AAE- TÜRK DÜNYASI RAPORU Ocak-2020 – Akademik Araştırma Enstitüsü
Azerbaycan’da Kanuni dönemine ait tarihi belge bulundu
Azerbaycan Milli İlimler Akademisi El Yazmaları Enstitüsü arşivinde Kanuni Sultan Süleyman dönemine ait “mülkname” bulundu. Kanuni’nin tuğrası bulunan, divani hatla Osmanlı Türkçesiyle kaleme alınan belge, Anadolu ve Rumeli’de bazı kişilere padişah tarafından toprak verilmesi konusunu içeriyor.Hibename veya mülkname olarak isimlendirilen belge, siyah, altın ve mavi mürekkepler kullanılarak 1566 yılında İstanbul’da kaleme alındı. Belgenin sonunda dönemin vezirleri Pertev Paşa ve Ferhat Paşa ile kazaskerler Ahmet Efendi ile Hüseyin Efendi’nin imzaları bulunuyor.
Azerbaycan’da “Kanlı Ocak” kurbanları anıldı
Azerbaycan’da, bağımsızlığın sembolüne dönüşen ve tarihe “Kanlı Ocak” olarak geçen 20 Ocak Katliamı’nın kurbanları anıldı. Azerbaycanlılar, 1990’da yaşanan katliamda hayatını kaybedenleri anmak için Bakü Şehitler Hiyabanı’na akın etti. Şehitlik önünde uzun kuyruklar oluşurken, mezarlara kırmızı karanfiller bırakıldı, şehitler için dua edildi.
Gürcistan’da, Azerbaycan’daki 20 Ocak Katliamı’nın kurbanları anıldı
Gürcistan’ın başkenti Tiflis’te, Azerbaycan’ın bağımsızlığın sembolüne dönüşen ve tarihe “Kanlı Ocak” olarak geçen 20 Ocak Katliamı’nın kurbanları için anma töreni düzenlendi.
Gürcistan ile Azerbaycan arasında savunma alanında iş birliği
Azerbaycan Savunma Bakanı Orgeneral Zakir Hasanov ile Gürcü mevkidaşı İrakli Garibaşvili, iki ülkenin 2020’de savunma alanında gerçekleşecek iş birliğinin eylem planını imzaladı. Savunma Bakanlığında düzenlenen resmi karşılama töreninin ardından taraflar basına kapalı görüştü. Heyetler arası toplantıda Gürcistan ile Azerbaycan arasında savunma ve diğer alanlardaki iş birliği konuları ele alındı.
Azerbaycan Dışişleri Bakanı Elmar Memmedyarov ve Ermenistan Dışişleri Bakanı Zohrab Mnatsakanyan, Dağlık Karabağ sorununun çözüm süreci kapsamında İsviçre’nin Cenevre kentinde bir araya geldi. Açıklamada, hem bakanların hem de AGİT Minsk Grubu eş başkanlarının müzakerelerin hızlandırılması ve gündemdeki tüm konularda somut sonuçlar elde edilmesi yönünde bir pozisyona sahip olduğu kaydedildi.
Uluslararası Türk Akademisi Bilim Kurulu Toplantısı Bakü’de düzenlendi
Azerbaycan’da, Uluslararası Türk Akademisi 3. Bilim Kurulu Toplantısı yapıldı. Uluslararası Türk Akademisinin gelecek faaliyet planı konusunda çeşitli önerilerin yapıldığı toplantıda, kurumun faaliyetinin genişletilmesi, Türk dünyasında bilimsel ilişkilerin pekiştirilmesi, büyük ilim ve düşünce adamlarının anılması ve tanıtılması konusunda kararlar alındı. Bilimsel tezler konusunda ortak bilgi bankasının oluşturulması ve bilimsel araştırmaları teşvik amacıyla bir ödülün tahsis edilmesi yönünde mutabakat sağlanan toplantıda, Uluslararası Türk Akademisi 2020 faaliyet planı onaylandı. Toplantıda, Bilim Kurulu dönem başkanlığı Kırgızistan’dan Azerbaycan’a geçti, bir sonraki toplantının Türkiye’de yapılması kararlaştırıldı.
Azerbaycan’da, “Abay Kunanbayev Yılı” açılış töreni
TÜRKSOY’un 2020’yi Kazak edebiyatının öncülerinden “Abay Kunanbayev Yılı” ilan etmesi dolayısıyla Uluslararası Türk Akademisince Bakü Devlet Üniversitesinde (BDÜ) düzenlenen etkinliğe, Türk dünyasından çok sayıda, bilim, sanat ve edebiyat insanı katıldı. Etkinlik kapsamında BDÜ bünyesinde kurulan Abay Merkezi’nin açılışı gerçekleştirildi.
Tebriz doğumlu, Azerbaycan asıllı, öğretmen ve çocuk hikâyeleri ile halk masalları yazarı-derleyicisi SamedBehrengi, Uluslararası Türk Kültür Teşkilatı (TÜRKSOY) tarafından doğumunun 80. Yılında “Samed Behrengi Anma Paneli” ile anıldı. Panelin konuşmacıları arasında TÜRKSOY Genel Sekreter Yardımcısı Doç. Dr. Bilal ÇAKICI, Avrasya Yazarlar Birliği Başkanı Doç. Dr. Yakup Ömeroğlu, Dr. Nazlı Rana Gürel, Dr. Rıza Heyet, Dr. Gamze Gizem Avcıoğlu, Sayman Aruz yer aldı.
Tokayev’den Yeni Yıl Mesajı
Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, devlet televizyonundan yeni yıl vesilesiyle ulusa sesleniş konuşması yaptı. Tokayev,“Kazakistan gelişiminde yeni bir aşamaya girdi. Cumhurbaşkanı olarak ülkemizin geleceği için bu sorumluluğu tam anlamıyla alıyorum.” dedi.
