Bu sistemin, playoff serisinde ev sahibi olma avantajını normal sezonu Fenerbahçe’nin önünde tamamlayarak ele geçirecek denli işlevsel hale getiren en önemli parça Chris Singleton. Üç sayı çizgisinin gerisinden yüzdeli şut atan, top kontrolü son derece iyi, aynı zamanda boyalı alanda da sağlam durabilen bir pivot hücum alanını genişletme noktasında eşine az rastlanır bir parça. Panathinaikos’un Euroleauge’in en çok boyutlu uzununun etrafını, ona yakın düzeyde parçalarla doldurduğunu söylemek zor ancak bu parçaların Singleton’ın çevresinde oynamanın türlü avantajlarından faydalanmayı başardıklarını kabul etmek ve koçun hakkını teslim etmek lazım.
Calathes hiç şüphesiz üst düzey bir oyuncu. Ancak yanına doğru parçaları monte etmek gerek. Zayıf şutu, bunu zorunlu kılıyor. Öte yandan Singleton gibi bir 5 numaranın varlığı halinde eksik parçaları tamamlamak çok daha kolay oluyor.
Koç Pasqual’in geniş hareket alanını değerlendirme amacıyla aldığı önemli kararlardan biri -2017-18 sezonu itibariyle de bu karar işlevselliğini koruyor- 1.95’lik Yunan gard Nikos Pappas’ın rolünü keskin hale getirmek oldu. Pappas’ın 2016-17 Euroleague sezonu rakamları çok görkemli değil ancak rolü son derece hasar verici. Pappas çok önemli bir delici. Kusursuz penetre fundamentalini sergileyebileceği uygun bir ortam var Panathinaikos’ta. Onun yaptığı, bu uygun ortamı fırsatı bulduğu anda değerlendirmek. Şöyle ki;
Panathinaikos 3-4-5 rotasyonun başat oyuncuları: K.C. Rivers, James Gist (süre bulduğunda Kenny Gabriel) ve Singleton. Üçlü bir şut tehdidi bu. Daha da önemlisi devamlı hareket halindeler ve onlara doğru servisleri kusursuz zamanlamayla yapmak üzere konuşlanmış bir Calathes de her an yanlarında. Bu, rakipler için savunmada kontrol etmek gereken, birbirinden uzakta ancak topla bağlantılı hareket eden oyuncular bütünü demek. Üstelik rakip uzunları da potadan uzaklaşmak zorunda bırakan bir ekip. İki adet uzun boylu şutör her an şutu atacak pozisyonu alabiliyor en nihayetinde.
Bu rotasyonda en az iki oyuncuyu potaya gitme tehdidini her an akılda tutacakları hücum aksiyonlarına yönlendirmemek kusursuz bir alan paylaşımı olasılığını çöpe atıp harap etmek anlamına gelebilir. Bol şutörlü bu rotasyonun tüm imkanlarından Mike James sürekli potaya atak edip yararlanıyor, ruhunda olan bu zaten.
İşin Pappas tarafında Pasqual’e krediyi açmak gerek. Pappas da önemli bir penetreci ancak yönlendirilme ihtiyacı var. Pasqual, Pappas’ı potaya gitmeye çok daha fazla yönlendirip onu, bol şutörlü ve hareketli rotasyonun yarattığı imkanlardan en fazla faydalanan oyuncu haline getirdi. Pappas’ın başka bir takımda Panathinaikos’ta yarattığı etkiyi yaratıp yaratamayacağı elbette ucu açık bir soru ancak son 1,5 sezonda çıktığı seviyeyi Panathinaikos’un oyun planı, daha doğru ifadeyle Singleton’dan bağımsız açıklamak kolay değil.
Panathinaikos’un oyun planını devre dışı bırakmak geniş hareket alanını sınırlamaktan geçiyor. Playoff eşleşmesi için Real Madrid veya CSKA Moskova olasılıklarının Panathinaikos için çok daha tercih edilir olduğu kanaatindeyim ancak Olympiakos ve Fenerbahçe söz konusu olduğunda bu durum değişiyor. Özellikle Fenerbahçe koçu Zeljko Obradovic alan daraltma konusunda eşsiz bir deha. Panathinaikos için de parkeyi mayın tarlasına çevirmeyi başardı.
