'Deprem giderek yaklaşıyor' - AÇIK GAZETE
Ana sayfa SÖYLEŞİ ‘Deprem giderek yaklaşıyor’
‘Deprem giderek yaklaşıyor’
15 yıl Marmara’daki fayı inceleyen ünlü Fransız deprembilimci Prof. Le Pichon, İstanbul depremine yönelik çarpıcı açıklamalarda bulundu. Prof. Le Pichon, ‘Giderek yaklaşıyor’ dedi, büyüklüğünü açıkladı…
15 yıl Marmara’daki fayı inceleyen ünlü Fransız deprembilimci Prof. Le Pichon, İstanbul depremine yönelik önemli açıklamalarda bulundu. Başka sorunlar, siyasi çalkantılar, bölgesel çatışmalar zihnimizin arkasına atmamıza neden oluyor ama İstanbul’u etkileyecek büyük deprem giderek yaklaşıyor. Üstelik bu artık bir “ihtimal” de değil.
Habertürk’ün haberine göre, 15 yıldır Marmara’da çalışan, deprem doğuracak fayı didik didik eden araştırma ekiplerinden en önemlisi olan ve 1999 Gölcük depremi sonrası Türkiye’ye hemen gelen Fransız Le Suroit gemisinin geçen ay açıklanan verileri bunu açıkça söylüyor.
İşte Le Pichon’un anlattıkları…
– Birkaç ay önce Marmara’da araştırma yapan Le Suroit gemisinin depremle ilgili bulguları makale olarak yayımlandı. Büyük İstanbul depremi dediğimiz depremi doğuracak Marmara’daki fayın tek parça, tek hat, kıvrımlı iki fay olduğunun kesinleştiği Türk deprembilimciler tarafından açıklandı.Son araştırmalarınızda ne buldunuz?
– Çalışmalarınız 2001’den sonra Marmara’da sürdü. Peki, son çalışmalar ne söylüyor?
– Bizim “Ana Marmara Fayı” diye adlandırdığımız Marmara’daki Kuzey Anadolu Fayı tek parça, tek hat, yılda 18 milimetre *elastik deformasyon akümülasyonu (esnek bozulma birikimi) var.
– Ne demek bu? Önemli mi?
– Evet, önemli çünkü bu fay son kırıldığında-ki artık bunda herkes hemfikir- yıl 1766’ydı. O yıl, Marmara’daki fayı kıran iki büyük deprem oldu. Yani yılda 18 milimetre bozulmayı 1766’dan bu yana geçen 250 yılla çarptığınızda 4.5 metrelik bir bozulma yığılması anlamına geliyor ve bu da bugün yaşanacak bir depremde hareketin yaklaşık 4.5 metre olacağını gösteriyor.
– Depremin büyüklüğünü bu bozulma mı belirleyecek?
– Evet. Fay güneyde yılda 18 milimetre yani 1.8 santimetre batıya doğru hareket ediyor. Bu da 250 yılda 4.5 metrelik elastik deformasyon demek.
– Daha net söylersek?
– Deprem, 1766’da olduğu gibi iki seferde gerçekleşebilir. 1766’da bu önce İstanbul-Silivri segmentinde batıya doğru, sonra Silivri-Ganos (Ganos Dağı-Tekirdağ) segmentinde batıya doğru gerçekleşmişti. Büyüklükleri 7-7.2 arasındaydı. Veya benim daha çok üzerinde durduğum gibi fay bütün bu hat boyunca tek parça kırılacak ve büyüklüğü 7.4-7.6 arasında olacak.
– Yani İstanbul’u etkileyen en az bir veya iki deprem kesin olacak.
– Evet. Bir deprem çok daha büyük olur ya da iki deprem olursa 1766 depreminde olduğu gibi 1-2 ay arayla gerçekleşir. İki deprem olursa büyüklüğü 7.2 civarında olur. Tek deprem olursa 7.4’ten büyük olur.
– Kaçınılmaz sonuç mu bu?
– Evet. Bununla birlikte bazı araştırmacılar, faydaki bu hareketin büyük bölümünün “creep” yani fay boyunca süregiden kayma sayesinde büyük deprem yaratmadan dağılacağını söylüyordu. Oysa Silivri’nin güneyinde, İstanbul-Silivri segmentinde, sonarlı dip taramalarıyla yapılan 6 aylık ölçümlerde, böyle bir kayma hareketi saptanmadı.Yani fay sıkışmış halde ve esnek bozulma biriktiriyor. Bu tespitler, Sakic ve İTÜ’den Özeren, Kandilli’den Ergintav dahil Türk araştırmacıların bulunduğu bir ekip tarafından Geophysical Research Letters’da yayımlanan bir makalede açıklandı.
– Depremin muhtemel merkezini belirlediniz mi?
– Depremin mesafesini soruyorsanız; bir segment, İzmit’ten Silivri’ye gidiyor. Adı İstanbul-Silivri segmenti. Bunun uzunluğu 70 kilometre. Bu kesinlikle bir seferde kırılacak.
– 2001’de “20-30 yıl içinde bir büyük deprem olma olasılığı yüksek” demiştiniz. Aradan 15 yıl geçti. Şimdi bu olasılık daha mı yüksek?
– Evet. Ben 30 yıl içinde olma olasılığının olduğunu söylemiştim. Son 40 yılın araştırmaları gösterdi ki, bunun tarihini öngöremiyorsunuz.
– İTÜ’den Doç. Sinan Özeren bunun üzerinde çok çalıştı. Sadece yatay hareket eden bu fay, normalde tsunami üretmez. “Ama Faydaki sarsıntısı yüzünden büyük toprak parçaları çökecek ve bir çığa neden olacak; bu çığlar tsunami üretecek” diyor o. Haklı olabilir.
– Her şey bu kadar karamsar mı?
– İstanbul için olumlu diyebileceğimiz bir şey var, evet. Şunu biliyoruz ki Ayasofya, depremlerden hiç zarar görmedi. Mesela 1766 depremi onu etkilemedi. 2003’te Journal of Geophysical Research’te ve bu yeni makalede de ortaya koyduğum gibi, aslında fayın iki kıyısı arasında bir asimetri var. Bu da fayın kuzeyinde, fayın güneyine göre 5-10 kat daha düşük bir şiddetle sonuçlanıyor. Bu, Ayasofya Bazilikası’nın 1766 depreminde neden yıkılmadığını açıklıyor. Demek ki depremin İstanbul’da beklenen yıkıcı etkisi korkulduğu kadar büyük olmayabilir; beklenen şiddetin büyüklüğüne rağmen…
– Bu asimetriyi biraz açalım mı?
Önceki makalePeşmerge’den Başbakan Yıldırım’a yalanlama
Sonraki makaleİstanbul Barosu’nun yeni başkanı Durakoğlu