Valinin Yetki ve Görevleri
İl idaresinin başı ve yürütme organıdır. İli yetki ge­nişliği ilkesine göre yönetir. Adli…
SOSYAL HAYATI DÜZENLEYEN KURALLAR Toplumsal yaşamın sağlıklı bir şekilde yürütülebilmesi…
Hükümet, devlet adına otoriteyi yürüten organdır. Hükümetin sahip olduğu yetki yürütme yetkisidir. Hükümetin görevi; devlet biçimine, halkın duygu, düşünce ve çıkarlarına uygun olarak hizmet vermektir.
a) Temsili Hükümet: Millet egemenliği anlayışının sonucudur. Halk kendisini yönetecek olan yasama organını seçerek yönetim hakkını kullanır.
b) Yarı Doğrudan Hükümet: Halk önemli kararlarda doğrudan karar alma yoluna gider diğer kararlar hükümete aittir.
Yarı doğrudan hükümetin araçları; referandum, halkın vetosu, halkın kanun teklifi şeklinde ortaya çıkar.
c) Doğrudan Hükümet: Parlamento yoktur halk kendi kendisini doğrudan idare eder.
A) HÜKÜMET SİSTEMLERİ
a) Kuvvetler Ayrılığı: Siyasal düşünce tarihinde genel-likle Montesguieu'nun adıyla özdeşleştirilen kuvvetler ayrılığı teorisi, 1789 Amerikan ve 1791 Fransız anayasalarından başlayarak pek çok pozitif hukuk belgesinde yer almıştır. Kuvvetler ayrılığı ile devlet gücünün tek elde toplanmasını önlemek, iktidarın kötüye kullanılmasını engellemek, siyasal özgürlüklerin güvence altına alınmasını sağlamak amaçlanmaktadır. Kuvvetler ayrılığına dayanan hükümet sistemleri; parlamenter sistem, başkanlık sistemi ve yarı başkanlık sistemi şeklinde sınıflandırılabilir.
1) Parlamenter Sistem: Kuvvetlerin yumuşak ayrılığı esasına dayanır. Yasama ve yürütme kuvvetleri birbirinden bağımsızdır. Ama aralarında işbirliği ve etkileşim vardır. Yürütme organının yasama organından kaynaklanması ve ona karşı sorumlu olması bu sistemin ayırıcı bir özelliğidir. Parlamenter sistemde hükümet parlamentoya karşı sorumlu olduğu gibi başbakan ve bakanlarında parlamentoya karşı siyasal sorumlulukları vardır.
2) Başkanlık Sistemi: Kuvvetlerin sert ayrılığı esasına dayanır. Yasama ve yürütme organları birbirinden ayrıdır ve yürütme organı tek kişiliktir. Örneğin ABD gibi başkanlık sistemi uygulanan ülkelerde yürütme yetkisi halkın seçtiği başkana aittir. Başkan parlamentoyu görevden uzaklaştıramayacağı gibi parlamentoda başkanı görevden uzaklaştıramaz.
3) Yarı Başkanlık Sistemi: Başkanlık sistemi ile parlamenter sistemin bazı unsurlarını birleştiren bir ara rejimdir. Sistem bazı yönleriyle başkanlık sistemine bazı yönleriyle parlamenter sisteme benzer. Örneğin; Cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesi sistemin başkanlık sistemine benzeyen yönüdür. Sistemde bir başbakan ve bakanlar kurulunun olması sistemin parlamenter sisteme benzeyen yönüdür. Fransa, Portekiz yarı başkanlık sistemini uygulayan ülkelere örnek olarak gösterilebilir.
b) Kuvvetler Birliği: Yasama, yürütme, yargı yetkilerinin tek bir otoriteye ait olmasıdır. 1921 Anayasası döneminde Türkiye kuvvetler birliği esasını uygulamıştır. Kuvvetler birliğine dayanan hükümet sistemleri; mutlak monarşi, meşruti monarşi, diktatörlük ve meclis hükümeti sistemi olarak sınıflandırılabilir.
1) Mutlak Monarşi: Yasama ve yürütme kuvvetlerinin yürütmede toplandığı, hükümdarın çok geniş yetkilerle donatıldığı rejimlerdir. 1876 Anayasası'na kadarki dönem bir mutlak monarşi örneğidir. Ayrıca Suudi Arabistan Krallığı'da örnek olarak gösterilebilir.
2) Meşruti Monarşi: Hükümdarın bazı yetkilerinin meclis tarafından sınırlandırıldığı yönetim şeklidir. 1876 Kanun-i Esasi'de meşruti monarşi öngörülmüştür. İngiltere, Japonya ve İspanya'da da uygulanmaktadır.
3) Diktatörlük: Yasama, yürütme ve yargı kuvvetlerinin tek bir kişi ya da kurulda toplandığı yönetim şeklidir. Dikta rejimi de denilir, demokrasiyle çelişen bir anlayıştır. Nazi Almanya'sında uygulanmıştır.
4) Meclis Hükümeti: Meclisin üstünlüğü ilkesine dayanır. Yasama ve yürütme kuvvetleri yasama organında toplanmıştır. Türkiye'de 1921 Anayasası bu yönetim şeklini benimsemiştir.
Okunma 5059 defa