Şişmanlık - Obezite - Bakimliyiz.Com
04-04-2008, 01:27 #1 (permalink)
Şişmanlık (obezite); vücut yağ miktarının sağlığı bozacak düzeyde artmasıdır. Enerji alımının enerji tüketiminden daha fazla olduğu durumlarda ortaya çıkar. Şişmanlık sadece estetik açıdan değil bazı hastalıkların ortaya çıkışını kolaylaştırması yaşam süresini olumsuz yönde etkilemesi gibi nedenlerle önemli bir sağlık sorunudur.
Şişmanlık; kalp hastalıkları yüksek tansiyon şeker hastalığı kolesterol yüksekliği solunum rahatsızlıkları eklem hastalıkları safra kesesi hastalıkları ve bazı kanser türleri ile ilişkisi olan insan yaşamını kısaltan ve yaşam kalitesini bozan bir hastalıktır.
Şişman kişilerin zayıflamak için gösterdikleri çabalar çoğunlukla sonuçsuz kalmakta ve verilen kiloların zaman içinde geri alındığı gözlenmektedir. Genellikle şişmanlamak kolay zayıflamaksa güçtür. Bu nedenle şişmanlığın tedavisinden önce önlenmesi doğrudur. Şişmanlığın önlenmesinde en önemli kural küçük yaştan itibaren yeterli ve dengeli beslenmenin sağlanması ve enerji dengesine uygun bir beslenme alışkanlığının kazandırılmasıdır.
Bir kişinin şişman olup olmadığının belirlenmesinin en iyi yolu Beden Kitle İndeksi (BKİ) veya Body Mass Index (BMI) olarak bilinen ve kolaylıkla hesaplanan bir yöntemin kullanılmasıdır.
Vücut ağırlığının (kg olarak) boy uzunluğunun (metre cinsinden) karesine bölünmesiyle hesaplanır.
Örneğin : Vücut ağırlığı 70 kg boyu 1.60 m olan bir kişinin beden kitle indeksi ;
Kişinin beden kitle indeksinin 25- 29.9 kg/m2 arasında olması o kişinin şişmanlık sınıfına aday olduğunu gösterir. Bu durum özellikle bazı hususlara dikkat edilmesi gerektiğinin göstergesidir. Beden kitle indeksi bu değerler arasında olan kişi;
Fazla yağlı yemeklerden kaçınarak (kızartmalar kavurmalar yağlı etler salam sosis soslar mayonez tahin çukulata gibi)
Hızlı yemek büyük lokmalar almak az çiğnemek
Öğün atlamak öğün aralarında sürekli bir şeyler atıştırmak
Sıkıntılı veya stresli durumlarda aşırı yemek
Su içmemek veya az içmek
Özellikle çalışan kişilerde akşam eve geldikten sonra yemek zamanına kadar atıştırmak ve sonra tekrar yemek yemek.
Bu yöntemlerden özellikle ilk üçü; düşük enerjili diyet fiziksel aktivitenin artırılması ve davranış değişikliğinin sağlanması birlikte uygulandığında hem ağırlık kaybını sağlamada hem de kaybedilen ağırlığın korunmasında büyük başarı sağlanmaktadır.
Diyete başlarken ve belirli aralıklarla vücut ağırlığının ve kan basıncının ölçümü yapılmalı kan ürik asit trigliserit kolesterol glikoz T3 ve T4 gibi hormon düzeyleri saptanmalıdır.
Bireyin günlük kalori alımı harcadığından daha az düzeyde olmalı zayıflama diyeti haftada 0.5-1 kg ağırlık kaybına neden olacak şekilde düzenlenmelidir. Kalıcı bir zayıflama sağlayabilmek ve yağ kitlesinin daha çok kaybedilmesi için yavaş zayıflama önerilmektedir.
Şişmanlık tedavisinde kullanılacak diyet örnekleri ile ilgili bir çok yayın magazin kadın dergileri televizyon programları kitaplar mevcuttur. Bu tür yayınlar günümüzde geniş bir izleyici kitlesine sahiptir. Diyet tedavisinde bilimsel ilkelere uyulması sağlıklı bir zayıflamanın sağlanmasında en güvenli yoldur. Enerji kısıtlı dengelenmiş bir diyet tedavisinin ana ilkeleri şunlardır :
Bireyin gereksinim duyduğu temel besin ögeleri yeterli ve dengeli olarak sağlanmalıdır. Tek bir besinle yapılan veya belirli birkaç besinin kullanıldığı çok düşük enerjili diyetler sakıncalıdır. Zayıflama diyetinde enerji kısıtlanır ancak bireyin gereksinimi olan protein karbonhidrat yağ vitamin mineral ve sıvının sağlanması gerekir.
