03.10.2015 04:12 | Baxış sayı: 906
Anadolu’da, benim doğduğum topraklarda 8 asır önce yaşamış, sözü dosdoğru söylemiş ulu bir şairin yalın, fakat okyanus gibi engin bir deyişi bu...
Diyebiliriz ki, burada, Kazan’da bulunuşumuz, bu tek satırlık sözün icabı...
Tanış olmak, birbirimizi bilmek...Kendimizi bildikten sonra, yakınlarımızı bilmek ve tanımak, sonra biliş halkasını genişletmek...Ucu sonsuza kadar giden bir tanışıklık ve bilme...
Kazan’la, bu çok çileler çekmiş, büyük badireler atlatmış, güngörmüş güzel şehirle tanışmak; onun yüzlerce yıllık şiir sesini duymak ve bugüne gelen şairlerini yakından tanımak...
Bunun için üç beş gün yetmez belki...Her işin bir başlangıcı vardır. O başlangıç için buradayız...
Bu şiir şöleninin hazırlıkları sürerken, kime Kazan’dan bahsetsek, hiç garipsemedi, coğrafî bir uzaklık asla akla gelmedi. Dede Korkut hikâyelerinden birinin kahramanı Salur Kazan’ın şehri diye düşünüldü her halde. Hele bir Ankara’lı, ki ben de öyleyim, kendini Kazanlı sayabilir... Çünkü Kazan Türkiye’nin başkalası Ankara’da bir ilçe. Biz istediğimiz anda Ankara’nın neresinde olursak olalım, yarım saatte Kazan’a gidebiliriz. Buraya gelmeden bir hayli yolum düştü Kazan’a...Ankara’nın Kazan’ı, Ova çayının kenarında kurulmuş küçük bir yerleşme idi, şimdi sanayi şehri oldu. “Türkiye’nin uçak fabrikası Kazan’da” desem, ne demek istediğim anlaşılır her halde...
Ve ben bir Kazan’dan başka bir Kazan’a geldim...Dönüşüm de Kazan’a olacak!
Dilimizin şiir şölenlerinin 11.sini Kazan’da, bu köklü medeniyet merkezimizde icra edeceğiz... Şiir kervanımız, adıyla anılan devleti kuran Osman Bey’in rüyası Bursa’dan 23 sene önce çıktı yola, oradan Türkistan bozkırlarına yöneldik. Almatı’da, Aşgabad’da mola verdik. Sonra bir hayli güneyde, Kıbrıs’ta Girne’ye kondu şiir kuşumuz. Ardından Avrupa’nın parlamento başkenti Strazburg şehrinde durakladık. Hep bir gün Kazan’a gelmeyi düşündük. Bu arada arkadaşlarımız Kazan’da yapılacak bir şölen için hayli çaba sarfettiler... Demek ki, zamanı değilmiş. Fakat çok yaklaştık, 10 yıl önce Kırım’da, Akmescid’de 6. şiir şölenini geçirdik. Bağçesaray’a uğrak verdik, İsmail Gaspıralı’nın divanında durduk, o büyük ruha rahmetler okuduk. Daha sonra büyük bir şairimizin, Yahya Kemal’in memleketi Üsküb’de konakladık. Sonra Bakü’ye uğradık ve ardından Balkanlar’da Prizren’de şairlerimizle beraber olduk. Nihayet müslüman geçmişimizin doğu coğrafyasına, Kırgızistan’a, Bişkek’e vardık. Manas’ın ülkesinden destanlar devşirdik ve şimdi Kazan’dayız. Dilimizin kuzey sınırlarında, Müslüman geçmişimizin bin yılı aşan batısında...
Kazan şairler ülkesi...Bu şölenin büyük ödüllerinden biri Kazan’ın ünlü şairi Abdullah Tukay adına veriliyor. Tukay bizim Kazan’dan en çok duyduğumuz, bildiğimiz şair. Onun şiirlerini okuyunca çok tanıdık geldi bana. Sanki Türkiye’deki çağdaşları olan Namık Kemal’i, Mehmed Âkif’i okuyormuşum gibi:
Kaçan sun, iy fekıyr millet, beharın!
Kaçan kiter kiçin, kilir neharın?