Fenerbahçe adına korkunç bir playoff başlangıcı olan ve 42-28’lik Panathinaikos üstünlüğüyle tamamlanan 1. maçın ilk yarısından sonra bütün seri; Obradovic’in, Panathinaikos oyuncularının hareket alanı daraltma gösterisine dönüştüğünü söyleyelim. Eşsiz bir resitaldi.
Fenerbahçe savunması Jan Vesely, Ekpe Udoh ve Nikola Kalinic üçlüsü etrafına kurulu. 2016-17 sezonu boyunca bu böyle. Panathinaikos serisinde bu üçlüye sahip olmanın avantajı, ilk maçın ikinci yarısından itibaren her saniye sonuna kadar kullanıldı.
Udoh ve Vesely uzun bir normal sezon sürecine de açıkça hükmediyorlardı. Vesely normal sezonu çeşitli istikrarsızlık sorunlarıyla geçirse de Udoh, Euroleague tarihinin gördüğü en özel sezonlardan birini henüz playoff başladığında geride bırakmıştı bile. Ancak playoff başlangıcıyla, Kalinic bu üçlünün yanında oynamanın her türlü nimetinden yararlandı. Bahsettiğim iyi iki savunmacının yanında tembellik yapmak değil. Tam aksi...
Kalinic’i; Udoh ve Bogdan Bogdanovic’le birlikte Fenerbahçe’nin 2016-17 Euroleague playoff maçlarının üç kahramanından biri haline getiren gelişme Udoh ve Vesely’nin yanında, çeşitli riskler alarak hatta kimi zaman maceralara atılarak Panathinaikos hücumlarına balyoz vurmasıydı. Evet harika bir seri geçirdi ancak yanında Udoh ve Vesely aynı anda bulunuyor olmasıydı yaptığı pek çok çılgınlığı aklının ucundan geçirmeyeceğine veya Obradovic’in buna göz yummayacağına eminim.
Üç sayı çizgisinin gerisinde Singleton’ı bomboş bırakmak kolay bir tercih değil. Kalinic’in yardım zamanlaması mükemmel ve belki de Ioannis Bourousis’in Singleton’a servis yapmasının en zor olacağı zamanlamayı yapmayı başarıyor Kalinic. Ancak Singleton’ın şutunu bozmak üzere hazır kıta bekleyen bir Vesely’nin olmadığı bir senaryo bu yardım kararını almayı mutlaka daha zor hale getirecekti.
Gerçek olan şu ki Kalinic’i bu riskli yardımlardan vazgeçirmek Vesely-Udoh aynı anda sahada değilken de kolay değil. Ya da şöyle söyleyelim: Kalinic, Panathinaikos serisiyle ilerledikçe çeşitli sıra dışı yardımlarını verimli bir alışkanlığa çevirdi ve Udoh-Vesely ile birlikte oynarken yaptığı pek çok şeyi farklı rotasyonlarda da yapma kredisini aldı. Tıpkı Vesely’nin tek uzun olarak sahada olduğu aşağıdaki sekansta olduğu gibi.
Kalinic’i özel kılan sahip olduğu konforu Panathinaikos hücumlarını kilitlemekten farklı amaçlarla da kullanıyor olması. Calathes, Kostas Sloukas’tan kurtulup yanından potaya akarken buna kayıtsız kalabilmek yalnızca potayı Udoh koruyorsa mümkün. Dip çizgide Rivers’ın beklemesinin de bunda etkili olduğunu söyleyebiliriz ancak Kalinic çok uyanık. Calathes topu potaya bırakırken hücumda yerini almak üzere olay yerinden hızlı bir şekilde uzaklaşıyor. Gerekçe: Kolay sayının kokusunu almak.
Fenerbahçe’nin olağandışı yardımları, Kalinic önderliğinde devamlı olarak yapıyor olması Panathinaikos açısından işleri çekilmez hale getiriyor. Normal şartlarda Panathinaikos oyuncuları Fenerbahçe serisinde sahip olduklarından çok daha fazlasında hareket ediyorken playoff zamanı bunun yarısına alışabilmeleri çok zor oldu. Attan inip eşeğe binmek kolay değil. Ancak Panathinaikos için Fenerbahçe savunmasının hücumda bıraktığı hasarlardan başka sorunlar da var. Pasqual’in Fenerbahçe hücumları karşısında tedbirsiz kaldığını da vurgulamak gerekir.
