10.Sınıf Coğrafya Konuları | Sayfa 2 | Etüt Odası Öğrencilerin Buluşma Noktası
Bir ülkenin sınırları içinde yaşayan kişilere yönelik demografik, ekonomik ve sosyal verilerin toplanması ve bu verilerin değerlendirilmesi işlemine nüfus sayımı denilmektedir. (Belli bir ülkede yaşayan insanların belli bir günde sayılması demektir )Sayımın yapıldığı güne “ sayım günü” denir.
Tarih boyunca çeşitli amaçlarla birçok nüfus sayımları yapılmıştır. Ancak yapılan sayımlar bu günkü sayımlarla aynı özellikte olmayıp günümüz sayımlarına göre yapılış, amaç, elde edilen sonuçlar bakımından oldukça yetersiz durumda idi.
Dünyada ilk modern manada nüfus sayımları İskandinav Ülkelerinde yapılmıştır.
Ülkemizde ilk düzenli sayım cumhuriyet döneminde 1927’ de yapıldı. İkincisi 1935 ‘de yapıldı. Bundan sonra her beş yılda bir yapılarak devam edildi.1990 ‘dan sonra ise her 10 yılda bir yapılması yönünde karar alındı. Seçimler nedeniyle listeleri yenilemek için 1997’de bir nüfus sayımı daha yapıldı. En son sayım 22 Ekim 2000 tarihinde ülkemizde on dördüncü genel nüfus sayımı gerçekleştirilmiştir.
Son sayımda nüfusumuz 67. 844.000 olarak belirlendi. Ülkemizde sayımların yapılması ve sonuçlarını D.İ. E. tarafından yapılmaktadır.
Bir ülkenin nüfusunun niteliklerini bilmesi, kalkınma önceliklerini belirlemesi açısından önemlidir. Nüfus bir ülke için önemli bir güç aynı zamanda kaynaktır. İnsan kaynağı planlı ve doğru kullanıldığı sürece ülkelerin kalkınmaları ve gelişmeleri oldukça kolay olmaktadır.
1997 sayımına kadarki sayımlar De Facto (dö faktö) yöntemine göre yapılıyordu.1997 de De Jure (dö jur) yöntemi de kullanıldı.
Nüfus sayımlarının hazırlık çalışmalarından sonuçların yayınlanmasına kadar olan tüm süreçlerin planlanması ve yürütülmesi yoğun ve uzun dönemli bir çalışmayı gerektirmektedir. Bu çalışmaları yürütmek üzere başkanlığını DİE Başkanının yaptığı ve nüfus alanındaki bilim adamları, DİE ve ilgili kurumların temsilcilerinden oluşan “2000 Genel Nüfus Sayımı Komitesi”, Haziran 1998 tarihinden itibaren çalışmalarına başlamıştır.
DİE tarafından yürütülen faaliyetler:
1-Sayım yöntemine ve tarihine karar verilmesi,
2-Soru kâğıdının hazırlanması,
3-Alan organizasyonunun planlanması,
4-Sayım değerlendirme çalışmalarının planlanması ve geliştirilmesi,
6-Soru kâğıdının basımı,
7-Sayımda görev alan personelin eğitimi,
8-Sayımın değerlendirme çalışmalarının yürütülmesi ve veri analiz çalışmalarının tamamlanması
İçişleri Bakanlığı teşkilatı tarafından yürütülen faaliyetler,
1-Sayımın adres çerçevesini belirleme çalışmaları,
2-Sayım komitelerinin oluşturulması,
3-Sayımda görev alan personelin seçimi,
2000 Nüfus Sayımında Yöntem: Daha önceki sayımlarda olduğu gibi 2000 Genel Nüfus Sayımı da bir gün için içinde sokağa çıkma yasağı uygulanarak gerçekleştirilmiştir. Nüfus sayım memurları hane halkı teşkil eden ve hane halkı teşkil etmeyen yerleri tek tek ziyaret edip, ilgili kişi ile yüz yüze görüşerek soru kâğıdını doldurmuşlardır.
2000 Genel Nüfus Sayımının değerlendirilmesi 26 Ağustos 2002 tarihi itibariyle 22 ayda tamamlanmış olup il, ilçe ve köy bazında nüfuslar kesinleşmiştir.
2000 Genel Nüfus Sayımından önceki sayımların değerlendirilme süresi yaklaşık 3,5–4 yıldır. 2000 Genel Nüfus Sayımı ise 2 yıldan daha kısa sürede değerlendirilmiştir.
