Bütçemi geri istiyorum - Yenibiriş İş Yaşamı
Ana Sayfa Makale Bütçemi geri istiyorum
Yazar: admin@test.comTarih: Kasım 05, 2009 Kategori: MakaleYorum Yok
Bir yandan orta kademeyi güçlendirme çalışmaları devam ederken, diğer yandan hızla gelişen bilişim sektörünün hikmetlerinden de yararlandılar. Güçlendirdikleri yöneticilerin tanımlanan yetki sınırları içinde çalışmalarını temin etmek ve yaptıkları her eylemden hesapverebilir olmalarını sağlamak için alt yapıya ciddi yatırım yaptılar.
Orta kademenin güçlendirilmesinde, hem hareket serbestisi sağlayan hem de kurumsal sınırlamalar getiren araçların başında bütçe geliyordu. Yılbaşında yöneticiler hem gelir hem de gider kalemlerinde bir sonraki yılı ay ay planlıyor, sabahlara kadar uzayan ve zaman zaman sert tartışmalara sahne olan toplantılarda üst yönetim ile el sıkışıyordu.
Bu mutabakatın ardından yeni bütçe ile yeni yıla giriyorlar ve satınalma talepleri bütçelerindeki sınırlar içinde kaldığı müddetçe kimseden onay almadan işlerini gerçekleştiriyorlardı. İstisnai bir durumla karşılaştıklarında ise hiyerarşik silsileyi takip ederek gerekli onayları alıyorlardı.
Bütçe birimi de her ay gerçekleşen ve bütçelenen değerleri karşılaştırmalı olarak yayınlayarak hem üst yönetimi hem de birimleri bilgilendiriyordu. Fark etmişsinizdir, buraya kadar hep cümlelerimde “di’li geçmiş zaman”ı kullandım. Gönlümden “şimdiki zaman”ı hatta “geniş zaman”ı kullanmak geçmiş de olsa üzülerek söylemem gerekir ki, güçlendirme konusunda bir yere geldiğini iddia eden şirketler dahi, 2009 yılını pek böyle geçirmedi.
Neredeyse şirketlerin tümü krizin yarattığı belirsizlik ortamının etkisiyle 2009 yılı bütçe oluşturma çalışmarını zaten gecikerek tamamladılar. Yıl içinde “bütçe ile yönetim” yaklaşımını bir kenara atıp, üç lira da olsa bir milyon lira da tüm satınalma kararlarını en üst kademeye onaylattılar. Birçok üst kademe yöneticinin imza atmaktan sağ kolları (solakların sol kolları) kas yaptı.
Bütçe ile yönetim konusunu henüz oturtamamış firmalarda ise bu durum daha vahim noktalara ulaştı. Bu firmalarda onay süreçlerine yeni kademeler eklendi. Satınalma taleplerinin onaylanması haftalar mertebesine uzadı.
Dengede olan bir duruma dışardan etki yapıldığında, karşı bir tepki oluşması pek gecikmiyor. Nitekim üst yönetimin bütçe kullanımına sınırlama getirmesiyle beraber orta kademe de kendini korumak için özel tepkiler geliştirdi.
Bunlardan ilki yedekli çalışma yaklaşımı. (Dikkat ederseniz, yazı dilimde bu andan itibaren “şimdiki zaman”ı kullanmaya başladım, çünkü şu an bunlar yaşanıyor.) Bu yaklaşımı benimseyen orta kademe yöneticiler, ihtiyaç duydukları malzemenin satınalma onayının gecikmesinden ve işlerinin bu yüzden aksamasından dolayı ihtiyacından fazla talepler oluşturarak güvenlik stoğu oluşturuyorlar. Böylelikle işlerinin durmasını önlediklerini düşünüyorlar. Bunu farkeden üst yönetim de iç dedektiflik sistemi oluşturarak bu koltuk ambarlarına baskınlar yaparak stokçuları enselemeye çalışıyor. Gizliden gizliye başlayan bu gerilla harbi, bugünlerde artık alenen konuşulur ve tartışılır bir hale gelmiş durumda.
Bütçe kullanımına getirilen kısıtlamaya tepki vermeyip daha uysal davranmayı tercih eden orta kademe yöneticiler de yok değil. Bu kişiler iyimser olarak başladıkları bu süreçte iyimserliklerinin bedelini ödüyorlar. Her alımları acil oluyor ve müşteri taleplerine yetişebilmek için kapı kapı dolaşıp satınalma taleplerini onaylatmak için koşturuyorlar. Bu koşuşturmadan bitkin düşmüş durumdalar ve bu duruma daha ne kadar dayanabilirler, Allah bilir.
Bitkin düşen orta kademe yöneticilerden bazıları, bir de bu sürecin başlangıç aşamasından itibaren bazı yöneticiler “Böyle çalışma mı olur? Hem müşterinin taleplerini karşılamaya çalışacağım hem de kapı kapı dolaşıp onay isteyeceğim? Bana ne! Ne olursa olsun!” moduna girip vitesi boşa alıyorlar. Hem memnuniyetsizliği artan müşterinin şikâyetlerine hem de müşteriden gelen şikâyetlere sinirlenen üst yönetimin tepkilerine kulak tıkıyorlar. Artık hiçbir şey onların umurunda değil…
Gördüğünüz gibi bütçe kullanımına getirilen kısıtlamalar, içinde birçok verimsizliği barındırıyor. Bu uygulamanın üst yönetim ve orta kademe arasındaki ilişkilerde yarattığı tahrifattan ise hiç bahsetmek istemiyorum. Aslında kriz döneminde tasarruf sağlamak için yapılan bu girişimin ne tür olumsuz sonuçlar ortaya çıkardığı net bir şekilde görülüyor.
İnsanın aklından, keşke bütçeler kısılsa dahi orta kademe kısılmış bütçe sınırı içinde kendi inisiyatifi ile hareket edebilse, her hareketini birine onaylatma zorunluluğu yaşamasa diye geçiyor.
Ne yapalım, yine iyimserliğimizi koruyalım. Bu uygulamanın ilk kez böyle büyük bir krizle karşılaşmaktan kaynaklandığını düşünelim ve 2010 yılında bu hatadan geri adım atılacağını umut edelim.
Ancak gerçekleri de yadsımayalım. Böyle bir adım atmak cesaret gerektiriyor ve maalesef cesur olunacak nokta birçok üst yönetimin alışkın olduğu yeni iş geliştirme alanıyla ilgili değil. Pek de alışkın olmadıkları kurumsal gelişim alanıyla yani gücünü devretmek ve orta kademeyi güçlendirmek ile ilgili…