iştirakî: Ağustos 2010
Haritanın çiziminde geçerli mantık, Britanya emperyalizmince çizilen Ortadoğu haritasının arkasındaki mantıkla eştir. Burada çizilen sınırlar dâhilinde hâkim olanın İslam ya da sosyalizm olmasının bir önemi yoktur. Önemli olan, İslamî, millî ve sınıfî olanın ilgili haritayı parçalayan, haritayı çizen kalemi ve tutan eli kıran pratiğidir.
Haksöz dergisinin referanduma ilişkin, “Kemalist Oligarşiyi Geriletecek Adımlar Desteklenmelidir” teklifi, böylesi bir puta ibadet etme çağrısıdır bu yanıyla. O “Müslüman” dediği özel’liği kutsallaştırıp, her şeyden münezzeh kıldıkça kendi siyasetinin liberalizme kapaklandığını görememektedir. 28 Şubat bunun içindir zira.
“Ebu Zerr Spartaküs müydü?” sorusunu kasten soran Haksöz yazarı Bülent Şahin Erdeğer de maalesef aynı bağlam dâhilindedir. Fethullah’ı güncel politik gerekçelerle eleştirdiği yazının ruhu bu yazısında noksandır.
Öncelikle başlıktan başlarsak eğer: ortalıkta Ebu Zerr’in “Spartaküs” olduğunu iddia eden kimse yoktur. Tarihsel düzlemde Spartaküs, İslam tarihi bağlamında, en fazla, dokuzuncu yüzyılda zalimlere kök söktürmüş Zenc hareketinin lideri Ali ibn-i Muhammed ile kıyaslanabilir. Erdeğer, Spartaküs kıyası ile meseleyi sulandırmak derdindedir.
Mısırlı bestekâr Şeyh İmam'ın “Gifara Maat” (Guevara Öldü) isimli şarkısında da görüleceği üzere, Latin Amerika’da Karl Marx metinlerinin yerel dille Carlos Marcos müstearı ile yayımlanması misali, bir tür yerelleşme derdi hâkimdir ülkede. Ebu Zerr ile Guevara, mazlumların ve sömürülenlerin safında verilen mücadelenin ortak coğrafyasında kan kardeşidirler bu yanıyla. Ama kıyasla iki şahsı tarih bağlamından çıkartıp komikleştirmek nafiledir.
Tekrar tekrar sormak gerekir: Ebu Zerr kimin yoldaşı?
 Bülent Şahin Erdeğer, “Ebû Zerr Spartaküs müydü?”, 7 Ağustos 2010, Haksöz.
 Rubin Yasin-Kassab, “Zencî İsyanı”, İştirakî.
 El Cedid, “Şeyh İmam’ın Mirası”, İştirakî.
Lübnan Komünist Partisi’nden
Tüm Komünist ve İşçi Partilerine Bildiri
Yetmişte doktora tezi Oxford Üniversitesi Yayınları tarafından, A History of the Upper Guinea Coast, 1545-1800 [Yukarı Gine Sahili Tarihi/1545-1800)] ismi ile yayımlanır. Bu çalışma sayesinde Rodney, Afrika tarihine ilişkin batılı tarihçilerin tezlerine itiraz eder ve mazlum halkların tarihine yönelik bakış konusunda kimi yeni ölçütler getirir. Horace Campbell’a göre:
Ortalıkta bağımsızlığını yeni kazanmış ülkelerdeki hükümetlerin ne yöne gideceği, özelde mazlumların durumuna dönük yaklaşımlar hususunda ciddi sorular dolaşmaktadır. Bölgedeki fakir siyahların ve melezlerin yetkilendirilmesi meselesi özellikle ilerici aydınlar arasında tartışılan bir konudur. Karayipler’deki orta sınıf politik seçkinler grubunun otoriteryan rolünü ezelden beri reddeden Rodney, bu tartışmaların tam da merkezinde konumlanır. Ancak faaliyetlerini üniversite kampüsüyle sınırlamaz. Siyah Kurtuluş Hareketi’nin mesajını Jamaika’ya taşır. Özelde Afrika tarihi ile ilgili bilgisini Jamaika toplumunun en fazla kenara itilmiş kesimi olan Rastafaryanlarla paylaşır.
Jamaika’dan kovulan Walter, kısa süreli bir Küba ziyareti ardından, Tanzanya’ya gider. Burada 1968-1974 arası dönemde dersler verir. Bilgilenme amaçlı çalışmalarını burada ve Afrika’nın diğer bölgelerinde de sürdürür. Bu dönemde Afrika halkların kurtuluş mücadeleleri ile sarsılmaktadır. Walter’ın inancına göre, bir aydın becerilerini halkların mücadelesi ve kurtuluşu yolunda biçimlendirmeli, hürriyetin temini amacıyla geliştirmelidir. Bu inançla Walter ilgili hareketlere katılır. Kısmen bu faaliyetlerin bir ürünü olan, herkesçe bilinen ikinci temel eseri, How Europe Underdeveloped Africa [Avrupa Afrika’nın Azgelişmişliğinde Nasıl Bir Rol Oynadı?] yayımlanır. 1972 tarihli eser Tanzanya Yayınevi ile bağlantı içindeki Londra merkezli Bogle-L’Ouverture tarafından basılır.
“Tanzanya’da, bugün bile Darüsselam’ı Afrika siyaseti ve tarihi üzerine dönen tartışmaların merkezi hâline getirmiş olan entelektüel geleneğin oluşumunda Rodney en ön saftadır. Gerçekleştirilen diyaloglar, münazaralar ve oluşturulan çalışma grupları sayesinde o Afrika siyaseti, sınıf mücadelesi, ırk meselesi, Afrika tarihi ve sömürülenin toplumsal değişimdeki rolü gibi başlıklar üzerinden marksist geleneği derinleştirme imkânı bulur. How Europe Underdeveloped Africa isimli kitabı tam da bu münazaraların genel bağlamı içinden çıkmış bir eserdir.”
