KENTSOYLU BİR AİLENİN YAŞAM ÖYKÜSÜ
Bolu'yu, Bolu yapan değerler elbette Bolu'nun köklü ailelerinin Bolu'nun sosyal, kültürel yaşamına vermiş olduğu katkılarla doğru orantılı. Hititler de bu bağlamda değerlendirilmesi gereken, Bolu'nun kent soylu yaşamını düzenleyen bir Cumhuriyet ailesi. Ailede Fransız ekolü ha-kim. Aile reisi Selami Hitit Galatasaray Lisesi mezunu, Fransızca öğret-meni. Ev Bolu standartlarının üstünde bir müze özeni ile döşenmiş. Hititlere ziyarete gittiğimizde kentsoylu bu ailenin, bütün zarafetiyle karşılanıyoruz. Süreyya Hitit'in kendi elleri ile hazırladığı çöreklerin nefis kokusu bizi karşılıyor. İttihat Terakki'den Cumhuriyet'e kentsoylu ailenin yaşam hikâyesi beni çok etkiledi. Siz de röportajı okurken aynı heyecanı paylaşmanız dileğiyle
Selami Hitit, 1924 İstanbul doğumlu. Bolulu bir baba ve İstanbullu bir annenin dördüncü evladı. Selami Hitit'in çocukluk yılları talihsizliklerle başlamış.
VEREM AHMET MİTHAT EFENDİNİN EVİNDEN İKİ CAN ALIR
Verem 19. yüzyıl ilk çeyreğinin öldürücü hastalıklarından. Verem girdiği evden birkaç can almadan çıkmıyor. Amansız verem Hititlerin evine sinsice sokuluyor, Selami Beyin 14 yaşındaki ablasını ve 16 yaşındaki ağabeyini alıyor götürüyor. Aile artık İstanbul'da sığamaz olmuştur. Her yerde ölen çocukların anısı vardır. Sonra İstanbul'u terk etme kararı alırlar. Baba Hitit göçünü alır, kaymakamlık görevi için tayini çıkan Samsun'un Ulusu kasabasına giderler.
İkinci görev yeri Afyon'un Bolvadin kazasıdır. Baba Hitit'in.
Afyon Bolvadin'de şansızlıklar yakasını bırakmaz.
Gelen mutlu bir haber, aileyi ilk önce sevince boğar. Ahmet Mithat Hitit'in Afyon'a vali olarak atandığı haberi gelmiştir. Mülkiye mezunu Ahmet Mithat Hitit çok sevinçlidir. Cumhuriyet'in önemli illerinden Afyon'a vali olarak atanmıştır.
Artık önü açıktır. Verem'e kurban verdiği çocuklarının ardından talih onların da yüzüne gülmüştür.
Öyle zannederler. Ertesi sabah Afyon Valisi olarak göreve başlayacaklardır. Gece uyku tutmaz Ahmet Mithat Efendiyi, yatakta bir sağa sola döner durur.
Uyuyamaz zaten kader onu o gece uyutmayacaktır. Mahallenin bekçisi ve zabıta kaymakamlık lojmanının kapısını acı acı çalarlar.
Bolvadin kaymakamlığında yangın çıkmıştır. Apar topar kalkar giyinir kravatını dahi takmayı unutmaz A.Mithat Hitit, usül öyledir. Cumhuriyet mülki amirlerine böyle bir terbiye vermiştir.
Koşarlar yangın mahaline, itfaiye yetersiz kalmaktadır, yangını
Telaşlıdır, hüzünlüdür genç kaymakam.
"Hiç olacak şey mi" der. Yarın vali olarak göreve gideceği Afyon'u düşünür.
Acılı babanın kalbi, yangın felaketi ile bir daha sarsılır ve oracığa yığılır kalır.
Anne Hitit beş yaşındaki kızı ve iki yaşındaki oğlu Selam'la yapayalnız kalırlar.
Bu dünya ne kadar acımasızdır, karmaşıktır.
Neyin ne olacağına nasıl karar verilmektedir. Şaşkın umutsuz ve bitkindirler. Aileyi, Selam Hitit'in Paşa dayısı, dayım diye hitap ettiği Cemil Topuzlu himayesine alır.
Cemil Topuzlu kudretlidir. Mektebi-i tıbbiye-i şahane'de müderristir. İkinci Abdülhamit'in saray cerrahı ve 1912 yılı İstanbul şehreminidir. Damat Ferit kabinesinde nafıa (imar) bakanıdır.1920'de ülkeyi terk etmiş, 1924'de Türkiye'ye dönüş yaptıktan sonra bir görev almamış, sadece kendi mesleği ile ilgilenmiş devrin önemli simalarındandır.
