ABD Dışişleri Bakanlığı’nın Uluslararası Narkotik Kontrol Strateji Raporu’na göre (INCSR) Kuzey Kıbrıs’ın para aklama ve diğer finans suçları konusunda etkili mücadelesinde eksiklikler var. Raporda casinoların yarattığı risklere de dikkat çekildi
28 Mayıs 2018, Pazartesi 9:59
Uluslararası Narkotik Kontrol Strateji Raporu’na (INCSR) göre, ‘Kuzey Kıbrıs’ kara para aklama risklerine karşı etkili bir koruma sağlamak için gerekli yasal ve kurumsal çerçeveden yoksun. İhtiyaç duyulan yasal düzenleme 2014 yılından beri mecliste bekletiliyor. Suç Gelirinin Aklanmasının Önlenmesi Yasa Tasarısı 10 Mayıs’ta Resmi Gazete’de yayımlanarak halkın bilgisine sunuldu.
Kuzey Kıbrıs, ABD Dışişleri Bakanlığı’nın 2018 Uluslararası Narkotik Kontrol Strateji Raporu’nda (INCSR 2018) “Kıbrıs’ın Kıbrıslı Türkler Tarafından Yönetilen Bölgesi” başlığı altında yer aldı.
Gerek Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (Kıbrıs Cumhuriyeti) gerek Kuzey Kıbrıs gerekse Türkiye, mart ayında yayınlanan söz konusu raporda INCSR’nin listesinde yer alan ülkeler/bölgeler arasında gösterildi.
Verilen bilgilere göre INCSR’nin raporunda yer alan ülkelerin “kara para aklama merkezleri” olarak görülmediği, “kara para aklama ile mücadelede uluslararası standartları tam olarak karşılamadıkları için” listede gösterildikleri kaydedildi. INCSR’nin Mart 2018 tarihli raporunda ABD, İngiltere ve birçok AB ülkesinin de adının geçtiği 94 ülke var.
Casinolar ve offshorelar
INCSR 2018’de Kıbrıslı Türkler tarafından yönetilen bölgende (KKTC), kara para aklanması risklerine karşı etkili koruma sağlamak için gerekli yasal ve kurumsal çerçevenin yeterince oluşturulamadığı kaydedilirken, yine de Kıbrıslı Türk yetkililerin, “gerekli yasalar” olmasa da, bazı önemli eksikliklerin giderilmesi için adımlar attığına işaret edildi. Ancak rapordaki bu ifadelere rağmen, “Kara para aklamayı etkili bir şekilde önlemek için zorluklar var. Casinolar (kumarhane sektörü) ve offshore bankacılık sektörü kara para aklama suistimali için endişe kaynağı olmaya devam etmektedir” denildi.
Her yıl hazırlanan ve yıl boyunca meydana gelen değişikliklerin eklendiği raporda; Kasım 2017 itibariyle Kıbrıs Türk idaresindeki bölgede 30 kumarhane bulunduğuna işaret edildi.
Yerel uzmanların, devam etmekte olan yasa uygulama kaynaklarının kıtlığı (azlığı) konusunda hemfikir olduğu belirtilen raporda, bu uzmanların, söz konusu sorunun casino (kumarhane) ve oyun/eğlence (bet ofisler) sektörünü kuralsızlaştırdığı, bu nedenle de kara para aklamasına karşı savunmasız kalındığı fikrinde olduğu da yazıldı.
Offshore bankaların durumu
Raporda, offshore bankacılık (Uluslararası Bankacılık Birimi-UBB) sektörünün de faaliyetleri konusunda kolluk kuvvetleri (yasa uygulayıcıları) için endişe kaynağı olmaya devam ettiği kaydedilirken, Kasım 2017 itibarıyla, “Merkez Bankası” tarafından kontrol edilen yedi offshore (UBB) bankası olduğu bildirildi.
Kuzey Kıbrıs’ta 411 de offshore şirketin faaliyet gösterdiği belirtilen raporda, Kıbrıslı Türk makamların, sadece Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) üyeleri veya Türkiye’nin bir offshore şubesini “yerel olarak işletmeleri için” yetkilendirilmiş bankalara izin verdiği kaydedildi. Ayrıca, offshore bankaların kuzeyde yaşayan vatandaşlar ile çalışma yetkisinin olmadığı ve bankacılık işlemlerinde nakit çalışmadıkları anlatıldı.
INCSR 2018’de Mağusa’da “Serbest Liman ve Serbest Bölgeler Yasası” tarafından düzenlenen “Serbest Liman ve Bölge” olduğu bilgisine yer verilirken, bu bölgede endüstriyel imalat ve üretim; malların depolanması ve ihracatı; malların montajı ve onarımı; gemilerin inşası, onarımı ve montajı ile bankacılık ve sigorta hizmetleri üzerinde faaliyet gösterildiği yazıldı.
Raporda ayrıca, fikri mülkiyet hak ihlalleri kaygı verici bulunmakla birlikte, bu konuda herhangi bir yasal çerçeve olmadığı ve gözlük, giyim, ayakkabı ile DVD/CD gibi ürünlerin korsan üretimlerinin kolayca satışa sunulduğu vurgulandı. Raporda, Birleşmiş Milletler (BM) kontrolündeki ara bölge genelinde tütün, alkol, et ve taze ürün kaçakçılığının yapıldığının da rapor edildiği anlatıldı.
Bilindiği gibi, KKTC herhangi bir FSRB’ye (Bölgesel Mali Eylem Kontrol Birimi) bağlı olmadığı için, normal değerlendirme kapsamında değil.
Uygulamalar ve sorunlar
Raporun yürütme, uygulama sorunları ve yorumlar kısmında ise şu ifadeler kullanıldı:
“Son yıllarda offshore bankacılık ve offshore şirketler ile kumarhaneleri daha iyi düzenleyen ‘yasaların’ geçişi ile ilerleme kaydedilmiş olsa da, bu ‘tüzükler’ kara paranın aklanmasının önlenmesinde yeterince zorlanmamaktadır.
Ocak ve Kasım 2017 arasında, Mali İstihbarat Birimi (Financial İntelligence Unit - FIU), 515 şüpheli işlem bildirimi (ŞİB) aldığını ve kara para aklamayla ilgili yedi davaya katıldığını bildirdi.
Kıbrıslı Türk makamların 2008 yılında yaptığı kara para aklamasının önlenmesini amaçlayan yasanın; şüpheli işlem bildirimlerinin, Mali İstihbarat Birimi’ne yapılması gerektiğini de öngördüğü ifade edilen raporda, ŞİB’lere hangi sektörlerde ve işkollarında rastlanabileceği de listelendi.
Bankalar, kooperatifler, finansal kiralama şirketleri, faktoring şirketleri, kumarhaneler ve diğer oyun şirketleri (bet ofisler), sermaye piyasası kurumları, portföy yönetim şirketleri, yatırım fonu yöneticileri, kuyumcular, döviz büroları, gerçek emlak şirketleri, Piyangolar Dairesi, muhasebeciler ve denetçileri, sigorta şirketleri, posta ve kargo şirketleri, antikacılar ve antika işletmeleri, otomobil satıcıları ile hukuk firmaları.