Zayıflama diyeti bireyin alışkanlıklarına yaşam biçimine inançlarına sosyo-ekonomik koşullarına uygun olmalıdır.
Diyette yeterli posa sağlanmalıdır. Posa açlık hissini geciktirir yemek yeme süresini uzatır mide boşalma hızını geciktirir barsak hareketlerini artırır ve böylece ağırlık kaybına neden olur.
Öğün sayısını düzenlemelidir. Öğün sayısı belirli aralıklarla ve düzende 6-8 öğün gibi olmalıdır. Böylece aşırı yemek yeme acıkma hissi atıştırmalar önlenir.
Diyetten gelen enerjinin dengesi sağlanmalıdır. Günlük kalori alımı harcadığından daha az düzeyde olmalı enerji kısıtlaması haftada 0.5-1 kg ağırlık kaybına neden olacak şekilde düzenlenmelidir.
Genel olarak sağlıklı yaşam için egzersizin önemi tartışılmaz. Birçok şişman kimseye göre; egzersizin anlamı jimnastik salonları yüzme havuzları koşu alanları veya benzer yerlerde yapılan hareketlerdir. Oysa günlük yaşamda bazı alışkanlıklar da egzersiz yerine geçebilir. Örneğin kısa mesafelerde taşıt kullanmamak asansöre binmemek hızlı tempoyla yürümek ev işlerini kendi kendine yapmaya çalışmak gibi.
Ciddi şişmanlık olgularında nefes problemleri eklemlerle ilgili sorunlar ve denge güçlükleri söz konusudur. Buna bağlı olarak seçilecek aktivite düzeyi bireyin kapasitesine uygun olmalı ve yavaş yavaş artırılmalıdır. Kilo kaybı başladıktan sonra egzersiz programları süresi ve güçlüğü kademeli olarak artırılmalıdır.
Alışverişi tok karnına yapmak yenmemesi veya az yenmesi gereken besinleri satın almamak.
Sabah kalkınca her öğün öncesi sırası ve sonrasında 1 bardak ılık su içmek.
Başkalarının ikramlarını kabul etmemek ve bunu kabalık olarak nitelendirmemek. Çevredeki insanlara yemek için ısrar etmeleri yerine yememek için teşvik etmelerinin daha iyi olacağını anlatmak .
Her hafta sabah aç karnına aynı kıyafetlerle ve aynı terazide tartılmak ve ağırlığı kaydetmek.
Şişmanlamaya neden olan besinleri evde bulundurmamak uygun besinleri buzdolabının ön tarafında bulundurmak.
Yemek için en küçük yağsız salata için büyük tabak kullanmak. Servis yapılan kepçenin küçük boy olmasına dikkat etmek.
Tabakta yemek bırakmaktan çekinmemek hatta tabakta bir miktar yemek bırakmayı alışkanlık haline getirmek ve kalanı ara öğünde yemek.
Yemek yerken başka aktiviteler (TV seyretmek okumak gibi) yapmamak.
Akşam yemeğinden sonra (saat 20.00-21.00’den sonra) bir şey yememek (şekersiz çay ıhlamur vb. içilebilir).
Doyulmazsa tekrar alma şansı olduğunu düşünerek tabağa mümkün olduğu kadar az yemek koymak bir miktar yedikten sonra bir süre bekleyip tokluk hissinin geldiğini görmek.
Yemek pişirirken düşük enerjili yemekler pişirmeye gayret etmek (etli yemeklere yağ koymamak yemeklerdeki yağ miktarını azaltmak kızartma yerine haşlama ızgara veya fırında pişirmek vb.).
Çok aç olunduğunda gitmeden önce düşük enerjili besin (salata meyve ayran çorba gibi) yemek.
Kendini besin tekliflerini reddetmeye hazırlamak aksilikler karşısında cesareti kırmamak. Eğer fazla yenirse sonraki öğünü sadece salata ve biraz peynirle geçiştirmek.
SIKINTILARI YİYEREK GİDERMEK YERİNE BAŞKA FAALİYETLERDE BULUNMAKTIR
obezite tedavisi, obezite, obez, sismanlik
« Besin Alma Saklama Pişirme İlkeleri | Kolesterol »
Şişmanlık - Obezite konusu, SAĞLIK / Diyet Tarifleri, Zayıflama ve Sağlıklı Beslenme forumunda tartışılıyor.