raymond roussel; ölüm ve labirent - michel foucault
bu kitap, dünya edebiyatında tam anlamıyla ayrıksı bir yere sahip olan, edebiyatı dilin dille gerçekleştirdiği bir deney(im) olarak kurgulayan raymond roussel'in yapıtını çözümlemeye yönelik ilk girişim. foucault bu kitabında, felsefe ve sosyal bilimlerde çığır açan temel meselelerinden birini, dilin doğası ile dış dünya arasındaki, yani "kelimeler" ile "şeyler" arasındaki ilişkiyi ele alıyor. ama bu sefer diğer yapıtlarındaki gibi cinsellik, delilik, bilgi dolayımıyla değil, dilin varlığının kaçınılmaz olarak ortaya çıkardığı boşluktan seslenen bir edebiyatın içinden bakıyor. roussel'in yapıtı üzerinde bir meta-dil kuran, dilin doğasına, varlığına dair bir düşünceyi adeta bir ağ gibi ören foucault, raymond roussel'de edebiyatı bir estetik dışavurum biçiminden ziyade, bir deneyim alanı olarak; dilin varlığının soruşturulduğu bir düşünce deneyi olarak tasavvur ediyor. geleneksel edebiyat eleştirisi doğrultusunda bir yorum çalışması ya da şerh değil, çok farklı nitelikte bir edebiyat çözümlemesi yöntemi ortaya koyuyor. gerçekleştirdiği edebiyat deneyi(mi) aracılığıyla, dilin bizler için bir labirent inşa ettiğini, bu labirentten çıkmanın ancak ölümle mümkün olduğunu, hem yapıtları hem de kendi hayatı ve intiharıyla göstermiş olan roussel'den hareketle foucault, okuru "dil" denen çıkışsız labirente sokuyor. locus solus, az yazan, az bilinen, anlaşılmayan roussel'in türkçeye çevrilmiş tek kitabı. raymond roussel ise pek çok eseri türkçeye çevrilen foucault'nun nadir kitabı: gerçek ile kurmaca, hayat ile edebiyat arasındaki ayrımı ortadan kaldıran, dil ile ölüm arasında bir köprü kuran bir edebiyat deneyi(mi)ni okura da yaşatmaya girişen tekinsiz bir kitap. (kitap bilgileri babil.com'dan alınmıştır.)
foucault'dan, locus solus kitabıyla tanıdığımız roussel için saygı duruşu. eserin ikinci bölümünde yer alan 'bilardo masasının kenarları' kısmında okuduğumuz esrarlı metinler, eserin zorlayıcılığı karşısında ufak bir teşvik paketi olarak sunuluyor. *
bunlara karşılık, yazının ve dilin tekniği üzerine yoğunlaşılan sayfalara hakim olunabilmesi ve sağlaması yapılabilmesi, roussel'ın diğer eserlerinin çevirisine ihtiyaç duymamıza neden oluyor.
kelimelerin normalde mecaz denen harekete göre "kımıldamalarına" ve derinlerindeki özgürlüğü açığa çıkarmalarına imkan tanıyan o burkulmayı, o hafif dönüşü acımasız bir daireye çevirir roussel: kelimeleri sınırlayıcı bir yasanın gücüyle başlangıç noktalarına geri döndüren bir daireye.*¹
*¹raymond roussel: ölüm ve labirent, michel foucault
uranogee 12 Mar 2015 23:11
başlığın hala düzeltilmediği bu muhteşem eserde geçen esrarlı metinlerden biri de şudur;
''görülmelerine izin veren camın koruması altında, bu şeffaf ve donuk parantezin himayesinde, hayat ile ölüm sonsuza dek birbiri içinde, birbirine rağmen, oldukları gibi kalmak için iletişimde bulunabilir.''
uranogee 10 Haz 2015 01:30
''bu küçük sakarlık, basit bir jestteki bu küçük aksaklık, şeylerin dokusunu boydan boya yırtar.''
maskenin muğlak doğasını özetleyen işte budur, bu zorunlu açıklık: maskeyi takana görme olanağı verir (başkaları ve dünya maskelenmiş olmaktan çıkar onun için); böylece maskenin bıraktığı izlenimi görebilir (maskesi kendi gözleri için dolaylı olarak görünür hale gelir); ama bu açıklık yüzünden başkaları maskenin içinden görülebiliyorsa, yine onun yüzünden bunun hepi topu bir maske olduğu da görülebilir. maskenin çökmesine neden olan bu küçücük gedik aynı zamanda maskeyi bir bütün olarak bakışa sunan ve onu asıl varlığı içinde kuran şeydir. ikizi ikizleştiren/ikiye bölen ve hemen yeniden o muhteşem birliğine döndüren bir aksaklık.
raymond roussel: ölüm ve labirent, michel foucault.
uranogee 15 Eki 2015 11:03