PARKİNSON BELİRTİLERİ NELERDİR? | Evdesifa.com
Ana sayfa Hastalıklar Hastalıkların Belirtileri PARKİNSON BELİRTİLERİ NELERDİR?
Son zamanlarda, en çok karşılaştığımız hastalıkların başında parkinson rahatsızlığı gelmektedir. Bu yazımızda ise, oldukça yoğun görülmekte olan bu rahatsızlık hakkında bilgiler vereceğiz. Yazımızın devamında sizlere verecek olacağımız, parkinson nedir, belirtileri nelerdir, komplikasyonları ve tedavi yöntemleri ile ilgili bilgiler vereceğiz. Yazımızda bilgilere başlamadan önce, belirtilere sahip iseniz, tıbbi bir yardım almanız gerekmektedir.
Parkinson rahatsızlığını tanımlayacak olursak eğer, beyninizin alt kısımlarında gri cevher çekirdeklerinin bozukluğuna bağlı olan bir sinir sistemi rahatsızlığıdır. Parkinson hastalığı, hareketlerimizi etkileyen sinir sisteminin ilerlemiş olduğu bir hastalıktır. Belirtilerinden yazımızın devamında bahsedeceğiz ama bazen sadece el titremesi olarak da kendini belli etmektedir.
Parkinson hastalığı, ilk zamanlarında, yüzünüzde herhangi bir belirti gösterirken bazen de göstermemektedir. Bazen erken belirti olarak yürürken kollarınızı sallayamamanız bile belirti olarak kabul edilmektedir. Konuşma yetinizde de farklılıklar meydana gelebilir. Ve zamanla parkinson hastalığınız ilerleyebilir ve belirtiler daha belirgin olmaya başlayabilir.
Alacak olduğunuz tedaviler ile birlikte parkinson rahatsızlığının belirtilerini azaltabilirsiniz. Ve kimi zamanlarda, doktorunuz beynin belli bölgelerini düzenlemek ve semptomlarını iyileştirmek için ameliyat önerebilir.
Parkinson hastalığı, beyindeki bazı sinir hücrelerini (nöronlar) yavaş yavaş yıkmaktadır ya da öldürmektedir. Belirtilerin çoğu dopamin denilen beyindeki kimyasal habercileri üreten nöronlarınların kaybına bağlı olmaktadır.
‘Parkinsonizm’ titreme, kas sertliği ve hareket yavaşlığı belirtileri tanımlamak için kullanılan terimdir.
Parkinson hastalığının nedeni tam olarak bilinmemektedir. Ancak buna ek olarak çeşitli faktörler de dahil olmak üzere parkinsona neden olan bazı durumlar bulunmaktadır. Bunlar ise şöyledir;
Genetik: Parkinson rahatsızlığında, eğer aile fertlerinizden bu hastalığa sahip olan birileri var ise, sizde de görülme riski artmaktadır. Bunun nedeni olarak da çeşitli genetik değişiklikler (mutasyonlar) gösterilmektedir. Parkinson hastalığı, hatalı genlerin anne ve babalarından, çocuklarına geçme olasılığı vardır. Ancak bu şekilde hastalığın miras şeklinde çocuklara geçmesi nadir bir durum olarak kabul edilmektedir.
Çevresel faktörler: Bazı araştırmacılara göre de, çevresel faktörler, kişinin parkinson hastalığına yakalanma riskini artırmaktadır. Bu tarım, trafik veya endüstriyel kirlilik alanlarında kullanılan pestisit ve herbisit durumlarınında hastalığa neden olduğu öne sürülmektedir. Ancak, parkinson hastalığında çevresel faktörleri bağlayan kanıtlar yetersiz sayılmaktadır.
Diğer nedenler: Parkinson hastalığında, parkinsonizim en sık görülen tiptir. Ancak belirli bir neden tespit edilebilecek bazı nadir türleri de bulunmaktadır. Bunlar ise şöyledir;
İlaç (ilaca bağlı parkinsonizm): Semptomlar, antipsikotik ilaçları aldıktan sonra iyileşebilir ve ilaç durdurulduğunda ise genellikle hastalık yeniden gelişmektedir.
Diğer beyni etkileyen koşullar kapsamında, progresif supranükleer gibi palsi, çoklu sistemler atrofi ve kortikobazal dejenerasyonların kullanımı
Şiddetli beyin enfarktüsü, İnme: Beynin çeşitli kısımları ölmesine neden olmaktadır.
Parkinson Risk faktörleri Nelerdir?
Parkinson hastalığı için risk faktörleri şunlardır;
Yaş: Genç yetişkinlerinde nadiren parkinson hastalığı görülmektedir. Bu normalde, orta yaşlardaki kişilerde görülmektedir ve risk yaşla birlikte artış göstermektedir. Bu rahatsızlık genellikle 60 yaş ve üstü kişilerde sıklıkla karşımıza çıkmaktadır.
