METİN ÇULHAOĞLU: TÜRKİYE BARBARLIK DÖNEMİNE Mİ GEÇİYOR
19.08.2011 15:14 Karakter boyutu :
Başlarken, iki küçük not:
“Ya sosyalizm ya barbarlık”, Rosa Luxemburg’a atfedilen bir sözdür. Ancak kendisi bu sözün Engels kaynaklı olduğunu belirtir (Junius Risalesi, 1915). Ayrıntılar önemli değil, kastedilen şudur: Sosyalizme geçiş dışında, kapitalizmin çöküşü dünyayı barbarlığa götürecektir…
“Kıyamet teorisi” ise, 1970’li yılların sonunda, Türkiye sosyalist hareketinin belirli bir müfrezesinin kendi içindeki ayrışmaya damgasını vuran tartışma başlıklarından biridir. “Kıyamet teorisi”, tarih de verelim 1978 yılında, Türkiye’nin hızla bir dönemece sürüklendiğini, bu dönemeçten ya sosyalizmin çıkacağını ya da sağın her türünün sosyalizmin üzerine çullanıp onu boğacağını öngörüyordu.
Dünyanın ve günümüz kapitalizminin bugünkü yörüngesi kuşkusuz çok önemli, ancak bu yazıdaki çerçevenin dışında kalan, ayrı bir konu. O halde, günümüz Türkiye’sine bakacak olursak, önümüzdeki yakın-orta dönemde “barbarlık” ve “kıyamet” tam olmasa bile, bunları çağrıştıracak kimi eğilimler ve olasılıklar üzerinde durulabilir mi?
Denecektir ki, yüzde 50 oy desteği ile paşa paşa iktidar ve muktedir olan, cümle âlemi suspus eden, tafrasından geçilmeyen bir iktidar varken, ne “barbarlığı”, ne “kıyameti”?
Durum gerçekten böyle mi, düşünmek gerek.
Demokrat Parti’nin iktidarda kalma rekorunu (10 yıl) kırmasına az kalan AKP, gün gelecek şöyle ya da böyle gerileyecek, iktidarı yitirecektir. Nasıl olur, hangi süreçlerle, ne gibi gelişmelerle bu noktaya varılır, bunları şimdiden öngörmek mümkün değil. Ancak, önce AKP’nin saltanatını sürdürdüğü, sonra da inişe geçtiği, eski gücünü yitirdiği ve tek başına iktidar olamadığı bir Türkiye’yi nelerin bekleyebileceği hakkında kimi kestirimlerde bulunmak mümkün.
Türkiye’de çok partili demokrasi, tarihsel olarak belirli bir biçimde “yapılanmıştır”. Batıdaki demokrasilerin çoğundan farklı olarak bu yapılanma, arada toplumsal/sınıfsal/kesimsel örgütlenmelerinin dolayımı, göreli ağırlığı ve “incelticiliği” olmaksızın, doğrudan doğruya seçmenden siyasal partiye uzanan bir hatta oturmuştur. “Milli irade” edebiyatı, “seçilmişin atanmışa üstünlüğünün” mutlaklaştırılması, bu arada “siz isterseniz hilafeti bile getirirsiniz”, “odunu aday göstersem seçtiririm” gibi sözler, bu doğrudanlığın veciz ifadeleridir.
Türkiye’de demokrasinin böyle yapılanması, kurulu düzen için istenmeyen gerginliklere yol açmış, ayrıca sermaye egemenliği açısından kimi riskleri de beraberinde getirmiştir. Bunun üzerine, verili yapılanmaya içkin savrulma ve uçlaşma olasılıklarını az çok dengeleyecek, “hizaya getirici” kurumsallıklar devreye sokulmuştur: Ordu, yüksek yargı, üst düzey bürokrasi, üniversiteler ve medya… Esasen, “vesayet” edebiyatının maddi zemini de budur. Ancak, vesayet edebiyatçıları, hizaya getirme misyonlu kurumsallıkları reddederken, herhalde kendilerinin de kabul edecekleri denetim işlevli toplum örgütlenmelerinin bu ülkede olmadığını, hizaya getirme misyonlu kurumsallıklara da bu nedenle başvurulduğunu ya hiç görmemekte ya da görmezden gelmektedir.
Devam ederken, yanlış anlaşılmasın diye hatırlatalım: Burada Türkiye özelinde burjuva demokrasisinin ve çok partili rejimin kendi mantığından söz ediyoruz.