Kazakistan, Orta Doğu’daki elçiliklerinde güvenliği artıracak
Cumhurbaşkanlığından yapılan açıklamada, Kasım Cömert Tokayev’in İran ve ABD arasındaki gerginliğe ilişkin Güvenlik Konseyi Sekreteri, Ulusal Güvenlik Komitesi Başkanı, Dışişleri, İçişleri ve Savunma bakanlarının katılımıyla toplantı yaptığı belirtildi. Açıklamada, “Toplantı sonucunda Cumhurbaşkanı, Orta Doğu’daki Kazakistan büyükelçiliklerinin ve elçilik personelinin güvenliğinin artırılması talimatı verdi.” ifadesi yer aldı.
Hoca Ahmet Yesevi Üniversitesine özel statü verildi
Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev’inkararıyla Hoca Ahmet Yesevi Uluslararası Türk-Kazak Üniversitesine özel statü verildiği açıklandı. Cumhurbaşkanı Tokayev’in üniversitenin eğitim kalitesinin artırılmasına büyük önem verdiği ifade edilen açıklamada, “Üniversiteye özel statünün verilmesi ona akademik ve yönetsel bağımsızlık sağlıyor.” denildi.
Kazakistan hayvan ihracatını yasakladı
Kazakistan, et fiyatlarında spekülatif artış ve yerel et fabrikalarında ham madde sorunu nedeniyle ülkeden büyükbaş ve küçükbaş hayvanların çıkarılmasını yasakladı. Yapılan açıklamada, ülkede işlenmiş ürün ihracatının 2,5 kat artırılmasının hedeflendiği kaydedildi. Açıklamada ayrıca, yapılan değişikliklerin ülkede çiftlik hayvan sayısının artmasını ve yerel et fabrikalarının et sorununun çözülmesini sağlayacağı kaydedildi.
Kazakistan’da kar fırtınası yaşamı olumsuz etkiledi
Kazakistan Meteoroloji Hizmeti tarafından, Nur Sultan’da saniyede 15-20 metreye ulaşan kar fırtınası uyarısı yapıldı.Uyarı sonrası başlayan kar fırtınası yaşamı olumsuz etkiledi.Kart fırtınası nedeniyle uçuşlarda gecikme yaşandı, okullarda eğitime ara verildi. Kazakistan İçişleri Bakan Yardımcısı Yuriy İlyin, düzenlediği basın toplantısında, Nur Sultan’da kar fırtınası nedeniyle olağanüstü hal ilan edildiğini bildirdi.
Kazakistan’dan koronavirüs salgını nedeniyle Çin’e seyahat uyarısı yaptı
Kazakistan, koronavirüs salgını nedeniyle vatandaşlarına Çin ziyaretlerini ertelemesi çağrısında bulundu. Kazakistan’ın Başhekimi Jandarbek Bekşin, düzenlediği basın toplantıda, Çin’de Aralık 2019’da tespit edilen koronavirüs salgını nedeniyle Nur Sultan ve Almatı havalimanlarının yanı sıra Çin sınırındaki kara yolu ve demir yolu geçişlerinde sıhhi karantina hizmetlerinin çalışmalarının güçlendirildiğini belirtti.
Şair Abay Kunanbayev’in doğumunun 175. yılı
Kazakistan’ın başkenti Nur Sultan’da şair Abay Kunanbayev’indoğumunun 175. yılı etkinliklerine törenle başlandı. Kültür ve Spor Bakanı Aktotı Rayimkulova, Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatının (TÜRKSOY) 2020’yi “Abay Kunanbayev Yılı” ilan etmesine işaret ederek, “Abay yılının” toplumda vatanseverlik, çalışkanlık, eğitim ve adalet temelli doğru değerler sistemini oluşturma zamanı olduğunun altını çizdi.Cumhurbaşkanı Tokayev, geçen yıl mayısta Kunanbayev’indoğumunun 175. yılının kutlamalarına ilişkin kararnameyi imzalamış, TÜRKSOY 2020’yi “Abay Kunanbayev Yılı” ilan etmişti.
Kazakistan, koronavirüs salgını nedeniyle Çin sınırındaki faaliyetini durdurdu
Kazakistan, yeni tip koronavirüs salgını nedeniyle Çin sınırındaki Horgos Serbest Ekonomik Bölgesi Kazakistan kısmının faaliyetini durdurma kararı aldı. Bu çerçevede Başbakan Mamin, sınır geçiş noktalarında kontrolün güçlendirilmesi talimatı verdi.
Kazakistan’da, İslam dünyasının büyük düşünürü Ebu Nasır Muhammed İbn el-Farah el-Farabi’nin doğumunun 1150. yılı etkinlikleri törenle başladı. Almatı kentinde düzenlenen törene, Kazakistan Devlet Sekreteri Krımbek Kuşerbayev, Kültür ve Spor Bakanı Aktotı Rayimkulova’nın yanı sıra çok sayıda davetli katıldı. Kuşerbayev, Farabi’nin doğumunun 1150. yılının Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı (TÜRKSOY), İslami Eğitim, Bilim ve Kültür Organizasyonu, İslam İşbirliği Teşkilatı gibi kurumların desteğiyle uluslararası kültür alanında geniş şekilde kutlanacağını söyledi.
“Tomris” filmi Nevruzda gösterime girecek
Saka Türklerinin Kadın hükümdarı Tomris Hatun’un hayatının anlatıldığı, yönetmenliğini Kazakistan’dan Akan Sataev’inyaptığı, Kazakistan yapımı filmin ilk gösterimi, 21-23 Mart 2020 tarihlerinde Kazakistan’da gerçekleştirilecek. Türkiye’de ise 10 Nisan 2020’den itibaren seyirciyle buluşması bekleniyor.
Özbekistan ve Tacikistan sınırı 20 yıllık mayınlardan temizlendi
Tacikistan Hükümeti tarafından yapılan açıklamada, Özbekistan ile Tacikistan sınırına 20 yıl önce döşendiği belirtilen mayınların temizleme çalışmalarının tamamlandığı ifade edildi. Açıklamada, mayın temizleme çalışmalarının, Özbekistan sınırları içerisinde ve Özbek uzmanlar tarafından gerçekleştirildiği kaydedildi. Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev ve Tacikistan Cumhurbaşkanı İmamaliRahman, sınırdaki mayınların temizlenmesini öngören anlaşmayı Mart 2019’da imzalamıştı.