Genetik: Parkinson hastalığı da eğer ailenizdeki birinin bu rahatsızlığa sahip olması, sizin riskinizi artırmaktadır. Parkinson hastalığında akrabalarınızda olması bile sizin risk altında olduğunuzu göstermektedir.
Seks: Erkeklerde, kadınlara göre parkinson hastalığına yakalanma riski daha fazladır.
Parkinson hastalığı belirtileri ve bulguları kişiden kişiye değişmektedir. Erken belirtileri hafif olabilir ve fark edilmeyebilir. Semptomlar genellikle vücudun bir tarafında başlamaktadır ve genellikle belirtiler zamanla tüm vücudumuzu etkilemeye başlayacaktır.
Parkinson hastalığı genellikle, ilk olarak gövdenin bir tarafını etkilemektedir ve kaslarımızı gevşetmektedir. Tipik olarak en belirgin belirti olarak kabul edilmektedir. Bu genellikle vücudun her iki tarafını etkilemekte olan titreme diğer türlerin aksine, vücudun geri kalanını daha kötü bir hale getirmektedir. Titreme genellikle elleri ve kolları etkilemektedir. Bunlara ek olarak bacakları, çeneyi ve başı etkilemektedir. Stres ya da yorgunluk titremeyi artırabilir.
2.Hareketlerde Yavaşlık (Bradikinezi)
Yazı yazma, giyinmek ve yemekleri hazırlamak gibi günlük yaşam aktivitelerinizi gerçekleştirmek giderek daha zor hale gelebilir. Yüz kas aktivitesi aynı zamanda, ifadesiz bakan bir görünüme neden olabilmektedir. Yutma ve konuşma kalitesinde zorluklar ve kötüleşmeler meydana gelmektedir. Zamanla kaslarınızda daha da sorunlar olacak ve sizin yürümenizde bile sorunlar olacaktır. İstemsiz kas aktivitesi sonucunda ise, idrar sorunları ve kabızlıklara neden olabilmektedir.
Artan kas sertliği, ağrı ve kramplara neden olabilmektedir. Parkinson hastalığı olan kişiler genellikle kambur hale gelmektedir ve yürümelerinde farklılıklar meydana gelmektedir. Kaslarda oluşan sertlikler, kimi zaman bireylerin yürürken kollarını hareket ettirmelerini bile zorlaştırmaktadır.
Denge ve dengesizlik ile ilgili sorunlar daha sonraki aşamalarda kendini daha çok belli etmeye başlayacaktır. Parkinson hastalığı olan kişiler zorlukla sandalyeden kalkmaya başlayacak ya da araçların dışına çıkmaları, yataktan kalkmaları daha da zor olacaktır.
Parkinson hastalığı olan kişilerde ayrıca, konuşma bozuklukları meydana gelmektedir. Kaslarda oluşan sertleşmelerden dolayı ise, kişiler yazı yazma yetilerini bile kaybedebilir. Yürümeleri ise daha çok ayaklarını sürüyerek gerçekleştirmektedirler.
Parkinson Komplikasyonları Nelerdir?
Parkinson hastalığı, genellikle tedavi edilebilir ancak bazı komplikasyonlara neden olabilmektedir. Bunlar ise şöyledir;
Düşünme zorluğu: Genellikle parkinson hastalığının ileri evrelerinde ortaya çıkan bilişsel sorunlar (demans) ve düşünme zorlukları ile karşılaşabilirsiniz. Böyle bilişsel sorunlar ilaçlara çok duyarlı değildir.
Depresyon ve duygusal değişimler: Depresyonun yanı sıra, korku, kaygı veya motivasyon kaybı gibi diğer duygusal değişiklikler ile de karşılaşabilirsiniz. Doktorlar size bu semptomların tedavisi için ilaç verecektir.
Uyku sorunları ve uyku bozuklukları: Parkinson hastalığı olan kişiler genellikle, gece boyunca sık sık uyanma, erken uyanma ya da gündüz uykuya dalma gibi uyku problemine sahip olmaktadırlar.
Mesane problemleri: Parkinson hastalığı idrar ya da sahip idrar tutma zorluğu dahil olmak üzere, mesane sorunlarına neden olabilir.
Kabızlık: Birçok insan parkinson hastalığı ile esas olarak daha yavaş bir sindirim sistemine sahip olmaktadır.
Parkinson rahatsızlığını teşhis etmek için, doktorunuz sizden bazı testler isteyecektir. Ancak ilk olarak sizleri fiziksel bir muayeneden geçirecektir. Fiziksel muayene sırasında ise, sizlerin hangi belirtileri gösterdiğiniz bilgisini doktorunuza iletmeniz gerekmektedir.
Doktorunuz belirtilere neden olabilecek diğer hastalıkları ekarte etmek, kan testleri gibi testler isteyebilir.
Görüntüleme testleri – MR, beyin ultrason olarak, SPECT ve PET taramaları – diğer bozuklukları ekarte etmeye yardımcı olmak için kullanılmaktadır. Görüntüleme testleri parkinson hastalığı teşhisi için çok yararlı olmamaktadır.
