Yrd. Doç. Dr. Latif Küpelioğlu > Jinekoloji > Çikolata Kisti Nedenleri Nelerdir?
Ergenlik dönemi ve menopoz dönemleri arasındaki sağlıklı kadınlarda salgılanan hormonların etkisiyle ortalama ayda bir kez adet kanaması yaşanmaktadır. Kadınlık hormonları yumurtlama döneminde salgılanarak rahim içi dokusunu kalınlaştırarak gebeliğe, embriyonun tutunmasına uygun hale getirirler. Bu dönem içinde gebelik oluşursa döllenmiş yumurta bu dokuya yerleşir, tutunur ve gebelik devam eder. Ancak gebelik oluşmamışsa kalınlaşan rahim içi dokusu, pul pul dökülür ve adet kanaması ile birlikte vücuttan dışarı atılır. İşte her ay gerçekleşen bu rutin işlem kadının yumurtlama fonksiyonları ve gebe kalabilirliğinin göstergelerindendir. Bazı kadınlarda, bazı dönemlerde bu adet kanaması normal dışı bir şekilde geri gider ve rahim dışında, karın boşluğundaki alanlara dağılır, yerleşir. Bu paralelde mesanenin üzeri, barsak yüzeyi, karın zarı üzeri, yumurtalık ve tüpler risk altındadır. Rahmin dışındaki alanlarda yerleşen adet kanı dokusu bu bölgelerde içi su dolu kistleşmelere sebep olur. Kistin içinde biriken bu sıvı zamanla kahverengi, çikolata rengi bir hal aldığından çikolata kisti olarak adlandırılır. Yerleştiği alanda iltihaplara, yapışıklıklara yol açan çikolata kistleri kadında şiddetli ağrılara ve hatta kısırlığa bile sebep olabilmektedir. Zira her adet döneminde nasıl ki rahim dokusu kanla dışarı atılıyorsa, rahim dışında oluşan bu doku da kanar. Ancak dışarı atılamadığı için bulunduğu alanda ve çevrede yapışıklıklara sebep olur. Çikolata kistlerinin oluşma sebepleri konusunda kesin bir yargı, veri bulunmamakla birlikte, genetik özelliklerin etkili olduğu bilinmektedir.
Çikolata kistlerinin pek çoğu her hangi bir belirti vermez ve şikayete sebep olmazlar. Başka bir rahatsızlığın kontrolünde ya da rutin jinekolojik muayenelerde fark edilen bu zararsız çikolata kistleri için her hangi bir tedavi uygulanmasına gerek duyulmazken, düzenli aralıklarla kontrol edilmesi yeterli görülür. Bununla beraber kadında şiddetli karın ve kasık ağrısı, adet döneminde dayanılmaz sancılar, cinsel ilişki esnasında ve sonrasında ağrı ve kısırlık sebebiyle doktora başvuran kadınlarda da bu şikayetlere çikolata kistinin yol açtığı görülmektedir. Çoğu kadın adet döneminde karın ve kasık ağrısı çeker. Ancak ağrı kesici kullandığı halde geçmeyen ağrılar, çikolata kisti kaynaklı olabileceğinden kesinlikle doktora başvurulmalıdır.
Çikolata kisti hangi sıklıkta görülür?
Üreme çağındaki pek çok kadında çikolata kisti oluşabilmektedir. Ancak bunların büyük çoğunluğunda her hangi bir şikayete sebep olmayacak kadar küçük boyutlardadır. Kadınlarda şiddetli yakınmalara yol açacak boyuttaki çikolata kistleri tüm kadınların yaklaşık olarak % 5’inde görülebilmektedir. Bununla birlikte doğal yolla gebe kalamayan, kısırlık sorunu yaşayan kadınlarda çikolata kisti görülme sıklığının diğer kadınlara oranla % 40 daha fazla olduğunu söylemek de doğru olacaktır.
Çikolata kisti yumurtalıkların fonksiyonlarını bozduğundan, tüpleri tıkayabildiğinden, yumurtanın tüplerden geçmesine engel olduğundan, embriyonun rahimde yuvalanmasını önlediğinden kadında kısırlığa sebep olabilmektedir. Zira çikolata kistleri yerleştikleri alanların kenarlarında da yapışıklıklara sebep olduklarından, bu bölgelerde iltihaplar oluşur, gebelik meydana gelse bile zorlu geçer. Eğer çikolata kisti sebebiyle tüplerin ikisi de tıkanmışsa gebelik için kesinlikle tek çözüm tüp bebek tedavisidir. Ancak tüplerden birisi tıkalıysa, kadının yumurta rezervi yeterliyse, kapalı ameliyatla yapışıklıklar açılır ve kadın gebe kalabilir.