Fenerbahçe hücumlarının verimi de -tıpkı savunmada olduğu gibi- Udoh ve Vesely’nin etrafında doğru pozisyon almak ve onların rakip savunma yerleşiminde yarattığı bozuklukları değerlendirmek üzerinden şekilleniyor. Seri boyunca bu konuda da en büyük başarı Kalinic’e aitti. Kolay sayı bulma konusunda hayli başarılıydı. Bunu Panathinaikos savunmasının üç sayı çizgisinin gerisinden onu riske ettiği savunma stratejisini değerlendirerek yaptığı gibi Udoh-Vesely’nin pota etrafında boşalttığı alana yaptığı topsuz koşular da sonuca fazlaca hizmet etti.
Pasqual’in yaptığı önemli hatalardan biri Bourousis’in 5’te olduğu rotasyonlarda dahi adam değişmeli savunma stratejisini sürdürmek oldu. Hiç şüphesiz Singleton’lı beşle adam değişimi yapmak son derece akla yatkın. Fakat kimi zaman rotasyon değişiklikleri bu alışkanlıkların rafa kaldırılması zorunlu hale getirebiliyor. Bu bakımdan 2017 yazında Bourousis’in Çin’e gitmesinin Pasqual için keyifli bir haber olduğunu söyleyebiliriz.
Öte yandan Pasqual takımlarındaki geleneğe uygun olarak Panathinaikos, Fenerbahçe serisinde, yardım savunmasında ciddi zafiyetler yaşadı. Bu olumsuzlukta sorumluluğu Pasqual’e yüklemek gerekir. Zira henüz geride bıraktığımız cuma günü oynanan CSKA Moskova karşılaşmasında da Panathinaikos, Will Clyburn’ün dip çizgiden potaya yaptığı atakları defalarca yardımsız bıraktı. Üstelik yardım mesafesi kısa olmasına rağmen. Fenerbahçe serisinde bunun daha ağır örneklerini görmek mümkün.
Singleton’ı sırtına almış bir Udoh’u boyalı alanda birebir savunmak doğru bir tercih değil. Pero Antic, topsuz hareketli Bobby Dixon’ın adamına perde yapmaya kafayı takmışken hem de.
Udoh ayrılalı uzun bir süre oldu oldu ve artık bambaşka bir yol çizmek gerekiyor elbette. Ancak playoff’a her geçen maç biraz daha yaklaşılırken Fenerbahçe Doğuş’un geleceğinde Kalinic, Brad Wanamaker ve Marko Guduric’in oyun tarzları, gelişimleri veya olası değişimleri önemli bir söz hakkına sahip olacak.
Kalinic’in yeni düzene alışması
Artık Udoh ve Vesely ile aynı anda sahada olamayacak. Geçen sene yaptığı pek çok şeyin faturası bu defa ağır olabilir. Adamını kontrolsüzce bırakıp sırtı dönük oyuncuya yardıma gitmek, cüretkar konum değişiklikleriyle yedek çember savunucu olarak devreye girmek çok daha zor. Boş bıraktığı adamının başında saniyesine ekşiyebilecek iki uzun aynı anda sahada olmayacak çünkü. Ya da Jason Thompson’ı adam değişimi sonrası Calathes gibi bir cambazın karşısında bırakmak çok akıllıca olmayacaktır.
Dolayısıyla Kalinic sakatlık sürecini tamamladıktan sonra onun için tek önemli görev form tutmak olmayacak. Yeni rotasyona da alışması gerekecek. Zira onu Avrupa’nın tepelerine çıkaran özelliği rotasyonun kendisine yarattığı fırsatları -kıvrak zekalı bir tacir gibi- değerlendirmesiydi. Şimdi durum farklı. Bir an önce dönüp, uzun süreler oynayıp alışmak durumunda. Özellikle Thompson ve Wanamaker’a.
Daha verimli bir Wanamaker
Wanamaker’ın çok değerli bir oyuncu olduğuna şüphe yok. Peki bu onu ne kadar verimli yapıyor? Çok emin değilim. 2016-17 sezonunda Darüşşafaka Doğuş playoff’a kalırken %48.1 ile iki sayılık atmıştı. Halihazırda 2017-18 sezonunda bu oran %45.6. Skor gücünü yüksek oranda uzak mesafeli ikiliklerden oluşturan bir oyuncu için kabul edilebilir bir rakam değil bu.
