TOTAL KALÇA PROTEZİ | Op. Dr. Gökçe Mık | Yetişkin ve Pediyatrik Ortopedi Uzmanı
KALÇA PROTEZİ CERRAHİ PROSEDÜRÜ
Kalça protezi genelde 5 gereksinimle yapılır;
1. Kalça Kireçlenmesi; Kalça kireçlenmesi, hastalığın başından itibaren kişinin hayat kalitesini hızla düşüren bir rahatsızlıktır. Ameliyata karar vermekte, röntgende tespit edilen kalça kireçlenmesinin ne kadar ilerlediğinden ziyade şu 3 unsur etkilidir;
1-A) Hastanın yürüme mesafesinin git gide kısalması
1-B) İlk adım ağrısı (hasta sabah uyandığında yataktan kalktığında adım atar atmaz kalçada ağrı hissediyorsa)
1-C) Gece ağrısı (gece istirahat halindeyken uykudan uyandıran ağrı)
2. Kalça Kırıkları; Kalça kırıklarında eğer kırık femur başı ve boynunda olmuş ise bu kırıkların kaynama ihtimali neredeyse hiç yoktur. Bu nedenle kırık parçanın ameliyatla çıkarılması ve kalça fonksiyonlarının devamı için protez yapımı gerekir.
3. Doğumsal Kalça Çıkığı; Doğumsal kalça çıkığı, hafif olduğu durumlarda, gençlik çağlarında bulgu vermezken ilerleyen yaşlarda kalça ekleminin bozulmasına ve işlevini yitirmesine sebebiyet verebilir.
4. Avaskuler Nekroz; Avaskuler nekroz (AVN) kalça ekleminin baş kısmını besleyen damar yapının bir kısmının fonksiyonunu yitirmesi sonucu, femur başının canlılığını kaybetmesi ve kanla beslenemeyen kısmın yapısının bozularak yuvarlaklığını kaybedip çökmesidir. Nedenleri arasında uzun süre kortizon kullanımı, bazı genetik hastalıklar ve alkolizm vardır, bazen de hiçbir neden bulunamayabilir.
5. Perthes Hastalığı Sekeli; Perthes Hastalığı bir çocukluk hastalığı olup kalça ekleminin kanlanmasının belirli bir dönemde bozulduğu ve buna bağlı olarak doğal yapısını kaybettiği bir rahatsızlıktır. Çocukluk çağında çeşitli ameliyatlarla nispeten normal halinin korunması sağlanabilir. Fakat ilerleyen yaşlarda ciddi boyutlarda kireçlenmeye ve kalça fonksiyonlarının bozulmasına yol açabilir.
Bu Yöntemler ;
Daha ileri versiyonlarında ise yüzey ,kemik dokusuna en yakın bileşenlerden biri olan hidroksi-apatit ile kaplanır.
Günümüzde kalça protezlerinde büyük çoğunluğu çimentosuz olarak yapılmaktadır.
Günümüzde “top” ve “yuva”nın cinsine göre 3 tip protez vardır. Metal baş-plastik yuva ; En eski kullanılan, en düşük maliyetli protez tipidir. Günümüzde polietilen denen plastik yuva teknolojisi çok gelişmiş ve seramik yuvalara benzer dayanıklılğa ulaşmıştır. Ancak yeni teknoloji ürünü dayanıklı plastikler yüksek maliyetli olduğundan belli başlı firma tarafından üretilebilmektedir. Yine son zamanlarda yüksek kaliteli plastik yuvalarda “oxinium” denilen özel kaplama başlar kullanılarak seramik baş ve yuvaya eşdeğer dayanıklılık elde edilmiştir. Seramik baş- seramik yuva ; Son zamanlarda kullanılmaya başlayan ve sürtünmeye karşı çok dayanıklı bir sistemdir. Genç, aşırı kilosu olmayan, kadın hastalarda tercih edilir.
Protezin, polimetil metakrilat denilen tıbbi bir yapıştırıcı ile kemiğe yapıştırılarak uygulanan protezlere çimentolu protezler denir. İlk protez ameliyatları çimentolu olarak yapılmış ve halen de bazı özel urumlarda çimentolu olarak yapılmaktadır. Protez teknolojisi olarak çok daha düşük maliyetli ve basittir.
Diz hareketler esnasında birçok kuvvetin etkisi altında kalır. Protezli dizde yukarıdan aşağı olarak gelen yük, değiştirilmiş olan kaval kemiğinin eklem yüzeyi ve arta kalan spongiöz kemik tarafından karşılanır. Eğer gelen yük protezin gücünü aşacak olursa protez alta kalan kemiğin içine gömülür, yada gevşemeye başlar. Bu esnada metal parçalar arasına konmuş olan polietilen tabakanın ezilmesi ondan parçaların ayrışmasına ve bu parçaların vücut tarafından yabancı cisim olarak algılanıp biyolojik bir yanıt verilmesine neden olur. Bu cevap da gevşemenin biyolojik olarak hızlanmasına neden olur. Polietilen bölgeden kopan parçalar vücudun savunma hücreleri tarafından kaldırılmak istenecektir. Bu amaçla salgılayacakları enzimler sadece bu parçaların değil aynı zamanda protezin kemiğe yapışmış olduğu bölgedeki kemiğin erimesine(osteolisiz) yol açacaktır. Bu olay bir kısır döngü içerisinde devam edip gevşeme ve protezin uyumsuzluğu ile sonlanır. Çimentolu protezlerin herhangi bir sorun olduğunda çıkarılması ve değiştirilmesi teknik olarak çimentosuz protezlere göre çok daha zordur.