Resmi Gazete: 03.06.1992 Sayı : 21247 (Asıl)Düstur Tertip:5 Cilt: 31 Sahife:2350
Karar Tarihi : 20/04/1992
Karar Sayısı: 92/2976
31 Mart 1992 tarihinde Sofya'da imzalanan ekli "Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Bulgaristan Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Askeri Eğitim İşbirliği Anlaşması"nın onaylanması; Dışişleri Bakanlığı'nın 10/4/1992 tarihli ve BKBY-52-2297 sayılı yazısı üzerine, 31/5/1963 tarihli ve 244 sayılı Kanunun 3 üncü ve 5 inci maddelerine göre, Bakanlar Kurulu'nca 20/4/1992 tarihinde kararlaştırılmıştır.
TÜRKİYE CUMHURİYETİ HÜKÜMETİ İLE BULGARİSTAN CUMHURİYETİ
HÜKÜMETİ ARASINDAKİ ASKERİ EĞİTİM İŞBİRLİĞİ
ANLAŞMASI Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Bulgaristan Cumhuriyeti Hükümeti, Sofya Belgesi'ne dayanarak, mevcut dostluk ve ilişkilerin geliştirmek, Askeri Alanda karşılıklı eğitim ve işbirliği tesis etmek arzusu ile aşağıdaki hususlarda anlaşmaya varmışlardır.
MADDE I: TANIMLAR:
Bu anlaşmada yer alan:
İki Devlet Silahlı Kuvvetlerinden birinde kendi devletinin askeri mevzuatına uygun olarak görevli bulunan TÜRK ve BULGAR personeli tanımlar. "Askeri Personel" tanımı bu anlaşmada, "Askeri Kursiyer ve Geçici Görevli Askeri Personel" kapsamında kullanılacaktır.
2. Kursiyer Askeri Personel:
İki Devlet Silahlı Kuvvetleri tarafından, diğerine askeri eğitim ve öğrenim yapmak amacıyla gönderilen personeli tanımlar.
3. Geçici Görevli Askeri Personel:
İki Devlet Silahlı Kuvvetlerinden biri tarafından diğer devletin isteği üzerine, askeri konularda eğitici ve öğretici sıfatıyla, diğer devlet Silahlı Kuvvetlerinde gecici olarak görevlendirilen personeli tanımlar.
Askeri Personelin beraberindeki eşini ve çocuklarını tanımlar.
5. Gönderen Devlet:
Kursiyer ve Geçici Görevli Askeri Personeli Gönderen Devleti tanımlar.
6. Kabul Eden Devlet:
Gönderen Devletin mevzuatına göre, kıdam sıralamasında en üst derecede bulunan Gönderen Devlet askeri personelin tanımlar.
Grup Başkanı; bulunulan karargah, kıta ve kurumun amiri veya yardımcısı ile, Askeri Personeli arasında irtibatı sağlar.
Grup Başkanı; gözetiminde bulunan Askeri Personelin, Gönderen Devletin hukuki mevzuatına riayetleriyle birlikte, Kabul Eden Devletin hukuki mevzuatına ve amirin emirlerine riayetlerini sağlamaktan sorumludur.
Grup Başkanı; Gönderen Devletin yetkili makamı ile doğrudan temas etmeye yetkilidir.
8. Komutan veya Amir:
Askeri Personelin bulunduğu karargah veya kıta komutanını veya kurumun amirini tanımlar.
9. Yetkili Makam:
TÜRK Genelkurmay Başkanlığı ile BULGAR Genelkurmay Başkanlığı ve bunların yetkili kıldığı şahısları tanımlar.
10. Göreve İlişkin Suç:
Askeri Personelin, Kabul Eden Devlette; görev esnasında veya görevle doğrudan doğruya ve ayrılmaz bağlantısı olan fiillerinden veya ihmalinden doğan suçları tanımlar. suçun görev esnasında veya görevle ilgili olarak işlendiğinin Grup Başkanı ve yetkili makam tarafından teyidi gerekir.
