Elektrik Çarpmalarında İlk Yardım konusu
Elektrik tellerine temas halinde yerde yatarken bulunan kişide, elektrik çarpması düşünülmelidir. Bazen kazazede bayılmadan önce kablodan ayrılmayı başarmış olabilir. Yapılması gereken ilkyardım 3 aşamaya ayrılabilir.
1 - Ortamın güvenli hale getirilmesi:
Olay yerine ilk gelen kişiler için öncelik, daha fazla kişinin akım ile temas etmesine engel olacak tedbirleri alarak çevre güvenliğini sağlamak olmalıdır. Daha sonra ise şalterden veya sigortadan elektrik akımı kesilmeli, bu yapılamıyorsa elektrik kaynağı ile kazazedenin teması yalitkan bir cisim kullanılarak kesilmelidir. Örneğin; tahta bir kutu, plastik veya dokuma pas-pas, telefon rehberi veya kalın bir gazete yığını gibi kuru, yalıtkan nesneler üzerinde durarak yer ile temas etmeden bir süpürge, tahta sandalye veya tabureyle, kazazedenin elektrikle temas halindeki uzvunu elektrik kaynağı olan nesneden veya duruma göre, kaynağı kazazededen ayırmaya çalışılmalıdır. Ya da kazazede, ayaklarına veya kollarının altından gövdesine dolanacak bir ip yardımıyla, hiç temasta bulunmadan çekerek elektrik akımından uzaklaştırılabilir.
Elektrik akımının kesilmiş olduğundan mutlak emin olunmadan kazazedenin vücuduna temas edilmemeli ve iletken zemine veya malzemeye basılmamalıdır. Kesinlikle nemli ve ıslak cisimler veya metalik bir aletle elektrik kaynağını uzaklaştırmaya çalışmamalıdır. Akım kesilmeden kazazedenin ve akımın bulunduğu bölgeye yaklaşılmamalıdır. Yüksek voltaj nedeniyle meydana gelen kazalarda ise mutlaka akım kesilmelidir. Resmi yetkililerden elektrik akımının kesildiğini ve gerekiyorsa, izole edildiğini öğrenmeden kazazedeye yaklaşılmamalıdır. En az 18-20 metrelik bir güvenlik mesafesi aşılmamalı ve çevredekiler de yaklaştırılmamalıdır. Bu husus, özellikle tren ve tramvay elektrik hatlarındaki hasarlarda hayati önem taşır. Yaralanmalar için Acil yardım (112) Elektrik akımının kesilmesi için Elektrik Arıza (186) Kurtarma yapılması gerekiyorsa İtfaiye (110) servisleri aranmalıdır. 2 - Kazazedenin hayati fonksiyonlarının değerlendirilmesi ve kalp-solunumun yeniden canlandırılması:
Akımından uzaklaştırılmış kazazedenin öncelikle bilinç durumu değerlendirilir, vücudunu sıkan kemer, kravat vb çıkarılır veya gevşetilir. Bilinç kapalı ise ağız içi kontrol edilir. Kazazedenin ağzında takma diş, yabancı cisim varsa çıkarılmalıdır. Daha sonra solunumu kontrol edilip, durmuş ise derhal suni solunuma başlanmalıdır, ardından dolaşım kontrolü yapılmalıdır, kalp durmuş ise en kısa sürede dış kalp masajına başlanmalıdır.
Temel yaşam desteği; solunum ve dolaşım tekrar başlayıncaya, sağlık görevlileri gelinceye kadar devam ettirilmelidir. Solunum ve dolaşımı var şuuru kapalı ise sabit yan yatış pozisyonu verilmelidir. 3 - Elektrik yanıkları ve düşmelere bağlı yaralanmalarda yapılacak ilkyardım:
Muhtemel bir kafa veya boyun yaralanması varsa, omuriliğin korunması için hastanın hareket ettirilmemesi için azami gayret gösterilmelidir. Daha ileri bir yaralanmayı önlemek için hastanın yanan giysisi, ayakkabıları ve kemeri çıkartılmalıdır. Vücuduna yapışmış durumda bulunan giysiler çıkartılmamalıdır
Yanık yerine asla yağ, krem, diş macunu, kolonya, pudra gibi maddeler uygulanmamalıdır
Temiz bir sargı beziyle yanık yerinin üstü tam olarak kapatılmalıdır .
