5. Var olmak
@mc_linguist·10 Oca 22:02
AHLAK ÜZERİNE BİRKAÇ SÖZ
İslam’ın doğuşundan bugüne “erdemli davranışlarbütünü ” anlamına gelen “Ahlak” kavramı Kur’anı Kerimde yer almaz. Arapça “h.l.k” kökünden türeyen ve “Hulk” kelimesinin çoğul biçimi olan Ahlak: içgüdüsel davranışlar anlamında olup bunlar bizim karakterimizi oluşturur. Bu nedenle de ahlak sonradan öğrenilmez. Hadislerde ise ahlak kelimesi sıkça kullanılmaktadır.
Her din sistemi kendine özgü bir ahlak anlayışına sahiptir. İslam bilginlerine göre ahlakın esasını alçak gönüllülük ve tevazu anlamına gelen“haya”oluşturur. Burada sözü edilen alçak gönüllülük ve tevazu kulun tanrı ve insanlara karşı göstermesi gereken alçak gönüllülüktür.
İslam tabii( naturelle) ahlak anlayışını reddeder. Ona göre ahlakın kaynağı bizzat tanrıdır ve ahlaki kurallar da tanrı tarafından konulur. Peygamberimizin “ Allah bana tevazu/inceliği öğretti “ hadisinde incelik/hoşgörü ve tevazu kelimesi karşılığında “ adab” kelimesi kullanılmaktadır. Bu durum gösteriyor ki, öğrenme yolu ile elde edilen erdemli davranışların ifadesi olan” adab”kavramını, yaratılıştan getirilen ahlakla ilişkilendirmek pek doğru değildir.
Peygamberimiz “Tanrım benim ilmimi artır” derken” adabı ilahi” den söz etmektedir. Aslında” ilahi adab” da bunu gerektirir.
İslami antropolojinin esasını insanın tanrı karşısındaki tutumu oluşturur. Bu nedenle insan hayatının temel amacının tanrıyı bilmek ve ona kul olmak olan İslami hümanizm, insanı merkeze alan modern hümanizme karşıdır. Burada Hz. Adem’le ilgili İslam’ın görüşü ortaya çıkmaktadır. Tanrı Ademi topraktan kendi suretinde yaratmış ,kendi ruhundan üfleyerek onu insan haline getirmiştir. Ancak burada özellikle belirtmek gerekir ki, suretten anlaşılması gereken fizik benzerlik değildir. Daha sonra meleklere ona secde etmelerini emretmiş. İblis ise onun topraktan, kendisinin ise ateşten yaratıldığını ileri sürüp bu emre karşı gelerek “Şeytan/ düşman” adını almıştır.Tanrının Ademe kendi ruhundan üflemesi onun tanrı ile irtibatını /iletişimini sağlamıştır.
İslam’a göre insan, Aristo’nun tanımladığı gibi beyinsel aktivitelerle donatılmış “ akıllı bir hayvan” değildir. Tanrı Adem’i yarattıktan sonra. varlıkların temel gerçekliklerini yani ” bütün isimleri” öğretmiştir. Melekler ise bu bilgilerden mahrumdur. İşte meleklerle insanlar arasındaki temel fark da budur. Tanrı Adem’e secde edin dediğinde onların itirazına “ sizin bilmediğiniz şeyleri ben biliyorum”demektedir.
Tanrı Adem’i yarattıktan sonra onu Havva ile cennetine koymuş ve onlara hangi ağacın meyvesinden yememeleri gerektiğini bildirmiştir. Tanrı bu durumu bildirmesine rağmen onlar yasak meyveden yemişlerdir. Tanrı daha önce onlara üflediği ruh vasıtası ile yasak meyveden yediklerini öğrenmiş bu nedenle de onları cennetinden kovmuştur. Burada insanın hürriyeti problemi ortaya çıkmaktadır. Tanrının insanı yaratması ve onu cennetine koyması tanrının tamamen “hür” olduğu anlamına gelir. İnsanın hürriyeti ise tanrıya itaat ettiği sürece ona bağlıdır. Yani tanrının emrettiklerini yaptığı ölçüde insan hürdür, yoksa değil. Zira ilk insan hür olmak için yerine getirmesi gereken görevi yapmamıştır. Şunu tekrar ifade etmek gerekir ki. Biz tanrının yap dediğini yaptığımız, yapma dediğini yapmadığımız zaman hür oluruz. Tanrı tarafından kendisine gerçeğin ne olduğunu anlama yetisi verilen insan bu gerçeği reddederse, bu ilk hata/ günah nesilden nesle intikal eder. Rahim olan tanrı vahy aracılığı ile insana bu hatasını onarma/hatasından dönme ,tövbe etme hakkını vererek bütün insanlığa leke süren, onu lekeleyen” asli suç” u da ortadan kaldırmıştır. Tanrının Adem ve Havva’ya yaptığı da budur. Yol ve yöntemleri farklı da olsa, Adem’den başlayarak bütün peygamberler insanlara mutluluğun yolunu göstermişlerdir.
İslam’ın öngördüğü insan vizyonu “orijinal/ kendine özgü” değildir. Zira Kur’an kendinden önce gelen vahye dayalı bütün dinlerdeki temel gerçekleri kabul etmiştir. Kur’an’da tanrı ile insanlar arasında bir anlaşmadan da söz edilmektedir. Bu da tanrının ruhları yarattığı zaman onlara “Ben sizin Rabbiniz değil miyim?” sorusuna verdikleri cevapla ortaya çıkmaktadır. Madem ki bütün ruhlar bu soruya” evet” dediler, bu ruhani anlayış hiç şüphesiz insanlar arasındaki kardeşliğin de bir ifadesidir. Bu, semitik dinler arasında ki kardeşliği ifade etmektedir. Ancak bu kardeşlik genetik değil, metafizik bir kardeşliktir. Tanrının adını farklı bir biçimde telaffuz etmemiz kardeş olmamıza engel değildir.
Her ne kadar biz tanrının varlık ve birliğine inanıyorsak da tarihin hiçbir döneminde insanlar ve dinler arasında bir birlik sağlanamamıştır. Kaç insan böyle bir birliğin oluşmasını istemektedir? Zira insan doğuştan unutkandır. Zaten Arapçada da” İnsan” kelimesi unutmak anlamına gelen “ nasiya” kökündendir. Bu nedenle o ışık karşısında karanlığı, yani cehaleti tercih eder. Kısaca insan sadakatsiz, yani Arapça kavramla” küfr “içindedir. Zira tanrının ona yaptığı iyilikleri bir anda silip yok eder. Bütün düşünürler ahlak = ethique den bahsetseler ve dünya çapında ortak bir ahlak ( ethiqueplanetaire) i anlayış kurmak/oluşturmak isteseler bu durum imkansız gözükmektedir.*
@lazcuk·03 Oca 18:08
İslam Düşünce Klasikleri Niçin Rağbet Görüyor?
Etimoloji sözlükleri KLASİK KAVRAMInın, "Roma halkının en üst sınıfıyla ilişkili olma" anlamındaki Latince classicustan geldiğini ve 17. yüzyıldan itibaren Fransızca ve İngilizcede "en üst sınıfa ait olan", "model olarak kabul gören" anlamlarında kullanıldığını belirtiyor. Sınıfsal anlamını içkin olarak korusa da klasik kavramı zaman içinde Avrupa açısından özellikle kendi medeniyet köklerini oluşturan Antik Yunan ve Roma'da ortaya konulmuş edebî, felsefî, bilimsel eserlere atıfta bulunur hale gelmiş görünüyor. Ancak klasiğin bu özel ve sınırlı anlamının dışında geniş bir kullanım alanının olduğunu hatırlatmakta yarar var. Bu geniş kullanım alanı açısından, klasik olarak nitelenen şeyin kendi dışındakiler için bir kriter ve ölçüt olması ön plana çıkıyor ki, bunu da aynı anlama gelen Yunanca kanon ile ilişkilendirmek mümkün.
