Daha Uygun Fiyatla Hidrojen Eldesi için Yeşil Elektrik
GÜNDER ve IBESA Enerji Depolamada İşbirliği Protokolü İmzaladı
Yumurta Kabukları, Yenilenebilir Enerji İçin Umut Vadediyor
Dünyanın En Büyük “Güneş Enerjisi + Enerji Depolama” Tesisi Hawaii'de Açıldı
Enerji Depolamada 620 Milyar USD’lik Yatırım Fırsatı
Dünya doğa dostu yenilenebilir enerji kaynakları tesisleri, güneş enerjisi santralleri ve rüzgâr elektrik santralleri üniteleri yaygınlaştırılması perspektifleri kapsamında en büyük engeli baz yük kaynağı olmayan kesintili ve aralıklı güç üretimleri oluşturmaktadır. Kesintisiz karbonsuz temiz enerji kaynakları YEK elektrik üretim tesisleri geliştirilmesi ile küresel karbondioksit emisyonlarının azaltılması, kısıtlanması, sınırlanması, kontrol ve denetim altına alınması sayesinde global ekolojik dengenin korunması olası görülmektedir. Güneş ışınları ve güneş radyasyonları demetleri öğelerinin kaybolduğu karanlık süreçler sırasında GES sistemleri üzerinde voltaj yokluğu ve gerilim dalgalanması ile rüzgârın esmediği periyotlar zarfında ise RES üniteleri enerji kifayetsizliği neticesi elektrik şebekelerinde güç dengesizlikleri, gerilim kararsızlıkları ve düzensizlikleri ortamı meydana gelmektedir. Böylece, enterkonnekte sistemleri besleyen elektrik üniteleri içerisinde ortaya çıkan yük dalgalanmaları, enerji üretim tutarsızlıkları ve gerilim yetersizlikleri de ulusal güç arzı sıkıntıları ve sorunları yaşatmaktadır. Bu yazıda sürdürülebilir YEK güç arz güvenliği problemleri inovatif çözümleri çerçevesinde elektrik depolama sistemleri için orjinal proje niteliği taşıyan şebeke yük dengeleyici yenilikçi, evrimsel ve ileri yatırım örnekleri ele alınmaktadır.
Enerjinin bol olduğu süreçlerde elektriği depolamak ve yok olduğu periyotlar da ise gücü kullanmak için en iyi teknolojik çareler arasında suyun yükseklere pompalanıp enerji depolanması (pumped-storage hydroelectricity) olan pompaj hidroelektrik santraller üniteleri kabul edilmektedir. Örneğin, coğrafi ve hidrolojik koşullar doğrultusunda yüksek yerlere pompalanan suyun potansiyel enerjisi geniş ölçüde kullanılmaktadır. Pompaj depolamalı hidroelektrik santral sistemleri için hidrolojik ve coğrafi şartlar açısından rezervuar olarak rol oynayan farklı yüksekliklerde iki havza olması icap etmektedir. Aynı zamanda söz konusu havzalardan birinin doldurulması bağlamında ise düzenli ve sürekli su temini kaynağına gerek duyulmaktadır. En az bir havzanın da yapay olması pompaj depolamalı hidroelektrik santral üniteleri kurulması yönünde zorunluluk arz etmektedir. Ayrıca, iki havza arasında su akışını sağlayan tünel bağlantısının bulunması da gerekmektedir. Bağlantı tüneli, hidrolik elektrik donanımları ile ilintili iki görev üstlenebilen güç türbinleri barındırmaktadır. Suyu düşük rezervuardan yüksek rezervuara çıkarmakla görevli hidrolik türbin kanatları motorları çalıştırılmaktadır. Üst savaklar açıldığında ve potansiyel enerjisi yüksek suyun hızla akışı ile birlikte