Türkçe Bilgi: Kimmerler
Kimmerler, M.Ö. 15 ve M.Ö.14'üncü yüzyıllardan M.Ö. 8'inci yüzyılın ilk yarısına kadar İdil Nehri’inden Karadeniz’in kuzeyine doğru uzanan geniş bir alanda Kimmerya’da yaşamış göçebe bir kavimdir. Korkusuz ve cesur savaşçılar olarak ün salmışlardır. İskitlerin baskısıyla Kafkas dağlarını aşarak Doğu Anadolu'ya saldırdılar. Asur kralı II. Sargon, bunları bozguna uğrattı. Fakat savaşta ölünce Kimmerler, bir süre daha bu bölgede kaldılar. Sonra batıya doğru ilerlediler.
Kimmerler M. Ö. 8. yüzyılın sonunda Kuzey Karadeniz sahilindeki yurtlarından sürülüp, Anadoluya giren göçebe kavim. İskitlerin baskısıyla yurtlarını terk eden Kimmerler Kafkaslardan Anadoluya girdiler. Urartu Kralını yenip Asur Kralına yenildiler. Hareketlerini Anadolunun içlerine doğru yönelttiler. Frigya Kralı Midas ve Lidya Kralı Gygesi yendiler. Batı Anadolu şehirlerinden bir kısmını ele geçirdiler. Anadoluyu baştan başa yakıp yıktıktan sonra Asur Kralları tarafından Çukurovada durduruldular. Kimmerlerin son kalıntıları da Lidya Kralı Alyattes tarafından yenilerek dağıtıldı. Kimmerler medeniyet eseri bırakmışlardır.
Kimmerler, çok iyi kılıç kullanırlardı, ok atmada ve balta kullanma da ustaydılar. Kimmerlerden ilk söz eden Homeros Kimmerlerin ıssız dünyanın sisli ve karanlık ülkesinde yaşadıklarını yazar. Herodot Kimmerlerin Kuzey karadeniz bölgesinden geldiğini söyler. Kimmerya, M. Ö. 8inci yüzyılın ortalarında İskitler ‘in eline geçince, yerlerinden olan Kimmerler büyük kafileler halinde güneye inerek Kafkaslar’daki Demir Kapı ve Derbent geçitlerini aşarak Doğu Anadolu’ya girdiler. At üzerinde savaşan Sakalar, (İskit) yaya olarak savaşan Kimmerlere karşı üstünlük sağlamışlardı. M. Ö. 714 yılında Urartu sınırını aşarak Orta Anadolu’ya doğru saldırılara başladılar Kummuh (Adıyaman yöresi ) Meluddu (Malatya) Tabal (Nevşehir - Kayseri yöresi) doğuda Şubria (Diyarbakır yöresi) ve batıda Hubuşna’ya (Ereğli) kadar yayıldılar. Kimmerler daha sonra Karadenizin güney kıyısı boyunca batıya ilerleyip Sinop (Sinope) civarında bir üs oluşturmuş ve Tabala doğru güneye yönelmişlerdi. Kuzeyden gelen bu tehdit karşısında Muşku Kralı Mita, Asur ile ittifak yapmak zorunda kalmış ise de onun bu ittifakı bile Kimmer baskısını durduramamıştır M. Ö. 705 ‘te Muşku Kralı Mitanın da desteğini alan Asur Kralı II. Sargon Kimmerlerle Tabal’ da yaptığı savaşta ağır bir yenilgiye uğradı ve savaş alanında öldü. Muşku Kralı Mita da savaştan sonra bir daha tarih sahnesinde görülmemiştir. Bu zafer üzerine Kimmerler bu bölgeyi bir süre daha ellerinde tuttular Sinop (Sinope) ele geçirdiler batıda Kızılırmak’ a kadar uzandılar, Kimmerler Dugdamme adındaki ünlü önderlerinin komutasında Frigler’in üzerine saldırdılar. M. Ö. 696 yılında Friglerin başkenti Gordion’u yağmaladılar.