Elektrikli kazalardan korunmak icin; tüm elektrikli ev aletlerini sudan uzak tutmak çok önemlidir. Elektrikli bir cihaza dokunurken ellerin ıslak olmadığından emin olunmalıdır. Vücudunun herhangi bir yeri ile elektrik iletkenine temas halinde olan bir kişi, toprağa veya suya aynı anda temas edecek olursa, vücut, elektrik için çok ideal bir iletim yolu haline gelir. KaRDeLeN,
Elektrik çarpması sonucunda kas krampları kırıklar sinir felci solunum merkezinin felci solunum ve kalbin durması olabilir.
- Kesinlikle kendinizi tehlikeye atmayınız.
- Elektrik fişi size yakınsa çekiniz.
- Sigortayı çıkarınız.
- Kuru tahta sopa ip deri kemer ya da kuru gazete tomarı ile yaralının elektrik teli ile olan ilişkisini kesiniz.
- Varsa yanık tedavisi uygulayınız.
- Bilinçsiz ve soluk alamıyorsa ağızdan ağıza yapay solunum yapınız.
Bilinçsiz fakat soluk alıyorsa şok durumunu önleyiniz ayaklarını yukarı kaldırınız.
- Nabız alınamıyorsa kalp masajı yapınız.
- Bilinçli ve soluk alıyorsa sakin olarak dinlendiriniz. Kendisine gelince ambulansla hastahaneye gönderiniz.
Bu kazaların çoğu elektrikli iş makinalarında çalışan işçilerin ve elektrikli aletleri kullanan ev hanımlarının bilgisizliğinden kaynaklanmaktadır.
DIKKAT: Makina ve aletlerin fişlerini mutlaka tek elinizle (sağ elle) takınız.
- Makinayı çalıştırmadan önce kontrol kalemi (faz kalemi) ile kaçak olup olmadığını kontrol ediniz.
- Kaçak olan aletleri ve makinaları tamir ettirmeden asla kullanmayınız.
- Islak elle elektrikli makinalara ve düğmelerine dokunma yınız.
- Çıplak elektrik tellerine dokunmayınız.
- Bozuk elektrikli aletleri kendiniz tamir etmeye çalışmayınız.
- Elektriğe çarpılmış birine çıplak elle dokunmayınız.
Mekanik sigortalara gerektiğinden fazla tel sarmayınız:
- Aydınlatma lambalarına bağlı sigortaya üç telden fazla
- Fişlere bağlı sigortaya beş telden fazla sarmayınız.
- Motorlu ve ısıtmalı cihazlarda mutlaka topraklı (üç telli) fiş kullanınız. Topraklı fişler kısa devre olduğu zaman sigortayı attırarak sizi çarpılma tehlikesine karşı korumuş olurlar.
ELEKTRİK ÇARPMIŞ BİRİNE YAPABİLECEĞİNİZ YARDIMLAR:
- Elektriğe çarpılmış birini gördüğünüz zaman derhal sigortaları -otomatik ise- basarak veya kolunu aşağı indirerek kapatınız. Mekanik (vidalı) ise yerinden çıkarınız.
- Sigortanın yerini bulamadığınız takdirde kuru bir odun veya plastik parçası ile elektrikli teli kazazededen ayırınız.
- Kazazede baygın ise derhal doktor çağırınız.
- Nefes alıp almadığım kontrol ediniz. Solunumu durmuş ise; doktor gelinceye kadar yapay solunum uygulayınız.
- Kalbinin çalışıp çalışmadığını kontrol ediniz. Eğer solunumla birlikte kalp de durmuş ise; ilgili konuda anlatıldığı gibi yapay solunumu ve kalp masajını birlikte uygulayınız.
- Elektriğe çarpılmış bir kimsede aynı zamanda yanıklar da meydana gelmiş olabilir. Bu yanıklara -kişi kendinde ise- "yanıklar" bahsinde anlatıldığı şekilde derecesine göre ilk yardımı yapınız.
Çocuklar elektrikli aletlere karşı daima ilgi duyarlar ve onları çalıştırarak eğlenmek isterler. Daha küçük çocuklar prizlere şiş çivi tornavida veya benzeri madeni şeyleri sokarak oynamak isterler. Eğer evinizde bu gibi şeylere meraklı küçük çocuklarınız var ise ve bir türlü onları bu huylarından vazgeçiremiyor iseniz; bir elektrikçiye müracaat ediniz. Açık prizlerinizi kapaklı prizlerle değiştirmesini söyleyiniz. Bu tip prizlerin kapakları yaylı olanları daha emniyetlidir.