MADDE II: SEÇME KURALLARI:
1. Askeri Personel ile yakınları Kabul Eden Devletin yürürlükteki mevzuatına tabi olacaklar ve yargı hakkı Kabul Eden Devlete ait olacaktır.
2. Gönderen Devletin askeri personeli, Kabul Eden Devletin cezai ve inzibati mevzuatı bakımından kendi askeri personeli gibi telakki edilecektir.
Ancak aşağıda gösterilen hallerde Gönderen Devletin yargı hakkı geçerli olacaktır:
a. Mühnasıran Gönderen Devletin emniyetine karşı Askeri Personel veya yakınları tarafından işlenen suçlar.
b. Askeri Personelin görevlerine ilişkin kasıtsız eylem veya ihmallerinden doğan suçlar.
3. Taraflar, birbirlerinin yargı yetkisine ve anayasal sistemlerine tam saygılı olarak; Kabul Eden Devletin yargı yetkisini kullandığı ve sanığın mahkum edildiği davalarda, Gönderen Devletin talebi üzerine hükmün, Gönderen Devletin ilgili milli müesseselerinde infaz edileceği hususunda mutabık kalmışlardır.
MADDE IV: DİSİPLİN İŞLEMLERİ:
1. Askeri Personel; bulundukları kıta, karargah ve kurumlarda uygulanan emir ve talimatlara aynen uyarlar.
2. Kursiyer Askeri Personel; disiplin cezaları yönünden Kabul Eden Devletin mevzuatı çerçevesinde işlem göreceklerdir.
3. Geçici Görevli Askeri Personele; Gönderen Devletin belirleyeceği disiplin amirleri kendi hukuki mevzuatı çerçevesinde disiplin cezası vermeye yetkili olup, bu yetki kullanılırken;
a. Disiplin işlemi, Geçici Görevli Askeri Personelin bulunduğu yerin amirleri tarafından talep edilmiş ise; yapılan işlemin sonucu yazılı olarak bildirilecektir.
b. Geçici Görevli Askeri Personelin görevlerini aksatacak mahiyetteki disiplin cezaları amire yazılı olarak bildirilecektir.
c. Kabul Eden Devletin Egemenlik hakları ve yasal düzeni ihlal edilmeyecektir.
MADDE V: ZARAR, ZİYAN VE TAZMİNATLAR:
1. Kursiyer Askeri Personel görevleri sırasında veya görevin ifası dolayısıyla kusursuz sorumluluk halleri hariç olmak üzere askeri malzemede sebebiyet verecekleri her türlü zarar ve ziyan için; Kabul Eden Devlet tarafından tayin edilecek asgari üç kişilik bilirkişi heyetinin takdir edeceği tazminat talepleri Kabul Eden Devlet tarafından Gönderen Devletin yetkili makamına bildirilir.
Gönderen Devlet, gözlemci sıfatı ile, bilirkişi heyetinde temsilci bulundurabilir. Gönderen Devletin yetkili makamı bildirilen tazminatı, cezanın tebliğ edildiği tarihden itibaren üç ay içinde, Kabul Eden Devletin Merkez Bankasına öder ve makbuzunu Kabul Eden Devletin yetkili makamına gönderir. Tazminat ödenmesi; zarar, ziyan veya hasara sebebiyet veren şahısların diğer yasal sorumluluklarını ortadan kaldırmaz.
2. Geçici Görevli Askeri Personelin, görevleri sırasında ve görevin ifası dolayısıyla, kasıt ve bariz ihmal olmaksızın askeri malzemeye sebebiyet verecekleri zarar ve ziyan için tazminat talep edilmeyecektir.
3. Askeri Personelin Kabul Eden Devlette eğitim ve öğrenimi esnasında bir gerçek şahsa veya tüzel kişiye zarar vermesi veya herhangi bir kayba sebebiyet vermesi halinde, tazminat istemi, Gönderen Devletin istediği takdirde gözlemci sıfatı ile bir temsilci bulundurabileceği, Kabul Eden Devletçe tayin edilecek asgari üç kişilik bilirkişi heyetine veya bir hakeme başvurularak karşılanacak veya tarafların kendi aralarında mutabakata varmalarına çalışılacaktır. Taraflar arasında bir anlaşmazlık halinde Kabul Eden Devletin yetkili mahkemelerinin vereceği karar nihai ve taraflar için bağlayıcı olacaktır.
