Yayinlanma Zamani: 2011-12-22 17:13:00
Şekil 3: Üretim Emri Kanban Örneği11
(Kaynak : Nesime Acar, Verimlilik Dergisi, MPM Yayını, 1992/3, sayfa : 91)
İşlevlerine Göre Kanban Çeşitleri
Kanbanlar kullanıldıkları yere ve amaca göre adlandırılmaktadır. Çekme kanbanı ve üretim emri kanbanı temel kanbanlardır. Çekme kanbanı bir is istasyonunun kendisinden sonraki iş istasyonundan çekeceği ürünün türünü ve kalitesini tanımlar. İş hücreleri arasında hareket eder. Üretim emri kanbanı ise, iş istasyonunun üretmesi gereken ürünün türünü ve kalitesini tanımlar. Ancak kendi hücresinde hareket edebilir.12
Şekil 4:itme (a) ve Çekme (b) Sistemleri
Üretim, gelecekteki talep tahminine göre yönlendirilir.
Üretim, mevcut talebe göre yönlendirilir.
Talepteki değişmeler, aşırı ve ölü stoğa neden olmaktadır.
Talepteki değişmeler, sonraki prosesten öncekine aktarılabilir.
Oluşabilecek hatalara yönelik emniyet stokları oluşturulur.
Hatalar oluşmadan önlendiği için emniyet stoğuna gerek yoktur.
Prosesler arası bilgi akışı hızlıdır
Prosesler arası bilgi akışı yavaştır
Şekil 5 İtme ve Çekme Sistemi Arasındaki Farklar13
Çekme kanbanı ve üretim emri kanbanı haricinde kullanılan diğer kanban çeşitleri
1- Tedarikçi Kanbanı, dışarıdan tedarik edilecek parçaların teslimi konusunda talimatları içeren bir çeşit çekme kanbanıdır.
2- Acil ihtiyaç Kanbanı, talep değişimleri, hatalı işlem ve sonradan yapılan eklemeler nedeniyle geçici olarak dağıtılan ve iş sona erdiğinde toplatılan kanbanlardır.
3- Özel Kanban, sipariş üretimi için hazırlanan ve her sipariş için dağıtılıp toplanan bir kanban türüdür.
4- işaret Kanbanı, parti üretiminin siparişe yönelik üretimin yerini aldığı durumlarda kullanılan bir çeşit üretim kanbanıdır.
5- Malzeme Kanbanı, parti üretiminde malzeme gereksinimi için kullanılır.
Kanban kontrolü sadece yerel bilgi akışını içerir. Kartlar tampon bölge ile bir sonraki üretim
aşamaları arasında dolaşır. Bütün kartlar tampon bölgede biriktiğinde yani, tampon bölge
dolduğunda, makine kitlenir. Operasyon uygulamaları için makinede hammadde biriktiğinde,
biriken hammaddelerin kartları da ayrılar. üretim akışında bir kart gönderildiğinde, bilgi akışı da
bir sonraki operasyona geçmiş olur. Bu sayede, mamulün talebi için tedarik zincirinde bir
süzülme olur. kanban kontrol sistemi şekil 6 „ gösterilmiştir, makineler daire ile tampon bölge
üçgen ile, kesikli oklar bilgi akışını gösterirken düz oklar malzeme akışını gösterilmiştir.
Kanban modelinde, hangi üründen ne zaman ve ne kadar üretim yapılacağı bilgisi, üretim
sürecindeki son is istasyonuna bildirilir. Burası, önceki is istasyonlarından sadece kendisi için
gereken malzemeyi çekerek üretim sürecini baslatır ve bu süreç üretim hattı boyunca geriye doğru
devam eder. Bu sistemin özelliklerini de söyle sıralayabiliriz.15
Şekil 6: Kanban Kontrol Sistemi16
CONstant Work-In-Process (Conwip) yöntemi altında, iş departmanı gerideki hattan bir
sonraki yetkili hatta,yeni iş süreciyle ilgili yetkili kartlar gönderir. Bu sebeple Conwip,
yetkilendirilmiş kartların kullanıldığı kanban üretim yöntemine benzeyen ve üretim miktarının
kontrol edilebildiği bir çekme yöntemli üretim sistemidir. Ancak kanban yönteminin aksine,
istasyonlarda yapılacak işlerin sayısını sınırlar. CONWIP montaj hattı için daha fazla esneklik
sağlar çünkü, her bir iş istasyonunda değil de tüm iş sürecinde yapılacak işlerin sayısını sınırlar.
