Dizilerde ücret uçurumu! Akse sektörü pekâlâ vurdu? | Barn Binicilik Merkezi
You are hereHome > Medya	Dizilerde ücret uçurumu! Akse sektörü pekâlâ vurdu? Medya 0
Son dönüş görülen faziletli reytingler ve ilgiye karşın, Türk sıra sektörü krize kurban gitti. İstanbul Serbest Muhasebeci Finansal Müşavirler Odası ’nın (İSMMMO) yaptığı “Paradigma Ekonomisi – Mayıs 2010” araştırmasına göre, kamu hareketliliğe rağmen çağ 2008 ’e bakarak yüzde 30 oranında küçülerek 1 bilyon TL ’den 700 milyon TL ’ye geriledi. Büro, kriz nedeniyle seçme üç diziden birini kurban verdi. Ilkgüz 2008 ’birlikte 11 ulusal kanalda yayınlanan yerli kol sayısı 63 iken, Mayıs 2010 itibariyle bu aynı 7 millî kanala ve 42 evcil diziye indi.
İSMMMO yaptığı “Sıra Ekonomisi-Mayıs 2010” araştırması, ekranların deli dolu, dizilere ilginin nazik olmasına rağmen, gelişigüzel üç diziden birinin krize kurban gittiğini ortaya koydu. 2008 yılında 1 milyar TL ’lik büyüklüğe ulaşan dizi film sektörünün, krizle birlikte yüzde 30 küçülerek, 2010 Mayıs ’ın de 700 milyon TL ’ye gerilediğine dikkat çekilen raporda, 150 bin kişinin istihdam ettiği sektörde krizle birlikte 50 bin kişinin işini kaybettiği belirtildi. Ilkgüz 2008 ’da yaptığı araştırmayla 2005-2008 yıllarında adeta “patlama” kıvrak kol ekonomisinin, 1 milyar TL ’lik bire bir konuşu güce eriştiğini ortaya koyan İSMMMO, serencam yaptığı araştırmayla sektördeki küçülmeye işaret etti. İSMMMO ’nun araştırmasına bakarak geçen yıl yaşanan krizle alay malay kanallar, çekimci şirketlere ödedikleri ücretlerde yüzdelik 30 ila 50 oranında değişen indirimler yaptı. İşlerini ütülmek istemeyen yapımcıların nazik çoğunluğu bunu kabul etti. Yapımcılar da bire bir şeyi oyuncular ve maharet ekipten irade edince sektördeki ücretler üstelik sayı farkı yüzdelik 40 oranında düştü. Halen kriz öncesi seviyelere gelinemedi. Antrparantez bakir adı Bloomberg olan Yazı 1, Show Tv, Yazı 7 gibi birçok kanalın kol yarışından koptuğu ortaya çıktı.
SAF SAYILARI AZALTILDI
Kriz zımnında reklam gelirleri mütenakıs kanallar, hem yayınladıkları dizilerin sayılarını azaltırken, hem birlikte düşük kıymettar sitcom tarzı dizilere ekranlarına açmaya başladılar. vaktiyle Çocuklar Duymasın ile Türkiye ’nin tanıyıp sevdiği sitcom tarzı diziler, krizden sonraları ekranlara tekrar döndü. Acıklı tarzı dizilerin göz başına çekim maliyetleri ortalama 300 bin TL ’yi bulurken, sitcom tarzı diziler göz başına 60 ila 100 bin TL ’lik bütçelerle çekiliyor.
BEŞ ALTI BÜTÇELİ SİTCOM ’LAR?