Kilir melle kabirge min sörilgeç,
Kıyamet könde min ülip tirilgeç?
Ne zaman ey fakir millet baharın/ Ne zaman gider gecen, gelir gündüzün/ Gelir mi ben kabre düşünce/ Kıyamet gününde ben ölüp dirilince...
Bu mısraları okuyunca, Abdullah Tukay’ın bu dünyaya erken vedasının, 27 yaşında ölümünün sırrını anlar gibi oldum...
Bizim dilimizden düşmeyen şu mısralarda sanki Mehmed Âkif, Tukay’a sesleniyor...
Tukay’la Mehmed Âkif 20. yüzyılda aynı duyguları dile getirdiği gibi, sözün başında ismini zikrettiğimiz Yunus Emre ile Kul Şerif de asırlar önce aynı hissiyatı söylüyor:
İy künil, bil bağlama, kübni kiçürgen dünyadır,
Bu ülim şirbetin halıkga içürgen dünyadır.
Yunus’la Kul Şerif’i birlikte anmak, hem de Kazan’da... Aynı zamanda bir devlet adamı, ilim adamı Kul Şerif. Yarın, yani iki ekim, oktabır 1552’de bu dünyaya veda eden Kul Şerif’in şehadetinin 563. yıldönümü... Ben derim ki, belki de o şairi, o âlimi, o şehidi yâd için günü gününe buradayız..
İstanbul’la Kazan modernleşme tarihimizin iki büyük medeniyet merkezi. Biz “yenileşme” veya “teceddüt” derken, siz “ceditçilik” dediniz. 19. asrın başında faaliyete geçen Kazan basmahanelerinde hem Türkistan’ın ilim ve edebiyat eserleri, hem Anadolu ve Osmanlı sahasının ilim ve edebiyat eserleri çoğaltıldı. Coğrafyalar aşan hikâyelerimiz ve kahramanlarımız oldu. Asırlardır bizi güldürürken düşündüren Nasreddin Hoca, Kazan’a 19. asırda Nasreddin Efendi olarak geldi ve aynı tesiri uyandırdı. Müşterek edebiyatçılarımız, fikir adamlarımız, ilim adamlarımız ufuklarımızı açtı. Ünlü Kazan’lı yazar Fatih Kerimi, aynı zamanda bir İstanbul yazarı olarak bilinir. Hayatını Türkiye’de tamamlayan Yusuf Akçura Tataristan’da doğdu, Üç Tarz-ı Siyaset isimli meşhur eserini bu şehirde kaleme aldı. Fakat kitap Mısır’da, Kahire’de yayınlandı. En fazla nerede okundu derseniz, cevabı “İstanbul” olmalıdır.
Coğrafyalar aşan, sınır tanımayan bir düşünce ve edebiyat varlığından söz ediyoruz. Gerçekten yüz yıl önce böyle bir dünyada yaşıyorduk. Gaspıralı İsmail Kırım’ın Bahçesaray şehrinde Tercüman’ı yayınlıyor, bütün dünyamızın tercümanı oluyordu. Dilde, fikirde, işte birliğe çok yaklaşmıştık. Kazan’da, Kahire’de, Tiflis’te, Bakü’de, Tebriz’de, Taşkent’te... basılan kitaplar şehirler, ülkeler dolaşıyordu. Mehmed Âkif’in İstanbul’da yayınladığı Sebilürreşad dergisi, Kazan’da, Taşkent’te, Buhara’da okunuyordu...Kazan’da ilim tahsil eden Türkistanlılar az değildi, İstanbul’da okuyan Tatar aydınları da bir hayli idi. Kazan’dan İstanbul’a gelenler olduğu gibi, İstanbul’dan Kazan’a gelenler de vardı...
Bizim, bir zamanlar ateşle konuşan, selle konuşan, İtil’le, Tuna’yla, Nil’le konuşan şairlerimiz vardı...
İtille, Tuna’yla, Nil’le konuşurdum...(Arif Nihat Asya)
En hızlı ulaştırma aracının tiren olduğu ve süratinin 50-60 kilometreyi geçmediği bir dünyadan söz ediyoruz...Telgrafın yeni yaygınlaşmaya başladığı, telefonun başlangıç halinde olduğu bir dünyadan...
