Ekrem Sakar: Kime Entelektüel Denmez?
(Kime Entelektüel Denmez?; Ayraç Dergisi, Sayı 65, Mart 2015)
Bir kavramı anlamak, açık ve seçik olarak bir manalandırabilmek için eskilerin deyişiyle o mefhumun efradını cami, ağyarını mani bir tanımının yapılması icap eder. Mamafih bu düstur tatbik edilirken genellikle efradını külliyen cami olması önemsenir ama ağyarını bütünüyle mani olması dikkate alınmaz. Hâlbuki bazen bir şeyin ne olmadığını tayin etmek, ne olduğunu belirlemek kadar mühimdir. Hele ki mevzubahis kavram çok sık kullanılan, ağızlara sakız olmuş bir mefhumsa, kullanım alanını daraltmak lâzımdan ziyade elzemdir. Bunu gerçekleştirebilmek için en iyi metotlardan biri, tersten okumalar yapmaktır. Ele alınan mesele üzerine okunanlar sıkı bir tahlil ve tenkide tabi tutulduktan sonra söz konusu kavram etrafı temizlenmek suretiyle mahdut bir semantik bir çerçeveye oturtulur.
Entelektüel, günlük hayatta sık kullandığımız kelimelerden biridir. “Çok entelektüel bir adam” tarzında bir ferdin meziyetlerine ve kabiliyetlerine atıf yapılarak kullanıldığı gibi, “bizim ülkede entelektüeller” denilerek bir sınıf veya zümre de kastedilebilir. Filhakika hangi gayeye matuf olarak kullanıldığından çok, hangi kavramın yerine ikame ettirildiğinin sorgulanması gerekmektedir. Zira entelektüel’in mevcut ve yürürlükte olan birtakım mefhumlarımızın yerini alması, bir anlam keşmekeşine sebebiyet vermektedir. Biz bu yazımızda, entelektüel mefhumunun bir nev’i işgal ettiği sair kavramları ele alarak kullanım sahasını daraltmayı amaçladık.
Şunu net söylemek mümkün malutfuruşla entellektüel aynı kimse değildir. Teknik bilgi sahibi, sanatkar da değil. Bir konuda uzman biri mesela iyi bir hukukçu ya da iyi bir ressam da değildir. Entellektüel dünyayı okuyabilen biridir. Bunun için felsefe bilmesi yeni bir şey ortaya koymasa da en azından okuduğunu anlıyor olması gerekir. Çünkü olanı okuyabilmek de bir meziyettir. Burda yapılan bir hata eskinin aydını ile bugünün aydınını karşılaştırmak. Eski dünyanın sorunları ile günümüz sorunları bir değil. Toplum eskisi gibi durağan değil ya da yavaş değişmiyor. Bu yüzden yeni aydının ya da entellektüelin donanımları farklı olmak zorunda.
17 Mart 2015 03:54