Sitcom ’ları bu dönemde Film Yıldızı TV kelle tacı yaptı. Film Yıldızı TV ’nin yayınladığı 5 diziden 3 ’ü sitcom tarzında? Benim Annem Tıpkı Ferişte, Cumhur Cemaat Aile, Papatyam dizilerine ekranlarını açan Star TV ’nin yüksek bütçeli imal yerine ayrımsız biricik Kurtlar Vadisi Pusu ’yu seyircilerine ulaştırıyor.Film Yıldızı TV ’nin bu dizilerle yaptığı çıkış belgesi değişik kanallarında gözünden kaçmadı. Faziletkâr bütçeli birçok dramayı seyircisine ulaştıran Sınır D ise serencam namına Cuma Namazı ’ya Kalsa sitcomunu işaret yelpazesine kattı. Biçim D ’dahi 19 April 2010, Pazartesi günü geçmiş yerine ekrana gelen Cuma Namazı ’evet Kalsa fars dizisi, Amerika ’nın ABC televizyon kanalında yayınlanan ve izlenme rekorları afet “According to Jim” ünlü sit-com ’un uyarlaması…
Düşük bütçeli dizilerden bahsetmişken; Samanyolu ’nun iç yapımlarından üstelik bahsetmemek olamaz. Kriz öncesinde 7 paradigma yayınlayan Samanyolu, çizgisinden ödünleme vermeyerek gine düşük bütçeli, bağırsak yapım sayılabilecek dizilerini yayınlamayı sürdürdü. Eylül 2008 ’birlikte 7 dizi ile kol yarışına katılan Gökyolu, halen 8 dizi yayınlıyor.
11 SIRA İLE ATV, BIR NUMARA SIRADA
Televizyonlardaki seri yarışında yayınladığı sekans sayısı itibariyle liderliği Atv eline aldı. Akse öncesinde olduğu üzere Atv, bu dönemde de 11 sıra ile seyircilerini ekrana kilitlemeye çalışıyor. Kriz öncesinde yayınladığı 12 paradigma ile önderlik koltuğunda oturan Çizgi D, Mayıs 2010 itibariyle 8 sıra ile seyircilerini ekrana bağlamaya çalışıyor. Gökyolu, kriz öncesindeki sıra anlayışını bozmazken, o de bir iki bütçeli 8 diziyi yayınlamayı sürdürüyor. Samanyolu ’nu 5 ’leşker sıra ile Fox TV, Film Yıldızı TV ve TRT 1 izliyor. Özellikle TRT ’nin 2008 yılına bakarak aut yapım dizilerinin sayısını 3 ’ten 5 ’e çıkarması özen alımlı. Seri yarışından kopan yol namına dikkat çekici Show TV ise kriz öncesinde 5 sekans yayınlarken, demin seri sayısını 2 ’ye indirmiş durumda.
Diziler son yıllarda yönetmeninden senaristine, grup işçisinden ışıkçısına kadar büyük aynı istihdam yaratmaya başlamıştı. Kriz öncesinde sektördeki çalışanların sayısının 150 bini bulduğu aritmetik ediliyordu. Kesim temsilcileri krizdeki yüzde 30 ’ları bulan küçülmenin istihdamı birlikte etkilediğini, sunu az 50 bin çalışanın işini kaybettiğini belirtiyor. Efdal bütçeli diziler genelde 60 ila 100 kişilik ekiplerle çekiliyor. Oyuncu kendisine görüntülük uğrunda 20-30 birey görünse üstelik azrail arkasında bunun 2-3 merhametsiz kadro bulunuyor. Fakat faziletkâr bütçeli dramalar amacıyla bu uzanım meze konusuyken, bağan bütçeli sitcom ’lar oyuncular ve müşteri arkasındaki ekip karışma maksimal 30 kişi ile çekiliyor. Dahi stüdyo içre çekildiği amacıyla tıpkı çekimci, ustalık ekibi beş altı dizi film için kuma de kullanabiliyor.
AKTÖR ÜCRETLERİ BIRLIKTE DÜŞTÜ
Türkiye ’üstelik dizilerin bütçesinin yüzde 20 ila 30 ’unu oyuncu ücretleri oluşturuyor. Genellikle bir-iki başrol oyuncusu bereketli ücret alıyor. Kriz öncesinde başrol oyuncularının sektör başına aldığı ücretin 10 ila 30 bin TL ortada değişiyordu. Yaşanan akse oyuncu ücretlerini haddinden fazla etkiledi. Krizde kanallar, imal şirketlerinden yüzde 30-40 indirim isteyince, yapımcılar birlikte oyunculardan ayrımsız şeyi istek etti. İşini ütülmek istemeyen oyuncular da bunu mecburen kabul etti. Başrol oyuncularının aldığı ücretlerin bu dönemde 5 ila 20 bin TL ortada değiştiği belirtiliyor. Dizilerin genellikle başrol oyuncuları sanatçılar evet bile temsil eğitimi almış hevesli oyunculardan oluşuyor. Esasen mutedil etap oyuncuların çoğunluğunun de seyir eğitimi almış isimler olduğu görülüyor.
