler çıkarmaya müsait hale geldi. İsveçli Sosyal Demokratlar, ilk fırsatta partinin gelecek strateji toplantılarından birini, CHP Genel Merkezi’nde düzenlesinler. Belki bu yolla “Küçük olsun, benim olsun” anlayışının solu bir yere taşımadığını görürler. Sağlı sollu içine düştükleri yeni durumu anlamak için uygundur.
Mart ayındaki kongrede, kendine sağcı Sosyal Demokratlar diyen grubun karşısına çok farklı bir sol Sosyal Demokrat başkan adayı çıktı. 38 yaşında, üç çocuk annesi Veronica Palm.
Parti içindeki solcuları temsil ediyor. Palm, 1998’de 25 yaşındayken İsveç’in en genç Avrupa Birliği parlamenteri oldu. 2002’den beri milletvekili ama mesleği sorulduğunda kendisi için “çocuk bakıcısı” diyor. Lise mezunu bu kadın, İsveç’te monarşiyi kaldırmak istediğini açıklamaktan çekinmiyor. Sağ hükümetin Finans Bakanı Anders Borg’u her fırsatta eleştiriyor. Borg’un sağ politikalarının, toplumdaki eşitliğe ve İsveç’in büyümesine bir tehdit olduğunu söylüyor. Geleneksel bir sosyal demokrasi politikası yürütmek istiyor. Toplanan vergilerin doğru bir şekilde, eşitlik ilkesiyle dağıtılması ilk hedefi. Partiye daha çok seçmeni, toplumun alt kesimlerinden toplayacağına inanıyor. Stockholm şehrinden, Skåne Bölgesi’nden, sanayi İsveç’i denilen çevreden ve kadın birliklerinden destek görüyor. Sendikalarla sıkı ilişkiler içinde. Güçlü sendikacılık, güçlü solu besler çizgisinde.
0 comments on “İSVEÇ SOLU “BİZ NEREDE HATA YAPTIK?” DİYOR”