Hareketsizliğin Zararları | 1İlaç
Ana Sayfa/Beslenme/Hareketsizliğin Zararları
Yıllar önce paylaşılan bir haberde 11 saat aralıksız yerinden kalkmadan sınavına hazırlanan bir öğrenci kaybetmişti. Tayvanlı bir genç 40 saat aralıksız oyun başından ayrılmaması neticesinde ölmüştü. Eğer TV başına yalnıza 30 dakika oturursanız yalnızca bir kalori yakacaksınız. Bu bir dakika yürümede yakacağınız kaloriye denktir. Yine 30 dakika uyursanız aşağı yukarı yine bu kadar kalori harcayacaksınız. Ancak uykunuzda dinlenmenize ilaveten hafızanızı da tazelemek için gerekliyken, yalnızca oturmak size zarar verebilir.
Gün içinde ne kadar oturduğunuzu düşünün; masa başında, toplantılarda, sınıfta, dost meclislerinde, günlerde, arabada, otobüste, TV karşısında veya oyun oynarken. Tüm bunlar alt alta toplandığında yaklaşık olarak bir günde 8 saat oturuyoruz, bu bazı insanlarda 15 saate kadar çıkabiliyor, buda günde 8 saat uyuduğumuzu hesaba katarsak 1 saat ayakta olduğumuz anlamına geliyor. Uzmanlar günde iki saatten fazla oturmayı “oturma hastalığı” olarak tanımlarlar. Bu durum bazı hastalıklara davetiye çıkarırken, ortalama yaşam süresini de kısaltmaktadır. İnsanlar yalnızca oturup masa başında çalışmak, TV ve oyun konsolları karşısında hareketsiz vakit geçirmek için yaratılmış canlılar değildir. Eğer ayaklarımızın ve vücudumuzun, güzelliklerle süslenmiş dış dünyanın hakkını vermezseniz aşağıdaki sorunlarla baş başa kalabilirsiniz.
1-Postür bozukluğuna neden olur
Postür bozukluğu vücudunuzda bel, omuz ve boyun başta olmak üzere pek çok ağrının da sebebidir. Oturarak vakit geçiriyor olabilirsiniz, ancak doğru bir şekilde oturmuyorsanız bu bir sorun. Doğru şekilde oturamamak yalnızca kas katılığını ve ağrılarına yol açmaz, aynı zamanda omurilik dediğimi sırtımızda başımızdan kalçamıza kadar uzan kemiklerin hareket kabiliyetini yitirmesine ve çeşitli şekil bozuklukları almasına yol açar.
Doğru postür, vücudunuzun doğru bir şekilde hizaya gelmesi demektir, omuzlarının kalça kemiklerinizle aynı düzlemde olmalı, vücut ağırlığınız dengeli bir şekilde dağılmış olmalı
Eğer egzersiz yaptığınıza nazaran daha fazla süre oturursanız kaslarınızı kısa sürede kaybedip, atrofiye uğratabilirsiniz. Kaslarınız eski şişkinliğini ve kuvvetini kaybeder. Temel olarak eğer kaslarınızı kullanmazsanız onları kaybedeceksiniz. Kaslarınız yağı enerji olarak kullanıp yakmak yerine, artık yağ depolamaya başlayacaklardır. Bu durum direk olarak postürünüz ile de alakalıdır, sizin duruşunuzu belirleyen kaslarınızı kaybederseniz, vücudunuz bunu dengelemeye çalışırken ağrılar ve acılar ortaya çıkacaktır.
3-Kemikler gücünü kaybeder
İnsanlarımızın pek çoğu kemik erimesi sorunuyla baş başadır. Pek çok insan osteoporozu vardır, daha fazla insanda osteoporoz gelişme riskine sahiptir. Eğer kemiklerinizi kuvvetlendirmek isterseniz mutlaka ayağa kalkmalısınız. Kemikleriniz vücut ağırlığınızı kaldırmak için gereklidir, ve kaslarınızın tutunduğu yegane dayanak noktalarıdır. Eğer ayağa kalkmazsanız veya kaslarınızı kullanmazsanız direncini ve yoğunluğunu kaybedecektir. Günlük yürüyüşler sizi osteoporoza karşı korurken, kaslarınızı da kaybetmenizi engelleyecektir.
Ağar yaşam temponuza ayak uyduran metabolizmanız artık eskisi gibi enerji harcamayacak ve kendi hızını da düşürecektir. Bir saatlik oturmanız bile yağ yakan enzimlerin üretimini anlık oarak yüzde 90 oranında azaltmaktadır. Eğer azalmış metabolizma hızınıza ayak uydurmayıp aynı şekilde yemeğe devam ederseniz, kilo almanız kaçınılmaz bir sonuç olacaktır.