Bu etimolojik açıklamalar klasiğin mahiyetine dair bazı ipuçları verse de kullanım alanının genişliği onu tanımlamayı da güçleştiriyor aslında. İlk anda klasiği edebî eserlerle özdeşleştirme eğiliminde olsak da felsefî, teolojik, bilimsel, hukukî, sanatsal, mimarî vb. her alanda klasik(ler)den söz etmek pekâlâ mümkün. Diğer yandan klasik, karşıtı gibi görünen moderne kıyasla "eski"ye delalet etse de bunun her zaman doğru olmadığı da bir gerçek; zira "yeni" olmasına rağmen klasikleşmiş eserler de var.
Peki, hangi özellikleri taşıyan -en genel anlamıyla- "eser"e klasik diyebiliriz? Her şeyden önce felsefî/fikrî bir derinlik taşıması veya böyle bir derinliği yansıtması klasik bir eserden beklenen ilk nitelik olmalı. Bu özelliğiyle klasik eser, ortaya konulduğu dönemi anlamak, anlamlandırmak isteyenler için öncelikli başvuru kaynağı olarak karşımıza çıkmakta. Diğer yandan, klasik eserlerin bu fikrî derinliği özgün bir üslupla ortaya koydukları ve bu açıdan kendi dönemlerinde veya sonrasında başka eserlere ilham kaynağı oldukları, dolayısıyla etki alanı geniş ve taklit edilebilir bir mahiyet arz ettikleri söylenebilir. Ancak bu etki alanı her klasik için aynı genişlikte olmayabilir. Bazı klasikler bu özelliklerini sadece belli bir medeniyet havzası içinde tebarüz ettirirken, bazıları ise farklı medeniyet ve kültür çevrelerinde kabule mazhar olabilmekte ve küresel ölçekte klasik olarak nitelendirilebilmekte.
Sözü, bu yazının esas konusuna doğru sevk ederken, genel anlamda klasiklere ilgi gösterilmesinin arkasındaki sebeplere de değinmekte yarar var. Bu sebeplerden bir kısmına, yukarıda bir eseri klasik haline getiren özelliklerden bahsederken işaret etmiş olduk zaten. Burada özel olarak klasiklerin konjonktürü aşan ve sıradan olandan farklılaşan yapılarını vurgulamak gerekiyor. İster bir medeniyet çevresine özgü olsun, isterse evrensel bir mahiyet arz etsin fark etmez, klasikler ortaya koydukları "standart" ile en geniş anlamıyla varlığı anlamlandırma çabamızda bizim için birer işaret taşı vazifesi görüyorlar. Hem insanoğlunun dünya üzerindeki serüvenini daha iyi anlamamıza yardımcı oluyor klasikler, hem de zamanın çok hızlı bir şekilde aktığı çağımızda kendimize ve çevremize dair doğru sorular sorabilmemizin imkânını sunuyorlar bize.
Türkiye'de Osmanlı'nın son döneminde başlayıp Cumhuriyet'in ilk yıllarında özel bir siyasî anlam etrafında sürdürülen Batı klasiklerine yönelik ilginin, -söz konusu siyasî anlamı zayıflamakla birlikte- halen canlı bir şekild devam ettiği gerçeğini bir kenara koyarsak, son yıllarda Türkiye'de İslam düşünce klasiklerine yönelik ilgide de özel bir artışın olduğunu vurgulamalıyız. Bazı yayınevlerinin, İslam düşüncesinin farklı alanlarındaki, çoğu Arapça olan klasik eserlerin Türkçe tercümelerini yayınlama konusunda özel bir ihtimam göstermeleri bir yana, bu yayın
faaliyetini de besleyecek şekilde, söz konusu klasik eserlerin okunmasını, muhtevalarının tâliblere aktarılmasını temel faaliyet alanı olarak belirleyen çeşitli kurumların belirmesi, üzerinde durulmayı hak eden bir olgu. Peki, bu olgu nasıl bir zeminde kendisine varlık alanı bulabiliyor? Hiç şüphesiz Türkiye'nin dönüşen sosyal ve buna paralel olarak değişen siyasî yapısının bu olgu üzerindeki önemli etkisi göz ardı edilemez. Çevreden merkeze doğru ilerleyen toplumsal kitlenin entelektüel ihtiyaçları ve bunun için gerekli koşulları sağlayan siyasî organizasyon, böyle bir ilginin ete kemiğe bürünmesinde öncelikli etken olarak değerlendirilebilir. Klasiklere rağbetin özellikle çok boyutlu dönüşüm devirlerinin eşiğinde arttığı gerçeğini dikkate alırsak, Türkiye'deki olguyu anlamlandırmamız daha kolay olabilir. Bu bağlamda Türkiye'de İslam düşünce klasiklerine yönelik artan rağbetin arkasında, hâkim medeniyetin baskın dünya görüşü karşısında kendi medeniyet köklerini keşfetmeye yönelik uyanan ve gelişen bir bilinç durumunun bulunduğu rahatlıkla ileri sürülebilir. Bilinç düzeyindeki bu türden dönüşümlere her zaman yeni bir tarihî anlatı ve bu anlatıyı destekleyecek yeni bir atıf ağının inşası eşlik eder ki, söz konusu yeni atıf ağında klasikler meşruiyet aracı olarak müstesna bir yere sahiptir. Bu açıdan bakıldığında, bir eserin klasik haline gelmesi, o esere özgü hususiyetler yanında o eserin nasıl bir tarihî ve güncel anlatının parçası haline getirildiğiyle de yakından ilgilidir. Bir başka ifadeyle, yüzyıllar boyunca hiç göze çarpmayan, esamisi dahi okunmayan bir eser, bir anlatının inşasında ifa ettiği kritik rol dolayısıyla pekâlâ sonradan klasik niteliğini kazanabilir.
İslam düşünce klasiklerinin yeniden keşfi noktasında Türkiye'de birbirini besleyen ve etkileyen ikili bir sürecin işlediği görülmekte. Bir yanda, dönüşmekte olan toplumsal ve siyasî yapının ihtiyaçları dikkate alınarak çoğunlukla siyasî figürlerin öncülüğünde ve genellikle hamaset düzeyinde ilerleyen, kitlelerin duygularına hitap etmeyi önceleyen yeni bir tarihî anlatı ve ilmî/entelektüel gelenek inşasına yönelik bir tavır söz konusu. Diğer yanda ise şimdiye kadar gerek oryantalistler gerekse onların etkisini derinden derine taşıyan yerli ilim insanlarınca ortaya konulan İslam düşünce tarihiyle ilgili ilerlemeci, savunmacı ve özgünlük arayışı merkezli anlatının zaaf noktalarını görerek alternatif bir İslam düşünce tarihi yazımının imkânlarını arayan daha ilmî ve hasbî bir yaklaşım bulunmakta. İlahiyat fakültelerindeki niceliksel artışa paralel olarak kendini her geçen gün daha güçlü bir şekilde gösterebilen ikinci tutumun, İslam düşünce klasiklerini bir tür "kutsal" metin olarak görüp onları okumanın bizatihi kendisini amaç haline getiren "geleneksel" tavırdan farklı olduğu da bu noktada vurgulanmalı. Zira söz konusu geleneksel yaklaşım açısından klasikler, modern dünyanın meydan okumalarıyla yüzleşmek yerine, İslam düşünce klasiklerinin yazıldığı dönemlerde yaşamayı tercih edenler için nostaljik ve güvenli bir
limandan ibaret. Bu tavır Türkiye'de hâlâ farklı düzeylerde azımsanmayacak sayıda takipçiye sahip olsa da, yukarıda işaret edilen köklü dönüşümlere cevap verebilecek bir perspektiften de tamamen yoksun.
İslam düşünce klasiklerine yönelik artan ilginin Türkiye özelinde arzu edilen sonuçları doğurmasının yolu, öncelikle sahih sorular/kaygılar ve doğru yöntemlerle bu eserlere yaklaşılmasından geçiyor. Bunun için klasikleri, ortaya konuldukları tarihî ve entelektüel zemin bağlamında anlayıp yorumlama çabasına hız kesmeden devam etmek elzem. Diğer yandan küresel ölçekte bütün medeniyet birikimlerinin klasikleriyle de anlamlı bir diyalog zemini oluşturularak günümüzde özelde müslümanların, genelde insanlığın yüz yüze geldiği teorik ve pratik sorunların çözümü noktasında klasiklerin sağlayacağı zengin imkânların peşine düşmek gerekiyor. Klasiklerin sadece tarihî birer obje olmayıp her zaman ve mekâna uygun kavrayış ve açıklamalar sunan "güncel" mahiyetlerinin gün yüzüne çıkabilmesi için de başka bir yol görünmüyor.