Selami'nin yerine İsfendiyar'ı alırlar
Cemil Topuzlu, amca Tahir Hitit'in de onayı ile Selami Hitit Galatasaray Lisesine Leyli (yatılı) olarak verir. Artık yeni bir kültür yepyeni bir çevre beklemektedir. Genç Selami'yi. Selami'nin futbolu ilgisi vardır. Galatasaray'ın " B" takımına kadar yükselir. Fakat orada kendinden büyüklerin oyununa gelir Selami.
Seçmelerde Selami'nin ayaklarına uygun olmayan bir ayakkabı verirler.
Büyük gelmiştir ayakkabı,
Karar açıklanır Galatasaray'ın ve milli takımın gözde futbolcusu İsfendiyar'ı alırlar Selami'nin yerine.
Hayatı bir kez daha değişir Selami Hitit'in. Galatasaray Lisesi'ni bittirdikten sonra amca Tahir Hitit Selami'yi karşısına alır ve ona çalışmasını öğütler. Amcası futbol oynamasını istemez. İşte bu bağlamda amca Tahir Hitit'ten de bahsetmemiz gerekiyor. Ve artık sözü Selami Beye bırakıyoruz.
"Amcam Tahir Hitit İttihat -Terakki Partisi üyesi idi. Osmanlı Birinci Dünya Savaşını kaybettikten sonra İstanbul bilindiği gibi İngiliz işgaline uğruyor. İngilizler "Ermeni tehciri" ile ilgili mahkeme kuruyorlar.
Mahkemede Osmanlı'nın hiçbir etkisi yok. Bu mahkeme Boğazlıyan Kaymakamı Kemal Bey'i idam ediyor. Diyarbakır Valisini, yargılamak maksadı ile yakalıyorlar. Reşit Bey intihar ediyor. Mahkeme Bolu'da tehcirden İttihat ve Terakki Partisi üyelerini sorumlu tutuyor. Ancak o günkü sözlü tarih anlatıcılarına göre, Tehciri İttihat Terakki değil çeteler gerçekleştiriyor, amaçları da Bolu'da mukim Ermenilerin mallarına konmak.
Tahir Hitit mahkemenin elinden zor kurtuluyor. Bu sefer de Bolu'da hilafet tarafları amcamı öldürmek istiyorlar.
Hilafetçiler bir ara mahalli hükümete el koyuyorlar.
Bu esnada birinci Dünya Savaşının gazileri Bolu'ya dönmüşlerdir.
Razi Bey "Bostancıoğlu"
Sipkat Bey" Karamanoğlu" ,
Arapkirli Kemal Bey, silahlılar ve otorite boşluğunda silahları açıkta gezmektedirler.
Hilafetçilerin aradığı Tahir Bey'i "Bostancıoğlu Razi Beyin de eniştesidir, aynı zamanda Tahir Bey'e "Bolu'dan kaçırma kararı alırlar. Tahir Bey'e karaçarşaf giydirerek Bolu Dağındaki Çerkeslere teslim ederler".
Çerkesler Tahir Bey'i İstanbul'a kadar kaçırırlar. Tahir Bey daha sonra iki dönem CHP Manisa Milletvekilliği yapmış olup, Bolu'ya kereste fabrikasını elektriği getiren kişi olarak anılıyor.
Artık merak ettiklerimizi soralım Selami Bey'e.
Size eşiniz "Selam" diye hitap ediyor. Bu bir kısaltma mı?
 Yok, Hayır benim asıl ismim Selam; ancak ailecek oturduk mahkemede (i) harfi eklettik. Ama Süreyya bana hala daha Selam diye hitap eder.
Süreyya Hitit: Benim soyadım hiç değişmedi ben Hititlerin hem kızıyım, hem geliniyim. Bir de oğlum var Mithat, o şimdi İstanbul'da, keşke o da burada olsaydı.
Mine Hitit: Babam anne tarafından 1351 yılına kadar geri gidiyorlar. Babaannemler bu konuda daha çok çalışmışlar.
Bunu bulabildiniz mi?
Bizde çok döküman yok ama babamın kuzeninde varmış onda inceleme şansımız oldu.
Soyağacını aldınız mı?
Soyağacını almadık ama alabiliriz. Babam böyle şeylere pek sıcak bakmıyor.
Selami Bey evliliğiniz nasıl oldu? Süreyya Hanımla nasıl tanıştınız, öğretmenliğe nerede, nasıl başladınız?
Siverek'te başladım. Biz orda üç öğretmendik, çok zorluklar çektik. Barakalarda yattık. Sizin Genel Yayın Yönetmeniniz Süha Alparslan'ın babası ile orada tanıştık. O da matematik öğretmeniydi.
Türkçeyi bilmeyen çocuklara Fransızcayı nasıl öğrettiniz?
