İspanya ve Portekiz de Tahıl ve Un Pazarı - PDF
Download "İspanya ve Portekiz de Tahıl ve Un Pazarı"
1 İspanya ve Portekiz de Tahıl ve Un Pazarı İspanya da 120 un değirmeni olduğu bilinmektedir. Bu değirmenlerin çok büyük bir çoğunluğu yılda 2000 tonun üzerinde kapasiteyle çalışmaktadır. Pazarın yüzde 75 ten fazlasını ise sayıları 5 i geçmeyen birkaç değirmenin elinde bulundurduğu biliniyor. Portekiz de ise oldukça az sayıda un değirmeni bulunmaktadır. Bu değirmenler ağırlıklı olarak Lizbon ve Porto gibi şehirlere dağılmış şekildedir. Un değirmenciliği endüstrisinin ise iki ana değirmen grubundan oluştuğu ve bu iki değirmen grubunun ülkedeki pazarın yüzde 65 ini elinde bulundurduğu belirtilmektedir. Yüzölçümü km2 olan İspanya, Avrupa Birliği nin ve Batı Avrupa nın Fransa dan sonra en büyük ikinci ülkesi olarak Avrupa kıtasının güneybatısında bulunan İber Yarımadası nda yer almaktadır. Ülkenin başlıca şehirleri, başkent Madrid, Barselona, Valensiya, Sevilla, Zaragoza ve Malaga olarak sıralanabilir. Avrupa da İsviçre den sonra ikinci en dağlık ülke olan İspanya da, plato ve yüksek ovaları çevreleyen dağların batı kesimleri hariç, yarımadanın beşte ikisinden fazlasını sıradağlar kuşatır. Portekiz, ya da resmî adıyla Portekiz Cumhuriyeti Avrupa nın güneybatısında İber Yarımadası üzerinde yer alan, Avrupa Kıtası nın en batıdaki ülkesidir. Portekiz kuzeyden ve doğudan İspanya, güneyden ve batıdan da Atlas Okyanusu ile çevrilidir. Atlas Okyanusu nun kuzey yarımküredeki bölümünde bulunan Azorlar ve Madeira takımadaları özerk yönetimleriyle birlikte Portekiz in bir parçasıdır. Ülkenin başlıca şehirleri, başkent Lizbon, Porto, Amadora, Braga olarak sıralanabilir. GENEL EKONOMİK GÖRÜNÜM Dünyanın 14. Avrupa Birliği nin 5. büyük ekonomisi olan İspanya hizmet sektörü temelli modern bir ekonomiye sahiptir. Diğer Batı Avrupa ülkeleri gibi İspanya nın ekonomisi de 2. Dünya Savaşı nın ardından bir dönüşüm sürecine girmiş, bu süreçte tarım sektörünün önemi azalırken hizmetler sektörünün önemi giderek artmış ve bu sektör ekonominin hakim sektörü haline gelmiştir. Perakendecilik, turizm, bankacılık ve telekomünikasyon sektörleri ekonomik faaliyetin en önemli unsurlarındandır. Diğer taraftan GSYİH nin %23,1 lik kısmını oluşturan sanayi sektörü ekonomideki
2 önemini korumaktadır. İspanya genç ve iyi eğitimli nüfusla fiyatlarda rekabetçi ve yenilikçi uluslararası bir merkezdir. Ekonominin gelecekteki büyümesine yönelik çalışmalar yapılmakta ve bu yönde araştırma ve geliştirme faaliyetlerine çok önem verilmektedir. Portekiz 1986 yılında Avrupa Topluluğu na katılmasıyla giderek artan bir şekilde hizmet sektörü odaklı hale gelmiştir yılında tarım, ormancılık ve balıkçılık GSYİH nin %24 ünü oluştururken, 2014 yılında sadece %2,2 sini oluşturmuştur. Sektör toplam işgücünün %10,2 sini istihdam etmektedir. Sanayi, inşaat, enerji