4. Yakınlar ile, görev haricinde veya görev esnasında bariz bir ihmal nedeniyle Askeri Personelin, askeri malzemeye ve/veya gerçek veya tüzel kişilere verdikleri zarar ve ziyan konusunda yargı organları nezdinde tazminat talebi yapılırken aşağıdaki esaslara göre hareket edilecektir.
a. Zarar gören şahsın hareket tarzı da dahil olmak üzere olayla ilgili bütün şartlar dikkate alınmak suretiyle, Kabul Eden Devletin tayin edeceği asgari üç kişilik bilirkişi heyetince zarar ve ziyan tespit edilir. Gönderen Devlet tarafından gözlemci sıfatı ile, bilirkişi heyetine temsilci bulundurulabilir.
b. Bilirkişi heyetinin takdir edeceği tazminat, Kabul Eden Devlet tarafından, Gönderen Devletin yetkli makamına bildirilir. Gönderen Devletin yetkili makamı bildirilen tazminatı, üç ay içinde, Kabul Eden Devletin Merkez Bankasına öder ve makbuzunu Kabul Eden Devletin yetkili makamına gönderir.
c. Yukarıdaki 1 inci ve 4 üncü Fıkralar kapsamındaki zarar gören şahısların veya Gönderen Devlet yetkili makamının tazminata itiraz etmesi halinde, taraflar mutabık kalacakları bir hakeme başvurabilirler. Hakeme başvurulmayacaksa; Kabul Eden Devletin yargı organlarına intikal ettirilir. Yargı organlarının hükmettiği tazminat ve dava masrafları Gönderen Devlet tarafından yukarıdaki usullere göre ödenir.
5. Kabul Eden ve Gönderen Devletler; Askeri Personelin bu Anlaşmanın içerdiği faaliyetlerin icrası esnasında yaralanma, sakatlanma veya ölümleri halinde karşı taraftan tazminat talep etmemeyi taahhüt ederler.
MADDE VI: MALİ HUSUSLAR:
Bu Anlaşma ile ilgili mali hususlar ayrı protokollarla belirlenecek ve Anlaşmaya eklenecektir.
MADDE VII: GERİ ÇAĞIRMA, EĞİTİME/GÖREVE SON VERME:
1. Gönderen Devlet, dilediği anda ve sebep belirtmeksizin Askeri Personeli geri çağırmaya yetkilidir. Kabul Eden Devlet, bu işlemin en kısa zamanda gerçekleşmesi için gerekli görülen tedbirleri alır.
2. Yukarıdaki 1 inci fıkra uyarınca; geçici görevlilerden birini geri çeken Gönderen Devlet, yerine asgari iki hafta süreyle birlikte çalışabilmelerini temin edecek şekilde bir başkasını görevlendirir.
3. Kabul Eden Devlet, Kursiyer Askeri Personeli; Gönderen Devlet yetkili makamlarına bilgi verdikten sonra kurstan refüze edebilir. Ancak, Kabul Eden Devlet bu karara varmazdan önce Gönderen Devletin yetkili makamıyla konuyu müzakere eder.
4. Kabul Eden Devlet, görev süresi dolmadan Geçici Görevli Askeri Personelin göreve devamından vazgeçebilir. Ancak bu durumdan Gönderen Devlet yetkili makamlarını haberdar eder ve en geç bir ay zarfında Geçici Görevli Askeri Personel geri gönderilir ve genel menfaatlerin müsaade ettiği sınırlar çerçevesinde nedenleri bildirilir.
MADDE VIII: ASKERİ KIYAFET (ÜNİFORMA):
1. Kursiyer Askeri Personelden; Subaylar ve Astsubaylar hariç, Kabul Eden Devlete bağlı akademi, fakülte, enstitü, okul veya askeri eğitim merkezlerindeki kıyafet kararı esaslarına göre Kabul Eden Devletin askeri kıyafetini giyerler. Tanınmaları için askeri işaretler kullanılacaktır.