Bugünün olağanüstü ulaştırma imkânları, anı anına dünyanın her tarafıyla iletişim kurmamızı sağlayan günümüzün haberleşme vasıtaları bizi daha yakınlaştırmalı değil miydi?
Her halde Kazan şiir şöleni vesilesiyle bu konular üzerinde düşünmeye, konuşmaya vaktimiz olacak...
Dilimizin Kıpçak sahası Tataristan’dan Mısır’a engin bir deniz gibi... Binlerce yıllık dil ve kültür mirasının bugünkü kahramanları, Tatar şairleri, edebiyatçıları; onları saygıyla, muhabbetle selâmlıyorum...Bugün var olmak, dünden ayrı değil. Siz önemli bir insanlık mirasının, güçlü bir dil ve edebiyat varlığının bugünkü temsilcilerisiniz.
Bugün dünya, insanlığın binlerce yıllık tarihî mirasını korumak için büyük meblağlar harcıyor... Binlerce yıl öncenin günlük eşyaları, sanat eserleri, mimari mirası bir şekilde korunuyor. Dil ve debiyat mirasının korunması da aynı derecede, hatta daha da önemlidir. Bugün burada bulunuşumuz bu mirasın Kazan’da korunduğuna, dahası yaşatıldığına şahitlik etmek içindir.
İnsanlık âlemi artık dünyanın bitki örtüsünü, canlı varlıklarını, taşını toprağını, tabiatını korumak için de ciddi çabalar gösteriyor. Dünya bunlarla birlikte, insan unsurunun bütün çeşitliliği ile var olması sayesinde güzel bir dünya olabilir.
Bu gün güzel bir vesile ile burada bulunan ve dünyanın dört bucağından gelen şairlerimiz, yazarlarımız, böye bir dünyanın var olabilmesi için her türlü sıkıntıya katlanan, ölümü göze alan bir topluluğun bugünkü varisleridir...
Tatarlar bu coğrafyanın kendine mahsus lâlelerini, güllerini, menekşelerini/milovşalarını, sümbüllerini ve bilcümle çiçeklerini, böçeklerini, ağaçlarını bitkilerini, kokularını, renklerini, seslerini yaşatmak için yüzyıllar boyunca mücadele ettiler...Onlar bu coğrafyada var olduğu için bu toprakların zengin tabii varlığı bütün ihtişamı ile ayakta kaldı.
Tarih boyunca Kazan bizdeydi, biz Kazandaydık...Burada adına büyük ödül vereceğimiz şair Muhibbi, yani Kanuni Sultan Süleyman’ın başveziri Koca Mehmet Paşa 16. asırda Don ve İtil nehirlerinin bir kanalla birleştirilmesi için harekete geçti. Bu, coğrafyaları ve burada yaşayan halkları birleştirme projesi idi.
Kazan’nın yetiştirdiği âlimler, fikir adamları, mürşidler...Türkiye’nin tarihinde hep hayırla yâd edilir. 20. yüzyılın başındaki hercümerc, çok sayıda Kazanlı, Tatar ilim ve fikir adamının ülkemize gelmesine yol açtı. Onlar olmasa, ilim hayatımız, fikir hayatımız ve hatta manevî hayatımız eksik kalırdı. Onlardan sadece bazılarının ismini zikredebileceğim: Şehabeddin Mercanî, Abdürreşid İbrahim, Musa Carullah Bigi, Ayaz İshakî İdilli, Yusuf Akçura, Sadri Maksudî Arsal, Abdullah Battal Taymas, Halim Sabit Şibay, Hamit Zübeyr Koşay, Reşit Rahmeti Arat, Akdes Nimet Kurat, Saadet Çağatay, Zakir Kadiri Ugan, Ahmet Temir...
Türkiye bütün türki halkların birinci vatanı değilse, ikinci vatanı. Elbette çeşitli sebeplerle Türkiye’ye gelen çok sayıda Tatar var. Bunlar içinde yaptıkları işin tabiatı icabı ismi öne çıkmayan büyük şahsiyetler de var. Bir tanesinden birkaç cümle ile söz etmeden geçemeyeceğim:
20. yüzyıl Türkiyesi’nin en büyük fikir adamı, filozofu, Nureddin Topçu, mürşidi Abdülaziz Efendi’yi şöyle anlatıyor: “Onun bende şimdi muamma olan son bakışında melek masumluğu ile ilahî bir emir birleşmiş gibiydi. Hicab ile ihtarın bir bakışta böyle birleştiğini görmemiştim.”
