> 83. Ortadoğu Güncesi. Bilgay Duman Ortadoğu Güncesi. Ortadoğu Analiz Şubat 09 Cilt 1 - Sayı 2
Download "> 83. Ortadoğu Güncesi. Bilgay Duman bilgayduman@orsam.org.tr. Ortadoğu Güncesi. Ortadoğu Analiz Şubat 09 Cilt 1 - Sayı 2"
1 83 Bilgay Duman 20 Aralık-20 Ocak 2009
2 84 21 Aralık: Irak Cumhurbaşkanı Yardımcısı Tarık El-Haşimi, Türkiye de temaslarda bulundu. 22 Aralık: Kerkük kentinde taraflar arasında imzalanan anlaşmaya göre, Kerkük te valilik ve diğer resmi binalarda Türkmence nin de resmi bir dil olarak kullanılacağı açıklandı. 22 Aralık: İsrail Başbakanı Ehud Olmert, veda ziyaretinde bulunmak üzere Türkiye ye geldi ve Başbakan Recep Tayyip Erdoğan la görüştü. 22 Aralık: Lübnan ile Suriye arasında 60 yıl sonra ilk diplomatik ilişki kuruldu. Lübnan, Şam a bir büyükelçi atadı. 22 Aralık: İran ın resmi haber ajansı İRNA, Rusya nın İran a hava savunma sistemi S-300 füzelerinin teslim etmeye başladığını duyurdu. 22 Aralık: İran da ABD menfaat bürosu açılması konusunun kuşku uyandırıcı olduğunu belirten İran Şura Meclisi Başkanı Ali Laricani, bu meseleyi ciddiye almadıklarını açıkladı. 22 Aralık: İsrail Dışişleri Bakanı Tzipi Livni, genel seçimlerden sonra başbakan olması durumunda Gazze deki HAMAS yönetimini sona erdireceğini açıkladı. 22 Aralık: HAMAS ın silahlı kanadı İzzeddin El Kassam Tugayları, altı aylık ateşkesin resmen sona erdiğini ve yenilenmeyeceğini açıkladı. 23 Aralık: Çoğunluğunu Iraklı Sünni aşiretlerle eski silahlı grupların oluşturduğu Uyanış Konseyleri, Irak a Arap gücü gönderilmesini istedi. 23 Aralık: Irak Parlamento Başkanı Mahmud El-Meşhedani, ABD kontrolündeki cezaevlerinde bulunan 14 bin tutuklunun çok yakında serbest bırakılacağını açıkladı. 23 Aralık: Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas, Rusya ziyaretinde Devlet Başkanı Medvedev ile görüştü. 23 Aralık: HAMAS, İsrail ambargosunun kaldırılması için Türkiye den devreye girmesini istedi. 23 Aralık: Suriye Cumhurbaşkanı Beşşar Esad, BM Güvenlik Konseyi kararları çerçevesinde İsrail le doğrudan görüşmeler başlatabileceklerini 24 Aralık: Irak Başbakanı Nuri El Maliki çalışma ziyareti için Ankara ya geldi. Cumhurbaşkanı Abdullah Gül ve Başbakan Recep Tayyip Erdoğan la görüştü. 24 Aralık: Bahreyn Dışişleri Bakanı Şeyh Halid bin Ahmed bin Muhammed El Halife, Ankara da temaslarda bulundu. 25 Aralık: Başbakan Erdoğan, Terör örgütüne karşı ortak mücadelede Irak merkezi yönetimi ile en ufak sorunumuz yok dedi. 25 Aralık: Irak Başbakanı Maliki, Çankaya Köşkü nde kabul edildi. Görüşmede, ikili ilişkiler ve terörle mücadele konuları ele alındı. 25 Aralık: Irak Cumhurbaşkanı Celal Talabani, Güvenlik Anlaşması sonrasında Irak taki ABD varlığının, İncirlik üssündeki ABD varlığı ile benzer olacağını 25 Aralık: Mesud Barzani, silahlı mücadele döneminin geride kaldığını belirterek, PKK nın silahlı mücadeleye son vermesi gerekir. Irak ın kuzeyinde onların silahlı mücadelesine yer yoktur dedi. 25 Aralık: ABD Dışişleri Bakanlığı, Saddam Hüseyin döneminden bu yana Irak ta bulunan Halkın Mücahitleri Örgütü mensuplarının İran a iade edilmeyeceği güvencesini verdi. 25 Aralık: Almanya nın Suriye-Lübnan sınırına konuşlandırılmak üzere Lübnan ordusuna 50 adet Leopard tankı vereceği açıklandı. 26 Aralık: Irak ın Ramadi kentindeki çatışmada 14 kişi öldü 27 Aralık: Bağdat taki bir Şii mahallesine düzenlenen saldırıda 22 kişi öldü.