KitapKokanAdam El Munkız Mined Dalal'ı inceledi.
@KitapKokanAdam·23 Ara 2018·Kitabı okudu
11. Yüzyılda İslam memleketlerinde bir şaşkınlık hüküm sürüyordu. Bir taraftan türlü dini fırkalara (Ör:Talimiye/İsmailiye/Batıniye) mensup olanlar halkın zihnini karıştırıyor, diğer taraftan felsefe ile uğraşanlar İslam Akidesine aykırı bazı fikirler yayıyorlardı. Ehli Sünnet mezhebinden olan alimler bununla mücadele ettiler. Bu mücadelenin ön safında bulunanlardan biri de “El-munkız-ü-min-addalal”i kaleme alan büyük İslam Alimi, İslam Alemine yaptığı büyük hizmetlerden dolayı kendisine “Hüccetül İslam” denilen İmam Gazali’dir.
İmam Gazali’nin örnek alınası abidevi karakteri, dünya görüşü, çalışmaları, tespitleri, üstlendiği görev hakkında yazılacak/anlatılacak o kadar şey var ki bu anlamda kelimelerin yetersiz ve kifayetsiz kalacağını düşünüyorum..
Sadece şunu söyleyebilirim ki; Gazali adını gördüğünüz her türlü kaynağı ayırt etmeksizin okuyun, okunmasına vesile olun..
Ben tüm Ümmeti Muhammed’e iyiyi kötüyü ayırt etme anlamında bizlere ışık tutan yolumuzu aydınlatan bu nadide eseri kesinlikle okumalarını öneriyorum..
9.0/10 (82 Oy)
@Hcrt·20 Ara 2018
Kur’an’ın Dilsel Mahiyeti Prof. Dr. Cağfer KARADAŞ
İmam Matüridî, Kur’an’ın Arapça olarak yani lafız ve mana şeklinde Hz. Peygamber’e geldiğine “Hiç kuşkusuz, "Kesin olarak bunları ona bir insan öğretiyor" dediklerini biliyoruz. Oysa ona öğretiyor dedikleri kişinin dili yabancıdır, bunun dili ise açık seçik Arapça’dır. Allah’ın âyetlerine inanmayanlar yok mu, Allah onlara hidayet vermeyecek; onlar için elem verici bir azap vardır. Ancak Allah’ın âyetlerine inanmayanlar böyle bir yalanı uydurabilirler, asıl yalancılar onların kendileridir.” (Nahl 16/103-105) ayetlerini delil olarak getirir ve şayet sadece mana olarak gelseydi Yüce Allah insan tarafından öğretilmesini bir iftira olarak nitelemezdi diye yorum getirir.
Bütün bunlar gösteriyor ki vahiy, peygamberin konuştuğu dille indirilmiştir. Son Peygamber Hz. Muhammed Mustafa (sav) Arapça konuştuğu için Kur’an o dilde gelmiştir. Ancak geçmişte Batınîler (Karmatiler ve İsmaililer) günümüzde ise bir kısım çağdaş araştırmacı, Kur’an’ın mana olarak geldiğini, daha sonra Hz. Peygamber’in kendi diliyle onu ifade ettiğini iddia etmişlerdir. Yukarıdaki bilgiler doğrultusunda değerlendirildiğinde onların bu iddia ve kanaatlerinin isabetli olmadığı açıktır. Nitekim İmam Matüridî, Batınîlerin bu görüşünüTe’vilatü’l-Kur’an adlı tefsirinde eleştirmiş, reddetmiş ve Kur’an’ın hem lafız hem de mana olarak Allah tarafından Cebrail vasıtasıyla Hz. Muhammed’e indirildiğini net bir şekilde ifade etmiştir. (I, 74; III, 121, 541)
Şu da bir gerçek ki, kaynaklarda geçtiği gibi Cebrail, Hz. Peygamber’e çoğunlukla insan suretinde gelmiş, onunla Arapça iletişim kurmuş ve Kur’an metnini de Arapça olarak getirmiştir. Yusuf Suresinin başında geçen “Biz onu Arapça Kur’an olarak indirdik” (Yusuf 12/2) ayetinin anlamını Ebü’l-Leys es-Semerkandî, “Biz Cebrail’i Kur’an’ı Arap diliyle okusun diye Muhammmed’e gönderdik” şeklinde yorumlamıştır. (bk. Tefsîrü’s-Semerkandî, nşr. Adil Ahmed- Ali Muhammed, Beyrut 1427/2006 III, 149.)
“İşte, sakınsınlar yahut hatırlamalarını sağlasın diye onu Arapça bir Kur’an olarak indirdik ve onda uyarılarımıza tekrar tekrar yer verdik. Gerçekliğinde şüphe bulunmayan, her şeye hükümran olan Allah yüceler yücesidir. Sana vahyi tamamlanmadan Kur’an’ı okumada aceleci davranma ve "Rabbim! İlmimi arttır" de.” (Tâhâ 20/113-114) ayetlerinde geçtiği gibi Cebrail bizzat Kur’an’ı getirip okuduğunda Hz. Peygamber ezberleme veya kayıt ettirme gayretiyle acele ederdi. Bu ayette Hz. Peygamber’in aceleyle tekrar etmemesi veya hemen yazdırmaya yönelmemesi, Cebrail tarafından okuma işlemi tamamlandıktan sonra okuması veya imla ettirmesi emredilmektedir. Kıyame Sûresi 16-19 ayetlerinde de aynı hususa işaret edilir. (İbn Kesîr, Tefsir, ilgili ayet yorumu.) Bazı rivayetlerde buradaki acele etmesine yönelik uyarının; manasını açıklama, yazdırma veya acele hüküm verme şeklinde gelmesi yine Kur’an’ın lafız-mana bütünlüğü içinde geldiğini teyit eder. (Taberî,Tefsîr, ilgili ayet yorumu; Kurtubî,Tefsir ilgili ayet yorumu).
Hz. Peygamber, gelen Kur’an ayetlerini Cebrail okuyup bitirmeden okuma veya yazdırma hususunda uyarıldığına göre, O, Cebrail’den Kur’an’ı Arapça olarak dinliyordu ve Arapça olarak tekrar ediyordu. Çünkü Tâhâ ve Kıyâme Sûrelerinde ifade edildiği gibi lafız olmaksızın mananın tekrarı veya aceleyle okunması söz konusu olmaz. Bütün bu gerçekler Kur’an’ın lafız ve mana olarak Hz. Peygamber’in konuştuğu dil olan Arapça geldiğini göstermektedir. Mana olarak geldiği iddialarının doğru kabul edilmesi durumunda, bir yandan Hz. Peygamber’in tercüman konumuna düşmesi diğer yandan ise gelen mananın orijinal değil, tercüme metin olduğu anlamına gelir. Bu durum Kur’an’ın diğer dillere tercümelerinin de Kur’an kabul edilmesini beraberinde getirir. Halbuki diğer dillere yapılan tercümelerin veya yorumların Kur’an kabul edilemeyeceği hususunda İslam alimlerinin ezici çoğunluğunun ittifakı bulunmaktadır. Nitekim bu gün İncillere yöneltilen en büyük eleştiri, tespit edilen ilk İncillerin Hz. İsa’nın konuştuğu dilde değil, Yunanca olarak yazılmış olmasıdır. Bu da İncillerin orijinalliğinin bulunmadığının delili olarak sunulmaktadır. Çünkü hiçbir tercüme orijinal manayı tam olarak yansıtamaz ve bu yüzdendir ki bilimsel çalışmalarda tercümeler, ikincil metin kabul edilir.
