'Duvara yaslanma yıkılır' demiş eskiler... Ya 'Cumhurbaşkanlığı' formülü yıkılırsa?
Aslında dilimizde “Duvara yaslanma yıkılır” ile başlayan bir dizi uyarıcı özlü söz bulunur, ama nedense bizler yine de çok kısa zamanlı ve kişiye özel düşünmekten kendimizi alamayız. Bu yüzden yaşanmış çok ciddi hayal kırıklıkları ile doludur tarihimiz.
Yalnız bizim tarihimiz de değil, bize yakın sayılabilecek aynı kültür kökeninden başka hanedanların tarihleri de…
Geçen gün, bir maç şöleni arasında d-Smart üzerinde gezinirken 57. kanalda (ViaSat-History) karşıma ‘Timur’ belgeseli çıktı. 15 dakika ara dolduğu halde gözümü ve zihnimi tarihin bu renkli sayfalarından çekip de yeniden maça dönemedim.
Uzatacak değilim, sözün kısası şu: Hayatında kontrol ettiği toprakların Orta Asya’daki sınırlarını önce doğuya doğru uzatarak, ardından Avrupa’yı gözüne dikip ortalarına kadar ordularıyla gelerek zamanının en görkemli devletini kurmuştu Timur. Devleti bir yandan Çin’e, bir yandan Hindistan’a, İran’a, Osmanlı’ya, öte yandan da bugünkü Ukrayna ve Macaristan’a kadar uzanıyordu. Uzanmasına uzanıyordu, ama böylesine büyük bir devlete kavuşmak için giriştiği savaşlarda kendisinden sonra yerini almasını arzuladığı veliahtlarını yitirdi Timur. O ölünce yerine geçen/ler hesapta olmayan kişilerdi ve devleti de bu yüzden kısa sürede izmihlale uğradı.
Yerini alanlar o büyüklükte güçlü bir devleti yönetebilecek çapta kişiler olmadıkları için…
Tabii, yalnızca devletler değil, kurumlar için de aynı durum söz konusudur. ‘Gerçek lider’ kimliğine ve özelliklerine sahip yöneticisini kaybedince varlığı tehlikeye düşmüş, kısa sürede ortadan kaybolmuş veya bütünüyle kaybolmasa bile birer tabelaya dönüşmüş pek çok kurum var.
Vaktiyle iktidar olmuş Anavatan Partisi (ANAP) Turgut Özal’dan, Doğru Yol Partisi (DYP) Süleyman Demirel’den, Demokratik Sol Parti (DSP) de Bülent Ecevit’ten sonra gözümüzün önünde ne hale geldiler, görüyoruz.
Görmek başka, bu gerçeği idrak etmek başka.
Sistem kişiye özel olursa
Bu girişten sonra, Külliye’de şimdiye kadar 30 farklı grupla “Nasıl elden geçirebiliriz?” çalışmalarına konu edildiğini öğrendiğimiz ‘Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi’nin durumuna biraz daha yakından bakabiliriz.
“Bu cümleler” dediği, sisteme yönelik eleştiriler doğal olarak…
Dün, burada, “Keşke o eleştirileri sistem değişmeden önce yapsalardı” demiştim.
Zararın neresinden dönülse kârdır da, anayasayla gerçekleştirilmiş bir sistemi değiştirmek o kadar kolay değildir. Özellikle de, ‘AK Parti+MHP=iktidar ve cumhurbaşkanlığı’ formülünün bir sonraki seçimde yerini farklı bir formüle bırakabileceği ufukta görünmüş ve yeni formülün kendi lehlerine çalışacağına inananların iştahı kabarmışken…
CHP başta olmak üzere vaktiyle sistem değişikliğine karşı çıkan partilerin şimdilerde eski eleştirel tavırlarını sürdürmedikleri bir gerçek.
Bu yazıyı izlediğim ‘Timur’ belgeselinden esinlenerek yazdım; yazımı yine Timur ile bitireyim.
Diyanet Vakfı tarafından yayımlanmış ‘İslam Ansiklopedisi’nin ‘Timur’ maddesinden şu satırları, okuyun ve üzerinde düşünün diye aktarıyorum:
“İktidar ve fetih hırsını hiçbir zaman dizginleyememiş, seferlerini daima kendisi yönetmiş, çeşitli kabilelere mensup beylerin ve soylarının güçlenmesini önlemek için onları kontrol altında tutmuştur. Bu durum, ölümünden sonra haleflerinin hâkim olduğu bölgelerde hüküm sürmelerini güçleştirmiş, vârisini zor duruma sokmuş, vasiyetinin yerine getirilmesini de engellemiştir.”
Karamollaoğlu: Millet ve Cumhur İttifakı söylemi ülkemize fayda sağlamaz, Türkiye İttifakı olmalı
‘AKP kampında MHP ile ittifak özeleştirisi yapılacak mı?’