PARKİNSON CERRAHİSİ | Op. Dr. Salih Aydın
Parkinson hastalığı, sinir hücrelerinde yıkım ile giden beynin ilerleyici bir hastalığıdır. Öncelikli hastalık bulguları titreme, kas ve eklem sertliği, titreme ve denge bozukluğudur. Hastalığın bu hareketle ilişkili bulgularından beyindeki dopamin adlı maddeyi salgılayan sinir hücrelerindeki kayıp sorumludur. Tedavide de dopamin maddesi ve onun benzeri etkiyi yaratan ilaçlar kullanılmaktadır. Ancak hastalık süresince beyindeki sinir hücresi yıkımı devam etmektedir ve hastalığın 3 ile 5. yılından itibaren ilaçların yarattığı olumlu etki bozulmaya başlamakta, veya ilacın etki süresi kısalarak ani hareket etme güçlükleri ya da ilacın hareketleri rahatlattığı dönemde de vücutta istemsiz hareketler oluşmaktadır. İşte bu dönem Parkinson hastalığının tedavisinde hem hasta hem de hekim için oldukça zorluklar yaratmaktadır. Bu döneme gelmiş hastalarda Derin Beyin Stimülasyonu (uyarımı) bir seçenektir.
Derin Beyin Stimülasyonu (DBS), Parkinson hastalığının beyinde yarattığı hasarı düzelten bir tedavi değildir, sadece bazı hastalık bulgularının azalmasını sağlar ve hastanın günlük yaşamını daha rahat sürdürmesine yardım eder. Bu etki en az % 60 iyilik halini sağlamalıdır. Bu tedavi, şu anda, sadece hastalık bulguları ilaçlarla kontrol altına alınamayan, ciddi yan etkiler oluşan, ancak halen ilaç yanıtı bulunan hastalar için kullanılmaktadır. Beynin belli noktalarına, düşük seviyeli elektrik uyarı veren bir uyarıcı sistemin yerleştirilmesini kapsayan cerrahi bir tedavi şeklidir. DBS, ilaç tedavisine dirençli çeşitli hareket bozukluklarında (Parkinson hastalığı, titreme, distoni, vb.) belirgin iyilik hali sağlayabilmektedir. Direkt olarak beynin hareketlerimizi kontrol eden merkezlerindeki aktiviteleri kontrollü olarak etkiler ve etkisi tamamen geri döndürülebilir.
DBS uygulaması 3 öğeden oluşur: Beyine yerleştirilen uyarıcı çubuklar, bu çubuğu uyaran pil ve bunların bağlantısı. Pil titanyum kaplı bir muhafaza içinde, beyindeki hedef bölgeye yeterli düzeyde gönderilecek elektrik uyarıları üreten bir jeneratördür ve ameliyat sırasında göğüsün ön duvarına deri altına yerleştirilir. Uyarıcı çubuk, beynin içine kafatasından açılan bir deliğin içinden beyin kabuğunu geçerek yerleştirilen platinyum iridyum elektrodları olan poliüretan bir yapıdır. Uyarıcı çubuk, göğüsün ön tarafına deri altına yerleştirilen pille deri altından kafa derisine kadar ilerletilen bir kablo ile bağlanır. Pil ameliyat sonrası doktor tarafından uzaktan kumanda cihazı benzeri bir aletle deri üzerinden ayarlanır.
Bazen bu süre birkaç ay sürebilir. Bu tedavinin uygulanacağı hastalar özenle seçilmeli ve cerrahi öncesi ayrıntılı değerlendirmeden geçirilmelidir. Bu değerlendirmeler içinde nöropsikiyatrik testler (hem hafıza hem de psikiyatrik değerlendirmeler normal sınırlarda olmalı), beyin görüntülemeleri (beyinde cerrahiyi engelleyecek erime, damar hastalıkları, vb. bulgular olmamalı), nörolojik takip (hastanın kesin Parkinson hastalığı tanısı olması, ilaç yanıtının hala korunuyor olması, vb.) bulunmaktadır.