﻿ Maruz Kalınan Titreşim Ölçüm Hizmeti
AMAÇ: Titreşim ölçümlerinin gerçekleştirilmesi için gerekli yöntem ve sorumlulukları belirlemektir. Kişinin çalışma ortamında el, kol ve vücudundan aldığı titreşimi ölçme tayinidir.
KAPSAM: 8 saate eşdeğer titreşim enerjisinin toplam değerini (günlük titreşime maruz kalma) hesaplamak amacıyla temsilî titreşim ölçümlerini kapsar.
Elle tutulan, elle yönlendirilen makinalar, titreyen iş parçaları veya hareketli / sabit makinaların kumandaları vasıtasıyla el-kol üzerinden iletilen ya da vücudun tümüne / bir bölümüne doğrudan etki eden titreşime insanların maruz kaldığı yerlerdeki bütün durumları da kapsar. Bu talimatın işletilmesinden laboratuvar sorumlusu ve deney sorumluları sorumludur.
Titreşim: Bir mekanik sistemin hareketini veya konumunu tanımlayan büyüklük şiddetinin zamanla değişimidir.
Titreşimin frekansı: Birim zamandaki titreşim sayısına titreşimin frekansı denir. Birimi Hertz’dir (Hz)
K.O.K. (ya da R.M.S.) Değeri: T zaman aralığında frekans ağırlıklı, anlık ivmelerin karelerinin ortalamasının karekökünün m/s2 cinsinden ifade edilen değeridir.
• Titreşim Cihazı
• Ölçüm Sensörleri (Transdüserler)
• Titreşim maruziyeti ölçümü yapılırken aşağıda verilen ölçüm standartlarından uygun olanı seçin.
• Karar veremediğiniz noktada laboratuvar sorumlusunun görüşünü alın.
Mekanik titreşim - Kişilerin maruz kaldığı, elden vücuda iletilen titreşimin ölçülmesi TS EN ISO 5349-1 ve 2
Mekanik Titreşim ve Şok: Tüm vücudun titreşim maruz kalma durumunun değerlendirilmesi TS ISO 2631-1: 2013
Titreşime maruz kalma değerini büyük oranda etkilemesi muhtemel olan işlemlerin belirlenmesi gerekir.
Ölçme Stratejisinin Belirlenmesi:
Ölçme işlemlerinin hazırlanması 4 temel yol ile yapılabilir.
Sürekli Çalışan Alette Uzun Süreli Ölçme
Aralıklı Çalışan Alette Uzun Süreli Ölçme
Aralıklı Çalışan Alette Kısa Süreli Ölçme
Alet Çalışmasının Titreşim Patlamaları Esnasında Veya Tekli Veya Çoklu Darbelere Ait Sabit Süreli Ölçme
Normal Çalışma Esnasında Ölçme: Mümkün olduğunda, ölçme süresi aleti kullanan kişinin ellerinin titreşen yüzeye ilk teması olduğu zaman başlamalı ve söz konusu temas sona erdiği zaman bitmelidir. Ayrıca, gün boyunca titreşimdeki değişimler dikkate alınacak şekilde bir seri numune ölçümler günün farklı zamanlarında yapılmalı ve ortalaması alınmalıdır.
Her bir çalışma için, mümkünse en az üç numune alınmalıdır. Herbir örneklemenin süresi el – kol için en az 12 saniye (tüm vücut için 180 saniye), toplam ölçme süresi (başka bir deyişle, ölçme süresi ile numune sayısının çarpımı) ise en az 1 dakika olmalıdır.
Normal alet çalışması esnasında ölçme yapmanın mümkün olmadığı veya zor olduğu yerlerde titreşim ölçme işlemlerini basitleştirmek için benzeştirilen çalışma işlemleri kullanılabilir.
