Aort Damarı Yırtılması Belirtileri, Nedenleri ve Uygulanan Tedavisi
Vücut mekanizmasında bulunan en önemli damar olan aort yırtılması veya anevrizması oldukça az rastlanılmasına rağmen; karşılaşılması halinde ölümle sonuçlanan tablolar çizebilmektedir. Vücutta olan en büyük arter aort; neredeyse bütün organların, dokuların ve hücrelerin beslenmesinden sorumlu olmaktadır. Yapısal bakımdan üç ana katmandan meydana gelen aort damarındaki birinci katman kan dolaşımın sağlandığı bölümdür.
Aort damar yırtılmalarında; kan birinci katmandan bir yol bularak sızın ikinci katmana ulaşır ve katmanların birbirinden ayrılmasına sebep olur. Kanın akımın hızlanması ise en sonda bulunan katmanın yırtılmasına neden olabilmektedir. Aort damarında oluşan yırtılmalar genel olarak hastanın hayatını kaybetmesiyle sonuçlanmaktadır. Bu soruna maruz kalan hastaların büyük çoğunluğu ortalama olarak kırk sekiz saatte yaşamını yitirmektedir.
Bazı durumlarda aort damar yırtılmaları herhangi bir belirti göstermeden oldukça sinsi bir şekilde damarların genişlemesi sonucu iş kısmın birden bire yırtılmasıyla ortaya çıkabilmektedir. Bilhassa yüksek tansiyon sorunu olan hastaların bu sorunla karşı karşıya kalma riski oldukça yüksek olmaktadır. Her yaşta yaşanma ihtimali olan bu sorun nadir olsa da bilhassa ilerleyen yaşlarda daha çok rastlanılan bir sağlık sorunu olmaktadır. Erkeklerin soruna yakalanma riskinin daha fazla olduğu konusu da dikkat çekici olmaktadır. Hamile bayanlarda bilhassa gebelik sürecinin son üç ayında karşılaşılma olasılığı bulunmaktadır. Aort damar yırtılmasının en yaygın belirtilerinden bazılarını şu şekilde sıralayabiliriz:
Aort damar yırtılmalarının en sık rastlanılan belirtisi; yırtılan bölgede yaşanan şiddetli ağrılardır. Bu ağrılar sanki bıçak sokuyormuş şeklinde olmaktadır. Ağrılar göğüs bölgesine veya sırt bölgesine aynı şiddetle yayılmaktadır.
Yırtılan bölümde oluşan ağrılar anında yayılma gösterir. Bu keskin ağrılar; göğüs bölgesinde, sırt kısmında, dişlerde çene ve kollarda da kendini göstermeye başlar
Aşırı ve soğuk terlemeler
Hasta ölüm korkusuna kapılır
Kalp atımlarında yükselme oluşur
Hasta nefes alıp vermede zorlanır
Solunum yetmezliği meydana gelir.
Görmede sorunlar oluşmaya başlar
Baygınlık durumu gündeme gelir
Kısmı veya bütün vücudu kapsayan felçler ortaya çıkar
Hasta konuşmada zorluk çeker
Mide bulantısı ve kusma oluşmaya başlar
Aort damar yırtılmalarını en önemli nedenleri arasında yüksek tansiyon sorunları yer almaktadır. Dünya genelikle oldukça seyrek karşılaşılan ve ölüm riski oldukça fazla bulunan bu sağlık problemi genellikle sigara, alkol veya kokain gibi maddeleri kullananlarda daha sık rastlanılmaktadır.Kadınlarda rastlanılan bu sorunun neredeyse üçte biri hamileliklerin son dönemlerine denk gelmektedir.
Aort damar yırtılmaları erkeklerde daha sık rastlanılan bir sorun olmaktadır. Özellikle atmış ile seksen yaş arasındaki kişilerde daha sık rastlanılmaktadır. Bunun yanında yüzyılımızın en tehlikeli rahatsızlıklarından biri olan aort damar yırtılmasının en yaygın şekilde karşılaşılan nedenlerine şu şekilde örnekler verebiliriz:
İlerleyen yaş faktörüne bağlı olarak kırklı yaş üzerinde olanlarda rastlanılmaktadır
Damarlardaki iç basınçta görülen artışlar
Aort damarlarında olan gelişim bozuklukları
Damardaki katman sayısındaki farklar; normal bir insanda üç olan katman bazı insanlarda iki olabilmektedir.
Geçmişinde aort damarıyla ilgili herhangi bir cerrahi müdahale geçirmesi
Bağ dokusunda meydana gelen rahatsızlıklar
Genetik olarak damar rahatsızlıkları geçmişleri
Hareketten uzak bir yaşam tarzı
Hastanın geçmişinde damar sorunları olmuşsa; bazı durumlarda öksürme ya da ıkınmalar bile damar yırtılma nedenleri oluşturabilmektedir.
Aniden ortaya çıkan travmalar veya yaralanmalar
Gebelik dönemlerinde son üç ay risk taşımaktadır.
Daha önce damar ameliyatı yaşanmış olması
Kardiyolojik sistem rahatsızlıkları
Kanla ilgili yaşanan sorunlar
Sağlıksız bir hayat tarzı
Aort damar yırtılmaları sırasında gereken teşhisin anında konulup gerekli olan müdahalenin büyük bir hızla yapılması hasta sağlığı açısından büyük önem taşımaktadır. Bu sağlık problemin ayırt edilmesi ve tanının hemen konulması oldukça önemlidir.
Tanısı genel olarak acil servisinde yapılan muayene sonrasında konulan bu sorun karşısında emin olmak için Transözefajinal ekokardiyografi, BT veya MR gibi tetkikler alınır. Bu rahatsızlıkta oluşan belirtiler diğer damar veya kardiyolojik sistem rahatsızlıklarına oldukça benzer olması sebebiyle tanının konması büyük bir dikkat gerektirir. Bu nedenle acile gelen hastalarda şiddetli bir şekilde göğüs ağrısı bulunması durumunda direk olarak aort damar yırtılmaları konusu gündeme gelip ona göre tetkik ve tedavinin bir an önce zaman yitirmeden yapılması gerekmektedir.
Aort damar yırtılmalarında yırtılan damarın zaman yitirmeden acil bir şekilde yapılacak olan cerrahi müdahale ile değiştirilmesi gerekmektedir. Burada yapılan değişim suni veya yapay bir damar aracılığıyla gerçekleştirilmektedir. Zamanında yapılan acil müdahaleler hayati açıdan önem kazanmaktadır.
Aort damarı yırtılmış olan hasta zaman kaybetmeden ameliyata alınmalıdır. Ameliyat sırasında hastaya aralıksız olarak kan verilmesi önemli bir ayrıntı olmaktadır. Bu nedenle bu tür vakalarda kan tedariki büyük önem taşımaktadır.
Meydana gelen bazı yırtılmaların derecesine göre eğer henüz damarda patlama meydana gelmemişse, kasık bölgesinden anjiyografi tekniğiyle girilerek; sorunlu olan alana stent takılıp patlaması engellenebilir. Aort yırtılması ameliyatlarından başarılı bir şekilde çıkan hastaların senede iki kere düzenli olarak kontrol yaptırmaları gerekmektedir.