Hayat ve Edebiyat İlişkisi Üzerine | Yazı Evi - Yaratıcı Yazarlık Atölyesi Kadıköy
Hiç bitmeyen bir tartışma üzerine!
edebiyat, edebiyat inceleme, füsun çetinel, hayat, yazar
Ey yazar, demiş olmalı hayat. Madem sen herkese duvar yıkmaktan bahseder, ahkâm kesersin öyleyse önce duvar nasıl örülürmüş layıkıyla öğren, sonra konuş.
arguerite Duras’ın Sevgili romanı bana, edebiyatta ve hayatta duvarları yıkmayı gösterdi. Eleştirmenlere kulak asmamayı öğretti. Zaman ve mekân atlamaları, aniden değişen anlatıcı, sıra dışı bir karakter vardı Sevgili’de.
Albert Camus, Tersi ve Yüzü’nde düz bildiğim şeyleri tersine, ters sandığım şeyleri düzüne çevirdi. Onunla birlikte geceyle gündüzü, ölümle yaşamı, yolukla bereketi, yaşlılıkla gençliği sorguladım.
Kuralları biliyorduk ya ihlal etmenin zamanı gelmişti
Sonra Herman Melville katıldı aramıza. Kâtip Bartleby’yi pek sevdik. Birlikten güç doğar. Hepimiz aynı kafadaydık ya. ‘’Yapmamayı tercih ederim’’ dedik kolayca. Toplumun kurallarına uymamayı yeğledik. Kara bir duvarı gören mezarvari ofislerde çalışmamayı, yayın dünyasının, kolay okuyucunun istediklerini yazmamayı tercih ettik.
Birken dört olduk. Ben, Duras, Camus ve Melville. James Joyce da aynı yolun yolcusuydu, Dublin köyünü etrafını kuşatan duvarlardan kurtulmak onları yıkmak için terk etmemiş miydi, sırf bu paralize halden kurtulabilmek için Fransa’ya gitmemiş miydi? Dublinliler’de gidemeyenleri okuduk. Zincirlerinden, kendi ördükleri duvarlardan, aile, din, toplum prangasından kurtulamayanları kurtarmaya, onları anlamaya çalıştık.
Sadegh Hedayat’in Kör Baykuş’u balyoz gibi indi kafalara. Ben her şeyi gölgeme yazıyorum, diyordu Hedayat. İçindeki karanlıkları, kötülükleri, sefil arzuları görmekten zerre kadar korkmuyordu. Karakterleri kimi zaman baba, kimi zaman kasap, amca, çocuğa dönüşüyordu. Rüya gerçeğe. Gece gündüze. Sevgili kahpeye. Kör olma pahasına gerçekleri gösterdi bize Hedayat, etrafımızdaki duvarları yerle bir etti.
Ah şu zalim duvarlar!
Edebiyatın gücü etrafımdaki duvarları yıktı, ben de atölyeme katılanların duvarlarını yıkmaya çalıştım bu kitaplar ve yazarlarla. Bütün bir yıl boyunca duvarlar, kurallar yıkılacak dedim durdum. Sonra ne mi oldu? İki hafta kadar önce yazın gideceğim çalışma kampının tercih sonuçları geldi. Stuttgart, Duvar Örme ve Tamiri kampı. Bir ay boyunca çok eski çağlara ait bir teknikle birbirine geçen taşlarla antik bir duvarı yer yer onarıp, yeniden inşa edeceğiz, üzerindeki bitki örtüsünü ve canlıları inceleyeceğiz.
Sen misin duvarları yıkmaya çalışan bre gafil
Ey yazar, demiş olmalı hayat. Madem sen herkese duvar yıkmaktan bahseder, ahkâm kesersin öyleyse önce duvar nasıl örülürmüş layıkıyla öğren, sonra konuş. Döndük dolaştık yine aynı noktaya geldik. Edebiyatta da yaşamda da kuralları yıkabilmek için önce onları bir güzel öğrenmek gerek. Bu da yine ve yeniden genç yazarlara, yazmaya yeni başlayanlara küpe olsun.