ve su sektörleri GSYİH nin %21,2 sini oluşturmakta ve işgücünün %23,7 sini barındırmaktadır. Hizmet sektörü ise GSYİH nin %76,6 sını ve işgücünün %66,1 ini oluşturmaktadır. Portekiz in coğrafi konumu da hizmet sektörünün büyümesini sağlamaktadır. Turizm endüstrisi hizmet sektörüne katkı sağlamaktadır. Geleneksel üretim sektörleri büyük oranda yerini daha fazla teknoloji içeren ve ülke ekonomisinin büyümesine katkıda bulunan otomotiv ve oto yan sanayi, elektronik, enerji, ilaç ve yeni teknoloji gibi yeni sektörlere bırakmıştır. TARIMIN YERİ VE ÖNEMİ İspanya da tarım sektöründe verim birçok Avrupa ülkesine daha düşük düzeylerdedir. Verimliliğin düşük olmasının sebepleri arasında son yıllarda yaşanan kuraklık ve düzensiz yağışların yanı sıra toprak kalitesinin düşüklüğü ve ülkenin büyük kısmında arazilerin verimsiz kullanımı sayılabilir. İspanya nın tarımsal işletme sayısı 1,3 milyon civarındadır. Ülkenin kuzey ve doğu bölgelerinde tarımsal işletmelerin çoğu çok küçükken güney bölgelerde özellikle de Andaluçya da çok geniş araziler mal sahiplerinin ilgisizliğinden dolayı kullanılmamaktadır. Ülkenin değişik bölgelerinde hüküm süren farklı iklim şartları ve toprak özelliklerine paralel olarak tarım ürünleri de çeşitlilik göstermektedir. Başta narenciye olmak üzere hemen her tür meyve ve sebzenin üretildiği İspanya da üzüm bağları ve zeytinlikler de üretim miktarı ve kapladıkları alan bakımından tarımsal üretimde önemli pay sahibidir. Portekiz de son birkaç on yıldan beri tarımın genel ekonomideki payının düşmesine rağmen, tarım hala en büyük işsizlik kaynağıdır. Tarım sektörü, tarıma ayrılan alanların artırılması ve yeni üretim tekniklerinin kullanılması gibi birkaç yapısal değişikliğe gitmiştir. Ancak buna rağmen bölgeler ve sektörler arasında farklılıklar varlığını sürdürmektedir. Portekiz de tarım küçük ve orta ölçekteki aile işletmelerine dayanmakta olup dağınık bir yapıya sahiptir. Portekiz de yetişen başlıca ürünler; tahıl (buğday, arpa, mısır ve pirinç), patates, üzüm (şaraplık), zeytin ve domatestir. İSPANYA DA TAHIL ÜRETİMİ BM Tarım ve Gıda Örgütü FAO nun verilerine göre ülkede üretim miktarının en yüksek olduğu tahıl ürünü arpadır. Arpa üretimi 2007/08 ve 2008/09 sezonlarında 11 milyon tonun üzerine çıkmış fakat 2009/10 ve 2012/13 sezonları arasında 5,9 ve 8,2 milyon ton arasında değişen miktarlarda gerçekleşmiştir. 2013/14 sezonunda 10 milyon tonu aşan arpa üretimi 2014/15 sezonunda tekrar düşüş göstermiş ve 6,9 milyon ton olarak kaydedilmiştir. Yüksek miktarda üretimi gerçekleştirilen bir diğer tahıl ürünü ise buğdaydır. Geçtiğimiz 10 sezonda 4 ve 7,6 milyon ton arasında değişen miktarlarda buğday üretimi yapılmıştır. En yüksek buğday üretimine 7,6 milyon ton ile 2013/14 sezonunda ulaşılmıştır. 2014/15 sezonunda üretilen buğday miktarı ise 6,4 milyon tondur.
