Genç kızlıkta başlayan adet dönemi kırk yaşlarının sonlarında sona erer. Bu olaya menopoz diyoruz. Bu süreçte yaşanan gelişmelerle ilgili olarak Doç. Dr. Rahime Tuncer’in yazısını aşağıda bulabilirsiniz.
Kadınlarda adet kanamalarının tamamen kesilmesine menopoz adını veriyoruz. Menopoz aslında doğurganlığın sona erdiği bir süreci ifade eder. Yapılan çalışmalar menopozun ortalama olarak 51 yaş civarında ortaya çıktığını göstermektedir. Aslında menopoz yaşı kadınlar arasında büyük değişiklikler gösterir. 40 yaşından sonra her an meydana gelebilir. Ancak 40 yaş altında menopoz ortaya çıktığında bunu patolojik bir durum kabul ederek erken menopoz adını veriyoruz. Yine 53 yaşının tamamlanmasına rağmen hala menopoza girilmemiş olması da başka bir patolojik durumdur.
Yapay Menapoz olur mu?
Menopoz doğal bir süreç olarak karşımıza çıkabildiği gibi bazen de yapay olarak oluşabilir. Yapay menopozda ya cerrahi bir işlemle her iki yumurtalığın alınması söz konusudur ya da radyasyon veya kemoterapi uygulamaları ile yumurtalıkların kalıcı olarak zedelenmesi mevcuttur. Bu durumlar genellikle cerrahi, radyasyon veya kemoterapi tedavilerinin zorunlu olarak uygulanmasını gerektiren durumlarda ortaya çıkar. Menopozda esas olay overlerin yani yumurtalıkların işlevlerinin sona ermesidir. Böylece yumurtalıklardan yumurta gelişimi artık olmayacaktır ve kadınlık hormonlarının üretimi de büyük ölçüde azalacaktır.
Erken Menapoz bir hastalık mı?
Erken menopoz kadınlarda tedaviyi gerektiren patolojik bir durum. Genel olarak kadınların sadece %1 kadarında görülüyor. Bunu meydana getiren nedenlerin başında ise yapay menopoz nedenleri geliyor. Yani hastanın zorunlu olarak cerrahi girişime tabi tutularak her iki yumurtalığının alınması veya tümöral bir durumu tedavi etmek amacıyla radyasyon veya kemoterapi uygulanması yapılması böyle bir durumu yol açar. Bazı hastalarda ise erken menopoz herhangi bir girişim yapılmadan doğal olarak oluşabilir. Yumurtalıkların kendisini uyaran hormonlara karşı aşırı dirençli olması, vücudun kendi yapılarına karşı antikor ürettiği otoimmün hastalıklar ya da kromozom bozukluğu ve metabolik bozukluk sonucu ortaya çıkan genetik hastalıklar böyle bir duruma yol açabilir.
Erken menopoz nedenlerinin araştırılması, bu konu ile ilgili kadın hastalıkları ve doğum uzmanlarınca yapılmalı. Erken menopozda sıcak basması, cinsel bölgede kuruma yani atrofi, kemik erimesi gibi aslında doğal menopozda da görülen değişiklikler çok erken bir yaşta başlamış olur. Dolayısıyla hayat kalitesini büyük ölçüde düşüren bu değişikliklerle mücadele erken menopoz tedavisinin esasını oluşturur. Bu amaçla kadınlık hormonları olan östrojen ve progesteron içeren haplarla hem düzenli olarak adet görülmesi sağlanır hem de erken menopoza ait şikayet ve değişiklikler önlenebilir. Yine ileri derecede kemik erimesi oluşan veya bu açıdan risk altında olan hastalar da kemikler üzerinde yapıcı etki gösteren ilaçlar kullanabilir. Ancak erken menopoz doğurganlık fonksiyonunun kalıcı olarak kaybolması anlamına gelir. Bu özelliğin tedavi ile değiştirilmesi mümkün değildir.