134) TÜRK BAYRAĞINI OLUŞTURAN ÖĞELERİN ANLAMI
Türk mitolojisinde, Türklerin renklerle ilgisi önemli bir yer tutar; mavi (gök mavisi, Türkuaz), beyaz/ak ve al/kızıl renkleri başta gelir.
Eski Şamani inançlara göre ateş, kötü ruhları kovar, insanın kötü ruhlardan temizler. Abdulkadir İnan’ın nakline göre, VI. Yüzyılda Göktürk Kağanına, elçi olarak gelen Bizans elçileri iki ateş arasından geçirilerek, onlarla beraber gelmesi muhtemel olan kötü ruhların kovulması sağlanıyordu. Bu adet Moğol saraylarında da var. Başkurt ve Kazak Türkleri, yağlı bir paçavrayı ateşleyip hastanın etrafında, “alaslama” dedikleri, “alas, alas” diye dolaştırarak, hastaya musallat olmuş kötü ruhları kovmuş oluyorlardı. Buna Anadolu’da “Alazlama” denilmektedir. Kızıl sözü, renk anlamının yanında, aynı mitolojik anlayıştan kaynaklanarak, bildiğimiz altın anlamında da kullanılır. Azerbaycan ve Türkistan lehçelerinde, altına “kızıl” derler, sözü kullanılır. Çok eski devirlerde para yerine değer olarak kürk kullanırlardı. Türkler kürke “ten/tın” derlerdi. En değerli kürkler de güneş kızıllığının (al) renginde olanlardı. Güneş kızıllığı renginde olan en değerli kürkler için de yine güneşin rengi olan “al” sözü ilaveli “al-tın” al kürk, kızıl kürk diyorlardı ki kıymetin değer birimi idi. Bugün, kıymet değeri olarak kullandığımız madene verilen altın (al-tın) adının anlamını kaynağı, anılan eski Türk anlayış ve kavrayışına dayanır. Türkistan Türklerinde, küçük bir gümüş sikke olup, genellikle sikkeye denilen, asrımızın ilk çeyreğine kadar Türkistan’da para birimi olarak kullanılan “tenge” sözü de aynı (al-kürk) “ten/tın” kökenlidir. Bugünkü Kazakistan Cumhuriyeti’nin resmi para biriminin adı da, anılan kürk adından türemiş “tenge”dir. Rusça’da para karşılığı olarak kullanılan “dengi” sözü de, Türkçe’den Rusça’ya geçmiş olan “tenge”nin Rusça söylenişidir.
Araştırmamızın ölçeğini biraz genişlettiğimizde, Türkiye’deki dağlık arazilerden Nil Vadisine kadar pek çok yerde “Ay tanrısı” tapınaklarının bulunduğu ve “Ay tanrısına” tapınmanın bir zamanlar bugün Orta Doğu olarak tanımlanan bu yörede en yaygın din olduğunun kaynaklarda ifade edildiğini görüyoruz. Ay tanrısı hilal formunda bir sembol ile temsil edilmekteydi. Bugün İslam’ın baz aldığı ay ve yıl hesaplaması da bildiğimiz gibi Ay’ın evrelerine dayanmaktadır. Bu bölgede yaşamış en önemli uygarlık Sümerlerdir. Ural-Altay dillerinin Sümer dili ile ilgisi bilimsel olarak saptanmış olup, Türkçe ve Macarca’nın sözcüklerinin benzeşmesinde %50’nin üzerinde bir orana rastlanmaktadır. Örneğin Sümer dilinde “dingir”, Türkçe’de “tengri” yani “tanrı”dır. Kültürel benzeşmelerin de çokluğu Sümerlerin orjininin de Orta Asya olup, Mezopotamya’ya sonradan göçler vasıtasıyla geldiklerini işaret etmektedir. Bu bakış açısı altında hilal, yıldız motiflerini yoğun olarak kullanmış olan Sümerlerin, bu sembolleri Orta Asya’daki köklerinden taşımış olması ihtimali kuvvetlidir. Zira Sümerlerin dini inanışlarında, Altay Şamanizmi’nin önemli etkisi göze çarpmaktadır. Ege adaları, Batı Anadolu ve Trakya’da arkeolojik kazılarda ele geçen sikkelerde hilal ve yıldız motifinin sıklıkla kullanıldığı görülmektedir. Bu durum bölgede yaşayan halkların inanışlarında bu motiflerin yer ettiğini işaret etmektedir. Milattan önce 1200 ve 100 yılları arasında Orta Asya Türk dilini konuşan Saka adı verilen halkın Avrasya’da yaşadığı da saptanmıştır. Birlikte kullanıldığı durumlarda hilal, ayı simgelerken, yıldızın güneş veya Venüs’ü ifade ettiği belirtilmektedir. Tarihi ve arkeolojik çalışmalar, hilal ve yıldız sembolünün kullanımını bir tarafta Sümerlerin inanışları vasıtasıyla Orta Asya Şamanizmine ve Türklerin atalarına, diğer tarafta ise Amerika yerlilerinin şamanizmine dayandırmaktadır. Bugün Türk Bayrağında yer alan hilal ve yıldız motiflerinin binlerce yıllık bir yolculukla bugüne kadar geldiğini ve orijininin Türk’lerinde ataları olan kadim dönemlerde yaşamış uygarlıklara dayandığını görüyoruz.