3 85 27 Aralık: İsrail savaş uçakları Gazze Şeridi nin güneyinde, Refah bölgesindeki tünelleri yeniden bombaladı. 28 Aralık: Irak ın kuzeyine yönelik hava operasyonlarında terör örgütüne ait hedefler vuruldu. 29 Aralık: Dışişleri Bakanı Ali Babacan, İsrail e saldırılara son verme çağrısında bulundu. 29 Aralık: Hizbullah lideri Nasrallah, Lübnan da her türlü İsrail saldırısına karşı hazır olduklarını 29 Aralık: Suriye Devlet Başkanı Beşşar Esad, BM den İsrail in Gazze deki katliamlarını sona erdirmesini istedi. 29 Aralık: Uluslararası Af Örgütü, silahlı Filistinli grupları ve İsrail güçlerini, Gazze Şeridi ndeki şiddete hemen son vermeleri çağrısında bulundu. 29 Aralık: BM Güvenlik Konseyi, Gazze de tüm askeri faaliyetlere derhal son verilmesi ile insani krize ve sınırın açılmasına odaklanılmasını isteyen bir bildiri yayınladı. 30 Aralık: Irak Başbakan Yardımcısı Berham Salih, hükümet içindeki etnik bölünmelerin bir Arap-Kürt çatışmasına yol açabileceği uyarısında bulundu. 30 Aralık: Bağdat ta bir Şii mahallesine yapılan saldırıda 22 kişi öldü. 30 Aralık: İsrail in hava saldırılarında ölen Filistinlilerin sayısı 360 a yükseldi; 1690 kişi de yaralandı. 30 Aralık: BM Genel Sekreteri Ban Ki-Mun, İsrail ve HAMAS ın şiddet eylemlerini derhal durdurmasını istedi. 31 Aralık: Başbakan Erdoğan ın, Gazze deki gelişmelerle ilgili olarak Ortadoğu turuna çıktı. Şam da Suriye Devlet Başkanı Beşşar Esad la görüşen Erdoğan, akşam saatlerinde Ürdün de Kral Abdullah la, ardından Filistin yönetimi lideri Mahmud Abbas la bir araya geldi. 31 Aralık: Kerkük te 2008 yılında yaşanan şiddet olaylarında 288 kişi öldüğü ve 740 kişinin yaralandığını bildirildi. 31 Aralık: Iraklı yetkililer İngiliz ve Avustralya askerlerinin ülkede 2008 sonundan itibaren de kalmalarını sağlayacak güvenlik anlaşmalarını imzaladı. 31 Aralık: ABD Başkanı Bush un, Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas ile Başbakan Selam Feyyad ı arayarak, Gazze deki şiddeti sona erdirme olasılıklarını görüştüğü açıklandı. 1 Ocak: Amerikan ordusu, başta Bağdat taki hükümet binalarının bulunduğu Yeşil Bölge olmak üzere tüm ülkedeki denetimini Irak makamlarına devretti. Başbakan Maliki, Yeşil Bölge nin devredildiği günü Ulusal Bağımsızlık Günü ilan etti. 1 Ocak: Amerikan ve İngiliz askerlerinin Irak taki statüsünü düzenleyen yeni yasal çerçeve yürürlüğe girdi. 1 Ocak: Irak ta Aralık 2008 de meydana gelen şiddet olaylarında toplam 316 kişi yaşamını kaybetti. 1 Ocak: Irak ın kuzeyindeki bölgesel yönetimin lideri Mesud Barzani, Araplardan Kürtlerin beklediği siyasi hakları vermesini isteyerek, Arap yetkilileri etnik gerginliği artırmakla suçladı. 