Ölçmeler, normal olarak üç yönde yapılmalıdır ve aşağıdaki değerler belirlenmelidir.
awx, awy ve awz (ele iletilen titreşim için ahwx, ahwy, ahwz ), sırayla, x, y ve z yönündeki frekans ağırlıklı ivmelerin k.o.k. değerleridir.
Ofis veya iş yeri olarak kullanılan binalarda ölçüm yerleri, makine ve teçhizatın (elektrik motoru, pompa, fan ve benzeri) neden olduğu titreşimin gözlendiği noktalar olarak belirlenir.
Oturarak maruz kalınan titreşimin ölçümü için kullanılan yarı rijit bir disk üzerine monte edilen transdüser; titreşime maruz kalan kişilerin oturma konumundaki durumlarında, oturan kişinin sağ ve sol kalça kemikleri arasındaki orta noktaya yerleştirilecek şekilde koltuk yüzeyine konumlandırılmalıdır. Rahatlık sağlaması için bu yarı-rijit diskin merkezinin, sağ ve sol kalça kemiklerinin biraz önüne (5 cm’ye kadar) yerleştirilmesi kabul edilebilir.
Titreşime maruz kalan kişilerin ayakta durması durumunda, transdüser, ayak tabanın orta noktasına yerleştirilmiş durumda iken, kullanıcının ayakta durduğu konuma yerleştirilmelidir.
Ölçüm noktaları, titreşimin vücuda iletildiği el / ellerin yüzeylerinde veya yakınında seçilir.
İvmeölçerler, iletilen titreşimin en iyi temsili noktası olan tutma bölgelerinin ortasına yerleştirilmelidir.
Kullanılan alet ve tutuş şekline bağlı olarak ölçüm nokta örnekleri aşağıda verilmiştir.
Transadürler zemine monte ederken yüzeyin eğimini ve transdüserin sabitliğine dikkat edin
Ölçüm el-kol üzerinden vücuda etki eden titreşimin belirlenmesine yönelik ise sensörü işçinin el-kol üzerine işin yapılmasına mani olmayacak şekilde yerleştirin. Transdüserlerin yapısal elemanlara yerleştirilmesinde aparatları kullanın.
Düşey ölçümlerde yatay eksenlerin yönlerine dikkat edilerek ölçüm alınır.
Ölçümleri, Titreşim Ölçüm Cihazı Kullanma ve Bakım Talimatına göre gerçekleştirin.
El – kol titreşimleri için frekans ağırlıklandırmasını tüm eksenlerde Wh, tüm vücut titreşimleri için yatay eksenlerde Wd ve dikey eksende Wk olarak ayarlayın.
El – kol titreşimleri için eksen ağırlıklandırmasını tüm eksenlerde 1,0 , tüm vücut titreşimleri için yatay eksenlerde 1,4 ve dikey eksende 1,0 olarak ayarlayın.
Tüm vücut ölçümlerinde ölçümleri üç yönde (x,y,z koordinatlarında) yapın ve en yüksek değeri (MAX VECTOR) değerlendirin.
El – kol titreşimler için ölçümleri üç yönde (x,y,z koordinatlarında) yapın ve k.o.k değeri (r.m.s)(root mean square) (SUM VECTOR) değerlendirin.
El-kol üzerinden vücuda iletilen titreşim ölçümünde A(8) ve RMS değerleri alınır.
Tüm vücuda etki eden titreşim ölçümlerinde A(8), ve max vektör değerleri alınır.
Ölçüm değerleri kararlı ve sabit hale geldiğinde, ölçüm sonuçları, ölçüm yerinin ismi ile beraber cihaz hafızasına veya el ile Titreşim Kayıt Forumu’na kaydedin.
Ölçümü yapılan işin ya da personelin günlük rutin maruziyet süresini hesaplayın.
El – kol titreşimleri için yukarıda verilen örnek makinalardaki gibi ölçüm noktarında ve farklı kollar için örnekleme tekrarlanır.
RAPORLAMA ve HESAPLAMA