Hükümet kanadı tarafından yapılan tüm olumlu açıklamalara karşın, ekonomideki durumun en önemli göstergesi olan işsizlik ve istihdam rakamları açısından durum pek de iç açıcı değil...
24.07.2017 00:14 Karakter boyutu :
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından hafta başında açıklanan Nisan 2017 istihdam verilerini değerlendiren Türkiye Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu Araştırma Enstitüsü’ne (DİSK-AR) göre, hükümet kanadı tarafından yapılan tüm olumlu açıklamalara karşın, ekonomideki durumun en önemli göstergesi olan işsizlik ve istihdam rakamları açısından durum pek de iç açıcı değil.
DİSK-AR tarafından yapılan açıklamaya göre, Nisan 2016-Nisan 2017 döneminde istihdam artış hızında ciddi bir yavaşlama söz konusu. Nisan 2015-Nisan 2016 döneminde 1 milyon yeni istihdam yaratılırken, Nisan 2016-Nisan 2017 döneminde neredeyse bir önceki yılın yarısı kadar yani sadece 519 bin yeni istihdam yaratılabilmiş. İşsizlik oranı (dar tanımlı) bir önceki yılın nisan ayına göre 1,2 puan artarak yüzde 10,5’e yükselirken, işsiz sayısı bir önceki yılın Nisan ayına göre 463 bin kişi artarak 3 milyon 287 bine ulaşmış. İşsizlik oranı bir önceki yılın Nisan ayına göre 1,2 puan artarak yüzde 10,5’e yükselmiş durumda (bu oran 2011’den bu yana en yüksek Nisan ayı verisi).
KARŞIN İŞSİZLİK VE İSTİHDAMDAKİ KÖTÜYE GİDİŞ
DİSK-AR araştırmasında istihdamdaki niceliksel değişimin yanı sıra nitelikteki kötü gidişi de ortaya koyan birçok tespit yer alıyor. Kadın, genç ve ücretli istihdamındaki olumsuz gidiş özellikle vurgulanmış. DİSK-AR tarafından vurgulanan diğer bir husus, en yetkili ağızlardan yapılan açıklamalara göre, yılbaşından bu yana 1 milyonu aştığı söylenen istihdam desteğine karşın işsizlik ve istihdamdaki kötüye gidişin durdurulamıyor olması.
Asgari ücret alan bir çalışanın işverene aylık toplam maliyetinin, 2017 yılı için 2088,56 TL olduğu dikkate alındığında, hükümet tarafından yürürlüğe konulan İstihdam Seferberliği kapsamında, bu maliyetin 773 TL’si yani yaklaşık yüzde 37’si devlet tarafından sıradan vatandaşın vergisinden karşılanmak üzere üstlenilmiş durumda.
TÜİK tarafından açıklanan veriler DİSK-AR’ın tespitlerini doğrular nitelikte. Aralık 2016 sonu itibarıyla 27,317 milyon kişi olan istihdam edilen kişi sayısı (mevsim etkisinden arındırılmış) Nisan 2017 sonu itibarıyla 27,855 milyon kişiye ulaşmış, bir milyonu aştığı söylenen istihdam desteğine karşın, neredeyse bu rakamın yarısı kadar yani 538 bin yeni istihdam yaratılabilmiş durumda.
AZIMSANAMAYACAK BOYUTLARA ULAŞMIŞ
Farklı bir açıdan ifade edersek, eğer bu teşvikler olmasaydı, istihdam edilen kişi sayısının 2016 yılı sonundaki seviyesinin de yaklaşık 500 bin kişi altında olacağını, yüzde 11,3 olduğu ifade edilen işsizlik oranının yüzde 13’lere yaklaşacağını söylemek de mümkün.
Bilindiği gibi özel sektöre verilen teşvikler, sadece istihdamla da sınırlı değil. Maliye Bakanı Ağbal’ın ifadesiyle, ileriki yıllarda da kısmen azalarak devam edeceği söylenen söz konusu tedbirlerin (teşvikler, destekler, vb.) 2017 bütçesine maliyeti 11,9 milyar lira olmuş durumda. Hazine tarafından sağlanan ve azımsanamayacak boyutlara ulaşmış olan garantilerin, Kredi Garanti Fonu kanalıyla üstlenilen risklerin bu miktarın dışında olduğunu da belirtelim.
Bu noktada, onca teşvike, vatandaşın vergisinden özel sektörün yani şirketlerin, girişimci vatandaşların cebine, plansız programsız şekilde, üstelik de gelecek kuşakları da yükümlülük altında bırakacak şekilde aktarılan onca kaynağa karşın ekonomi niçin daha üretken hale gelemiyor, istihdam niçin artmıyor sorusunu yanıtlamak gerekiyor.
İç ve dış sermaye çevreleri, ulusüstü ve uluslar arası kuruluşlar korosunun hep birlikte ve sürekli söyleyerek, doğru olduğu sanısını yarattığı “devlet ekonomiden elini çekmeli” nakaratına, serbest piyasa olmaksızın gerçek bir demokrasinin olamayacağı masalına sorgulamaksızın inandık. Devletin ülke ekonomisini doğru yönetebilmesi, ülkenin ve yurttaşların geleceğine sahip çıkabilmesi için elinde bulundurduğu araçların (kamu bankaları, aramalı ve hammadde üreten büyük kamu kuruluşları) özelleştirme adı altında büyük ölçüde yok edilmesine, ülkenin geleceğinin şirketlerin kar amaçlı, keyfi kararlarına esir edilmesine seyirci kaldık. Teşvik/destek adı altında, özel sektörün keyfi yatırım kararlarını devletin, vatandaşın kesesinden finanse ettik/ediyoruz.
BAŞKA ÇAREMİZ KALMAMIŞ GİBİ GÖRÜNÜYOR
Gelinen noktada, özel sektör eliyle kalkınma adı verilen ve dış kaynak/borç bolluğuna da bağlı olarak AKP döneminde en verimli dönemini yaşayan neoliberal masal iflas etmiş durumda. Kamudan daha verimli çalıştığı, daha az maliyetle, daha çok ve daha nitelikli üretim yaptığı söylenen özel sektör, kamu kaynaklarıyla beslenmeksizin ayakta duramaz hale gelmiş durumda.
Hal böyle olunca da, bütçe açığını, hazine borç yükünü artırıcı, kamu mali dengelerini bozucu etkileri görmezden gelinerek, plansız bir şekilde gündeme getirilip, yürürlüğe konulan teşviklerin/desteklerin, ekonomiyi büyütmek ve yeni istihdam yaratmak bir yana, mevcut durumu daha kötüye gitmesini engellemesini umut etmekten başka çaremiz kalmamış gibi görünüyor.
Çok önemli bir yol ayrımına gelmiş durumdayız. Ya bu durumun devamına göz yumacak, kamu kaynaklarıyla, vatandaşın vergisiyle özel sektörün keyfi ve verimsiz yatırımlarını finanse etmeye devam edeceğiz ya da 90 küsur yıl önce olduğu gibi, bir kez daha aklımızı başımıza alacak, kaybettiklerimizi yerine koymak, bağımsız ekonomimizi yeniden inşa etmek için çalışmaya başlayacağız.