1 Ocak: Mısır Dışişleri Bakanı Ahmed Ebul Geyt, İsrail in Gazze Şeridi ndeki saldırılarını durdurmasını sağlayacak bir ateşkes anlaşması için HAMAS ın füze saldırılarını durdurmasının gerekli olduğunu 1 Ocak: Başbakan Erdoğan, Suriye ve Ürdün ziyaretlerinin ardından Mısır da Cumhurbaşkanı Mübarek ile görüştü. 2 Ocak: Irak ın kuzeyindeki bölgesel yönetim tarafından yapılan açıklamada, 2008 yılı içerisinde bu bölgeye yapılan yatırımların 16 milyar dolara ulaştığı ve yatırımların yarısının Körfez ülkeleri tarafından yapıldığı belirtildi.
4 86 2 Ocak: Irak ın kuzeyindeki bölgesel yönetimin lideri Mesud Barzani, Kürtler ile Sünni Araplar arasındaki problemlerin anayasa temelinde çözülmesi için daha çok işbirliği yapılması çağrısında bulundu. 2 Ocak: Bağdat ta bir Sünni aşiretine yapılan saldırıda 30 kişi öldü. 2 Ocak: Başbakan Erdoğan, Gazze Şeridi ndeki gerginliğin sona erdirilmesi için Türkiye nin iki aşamalı bir plan üzerinde çalışma teklifinde bulunduğunu 2 Ocak: BM Güvenlik Konseyi Gazze deki durumu görüşmek amacıyla acil toplandı, ancak toplantıdan bir sonuç alınamadı. 2 Ocak: İran, İsrail in savaş suçu ve soykırım suçlarından yargılanmasını istedi. 3 Ocak: Irak Başbakanı Maliki, Tahran da İran Cumhurbaşkanı Ahmedinecad ve dini lider Hameney le bir araya geldi. 3 Ocak: İsrail, AB nin muhtemel bir ateşkes anlaşmasından sonra Gazze Şeridi ne uluslararası gözlemciler yerleştirilmesi teklifini reddetti. 3 Ocak: Dışişleri Bakanı Ali Babacan, Irak ın kuzeyindeki bölgesel yönetimin attığı bazı adımların diyalog kapısını açmayı kolaylaştırdığını 3 Ocak: NATO Genel Sekreteri Jaap de Hoop Scheffer, İsrail ile Filistin arasında bir barış anlaşması olmadan Ortadoğu da NATO kuvveti olmayacağını 4 Ocak: Körfez İşbirliği Konseyi, İsrail in Gazze Şeridi ndeki saldırıları konusundaki bir metin üzerinde anlaşma sağlayamayan BM Güvenlik Konseyi ni eleştirdi. 4 Ocak: Rusya, İsrail in Gazze de düzenlediği saldırılardaki sivil can kayıplarından ciddi kaygı duyduğunu bildirdi. 4 Ocak: BM Güvenlik Konseyi nin, İsrail in Gazze Şeridi nde kara operasyonu başlatmasının ardından yaptığı acil toplantıdan sonuç alınamadı. 5 Ocak: Irak ta bir Şii türbesi yakınında düzenlenen intihar saldırısında 38 kişi öldü. 5 Ocak: Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas, İsrail e, saldırılarını hemen ve koşulsuz olarak sona erdirmesi çağrısında bulundu. 5 Ocak: Gazze Şeridi nde Filistinliler ile birlikte İsrail e karşı savaşmak üzere kayıt yaptıran İranlı gönüllü öğrencilerin sayısı 70 bini geçti. 5 Ocak: Suriye Dışişleri Bakanı Velid Muallim, Dışişleri Bakanı Ali Babacan ın konuğu olarak Ankara ya geldi. 6 Ocak: ABD, Bağdat ta yeni büyükelçilik binasına hizmete açtı. Bağdat Büyükelçiliği, dünyanın en büyük büyükelçilik binası olma unvanını taşıyor. 