Eıran, Pentagon ABŞ-nyň eıran nebit eksportyny togtatmak tagallalarynyň üstünde bir-birine duıduryş berıär
Birleşen Ştatlaryň Eıranyň nebit eksportyny togtatmak baradaky synanyşyklary sebäpli, Amerika bilen Eıran birek-birege duıduryş berıärler. Tähran Pars aılagyndan geçıän nebit tankerleriniň öňüni almak bilen bu herekete özüniň jogap berip biljekdigini aıtdy.
Bu dalaş 4-nji iıulda başlandy. Şonda Eıranyň prezidenti Hassan Rohani Awstriıanyň lideri bilen Wenada duşuşanynda Birleşen Ştatlaryň sanksiıa planlaryna jogap edip, Tähranyň Pars aılagyndaky goňşy ıurtlar bolan Arap Emirliklerinden, Kuweıtden we Yrakdan gelıän nebit ıükleriniň öňüni bökedejekdigini duıdurdy.
“Amerikanlar Eıranyň nebit eksportyny peseldip, nola ıetirmegi isleıändiklerini aıdıarlar ... Bu olaryň munuň netijeleri hakda oılanmandyklaryny görkezıär” diıip, Rohani belledi.
Bu beıanatdan soňra Yslam rewolıusiıasy sakçylarynyň ıokary derejeli bir serkerdesi Rohanini taryplap, elita harby toparyň onuň bu syıasatyny amala aşyrmaga taııardygyny aıtdy.
General-maıor Kasym Soleımany Rohana iberilen we döwlet habar gullugy IRNA tarapyndan çap edilen hatda: “Akyl-paıhasly we edil wagtynda eden beıanatyň üçin seniň eliňi ogşaıaryn. Yslam Respublikasy üçin bähbitli her bir syıasaty ıerine ıetirmek üçin men seniň hyzmatyňda” diıip ıazdy.
Rohaniniň beıanatlary Birleşen Ştatlaryň öten hepde beren duıduryşyna garşy gönükdirilıär. Waşington Amerikanyň Eıran baradaky sanksiıalary 4-nji noıabrda güıje gireninde Eırandan nebit importirlemegi togtamagy ıa-da Birleşen Ştatlaryň mümkin maliıe jeza çäreleri bilen ıüzbe-ıüz bolmagy aıdyp, dünıäniň bütin döwletlerine duıduryş berdi.
Rohani öz beıanaty hakda jikme-jik maglumat berenok. İöne Eıran resmileri Amerikanyň Tähranyň garşysyna gönükdirilen her bir hereketine jogap hökmünde Hormuz bogazyny baglamagy aıdyp, geçmişde haıbat atyp geldiler. Dünıäniň dürli ıurtlaryna daşalıan nebitiň uly bölegi Hormuz bogazyndan geçıär.
Pentagon Eıranyň beıanatlaryna jogap berip, bu aşa ähmiıetli suw ıoluny açyk saklajakdygyny aıtdy.
Amerikan armiıasynyň merkezi komandasynyň metbugat wekili kapitan Bill Urban 4-nji iıulda “Associated Press” habar gullugyna beren interwiıusynda Amerikanyň harby deňiz güıçleriniň we regional ıaranlarynyň “erken gämi gatnawyny we söwdanyň erkin akymyny, halkara kanuny nirede ıol berıan bolsa, kepillendirmäge taııar durandygyny” aıtdy.
Rohani Wenadaka Birleşen Ştatlaryň Eıranyň möhüm nebit eksportyny togtatmak boıunça edıän tagallasyny, şeıle hem Amerikadan abanıan sanksiıa howpuny “jenaıat we agressiıa” diıip, atlandyryp, ıewropaly ıolbaşçylary bulara garşy durmaga çagyrdy.
Ol ıewropaly liderler Eıranyň dünıäniň güıçli döwletleri bilen baglaşylan ıadro geleşiginden peıdalanmagyny dowam etdirmegini “kepillendirmeli”, bu bolmasa, Eıranyň-da Birleşen Ştatlaryň maı aıynda edişi ıaly, ylalaşykdan çekilmegi mümkin diıip, duıduryş berdi.
Germaniıanyň, Britaniıanyň we Fransiıanyň - geleşige gol çekişen üç ıewropa döwleti - liderleri ylalaşygy öz güıjünde saklamagy wada etseler-de, Amerika tarapdan abanıan sanksiıa howpunyň özleriniň Tährana kepillik bermegini kynlaşdyrıandygyny aıtdylar.
Amerika Eırandan nebit alıan İaponiıa we beıleki aziıa ıurtlaryna-da bu işi togtatmaklary üçin basyş edıär.
İöne “Kıodo” habar gullugynyň 4-nji iıulda bildirmegine görä, Tokıo ıapon ykdysadyıetine zyıan ıetirmezden, Eırandan alynıan nebitiň mukdaryny azaldyp ıa kesip bolmajakdygyny Waşingtona aıdypdyr.
“Kıodo” şol bir wagtda-da ıaponiıanyň premıer-ministri Şinzo Abeniň şu tomus Eırana etmegi planlaşdyrylan saparyny Waşingtonyň Tähranyň garşsysyna öňe sürıän sanksiıalary sebäpli goıbolsun edendigini aıtdy.