Bununla birlikte şu gerçeği bilmekte de yarar vardır: Nasıl ki peygamberlere has olan ismet sıfatı imtihanı ortadan kaldırmadırmıyorsa, vahiy alması da peygamberi beşer üstü bir konuma çıkarmaz ve onun beşerî özelliklerini yok etmez. Bu konuda Yüce Allah bizi baştan uyarıyor ve Hz. Muhammed’e (sav) şöyle söylemesini emrediyor: “De ki: Ben sizin gibi bir beşerim. Şu var ki bana tanrınızın tek olduğu vahyolunuyor.”(Kehf 18/110) “De ki: ‘Ben size Allah’ın hazineleri yanımdadır’ demiyorum. ‘Ben gaybı da bilmem’. Size, ‘ben bir meleğim’ de demiyorum. Ben sadece bana indirilen vahye uyuyorum.” (En’âm 6/50). Bu ayetlerde peygamberin vahiy alması dışında diğer insanlardan bir farkının olmadığı açıkça ifade edilmektedir. Zaten birçok ayette Hz. Peygamber’in sadece tebliğ etmekle görevli olduğu, kimseyi zorla Müslüman yapmak gibi bir yükümlülüğünün bulunmadığı vurgulanmıştır. Onun birinci ve öncelikli görevi insanlara doğruları göstermek ve yaptıklarının ne gibi sonuçlar doğuracağını haber vermektir.
KUR’AN’IN MAHİYETİ KONUSUNUDAKİ GÖRÜŞLER
Kur’an’ın Allah’tan insana intikali ve mahiyeti konusunda İslam düşüncesinde dört temel görüş bulunmaktadır:
1. Ahmed b. Hanbel’in görüşü: Kur’an, Allah’ın kelamıdır, mahiyeti konusunda konuşmak doğru değildir. Ancak onun bazı taraftarları, Mu’tezile’ye yönelik aşırı retçi tavırları yüzünden okunan, dinlenen ve ezberlenen Kur’an lafızlarının dahi yaratılmamış olduğunu iddia etme aşırılığına düşmüşlerdir. (Ahmed b. Hanbel, er-Red ale’z-zenâdıka ve’l-Cehmiyye(Ali Sâmi en-Neşşâr, Ammar Cem’î et-Tâlibî, Akâidü’s-Selef), İskenderiyye 1971, s. 77-78; Ebü’l-Muîn en-Nesefî,Tebsıratü’l-edille, I, 383).
2. Mu’tezile’nin görüşü:Kur’an lafız ve mana olarak yaratılmış ve Cebrail vasıtasıyla Hz. Peygamber’e indirilmiştir. Onlar, yaratıldığı yerin Levh-i Mahfuz, Cebrail veya Hz. Peygamber olduğu konusunda ihtilaf etmişler. Ancak ağırlıklı görüşleri, Kur’an’ın lafız ve mana olarak Levh-i Mahfuzda yaratıldığı ve elimizde bulunan Kur’an’ın, orada bulunan Kur’an’ın ifadesi olduğu şeklindedir. Onlara göre okuduğumuz, yazdığımız ve dinlediğimiz Kur'an Allah’ın kelamıdır ve fiilidir yani Allah’ın yaratmasıyla meydana gelmiştir. Bunun ötesinde ne Ehl-i Sünnetin söylediği gibi Allah’ın bir kelam sıfatı vardır ne de Kur’an’ın ezeliliği söz konusudur. Görülüyor ki, Mu’tezile lafız-mana ayrımına değil, sadece Kur’an’ın yaratılmasına odaklanmıştır. (Ebü’l-Muîn en-Nesefî,Tebsıratü’l-edille, I, 385)
3. Ehl-i Sünnet kelam mezhepleri olan Eş’arîler ve Matürîdîlerin görüşü: Allah’ın kelamı olan Kur’an yaratılmamıştır. Ancak lafız-mana bütünlüğü içinde yaratılıp Cebril’e verilen ve oradan Hz. Peygamber’e gelen okuduğumuz, dinlediğimiz ve ezberlediğimiz Kur’an yaratılmıştır. Arapça olarak yaratılmış olan bu Kur’an, Allah’ın ezeli kelamına delalet etmektedir. Matüridîler bu ikili durumu, kelam-ı nefsî ve kelam-ı lafzî diye tasnif etmişlerdir. Kelam-ı nefsî, yaratılmamış olan Allah’ın kelamı; kelam-ı lafzî ise, Cebrail’e intikal ettiği andan itibaren yaratılmışlık vasfı kazanmış kelamdır. Eş’ariler ise bunu, yaratılmış varlıklarda bulunan kelam hâdistir ve Allah’ın ezelî kelamına delalet eder şeklinde formüle etmişlerdir. Bu kategoriyi Kerramiler,hikaye ve mahkiisimlendirmesiyle ifade etmişlerdir. İlk Ehl-i Sünnet kelamcıları olan İmam-ı A’zam Ebû Hanife ve İbn Küllab el-Basrî’nin bu görüşlerin oluşmasında ve şekillenmesinde katkısı büyüktür. (bk. Ebü’l-Muîn en-Nesefî, Tebsıratü’l-edille, I, 368-369, 383-384; Şehristânî,el-Milel ve’n-nihal, nşr. Abdulemir Ali Mehnâ, Ali Hasan Fâgur, Beyrut 1410/1990, I, 108).
4. Karmatî ve İsmailî diye de isimlendirilen Batınîlerin görüşü: Kur’an bir tasavvur ve hayal olarak Hz. Peygamber’in zihnine/kalbine indirilmiş, Hz. Peygamber de kendi lisanı ile bu manayı ifade etmiş yani lafza dökmüştür. (bk. Matüridî,Te’vilatü Ehli’s-Sunne, nşr. Fatıma Yusuf el-Hıyemi, Beyrut 142572004, III, 121, 541) Batınîlerin bu görüşünü, son zamanlarda bazı çağdaş araştırmacıların da dile getirdiği görülmektedir.
BATINÎ ANLAYIŞA YÖNELİK KISA DEĞERLENDİRME
Batınîlerin Kur’an’ın manası Allah’a, lafzı Hz. Peygamber’e ait şeklindeki anlayışa gitmelerinde, klasik felsefeden mülhem alem ve insan anlayışının etkisi büyüktür. Onlara göre alem ay altı ve ay üstü şeklinde iki kategoriye ayrılır. Ay üstü alem, cisim ve cismanî olandan arınmış, oluş ve bozuluş kanunlarına tabi olmayan ruhaniyet ve sermediyet alemidir. Ay altı alem ise tam tersine oluş ve bozuluş kanunlarına tabi cisim ve cismanî unsurlardan oluşur. İnsanın bedeni oluş ve bozuluşa tabi cisim, insanın nefsi/ruhu ise oluş ve bozuluşa tabi olmayan ay üstü aleme ait ruhani varlıktır ve oradan bilgi alabilme kabiliyetine sahiptir. Son akıl olan ve suretler veren akl-ı faal ile ittisal eden yani birleşen nefis/ruh, yetkinliğe erişir ve hakikat bilgisine sahip olur. Batınîler felsefeden mülhem aklı, kalem-i a’la veya Cebrail; nefsi ise levh-i mahfuz olarak isimlendirmektedirler.
Batınîlere göre Kur’an ruhaniyet alanı olan ay üstü alemden gelmiştir. Orada cismanî yani maddenin özelliği sayılan seslerden ve şekillerden oluşan araz kabilinden lafızların bulunması söz konusu değildir. Öyleyse Kur’an mana olarak ruhanî alemden yine ruhanî olan Cebrail vasıtasıyla Hz. Peygamber’in ay üstü aleme ait ruhuna gelmiş, O’nun cismani tarafını teşkil eden ve bedeninin konuşma aracı olan ağız ve diliyle lafza dökülmüştür.
