Ana Sayfa Köşe Yazarları Mahmut Haldun SÖNMEZER Modernleşen Türk Kadını ve Sol Siyâset
26 Aralık 2018 - 21:16 - Güncelleme: 26 Aralık 2018 - 21:41
~~Modernleşen Türk Kadını ve Sol Siyâset
MAHMUT HALDUN SÖNMEZER.
Evet, muhafazakâr Türk kadını modernleşiyor. Hayâtın içindeki çok basit ölçü ve davranış kalıplarından yola çıktığımızda bile bunu görmek mümkün. Bundan yarım asır evvel fotoğrafı sevmeyen, fotoğraf çektirmeyen ve nâmahreme fotoğrafını vermek istemeyen bir hanım tavrının yerini, bugün sosyal medyadaki profiline başörtülü resmini koyan bir kadın imajı almıştır. Bugün bile yaşı sekseni-doksanı geçmiş, eski terbiye sisteminin etkisini üzerinde taşıyan bazı yaşlı hanımlar hâlâ fotoğrafa soğuk bakıyorlar. Ama onların torunu olan yeni ve genç jenerasyonsa bu tip takıntılardan âzâde bir rûh hâli içinde facebook’taki köşesinden rahat rahat paylaşımda bulunuyor.En özel anlarını, hattâ erkek arkadaşıyla çektirdiği resimleri bile sosyal paylaşım sayfasından servis etmekte bir beis görmüyor.
Bugün çalışma hayâtının içinde yer alan kadınların hemen hiçbiri; “Biz erkeklerin olduğu ortamda olmayız, onlarla birlikte çalışmayız.” gibisinden bir ön koşul öne sürmüyor. Hattâ eğitimini tamamlayabilmek için şirketlerin bünyesinde ve sadece erkeklerin olduğu ortamda stajyer olarak çalışan başörtülü hanımlar var. Aynı şekilde örgün eğitimin içinde erkek öğrencilerle aynı sıraları paylaşan başörtülü kızların da bugüne kadarböyle bir talebi olmadı. En azından bu tür talebler kamuoyu önünde seslendirilecek bir yekûna ulaşmadı.
Kadının başındaki örtüyle de olsa, çalışma hayâtının içerisinde varlığını ortaya koyma gayreti içinde olması son derece sarîh bir keyfiyyettir. Sol fikriyyata mensûbsiyâsî partiler hakikatte kendi maksatlarına hizmet eden böyle bir sürecin destekçisi olacakları yerde, şabloncu bakış açısının getirdiği şartlanmışlıktan dolayı sürekli olarak lehlerine olan bu sürece köstek olmuşlardır.
Atatürk devrimlerine baktığımızda ise kadının kılık-kıyâfetini kanûn zoruyla ve cebrî metotlarla değiştirmeye yönelik bir uygulama yoktur. Erkek giyimine ilişkin bir inkılâb yaparak şapkanın kullanılmasını kanûnla zorunlu hâle getiren Atatürk, kadının kılık kıyâfeti konusunda ise çok dikkatli ve ihtiyâtlı davranmış ve bu husûs da çevresine de dâimâ ağır gidilmesini telkîn etmiştir. Bu tavsiyelerden payını alanlar içinde Afgan Kralı Emanullah Han da vardır. 1928 senesinde batılı görünümlü eşiyle birlikte Türkiye’yi ziyâret eden Kral, Atatürk ile de uzun soluklu görüşmeler yapmıştır. Bu ziyâreti esnâsında Atatürk kendisine; “Kadın kıyâfeti işinde yavaş git!” telkîninde bulunmuştur. Bu tavsiyeleri kulak ardı eden Kral, ülkesine döner dönmez,ilk iş olarak kadın kıyafeti hakkında bir yasa çıkartarak Afgan kadınının milli giysisi olan çador ve burkayı yasaklamıştır. Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri Hasan Rıza Soyak,bu durumu Atatürk’e duyurduğunda, Atatürk üzülerek; “Eyvah, adam gitti, demektir. Ben kendisine ısrarla bu konuya girmemesini öğütlemiştim, çok yazık oldu.” demiştir. Ve nitekim Atatürk’ün öngörüsü doğru çıkmış, kısa bir süre sonra Emanullah Han, bir darbe sonucunda taht ve tâcını bırakarak memleketinden kaçmak zorunda kalmıştır.
Modernliğibir takım klişelere hapsederek yalnızca belli bir formatı esâs alan şabloncu bakış açısından dolayı hem kendisine hem de işleyen sürece zarar vermiş, başörtüsü konusundaki taleb ve ısrârında başarılı olamadığı gibi, aynı zamanda bilgisizlik sebebiyle kendi maksadına hizmet eden gelişmelerin de önündeki en ciddî engeli oluşturmuştur.
Bugün Türkiye modernleşmekte olan bir kadın imgesiyle karşı karşıyadır. Eğer Türk kadını geçen zaman zarfında daha hızlı bir modernleşme seyri takîbedememişse, bunun en önemli sebebi ideolojik saplantılarından dolayı süreci sağlıklı bir şekilde yorumlayamayan sol siyâsettir.