TBMM açıldı, gündem yargı paketi: Yine adalet yok
AKP tarafından hazırlanan ilk yargı paketi düşünce, ifade ve gösteri özgürlüğünü genişletmeyi değil, üç yıldır süren tutuklama dalgasının ağırlaştırdığı yargı yükünü azaltıp, yargı süreçlerini hızlandırmayı hedefliyor.
TBMM bugün açıldı ve ilk gündem, adaletsizliği ve siyasallaşmasıyla eleştirilen yargı sistemine ilişkin düzenlemeler.
İlk pakette, hapishanelerdeki on binlerce kişiyi ve ailelerini ilgilendiren denetimli serbestlik şartlarının değiştirilmesiyle gelecek kısmi af yok. MHP'nin önerdiği bu affın ikinci yargı paketi olarak geleceği söyleniyor.
Bu pakette, kitlesel tutuklamalara sebep olan Terörle Mücadele Yasası'nın (TMY) anti-demokratik yanlarını ortadan kaldıran köklü düzenlemeler de yok.
TMY'de yapılan tek düzenleme 7. maddedeki değişiklik. "Haber verme sınırlarını aşmayan veya eleştiri amacıyla yapılan düşünce açıklamaları suç oluşturmaz" hükmü ekleniyor. Böylece propaganda suçlarına eleştiri ve haber kriteri getiriliyor. AKP hükümeti, dışarıda en fazla karşılaştığı eleştirilerden biri olan gazeteci tutuklamalarını, muğlak bir ifadeyle hakimlerin kararına bırakıyor. Hangi düşünce açıklamaları, eleştiri sınırlarını aşacak? Bu sınırları genişleten bir demokratikleşme adımı ise ortaya konmuyor.
Paketin asıl amacı, 15 Temmuz darbe girişimi sonrası üçte biri tasfiye edilen yargı mensupları ve açılan çok sayıda dava ile birlikte kararları sıkça tartışılan yargı sürecini hızlandırmak.
OHAL döneminde KHK ile ihraç edilenlere yurtdışı yasağının kaldırılması ya da Selahattin Demirtaş gibi 5 yılın altında ceza alanlara Yargıtay yolunun açılması, yaygın toplumsal tepkinin zorladığı kısmi iyileştirmeler. Paketin bütününe bakıldığındaysa siyasi tutuklamalar ve adaletsizlikleri ortadan kaldırıcı bir yaklaşım görülmüyor.
AKP'nin TBMM'ye sunduğu pakette öne çıkanlar:
- Pasaportların iadesi: Haklarındaki idari veya adli işlemler lehine sonuçlansa da pasaportları iptal edilenler veya pasaport verilmesi talepleri reddedilenlere, belirli koşulların bulunması durumunda kolluk birimlerince yapılacak araştırma sonucuna göre İçişleri Bakanlığınca pasaportları verilebilecek.
- Beş yılın altındaki cezalara Yargıtay yolu: İstinaf mahkemelerinde kesinleşen 5 yılın altındaki cezalara Yargıtay'da temyiz yolu açılıyor.
- Soruşturma aşamasındaki tutuklama sürelerinin kısaltılması: Soruşturma evresinde tutukluluk süresi, ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işler bakımından altı ayı, ağır ceza mahkemesinin görevine giren işler bakımından ise bir yılı geçemeyecek.
- Seri muhakeme usulü: Teklifle, seri muhakeme usulü yargı sistemine dahil ediliyor. Soruşturma evresi sonunda kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilmediği takdirde seri muhakeme usulü uygulanacak.
- Basit yargılama usulü: Teklifle, yargı sistemine dahil edilmesi öngörülen ikinci düzenleme ise "basit yargılama usulü."
- Avukatlara yeşil pasaport: En az 15 yıl kıdemi bulunan avukatlara hususi damgalı pasaport verilebilmesine imkan tanınacak.
- Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı: Hukuk fakültesi mezunlarına; hakim adaylığı sınavına girmek ve avukatlık veya noterlik stajına başlamak için Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı'nda veya İdari Yargı Ön Sınavı'nda başarılı olmak şartı gerekecek.
- İnternet sitelerinin bir kısmına erişim yasa: İnternet sitelerine yönelik verilen erişime engelleme kararlarında, sitenin tümüne ilgili içerik engellenecek. Buna göre bazı suçlarda verilen erişimin engellenmesi kararları, ihlalin gerçekleştiği yayın, kısım, bölüm ile ilgili olarak (URL, vb. şeklinde) içeriğe erişimin engellenmesi yöntemiyle verilecek.
- Propaganda suçlarına eleştiri ve haber kriteri: Terörle Mücadele Yasası'nda (TMY) propaganda suçlarına ilişkin 7. maddede değişiklik yapılarak, "haber verme sınırlarını aşmayan veya eleştiri amacıyla yapılan düşünce açıklamaları suç oluşturmaz" hükmü eklenecek. Böylece propaganda suçlarına eleştiri ve haber kriteri getiriliyor.
- Beyanlar uzmanlar aracılığıyla alınacak: Cumhuriyet savcısı veya hakim tarafından ifade ve beyanının özel ortamda alınması gerektiği ya da şüpheli veya sanık ile yüz yüze gelmesinde sakınca bulunduğu değerlendirilen çocuk veya mağdurların ifade ve beyanları özel ortamda uzmanlar aracılığıyla alınacak.
Çizim: Tarık Tolunay (Twitter hesabından alıntılanmıştır)