ise sistemin hidrolik türbin çarkları ünitelerinin ters yönde dönmesi sayesinde pompaj depolamalı hidroelektrik santral kompleksi elektrik üretimleri gerçekleştirilmektedir. Bölgenin topografik yapısı suyun pompalanması yönünden uygun olmaması halinde inovasyona dayalı düşük karbon enerjili modern, evrimsel, ileri alternatif yöntemler ve teknolojiler de araştırılmaktadır. Bunlar arasında dev akülü güç depolama tesisleri (battery storage power station), basınçlı hava ile doldurulmuş enerji depolama sistemleri (compressed air energy storage - CAES) ve karbon elyaf – karbon fiber alaşımlı çok büyük çarklı enerji depolama kompleksleri (flywheel energy storage - FES) sayılmaktadır. Öte yandan, Amerikan Firması da elektrik depolama tesisleri (store electrical energy) kapsamında farklı bir konuya odaklanmaktadır. Yerçekimi kuvveti yoluyla enerji depolama (gravitational potential energy storage with solid masses) ilkesi doğrultusunda işleyen sistem, çok büyük katı kütleleri tepeden yokuş aşağı ve yokuş yukarı hareket ettirme prensibi esasına dayandırılmaktadır. Yöntemdeki değişiklik sadece hareket eden malzemenin katı yapıda olmasından kaynaklanmaktadır. Mevzu bahis ABD Şirketi İleri Demiryolu Enerji Depolama (Advanced Rail Energy Storage – ARES) adıyla tanınmaktadır. Eski Yunan mitolojisinde savaş tanrısına kıyasla Kral Sisyphusdaha yetenekli kabul görmesine karşın tanrılar tarafından sonsuzluğa kadar bir kayayı dağın tepesine kadar taşıma ve yuvarlama cezasına çarptırılmıştır. Aslında ARESprojesi ile aynı şekilde kayalara karşılık gelen ağırlıkları yükseklere çıkarmak ve bir tür yeniden yukarıdan aşağıya yuvarlamak hedeflenmektedir. Gerçekte kayalar, pompaj enerji depolama kompleksi (pumped-storage hydroelectricity) hidroelektrik sistemi projesi içindeki suyu temsil etmektedir. Hidrolik türbinlere eşdeğer sayılan trenler vasıtasıyla söz konusu akışkan suyu temsil eden beton ağırlıklar tepelere kadar taşınmaktadır. Gravitasyona dayalı çalışan tren hattı ise hidrolojik güç menşeli su tüneli yapısına benzer bir rol üstlenmektedir. Pompaj depolamalı türbin donanımı elektrik kiti gibi motorlar da treni sürmektedir. Motorlar, tren yukarıdan aşağıya gravitasyon (yerçekimi) kuvveti ile ters yönde ilerlerken ise elektrik üreten jeneratörler olarak çalışmaktadır. Aşağıdaki resimde görülen prototip enerji depolama tesisi Amerika Birleşik Devletleri ARES Firması tarafından 2013 yılında Tehachapi, California, CA, YEK menşeli RES çiftliği ve parkı kompleksi yakınlarında kurulmuştur. Rüzgâr enerjisi santralleri tesisleri gibi kesintili ve aralıklı elektrik üretimi sağlayan enerji kaynakları için sürdürülebilir güç depolama sistemi (storage electrical energy) bağlantısı son derece yararlı görülmektedir. Böylece, rüzgârın yeterince kuvvetli esmediği süreçler ile şebeke yük dengeleme prosesi bağlamında önemli sayılan yük ve voltaj dalgalanmaları hüküm süren periyotlar zarfında RESçiftlikleri güç üretimi verimliliği artırılmaktadır.
