Psikolojide Kavramlar ve Açıklamaları. - Sayfa 10 - Forum Renkli - Türkiye`nin En Renkli Eğlence ve Bilgi Paylaşım Platformu
08 Şubat 2013, 17:13 #91 (permalink)
Konformite diğer kişilerin veya grubun gerçek veya hayali varlığına bağlı olarak bir bireyin düşünce ve davranışlarının diğerlerinin yönünde değişmesidir. Bu değişme olgusu bireyin tek başına veya diğerlerinin önünde etkilenmesine bağlı olarak farklı şekillerde kavramsallaştırılmakta ve tanımlanmaktadır.
08 Şubat 2013, 17:14 #92 (permalink)
Kültürel psikoloji genel anlamında psikoloji ile kültürü ilişkilendiren ya da kültürü bir değişken olarak dikkate alan psikoloji çalışmalarının belirli bir tarzını ifade etmektedir.
Psikoloji tarihi boyunca birbirinden az ya da çok farklı çeşitli örneklen görülen ve psikolojiyi kültürle ilişkilendiren çalışmalar birkaç ana başlıkta toplanabilir: Kültürel psikoloji yerel psikoloji kültürlerarası psikoloji etnik psikoloji veya etnopsikoloji yakın alanlardan psikolojik antropoloji karşılaştırmalı antropoloji vb.
Bunların içerisinde iki temel eğilim ayırdetmek mümkün görünmektedir: Kültürel psikoloji ve kültürlerarası psikoloji. Biraz şematize edersek kabaca kültürel psikoloji kültürü veya belirli bir kültür içerisinde cereyan eden davranışı o kültürün içerisinde üretilmiş kavram ve teorilerle anlama ve kültürler arasında doğrudan karşılaştırmalar yapmaktan kaçınma eğilimindedir.
Kültürlerarası psikoloji ise psikoloji bilimi içerisinde daha önceden üretilmiş olan teori ve kavramlardan hareketle ele aldığı olgunun kültürler arasında nasıl değiştiğini çoğunlukla her bir kültürde toplanmış olan verilerin karşılaştırmalı analizine dayanarak inceler. Biraz basitleştirecek olursak kültürel psikoloji daha ziyade "kültür"ü; kültürlerarası psikoloji ise daha ziyade "psikoloji"yi vurgulamaktadır.
08 Şubat 2013, 17:15 #93 (permalink)
Kültürlerarası psikoloji psikolojik olguların dünyanın çeşitli bölgelerine göre farklılıklarının ve insan davranışının içerisinde cereyan ettiği kültür ile davranışın etkileşiminin incelendiği bir çalışma alanıdır.
Kültürlerarası psikoloji son yıllarda özellikle genel psikoloji ve sosyal psikoloji başta olmak üzere kognitif psikoloji gelişim psikolojisi klinik psikoloji gibi alanlarda açık veya Örtülü bir tarzda kültürlere göre karşılaştırma yapma gereği hissedildikçe giderek önem kazanmaktadır.
Zira büyük ölçüde Batı dünyasının (Amerika-Avrupa) antropolojik eğilimlerini yansıtan halihazırdaki psikolojik bilgilerin çeşitli kültürlerde sınanması incelenen olguların farklı kültürlerdeki görünüşlerinin veya belirli bir kültürde mevcut olmayan ancak bir başka kültürde mevcut olan yeni olguların ortaya konması ve nihayet bulguların entegrasyonu vasıtasıyla evrensel bir psikoloji bilimi oluşturulması kültürlerarası psikolojinin başlıca amaçlan arasında yer almaktadır (Jahoda & Krewer 1997).
Modern anlamda kültürlerarası psikolojinin ortaya çıkışı II. Dünya Savaşı sonrasına denk düşmektedir. Bir yanda savaşın hatırlattığı etnik sorunların etkisi öte yanda savaş sonrasında insanı ve toplumu anlamaya yönelik teorilerin belirli bir kültür dünyasının veya ulusallığın dar sınırlarından kurtarılması motivasyonu kültürü dikkate alan çalışmaların gelişmesine neden olmuştur (Segall Lonner & Berry 1998).
Bugün birçok yazara göre günümüzde ulusal toplulukların etnik ve kültürel açıdan giderek daha çeşitli hale gelmesi uluslararası iletişimin artması eğitim iş vb. nedenlerle giderek daha fazla sayıda insanın doğup büyüdüğü kültürden farklı bir kültürde yaşamını sürdürüyor ya da ikamet ediyor olması kültürlerarası psikolojinin özellikle 1980'lerden sonra hızla kurumsallaşmasında etkili olmuştur.
Kültürlerarası çalışmalarda kültür çoğunlukla bireyin davranışlarını çeşitli açılardan etkileyen bir bağımsız değişken veya bağlamsal değişken olarak görülmekle birlikte günümüzde bu biraz değişmeye başlamıştır.
