Türkiye'de web girişimleri - Murat Kahraman
Türkiye’de web girişimleri
Günümüzde ülkemizde özellikle geniş bant internet kullanımının hızla yaygınlaşması ve ucuzlaşması, web yatırımlarını çok daha çekici hale getirdi.
Özellikle bir önceki yazımda bahsettiğim Amerika kaynaklı başarı hikayeleri ve bu hikayelerde bahsedilen milyar dolarları aşan kazanç miktarları iştahları daha da kabarttı.
İnternetin ülkemizdeki ilk yıllarından beri, tüm dünya da olduğu gibi Türkiye’ de de birçok web girişimi gerçekleşti ve bunlardan, günümüzde hepimizin adlarını bildiği ve çoğumuzun müşterileri olduğu birçok şirket gözle görülür başarılar elde ettiler. Aynı zamanda, çok büyük yatırıma ve desteğe sahip olan bazı girişimler ise maalesef ciddi hüsranlar yaşadı.
Bu yazıda başarılı ya da başarısız olan girişimlerin özelliklerinden ziyade yeni bir projeye ya da proje fikrine sahip kişileri nelerin beklediğinden bahsetmek istiyorum.
Garajlarda amatör gençler tarafından kurulan ve çok kısa süre de piyasa değerleri milyarlarca dolara ulaşan onlarca örnek duyduk ve bunlara gıpta ettik. Ancak bu girişimlerin hangi koşullarda başarıyı yakaladıklarını ve bu büyük kazançları nasıl elde ettikleri konusunda yeterli bilgiye sahip miyiz?
Birincisi internet yatırımları gerçekten sermayesiz veya çok küçük sermayelerle kurulamıyor. Kuracağınız işin kapsamı ve büyüklüğüne göre yazılım, altyapı gibi kuruluş sermayesinin yanı sıra işgücü, organizasyon, gerekliyse tedarik ve en önemlisi pazarlama için ihtiyaç duyulan işletme sermayesinin eksikliği, girişiminizin daha baştan başarısız olmasına yol açabilir.
Bir internet girişiminde iş fikrinden sonra gelen en önemli konu bence kullanılacak web sitesinin sağlam, kullanımı kolay, güvenilir bir yazılımı ve tasarımı olması ve yayın için gerekli altyapının (sunucular, bağlantılar) sunulan hizmeti kaldırabilecek güçte ve hızda olmasıdır. Bunların hepsi teknik konular olduğu için maliyeti genelde yüksek olmaktadır.
Bu yüksek maliyet birçok internet girişiminin teknik kökenli girişimciler tarafından gerçekleştirilmesine neden olmaktadır. Teknik kökenli kişiler yazılım ve altyapı ihtiyaçlarını özkaynaklarından karşılama şansına sahip oldukları için gider seviyesini çok düşük tutabilmektedirler.
Aslında bu durum çok sayıda girişimin başarısızlıkla sonuçlanmasının da ana sebebini oluşturmaktadır. Girişimciliğin önemli unsurlarından olan organizasyon ve yönetim becerilerinin yanı sıra, başarının en önemli etkenlerinden biri olan iyi bir pazarlama anlayışı da bir çok bilişim uzmanında bulunmamakta ya da bu kişiler bu konuda dış kaynak kullanımından kaçınmaktadırlar. Zaten bu yeteneklere sahip olanları bir şekilde başarılı olarak ön plana çıkmaktadırlar.
Diğer taraftan Amerika’da garajlarda kurulan başarılı girişimler çok ciddi inkübasyon desteklerini büyük rahatlıkla bulabilmektedirler. Tedarik ettikleri melek yatırımlar ve daha sonra risk sermayelerinin miktarı onlarca milyon doları aşmaktadır.
Ülkemizde bu şekilde bir yatırım anlayışı gelişmediği için birçok parlak fikir hiç hayata geçirilemeden rafa kaldırılmaktadır.
Türkiye de inkübasyon sistemleri konusunun ayrıntılarına daha sonraki yazılarımda değineceğim.
Yine duyduğumuz başarı hikayelerinde şirketlerin değerlerinin kısa sürede milyarlarca dolara ulaştığını görüyoruz. Peki kendi girişimlerimiz için bu söz konusu olabilir mi?
Bu sorunun cevabı için öncelikle bu örnek girişimlerin bu gelirleri nerelerden sağladığını bilmemiz gerekir. Bu şirketlerin büyük çoğunluğu yatırımcılarına asıl geliri halka arz aşamalarında kazandırmış hatta büyük kısmı faaliyet geliri elde etme konusunda başarılı bile olamamıştır. Bu konuda e-bay kar edebilen sayılı web yatırımlarından biri olması ile ünlüdür.
Yine sermaye piyasaları ve halka arz süreçlerinin farklılıklarından dolayı ülkemizde her türlü web yatırımı faaliyet geliri haricinde bir kazanç elde edememektedir. Hisse satışları ise genelde piyasaya hakim birkaç büyük firmaya girişimin tamamının devri şeklinde gerçekleşmektedir.
Tüm bu şartlar altında küçük çaplı bir web yatırımının başarı sağlayabilmesi ya kısa bir başa baş noktasına ulaşma süresi ya da girişimi ayakta tutabilecek faaliyet geliri elde edene kadar yeterli olacak sağlam bir sermaye yapısı gerekmektedir.
Genel olarak internete yatırım yapmayı planlayan girişimcinin ülkemizde göz önünde bulundurması gereken bazı önemli noktalardan bahsettim. Kulağa biraz karamsar gibi gelsede bu problemlerin çözümleriyle ilgili deneyim ve görüşlerimi paylaşmaya devam edeceğim.
girişim, murat kahraman