Özbekistan Merkez Seçim Komisyonundan yapılan açıklamaya göre, 22 Aralık’ta düzenlenen yerel seçimlerde belirlenen il belediye meclisleri üyeleri arasında kendi bölgesini Senato’da temsil edecek senatörlerin seçilmesi için oylamalar yapıldı. İl belediye meclislerindeki oylamada Taşkent Büyükşehir Belediyesi, Karakalpakistan Özerk Cumhuriyeti ve ülke genelindeki 12 ilin her birinden altışar olmak üzere 84 senatör seçildi.
Özbekistan’da yeni hükümet kuruldu
Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, AbdullaAripov başbakanlığında kurulan yeni hükümet üyelerini onayladı. Cumhurbaşkanlığından yapılan açıklamaya göre, Mirziyoyev, Özbekistan parlamentosunun alt kanadı Yasama Meclisince görüşülmesinin ardından takdim edilen yeni hükümet üyelerinin onaylanmasına ilişkin kararnameyi imzaladı. Abdulla Aripov’un yeniden başbakan olarak yer aldığı hükümette, 4 başbakan yardımcısı, 21 bakan ve 10 devlet komitesi başkanı bulunuyor.
Mirziyoyev, ülkesinin 2020 kalkınma hedeflerini belirledi
Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, “Demokratik reformlar yolu, bizim için tek ve doğru yoldur. Halkımızla yeni bir Özbekistan’ı inşa etme gibi büyük bir hedef belirledik.” dedi. Ülkesinin geçen sene Dünya Bankası İş Yapma kolaylığı sıralamasında 7 sıra yükseldiğini aktaran Mirziyoyev, Özbekistan’ın bu sıralamada ilk 50 ülke arasında yer almak için çabalarını sürdüreceğini belirtti. Mirziyoyev, 2020’yi “bilim, eğitim ve dijital ekonomiyi geliştirme yılı” ilan ederek, bu yıl ülkede 23 milyar dolarlık yatırımın kullanılacağını ve 206 yeni işletmenin faaliyete geçeceğini vurguladı. Mirziyoyev ayrıca, 2021-2023’te Özbekistan’ın Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyine üye olması için çalışacaklarını bildirdi.
Kırgızistan ve Özbekistan arasında müze alanında işbirliği
Özbekistan Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamaya göre, Taşkent’te, Kırgızistan’ın Süleyman Dağ Ulusal Tarih ve Arkeoloji Müzesi ile Özbekistan Cumhuriyeti Bilimler Akademisi Devlet Tarih Müzesi arasında Mutabakat Zaptı imzalandı. Mutabakat Zaptı, müze ve kültür alanında işbirliği biçimlerini geliştirmeyi, Kırgız ve Özbek halkları arasında dostluk ilişkileri güçlendirmeyi amaçlıyor.
Mirziyoyev, “Türk Dünyasının Dirilişi Ödülü”ne layık görüldü
Türk Dünyası Yazarlar ve Sanatçılar Vakfı (TÜRKSAV), Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevkat Mirziyoyev’i “Türk Dünyası’nın Dirilişi Ödülü” ne layık gördü. Ödül TÜRKSAV’ın Ankara’da düzenlediği konferansta duyuruldu. TÜRKSAV ayrıca ödül töreninin 2020 yılında Ankara’da özel bir organizasyonla gerçekleştirileceğini duyurdu.
Kırgız-Türk Dostluk Hastanesi açılacak
Türkiye’nin Bişkek Büyükelçisi Cengiz Kamil Fırat, Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA) tarafından Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’te kurulan ve yapımı 2017’de tamamlanan Kırgız-Türk Dostluk Hastanesine ilişkin, “Kırgız-Türk Dostluk Hastanesini 2020’de açacağız.” ifadesini kullandı. Fırat, “Hastanenin işletme sözleşmesi ile ilgili anlaşma taslağının Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından onaylaması bekleniyor. Anlaşma taslağının kabul edilmesi ve Cumhurbaşkanının onay vermesinin ardından Kırgız-Türk Dostluk Hastanesi devreye girmiş olacak.” dedi.
Kırgızistan’da, Azerbaycan’daki “Kanlı Ocak” katliamının kurbanları anıldı
Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’te, Sovyet ordusunun 20 Ocak 1990’da Bakü’de katlettiği ve tarihe “Kanlı Ocak” olarak geçen 20 Ocak kurbanları için anma töreni düzenlendi.Azerbaycan’ın Bişkek Büyükelçiliğince büyükelçilik konutunda düzenlenen törende, katliamda hayatını kaybedenler için bir dakikalık saygı duruşunda bulunuldu, olaylarla ilgili belgesel gösterildi.
Kırgızistan’dan kayıt dışı ithalatı engelleme adımı
Kırgızistan Başbakan Yardımcısı Zamirbek Askarov, hükümetin Avrasya Ekonomik Birliği’ne (AEB) üye ülkelerden kayıt dışı ithalatı önlemeye yönelik çabalarını artıracaklarını bildirdi. Askarov, ithal edilen petrol ürünlerin kalite kontrolünün yapılması ve kendisinin acil bilgilendirilmesi, benzol (benzen) gibi mallar için tüketim vergisi uygulanmasını öngören tasarının kabul edilme sürecinin hızlandırılması ve benzin istasyonlarına kaçak petrol ürünlerinin sokulmasını engelleyecek mekanizmanın geliştirilmesi talimatı verdi. Rusya, Kazakistan ve Belarus’unoluşturduğu Avrasya Ekonomik Birliği’ne 2015 yılında tam üye olan Kırgızistan’a mal, hizmet, sermaye ve işgücünün serbest dolaşımı hakkı tanınmıştı.