Kognitif psikolojinin ve sosyal inşacıların teorik katkılarının da etkisiyle insana yalnızca kültürün bir ürünü sonucu hatta adeta kurbanı gözüyle bakma eğilimi terkedilmiş; insan aynı zamanda onun yaratıcısı değerlendiricisi ve yorumlayıcısı olarak da görülmeye başlanmıştır. Özellikle sosyal inşacılara göre kültür bireyin verili bulduğu bir gerçeklik değil birey ve çevresi tarafından günlük etkileşimlerde yeniden ve yeniden üretilen bir süreçtir (Misra ve Gergen 1993; Segall Lonner ve Berry 1998).
Bu perspektiften hareket eden (şimdilik sınırlı sayıdaki) araştırmalarda kültür yalnızca bir grup insanı (çoğunlukla belirli bir etnik veya ulusal grubu) tanımlama etiketi olarak bir bağımsız değişken olarak görülmediği gibi belirli bir sosyal politik ve tarihsel bağlamı ifade eden bağlamsal bir değişken de değildir; burada bireyin kültür üzerindeki etkisi öne çıkarılmakta ve kültür bir süreç (Greenfield) bir bağımlı değişken olarak ele alınmaktadır.
Kültürlerarası psikoloji yaygın olarak bireycilik-toplulukçuluk eğilimleri değerler iş ve çalışma değerleri yarışma ve işbirliği eğilimleri gruplararası ilişkiler çatışma ve çatışma çözümü sözel olmayan iletişim kişilik kişilerarası çekim zeka yetenek kişilik vb. testlerinin evrensel geçerliği gibi konularla ilgilenmektedir.
08 Şubat 2013, 17:27 #94 (permalink)
08 Şubat 2013, 20:28 #95 (permalink)
08 Şubat 2013, 20:28 #96 (permalink)
08 Şubat 2013, 20:29 #97 (permalink)
08 Şubat 2013, 20:29 #98 (permalink)
08 Şubat 2013, 20:29 #99 (permalink)
1930'ların başında Likert tarafından ortaya atılan bir tutum ölçeğidir. Likert ilk ölçek çalışmasını 1929 ile 1931 yılları arasında üniversite Öğrencileri üzerinde yapmıştır; bu ölçek enternasyonali/m emperyalizm ve zencilerin sorunlarını konu almaktadır.
Tutum ölçeğinde enternasyonalizmle ilgili 24 emperyalizmle ilgili 15 ve zenci sorunuyla ilgili 12 olmak üzere toplam 51 tutum ifadesi yer almaktadır. Ölçek 'toplamalı sıralama tekniği'yle hazırlanmıştır. Likert'in tutum Ölçeğinde yer alan tutum ifadeleri 'tamamen katılıyorum' 'katılıyorum' 'kararsızım' 'karşıyım' 'tamamen karşıyım' derecelerinden oluşan 5 basamaklı bir ölçeğe göre cevaplandırılmaktadır. Tutumun şiddeti uçlara doğru gittikçe olumlu veya olumsuz yönde artmaktadır:
Ölçeğin hazırlanmasında öncelikle bir tutum objesi hakkında tutum ifadeleri toplanarak çeşitli kriterlere (madde analizi vb.) göre ayıklanırlar ve ölçek halinde ifade edilirler. Cevap seçeneklerinin ya da ölçek derecelerinin belirlenmesinde en yaygın olarak 'tamamen katılıyorum'dan 'tamamen karşıyım'a uzanan 5'li sistem kullanılmaktadır (Orta noktayı atarak 6'lı bir sistem veya orta noktanın da bulunduğu 7'li veya 9 Mu cevap sistemi de mümkündür).
Tutum ölçeği formunun şekillendirilmesinde genellikle tutum ifadeleri sol tarafa cevap seçenekleri sağ tarafa yerleştirilir. Ölçeğin uygulanmasından sonra tek tek cevaplar puanlanır. Puanlama bittikten sonra cevapların ölçek değerleri toplanarak her bir kişi için toplam puan elde edilir.
08 Şubat 2013, 20:29 #100 (permalink)
Hall'in mesafe tipolojisinde insan vücudundan itibaren dışa doğru sıralanan mesafe türlerinden ilki olan mahrem mesafe (intimate distance) bireyin genel olarak çok özel davranış veya etkinliklerine ayrılan mesafedir.
Bu mesafede başka bir bireyin varlığı bireyin kesin denetimine tabidir. Vücut etrafındaki yaklaşık 45 cm.lik mesafeyi kapsayan mahrem mesafe alanında tüm duyusal ayrıntılar farkedilir diğerlerinin koku ve vücut harareti algılanır yabancıların varlığı güvensizlik ve rahatsızlık yaratır vb.
Mahrem (özel hususi) ilişkiler (intimate relationships) kişiler arası ilişkilerin belirli bir türüdür. Bu ilişkilerin özellikleri arasında çekim duygularının yoğunluğu birbirine açılma içtenlik birbiri hakkında başkalarının sahip olmadığı bilgilere sahip olma birbirine bağımlılık gibi özellikler sayılabilir.
Mahremiyet sözcüğü etimolojik kökeninde (Latince inümus) 'en iç' 'en derin iç' anlamına gelmekte ve günlük dilde de 'iç bilinç ya da bir kişinin en gizli gerçekliğinin bilgisi' gibi anlamlar taşımaktadır. Genel olarak mahremiyet bir kişinin en derinliğinde var olan şeylere göndermektedir.
