Ekonomik şokta firmaların yüzde 68.8'i zam yapıyor - Son Dakika Ekonomi Haberleri
Hürriyet>Ekonomi>Ekonomik şokta firmaların yüzde 68.8'i zam yapıyor
Ekonomik şokta firmaların yüzde 68.8'i zam yapıyor
09 Ağustos 2006 - 09:37Son Güncelleme : 09 Ağustos 2006 - 09:37
Merkez Bankası, açık enflasyon hedeflemesi rejimine geçmesiyle, eldeki bilgi setinin güçlendirilmesi ve aktarım mekanizmasının daha iyi anlaşılmasına yönelik olarak firmaların fiyatlama davranışlarını mercek altına aldı. Merkez Bankası uzmanlarının yaptığı ankete göre, fiyatlamada firmaların yüzde 88.1’i zamana, yüzde 11.9’u duruma bağlı politikaları tercih ediyor. Ancak ekonomide bir şok meydana gelmesi durumunda firmaların yüzde 68.8’i fiyatlarını hemen gözden geçirirken, yüzde 31.2’si ise normal zamanı bekliyor. Firmaların son 12 ayda 12 defa fiyatlarını gözden geçirdiği ve bunların 4’ünün fiyat değişimiyle sonuçlandığı belirlendi.
Merkez Bankası uzmanları Ercan Karadaş, Defne Mutluer, Yasemin Barlas Özer ve Cevriye Aysoy tarafından özel imalat sanayi sektöründeki 999 firmaya uygulanan ve firmaların fiyatlama politikalarının incelendiği “Firmaların Fiyatlama Davranışı Anketi” sonuçları açıklandı. Buna göre, firmaların fiyatlarını gözden geçirirken normal zamanlarda ağırlıklı olarak zamana bağlı bir politika izledikleri ettikleri ve zaman aralığı olarak ise aylık gözden geçirmelerin öne çıktığı belirlendi.
“MALİYET, FİYAT DÜŞÜRMEYE DEĞİL ARTIRMAYA ETKİLİ”
Rapora göre, maliyet ve talep şoklarının fiyatlar üzerindeki etkileri asimetrik bir yapı gösteriyor. Maliyet değişimleri fiyatları düşürmeye kıyasla artırmada daha etkili. Talepte ise tersi bir durum olduğu belirtilen raporda, böyle bir sonucun ortaya çıkması, enflasyonist bir ortamda karşılaşılan şoklar sonrası fiyatları değiştirmenin getirisinin, değiştirmemenin sağlayacağı yarara kıyasla daha fazla olmasıyla açıklandı.
EN BÜYÜK FAALİYET GİDERİ İTHAL HAMMADDE
Firmaların esas faaliyet giderlerinin kompozisyonu bakımından en yüksek payın ortalama yüzde 36.1’le ithal hammadde ve malzeme giderlerine ait olduğu belirlendi. Yerli hammadde ve malzeme giderleriyse esas faaliyet giderlerinin ortalama yüzde 32.6’sını oluşturuyor. Toplam işgücü giderleri yüzde 11.6, elektrik, doğalgaz ve su giderleri yüzde 6.6, diğer giderler ise yüzde 13.1’lik bir pay oluşturuyor.
Firmaların esas faaliyet giderleri için yaptıkları ödemelerin yüzde 55.6’sının YTL, yüzde 25.4’nün dolar, yüzde 17.9’nun Euro ve geriye kalan yüzde 1.1’nin diğer dövizler cinsinden yapıldığı belirlendi.
Ankete yanıt veren firmaların yüzde 91.4’ü 2004 yılında ihracat yaptıklarını açıkladı. Söz konusu ihracatın ortalama yüzde 49.3’ünün dolar, yüzde 46.8’inin Euro ve yüzde 4’ünün ise diğer dövizler cinsinden yapıldığı belirlendi.
