Fransa’da sarı yelekliler hareketi Crimethinc. Ex-workers Collective - Yaşam Bizi Sosyalizme Çağrıyor
ABD’de 2018 seçimlerine giden süreçte, hükümetin kontrolünün merkez siyasetçilerdeolmasının daha iyi olacağına dair epey argüman duyduk. Ama merkez siyasetçiler iktidara gelip yetkilerini yoksulların zararına olacak şekilde kapitalizmi stabilize etmek için kullandıklarında ne olur? Bunun sonuçlarından biri, aşırı sağcı milliyetçilerin kendilerini “sıradan halkı” hükümetin baskıcı entrikalarından korumaya çalışan isyancılar olarak sunma fırsatı yakalaması. Devletin, kapitalizmin yol açtığı acıları hafifletmek için çok az şey yaptığı bir dönemde, iktidar odalarının dışında konumlanmak daha avantajlı olabilir. Sonuç olarak, aşırı sağcı milliyetçilik, merkez siyasetten hükümetler döneminde, aşırı sağ hükümetler döneminde olduğundan daha fazla zemin elde ed
Merkez siyasetçilerin çevreciliği, feminizmi, enternasyonalizmi ve ırkçılık karşıtlığını neoliberalizmle ilişkilendirmeye çalıştığı bir ortamda, hükümet karşıtı hareketlerin en azından bazılarının ekoloji karşıtı, kadın düşmanı, milliyetçi ve ırkçı olması mümkün olabiliyor. Bu ise merkez siyasetçilerin işine yarıyor, çünkü kendilerini dünyaya aşırı sağcılara karşı mümkün tek alternatif olarak sunabiliyorlar. Marine Le Pen’e karşı kampanyasında Macron’un seçilmesini sağlayan strateji tam da buydu. Bu bakımdan, merkezciler ve milliyetçiler, olası tüm pozisyonları kendi aralarında paylaşıp kapitalizmin yarattığı krizlere gerçek bir çözüm tahayyül etm
eyi imkânsız kılmayı hedefleyen aslında birbirine sadık düşmanlar.
Merkez parti hükümetleri dönemindeki popülist toplumsal hareketleri, aşırı sağ grupların bunları ele geçirme yollarını belirlemek ve bunu nasıl engelleyebileceğimizi bulmak için incelemeliyiz. Şu an merkezin de merkezi bir başkan olan Macron yönetimi altında Fransa’yı birbirine katan “sarı yelekliler”i ya
kından incelememizin sebebi de bu.
Bunun gibi bir durumda anarşistler ne yapmalı? Zaten ayakta kalma mücadelesi veren göstericilere karşı devletin yanında saf tutamayız. Aynı şekilde, doğal çevreye karşı göstericilerle de saf tutamayız. Hükümet karşıtı protestolar içinde milliyetçilik karşıtı bir pozisyon ve ekolojik hareketler içinde devlet karşıtı bir pozisyon oluşturmak zorundayız. “Sarı yelekliler” hareketi, bize hem milliyetçilerle hem de merkezcilerle karş
ı karşıya geldiğimiz, üç tarafı olan çatışmaların yaşandığı bir dönemde nasıl strateji geliştirebileceğimizi düşünmek için öğretici bir fırsat sunuyor.
►Vaucluse bölgesi sözcüsü Christophe Chalençon kendisini apolitik olarak tanımlıyor ve hiçbir sendikaya üye olmadığını söylüyor. Ama 2017 seçimlerinde “geniş sağdan” aday olmuş. Kişisel ilişkilerine ve Facebook profiline baktığımızda muhafazakâr, milliyetçi ve yabancı düşmanısöylemleri açık şekilde görülebiliyor.
► Limoges’de 17 Kasım eyleminin örgütleyicisi Christophe Lechevallier. Bu “öfkeli yurttaşın” profili de son derece ilginç. Rüzgâr nereden eserse o yöne dönmüş olduğu görülüyor. 2012’de merkez partiden (Modem) aday olmuş. Ardından aşırı sağcı Ulusal Cephe’ye (şimdi adı Rassemblement National) katılmış ve 2016’da lideri Marine Le Pen’i bir toplantıya davet etmiş. Aynı zamanda, üretimi arttırmak için glifosat gibi kimyasallar kullanılmasını savunan GDO yanlısı tarım örgütü FNSEA için de çalışmış.