Dizilerin cesim oranda oyuncu ihtiyacı ise ‘aktör fabrikası ’ yerine birlikte mezkûr cast (oyuncu) ajanslarından karşılanıyor. Bundan 10 sene önceki sayıları ancak aynı elin ilkokul parmağını geçmeyen oyuncu ajanslarının sayısının 100 ’leri bulduğu ifade ediliyor. Cast ajanslarına kayıtlı oyuncu adayı sayısının 50 bini bulduğu belirtiliyor. Cast ajanslarına kayıtlı rastgele meslekten aktör adayı bulunuyor. Hoca, mühendis, ev kadını, öğrenci? Sistem ajansları eklenmiş hareket ve şöhrete giden yol kendisine görüyor.
BIRE BIR AJANSA GÜNDE 50 BAŞVURU
Türkiye ’nin önde gelen cast ajanslarına günde ortalama 50 güç başvuruyor. kimi zaman dizilerde aldatmak, arada bir reklamlarda ve filmlerde afi almak umudunu taşıyan oyuncu adayları, ajanslara anahtar olabilmek üzere 40 ila 200 TL beyninde mütebeddil başvuru ücretleri ödüyor. Bazı ajanslarda bunlara melfuf namına ışık ve tecrübe filmi çekimi için da ecir alınıyor.Cast ajanslarından sağlanan oyuncular dizilerde genellikle sadece fon figüranı (söz gelişi ayrımsız kafeterya sahnesinde kafede oturanlar) yahut 10 saniyelik hikayeyi etkilemeyecek siktirici rollerde kullanılıyor. Ayrımsız dizide fon figüranı almak için banko bu cast ajansları marifetiyle gitmeniz gerekiyor. Bir Vakitler olduğu üzere sıra yapımcıları sokaktan geçeni yoldan çevirmiyor. Görüntü figüranları çok etraflı saatler setlerde bekleseler üstelik aldıkları ecir 30 TL ’yi aşmıyor. Benzeri cümlelik aynı diyalogu olan aktör, cast ajansı yoluyla sete gitmişse, en çok alacağı ecir 70 ila 100 TL oluyor. Oyuncuyu aracısız kameraman şeriklik çağırırmışsa, ayrımsız cümlelik yani 10-20 saniyelik diyaloglu aynı alım çalım amacıyla aldığı sevap, 50 TL ’den başlıyor; 200 TL ’ye büyüklüğünde çıkabiliyor. Fakat hikayede oylumlu olan süfli tıpkısı cila alındığında ise sevap sektör başına 500 TL ’yi buluyor. Krizde cast ajanslarından kiralanan ve bağan ücret alan oyuncuların ücretlerinde ise yetişkin tıpkısı mübayenet olmadığı görülüyor.
Olur ajanslar hangi kazanıyor dersiniz? Cast ajansları tıpkısı oyuncuyu paradigma çekimine gönderdiği zaman ücreti yapımcıdan alıyor. Bu ücretten öz komisyonunu alıp kalanını oyuncuya veriyor. Cast ajansların alelumum yüzdelik 20 komisyonla çalışması etik bilimi bulunuyor. Ancak ara sıra ajansların aldığı komisyonun yüzde 70 ’e çıktığı da oluyor.
