internet bankacılığı ve e-ticaret
Per, 08/03/2012 - 11:25 — mustafa doğan
gerçektirki internet bankacılığı ve e-ticaret hayatımızı oldukça kolaylaştıran araçlardır. özelliklede biz engellilerin ve zamanı yetersiz olanların biçilmiş kaftanıdır. ancak, ya güvenlik! aşağıya yıllardır yaşadığım deneyimleri ve olası güvenlik tehditlerini yazacağım umarım faydası olur.
internet bankacılığı ilk kullanılmaya başlandığında, dolandırıcılarda boş durmadı. yüzyüzeyken bile çaktırmadan cebinizden cüzdan yürütebilen, hırsızlık ruhuna işlemiş insanlar, bir masanın başında bir bilgisayardan ve hemen yakalanma korkusu olmadan neler yapamazdıki? şimdi o insanlar aynı insanlar değil diyeceksiniz ama hırsız hırsızdır benim için eğitimli eğitimsiz farketmez. her iki grupta beceri göstererek çalıyor resim aynen böyle. çaldılar büyük vurgunlar vurdular. hesaplara girip boşalttılarda. ama bankalarda boş durmadı. onlarda sms şifre gibi önlemler aldılar. derken son yıllarda internet bankacılığına girişte, tek kullanımlık şifre zorunluluğu getirildi. peki dolandırıcılık durdumu? hayır internet bankacılığı nisbeten güvenli hale geldi belki ama bir şekilde bilgilerinizi ele geçirip, ceplerimizdeki kartları kopyalayanlar bile var. ama internet bankacılığında durum gayet iyi. aşağıdakileri yapınca internet bankacılığından korkmanıza gerek yok. ama ne yapılacaktan önce bir senaryo yazalım ve örnekle açıklamış olalım. bu örnek hırsıza değil kullanıcıya yol göstermek amacıyla yazılmıştır. diyelimki birisi bir bankanın sitesini birebir kopyaladı. siz bankanın adresine zannedip o adamın kopyaladığı siteye girdiniz. siz bilgilerinizi oraya giriyorsunuz adamda bankanın gerçek sitesine. cebinize mesaj geliyor ama o adam girdiği için siz girdiğiniz için değil. siz o mesajdaki şifreyi adamın sitesine giriyorsunuz adamda bankanın gerçek sitesine. ve adam size bir ekran gösteriyor orada teknik bir nedenden dolayı işleminize devam edilemiyor lütfen daha sonra tekrar deneyiniz. siz kapatıyorsunuz sayfayı adam gerçek banka sitesinden devam ediyor. peki ne yapmalısınız?
bankanın adresini kesinlikle adres çubuğuna yazarak girin. google veya bir arama motorundan değilde bizzat adres çubuğuna. mesela
www.xxxbank.com.tr gibi. e-posta ile gelen adreslere tıklamayın. hiçbir bankacı sizden şifrenizi isteme yetkisine sahip değildir şifrenizi isteyip bankacı olduğunu söyleyen kim olursa olsun dolandırıcıdır. e-ticarette ise, alışveriş yapacağınız siteyi araştırın. mesela bir bilgisayar alacaksınız piyasadan çok daha ucuz veren siteler hep bulursunuz. öncelikle o sitenin adını yazıp sonuna şikayet yazın ve aratın. örneğin, mustafadogan.net.tr şikayet gibi... site hakkında yazılmış şikayetleri okuyun. memnuniyet yazanların yazılarında abartı olup olmadığını kontrol edin. e-ticaret sitelerinde satılan ürünlerin kiminde garanti bilindik yöntemlerle değil satan firma üzerinden yürür. bunuda satınalmadan sorun. kredi kartı numaranızı verecekseniz, ya sanal kart oluşturun yada limiti düşük bir kart kullanın. paypal gibi araçlarda kullanılabilir nasıl kullanılacağını başka bir yazıda kısaca anlatırım. firma telefonlarını arayın ve çıkan kişilerin diksiyonuna, hitap şekline bakın. telefonları günün belli saatlerinde tekrar tekrar arayın ve kaç aramada ne kadar ulaşabildiğinize bakın. adı sanı duyulmamış, çokta bilinmeyen sitelerden, piyasa fiyatının oldukça altında ürün alıp kullandığım ve memnun olduğum çok olmuştur. böylesi sitelere ön yargıyla yaklaşmayın ama ortalıkta güvenilmez sitelerle dolu aldatılmamak için güçlğü filtre ve keskin bilgileriniz olsun. tabi birde alışveriş esnasında istenen bilgiler var. mesela
adınız soyadınız, tamam bu gerekli adıma fatura keseceksin.
e-posta adresiniz, tamam buda gerekli benimle haberleşeceksin; çaktırmadan göndereceğin kanpanya reklamlarını hadi görmezlikten gelelim.
cep telefonunuz, email adresimi neden almıştın? ikisinden biri yetmiyormu? ya cebimden yada email adresimden benimle haberleşebilirken ikisini birden neden soruyorsun?
doğum tarihiniz, sanane?
tc kimlik no, ne yapacaksın?
doğum yeriniz, sanane kardeşim sanane?
cinsiyet, paranın cinsiyetimi?
bunun gibi gereksiz kendilerine lazım olmayacak ama sizin için en mahrem bir dünya soru soruyorlar. çocuğumun adını soran yarışma programı başvuru forumlarına bile rasladım. oraya çocuğumun adının yerine bu bilgi neden gerekli? yazdım. tabi geri dönmediler. isterse bedava versin gereksiz bilgi soran sitelere basıyorum alt f4 gidiyor.
aşağıya gelecek sorular olursa mümkün olduğunca cevaplamaya çalışacağım.