Kognitaryanın* Özneleşmesi - Dünyanın Yerlileri/Xwecîhên Dinyayê
Eyl 22, 2016 by Franco "Bifo" Berardi	in Çeviriler
Gösterge-kapitalizmi nöro-ruhsal enerjileri işe koşar, onları mekaniksel bir hıza teslim eder ve bilişsel etkinliği ağ tabanlı verimliliğin ritmini izlemeye zorlar. Sonuç olarak, bilişselliğe bağlı olan duygusal alan kendi sınırlarına baskı uygular. Siber-uzay sanal zamanla aşırı yüklenir çünkü siber-uzay hızı sınırlanmaksızın artabilen sınırsız bir alandır. Bu esnada sanal zaman (dikkatin, belleğin, hayal gücünün organik zamanı), belli bir noktadan öteye hızlanamaz ya da çöker. Gerçekten de yüksek verimliliğin gerilimi altında çökmekte, göçmektedir. Şimdi bir panik ve depresyon salgını toplumsal beynin devreleri yoluyla yayılıyor. Küresel ekonomideki güncel kriz bu sinirsel yıkımla daha fazla ilgileniyor. Marx, aşırı üretimden, sosyal pazar tarafından soğurulamayan erişilebilir malların fazlalığı olarak söz etmişti fakat bugün onun yerini dikkat-talep eden ürünlerin ezici miktarınca saldırıya uğramış toplumsal beyin almış, toplumsal fabrika da bir mutsuzluk fabrikası haline gelmiştir: ağ tabanlı üretimin montaj hattı bilişsel sınıfın duygusal enerjisini doğrudan sömürmektedir.
90’lar, bilişsel emek ve girişim sermayesinin buluştuğu ve internet şirketine katıldığı bir on yıllık ittifaklar dönemiydi. Beklentiler yüksekti. Yatırım miktarına bakılıyordu, yaratıcılık da toplumsal emeğin doğal niteliği haline gelmişti. Fakat dot-com balonunun 2000 baharında patlamasının ardından neo-liberalizm, bilişsel emek ve girişim sermayesi ittifakını bozdu. Neoliberalizm, teknolojinin kendisini kullanarak emek ve sermaye arasındaki toplumsal ve politik güç dengelerini altüst etmeyi başardı. Şimdi görebildiğimiz kadarıyla neo-liberal politikaların bir sonucu, emek ücretindeki genel düşüş ve kognitaryanın yoksullaştırılmasıdır. Güvencesizleştirme parçalanırken ve sonunda toplumsal dayanışmayı yok ederken dünyanın periferik alanlarını yerel olmaktan çıkaran hem endüstriyel, hem de bilişsel emeğin değeri düşürülmüş ve hak ettiğinden daha az ücretlendirilmiştir. Bilişsel emeğin güvencesizleştirilmesi olarak tanımlanan bu yeni bağlamda özneleştirme meselesini yeniden ele almalıyız.
Kognitarya genel zekâyı birçok biçimde cisimleştiren kişilerdir: Mal ve hizmet üretmek amacıyla bilgiyi işlerler. Toplumun bilişsel fonksiyonu sermaye değerlenmesi sürecine dahil olmuş, bilişsel etkinliğin sonsuz parçalı mozaği emek ve sermaye biçimini yeniden tanımlayarak evrensel telematik bir ağ içinde akıcı bir işlem haline gelmiştir. Emek, her birinin bir diğerine bağlandığı sayısız semiyotik-failin aklının sürekli etkinleştirilmesi iken, sermaye de küresel ekonominin damarlarından geçen genelleştirilmiş semiyotik akış haline gelmektedir.
Kognitarya gösterge-kapitalizminde iş başındaki ruhun toplumsal bedenidir fakat bu beden, ötekinin bedeninden izole, uzamda ikiye bölünmüş bedendir. Kognitaryanın yaşam alanına yayılmakta olan yabancılaşma biçimi, nevrozun Freudyen tanımından kaçan bir ruhsal ızdırap halidir. Eğer Freud’un nevrozun tanımı arzunun bastırılmasından ayrı düşünülemiyorsa, gösterge-kapitalizmi de “yap gitsin” gibi tüketici bir hiper-ifade istemeye itilir. Panik, depresyon ve empatinin etkisizleşmesi –işte kognitaryanın problemini burada bulabiliriz.
Asıl politik görevimiz, siyasetin dili ve modern politik bilimin kavramsal araçlarından çok, psikoterapi ve şiir dilinin kavramsal araçlarıyla ele alınmalıdır. Kognitaryanın politik kuruculuğu, panik ve depresyonla başedebilmeli, duyarlı bir biçimde bir paradigma değişimini ve toplumsal alanın yeniden göstergeleştirmesini sahneye koyabilmeli ve toplumsal beklentiler ile kişisel algıda bir değişim yaratabilmelidir. Bizler bir bedenimiz, toplumsal, fiziksel ve sosyo-ekonomik bir bedenimiz olduğunu kabullenmeye mecburuz.
Siber-optimistler 1990’larda rağbetteydi ve girişimci kapitalistler ile sanatçılar ya da mühendisler arasındaki ittifak ruhunu yorumlayabiliyorlardı. Fakat ittifak, teknolojinin savaş kanunlarının hizmetine sunulduğu ve finansal kapitalizmin modern uygarlığın yıkımına öncülük edecek bir çöküşe neden olduğu Bush yıllarında bozuldu. Bugün siber-optimizm tıpkı çürümüş bir üretim olan reklamcılık gibi kulağa sahte geliyor. Jaron Nalier, You’re Not a Gadget isimli son kitabında – sanal gerçekliğin araçlarını tasarlayan aynı kişidir- şöyle yazar:
Aynı kovandaki gerçek inananlar, adeta finansal sitem içerisindeki hiçbir soyutlama katman sayısının sistemin etkililiğini köreltemeyeceğine inanıyor. Siber-bulut ile neo-Milton Friedman ekonomisinin bir harmanlanması olan yeni ideolojiye göre, pazar yalnızca yapabileceğinin en iyisi yapmayacak aynı zamanda daha az insanın anlayabileceği bir şekilde daha iyisini yapacaktır. Buna katılmıyorum. 2008 yılında Amerikan mortagage sisteminin çökmesiyle oluşan finansal kriz, birçok insanın fazlasıyla hayal aleminde yaşadığı bir meseleydi. 2
Mevcut kahredici neo-liberalizm safhasında (eski safhalardan daha şiddetli ve yıkıcı bir ısdırap), Avrupalı devletler aslında bilişsel emeği kendine tabi kılmayı hedefleyen bir savaşın bir parçası olarak, eğitim sistemine –ve bilhassa bilimsel araştırmaya- karşı bir saldırı sahneye koyuyor. Bütün bir Avrupa eğitim sistemi muazzam bir güvencesiz, düşük ya da ücretsiz emek miktarına dayanıyor. Bu eğilime karşı araştırmacılar ve öğrenciler dogmatik olmayan bilgi ve kültürün kamusal paylaşım yeri biçiminde eğitim sistemini gerçek görevine iade etme girişiminde bulunan protestolar sahneye koydu. Araştırma kısıtlayıcı hiçbir işlevsellik kıstasına tabi olmamalıydı çünkü her ne kadar mevcut paradigmanın işlevsizliği yeni paradigmatik manzaralar ortaya çıkarabilse de, araştırmanın asıl fonksiyonu çözüm yolları bulmaktı. Bu özellikle, kapitalist paradigma içinde çözülemeyecek gibi duran açmazlarla yüz yüze olduğumuzda bilimsel araştırmanın görevidir.
*Kognitarya iki ayrı kavramdan oluşan bir sözcüktür: bilişsel emek (lavoro cognitivo) ve proleterya. Kognitarya bilişsel emeğin toplumsal bedenselliğidir. Bilişsel emeğin toplumsal tanımında beden, cinsellik, ölümlü fiziksel yapı ve bilinçdışı devreye girer. Kognitarya kendi toplumsal bedenselliği nazarında değerlendirildiğinde, toplumsal anlamda yaygın ve parçalı, semiyotik emek akışıdır (Bifo).
Tagged with: franco berardi, franco bifo berardi, genel zekâ, gösterge-kapitalizmi, kapitalizm, kognitarya, otonomi, sermaye