YAPIMCILARIN OKUR AZALDI
Türkiye ’da diziler genellikle kanalların malı oluyor ama onları asıl üretip, riski üstlenenlerse yapım şirketleri. Yapım şirketleri adeta kanalların taşeronu olarak çalışıyor ve çektikleri dizilerin bütün haklarını kanallara devrediyor. Bunun istisnasını uygulayıcı yapımcılar da yok değil. Bunun yer kilitsiz küreksiz örneği ise Kurtlar Vadisi Pusu ’yu calip Pana Film. Efrat Film ’mağara sahibi Türker İnanoğlu dahi birçok dizisinin cümle haklarını kanallara devretmiyor. Imal şirketleri kriz öncesinde dizilerinin maliyetinin konusunda yüzdelik 20 ila 40 oranında mütebeddil karlar koyarak, kanallara satıyordu. Kriz sonrasında imal şirketlerinin kârının yüzdelik 10 ’a büyüklüğünde düştüğü belirtiliyor. Yapımcıların kar payları düşerken, ayrıca kanalların dizilere büro başına ödediği ücretlerin üstelik kriz döneminde yüzde 30 ila 50 oranında azalttıklarını de belirtelim. Dizisine kanallarda talih keşfetmek isteyen yapımcıların geçmiş bölümleri maliyetinin altında da kanallara sattıkları oluyor. Kanallar bu dönemde yapımcılara 45 günde tıpkısı ifa yapıyor. Bu yüzden sektörde yeter olmak talip yapımcıların finans gücünün sağlam olması gerekiyor.
Yapımcılar, kanallarla genelde reyting anlaşması yapıyor. Yapımcılar üzere geçmiş üç kürsü genellikle seyirciyi selp bölümleri kendisine tabir ediliyor. Yapımcılar genellikle prime time ’dahi 7 reyting garantisi vererek yazı yönetimleriyle anlaşıyor. Reyting arttıkça, yapımcıların dahi kanallardan çağ başına aldıkları ecir artıyor. Fakat bu ücret düet görüşmelerle belirlendiği amacıyla yapımcılar ve kanallar aracılığıyla üstelik bilinmeyen tutuluyor.
BILDIRME ÇOK DİZİYİ KAMER YAPIM ÇEKİYOR
Türkiye ’de 10 Mayıs 2010 itibariyle 7 ulusal kanalda yayınlanan 42 evcil diziyi 27 yapım şirketi çekiyor. Ancak Türkiye ’de dizi film ve beyaz perde imal sektörünü sürükleyen çekimci sayısının 50 civarında olduğu belirtiliyor. Tamam Türkiye ’üstelik bu sezon arz çok seri özne çekimci şirket hangisi?… Akse öncesinde da olduğu gibi Kamer Yapım, Türkiye ’nin genişlik çok iş işleyen imal şirketi adına özen çekiyor. Şirkette dolay planda 31 yaşındaki Asalet Çatay görünse bile, ortaklık ortağı olan babası Ekrem Çatay, Türkiye ’de hususi televizyonlarda aç yöneticilik yapmış tıpkısı âdem evladı. Akıbet ayların yer popüler dizisi Ezel dahil dört seri yapıyor Kamer Imal. Bunlardan ikisini Biçim D, ikisini üstelik Atv üzere üretiyor. Erol Avcı ’nın sahibi olduğu TMC, bu mevsim üç kol yaparken, evliya çekimci Türker İnanoğlu ’nun şirketi Erler Film ise üç dizinin çekimlerini sürdürüyor.
ILENÇ AYRIMSIZ SENARIST OLSAM!
Bir dizinin hayata geçirilmesinde yönetmen ve senaristlerin payı de büyük oluyor. Türkiye ’üstelik paradigma calip yönetmen sayısının 150 ’yi bulduğu belirtiliyor. Doğrusu yapımcıların de bir bölümü yönetmen asıllı olarak karşımıza çıkıyor. Sektörde yönetmenler, reji asistanlığından alıcı yönetmenliğine, oradan üstelik kaynak yönetmenliğine uzanan ayrımsız mahirane-şakirt ilişkisi içre yetişiyor. Türkiye ’birlikte gani reyting kayran benzeri dizinin yönetmeni kriz öncesinde departman başına 20-25 bin TL kazanıyordu. Bugünlerde ise gani dizilerin direktör ücretlerinin 10-15 bin TL seviyesine düştü. Beş Alti bütçeli diziler çekici Gökyolu kabilinden kanallarda ise direktör ücretlerinin kriz öncesi seviyelerde yani 3-5 bin TL arasında olduğu belirtiliyor.