Kolay olmadı ama ben öğretmenim, Kürt Türk diye çocukları ayırt etmedim. Daha sonra Siverek'te bir yıl kaldıktan sonra askere gittim.
İlk Ankara'ya gittim ardından Kars'ın Badele köyüne gittim. Orda kapı subaylığı yaptım. Orada beni bir dağa sürdüler dağda tek başıma oturdum. Arada bir mektup gelip giderdi. Askerden terhis oldum, tayinim Edirne'nin ilçesi Uzunköprü'ye çıktı.1950 yılında Süreyya hanımla evlendim.
Süreyya Hitit: Biz Selam'la çocukluktan beri tanışırız, çünkü akrabayız. Ben o zaman enstitüye gidiyordum. 17 yaşında çok başarılı bir talebeydim. Aklıma gelmeyen başıma geldi. Ablama Selami Beyden mektup, "Ben Süreyya'yı çok seviyor ve beğeniyorum. Önümüzdeki günlerde evlenmeye geleceğim" yazmış, daha sonra ailesi ile çıkıp geldiler. Aile hiçbir şey demedi. Bana iyi kapı bulduk diye herhalde, sakin sessiz, kimsesiz diye sevindiler evlendik. Çok mutlu bir evlilik yaptık, altmış yılı çok güzel geçirdik. Ailemiz de birbirine çok düşkün.
Mine Hitit: Demek gönlün varmış ki evet demişsin.
Süreyya Hitit: Demek ki varmış gönlüm.
Nerde düğün yaptınız?
Süreyya Hitit: Halk evi fırkasında harika bir düğünümüz oldu. Çok kalabalık Bolu'nun yetişmiş delikanlıları benle sıra sıra dans ettiler. Selami Bey'e sıra gelmedi.
Balayına gittiniz mi?
İstanbul'a gittik, Emniyetçilerin otobüsü ile Moda'da teyzesinin kızı vardı, iki gece orda kaldık. Bize Bolu'da yardım eden Ayşe ablamız vardı. Onun kızı kaybolmuştu. Kızın ailesi matemdeydi. O kız da misafir olduğumuz evde çalışmıyor muymuş? Bize orda Bolu usulü nohutlu pilavlar, keşli makarnalar giderken arkamızdan şakır şakır su dökmeler. Meğer seyyar satıcı adamla nerde anlaştıysa anlaşmışlar kaçmışlar. Bolu'ya hemen haber verdik. Emine'yi bulduk diye ailesi çok memnun oldu. Daha sonra Uzunköprü'ye gittik.
Nerde çalıştınız Selami Bey Uzunköprü'de?
Orda ortaokulda üç sene çalıştım.
Bolu'dan iyi bir evden çıktınız Süreyya Hanım gelin gittiğiniz ve nasıldı?
Selami Bey bekâr odasına gelin gittim. Yerde ince bir yatak başımızda bir idare (gaz lambası) mutfak yok, mısır sapıyla tavanlar, yer çamurla sıvanmış. Bunların hiçbirini aileme anlatmadım. Çarşıya çıkıp divan örtüsü aldım, makine yok enstitülüyüm ya elimde onları diktim. Bizim o odamız bir şık oldu. Anlatmam mümkün değil. Bir de ayçekirdeği ile yanan soba aldık. Portakal sandıklarından mutfak yaptık. Küçük bir gaz ocağı aldık bir de şimdiki gençlere bizim hayatımız ibret olsun. Daha sonra Mudurnu'ya gittik orda da üç sene kaldık. Mudurnu'da çok güzel günlerimiz geçti Ziya Beylerle. Süha da orada doğdu. Daha sonra Bolu'ya geldik, o arada Selami Bey Gazi Eğitime başladı.
Mine Hitit: Tahir Hitit annemin büyük amcası, babamın amcası, bütün anasız babasızlara sahip çıktı. Annem de 4,5 yaşında babasız kalmış. Dedem Cezmi Hitit CHP şehidi Seben'e parti açmaya giderken Cezmi Bey donarak öldü. Yolda donmuş arabacısı da onu bilmeden kaplıcaya götürmüş, böbrekler bu nedenle iflas etmiş.
Bunu Cumhuriyet Halk Partisi biliyor mu?
Cahit Dinçtürk gazetede çok güzel bir yazı yazmıştı. Cenaze töreniyle de ilgili bir resim bulmuş. Şimdiki CHP bu konuyla hiç ilgilenmedi.
Süreyya Hitit: Askeri müfreziler kaldırdı o zaman babamın cenazesini. Tekti o zaman Cumhuriyet Halk Partisi.
Mine: O zaman parti ne kadar vefalıydı. Turgut Dayımı burslu olarak Galatasaray Lisesine gönderdiler.
Yarın röportajımız kaldığı yerden devam edecek