UFAK TEFEK TARİH #6: Afyon Savaşları İngiltere-Çin – Yıldız Kalemlik
Bu yazım objektiflik konusunda en az korktuğum yazı olacak çünkü klasik bir İngiliz siyaseti yazısı yazacağım. Umarım siz de benim yazarken düşündüğüm kadar bu olay hakkında düşünürsünüz. Hepinize iyi okumalar.
İngiltere ve Türkiye diyerek başlayayım söze. Ne dersiniz ortak bir özellik sayın desem? Tek bir tane sayın. Evet, sesinizi duyar gibiyim “çay”. Çay dediğiniz şey bu 2 milletin de en sevdiği, hayatında gününün 1-2 saatini ayırdığı keyif içeceği. Savaşın başlangıcı çaydan dolayı ama ben size daha detaylı anlatacağım.
İngilizler çayı Çin’den ithal ediyorlarmış ve bu tabii ki bütçeye yüklü bir zarar demek. Bu zararı nasıl kaparız diye düşünmeye başlamışlar ancak bu konuda bazı engeller var.
Çin’in Sıkı İç Ticaret Politikası
“Bu ne demek?” derseniz tüm milletin yerli malı kullanmasıdır. İthalat çok yapılmaz. Uluslararasına açık tek bir liman var, o da Kanton. Bu liman kenti ileride çok şeyi değiştirecek o yüzden unutmayalım. Satış Eksikliği
Bu maddeyi böyle yazdım çünkü Çin gerçekten satın alım yapmıyordu. İngilizler’in “Her Çinli bir parmak uzun giyse Manchester dokuma fabrikalarımız için çok uzun süre yetecek bir pazar bulunur.” bakış açısı rüya gibi bir şeydi onlar için ve bu rüya ile harekete geçtiler.
Bir şeyi çok fazla satmak için halkın ihtiyacı haline getirmekten daha rahat ne olabilir ki? Hindistan’da yetiştirdikleri afyonları Kanton limanından kaçak soktular. Bu ne demekti? Çin’de bağımlılıklar başlıyordu. Çin bunu önceleri devlet memurları ile denetimle çözmeye çalıştı. Herkes bunu denerdi ancak memurlar da bağımlıysa eğer afyon karşılığı geçişe, kullanıma ve dağıtıma izin verdiler. Değillerse de para karşılığı izin verdiler. Bu savaşın çıkışı yaklaşıyordu.
Çin sonunda hepimizin beklediği hamleyi yaptı. Afyon alımını yasakladı. İngilizler diplomasiyi zorladı, zorladı ve zorladı ama işe yaramadı. Tabii ki İngilizler bu işi bir hediyeyle çözebilirlerdi. Bu hediye ne miydi? 19. yüzyılda denizin tek hakimi olan İngiliz Donanması.
Çin gerçekten kapalı yaşıyordu ve bu, İngilizleri rahatsız etmişti. Evet, Çin artık son ve en önemli savaşını verecekti. Bu savaş onların sonu olabilirdi ama denemek zorundalardı. Yoksa tüm halkı afyon sebebiyle ölecekti. 1839’da İngiltere’nin mükemmel hediyesi ulaştı. 3 sene direndi Çinliler ama sonunda İngiltere bir savaş daha kazandı. Anlaşma vakti gelmişti ve barışın maddeleri şunlardı:
• Çin Hong Kong’u İngiltere’ye bırakacak.
• Çin tarafından savaş tazminatı ve imha edilen afyonlar karşılığında 6 Ton gümüş ödenecek
• Çin’de bulunan İngiliz vatandaşları diplomatik dokunulmaz olacak
• Çin ve İngilizler aynı ticari kurallara uyacak.
• Çinin İngilizlere açtığı liman kentleri:
Bugünlük serimiz bu kadar olurdu normalde ama benim için hassas bir konu olduğu için biraz kendi fikrimi belirteceğim. Öncelikle bu savaş şu anda dünyanın pençesinde bulunduğu en büyük bağımlılık olan “sigara bağımlılığı”nın başlangıcı. Yani, Sanayii Çağı İngiltere’sinin bencil politikası günümüzü yine etkilemiş, yine kötü etkilemiş. Çin kendi içinde yaşayan bir devlet olmaya çalıştı ki bu saygı duyulacak bir çaba ancak sömürge devrine geçmişiz ve siz bunları takip etmezseniz sonunuzun bu şekilde olması kaçınılmazdır. Şimdi bu savaş hakkında izlediğim bir belgeselden duyduklarımı aktarayım: Bu savaşta İngilizlerin Çin halkının psikolojik çöküntüye uğraması için hepsini toplu evlere kapatıp evlerin önünde dev gonglar çaldıkları söylenir ki filmlerden hatırlarsınız bu aletlerin bir sefer çalması bile zihinsel rahatsızlık uyandırır. Ben size aylar, yıllar diyorum bu durumda. Bundan ölen, deliren insanlar var. Sayısını net olarak öğrenemeyiz hiçbir zaman ancak umarız ki savaşlarda siviller asla hedef olmaz ki böyle düşünülmesi bile insanlık dışı olan yöntemler. Okuduğunuz için teşekkürler, sonraki yazımızda görüşmek üzere!
afyon savaşı, Çin, ingiltere, Ufak tefek tarih