Stendhal, İlknur Çelik (Çevirmen)
31 Aralık 1992
Asıl adı Marie-Henri Beyle (1783-1842) olan Stendhal 19. yüzyılın önde gelen Fransız romancılarındandır. Eserlerinin temelinde hep aynı kişinin, değişik ortamlardaki düşlerini yansıtır.
Yazarın en ünlü romanı olan Kırmızı ve Siyah’da (1830) Restorasyon dönemi Fransız toplumunun karamsar bir tablosu çizilmektedir.
Ayşe* Kırmızı ve Siyah'ı inceledi.
@meleenk·30 Haz 2019·Kitabı okudu
Her sabah kendinizi kocaman bir yalandan ibaret dünyanın kucağına bıraktığınızın kaçınız farkında? Gözleri hırstan, kibirden, dalkavukluktan, ikiyüzlülükten parlayan bu kalabalığa her sabah karışıyor olmak nasıl bir duygu? Binlerce insanın binlerin arasında yalnız hissetmesi, yaş aldıkça yalnızlaşmak, toplumdan daha stabil yaşamaya çalışmak ya da hepimizin kafasından mutlaka bir kez geçmiş olan bi sahil kasabasına yerleşme fikri, insanlar arasında tercih edilmiş bu yalnızlığın sonucu mudur?
Bilemiyorum Altan. Hikayemiz tam da burda başlıyor.
Bu kitabı aşk romanıdır diye düşünüp, dağınık kafamı biraz toplasın diye okumaya başladım. Aksine beni çok sinirlendiren bir okuma oldu. Yaşar Kemal’in ve Orhan Pamuk’un dilinden düşmeyen Parma Manastırı öncesinde girizgah olması adına önceliği bu kitaba verdim. Stendhal’ın Fransız edebiyatındaki gerçekçilik akımının en önemli yazarlarından biri olduğunu bu kitabı okuduğumda öğrendim, neden sinirlenmiş olduğumu da o zaman anladım.
“Fransa’da kibirden başka bir şey göremiyorum.” sf(360)
Bu kitabın bana kalırsa en can alıcı cümlesi buydu. Fransız Devriminin etkileri henüz tazeyken 1799 yılında Cumhuriyet ve devrim yanlısı Napolyon’un iktidara gelmesi şüphesiz Fransa’da dengeleri değiştirmiştir. Stendhal kendisi de Napolyon’un yaklaşık yirmi yıla yakın süren savaşlarında savaşmış, romandaki gerçeklik de anladığım kadarıyla bu savaşlar sayesinde bu derece gerçek anlatılmış. Yazar her ne kadar kitapta Napolyon’un icraatlarından övgüyle söz etse de, daha sonra ki yıllarda Napolyon’un da zaaflarına, ihtirasına yenik düşerek ülkeye Monarşi’yi tekrar geri getirişini eleştiriyor.
Toplumsal sınıflandırmanın en çok hissedildiği Fransa’da soylu sınıfı ve ayrıcalıklı ruhban sınıfı, halkın tekrar örgütlenip kendilerini giyotine geçirmesinden sık sık korkuyor, Kral’ı yani iktidarı destekleyip ceplerini dolduran bu Dük’ler, Marki’ler, aslında toplumun içindeki zehirli ottan farksızlar. Sahibi oldukları servetler sayesinde daha soylu olduklarını düşünürlerken ruhlarının ne kadar soysuzlaştığının farkında bile değiller. Toplumsal iki yüzlülüğün en net kanıtı da, her akşam verdikleri kokteyllerde tek bir düşüncenin bile söylenemiyor olması, çünkü bu beyler çoğunlukla kendilerinden alt tabaka gördükleri salon eşrafının fikir beyan etmemesi için kendilerinde hak gördükleri her türlü aşağılamayı yanındaki bu yardakçılarına gözükapalı yapabiliyorlar. İktidarın gözünden düşmek istemeyen bu beyler her türlü aşağılama karşısında sükunetlerini koruyorlar.
Ve bu ortamın tam göbeğine fakir bir kerestecinin, yükselme hırsıyla gözü dönmüş, tek amacı servet sahibi olmak olan, Tanrı’yı sorgulayan ama zerrece inancı olmayan Rahip adayı Julien düşüyor. Bu kitapta başından talihsiz iki gönül ilişkisi geçen genç Julien’ın hayatına eşlik ediyorsunuz. Roman kesinlikle basmakalıp bir aşk öyküsü değil. Kitabın genel temasında yer alsa da bana kalırsa bu kitap, toplumun iki yüzlülüğünün, kibrinin, aşağılık kompleksinin en güzel örneği. İnsanın aklına sık sık “Bu dünya da dürüstlere yer yok!” fikrini getiriyor. Toplumsal konumların duyguların üstünde tutulduğu duygusuzları anlatıyor bu kitap.
