Prostat Hastalıkları - PSA ve Free PSA Testi Nedir, Ne İşe Yarar ? - Doktorix.com
Teste geçmeden önce Prostat ve hastalıklarından kısaca bahsedeli.
Prostatın yaygın olarak görülen 3 hastalığı vardır: prostat iltihabı (prostatit), iyi huylu prostat büyümesi (benign prostat hiperplazisi) ve prostat kanseri;
Prostatit, prostat ve çevresindeki dokuların iltihaplı hastalığı olup, sıklıkla genç ve üreme çağındaki erkekleri etkilemektedir. Ateş, halsizlik, idrar yaparken yanma, idrar yapma güçlüğü, acil idrar yapma ihtiyacı, kanlı idrar sorunları en sık semptomlardır.
Benign prostat büyümesi yani BPH, yaşla birlikte büyüyen prostatın etrafını sardığı idrar kanalına baskı yapması sonucu idrarın rahat atılamaması ile karakterize bir durumdur.
Bu durum kendini zayıf idrar akımı, kesik kesik idrar yapma, idrarını tam boşaltamama hissi, sık idrara gitme, gece idrara kalkma, ani sıkışma hissi, idrardan kan gelmesi gibi şikâyetlerle belli etmektedir.
Prostat kanseri, etkilediği yaş grubu itibariyle (50 yaş üzeri erkekler) iyi huylu prostat büyümesi ile birlikte bulunabilen, ancak ondan kaynaklanmayan ayrı bir hastalıktır. İleri evrelere ulaşıncaya kadar da sıklıkla hiçbir semptom ve bulguya yol açmamaktadır.
Prostat kanseri, erkeklerde en sık izlenen kanser türü olup, tüm kanser vakalarının yaklaşık dörtte birlik kısmını oluşturmaktadır. Ülkemizde de erkeklerde akciğer ve mesane kanseri ile birlikte en sık izlenen kanser türlerinden birini oluşturmaktadır.
Bunlar; yaş, etnik orjin ve genetiktir.
Ancak Doğu Asya kökenli bir kişi Amerika’ya göç ettiğinde yine prostat kanseri riskinin arttığı gösterilmiştir. Bu durum etnik köken dışında çevresel faktörlerinde (bol yağlı ve düşük fibrinli beslenme) prostat kanseri gelişiminde risk faktörü oluşturduğunu düşündürmektedir.
Serbest PSA, PSA’nin kan dolaşımında serbestçe dolaşan formudur.
Serbest PSA’nin ölçülmesi Serbest /Total PSA oranının hesaplanmasını sağlar.
Bu oranda olayın kanser mi yoksa iyi huylu mu olduğunu anlamaya yardım eder.
Eğer Free PSA/Total PSA’ya oranı % 20’nin altındaysa ve Total PSA düzeyi de 4-10 ng/ml arasındaysa, prostat kanseri olması güçlü olasılıktır.
Serbest PSA serum düzeyleri mesane kateterizasyonu, rektal muayene, prostat biyopsisi, prostat hipertrofisi, üriner retansiyon, akut prostatit, prostat infarkti gibi kanser dışı durmlarda da artabilir.
Bir de taramada PSA velositesi yani artış hızınıda kullanırız.
← Gizli Şeker (Prediyabet) Nedir, Nasıl Olur, Belirtileri Nelerdir ?