Algı Nedir? - Norofix School - Cognitive Assessment and Development Systems
Algı, duyularımızın aldığı bilgileri yakalayan, işleyen ve aktif olarak anlam kazandıran bir kabiliyettir. Duyusal organlarımız aracılığıyla bize ulaşan uyarılarla çevremizi anlamamızı sağlayan bilişsel süreçtir. Bu önemli bilişsel kabiliyet gündelik yaşantımız için çok mühimdir çünkü çevremizi anlamamız onun sayesinde mümkündür. Algı, bilişsel antrenmanla çalıştırılabilir ve geliştirilebilir. Algı aktif bir süreçtir ve bilgiyi hem “aşağıdan yukarı” hem de “yukarından aşağı” işlemeyi gerektirir. Yani bizler sadece aldığımız bilgi tarafından yönelendirilmeyiz(pasif, aşağıdan yukarı doğru işleme), aynı zamanda bilgiyi kontrol eden belli bir uyarıcıyı bekler ve tahmin ederiz (aktif, yukarıdan aşağıya işleme).
Duymaya da İşitsel algı: İşitilebilir frekans dalgalarının hava ya da başka bir yolla (ses) kulaklarımıza ulaştırdığı bilgileri alma ve anlama kabiliyetidir. İşitsel algının esas aşamasından sorumlu beyin bölgesi temporal loptur (birincil işitsel korteks A1 ve ikincil işitsel korteks A2).
Organizasyon: Neyi algılacağımızın farkında olduktan sonra, anlam verebilmek için uyarıcıları gruplar halinde toplamamız gerekir. Algıda sinerji vardır çünkü algılananların genel bir algısıdır ve ayrı uyarıcı özelliklerine bölünemezler. Gestalt prensiplerinegöre, uyarıcıların düzenlenmesi rastgele değildir, belli kriterleri takip eder.
Bazı durumlarda hastalı olmasa dahi algı gerçeği yansıtmayabilir. Algıdaki bu “yanlışlık” illüzyon ya da halüsinasyon olabilir. İllüzyonlar dıştan gelen gerçek bir uyarıcının hatalı yorumlanmasının sonucuyken,halüsinasyonlar dıştan gelen herhangi bir uyarıcı olmaksızın hatalı bir algıdan meydana gelir. Bu algısal deneyimler var olan herhangi bir patolojiyle ortaya çıkabilse de, çoğunlukla sistemin psikolojik veya bilişsel özelliklerinden veya bozulmaya uğramış hallerden (madde kullanımı ya da uyku) ortaya çıkarlar. Bir illüzyon örneği olarak bilinen optik ilüzyonlar (aynı iki rengi farklı olarak algılamak, sabit duran bir resmi hareket halinde algılamak, vs.). En yaygın halüsinasyonlar hipnagojik(uykuya dalarken bir şekil, ses algılamak ya da birilerinin size dokunduğunu hissetmek), hipnopompik (aynı hisleri uyanıkken yaşamak) ve halüsinojenik ilaçlar kullanmaktan (LSD veya daha karmaşık halüsinasyonlara yol açan halüsinojenik mantalarlar) kaynaklı halüsinasyonlardır. Ancak yine de, şizofreni, psikoz vakalar, kuruntusal fikirler ile bağlantılı olarak illüzyonlar ve halüsinasyonlar patolojik de olabilirler.
En yaygın algı bozukluğu Agnozidir. Bu bozukluk beraberinde algının yönlendirilmesi ve kontrolün yanısıra davranışta genel zorlanmaları da getirir. İki farklı türü mevcuttur: Algısal görsel agnozi(eşyanın parçalarını görebilir fakat bir bütün olarak anlayamaz) ve İlişkilendirme görsel agnozisi(objeyi bir bütün olarak anlar fakat hangi obje olduğunu tespit edip kategorize edemez). Algıyı bu bozukluklar aracılığıyla anlamak zordur, çünkü görüyor olsalar bile yaşadıkları körlüğe benzer bir duygudur. Bunların yanında akinetopsia (hareketi görememe), akromatopsi (renkleri görememe), prosopagnozi (bilindik yüzleri tanıyamama), işitsel agnozi (bir objeyi sesle tanıyamama ve sözel bilgi olması halinde agnozi sahibi kimse dili ayırt edemez), amuzi (müzik nota veya ritimleri tanıyamama ve üretememe) gibi daha spesifik bozukluklar da mevcuttur. Bu bozukluklar iktus, beyin travması veya, hatta bir nörolojik dejeneratif hastalık sonucu oluşan beyin hasarlarının sonucunda oluşur.
Norofix temel olarak Stroop Testi, Dikkatin Değişkenleri Testi, Bellek Hastası RolüYapma Testi, Devamlı Performans Testi, Hooper Görsel Organizasyon Testi, NEPSY testi (Korkman, Kirk, Kemp, 1998) gibi çok sayıda klasik test kullanmaktadır. Bu testler algının yanısıra adlandırma, bağlamsal bellek, tepki verme süresi, işler bellek, güncelleme, görsel bellek, işlem hızı, bölünmüş dikkat, odaklanmış dikkat, el-göz koordinasyonu, yön değiştirme, ketleme ve görsel taramayı da ölçer.
Algı dahil her bilişsel beceri çalıştırılabilir ve geliştirilebilir. Norofix bunu yapmanıza profesyonel bir araçla yardımcı olur.
Beyin esnekliği algı ve diğer bilişsel becerileri rehabilite etmenin temelini oluşturur. Algı ve diğer bilişsel fonksiyonlardaki eksiklikleri iyileştirmeye yardım etmesi için Norofix, bir klinik egzersizler dizisine sahiptir. Beyin ve onun nöral bağlantıları zorlanarak ve çalıştırılarak güçlendirilebilir. Bu yüzden bu becerileri sık sık çalıştırmak algıyla alakalı beyin yapılarını daha da güçlendirecektir.
Norofix, nörojenez ve sinaptik plastisite alanında uzmanlaşmış bir profesyonel ekip tarafından yaratıldı ve bu sayede her bir kullanıcının ihtiyaçlarına göre ayarlanabilen kişiye özel bir bilişsel stimülasyon programı oluşturmamız mümkün oldu. Bu program algı ve daha birçok önemli bilişsel alanın bir değerlendirmesiyle başlar ve sonuçları baz alarak her bir kullanıcı için kişiye özel bir beyin antrenman programı oluşturur. Program bu başlangıç değerlendirmesinden verileri otomatik olarak toplar ve antsofistike algoritmaları kullanarak kullanıcının bilişsel zayıflıkları geliştirmek ve bilişsel güçlü yanlarını çalıştırmak için çalışan bir program yatatır.
Algıyı geliştirmenin anahtarı doğru ve düzenli antenmandır. Norofix ‘in profesyonel değerlendirme ve antrenman araçları hem bireylere hem de profesyonellere bu fonksiyonu en iyi haline getirmek için yardımcı olur. Haftada iki ya da üç kere, günde sadece 15 dakikanızı alır.
Norofix ‘in değerlendirme ve stimülasyon programlarına çevrimiçi ulaşılabilir ve bilgisayar ve mobil cihzaların çoğunda oynanabilir. Program eğlenceli ve interaktif zeka oyunlarından oluşmakta ve her oturumdan sonra kullanıcıya otomatik olarak bilişsel gelişiminin ayrıntılı bir grafiği gönderilir.
Kaynaklar: Evelyn Shatil, Jaroslava Mikulecká, Francesco Bellotti, Vladimír Burěs – Novel Television-Based Cognitive Training Improves Working Memory and Executive Function – PLoS ONE July 03, 2014. 10.1371/journal.pone.0101472 Korczyn AD, Peretz C, Aharonson V, et al. – Computer based cognitive training with Norofix improved cognitive performance above the effect of classic computer games: prospective, randomized, double blind intervention study in the elderly. Alzheimer’s & Dementia: The Journal of the Alzheimer’s Association 2007; 3(3):S171. Peretz C, Korczyn AD, Shatil E, Aharonson V, Birnboim S, Giladi N. – Computer-Based, Personalized Cognitive Training versus Classical Computer Games: A Randomized Double-Blind Prospective Trial of Cognitive Stimulation – Neuroepidemiology 2011; 36:91-9. Korczyn AD, Peretz C, Aharonson V, et al. – Computer based cognitive training with Norofix improved cognitive performance above the effect of classic computer games: prospective, randomized, double blind intervention study in the elderly. Alzheimer’s & Dementia: The Journal of the Alzheimer’s Association 2007; 3(3):S171. Shatil E, Korczyn AD, Peretzc C, et al. – Improving cognitive performance in elderly subjects using computerized cognitive training – Alzheimer’s & Dementia: The Journal of the Alzheimer’s Association 2008; 4(4):T492. Haimov I, Shatil E (2013) Cognitive Training Improves Sleep Quality and Cognitive Function among Older Adults with Insomnia. PLoS ONE 8(4): e61390. doi:10.1371/journal.pone.0061390 Thompson HJ, Demiris G, Rue T, Shatil E, Wilamowska K, Zaslavsky O, Reeder B. – Telemedicine Journal and E-health Date and Volume: 2011 Dec;17(10,):794-800. Epub 2011 Oct 19.