► Toulouse’da sarı yeleklilerin sözcüsü Benjamin Cauchy. Bu genç yönetici ulusal ve yerel medyada bir sürü röportaj verdi. Ve bu sözcü de geçmişine bakıldığında hiç de apolitik sayılmaz. Geleneksel neoliberal sağa (o dönem, Les Républicains olarak bilinen UMP) üyeliğini açıkça söylüyor. Ama hukuk fakültesine giderken, muhafazakar sağ ve aşırı sağ parti ve gruplarla ilişkisi bilinen bir öğrenci sendikası olan UNI’nin liderlerinden biriymiş. Ama daha ilginci, şu an milliyetçi parti Debout La France’ın üyesi olduğunu hiç söylememesi. Bu partinin lideri Nicolas Dupont-Aignan, son başkanlık seçiminin ikinci turunda Macron’u yenme umuduyla Le Pen ile ittifak yapmıştı.
ani muhafazakarların ve aşırı sağcı grupların kendi söylemlerini dayatmayı, fikirlerini yaymayı ve bu “apolitik öfkeli yurttaşlar hareketini” daha fazla güç kazanmak için kullanmayı umdukları net. Toulouse’daki sarı yelekliler Benjamin Cauchy’yi siyasi görüşleri nedeniyle hareketlerinden atmaya karar verdiler. 26 Kasım’da, bir radyo programına katılan Cauchy, atılması sorulduğunda, vergi zamlarına karşı mücadele etmek için “Les Citrons” (Limonlar) adında yeni bir ulusal örgüt kurduğunu söyledi ve fırsatı “sarı yelekliler hareketi içindeki antidemokratikliği” kınamak için kullandı.
Paris harekette gerici eğilimlerin baş gösterdiği tek yer değil. Gerçekten de 17 Kasım’da Cognac’da sarı yelekli protestocular, “evine geri dön” diye bağırarak araba kullanan siyah bir kadına saldırdılar. Aynı gün Bourg en Bresse’de, seçilmiş bir temsilci ve partneri eşcinsel oldukları için saldırıya uğradı. Somme ilinde, bazı sarı yelekliler, trafikte sıkışmış büyük bir kamyonun içinde göçmenlerin saklandığını fark edince göçmen polisini aradılar. Liste böyle uzuyor. ​
► Sarı yelekliler hareketi “apolitik” olduğunu iddia ediyor. Katılımcıların geneli kendisini sıkı çalışan ama vergilerden ve hükümet kararlarından hep en kötü etkilenen öfkeli yurttaşlar olarak tanımlıyor. Bu söylemin, adını milletvekili Pierre Poujade’den alan gerici ve popülist bir hareket olan 1950’lerin Poujadisme hareketi veya daha yakın tarihli olarak “Bonnets rouges” (kırmızı bereliler) hareketi ile epey benzerliği var.
► Hareketin “apolitik” olma savunusu tehlikeli çünkü aşırı sağcı örgütçülerin, popülistlerin ve faşistlerin protestocuların arasına karışması için mükemmel bir fırsat yaratıyor. Yani bu hareket aşırı sağa kendisini yeniden kurması ve güç kazanması için fırsat sunuyor.
► Hareket dikkat çekmeye başladığı an, aşırı sağcı politikacı Marine Le Pen ve diğer muhafazakâr ve popülistler desteklerini açıkladılar. Apolitiklik de bir yere kadarmış!
► Bu, düşük gelirli insanları içeren samimi bir kendiliğinden ve merkezsiz hareket gibi görünüyor. Teoride, kapitalizmle ve devlet baskısı ile mücadele etmek için onlar arasında örgütleniyor olmamız lazım. Ama sınıf savaşı ve antikapitalizm gibi kavramlar gösterilerde hiç de gündem değildi.
► Bazıları faşistlerin hareketi ve temsil ettiği öfkeyi ele geçirmesini önlemek için katılmamız gerektiğini savunuyor. Bazı radikaller, insanlarla yeni bağlar kurmak ve kapitalizm ve ekonomik krize nasıl yanıt verileceği konusundaki fikirlerimizi yaymak için bu eylemlerde yer almamız gerektiğine inanıyorlar.
► Bazı radikaller için, mevcut hareketten kuşku duymak ve içinde yer almak istememek, “apolitik” yoksullara karşı sınıfsal bir önyargının işareti olabilir. Her durumda izleyici değil aktör olmamız gerektiğini söyleyenler de var. Bazıları, “gerçek” devrimcilersek, pasif şekilde dışarıdan eleştirmek yerine bilinmeyene atlamamız ve mümkün olanı keşfetmemiz gerektiğini dahi iddia ediyorlar.
​Tesadüf bu ya, anavatan Fransa dışında durum son derece farklı. Reunion adasında 17 Kasım’dan bu yana tüm stratejik yerlerin—havaalanı, liman, valilik—bloke edildiği bir toplumsal ayaklanma vardı. Durumun kontrolünü kaybedecekleri korkusuyla ve ekonomiye etkisindenendişelenerek, Fransız makamları 20 Kasım’da 25 Kasım’a kadar devam eden sıkıyönetim ilan ettiler.
Ortadoğu uzmanlarından Musa Özuğurlu, Doç. Dr. Hakan Güneş Mezopotamya Ajansı'na..