6 Ocak: Venezüella, Gazze saldırıları nedeniyle İsrail in Venezüella Büyükelçisi ni bir kısım büyükelçilik personelini istenmeyen kişi ilan etti. 6 Ocak: Gazze saldırılarının 11. gününde ölen Filistinli sayısı 550 yi geçti. 6 Ocak: Filistin Devlet Başkanı Abbas, Fransa Cumhurbaşkanı Sarkozy ile yaptığı görüşmenin ardından düzenlediği ortak basın toplantısında, İsrail in şiddeti koşulsuz biçimde sona erdirmesini istedi. 7 Ocak: İsrail in Ankara Büyükelçisi Gabby Levy, Gazze ye uluslararası bir barış gücünün konuşlandırılmasını, ilke olarak, olası bir düzenlemenin şartı olarak gördüklerini, bu gücün Türkiye tarafından oluşturulmasını ise memnuniyetle karşılayacaklarını bildirdi. 7 Ocak: Başbakan Erdoğan, İran Milli Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri ve İran Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinecad ın Özel Temsilcisi Said Celili yi kabul etti. 7 Ocak: Fransa Cumhurbaşkanı Nicholas Sarkozy, İsrail ve Filistinli yetkililerin, Gazze için Fransız-Mısır ateşkes planını kabul ettiğini açıkladı.
5 87 7 Ocak: ABD Dışişleri Bakanı Condoleezza Rice, ABD yönetiminin Mısır ile Fransa nın ateşkes girişimini desteklediğini 8 Ocak: Birleşmiş Milletler Genel Kurul Başkanı Miguel D Escoto, Gazze deki durumu görüşen Güvenlik Konseyi nin hala bir karara varamamasını eleştirdi. 9 Ocak: İran Milli Doğal Gaz Şirketi nden yapılan açıklamada, Rusya dan Türkiye ye verilen doğal gaz miktarının azaldığı hatırlatılarak, Türkiye nin istemesi halinde doğal gaz ihracatının günde 30 milyon metreküpe çıkarılabileceği belirtildi. 9 Ocak: ABD Silahlı Kuvvetleri Merkez Komutanı General David Petraeus, Afganistan da istikrarın sağlanması bağlamında ABD ve İran ın bu ülkede ortak çıkarları olduğunu 9 Ocak: İsrail İçişleri Bakanı Meir Şeetrit, BM Güvenlik Konseyi nin Gazze Şeridi nde acil ateşkes isteyen 1860 sayılı kararını veto etmeyen ABD yi eleştirdi. 10 Ocak: İran Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinecad, İsrail in saldırıları konusunda pasif ve geç kalmakla eleştirdiği BM nin baştan sona yenilenmesi gerektiğini belirtti. 10 Ocak: ABD de başkanlık koltuğuna oturmaya hazırlanan Barack Obama, İran ı gerçek bir tehdit olarak gördüğünü, ancak sorunun diplomatik yoldan çözümüne öncelik verilmesinden yana olduğunu 11 Ocak: Irak ın kuzeyindeki bölgesel yönetimin lideri Mesud Barzani ile Türkiye nin Irak Özel Temsilcisi Murat Özçelik, Erbil de bir görüşme yaptı. 11 Ocak: HAMAS, Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas ı artık başkan olarak tanımayacağını açıkladı. 12 Ocak: The New York Times ın bir haberinde, İsrail in İran a yapmayı planladığı saldırının ABD tarafından engellendiği iddia edildi. 