Muhtarlık « Ege Haberleri | Alierenin Dünyası
Sevgili okuyucularım, ülkemiz üzerinde oynanan küresel oyunların bir parçası da muhtarlık sektörünün olduğunu biliyor muydunuz? Sektör sözü size yanlış gibi gelebilir. Yazımı okuduğunuzda, kendiniz okuduğunuz gibi her Türk evladının okuması gerektiğini anlayacaksınız.
Muhtarın ne olduğunu bilmeden seçen 50 küsur milyon seçmenin oy kullandığı, muhtarlığın tarihini, sürecini, görev ve amaçlarının ne olduğunu, yasalarda ne yazdığını bilmeden muhtar adayı olan ve milyonlarca seçen ve binlerce seçilen muhtar var bu ülkede.
Muhtarlık sisteminin Osmanoğulları hanedanlığının geldiği sürece kadar, Türklerde köy yönetimlerinde muhtarlık deyiminin yerine hangi isim kullanılıyordu? Önce bu soruya cevap bulmak gerekir.
Türklerin devlet yönetiminde Beylik sisteminin hakim olduğunu tarihi araştırmalarımızda görüyoruz. Türk sosyal yaşamı ve devlet yönetiminde, Türk devletini “Beylerin seçtiği, BEYLER BEYİ” yönetir, küçük yerleşim yerleri obaların başlarına “Beylerin’’ seçtiği “Oba Başları’’ atanırdı. Oba Başı Beyleri temsil eder, halkın eğitimini, kültürel yaşamını, ekonomisini ve en önemlisi can ve mal güvenliğini sağlamakla mükellefti.
Oba Başı küçük Bey, “Obanın ve Türk Beyliğinin” güvenini sağlamak için gençlerden oluşturduğu askeri birlikler bulundururlardı. Bunlar her daim Obanın mal ve can güvenliği sağlamak için atlı birliklerden oluşur, başlarına Oba Başı küçük Bey tarafından en zeki kişiyi YİĞİT BAŞI olarak seçerdi. Oba başlarından oluşan YİĞİTLER BAŞININ oluşturduğu atlı birlikler, BEYLER’in muhafız birliği, BEYLERBEYLERİNİN OLUŞTURDUĞU TÜRK DEVLETİN’DE Ordusunu oluştururlardı. Bu sistem muhtemelen Türklerin var oluşundan Osmanoğulları hanedanlığının yükseliş devri 16. Yüzyıla kadar böyle devam etmiş.
1466’da Fatih Sultan Mehmet döneminde başlatılan Karaman Beyliği devletinin kuşatması ve katletmesi sonucu 16. Yüzyılın başında torun Yavuz Sultan Selim’in Karaman Beyliğini yok etmesinin ardından Yiğit Başı sistemi devam etmiş, Osmanoğulları hanedanlığının asker ihtiyaçları bu şekilde karşılanmıştır. Günümüzde askerlere YİĞİT kelimesinin nereden geldiğini umarım ülkemin zeki insanları anlamışsınızdır.
Yiğit Başı sistemi Osmanoğulları hanedanlığında 20. Yüzyıla kadar asker toplamak adına devam etmiş. 1900’lü yılların başlarında Yiğit Başı kaldırılmış, yerine, 1908’de 2. Meşrutiyetin gelmesiyle çok partili sisteme geçilmiş, 1913 yılında da muhtarlıklar icat edilmiş ve muhtarlar da seçimle iş başına gelmeye başlamıştır. Muhtarlık tarihini incelediğimizde Osmanoğulları’nın yok olmasına katkı sağlamış, İstiklal Harbinin kazanılmasında etkili olmuş,
Cumhuriyetin kurulması ve Cumhuriyet devrimlerinin gerçekleşmesinde çok büyük etkinlikleri olmuş.
Cumhuriyetin kurulması ve Cumhuriyet devrimlerinin gerçekleşmesinde çok büyük etkinlikleri olmasının nedeni, köylerde muhtarlar, 1950 yıllarına kadar eğitim görmüş, imam, öğretmen, asker kökenli ve emekli olmuş okumuş bilgili kişilerin göreve gelmesi ile devam etmiştir.
1924 yılında çıkan Köy kanunu kanun numarası; 442, kabul tarihi, 18.03.1924, yayımlandığı R. Gazete: Tarih: 7.4.1924, 68 sayılı yazılıma göre:
“Muhtar, köy yönetiminin başıdır ve devletin köydeki temsilcisidir. Muhtar, köy derneği tarafından (Türklerdeki Beyler Beyi seçimi gibi) beş yıllık bir süre için seçilmektedir. Muhtarlık seçiminde siyasi partiler aday gösteremezler. Muhtarın, köy tüzel kişiliğinin yürütme organı olması sebebiyle köyle ilgili görevleri, devletin köydeki temsilcisi olması nedeniyle de devletle ilgili işlevleri bulunmaktadır.” demektedir. Bu yasa 1950 yılından sonraki zaman dilimi içinde makaslanıp, icra yetkileri tırpanlanarak günümüzdeki hale getirilmiştir.
