Ekmek Çeşitleri - Yemek.com
Hatırlar mısınız çocukluğunuzda yemek zamanı bir koşu fırına gitmelerinizi, fırından aldığınız ekmeklerin el yakan sıcağını, eve kadar dayanamayıp ucunu kemirdiğiniz boşluktan çıkan mis kokulu dumanı?
Ekmek baş tacıdır bizim sofralarda. Sokakta oynarken anneden istenen çikolatalı ekmektir çocukluk, sabah okula gitmeden sürülen yağlı ballı ekmektir ilk gençlik, yorgun bir günün ardından şöyle huzurla ailecek oturulan sofrada suyuna bandığın yemektir.
Eli ekmek tutmak, ekmeğini taştan çıkarmak, ekmeğini kazanmak gibi deyişlere, deyimlere ve atasözlerine konu olacak kadar bizdendir. Toprağın, gökyüzünün, emeğin bir araya gelip yarattığı mucizedir ekmek.
Ve yemekler gibi ekmekler de zengindir bu topraklarda...
Bağırsağın can dostu: Tam buğday ekmeği
Uzmanların önermeyi en sevdiği ekmeklerden biridir tam buğday ekmeği. Beyaz ekmek yerine alternatif olarak sunulur. Genellikle de beyaz ekmekle karşılaştırılır. Peki neden? Hemen anlatalım. Tam buğday ekmeği, adını tam taneli tahıllardan alır. Tam buğdaylar veya diğer adıyla tam taneli tahıllar doğada bulunan mevcut doğal formunu korumuşlardır. Beyaz ekmek ise işlenmiş buğday olan undan yapılır. İşlenmemiş tahıllar hem sağlığımız, hem de vücudumuz için daha sağlıklı olduğundan beyaz ekmek yerine tam buğday ekmeği tavsiye edilir.
Özellikleri ve faydaları: Böylesine doğal bir ekmeğin faydası da çok elbette. İşlenmemiş tahıllardan yapıldığı için lif yönünden çok zengindir. Bu yüzden sindirim sorunu yaşayanlar için birebirdir. Daha bu ne ki? Uzun süre tok tutar, kalp-damar dostudur, vitamin ve mineral zenginidir. Ayrıca bazı kanser türlerine karşı koruyucu olduğu yönünde araştırmalar da mevcuttur.
Hani böyle ortası nemli nemli: Ekşi mayalı ekmek
Ekşi maya son yıllarda artizan ekmek şeflerinin tekrar ünlü ettiği bir şey olsa da aslında Mısır hiyerogliflerine kadar uzanan 5000 yıllık bir geçmişe sahip. İçindeki bakteri ve mantar kültürleri hamura yerleşerek onun gerçek bir ekmek olmasını, ekmeğin lezzetinden yararlarına pek çok özellik kazanmasını sağlıyor. Tabi ekşi mayayı yapmak uzun ve zahmetli bir süreç. Ancak sonunda elde ettiğiniz lezzet, her şeye değer. Biz demiyoruz, o ekmeği zeytinyağına bananlar söylüyor.
Özellikleri ve faydaları: Ekşi mayalı ekmek içinde bakteri mantar kültürleri olduğundan probiyotiktir. Yani bağırsaklarınız ve sindirim sisteminiz için bulunmaz nimettir. Uzun süre dayandığından yaptığınız ekmeği hemen tüketmeyip bekletebilirsiniz de. Glisemik indeksi düşük olduğundan az yiyip çabuk doyarsınız, kan şekeriniz de yükselmez. Vitamin yönünden zengin, besleyici ve en önemlisi doğaldır. Çocuklarınıza güvenle yedirebileceğiniz ekmeklerdendir. Bu kadar övmüşken ekşi mayalı ekmek tarifini vermeden olmaz, kolları sıvıyoruz.
Tarifini de şöyle bırakalım: Ekşi mayalı ekmek tarifi
Darı ambarı gibi: Karışık tahıllı ekmek
Boşuna demedik darı ambarı gibi diye. Karışık tahıllı (veya çok tahıllı) ekmekte yok yok! Buğday unu, bazen ek olarak çavdar unu, mısır, arpa, yulaf gibi çeşitli tahıl ürünleri bir araya gelmişler ve ortaya bu mis gibi ekmek çıkmış. Tam buğday unlu ekmeğin tadını çok sevmeyenler, karışık tahıllı ekmeği, zengin içeriği nedeniyle daha çok sever. Üstelik içeriğindeki çeşitlilik sayesinde tıpkı tam buğday unu gibi yiyene çeşitli faydalar da sağlar.
Özellikleri ve faydaları: Aslında faydaları tam buğday unlu ekmeğe benzerdir. Bu ekmek de bağırsak ve kalp-damar dostudur. Normal ekmekten tam 15 kat folik asit içeriği için kalp krizi riskini %25 düşürür. Folik asit dışında kalsiyum, çinko, B1, ve B2 vitaminlerini de içinde barındırır. Gözler için de çok faydalıdır. Fırına gitmeyip evde kendiniz de yapabilirsiniz çünkü karışık tahıllı ekmek tarifi elinizin altında.
Tarifini de şöyle bırakalım: Tahıllı ekmek tarifi
Her diyette biraz sen varsın: Kepek ekmeği
Diyet yapanların yol arkadaşı, sabah tostlarının can simidi deyince kepekli ekmekten bahsettiğimizi hemen anlarsınız değil mi? Herkes hayatında en az bir kere diyet yapmaya karar verip kepek ekmeğine sarılmıştır ne de olsa. Peki bunca ekmek var, kepek ekmeği nasıl oluyor ve tahıllıdan ne farkı var diye merak ediyorsunuz biliyoruz. Hemen anlatalım.
Buğdayın yapısında ruşeym, nişasta ve kepek olmak üzere 3 katman var. Tam tahıllı ekmeklerde bu üç katman da bulunurken, kepek ekmeğinde sadece nişasta ve kepek bulunur. Ruşeym, son derece sağlıklı ve faydalı olduğu için de uzmanlar kepek ekmeği yerine genelde tam tahıllı ekmek tüketilmesini tavsiye eder. Ancak sanmayın ki kepek ekmeğinin faydası yok. Var tabii.
Özellikleri ve faydaları: Kepek ekmeği herkesin bildiği gibi diyet yapanlar için beyaz ekmek yerine iyi bir tercihtir. İştahı kesmesi, tok tutması ve kabızlığı önlemesiyle tam bir diyet dostudur. Vitamin ve protein zengini kepek ekmeği, kalp-damar ve bağırsak dostu olmasıyla da pek sevilir. Az bilinse de safra kesesinde taş oluşumunu engellemesi ve östrojen dolaşımını engelleyerek rahim kanseri riskini düşürmesiyle de takdiri hak eder.
Hem lezzetli, hem sağlıklı: Çavdar ekmeği
Vücuduna iyi bakmak ve sağlıklı beslenmek isteyen ama tam buğday ekmeğinin tadını sevmeyenler, sizi böyle alalım. Çünkü çavdar ekmeği hafif aromatik bir lezzete sahip. Faydaları ise hiç de özümsenemeyecek ölçüde. Tarihte de en çok tüketilen tahıllardan olan çavdar öğütülüp un haline getiriliyor ve ardından çavdar unuyla bu nefis mi nefis ekmek yapılıyor. Üretim esnasında ruşeym ve kepek korunduğu için hem besleyici, hem de çok faydalı.
Özellikleri ve faydaları: Lezzetinin yanı sıra çavdar ekmeğinin içindeki vitamin, mineral ve antioksidanlar, kötü ne varsa adeta vücuttan uzak tutmak için var. Mesela kalp hastalıkları, kolesterol, kanser ve diyabet gibi kötü niyetlileri kapıdan içeri almıyorlar. Hazımsızlığı giderir, kan şekerini normal seviyeye çeker, tokluk hissi verir. Lezzetli demiş miydik?
Her şeyin bir ilki vardır, tarifi açın, başlıyoruz.