DİZİLERDEKİ SENARİSTLERİN SAYISI 300 ’Ü BULUYOR
Dizilerde fariza düz senaristlerin sayısı 300 ’ü buluyor. Türkiye ’da lüzumlu yönetmenler kadar genelde senaristler dirayetli çırak ilişkisiyle yetişiyor. Ancak sonuç yıllarda sektördeki alelhusus senarist açığını bürümek amacıyla patika birlikleri senaryo kursları düzenliyor. Söz Gelişi SenDer (Senaryo Yazarları Derneği) 20 haftada senaryo yazmayı öğretiyor.Öğrencilerden mühendislere kadar bir nice eş kullanılmamış bire bir patika iktisap etmek üzere senaryocu olmaya çalışıyor. Bu ilginin altında ise senaristlerin dizilerden gür kazandığı düşüncesi yatıyor. Akse öncesinde (2006-2008 yıllarında) ongun tıpkı dizideki benzeri senaristin kürsü başına aldığı ücret 5 ila 15 bin TL arasında değişiyordu. Kriz sonrasında ücretler yüzdelik 40 civarında indirilince, senaristlerin ücretleri da 3-10 bin TL seviyelerine geriledi. Dizilerin süreleri Türkiye ’birlikte teferruatlı olduğu için dizilerde genellikle 2 ya üstelik 3 yabanlık senarist ekipleri çalışıyor.Yaptığımız araştırmaya göre 42 dizide fariza düz senarist sayısı 74?
Dizilerin başarısında paradigma müziklerinin dahi payı iri. Bu yüzden birçok kameraman dizilere özel müzikler yaptırıyor. Saf müzikleri kol önceden yapılan jenerik müziğinin önüne geçmiş durumda. Daha Çok bölümlere özel müzikler yapılıyor. Dizi Film müziklerinin kısım başına 2 ila 8 bin TL ortada değişen ücretlerle yapıldığı belirtiliyor. Türkiye ’bile saf müziği denilince iki ölümlü akla geliyor. Kıraç ve Turgay Işıklı? İSMMMO ’nun Eylül 2008 ’deki raporuna göre dört dizinin müziğini eden Kıraç, bu zaman üstelik dört dizinin müziğini yapıyor. Fakat Kıraç ’ın sıra müzikleri üzere hususi bire bir grup kurduğunu da belirtelim. Turgay Işıklı ise akse öncesinde üç dizinin müziğini yaparken, şimdi dört dizinin müziğini yapmayı sürdürüyor. Akıbet yıllarda sekans müziklerine bakir isimlerin girmesi bile ilgi çekiyor. Örneğin Mazlum Çimen ’i ilk defa bu alanda görüyoruz. Çimen, Hanımın Çiftliği dizilerinin müziklerinden sorumlu.
EFDAL DIŞ SATIM POTANSİYELİ
İSMMMO Başkanı Yahya Arıkan, Türk ekonomisinin mehabetli dinamolarından biri olmaya namzet olan saf sektöründeki tıkanıklığın sürdüğünü belirterek, “Ekonomik kriz ve azalan reklam gelirleri, göstergeç kanallarını diziler üzerine iktisat yapmaya itti. Bu da sektörde hem ciro hem birlikte istihdam açısından küçülmeye bozukluk oldu” açıklamasını yaptı. Türk dizilerinin kasaba ülkelere efdal tıpkısı ihracat potansiyelinin bulunduğunu belirten Arıkan, “Aut Ticaret Müsteşarlığı özellikle görünmek amacıyla ilişik kurumlar, sıra sektörünü destekleyecek tedbirler almalı. DTM ’nin gâh mebzul niyetli girişimlerin olduğunu biliyoruz. Bunların ivedilikle hayata geçirilmesi gerekir” dedi. Dizi ekonomisinin boyutlarını ve belde ülkelerde gördüğü ilgiyi ilk kez kendilerinin 2.5 yıl geçmiş gündeme getirdiğine ilgi calip Arıkan, “Biz bu araştırmamızda diş satim potansiyeline ilgi çekmiştik. Bu çalışmamızdan bilahare hem ilgili seksiyon otoriteleri hem üstelik fehamet yetkilileri konuyu ele aldı. Bu çalışmaların sonuçlandırılmasında balaban kazanım var. Diziler, izlendikleri ülkelerde Türkiye ’nin reklamını da yapmakta, tanıtımına balaban ulama sunmaktadır” dedi.
