Felsefede, gerçeklik ve doğruluğun farkı nedir?
Felsefede, gerçeklik ve doğruluk terimlerinin farkı nedir?
Bu terimler felsefeye göre cümle içinde nasıl kullanılır?
Felsedede doğru yoktur kesinlik vardir bir şey kesin ise felsefe onu dogrulamaz o bilgi fesefesine girer ama felsefe herseyi sorgular bizim dogru bildiklerimizi bile
felsefede gerçeklik herkes tarafından kabul olan şeydir. ancak doğruluk kişiden kişiye göre değişir.
Gerçeklik emin olduğumuzdur. Ama her gerçek olan doğru değildir ve bu insandan insana toplumdan topluma farklılık gösterir.
Öncelikle tanımlamak gerekirse;
Bir önerme veya görüşün gerçeklikle uyuşmasına denir. Bir önerme eğer gözlemlenip gerçekliği ifade edilirse doğru hale gelir. Gerçeklik-doğruluk arasındaki bağıntı bu şekildedir.
Felsefe de bu konu üzerinde bir hayli duruyor ve her zaman tutarlılık ilkesine göre değerlendiriyor.
“Bugün gökyüzünde 2 kez gökkuşağı oluştu.” önermesi, eğer gerçekten 2 kez gökkuşağı oluşmuş ise bu bilgi doğru olur.
GERÇEKLİK NEDİR?(Eng - reality)
İlk önce söylememiz gereken bir şey var. Bazı felsefi düşüncelere göre gerçeklik diye birşey var olmayabilir. Biz şu anda var olduğunu varsaydığımız paradigma içerisinden konuşuyoruz.
Gerçeklik, bir zihne ihtiyaç duymayan, bizim zihnimizin dışında, kendisi bağımsız olarak var olan şeydir. Gerçeklik, bir zihne ihtiyaç duymaz.
DOĞRULUK(HAKİKAT) NEDİR? (Eng. - truth)
Hakikat, gerçeklikle uyumlu bir şekilde benim zihnime attığım veya gönderdiğim yargı. Hakikat, bir zihne ihtiyaç duyar.
Felsefe bilimin de sadece gerçeklik söz konusudur bir şey doğru olabilmesi için öncelikli olarak gerçek olması gerekmektedir gerçek bir şeyin ortaya çıkması Aslında doğurduğu da arkasından getirmektedir.
Felsefede Gerçeklik ve Doğruluk Nedir?
Gerçeklik, var olan her şey olarak tanımlanmakta; diğer bir deyişle, hakikatin kendisi olarak ifade edilmektedir. Bilginin türüne göre çeşitli anlamlar barındırır. Örneğin gerçeklik kavramı -bilimsel bilgi kapsamında- deney konusu olan varlıklar ile bağlantılıdır ve olgulara dair genellemelerle ilişkili bir yasallılık ile tanımlanır (tümevarım).
Felsefi bilgi kapsamında, duyular üstü; akılsal ve ruhsal ögeler de gerçeklik kavramına dahildir. Buradan yola çıkarak, somut gerçeklik kavramının yanı sıra soyut gerçekliğin varlığından söz etmek de mümkündür.
Somut Gerçeklik: Zihinden bağımsız şekilde var olan; var oluşu insandan bağımsız maddesel gerçeklikler somut gerçeklik olarak ifade edilir. Örneğin; bir ağaç, kedi, akarsu somut gerçekliktir.
Soyut Gerçeklik: Akılsallığa ve ruhsallığa bağlı gerçeklikler soyut gerçeklik olarak ifade edilebilir. Örneğin; adalet, matematik kapsamına dahil önermeler, özgürlük gibi kavramlar ise soyut gerçekliktir.
Düşüncenin gerçeklikle uyuşması; diğer bir deyişle, gerçekliğin bilgiyi işaret etmesi “doğruluk” olarak ifade edilmektedir.
Bir sözün gerçeklik ile uyuşması, o sözün “doğruluk” kapsamına dahil olduğunu gösterir. Bir şeyin doğruluğu, işaret ettiği gerçekliğin bütününü ya da bir bölümünü yansıtması ile bağlantılıdır. Doğruluk aynı zamanda; “içeriksel (olgusal) doğrulama”, ve “formel (biçimsel) doğrulama” olmak üzere iki farklı anlama sahip bir kavramdır.
İçeriksel (Olgusal) Doğrulama: Bir önermenin/yargının gerçeklik ile uyuşması olgusal doğrulama olarak adlandırılır. “Bilgi doğruluğu” olarak da anılır. Örneğin; “Güneş’ten gelen ışınların Ekvator’a dik düşmesi neticesinde aydınlanma çemberinin kutuplardan geçmesiyle, gece ve gündüz eşitlenir (ekinoks)” yargısı, gerçeklikle uyuşur ve “doğru” olarak kabul edilir.
Formel (Biçimsel) Doğrulama: Bir düşüncenin bütünüyle tutarlı olması; kendi içinde çelişmemesi durumunda formel (biçimsel) doğruluktan söz edilir. Örneğin; “ayı bir sürüngen değildir” yargısı kendi içinde çelişmeyen; tutarlı bir yargıdır ve “doğru” olarak kabul edilir. Diğer bir deyişle, mantık doğrusudur.