Büyük maneviyat önderi Abdülaziz Bekkine,1895’te İstanbul’da doğmuş, ama ailesi 1880’de Kazan’dan göçmüş. 1908’de Kazan’a dönüyorlar. Bolşevik ihtilalinden sonra annesi ve babası vefat etmiş olan Abdülaziz Efendi İstanbul’a geliyor. 1937’de Fatih Zeyrek’te Çivizade Ümmü Gülsüm camiine imam oluyor ve buradaki görevine vefatına kadar devam ediyor.... Gümüşhanevi dergâhının Mustafa Feyzi Efendi’den sonraki şeyhi Serez’li Hasib Efendi’nin 1949’da vefatı üzerine, irşad vazifesi ona geçiyor ve 1952’de vefat ediyor. Bu ruh mimarının kısa hayatında kazandığı gönüller sayısız…
Bu sene vefatının 40. yılı olan ve felsefe literatürüne “İsyan ahlâkı” kavramını armağan eden büyük fikir adamımız Nureddin Topçu onlardan biri…
Bütün ismi geçen ve geçmeyen, ülkeler ve halkların müşterekliğini bize hayatlarıyla ısbat eden büyüklerimizi rahmetle yad ediyoruz...
Aziz dostlar, dünyanın dört bucağından 11. şiir şölenimizi teşrif eden kıymetli şairler ve edebiyat adamları…
Kültür gelenektir, kurumlaşmadır. Türkçenin Uluslararası Şiir Şöleni 23 yıldır yapılıyor ve Kazan’da 11. defa bir araya geliyoruz. Allah’a hamdolsun ki, sınırlar aşan bir gelenek oluşturduk. Uzak çağrafyalardaki kardeşleri bir araya getirdik.
Türk dünyasının bütün renkleri, sesleri, tadları, kokuları, hüzünleri heyecanları, ümitleri... bu birkaç günlük şiir şöleni vesilesiyle bir araya geliyor, o geniş coğrafyaların enginliğini, köklü tarihin ihtişamını bir daha hatırlatıyor. Bu şölenler bizim için hafıza tazelemesi…Geçmişten bugüne getirebildiğimiz güçlü edebiyat mirasımızı geleceğe taşımanın zeminlerinden biri, hatta rakipsiz birincisi şiir şölenlerimiz…Her şölenin uynadırdığı heyecan sonlara doğru bir sonraki şölenin heyecanını selâmlıyor. Bakalım iki yıl sonra hangi medeniyet merkezimizde 12. şölenimizi icra edeceğiz?
Türkçenin Uluslararası Şiir şölenleri, Türkiye Yazarlar Birliği’nin oluşturduğu Şölen Daimi Heyet’i tarafından tasarlanıyor ve uygulanıyor. Bu faaliyetin ortaya çıkmasında onların gayreti, emeği büyük. Hepsine teşekkürlerimi sunuyorum. Elbette Kazan şöleni, ev sahibimiz Tataristan Yazarlar Birliği’nin, onun değerli başkanının ve yöneticilerinin ilgi ve gayretleriyle yapılabiliyor. Onlara da şükranlarımı sunuyorum. Kazan’da Türkiye Cumhuriyeti’nin temsilcisi Başkonsolosumuz ve görevlilerimiz de bu şölenin gerçekleştirilmesi için feragatla çalıştılar ve desteklerini esirgemediler. Onların ilgilerini, desteklerini de burada saygıyla anıyorum.
İnşaallah bir sonraki şölende buluşmak ümidiyle…
Bu şölende çok şiirler okunacak. Her şair kendi şiirini seslendirecek. Bu gerçek bir güzellik. Şairlerimizden izin alarak ilk şiiri ben okuyacağım. Şiir bana ait değil, bu şölende adına ödül verilen Muhibbi’ye, 16. yüzyılın büyük Osmanlı hükümdarı “Muhteşem” Süleymana ait. Başta bir gönül sultanından, Yunus Emre’den iki mısra okumuştum, şimdi bir dünya sultanına ait bir beyit sunuyorum:
Kılıcın efendisi Sultan Süleyman, kalemin de efendisi olarak 5 yüz yıl sonra da dilimizden düşmüyor!
