Konya Yeme Bozuklukları Günlüğü - Konya Psikolog Merkezi
Konya Yeme Bozuklukları Günlüğü: Konya Klinik Psikolog sitesi olarak yazı dizimize Konya Yeme Bozuklukları Günlüğü isimli yazımız ile devam ediyoruz. DSM 5 Tanı ölçütleri kitabından almış olduğumuz Beslenme ve Yeme Bozuklukları belirtilerini aşağıda sırayla görebilirsiniz.
En az bir ay süreyle, sürekli olarak, besleyici değeri olmayan, besin olma­yan maddeleri yeme.
Bu yeme davranışı, başka bir ruhsal bozukluk bağlamında ortaya çıkıyor­sa (örn. anlıksal yetiyitimi [anlıksal gelişimsel bozukluk], otizm açılımı kap­samında bozukluk, şizofreni), ayrıca klinik değerlendirilmeyi gerektirecek denli ağırdır.
En az bir ay süreyle, sık sık yediği yiyeceği geri çıkarma. Çıkarılan yiyecek yeniden çiğnenebilir, yeniden yutulabilir ya da dışarı tükürülebilir.
Sık sık geri çıkarma, eşlik eden bir mide-bağırsak hastalığına ya da başka bir sağlık durumuna (örn. gastroözefageal reflü, pilor stenozu) bağlana­maz.
Bu yeme bozukluğu, yalnızca anoreksiya nervoza, bulimiya nervoza, tıkınırcasına yeme bozukluğu ya da kaçıngan/kısıtlı yiyecek alımı bozukluğu­nun gidişin sırasında ortaya çıkmamaktadır.
Bu belirtiler, başka bir ruhsal bozukluk bağlamında ortaya çıkıyorsa (örn. anlıksal yetiyitimi [anlıksal gelişimsel bozukluk] ya da başka bir nörogelişimsel bozukluk) ayrıca klinik değerlendirilmeyi gerektirecek denli ağırdır.
Aşağıdakilerden birinin (ya da daha çoğunun) eşlik ettiği, uygun beslen­me ve/ya da erke (enerji) gereğinin sürekli karşılanamaması ile kendini gösteren bir yeme ya da beslenme bozukluğu (örn. yemeye ya da yiye­ceklere karşı açıkça ilgi göstermeme; yiyeceklerin duyusal özelliklerinden kaçınma; yemek yemenin tiksindirici sonuçlarıyla ilgili olarak kaygı duy­ma).
Belirgin bir kilo kaybı (ya da çocuklarda beklenen kilo alimim sağlaya- mama ya da büyümenin duraklaması).
Belirgin bir beslenme eksikliği.
Enteral (tüp yardımıyla) beslenmeye ya da ağızdan besin destekçileri­ne bağlı kalma.
Ruhsal-toplumsal işlevselliğin belirgin olarak düşmesi.
Bu bozukluk, ulaşılabilir yiyecek olmaması ya da kültürel olarak onaylanan bir uygulama ile daha iyi açıklanamaz.
Bu yeme bozukluğu, yalnızca anoreksiya nervoza ya da bulimiya nervo- zanın gidişi sırasında ortaya çıkmamaktadır ve kişinin vücut ağırlığını ya da biçimini nasıl algıladığıyla ilgili bir bozukluk olduğuna ilişkin bir kanıt yoktur.
Bu yeme bozukluğu, eşzamanlı bir sağlık durumuna bağlanamaz ya da başka bir ruhsal bozuklukla daha iyi açıklanamaz. Bu yeme bozukluğu, başka bir durum ya da bozukluk bağlamında ortaya çıkarsa; söz konusu durum ya da bozukluğun yol açabileceğinden daha ağır olur ve klinik açı­dan ayrıca ele almayı gerektirir.
Gereksinimlere göre erke (enerji) alimim kısıtlama tutumu, kişinin yaşı, cin­siyeti, gelişimsel olarak izlediği yol ve beden sağlığı bağlamında belirgin bir biçimde düşük bir vücut ağırlığının olmasına yol açar. Belirgin bir bi­çimde düşük vücut ağırlığı, olağan en düşüğün altında ya da çocuklar ve gençler için beklenen en düşüğün altında olarak tanımlanır.
Kilo almaktan ya da şişmanlamaktan çok korkma ya da belirgin bir biçim­de düşük vücut ağırlığında olmasına karşın kilo almayı güçleştiren sürekli davranışlarda bulunma.
Kişinin vücut ağırlığını ya da biçimini nasıl algıladığıyla ilgili bir bozukluk vardır, kişi, kendini değerlendirirken vücut ağırlığı ve biçimine yersiz bir önem yükler ya da o sıradaki düşük vücut ağırlığının önemini hiçbir zaman kavrayamaz.
Yineleyici tıkınırcasına yeme dönemleri. Bir tıkınırcasına yeme dönemi aşağıdakilerin her ikisi ile belirlidir:
Bu dönem sırasında yemek yemeyle ilgili denetiminin kalktığı duyu­munun olması (öm. kişinin yemek yemeyi durduramadığı duygusu, ne ya da ne denli yediğini denetleyemediği duygusu)
Kilo almaktan sakınmak için, kendi kendini kusturma, iç sürdüren (laksa- tif) ilaçları, idrar söktürücü (diüretik) ilaçlan ya da diğer ilaçları yanlış yere kullanma, neredeyse hiç yememe ya da aşırı spor yapma gibi yineleyen, uygunsuz ödünleyici davranışlarda bulunma.
Bu tıkınırcasına yeme davranışlarının ve uygunsuz ödünleyici davranışların her ikisi de, ortalama, üç ay içinde, en az haftada bir kez olmuştur.