Dönem kitabı okumak isteyenler için çok iyi bir tercih, ve kesinlikle Bertan Onaran çevirisi okuyun gerçekten çok başarılı. Özellikle İletişim Yayınlarından çıkan çeviriyle şöyle bir kıyas yaptık, kesinlikle Bertan Onaran, cümleler de anlam düşüklüğü ve kopukluk nerdeyse hiç yok. Son olarak bu kitabı bana hediye eden canım Kübra A. ‘ya <3 tekrar teşekkür ederim, böyle şahane bir kitabı okuduğuma vesile olduğu için.
Sezen B. Kırmızı ve Siyah'ı inceledi.
@yasmin25·13 Eyl 2019
Kırmızı ve Siyah Stendhal'ın ilk defa okuduğum bir eseriydi. Ne zamandır kendisi ile tanışmayı istiyordum aslında. Ne de olsa Nietzsche'nin hayran olduğu bir yazar kötü olamazdı, ki tüm samimiyetimle söyleyebilirim, eseri büyük bir keyifle okudum ve klasik okumayı seven arkadaşlara da kesinlikle tavsiye ediyorum.
Kitaba aslında on puanı seve seve verirdim fakat çevirinin çok iyi olmamasından dolayı bir puan kırmak durumunda kaldım. O yüzden kitabı Bordo Siyah Yayınları'ndan okumamanızı tavsiye ediyorum.
Stendhal Fransız edebiyatının en büyük realist yazarlarından biri olarak tanınıyor. Küçük yaşta disiplinli ve katı bir eğitimden geçen asıl adı Marie Henri Beyle olan yazar, henüz on altı yaşındayken orduya katılıyor. Birkaç yıl sonra da Napolyon ile birlikte Rusya seferine katılıyor ve Moskova'nın yanışına tanıklık ediyor.
Burdan sonra yazacaklarımda kitabın içeriğine dair bilgiler vereceğim uyarısını yapıp devam edelim.
Şimdi neden bu bilgileri verdiğimi içinizden soruyorsunuzdur. Kitabın ana karakteri taşralı bir genç olan Julien tam bir Napolyon hayranı, kitabın geçtiği dönemde de bir Napolyon hayranı olmak neredeyse bir suç sayılıyor. Ne de olsa eser, Fransa'da Napolyon devrinin kapandığı, ikinci restorasyon döneminin içinde bulunduğu süreci anlatıyor. Bu yüzden karakterimiz bu hayranlığını gizli tutmak durumunda kalıyor. Kitaptan örnek verecek olursam; Julien, sevgilisini kıskandırma maksadıyla soylu, soylu olduğu kadar da sofu bir hanımefendiye mektuplar yazarak ilgisini çekmeyi başarıyor fakat kadının "Napolyon'u seven, beni sevemez" sözleri karşısında düştüğü durum konunun ciddiyetini ve hassasiyetini gözler önüne seriyor.
Julien'e yükselmek için elinde tek seçenek olarak ruhban sınıfına katılmak kalıyor. Latince'yi neredeyse ana dili kadar iyi öğreniyor. Ezber yeteneği sayesinde de bir çok kişinin gözüne girmeyi başarıyor. Karakterimiz aslında ruhban sınıfından ve soylulardan nefret etmesine rağmen amaçlarına ulaşmak için bu nefretini elinden geldiğince gizli tutmaya çalışıyor.
Kitapta dikkat çekmek istediğim bir nokta da yazarın baş karakterlerini anlatırken takındığı tavırdı. Özellikle gururlu Mathilda'nın yaptığı hataları anlatırken bile onu dışarıya kötü göstermeye çalışmadığını, onu değerlendirirken büyüdüğü ortamı göz önünde bulundurmamız gerektiğini dipnot olarak düşmesi nedense bana çok samimi geldi. Ayrıca şunu da söylemeden geçemeyeceğim. Nietzsche'nin meşhur bir sözü vardır. "Kadınlara mı gidiyorsun kırbacını unutma" diye. Bu söz ile Mathilda gibi fazla ilgiye gelemeyen, sadece kendilerine mesafeli davranıldığında sevebilen kadınlar kastedilmiş olabilir diye düşünüyorum. Bu benim düşüncem, sonuçta katılmayabilirsiniz de. :)
Bana göre Kırmızı ve Siyah; Sefiller, Savaş ve Barış, Monte Cristo Kontu ile birlikte Napolyon dönemini hatta, Napolyon sonrasını merak edenler için bulunmaz bir kaynak niteliğinde.