Tarifini de şöyle bırakalım: Çavdar ekmeği tarifi
Biri bunun kek olduğunu söylemeli: Mısır ekmeği
Mısır ekmeği dedin mi, illa ki yemyeşil Karadeniz gelir akla. Öyle ki Karadeniz’in kemençesi ve hamsisi kadar ünlüdür. Her ne kadar Karadenizliler bu şahesere hala ‘ekmek’ dese de, ekmek mi, kek mi tartışmasının hala devam ettiği de bir gerçek. Her ne olursa olsun, Karadeniz'in bize hediyesi bu muhteşem ekmeği sofranıza mutlaka konuk edin. Özellikle de balıklarla çok iyi gider, bizden söylemesi.
Özellikleri ve faydaları: Ekmek olabilecek kadar yaygın, kek olabilecek kadar da nefis mısır ekmeğinin en büyük özelliklerinden biri de buğday, arpa ve çavdar gibi gluten intoleransı olan çölyak hastalarına tamamen serbest olması. Ayrıca tam bir bağırsak ve mide dostudur. Kolesterol seviyesinin normal sınırlarda kalmasını sağlar, içeriğindeki vitaminlerle vücudu besler, ayrıca liflidir. Daha ne olsun? Uğruna Karadeniz turu yapılır. Ama en güzeli evde yapılandır. Hazır tarifi de varken...
Tarifi de şöyle bırakalım: Mısır ekmeği tarifi
Eskilerin bir bildiği var: Tandır ekmeği
Orta Doğu ve Asya'da çokça tüketilen bu ekmek çeşidi, aslında ülkemizde de özellikle daha küçük bölgelerde yufkayla birlikte sofralara gelen ekmeklerden. Yufka gibi ince olmakla birlikte yine aynı onun gibi uzun süre dayanabilen, günlük ya da uzun süreli hazırlanabilen bir ekmek. Aslında şimdilerde kebapla birlikte verilen pidelere benziyor desek kimse bizi tandır ekmeğiyle kovalamaz.
Maharetli Anadolu annelerinin elinden çıkan tandır ekmeği öyle güzeldir ki, başka hiçbir ekmek onun yerini tutmaz. Yerde açılan ve etrafı çamurla sıvanan bir çukurda pişirilen bu ekmekleri bulursanız, ne yapacağınızı biliyorsunuz.
Özellikleri ve faydaları: Bu geleneksel ekmeğin en önemli özelliği doğal olması. Herhangi bir katkı maddesi olmadığından ve tamamen doğal yöntemlerle pişirildiğinden çok değerlidir. Maharetli ellerden çıkan tandır ekmeği uzun süre dayanabilir. Şişkinlik yapmaz, tok tutar, çok da lezzetlidir. Ev kokar, memleket kokar.
Göbek adı greçka: Karabuğday ekmeği
Karabuğday deyince tanımamış olabilirsiniz ama greçka desek hemen hatırlarsınız. Adına rağmen buğdaygiller familyasından değil kuzukulağıgiller familyasından olan karabuğdayın besin değeri çok yüksektir. Ayrıca gluten içermediği için çölyak hastalarının da rahatlıkla tüketebildiği ekmeklerdendir.
Karabuğday Orta Asya kökenli olsa da günümüzde Çin'den Ukrayna'ya, Polonya'dan Japonya'ya pek çok ülkede üretiliyor. Türkiye'de ise yeni yeni mutfağımıza giriyor. Halbuki çok da yararlı. Mesela...
Özellikleri ve faydaları: Yüksek besin değerli düşük yağ oranına sahip olduğundan diyetlerin baş tacıdır. Aynı zamanda yüksek tansiyonu ve kolesterolü düşürür, kan şekerini kontrol eder, diyabet riskini azaltır, sindirime yardımcı olarak bağırsakları korur. Sadece bu kadarla da sınırlı değil. Karaciğer yağlanmasının önüne geçer, kalbi korur. Yani bir ekmekten beklemeyeceğiniz ölçüde sizi, sizden fazla düşünür. Denemeye değer.
