ANKARA'DA TARİH ÜZERİNDE YÜRÜMEK
Ankara Ulus'ta tarihi bir mahalle, eski adı Yahudi Mahallesi. Şimdiki adı Anafartalar Mahallesi. Denizciler Caddesi ve Anafartalar Caddesi arasında bulunuyor. Tarihi Şengül Hamamı, Sinegog ve iki tarihi konak dışında kalan evlerden bazıları, halen mahallenin tarihini ayakta tutuyor.
30.01.2020 09:45 tarihinde yayınlandı 276 defa okundu 0 defa yorumlandı
Yahudilerin bu mahalleye gelişi, 16 yy'da başlıyor. Hatta daha evvelde geldikleri söyleniyor. Roma döneminde bile şu anki sinagogun yerinde bir sinagog daha bulunduğu biliniyor Sinagog, 1830 ve 1909 yılında ciddi bir restorasyon geçiriyor. 1960'lı yıllara kadar faal çalışan sinagog artık senede bir veya iki gün açılıyor. Duvarları çok yüksek olduğu için sinagog görünmüyor. Ben içini gezen şanslı kişilerdenim.
Sinagog'un yanında bulunan Ravza-ı Terakki okulu, Fransızca eğitim veren 120 kadar öğrencisi bulunan çok disiplinli, Yahudi çocuklarla bazı Türk çocuklarınında birlikte okuduğu bir okulmuş. 1999 yılında tamamen yıkılmış boş alan olarak duruyor. İlk yapılan Rum okulu ise Şengül hamamının karşısında şimdi ise yerine Ticaret Meslek Lisesi yapılmış.
Birlik sokaktaki Sinagog'un tam karşısındaki zorla ayakta durmaya çalışan 2 bina, her ikisi de 3 katlı cumbalı. Albukrek ve Araf'ların konağı. Konağın birinde yaşayan aile kendi imkanlarıyla bakım yapıyor ama diğer konak geçen yıl yıkılma tehlikesi geçirdi. Konağın hali çok üzücü.Artık sahipleri değişmiş tabii.
Acı Çeşme sokak'ta ise, 15. yy'ın ilk yarısında yapılan Şengül Hamamı bulunmakta. Anadolu Beylerbeyi İshak Paşa tarafından yaptırılan hamam tam bir Osmanlı yapısı. 1685 yılında Ankara'nın zenginlerinden Ankaravi Mehmet Efendi tarafından satın alınan hamam Yahudiler tarafından kullanılmış.Hamamın ilginç yanı Osmanlılarda erkek bölümü büyük, kadın bölümü küçük kullanılırken Yahudiler, kadın tarafını büyük erkek tarafını küçük olarak kullanmışlar.Ayrıca hamamda Tevila adı verilen Yahudilerin batıp çıkarak abdest aldıkları, mikve adı verilen havuz bulunuyormuş. İshak Paşa tarafından yapılıp, Tevila bölümünün oluşu yapıyı ilginç kılıyor.Şengül Hamamı 1997 yılında yanıp 2006 yılında 3 yıl süren bir tadilat geçirince mimari özelliğini kaybediyor. Kadınlar bölümünde bulunan çeşmenin ise, Acı Çeşme sokakta bulunan çeşmenin buraya taşındığı söyleniyor. Zaten hamamın içinde çeşmeden başka tarihi hiç bir şey bulunmuyor. Hamam şu an kullanılır durumda.
Mahallede, Eskicioğlu sokakta aynı adı taşıyan camii bulunmakta. Kitabesi olmayan camii taş kaideli, kerpiç duvarlı, kiremit çatılı olup 17. yy. sonlarında yapılmış. 1906, 1970 ve 1992 yıllarında onarılmış. camiinin giriş kapısı karşısında da Eskicioğlu çeşmesi yer alıyor. Diğer adı Kargılı Çeşme olup şu an kullanılır vaziyette bulunuyor. Çeşmenin yanında ise bir Musevi okulu daha mevcutmuş. Sadece demir kapıları kalmış.
Yahudi mahallesi Örtmeli sokakta, Örtmeli Hundi Mescidi yer alıyor. Kitabesi olmadığı için, yapılış tarihi, araştırmalara göre 14-15 yy'da yapıldığı sanılıyor. Şimdi ise camii işlevi görüyor.
Sinagog ve Camii'nin bu kadar yakın olması, kardeşçe yaşamı işaret ediyor.
Mahalle'de bulunan tarihi evler ise, kullanılmaz halde bulunuyor. Ayakta duranlar ise günden güne ya yakılıyor yada yıkılıyor. Yedi yıldır gittiğim bu mahallede, çocuk sesleri ve kapı önünde komşuluk yapan insanlarla dolu olurdu. Sayıları azalsa da, parkta oynayan çocukları görmek sevindiriyor. Avlularında oturan ailelerle sohbet etmek ayrı güzel. Öyle bir kucak açıyorlar ki insana.Mahallede doğup büyümüş kişilerden bilgiler alınması ayrı güzel. Eskiye dair ufacık bir şey öğrenmenin zevki ayrı oluyor.
Çocukluğumda bir evin ışıklarının hepsi açıksa, ''Şengül hamamı gibi niye açtınız'' sözünü çok duyardım. Bu söz, Şengül hamamında bayanların sabahlara kadar hamamda eğlencelerini anlatıyormuş meğerse.
Mahalle'nin yıkılacağı söylentileri var. Tabii tescilli binalar dışında. Bir an önce restore edilip, bu gizli kalmış tarihin korunması gerekiyor.
Ben yine bu mahalleye gidip, ufacık da olsa bilgi almaya devam edeceğim.