“134) TÜRK BAYRAĞINI OLUŞTURAN ÖĞELERİN ANLAMI” yazisina 6 Yorum yapilmis
Nuriye Özdinçer yorum tarihi 3 Mart, 2008 19:47
Türk Milletinin çok yıllara dayanan bir geçmişi olduğunu bilmekteyiz.Gurur duyuyoruz.O yıllardan bu günlere gelirken türlü engebeleri aştığı da tarihte kanıtlanmıştır.
Al rengin güneşin kızıllığından alarak kutsallaştıran düşünce kadar; yurt edinmek için savaşan şehitlerimizin kanının renginden aldığı gerçeğini de yok sayamayız…Al renk yakın tarihimizde ‘şehitlerimizin kanı’ ile özdeşleşmiş ve kutsallaşmıştır..
Doğan KAPKINER yorum tarihi 3 Mart, 2008 23:45
TŞEKKÜRLER YILMAZ BEY.
SAYGI İLE KALIN
Mehmet Kılınç yorum tarihi 18 Nisan, 2008 00:50
Al/kızıl renge kutsiyet izafe edilmesi ne derece doğrudur,tartışılır.Türklerin Tanrı’ya yakın olma maksadıyla kızıl tepelikli börk giymeleri de pek makul görünmüyor.Eski Türklerde Tanrı(Tengri) isminin aynı zamanda gök için de kullanılması dikkat çekicidir.Oğuz Destanında da Oğuz Kağan’ın yüzü “gök” rengindedir.Oğuz’a yol gösteren böri/kurt da gökten bir gök ışık halinde gelmiştir ve göğün rengini taşımaktadır(gök tüylü gök yelelidir).Bu husuların dikkate alınması gerekir.
Ayrıca bayrağımızda kullanılan hilali birtakım arkaik inançlara bağlamak da pek doğru ve hoş olmasa gerek.Hilalin ,hakimiyet ifadesi olan “yay”la olan bağlantısını gözden ırak tutmamak gerekir.Oğuz’un büyük oğulları olan Bozokların buldukları “altın yay”la Oğuz tarafından kendilerine hakimiyet hakkı veriliği de unutulmamalıdır.Üstelik eski Türk nançlarında bir tepsp gibi düz olan dünyayı bir kubbe gibi örten gök de kesit olarak bir yay şeklinde değil midir? Yay yani hilal cihan hakimiyeti idealini temsil etmiş olmuyor mu?
Yıldızın ise aslında bir güneş olduğu bilinmektedir.Bu sonradan beş köşeli yldız haline getirilmiştir.
Bu konuda Prof. Bahaeddin Ögel’in eserlerine de bir göz atılmasında fayda vardır.
elif kaya yorum tarihi 28 Nisan, 2008 17:01
beğendim şime yarar tank you
mahmut akçakı yorum tarihi 11 Mayıs, 2010 17:53
allah allah ne biçim yazmışın biz sana ak rengin anlamını soruyoz al rengin değillll
batuhansalcı yorum tarihi 15 Şubat, 2011 21:12