“Aynı dönemde Walter Rodney, Tanzanya’daki Ucema anlayışını, emperyalizmi, azgelişmişliği, ayrıca Afrika’daki devletlî ve sınıfsal teşekkülü eleştiren yazılar kaleme alır. Tanzanya’da yazılan makalelerin önemli bir bölümü üniversitedeki TANU’nun Gençlik Birliği tarafından çıkartılan Maji Maji isimli dergide yayımlanır. Kırsalda ve sömürge ekonomisinde genel siyaset olan zorunlu emek meselesi üzerine yaptığı çalışma esnasında ülkedeki arşivlerde yoğun bir inceleme yapar. World War II and the Tanzanian Economy [II. Dünya Savaşı ve Tanzanya Ekonomisi] isimli bu çalışma, 1976’da Cornell Üniversitesi tarafından bir monografi olarak yayımlanır.”
 Rastafari hareketi, 1930’larda Jamaika’da, Hristiyanlık içinden çıkmış, tektanrıcı, İbrahimî bir yeni dinî harekettir. 1930-36 ve 1941-74 arası dönemde Etiyopya’da krallık makamındaki Haile Selasi’nin Mesih’in ikinci zuhuru olduğuna inanan müritleri rastafaryan ya da rasta olarak anılırlar. Harekete kimi vakit rastafaryanizm denilse de bu terim herhangi bir "izm" ile etiketlenmekten haz etmeyen rastalarca aşağılayıcı ve hakaretamiz bir ifade olarak görülür. Rastafari derinlemesine örgütlü bir din değildir. Birçok rasta onun bir din bile olmadığını, esasta bir “hayat tarzı” olduğunu söyler. Herhangi bir tarikat ya da mezhep olma iddiaları da yoktur. İmanın ve vahyin insanın içinde bulunabileceğine inanırlar. Buna karşın bazı rastalar kendilerini rastafari konaklarından biriyle, Nyahbinghi, Bobo Ashanti ve On İki İsrail Kabilesi’den birine atfen tanımlarlar. Rastafari sözcüğü, Haile Selasi’nin kral olmazdan önceki lakabıdır. Ras "baş" ya da Etiyopya dilinde "dük" demektir, Tafari ise Selasi’nin önceki adıdır.
 "Barış Ülkesi" anlamına gelen Darüsselam, Tanzanya'nın doğu kesiminde, Hint Okyanusu’nun doğu kıyılarında kurulmuştur. Ülkenin en büyük şehridir.
 Ucema, Tanganika’nın 1961’de Britanya’dan bağımsızlık elde etmesi ve 1964’te Zanzibar ile birleşmesi sonucu oluşan Tanzanya’da toplumsal ve ekonomik kalkınmaya öncelik veren Julius Nyerere tarafından geliştirilmiş bir kavramdır. 1967’de Cumhurbaşkanı Nyerere kalkınma tasarısını hazırlar, Aruşa Deklarasyonu isimli bu tasarı Afrika’nın bir kalkınma modeline muhtaç olduğuna işaret etmekte, bu amaçla Afrika sosyalizminin temellerini atmaktadır. Ucema Şavili dilinde geniş aile anlamına gelir. Burada vurgu bir kişinin ancak halk ya da topluluk aracılığıyla kişi olabileceği yönündedir. Önleyici Alıkoyma Yasası’nı yürürlüğe koyar, zoraki kilit altına alınmanın sonucunda binlerce kişi ölür. Hükümet insanları kolektif çiftliklere gönderir. Bir zaman sonra geri dönebilecekleri vaadi zamanla boş çıkar. Kimileri köylerinin yakılması suretiyle bu yasaya uymaları sağlanır. Nakiller esnasında polis ve ordu kullanılır. Ekonomi çöker ve halkın önemli bir bölümü açlıkla boğuşur. Ülke ancak dışarıdan gelen yiyecek yardımları ile ayakta durur. Ucema siyaseti Ali Hasan Mwinyi’nin 1985’te iktidara gelmesi ile terk edilir.
 TANU: Tanganika Afrika Millî Birliği, doğu Afrika devleti Tanganika’nın (bugünkü Tanzanya’nın) bağımsızlık mücadelesinde rol alan en önemli politik partidir. Parti Julius Kambarage Nyrere tarafından kurulan Tanganika Afrika Derneği içinden çıkan kadrolarca Temmuz 1954’te oluşturulur. 1964’te ismini Tanzanya Arika Millî Birliği olarak değiştirir. Ocak 1977’de TANU Zanzibar’ın yönetimindeki partisi, Afro-Şirazi Partisi ile birleşip Devrimci Devlet Partisi’ni (Chama Cha Mapinduzi) meydana getirir. TANU’nun siyasî amacı, kendine yeterli bir ekonominin inşası, çürümenin ve sömürünün ilgası, temel üretim araçları ile mübadelenin işçi ve köylülerin kontrolüne geçmesi üzerinden sosyalist bir devlet kurmaktır.
 İsmini 1905-07 arası dönemde gerçekleşen isyandan alan dergi. Maji Maji İsyanı, Tanganika’da Alman sömürgeciliğine karşı Afrikalıların şiddetle karşı durdukları bir isyandır. Pamuk üretimi ve ihracatı konusunda yapılan dayatmaların sonucunda gerçekleşmiştir.