Krizde ücretler yüzdelik 40-50 düştü
Görevi Bölüm başına aldığı ücretYönetmen 3-15 bin TLSenarist 3-10 bin TLMüzisyen 2-6 bin TLBaşrol oyuncusu 5-20 bin TLOrta adım oyuncular 3-7 bin TLNoname (adlı olmayan) oyuncu bin-5 bin TLNoname oyuncu * bin-3 bin TLDiyaloglu kısım oyuncusu* 50-300 TLDiyalogsuz göz oyuncusu* 20-50 TLGörüntü figüranı* 20-30 TL(*) Cast ajansı marifetiyle revan oyuncular
ATVKalp Ağrısı Vega ImalGönülçelen Asis Imal-Tomris GiritlioğluÖncesizlik Ay Imal-Soyluluk ÇatayAşk ve Ceza TMC-Erol OrionSamanyolu Ay Imal-Asillik ÇatayAdanalı Şimal Production-Ulvi Gündoğdu-Mehmet Yiğit YiğitCanım Ailem TMC-Erol OrionParmaklıklar Ardında Play Yapım-Ayşe Durukan, Kasıt BaşaranUnutulmaz Üslup Medya -Ahmet BayramAşk Bire Bir Tayf Bireyler Film-Türker İnanoğluKapalıçarşı TMC-Erol Avcı
YOL DCuma Namazı ’evet Kalsa Med Yapım-Fatih AksoyAkasya Durağı Efrat Film-Türker İnanoğluKavak Yelleri Tims Production-Timur SavcıHanım ’ın Çiftliği Gold Film-Faruk TurgutAşk-ı Memnu Ay Yapım-Asillik ÇatayYaprak Dökümü Kamer Imal-Asillik ÇatayGeniş Karı D Production, Lale Ermiş, Ahmet KayımtuArka Sokaklar Erat Film-Türker İnanoğlu
SAMANYOLU TVKırık Kalpler Melih Sezgin4.Osman Melih SezginKader Iz Taner TunçTek Türkiye Salih AsanKollama Mustafa KartalBeşinci Format Melih SezginKendi Okulumuza Doğru Melih SezginDoğruluk Ekseni Mustafa Kartal
FOX TVSensiz Yaşayamam Fokus Film-Nilgün SağyaşarArka Sıradakiler Mint Imal-Birol YiğitlikÖmre Denk Gold Film-Faruk TurgutDeniz Yıldızı Fokus Film-Nilgün SağyaşarUnutma Beni Fokus Film-Nilgün Sağyaşar
FILM YILDIZI TVKurtlar Vadisi Pusu Pana Film-Dayanan ŞaşmazKüçük Kadınlar D ProductionsCumhur Cemaat Eş Plato Film-Sinan ÇetinBenim Annem Ayrımsız Melek BKM-Necati AkpınarPapatyam Imal Mint/Birol Cesaret
TRT 1Sakarya Fırat Osman SınavHanımeli Sokağı ACR Yapım-Cümbüş TiryakiHicran Yarası Sabah Yeli Yağmurdereli-Davet BingüllerZoraki Başbuğ BH Takım- Yunus Nihat Özcan-Akar ÇatalkayaBahar Dalları Kuzey Production
SHOW TVMelekler Korusun Tims Production-Timur SavcıTürk Malı Kuzey Production- Mürtefi Gündoğdu, Mehmet Yiğit Alp
Tagged dizi sektörü diziler kriz oyuncular son haberler Bir Cevap Yazın Cevabı iptal et	Social connect: