Ukrainada “Mämişi rewolıusiıa” ıene-de gaıtalanarmy?
Protest ıörişi, Kiıew, 26-njy noıabr, 2013
Ukrainanyň prezidenti Wiktor İanukowiç garaşylmadyk ıagdaıda ıurduň syıasatyny Orsıet tarapa ugrukdyransoň, paıtagt Kiıewde müňlerçe demonstrant ıurt baştutanynyň kararyna protest bildirmek üçin köçä çykdy.
Wakadan bir gün geçendigine garamazdan, adamlarda şeıle sorag döräp başlady, ıagny 2004-nji ıylda Ukrainada bolup geçen “Mämişi rewolıusiıa” ıene-de gaıtalanarmy?
Ukrain hökümeti İB bilen söwda hyzmatdaşlygy paktyna goşulmazlyk kararyny alansoň, ıekşenbe güni (24-nji noıabr), paıtagt Kiıewde protestçiler hökümetiň karary bilen ylalaşmaıandyklaryny görkezmek üçin giň gerimli protest çäresini geçirdiler.
Kiıewiň merkezi meıdançasynda geçirilen protest çäresi duşenbe güni, ıagny 25-nji noıabrda hem dowam etdi we sany 1000-e golaılan protestçiler hökümetiň garaşylmadyk ıagdaıda ıüzüni Orseıete tarap öwürmeginden nägilediklerini bildirdiler.
Protset çäresini gurnaıjylar her gün demonstrasiıalary geçirjekdiklerini aıdıarlar.
İekşenbe günki demonstrasiıalara 10 mülerçe ukrainaly gatnaşdy we olaryň käbirleri öz ıanlary bilen çadyrlaryny getiri,p gijäni köçede geçirdiler. Gürrüňi edilıän ählihalk tolgunyşygy “Mämişi rewolıusiıany” biygtyıar ıada salıar. Şonda halk jem bolup, “Günbatar meıilli” hökümetiň ıurt başyna geçmegine ıol açypdy.
Ukrainada “Mämişi rewolıusiıa” mundan dokuz ıyl ozal bolup geçipdi. 2004-nji ıylda Wiktor İuşenko we İuliıa Timoşenko tarapyndan ugrukdyrylan protestçiler şol wagtlar geçirilen prezidentlik saılawlaryna protest bildiripdiler.
Agzalıan prezidentlik saılawlarynda Wiktor İanukowiç ıeňiş gazandy diılipdi. Saılawda galplyk boldy diıip, köp sanly ukrainaly “İanukowiç ıeňdi” diılen saılawlaryň garşysyna protest geçirdiler. Şeılelikde ıurtda prezidentlik saılawlary täzeden geçirilipdi. Ikinji saılawda İuşenko ıeňiş gazandy we prezidentlik kürsüsini eıeledi. Ol 2010-njy ıyla çenli Ukrainanyň prezidenti wezipesinde işledi. 2010-njy ıylda geçirilen saılawlarda bolsa İanukowiç ıeňiş gazandy.
Her niçik hem bolsa, analitikleriň aıtmaklaryna görä, indi Ukrainada “Mämişi rewolıusiıa” gaıtalanmaz.
Ukrainaly žurnalist Nataliıa Lihaçowa bu meselede şeıle diııär: “Häzirki ıagdaıda “Mämişi rewolıusiıa” täzeden gaıtalanmaz. Sebäbi halky yzyna düşürip, adamlary birnäçe günläp ıa-da hepdeläp köçede saklap biljek syıasatçy ıok. Öňki syıasatçylar, ıagny syıasatçylaryň ıaşuly nesli, Ukrainany öňe älyp gidip bilmez. İurtda Witaliı Kliçkodyr İuliıa Timoşenkodan başga “meniňki bolsun” diıer ıaly syıasy şahsyıet ıok, ıa-da gaty az. Indi İuliıa Timoşenko-da uzak wagtlap syıasy göreşe gatnaşyp bilmez”.
Häzirki wagtda dowam edıän demonstrasiıalarda ”Mämişi rewolıusiıadan” tapawutlylykda iki sany aıry topar çärelere işjeň gatnaşıarlar. Olaryň biri bitarap graždan aktiwistlerinden ybarat bolan “Basyp al” hereketi, beılekisi bolsa dürli partiıalaryň tarapdarlaryndan ybarat bolan protestçiler köpçüligi. Ikinji topar, hususan-da, Kiıewiň merkezi meıdançasynda agdyklyk edıär. Biziň gürrüňini edıän aıry-aıry toparlarymyz telewizion kanallaryň habarlarynda kän bir göze ilenok.
"Ählihalk hereketi däl"
İekşenbe güni öz afişalaryny gysga wagtyň içinde hemme ıere asyp ıetişen “syıasy partiıalylar” köp sanly ukrainalynyň protest çäresine gatnaşmak höwesini gaçyrdy.
Werhownaıa Radanyň söz azatlyklary boıunça toparynyň başlygy, şol sanda ”Mämişi rewolıusiıany” gurnaıjylardan Mikola Tomenko bu günki gün geçirilıän protest çäreleriniň ählihalk hereketi däldigini aıdıar.
Ol mundan dokuz ıyl ozal “galp geçirildi” diılen prezidentlik saılawlarynyň garşysyna protest bildirmek üçin adamlaryň ıurduň çar künjeginden paıtagta gelşi barada gürrüň berıär: “Protestler haısydyr bir partiıanyň ıa-da oppozisiıaçy toparyň goldamagynda belli bir wagt dowam edip biler ıöne bu soňlugy bilen umumyhalk protestine öwrülip bilmez. Häzirki ıagdaıda göze ilıän esasy tapawutlylyk protest çäresiniň geriminiň darlygydyr. Şeıle-de dürli regionlardan we dürli sosial toparlardan az sanly adam demonstrasiıalara gatnaşıar”.
Geçirilen pikir soralyşyklaryň netijesine görä, Ukrainanyň İB bilen integrasiıasyny köp adam goldaıar, ıöne “köpüň dilegi” ıagdaıa öz täsirini ıetirip bilenok.
2004-nji ıylda bolup geçen “Mämişi rewolıusiıanyň” yz ıany bilen syıasy durnuksyzlygy başdan geçiren Ukraina häzirki wagtda “düıpli syıasy reformalara” taııar däl.
Geçen hepde syıasatda U öwrümini amala aşyran İanukowiç ne protestçiler barada dil ıarıar, ne-de noıabr aıynyň 28-29-na Wilnıusda geçiriljek 3-nji Gündogar Partnıorçylyk sammitinie gatnaşyp-gatnaşmajakdygy barada. Agzalıan sammitde onuň İB paktyna gol çekmegine garaşylıardy.
Ol dymsa-da, onuň premıer-ministri Mikola Azarow ıurtda geçiriljek ikinji ”Mämişi rewolıusiıa” hökümetiň eglişik etmejekdigini çürt-kesik aıtdy.
Ol Orsıetiň Birinji kanalynda çykyş edip, şeıle diıdi: “Mysal üçin, biz bular ıaly wakalara keseden maddy kömek edilıändigini bilıäris. Eger geçirilıän çäreler kanuny çarçuwada alnyp barylıan bolsa, biz muňa razy. İöne, eger-de kanun bozmalara ıol berilse, çäkden çyksalar, elbetde, hökümet 2004-nji ıyldaky ıaly hereket etmez, has ıiti garşylyk görkezer. Ol wagtlar biziň gözümiziň öňünde kanuny hökümeti agdarypdylar. İöne bu sapar biz gapyl galmarys”.