12 Ocak: Mesud Barzani, Los Angeles Times gazetesine verdiği demeçte Başbakan Maliki nin son dönemdeki tutumunu eleştirdi ve Kürtlerin bağımsızlığını ilan etme düşüncelerini gözden geçirebileceğini 12 Ocak: Birleşik Arap Emirlikleri nde yapılan bağış toplantısında çeşitli ülkeler ve insani yardım kuruluşları Gazze için 34 milyon dolar yardım taahhüt etti. 12 Ocak: İtalya, Mısır sınırı boyunca görev yapmak üzere barış gücü oluşturulması halinde bu güce Türkiye ve Mısır la birlikte katkı sağlamaya hazır olduğunu açıkladı. 12 Ocak: ABD de Başkan Yardımcısı seçilen Joseph Biden, Irak ta Cumhurbaşkanı Celal Talabani, Başbakan Maliki ve Başbakan Yardımcısı Berham Salih le bir araya geldi. Ardından Kerkük te vilayet yetkilileri ile kentteki etnik ve dini grupların temsilcileriyle görüştü. 12 Ocak: Irak ın kuzeyindeki bölgesel Kürt hükümetinden ayrılan Kürdistan İslami Birliği, Kürdistan Komünist Partisi, Emekçiler Partisi ve Kürdistan İslami Cemaati, hükümetin istifasını istedi. 12 Ocak: Irak ta, yaklaşık 2 bin din adamı, İsrail in Gazze Şeridi ndeki saldırılarına karşı sert tutum gösteren Türkiye ile Venezüella ya övgüler düzen bir fetva yayınladı. 12 Ocak: Görevini devretmeye hazırlanan Başkan Bush, Beyaz Saray daki son basın toplantısında, Irak için 2003 te USS Abraham Lincoln uçak gemisinin güvertesinde arka planda görev tamamlandı yazısıyla yaptığı açıklamayı hatırlatıp, Başka şey söylemeye çalışıyorduk. Ama farklı algılandı. Yanlış mesaj verdik dedi. 12 Ocak: İran Meclis Başkanı Ali Laricani, temaslarda bulunmak üzere Ankara ya geldi. 12 Ocak: Mısır Cumhurbaşkanı Mübarek ve Suudi Arabistan Kralı Abdullah arasındaki görüşme sonrasında, Mübarek in Gazze için başlattığı girişimin tümüyle uygulanması konusunda görüş birliğine varıldığı bildirildi.
6 88 14 Ocak: BM Genel Sekreteri Ban Ki Mun, İsrail e ve HAMAS a Gazze deki çatışmaları bir an önce sona erdirmeleri çağrısında bulundu. 14 Ocak: İsrail Başbakanı Ehud Olmert, ABD Başkanı George W. Bush la yaptığı telefon görüşmesinden sonra, ABD Dışişleri Bakanı Condoleezza Rice ın BM Güvenlik Konseyi nin Gazze yle ilgili karar tasarısının oylamasında çekimser oy kullanmaya mecbur kaldığını 14 Ocak: Uluslararası Kızılhaç Komitesi, Gazze de 28 binden fazla kişinin geçici sığınaklarda kaldığını 15 Ocak: Pentagon, Irak taki ABD birliklerini çekmek için bir dizi plan hazırladıklarını, bunlar arasında, 5 gün sonra başkanlık koltuğuna oturacak Barack Obama nın vaat ettiği 16 ay içinde çekilme planının da bulunduğunu açıkladı. 15 Ocak: Irak Başbakanı Nuri El Maliki, Irak taki aşiretlerin bir araya gelmesi konusunda düzenlenecek olan konferansı desteklediğini ve aşiretlerin birliğinin, Irak ta birliğin kurulmasına giden yolda önemli bir adım olduğunu 15 Ocak: AB, İsrail in Gazze de BM ye ait binayı vurmasının kabul edilemez olduğunu açıkladı ve saldırıyı kınadı. 