Bazen parkinson hastalığı teşhis etmek zaman alır. Doktorlar zamanla durumunuzu değerlendirmek için hareket bozukluklarınızı, nörologların fikirlerini ve belirtilerinizi düzenli takip ederek teşhisi koyabilmektedir.
Parkinson hastalığı tedavi edilemez, ancak ilaçlarla belirtileri kontrol altına alınabilir. Bazı durumlarda, ameliyat tavsiye edilebilir. Doktorunuz ayrıca yaşam tarzı değişiklikleri, özellikle süregelen aerobik egzersiz önerebilir. İlaçlar ise, yürüme, hareket ve titreme gibi sorunları yönetmenize yardımcı olabilir. İlaçlar ise şunlardır;
Karbidopa-levodopa: Levodopa, en etkili parkinson hastalığı ilaçlarıdır. Beynin içine geçer ve dopamine dönüştürülür. Bu ise doğal bir kimyasaldır. Yan etkileri bulantı veya sersemlik (ortostatik hipotansiyon) içerebilir.
Karbidopa-levodopa infüzyon: Karbidopa-levodopa yanıt vermeyen daha ileri parkinson hastaları için kullanılmaktadır. Vücudunuza tüp yerleştirilmesi ile ilaç verilmektedir.
Katekol-O-metiltransferaz (COMT) inhibitörleri
Antikolinerjikler: Bu ilaçlar, parkinson hastalığı ile ilişkili titreme sorununu kontrol etmeye yardımcı olmak için kullanılır.
Amantadin: Hafif, erken evre parkinson hastaları için verilmektedir.
Derin beyin stimülasyonu (DBS), cerrahlar beynin belirli bir kısmını içine elektrotlar koymaktadır. Elektrotlar beynine elektrik darbeleri gönderir ve parkinson hastalığı semptomları azaltabilir.
Cerrahi enfeksiyonlar, inme veya beyin kanaması da dahil olmak üzere riskleri içermektedir. Derin beyin stimülasyonu çoğunlukla ilaç tedavisine yanıt vermemiş parkinson hastalığı olan kişilere sunulmaktadır.
Peki tüm bunlara göre sizin yapmanız gerekenler nelerdir? Eğer parkinson hastalığı tanısı aldıysanız, size en uygun tedavi planını bulmak için doktorunuz ile görüşmeniz gerekir. Bazı yaşam tarzı değişiklikleri de parkinson hastalığı daha kolay yaşanabilir kılmanıza yardımcı olabilir.
Sağlıklı beslenme: Bu durumda, yüksek lif gıdalar yemelisiniz bu kabızlığı önlemeye yardımcı olacaktır. Ayrıca yeterli miktarda sıvı içmeye özen gösterin. Omega-3 yağlarını tüketmeye özen gösterin.
Egzersiz: Egzersiz ile birlikte, kas gücü, esneklik ve dengenizi arttırabilirsiniz. Egzersiz aynı zamanda, depresyon ya da anksiyete riskini azaltacaktır. Sık sık ve düzenli yürüyüşlere çıkınız.
Düşmelerden kaçının. Hastalığın ilerleyen aşamalarında, daha kolay düşebilirsiniz. Bunun için dikkatli olmalı ve yürürken ağırlık taşımayın. Ayrıca geriye doğru yürüyüşler yapmayın.
Günlük yaşam aktivitelerinde, örneğin, giyinme, yemek yeme, banyo yapma ve yazma gibi, parkinson hastalığı olan kişiler için zor olabilir. Bir meslek terapisti size günlük hayatı kolaylaştıracak teknikler gösterebilir.
Alternatif tıp bazı türleri, parkinson hastalığı ile insanlara yardımcı olabilir:
Ancak, bazı araştırmalar kafeinin (kahve, çay ve kola içinde bulunan) parkinson hastalığına yakalanma riskini azaltabileceğini göstermiştir. Yeşil çay aynı zamanda parkinson hastalığına yakalanma riskini azaltabilir. Bazı araştırmalar, düzenli aerobik ve egzersizin parkinson hastalığı riskini azaltabileceğini göstermiştir.
Herhangi bir kronik hastalık ile yaşamak zor olabilir ve bu öfkeli, depresif ya da cerasetsiz hissetmenize neden olabilir. Bu oldukça normaldir. Özellikle parkinson hastalığı zor bir hastalıktır. Birçok kişi bu yüzden depresyona girmektedir.
Bu durumda, arkadaşlarınız ve aileniz en iyi müttefikler olabilir. Destek grupları herkes için değildir. Ancak, parkinson hastalığına sahip olan insanlar ve aileleri için, hastalık hakkında pratik bilgiler verdiği için iyi bir kaynak olabilir. Dilerseniz psikologdan yardım da alabilirsiniz.
Önceki makaleMİDE KANSERİ BELİRTİLERİ NELERDİR?
Sonraki makaleBEL FITIĞI BELİRTİLERİ NELERDİR?