Hemen aklınıza diyetteki müsliler gelmesin: Yulaf ekmeği
Gelin öz eleştiri yapalım. Aslında gün içinde belli miktarlarda tüketmemiz gereken gıdalara çok da dikkat etmiyor, çoğu zaman da es geçiyoruz. Halbuki öğünlerinizde yapacağınız küçük birkaç değişiklik, bazı sağlık problemlerini azaltabilir veya bitirebilir. Yulaf da onlardan biri. İlk ortaya çıkışı Milattan Önce 7000'li yıllara dayanan yulafı daha çok yulaf ezmesi ve yulaf kepeği olarak diyetlerde kullansak da yulaf aslında bundan daha fazlasını hak ediyor. Sadece bir diyetten çok daha fazla faydası olan yulafı, ekmek ve diğer gıdalarla daha fazla hayatınıza katmak için pek çok nedeniniz var.
Özellikleri ve faydaları: Yulafın eskiden alternatif tıpta ilaç niyetine kullanıldığını biliyor muydunuz? Binlerce yıl öncesinden bugüne kadar iltihaptan derideki egzamaya kadar pek çok hastalıkta yulafın kullanıldığı biliniyor. Bol lifli ve iyi bir protein kaynağı olan yulaf ekmeği tok tutma, kilo vermeye yardımcı olma, içeriğindeki lif miktarıyla sindirimi destekleme gibi muhteşem faydalar sunar. Ancak yulaf ekmeğinin en sevdiğimiz özelliği, kolon kanserini önlemekteki kararlılığı. Kanserle mücadele eden bu güzide ekmeğin romatizma ve gut hastalıklarını tedavi etme, kandaki ağır metalleri temizleme, kan basıncını düzenleme ve kalp hastalıkları tedavilerine yardımcı olma gibi son derece önemli görevleri var. Eh, bu kadar anlatınca yapmak da farz oldu. Üstelik tarif de hazır.
Mis Gibi Anadolu Kokar: Yufka ekmeği
Eski zamanlarda henüz bugünkü standart ekmek yokken, Anadolu’da yaşayan teyzeler her sabah çok erken saatlerde kalklar, ateşi yakar, hamuru hazırlar, yufka pişirirmiş. Mayasız olarak hazırlanan yufkalar incecik açılır, odun ateşinde sac üstünde usul usul pişer, ev sakinlerinin kahvaltısına yetişirmiş.
Anadolu’nun kimi yörelerinde hala bu gelenek devam diyor, şanslıysanız, ekmek olarak taze hazırlanan yufkalara rastlayabilir, yemeğin suyuna bu mis gibi yufkaları bandırabilirsiniz
Özellikleri ve faydaları: Bu yufkalar çok dayanıklı olduğu için 6 aya kadar rahatlıkla saklanabiliyor. Eğer taze yenecekse sacda hafif pişerken, daha dayanıklı olsun isteniyorsa biraz daha fazla pişirmek gerekiyor. Şimdiki ekmeklere göre içinde herhangi bir katkı maddesi olmadığı ve tamamen ev yapımı olduğu için bu yufkalar hem tamamen doğal, hem de odun ateşinde piştiğinden çok lezzetli.
Sofranın değişmez +1'i: Beyaz ekmek
Ülke çapında en çok üretilen ve tüketilen ekmek diyerek ayaküstü istatistik uydursak kimse de karşı çıkmaz herhalde. Çünkü beyaz ekmeğin yeri sarsılmaz bizde. Her sene ekmek gramajları ve zamları tartışılır, ekmek bayatlasa bile atılmaz yemeklerde kullanılır. Her akşam yemeğin suyuna bandırdığımız, her sabah üzerine reçel sürdüğümüz ekmeği, her ne kadar farklı çeşitleri olsa da hiç bırakmadık. Uzmanların uyarılarına rağmen bile.
Özellikleri: Aslında beyaz ekmeğin, en sevdiğimiz yemeğin suyuna banıp zevkle yemek dışında pek bir faydası yok. Hatta biz bilinçli beslenmeyi öğrenip vücudumuza daha iyi bakmaya başladıkça uzmanların beyaz ekmeğe karşı uyarılarına daha çok kulak asmaya başladık ve beyaz ekmeğe alternatif aramaya başladık. Beyaz un işlenmiş olduğundan, işlenmiş undan yapılan ekmeği az tüketmek, hatta mümkünse beyaz ekmek yerine tahıllı ekmeklere yönelmek gerekiyor. Biz demiyoruz, uzmanlar diyor.