Ahıska Türkleri ile Kırgızistan Türklerinin birlikte yaşamalarının 75. yıl dönümü kutlandı
Türkiye’nin Bişkek Büyükelçiliğinde, Sovyetler Birliği döneminde 14 Kasım 1944’te, bugünkü Gürcistan’ın AhıskaBölgesi’nden Orta Asya’ya sürülen Ahıska Türklerinin Kırgız kardeşleriyle yaşamalarının 75. yıl dönümü dolayısıyla tarihin canlı tanıkları bir araya getirildi. Program kapsamında, AhıskaTürklerinin Kırgızistan’a sürgünden sonra yaşam mücadelelerine tanıklık ederek yardım elini uzatan Kırgızlara yer verilen “Bir Hüzün ve Kardeşlik Hikâyesi” adlı belgesel gösterildi.
Kırgızistan’dan koronavirüs nedeniyle acil eylem planı
Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sooronbay Ceenbekov, Çin’de ortaya çıkan yeni tip koronavirüs nedeniyle hükumete acil eylem planı hazırlanması talimatı verdi. Yeni tip koronavirüsün (2019-nCoV) ülkeye girişini önlemek için alınan önlemlerin ele alındığı toplantıda, Sağlık Bakanı Kosmosbek Çolponbayev, Devlet Sınır Hizmetleri Başkanı Ularbek Şarşeyev, Dışişleri Bakan Yardımcısı Nurlan Niyazaliyev ve Başbakanlık Devlet Veterinerlik ve Bitki Sağlığı Güvenliği Müfettişliği Müdürü Kalısbek Jumakanovda bilgilendirmede bulundu.
Kırgızistan’da Kültür Bakanı “Yılın En İyi Bakanı” seçildi
Ala Too Ayımdarı Hareketi, Kültür, Enformasyon ve Turizm Bakanı Azamat Camankulov’u “Yılın En İyi Bakanı” olarak tanıdı. Ala Too Ayımdarı Hareketi Başkanı CıpargülBargibayeva, “Yılın En İyi Bakanı ödülüne AzamatCamankulov layık görüldü. Üç kez Dünya Göçebe Oyunlarını ve Talas’ta düzenlenen Ulusal Göçebe Oyunlarını düzenlemede yaptıklarını takdir ederek ona bu ödülü vermeyi uygun gördük. Buna ek, ülkenin kültür ve turizmin gelişmesine katkısını dikkate aldık.” şeklinde konuştu. Ala Too Ayımdarı Çevre Hareketi Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev’e “2019’un Adamı” unvanını verdi.
Bişkek’te Güvenlik Konseyi toplantısı
Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’in Ala Arça Cumhurbaşkanlığı Konutu Kongre Salonu’nda Güvenlik Konseyi Toplantısı düzenlendi. Cumhurbaşkanı Sooronbay Ceenbekov’un ev sahipliğinde başlayan toplantının gündeminde, Kırgızistan Cumhuriyeti Güvenlik Konseyi kararlarının uygulanması ve Kırgız Cumhuriyeti’nin stratejik nesnelerinin listesi üzerine öneriler olmak üzere iki önemli konu yer aldı.
Kırgızistan-Tacikistan sınırında toprak değişimi
Kırgızistan’ın Başbakanlık Basın Merkezi’nden yapılan açıklamaya göre, Kırgızistan ve Tacikistan topografik çalışma grupları iki ülke arasında arazi değişimini belirlemek için bir araya geldi. İki ülkenin, topografik çalışma gruplarına, 1 Mart 2020’ye kadar anlaşılan seçeneklere ilişkin çalışmaları tamamlamaları talimatı verildiği hatırlatıldı.
2020, Türkmenistan’da “Tarafsızlık Yılı” ilan edildi
Türkmenistan’ın, Birleşmiş Milletler tarafından, “Daimi Tarafsızlık Statüsü” tanınan ilk devlet olduğunun belirtildiği duyuruda, bu yıl, tarafsızlığının 25. Yıldönümünün kutlanacağı hatırlatıldı. Yıl boyunca,“Türkmenistan-Tarafsızlığın Vatanı” teması ile çeşitli etkinlikler ve bir uluslararası konferans düzenlenmesi bekleniyor.
Türkmen tekstil ürünleri “Hiemtextile 2020 Fuarı”ndagörücüye çıktı
ABD, Kanada, Almanya, İtalya, Fransa, Türkiye, Pakistan, Hindistan gibi tekstil devlerinin de katıldığı fuara 65 ülkeden 3500 firma ve kuruluş yer aldı. Türkmen ürünlerini fuarda Tekstil Endüstrisi Bakanlığı temsil etti. Fuarda Türkmen ürünleri, misafirlerin beğenisini kazandı. Pamuktan yapılmış Türkmen tekstil ürünleri, ağırlıkı olarak Heimtextil konseptineuygun yatak çarşafları, nevresim, havlu, mutfak ve banyo takımları gibi ürünlerden oluşan bir koleksiyonla ziyaretçilere sunuldu.
KKTC’nin Kurucu Cumhurbaşkanı Denktaş’ın 8. ölüm yıldönümü
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin (KKTC) Kurucu Cumhurbaşkanı Rauf Raif Denktaş, vefatının 8’inci yılında Lefkoşa’daki kabri başında anıldı. Protokol sırasına göre Türk Mukavemet Teşkilatı (TMT) Anıtı’na çelenk sunulmasıyla başlayan tören, saygı duruşu ve İstiklal Marşı’nın okunmasıyla devam etti. Cumhurbaşkanı Akıncı, burada anıt özel defterini imzaladı ve ardından bir konuşma yaptı.
KKTC, Türkiye ile imzalanan Sahil Güvenlik Protokolünü onayladı
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hukuk, Siyasi İşler ve Dış İlişkiler Komitesi, Türkiye ile KKTC arasında Sahil Güvenlik Alanında Destek ve İşbirliği Protokolünü onaylayan yasa tasarısını kabul etti.
Kırım Tatarlarının Emel’i 90 yaşında
Kırım Tatar Milli Meclisi (KTMM) Türkiye Temsilcisi ve Emel Kırım Vakfı Başkanı, yapımcı ve yönetmen Zafer Karatay, Emel’in kuruluş yıl dönümü ile ilgili şu ifadeleri kullandı: “90. yılının 47 yılını abonesi ve okuyucusu,37 yıldır bir hizmetkârı olmaktan şeref duyduğum dergi. Kırım ve Türk Dünyası sevdalılarının taşıdığı Kırım’a Hürriyet meşalesi.Müstecip Ülküsal’dan günümüze emeği geçenlerden Allah razı olsun.”