5-İnsulin Salınımını Etkiler
Sizin oturup oturmamanız pankreasınızın çalışmasını etkileyemeyecek ve insülin üretmeye devam edecektir. Ancak oturma hastalığı dediğimiz uzun süre inaktif kalma sonucunda vücudunuz insüline karşı hassasiyeti azalacaktır (dolayısıyla pankreastan insülin salınımı da artacaktır). Buda sizi uzun dönemde metabolik sendrom dediğimiz diyabet hastalığını geliştirebilecek sorunlarla baş başa bırakacaktır. Hatta ve hatta direk olarak tip 2 diyabet gelişmesine yol açtığı da gösterilmiştir. Araştırmalar kadınların bu açıdan erkeklerden daha fazla risk altında olduğunu göstermiştir.
Bir başka araştırma da, dolaşım sistemindeki artmış olan insülin, C-reaktif protein ve kronik enfeksiyon belirteçlerinin kolon ve meme gibi kanser türleri ile ilişkili olduğunu göstermiştir. Teoriye göre artmış insülin normal hücreler de dahil pek çok hücrenin büyümesini uyarırken aynı zamanda bağışıklık sistemini de baskılayacaktır.
6-Kalp Krizi Riskini Artırır
Eğer günde dört saatten fazlasını TV karşısında veya herhangi bir şekilde haraketsiz geçiriyorsanız kardiyovasküler (kalp-damar sistemi) hastalık geçirme şansınız günde iki saat TV karşısında oturana göre yaklaşık olarak %125 artmaktadır.
Aşırı hareketsiz kalma vücudunuzun lipid adı verilen yağları metabolize etme şeklini değiştirmektedir. Vücudunuz HDL dediğimiz iyi yağların üretimini azaltmakta ve dolaylı olarak artmış olan LDL kolestrol damar duvarlarını tıkayabilmektedir. Bu nedenden dolayı uzun süreli oturma kalp krizine kadar gidebilecek olayları tetiklemektedir.
7-Kan Dolaşımı Azalır
Sizde fark etmişsinizdir, yolculuk esnasında hareketsiz kaldığımızda ayaklarımız şişmektedirler, çünkü vücudumuzdaki kan yer çekiminin etkisiyle ayaklarımıza doğru çekilmekte. Ancak hareket halinde iken bacak kaslarımızın kasılmasıyla burada kan göllenmesini engelleyip, kanın yer çekiminin tersine vücudumuzun üst taraflarına gitmesine yardımcı olur. Bu nedenle uzun süren oturmalar varis dediğimiz venlerin işlevini yitirmesine, kanın damarda pıhtılaşmasına neden olmaktadır (Derin ven trombozu). 24 yaşındaki genç doktorumuzuda bu yüzden, 11 saatlik aralıksız oturma sonucu bacağında oluşup kopan pıhtının akciğere veya kalbe gidip hayatına kaybetmesiyle kaybettik. Araba yolculuklarında uzun süre hareketsiz kalacaksanız varis çorabı ve molalar şart. Uzun süren uçak yolculuklarında ise mutlaka birkaç saatte bir kalkıp uçakta yürümeniz lazım.
8-Uyku Apnesini Tetikler
Ülkemizde pek çok insanı etkileyen bir durumdur. Apne, uyku esnasında solunumun durması durumudur. 40 yaş üstünde iseniz ve kilolarınız fazla ise, apne riski ile karşı karşıyasınız demektir. Bunlara ilave olarak hareketsiz kalıyorsanız, uyku apnesi riskini katlamışsınız demektir bu. Burda sorun azalmış olan kan dolaşımına bağlı olarak vücudunuzun sıvı toplamasıdır. Gün içinde ayaklarınızda toplanan fazla sıvı, yatınca vücudunuza dağılmakta buda boğazınızda üst solunum yollarında birikerek solunum güçlüğü çekmenize neden olmaktadır.
9-Psikolojinizi ve iş yapma isteğinizi harap eder
Uzun süreli oturmalar yalnızca vücudunuzu değil beyninizin işleyişi üzerinde de negatif etkilere sebebiyet verir. Eğer vücudunuzu gerektiği şekilde çalıştırmazsanız, vücudunuz yeterli oksijene sahip olamaz ve hormonları organlarınıza gönderemez ve beyniniz de bu uyuşukluğa ayak uydurmaya başlar.
Günlük çalışma temposunu ayakta geçiren insanlarda gözlemlendiği gibi bu insanlar oturarak çalışanlara göre daha fazla enerjili, akıl sağlığı olarak daha canlı kişilerdir.
10-Uzun oturma süreleri engelli olma şansınızı artırmakta
İnsanlar yaşlandıkça hareketsiz vakit geçirme süreleride ister istemez artmaktadır. Yaşlılar üzerinde yapılan araştırmalarda 60 yaş üzeri kişilerde günde dokuz hareketsiz kaldıklarında ve buna her bir saat eklediklerinde günlük yaşamını etkileyecek bir sakatlık geçirme riskleri yüzde 50 artmaktadır. Bu dokuz saatin üzerine günlük bir aktivite yapmanızda riski azaltmamaktadır.