Filistin Direniş Örgütleri | Düşünce Kahvesi
« Liberalizm Üzerine 5
Goldstone 2. Gazze savaşı için zemin hazırladı »
Filistin Direniş Örgütleri
Posted Nisan 7, 2011 by Düşünce Kahvesi in Düşünce Kahvesi.	Tagged: düşünce kahvesi, direniş, Ebu Ali Mustafa Tugayları, EL FETİH, El-Saika, filistin, Filistin Demokratik Halk Kurtuluş Cephesi (FDHKC), Filistin Direniş Örgütleri, Filistin Halk Kurtuluş Cephesi (FHKC), Filistin Kurtuluş Örgütü, Filistin İslami Direniş Hareketi (HAMAS), Filistin’in Özgürlüğü İçin Halk Cephesi-Genel Komutanlığı, İslami Cihad, İzzeddin el Kassam Tugayları.	Yorum Yapın
1960’lı yılların başında sürgünde kurulmuş kırk civarında Filistin teşkilatı içinde en önemli grup el-Fetih’dir. Filistin sorununun gerçek anlamda Filistinlileştirilmesi El-Fetih örgütünün kurulmasıyla başlar. Filistin direniş hareketinin en önemli kilometre taşlarından biri olan el–Fetih, Yaser Arafat’ın (Ebu Ammar) önderliğinde 1959’da kuruldu. Teşkilatın kurucuları arasında bu dönemde Arafat’ın en yakın arkadaşları olan Ebu Iyad (Salah Halef) ve Ebu Cihad (Halil el-Vezir) da bulunmaktadır. Arafat ve arkadaşları Süveyş Kanalı bölgesinde İngilizlerle çatışmaya giren Filistinlilerin başında yer aldılar. Silahlı mücadele ile ilk defa burada tanışan Arafat ve arkadaşları 1955’de İsrail’in giriştiği Gazze harekâtından sonra, silahlı mücadelenin başarıya ulaşmak için tek çıkar yol olduğu fikrinde birleştiler. 1957’de Mısır’dan ayrılarak mühendis olarak çalışacakları Kuveyt’e gittiler ve burada gizli faaliyetlerin yanı sıra, Filistinuna (Filistinimiz) adlı dergiyi çıkarmaya başladılar. El-Fetih 1950’li yılların sonunda İsrailli hedeflere karşı küçük çaplı hareketleriyle birlikte direniş yolunda silahlı mücadeleyi başlatan en dikkat çekici gruplardan biri oldu. En belirgin niteliği ise Filistin direnişini, öncelikle Arap hükümetlerinden bağımsızlaştırma yolunu seçmiş olmasıydı.
El-Fetih 1968 yılındaki ünlü Karameh direnişiyle öne çıktı ve Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) içinde etkin olmaya başladı. 21 Mart 1968 tarihinde saldırıya geçen İsrailliler Karameh’te hiç beklemedikleri bir direnişle karşılaştılar. Arap ordularının başaramadığını küçük bir gerilla grubu başarmıştı. Karameh zaferiyle büyük prestij kazanan Arafat ve el-Fetih bu tarihten sonra Filistinlilerin umut kaynağı oldu. 1971 yılında Ebu Ali Eyad’ın öldürülmesi üzerine el-Fetih’in içinden kopan Kara Eylül adındaki grup 1972 yılında yapılan Münih Olimpiyatları’nda 11 İsrailli sporcuyu öldürerek adını duyurdu. El-Fetih’in diğer kurucularından Ebu Cihad ise 1988’de Tunus’ta silahlı bir saldırıda hayatını kaybetti.
1982 yılına kadar Lübnan’da kalan el-Fetih karargahı İsrail’in Güney Lübnan’ı işgal etmesiyle buradan taşındı. Bu dönemde el-Fetih içinde Arafat’ı uzlaşmacı olarak suçlayan bazı gruplar ortaya çıktı, fakat 1987 yılında yapılan FKÖ Konseyi toplantısında Arafat’ın önderliği teyit edildi.
1.1. El Aksa Şehitleri Tugayı
Filistinli El Fetih örgütünün silahlı kanadıdır. İkinci intifada sırasında doğan örgüt Batı Şeria ve Gazze’de İsrail’e karşı birçok saldırı düzenlemiş ve 2003 yılında yapılan ateşkesi tanımamıştır. El Aksa Şehitleri Tugayı lideri olmakla suçlanan Mervan Barguti İsrail tarafından 2002 yılında yakalanarak tutuklanmıştır.