Devamlı olarak kullandığı uzun mesafeli ikilik atışlar savunmanın yerleşimini hemen hiç bozmuyor. Sorun bu. Ne bir adam değişimi gerekli ne de yardım. Topu 2-3 kez yere vurmasının ardından şut atacak en nihayetinde. Peki Fenerbahçe böyle bir oyun tarzını maç başına 29.5 dakika sahada tutarak cebine ne koyuyor?
Şurası açık. Rakip savunma yerleşimini bozmadan hücum eden bir oyuncu için %45.6 ikilik ortalaması son derece yetersiz, alınan riske değmez. Savunmanın yerleşimini bozmak için çeşitli stratejiler geliştiren bir takım iki sayıyı çok daha kolay yollardan bulabilir elbet. Topu birkaç kez yere vurduktan sonra el üzerinden attığı şutlar üzerinden tanımladığı skor gücü; Wanamaker’ı Jayson Granger’ın birkaç versiyon üstü haline getiriyor sadece. Buna karşın Fenerbahçe Doğuş seviyesinin Granger veya versiyonlarına kapısını kapalı tutması gerekir.
Wanamaker oyununu değiştirmek zorunda. Bogdanovic, Pappas veya Dallas Mavericks’ten J.J. Barea gibi savunmanın deliklerini okuyarak potaya akabilecek bir oyuncu olmayabilir lakin önüne geleni parçalayıp hedefe ulaşan bir buldozer gibi atak edebilir boyalı alana. Sahip olduğu üst düzey vücut koordinasyonu ve kuvvetle yapması gereken de budur. İlk söylediğimi tekrar etmem gerekir. Çok iyi bir oyuncu. Final Four oyuncusu olmak ise bambaşka bir şey. Bunun için değişim şart.
Guduric’e seviye atlatmak
Amacım Guduric ile Bogdanovic’i kıyaslamak değil. Nitekim yapılacak hiçbir kıyaslama Fenerbahçe Doğuş’un ihtiyaçlarını değiştirmeyecek. Fenerbahçe Doğuş’un çok daha fazla topsuz harekete, doğru pozisyon almaya aynı zamanda topsuz koşuları servis etmeye odaklanabilen oyun bilgisi sağlam bir zihne ihtiyacı var. Bu servisler Nicolo Melli’den de gelebilir, belirli oranda da geliyor. Ancak Bogdanovic ayarında bir servis kalitesi bulunamayacağına göre servis yapan eleman sayısını arttırmakta fayda var. Tüm bu saydıklarım için de Guduric şart.
Zira Guduric’in, üst düzey altyapı eğitimiyle, Euroleague’in her seviyesinde her an doğru pozisyonu alacağına emin olabilirsiniz. Daha keskin oyun kurabilmesi için elbette zamana ihtiyacı var ve daha fazla süre alması bu zamanı kısaltabilir. Şimdiye kadar maç başına sahada kaldığı 16.3 dakika çok yeterli değil. Üstelik Wanamaker için aynı kategoride 29.5 yazarken…
Fenerbahçe Doğuş için pek çok şeyin geçen seneden daha farklı, hatta daha düşük kalitede olması doğal. Gerçek olan şu ki; Obradovic’in düzeninde oyunculara Udoh benzeri bir aşama kat etmeleri için asgari şartlar sağlanıyor. Örneğin Fenerbahçe Doğuş’u geçen sezon farklı kılan uzunlar arası aktif bağlantı için gerekli şablonlar oluşmaya devam ediyor.
Mesele oyuncuların üst düzey bir koçun, gelişme kanallarını açık bıraktığı bir sistemde, kendi yollarını ne kadar süsleyebilecekleri. Fenerbahçe Doğuş maç kazanmaya hala devam ediyor. 2. ve 6. sıradaki hat arasında sadece 1 mağlubiyet farkı bulunsa da Fenerbahçe Doğuş yine en önemli 2 şampiyonluk adayından biri ve takım halinde gidilecek yolun yine gösterişli olma olasılığı var. Oyunculara düşen de kendi hikayelerini daha ilgi çekici hale getirmek olacaktır.