Kırım Tatar siyasi tutsaklara mektup yazma kampanyası başlatıldı
Ukrayna insan hakları savunucuları, işgalci Rusya tarafından siyasi tutsak edilenlere mektup gönderme kampanyası başlattı.Aktivistler, Kırım, Donbas ve Rusya’da bulunan siyasi tutsaklar için mektup gönderme kampanyası ile tutsaklara manevi destek vermeyi amaçlıyor. Kampanyanın ana amacı, sadece siyasi tutsaklara değil, tüm dünyaya bu eylemle Rusya’nın işlediği insan hakları ihlallerine dikkat çekmek.
Kiev’de yaşayan Kırım Tatarlarından yeni dayanışma girişimi
Ukrayna’nın başkenti Kiev’de yaşayan Kırım Tatarları birbirlerine daha çok destek olabilmek ve iş birliği yapabilmek adına bir internet sitesini faaliyete geçirdi. Facebooküzerinden yapılan açıklamada “ www.kyiv-qt.fun ” sitesinin faaliyete geçtiğini duyurdu. Açıklamada, internet sitesinin üç ana bölümden oluştuğu belirtildi. Haber bölümünde Kiev’de yaşayan Kırım Tatar toplumu ile ilgili haberler paylaşılacak. Harita bölümünde, Kırım Tatarlarının Kiev’deki işletmeleri bulunabilecek. Hizmetler bölümünde ise Kiev’de yaşayan Kırım Tatarları nakliye, transfer, online hizmetler ve benzer hizmetler konusunda ilan yerleştirebilecek.
Kırım Raporu: Jeopolitik Rekabette Düğüm Noktası” raporu yayımlandı
İstanbul merkezli İnsani ve Sosyal Araştırmalar Merkezi, “Kırım Raporu: Jeopolitik Rekabette Düğüm Noktası” başlıklı bir rapor yayımladı. Hazırlanan raporda; uluslararası kuruluşların konuyla ilgili raporlarından da yararlanılırken, Kırım Tatarlarına da önemli bir yer verildi. Raporda “Kırım Türklerinin önemli bir kısmı ana vatanlarından uzakta, diasporada yaşamaktadır. Ancak efsanevi lider Mustafa Abdülcemil Kırımoğlu önderliğinde, hak ve hukuk arayışları devam etmektedir. Birçok ülkede güçlü diasporalara sahip olan Kırım Tatarları, kurdukları vakıf, dernek ve sivil toplum kuruluşları ile hem seslerini duyurmakta hem de kendi aralarındaki birliği korumaktadır.” diye bildirildi. İNSAMER’in Kırım konulu raporu, Ocak 2020 yayını olarak 30 sayfalık bir fasikül halinde basıldı.
Kırımoğlu ile Ukrayna Kırım Temsilcileri bir araya geldi
Ukrayna’nın başkenti Kiev’de Dünya Kırım Tatar Kongresi ve Kırım Tatar Milli Meclisi temsilcileri ile Kırım Tatar halkının milli lideri Mustafa Abdülcemil Kırımoğlu, Ukrayna Cumhurbaşkanının Kırım Temsilcisi yetkilileri ile bir araya geldi. Kırımoğlu, Kırım’ın işgalden kurtarılmasına ilişkin, Ukrayna ve uluslararası medyada Kırım konusunun yeterince gündemde olmadığının altını çizdi. Kırımoğlu, “Kırım Tatarlarının hükümette yer almasına Kırım’da çok dikkat ediyorlar. Kırım Tatarlarının hükümette bulunmaları çok önemli siyasi bir meseledir.” dedi.
Müstecib Ülküsal mezarı başında anıldı
Emel Dergisi ve Emel Kırım Vakfının kurucusu, ömrünü Kırım ve Kırım Türklerinin milli davası ve milli hakları için mücadele ile geçmiş Müstecib Ülküsal, vefatının 24’üncü yılında anıldı. Ülküsal’ın Çengelköy mezarlığındaki kabrinde Kırım Tatar Milli Meclisi (KTMM) Türkiye Temsilcisi ve Emel Kırım Vakfı Başkanı Zafer Karatay, Emel Kırım Vakfı Başkan Yardımcısı ile bir araya gelerek dua etti.
Kiev’deki iki sokağa ünlü Kırım Tatarlarının isimleri verilecek
Kiev Belediye Meclisinin Kültür, Turizm ve Enformasyon Politikasından Sorumlu Komitesi Kırım Tatar Milli Meclisinin (KTMM) teklifine destek vererek Kiev’deki bir sokağa Kırım Tatar siyasetçi, düşünür, yazar, eğitimci ve yayıncı İsmail Bey Gaspıralı’nın ismini, başka bir sokağa da efsanevi Kırım Tatar savaş pilotu Amethan Sultan’ın isminin verilmesini onayladı.
Kırım’daki Kırım Tatar Dili öğrencilerinin sayısı azalıyor
Rus işgali altında bulunan Kırım yarımadasındaki okullarda Kırım Tatar dili öğrencilerinin sayısının düştüğü ifade ediliyor.Kırım Tatar aktivist Emine Avamileva bu endişeli durumla ilgili olarak, “Biz ilk zamanlarda toplantılar düzenliyorduk, tartışıyorduk. Kırım Tatarca ve Ukraince’yi işgal altındaki Kırım’ın resmi dili yapmak için hukuki bir mekanizma oluşturmaya çalıştık, farklı yetkili kurumlara başvuruyorduk bunun için. Fakat maalesef böyle bir mekanizma şu an için söz konusu değil. Bugün Kırım Tatar dili resmi dil olarak sadece bir süs gibi, bir imitasyon. Gerçek hayatta Kırım Tatarca sadece ailelerdeki günlük iletişim dili olarak kaldı ve Kırım’ın kamusal ve siyasi yaşamında kullanımını göremeyeceksiniz” açıklamasında bulundu.