15 Ocak: ABD, George W. Bush yönetiminin görev süresinin bitmesine 5 gün kala, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ile nükleer işbirliği anlaşması imzaladı. 16 Ocak: IKDP nin Dış İlişkiler Sorumlusu Sefin Dizayi, Türkiye ile ilişkilerinin olumlu yönde gelişmesini ve ilerlemesini çok istediklerini 16 Ocak: İran Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinecad, Senegal Cumhurbaşkanı Abdoulaye Vade ile Gazze deki İsrail saldırılarını görüştü. 16 Ocak: Fransa Cumhurbaşkanı Sarkozy, İran ın nükleer programının sivil amaçlı olmadığını ileri sürdü. 17 Ocak: BM Genel Sekreteri Ban Ki Mun, Ortadoğu turu çerçevesinde Ankara ya geldi. 17 Ocak: İsrail Başbakanı Ehud Olmert, Gazze de gece yarısından itibaren tek yanlı ateşkes ilan etti. 17 Ocak: Dışişleri Bakanı Ali Babacan, Gazze operasyonuna gösterdikleri sert tepkiye karşın, İsrail ile ilişkileri koparma niyetlerinin olmadığını 19 Ocak: Irak Petrol Bakanlığı, ABD işgalinin başladığı 2003 yılından bu yana ilk kez açılacak olan ihaleye kalan petrol şirketlerini atölye çalışması için Türkiye yi de davet etti. 19 Ocak: Irak Ulusal Güvenlik Danışmanı Muvaffak El Rubayi, Irak topraklarındaki Halkın Mücahitleri örgütü üyelerinin iadesini ya da sınır dışı edilmesi konularını görüşmek üzere Tahran a gitti. 19 Ocak: Mesud Barzani, Irak Başbakanı Nuri El Maliki nin aşiret konseyleri oluşturma planını sert bir dille eleştirdi. 19 Ocak: İsrail in ateşkes ilanının ardından HA- MAS da Gazze Şeridi nde ateşkes ilan etti. İsrail ordusu, askerlerini Gazze den çekmeye başladı. 19 Ocak: Mısır da Türkiye nin yanısıra bazı Avrupa ülkelerinin de katıldığı Gazze zirvesi yapıldı. 19 Ocak: İran ın eski Cumhurbaşkanı Muhammed Hatemi nin, cumhurbaşkanlığı seçimlerinde reformcu kanattan aday olacağı açıklandı. 20 Ocak: Suudi Arabistan Kralı Abdullah, 1967 sınırlarına dönülmesi ve Filistin devletinin kurulmasına karşın İsrail in tanınmasını öngören Arap barış planı için sonsuza dek masada kalmayacak uyarısı yaptı.
ORTADOĞU BÜLTENİ. Haber Özetleri. Irak. 23 Aralık 2008
ORTADOĞU BÜLTENİ 23 Aralık 2008 Haber Özetleri Irak CNN TÜRK'e özel röportaj veren Irak Cumhurbaşkanı Celal Talabani, terör örgütü PKK'nın silah bırakmasından umutlu olduğunu ve Türkiye ile başlayan sürecin
HABER BÜLTENİ. Haber Özetleri. Irak. 18 Nisan 2008
HABER BÜLTENİ 18 Nisan 2008 Haber Özetleri Irak Irak'ın Kerkük kenti yakınındaki bir köyde intihar saldırısı düzenlendi. Saldırıda ölenlerin sayısı 50'ye yükseldi. Polis yetkilileri, saldırganın, Kerkük'ün
Bilgi Raporu. Sayı : 2007/490/450 Konu Adı : 2006 Yılı Uluslararası Politika Gelişmeleri. Hazırlayan: Nazlı MAÇ
KONYA TİCARET ODASI Etüd Araştırma Servisi Tarih: 31.01.2007 Bilgi Raporu Sayı : 2007/490/450 Konu Adı : 2006 Yılı Uluslararası Politika Gelişmeleri Hazırlayan: Nazlı MAÇ 1 2006 YILI ULUSLARARASI POLİTİKA