DÜNYA NÜFUSUNUN TARİHSEL DEĞİŞİMİ
A- Sık Nüfuslanmış Yerler:
Akarsu Havzaları: Tarım koşullarının elverişli olduğu Ganj, İndus, Fırat, Nil gibi akarsu havzaları sık nüfuslanmıştır. Akarsu boyları enleme göre farklı nüfus yo*ğunluğuna sahiptir. Örneğin sıcak kuşakta Amazon, Kongo nehirlerinin havzası seyrek nüfuslu iken, orta kuşakta, Tuna, Ren, Fırat nehirlerinin havzası yoğun nüfusludur.
Yüksek Dağlar: İklim koşullarının her türlü ekonomik faaliyeti, özellikle tarımı sınırlamasına bağlı olarak
seyrek nüfuslanmıştır. ( Himalayalar)
Doğurganlık oranlarında düşüşün nedenleri:
Doğurganlık Oranı En Yüksek Afrika Ülkeleri
( 2000 yılı – Binde olarak)
Nijer 54 Liberya 50
Doğurganlık Oranı En Düşük Afrika Ülkeleri
Mauritius 17 Seyşeller 18
Malawi 39 Ruanda 39
Yeni endüstri dalları doğar.( Piyasa genişler, yeni yatırım sahaları açılır.)
Askeri savunmada önemlidir kısa süre de güçlü ordular kurulabilir.
Tüketim artar, (Tüketici durumda olan çocuk yaştaki nüfusu ve tüketimi artırır.)
İnsanların temel ihtiyaçlarının karşılanması zorlaşır, Yetersiz beslenme sorunu ortaya çıkar.
Çarpık kentleşme görülür, belediye hizmetleri zorlaşır.
Kalkınma hızı düşer.( Ulusal gelirin büyük bölümünün artan nüfus tarafından tüketilmesine bağlı olarak ekonomik kalkınma hızı yavaşlar.)
Yıllık nüfus artış hızı: İki sayım tarihi arasındaki dönemde her 1 000 nüfus için yıllık artan nüfustur.
a)Doğurganlık ve ölüm oranları,
c)Sağlık alanındaki ilerlemeler(Aşılama, Bulaşıcı hastalıklara karşı etkili ilaçların bulunması)
e)Eğitim seviyesinin durumu,
f)Yaşam standartlarının yüksekliği (Gelir düzeyinin artması)
g)Nüfus planlaması çalışmalarının yapılma düzeyi,
i)Kadınların eğitim düzeyinin ve ekonomik bağımsızlıklarının artması,
j)Ülke sınırlarındaki değişmelerdir.
Nüfus değişimi ile ilgili başlıca kavramlar:
Nüfus yitimi; telafi edici bir göçmen alış süreci bulunmaksızın ölümlerin doğumlardan yüksek bulunduğu bir ülkedeki nüfus azalma süreci,
Asgari nüfus; kapalı bir nüfusun demografik geleceğini tehlikeye düşürmeden daha altına inemeyeceği sayı,
Durağan nüfus: doğum ve ölüm oranlarının birbirine eşit olduğu, yani doğal artış oranının sıfır olduğu istikrarlı nüfus,
En uygun nüfus: Bir nüfusun kendisine en uygun refah düzeyini sağlayabilecek koşullardan yararlanabilmek için aşağı yukarı korunması gereken sayı,
Kapalı nüfus; dışarıyla göç bağlantısı olmayan nüfus,
Kararlı nüfus: yaşlara göre üreme ve ölüm oranı değişmeden kalan ve yaşlara göre yapısı değişmeyen nüfus,
Standart nüfus: Birçok ülkenin yaşa göre yıllık ölüm oranlarını karşılaştırmaya ve böylece bu ülkelerde seçilen bir yaş yapısı için yıllık gayri safi ölüm oranlarını kestirmeye yarayan belli bir yaş yapısına sahip nüfustur.
Nüfus Artışı: Sınırları belli bir alanda yaşayan insan sayısının bir önceki yıla göre yapmış olduğu sayısal artışa “ nüfus artışı “ denir.
Doğal nüfus artışı: Bir yıl içinde doğan insan sayısı ile ölen insan sayısı arasındaki sayısal olumlu farka “doğal nüfus artışı” veya “doğurganlık hızı”.