Kendilik değerlendirmesi, vücut biçiminden ve ağırlığından yersiz bir bi­çimde etkilenir.
Bu bozukluk, yalnızca anoreksiya nervoza dönemleri sırasında ortaya çık­mamaktadır.
Bu dönem sırasında, yemek yemeyle ilgili denetiminin kalktığı duyu­munun olması (örn. kişinin yemek yemeyi durduramadığı duygusu, ne ya da ne denli yediğini denetleyemediği duygusu)
Tıkınırcasına yeme dönemlerine aşağıdakilerden üçü (ya da daha çoğu) eşlik eder:
Bu tıkınırcasına yeme davranışları, ortalama, üç ay içinde, en az haftada bir kez olmuştur.
Tıkınırcasına yemeye, bulimiya nervozada olduğu gibi yineleyen uygunsuz ödünleyici davranışlar eşlik etmez ve tıkınırcasına yeme, yalnızca bulimiya nervoza ya da anoreksiya nervozanın gidişi sırasında ortaya çıkmamaktadır.
Klinik açıdan belirgin bir sıkıntıya ya da toplumsal, işle ilgili alanlarda ya da önemli diğer işlevsellik alanlarında işlevsellikte düşmeye neden olan, beslenme ve yeme bozukluğunun belirti özelliklerinin baskın olduğu, ancak bunların bes­lenme ve yeme bozuklukları tanı kümesindeki herhangi birinin tanısı için tanı ölçütlerini tam karşılamadığı durumlarda bu kategori kullanılır. Tanımlanmış diğer bir beslenme ve yeme bozukluğu kategorisi, beslenme ve yeme bozuk­luklarından herhangi özgül biri için tanı ölçütlerini karşılamamanın özel nedeni klinisyenlerce tartışılmak istendiğinde kullanılır. Yazarken, “tanımlanmış diğer bir beslenme ve yeme bozukluğu” diye yazmanın ardından özel neden yazılır (örn. “düşük sıklıkta bulimiya nervoza”).
“Tanımlanmış diğer” adı kullanılarak belirlenebilecek görünümler için ör­nekler şunlardır:
Değişiktür (atipik) anoreksiya nervoza: Belirgin kilo kaybına karşın kişinin vücut ağırlığının olağan sınırlar içinde ya da olağan sınırların üzerinde olmasının dışında anoreksiya nervoza için bütün tanı ölçüt­leri karşılanır.
Bulimiya nervoza (düşük sıklıkta ve/ya da sınırlı süreli): Tıkınırca- sına yemenin ve uygunsuz ödünleyici davranışların, ortalama, haftada bir kezden daha az ve/ya da üç aydan daha kısa süreli olması dışında bulimiya nervozanın bütün tanı ölçütleri karşılanır.
Tıkınırcasına yeme bozukluğu (düşük sıklıkta ve/ya da sınırlı sü­reli): Tıkınırcasına yemenin, ortalama, haftada bir kezden daha az ve/ ya da üç aydan daha kısa süreli olması dışında tıkınırcasına yeme bozukluğunun bütün tanı ölçütleri karşılanır.
Çıkarma bozukluğu: Vücut ağırlığını ya da biçimini etkilemek için, tıkınırcasına yeme olmadan, yineleyen çıkarma davranışı (örn. kendi kendini kusturma ya da iç sürdüren [laksatif] ilaçların, idrar söktürücü [diüretik] ilaçların ya da başka ilaçların yanlış yere kullanımı).
Gece yemek yeme bozukluğu: Uykudan uyanarak yemek yeme ya da akşam yemeğinden sonra aşırı yiyecek tüketme ile kendini göste­ren, yineleyen gece yemek yeme dönemleri. Yemek yendiğinin ayrı­mında olunur ve yemek yendiği anımsanır. Gece yemek yeme, kişi­nin uyku-uyanıklık döngüsündeki değişiklikler ya da yerel toplumsal değerler gibi dış etkilerle daha iyi açıklanamaz. Gece yemek yeme, belirgin sıkıntıya ve/ya da işlevsellikte düşmeye neden olur. Düzensiz yeme örüntüsü, tıkınırcasına yeme bozukluğu ya da madde kullanımı da içinde olmak üzere, başka bir ruhsal bozuklukla daha iyi açıklana­maz ve başka bir sağlık durumuna ya da bir ilacın etkisine bağlana­maz.
Klinik açıdan belirgin bir sıkıntıya ya da toplumsal, işle ilgili alanlarda ya da önemli diğer işlevsellik alanlarında işlevsellikte düşmeye neden olan, beslenme ve yeme bozukluğunun belirti özelliklerinin baskın olduğu, ancak bunların bes­lenme ve yeme bozuklukları tanı kümesindeki herhangi birinin tanısı için tanı ölçütlerini tam karşılamadığı durumlarda bu kategori kullanılır. Tanımlanmamış diğer beslenme ve yeme bozukluğu kategorisi, beslenme ve yeme bozuklukla­rından herhangi özgül biri için tanı ölçütlerini karşılamamanın özel nedeni klinis- yenlerce belirlenmek istenmediğinde ve daha özgül bir tanı koymak için yeterli bilgi olmadığı durumlarda (örn. acil servis koşullarında) kullanılır.
Konya Klinik Psikolog sitesi olarak Konya Yeme Bozuklukları Günlüğü isimli bu yazımızda sizlere belirtiler hakkında kısaca bilgi vermeye çalıştık. Lütfen bu yazıdan esinlenerek kendi kendinize bir teşhiste bulunma yanılgısına düşmeyiniz.