2019 siyasi tutsaklar ve baskılar için “Rekor” yılı oldu
Kırım’ın işgalinden sonra yarımadada sistematik hale gel toplu gözaltı ve tutuklamalar artıyor. Muhalefete ve Rusya’nın yarımadadaki yasa dışı eylemlerine katılmayan herkesi hedef alan düzmece davaların bahanesiyle alıkonulan siyasi tutsakların sayısı her yıl artmaya devam ediyor. Kırım Tatar Kaynak Merkezine göre Rus işgali altındaki Kırım’da 2019’da 38’i Kırım Tatarı 42 kişi tutuklandı.
Rusya’nın Moskova ve St. Petersburg kentlerinde Kırım Tatarlarına destek eylemleri düzenlendi. Rusya’daki “Strateji-18” girişimi aktivistleri işgal edilen Kırım’daki insan hakları ve özgürlüklerinin ihlallerine dikkat çekmek ve Rus toplumunu bilgilendirmek amacıyla her ayın 18’inde tek kişilik eylemleri düzenliyor. Eylemcilerin açtıkları pankartlarda “Kırım Tatarları Rusya’daki cezaevlerine sürülmesin”, “Kırım’da etnik ve dini ayrımcılığa hayır” yazıları yer aldı, ayrıca uzun hapis cezasına çarptırılan ve tıbbi yardıma ihtiyaç Kırım Tatar siyasi tutsaklara dikkat çekildi.
Kırım Tatarları toplu olarak Kırım’ın idari sınırından geçmeyi planlıyor
Kırım Tatar Milli Meclisi (KTMM) ve Dünya Kırım Tatar Kongresi (DQTK) Başkanı Refat Çubarov, Kırım Tatarlarının 2 Mayıs 2020 tarihinde işgal edilen Kırım ile Herson bölgesi arasındaki idari sınırındaki Çongar kontrol noktasından toplu geçiş yapmaya planladığını anlattı. Çubarov, barışçıl direniş eyleminin uluslararası örgütlerin dikkatini çekmek ve onları konuşmadan eyleme geçmeye zorlamak için düzenleneceğini bildirdi.
Kırımoğlu da Kırım’a düzenlenen yürüyüşe katılacak
Kırım Tatar halkının milli lideri, Ukrayna Milletvekili Mustafa Abdülcemil Kırımoğlu, Kırım Tatarlarının 2 Mayıs 2020 tarihinde işgal edilen Kırım’a doğru planlanan “Dünya şiddete ve işgale karşı. Onur yürüyüşü”ne katılacağını ve ön sırada gitmeye hazır olduğunu açıkladı. Kırımoğlu, “Muhtemelen katılacağım. Rusya nasıl tepki verecek? Bu konuda birkaç fikrimiz var. Sıranın önüne 73 yaşından büyük olanları koyacağız. Onlara yazık değil. Neden 73? Çünkü ülkemizde bu ortalama yaşam süresidir.” fadelerini kullandı.
Kırım Tatar Milli Hareketine ışık tutacak kitap tanıtıldı
Ukrayna başkenti Kiev’de “Komünist Özel Servislerin Arşiv Belgelerine Göre 1917-1920 Yılları Arasında Kırım Tatar Milli Hareketi” kitabı tanıtıldı. Kitapta, daha önce Kırım Tatar halkının tarihinin bu önemli dönemine ait gün yüzüne çıkmayan ve şu ana kadar arşivde tutulan bilgiler derlendi. 30 adet arşiv belgesinin yayımlandığı kitapta, Komünist özel servislerin yürüttüğü Milli Fırka davasının belgelerine yer verildi.
Irak Türkmen Cephesi: Kerkük Belediye Başkanının Türkmen Olmasını İstiyoruz
ITC, “Kerkük’te ortak yönetimin olmasını ve Kerkük Belediyesi Başkanının Türkmen olmasını istiyoruz.” açıklamasında bulundu. Irak’ta Türkmenler uzun bir süredir Kerkük’te artık bir Türkmen yöneticinin de bulunmasını talep ediyor. Kerkük’te halihazırda Arap bir vali bulunuyor.
Irak Meclisi, ABD güçlerinin ülkedeki varlığına ilişkin gerçekleştirdiği toplantı neticesinde oy çokluğuyla ABD ve diğer yabancı güçlerin ülkeden çıkarılmasına karar verdi.Oylamanın ardından Şii vekiller mecliste “ABD’ye hayır”, “Mühendis’e evet, “Süleymani’ye evet” ve “Ey işgalci (dışarıya)” sloganları attığı kaydedildi.
16 Ocak tarihi, Irak’ta Saddam rejiminin katlettiği Türkmen liderlerin aziz hatırasını yaşatmak için “Türkmen Şehitleri Günü” olarak anılıyor. Saddam rejiminin yıkıldığı 9 Nisan 2003 tarihinden bu yana da Türkmenler binlerce şehit verdi. Musul, Telafer, Erbil, Kerkük, Tuzhurmatu, Bayat Köyleri, Amirli, Yengice, Diyale, Mendeli. Türkmenlerin aydınları ve önderleri bir araya gelerek, Telafer’den Mendeli ve Aziziye’ye kadar farklı zaman ve mekanlarda şehit düşen tüm Türkmen şehitlerini temsilen 16 Ocak gününü “Türkmen Şehit Günü” olarak anmak üzere ilan edildi.
12 yıl aradan sonra Irak’ta Türkçe kitap basıldı
Irak Parlamentosu Eğitim Komisyonu Üyesi ve Kerkük Milletvekili Hatice Ali Türkmen, Eğitim Bakanlığının Türkçe müfredat kitaplarının basımlarının tamamlandığını açıkladı.Kerkük.Net’in haberine göre; Türkçe eğitim kitaplarının baskılarının daha önceden Türkmeneli Vakfı ve Türkmen iş insanlarının katkıları ile basıldığını; Eğitim Bakanlığına bildiren Hatice Ali Türkmen, Eğitim Bakanlığı’nın Türkçe kitap baskılarının tamamlandığını bildirdi. “Irak’ın en önemli unsurlarından biri olan Türkmenlerin anadilde eğitim görmeleri en doğal hakkıdır.” diyen, Hatice Ali Türkmen, “Bundan sonra Türkmence Eğitim Müdürlüğünün bütün kitapları Eğitim Bakanlığı tarafından baskıya alınacaktır.” sözlerinde bulundu.
