TÜRKİYE’YE UYGUN YÜKSEK KALİTELİ SOĞAN HATLARININ DİHAPLOİD TEKNOLOJİSİ İLE ÜRETİLMESİ
Destekleyen Kuruluş: 110O095 nolu TÜBİTAK Projesi
Bu projenin amacı dihaploid (DH) teknolojisini kullanarak Türkiye’ye uygun yüksek kaliteli soğan çeşitleri geliştirmektir. Soğan ıslahı uzun süren ve zahmetli bir işlemdir ve bu nedenle ülkemize uygun soğan çeşitlerinin geliştirilmesi konusunda fazla ilerleme sağlanamamıştır. Klasik ıslah yöntemleri ile saf soğan hatlarının elde edilmesi, seçilmekte olan karakterlere bağlı olarak, 6-7 generasyon (12-14 yıl) sürebilir. Dihaploid (DH) tekniklerin uygulanması ile tamamen saf soğan hatlarının iki yıllık bir süre içerisinde elde edilmesi mümkün olabilmektedir. Soğanlarda haploid embriyoların eldesi, olgunlaşmamış çiçek tomurcuklarının ginogenesis uyartım ortamında kültüre alınmasıyla mümkün olmaktadır. Islah amacıyla kullanılabilmeleri için ginogenik haploid bitkilerin kromozom sayılarının katlanarak DH hale getirilmeleri ve kendi tohumlarını üretebilmelerinin sağlanması gerekmektedir.
Üretilecek olan DH soğan hatları arasında yüksek verim ve kalite özelliklerine sahip olduğu tespit edilen hatlar direkt olarak üretimde kullanılabilecek çeşitlerdir. DH hatlar F1 hibrit soğan çeşitlerinin üretiminde heterozis yaratma özelliklerinden yararlanmak amacıyla melezlemelerde kullanılabilirler. Soğanda başarılı ginogenesis ve diploidizasyon uyartım protokollerinin geliştirilmesi ginogenesis tekniğinin tüm dünyada soğan ıslahı çalışmalarında kullanılmasına olanak sağlayacaktır.
Doktora Öğrencisi Arzu KASKA
SELEKSİYON ISLAHI İLE ELDE EDİLMİŞ VE STANDART PATLICAN (SOLANUM MOLONGENA L.) ÇEŞİTLERİNDE HAPLOİD EMBRİYO UYARTIMI
Destekleyen Kuruluş: 2010FBE070 Pamukkale Üniversitesi
Bu çalışmanın amacı: Seleksiyon ıslahı ile elde edilmiş ve standart patlıcan (S. melongena) çeşitlerinde haploid embriyo uyartımı yapılmasıdır. Morfolojik ve genetik olarak büyük farklılıklar gösteren patlıcan çeşit ve ıslah hatlarından dihaploid (DH) hatların üretilmesi hedeflenmektedir. DH hatları tüm özellikleri açısından saf olduklarından direkt olarak çeşit olabilecekleri gibi F1 hibrit çeşitlerin üretiminde ebeveyn olarak kullanılabilirler. Saf patlıcan hatları moleküler genetik çalışmaları, gen haritalanması, gen izolasyonu, gen dizisi karşılaştırılması gibi alanlarda kullanmak için en uygun materyallerdir. Bu nedenle önerilen çalışma ülkemizde arazi ve sera üretiminde kullanılabilecek çeşitlerin üretimi amacına hizmet edecektir. Yaygın olarak üreticiliği yapılan standart patlıcan çeşitlerinden dihaploid (DH) bitkilerin üretilmesi ve bu bitkilere uygun protokollerin geliştirilmesi amaçlanmaktadır.
Yüksek Lisans Öğrencisi Nazlı ÜNAL
BİBER (CAPSİCUM ANNUUM L.) ISLAH METARYALLERİNDEN DİHAPLOİD HATLARININ ÜRETİMİ
Destekleyen Kuruluş: 2010FBE071 Pamukkale Üniversitesi
Bu çalışmada, Türkiyenin faklı bölgelerinden toplanıp seleksiyon ıslahı yöntemiyle elde edilmiş olan ve yaygın olarak üreticiliği yapılan standart biber çeşitlerinden dihaploid (DH) bitkilerin üretilmesi ve bu bitkilere uygun protokollerin geliştirilmesi amaçlanmaktadır. DH teknolojisi tüm özellikleri kontrol eden genlerin homozigot hale getirilmesine izin verir. Bu nedenle DH bitkilerden kendileme yolu ile elde edilen bitkiler açılım göstermezler. Tüm allelleri saf hale getirilen bitkiler hem ıslah amacıyla hem de moleküler biyoloji ve genetik çalışmalarda kullanılabilirler. İstenen özellikler açısından homozigot olan bitkiler direk çeşit olarak veya hibrit tohum eldesinde ebeveyn olarak kullanılabilirler. Bu tür çeşitler genetik üniforluk gösterdikleri için arazi ve sera yetiştiriciliğinde çok tercih edilirler. Bu hatlar melez gücü özelliği nedeniyle tercih edilen F1 hibrit çeşitlerin üretiminde de ebeveyn olarak kullanılabilirler. Bu açılardan DH tekniği ile ülkemizin ihtiyacı olan biber çeşitlerinin ıslahında çok başarılı sonuçların elde edilmesi ve var olan genetik çeşitliliğimizin korunması ve geliştirilmesi mümkün olabilir. Bu da biberlerin ıslah çalışmalarında büyük avantaj sağlar. Türkiye birçok sebze ve meyve üretim materyali ihtiyacının çoğunu ithalat yoluyla karşılamaktadır. Bu çalışmanın temel amacı üstün tarımsal özelliklere sahip Türk biber hatlarının DH teknolojisi ile kısa bir zaman dilimi içerisinde geliştirilebilmesine olanak sağlamaktır.
Yüksek Lisans Öğrencisi Fatmanur KAPLAN