Begmedowa: "Aşgabat aıgytly adimleri ätmeli"
"Berdimuhamedow prezidentlige saılanmagy bilen, öňki we häzirki döwrüň jogapkärçiligini öz üstüne aldy".
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň oppozisionerleriň ıurda gelip, prezidentlik saılawlaryna gatnaşyp biljekdigi barada aıdanlary bilen baglanyşykly düıbi Bolgariıada ıerleşıän adam hukuklaryny goraıjy “Türkmen Helsinki” toparynyň başlygy Täjigül Begmedowa bilen söhbetdeşlik.
Azatlyk Radiosy: Siz hukuk goraıjy hökmunde prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň oppozisionerleriň ıurda gelip, prezidentlik saılawlaryna gatnaşyp biljegi barada aıdan sözlerine we ol sözüň näderejede durmuşa geçip biljegine nähili garaıarsyňyz?
"Türkmen Helsinki" toparynyň başlygy Täjigül Begmedowa
Täjigül Begmedowa: Oppozisionerleri ıa-da ıönekeı aktiwistleri ıurda çagyrmak üçin resmi Aşgabat, beıanatlar we jarnamalar bilen çäklenmän, aıgytly adimleri ätmeli. Oppozisiıa wekillerine anyk kepillik bermeli. Nyıazowyň döwründe bikanun günä ıöňkelip, adalatyň ıol almagy ugrunda göreşip, halkara guramalaryna ıuz tutan raıatlaryň işine gaıtadan seretmeli.
Berdimuhamedow prezidentlige saılanmagy bilen, öňki we häzirki döwrüň jogapkärçiligini öz üstüne aldy. Şeılelikde Nyıazow döwrüne syıasy baha bermezden, şol döwrüň hatalaryny öz boınuna alıar. Näme üçin halkara ekspertleri, ıuristleri, adam hukuklaryny goraıjylary çagyryp, ıerli spesialistler bilen bilelikde bu meselä seredilmeıär? Eger-de şol adamlaryň günäsi bar bolsa, jogapkärçilige çekilmeli, günäsiz bolsalar, azatlyga goıberilmeli.
İurduň raıatlarynyň arasynda höküm sürıän gorka garamazdan, Türkmenistanyň raıatlaryndan BMG-ä ıazylan onlarça şeıle arzalar bar. Iru-giç şol arzalara hökman serederler. Şonda diňe önki režimiň eden-etdiligi däl, eıse bu hakda dymyp gelıän häzirki režimiň hem gunäsi ıüze çykar.
Azatlyk Radiosy: Adam hukuklaryny goraıjy İewropa sudy we beıleki mehanizmler bilen zerur dokumentlere gol çekişmek işlerinde we ıagdaıy aıdyňlaşdyrmak meselesinde resmi Aşgabada näme päsgel berıär?
Täjigül Begmedowa: Bu prezidentiň özi üçin-de, ıönekeı raıatlar üçin-de peıdaly bolardy. Eger-de resmi Aşgabat bu işe başlasa, onun abraıy galardy. Gynansak-da, resmi Aşgabat liberalizasiıa taııar däl. Sebäbi Berdimuhamedow henizem Nyıazowyň dolandyryş usulyny dowam etdirıär. Onun döwrebap iş usulyndan peıdalanasy gelmeıär, sebäbi beıle ıagdaıda ıurduň ilatynyň hukuklarynyň bozulıandygy baradaky faktlar açyljak.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanda syıasy partiıalaryň ösmegi we işläp bilmegi üçin gury sözden takyk işe geçmek üçin ilki näme edilmeli? Siziň özüňiz ıurda, nähili şertler bolsa, dolanardyňyz?
Täjigül Begmedowa: Esasy bir zady nazara almaly: ıurtda adam hukuklaryny goraıjylara we garaşsyz metbugata ähli şertler döredilmese, hiç bir oppozisioner prezidentiň sözlerine ynanmaz. İurtda başga partiıalaryň döredilmegi we işlemegi üçin aktiwistlere işlemäge mümkinçilik bermeli. Näme üçin öňegidişligiň ilkinji ädimleri hökmünde Azatlyk Radiosyna we adam hukuklaryny goraıjylara ıurduň içinde arkaıyn işlemäge rugsat berilmeıär? Näme üçin türkmen aktiwistleri öz ıurdundan daşarda işlemeli? Anyk kepil geçıän bolsa, biziň guramamyz häzirem öz ofisini Türkmenistana göçürmäge taııar.
Azatlyk Radiosy: Siziň Abadan hadysasy bilen baglylykda resmi Aşgabada aıtjak sözüňiz barmy?
Täjigül Begmedowa: Biziň çagyryşlarymyza gulak assynlar. Partalamany surata almaga synanyşan aktiwistleri yzarlamasynlar. Aktiwistler bu işi hökümetiň waka ıeterlik üns berip, çalt çäre görmegi üçin edıärler. Başgaça pikir ıöredıän adamlara we adam hukuklaryny goraıjylara “halk duşmany” hökmünde seretmesinler.