Korona virüsü ne öldürür? | Son Saat Gazetesi
Mars Logistics Yönetim Kurulu Başkanı Garip Sahillioğlu: Kimseyi işten çıkarmayacağız
Türk Telekom’dan Milli Dayanışma Kampanyası’na 40 milyon TL’yi aşkın katkı
Doktor üç kardeş hastaların ve ihtiyaç sahiplerinin ‘altın kızları’ oldu
Prof. Dr. Firdevs Aktaş ve Prof. Dr. Hasan Tezer ile Sağlık Bakanlığı’ndaki çalışmaları sırasında Milliyet’ten Abdullah Karakuş’a konuştu. Hocalar, virüsün hafife alınmamasını, ‘Bana bir şey olmaz, ben hastalanmam’ yanlışından vazgeçilmesini isteyen iki bilim insanı, rehavete girilmemesini özellikle de virüsü yayma potansiyeli yüksek olan gençlerin daha dikkatli olmasını önemle vurguladı.
“Avrupa’ya göre 1.5 ay önde gidiyoruz”
Ocak ayı başında Çin’de başlayan bir salgın var. Yeni bir virüs bu. Ocak ayının ortasında Türkiye’de bilim kurulu oluşturuldu. Bizim kırım kongo ve eboladan tecrübelerimiz var. Griple yıllardır süren mücadelemiz var. Bilimsel çalışmalarımız var.
Hocalarımızla hızlıca bir grup oluşturuldu. Bu tür durumlarda olası vaka tanımınızı, kesin vaka tanımınızı yapacaksınız. Rehberler oluşturuldu. Yavaş yavaş tedavi algoritmaları oluşturuldu. Dünyadaki makaleler inceleniyor.
Çin nasıl mücadele etmiş, hangi yollarla yapmış, karantinasını nasıl uygulamış? Hangi tedaviler uygulanmış? Mikroorganizmanın genetim analizini verdi Çin. Kaç gün yüzeylerde yaşıyor, kuluçka süresi ne? Bilim Kurulu olarak bunları değerlendiriyoruz. Olası vaka sayısı. Son olası vaka tanımı; 14 gün içerisinde yurtdışından gelmiş olmak, ateş, öksürük, kas ağrısı gibi bulgulara sahip olmak ve ya son 14 gün içerisinde yurtdışından gelen bir hastayla temas etmiş olmak. Rehberde yer alanlar bu.
2-3 hafta bizim için çok önemli. 70 yaşın üstünde ölüm riski artıyor. Gençler daha hafif geçirebilir bağışıklık sistemlerinin kuvvetli olması nedeniyle. Özellikle gençlerimiz dikkat etmeli. Gençlerin, ‘ben hastalanmam, grip gibi atlatırım’ gibi bir algısı var.
Gençler en fazla sosyal teması oldukları için gezen ve hareket eden oldukları için virüsü etrafına en fazla yayma potansiyeli olan grup. Çocuklar da öyle. Bunun özellikle önemle üzerinde duruyoruz. Size bir şey olmayabilir ancak çevrenizde anneniz, babanız, yaşlılarınız var. Kanser hastası ve kronik hastalar var. Onlara virüsü taşıyıp hasta edebilirsiniz.
O yüzden sizler de kurallara uyun. Gençler daha dikkatli olmalı. Çocuklar açısından okulları tatil edildi. Amaç teması azaltmaktı yine. Yaşlılarda hastalık yapıcı reseptörler daha yoğun bulunuyor. O yüzden daha dikkatli olmaları gerekir diyoruz… Ama insanlarımızın tamamen bu olguyu kanıksamış olduklarını düşünmüyorum ben. Hâlâ hafife alıyorlar. Hâlâ ‘bende hastalık olmaz.
Bize gelmez’ yaklaşımı var. Ama herkes hasta olabilir. Çünkü gripten farklı bu. Ben size enfekte edebilirim. Bu 3 kişiyi daha etkiliyor. O 3 kişi de başkalarına bulaştıracak ve böylece artıp gidecek. Biz bunu kesmeye çalışıyoruz. Bizim isteğimiz. Bana bir şey olmaz mantığını bırakalım.
“Nasıl korunacağını herkes biliyor ama… “
Marketlere gidiş biraz korku ve panik nedeniyle. Stok olayı var. Aslında olay artık hasta olmaktan çok hastalık olur da OHAL olursa ben ne yapacağım korkusu. Farklı bir alana evrildi bu konu. Ben toplumun takibinden onu izliyorum. Ama ben güveniyorum. Hastalığı önemsediklerini düşünüyorum. Uygulamaları da başarılı olursa çok iyi olur. Çok detaylı konularla ilgili bize sürekli sorular geliyor. Onların da bu konuya hassasiyet gösterdiklerini biliyorum.
Bir takım önlemlerin hastalığı durdurduğunu gördük. Gecikti hastalık. Bunun işe yaradığını biliyoruz. Bundan sonraki olay şöyle olacak. Bu tedbirlerin ne kadar başarılı olduğunu göreceğiz. Önümüzdeki günler bunu gösterecek. Dünyada değişik örnekler var. Biz de bu örnekleri takip ediyoruz. Bunu yapanlar ne oldu yapamayanlar ne oldu. Bunları uzun uzun irdeledik bilim kurulu olarak. Çin sıkı önlem aldı. Ve başarılı oldu.
Diğer şehirlere hiç geçmedi. İtalya’da çok önlem alınmadı ve hızla ilerledi. İran’da çok tedbir alınmadı. İngiltere ‘ben oluruna bırakacağım, hastalık yayılsın’ dedi. Bu da bir yöntem. Belirli bir doyuma ulaşınca, hasta artınca hasta sayısı azalır ve düşer. İngiltere Başbakanı şöyle bir mesaj verdi. Halkına güvendiğini, kendi kontrollerini kendilerine bıraktığını, gerekli eğitimlerin verildiğini, bundan sonra hasta olup olmamayı kendilerinin belirleyeceğini söyledi.
Anlamlı bir mesaj verdi. Demek ki her ülkenin kendi insanını tanıyarak ona göre davrandığını düşünüyorum. Biz de bilgi vermek ve önlem almayı birlikte yürüttük. Başarılı olursa bu ikisinin yapılmasını bundan sonra öngörebiliriz.
Hastalıktan korunmak için gerekli önlemlere dikkat etsinler. Hastalar evde kalsın, kalabalık ortamlara girmesinler. Zorunlu olarak gitmesi gerekenler öksürükleri varsa, maske kullansın. Gereksiz yere telefon hattını meşgul etmesinler. Ateş hissi olmadan kendinizi ölçmeyin.
Ateş önemli bir histir. Paniğe gerek yok. Bazıları ateş hissetmiyor onlarda baş ağrısı oluyor, benim gördüğüm. Aşırı üşüme oluyor. ‘Kendini takip et ve kendini izole et’ diyoruz. Bazı şeylere vatandaşlarımız kendileri karar vermesi gerekir. Kimse yurtdışından geldiğini ya da yurtdışından gelen biriyle temasını saklamasın. Çünkü saklarsa başkalarına da bulaştırır.