Fitoöstrojenleri Önemseyin, İçeren Besinler, Görevleri
Fitoöstrojenler bir kadınlık hormonu olan (az miktarda erkeklerde de bulunur) östrojenin benzeri olan doğal maddelerdir. Östrojenin görevini bir dereceye kadar üstlenebilirler. “Fito” kelimesi bitkisel yada bitki anlamına gelmektedir. Bu fitoöstrojenler kadın hormonu olan östrojene benzer, lakin onun etki derecesi kadar etkiye sahip değildirler.
Doğal östrojen içeren bitkiler sayesinde, kadınlara özgü olan menopoz dönemi, perimenopoz dönemi ve beraberinde getirdiği sorunlar (psikolojik ve ruhsal sorunlar) daha da hafifletilebilmektedir. Bu çerçevede doğal östrojenlerin kullanılması sayesinde östrojen içeren ilaç, hap yada tabletlerin kullanılmasının getirdiği yan etkiler de ortadan kaldırılmış olmaktadır.
Fitoöstrojenlere geçmeden önce östrojenin ne olduğu ve ne işe yaradığı hakkında biraz bilgi verelim.
Östrojen kadınlara özgü ikincil karakterlerin ortaya çıkmasını sağlayan bir kadınlık hormondur. Ergenlik çağındaki kadınların yumurtalıklarında üretilir ve salgılanır. ETKİLERİ ŞUNLARDIR;
ÜREME ORGANLARINDA KILLANMAYI;
MEME BAŞININ KOYULAŞMASINI;
KADINSAL BEDEN OLGUNLAŞMASINI;
RAHİMİN İÇ VE DIŞTAN KALINLAŞMASINI;
REGL ADI VERİLEN ADET PERİYOTUNUN OLUŞMASINI SAĞLAR.
Kadınlardaki östrojen hormonunun yetersizliği bir takım sorunlara yol açar.
ÖSTROJENLER KAÇA AYRILIR?
Östrojenlerin izoflavon ve lignan olmak üzere iki ana grubu bulunmaktadır. İsoflavon’lar ve lignan’lar aşağıda sıralanan beslenme gıda maddelerinde belirli oranlarda bulunmaktadır.
Bazı Besinlerin Lignan İçerikleri
BESİN LİGNAN(μg/g) BESİN LİGNAN(μg/g)
Keten tohumu 675.0 Yulaf 3.4
Keten tohumu unu 527.0 Kuşkonmaz 3.7
Mercimek 17.9 Havuç 3.5
Soya fasulyesi 8.6 Patates 3.0
Buğday kepeği 5.7 Pırasa 2.0
Yulaf kepeği 6.5 Brokoli 2.3
Kuru fasulye 5.6 Armut 1.8
Sarımsak 4.1 Erik 1.5
Bazı Besinlerin İZOFLAVON İçerikleri(mg/100 g yenilebilir porsiyon)*
Besin OrtalamaDeğerler Besin OrtalamaDeğerler
Soya fasulyesi, Kore (Glycine max) 144,99 Soya peyniri 31,32
Soya fasulyesi, Japonya (Glycine max) 118,51 Tofu** 29,50
Soya fasulyesi, Brezilya (Glycine max) 87,63 Tempeh** 43,52
Soya unu, tam yağlı 177,89 Miso** 42,55
Soya unu, yağsız 131,19 Natto** 58,93
Soya protein konsantresi, su ile ekstrakte edilmiş 102,07 Diğer fasulye çeşitleri 0,06
Soya protein konsantresi, alkol ile ekstrakte edilmiş 12,47 Nohut (Cicer arietinum 0,10
Soya protein isolatı 97,43 Bakla (Vicia faba major) 0,03
Soya fasulyesi filizi 40,71 Mercimek (Lens culinaris) 0,01
Soya sütü 9,65 Fıstık (Corylus cornuta)
Soya sosu 1,64 Kırmızı yonca(Trifolium subterraneum)
*Bu değerler, USDA-IOWA STATE Üniversitesi Veritabanı’ndan alınmıştır. Tüm değerler çiğ besin analizleri sonuçlarından hesaplanmıştır.
** Tofu, tempeh, miso, natto uzakdoğuda soyadan elden edilen geleneksel yiyeceklerin ticari adlardır.
ÖSTROJEN İÇEREN BİTKİLER NELERDİR?
