Bosna'nın gerçek Osmanlıları: Blagay ve Poçitelj | Bosna Hersek | Saraybosna | Mostar | Bosna Hersek'te Yatırım | BosnaHersek
Son bir ayım Bosna-Hersek’te geçti. Neredeyse karış karış bu güzel ülkeyi gezdim. Bu hafta gezimin son yazısını yazacağım. Sona sakladığım iki yer, Osmanlı’nın Balkanlar’da nasıl bu kadar uzun süre kaldığını en iyi anlatan iki yer: Blagay Tekkesi ve Poçitel sınır şehri… Biri Boşnakların Müslümanlaşmasının simgesi, diğeri ise güçlü Osmanlı İmparatorluğu’nun askeri gücünü gösteren ve aslında bir sınır karakolu olan görkemli bir kent… Bu ülke aslında iki eyaletin birleşimi: Bosna ve Hersek… Batı ve kuzey Bosna sınırlarında kalırken, doğu ve güneyde ise Hersek toprakları bulunuyor. Hersek’in en büyük ve ünlü şehri ise köprüsüyle ünlü Mostar… Blagay ve Poçitel ise hemen Mostar’ın yanı başındaki yerleşim yerleri. Blagay Mostar’a yaklaşık 15 km, Poçitel ise 20 km. uzaklıkta…
Blagay’da Bektaşi türbesi
Küçük bir yerleşim olan Blagay’ı önemli kılan ise hemen su kaynağının bulunduğu mağaranın yanı başındaki ‘Blagay Tekkesi’…
Muhteşem bir doğaya sahip olan bölge 1465’te Osmanlıların eline geçtikten sonra kurulan tekke, Bosna’nın yerel halkı olan Boşnakların (Bosniak) hızla Müslümanlığı seçmesinde çok önemli bir rol oynadı. Bu günlerde Nakşibendi tekkesi olan Blagay, bir Bektaşi tekkesi olarak kuruldu. Osmanlılar özellikle Balkanlar’a (Yeniçeriler de Bektaşi dergâhına bağlıydı) yolladıkları Bektaşi dervişleri ve babaları sayesinde çok kısa sürede yüz binlerce kişinin Müslümanlaşmasını sağladı. Bektaşi dervişlerinin hoşgörülü ve özellikle hakkaniyetli tavırları, tarih boyunca hep karmaşa ve savaş içinde yaşamış bölge halkının Müslümanlığa büyük sempati duymasını sağladı. Osmanlı da bu yeni Müslüman olan halka hemen kucak açtı ve kendi öz halkı olarak kabul etti. Hatta çok rahat denebilir ki Osmanlılar en fazla yatırımı da bu bölgeye ve halkına yaptı. Hâlâ birçok Boşnağın “Biz Osmanlıyız” demesinin sebebi de bu büyük sevgiydi.
Bu sevginin simgesi de Blagay Tekkesi’ydi. Esasında mütevazı bir tekke olan Blagay, etrafına daha sonra yapılan binalarla artık oldukça görkemli bir görünüme sahip. Yapılan binalar bölgenin ve tekkenin mimari dokusuna uygun ve bence oldukça başarılı. Sokollu Mehmet Paşa’nın köyü olan Sokoloviç’te, Sokollu’nun köyüne armağan ettiği 500 yıllık camiye yapılan restorasyonu gördükten sonra burası gerçekten de çok iyi korunmuş diyebiliriz.
