Hafıza Kaybı Nedir ? Yaşlılıkta Nasıl Olur ?
Herkes bazen bir şeyleri unutur. Daha çok gençken bile hepimiz anahtarların yerini ya da yeni tanıştığımız birinin adını unutmuyor muyuz ? Hafıza kaybı sadece filmlerde olan birşey değil. Kısa süreli ya da uzun süreli hafıza kaybı her insanın başına gelebilen ve birden fazla nedene bağlı oluşan bir sorundur.
Sık Görülen Hafıza Kaybı Nedenleri
İlaçlar: Hem reçeteli hem de reçetesiz bazı ilaçlar hafıza problemlerine yol açmaktadır. Özellikle antidepresanlar, antihistaminler, kas gevşeticiler, uyku hapları ve güçlü ağrı kesiciler hafıza kaybına neden olabilir.
Alkol, uyuşturucu ve sigara kullanımı: Özellikle uzun süreli alkol tüketimi hafıza kaybına neden olmaktadır. Sigara beyine giden oksijeni azaltmaktadır ve hafızaya zarar verir. Marihuana, Ekstazi gibi uyuşturucular beyin kimyasını değiştirir ve uzun süreli kullanımı kısa vadeli hafızada kayıplara yol açmaktadır.
Uykusuzluk: Uykusuzluk yorgunluğa yol açmaktadır. Yorgunluk yüzünden konsantrasyon azalır ve bilgileri hafızaya işlemek zorlaşır.
Depresyon ve Stres: Depresyonda olan kişiler dikkat ve konsantrasyon problemi yaşarlar. Stres ve anksiyete de konsantrasyonu bozar. Bu durumlarda olan kişilerin olayları hatırlaması güçleşir. Özellikle stres duygusal travmaya yol açtığı için hafıza kaybına neden olur.
Vitamin eksikliği: Yüksek kaliteli protein ve yağ içeren besinler beyinin iyi çalışması için gereklidir. Yeterli B1 ve B12 vitamini almayan kişilerde hafıza kaybı görülmektedir.
Kafa sakatlığı: Bir trafik kazası ve düşmeye bağlı kafa çarpması sonucunda hem kısa hem de uzun vadeli hafıza kayıplarına yol açmaktadır. Hafıza ciddi travma yoksa yavaş yavaş kendine gelebilir.
Kalp krizi: Kalp krizi olduğu zaman beyine giden kan kesilir. Bu durumda kısa süreli hafıza kaybı oluşur. Kalp krizi geçirmiş bir kişi çocukluk anılarını hatırlayabilirken, öğle yemeğinde ne yediğini unutabilmektedir.
Bunama: Bunama kademeli ilerleyen bir hastalıktır. Alkol ve uyuşturucu tüketimi bunamaya neden olabilir. Fakat en sık görülen bunama nedeni Alzheimer hastalığıdır. Alzheimer yüzünden beyin hücreleri ölür ve doğal olarak hafıza kaybı yaşanır.
Hafıza kaybı yaratan daha birçok sorun var. Ama sorunun nedeni ne olursa olsun, kendinizde ya da bir yakınınızda hafıza kaybı görüyorsanız bir doktora başvurarak önlem almanızda fayda var.
Yaşlılıkta Hafıza Kaybı Neden Olur ?
Yaşlılık başladığı zaman bazı kişiler çok iyi bildikleri birinin adını ya da çok iyi bildikleri bir yeri bile unutuyor. Yaşlılıkta hafıza kaybı yaygın bir sorundur. Ama yaşlılıkta görülen tüm hafıza kaybı durumlarını Alzheimer’a bağlamak da doğru değildir.