Wild yam (vahşi yam)
Black Cohosh (Karayılan otu)
Dong Quai (Melek otu)
Ispanak, marul, pazı, semizotu
St. John’s wort (SARI KANTORON)
Meyveler (Kiraz, Şeftali, Erik, Elma, Armut)
Kuru baklagiller ( fasulye, mercimek, nohut)
Bunların arasında en fazla östrojen içerenlerin soya fasülyesi ve keten tohumu olduğunu belirtelim.
FİTOÖSTROJENLER HANGİ ETKİLERE SAHİPTİR?
Fitoöstrojenler ağırlıklı olarak kadınlara özgü problemlerin çözümlenmesinde destek ve koruyucu olarak kullanılmaktadır. Fitohormonlar ile yapılan araştırmalarında ilginç bulgular yer almaktadır. Yukarıda da bir kısmına değinildiği gibi fitoöstrojenler sadece bayanlara özgü yararlar sağlamamaktadır. Bilhassa tam tahıllı ekmek tüketen ülkeler üzerine yapılan araştırmalarda meme kanseri, barsak kanseri ve prostat kanseri gibi kanser türlerine daha az rastlanıldığı ve prostat büyümesinin de engellendiği saptanmıştır.
Östrojen türevleri olan izoflavon ve lignan maddelerinin menopoz şikayetlerinin azaltılmasının yanında bunlar ayrıca hücrelerde oluşan serbest radikal düşmanı olan güçlü bir antioksidan özelliğe sahiptir. Her iki madde de adeta bir beslenme takviyesi gibi kolesterol metabolizmasını düzenlemekte, dolaşım sisteminin ana elemanları olan kalp ve damarlar (kalp krizine karşı koruyucu, damar kireçlenmesini önleyici) için de koruyucu özellikte olduğu yapılan araştırmalar ile sabitlenmiştir.
İlaveten fitoöstrojenler kan bileşimine etki ederek kan akışkanlığını sağlamakta, egzersiz yapmaya bağlı olarak da osteoporoz adı verilen kemik kaybını yada kemik erimesini bir ölçüde iyileştirebilmektedirler.
Fitoöstrojenlerin etkileri arasında şunlar da sıralanabilir;
ERKEN MENOPOZUN ÖNLENMESİ
MENOPOZDA ATEŞ BASMASI ŞİKAYETLERİ
ENDOMETRİUM KANSERİNİN ÖNLENMESİ
KALIN BARSAK KANSERİ ÖNLENMESİ
YUMURTALIK KANSERİ ÖNLENMESİ
NEZLE VE GRİBE KARŞI KORUNMA
MANTAR ENFEKSİYONLARINI ÖNLEME
UNUTKANLIK VE BUNAMANIN ÖNLENMESİ
ANTİBAKTERİYEL VE ANTİVİRÜTİK ETKİLERİ VARDIR
İDRAR KAÇIRMA (KADINLARDA)
ADET DÜZENSİZLİKLERİ VE YUMURTLAMA BOZUKLUKLARI
ŞİDDETLİ ADET SANCISI (SANCILI ADET)
MENOPOZDA GECE TERLEMESİ GİBİ SORUNLARDA ETKİLİ OLMAKTADIR.
Gerek konvensiyonel hormon tedavisi (klasik) gerekse de fitoöstrojenlerin kullanımı ve dozuna doktorlar karar vermelidir.
Rahatsızlık başa geldikten sonra fitoöstrojen kullanımı istediğiniz ölçüde beklentilerinize cevap vermeyebilir. Bu bakımdan bilinçli bir birey olarak erken yaşlardan başlanarak sağlıklı ve doğal beslenmeye özen gösterilmelidir.
Fitoöstrojen bakımından zengin beslenme sayesinde vücudun kendi hormon seviyesi takviye edilir ve buna bağlı olarak da sorunlar baştan halledilmiş olur.
Dikkat etmeniz gereken diğer bir husus sadece fitoöstrojen bakımından zengin bir diyet kullanmakla ilgili hastalık yada probleminiz giderilemeyebilir. Bu durumda destek hormon tabletlerine ihtiyaç duyulabilir. Bu durumda duyarlı olmanız ve metabolizmanızın sağlıklı işlevselliği açısından bir doktoru ziyaret etmenizi öneririz.
Bacopa Monneri Nedir? Neye İyi Gelir?