Devam edersek, AKP iktidarı, hizaya getirici kurumsallıkları etkisizleştirerek, bertaraf ya da asimile ederek bu yapılanmayı radikal biçimde değiştirmiştir. Öyle ki, Türkiye’de çok partili rejimin 40 küsur yıllık işleyişine altlık oluşturan yapılanma, artık geri gelmemecesine gitmiştir. “Restorasyon”, kim gelirse gelsin bu noktadan sonra mümkün değildir. Yarın bir gün restorasyona soyunanlar çıkarsa, bulunması mümkün olmayan bir “merkezi” arayıp duracaklardır.
Bu durumda, iki önemli soru gündeme geliyor. Birincisi, bugünkü yeni yapılanma, AKP’yi içerde olsun dışarıda olsun kimi çılgınlıklar için daha da azdırır mı, bu çılgınlıklar aynı zamanda inişinin ve gidişişinin yollarını döşer mi? İkincisi, çılgınlık yapsın yapmasın, inen ve giden bir AKP geriye nasıl bir Türkiye bırakır?
İşte, bu sorular karşısında verilebilecek yanıtlar, “barbarlık” ve “kıyamet” sözcüklerinin tam karşılığı olmasa bile bunlara yakın çağrışımlarla yüklüdür.
Sahiden bu kadar “dramatik” mi?
AKP’nin tasfiye ettiği tarihsel yapılanmada, siyasal parti ile seçmen arasında göreli ağırlığa ve incelticilik gücüne sahip toplumsal örgütlenmelerin olmadığı söylenmişti. Yeni yapılanmada ise önemli bir farklılık göze çarpmaktadır: Bir siyasal parti ve iktidar olarak AKP ile en geniş anlamda toplum arasında bu kez ikincisinin çeşitli katmanlarına uzanan, güçlü ve nüfuzlu bir cemaat örgütlenmesi vardır.
Bu gerçeklik, tam tamına gerilek bir sarmala işaret etmektedir. Başka bir deyişle, bir tarafta partinin ve iktidarın, diğer tarafta ise cemaatin yer aldığı bir ikili düşünürsek, karşılıklı etkileşim bütünü daha da geriye taşıyacaktır. Çünkü her ikisinin de birincil beslenme kaynağı, geri, tutucu, baskıcı, hoşgörüsüz ve saldırgan olandır. Her birinde var olabilecek ılımlılık, diğerindeki aşırılığın çekim alanında kalacaktır.
En basit ve güncel örneği, hoşgörüden “tahammüle” geçiştir.
Başka örnekleri de var:
“Alevi açılımının”, Alevi karalamalarını getirmesi gibi…
“Kürt açılımının”, Kürtlere yeni savaş ilanlarına dönüşmesi gibi…
Bir de, bu kez ABD’nin bölge politikaları ile AKP’nin dış misyon hevesleri arasındaki gerilek sarmalın, “sıfır sorun” iddialarından müdahale ve savaş çığırtkanlığına geçişi getirmesini ekleyelim.
O halde, ne zaman ve nasıl geleceği bugünden kestirilemeyecek gerileme ve iniş döneminden önce, AKP iktidarının dış politika, Kürt sorunu ve (parlamento dışı) iç muhalefet alanlarında azgınlaşması, “İstanbul’a yeni boğaz” dışında başka çılgınlıklara yönelmesi kaçınılmaz görünmektedir.
“Barbarlık” burada çağrışım alanına girmektedir.
AKP’nin inişe geçtikten sonra iktidarı da yitirdiği bir dönem tasavvur edilecekse, bu dönem zamanla “buharlaşması” mümkün olmayan şu olgularla birlikte düşünülmelidir: Eski yapılanmanın restore edilemeyecek olması; dışarıdan şekillendirilmenin ötesinde içi de doldurulan yargı, emniyet teşkilatı ile bürokrasi ve elbette her yere uzanan kollarıyla cemaat…
Diğer tarafta, o zaman hangi konumda, güçte ve ivmede olursa olsun Kürt hareketi…
Sonra, neden olmasın, son üç dört yıldır şamar oğlanına çevrilen kesimlerin revanşist girişimleri…
Bunlar da “kıyameti” çağrıştırmaktadır.
Son olarak, ülkenin sosyalistleri bütün olumsuzluklara karşın önünüzdeki barbarlık döneminde sıkı durup güçlenebilirlerse, olası bir kıyametten keramet çıkartmaları da mümkün olabilecektir.
6,395 Bu habere tepkiniz: