Çocuklarda Dikkat Eksikliği (DEHB) ve Tedavisi | Çocuk Psikolojisi
Anasayfa UZMAN YAZILARI Gelişim Sorunları Çocuklarda Dikkat Eksikliği ve Tedavisi
Tarih: 24 Şubat 2019 - Pazar
Çocuklarda Dikkat Eksiliği ve Tedavisi | Çocuk Psikolojsi
Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) çocuk gelişimi açısından çocukluk döneminde başlayıp hayatın ileri yıllarına devam eden bir nörogelişimsel bozukluktur. Hayatın değişik evrelerinde o evrenin öğrenme, çalışma ve ilişki kurma ve sürdürme gibi gereklerini yerine getirmeye engel olabilecek belirtiler verir. Örneğin, dalgınlık. Dikkati kolayca dağılabilir, toparlanamaz. Dağınıklık: Derli toplu iş yapabilmesi zordur. Hiperaktivite: Küçük yaşlarda sürekli bir hareket ihtiyacı vardır Dürtüsellik: Bekleyememe, sabırsızlık. Gözü karalık, aklına eseni yapıverme, düşünmeden hareket etme
Çocuklarda Dikkat Eksikliği Ne Zaman Başlar?
“Okul Öncesi Yaşlarda DEHB’si olan Çocukların Anne Babalarına Öneriler” yazımızı da okumanızı tavsiye ederiz.
Koşullar DEHB′nin görülme sıklığını etkileyebilir
Bu kadar ciddi sonuçları olabilecek bir durumun ortaya çıkmasının daha baştan önüne geçmek mümkün müdür? Çocuk psikolojisi açısından Bir çok nörogelişimsel bozukluk gibi genetik/biyolojik etkenlerin ana rolü oynadığı DEHB’nin görülme sıklığına ilişkin çalışmalar birbirinden çok farklı sayılar ortaya koymakta; yüzde 3’ten yüzde 15’e kadar çıkan sayılar. Toplumun değişik örneklemlerinin taranıp değerlendirilmesiyle elde edilen bu sayıların çalışmaların birbirinden çok farklı yöntemlerle yapılmış olmasına bağlı olduğu düşünülebilir. Ancak aynı yöntemi kullanarak toplumun farklı kesimlerinde ya da ülkenin farklı yerlerinde değişik görülme sıklığı sayıları elde edilebildiğini düşünürsek, DEHB’ye genetik/biyolojik yatkınlığın bir çok başka etken tarafından tetiklenebileceğini görürüz.
Örneğin, Dr Ayşegül Güler ve diğer meslektaşlarımla  2017’de yayımlamış olduğum makaledeki örneklemimizin bir bölümü İstanbul ilçelerinden birisinin orta/üst orta sınıfın daha yoğun yaşadığı mahallelerindeki okullardan, bir bölümü ise daha yoksul kesimin yoğunlaştığı mahallelelerdeki okullardan toplanmıştı. Yoksul okullarda sınıflar kalabalık, öğretmenleri daha sık değişmekteydi. Çocukların birçoğunun evlerinde konuşulan dil Türkçe değildi. Yoksul kesimden gelen öğrencilerde hem anne-babaları hem de öğretmenleri DEHB belirtilerini daha çok bildirdiler. Öğretmenler ailesinin eğitim düzeyi düşük olan çocuklarda DEHB’ye özgü problemleri daha çok gözlerken, (aynı çocuklarda) anne-babalar daha az problem görmekteydiler. Yoksul mahalle okullarındaki görülme sıklığı orta/üst orta sınıf mahallelerin okullarındakinden birkaç kat daha yüksekti.
Çocuklarda Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Önlenebilir mi?
DEHB görülme sıklığına ilişkin sayılardaki artış ve azalmaları anlamak birçok açıdan önem taşır. Örneğin, DEHB’nin görülme sıklığını, ya da bir çocukta ortaya çıkıp çıkmamasını biyolojik/genetik mirasının tek başına belirleyememesi bize önleyici yaklaşımlar için fikir verir. Önlemek için kaçınmamız ya da kontrol etmemiz gereken durumları belirlememizi sağlar. Yoksulluk, eşitsizlik, göçmenlik, sığınmacılık gibi büyük ve çözümü zaman alabilecek toplumsal ve ekonomik olguların ötesinde gündelik kararlarla etkileyebildiğimiz durumlar da olabilir. Örneğin, yaş ile DEHB arasındaki ilişki epeyce araştırılmış bir konu . Aynı sınıfta olup da yılın daha sonraki aylarında dünyaya gelmiş olanlar, aynı sınıftakilerden daha büyük olanlara göre daha fazla DEHB belirtisi gösterir, daha fazla tanı alırlar. Bu çocuklar için daha çok tedavi gereği duyulur. Özellikle okulun ilk yıllarında yaş farklarının aylar ölçüsünde bile etkisi büyüktür. Aynı sınıfın içindeki çocuklarda yaş küçüldükçe yükü taşımak yaşı daha büyüklere göre zorlaşır. O zaman yaş faktörünü DEHB’yi önleyici bir etken olarak kullanmak mümkün müdür? Bu konuyu yaşa bağlı beyin gelişiminin yaşa bağlı değişkenliğine de değineceğim bir yazıya bırakalım