2. Prensip olarak Geçici Görevli Askeri Personel, kendi sivil kıyafetlerini giyeceklerdir. Ancak, Kabul Eden Devlet kendilerine, görevin zaruri kıldığı durumlarda, kendi silahlı kuvvetlerinde kullanılan gerekli eğitim kıyafeti ve iş elbisesi sağlayacaktır.
MADDE IX: EĞİTİM VE İŞBİRLİĞİ:
1. Bir yıl ve daha fazla süreli eğitim ve öğretimler, BULGARİSTAN Cumhuriyetinde Bulgarca TÜRKİYE Cumhuriyetinde ise Türkçe olarak yapılır. Bir yıldan kısa süreli eğitim ve öğretimler İngilizce, Bulgarca ve Türkçe tercümanlı olarak verilebilir. Ancak; tercüman ve tercüme masrafları Gönderen Devlet tarafından karşılanacaktır.
2. Gönderen Devlet eğitim taleplerinin sağlanabilmesi için; eğitimin başlangıcından takriben 60 (Altmış) gün öncesine kadar, personel gönderilip gönderilmeyeceği, gönderilecek personel miktarı ve lüzumlu diğer hususların Kabul Eden Devlete bildirmesi gerekir.
3. Taraflar arasında; eğitim ve işbirliği maksadı ile gönderilecek Askeri Personel hakkında, gerektiğinde aşağıdaki hususları içeren ve bu Anlaşmaya bağlı ayrı protokollar yapılacaktır.
a. Hangi konularda eğitim işbirliği yapılacağı,
b. Eğitim işbirliğinin esasları,
c. Eğitim/Kursun süresi; başlangıç ve bitiş tarihleri,
d. Gönderilecek personelin nitelikleri,
e. Kullanılacak dil,
f. Kabul Eden Devlet tarafından eğitim işbirliğine ilişkin olarak yapılacak tüm harcamalara karşılık Gönderen Devletin ödeyeceği ücret miktarı ve ödeme yöntemi.
4. Yukarıdaki bentlerde belirtilenler dışındaki hususlar TÜRK Genelkurmay Başkanlığı ve BULGAR Genelkurmay Başkanlığı arasında kararlaştırılacaktır.
MADDE X: SAĞLIK HİZMETLERİ VE SOSYAL TESİSLER:
1. Askeri Personel ve yakınları; Kabul Eden Devletteki emsallerine sağlanan muayene ve diş bakımı olanaklarından yararlandırılacaktır. Türkiye'de kendilerine ilgililerce verilecek hüviyeti göstererek GATA K.lığı veya GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi K.lığında muayene ve tedavi olabilecektir.
2. Askeri Personel ve yakınlarına, muayene ve diş bakımı haricinde, tedavi ve diğer her türlü sağlık hizmeti için yapılan harcamalar, Kabul Eden Devlet yetkili makamının tercihine göre her eğitim ve kurs döneminin sonunda veya üç ayda bir, gönderen devletin yetkili makamına bildirilir. Gönderen Devlet yetkili makamı bildirim tarihinden en geç üç ay içinde, kabul eden devletin Merkez Bankasına ödemeyi yapar ve makbuzunu kabul eden devlet yetkili makamına gönderir.
3. Muayene ve diş bakımı haricindeki tedavi ve tetkiklerle diğer her türlü sağlık hizmeti için yapılan harcamalar ilgili komutanlıkça hazırlanan muayene tetkik-tahlil-müdahale-amileyat ve tedavilere ait fiat tarifesine göre, dolar olarak ödenecektir.
4. Askeri Personel ve bakmakla mükellef olduğu yakınlarına özel sağlık muayene sağlık fişi verilerek tedavi ve muayeneleri buna kaydedilecektir.
5. Askeri Personel ve yakınları, kabul eden devletin Silahlı Kuvvetlerindeki emsallerinin tabi olduğu statü dahilinde: Orduevleri, Ordupazarları, kantin, tabldot ve işocakları gibi sosyal ve idari hizmet kolaylıklarından yürürlükteki mevzuat uyarınca faydalanırlar.