Son olarak yazarın mezar taşına yazdırdığı şu üç cümleyle incelemeyi bitirmek istiyorum.
8.1/10 (943 Oy)825 beğeni3.858 okunma2.548 alıntı25.363 gösterim
8.6/10 (1.836 Oy)1.865 beğeni7.521 okunma3.883 alıntı47.565 gösterim
8.7/10 (1.495 Oy)1.837 beğeni6.500 okunma5.790 alıntı64.159 gösterim
8.1/10 (1.014 Oy)992 beğeni4.327 okunma4.653 alıntı43.843 gösterim
8.4/10 (840 Oy)923 beğeni3.267 okunma3.286 alıntı25.696 gösterim
6. Hacı Murat
7.7/10 (830 Oy)692 beğeni3.225 okunma582 alıntı18.808 gösterim
7. Çanlar Kimin İçin Çalıyor?
8.3/10 (1.078 Oy)1.196 beğeni4.310 okunma1.819 alıntı29.980 gösterim
8.4/10 (527 Oy)513 beğeni2.551 okunma536 alıntı16.517 gösterim
7.7/10 (1.848 Oy)1.688 beğeni8.886 okunma3.095 alıntı54.741 gösterim
8.6/10 (1.313 Oy)1.446 beğeni4.827 okunma2.486 alıntı37.525 gösterim
Furkan Kırmızı ve Siyah'ı inceledi.
Düzenlendi: 18 Oca 18:38Gönderi bildirimlerini açGönderiyi akışta gizle
@BenRuhiBey·18 Oca 18:35·Kitabı okudu
Gerçek,Şu Acı Gerçek...
Napoleon Bonaparte'ın sürgüne gönderilişi ile yaşanan restorasyon dönemi'ni ustaca anlatan Stendhal; katolik kilisesi'ni, liberal kesimi, aristokratları, burjuvaları, kralcıları ve özgürlükçüleri de olayın akışına adapte etmiş, eleştirmeyi ihmal etmemiş, tutkulu bir aşkın hikâyesi içinde Fransa'nın genel görünüşü ile ilgili yorumlar yapmıştır. Yükselme ihtirası ile yanıp tutuşan bir genç olan Julien Sorel'in zaman zaman ikiyüzlülüğe kadar varan içten pazarlıklı halini, gerçekten bağlı olduğu dünya görüşünü ve Napoleon hayranlığını saklamaya çalışırken yaşadığı bunalımı anlatan roman bu yönü ile bir psikolojik roman özelliği taşır.
Yapıtlarını oluştururken önceden uzun uzun tasarlamak yerine irticalen yapılan bir kurguyu seçen Stendhal, yazın konusundaki yeteneğini para amaçlı kullanmamış, gerçek bir sanatçı gibi davranıp, estetik kaygıyı ön planda tutmuştur. Bugün birçok tamamlanmamış eserinin, yazarın evinde bir köşeye atıldığı ve hiç basılmadığı bilinmektedir. insanlık komedyası projesi ile 95'e yakın roman ve hikâye ortaya koyan Balzac'ın yanında, Stendhal'in sayısı beşi geçmeyen romanları, birkaç hikâyesi, otobiyografisi ve birkaç gezi yazısı göze az gözükebilir. Buna rağmen ustaca yapılan kurgusu, sürükleyici anlatımı ve başarılı ruh tahlilleri ile "Kırmızı ve Siyah" bugün birçok eleştirmence dünyanın en iyi 10 romanından biri kabul edilerek, Stendhal'ın tek noksanlığı olan eserlerinin sayıca azlığını kapatmıştır.Ayrıca dünya klasiklerindendir.
NigRa Kırmızı ve Siyah'ı inceledi.