Çeşitli yazarlar mahremiyet tanımlarında 'geri çekilme' (Bates) 'diğerlerinin birey üstündeki gücünün sının' (Kelvin) 'kişisel kontrol' (Johnson) 'kişiler arası etkileşimleri düzenleme süreci' (Altman) gibi farklı kavramlara dayanmaktadırlar. Yapılan anketlere göre Batı toplumlarında mahremiyetin içeriği cinsellik diğerine duyulan sevgi ve angajman rüyalar veya hayaller gibi konuları kapsamaktadır. Bir başkasıyla bu tür konuları paylaşma onunla mahrem özel ilişki kurma anlamına gelmektedir.
Mahremiyeti özgül bir inceleme konusu olarak ele alan araştırmacılar tanımlarında kabaca dört boyut üstünde durmaktadırlar: Birincisi mahremiyetin kişilere göre değişen bir ihtiyaç olarak görülmesidir (McAdams 1988) bu ihtiyaç sıcak ve karşılıklı ilişki arayışı şeklinde kendini göstermektedir.
İkincisi oldukça istikrarlı kişisel bir kapasite olarak görülmesidir; bu kapasite diğer bir kişiye angaje olma ve bu angajman uğruna bir takım özverilerde ve kompromilerde bulunmayı kabul etme şeklinde ifade edilmektedir (Erikson 1963).
Üçüncüsü iki bireyin birbirine yaklaşmaya çalıştıkları bir süreç olarak kavramsallaştırılmasıdır (Hatfıeld 1984); bu süreçte iki kişi birbirlerini en derin hususlarında tanıyabilmekte ve bir karşılıklı bağımlılık (ihtiyaçlarını doyurma bakımından diğerine muhtaç olma durumu) oluşmaktadır.
Dördüncüsü mahrem ilişkilerin belirli karakteristik Öğelere ya da özelliklere göre tanımlanması-dır. Mahrem ilişkiler diğer ilişkilerden bazı bakımlardan farklılık göstermektedir: Bunlar arasında duyguların yoğunluğu kendisi hakkında karşıdakine verilen enformasyonların nicelik ve niteliği; diğerine ve ilişkiye angajman ilişkinin uzun süreli olacağına inanç karşılıklı bağımlılık gibi hususlar sayılmaktadır.
Mahremiyetin anlaşılmasında kültürel boyutlar da önem taşımaktadır. Zira tüm kültürlerde mahremiyeti düzenleyici kurallar bulunmakla birlikte mahremiyetin düzenlenme şekli ve mekanizmaları kültüre özgüdür Hall'in deyişiyle 'her kültürde farklı duyumsal dünyalar (görme koklama duyma dokunma vb.) yüceltilir ve farklı mekanizmalar kullanılır'. Hatta aynı kültür içinde de rol ve statüye bağlı olarak farklı kural ve mekanizmaların işlediği görülür.
Sosyal psikologlar mahrem ilişkilerin gelişmesi konusunda çeşitli teorik yaklaşımlar ortaya koymuşlardır. Literatürde mevcut yaklaşımlar arasında Levinger Modeli (1988) Murstein Modeli (1976 1987) Secord ve Backman Modeli (1974 1981) Scanzoni Modeli (1979) ve çeşitli bağımlılık modelleri (Maslow 1954 1968; Fromm 1956; Berscheid ve ark. 1977 1978) zikredilebilir.
Makyevelizm terimi ünlü siyaset teorisyen! Machiavelli'nin Prens adlı kitabında betimlediği ve manipülasyon yoluyla iktidarı elde etmeye ve kullanmaya ilişkin davranışlar bütününü ifade etmektedir.
Makyevelist kişi diğerleriyle ilişkilerinde sürekli kazanmak isteyen bir kişidir ve bu başarı tutkusu onu sosyal manipülasyona götürmektedir. Makyevelist kişilik yapısını inceleyen araştırmacılar (Christie ve ark. 1970) bu kişilerde üç özellik ayırdetmişlerdir:
Birincisi ilişkilerinde duygulara yer vermemektir; onlara göre kazanan kişi rasyonel ve soğuk bir yaklaşımla sadece stratejisiyle meşgul olmalıdır. İkincisi kendilerini toplumda yaygın ahlak anlayışıyla bağlamamaktır; çünkü moral değerler çoğu kez başka insanların manipülasyonunu reddetmektedir. Üçüncüsü ideolojik planda angaje olmamaktır; çünkü ideolojik amaçlar pratikte esnekliğe her zaman izin vermemektedir.
Makyevelist kişiler genel olarak diğerlerini etkilemede ustalık sahibidir; ahlak kurallarına riayet etmez başkalarına karşı güvensizdirler ve kuşku duyarlar diğerleriyle ilişkilerinde düşünerek ve ihtiyatlı davranırlar çıkarlarını kollamak için kolayca yalan söyleyebilirler onlara duymak istedikleri şeyi söyleyerek gerçek düşüncelerini gizlerler içten ve spontan davranışlardan kaçınırlar dostluk ve dürüstlüğe değer vermezler.