2.Filistin Kurtuluş Örgütü
FKÖ’nün temelleri Ocak 1964’te Kahire’de toplanan Arap Zirvesi ile atıldı. 29 Mayıs 1964 tarihinde Filistin Ulusal Konseyinin toplanmasının ardından 2 Haziran 1964 tarihinde Filistin Kurtuluş Örgütü kuruldu FKÖ’nün kurulmasına Filistinli mücadeleci örgütler değil Arap hükümetleri öncülük etmiş oldu. Örgüt Arap devletleri arasında bir liderlik savaşı yüzünden Filistinliler tarafından değil Arap devletleri tarafında özellikle de Mısır devlet başkanı Cemal Abdülnasır’ın yoğun desteği ile kuruldu. FKÖ’nün kurumsallaşması aşamasında Arap devletleri Filistinlileri mücadele yönünde yetiştirmek amacıyla askeri okullarına alma talebinde bulundular, ayrıca teşkilatın finansmanı için bir Filistin Milli Fonu oluşturuldu.
Arap devletlerinde FKÖ’nün ofisleri açıldı ve o sıralarda Gazze ve Sina’da üslenecek bir Filistin Kurtuluş Ordusu kuruldu. Bir anlamda Filistin davasının siyasal temsilcisi olan ve çok sayıda Filistinli örgütü bir çatı altında toplayan FKÖ, 1967 Arap-İsrail Savaşı’nda etkinliğini artırdı. 1968 yılında yapılan Filistin Ulusal Konseyi’nin dördüncü toplantısında FKÖ yeniden örgütlendi. Komando grupları üye yapılırken, sözleşme yeniden gözden geçirildi ve Filistin Kurtuluş Ordusu’nun komando kanadı kuruldu.
FKÖ’nün en önemli organı Filistin parlamentosuna eş değer olan Ulusal Konsey’dir. Üyeler, Konsey’in mevcut kurulu, komando grupları, Filistin birlikleri, meslek örgütleri ve önde gelen Filistinlilerin görüşmeleriyle belirlenmektedir. Konsey, FKÖ’nün siyasetini ve programlarını oluşturan en üst kuruldur.
FKÖ şemsiyesi altında bulunan gruplar içindeki en büyük örgüt olan el-Fetih’in lideri Arafat 1969’da FKÖ Yürütme Kurulu Başkanlığı’na getirildi. Arafat yönetimi 1973 yılından itibaren diplomasiye ağırlık vererek FKÖ’ye sürgün hükümeti niteliği kazandırdı. 1974 yılında örgüt, Arap Birliği, İslam Konferansı Örgütü (İKÖ) ve BM tarafından Filistinlilerin tek meşru temsilcisi olarak tanındı. 1980’li yılların başlarına kadar FKÖ pek çok değişik grubu bünyesinde taşıyor olmasına rağmen Filistinlilerin önde gelen örgütü olma özelliğini korudu. Örgütün merkezi 1967 savaşından sonra Ürdün’e, 1970’te Lübnan’a ve 1982 yılında İsrail’in Lübnan’ı işgaliyle Tunus’a taşındı.
FKÖ Başkanı Arafat, Aralık 1988’de FKÖ adına terörizmi kınadığını açıklayan bir konuşma yaptı. Bunun üzerine ABD bu açıklamanın, FKÖ içinde yer alan el-Fetih, Güç 17, Havari Grubu, FKHC ve FDHKC gibi örgütleri de bağladığını düşündü. Fakat ABD ile FKÖ arasındaki diyalog FKHC’nin 30 Mayıs 1990’da İsrail kıyılarına saldırmasıyla bozuldu.
1994 yılında yapılan Gazze-Eriha Anlaşması ve Eylül 1995‘te yapılan II. Oslo Anlaşması’yla İsrail Gazze Şeridi’nin tamamına yakınının, Batı Şeria’nın ise bazı bölgelerinin yönetimini Filistin Otoritesi’ne bıraktı. 1996 yılının Ocak ayında yapılan seçimlerin sonucunda 88 üyeli Filistin Otoritesi Konseyi oluşturuldu. Ayrıca seçimlerin sonunda Arafat Filistin Otoritesi’nin başkanı olarak göreve başladı. Filistin Otoritesi kabinesi 23 bakanlıktan oluşuyordu fakat önemli kararları alma yetkisi Arafat’a aitti. Ayrıca hükümette önemli pozisyonlar el-Fetih üyelerine verildi. FKÖ, bugün devam eden varlığı ile Filistin Ulusal Otoritesi’ni yürüten siyasal bir parti gibi işlev görmektedir.
2.Filistin İslami Direniş Hareketi (HAMAS)
Hamas (Arapça: حماس, Tam adı: حركة المقاومة الاسلامية; Harakat al-Muqawama al-Islamiya, İslami Direniş Hareketi), Filistin Ulusal Yönetimi’nde seçimle belirlenmiş Filistin Parlamentosu’nda çoğunluğu elinde tutan Filistinli paramiliter örgüt ve siyasi parti.
1987’de Şeyh Ahmed Yasin, Abdülaziz el Rantisi ve Muhammed Taha tarafından İlk intifadanın başlangıcında Mısır’daki Müslüman Kardeşler örgütünün Filistin kanadı olarak kuruldu. İsrail’de yayınlanan haftalık Koteret Rashit dergisinin Ekim 1987 sayısında yayınlanan bir yazıya göre “1978’de Gazze’de kurulan İslam Üniversitesi de dâhil olmak üzere İslami oluşumlar” Batı Şeria ve Gazze’nin sivil yönetimindeki “İsrail askeri otoritesi tarafından desteklenmiş ve teşvik görmüştür.” “Bunlar (İslami oluşumlar ve Üniversite) yurtdışından para toplama yetkisine sahiptiler.”
1988’deki siyasi programında, Hamas Filistin’in asla, Müslüman olmayanlar tarafından etrafı çevrilebilecek bir İslam ülkesi olamayacağını ifade etmekte ve Filistinli Müslümanlar için Filistin’in kontrolünü İsrail’den almak adına kutsal bir savaş vermenin dini bir görev olduğunu söylemekteydi. Bu tespit, 1988’de İsrail’in var olma hakkını tanıyan Filistin Kurtuluş Örgütü ile Hamas’ı çatışma noktasına getirdi.
1992 yılı sonunda Gazze’de 600 cami vardı. Hamas etkileme gücünü sendikalara, üniversitelere, çarşılara, meslek örgütlerine ve 2004’te başlayan yerel siyasi mücadelelere genişletmeden önce vaazlar ve hayır işleri ile kendine sempatizan topladı.
L’Humanité ise şunları yazıyordu: “İsrail istihbarat servisi Mossad (İsrail İstihbarat ve Özel Görevler Enstitüsü) sayesinde, İslamcıların işgal altındaki bölgelerde varlıklarını güçlendirmelerine izin verildi. Bu esnada, El Fetih (Harekat el-Tahrir el-Vatani el-Filistini, Filistin Ulusal Kurtuluş Hareketi) ve Filistin Solu en acımasız biçimde bastırıldı.
İsrail kararlı bir biçimde Yaser Arafat’ın liderliğindeki laik El Fetih hareketini zayıflatmak amacıyla Hamas’ın büyümesini desteklemiş ve cesaretlendirmiştir. UPI’ye göre İsrail, Filistin Kurtuluş Örgütü’nü dengelemek için karşı bir unsur olarak 1970’lerin sonlarından itibaren başlayarak Hamas’ı desteklemiştir. O dönemde Hamas “dine ve toplumsal çalışmaya” odaklanmıştı. Saha çalışmaları yozlaşma ile mücadele, vakıf yönetimi ve toplumsal projeler düzenlemek üzerine yoğunlaşmıştı. 12 Ocak 2007 Pazartesi günü, İsrail Parlamentosu’nda Knesset’de yapılan Dış İlişkiler ve Savunma Komitesi toplantısında İsrail Başbakanı Ehud Olmert şunları söylüyordu:”Hamas’ı Netanyahu kurdu, hayat verdi, Ahmed Yasin’i serbest bıraktı ve ona gelişme şansı verdi.”
Örgütün kuruluş amacı 1948 öncesi İsrail, Batı Şeria ve Gazze Şeridi’ni kapsayan topraklarda Filistin İslam devletini kurmak. Hamas’a verilen finansal desteğin büyük çoğunluğu Suudi Arabistan’dan kaynaklanır. ABD Dışişleri Bakanlığı’na göre örgüt yurtdışında yaşayan Filistinliler, İran hükümeti ve Arap ülkelerinden gelen yardımlarla finanse edilmektedir.
6 Mayıs 2005 seçiminde El Fetih oyların yüzde 56’sını, Hamas ise yüzde 33’ünü aldı. Fetih 84 yerden 45’ini kazandı. Hamas 23 yerde seçimi kazandı. Bunlar arasında üç büyük şehir de vardı: Kalkilya, Refah ve Beyt Lahiya. 15 yerde bağımsızlar ya da diğer gruplar kazandı. Avrupalı gözlemcilerin ‘adil ve demokratik’ olarak nitelendirdiği seçimde 400 bin Filistinli oy kullandı. Katılım Gazze’de yüzde 80 Batı Şeria’da yüzde 70 oranında oldu. Hıristiyanların kalesi olan Beytüllahim’de 15 sandalyeli yerel meclisin Müslümanlara ayrılan 7 sandalyesinin 5’ini Hamas kazandı. 16 Aralık 2005’te yapılan Batı Şeria’daki yerel seçimlerde de Hamas önemli başarı elde etti. Dört büyük kentteki belediye seçiminin üçünü (Nablus, Cenin ve El Bireh’i) Hamas kazandı. Ramallah’ta ise bağımsızlar koalisyonu seçimi aldı. Toplamda Fetih’in oy oranı Hamas’tan fazla çıktı. Bu seçimde 148 bin seçmenin yüzde 75’i oy kullanmıştı
Hamas, Kanada, Avrupa Birliği, İsrail, Japonya ve Amerika Birleşik Devletleri’nde terör örgütleri listesine alınmıştır. Örgütün askeri kanadı, İzzeddin el Kassam Tugayları, Avustralya ve Birleşik Krallık’ta terör örgütleri listesinde yer almaktadır.
3.1. İzzeddin el Kassam Tugayları
Hamas’ın silahlı koludur. Hamas’ın silahlı kanadına bu ismin verilmesinin nedeni, İzzeddin El Kassam’ın Filistin’in bağımsız ve “İslâmî” bir ülke olması için fikren harekete geçen ve ardından da bu mücadelesini silahlı direnişe çeviren ilk eylemci olmasıdır.
İsrail tarafından tespit edilmeyi zorlaştırmak için dağınık ve hücresel bir yapıdadır. Herkes herkesi tanımaz. Buna bölüm sorumluları da dahildir. İntifada gibi toplu eylemlerde bölüm sorumluları, kendilerine bağlı savaşçıları harekete geçirir. Savaşçılarının bazıları Lübnan’ın güneyinde Hizbullah tarafından eğitilmiştir.
İslami Cihad, İran’daki İslam devriminden hemen sonra, 1980 yılında Fethi Şikaki ve Abdülaziz Avde tarafından kuruldu. Aslen öğretmen olan Şikaki, 1967 yılında girdiği Müslüman Kardeşler grubundan 1975’ten sonra ayrılmış ve İslam devriminden etkilenerek silahlı bir hareket oluşturmuştur. Örgütün adı ilk olarak 24 Mayıs 1982’de Fransız Sefareti’ne yapılan bombalı saldırıyı üstlenmesiyle duyulmuştur. FKÖ ve Hamas’tan sonra Filistin topraklarında en güçlü üçüncü örgüt olan İslami Cihad, fikri yapısı ve eylemleriyle diğer İslami direniş örgütleri ve cemaatlerinden ayrılmaktadır. Örgütün fikri oluşumunda Cemaleddin Afgani’den, Seyyid Kutub’a kadar çok sayıda Müslüman düşünürün fikirleri etkili olmuştur. Düşünce itibariyle köklü bir yapıya sahip olan örgüt, fiili eylemleriyle de oldukça etkindir. Örgüt eylemlerini daha çok intihar komandoları ile patlayıcı madde yüklü araçları kullanmak suretiyle gerçekleştirmektedir.
İslami Cihad, hedef olarak Hamas’la yakın düşünceler taşısa da, Arap rejimleriyle ilişkiler ve İslami metodoloji konusunda ciddi anlamda ayrışmaktadır. İslami Cihad, İsrail ve Arap rejimlerini bir madalyonun ikiyüzü olarak görürken, devrimci bir yöntemi savunmaktadır. İslami Cihad lideri Fethi Şikaki Ekim 1995 tarihinde, İsrail Gizli Servisi’nin düzenlediği bir saldırı sonucu Malta’da öldürülmüştür.
4.Filistin Halk Kurtuluş Cephesi (FHKC)
Arap Milliyetçi Hareketi’nin Filistin kolu FKÖ’den ayrılarak Filistin Ulusal Kurtuluş Cephesi’ni oluşturdu ve 1964 yılının Kasım ayından itibaren İsrail’e karşı çeşitli saldırılar gerçekleştirdi. 1967 yılının sonunda bu grup adını „Filistin Halk Kurtuluş Cephesi“ (FHKC) olarak değiştirdi. Marksist nitelikli bir örgüt olan FHKC, Kudüslü Ortodoks bir aileden gelen George Habbaş tarafından kuruldu. FHKC uçak kaçırma eylemiyle adını uluslararası alanda duyurdu. 1969 yılının Şubat ayında Nayef Havatme liderliğinde yaşanan bölünme sonucunda zayıfladı. 1970 yılında Ürdün’deki Haşimi Krallığı’nın Filistinlilere yaşattığı bozgunun (Kara Eylül olayları) ardından FHKC bakış açısını değiştirdi. 1971 yılında FKÖ’ye katıldı. FKÖ’nün Marksist kanadını oluşturan Örgüt, FKÖ içindeki „red cephesi“nin liderliğini üstlendi.1972 yılından itibaren İsrail hedeflerine sivil ve askeri ayırım yapmaksızın saldırılar gerçekleştirdi. 1973 yılından sonra FKÖ’nün ılımlı tavrına karşı en büyük tepki FHKC’den geldi. Camp David Anlaşması’nın imzalanmasının ardından Filistin birliği yeniden sağlandı, fakat 1974 yılında FHKC, Yürütme Kurulu’ndan çıkarıldı. 1981 yılında ise yeniden dahil edildi. El-Fetih ile FHKC arasında varolan ayrılıklar 1982 yılında Lübnan’ın işgali sırasında arttı. FHKC Ürdün’le yapılan görüşmelere karşı çıkarak kendisini yeniden Arafat karşıtı koalisyonun merkezi haline getirdi. Bu sırada en çok destek aldığı bölge muhalif Filistinlilerin yaşadığı Şam’dı. Bununla birlikte FHKC „paralel bir FKÖ“nün ortaya çıkması fikrine Filistin hareketini zayıflatır gerekçesiyle karşı çıktı. Madrid Konferansı ve Oslo Barış Anlaşmaları diğer pek çok Filistinli grubu olduğu gibi FKHC’yi de daha marjinal hale getirdi. 1999 yılının Ağustos ayında FHKC ile Arafat ve El-Fetih arasında nihai statü görüşmeleri yapılmadan önce Kahire’de bir uzlaşmaya varıldı. Suriye, Lübnan, İsrail ve işgal altındaki topraklarda faaliyet gösteren FHKC, Suriye ve Libya’dan aldığı mali ve askeri yardımlarla varlığını devam ettirdi.
4.1. Ebu Ali Mustafa Tugayları
(Arapça, katā’ib abu ‘ali mustafā) Filistin Halk Kurtuluş Cephesi’nin işgal altındaki topraklardaki silahlı kolu. Tugaylar, 2001 Ağustos ayında FHKC’nin eski yöneticisi Ebu Ali Mustafa’nın İsrail tarafından öldürülmesi üzerine bu adı almışlardır. Örgüt,Sivil ve Askeri İsrail hedeflerine yönelik silahlı operasyonlar düzenlemişlerdir. İsrail Turizm Bakanı aşırı sağcı Rehavam Zeevi’yi öldürmelerinin ertesi, Filistin yönetimi, işgal altındaki topraklarda örgütü yasaklamış ve FHKC’nin birçok yöneticisini tutuklamıştır.
5.Filistin Demokratik Halk Kurtuluş Cephesi (FDHKC)
George Habbaş tarafından kurulan FHKC’den ayrılan Ortodoks Hıristiyan asıllı sol görüşlü Nayef Havatme’nin Şubat 1969’da ayrılmasıyla Filistin Demokratik Halk Kurtuluş Cephesi kuruldu (Arabic: ‘الجبهة الديموقراطية لتحرير فلسطين’, Al-Jabha al-Dimuqratiya Li-Tahrir Filastin). 1974 yılında örgütün ismi Filistin Demokratik Kurtuluş Cephesi (FDKC) olarak değiştirildi. 1969 ile 1970 yılları arasında FHKC ile benzer bir tavır geliştiren FDKC, siyasi düzlemde FHKC’den ayrılıyordu. FHKC’nin daha solunda bir siyasi çizgiye sahip olan örgüt bugüne kadar çok sayıda silahlı saldırının sorumluluğunu üstlendi.
1969 yılında „Yahudilerin denize dökülmesi“ sloganını sıklıkla kullanan FDKC, 1970 yılında İsrail radikal solu ile diyalog başlattı. 1973 yılında El-Fetih ve Filistinli komünistlerle bir araya gelen FDKC „iki devletli çözüm“ü kabul ederek önemli bir aşama kaydetti. 22 Mart 1974 tarihinde Havatme, İsrail gazetesi Yedioth Ahranot’a yaptığı açıklamada iki tarafın önde gelen güçleri arasında diyaloğun başlatılması gerektiği yönünde ifadeler kullandı.
1977 yılında FDKC el-Fetih’ten uzaklaştı. Bu dönemde Havatme Arafat ile Arafat karşıtlarına eşit uzaklıkta bir pozisyon almaya özen gösterdi. Havatme 1982 yılında gerçekleşen Lübnan işgalinden sonra Şam’daki Filistinli muhalif gruplara katılmayı reddetti. FDKC iki devletli çözümü kabul etmesine rağmen Madrid Konferansı’na katılmadı. 1993 yılında Oslo Anlaşması’nın imzalanması FDKC’yi de FKÖ içinde yer alan diğer fraksiyonları olduğu gibi radikalleştirdi. 1999 yılında FDKC (FHKC’de bu uzlaşma içinde yer aldı), Kudüs’ün statüsü, mültecilerin geri dönüşü ve bağımsız bir Filistin devletinin kurulması konularında taviz verilmemesi gerektiği yönünde Arafat’la Kahire’de uzlaşmaya vardı. Bu uzlaşma sırasında FDKC’nin nihai statü görüşmelerinin FKÖ liderliğinde yapılması ve İsrail ile nihai bir anlaşmaya varmadan önce Filistin halkı arasında referandum yapılması şeklindeki talepleri kabul edildi.
1966 yılında kurulan ve Suriye tarafından desteklenen El-Saika ya da diğer adıyla Halk Özgürlük Mücadelesi’nin Öncüleri grubu, daha çok Suriyelilerden oluşmakta ve Suriye’nin bölgesel politikalarıyla uyumlu eylemler düzenlemektedir. Lübnan iç savaşı sırasında Suriye güçleri ile birlikte El-Fetih’e karşı savaşmıştır. Örgütün Genel Sekreteri Farhan Abu Al-Hayja’dır. Merkezi Şam’da bulunan örgütün eylemci potansiyeli diğer örgütleri göre düşüktür. Halen 1.500 civarında üyesi olduğu bilinmektedir. 1990’lı yıllarda Madrid, Oslo ve Washington’da yapılan tüm barış görüşmelerine muhalefet etmiştir. Günümüzde yaygın biçimde eylemleri yoktur.
7. Filistin’in Özgürlüğü İçin Halk Cephesi-Genel Komutanlığı
Filistin Özgürlüğü İçin Halk Cephesi’nden ayrılan Ahmet Cibril liderliğinde sol fraksiyonda bir gruptur. 1968 yılında kurulan örgüt, orijinal bir program yerine Ahmet Cibril’in George Habbaş’a muhalefetiyle şekillenen bir eylemselliğe sahiptir. Habbaş’ın Suriye yanlısı tutumu bölünmede en önemli rolü oynamıştır. İsrail ile her ne türlü olursa olsun siyasal bir uzlaşmaya karşı olan örgüt, Filistin Ulusal Otoritesi’ne karşı da önemli bir muhalefet yürütmektedir.
Bu yazı internet ortamındaki kaynaklardan (wikipedia,ihh ve örgütlerin kendi siteleri vs.) derlenmiştir ve nihai halinde değildir. Kullanımından doğacak sorunlardan sorumlu değiliz. Yorum yaparak bu konuyu tamamlamamıza yardımcı olabilirsiniz. Selamun Aleykum
989,526 KİŞİ BURADAYDI