Prensipte prototip elektrik depolama tren projesi kompleksi sayesinde hedefine ulaşan ARES Şirketi, günümüzde çok daha büyük projeler planlamaktadır. Birleşik Devletler İçişleri Bakanlığı’na bağlı görev yapan Amerika Arazi İdaresi Bürosu (American Bureau of Land Management – BLM) onayı ileARES Firması, Pahrump, Nevada, NV yakınlarında enerji depolama tren hattı tesisi inşaatı kapsamında saha kiralama işlemleri bürokratik çalışmalarını tamamlamıştır. Deneme amaçlı Prototip Tehachapi tesisi projesine kıyasla ağır tonajlı beton bloklar taşıyacak olan Pahrump güç depolama tren hattı projesi yatırımı, vagon yük taşıma kapasitesini artıran hidrolik krikolar ile donatılacaktır. Hidrolik krikolar vasıtasıyla döndürülecek ve yerleştirilecek olan beton bloklar hattın her iki tarafını desteklemek üzere indirilecektir. Ancak, köprüler gibi yüksek tonajlı son derece ağır beton bloklar tren yüksekliğinin yukarısında yer alacaktır. Ağırlıklarından kurtulan trenler de tepeden aşağıya doğru daha fazla yük getirmek üzere hareket edecektir. Güç üretimi süreci geldiğinde ise söz konusu proses tersine olarak gerçekleştirilecektir. Güç depolama ve elektrik üretimi amaçlı tren hattı düzeneği sisteminin bulunduğu ARES tepesinin eğimi yaklaşık % 8 seviyesinde seçilmektedir. ARES güç üretimi ve depolama tren hattı uzunluğu takribi 9 kilometredir. ARES Şirketi Pahrump kompleksi sayesinde 12.5 MW/h elektrik depolanması ve şebekeye ise 50 MW düzeyinde güç katkısı sağlanması hesaplanmaktadır. ARES Firması Pahrump tren hatlı enerji depolama tesisi kapasitesi, Büyük Britanya Dinorwig pompaj hidroelektrik santrali güç depolama kompleksi (Dinorwig power station - pumped-storage)kapasitesi rakamlarına kıyasla düşük düzeyde kalmaktadır. Dinorwig HES enerji depolama tesisi kapasitesi 10.8 GW/h, maksimum üretim kapasitesi ise 1.8 GW seviyesinde bulunmaktadır. Bununla beraber ARES mühendisleri Pahrump elektrik depolama tesisi güç ünitesinin prensipte kafi rekabet yeteneğine sahip olduğunu düşünmektedir. Uygulamada yeterli enerji dönüşümü sağlandığı takdirde ise mevzu bahis tesisin kapasitesinin büyültülebileceği de varsayılmaktadır. Demiryolu hatları boyunca yukarıdan aşağıya ve aşağıdan yukarıya mekik dokuyan sallanmaya ve çalışmaya hazır tren maketleri yapılarından esinlenerek filizlenen tren hattı enerji depolama sistemi sanal bir görüntüsü aşağıda verilmektedir.
Sisyphus tren hattı elektrik depolama sistemi ile gerçekte pompaj güç depolama tesisi bölgelerinin uygun olduğu yerlerde rekabeti olanaksız görülmektedir. Ancak, Nevada gibi çok kurak iklim koşullarının hüküm sürdüğü yerlerde Sisyphus tren hattı güç depolama tesisi projesi rekabet şansını kazanmaktadır. Yeşil, doğa dostu ve çevreci yenilenebilir enerji kaynakları YEK kökenli karbonsuz güneş enerjisi santralleri GES kompleksleri özellikle çöllerde avantajlı konumda bulunmaktadır. Günümüz temel yük kaynağı fosil yakıtlı termik santraller kurulması yatırımları çalışmalarına ise kamuoyundan yoğun tepkiler gelmektedir. Küresel güneş radyasyonları ve güneş ışınları demet öğeleri kesintiye uğramasına rağmen verimliliği yüksek yörelerde rağbet görmektedir. Sonuçta, ARESprojesi ile elektrik üretimi ucuz ve bol olduğu süreçlerde şebekeden güç çekilerek depolanmakta, enerjinin pahalı ve kıt olduğu periyotlarda ise çekilen, tasarruf edilen ve depolanan enerji piyasalara satışa sunulmaktadır. Bu arada yerel solar enerji güç santralleri üniteleri kapsamında sistemdeki gerilim dalgalanmaları ve voltaj kararsızlıklarını önleyen yük dengeleyici olarak da demiryolu hattı elektrik depolama tesisleri önemli bir rol oynamaktadır.