Düzenlendi: 10 Tem 2019Gönderi bildirimlerini açGönderiyi akışta gizle
@nigra·09 Tem 2019·Kitabı okudu
Merhamet göstermek gerekmiyorken merhameti yüceltmek kolay, adalet dağıtan değilken adaleti yüceltmek kolay... Yaşamadığını dışarıdan gözlemleyerek eleştirmek kolay... Ya başrol sensen? Ya adaleti uygulaman gerekirken kendi çıkarların söz konusuysa... Adil olabilir misin? Refahından vazgeçebilir misin? Kendi başını derde sokup merhamet edebilir misin? Sorgula kendini ne kadar adilsin, ne kadar merhametlisin? Mantığını ne derece baskılabiliyorsun? Aşık mısın hırslı mı?
Kırmızı ve Siyah okumamın sonunda kafamda hep bu sorgular...
Şu iğrenç düzen çarkında çoğumuz birer Julien'iz aslında. Milyon dolarlarımız yok, ünlü bir aile adımız yok, siyaset oyununda bir koltuğumuz yok, Ankara'da dayımız yok... Bu yüzden adalet dedikleri duruma göre değişebilen kurallar silsilesi bizim için hep sabit. İktidar oyununda bizden çıkarı olan hiç kimse yok, bu yüzden bir sabah uyandığımızda kendimizi inşaat zengini olarak bulamayacağız, aniden köşeyi dönen insanlar kervanına katılamayacağız. Bir yasa, bir belge ile kılıfına uydurulamayacak durumumuz. En acısı da sosyal statü sebebiyle ceza ver(e)medikleri ya da göstermelik ceza verdikleri suçlardan doğan adalet uygulama açlıklarını ufacık bir suçta üzerimizde uygulayacakları. Dokunulmazların da dokunulurluğu bize dokunacak.
Evet, her sabah kendimi kocaman bir yalandan ibaret dünyanın kucağına bıraktığımın farkındayım ve böyle değilmiş gibi davranamadığım her an tiksiniyorum bu dünyadan... Gözleri hırstan, kibirden, dalkavukluktan, ikiyüzlülükten parlayan bu kalabalığa her sabah karışıyor olmak çağımız insanını mutsuz eden yegane şey canım Ayşe* . Aşklar yalan, dostluklar çıkar, gülüşler sahte... Gençliğimiz var ama yorgunuz. :)
19.yüzyıldan bugüne değişen bu kadar az şey varken ne için uğraşıyoruz? Kitapta anlatılan taşra, soylu sınıfı, ruhban sınıfı ve devlet adamları arasındaki kirli düzen 21.yy'da adını değiştirdiyse, kırmızı ile simgelenen aşk hala siyahlara büründürülüp hırpalanıyorsa, adalet sistemi arızalıysa, karşı görüşlerin finali Silivri'de gösterimdeyse neden bu kadar sinirleniyoruz yaşadığımız çağa? Fikirlerimiz bizim mi sistemin mi? Stendhal, Hugo ve diğer pek çoğu çağının bastırılan sesini bulup bugünlere taşımış yine de düzen değişmemişse neden salıvermiyoruz kendimizi, amaan battı balık yan gitsin biz mi kurtaracağız? Tatar Ramazan misali düzeni bozarız diye çığırsak da düzen aynı kara düzen olarak kalıyorsa, yeryüzünün bütün karıncaları birleşemiyorsa, sistemin aksaklıklarını söyleyip bağırıp çağırıp rahatlamak mı bunca telaşımız? Retorik sorular sorup durmak içimi rahatlatmıyor. Sorgulamaların sonu yok.
Bu kitabı aşk kitabı diye okumak isteyebilirsiniz ama birbirlerine duydukları aşk mıydı, diğer şeylerin yansıma yapıp kendilerine dönmesi miydi okurken hep bunu düşündüm. Madam Renal kendisini bir iş anlaşması, toplumsal statü yükseliş aracı aksesuarı olarak görmese Julien'e tutulur muydu? Mathilde kafasındaki ideal aşık rolünü Julien'e yüklemiş olmasa, bu kadar benmerkezci olmasa sırf Julien herkesin aksine kendisiyle ilgilenmiyor diye kendine aşk yaratır mıydı emin değilim. Karakterlerin aşk ilişkisi çok gelgitli ve tutarsızdı. Bir dönem anlatısı olarak; sınıf farkının işlenmesi, din ve Tanrı sorgulaması, psikolojik tahlil olarak kısmen başarılı bulmuş olsam da Stendhal'in anlatım tarzını çok dağınık bulduğum için kitabı çok sevemedim. Hristiyanlık olarak ele alınmış kitapta ama inanç da diyebiliriz buna, ayrıcalık elde etmek için inanç ya da aşkla bağlanılan aşk(ki kitapta göremiyoruz) sorgulamaları Quo Vadis?'in üzerine cila gibi oldu. Benim için kitabın en güzel kısmı da bu son kısımlar oldu.