Yılık Nüfus Artış Hızı: Nüfusun yıl içinde göstermiş olduğu artış hızına ise “yıllık nüfus artış hızı” denir.
A- Artan Nüfus: Doğumlarla gelen insan sayısı ölümlerle kaybedilen insan sayısından fazla ise nüfus artar,
B- Dengeli Nüfus: Doğumlarla gelen insan sayısı ölümlerle kaybedilen insan sayısı eşit ise nüfus artışı oluşmaz veya sabittir.
C- Azalan Nüfus: Doğumlarla gelen insan sayısı az, ölümlerle kaybedilen insan sayısı fazla ise nüfus azalır
Gelişmemiş ülkelerde bu oranlar ileri ülkelere göre yüksek olmakla beraber son yılarda önemli düşüşler
olmaktadır. Bu ülkelerde doğurganlık oranı 1970 lerde 6,7 den, 2,6 ya kadar düşmüştür. Gelişmemiş ülkelerde
doğum oranlarına örnekler:
Nüfus artışının olumlu ve olumsuz yönleri :
A- Nüfus sayısı azalır.
B- Yaşlı nüfus artarak, nüfus dinamik özelliğini yitirir.
C- İş gücü Azalması veya sıkıntısı başlar.
D- Ülkenin geleceği tehlikeye girer.
A-Mal ve hizmetlere talep artar.
D- Vergi gelirleri artar.
2. İşsizliği arttırır.
4. Kırsal kesimden kentlere doğru olan göçler yoğunluk kazanır.
6- Kişi başına düşen milli gelir payı azalır.
7- Dengeli beslenmeyi zorlaştırır.
8- Eğitim, sağlık ve alt yapı hizmetlerini aksatır, yetersiz kalmasına neden olur. Belediye hizmetleri zorlaşır.
9- Konut yetersizliği; çarpık kentleşme ve çeşitli çevre sorunları ortaya çıkar.
10- Doğal kaynakların aşırı kullanımı ile doğal kaynaklar tez tükenir.
11- Artan nüfusu beslemek için toprağın aşırı kullanılması toprak erozyonunu hızlandırır.
Toгgαи, 21 Mart 2008
seydalee, *LoLLipop ve Biperva bunu beğendi.
*LoLLipop ve rocker__ bunu beğendi.
GÖÇ VE GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE TARİHİ GÖÇ HİKAYELERİ
2)-Avrupa'nın etnik yapısı değişti. (Germen kavimlerinin
Avrupa'daki yerli kavimlerle karışması sonucu yeni milletler ortaya
seydalee, bnymn, Biperva ve diğer 1 kişi bunu beğendiniz.
çok saol gizemm
ĎαйqєЯσυŚ_29, 22 Mart 2008
Tarih Çağları Boyunca İnsanların Geçim ve Yaşam Tarzlarında Değişmeler Gerçekleşmiştir. Öncelikle Bu Tarihsel Süreci Gözden Geçirelim
• Bu çağda insanlar avcılık ve besin toplayıcılığı ile geçiniyorlardı.
• Barınakları kaya sığınaklarıydı.
• Küçük gruplar halinde ve göçebe olarak yaşarlardı
Paleolitik Çağda İnsan;
İlk aletleri yaptı
El ve soyutlama becerisini geliştirirdi
Kuşları avlayabilmek için ok uçlarını yaptı
Dikiş dikebilmek için kemik iğneler yaptı
Mağara duvarlarına resimler yaptı
İnsan, Kaba Taş devrinde doğadaki taşları olduğu gibi kullanmasına rağmen, Yontma Taş devrinde artık yavaş yavaş taşları yontarak alet yapımına başlamıştı. Bu aletleri, et kesme, ağaç budama, savunma ve avlanma amacıyla kullanmışlardı
Yarımburgaz (İstanbul) mağarası Paleolitik dönem dolgularının en iyi korunduğu yerlerden biridir
• Göç etmeden yaşamak için doğal şartları uygun yerler buldular
• Bu yerler, doğal yiyeceklerin ve av hayvanlarının bulunduğu verimli sulak alanlardı.
Mezolitik çağ aletleri
Kültür mozayiği belirginleşti
Yeni arayışlar yaşandı
Tarıma geçiş aşamasına gelindi
Mezolitik dönemi en iyi yansıtan kazı yeri Antalya yakınlarındaki Öküzini Mağarası’dır
• Tarım ve hayvancılıkla uğraşmak insanın yaşam biçimindeki en köklü değişimdir.
