AKADEMİK BAKIŞ Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi Yıl:2017 Sayı: 63 Alan: Güzel Sanatlar - Sahne Sanatları
Yörede dokumacılık kültürü çok eski zamanlara dayanmaktadır. Dokuma çeşidi olarak aba, kilim, halı, sehpa örtüsü vb. dokumalar dokunmaktadır. Aba; genellikle yünden yapılan kalın, kaba, kolsuz ve yakasız erkek giysisidir. Özellikle Kahramanmaraş, Gaziantep, Kilis, Osmaniye, Hatay ve Adana yöresinin vazgeçilmez giysilerinden birisi olmuştur. Bu giysi geçmişte çoğunlukla koyun, keçi, at, deve, öküz kıllarından yapılmıştır. Günümüzde maliyetli bir giysi olmasından dolayı pamuk, simli iplik, polyester ya da karışımlardan oluşan ipliklerle dokunmaktadır. Bu giysi geçmişte farklı sosyal sınıfların (fakir-zengin) giydiği bir giysi iken günümüzde çoğunlukla halkoyunu ekiplerinin ve Kahramanmaraş'ın kurtuluş günü olan 12 Şubat kurtuluş bayramında halkın giydiği yerel bir giysi haline gelmiştir. Aba, alt ve üst olmak üzere 2 parçadan oluşmaktadır. Aba'nın özelliği kışın sıcak, yazın serin tutmasıdır. Yağmur geçirmediği için de çok tercih edilen bir giysidir. Aba'nın kırmızı aba, ibrişimli kırmızı aba, berti abası, boz aba, güreş abası gibi değişik çeşitleri vardır. Aba, yurtdışında da büyük ilgi görmektedir. Turistik olarak kırlent ve yastık yüzleri şeklinde yapılmakta ve satılmaktadır. Kültürel değerlerin yaşatılması ile ilgili çalışmalar özellikle son yıllarda önem kazanmaya başlamıştır. Halk eğitim merkezlerinde kurslar açılmakta, insanların duyarlılıklarını artırmak ve halkı bilinçlendirmek amacıyla konuşmalar düzenlenmekte, görsel sunumlar hazırlanmakta, projeler yapılmakta, teşvikler sunulmakta, vb. çalışmalar gerçekleştirilmektedir. Üniversite-sanayi işbirliği ile çalışmaların sürdürüldüğü görülmektedir. Yapılan bu çalışmada; Kahramanmaraş yöresine ait olan ve unutulmaya yüz tutmuş aba dokumacılığının belgelenmesi amaçlanmıştır. Bu çalışmanın ileri aşamalarında üniversiteler ve özel sektörle birlikte proje üretilmesi hedeflenmektedir. Böylelikle kültürel değerlerimiz korunacak, insanların iş bulma imkânları artacak ve ülkemizde katma değerli ürünlerin üretimi gerçekleşecektir.
Anahtar Kelimeler: Aba, dokuma, Kahramanmaraş, tezgâh, yöresel.
ABA WEAVING AT KAHRAMANMARAŞ
Weaving culture is well-established in the region. Aba, rug, carpet, table cloth etc. are woven as a form of weaving. Aba is a thick, rude, sleeveless and collarless men's garment that usually made of wool. Especially, Kahramanmaraş, Gaziantep, Kilis, Osmaniye, Hatay and Adana have been one of the indispensable garments. These garments mostly have been made from sheep, goat, horse, camel and oxen hairs. Nowadays, aba is woven with cotton yarn, silvery yarn, polyester yarn or mixture of these yarns due to the costly garment. While this garment is worn by different social class (poor-rich) in the past, these days this garment is worn usually by folk dance team and local peoples that at the day of salvation 12 February. Aba including top and bottom consists of two parts. Aba keeps you warm in winter and keeps you cool in winter. Preferred is a garment for not passing the rain. There are various kinds of aba like red aba, thrown silk aba, berti aba, grizzly aba, etc. Aba has attracted much attention at the abroad. Lace pillow and cushion covers are made and sold in the form as a touristy. Studies on the survival of cultural values have started to gain importance especially in recent years. Courses open at public education centers, organizing a symposium for increase people's sensitivity and in order to increase public awareness, visual presentations are being prepared, projects are being made, incentives are offered, etc. studies are being carried out. It is seen that the university-industry cooperation continues. In this study; It is aimed to document aba weaving which belongs to the Kahramanmaraş region and which has been forgotten. It is aimed to produce projects together with universities and private sector in the future stages of this study. So, our cultural values will be preserved, people will have more opportunities to find a job and the production of value added products will take place in our country.
Keywords: Aba, weaving, Kahramanmaraş, loom, regional.