19 Mayıs 1919 Kurtuluş Şavaşının Başlangıcıdır | Haber Güncel
Mustafa Kemal'in Bandırma Vapuru ile yapılan yolculuk sonrası Samsun'a ulaşması olayı Kurtuluş Savaşı'nın fiili başlangıcı olarak kabul edilmektedir.
Mustafa Kemal Samsun’a Çıkmadan Önce İstanbul’da
Mustafa Kemal orduya bağlı, idealleri olan aydın bir subaydı. Bir ara Türk ordularında komutanlık yapan Alman kökenli Von Falkenhayn sandık dolusu altınla Mustafa Kemal’i kendi düşünce, uygulamalarına ortak olması için satın almaya kalkmıştı. Bu yollarla satın alınamayacağı belli olan Mustafa Kemal’li daha önce 1909 Selanik Kongresinde Enver Paşa’nın amcası Halil Paşa tarafından öldürülmek istenmişti. İşgal Kuvvetlerinin (İngilizlerin) istemi ve Çanakkale Savaşındaki başarısını kıskanan Enver Paşa muhaliflerin uygulaması ile Mustafa Kemal1918 de uzaklaştırıp Şam dolaylarına 7. Ordu Komutanı olarak İstanbul’dan uzaklaştırılmıştı.(1)
Mustafa Kemal’in Samsun’a Hareketinden Önce Padişahla
İstanbul’u işgal eden müttefiklerden İngilizler, Said Molla’nın(2) dediğine göre, “ haber aldığıma göre, Mustafa Kemal Paşa’yı Damad Ferid Paşa’ya tavsiye etmişler ki, kendisi Anadolu müfettişliğinde bunlunsun ve İstanbul’dan bir an evvel uzaklaştırılsın diye!” Ayrıca bazı paşaların tavsiyesi ve Mustafa Kemal’i Sadrazam Damat Ferid Paşa’ya tavsiye ve takdim etmeleri üzerine, sadrazam da onların tavsiyesiyle Mustafa Kemal Paşa’yı padişahın huzuruna çıkararak şöyle takdim eder:
“-Efendim, zaten kendilerini pekiyi bilirim, kapı yoldaşıyız! Diyerek vaktiyle Mustafa Kemal Paşa’nın kendi yaverliğinde bulunduğunu ve birlikte Avrupa’da seyahat ettiklerini” ima suretiyle yabancısı olmadığını anlatmak istemişve paşa huzurdan ayrılırken de, padişah eliyle arkasını sıvazlayarak:
Bu dönemde tüm Osmanlı topraklarında olduğu gibi Samsun'da da işgalciler ile Türk halkı arasında silahlı çatışmalara yaşanmaya başlamıştı. Bunun üzerine Arthur Calthorpe'ın imzasıyla İtilaf Devletleri, Osmanlı Hükümetine bir nota vermiş ve bölgedeki karışıklıkların giderilmesini istemiş aksi halde Mondros Ateşkes Anlaşması'nın 7. maddesinin gerekçe gösterilerek bölgenin işgal edileceğini beyan etmiştir. Dönemin Harbiye Nazırı Abuk Ahmet Paşa ile Sadrazam Damat Ferit Paşa karışıklıkların giderilmesi görevi için Mustafa Kemal'i uygun görmüş, kendisine bu görev Abuk Ahmet Paşa tarafından bildirilmiş ve görev Mustafa Kemal tarafından kabul edilmiştir. Mustafa Kemal bu görüşmeden sonra dönemin Genelkurmay İkinci Başkanı Kazım Paşa ile görüşmüş ve yetkilerini tartışmıştır. Kendisine 9. Ordu Müfettişliği verilmiş, görev yetkilerinin bulunduğu ferman imzalanmıştır. Ayrıca Mustafa Kemal bu fermanda bulunan bazı açıklamaları bizzat kendisi yazmıştır.(3)
Mustafa Kemal’in Yolluk Parası
Bir hafta Samsun'da, on yedi gün de Havza'da kalan Mustafa Kemal bu süreçte Anadolu'nun ve halkın genel durumu hakkında bilgi alarak ulusal hareketin fikirsel temellerini atmıştır. Bunun yanında 28 Mayıs 1919 günü müdafaa-i hukuk cemiyetlerine gönderdiği bir genelgeyle İzmir'in İşgali'nin protesto edilmesini istemiş ve bunun sonucunda tüm Anadolu'da 96 miting gerçekleştirilmiştir. Bu, Osmanlı Hükümetince hoş karşılanmamış ve kendisinin İstanbul'a dönmesi emredilmiştir. Harbiye Nezareti'ne oyalayıcı bir telgraf gönderen müfettiş 12 Haziran 1919 günü Amasya'ya hareket etmiş ve burada bir genelge ilan ederek açıktan açığa Millî Mücadele'nin başladığını duyurmuştur.
Ayrıca 19 Mayıs, 1938 yılından beri millî bayram olarak kutlanmaktadır. Ancak Atatürk "doğum günüm" dediği 19 Mayıs kutlamalarına sadece bir kez katılabilmiştir.(4)
(1) İstanbul Hükümetleri ve Milli Mücadele Sina Akşin Cem Yayınevi 1992 sf 72)
(2) Said Molla 1880 Romanya doğumlu.