Spor barış, sevgi, dostluktur diye klişe bir söz hemen herkesin dilinde yer etse de bunun böyle olmadığını artık çoktandır biliyoruz. Spor adına ne savaşların yaşandığını, ne çok insanın canının yandığını yaşadıkça görmeye devam ediyoruz.
Peki, 1969’da Honduras-El Salvador ülkeleri arasında yaşanan ve 4 gün süren savaşın dünya tarihine “Futbol savaşı” adıyla geçtiğini biliyor muydunuz?
Gelin bu iki ülkeyi savaşa götüren o günlere dönelim...
Arellano yönetimindeki Honduras için 1968 yılı zor geçer. Ekonomik sıkıntılar, sendikal krizler, grevler, işçi isyanlarıyla dolu bir yıl olur 1968. Honduras ve El Salvador, orta Amerika’nın iki komşu ülkesidir. Honduras’a daha kötü durumda olan El Salvador’dan bir göç akını başlar. Honduras’ta yasal göçmenlerin dışında kaçak olarak yaklaşık 300 bin El Salvadorlu yaşamaktadır. Honduras, El Salvador ile imzalamış olduğu göç anlaşmasını yenilemeyi reddeder hatta yeni bir yasayla toprak sahibi El Salvadorluların topraklarına el konulur. El Salvadorlular ülkelerine geri dönmeye başlar. Ancak zaten kalabalık nüfusunu besleyemeyen El Salvador için bu bir felakettir. Nüfus daha da artacak, işsizlik daha da yükselecektir.
1970 yılında düzenlenecek Dünya Kupası’na Orta Amerika’dan katılacak takımları belirleyecek olan eleme maçları oynanmaktadır. Ve korkulan olur. Elemelerde alınan sonuçlar sonunda iki ülke son kontenjan için play-off maçı oynayacaktır. Bu ülkeler Honduras ve El Salvador’dur.
BİR İNTİHAR VE GERİLEN İPLER
İlk maç Honduras’ın başkenti Tegucigapla’da oynanır. El Salvador Milli Takımı maçtan önceki gece kaldıkları otelde fanatik Honduraslı taraftarların tacizlerine maruz kalır. Çalınan kornalar, pencerelere atılan taşlar sayesinde konuk takım oyuncuları geceyi uykusuz geçirir. 8 Haziran 1969 tarihinde sahaya çıkan El Salvadorlu bitkin futbolcular son dakikaya kadar direnseler de 90. dakikada gelen golle sahadan 1-0 mağlup ayrılır.
Maçı El Salvador’da televizyon başında izleyen Amelia Bolanos, bitiş düdüğüyle birlikte babasının silahını kalbine doğrultarak tetiği çeker. Ertesi gün gazeteler 18 yaşındaki kızın intiharını “Vatanının yıkılışını görmeye tahammül edemedi” başlıklarıyla manşetlere taşırlar. Devlet başkanı, ordu, bakanların da katıldığı cenaze töreni televizyonlardan canlı yayınlanır. Cenaze törenine katılan halk için o artık bir kahramandır.
Yani bu maçta çok tatsız olaylar yaşanır. Ancak daha kötüsü de olacaktır.
El Salvador’daki rövanşta olaylar çığırından çıkar. Yeni ulusal kahramanları Amelia’nın fotoğraflarını taşıyan taraftarların linç girişimi ordunun çabalarıyla önlenebilir ancak. Bu ruh halinde başlayan maçı El Salvador 3-0 kazanır. Tabii ki maç sonrası Honduras bayrakları yakılır, milli marş seremonisi esnasında çok tatsız olaylar yaşanır; maçı izlemeye gelen yüzlerce Honduraslı taraftar yaralanır. Honduras basını da zaten gergin olan ortamı, maç günü El Salvadorluların yüzlerce Honduraslıyı öldürdüğü, tecavüz vakalarının yaşandığı, arabaların yakıldığı gibi yalan ve abartı haberler yayınlayarak daha da gerer. Kışkırtmalar üzerine Honduraslılar kendi ülkelerindeki Salvadorlulara saldırırlar. Yüzlerce Salvadorlu maçtan sonraki bir hafta içinde öldürülür.
ÜÇÜNCÜ MAÇ VE ÇIKAN SAVAŞ
Birer maç kazanan ülkeler, son maçta Meksika’da karşılaşır. Maçı 3-2 kazanan El Salvador, 1970 Dünya Kupası vizesini alır. Ama hikâye burada bitmez…
Honduras’ta yenilginin öfkesi sokaklara taşar ve hayal kırıklığı içindeki halk hıncını bir kez daha El Salvadorlulardan alma yoluna gider. Futbol maçıyla birlikte iyice gerilen ortam bir türlü yatışmaz.
Ve sonunda kötünün de kötüsü olur…
14 Temmuz 1969’da El Salvador savaş uçakları Honduras’ı bombalar. Savaş sadece dört gün sürer ancak iki ülkenin barış anlaşması imzalaması tam on iki sene alır.
Savaşta 4 bin kişi ölür. On binlercesi yaralanır… 100 bin kişi mecburi olarak göç eder. Komşu ülkelerin araya girmesiyle ateşkes imzalanır. Ancak iki ülkenin de huzuru kaçar, insanlarını doyuramayan El Salvador’da işsizlik ve açlık patlama yapar. Bu sürecin sonunda da ülke iç savaşa sürüklenir. İki ülke 22 sene boyunca Orta Amerika Ortak Pazarı’ndan dışlanır.
Honduras – El Salvador savaşı, tarihe ”futbol savaşı” olarak geçer…
...Ve bu savaşın hâlâ bir galibi de yoktur...
BALKANLAR ADETA ATEŞ TOPU
Honduras ve El Salvador arasında yaşanan futbol savaşı tek değildir elbette. Simon Kuper’in de dediği gibi “Futbol asla sadece futbol değildir.”
Hele de Balkanlar’da…
Hırvatistan, Bosna Hersek, Sırbistan ve son olarak Kosova'da, 1990'lı yıllarda yaşanan savaşlar, aradan geçen yıllara rağmen etkisini sürdürüyor.
Birçoğu holigan olan tribün liderlerinin kin ve nefret dolu söylemleri nedeniyle, futbol stadyumları birçok kez milli maçların ya da söz konusu ülkelerdeki takımların aralarında oynadıkları maçlarda gerilim yaşandı. Birçoğu suç örgütleri ile bağlantılı olan tribün liderlerinin bazıları ise bu coğrafyada yaşanan savaşlarda savaş suçlusu olarak dünya gündeminde yer aldı. Sırbistan'ın Kızılyıldız takımının ateşli taraftar grubu Delije’nin (Deliler) tribün lideri olan Arkan lakaplı Zeljko Raznatoviç, Bosna'daki savaş yıllarında liderliğini yaptığı 'Kaplanlar' isimli tim, Boşnaklar üzerinde birçok katliam yaptı.
SAVAŞA GÖTÜREN UÇAN TEKME
Bir futbol takımının ya da bir futbol maçının hiç bağımsızlık mücadelesine öncülük etmiş olabileceğini aklınızdan geçirdiniz mi?
Savaş ve barış gibi derinliği çok büyük iki önemli olguya bir futbol oyununun herhangi bir katkısı olmaz diyorsanız fena halde yanıldınız. Tarihte örneği çok. Bu seferki hikâye; eski Yugoslavya’nın dağılma süreci...
Dinamo Zagreb; Hırvatistan’ın bağımsızlık savaşını başlatan takım. Tarih; 13 Mayıs 1990. Zagreb’de Maksimir Stadı’nda Dinamo Zagreb - Kızılyıldız maçı bir maçtan çok daha fazlasını ifade eder. Belgrad’dan gelen, aralarında Sırp insan kasabı komutan Arkan’ın da bulunduğu çok sayıda Kızılyıldızlı taraftarın çıkardığı olaylar, Sırp-Hırvat savaşının ve Yugoslavya’nın dağılmasının başlangıcı olur.
Sırp seyircilere tepki gösteren Hırvat seyircilerin Sırp polisi tarafından dövülmesiyle olaylar çığırından çıkar. Polisin cop darbelerine maruz kalan Dinamo Zagrebli futbolcu Zvonimir Boban (Hırvatistan’da artık siyasi simge haline gelmiştir) kendine vuran polise uçan tekme ile dalar. Bütün stat “Zvonimir” diye inler. Çıkan olaylarda 59 taraftar, 79 polis yaralanır. Yarıda kalan bu maç Yugoslav futbolunun da sonu olur. CNN, tamamlanamayan bu maçı "dünyayı değiştiren beş maçtan biri" olarak sınıflandırır. Dinamo Zagreb taraftarları yani “bad blue boys” birkaç ay sonra başlayan Sırp-Hırvat savaşının ilk safhasında Hırvat ordusunun çekirdeğini oluşturur. Pek çok Dinamo taraftarı, kolunda takımının armasıyla savaşta ölür. Namlular sustuğunda Yugoslavya diye bir şey kalmamıştır. Hırvatistan bağımsız bir devlet olmuştur...
Tribündeki savaş suçlusunu, barış maçında akan kanı, Sırp – Arnavut kavgasını ve haydutların takımı splitin yaptıklarını merak ediyorsanız “Çekmeköy 2023’ün” gelecek sayısını sakın kaçırmayın.
“Futbol, ezilen halkların mutluluğudur!”
Türkiye Gazetesi İstihbarat Şefi
2020 Olimpiyatlarına aday olmuştuk hatırlayacağınız üzere... Eğer bir daha aday olursak nelere dikkat etmemiz gerekir! Bu konuda bilgili olduğumu düşünüyorum çünkü “Olimpiyatlar” Üniversite bitirme tezimdi.
NE OLACAK FUTBOLUMUZUN HALİ?
Çekmeköy2023 Aralık SPOR
Biri beni uyandırsın yaşananlar bir rüya olmalı. Türk futbolunun içinde bulunduğu durum kabustan farksız.
Unutulmaz Futbol Enstantaneleri
ÇEKMEKÖY2023 KASIM 2016 SPOR
Lillian Thuram, rakip forvetleri rahatsız etmek için vücuduna sarımsak sürerek maça çıkarmış.