TÜRKÇE’NİN 11. ULUSLARARASI ŞİİR ŞÖLENİ KAZAN’DA BAŞLADI
Türkiye Yazarlar Birliği (TYB) tarafından ilki 1992 yılında Bursa’da yapılan “Türkçe’nin Uluslararası Şiir Şölen”lerinin on birincisi, Tataristan’ın başkenti Kazan’da başladı.
Türkçe’nin 11. Uluslararası Şiir Şöleni Kazan’da başladı
4 Ekim 2015’e kadar Kazan’da devam edecek şölene Türkiye’den, Türk cumhuriyetlerinden ve dünyanın çeşitli ülkelerinden yüzün üzerinde şair katılıyor. Kazan Kerim Tincurin Tiyatrosu’nda başlayan programda ilk olarak Tataristan Yazarlar Birliği Başkanı Rafis Kurbanov açış konuşması yaptı. Kurbanov, Türk dünyasının şairlerini Kazan’da ağırlamaktan duyduğu memnuniyeti dile getirerek, şölenin Türk dünyası yazarlarının tanışmasına ve kaynaşmasına vesile olacağını söyledi. Daha sonra sırasıyla TYB Onursal Başkanı D. Mehmet Doğan, Altay Cumhuriyeti Parlamento Başkanı İvan Belekov, TC Kazan Başkonsolosu Turhan Dilmaç, Tataristanlı şair ve Cumhuriyet Devlet Konseyi Mşlletvekili Razil Valkev, Tataristan Kültür Bakan Yardımcısı Güzel Niğmatullina, Kazan Federal Üniversitesi Filoloji Enstitüsü Müdürü Radif Zamaletdinov ver TYB Genel Başkanı Prof. Dr. Hicabi Kırlangıç birer konuşma yaptılar.
TYB Onursal Başkanı D.Mehmet Doğan, konuşmasında Türkiye’nin bütün Türki halkların birinci vatanı değilse de, ikinci vatanı olduğunu vurguladı. Doğan, “Türk dünyasının bütün renkleri, sesleri, tadları, kokuları, hüzünleri heyecanları, ümitleri... Bu birkaç günlük şiir şöleni vesilesiyle bir araya geliyor, o geniş coğrafyaların enginliğini, köklü tarihin ihtişamını bir daha hatırlatıyor. Bu şölenler bizim için hafıza tazelemesi… Geçmişten bugüne getirebildiğimiz güçlü edebiyat mirasımızı geleceğe taşımanın zeminlerinden biri, hatta rakipsiz birincisi şiir şölenlerimiz… Her şölenin uyandırdığı heyecan sonlara doğru bir sonraki şölenin heyecanını selâmlıyor. Bakalım iki yıl sonra hangi medeniyet merkezimizde 12. şölenimizi icra edeceğiz?” dedi. TYB Başkanı Hicabi Kırlangıç da “Şiir bizi buluşturdu. Böylesi bir buluşma için şiirden güzel bir bahane olamazdı. 23 yıl önce başlayan şölenimizin başlaması önemliydi, ama devam etmesi de çok önemli. Bunun sağlanmasında en büyük katkı şairlerimizindir. Onlar başta olmak üzere tüm emeği geçenler teşekkür ediyorum” diye konuştu.
ŞİİR ATOLYELERİ DÜZENLENECEK
Konuşmaların ardından Tatar Milli Müziği konseri verildi. Programın açılış konferansını ise Prof. Dr. A.Yavuz Akpınar, “Türkiye Tataristan Edebî-Fikrî İlişkileri” başlığı altında gerçekleştirdi. Daha sonra Abdullah Tukay Şiir Faslı’nda dünyanın dört bir yanından şölene gelen şairler şiirlerini seslendirdiler. Kazan şöleninde Tataristan’ın ünlü şairi Abdullah Tukay, Başkurdistanlı şair Remi Garipov ve Muhibbi Mahlasıyla şiir yazan Kanunî Sultan Süleyman adına büyük ödüller verilecek. Şölen boyunca konferanslar, konserler yanında şiir atölyelerinde şairler şiirle ilgili çeşitli konularda görüşlerini ortaya koyacak.