Yaşlılıkla birlikte doğal süreç içerisinde gelen hafıza kaybı sizi normal bir hayat yaşamaktan alıkoymaz. Örneğin bugün adını unuttuğunuz birini yarın hatırlayabilirsiniz. Gözlüklerinizi sürekli farklı yerlere koyabilir ve bunu unutabilirsiniz. Ya da kendinize bir şeyleri hatırlamak için notlar yazarken bulabilirsiniz. Bu tip sorunlar yaşlılıkla birlikte birçok kişinin başına geliyor ve gayet normal. Günlük yaşantınızı etkilemediği sürece telaşlanmaya gerek yoktur.
Bunama ve Hafıza Kaybı İlişkili Mi ?
Yaşlılıkta hafıza kaybının aslında en yaygın nedeni bunama. Çünkü bunama 85 yaş üzeri her 100 kişiden yaklaşık 35’inde görülüyor. Peki bunama tam olarak nedir ? Aslında yaşlılıkla birlikte gelen hafıza kaybı, algı sorunları, konuşma bozuklukları ya da davranış bozukluklarının hepsi bunama kapsamında değerlendiriliyor. Bunama zaman içerisinde kötüleşen bir hastalık. Yalnızca bazı şeylerin yerini unutmakla başlayıp, en yakınlarını bile tanımamaya kadar gidebildiği durumlar olabiliyor.
Hafif Algı Bozukluğu
Hafif algı bozukluğu bunamanın ilk evresi olarak ya da kendi başına bir sorun olarak karşımıza çıkar. Belirtileri bunama gibi ama daha hafif. Tabii hafıza kaybı da bunlardan biri, hatta en belirgini. Hafif algı bozukluğu yaşayan kişiler günlük aktivitelerini yerine getirmekte zorluk yaşamazlar. Hafif algı bozukluğu uzmanların hala inceleyerek yeni bilgiler bulduğu bir sorun. Örneğin bazı kişilerde hafif algı bozukluğu Alzheimer’a kadar ilerlerken bazı kişilerde sadece hafıza kaybı biraz ilerliyor ama diğer hiçbir bunama belirtisi görülmüyor.
Hafıza Kaybı İyileştirilebilir Mi ?
Hafıza kaybını tetikleyebilecek birçok sağlık sorunu var. Bunlardan bazıları tedavi edilebilir durumda olduğu için hafıza kaybı da iyileştirilebilir. Hafıza kaybının tersine çevrilebileceği durumlar:
Yukarıda da belirtildiği gibi bazı ilaçlar hafıza sorunları ve kafa karışıklığı gibi yan etkiler taşıyor. Böyle durumlarda bu ilacın bırakılması hafıza kaybını da önleyecektir.
Kazalar sonucu oluşan kafa travmaları kısa süreli hafıza kayıplarına yol açabilir. Bu tür durumlarda Doktor tavsiyelerine uyulmalıdır.
Stres, endişe ya da depresyon gibi psikolojik problemler unutkanlık, kafa karışıklığı, konsantrasyon bozukluğu gibi sorunlara yol açtığını belirtmiştik. Bunların tedavisi için bir psikiyatriste gidilmelidir.
Kronik alkol bağımlılığı hafıza kaybına neden olan bir diğer sorun olduğu için bir merkezde tedavi görülmelidir.
B12 vitamini sinir hücrelerine ve kırmızı kan hücrelerine yardımcı olmaktadır. B12 eksikliği B12 takviyeleri kullanılarak kapatılabilir.
Tiroit bezinin olması gerekenden az çalışması vücuttaki enerjiyi azaltmaktadır. Tedavi yoluysa tiroit hormonu tedavisi.
Beyindeki tümörler hafıza kaybının yaygın nedenlerinden olduğu için bir nörolog veya beyin cerrahına acilen görünmekte fayda vardır.
Kendinizde ya da bir yakınınızda hafıza kaybı belirtileri görmeye başladıysanız yapmanız gereken şey bir doktorla görüşmek. Çünkü hafıza kaybının tedavi edilebildiği birçok durum var. Tedavi edilemediği durumlarda da doktorlar ilaçlar, terapiler ve bazı yaşam tarzı değişiklikleriyle hastalıkla baş etmenizi kolaylaştırıyor.