Seher Yolcusu: İlker Pamukçu’nun “Yorgunum Dostum” isimli şiiri üzerine
Bana göre İlker Pamukçu’nun en önemli vasfı olaylar karşısında duruş ve olayları okuyuş şekli.
Kişileri değil düşünceleri baz alan kişilerin hata yapma ihtimalleri daha azdır. “O söylediyse doğrudur” düşüncesinden öte “böyle söylemişse doğru söylemiş” demek kişinin erdemine ve iradesine işaret eder. Gerek edebiyat tarihimizde gerekse siyasal tarihimizde ne büyük sıkıntımız budur. Kişi söylemişse doğrudur diye baktığımızdan düşünceleri daha üretilmekten onaylamak, dolayısıyla doğruluğunu yanlışlığını bilmediğiniz tartmadığınız bir düşünceyi onayladığınız için peşinden gitmek zorunda kalmanız. Be sebeple İlker Pamukçu’yu bir şair olduğu kadar düşünce insanı olarak okuyor ve dağarcığıma yeni şeyler karıştırıyorum. İlker Pamukçuyu anlamak isteyen onun bu vasfını göz ardı etmemelidirler.
“Yorgunum Dostum” a gelince ilk etapta göze çarpan özellik serbest vezin olmasına rağmen örgü ve uyaklar
2+2+1 şeklide meydana getirilmiş. Şiirin ortalarına doğru gidildikçe bu şekil 2+1 haline dönüşmüş ilk üç düzenin tahlili böyle.
2+2+1 den kastım ilk iki dizede son uyaklar sessel bir uyum içindeler onları takip eden diğer iki dizede kendi aralarında öyle uyum içindeler ve +1 dediğim ise şiirin “yorgunum dostum” kısmını kapsıyor.
Belli belirsiz nefes
Artarak yükselen tiz ses
Elde avuçta yitik sevdalar
İçimde depremler var
İlk iki dizede uyum nef- ES ve s- ES haliyle son iki harf, sonraki iki dizede uyum sevdal-AR, v-AR haliyle yine son iki harf ile sağlanmış.
Yüzüme ilişmiş gece
Izdırabım hece hece
Aklımda yitik sevdalar
İkinci beşlikte ise g-ECE ve h-ECE sonraki iki dizede sevda-LAR ve deşiyor-LAR şeklinde üç harf olarak uyum meydana getirilmiş.
Susuz kalmış toprak gibi
Daldan düşmüş yaprak gibi
Üçüncü bölüm beşlik değil üçlük halinde ve burada kural ve uyum değişmiş. Eğer bu bölüm beşlik olsaydı bu değişikliğe hoş bakılmayabilirdi. Üçlük şeklinde olması ve en önemlisi +1 kısmının farklı olması şiirin örgüsünün bilinçli yapıldığını gösteriyor. 2+1 şeklinde bir örgü var ve uyum to-PRAK GİBİ, ya-PRAK GİBİ şekliyle sekizli uyum sağlanmış. “Kırgının dostum” ifadesi şiirin ilk iki dizesinde yer alan ve şiirin ana taşıyıcı dizesi gibi duran” yorgunum dostum” la birlikte şiire ifade zenginliği getirmiş.
İçimde beni öldüren
Ve dahası anlatamadığım bir şey var
Şehir böyle boş gelmemişti
Hiç bu kadar uzun süre susmamıştı kuşlar
Şiirin dördüncü bölümün dediğim kısımda tekrar beşlik şeklinde geçilmiş ancak bir sonraki bölüme baktığımızda dörtlü örgülerle karşılaşınca bu beşli örgü az fazlalık durmasa bile beklediğimiz örgüyü getirmiyor. Bu bölüm tamamen serbest şiir olarak değerlendirilmeli. Her ne kadar 1+1+1+1+1 gibi duruyor olsa bile serbest bir şiir. Bu bölümde yer alan “ve dahası” kısmı çıkarılıp
“İçimde beni öldüren
anlatamadığım bir şey var” şeklinde olabilirdi.
Yerle yeksan duygularım
Bölük pörçük uykularım
Beşinci bölüm klasik dörtlük çalışması DUYGULARIM-UYKULARIM-ACILARIM haliyle uyum içerisinde.
Satırlarım hüzne gebe
Yazmak firarda böyle zamanlar
Büyürken fikrimde sorular
Altıncı bölümde üçüncü bölümü destekleyen yazım şekli kullanılmalıydı. Üçlük şeklinde olmalı ve ilk dize çıkarılmalıydı.
Yeniden bahar gelmiş memlekete
Yeşile bürünmüş topraklar
Biraz daha aklaşmış uzayan sakallarım
Yedinci bölüm serbest ve harika
Sanki saatler durmuş
Vakit kör kuytuda unutulmuş
Kırlangıçlar göçe durmuş
Ha girdi ha girecekler
Acı çeliktenmiş meğer
Dil sessiz keza yaralar
Bu sessizlik beni boğar
Sekizinci, dokuzuncu, onuncu bölümler beşinci gibi klasik dörtlük ile 3+1 şeklindeler
Az kalmışken yolun sonu
Bitirmeli bu oyunu
Onbirinci bölüm üçüncü bölümü destelemekte ve altıncı bölümdeki örgüyü 2+1 şeklinde üçlü örgü haline getirmeyi zorunlu kılıyor.
Meçhul bir düet söylediğim
Son melodi dinlediğim
Halim ziyan neyleyeyim
Onikinci bölüm 3+1 şeklinde örülmek istenmişse de üçüncü dize yazım kuralının dışına çıkmış. İlla da bu haliyle yazılması gerekirse “neyleyeyim” şekliyle değil “neyleyim” olarak yazılmalıydı. Şimdiye kadar yazmış olduklarım şiirin iskeletiyle alakalı düşüncelerim ve kurallar.
Bu kadar uzun bir şiirde mana hiç dağıtılmamış akış tam ve lirik hal üzre. İki sayfalık şiirde fazlalık olarak gördüğüm dördüncü bölümdeki “ve dahası” ile son bölümdeki “ye” halinin düşürülmesi oldu. Bu sebeple İlker Pamukçu okunmalıdır.
Nasıl bulurum İlker Pamukçu