TürkAkım doğal gaz boru hattı törenle açıldı
Rusya’nın Anapa şehrinden Kıyıköy’e uzanan ve 935’er kilometre uzunluğundaki iki hattan oluşan TürkAkım’ın inşaat süreci sona erdi. TürkAkım doğal gaz boru hattının hizmete girmesi dolayısıyla Haliç Kongre Merkezi’nde düzenlenen törene, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Rusya Federasyonu Devlet Başkanı Vladimir Putin, Sırbistan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic ve Bulgaristan Başbakanı Boyko Borisov katıldı. Devlet ve hükümet başkanlarının salona girişinin ardından TürkAkım Doğalgaz Boru Hattı Projesi’nin tanıtım videosu gösterildi.
Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi (Türk Keneşi-Türk Konseyi), Türk dili ve kültürünü yaşatmak ve Türk dünyasının birbirinden haberdar olması hedefiyle iletişim alanında üye ülkeleri iş birliği yapmaları konusunda teşvik ediyor. Konseye üye Kazakistan ile Kırgızistan’ın ulusal televizyonları TÜRKSAT uydusu üzerinden yayın yapmaya başladı. Üye ülkelerin kamu televizyon kanalları, TRT AVAZ tarafından kurulan ortak FTP adresi üzerinden içerik paylaşıyor.
Moğolistan koronavirüs nedeniyle Çin ile sınır kapısını kapattı
Moğolistan Bakanlar Kurulu, dün yeni tip koronavirüsgündemiyle acil toplandı. Moğolistan, Çin’in Vuhan kentinde ortaya çıkan ve salgına dönüşen yeni tip koronavirüs (2019-nVoC) nedeniyle Çin ile arasındaki sınır kapısını kapattığını duyurdu. Öte yandan, tüm üniversiteler, yüksek eğitim kurumları ve mesleki eğitim kurslarında 2 Mart’a kadar eğitime ara verildi.
”Gürcistan Enerji Haftası 2020″ forumu
Gürcistan’ın başkenti Tiflis’te, aralarında Türkiye’nin de yer aldığı toplam 15 ülkeden çeşitli şirketlerin katıldığı “Gürcistan Enerji Haftası 2020” forumu düzenlendi. Foruma, toplam 15 ülkeden 300 delege katıldı.
4. Dünya Göçebe Oyunları Bursa’da düzenlenecek
Türkiye, Dördüncü Dünya Göçebe Oyunları’nın düzenlenecek yerini belirledi. Bu yıl dördüncüsü yapılacak etkinlik, Türkiye’nin Bursa ilinin İznik ilçesinde gerçekleştirilecek.Kırgızistan’ın Kültür, Enformasyon ve Turizm Bakanı AzamatCamankulov, “Türkiye tarafının etkinliğin tarihini ve biçimini duyurmasını bekliyoruz. Kırgızistan’ın kültür programı ve sporcuları hazır durumda.” diye konuştu.
Türkiye’nin yerli İha’sı “Göksungur” 2020’de uçacak
Ürdün‘de Doğu Türkistan protestosu
Ürdün’ü başkenti Amman’da bulunan Çin Büyükelçiliği önünde toplanan kalabalık, Doğu Türkistan’da yaşanan zulmü kınadı. Eylemde göstericiler “Çin terörizmine son!” yazılı ve Uygurlara destek mesajları içeren pankartlar taşıdılar.
Uygur iş adamına Türkiye’ye yatırım yaptığı gerekçesiyle 25 yıl hapis cezası
Doğu Türkistanlılar, sistematik Çin baskısının hedefi olmaya devam ediyor. Türkistan Press’te yer alan bilgilere göre, Türkiye’ye milyon dolarlık yatırım yaptığı gerekçesi ile 2017 yılında Çin polisleri tarafından tutuklandıktan sonra hakkında herhangi bir haber alınamayan Rozi Haci Hemdul ve kardeşi Memet Hemdul ile alakalı Türkiye’de yaşayan küçük kardeşi Ömercan Hemdul güncel bilgiler paylaştı. 43 yaşındaki ağabeyi Rozi Hacı Hemdul hakkında Çin yönetimi tarafından 25 yıllık hapis cezasına çarptırıldığını paylaşan Ömercan, şimdi 37 yaşındaki kardeşi Memet Hemdul’a da 15 yıllık hapis cezası verildiği bilgisi geldiğini aktardı.
Çinliler, Doğu Türkistanlı işçileri satmaya başladı
Ucuz iş gücü olarak Çin’in farklı bölgelerine gönderilip çalıştırılan Uygur Türklerine ilişkin Çinli sosyal medya hesaplarında yayılan işçi satma ilanlarından biri ortaya çıktı.Çinin Fujıan bölgesinde bulunan Simeyir şirketinin verdiği işçi satma ilanında, Doğu Türkistan’dan gelen ucuz iş gücünden şirketin elinde 800 işçinin olduğu yer alıyor.Aralarında 350’sinin yaşları 16 ile 40 yaş arası değişen sağlık kontrolünden geçmiş kadın işçi olduğu da belirtilen ilanda, anlaşmaya varılması halinde alınan iş gücü sayısının 300’ü aşarsa devlet tarafından bir polis memurunun görevlendirileceği ve 24 saat yatılı kalıp işçileri gözetleyeceği ifade ediliyor.
