Uydurma olduğu veya sahih olmadığı tespit edilen ve Efendimiz’e (sas) isnad edilen bir söze hâla (mevzu hadis gibi) hadis denilmesinin sebebi nedir?
Peygamber Yolu	 16 Zilkade 1439, Pazar
Durduğunuz yere ve bakış açınıza göre bu sorunun değişik cevapları var:
İlki; çok tatmin edici değil. Hadis, lügat manası itibarıyla “söz” demektir. Hadis sıhhat kriterlerine göre sahih olmayan o sözlere hadis denilmesi lügat manası itibarıyladır; ıstılahi anlamda değildir. Bu açıklama çok tatmin edici değil, çünkü devamında bir şekilde Efendimiz’in (sas) adının geçtiği bir beyana siz baştan önüne sıfat olarak ne koyarsanız koyun “hadis” denildiği zaman insanların zihninde beliren şey Peygamber beyanıdır.
İkinci izah; en genel manada İslam tarihi, özelde de hadis tarihini ilmî bağlamda değerlendirme, geçirdiği safahatı bir bütün olarak görme açılarından böyle bir isimlendirme yapma. Mesela uydurma sözlerde, İslam’ın siyasî tarihini görme, siyasî düşünceler, inançlar, taassuplar uğruna Efendimiz’i (sas) bile alet etme, مَنْ كَذَبَ عَلَىَّ مُتَعَمِّدًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنَ النَّارِ “Benim namıma yalan söyleyen cehennemdeki mekânına-oturağına hazırlansın!”1 hadisinin dahi dünyevî menfaat devşirmeye engel olmadığını gösterme. Bu gözle baktığınız zaman Efendimiz’e isnat edilen uydurma beyanların hakikaten tarihi anlama açısından bize çok büyük faydaları var. Ama istediğiniz kadar uydurma deyin, o söz cehlin eline düşünce, menfaat devşirenlerin güçlü propagandası ile desteklenince veya ilerleyen nesillerde hakikat hüviyetini kazanınca maksadın aksiyle karşılaşmamız mümkün ve nitekim karşılaşıyoruz da.
Buhârî, İlim 38; Müslim, Mukaddime 3
Efendimiz’in (sallallâhu aleyhi ve sellem) amcası Ebû Talib vefat etmeden önce iman etmiş midir?