﻿Ürtiker (Kurdeşen) | Prof. Dr. Gonca Gökdemir
Ürtiker (Kurdeşen) Ürtiker (daha yaygın bilinen adıyla kurdeşen) derinin alerjik bir reaksiyonudur
Ürtiker (daha yaygın bilinen adıyla kurdeşen) derinin alerjik bir reaksiyonudur. Vücudun her yerinde görülebilen kaşıntılı kırmızı kabarıklıklar şeklinde ortaya çıkar. Bazen yüzde, dudaklarda, göz çevresinde derin kabarıklıklar olur ve bu durumda nefes yolları ve yemek burusunu etkileyebilir.
Kurdeşen kısa ve uzun seyirli olmak üzere iki şekilde görülür. Kısa süren kurdeşende kabarıklıklar 12 saat içinde solar ve 6 hafta içinde tamamen iyileşirler. Uzun süren kurdeşen ise 6 haftadan uzun sürer.
Kurdeşenin nedeni her zaman bulunamayabilir. Kısa süreli hastalıkta ayrıntılı tahlillere gerek yoktur. Ancak uzun süren kurdeşende ayrıntılı tahlil yapılması gerekmektedir.
Kurdeşen neden olan durumlar;
Kurdeşenin en sık nedeni ilaçlardır. En sık penisilin ve benzeri antibiyotikler kurdeşene neden olmaktadır.Aspirin gibi ağrı kesiciler, depresyon ilaçları, ilaçların katkı maddeleri, boya maddeleri kurdeşen yapabilir.
Yiyecekler daha çok kısa süren kurdeşene neden olur. En allerjenik yiyecekler çikolata, kabuklu deniz canlıları, fındık, fıstık, domates, çilek, kavun, peynir sarımsak, soğan, yumurta, süt ve baharatlardır.
Yiyeceklerle yapılan alerji testleri, yanlış yönlendirebilir. Bu testlerde yanlış pozitiflik sıktır veya sorumlu yiyecek negatif sonucu verebilir.
Yiyecek katkı maddeleri
Kurdeşene yol açabilecek doğal katkı maddeleri: mayalar, salisilatlar, sitrik asit, yumurta ve balık albüminidir. Sentetik katkı maddeleri ise azo boyaları, benzoik asit türevleri, sülfit ve penisilindir.
Mayalar yiyeceklerde yaygın kullanılmaktadır. Şüphelenildiği zaman hasta ekmek, hamur işi, soslar, şarap, bira, üzüm, peynir, sirke, ketçap ve turşudan uzak durmalıdır.
Azo boyaları ve benzoik asit içeren yiyecekler: Şekerler, gazlı içecekler, meyva suları, jöle marmelat, mayonez, hazır salata sosları, hazır çorba, pudingler, renkli diş macunları,vs.. kurdeşene neden olabilir.
Kurdeşen en sık boğaz, diş, idrar iltihapları sonrası ya da sinüzit sonrası oluşabilir.
Hepatit B veya C gibi kronik enfeksiyonlar kurdeşene yol açabilir. Kancalı barsak kurtları da özellikle çocuklarda kurdeşene yol açar.
Ciddi stres altındaki bireylerde daha belirgin kurdeşen görülür.
Hava yoluyla alınan alerjik maddeler
Polenler, ev toz akarları, tüyler, akrolein (domuz yağı ile yapılan kızartmalarda veya gliserin içeren sigara içimi sonucu oluşur), soya tozu, pamuk tohumu, kozmetikler, aerosoller, vs..
Kurdeşende en sık antihistaminik denilen alerji ilaçları kullanılır. Allerjiye neden olan etkenlerden uzak durulmalıdır. Kurdeşenin ciddi formlarında kortizon tedavileri yapılabilir.Kurdeşenin yüz, dudak, dil, solunum yollarını etkilediği formları oldukça tehlikelidir. Bu formlarda kortizon tedavileri gereklidir. Bu bölgelerde görülen kurdeşen hayatı tehdit edecek ölçüde tehlikeli olabilir ve acil tedavi gerektirir.