• Ekilen tohumların yetişmesini ve üreyen hayvanların büyümesini beklemek, bir yere yerleşmeyi zorunlu kılmıştır.
Barınağın kulübeye dönüşmesi 3 bin yıl içinde deneme yanılma yöntemiyle oluşan yavaş bir süreç. Neolitik döneme ait bu kulübeler İÖ 8 bin yıllarına kadar Güneydoğu Anadolu’da görülebilir.
• İnsanların kap kacak, giyecek gibi ihtiyaçları ortaya çıkınca seramik yapan zanaatkarlar ortaya çıkmıştır.
Toгgαи, 22 Mart 2008
Ticaret ilk defa, tarım ve hayvancılık yapanlarla zanaatkarlar arasında takas yapılmasıyla ortaya çıkmıştır
• Neolitik kültürlerin gelişiminde ticaret önemli bir yer tutar. Obsidiyen bu ticaretin en canlı tanığı.
• Ender bulunan bu taşın en büyük yatakları Anadolu’dadır.
Türkiye’de;Niğde yakınlarındaki Kaletepe, obsidiyenin bilinen en önemli işlik yerlerinin başında geliyor
Neolitik Çağda ortaya çıkan olaylar
Tahılların tarıma alınması
Tarım yerleşmeleri büyüdü, Daha çok hayvan beslendi, Köylerin etrafı surlarla çevrildi, Köyler kentlere dönüştü. Devletler ortaya çıktı
• Bu dönemin en önemli özelliği devletlerarası sıkı ve iyi örgütlü ticari ilişkilerin ortaya çıkması oldu.
Kalkolitik Çağ’da meydana gelen gelişmeler
• Silahların gelişmesiyle askeri açıdan güçlü imparatorluklar kuruldu
• Gelişen tarım, hayvancılık ve ticaret, toplumun sosyal yapısındaki değişimleri hızlandırdı.
• Bunun sonucunda değişik meslekler ortaya çıktı(yöneticilik, çiftçilik, zanaatkarlık vb)
Bazı hayvanların evcileştirildiği dönem ve yerler
Geçmişten Günümüze Ekonomik Faaliyetlerdeki Değişimler
• Ticaretin gelişmesiyle ülkeleri ekonomik anlamda birbirine bağlayan yollar oluşmaya başladı
• İpek Yolu, Asya ve Avrupa arasındaki toplumsal değişim ve etkileşim açısından önemli bir yere sahip olmuştu
• Sanayi Devrimi'nden önce ekonomik hayata kırsal bölgelerde yaşayanlar yön vermiştir.
• Bu dönemde insanlar için sahip oldukları toprağın ve yaşadıkları yerlerin büyüklüğü önemli bir güç kaynağıydı.
17.yüzyılda başlayan hızlı bilimsel gelişmeler tarım ve ticaret gelirlerini arttırmış, böylece Sanayi Devriminin temelleri atılmıştır
• Oysa bugün bilişim teknolojilerindeki küçük bir buluş tüm Dünya'yı inanılmaz hızda etkileyebilmektedir
Bilgiler Mehmet Ali ERCAN hocamızın düzenlemesi(Geçim tarzları sunusundan yararlanılmıştır)
çeşitli coğrafya bilgileri için aşağıdaki siteyi ziyaret ediniz
GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE HAYAT TARZLARI
Taş Devri: ( M.Ö. 600.000- M.Ö. 5000)
Kaba Taş ( M.Ö. 600.000- 10.000)
Yontma Taş(M.Ö.10.000- 8000)
Cilalı Taş ( M.Ö. 8000- 5500)
Yontma taş- orta taş(mezolotik)-(MÖ10.000–8000):
Cilalı taş-yeni taş(Neolitik)-(MÖ 8000–5500):
Kalkolitik Çağ( maden Çağı):
2- Yerleşik hayat tarzı:
avar bunu beğendi.
Türkiye Çimento Fabrikaları İsimleri ve Bulunduğu Yerler
TÜRKİYEDE ÇİMENTO FABRİKALARININ BULUNDUĞU ŞEHİRLER
Çimento Üretimine Yardımcı Maddeler ve Katkılar
Alçı Taşı (CaSO4.2H2O)
avar ve Hipotenüs. bunu beğendi.
ceylan, 22 Mart 2008