"China China": Sanayileşmenin sanatsal yorumu
Ukrayna’nın başkenti Kiev’de bulunan Pinçuk Sanat Merkezi’nde 11 Çinli sanatçının heykel ve enstalasyon çalışmalarından oluşan “China China” sergisi, Çin’in hızlı sanayileşme sürecine bir ayna tutar nitelikte.
Sun Yuan ve Peng Yu ikilisinin hazırladığı “Görmek Bir Seçenek Değil” adlı enstalasyon çalışması adeta bir askeri töreni andırıyor. Sun Yuan, gözleri bağlı performans sanatçılarıyla birlikte hazırladığı çalışmanın ardında yatan eleştirel temayı “Gözlerin bağlı olmasıyla kör olmak arasında bir fark var. Tabii ki fiziksel olarak göremeyen gözlerle karanlıktan ötürü görmeyen gözler arasında da” sözüyle özetliyor.
Bireysellik ile toplumsallık ilişkisi modern toplumların ortak meselelerinden biri olsa da Çin’in sanayileşme öyküsüne dair kilit soru olma özelliği taşıyor. “China China” sergisi tam da bu soruyu hedef alıyor. Serginin küratörü Bjorn Geldhof, serginin amacını şu sözlerle anlatıyor: “Amacımız bireysel ve toplumsal olanın nasıl sürekli bir değişim içinde olduğunu farklı açılardan, üç boyutlu olarak göstermekti. Toplumumuzun da aynı yasayla, iki prensip ve kavramın dengesi doğrultusunda değiştiğini anlatmak istedik.”
Sergide yer alan heykel ve enstalasyon çalışmalarına imzasını atan çarpıcı isimlerden biri kuşkusuz siyasi sanatçı Ai Weiwei. Ai Weiwei’in “Sonsuzluk Bisikleti” adını verdiği eser, modern Çin’de kentleşme sorununa göndermede bulunuyor. Geldhof, bu enstalasyon çalışmasını şu sözlerle yorumluyor: “Kültürel devrimin ardından hedef Çin’i sanayileştirmekti. Bu bisikletler de bir anlamda sanayileşmeyi ve bunun nasıl gerçekleştiğini simgeliyor. Bir nevi gökdelen şeklinde düzenlenmişler. Her şey yeni bir şehir, yeni bir ekonomi yaratmak ama bunu yaparken aynı zamanda bireyselliği yok ederek her şeyi birbirine benzer hale getirmek üzerine kurulu.”
Sun Xun’un “Tanımsız Devrim” adlı duvar resmi ise sergiye ev sahipliği yapan Ukrayna ile Çin arasındaki ilişkiyi ele alışıyla dikkat çekiyor. Geldhof’a göre totaliter rejimi yaşayan bu iki ülkenin benzerlikleri kadar farkları da manidar: “Bu ülkelerin tarihinde birlik olmakla nasıl mücadele edileceği sorusu yatıyor. Bu nedenle sergiyi Ukrayna’da, Doğu Avrupa’da yapmak oldukça anlamlı. Ukrayna’nın özelliği, bireyselliği ve toplumsallığı Çin’den farklı bir biçimde yorumlaması.”
Pinçuk Sanat Merkezi’nin önünde, dış mekanda sergilenen, genç sanatçı Zhao Zhao’ya ait, kırık bir Çinli asker heykeli görüntüsündeki enstalasyon çalışması ise sokaktan geçenlerin dikkatini çekmeyi başarıyor. Zhao Zhao, siyasi duruşu ve asiliğiyle ustası Ai Wewei’ın izinden gittiğini doğruluyor: “Sanatçılar genellikle büyük heykelleri parça parça üretip birleştirirler. Ben Çin’de bunun tersini yapan ilk sanatçıyım. Önce tüm bir heykeli yapıp sonrasında gördüğünüz gibi, parçalara böldüm.”
Kiev Pinçuk Sanat Merkezi’nde “China China” sergisi 6 Ekim’e dek ziyarete açık olacak.