Prof. Dr. Orhan Kılıç | STK MI? ZTK MI? - Elazığ Haber - Günışığı Gazetesi
İnsanların bir arada yaşamaya başlamalarından itibaren tarih boyunca bazı organizasyonlar içerisine girdikleri görülür. Özellikle toplumun ihtiyaç duyduğu alanlarda devlet politikalarına paralel veya alternatif projeler geliştirmek için bağımsız bazı organların devreye girmesi toplumsal bir gerekliliktir. Dernekler, vakıflar, sendikalar, meslek odaları, kooperatifler ve fikir kulüpleri önemli sivil toplum kuruluşları olarak bu ihtiyacı gidermek için kurulmuş örgütler olarak karşımıza çıkarlar.
Türkiye’de 4.500 civarında vakıf, 85.000’inin üzerinde ise dernek faaliyet gösteriyor. Bunlara kooperatifler, sendikalar ve meslek odaları da ilave edilirse bu rakam 150.000’i geçiyor. Nüfusla oranlandığı zaman bütün sivil toplum kuruluşları (STK) bağlamında ele alındığında yaklaşık her 500-550 kişiden birinin STK’lar ile bağlantılı olduğu görülecektir. Avrupa’da ise her 1 kişinin 3 STK ile bağlantısı olduğu ifade ediliyor.
STK sayısının düşük veya çok fazla sayıda olmasının çok da önemi yok aslında. Mühim olan bu kuruluşların nitelikli, aktif ve kuruluş amaçlarına uygun faaliyet göstermeleridir. İşte bu noktada ülkemizde ciddi manada bir eksiklik ve sıkıntının olduğunu rahatlıkla gözlemlemek mümkün.
STK’lar devlete veya siyasi iktidarlara mutlaka muhalefet edecek diye bir kural yoktur. Pekâlâ devlet ve STK kuruluşları birlikte çalışabilirler. Ancak bu anlayış, idarenin her icraatına veya isteğine peşin peşin evet denileceği anlamına da gelmemelidir. Bugün Türkiye’deki mevcut STK’ların çoğu yöneticilerinin belli amaçlarına yönelik olarak kurulmuş tabela dernekleridir. Şahsi bir takım hedeflere ulaşmak için birer basamak olarak kullanılmaktadırlar. STK’lar kuruluş amaçlarına uygun hareket edebilseler ciddi bir baskı grubu olabilirler ama bu yönde faaliyet gösteren kuruluş sayısı maalesef çok az.
“Kanarya Sevenler Dernekleri”nde, kanarya sevenlerin bir araya gelip kanaryalar üzerinde fikir alış verişinde bulunduklarını zannediyorsanız yanılıyorsunuz. İlçe adlarına kurulan derneklerin o ilçelerin gelişmesi veya sorunlarının çözülmesi için projeler üretip icra makamlarına sunduklarını düşünüyorsanız, hiç düşünmeyin böyle bir şey yaptıkları yok. Zaten bir derneğin isminde “sevenler” veya “yaşatanlar-yaşatma” ibareleri varsa ihtiyatlı yaklaşmak lazım. Cami veya okul yaptırma ve yaşatma derneklerini ayrı tutarsak diğerlerinin lokal veya kahvehane açmak için bir araç olarak kullanıldıklarını çok eskilerden beri biliyoruz. Bu anlayıştan dolayı olmalıdır ki bazı lüzumsuz ve garip isimli derneklerin kurulduklarına şahit oluyoruz.
Mesela; Ganyan Sevenler Derneği, Özdeveciler ve Deve Güreşini Sevenler Derneği, Tayland-Hint-Brezilya-Japon Horozunu Koruma ve Yaşatma Derneği, Yorkshire Irkı Kanarya Sevenler ve Yetiştirenler Derneği, Saunayı Sevenler Derneği, Volvo Mağdurları Derneği, Dolmuş Durağı Dayanışma ve Yardımlaşma Derneği, At Arabacılar Yardımlaşma Derneği, Kokoreççiler Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği, Yıkımcılar ve Enkazcılar Derneği, Mazda Araç Sahipleri Derneği, Dullar Sosyal Kültürel Dayanışma Derneği, Orman Avukatları Dayanışma Derneği gibi bazı enteresan örgütlere derneklerimizin içerisinde rastlamak mümkün.
İşin garibi, bazı kişilerin politik yönlendirmeler ile bu şekilde tabela derneği olan dernekleri bir araya toplayıp bir platform kurarak adeta toplumun kanaat önderleri gibi hareket etmeleri. Bu şekilde bir platformda yer alanların akıllarını siyasetin emrine sokup sipariş üzerine kamuoyu oluşturmaya çalıştıklarını ibretle ve hayretle izlemeye devam ediyoruz. Gerçek iştigal alanlarının dışındaki alanlarda bir algı oluşturmaya çalışıyorlar. Engellilerle veya bir ilçenin gelişmesi ile ilgili kurulmuş bir derneğin, bir meslek odasının, bir sosyal yardımlaşama derneğinin ve birtakım sendikaların kendi alanları dışında birçok konuda bir araya gelerek adeta belirleyici bir pozisyon almaları başka nasıl izah edilebilir ki? Birilerinin bir makama atanması veya azledilmesi bu dernek, sendika veya vakıfların işi midir? Görevi; yardıma muhtaç insanlara yardım etmek, engelli vatandaşların sorunlarını çözmek, temsilcisi oldukları işçi veya memurların hakkını ve hukukunu savunmak veya temsilcisi bulunduğu meslek gurubunun gelişmesi için projeler üretmek olanlar; bu asli vazifelerini bir tarafa bırakıp milletvekili adayı belirlemeye, rektör atamaya, müdür tayin etmeye veya kendilerini bir yerlere getirmeye çalışıyorlar. Ne yazık ki bu dernek veya vakıflar kuruluş amaçlarına uygun faaliyet yapmayı belki de en son olarak akıllarına getiriyorlar. Kuruluş amaçları farklı olan STK’lar sadece devletin genel güvenliği veya milli menfaatler konusunda birilerini dışlamadan veya ötekileştirmeden bir araya gelseler anlamak mümkün ama hazretlerin öyle bir derdinin olduğunu şu ana kadar pek göremedik.
Musiki dernekleri, Mehmetçik vakfı, şehit ve gaziler ile ilgili vakıflar veya dernekler ve Türk Ocakları gibi bir kısmı kamu yararına çalışan dermekler statüsüne alınmış birçok dernek maalesef bu platformlarda kendilerine yer bulamıyorlar.
STK’ların devletin ihtiyaç duyduğu alanlarda fikir üretmesi isteniyor veya bekleniyorsa bunların kendi alanlarına çekilip bir makam veya mevki kapma sevdası için mensubu bulundukları dernek veya kuruluşu araç olarak görmemeleri gerekmektedir. İcra makamlarının da bu kuruluşlar ile münasebeti sadece kuruluş amaçlarına uygun alanlardaki faaliyetleri ile sınırlı olmalıdır. Aksi halde daha birçok dernek kurulur ve bu derneklerin yöneticileri; bir milletvekili, üst düzey bir kamu görevlisi veya bir siyasetçinin katıldığı bir toplantıda ikbal uğruna yanlarına ilişip daha çok poz verirler. Kurdukları veya yöneticisi oldukları dernek veya vakıflar da Sivil Toplum Kuruluşu (STK) değil, olsa olsa Zıplama Tahtası Kuruluşu (ZTK) olurlar o kadar…
23 Ağustos 2017 15:08 ▬ 919 kez okundu
23 Ağustos 2017 18:45 ▬ 471 kez okundu
52729 kez görüntülendi