Türkiye dışından katılanlar ise: Karaçay: Muraddin Ölmezov, Çuvaşistan: Liudmila Nikolaeva, Başkurdistan: Gulnara Halfitdinova, Fanil Bulyakov, Selavat Abüzer, Hismet Yuldaşev, Ethem Gumer, Tamara İskenderiya, Altay: Brontoi Bedyurov, Kırım: Rustem Calilov, Azerbaycan: Əkbər Qoşalı, Faiq Balabəyli, Kazakistan: Dauren Kassenov , Tanagoz Ilyassova , Jayşıbay Galim, Kosova: Taner Güçlütürk, Hollanda: Zekiye Doğan, İran: Esmaeil Bahrami Aghjenziveh, Mohammad Jafari Fard, Irak: Mustafa Ziya, Almanya: Gülnihal Ölçüm, Tuva-Hakas Cumhuriyeti: Eduard Micit, Kırgızistan: Narsulu Gurgubai, Altynbek Ismailov, Özbekistan: Fahriddin Nizamov, Azam Abidov, Hakasya: Timur Davletov, Kumuk: Bagautdin Samadov, Gürcistan: Akif Xansultanlı, Dağıstan: Issa Kapaev, Aynara Tolubaeva Makedonya: Mehmed Arif.
ŞİİR ŞÖLENİNDE 2. GÜN PROGRAMI
Türkiye Yazarlar Birliği (TYB) tarafından ilki 1992 yılında Bursa’da yapılan “Türkçe’nin Uluslararası Şiir Şölen”lerinin on birincisi, Tataristan’ın başkenti Kazan’da devam ediyor.
Türkçe'nin 11. Uluslararası Şiir Şöleninde ilk gün programı tamamlandı.
Bugün (2 Ekim Perşembe) 09.00'da başlayacak 2. gün programı Tataristan Yazarlar Birliği Abdullah Tukay Toplantı Salonunda Remi Garipov, Reşit Rahmeti Arat ve Muhibbî (Kanuni Sultan Süleyman) Şiir fasıllarının ardından Şehir Gezisi ile devam edecek.
18.00'da T.C. Kazan Başkonsolosluğu Toplantı Salonunda Mehmet Âkif Ersoy Şiir Faslının ardından Kazan Başkonsolosluğu kabul resmi gerçekleştirilecek.
2. gün programında Şiir Fasıllarının yanında Tataristan Yazarlar Bİrliği toplantı salonlarında Atölye çalışmaları yapılacak. 13.00-16.00 saatlerinde yapılacak çalışmaların konuları şöyle: Şiirde Millîlik veya Gelenek, Evrensellik veya Yenilik Kriterleri, Şiirin Kültürel, Sosyal ve Metafizik Değerlerle İlişkisi, - Modernleşme Süreci ve Dildeki Değişimlerin Şiire Yansıması ve Tatar Edebiyatı ve Şiirinin Niteliği ve Eğilimleri.
Tataristan Yazarlar Birliği Abdullah Tukay Toplantı Salonu:
09.00-11.30 Remi Garipov Şiir Faslı
13.00-14.30 Reşit Rahmeti Arat Şiir Faslı
15.00-16.00 Muhibbî (Kanuni Sultan Süleyman) Şiir faslı
16.00-18.00 2.Şehir Gezisi
T.C. Kazan Başkonsolosluğu Toplantı Salonu:
18.00-19.00 Mehmet Âkif Ersoy Şiir Faslı
19.00-21.00 Kazan Başkonsolosluğu kabul resmi
Tataristan Yazarlar Birliği Toplantı Salonları:
- Şiirde Millîlik veya Gelenek-Evrensellik veya Yenilik Kriterleri
-Şiirin Kültürel, Sosyal ve Metafizik Değerlerle İlişkisi
- Modernleşme Süreci ve Dildeki Değişimlerin Şiire Yansıması
Musa Celil Salonu
- Tatar Edebiyatı ve Şiirinin Niteliği ve Eğilimleri
Hesen Tufan Salonu.