3 İspanya da üretimi gerçekleştirilen diğer önemli tahıl ürünlerinin mısır ve pirinç olduğu görülmektedir. 2005/06 ve 2011/12 sezonları arasında 3 milyon ton dolaylarında gerçekleşen mısır üretimi 2011/12 sezonundan itibaren 4 milyon tonun üzerine çıkmış, 2013/14 sezonunda 4,9 milyon ton, 2014/15 sezonunda ise 4,6 milyon ton olarak gerçekleşmiştir. Pirinçte ise üretim miktarının 1 milyon tonun altında miktarlar kaydedildiği görülmektedir. 2009/10 sezonunda 900 bin tonun üzerine çıkan üretim miktarı 2012/13 sezonunda 881 bin tona düşmüştür. 2013/14 sezonunda 851 bin ton olarak kaydedilen pirinç miktarının 2014/15 sezonunda 863 bin tona yükseldiği görülmektedir. Tıpkı pirinç gibi yulaf üretiminde son üç sezonda 1 milyon tonu aşmayan miktarlar gözlenmiştir. 2013/14 sezonunda 964 bin ton olan yulaf üretimi 2014/15 sezonunda 670 bin tona gerilemiştir. İspanya nın darı, çavdar ve sorgum üretiminde 300 bin tonu aşmayan düşük rakamlar gözlenmektedir. PORTEKİZ DE TAHIL ÜRETİMİ BM Tarım ve Gıda Örgütü FAO nun verilerine göre Portekiz de üretim miktarının en yüksek olduğu tahıl ürünü mısırdır. Son on sezonda mısır üretimi giderek artmış ve 1 milyon tona yaklaşmıştır. 2007/08 ve 2010/11 sezonları arasında 600 bin ve 700 bin ton arasında gerçekleşen mısır üretim miktarı 2011/12 sezonunda 810 bin tona yükselmiştir. 2012/13 sezonunda 831 bin ton olarak kaydedilen mısır üretimi 2013/14 sezonunda 848 bin tona, 2014/15 sezonunda ise 933 bin tona ulaşmıştır. Yüksek miktarda üretimi gerçekleştirilen bir diğer tahıl ürünü ise pirinçtir. Pirinç üretim miktarı mısır ile kıyaslandığında oldukça düşük kalmaktadır. 200 bin tonun altında seyreden pirinç üretimi 2013/14 sezonunda 168 bin ton, 2014/15 sezonunda ise 162 bin ton olarak kaydedilmiştir. Portekiz de üretimi gerçekleştirilen diğer tahıl ürünü ise buğdaydır. 2005/06 ve 2009/10 sezonları arasında zaman zaman 200 bin tonun üzerine çıkan buğday üretimi 2010/11 sezonundan itibaren düşüşe geçmiş ve 90 bin tonun altına gerilemiştir. 2011/12 ve 2012/13 sezonlarında bin tona kadar gerileyen buğday üretimi 2013/14 ve 2014/15 sezonlarında tekrar 80 bin tonun üzerine çıkmıştır. Portekiz in arpa, yulaf ve çavdar üretiminde ise son üç sezonda 70 bini aşmayan miktarlar gözlenmiştir. İSPANYA DA TAHIL TİCARETİ BM Tarım ve Gıda Örgütü FAO nun verilerine göre İspanya nın ticaretini gerçekleştirdiği önde gelen ürün buğdaydır. Buğday ihracat miktarı 2005/06 ve 2013/14 sezonları arasında ağırlıklı olarak 500 bin ton dolaylarında kaydedilmiştir. 2010/11 sezonunda 438 bin ton olan buğday ihracatı 2011/12 sezonunda 567 bin tona yükselse de 2012/13 sezonunda 283 bin tona gerilemiştir. 2013/14 sezonunda kaydedilen buğday ihracatı ise 592 bin tondur. İspanya nın ticaretini gerçekleştirdiği bir diğer önemli tahıl ürünü ise pirinçtir. Son on sezonda, 150 bin ton dolaylarında pirinç ihraç edilmiştir. 2009/10 sezonunda 97 bin tonla en düşük ihracat miktarı izlenirken, en yüksek pirinç ihracat miktarına 223 bin tonla 2012/13 sezonunda ulaşılmıştır. 2013/14 sezonunda kaydedilen ihracat miktarı ise 197 bin tondur. Arpa, mısır, çavdar ve yulaf ticaretinde ise 100 bin tonu bulmayan miktarlar söz konusudur.