-Karbondioksit Emisyonları ve Salınımlarının Yok Edilmesi ya da Depolanması,
Ahmet Cangüzel Taner, FMO Yayınları, Faydalı Bilgiler, 2008.
-Brezilya’nın Enerji Politikası ve Enerji Eylem Planları, Ahmet Cangüzel Taner, FMO
Yayınları, Faydalı Bilgiler, 2009.
-Güneş Enerjisi Elektrik Santralleri ve Fotovoltaik Güç Santralleri, Ahmet Cangüzel
Taner, Fizik Mühendisleri Odası FMO Yayınları, Faydalı Bilgiler, 2011.
-Yeni Nesil Termoelektrik Güneş Enerjisi Elektrik Santralleri, Ahmet Cangüzel
Cangüzel Taner, FMO Yayınları, Faydalı Bilgiler, 2011
-Uzay Güneş Enerjisi Santralleri, Ahmet Cangüzel Taner, FMO Yayınları, Faydalı
-Çevre Dostu Temiz Enerji Kaynakları Teknolojileri Projeksiyonları ve Küresel
Çevreci Yenilenebilir Enerji Kaynakları Yatırımları, Ahmet Cangüzel Taner, Fizik
Mühendisleri Odası Yayınları, Faydalı Bilgiler, 2011.
-Kömür Yakan Termik Santraller, Ahmet Cangüzel Taner, Fizik Mühendisleri Odası
FMO Yayınları, Faydalı Bilgiler, 2011.
-Doğalgaz Çevrim Santralleri ve Kömürlü Elektrik Santralleri, Ahmet Cangüzel Taner,
-Yeni Nesil Güneş Enerjisi Elektrik Santralleri Geliştirilmesi için Son Yapılan Bilimsel
ve Teknolojik Araştırmalar, FMO Yayınları, Faydalı Bilgiler, 2012.
-ABD Kömüre Dayalı Elektrik Santralleri Karbon Salımları ve Karbondioksit
Emisyonları Bertaraf Edilmesi Projeksiyonları, Ahmet Cangüzel Taner, Fizik
Mühendisleri Odası Yayınları, Faydalı Bilgiler, 2012.
-Almanya Enerji Devrimi ve Enerji Dönüşümü Energiewende Politikaları, Fosil
Yakıtlı ve Nükleer Enerji Tabanlı Ekonomi Sistemi Portföyünden Yenilenebilir Enerji
Kaynakları Temelli Ekonomi Sistemi Portföyüne Transformasyon, Ahmet Cangüzel
Taner, Fizik Mühendisleri Odası Yayınları, Faydalı Bilgiler, 2012.
-Küresel Isınma ve Küresel İklim Değişiklikleri Nedenleri Arasında Sayılan Küresel
Karbondioksit Emisyonları Yok Edilmesi Teknolojileri Maliyetleri, Ahmet Cangüzel
-Doğa Dostu Temiz Fosil Yakıtlı Elektrik Santralleri Geliştirilmesi Kapsamında Karbon
Yakalama ve Karbon Tutma CCS Teknolojileri Perspektifleri, Ahmet Cangüzel
-Karbon Yakalama ve Depolama (Carbon Capture and Storage) CCS Teknolojisi
Kapsamında Son Yapılan Küresel Bilimsel Araştırma ve Geliştirme (AR-GE)
Faaliyetleri, Ahmet Cangüzel Taner, FMO Yayınları, Faydalı Bilgiler, 2012.
-Almanya Yeşil Enerji Devrimi Energiewende Enerji Dönüşümü Süreci İçinde Elektrik
Şebekesi Sistem Kararsızlıkları ve Gerilim (Voltaj) Dengesizlikleri, Ahmet Cangüzel
Taner, Fizik Mühendisleri Odası Yayınları, Faydalı Bilgiler, 2013.