Son olarak kitabı okumaya önce İletişim yayınları ile başlamışken, çeviri kıyası sonucu İş Bankası'na dönsem de ufak tefek editöryal aksaklıklar vardı bunda da. Yayın dünyasının iki büyük ismi bile böyle özensiz iş yapabiliyor, elimizde şimdilik daha iyi bir seçenek olmadığından İş Bankası yayınlarından okunmasını tavsiye ediyorum.
Haydudu Kırmızı ve Siyah'ı inceledi.
Düzenlendi: 17 Eki 2019Gönderi bildirimlerini açGönderiyi akışta gizle
@BuyukYollarinHaydudu·16 Eki 2019·Kitabı okudu
HIRS, ŞU ACI HIRS...
Çok sürükleyici bir roman olmasa da, başkarakterin, yaşadığı dönemin Fransa'sını ve vakti geçmekte olan bir takım Bonapartçı fikirleri nispeten başarılı şekilde yansıtması bakımından belli bir değere sahip olduğu inkâr edilemez.
Bazı zekice ve çok yerinde tespitlerin de bulunduğu kitaptan daha fazla zevk almanın yolu, Fransız İhtilâli ve onun peşinden gelen Restorasyon dönemi hakkında bilgi sahibi olmak olabilir. Böylece, Julien'in sınıf düşmanlığı, toplumda yükselme hırsı, ikiyüzlülüğü ve yüksek sosyeteyle olan aşk-nefret ilişkisi daha somut bir hâl alır.
Çok daha güzel işlenebilecek olan bir konu, Stendhal'in (Marie-Henri Beyle) elinde yer yer acemiliğe feda edilmiş diye düşünsem de, söz konusu romanın 1830 yılında yayımlandığı ve psikolojik unsurları edebiyata dahil eden ilk eser olarak bilindiği unutulmamalı.
Yine de, diğer eserlerini de okumak lüzumunu göz ardı etmemek şartıyla, yazar hakkında Vladimir Nabokov'un düşündüğü gibi düşünmekten kendimi alamıyorum. Nabokov, "Kırmızı ve Siyah"ın fazlaca abartıldığını (much overrated) ve Stendhal'in de değersiz bir tarza (paltry style) sahip olduğunu savunasıymış...
Düzenlendi: 09 Mar 2016Gönderi bildirimlerini açGönderiyi akışta gizle
Ömer Gezen Kırmızı ve Siyah'ı inceledi.
@aysn34·03 Eki 2019
Ah! Beni artık sevmiyorsan, bu mektup sana nasıl da uzun gelecektir.
hilal⠀ོ bir alıntı ekledi.
@butimar__·20 Ara 2019
-ona söyle, benim korktuğum bir tek yıkım vardır, o da beni hayata bağlayan ☆biricik☆ insanın değiştiğini görmek..✿
Kalbinizde beliren umutlardan kendinizi koruyun. !
Necmiye YILDIZ bir alıntı ekledi.
@Muphem_n·23 Şub 12:49·Kitabı okuyor
Bir de in­sa­nın ne ol­du­ğu yü­zün­den oku­nur der­ler!
Ab­be Pi­rard’ın en çir­kin­leş­ti­ği za­man­lar, ru­hu­nun asil­li­ği yü­zün­den pi­re­yi de­ve ya­pıp vic­dan aza­bı çek­ti­ği za­man­lar­dır.
Günaydın Dostlar :)
Kim bilir dostum,
Biz öldükten sonra belkide duygularımız bizimle birlikte ölmüyordur.
@aysn34·02 Eki 2019
Çünkü çok yakışıyordu :)
On altısında pembe beyaz bir kızcağızdı,
Bir de kalkmış allık sürerdi...
Kitabı okuyanlar 2.953 okur
715 okur beğendi.
2.953 okur okudu.
159 okur okuyor.
2.024 okur okumayı düşünüyor.
131 okur yarım bıraktı.
10 üzerinden 8.0 Puan (725 Okur)
2.996 alıntı yapıldı.
29.138 defa gösterildi.
En çok okunan kitaplar'da 484. sırada.
En popüler kitaplar'da 297. sırada.
En beğenilen kitaplar'da 520. sırada.
En çok incelenen kitaplar'da 557. sırada.
En çok yarım bırakılanlar'da 193. sırada.