CONWIP sisteminin işleyişi Şekil 7'de sunulmuştur
Conwip sisteminde, hattın son envanter noktasında bir parçanın üretimi bittiği zaman, son
iş istasyonu, ilk baştaki üretim birimine yeni parti üretim için yetkilendirilmiş bir sinyal gönderir.
Bu sinyal kanban sisteiminde ki kartlarda olduğu gibi bir takım bilgiler içerir. Bu bilgi, üretimi
biten parçanın kaldırılması ve yeni parti üretimin hatta geçirilmesini tanımlar. Bu kartlar tüm
üretim sistemi içinde, parça değişimi sırasında yetkilendirilmiş olurlar. Çünkü conwip sisteminde
iş istasyonları, yeni bir üretime başlamak için yetkilendirilmiş kartlardan bilgiler almak
zorundadırlar. Bu sayede üretim miktarı sabit tutulmuş olur.17
Şekil 7: Conwip Kontrol Sistemi18
Kanban İle Conwip Karşılaştırması
Conwip ile kanban üretim yöntemleri ile arasında bir karşılaştırmayı kısaca şu şekilde
Conwip yöntemi daha basittir. Kanban sisteminde, üretilecek ya da taşınacak ürünlere göre farklı türde spesifik bilgiler içerir. Çoklu üretim süreçlerinde kartlara ve kutulara göre çeşitli numaralar vardır. Conwip yönteminde ise tüm hat için bir tek kart yeterlidir.
Conwip yönteminde, kartlar sadece gözlenen gerçek talebe dayalı belirli bir üretim yetki işlevi içerir
Conwip yöntemi, pazarlama karması ve üretim hacmindeki değişiklikleri daha fazlaoranda tolere eder.
Darboğaz ve tıkanıklık durumlarında saf bir kanban sistemi sorun oluşturur. Ek ya da yardımcı ya da farklı bir kanban sistemi, üretimdeki artan karışıklığı çözebilir. Conwip sistemi ile üretimi olumsuz yönde etkilemeden darboğazları çözebilir.19
Aşağıdaki şekillerde de hem itme hem çekme hem de Conwip sistemlerinin işleyişi
Şekil 8: Conwip Push ve Pull Kontrol Sistemleri20
Kanban modeli üretimde bilgi akışının sağlıklı bir şekilde yapılmasını sağlayan pratik bir yöntemdir. Kanban sistemi JIT içinde her aşamada üretimin miktar ve zamanlamasını kontrol edip ürün akışını izleyerek sistemin verimliliğini artırmaya yönelik bir bilgi sistemidir. Hiyerarşi ve prosedürleri en az indiren bir yapıya sahiptir. Model, talepten hareketle üretim akışının sürekliliğinin sağlandığı bir yapıdadır.
Kanbanla çalışmak, binlerce parçanın üretimini kapsayan, karmaşık bir ürün söz konusu olduğunda, son derece etkin ve esnek bir haberleşme sistemini kendiliğinden sağlar. Aynı hatta değişik modellerin birbiri ardı sıra monte edilmesi durumunda, atölyeler arası akış kanbanla sağlandığı zaman, herhangi bir atölyenin ya da yan sanayinin hangi model için, hangi parçayı ne zaman üreteceğini önceden bilmesine gerek yoktur. Modellerin montaj sırasını bir tek son montaj hattı bilir ve bu sıra “çekme” ilkesine göre alt atölye ve yan sanayilere kanban kartlarıyla iletilir.21
Kanban; Dolaşımdaki envanter ve mamulü azaltır. Bu sayede sermaye kaybı ve stoklarla ilgili israf faaliyetleri de azaltılmış olur. Envanterdeki set stoklarının aşılmasını engeller. Değişen müşteri ihtiyaçları ve beklentileri açısından, esnekliği arttırır. Büyük ölçüde üretim yönetimi kolaylaştırır. Kanban, bilgisayar eğitim sistemlerine bile ihtiyaç duymaz. Tek ihtiyacı, kartlar, etkin bir zaman planlaması ve disiplindir.