Asur kralı Asarhaddon tarafından M. Ö. 679 yılında Hubuşna (Ereğli) mevkiinde bozguna uğratılılan Kimmerler, bozgundan sonra batıya yönelerek Lidya’yı tehdide başladılar. Lidya Kralı Gyges, Asur Kralı Asurbanipal’ le diplomatik ilişkiler kurup ondan sağladığı yardımla Kimmerleri M. Ö. 657 ‘de büyük bir yenilgiye uğrattı. Ama Kimmerler bir süre sonra yeniden Lidya’ya saldırıp, başkentleri Sardes’i aldılar. Lidya kralı Gyges savaş alanında öldü. Sardes’ i yakıp yıkan Kimmerler orada kalmayarak hızla Orta Anadolu’ya döndüler. Bir bölümü kuzeybatıya doğru çıkarak Balıkesirin Edremit ilçesine bağlı Altınoluk beldesinde, Antandros kenti çevresine yerleşti. Gyges’ten sonra Lidya tahtına oğlu Ardys geçti. Ardys ülkesini Kimmer saldırılarının yarattığı güç durumdan kurtarmak amacıyla yeniden Asurdan yardım istedi. Ama kimmerler kuzeybatıdan Boğazlar üzerinden gelen soydaşları Trerler ile birleşip yeniden Lidya’ya saldırdılar ve M. Ö. 638 ‘de Sardes’ i krallık sarayının bulunduğu Akropolis dışında, bir kez daha istila ettiler. Bununla da yetinmeyip Ege denizi kıyısındaki kentlerden Ephesos, Menderes Magnesiası, Myos, Priene, Lebedos, Melia ve (bir olasılıkla) Miletos’u yağmaladılar. Sonra Büyük Menderes vadisi boyunca doğuya yönelerek, o dönemlerde yurt edinmiş oldukları Kapadokya bölgesine döndüler. (M. Ö. 630) Düzenli bir devlet örgütleri bulunmayan Kimmerler zaman içinde güçlerini yitirmeye başladılar. M. Ö. 630’dan kısa bir süre sonra ünlü önderleri Dugdamme’nin Kilikya bölgesindeki bir savaşta ölmesi, onların Anadolu’daki etkinliklerine son verdi M. Ö. 680-660 yılları arasında Tabal , Hilukku ve Lidya Kimmer saldırılarından Asur yardımına sığınmak zorunda kalmışlar, bir süre sonra M. Ö. 630 yılında Asurlular bu istilacıları yenmeyi başarmışlardır. (J. G. Macqueen, Hititler ve Hitit çağında Anadolu, (çev. Esra Davutoğlu), Ankara, 2001,s. 173-6) Sonuçta Lidya Kralı Alyattes tarafından M. Ö. 595’te büyük bir yenilgiye uğratılarak Kızılırmak’ın doğusuna sürüldüler. Anadolu’da kalanlar Balıkesirin Edremit ilçesine bağlı Altınoluk beldesinde Antandros kentinde yaşamışlardır Diğerleri ikiye ayrılarak Asya ve Avrupa’ya dağıldılar. Batıya giden bir kol M. Ö. 500 ‘e kadar Macar ovalarında yaşadı. Kırım yöresinde yaşayan Kimmerler ise M. Ö. 4 ve 3. yüzyıllara kadar varlıklarını sürdürmüşlerdir Asurluların Gimirai dediği ve Tevrat’da da Gimiraya ,Antik Grek kaynaklarında Kymmerio olarak geçen Kimmerlerin kökenleri hakkında çok detaylı bilgi olmamakla birlikte, Hint-Avrupa kökenli bir kavim olduğu ve irani bir dil ya da trakça konuştuğuna inanılır.. Bunun böyle olmadığı Kimmerlerin Türk kökenli olduğu da iddialar arasındadır. Ünlü tarihçi Prof. Dr. Taner Tarhan, Kimmerler ve İskitler hakkında yazdığı bir makalesine şöyle bir girişle başlıyor. "Kimmerler ve İskitler Eskiçağdaki "Türk Kültür Tarihi"nin, daha genel bir deyişle de "Milli Tarihimiz"in ilk temsilcileridir. Büyük tarihçi Prokopius, Kimmerleri doğrudan Bulgarlar’ın atası olarak gösterir. Iran-Hazar rivayetleri de Bulgarların atası olarak “Kimari”den (Kimmer) bahseder. “Mücmel el-tavarih” adlı eserde Yafes’in yedinci oğlu “Kemari”nin (Kimmer) Bulgarların babası olduğu yazılıdır. Macar mitolojisinde, “Vaktiyle Kimmer kralının Kutirgur ve Utirgur adlı iki oğlu varmış” şeklinde Kimmerlerin Kutirgur ve Utirgurların (Bulgarların) ataları olduğu ifade edilmektedir. Bulgarların yakın akrabası Hazar Türklerinin Hakanları da kendi atalarını sırasıyla “Nuh-Yafes-Kimmer-Togarma” şeklinde göstermişlerdir. Kimmer’ in oğlu Togarma ise bütün Türklerin atası sayılmaktadır. Kimmerlerin Karadeniz Bölgesindeki varlığını gösteren arkeolojik ve filolojik kanıtlar mevcuttur. Ünyede bulunan gümüş bir kap arkeolog Ord. Prof. Dr. Ekrem Akurgal (Akurgal 1969: 224vd. P1. 67) tarafından M. Ö. 6. yüzyılın sonuna tarihlendirilmekte ve Kimmer sanatının son eserlerinden biri olarak nitelendirilmektedir. Arkeolog H. T. Okutana göre Kimmerlere ait yapıtlara Şebinkarahisarda rastlanmaktadır. Bazı yer adları Kimmerlerden kalmıştır. Tarih sahnesinden çekildikleri halde yüzyıllarca devam etmiş ve kullanılmıştır. Trabzon’daki Kimmerius Dağı (Ağarmış Dağı) Batı Anadoludaki Bosfornos Kimmerius (Kimmer Boğazı) Kimmeris ,Kimmerikum, Kimmerike vs. ) gibi. Halen kullanılan Kırım adının da Kimmer adından türediği bir gerçektir. Bunun yanı sıra kaynaklarda Kapadokya bölgesinin Gomer veya Gamir adı ile anılması Kimmerler’in bu bölgede ne ölçüde etkili olduklarını yansıtmaktadır. Amerikalı yazar Robert Ervin Howard tarafından yaratılmış fantastik bir çizgi roman kahramanı olan Barbar Kimmeryalı Conan ‘ın serüvenleri tüm dünyada yayınlanmış ve insanlarda Kimmerler hakkında merak ve ilgi uyandırmıştır.
konu hakkında kaynakça verebilirmisiniz
frigya kafkas lidya midas tarih iskitler