MADDE XI: İZİNLER:
1. Askeri Kursiyerler:
a. Kabul Eden Devlet Silahlı Kuvvetlerindeki emsallerinin yararlandıkları normal izin haklarından faydalandırılırlar,
b. Kabul Eden Devlette uygulanan haftalık ve günlük çalışma saatlerine tabidirler,
c. Gönderen Devletin milli bayramları ile, Kabul Eden Devletin resmi tatil günleri ve hafta sonu tatilinde izinli sayılırlar.
2. Geçici Görevliler:
a. Geçici görev süresince yılda 30 gün yıllık izin hakkına sahip olup, ancak, geçici göreve başladıkları tarihten itibaren 6 ay dolmadan yıllık izinlerini kullanamazlar, Kabul Eden Devlet, bu iznin tarihini şartlara göre tesbit edecektir.
b. Grup Başkanı veya yetkili makamca onaylanmış makul sebeplere istinaden, Kabul Eden Devletten yılda toplam 10 günlük mazeret izni alabilirler.
c. Zaruret halinde ertesi yılın senelik iznine mahsuben Grup Başkanı veya yetkili makamca onaylanmış 10 günlük olağanüstü izin kullanabilirler.
d. Kabul Eden Devletteki askeri hastanelerden birinin tıbbi raporuyla azami bir ay süreli tedavi izni alabilirler. Personel sağlığına kavuşmadığı takdirde, geçici görevi sona erer ve Gönderen Devletin muvafakatından sonra bir başkası ile değiştirilebilir.
e. Yukarıda a, b ve c bentlerinde belirtilen izinler,
Kabul Eden Devletin dışında kullanılabilirler.
MADDE XII: VEFAT:
1. Kursiyer Askeri Personel veya yakınlarının ölümü halinde; Kabul Eden Devlete gömülmesi veya ölüm yerinden Gönderen Devlete ulaşım sağlayabilen en yakın hava limanına nakli, cenazenin Gönderen Devlet yetkili makamına teslim edilinceye kadar muhafazası, Gönderen Devlete ulaşım sağlayacak şekilde sıhhı koruma, tedbirlerinin alınmış olması, ücret talep edilmeksizin, Kabul Eden Devletin sorumluluğunda olacaktır.
2. Ölünün Kabul Eden Devlete defnedilmesi veya Gönderen Devlet ülkesine gönderilmesine karar verilmesi, askeri tören istenip istenmemesi Gönderen Devlet yetkili makamının görev ve sorumluluğundadır.
Askeri tören istendiği takdirde, Kabul Eden Devlete mensup, eşidi askeri personele uygulanan törenler emsal alınır.
3. Geçici Görevliler veya yakınlarının vefatı halinde; cenaze, Kabul Eden Devletteki görev yerinden Gönderen Devletteki ikamet yerine, tabut içinde ve hava yoluyla nakledilir. Kabul Eden Devlet; cenazenin nakli masraflarını ve ailesinin yolcu biletleri ile Gönderen Devlet yetkili makamlarınca seçilen refakatçinin dönüş biletini öder.
MADDE XIII: GÜMRÜK VE PASAPORT İŞLEMLERİ:
Askeri Personel ve yakınları; Kabul Eden Devletin ülkesine giriş-çıkışta ve bu ülkede bulundukları sürece, Kabul Eden Devletin gümrük mezvuatına tabi olacaklardır.
Askeri Personel ve yakınları diplomatik pasaport taşımayacak, yabancıların Kabul Eden Devlet ülkesinde ikamet ve seyahatleri hakkındaki mevcut hükümlerine tabi olacaklardır.
MADDE XIV: OLAĞANÜSTÜ DURUMLAR:
1. Askeri Personel Kabul Eden Devlet ülkesinde iken; meydana gelebilecek herhangi bir silahlı çatışmaya katılamaz ve iç güvenlik amacıyla kullanılamaz. Askeri Personele bu Anlaşma ve bağlı protokollarla belirlenmiş görevleri dışında görevler verilemez.
