Bu yaz saglikli bronzlasin
Bronzluk, cildin kendini zararli günes isinlarina karsi savunmasi sonucu olusuyor. Kisacasi bronzluk cildin hasar görmesi anlamina geliyor. Bu nedenle bilinçsizce güneslenmemek gerekiyor. Günese maruz kalan deride ortaya çikan bazi hastaliklar ve erken yaslanma bulgulari, artik günes isinlarina karsi koruyucu önlemler almamizin gerekli oldugunu ortaya koyuyor.
UVA, UVB NE DEMEK?
Günes, yaydigi UVA, UVB isinlari nedeniyle cilt hücrelerini bozdugu için oldukça zararli. UVA ve UVB isinlarini birçok kisi ismen biliyor. Ancak bu isinlarin özelligi, birbirinden farki ya da benzerligi pek bilinmiyor. Acibadem Hastanesi Bakirköy Dermatoloji Uzmani Prof. Dr. Rifkiye Küçükoglu konuya bilimsel açidan yaklasarak günes isinlari hakkinda su bilgileri veriyor: “Günes isiginin verdigi enerjinin yaklasik üçte ikisi yeryüzüne ulasmaktadir. Ozon tabakasi, havada bulunan su damlaciklari ve kir toz partikülleri günes isigini tutarak, yeryüzüne tamaminin gelmesini engellerler. Günes isiklarinin bir kismi gözle görülürken bir kismi da gözün göremeyecegi dalga boyundaki isiklardir, ki bunlara ultraviyole denir.Ultraviyole dalga boylarina gore üç gruba ayrilir: UVA, UVB ve UVC Ultraviyole C isinlari yeryüzüne ulasmaz, özellikle ozon tabakasinda engellenirler.”
Ultraviyole A isinlari yeryüzüne ulasan ancak ozon tabakasinda süzülmeyen isinlar arasinda yer aliyor. Bu nedenle günes isigi içinde UVB’ye göre 1000 kat daha yogun olarak bulunuyorlar. Bulutlardan ve camdan geçme özelligine sahip. Derinin alt tabakasina etki ettikleri için, bronzlasma gelisiyor. Deriyi yakma ve kavurucu etkileri düsük.
Ultraviyole B isinlari yeryüzüne ulasarak günes yanigina veya kizarmaya neden oluyor. Üstelik bu isinlar derideki hücrelerde, bag dokusunda ve deri damarlarindaki hasarin baslica sebebi. Prof. Dr. Küçükoglu UVB hakkinda su bilgileri veriyor: “Günes tepede oldugunda yani günes isinlari dik geldiginde etkileri maksimuma ulasir ve havada düsük miktarda filtre edilmektedir. Bu yüzden ögle günesinde kalmak tavsiye edilmez. Öte yandan bu isinlar camdan geçmez ama sudan geçebilir. Bu da denizde yüzerken bile olusan günes yaniklarini açiklar. Günes yanigi, günese maruz kalmadan 12-24 saat sonra gelisir, bronzlasma yani pigment hücrelerinin pigment yapmasi ise 48-72 saat sonrasinda baslar.”
Her ne kadar uzun yillar UVB isini daha zararli olarak bilinse de yapilan arastirmalar UVA isinlarinin daha zararli oldugunu ortaya koyuyor. Bugün ultraviyolenin, deri kanserlerine neden oldugu biliniyor. Özellikle günes altinda çalisan insanlar ve deniz kenarinda bronz bir ten ugruna saatler boyunca güneslenen kisiler risk altinda. Çünkü UVA ile UVB’nin birbirlerinin etkilerini güçlendirerek hücre hasarina ve habis olusumlara yol açtigi iyi bilinen bir gerçek. Prof. Küçükoglu isinlarin diger etkileri ile ilgili sunlari söylüyor: “Uzun süre günese maruz kalma, derinin bag dokusunu etkileyeceginden, kronik hasarlanma sonucu, erken deri yaslanmasi ortaya çikacaktir. Günes isinlari pigment hücrelerini de etkilediginden istenmeyen çiller veya lekelerin olusmasi kaçinilmazdir. Diger taraftan günes isinlari, bagisiklik sistemini zayiflatmakta bunun sonucunda infeksiyonlara direnci azaltmaktadir. Bagisiklik sisteminin zayiflamasi, yine deri kanserlerinin olusumunu kolaylastiran bir sebeptir. En habis deri kanseri olarak bilinen malign melanoma, bugün gelismis ülkelerde deri kanserlerinin %3’ünü, tüm kanserlerin %2’sini kapsamaktadir.
Öncelikle sunu bilmek gerekiyor ki günes isinlari, biz gölgede dahi olsak, kum, su veya kardan yansiyarak etki ediyor. O açidan zararlari bilinen günese karsi korunmayi bir yasam tarzi haline getirmek gerekiyor. Korunma yollari ile ilgili olarak Prof. Dr. Küçükoglu su bilgileri veriyor: “Yüzümüz dogumdan itibaren günese açik bir bölge oldugu için en fazla korunmayi hak etmektedir. Sapka ve giysiler mekanik korunma araçlaridir. Biyolojik korunmayi saglayan ise günesten koruyucu preparatlardir. Günesten koruyucu preparatlar, çok çesit ve sayida market ve eczanelerde bulunmaktadir. Bunlar günesten koruyuculuk katsayilarina göre sayilarla numaralandirilmis olup losyon, krem, sprey formlarinda raflari süslemektedir. Önemli olan, hem UVA, hem de UVB’ye karsi koruyan, deri tipine göre uygun koruma faktörlü, uzun süreli koruma saglayabilen, uygulamasi kolay ve alerjiye neden olmayacak ürünler seçmektir.”