4 İspanya nın tahıl ithalatında ise önde gelen ürün mısırdır. Mısır ithalat miktarı 2005/06 ve 2013/14 sezonları arasında ağırlıklı olarak 4-6 milyon ton dolaylarında kaydedilmiştir. 2010/11 sezonunda 3,9 milyon tona gerileyen mısır ithalatı 2011/12 sezonunda 4,8 milyon tona, 2012/13 sezonunda da 6 milyon tona yükselmiştir. 2013/14 sezonunda kaydedilen mısır ithalatı ise 5,5 milyon tondur. İspanya nın ithalatını gerçekleştirdiği bir diğer önemli tahıl ürünü ise buğdaydır. Son on sezonda, 3,4 ve 7,4 milyon ton arasında buğday ithal edilmiştir. En yüksek buğday ithalat miktarına 7,4 milyon tonla 2005/04 sezonunda ulaşılmıştır. 2011/12 sezonunda 4,3 milyon ton buğday ithal edilirken bu miktar 2012/13 sezonunda 5,4 milyon tona yükselmiş ancak 2013/14 sezonunda 3,4 milyon tona gerileyerek son on sezonun en düşük miktarı kaydedilmiştir. Arpa, pirinç, çavdar ve yulaf ithalatında ise 100 bin tonu aşmayan miktarlar söz konusudur. PORTEKİZ DE TAHIL TİCARETİ BM Tarım ve Gıda Örgütü FAO nun verilerine göre Portekiz in ticaretini gerçekleştirdiği önde gelen ürün pirinçtir. Pirinç ihracat miktarı 2005/06 ve 2013/14 sezonları arasında ağırlıklı olarak 20 bin ton dolaylarında kaydedilmiştir. 2010/11 sezonunda 30 bin ton olan pirinç ihracatı 2011/12 sezonunda 25 bin tona, 2012/13 sezonunda ise 21 bin tona gerilemiştir. 2013/14 sezonunda kaydedilen pirinç ihracatı ise 30 bin tondur. Portekiz in ticaretini gerçekleştirdiği bir diğer önemli tahıl ürünü ise mısırdır. Son on sezonda, bin ton dolaylarında pirinç ihraç edilmiştir. 2006/07 sezonunda 6 bin tonla en düşük ihracat miktarı izlenirken, en yüksek mısır ihracat miktarına 98 bin tonla 2007/08 sezonunda ulaşılmıştır. 2013/14 sezonunda kaydedilen ihracat miktarı ise 27 bin tondur. Buğday, arpa, çavdar ve yulaf ticaretinde ise son üç sezonda 45 bin tonu geçmeyen miktarlar söz konusudur. Yeterli tahıl üretimi gerçekleştiremeyen Portekiz özellikle buğday, arpa ve mısır gibi tahıl ürünlerinde ithalata yönelmiştir. Portekiz in tahıl ithalatında ise önde gelen ürün ise mısırdır. Mısır ithalat miktarı 2005/06 ve 2013/14 sezonları arasında ağırlıklı olarak 1,5 milyon ton dolaylarında kaydedilmiştir. 2010/11 sezonunda 1,4 milyon ton olan mısır ithalatı 2011/12 ve 2012/13 sezonlarında 1,6 milyon tona yükselmiştir. 2013/14 sezonu mısır ithalatı yine aynı seviyede kalmış ve 1,645 milyon ton olarak kaydedilmiştir. İspanya nın ithalatını gerçekleştirdiği bir diğer önemli tahıl ürünü ise buğdaydır. Son on sezonda, 1,5 milyon ton civarında buğday ithal edilmiştir. En yüksek buğday ithalat miktarına 1,7 milyon tonla 2005/04 sezonunda ulaşılmıştır. 