Haya; İslam Ahlakının Özü
İslam dininin hedefi insanların hayatını kolaylaştırmak onları dünya ve ahiret mutluluğuna eriştirmektir. Bu gerçeğin göz ardı edildiği her vakit insanların dinin emirleri yasakları ve tavsiyelerini kendi özgürlüklerini kısıtlayıcı birer unsur görüp dinden uzaklaştığını hatta bu yetmediği gibi diğer insanları da buna ikna etmeye çalıştığını görüyoruz.
İslam getirdiği muazzam düzen içersinde bir taraftan insanların Allah'la olan ilişkisini düzenlerken diğer taraftan insanlarla bir arada sorunsuz yaşamasını için emirler yasaklar tavsiyelerde bulunur. Ahlaki kuralların çoğu tavsiyelerden oluşur.
Haya ise İslam ahlakının özüdür. İnsanın fıtratına uygun olan davranışlar sergilemek demektir.Eskilerin “ar perdesi” dediği haya duygusunda zedelendiği zaman insanın her türlü kötülüğe müsait hale geleceğinin işareti vardır. Hz. Peygamberimiz (sas) “ İnsanlık ilk günden beri bütün peygamberlerin üzerinde ittifak ettikleri bir söz bilir: Şayet utanmıyorsan dilediğini yap!” buyurarak bu gerçeği en güzel şekilde ifade etmiştir. Hayasını kaybeden insanın kötülüğü ayıracak bir ölçütü kalmayacağından dolayısıyla dilediği gibi davranabileceğini ve tehlikeli bir kişilik olabileceğinin uyarısı vardır.
İslam alimleri vahyin geldiği ilk günden beri Kuran ayetleri ve Hz. Peygamberin(sas) sünneti ışığında Müslüman bireylerin ahlaki davranışlarını kendi zaman ve şartlarına göre belirlemiş ve sistematize etmişlerdir. Tarih boyunca Müslüman devletler yöneticisinden köylüsüne kadınından erkeğine zengininden yoksuluna kadar toplumun her kesiminde bu ahlaki kuralların uygulanması konusunda hassas davranmışlar devletin bekasını bu sayede ikame etmişlerdir. Klasik kaynaklarımız ciltler dolusu kitaplarda bu konulara yer vermişlerdir.
Zaman geçtikçe insanların yaşam standardı değiştikçe doğal olarak farklı davranışlar sergilenmeye, farklı sorunlar yaşamaya başladık. Dolayısıyla her dönemde olduğu gibi zamanımızda ilmiyle amil bir çok büyüğümüzün ilim adamlarımızın günümüz sorunlarıyla ilgilenmesi ve çözüm üretmesi gerekir.
Global dünyanın bütün insanlara aynı yaşam tarzını dayatmaya özgürlük adına değerlerden ve ahlaktan soyutlanmış bir yaşam sunduğuna hepimiz şahidiz. Farkında olmadan girdiğimiz bu yaşam modelinin dinimizin ve örfümüzün süzgecinden geçirmek zorundayız. Bunun için hassas davranmalı çoğunluğun yaptığını değil gerçekte yapılması gereken yapılmalıdır. Alimlerin tavsiyelerine kulak vermeli kuran ve sünnet penceresinden hayata bakmalıyız.
Son zamanlarda edep ve haya tavsiyelerine bir gazetenin köşe yazılarında yer veren Hayrettin Karaman hocanın tavsiyelerini çok yerinde görüyorum. Bu tür yazıların devamı bizim konuşmayı ertelediğimiz pek çok konuyu gündeme getirecektir inşallah.
Hayrettin Karaman hocanın tavsiyelerine en çok da bizim mahallenin yazarlarının karşı çıkması çok hayret vericidir. Zira bir dönem ateşli başörtüsü savunucusu ablamızın köşelerinden hocamıza ayar vermeye çalışmaları ve bunu yaparken kullandıkları dilin edep dışı olması kendi kültürümüzden ne kadar uzaklaştığımızın önemli bir göstergesidir.
İslam bir çağrıdır ve her peygamber kendi dönemlerinin yanlışlıklarını düzeltmek için çağrı da bulunmuşlardır. Bizim dönemimizin en büyük sorunlarından biri hayasız bir yaşam tehlikesidir. Müslümanlar olarak bu tehlikenin farkına varıp her vesileyle bunu önlemenin yolları aranmalıdır. Devletiyle, yerel yönetimiyle, alimiyle cahiliyle, kadınıyla erkeğiyle topyekun bu yönde çaba sarf etmemiz dileğimle Rabbimden hepimiz için temiz bir yaşam diliyorum.
“Her dinin kendine özgü bir ahlakı vardır. İslam ahlakının özü hayadır” (İbni Mace Zühd 17)