Şampiyona 'el' verdiler | İlker Akgüngör
El, kol ve ayak kayıplarının tek çözümü olan protezler, yapay zeka ile geliştirilerek engellilerin hayatını daha kolay hale getiriyor. Bu protezlerin en iyilerinden biri Türkiye’de üretildi. Bilgisayar mühendisi iki arkadaş Semih Çelik (30) ve Erdem Tatlı’nın (28) ürettiği ‘akıllı protez’ benzerlerinin ötesinde yetenek ve beceriye sahip bulunuyor.
VATAN’a konuşan Aiborne Robotik’in kurucularından Semih Çelik projeyi şöyle özetledi: “Dünyadaki en iyi protezlerden daha iyisini yapmak için yola çıktık. Yazılımı ve mekanik tasarımı tamamen bize ait. Akıllı protez şu an prototip aşamasında bulunuyor. Paralimpik milli yüzücü Muhammed Ali Aydın tarafından test ediliyor.”
Semih Çelik akıllı protezin nasıl çalıştığını şöyle anlatıyor: “Gelişmiş protezlerde kontrol sıkıntısı oluyor. Şu anki ürünlerde algılanan komut sayısı düşük. Özellikle dirsek üstünde kontrol zor. Dirsek altında bütün parmakların kası varken, dirsek üstünde az bir kas grubu bulunuyor. Kas sayısı az olunca verilebilen komut sayısı düşüyor. Biz öğrenme sistemini uyguluyoruz. Akıllı protezin içinde iki adet öğrenen sistem bulunuyor. Hareketleri algılayan 8 sensör bulunuyor. Sensörler sinirden geçen elektrik akımı ve kasın aktivitesini algılıyor. Kullanıcının elini kullanırken yaptığı hareketlerin verisini kaydediyoruz. Yapay zeka sistemi bu verileri öğreniyor. Ardından kullanım sırasında daha önce öğrendiği bu bilgilere göre o an hangi komutu uygulamak istediğini bularak karar veriyor.”
Semih Çelik akıllı protezle spor yapmanın bile mümkün olduğunu söylüyor: “Ağırlığı 3 kg olan ve paslanmaz yay çeliğinden ürettiğimiz akıllı protez için paralimpik milli yüzücü Muhammed Ali Aydın ile çalışıyoruz. Soket ona göre geliştirildi. Aydın’ın temel ihtiyacı görsellikten ziyade spor yapabilmek. Spor salonundaki bir çok alet iki kolla çalışıyor. Ana iskeletinin sağlamlığı ve mekanik yapısıyla belli yoğunluktaki spor aktivitelerinde kullanabiliyor.”
Semih Çelik seri üretim sürecine dair şöyle konuşuyor: “Seri üretime geçmesi için sertifikasyon ve belgelendirme süreçleri var. CE belgesi gibi belgeleri almamız ve Sağlık Bakanlığı’nın listesine girmemiz gerekiyor. Bu süreç için bize destek ve yatırım gerekiyor. Patent başvurusu için uğraşıyoruz. Şu anda öğrenme sistemi olmayan protezler yurt dışında 50 bin Euro civarında satılıyor. Akıllı protez ise çok daha ucuz olacak.”
“Avrupa düzeyinde bir protez”
Boğaziçi Üniversitesi rektörü Prof. Dr. Mehmed Özkan’ın liderliğinde yürütülen ‘insansı protez el’ projesinin danışmanlarından olan ve Türkiye’nin önde gelen ortopedi ve travmatoloji uzmanlarından Prof. Dr. Semih Takka, incelediği projeyi VATAN’a şöyle yorumladı: “Akıllı protezi çok beğendim. Oldukça iyi bir aşamadalar. Müthiş bir geleceği var. Protez kontrolü çok güzel yapıyor. Bu protezi şu anda hastalar üzerinde çok rahat kullanabiliriz. Buna insanların çok ihtiyacı var. Bir sonraki aşama mekanik parmakların ucuna koyacakları sensörlerle sıcak, soğuk ve dokunma hissini tattırabilirler. Türkiye ve uzuv kaybının çok olduğu Ortadoğu için mükemmel bir ürün. Avrupa’da yapılanlar düzeyinde bir protez olmuş.”
“Kolum varmış gibi hissettim”
29 Ekim 2018 Vatan Gazetesi 15. sayfa
NOT: Haberin 29 Ekim 2018 tarihli Vatan Gazetesi’nde yayınlanan hali buradan (http://www.gazetevatan.com/-kolum-varmis-gibi-hissediyorum–1213785-gundem/) okunabilir.