2. Kabul Eden Devletin üçüncü bir devletle savaşa girmesi durumunda, Askeri Personel ve yakınlarının durumu ve geri çekilmesi hususu tarafların yetkili makamları arasında müşterek olarak kararlaştırılacaktır.
MADDE XV: GİZLİLİĞE RİAYET:
1. Askeri Personel, Kabul Eden Devletin Silahlı Kuvvetleri hakkında edinecekleri herhangi bir bilgiyi yayamaz veya açıklayamaz.
2. Askeri Personel, Kabul Eden Devletin Silahlı Kuvvetleri ile ilgili olarak edinecekleri gizlilik derecesi taşıyan bilgilerin gizliliğine riayet edeceklerdir. Bu hususa, hangi sebeple olursa olsun kurs veya geçici görev sona erdikten sonra da riayet edilir.
MADDE XVI: ŞAHSİ BORÇLAR:
1. Askeri Personel, hangi sebeple olursa olsun Kabul Eden Devleti Kesin olarak terkederken şahsi ve yakınlarının borçlarını tasfiye etmek zorundadır.
2. Madde XIV'de belirtilen olağanüstü durumlarda, Kabul Eden Devlet yetkili makamı Gönderen Devletin hesabına ilgili Askeri Personelin borçlarını tasfiye eder.
Bu tasfiyeyi borçlu Askeri Personelin, borcunu kabullendiğine dair tevsik edici bir belgeyi de fatura ile birlikte Gönderen Devlet yetkili makamına iletir. Gönderen Devlet üç ay içinde usulüne uygun olarak Kabul Eden Devlete ödemeyi yapar. Askeri Personelin kesin dönüşünden sonra şahsi bir borcunun olduğu anlaşıldığı takdirde Kabul Eden Devlet bunu da fatura ederek, ilgili tevsik edici belgeleri ile birlikte 3 ay içinde ödenmesi istemiyle Gönderen Devlet yetkili makamına intikal ettirir.
MADDE XVII: YÜRÜRLÜK SÜRESİ:
Bu Anlaşma beş (5) yıl süre ile geçerli olacaktır. Taraflardan biri bu ilk 5 yıllık sürenin bitiminden 3 ay önce bu Anlaşmanın feshini ihbar etmediği takdirde, tarafların mutabakatı ile yahut müteakip her yılın bitiminden 3 (üç) ay önce taraflardan birinin fesih ihbarında bulunması sureti ile sona erdirilinceye kadar birer yıl süreyle yürürlükte kalmaya devam edecektir.
MADDE XVIII: ONAY VE YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ:
Bu Anlaşma, her iki tarafın kendi hukuki usullerine uygun olarak onaylandığını bildiren notaların teati edildiği tarihte yürürlüğe girecektir.
MADDE XIX: GÖZDEN GEÇİRME:
Taraflardan herhangi biri, gerek gördüğü takdirde, yazılı olarak, Anlaşmanın tadilini veya gözden geçirilmesini önerebilecektir. Bu durumda, derhal istişarelere başlanacaktır. Üç ay içinde sonuç alınmazsa, taraflardan herhangi biri 30 (Otuz) günlük yazılı bir bildirimle, Anlaşmayı sona erdirebilecektir.
MADDE XX: METİN VE İMZA:
İşbu Anlaşma, İngilizce olarak tanzim edilmiştir.
TÜRKİYE CUMHURİYETİ HÜKÜMETİ BULGARİSTAN CUMHURİYETİ HÜKÜMETİ
İSİM : Org. Fikret KÜPELİ İSİM : Tümg. Stoyan TOPALOV
ÜNVAN: Türkiye Genelkurmay IInci Başkanı ÜNVAN: Bulgaristan Genelkurmay
Başkanı I ncı Yardımcısı
TARİH: 31 MART 1992 TARİH: 31 MART 1992
Not: İngilizce metni 3 Haziran 1992 gün ve 21247 sayılı Resmi Gazete'dedir.