17. yüzyılın akılcıları ve 18. yüzyılın deneycileri, insan bilgisinin kaynağı, kapsamı ve güvenilirliği konusunda iki önemli perspektif geliştirmiştir. Bu iki perspektif, bir anlamda, sonraki dönemde ister desteklensin, isterse eleştirilsin her zaman önemli birer referans noktası olmuştur. Özellikle bu dersimizin kapsadığı 19.yüzyıl, önceki iki yüzyılın felsefi birikimiyle sürekli bir iletişim halindedir. Bu dönem, akılla deneyin uzlaştırılması, aklın olanaklarının daha mütevazi bir tutumla yeniden gözden geçirilmesi, tarih ve tarihsellik nosyonlarının akıl ve deneyimi şekillendirmesi, kısaca önceki düşünüşün giderek rafine ve olgun bir biçim alması açılarından son derece önemli bir aşamayı temsil eder.
Kronolojik olarak bu döneme denk düşen isimler arasında, başta Kant olmak üzere, Hegel, Schopenauer ve Mill gibi, her biri kendi başına birer dönemlik ders olmayı hakeden düşünürler vardır. Kuşkusuz, bu düşünürlerin özgün yapıtlarında serimlenen derinlikli kavram ve önermelerin tümünü bu derste kapsamak olanaklı değildir. Buna karşın, en fazla Kant’a olmak üzere, filozofların her birine makul bir zaman ayırarak bu yüzyılın temel profilini kavramaya çalışacağız.
Genel giriş niteliğindeki ilk haftanın ardından, derse ikinci haftada Rousseau ile başlamamız bu düşünürün 17. ve 18. yüzyıla bir tepki niteliğindeki romantik itirazlarıyla bu aşamada tanışmanın önemi nedeniyledir. Rousso ile bir hafta geçirerek aklımız kadar duygularımızı da derse hazırlamanın uygun olacağını düşündük.
Dersteki başarınızı genel olarak iki sınav ve bir de yazılı özgün fragman yardımıyla ölçülecektir; bu üç değerlendirmeye katılım zorunludur. Ara sınav %30, final sınavı ise %50 ağırlıktadır. Özgün fragman, öğrencinin ders içeriğiyle ilgili yazacağı özgün, yaratıcı ve iyi ifade edilmiş EN ÇOK 100 SÖZCÜKLÜK bir pasajdır. Fragman, bir argüman, bir açıklama, bir kompozisyon ya da deneme biçiminde olabilir. Bilgisayar çıktısı formatında ve Times New Roman (12 punto) yazılmış fragman dönem içinde ve final sınavından önce herhangi bir derste dersin hocasına imza karşılığı teslim edilmelidir. Fragmanın puan değeri %10 ağırlığındadır.
Bir haftada en fazla 3 oturum olacak, her oturum en çok 45 dk sürecektir. Oturumlar arasında ara vermeyi ihmal etmeyeceğiz. Aşağıda, incelenecek konuların oturumlara dağıtılmış açıklamaları vardır. Konuların neler olduğu, hangi sırayla işleneceği ve hangi kaynaklardan yararlanılacağı yazılmıştır.
Dersin temel kaynakları aşağıda künyesi verilenlerdir. Kaynakların tümü piyasada bulunmaktadır. Her kaynağın tam olarak neresinin çalışılacağı aşağıda ayrıca gösterilmiştir:
Rousseau’yu ve temel felsefi programını kavramak.
Toplumsal sözleşme yaklaşımını irdelemek.
Romantik tavrının eğitimdeki yansımalarını analiz etmek.
Ders notlarım; Rosen ve Wolff: Siyasal Düşünce (93-96 – 186-188); Rousseau: Emile (19-46)
Kant’ı ve temel felsefi programını kavramak.
Salt aklın eleştirisinde temel kavramları tanımak.
Pratik aklın eleştirisinde temel kavramları tanımak.
Yargı gücünün eleştirisinde temel kavramları tanımak.
Heimsoeth: I. Kant’ın Felsefesi (7-182)
Hegel'i ve temel felsefi programını kavramak.
Hegel’de bilinç sorununu tanımak.
Köle-efendi ilişkisinin temel felsefi bağlamını kavramak.
Tülin Bumin: Hegel’i Okumak (7-97)
Tülin Bumin: Hegel (35-66)
Schopenhauer’i ve temel felsefi programını kavramak.
İrade ve tasarım olarak dünya yaklaşımını irdelemek.
Schpenhauer’ci karamsarlığın felsefi temellerini tanımak.
Mustafa Kemal Günay: Schopenhauer konulu yayınlanmamış yüksek lisans tezi.
John Gray: Saman Köpekler
Rousseau’nun romantikliği bizi rasyonal olmaktan alıkoyar mı? Neden ya da neden değil?
Sentetik a-postriori: Gerçek bir keşif mi? Neden?
Hume Kant’ı dogmatik uykusundan uyandırdı: Kant yeniden mi uyudu?
Hegel’in tini bu dünyanın bir eseri mi?
Hegelci çatışma fikrindeki köle ve efendi nasıl varlıklardır?
İyi bir Schopenhauer’ci neden zayıfa merhamet duyamaz? Ya da, duyabilirse nasıl duar?