Azo boyaları nedir özellikleri - e Okul MEB
31 Mart 2013 admin Okullar 0
Azo boyalarının özellikleri nelerdir, Azo boyaları nedir
Azo boyaları, azo boyar maddeler olarak da bilinir, molekül yapılarında azo grubu (-N=N-) bulunan, bireşim yoluyla üretil­miş (sentetik) organik boyar maddeler sınıfı. Sanayide kullanılan boyar maddelerin yarı­dan çoğu bu sınıftandır. Bu boyar maddeler, kimyasal özelliklerine bağlı olarak en iyi sonuç verdiği elyafın cinsine ve uygulama yöntemine göre çeşitli gruplara ayrılır.
Pamuğun azo boyalarıyla boyanmasında uygulanan en eski yöntem, birbirleriyle tepkimeye girerek, boyarmaddenin elyafın içinde ya da yüzeyinde tutunmasını sağlaya­cak olan iki kimyasal bileşenli çözeltinin art arda birkaç kez elyafa uygulanmasına daya­nır. Geliştirilmiş boyalar denen bu grubun en iyi bilinen üyesi, 1880’lerde piyasaya sürülmüş olan primulin kırmızısıdır.
Sübstantif boyalar adıyla bilinen azo boya­ları, uygulaması en kolay olan gruptur. Bu boyaların bileşiminde, suda çözünmelerini sağlayan kimyasal gruplar bulunduğu için, çözelti içindeki boyarmaddeyi pamuk ko­layca emebilir. 1884’te bulunan Kongo kır­mızısı sübstantif boyaların ilk örneğidir; bir zamanlar çok kullanılan bu boya sonradan yerini, asitlerden etkilenmeyen ve kolay solmayan başka boyalara bırakmıştır.
Asit azo boyaları özellikle yün ve ipekte çok iyi sonuç verir ve temel olarak sübstan­tif boyalar gibi uygulanır. 1884’te bulunan ve bugün bile yaygın olarak kullanılan tartrazin sarı renkte bir asit azo boyasıdır.
Öbür azo boyaları, metal iyonlarını bağla­yan kimyasal gruplar içerir. Bu boyalarla kullanılan çeşitli metal tuzları arasında en yaygını krom ve bakır tuzlandır; çoğu kez metal iyonu da lifle birleşerek boyanın yıkanmaya karşı dayanıklılığını (sabitliğini) arttırır. Ancak, metal tuzlarının varlığı ba­zen rengin tonunu büyük ölçüde değiştirir.
Antrakinon tekne boyaları ile dağılımlı boyalardan bazıları da azo bileşikleridir. Dağılımlı boyalar suda çözünmez, ama sabunlu suda asıltı oluşturabilir. Asıltı ha­lindeki boyarmadde de selüloz asetat lifleri­nin yüzeyinde tutunabilir.
Kongo Kırmızısı Nedir