Yunanistan’ın İskeçe kentinde Batı Trakya Türklerinin eğitim gördüğü azınlık okulunun öğrenci fazlalığı sebebiyle ek bina talebi Yunan hükümeti tarafından henüz çözüme kavuşturulmadı. Azınlık ortaokul ve lisesinin bina sorununun çözüme kavuşmaması nedeniyle, öğrenciler yılbaşı tatili sonrasında da vardiyalı eğitime devam etmek zorunda kalıyor. Eğitim yılı başında vardiyalı eğitime karşı yapılan ve yeni okul binası talebinin de dile getirildiği boykotun devam ettiği dönemde verilen sözlerin yerine getirilmediği belirtildi.
Çin, Doğu Türkistan’daki geleneksel uygur evlerini hedef aldı
Doğu Türkistan’daki sömürge yönetimi Uygurların ve diğer Türk halklarının evlerindeki halıları, döşekleri, minder, sofraları ve geleneksel kültürü yansıtan tüm diğer ögelerikaldırıp yerine koltuk, yatak, masa gibi kimliği yansıtmayan eşyaların yerleştirilmesi emrini verdi. Yönetim bu program için 575 milyon dolar ayırdı. Çin, Doğu Türkistan’da mezarları yok ederek kültürel soykırımı hedeflediğini gözler önüne sermişti. Evlerin yeniden döşenmesi de bu kapsam içerisinde düşünülüyor.
Nogay Türklerinden Doğu Türkistan’a destek konferansı
Nogay Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği ve Nogay Türkleri Gençlik ve Spor Derneği, Doğu Türkistan’da Çin yönetiminin gerçekleştirdiği sistematik baskı ve asimilasyon politikalarına dikkat çekmek için Doğu Türkistanlı akademisyenler bir destek konferansı düzenledi.
Yunus Emre Enstitüsü, 2020 yılına özel, Türk kültür ögelerineilişkin bilgilerin yer aldığı “Türk Kültür Ajandası” hazırladı.Ajandada, Türk kültür ögeleri, mimari örnekleri ve Divriği Ulu Cami, Topkapı Sarayı gibi tarihi eserlere ilişkin bilgiler yer alıyor.
Yunus Emre Enstitüsü Başkanı Prof. Dr. Şeref Ateş, basın mensuplarına yaptığı açıklamada, enstitünün temel amacının yurt dışında Türk kültürünü tanıtmak olduğunu, ajandada da mimariden giyim ve iletişim tarzına kadar birçok alandan örnekleri bir araya getirdiklerini kaydetti.
Kosova Savaşı sırasında Sırp askerleri tarafından Reçak’takatledilen kurbanlar 20. yıl dönümünde anıldı. Sırp askerlerinin Reçak köyünde 16 Ocak 1999 tarihinde yaptığı katliam sonucu 45 Kosovalı katledilmişti. Bosna’daki, Srebrenitsa katliamından sonra Balkanlarda yaşanan ikinci en büyük katliam olarak bilinen Kosova’daki Reçak katliamının 20. yıl dönümünde hayatını kaybedenler anıldı.
QHA‘dan Doğu Türkistan ve insan hakları yayını
Kırım Haber Ajansı (QHA), Doğu Türkistan meselesini daha çok gündeme getirmeye devam ediyor. Doğu Türkistan’dan Yüksek Lisans eğitimi için Türkiye’ye gelen ve 2018 yılının yaz aylarında Tıp Fakültesi öğrencisi kardeşi Aygül Ablet’intoplama kamplarına alındığını öğrenen Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesinde doktora öğrencisi olan TursuncanAblet ve Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi doktora öğrencisi Meryem Sultan Kırım Haber Ajansının konuğu oldu. Konunun uluslararası hukuk ve insan hakları boyutunu Ankara HBVÜ Öğretim Üyesi Prof. Dr. İlyas Doğan değerlendirdi.
91 yaşındaki Uygur’dan haber alınamıyor
Doğu Türkistan’ın Atuş şehrindeki bir camide imamlık yapan 91 yaşındaki Uygur Türkü toplama kampına gönderildi.Atuş’un Kayrak Camii’nde 30 yıldır imamlık yapan Abidin Eyüp’ün toplama kampına götürüldüğünü ABD’de yaşayan yeğeni Meryem Muhammed ifade etti. Meryem Muhammed amcasının 2017’nin başında tutuklandığını ve hala kendisine dair bir bilgi alamadıklarını ifade etti.
Kosova ve Kuzey Makedonya arasında yeni sınır kapısı
Kosova Başbakan Yardımcısı Enver Hoxhaj, Kuzey Makedonya ile Kosova arasındaki yeni sınır kapısı “Belanovce–Stançik”in hizmete açılacağını bildirdi. Sosyal medya hesabı üzerinden açıklamalarda bulunan Hoxhaj, yeni sınır kapısının açılmasından dolayı Kosova ile Kuzey Makedonya’nın yetkili kurumlarına teşekkür etti.
Batı Trakya Türklerinin Direniş Günü: 29 Ocak
29 Ocak 1988’de Batı Trakya Türklerini Gümülcine’de sokağa döken Yunan hükümetinin uygulamalarının sürmesi nedeniyle tam 32 yıldır mücadele durmaksızın devam ediyor. Batı Trakya Türkleri, her yıl Türk kimliğine dönük saldırılara karşı direnişe geçtikleri günü “29 Ocak Toplumsal Dayanışma ve Milli Direniş Günü” adıyla anıyorlar.
Bulgaristan Türklerine yapılan zulmü anlatan film gösterime girecek
Bulgaristan’da 1980’lerde Türklere uygulanan baskıların Bulgarların gözünden işlendiği “Güller Ülkesi: Damascena” adlı filmin yapımcısı ve senaristi Stoyan Stoyanov’un kendi hayat hikâyesinden yola çıkarak yapımcılığını üstlenip senaryosunu yazdığı film, Türkiye’de de gösterime girdi. Aleksandr Smolyanov ve Todor Anastasov’un yönetmen koltuğunda oturduğu film, Bulgaristan’ın en büyük gül yağı üreticisi olan Stoyanov’un hayallerini gerçekleştirme hikâyesini anlatıyor. Son elli seneyi ele alan filmin asıl dikkat çeken yönü ise sosyalist devirde Türklere yapılan zulmün ilk defa Bulgar isimler tarafından işleniyor oluşu.