ETTE İTHALAT SONA ERMELİ
Döviz kurunda yaşanan dalgalanmanın ardından yaşanan maliyet enflasyonu gıda sektöründe dengeleri yerinden oynatmaya devam ediyor. Süt ve süt ürünlerinde yaşanan sıkıntı kendini et sektöründe de göstermeye başladı. Büyük ve küçükbaş besicilik yapan işletmeler başta yem olmak üzere artan girdi maliyetleri karşısında üretimi sürdürmenin yollarını arıyor. 40- 50 kilogram süt verimi olan ve dövizdeki hareketlenme öncesi 15 bin liradan rahatlıkla alıcı bulan inekler, şu an 7 bin liradan dahi alıcı bulamıyor. Kasaplar, kilogramı 28 lira olan dana yerine kilogramı 20 liradan inek kesimi gerçekleştiriyor. Bu fiyat düşüşü ise tüketici cephesinde yansımasını bulamıyor.
TOPRAKLA GELEN ‘e açıklamalarda bulunan İzmir Ticaret Borsası Başkan Yardımcısı Bülent Arman, şu an kırmızı et ithalatının gerekçelerinin ortadan kalktığını belirterek, “Piyasa henüz dengesini bulamadı. Sürekli ithalat olmaz. Geldiğimiz noktada arz fazlası var. Hatta AB’den soğutulmuş (karkas) et ithalatı ile ilgili yeni bir ithalat izninin gündemde olduğu duyumunu alıyoruz. Dolayısıyla tüm bu gelişmeler ette belirsizliği artırıyor” diye konuştu. Arman, besicilerin başta yem olmak üzere artan girdi maliyetleri karşısında hayvanlarını kesime yönlendirmek istediğini, ancak alıcı bulamadığını ve üreticinin zararının katlanarak arttığına dikkat çekti. Arman, “Üretici vazgeçtiği noktada tamamen dışa bağımlı, ette ithalata bağımlı olma tehlikemiz var” diye konuştu.
Üretici boyutundaki gelişmelerin perakende sektörüne yansımalarını da değerlendiren Arman, “Karkas et fiyatları şu an kilogramda 27 lira seviyesinde. Bu dövizdeki dalgalanma öncesi 30 liralardaydı. Perakendeciler, o artışı da fiyatlarına yansıtmamıştı. Şu an kimse önünü göremiyor. Perakendecilerin diğer girdilerinde önemli artışlar oldu. Dolayısıyla perakendecilerin fiyat düşürmesi beklentisinden önce atılacak adım, perakendede yüzde 8 olan KDV oranının, karkasta olduğu gibi yüzde 1’e indirilmesidir. Bu aynı zamanda kayıtdışılığın da önüne geçilmesini sağlar. Tüketici fiyatlarında beklenen indirimin gerçekleşmesi için güçlü bir adım olur” dedi.
İzmir Ticaret Odası Meclis Üyesi Cüneyt Güleç de, kırmızı et piyasasında arz sorunu olmadığını belirterek, “Piyasada et var. Ancak, tüketim düşük. Arz fazlasına rağmen fiyatlar yerinde sayıyor? Çünkü tüketim düşük. Piyasa et talep etmiyor” dedi. Et fiyatlarındaki artışın yıllık enflasyon rakamlarının altında gerçekleştiğine dikkat çekti. Güleç, “Toptan piyasada kırmızı ette yıllık artış yüzde 10, kuzu da yüzde 21. Perakende cephesindeki durum ise ayrıca değerlendirilmeli” dedi.
PİYASANIN OTURMASINI BEKLİYORUZ
İTB Meclis Üyesi İsmail Emin Kentli de yaptığı açıklamada piyasanın oturmasını beklediklerini ifade ederek, “Dövizdeki hareketlilik sonrası yaşanan belirsizlik ortamı ne yazık ki devam ediyor. Et ve süt sektöründe sıkıntı var. Nakit kesimlerde kırmızı ette konuşulan rakamlar 27 lira. İnekte ise bazı yerlerde 19 lira. Bu fiyatlar perakende de yansımasını bulamıyor. Çünkü, belirsizlik ortamı olduğu için kim nereden hangi şartlarda, vadelerde, ödeme koşullarında mal alacağını kestiremiyor. Belirsizlik ortamı son bulmadan piyasa dengelenmez” dedi.
ABD TARIM BAKANLIĞI (USDA) VERİLERİNE GÖRE
Türkiye’nin üretimi 2018 Ekim itibarı ile 1 milyon 600 bin ton ve tüketimi 1 milyon 628 bin ton düzeyinde tahmin edilmiştir.
Tablo -1: Dana ve Sığır Eti Üretim ve tüketimi – Seçilen Ülkelerin Özeti (1000 ton karkas ağırlık eşdeğeri)
Tablo-2: Sığır Hayvan Varlığı – Seçilen Ülkelerin Özeti (1000 baş)