Günümüzde, Türkiye Muhtarlar Konfederasyonu Genel Başkanı Hüseyin Akdeniz’in verdiği bilgiye göre, “Türkiye’de toplam 53 bin 405 muhtar var. Bunlardan sadece 390’ı bayandır.” Sözlerini Türk bayanlarının oturup düşünmesi gerekir diye düşünüyorum.
Şimdi sizlere muhtarlığın günümüz görüntüsünü bir hikâye ile çizeceyim. Görevini; dürüst, ahlaklı, bilgili, seviyeli, insan ayrımı yapmayan Türk muhtarlarını tenzih ederim. Bir örnek derseniz; Kuşadası Kadınlar Denizi Mahalle muhtarı, Hüsnü Dörtyol’un karşısına 2011 seçimlerine kadar nezaket ve verildiği değerden, muhtar aday adayı dahi çıkmıyorlardı.
Günümüzde muhtarlık görünümü;
Üniversite bitirmiş genç köyüne geri dönmüş. Gençlik ve üniversite yıllarında, eski muhtarların yaptıkları haksızlıklarını, becerisizliklerini, adam kayırmalarını, yalanlarını, ihanetlerini hep kafasına takarmış. “Bir gün okuyup köyüme muhtar olacağım” hayalleri ile üniversiteyi bitirmiş. Köydeki ilk seçimlere muhtarlık adaylığını koyacağını köylüye duyurmuş. Çalışmalarına başlamış.
Köyün mevcuttaki muhtarı durumu öğrenmiş. Önceleri pek kafasına takmasa da, üniversiteli muhtar adayı gencin çalışmalarından huzursuz olmuş. Hemen önlem alması gerektiğini kafasında kurgulamış.
Bir gün Üniversiteli genç okumuş muhtar adayının yanına gitmiş, “Sen geleceğin muhtarlığına aday olmuşsun, gel seninle biraz konuşalım” der ve koluna girer yol boyu konuşmaya başlarlar.
“Sevgili kardeşim, sen muhtar adayı olacakmışsın, hem çok güzel buldum hem de çok sevindim. Sen okumuş bilgi sahibi bir adam olmuşsun. Ama bu köyde senin gibi düşünen, senin gibi yaşayan, senin gibi okuyan kimse yok. Bu seçimi nasıl kazanacağını bana anlatır mısın” der.
Köylü üniversiteli genç muhtar adayı;
“Tabi anlatırım. Bak Mehmet abilerin oğlu, Hasan amcamların yeğenleri, Fatma halamla çocukları” der. Biraz düşündükten sonra; “Koca Hacılı emmim ve çocukları” der.
Muhtar; “Eee, başka kim var” sorusuna:
Bizim genç eğitimli muhtar adayı düşünmeye ve kekelemeye başlar. Başka da kimse bulamaz. Bir şey söylemeden muhtarın yüzüne bakar.
Muhtar; “Bulamadın değil mi? Mehmet abilerin oğulları, 2, Hasan amcanın yeğenleri 4, Fatma halanla çocukları sekiz, Koca Hacılı emmin ve çocukları 16, anan baban, kardeşlerin 20, hadi beş on da arkadaşın etti 30. Geri kaldı köyde 530. La oğlum boşuna uğraşıp kendini bitirme. Bu köydekilerin %90 bana benzer. Sana benzeyen %10’ luk sektörle mi kazanacağın” der.
Aylardır; Asrın lideri, oy potansiyelinin sektörü halindeki köy muhtarlarıyla her hafta neden toplantı yaptığını çözdüyseniz, meşhur gündem yazarı, Yılamaz Özdil ile Emin Çölleri aşana bildirsin. Süleyman Türkoğlu
Etiketler: 2. Meşrutiyetasrın lideriİstiklal Harbiüniversiteli muhtar adayıbeyler beyiCumhuriyet Devrimleriemin çölaşanFatih Sultan MehmetHüseyin AkdenizHüsnü DörtyolKaraman Beyliğiköy kanunuküresel oyunlarKuşadası Kadınlar Denizimuhtar şükrü arıkmuhtarlığın tarihioba başıresmi gazetetürk beyliğiTürkiye Muhtarlar KonfederasyonuYavuz Sultan SelimYılmaz Özdilyiğit başı