-Küresel Sera Gazı Emisyonları Kapsamında Rekor Düzeylere Ulaşan Global
Karbondioksit Emisyonları Ölçümleri, Ahmet Cangüzel Taner, Fizik Mühendisleri
Odası Yayınları, Faydalı Bilgiler, 2013.
-Küresel Karayolu Ulaşım Araçları Global Karbondioksit Emisyonları Düşürülmesi ve
Yeni Nesil Düşük Karbon Emisyonlu Evrimsel Otomobiller, Ahmet Cangüzel Taner,
Fizik Mühendisleri Odası Yayınları, Faydalı Bilgiler, 2013.
-Amerika Birleşik Devletleri Kömür Kullanan Termik Santraller ve Yeni Çevre Kirliliği
Yasal Düzenlemeleri Perspektifi, Ahmet Cangüzel Taner, Fizik Mühendisleri Odası
Yayınları, Faydalı Bilgiler, 2013.
-Dünya İs ve Kurum (Siyah Karbon) Kökenli Çevre Kirliliği ile Global Isınma ve
Küresel İklim Değişikliği Mekanizması Bilimsel İlişkisi, Ahmet Cangüzel Taner, FMO
-ABD Klasik Doğalgaz Türü Olmayan Evrimsel Kaya Gazı Şeyl Gazı Çıkarılması ve
Üretimi Sonrası Amerika Kuzey Batı Eyaletleri Küresel Kömür İhracatı Perspektifleri,
Ahmet Cangüzel Taner, FMO Yayınları, Faydalı Bilgiler, 2013.
-Global Karbondioksit Konsantrasyonları Artmasıyla Küresel İklimsel Değişimler
Sonucu Okyanusların ve Denizlerin Asitlenmesi Sorunları, Ahmet Cangüzel Taner,
-Avrupa Birliği (AB) Emisyon Ticareti Sistemi (EU ETS) AB İklim Politikası ve Global
Karbon Ticareti Perspektifleri, Ahmet Cangüzel Taner, Fizik Mühendisleri Yayınları,
Faydalı Bilgiler, 2013.
-ABD Enerji Politikaları Değişimi Sürecinde Küresel Isınma ve Global İklim Değişikliği
Sorunları ile ilgili Yeşil, Doğa Dostu ve Çevreci Son Gelişmeler, Ahmet Cangüzel
Taner, FMO Yayınları, Faydalı Bilgiler, 2013.
-İngiltere Karbon Yakalama ve Hapsetme (CCS) Teknolojileri Uygulamaları ile
Karbondioksit Emisyonlarının Yeraltında Depolanması Projeleri, Ahmet Cangüzel
Taner, Fizik Mühendisleri Odası Yayınları, Faydalı Bilgiler, 2014.
-İngiltere Yenilenebilir Enerji Kaynakları (YEK) Kökenli Açık Deniz (Offshore) ve
Kıyılara Yakın Kara Rüzgâr Elektrik Santrali (RES) Çiftlikleri (Onshore Wind Farms)
Güç Üretimleri Profili, Ahmet Cangüzel Taner, FMO Yayınları, Faydalı Bilgiler, 2014.
-Global Karbondioksit Emisyonları Limitlenmesi, Kontrol ve Denetim Altına Alınması
için Dünya İklim Değişiklikleri Eylem Planları ve Küresel Projeler, Ahmet Cangüzel
Taner, FMO Yayınları, Faydalı Bilgiler, 2014.
-ABD Küresel Isınma ve Global İklim Değişikliği Politikaları Çerçevesinde Dünyanın
En Kirli Fosil Yakıtı Kömür Kullanan Elektrik Santralleri Projeksiyonları, Ahmet
Cangüzel Taner, FMO Yayınları, Faydalı Bilgiler, 2014.