2011/12 sezonunda 1,2 milyon ton buğday ithal edilirken bu miktar 2012/13 sezonunda 1,3 milyon tona yükselmiş ancak 2013/14 sezonunda 1 milyon tona gerileyerek son on sezonun en düşük miktarı kaydedilmiştir. Pirinç, çavdar ve yulaf ithalatında ise son üç sezonda 100 bin tonu aşmayan miktarlar söz konusudur. İSPANYA VE PORTEKİZ DE UN DEĞİRMENCİLİĞİ Avrupa Un Değirmencileri Birliği ne göre İspanya da 120 un değirmeni olduğu biliniyor. Bu değirmenlerin çok büyük bir çoğunluğu yılda 2000 tonun üzerinde kapasiteyle çalışmaktadır. Pazarın yüzde 75 ten fazlasını ise sayıları 5 i geçmeyen birkaç değirmenin elinde bulundurduğu biliniyor. İspanya da üretilen buğdayın tamamına yakını un değirmenciliğinde kullanılmaktadır. Ancak İspanya
5 un üretiminde kullanılan buğdayın tamamını kendi başına üretememektedir. Söz konusu buğday tedarikinin yarısı ülke dışından sağlanmaktadır. Üretilen unun ise ağırlıklı olarak bisküvi ve kek gibi unlu mamullerin üretiminde kullanıldığı bilinmektedir. BM Tarım ve Gıda Örgütü FAO nun verilerine göre İspanya nın 2005/06 ve 2013/14 sezonları arasındaki un ihracatı 200 bin ton civarındadır. 2011/12 sezonunda 228 bin ton un ihraç edilmiş ve bu miktar 2012/13 sezonunda 206 bin tona gerilemiştir. 2013/14 sezonunda kaydedilen un ihracat miktarı ise 218 bin tondur. Un ithalatında ise giderek azalan miktarlar söz konusudur. 2006/07 ve 2009/10 sezonları arasında 200 bin tonun üzerinde un ithalatı gerçekleştiren İspanya 2010/11 sezonundan itibaren bu miktarı 75 bin tonun altına düşürmüştür. 2013/14 sezonunda kaydedilen ithalat miktarı 51 bin tondur. Tarım Ve Bahçecilik Geliştirme Kurulu nun (AHDB) verilerine göre Portekiz de oldukça az sayıda un değirmeni bulunmaktadır. Bu değirmenler ağırlıklı olarak Lizbon ve Porto gibi şehirlere dağılmış şekildedir. Un değirmenciliği endüstrisinin ise iki ana değirmen grubundan oluştuğu belirtilmektedir. Söz konusu iki değirmen grubu ülkedeki pazarın yüzde 65 ini elinde bulundurmaktadır. BM Tarım ve Gıda Örgütü FAO nun verilerine göre Portekiz in un ihracatı 2005/06 ve 2011/12 sezonları arasında 25 bin ton dolaylarında gerçekleşmiş ve 2012/13 sezonunda 35 bin tona, 2013/14 sezonunda ise 45 bin tona yükselmiştir. Portekiz in un ithalatı ise giderek artmaktadır. 2009/10, 2010/11 ve 2011/12 sezonlarında 50 bin ton civarında kaydedilen un ithalatı 2012/13 sezonunda 61 bin tona, 2013/14 sezonunda ise 74 bin tona yükselmiştir. Kaynak : Millermagazine
BALEAR ADALARI TİCARET VE EKONOMİ NOTU
T.C. BARSELONA BAŞKONSOLOSLUĞU TİCARET ATAŞELİĞİ BALEAR ADALARI TİCARET VE EKONOMİ NOTU BARSELONA-EYLÜL 2016 1.- GENEL BİLGİLER Özerk Topluluk: Balea Adaları Yüzölçümü: 4.992 kilometrekare Dil: İspanyolca,