Günümüzde, rekabetin üst düzeyde yaşandığı, esnekliğin büyük önem kazandığı, kaynak kısıtlarının bas gösterdiği, müşteri odaklı çalışmanın vazgeçilmez bir unsur haline geldiği ve tüm bunlardan dolayı maliyetlerin düşürülmesinin çok önemli olduğu pek çok alanda, KANBAN basitliği, kullanışlı olması ve esnekliği ile firmalara büyük avantajlar sağlamaktadır.
1. Chun-che Huang; Andrew Kusıak; “Overview of Kanban systems” Int. j. computer ıntegrated manufacturıng, 1996, vol. 9, no. 3, 169-170
2. GÜRE, Zehra ; “Bir Üretim Modeli Olarak Yalın Üretim: Ġmalat Sektöründe Bir Uygulama” ,55-56-58
3. Element for Economic Production Management KANBAN ; Lean Production – All What You Need ,2-5
4. EMRE Aynur, Tam Zamanında Üretim Sisteminin Ülkemizdeki Uygulamaları ve Sorunları, Ankara : M.P.M. Yayınları, No: 543, 1995
5. ABSJOERN M. Bornvik, STANLEY Gershwin; Beyond Kanban Creating and Analyzing Lean Shop Floor Control Policies ; Cambrige
6. OKUR Serdaroğlu Ayperi; Yalın Üretim 2000’li Yıllara Doğru Türkiye Sanayii Ġçin Yapılanma Modeli; Söz Yayınları Yönetim Dizisi 1 ,39-40
7. J. RENE Villalobos; CONWIP as an Alternative to Kanbans for the Control of Lean Production Systems; TIS Consulting/Arizona State University
8. SPEARMAN Mark , ZAZNIS Mıchael; Push and Pull Production Systems:Issues and Comparisons , 523
11 GÜRE, Zehra ; Bir Üretim Modeli Olarak Yalın Üretim: imalat Sektöründe Bir Uygulama; syf:56-58
12 GÜRE, Zehra ; Bir Üretim Modeli Olarak Yalın Üretim: imalat Sektöründe Bir Uygulama; syf:56-58
13 EMRE Aynur, Tam Zamanında Üretim Sisteminin Ülkemizdeki Uygulamaları ve Sorunları, Ankara : M.P.M. Yayınları, No: 543, 1995
14 GÜRE, Zehra ; Bir Üretim Modeli Olarak Yalın Üretim: imalat Sektöründe Bir Uygulama; syf:56-58
15 ABSJOERN M. Bornvik, STANLEY Gershwin; Beyond Kanban Creating and Analyzing Lean Shop Floor Control Policies ; Cambrige
16 ABSJOERN M. Bornvik, STANLEY Gershwin; Beyond Kanban Creating and Analyzing Lean Shop Floor Control Policies ; Cambrige
17 J. RENE Villalobos; CONWIP as an Alternative to Kanbans for the Control of Lean Production Systems; TIS Consulting/Arizona State University
18 ABSJOERN M. Bornvik, STANLEY Gershwin; Beyond Kanban Creating and Analyzing Lean Shop Floor Control Policies ; Cambrige
19 J. RENE Villalobos; CONWIP as an Alternative to Kanbans for the Control of Lean Production Systems; TIS Consulting/Arizona State University
20 SPEARMAN Mark , ZAZNIS Mıchael; Push and Pull Production Systems:Issues and Comparisons ; syf:523
21 OKUR Serdaroğlu Ayperi; Yalın Üretim 2000’li Yıllara Doğru Türkiye Sanayii Ġçin Yapılanma Modeli; Söz Yayınları
Kobilerde Yalin Üretim Teknikleri