Doktor Fizik > Blog > Genel Sorunlar > El Sorunları > El Bileğinde Şişlik Yapan Hastalıklar
2 Haziran 2019 23 Mart 2020
Zararsız kistlerden kanserlere ve romatizmal hastalıklara kadar el bileğinde şişlik yapan pek çok durum vardır. Şişlik bazen hareketleri engelleyecek derecede büyük bazense sadece dikkatli bir muayene ile anlaşılabilecek derecede belli belirsiz olabilir. El bileğinde şişlik nedeni eklem sıvısı, eklem zarı kalınlaşması, kemik, kıkırdak veya bağ dokusu büyümesi olabilir.
El bileği şişliği için fizik tedavi ve rehabilitasyon ya da ortopedi uzmanına başvurabilirsiniz. Tanıda tıbbi öykü ve fizik muayene yanında Röntgen filmi, emar (MR), ultrasonografi (USG) gibi görüntüleme yöntemleri yararlı olabilir. Bazen kesin tanı için şişliği oluşturan dokudan örnek alınması (biyopsi) veya dokunun tamamen çıkarılarak mikroskopta incelenmesi gerekebilir.
El bileğindeki şişliklerin en sık nedeni, olguların yaklaşık yarısında gangliyon kistidir. 15-40 yaşları arasında ve sporcularda daha sık görülür. El bileği ekleminin sınırlarını oluşturan zar yapısının bir kese gibi bombeleşmesi ve eklem sıvısının bu kese içinde birikmesi ile meydana gelir. Gangliyon kisti tendonları saran kılıflardan da köken alabilir. Zararsız bir yapıdır. El bileğinin sırtında daha çok görülür fakat eklemin diğer taraflarında da oluşabilir. Hatta dışarıdan görülmeyip gizli de kalabilir. El bileğinin fazla çalıştırılması ile büyür, istirahatle küçülür. Çoğunlukla şikayete yol açmaz. Eğer etrafındaki sinirleri sıkıştırırsa ağrı, karıncalanma, el kaslarında güçsüzlük gibi belirtilere neden olabilir. Kistin içi sıvı ile dolu olduğundan ışık kalemi tutulduğunda yarı saydam görülür. Tedavisinde takip, bileklik kullanımı, iğne ile sıvının çekilmesi ya da ameliyatla kistin çıkarılması gibi seçenekler vardır.
İnklüzyon kistleri elin yaralanmasından bazen yıllar sonra ortaya çıkabilen iyi huylu (benign) kitlelerdir. Elin derin dokularına kadar ulaşan bir kesici yaralanma sonucu normalde yüzeyde bulunan hücreler derine itilebilir. Bu hücreler yabancı kabul edilip bağışıklık sistemi tarafından çevrelenebilirler. Bu şekilde oluşan inklüzyon kistleri zamanla büyüyebilir.
Tendon kılıfı veya eklem zarından (sinoviyumdan) köken alan dev hücreli tümör denilen yapılar kötü huylu kanser olmasa da zaman içinde büyüyüp ağrıya yol açabilen dokulardır. Ameliyatla kolayca çıkarılabilirler fakat tekrar oluşma riskleri de vardır.
El bileği sırtında kireçlenmeye (osteoartrit) bağlı kemik büyümesi olabilir. Buna karpal yumru (carpal boss) denir. Yeri ve boyutu nedeniyle gangliyon kisti ile karışabilir. Genelde metakarpal kemik denilen el ayasının içindeki ikinci veya üçüncü sıradaki kemiklerin bileğe yakın kısmında oluşur. Sağ ve sol elde aynı anda bulunabilir. Gangliyon kisti daha yumuşak ve hareketli yapıdadır. Büyüyüp küçülebilir hatta kaybolabilir. Karpal boss ise sert ve sabit yerleşimlidir; üzerine bastırınca şekli değişmez. Kemiklerdeki şekil değişikliği bu bölgeden geçen tendon yapılarının sürtünmesine, ödemlenmesine veya takılmaya yol açabilir. Karpal yumru genelde spesifik bir tedavi gerektirmez. Ağrılı ise ağrı kesici ilaçlar ve el bilekliği önerilebilir. Nadiren ameliyatla müdahale edilir.
Kıkırdak dokunun kemik içinde büyümesi ile enkondrom denilen iyi huylu (kanser olmayan) tümörler oluşabilir. Enkondrom bazen kemiği zayıflatabilir ve anormal kırıklara yol açabilir.
Romatizma ve Enfeksiyon
El bileğinde yaygın şişlik eklem sıvısında artışa bağlı olabilir. Romatoid artrit, lupus, ankilozan spondilit gibi romatizmal hastalıklarda artrit denilen eklem iltihabı oluşabilir. Eklem iltihabı bazen bakteri veya virüs kaynaklı enfeksiyonlar nedeniyle de meydana gelebilir.
El bileğinde kanser çok nadir görülür; yine de tamamen olasılık dışı bir durum değildir. Vücudun başka yerinde oluşmuş bir kanser el bileğine yayılım (metastaz) gösterip şişlik yapabilir. Örneğin akciğer kanseri bu tür bir yayılımdan sorumlu olabilir. El bileğindeki kemik, bağ dokusu gibi dokuların kendisinde de kanser oluşabilir. Sarkoma denilen bu kanserler yetişkinlerdeki tüm kanserlerin yüzde birinden azını oluşturur. Çocuklarda ise daha sık görülürler. Kanser şüphesi varsa ayrıntılı tetkik ve doku örneği alınması gerekir. El bileği şişliklerinin büyük çoğunluğu ise zararsız denilebilecek nedenlerden kaynaklanır.
Etiketler: el bileği ağrısı el bileği şişliği gangliyon kisti romatizma
Önceki Makale Sporcularda Kasık Ağrısı – Osteitis Pubis Nedir?
Sonraki Makale İnme Tedavisi – Hastalar ve Aileleri için Pratik Rehber