İklimAdaleti.org | Körler ülkesinde kadercilik, dönüşüm ve iklim
Ülkenin mahşeri gündeminden artakalan zamanlarda aklımıza gelen ikincil gündemlerin başında geliyor kentsel dönüşüm. En son Kadıköy adı sıklıkla geçiyor kentsel dönüşüm haberlerinde ve tartışmalarında. “Lokomotifi" inşaat sektörü olan ekonomimiz, dev bir belediye gibi ve İstanbul odaklı yönetilen ülkemiz, konutu en büyük güvence ve yatırım aracı olarak gören çalışan emekçi sınıfımız, inşaat ve turizmden başka bir alana yatırım yapmayan sermaye ile kentsel dönüşümün öne çıkmaması düşünülemezdi. Bu toz duman içinde, kentler, merkezler ve mahalleler yıkılıp yeniden yapılıyor. Kentsel dönüşüm bu değil demeyeceğim; kanun koyucular, uygulayıcılar, yerel yönetimler, kentsel politikacılar bu ismi uygun görmüş. Kahvelerde bu isimle özetleniyor beklentiler, günlerde bu isimle anılıyor evi müteahhitte verip iki daire alma umudu... Elitist analizlerin aksine kömürle değil imar hakkıyla ve kentsel dönüşüm vaadiyle kendine bağlamış iktidar zaten kitleleri, biz neden başka bir isim koyalım? Yalnız bir noktaya değinmeden geçemeyeceğim tabii, kentler sürekli dönüşüm halinde zaten, değişiyor dönüşüyor, parça parça, bütün bütün, burada bahsedilen dönüşümün en dar anlamıyla belirli bir biçimiyle: Yık-Düzle-Yap.
Bu durum yeni değil. Yoksul mahallelerde, kaçak yapılaşma alanlarında, gecekondu alanlarında onyıllardır zaten devam ediyordu dönem dönem artarak, azalarak. Ancak son on yıl içinde yeni bir hal aldı. Artık sadece kaçak yapılaşma alanları, gecekondu alanları “ekonomik ömrü"nü tamamlamış yoksul konut alanları değil, mavi-beyaz yakalı çalışan sınıfların, gelir dağılımını düşünürsek orta sınıfın yaşadığı mahalleler de kentsel dönüşüm alanı ilan edilmiş durumda. Bu konuda çıkan ses biraz da bu yüzden artıyor giderek aslında, çünkü, internete, basına daha çok erişimi olan, daha görünür çalışan sınıflar da artık kentsel dönüşüm muhatabı.
Kıyı erozyonu, değişen yağış rejimleri, kentte üstü açık toprağın azalıp beton ve asfaltın artmasıyla artan seller, tatlı içme sularının ve tarım topraklarının tuzlanması sorunu, büyük İstanbul depremini korkuyla ve görmezden gelerek beklerken bir yandan ülkece başımıza gelen ve artarak gelmeye devam edecek afetler. Kentler dönüşüyor evet ama rantçı söylem, Yık-Düzle-Yap, daha da yükseğini yap’çı yaklaşım değişmedikçe yaşadığımız afetler insan eliyle felaketlere dönüşmeye artarak devam edecek. Olası İstanbul depreminden, iklim değişikliğinden, kentsel dönüşüm yanlışlarından bahsedenlere klişe biçimde yapılan yorum, “siz de sadece eleştirmeyi biliyorsunuz" olur sıklıkla. Oysa ki her eleştiri çözüme giden yolda atılmış bir adım sayılır, şayet kader kısmetçiler engel olmazsa. Her afet türü için alınabilecek birçok bilinen geliştirilmiş politika ve yöntem var, biz sadece birine örnek verip yazıyı onunla bitirelim. İklim değişikliği ile yükselen deniz seviyesi dedik, bunlara karşı önlem olarak planlı geri-çekilme, binaların giriş kotunu yükseltme ve doğrudan kıyıya yumuşak (peyzaj) ve sert (yapı) müdahalelerle deniz seviyesinden korunaklı hale getirme gibi politikalar hayata geçirilebilir. Neredeyse yurdun dört bir yanı yıkılıp yeniden yapılırken bu çözümler gözetilmiyor, yapılan tüm eleştirilere kulak tıkanıyor ve bilim görmezden geliniyorsa iklim değişikliği ve diğer sebeplerden kaynaklı felaketler kaçınılmazdır.