Anasayfa > Mevzuat Bilgi > Kıdem Tazminatı Nedir Kimlere Verilir Ve Nasıl Hesaplanır
2 Kıdem Tazminatı Kimlere Verilir?
3 Kıdem Tazminatı Şartları Nelerdir?
4 Kıdem Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
Ülkemizde çalışma yaşamını düzenleyen prensipler İş Kanunu ile belirlenir. Bunlar arasında çalışma saatleri, ücretler, mesailer, izinler ve tazminatlar gibi ana başlıklar bulunur. Kıdem tazminatı da bu yasa ile belirlenen bir olgudur. Kısaca kıdem tazminatı nedir sorusunun yanıtı, çalışanın işten ayrılması halinde belirli şartlar altında aldığı toplu nakit ödeme olarak tanımlanabilir. Ancak herkes işten ayrıldığında kıdem tazminatı almaya hak kazanmaz. Kıdem tazminatı almanın ilk şartı sigortalı olarak çalışmaktır. Kıdem tazminatı işçinin isteği dışındaki olaylar sonucunda işsiz kalması durumunda bir süre ekonomik olarak sıkıntı çekmemesini sağlar. Bu nedenle kıdem tazminatının önemli bir yeri vardır.
Kıdem tazminatı almak için öncelikle işten çıkartılmış olmak gerekir. Bunun dışında kişinin istem dışı durumlar nedeniyle işten ayrılması da kıdem tazminatı hakkı doğurur. Ayrıca son bir yıl boyunca sigortalı olarak iş yerinde çalışmış olma şartı da bulunur. İşçi aynı işveren bağlı farklı iş yerlerinde de bir yıl çalışması durumunda kıdem tazminatı almaya hak kazanır. Çalışma yaşamı içerisinde bulunan sorunlardan biri olan kayıt dışı çalışma, kıdem tazminatının da alınmasını engelleyen bir durumdur. Bu durumda kıdem tazminatını almak ve sigortalı günlerin primlerini ödetmek için uzun bir mahkeme süreci gerekebilir. Ancak mahkemeye işçinin iş yerinde çalıştığı süre net olarak kanıtlanırsa dava sonucunda kıdem tazminatı da dahil olmak üzere işçinin bütün hakları verilir. Ayrıca tazminat almadan işten çıkarılma durumu varsa, 10 yıl içerisinde dava açılarak tazminat talebinde bulunmak mümkündür. Kıdem tazminatını sadece işçiler alabilir, memurların tazminat hakları ise başka bir şekilde düzenlenmiştir.
Kıdem tazminatı alma şarları ise yasa da belirtilmiştir. Öncelikle kıdem tazminatına hak kazanabilmek için işçinin ahlakı ve iyi niyeti bozan nedenler dışında herhangi bir nedenden dolayı işten çıkartılmış olması gerekir. Eğer işçi iş sözleşmesinde yer alan kurallara aykırı davranıyor, iş yerinin genel yapısını bozuyor ise bu durumda kıdem tazminatı alma hakkı olmaksızın işten çıkartılabilir. Aynı şekilde işçi de sağlık sorunları ya da işyeri kaynaklı ahlaka ve iyi niyete aykırı durumlardan dolayı işten çıkıyor ise kıdem tazminatı almaya hak kazanır. Erkeklerde askerlik, kadınlarda ise evlilik nedeniyle işten ayrılan sigortalı çalışanların da kıdem tazminatı hakkı bulunur. Evlilik halinde kıdem tazminatı almak için bir yıl içerisinde işten ayrılma şartı bulunur. Bir yılın tamamlanmasının ardından kıdem tazminatı hakkı son bulur. Yine emeklilik süresini tamamlayıp emekli olan kişiler de kıdem tazminatı hakkı kazanırlar. Vefat eden sigortalıların ise hak sahipleri kıdem tazminatı alabilirler. Sakatlık durumu yaşanması halinde de kıdem tazminatı alma hakkı doğar.
Kendi isteği ile iş yerinde hiç bir sorun yaşamadığı halde işten ayrılanlar kıdem tazminatı hakkında sahip değildirler. Bu kişiler var ise kalan maaş ödemelerini alırlar ve bu şekilde iş yerleri ile ilişikleri kesilmiş olur.
Kıdem tazminatı hesaplamasında çalışanın her yılı için bir aylık brüt ücreti çarpan olarak kullanılır. Yani bir aylık brüt ücret, işçinin çalıştığı yıl ile çarpılır ve ortaya toplam kıdem tazminatı miktarı çıkar. Burada hesaplanan aylık ücret o iş yerinde çalışılan son ayın brüt ücretidir. Ancak buna rağmen her yıl kıdem tazminatı için bir üst limit belirlenir. İşçi sadece çalıştığı tam yılların ödemesini almaz. Bunun yanında çalıştığı ayların da ücretini alır. Hesaplama sırasında ay başına düşen miktar bulunur ve artık ay kadar ödeme yapılır.