-Dev Global Ham Petrol Üreticisi Şirketler Açısından Küresel İklim Değişiklikleri
Durdurulması Perspektifleri, Ahmet Cangüzel Taner, FMO Yayınları, Faydalı Bilgiler,
-Küresel İklim Değişikliği Eylem Planları Yoluyla Global Karbondioksit Emisyonları
Sınırlandırılması ve Denetim Altına Alınması Projeksiyonları, Ahmet Cangüzel Taner
Fizik Mühendisleri Odası Yayınları, Faydalı Bilgiler, 2014.
-Yeni Kuşak Elektrikli Otomobil Motorları İçerisinde Makro Aküler Yerine Küçük
Boyutlu Mikro Lityum İyon Bataryaları Araştırma Geliştirme Ar-Ge Faaliyetleri,
Ahmet Cangüzel Taner, FMO Yayınları, Faydalı Bilgiler, 2015.
-Kyoto Protokolü Sonrası Olası BM 2015 Paris İklim Anlaşması Dünya Karbondioksit
Emisyonları Artışları ve Yok Edilmesi Teknolojileri, Ahmet Cangüzel Taner, FMO
Yayınları, Faydalı Bilgiler, 2015.
-Küresel Fosil Yakıtlar Petrol, Doğalgaz, Kömür Tüketimlerinin Önlenmesi,
Durdurulması ve Tasfiyesi Hakkında Batı Kamuoylarında Gelişen Eylemler, Ahmet
Cangüzel Taner, Fizik Mühendisleri Odası Yayınları, Faydalı Bilgiler, 2015.
-ABD Düşük Karbon Teknolojileri Geçiş Süreci Zarfında Birleşik Devletler Çevre
Korunma Ajansı US EPA Yeni Temiz Hava Yasal Düzenlemeleri Uygulamaları,
-Hindistan Sera Gazı Emisyonları Artışları Karşısında Doğa Dostu, Çevreci ve Yeşil
Temiz Enerji Kaynakları YEK Projeleri Yatırım Programları Uygulamaları, Ahmet
Cangüzel Taner, FMO Yayınları, Faydalı Bilgiler, 2015.
-ABD Kara Nakil Vasıtaları Emisyonları Çevre Kirliliği, Elektrikli Otomobiller ve Hafif
Taşıt Araçları Yakıt Türleri Salımları Kaynaklı İnsan Ölümleri Mukayesesi, Ahmet
-Dünya Karbondioksit Emisyonları Yok Edilmesi Teknolojileri Uygulamaları ve Yasal
Düzenlemeleri Gelişmeleri Işığında Olası BM 2015 Paris İklim Anlaşması, Ahmet
-Küresel Evrimsel Otomobil Üretimleri İçin Yenilikçi Lityum İyon Aküleri Yapımı
Kapsamında Çağdaş Turboşarj Teknolojileri Geliştirilmesi Bilimsel Çalışmaları,
-Yenilenebilir Enerji Kaynakları YEK ile Güneş Radyasyonları Kökenli Güneş Enerjisi
Sistemleri GES ve Silikon Kristalli Fotovoltaik Pil Maliyetleri Düşüşleri, Ahmet
-Çin Elektrik Üretim Portföyü İçinde Doğa Dostu ve Çevreci Yenilenebilir Enerji
Kaynakları YEK Menşeli Rüzgâr Türbinleri Güç Üretimleri Problemleri Çözümü,
Ahmet Cangüzel Taner, Fizik Mühendisleri Odası Yayınları, Faydalı Bilgiler, 2015.
-Hollanda Güç Üretimi Profili İçeriğinde Doğa Dostu Rüzgâr Enerjisi Santralleri (RES)
Elektrik Üniteleri, Parkları ve Çiftlikleri Kurulmasına Dair Halkın Tepkisi, Ahmet
Cangüzel Taner, Fizik Mühendisleri Odası FMO Yayınları, Faydalı Bilgiler, 2015.
