Boşama üzerine birkaç soru
1. Sahih halvet gerçekleşmiş ve defalarca haşefe miktarı dühul olmuş bir evlilikte sarih lafızlarla kullanlan bir talak bain midir, ric'î midir?
Evli bir çift zifafa girer, soruda zikredildiği şekilde; yani orgazm olmasa bile cinsel temas yapılmış olur, sonra da koca karısını sarih; yani boşamayı ifade eden, buna mahsus kelimeleri kullanarak, ama şiddet ve abartı içermeyen bir şekilde boşarsa bu boşama "ric'î" olur. Ric'î, dönüşlü demektir, bundan da maksat, kadının kocası ile evlilik bağının tam olarak sona ermesi için beklemesi gereken süre (iddet) içinde koca isterse, yeniden bir nikah akdi yapmadan evliliğe dönme imkanı veren boşama şeklidir. İki tarafın rızası ile yeni bir akit yapmadan evliliğe dönme imkanı vermeyen boşama şekline de "bâin" denir. Bilindiği gibi kocanın karısını üç kere boşama hakkı vardır. Boşama (talak) ric'î de olsa geçerli olduğundan, evliliğe tektrar dönülse bile boşama haklarından biri kullanılmış olur.
Doğrudan boşama hakkı kocanın olmakla beraber kadın da, evlilikten haklı şikayetleri bulunduğunda hakim veya hakemler aracılığı ile boşanmayı talep edebilir ve iddiası gerçek ise boşanır.
2. Hayız halindeki boşamalar sizce geçerli midir?
Evlenme ve boşanma çok önemli sonuçlar doğuran hukuki tasarruflardır, ciddiye alınmaları ve ulu orta, düşünmeden, aceleye getirerek yapılmamaları gerekir. Aile de çok önemli bir kurumdur, onu kurarken ne kadar titiz davranmak gerekirse bozarken de o kadar düşünüp taşınmak, acele etmemek, geçici duygulara kapılarak hareket etmemek kaçınılmaz olmalıdır. Sevgili Peygamberimiz aileyi korumak için boşamanın, bütün haklar bir defada kullanılarak yapılmamasını, kadın hayızlı iken boşanmamasını, temizlendikten sonra da cinsel temas yapılmadan bir talak ile boşanmasını istemiştir. İşte bu şartlara uygun boşamaya sünnî (sünnete uygun), uymayan boşamalara da bid'î (sünnete aykırı) talak denir. Birçok müctehid sünnî olmayan boşamayı geçerli de saymamışlardır; ben de bunlara katılıyor, hayızlı iken boşamanın geçerli olmadığını ifade ediyorum (Genişçe bilgi için benim Muklayeseli İslam Hukuku isimli kitabıma bakılabilir).
3. Boşanmış kadının İslam hukukuna göre nafaka hakkı var mdır?
Boşanmış kadının, iddet süresince geçimini sağlamak, onu boşayan kocanın borcudur.
Mükreh zorlanmış, zor kullanılarak kendisine bir şey yaptırılmış kimse demektir. Bir koca karısını boşamak istemediği halde zor karşısında "boşadım, eğer şöyle veya böyle değilse karım boş olsun..." derse karısını boşamış olur mu? Bu konu fıkıhçılar arasında tartışılmıştır. Hanefîler başta olmak üzere bazıları "zorla boşayan, buna razı değilse bile sonuçta boşamayı (bu ifadeyi kullanmayı) seçmiştir ve bu ifade, ona bağlı olan boşama sonucunu doğurur" demişlerdir. İmam Şâfi'î ve onun gibi düşünen müctehidler ise akit ve tasarruflarda rıza ve özgür irade şart olduğundan mükrehin boşamasını geçerli saymamışlardır. Osmanlılar Hanefî mezhebini seçtikleri halde son dönemlerinde yaptıkları aile kanununda İmam Şâfi'î'nin ictihadını tercih etmiş, "zorla boşamanın geçerli olmadığını" kanunlaştırmışlardır.