Dinlerüstü bir kahraman Blagay Tekkesi’nin bir de çok önemli kahramanı var: Sarı Saltuk… Sarı Saltuk, Fatih Sultan Mehmet’in oğlu Cem Sultan’ın himayesinde derlenen ve ‘Saltukname’ adıyla da bilinen halk efsanesinin kahramanı… Anadolu’nun ve Rumeli’nin fethi sırasında önemli rol oynayan, efsaneleştirilmiş bir Bektaşi babası…
Taştan bir kent: Poçitel
Hersek bölgesinin hayat kaynağı olan ‘Neretva’nın hemen yanında bulunan ve UNESCO Kültür Mirası Listesi’nde de yer alan Poçitel, aslında Osmanlıların sınır kasabasıydı. Boşnakça ‘Başlangıç Noktası’ demek olan Poçitel, Osmanlı’nın batıdaki en büyük rakiplerinden olan Venediklilere bağlı Dubrovnik ile sınır komşusu. Tamamen taştan inşa edilmiş bu sınır kenti, Osmanlı’nın askeri mimari dehasının en iyi örneği. Nehir kenarından başlayan ve oldukça dik bir yamaç ile yükselen kent, en tepede bulunan kalesiyle aslında tam bir geçilmez kent hüviyetinde… Kabul etmek gerekir ki Osmanlılar Poçitel’i, aynı Mostar gibi, Avrupa ülkelerine gücünü göstermek için oldukça görkemli inşaa etmiş. Büyük, güçlü ve içinde her türlü yaşam alanlarının bulunması sebebiyle Poçitel, benzersiz bir sınır karakolu kenti. Aslında kalenin 4. yy’da yapıldığı kabul ediliyor. İlk zamanlar küçük bir kale olan Poçitel Kalesi, büyüyen Osmanlı tehlikesine karşı Macar Kralı Korvin tarafından güçlendirilmiş. Osmanlılar kaleyi ele geçirdikten sonra, aynı Travnik Kalesi gibi, büyütmüş ve kalenin altına bir şehir inşa etmiş. Bölgede bol bulunan dayanıklı sert taşlarla inşa edilmiş Poçitel. Bu yüzden ‘taş şehir’ diyebiliriz. Dar taş sokakları, hamamı, medresesi, kervansarayı, evleri, camii ve namaz saatini gösteren saat kulesi ile tam bir Osmanlı kenti.
350 yıldır aynı
Blagay Tekkesi ve Poçitel Köyü Rumeli’nin nasıl kısa bir sürede Osmanlılaştığını belki de en iyi anlatan iki örneği… Biri Osmanlı’nın hoşgörülü din anlayışının örneği, diğeri ise askeri gücünün göstergesi… 500 yıl Osmanlı hâkimiyetinde bulunan Bosna ve Hersek, barındırdığı tarihi eserleri ve muhteşem doğasıyla daha fazla ilgiyi hak ediyor…
Tagged: Blagaj TekkesiBosna HersekBosna Hersek Gezi YazılarıBosna Hersek Gezilecek YerlerBosna Hersek Görülecek YerlerBosna Hersek Kültürel TurizmBosna Hersek Not YazılarıBosna Hersek Tarihi YerlerBosna Hersek TurizmNot YazılarıPoçitelj
27 Haziran 1972 yılında İstanbul’da doğmuştur. İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi mezu-nudur. 1993 yılında ATV’nin kuruluşunda yer almıştır. 2004 yılının Nisan ayına kadar ATV’de Yayın Yönetmeni olarak çalışmıştır. ATV bünyesinde çeşitli programlarda yönetmen, yapımcı ve süpervizör olarak yer almıştır. 2005 yılı Ağustos ayında, Türkiye’nin ilk ve tek belgesel ka-nalı İZ TV’nin kurucularından olmuştur. Hâlen bu kanalda yöneticilik görevinin yanı sıra yönet-menlik ve yapımcılık yapmaktadır. Ayrıca Radikal gazetesinin köşe yazarlarındandır. Kurucu-larından olduğu İZ TV, 2007 yılında İtalya’nın Venedik şehrinde düzenlenen “9. Hotbirds TV Ödülleri”nde Avrupa’nın en iyi belgesel kanalı seçilmiştir.
Martin HAİGH, Oxford Brookes Üniversitesinde coğrafya profesörlüğü ve Journal of Geog-raphy in Higher Education dergisinde yardımcı editörlük yapmıştır(2003 – 2009). İngiltere Hig-her “Education Academy”den “Ulusal Üniversite Öğretmenliği” yetkisine ve kendisine Kraliyet Coğrafya Birliği tarafından coğrafya eğitimine yapmış olduğu katkılardan dolayı verilen “Taylor and Francis” ödülüne sahiptir.