-Temiz Enerji Kaynakları Kökenli Sistemler İçinde Kullanılan İnovatif Lityum İyon
Aküler Üretimleri ve Küresel Beyaz Altın Lityum Arz Güvenliği, Ahmet Cangüzel
Taner, FMO Yayınları, Faydalı Bilgiler, 2016.
-Yeni Nesil Akıllı Telefonlar, Dizüstü Bilgisayarlar, Robotlar, İnsansız Hava Araçları
İHA, Uydular, Otomobiller ve Güç Santrallerinde Kullanılan Yeniden Şarj Edilebilir
İnovatif Lityum İyon Bataryalar Geliştirilmesi Çalışmaları, Ahmet Cangüzel Taner,
Fizik Mühendisleri Odası Yayınları, Faydalı Bilgiler, 2016.
-İnovatif Karbon Tutma ve Saklama (Carbon Capture and Storage - CCS) ile
Karbondioksiti Bazalt Taşı İçerisine Depolama Ar-Ge Çalışmaları, Ahmet
Cangüzel Taner, Fizik Mühendisleri Odası Yayınları, Faydalı Bilgiler, 2016.
-ABD Yüksek Mahkemesi (Supreme Court) Son Kararları Karşısında Ulusal
Karbondioksit Emisyonları Kontrol ve Denetim Altına Alınması Sorunları, Ahmet
-Dünya Ham Petrol Fiyatları Tarifelerinin Tepetaklak Düşmesi Karşısında Gelişmekte
Olan Ülke Ekonomilerinin Hidrokarbon Ürünler İthalat Talebi, Ahmet Cangüzel Taner
Fizik Mühendisleri Odası FMO Yayınları, Faydalı Bilgiler, 2016.
-Petrol İhraç Eden Ülkeler OPEC Üyesi Suudi Arabistan ve OPEC Dışından Rusya
Arasında Küresel Ham Petrol Üretimleri Düşürülmesi Anlaşması, Ahmet Cangüzel
-Basra Körfezi Ülkeleri Kuveyt, Bahreyn, Irak, Umman, Katar, Suudi Arabistan,
Birleşik Arap Emirlikleri Hidrokarbon Rezervleri Zenginlikleri Açmazı ve Sarmalı,
Ahmet Cangüzel Taner, FMO Yayınları, Faydalı Bilgiler, 2016.
-İnovatif Teknolojiler Eşliğinde Gelişen Küresel YEK Kökenli Güneş Enerjisi
Santralleri GES Firmaları Ekonomik Çıkmazları ve Finansal İflasları, Ahmet
-Kalkınmakta Olan Ülkeler Kapsamında İnovasyona Dayalı Çevre Dostu Yenilikçi
Karbonsuz Güneş Enerjisi Santralleri GES Kompleksleri Gelişim Süreci, Ahmet
Cangüzel Taner, FMO Yayınları, Faydalı Bilgiler, 2016.
-Ürdün, Suudi Arabistan, BAE, Güney Afrika, Almanya, Meksika, Brezilya, Peru,
Amerika, Çin ve Hindistan YEK Menşeli Solar Enerji Santralleri Yatırımları, Ahmet
-Küresel Ham Petrol ve Global Doğalgaz Fiyatları Düşüşleri Sonrası Dünyanın En
Büyük Kömür Maden Ocakları İşletmeleri Firmalarının İflası, Ahmet Cangüzel Taner,
FMO Yayınları, Faydalı Bilgiler, 2016.
-Küresel Akaryakıt Ürünler Fiyatları Tarifelerinin Birdenbire Azalması ile Birlikte
Global Geleneksel Ham Petrol Yatırımları Düşüşleri Trendi, Ahmet Cangüzel Taner,
-Dünya Kayalara Gizlenmiş Evrimsel Şeyl Doğalgazı ve Petrolü Arzı Zenginliği
Sayesinde Hidrokarbon Fiyatları Düşüşleri Sonrası Küresel Petrol Üretimi, Ahmet
-The Economist Dergisi, (02 Temmuz 2016 – 08 Temmuz 2016).