Sevgi Soysal’ın Anılarında, Sevgi Soysal & Mümtaz Soysal Aşkı… | Mülkiye Haber
Yazar: Tahir ŞilkanTarih: Kasım 12, 2019
Yenişehir’de Bir Öğle Vakti, Yürümek, Şafak romanlarıyla edebiyatımızda unutulmaz bir yeri olan Sevgi Soysal(30 Eylül 1936- 22 Kasım 1976) henüz kırk yaşındayken kanserden yaşamını yitirmişti.
Özdemir Nutku ve Başar Sabuncu’dan sonra üçüncü evliliğini, ‘Anayasaya Giriş’ kitabında “Komünizm propagandası” yaptığı gerekçesiyle Mamak Cezaevi’nde tutuklu olan A.Ü. SBF Dekanı ve Anayasa Profesörü Mümtaz Soysal ile yapmıştı. Sevgi Soysal o sırada, ‘Yürümek’ romanında “müstehcenlik” yapmaktan Yıldırım Bölge Kadınlar Koğuşu’nda tutuklu bulunuyordu.
Kısa bir tutukluluktan sonra serbest bırakılan Sevgi Soysal, serbest kaldıktan bir süre sonra “orduya hakaretten” yeniden tutuklanacak ve aynı cezaevine konulacaktır. Cezaevi anılarını “Yıldırım Bölge Kadınlar Koğuşu” adıyla kitaplaştıran Sevgi Soysal kitabında, bugün yaşamını yitiren Mümtaz Soysal (1929-2019) ile cezaevi sürecindeki yaşadıklarını da anlatır.
İlk tutuklanışında tahliye olacağı kesin olacağı duruşma için mahkemeye pantolonla gitmek istemez, Sevgi Soysal.
Yanında bir yazlık elbise vardır. O elbise, Mümtaz Soysal’la Mamak’ta nikahlandığı gün giydiği elbisedir. O elbiseyi saklamak, bir daha giymemek istediğini söyleyen Sevgi Soysal, elbiseyi zorunlu olarak giydiğini yazar. Mahkemede hem tahliye hem de beraat kararıyla dışarıya çıkan Sevgi Soysal bu çıkışın, “Hürriyete değil, Edirne’den Ardahan’a uzanan bir tutukevine” çıkış olduğunu söyleyecek, “Mamak ve Yıldırım Bölge tutukevlerinin Nazi toplama kamplarıyla yarışa giren” tutukevleri olduğunu yazacaktır.
“Denizlerin asıldı asılacak” denildiği günlerdir. Tüm ülkede olduğu gibi Ankara’da da ortalığa kuşku ve korku salınmaktadır.
İstenilen, tutuklu yakınlarının birbirleriyle, tutuklu olanların tutuklularla, evi arananların aranmayanlarla, kovalananların kovalanmayanlarla dayanışma içinde olmaları değil düşman olmalarıdır.
İstenilen, insanların dikenli teller, muhbirler, polis ve korkuyla birbirlerinden kopup yalnızlaşması ve sinmesidir. İnsanların yüreğine korku salınmasıdır. Ortalığı gözaltına alınanlara yapılan vahşi işkence sözleri kuşatmıştır.
Serbest kalınca, Mamak Cezaevine Mümtaz Soysal’ı ziyarete gittiğini söyleyen Sevgi Soysal, o dondurucu Ankara kışında tutuklu yakınlarına tam bir mahkum gibi davranıldığını söyler. Bir ziyaretinde kendisine iki çuval dolusu kitap verildiğini anlatan Sevgi Soysal, tutukevindeki Mümtaz Soysal’ın savunması için getirdiği bütün kitapları, hukuk kitapları ve o bilimsel kitapları verip götürmesini istediklerini söyler. Mamak tepesinden asfalta kadar o ağır iki çuvalı sürüklediğini söyleyen Soysal, anayolda bir at arabası bulduğunu, Anayasa ve hukuk kitaplarını sucu arabasıyla eve getirdiğini yazacaktır.
Tam o günlerde altı yıl sekiz aya mahkum edilen Mümtaz Soysal, Askeri Yargıtay kararıyla serbest kalacak ancak Sevgi Soysal yeniden tutuklanacaktır. Mümtaz Soysal Mamak cezaevinden kurtulmuş, bu kez tutuklu yakını olarak Yıldırım Bölge tutukevinin kapısında karısını görmek için beklemeye başlamıştır. Sevgi Soysal ile Mümtaz Soysal yer değiştirmiştir!..
Bir hayatı insan gibi tamamlamak güç iştir…”
(Sevgi Soysal’ın “Yıldırım Bölge Kadınlar Koğuşu’ndan…)
“Orduya hakaretten” yargılandığı davada, karar duruşması günü, tutuklu odasında Mümtaz Soysal’la görüşen Sevgi Soysal dava hakkında konuşmadıklarını, dava hakkında söylenecek bir sözün olmadığını her şeyin apaçık olduğunu yazar. Mahkeme çabuk bitecektir.
“Bir yıl mahkumiyet, dört ay da Nevşehir’de sürgün.”
Mahkemenin çabuk bittiğine sevinecektir, Sevgi Soysal. Görüş bitmeden koğuşa varırsa, kocasının “görüşe” geleceği sevinci. Öyle de olacaktır. Yıldırım Bölge’ye götürülecek, bir süre sonra koğuş kapısı açılacak ve “bir demet kır çiçeği” girecektir içeri. Mümtaz Soysal’ın geldiğini içeri gönderdiği kır çiçeklerinden anladığını söyleyecektir, Sevgi Soysal.
Cezaevinde görüşte, gürültülü ortamda, bağırış çığrış arasında karşılıklı anlaşmak zordur.
“…Mümtaz bir şeyler söylüyor, ama duyamıyorum. Oldum olası bağırmayı sevmez. Burada da aşamıyor bu yönünü…”
Aldığı hapis cezasını yatan Sevgi Soysal ‘Yıldırım Bölge Kadınlar Koğuşu’ kitabının “Yıldönümü” başlıklı ölümünde şunları yazar.
“… Bugün ayın 13’ü. Mamak’ta 13 Temmuz’da nikahlanmıştık. Bir yıl oldu demek, bunları düşünerek volta atıyorum güneşin altında. Kazime kolumu çekiyor.
“Bak aşağı yoldan Mümtaz geçiyor”
Gerçekten, o kimselerin geçmediği geçmenin yasak olduğu toprak yolda yürüyen Mümtaz. Sanki, herhangi bir yerde, rastgele yürüyormuş gibi bir havası var. O kadar gündelik bir tavır içinde.
Tutukevinde değilmişim de, balkondan bakıyormuşum, o da sokaktan geçiyormuş gibi.
Ama öyle değil. Ne ben balkondayım, ne de aşağısı sokak, geçilmesi kesinlikle yasak olan bir bölge. Şaşkınlık ve sevinçle izliyorum Mümtaz’ın geçişini. Öylesine doğal geçişi.
Bundan iyi evlenme yıldönümü armağanı olur mu bana?
İçeri giriyorum, avukatım gelmiş, Yargıtayda cezamın kesinleştiğini söylüyor. Avukatım hüzünlü, mavi gözleri dolu dolu, sıcaktan kurumuş bir demet bırakıyor masaya.
“Bunları Mümtaz gönderdi” diyor.
Yargıtay kararı hiç ırgalamıyor beni, bugünlük sevinç payımı aldım…”
Sevgi Soysal anlatısının son bölümünde, Edip Cansever’in “Aşklar İçinde” şiirinin son bölümüne yer verir.
Onunla bir günü kutluyorum coşarak”
Sevgi Soysal, günlerdir Edip Cansever’in dizelerini yinelediğini söyleyecektir.
Sevgi Soysal ile Mümtaz Soysal’ın bitimsiz aşkla yaşadıkları birliktelikleri, cezaevi, sürgün ve (kanser nedeniyle) Sevgi Soysal’ın ölümüyle yarım kalacaktır…