Fetihten itibaren Osmanlı İmparatorluğu'nun merkezi olan ve aydınların çoğunu içinde barındıran İstanbul, yüzyıllar boyunca edebiyatçıların hayata ve memIekete bakış tarzIarını tayin edici bir rol oynamıştır. Bunu "taşra" (dışarı) keIimesinin de kuvvetle beIirttiği üzere, bir "içe kapanma" olarak tavsif edebiliriz. İstanbul, güzel manzaraları, ihtişamlı abideleri, zengin ve çeşitli yaşama şartları ile yalnız divan şairlerinin değil, Tanzimat'tan Cumhuriyet Devrine kadar gelen ve çoğu İstanbul'da yaşayan Türk edebiyatçılarının da Anadolu ve Anadolu insanını görmelerine engel olmuştur. Anadolu ve Anadolu insanının hayatına dair bir yığın akisle dolu olan halk edebiyatına karşı esas itibarıyla İstanbul'da teşekkül eden yüksek tabaka yahut aydınlar edebiyatında "taşra" pek az bir yer tutar.
Cumhuriyet'ten önceki Türk edebiyatında Anadolu ancak Batı'dan gelen realizm cereyanının tesiri altında, uzaktan ve kısmen görülebilmiştir. Türk aydınlarının Anadolu'yu doğrudan doğruya tanımaları ancak I. Dünya Savaşı'nda Osmanlı İmparatorluğu'nun yıkılmasından sonra İstiklal Savaşı esnasında ve bilhassa devIet merkezinin Ankara'ya nakIedilmesi sayesinde mümkün olmuştur.
Cumhuriyet'e hemen takaddüm eden II. Meşrutiyet Devrinde biIe Türk edebiyatına memIeket gerçekleri ile pek ilgisi olmayan İstanbul çevresinin doğurduğu ve besIediği ideolojiler, hayaller ve ütopiler hâkimdir. Boğaziçi'nde, Aşiyan'ında kapalı olarak yaşayan Fikret, II. Meşrutiyet'ten sonra topluma ve dış dünyaya açıldığı zaman hak, hürriyet, terakki ve insanlık gibi bir takım mücerret kavramlarla memIeketi ve dünyayı kurtarabileceğini zanneder. "HaIûk'un Defteri" bu mücerret kavramları heyecanlı bir hitabetle müdafaa eden şiirlerle doIudur. "Safahat"ında İstanbul'a ait gerçekçi bir çok tasvirlere rastIanmakla beraber, Mehmet Âkif de düşünce ve hayalini muhayyel bir İsIam coğrafyası içinde doIaştırır ve gerçekleşmesi imkânsız bir hayalden başka bir şey olmayan "İttihad-ı İslâm" ideolojisini gaye edinir. Ziya Gökalp ve diğer Türkçüler, destan ve tarihin kafalarında yarattığı bir Turan ülkesi ve ülküsü peşinde koşarlar. Yahya Kemal, batmakta olan imparatorluğun kalbinde uyandırdığı derin ıstırabı, onun şanIı hatıralarını anmakla teIafiye çaIışır. Gerçekle zaten hiçbir ilgisi olmayan Ahmet Hâşim, var olup olmadığını kendisinin de bilmediği bir "O Belde" hülyası ile avunur.
1. Dünya Savaşı'nda imparatorluğun yıkılması, Türkiye'nin düşmanlar tarafından istila edilmesi, aydınların dikkatini Anadolu'ya çevirir. Savaş kazanıldıktan ve yeni bir devIet kurulduktan sonra Anadolu'ya giden aydınlar orada şimdiye kadar unuttukları veya müphem olarak farkına vardıkları acı gerçeklerle karşılaşırlar: ÇıpIak bozkır, fakir ve zavallı Türk köyIüsü. Bu karşılaşma onIarda bir şok tesiri uyandırır. Cumhuriyet Devri Türk Edebiyatı bu şokun akisleri ile doIudur.