Ehl-i Sünnet anlayışına göre ise alem, Allah’ın dışındaki her şeyi ifade eden bir yapının adıdır ve cevher, araz ve onların terkibi olan cisimlerden oluşmuştur. Dünya, ahiret, melek, cin, şeytan ve gök cisimlerinin tamamı alemin unsurlarıdır. Bu, cisimlerin kimisi latif görünmez, kimisi de kesif görünebilir. Dolayısıyla bütün alem cisimlerden müteşekkildir. Yeniden dirilmeden itibaren Ahiret hayatı da cismanî olarak gerçekleşecek ve devam edecektir. Ay üstü alemin ruhani olması diye bir şey söz konusu değildir. Melekler de görünmeyen cism-i latif varlıklardır. İmam Matüridî “Onlar cisimlerdir ama görünmezler” (Matüridî, Te’vilât Ehli’s-Sünne 1425/2004, IV, 560) diyerek meleklerin cisim olduğunu açıkça ifade etmiştir. Meleklerin cisim olduğunun göstergesi, Cebrail’in cisim olan insan suretine bürünebilmesidir. Dolayısıyla Batınîlerin alem anlayışı Ehl-i Sünnetin anlayışı ile taban tabana zıttır.
Öte yandan nasıl ki insan, ruh ve beden birlikteliğiyle bir anlam ifade ediyorsa, kelime de mana ve lafız birlikteliği ile bir anlam ifade eder. Tek başına ruhun ve tek başına bedenin insan kabul edilmesi söz konusu olmadığı gibi, kelime de sadece lafza veya manaya indirgenemez. Lafızlar mana için bir kalıptır. Kalıp bozulduğu veya değiştirildiği takdirde mananın bütünlüğü ve ölçüsü kaybolur. Batınîler sanki tam da bunun gerçekleşmesini istemektedirler. Böylece lafızdan kopardıkları manayı istedikleri gibi kalıba sokma imkanına kavuşmaktadırlar. Diğer bir deyişle istedikleri kelimeye çıkarlarına ve durumlarına uygun bir anlam yükleyebilmektedirler. Nitekim tarih boyunca Batınîlerde görülen en önemli haslet, yerine ve zamanına göre kelimelere anlam yükleyerek insanların kafalarını karıştırmak olmuştur. Takiyye tam da bu işlemin adıdır yani istediği manayı istediği kalıba yükleyerek, kimini gizleyerek kimini açığa çıkartarak planlarını yürütmeleridir. Böylece onlar kendi kafalarına göre ikiyüzlülük de yapmamış olmaktadırlar. Halbuki yaptıkları tam da ikiyüzlülüktür.
Son zamanlarda kutuplaşmaya yol açan İlahî kelamın dilsel mahiyeti üzerinden bir tartışma başladığı ve yürüdüğü görülmektedir. Tarihte kalmış, ümmetin çoğunluğunun görüşüne mazhar olmamış şaz bir takım görüşleri, bilgisi ve ilgisi olmayan halka taşımak bir aşırılık olduğu gibi, bu tartışma üzerinden bir tekfir propagandası başlatmak yani görüşleri ve yazdıkları üzerinden kişileri küfürle itham etmek de benzer bir karşı aşırılık gibi görünüyor. Meseleye Ehl-i Sünnt ve’l-Cemaat topluluğunun “Ehl-i Kıble tekfir edilemez” ilkesi çerçevesinde yaklaşmanın daha isabetli, orta yolu tutan ve kucaklayan bir tavır olacağında şüphe yoktur. Kaldı ki, Kur’an’ın mahiyetiyle ilgili tarihte yapılmış tartışmalarda hiçbir tarafın kazanç sağlamadığı görülen bir gerçektir. Yüzyıllarca süren bu tartışma, İslam dünyasında kutuplaşma ve parçalanmadan başka bir işlev görmemiştir. Bu gibi tartışmaların tek yararlı tarafı, ilim meclislerinde ve akademik ortamlarda fikir egzersizi veya beyin fırtınası şeklinde yapılmasıdır. Bu konuları, İlahiyat Fakültelerindeki derslerde öğrencilerle müzakere edilmesi de, bu çerçeveden değerlendirilmelidir Çünkü öğrenci bu gibi meseleleri öğrenmek ve bunlar üzerinden müzakere gücü kazanmak üzere oraya gelmiştir. Ancak bu gibi müzakereler asla dışarıya taşınmamalıdır. Sözgelimi bir tıp öğrencisinin kadavra üzerinde yaptığı işlemleri, dışarıya taşıyıp sağlıklı insanlar üzerinde denemeye kalkışması veya yaptığı işlemleri ilgisi olmayan insanlara aktarması ne kadar zararlı ve gereksizse, bu gibi tartışmaların ilim meclisi dışına yani bu konularla bilgisi ve ilgisi olmayan insanlara taşınması da aynı şekilde zararlı ve gereksizdir. Hasıl-ı kelam, ataların dediği gibi her taş yerinde ağırdır ve yine ilim geleneğimizin benimsediği gibi insanlara akılları, bilgileri ve ilgileri ölçüşünde hitap edilmelidir.
Dilek Ahlak Nizamı'ı inceledi.
@etimolojisever·03 Ara 2018·Kitabı okudu
Nurettin Topçu’ya ait olan bu eserin bir bölümünün tafsilatlı mütalaası olup umumi bilgileriyle başlayacağım incelememde kimi alıntılar da paylaşarak üzerinde bir miktar tefekkür ederek ilerleyeceğim. Bunun için evvela şunu söylemem gerekiyor; hani kitap okuyan insana duyulan bir saygı vardır ya; hakiki kitaplar okuyan ve bunu idrak ederek, şuurunu çalıştırarak sürekli işleyen zihinlere bir hayranlık duyarız. Kitap okuyan adama duyduğumuz bu hayranlığın altını dolduran hakikatli bir kitaptır Ahlak Nizamı; düşünen, düşündüren, düşündürmeye de sevk eden ve insanı bir değişime sevk eden hiç değilse bu iştiyakı sağlayan kıymetli bir kitaptır. Memleketin her ferdinin okuması gereken nitelikli kitaplar arasında bulunan Ahlak Nizamı; kendini beyaz yakalı kesimden sayan insanların yücelttiği kimi kavramların kof bir cevizin içindeki kurt gibi yiyip bitirici yanını göstermesi bakımından Ali Şeriati düsturunu gösteriyor; “Sizi rahatsız etmeye geldim.”
Kitap dört ana bölümden müteşekkil. Bunlardan birinci bölümde; yirmi temel başlık bulunmakta ve genel anlamda memlekete dair esasları incelediğini görüyoruz. Bunlar; maarif, basın, sanat, adalet, ekonomi ve ahlak gibi konular.
İkinci bölümde; İslam, inanç, kapitalizm ve komünizm konularını irdeliyor.
Üçüncü bölümde; Yahudilik ve İslam davası üzerinde durarak Yahudiliğe bilinçli ve bilinçsiz hizmetlerimizden söz ediyor.
Son bölüm olan dördüncü bölümde ise; bilhassa komünizmi didik didik ederek masonluktan hiçbir farkını görmediğini ve nasıl mücadele edileceğini, Hristiyan alemiyle bu ideoloji karşısında birlik olmak gerektiği çağrısında bulunuyor.
Bir buçuk asırdan beri yapılan inkılapların her biri bir şekil değiştirmeden ibaret kaldı. Her inkılabın kahramanı, milletin yaralı vücuduna yarayı örten yeni bir boya vurmakla onu kurtardığını sandı. Bu inkılapların her biri yeni bir İsrafil sûru üflerken , o sesle kendinden geçen zavallı bir nesil, battığı denizin derinliklerinden suların üstüne yükselip bir an havaya kavuşan şaşkın felaketzede gibi “kurtuldum!” diye bağırdı. Halbuki, yakında hiçbir kıyı yoktu ve onun akibeti az sonra yine aynı sulara gömülmek olacaktı. Bu gidişte kurtuluş alametinin tokluğuna delil mi istiyorsunuz? İşte İstiklal savaşında tek bir uzviyet halinde canlı bir bütün gibi dünya önünde ayaklanan milletimizin içinde şimdi birlikten bahsetmek düşünme ahlak ve iman birliğini kabul etmek güçleşmiştir. S-17
Türk milletinin Batı’ya olan inanılmaz hayranlığı, dilini ifsad etmesini bile sevimli buluşu bizi yavaş yavaş bitiren gizli yıkım ekipleridir. Kendi milletimize, aynı davanın insanlarına karşı takındığımız tavrın yavanlığı ve yersizliği bizi geriye götürüyor. Destek olmak şöyle dursun kaçmak gibi bir idealimiz oluşuyor. Hele ülke bir krize girse anında yurtdışı gidiş biletleri anında soruşturuluyor. Hazırı istiyoruz ve nazır olarak önümüzde bulunsun tüm imkanlar altın tepsiyle sunulsun istiyoruz. İsteklerimiz icraatlerimizle yarışsa açık ara kazananı olur. Fakat kaybeden, icraatlerini artırmadığı müddetçe yine biz oluyoruz. Kaçıyoruz, ancak nereye? Kendimizden çok uzaklara, kendinden kaçanlardan olmak gibi yerinden saymaya meyilli bir hareket içine giriyoruz. Bir yürüyüş bandında Dünya’yı dolaşıyoruz.
