Vayloğ Dede hakkında sorunlu anlatım
vayloğ dede anıtı
Günümüzde hala okumayla, üflemeyle, kurban kesmeyle çocuk sahibi olunamayacağı gerçeğini bilmeyen cahil kaldı mı acaba?
Babası Şah Veli Dede’nin torunu Deli Mürteza Dede’dir. Anası aynı soydan Cenefer dedelerden İnsaf Anadır. Vayloğ Dede 1895 tarihinde Malatya ili Hekimhan ilçesi Mezirme Köyü’nde doğmuş. Bu köy Arguvana oldukça yakındır hatta Malatyaya giden otobüsleri Arguvan üzerinden geçer. Babası, dedesinin adı olan Mustafa adını koymuş. Osmanlı Devleti’nin son yıllarıdır. Halk harplerden bıkmış, usanmış. Erkeklerini harpte kayıp ettiği için insan gücü kalmamış. Ülke kıtlık ve yoksulluğa düşmüş. Böyle bir zamanda çocukluğu ve gençliği geçen Mustafa okumamış. Tarla ve bahçe işlerinde babasına yardım-cı olmuş.
Vayloğ Dede, ARGUVAN’ın DOLAYLI Köyü’nde sohbette bulunmaktadır. Arapkirli boyacı Karabet de o sırada aynı köydedir ve Abidin adlı birinin misafiridir. Karabet Abidin Efendi’ye ” bizi de (görgüye) sohbet toplantısına kabul ederler mi ? ” diye sorar. Abidin ” bırakmazlar ” der. Ermeni Karabet o akşam rüyasında üç kişinin semah döndüğünü görür. Sabahleyin Abidin’e gördüğü rüyayı anlatır. Abidin ” bir çuval buğdayı al Vayloğ Dede’nin yanına git ” der. Karabet buğdayı alır, Vayloğ Dede’nin kaldığı eve gider. Dedeyi kahvaltı ederken bulur.
Babası Deli Murtaza’nın ölümünden sonra Vayloğ Dede taliplerini görüp – sormak için dedeliğe başlar. Taliplerden aldığı hakullahın bir kısmını köyün fakir fukarasına dağıtırdı. Hekimhan – Hacılar Köyü’nde, ARGUVAN – KIZIK KÖYÜ’nde kaynayan Abdal Musa pilavına elini daldırarak, kazanı karıştırmasını, içerisinden bir lokma eti çıkarması ve elinin yanmaması. Çocuğu olmayan kadınlara dua ederek çocuk sahibi olmaları. Pekçok kadının onun duası ile çocuklarının olduğuna inanılır. Bunlar erkek olan çocuklarına Mustafa adını verirler. Bu çocuklardan Vayloğ Dede’nin sakat gözü, çalık parmağının izleri görülmektedir. Bazılarında ise divanelik özelliği vardır. Bu çocuklara “Vayloğ Nazarlaması” adı verilmektedir
Vayloğ Dede ile ilgili yukarıdaki sunum ve anlatıma gelen değerli bir yorumu haber değeri taşıdığı için bu yazılanların altına iliştiriyoruz.
Lütfen doğrusunu yazınız. İçindeki babayı çıkar demiyormuş.”İçindeki babayı sinkaf ederim.”diyormuş. Ben iki yıl Mezirmeye çok yakın olan İğdir köyünde çalıştım. Vayloğ Dede’nin bu meşhur Küfürünü erkek olsun kadın olsun herkes konuşmanın doğal akışı içinde gayet rahatlıkla kullanıyordu. Günümüzde hala okumayla,üflemeyle, kurban kesmeyle çocuk sahibi olunamayacağı gerçeğini bilmeyen cahil kaldı mı acaba?
Bunların tümü bir iddiadır. Gerçeği konusunda kesin bir kanıt yoktur. Çocuklarda Vayloğ Dede’nin sakat gözü ve çalık parmağının izinin olması bir bilimsel gerçektir. Dedenin adından dolayı çocuğunun adını Mustafa koyan ve Vayloğ diye hitap eden birçok aile vardı. O çocukların hiçbirinin dedeye benzer bir yanı yoktu.
Bu tür safsatalarla Dede’yi karalıyorsunuz.
Herkese doğruluğu, dürüstlüğü, haram yememeyi, zulüm etmemeyi, yalan söylememeyi, hırsızlık yapmamayı v.b. şeyler anlatan bir kişiymiş.Toprağı bol olsun oğlu İlyas(Ellez Dede) ile sohbetimiz ve kadeh tokuşturduğumuz çok olmuştur. (K. Akkoç)
Kaynak: Bir Alevi Dedesi hakkında bazı anlatımlardaki sorunu görebilmek
Previous Divriği yerleşim hakkında tarihi bilgiler ve Divriği Alevi Köyleri
Next Devlet projesi Cem TV yayınları durduruldu