PAZAR PAYI VE KONUMU FİYATLAMAYI ETKİLİYOR
Raporda, firmanın pazar payı ve pazardaki konumu firmaların fiyatlama politikaları üzerinde etkili olan diğer başlıca unsurlar olarak sıralandı. Buna göre, imalat sanayi genelinde firmalar yurt içinde yaklaşık 6 firmayla rekabet halinde olduklarını açıkladılar. Makine ve teçhizat sanayiyle kağıt hamuru, kağıt, kağıt ürünleriyle yayım ve basım sanayi sektörlerinde rekabet edilen firma sayısı en düşük düzeyde olurken, deri ve deri ürünleri sanayi, kimya sanayi, metal ana sanayi ve işlenmiş metal ürünleri üretimiyle ulaşım araçları sanayi sektörlerinde rekabet edilen firma sayısının 10’la en yüksek düzeyde olduğu belirlendi. İmalat sanayi ortalamasına bakıldığında, firmalar yurt içindeki pazar paylarını yaklaşık olarak yüzde 22.5 olarak belirttiler.
EKONOMİDEKİ ŞOK FİYATLAMA POLİTİKASINI ETKİLİYOR
Firmaların yüzde 31.2’si zamana, yüzde 11.9’u duruma ve yüzde 56.9’u ise hem zamana hem de duruma bağlı politikaları tercih ediyor. Başka bir deyişle, normal zamanlarda firmaların yüzde 88.1’i zamana, yüzde 11.9’u duruma bağlı politikada değişikliğe gidiyor. Ancak ekonomide bir şok meydana gelmesi durumunda normal zamanlarda firmaların yüzde 31.2’si zamana, yüzde 68.8’i duruma bağlı politikada değişiklik oluyor.
Ankete katılan firmaların yüzde 78.9’u fiyatlarını aylık ya da daha sık gözden geçirdiğini açıkladı. Gelişmiş ülkelerde ise enflasyonun düşük olmasına bağlı olarak fiyatların daha seyrek gözden geçirildiğine işaret edilen rapora göre, genellikle tüm sektörlerde aylık gözden geçirme politikası uygulanırken, deri ve deri ürünleri sanayi sektöründe ana ürün fiyatını gözden geçirmenin üç ayda bir ya da daha uzun aralıklarla yapıldığı, uluslararası emtia fiyatlarına duyarlı olan metal ana sanayi ve işlenmiş metal ürünleri üretimi sektöründe ise gözden geçirme zaman aralığının haftalık veya günlük frekansa kadar indiği belirlendi.
SON 12 AYDA 12 GÖZDEN GEÇİRME, 4 FİYAT DEĞİŞİKLİĞİ
İmalat sanayindeki firmaların fiyatları yaklaşık 12 defa gözden geçirdiği ve bu gözden geçirmelerin 4’ünün fiyat değişikliğiyle sonuçlandığı belirlendi. Gözden geçirme sıklığının yüksek olması, fiyat katılıklarının fiyat ayarlama sürecinin ilk aşamasında ortaya çıkmadığının bir göstergesi olarak yorumlandı. Bu sonuca ilişkin olarak “Belirgin bir düşme eğiliminde olmasına karşın, anketin yapıldığı dönemde enflasyon oranının yine de yüksek olmasının ve geçmişteki yüksek enflasyon tecrübesinin hala hafızalarda canlı olmasının gözden geçirmelerin sıklığını açıklamada yeterli olduğu düşünülmektedir” değerlendirmesinde bulunuldu.
Ürün fiyatlarını belirlemede rakip firmaları göz önüne alarak yapılan fiyatlamanın ve değişken kar marjı uygulamasının en yaygın uygulamalar olduğu görüldü. Bu durum,
firmaların ürün fiyatları üzerinde belli bir söz hakkının olduğunu göstermesi açısından tam rekabetçi piyasadan sapmayı gösterdiği şeklinde değerlendirildi. Maliyet ve döviz kurlarındaki değişimlerin fiyatları düşürmeye kıyasla artırmada daha etkili olduğu ortaya çıktı.
Talep, maliyet ve döviz kurlarındaki aşağı ve yukarı yönlü şokların simetrik olarak 30 günlük bir gecikmeyle fiyatlara yansıması, ayrıca fiyat gözden geçirmelerinde de aylık frekansın öne çıkması, fiyat değişimlerinde aylık periyotlar itibarıyla karar almanın imalat sanayinde oldukça baskın bir davranış biçimi olduğunu gösteriyor. (ANKA)