Neslimiz, kendi iradesinden, kendi varlığından bile o kadar şüpheli ki hayat ve mukadderatı hakkında bir hüküm verebilmek için mutlaka bir üstün otoritenin kuvvetine sığınmak lüzumunu duyuyor. O da yetmezse ölülerden yardım istiyor. En esaslı hayat ve mukadderat davarlının hallinde son hüküm olarak “falan böyle diyor, filan böyle demişti” sözü ile cemaatın şuur ve vicdanına zincir takıyoruz. Halbuki, ölüler ve başkaları, bizim düşüncemizin arızasız işlemesi için ancak kendilerine danışılabilen birer yardımcı olurlar. Hükümlerimize onlar mühür basarlarsa, otoriteleri hakka karşı kullanılmış bir kalkan haline gelir. Ölülerin fikir istibdadı bizim tahakkümümüz için kanlı bir bıçak olarak kullanılmasın. Allah emirlerin başkasına itirazsız ve delilsiz inanmak, hele boyun eğmek mecburiyeti, yaşanların iradelerinde tam bir çürüme işareti sayılmalıdır. S19
“… ancak mazlumların sönük sesi ile “insan olan bunları yapmaz” demiyecekler, umduğumuz kuvvet ve irade ile “insan olan bunları yaptırmaz!” diye haykıracaklardır. S22
Yaşadığı haksızlıklara sesini yükseltmek yerine yalnızca esefle kınayanların halinden bahseden Topçu, memleketin hazin statükosunu yıllar evvel tespit etmiş ve pasif halkın eylemsizliğini direnişe dönüştürmesi için bir öngörüyle yaklaşmış.
İktisadi ve İçtimai Nizam
“…Komünizme karşı olmak, bu takdirde millet hayatına ve millet davasına karşı olmak manasına gelecektir. Her zerresi acılarla sızlayan millet vücudundaki yaraları cesaretli bir ameliyatla tedavi etmek zorundayız. Millet dertlerini bir tarafta bırakarak komünizmi boğazlayacağız diye yapılan çırpınmalar, vehim avcılığından ileri gidemez. Komünizm salgınının genç neslin hayatında süratle ilerleyişi ve bu olayın sebepleri üzerine dikkatle eğilmemiz icap ediyor. Gençliğin kalbine yaklaşıp da onu dikkatle yoklamayan sade kin tohum serpip tehdit silahı kullananların gençliğe ve bu vatanın istikbaline ihanet ettiklerine kaniyim. Evvela kapitalisti esaretten sıyrılalım sonra ilmi ve objektif metotlarla tarafsız gözleyişle vicdanların üzerine eğilelim. Nihayet kalbimizi Allah’a teslim ederek kin ile hatadan kurtuluş dileyelim. Ancak böylelikle komünizmi şahlandıran ve genç kalplere bu davayı dolduran sebepleri anlayabileceğiz. Sebepler bulunduktan sonra dertlerin tedavisi mümkün oalcaktır. Zira hastalığın sebebi ortaya koyulmadan tedavisine imkan yoktur.
Komünizmi son neslin kalbine aşılayan olaylar nelerdir ve bunların giderilmesi nasıl mümkün olacaktır?
Evvela insana kıymet vermemiz lazımdır. Kur’an’ın insanı eşref-i mahlukat sayan hükmüne hörmetten başka kurtarıcı yolumuz yoktur. İnsana nasıl hörmet edilir? Ulu atamız Yavuz Sultan Selim’in İbn-i Kemal’in şahsında ilimle faziletin kemaline hörmeti gibi; Fatih’in hakime ve adalete, bir kelimeyle Hakk’a hürmeti gibi. Bir kısım çalışan insanlar, ailesinin bir aylık geçimi için sadece iki-üç yüz lira aylık alırlarken özel yüksek okulun ilim kisvesi taşıyan aç gözlü muhterisinin bir saatlik ders karşılığında yüz elli, iki yüz lira ücret aldığı yerde insana hörmet sözünün manası kalır mı? Devletli doğan ve bütün ömürlerince devlet devşirenlerin hastanelerde birer hükümdar gibi olduğunu gören nasırlı ellerin hastane kapılarında sürünerek can verdiği toprakta hörmet fidanı hiç yeşerir mi? Millet mektebine millet çocukları alınmazken kolejlere ve çeşitli yabancı kültür yuvalarına zengin çocukları doldurulur da yine de Kur’an ahkamı hörmet görüyor mu denir? S 31-32
Kur’an’ın hörmet görmemesi üzerine uzun uzun fikirlerini anlatan Nurettin Topçu bu devirde Kur’an’ın ancak isketletinin kaldığını söylüyor. Bu manayı ihtiva eden daha birçok çıkarımını okurken kitabı neredeyse yarım bırakacaktım. Ancak öfkemin sebebini öğrenmeden, argümanlarımın altını doldurmadan bunun kaçıp gitmek olduğunu hissettim ve yaptığımın yanlış olduğu kanısına vardım. Aslında yapmak istediğim şey, sorunun tespitini kitapla birlikte yapmak ve soruna çareler aramaktı. İskeleti kalan Kur’an ahkamı kastının devrin komün sistemine boyun eğişini, bel büktürdüğünü anlatarak aslında düşman kesilmemiz gereken Komünizm’i ve Siyonizm’i işaret ediyordu. Anamalcığın esas memleketi olmayan Türkiye’de hızla sirayet eden Komünizm belasının yegane çaresi; ahlak. Ahlak, Allah’ın ahkamlarını yerine getirerek, millet iradesiyle birlik oluşturarak mümkündür.
Yeni Nizamın Ana Hatları
Aradığımız nizamın ana meselelerini bir biri içerisine konmuş, dört daire halinde isimlendirmiştir. Bu daireler, dine dayanan ahlak otoritesi ve yüksek adalet kuvvetiyle ilk öğretim, iş ve mülkiyet, sağlık ve yol meselelerini içerisine alıyordu Bunların yeni nizamın ana meselleri halinde bize ilham edeni tarih ve toprak fikirleri olmuştur. Filhakika, cemiyet halinde yaşayan insan ve bugünün millet ferdi, düşüncesinin şümulü bakımından kendi tarihinin yaşında demektir. Bir Anadolu çocuğu uzviyetiyle otuz veya kırk yaşında olsa bile, kasiyle dokuz yüz yaşındadır. Çünkü tarih, yarattığı müesselerle kendi yaşamış olduğu hadiselerin ruh vemmanasını bize miras bırakmıştır ve bizi onlarla düşündürmektedir. Malazgirt, Niğbolu ve Plevne’den önce düşmana daima denk kuvvetlerle hücum etmek aklın icabı olmuş olsa bile bizim için Alparslan’la Yıldırım’ın ve Gazi Osman Paşa’nın yaptığı gibi saldırışlar bu harplerden sonra aklın icabı olmuştur.
Geniş manalarda ele alacağımız bu davaların en başında gelen kültür ve ahlak meselesi, bütün öğretim işlerini ve sanat çalışmalarını içerisine alacaktır.
Adalet davası, fertler arasındaki her türlü mukavele meselelerini, mülkiyet, maaş, miras ve her türlü kazanç şekillerini halle çalışacaktır. Üçüncü meseleyi teşkil eden çalışma davası, ekonomi, sağlık, yol ve sair emek şekilli ele alacaktır.
Topçu’nun en çok üstünde durduğu konulardan birinin yol olması beni bir hayretlere düşürdü. Maalesef aklıma hemen bir seçmen kitlesinin “yol yabdı” demesi geliyor ve istemeden onu bir partiyle özdeşleştirip uzaklaşıyorum. Yolun bir medeniyet işareti olduğunu anlatan Nurettin Topçu düzgün yolların aslında düzgün bir altyapıya da işaret ettiğini söylüyor.
Hayatı mektebe sokmak, henüz talim ve terbiye görmemiş askerin harbe sokulması gibi elim netice everir. Mektebin muvaffakiyetini sıfıra indirir, onun çalışmasını soysuzlaştırır. Misal ve ibreti Amerika’dan değil kendimizden alacağız: Yeniçeri ocağı dünyanın hayran olduğu bir askerlik mektebi idi. Bu ocakta askerlik talimlerinden başka hiçbir şey yapılmazdı;yapılması şiddetle yasaktı. Kanuni Sultan Süleyman, sefere giderken, kırılan gümüş üzengisini, bir asker tamir etti diye bu hareketi şiddetle karşılamış, “ocağa esnaf karışmış” diyerek askeri ordudan kovmuş ve kumandanları cezalandırmıştır. 57-58
Maarifte inkılapların yapıldığı son devir, mekteplerin sayısını çoğalttı, tahsili yükseltmedi; öğretimi hayata karıştırdı; ilmi sevdirmedi, talebeyi esnafa yaklaştırdı hakikatı kurtarmadı; okuyup yazmayı çoğunluğa öğretti; halkı münevvere bağlayamadı.
Bugün disiplinsiz ve gayelerinden şuursuz, fonksiyonsuz mektebin medeni bir cemiyeti kımıldatmaya ve ilerlemeye kabiliyetli zekalar yetiştiremeyeceği tabiidir ve yetiştiremediği de meydandadır. Bugün muallim bir tekrarlama ve ezberletme memuru, müfettiş arkadaşının ricası veya makamının ihbariyle iyi ve kötü rapor yazma memuru ve bütün maarif cihazı ise mümkün olduğu kadar fazla diploma dağıtma memurluğu olduktan sonra memleketin her tarafında dağıtılan diplomaların da ilim ve hakikat belgeleri değil, belki resmi koltuk satın almaya elverişli banknotlar olduğunu takdir etmek güç bir şey değildir. 60-61
Ve elbette benim en çok ilgimi çeken bölüm bu başlık oldu. Mektepten kastının evvela ilk okul olduğunu ve bunun içi ilk okul öğretmenliğinin bir yapıtaşı olduğunu ifade eden Topçu’ya göre hayat ve mektep iç içe olmaması gereken bir yer değil. İlerlemecilik felsefesine tamamiyle zıt bir fikir sunuyor. Bu fikrin tarihi kaynağını Kanuni zamanına dayandırıyor. Vakti gelmişken söylemekte fayda var, asla tek felsefeyle eğitimin ilerleyeceğine inanmıyorum. Her yere göre; her bölge ve kültür anlayışına uygun olarak yerli ve yabancı birtakım yaklaşımları kendimize kaynak olarak alabilir ve ilerleyebilir fikrindeyim ancak burada Nurettin Topçu hocam, bunun için Amerika’ya değil kendimize, bizim milli sistemize bakalım, bu sisteme tüm dünya hayrandı ve başarılı sonuçlar verdi, diyor. Acaba gerçekten haklı olabilir mi? Sürekli yamalı bohça gibi değişip duran eğitim sistemimizde bir de bunu denemeli miyiz? Sınıf içinde hiç değilse bir ilk okul öğretmeni olarak çocuklara bu anlayışla mı yaklaşmalıyım? Bana yol rehberliği yaban Topçu, tüm bunları söylerken oldukça kesin çizgiler çizerek aslında sağa sola sapmamı engellemiş.
Bizim XIX. Yüzyılda Garp taklidi olarak kurulan üniversitemiz (Darülfünun) bu karakterden tammiyle mahrum, sun’i bir tesistir. Garptan ölü fikirler aktarmak için bir nevi gümrük binası olsun diye meydana getirilmiştir. S 64
İlk Osmanlı darülfünunu ise şimdiki ismiyle İstanbul Üniversitesidir ve daha o zaman bile yetersiz görülen eğitimiyle Nurettin Topçu’nun dikkatini çekmiş olana bu darülfünun, Sultan Abdülaziz döneminde kurulmuştur ve aslında şimdinin sığ eğitiminden oldukça uzakta olduğu gibi Garp’tan da çok şeyi kopya etmiş, adapte bile etmemiştir.
Yavuz, Zenbillli Ali Efendi’den korkuyordu.
Yavuz ki Sina Çölü’nü Efendimiz (s.a.v.) rehberliğinde aşan, herkes tarafından hiddetiyle bilinmesiyle Yavuz lakabıyla anılan şanlı hükümdar… Birinden korkuyordu. Hayır, böyle söylemek daha doğrusu böyle anlamak yanlış olur. Yavuz, ilmin kudretinden korkuyordu. Alime de ilme de büyük bir saygı duyuyordu. İlmin keskinliğini ve buyrukçuluğunu idrak etmiş ve buna göre hareket etmiştir.
Sözde Ehl-i Sünnetçilerde, ruhtan sıyrılan şekil ve hareketle bütün bir taklit sistemi ortaya çıkardılar. Buna dini pozitivizm diyebiliriz. Bu sistemi, aşk içinde ibadeti hal edinenlerin ruhçuluğuan ( spritüalizm) karşı koymak doğru olur. Bu aşka ulaşamayan kısır ve cılız ruhların ancak pozitivist şeraitçilerle eğlenmesini bilen zekaları, Bektaşilik ve emsali gibi sapkınlık yollarını meydana çıkarmıştır. Pozitivist şeraitçiler, Hazreti Peygamber’in hareketleriyle çehresinin şekillerini taklide çalıştılar. Halbuki onda taklit edilecek olan iradesi, aşkı, ilhamı, bir kelime ile ruhi alemi idi. S 91
Bir yandan yanlış anlaşılmış bir demokrasi prensibi yüzünden, öbür taraftan esasen fertlerde ruhi kudretin zayıflamasiyle müesselerde otoritenin gevşemiş olması, ahlakı zatıbasız ve kontrolsüz bıraktı. Bugün aileler gibi okul ve devlet kuvveti bile örflere ve ahlaka yapılan tecavüzler karşısında aciz bulunuyor. Sırasiyle dini otoritenin tarihi otoritenin hukuki otoritenin yıkılması sonunda ahlaki otoritesi mecalsiz bırakarak çökertti. S141
Tarih şuurunun yıkılışı milli iradeyi kökünden baltaladı. Biliyorsunuz ki millet de fert gibidir. Çocukluğu ve gençliği erginliği ve kemali vardır. Yaşadıkça olgunlaşır. Oscar Wilde’ın dediği gibi “ruh vücutta ihtiyar doğar, vücut ruhu geliştirmek için ihtiyarlar. Eflatun, Sokrat’ın gençliğidir.” Milli tarihimiz gençlik çağlarını geçirdikten sonra erginliğini de idrak etmiştir. Yeni ve olgun bir gençliğe ulaşmak istiyoruz. Bu millet bu nesillerle Mevlanaların erginliğinden Fatihlerin ve Akiflerin gençliğini çıkardı. Daima yenilenen gençlikler çıkaracağımıza inanıyoruz. Milliyetçiliğimiz kırk günlük çocuk değil, en azından bin yıllık bir olgunlaşmadır. Ruh ve ahlakımızın kaynakları ise hemen on dört asır önceki Hira dağından gelen vahye uzanmaktadır. S143
Evvelkiler kadar acı bir hadise dilimizin hançerlenmesidir. Dilin içtimai müessese olduğu ve bütün içtimai müesseseler gibi tarih içinde evrimlendiğini bilmeyenler, onu sun’i ve keyfi bir ayıklamaya tabi tuttular. S143
Yarım asra yakın zamandan beri öğretimde yapılan inkılaplar ruhtan maddeye ahlaktan tekniğe geçiş gayesini gütmektedir. İlkçağda Yunan tefekkür ve felsefesinin kurucusu olan Sokrat fizikten ahlaka geçmek suretiyle insanlığın tarihinde büyük inkılabını yapmıştı. XX. Asırda bizim tekniğin kucağına sığınmak için tekrar maddeye dönüşümüz hiç şüphesiz geriliktir. Bu geriliğin fikir hayatımıza bugün tamamen sinmiş bulunan bir misalini anlatmak istiyorum:
Maddeci inancı zihinlere hakkiyle sindirmek için tam otuz iki sene evvel liselerin felsefe müfredat bahislerinden Allah meselesi çıkarıldı. Ertesi sene Allah’ı araştırmaya sürüklediği ve maddeden uzaklaştırdığı için ruh bahsi de çıkarıldı. Daha sonra insanı duygularının üstüne çıkararak düşündüren ve böylelikle inkılapların sindirilmesine engel olan bütün metafizik kaldırıldı. Sokrat’ta Bergson’a kadar insanlığın tüm ikibinbeşyüz yıl ruhi olgunlaşması içinde yaşattığı ilahi inkılaplarla birlikte birkaç yıl içinde devrildi ve yerlere serildi. “Yok!” deyip de bu fikri faciaya karşı koyan tek ses bile çıkmadı.
Bugünkü öğretim programları da esas itibariyle maddenin dünyasını tanıtıcı ve ruh terbiyesinden uzaklaştırıcıdır. Önceleri programda ayrı bir yer tutan ahlak dersi şimdi felsefenin içinde yer alan bir bahis halinde okutuluyor. S 147
İş sahasının vatandan dışarıya sirayet etmesi, işçinin milli ahlakını gevşetti. Bir taraftan sendikaların milletlerarası zihniyete bağlanma istidadı, öbür taraftan Almanya ve Avustralya’ya işçi gönderilmesi milli ahlakımızı tehlikeye koyabilecek bir hadisedir ve gözden kaçırılmaması gerekir. S149
Kadınlarımızın kendilerine özel çalışma zemini henüz tastamam bulmuş olmamaları da milli ahlakımızda sarsıntı yaratmaktadır. Neden kadın en fazla daktilodur, küçük işçidir? Bunun açık ve meşru bir sebebi bilinmiyor. Biz kadınlığın, bilhassa hastabakıcılık ve ilkokul öğretmenliği gibi çocuklarımızın en fazla şefkate muhtaç olduğu önemli işlerde görevlenmelerini temenni ediyoruz. S149
İlk okul öğretmenliğini yalnız kadın öğretmenler yapsa aslında bu sorun çözülür. Erkek hastalar için erkek hastabakıcı ve kadın hastalar için kadın hastabakıcı oldukça mantığa uygun geliyor. Günümüzde hastabakıcılar böyle değil elbette ve işte buna gerileme deniyor. İşte bu medeniyetten uzaklaşmak ahlakı unutmak, göz ardı etmektir.
Bir Alman Yahudisi olan Einstein gelerek fizik dünyada izafiliğin hakim olduğu fikrini müdafaa etti. Onca zaman, mekan ve kütle gibi fiziğin dayandığı prensipler izafidir; bunlar kendi kendine var olan yani mutlak kavramlar değildirler. Başka şeylere göre değişirler. Einstein’ın bu görüşü içinde önemle yer alan zaman kavramının mutlak olduğunu iddia eden filozof Bergson, Einstein’ın izafiyet görüşüne itiraz etti. Ona göre gerçek zamanı insanda ruh hallerinin birbiri ardına sıralanarak akışından doğmaktadır. Ruh olaylarının gerçek oluşu gibi o da gerçektir. Ancak eşyada değil insandadır. Einstein insan ruhunu sonsuzluğa doğru götüren sürenin gerçeğini inkar etmekle sonsuzluk kavramını ortadan kaldırıyordu. Ebediliğin ve enedi hayatın da manası kalmıyordu. Görülüyor ki Spinoza’dan Einstein’a kadar gelen başlıca Yahudi filozof ve bilginlerinden her biri, hakikat binası, kurma iddiası ile ebedi hakikatler binasından bir parça koparmışlardır. Spinoza “Kainat Allah’tan ibarettir Bunlardan ikisi bir ve aynı şeydir” derken hür ve yaratıcı ola ; alemin dışında ve onu aşkın olan Allah inancını red etmiş oluyor. Marx cemiyet olaylarının doğurucusu ve her zaman madde olmuştur demekle ruhun kuıvvetini ve onun yaratıcılığını inkar ediyor. Freud, bütün ruh hallerimizin doğuşunu şuur- dışında gizlenen cinsi isteklerle iştihalara irca ederek, insan ruhunun sefaletlerle reziletlerin çocuğu olduğunu söylüyor…
Son olarak eklemek istediğim birtakım önemli bilgiler de var.
Nurettin Topçu’nun milliyetçilik anlayışı; Nurettin Topçu büyük bir düşünürdür. Türkiye’nin önemli fikir adamlarından olan Cemil Meriç’le benzer çizgilerde yer alırlar. Her ikisi de milletin, milliyetin, okumanın ve İslam’ın aynı zamanda Marksist görüşün üzerinde dururlar. Hatta eklemekte fayda var –taziz ederek- Cemil Meriç belki Nurettin Topçu kadar fikirlerini keskin ifade edememiştir. Bundan evvel Cemil Meriç’in Bu Ülke isimli kitabını incelediğimde de şu ifadeyi kullanmıştım: “Cemil Meriç, İslam’ın özünü çok iyi anlamış ancak yeterince bu özden bahsedememiştir.” İşte bu eksikliği gideren ve özden sık sık söz eden vurgulayan kişi Nurettin Topçu’dur. Memleketin sorunlarını, memleketçe, insanca ve bir Müslümanca tahkik etmiş, tenkid etmiş ve çareler bulmuştur. Nurettin Topçu’nun milliyetçilik anlayışı Turancılık anlayışına denk gelmez. Onun milliyetçilik anlayışı aynı ülke aynı dava üzerinde birleşmiş bir cemiyeti ifade eder. Bahsettiği bayrak; İslam ve Türklüğün harmanıdır. Türklük, onun için İslam olmadan bir hiçtir. Benim de zannımı değiştirmiş ve onu faşist kimliğinden sıyıran hatta aklayıp paklayan asıl olgu ve hakikat İslam’dır. Bunun üzerine, denebilir ki Nurettin Topçu; hakikatli bir dava adamıdır. Maarifin davasıdır, takdis ettiği İslam’ın davasıdır; Siyon ve Mason cemiyetlerinin ve irticanın ifsad etme gayretlerini yerle bir etmek için tek çıkar yolun peşinde olan hakiki bir düşünürdür. Ümmetçilik anlayışını destekleyen bir savunucu olarak karşımıza çıkmıştır. Komünizmin Çin’de ve Rusya’da görülen iki farklı tezahürü vardır ve Topçu Çin’in Komünizmine değil, Rusya’nın Komünizmine düşmandır. Çünkü Rusya’nın komün anlayışı ahlakı, dini ve cemiyet hayatını hiçe saymıştır. Ruhu çekip çıkararak maddeyle meşgul olmuştur. İslam özünde gördüğü ideolojiyi ise Sosyalizm ile anlatan ve eşitlikçi bir yapı sunan, cemiyet ve ruhi yönleri ön plana alan; ferdiyetçiliğin maddesel yönünü traşlayarak, törpüleyerek karşımıza çıkarmıştır. İslam bize ideal bir Sosyalizm anlayışını vaad etmiştir.
9.3/10 (152 Oy)
'İslam Dünya Görüşü' kitapları
1. İslam Dünya Görüşü
2. İslâm Dünya Görüşü
'İslam Dünya Görüşü' ile ilgili yazarlar
3. Kadir Mısıroğlu
4. Ali Arslan