Şahmeran Efsanesi Nedir? » Bilgihocam
Şahmeran Efsanesi denildiğinde sık karşılaşılan iki versiyon vardır. Tahmasp Şahmeran
Efsanesi ve Cemşab Şahmeran Efsanesidir. Şahmeran kelimesi tam anlamıyla, yılanların şahı anlamına gelir.
Şahmeran kelimesi tam anlamıyla, yılanların şahı anlamına gelmektedir. Doğu Türkiye’deki Kürt halkının folklorundan mitolojik bir yaratıktır. Şahmaran ismi “Şah” ve “Maran” sözcüklerinden gelir. “Şah” başta İranlıların ve topraklarının lideri olan bir kral için İran’ın unvanıdır ve “Mar”, Farsça yılan ve Kürt anlamına gelir. Çoğul olarak “Mar-an” yılan anlamına gelir. Şahmeran, yılanların kraliçesi olarak bilinir. Hikaye Ortadoğu’dan Hindistan’a farklı varyasyonlarla izlenebiliyor, Arapça Gece Masallarında Journa’nın hikayesi olan Yeşilin Sultanı’nda da bulunuyor.
Şahmeran genellikle kadın özelliklerdedir. Yarısı yılan ve yarısı inanılmaz bir güzelliğe sahip akıllı kadın. O yılanların kraliçesi olarak tanımlanır. Şahmeran öldüğünde ruhunun kızına geçeceği söylenir. Efsanenin farklı sürümleri vardır:
Tahmasp Şahmeran Efsanesi
Tahmasp adında bir gezgini seven akıllı bir yılan kadını Şahmeran vardı. Efsaneye göre: Tahmasp, Şahmeran’a aşıktı. Tahmasp sürekli Şahmeran’ın bilgeliğini ve hikayelerini dinledi. Başka hikayesi olmadığını anlayan Şahmeran hikaye anlatmayı kesti. Tahmasp bir süre sonra kendi ülkesine dönmeye karar verdi. Bunun üstüne Şahmeran’ı da yanına alarak ülkesine döndü ve Şahmeran’ı sakladı.
Tahmasp ülkesine döndüğünde kralının çok hasta olduğunu öğrendi. Kralın adamlarından birisi, iyileşmesinin tek yolunun Şahmeran’ın etini yemesi gerektiğini söyledi. Şahmeran’ın ortaya çıkıp çıkmayacağını görmek için insanları tek tek toplayarak hamama götürdüler ve Tahmasp, Şahmeran’ın nerede saklandığını söylemek zorunda kaldı. Onu bulduklarında Şahmeran; “Etimden bir parça ısıran her insan dünyanın sırlarını öğrenecek ancak başımdan ısıran her kimse anında ölecek” dedi.
Kraliyettekiler Şahmeran’ın etkini ısırdı. Tahmasp ise Şahmeran’ın başından ısırdı. Bunun üstüne kraliyettekiler bir bir ölürken Tahmasp’a hiç bir şey olmadı. Şahmeran sevgilisine yardım etti.
Türkiye’de Şahmeran’ın Akdeniz Tarsus kentinde yaşadığı düşünülmektedir. Mardin bölgesinde de benzer bir efsane anlatılıyor. Bu bölgede ki efsanesi yaygındır ve halen nakışı, kumaşları ve mücevherlerini tasvir etmektedir.
Cemşab Şahmeran Efsanesi
Binlerce yıl önce Tarsus’ta yaşan bir çok yılan vardı. Meran olarak isimlendirilen bu yılanlar son derece zeki ve şefkatliydi. Barış içinde yaşadıkları alanları vardı. Meran adı verilen yılanların kraliçesine, Şahmeran denilirdi.
Şahmeran güzelliği ile dillere destansı bir güzelliğe sahip ve zeki bir kadındı. Efsaneye göre Şahmeran’ı ilk gören insanoğlu Cemşab’tır. Cemşab fakir bir ailenin oğlu ve geçimini odun satarak sağlıyordu. Günlerden bir gün, Cemşab arkadaşlarıyla içi bal dolu bir mağara keşfetti. Arkadaşları kendilerine daha çok pay düşmesi için, Cemşab’ı ip ile aşağıya doğru indirip, onu bırakıp kaçtılar.
Cemşab mağara içinden gelen bir ışık farkeder ve ışığa doğru ilerler. Işığın yansıdığı oyuğu cebinden çıkarttığı bıçak ile daha da büyültür ve hayatında hiç görmediği kadar güzel bir bahçe keşfeder. Bahçe içinde alışık olmadığı türden çiçekler, yılanlar ve bir havuz vardır. Havuzun baş ucunda bulunan tahtta süt kadar beyaz teniyle bir yılanın oturduğunu farkeder.
Bir şekilde Şahmeran’ın güvenini kazanan Cemşab ile uzun yıllar boyunca bu bahçede yaşamlarını sürdürürler. Yıllar geçtikçe Cemşab’ın ailesine karşı özlemi artar ve oradan gitmek için Şahmeran’a yalvarmaya başlar. Şahmeran bu isteğine karşı gitmesine müsade eder ancak kendisi hakkında tek bir kelime dahi edilmemesi şartıyla.
Cemşab ailesinin yanına döner ve uzun yıllar boyunca söz verdiği gibi Şahmeran’dan asla söz etmez. Günlerden bir gün yaşadıkları ülkede ki padişah rahatsızlanır. Veziri, hastalığının iyileşebilmesi için tek çarenin Şahmeran’ın etinin yemesi gerektiğini söyler. Cemşab ise bu durum karşısında kuyunun yerini göstermiş ve Şahmeran’ı bularak oradan çıkartmışlar.
Efsaneye göre Şahmeran, Cemşab’a; “Beni toprak bir çanakta kaynak ve suyumu vezire içir. Etimi de padişaha yedir” demiş. Suyunu içen vezir, can çekişerek ölmüş. Etini yiyen padişah ise eski sağlığına kavuşmuş ve ölen vezirin yerine Cemşab’ı vezir yapmıştır.
Efsaneye göre, Şahmeran’ın öldürüldüğünü bilen yılanlar tarafından Tarsus’un birgün istila edilebileceği rivayet edilir.