﻿ Yaşam Kaya: Hizmetçiler - Tiyatro Maan
Güncelleme: 01.01.2017 13:57
Tiyatro Maan Performans Sahnesi’nde Fransızların dünyaca ünlü absürd yazarı Jean Genet’in Hizmetçiler adlı yapıtı izleyicilerle buluşuyor. Müge Gürman’ın akıl dolu yönetimi ile sahnelerde yerini alan oyun, proletaryanın değişmez kaderine başka bir pencereden bakıyor. İçinde bulunduğu sisteme karşı isyan ed-en / ed-emeyen iki hizmetçinin hezimetlerle dolu hayatını ele alan oyunda Sezin Bozacı, Sanem Öge, Alper Saldıran görev alıyorlar.
Hizmetçiler, sistemlerin yok olduğu bir dönemde, bireysel yalnızlıklarına çekilen insanların dünyaya bakış açılarını resmeden önemli bir eser. Avrupa’da kapitalist baskıların arttığı bir zamanda sosyal politikaların yokluğu sanatçıları, yazarları harekete geçirecek; kapitalizmin acımasız yüzüyle derinden bir hesaplaşmaya doğru sürükleyecektir. Şu an içinden geçtiğimiz dönemde geçerli olan konuda, evin hanımefendisine karşı isyan edecek cesaretten yoksun Claire ile Solange’yi izliyoruz. Hanımın elbiselerini giyerek sınıfsal ayrımcılığa karşı gelme niyeti, küçük burjuva yaşama özentiye dek uzanıyor. İçerde sürdürdükleri hayatta bağlı oldukları kurallar yığını, onları başka bir yaşantıya geçme konusunda korku içinde bırakıyor. Hanımı öldürmek istiyorlar, başarısız oluyorlar. Hanıma karşı isyan etmek istiyorlar, hanımın verdiği iki değersiz kumaş parçası ile susarak köşelerine çekiliyorlar.
Jean Genet, oyununu yazarken sosyalist bir takım değerlerden yola çıkmış. Öncelikle sınıf ayrımını yok etmek için kafalardaki özentilerin sonlandırılması gerektiğini düşünmüş. Sonra işçi sınıfı ile burjuva yaşantı arasında kurulan köprüde apolitik bir tavır takınmış. Sistemleri yürüten kuralları değiştirmek için insanlarda cesaret olmadığı gerçeğine vurgu yapmış. Sosyal adalet dürtüsünün oluşumu için bireylerin insanca yaşama olanaklarına sahip olması gerektiği gerçeğine yönelmiş. Genet, duygularını salt bir görünüşün ardına saklayarak simgelere yüklemiş. Müge Gürman da bu simgeleri basit ama önemli ölçülerde sahneye aktarmış. Kırmızı bir elbisenin anlattıkları konunun nerdeyse bütününü oluşturuyor.
Tiyatro Mann Performans Sahnesi, geniş alanı ve her yöne uygun oturtulacak seyirci planı ile ayrıcalıklı bir yer. Hizmetçiler oyununda geniş alanların kullanımı şart olduğu için, bu oyun için Mann sahnesi çok doğru bir seçim olmuş. Sahne arkasına yerleştirilen elbise dolabı ihtişamı resmederken, iki bayan oyuncunun giyindikleri tam bir zıtlık havası doğurmuş. Genet’in anlatmak istediği çatışma ortamının sunumu absürd tekniklerle oyunun bütününde görülüyor. Çaya koyulan zehirli ilacın sunumundan, hizmetçilerin birbirlerine benzeyen korkak halleri sisteme karşı gelmenin ceza-i yaptırımının gösterimi, yönetmen Müge Gürman’ın başarısını bizlere anlatıyor.
Oyunda Sezin Bozacı Claire; Sanem Öge Solange, Alper Saldıran Hanımefendi rolleri ile karşımıza çıkıyorlar. Sezgin Bozacı ile Sanem Öge’nin harika uyumu seyircilerin gözünden kaçmıyor. Birbirlerini tamamlayan her iki karakter ezilen sınıfın anlatımı için önemli örnek olurken, iki oyuncu da bu örneği başarılı biçimde sahneye taşıyorlar. Claire ile Solange’ de, Jenet simge olarak toplumun sunumunu gerçekleştiriyor. Bizlerin kurallara karşı ne denli çaresizce sorgulamaksızın boyun eğdiğimizin tablosu özellikle de Sanem Öge ile belirginleşiyor. Hanımefendi’yi bir erkeğin oynaması öncelikle itici gelse de, Alper Saldıran’ın yüksek burjuva hareketleri ve bir kadın gibi hareketleri bu yargıyı olumlu bir hale dönüştürüyor.
Oyunda bol bol tüküren her iki hizmetçi, aslında seyircilerin suratına doğru bu eylemi gerçekleştirerek, herkesin içinde bulunduğu sistemde nasıl ot gibi yaşadığını ortaya çıkarıyorlar. Ortalık yağmur gibi tükürükten ıslanırken, sahneye iğrenerek bakan izleyicilerin “ezilen / ezen” bağlamında kendi yaşantısına iğrenerek baktığı anlaşılıyor. Jenet’in ince zekası Müge Gürman’ın zekice kurgusu ile buluşmuş.
Kapitalizmin son dönemde deli gibi dünyayı kasıp kavurduğu şu günlerde, Genet’in Hizmetçiler oyunu daha bir ön plana çıkıyor. İçinizdeki baskılara, sistemlerin yarattığı tek tip insan profiline karşı gelme korkusunu yenmek istiyorsanız bu gösteriyi kaçırmayın.
Anahtar Kelimeler: Tiyatro Maan, Hizmetçiler