10 Soruda Yeni Kıdem Tazminatı Sistemi | ISGforum.net :: İSG sektörünün iş ve bilgi ağı
10 Soruda Yeni Kıdem Tazminatı Sistemi
Konusu 'Güncel Haberler' forumundadır ve efecan tarafından 10 Temmuz 2012 başlatılmıştır.
ANKARA - - Radikal gazetesi, milyonlarca çalışanın merakla beklediği yeni sistemi 10 soruda değerlendirdi.
efecan, 10 Temmuz 2012
Kıdem ve İhbar Tazminatı Hesaplaması​
Kıdem tazminatı tartışmaları gündemin önemli bir konusu oldu. Her yüz işçiden 90'dan fazlası kıdem tazminatını alamıyor.
Özellikle bir yılını doldurmadan işçilerin çıkış ve girişleri yapıldığından tazminata hak etmedikleri ya da bir kaç yıl çalışılsa dahi istifa ederek işten ayrılmalarından dolayı kıdem tazminatı ödenmediği görülüyor. İşçi ve işveren arasındaki her yüz davadan 75'inde kıdem tazminatı talebi var. Mevcut yasada kıdem tazminatını almak için en az 1 yılı doldurma şartı aranıyor.Yeni yasa yürürlüğe girerse, işçi bir gün dahi çalışsa buna ilişkin kıdem tazminatı hakkı olacak.
"Kıdem Tazminatının İşçinin Bireysel Hesabına Yatırılması Hakkında Kanun Taslağı" incelendiğinde bazı maddeler işçinin yararına iken, bazı maddeler de aleyhine olacak. Yine bazı maddelerde de işverene lehine veya aleyhine olan hükümler var. Özellikle işçinin işten çıkartılması halinde kıdem tazminatı ödenmeyecek. İşte bu durumda da işçinin mağdur olmaması için mutlaka işsizlik sigortası yardımlarından faydalanma koşulları esnetilmeli ve işçiye işsizlik sigortası ile belli bir süre geçimini sağlama imkanı verilmelidir.
Bugüne kadar işten ayrılmalarda ödenen kıdem tazminatı artık taslak yasalaştığında aylık olarak "kıdem primi" adı altında takip eden ayın sonuna kadar Emeklilik Gözetim Merkezi adına açılan hesaba yatırılacak. Bu hesaplardaki tutarlar Emeklilik Gözetim Merkezi aracılığıyla işveren tarafından seçilecek şirkete aktarılacak. İşverenler, prim yükümlülükleri nedeniyle işçilerin ücretlerinden herhangi bir indirim veya kesinti yapamayacak. Bireysel kıdem hesabındaki birikimlerin hangi yatırım aracı vasıtasıyla değerlendirileceğine işçi karar verecek. İşçinin, bu yönde bir tercih beyan etmemesi halinde söz konusu birikimler, asgari yüzde kırk oranında Hazine Müsteşarlığı'nca ihraç edilen kamu borçlanma araçlarını veya kira sertifikalarını içeren bir fonda değerlendirilecek.
Kıdem primlerinin yatırılacağı şirketin seçimi işveren, bu primlerin değerlendirileceği fonların seçimi işçi tarafından yapılacak. İlgili aya ilişkin olarak işveren tarafından hesaba eksik tutar yatırılması halinde, eksik yatırılan tutar işçilerin brüt ücretleri ile orantılı olarak dağıtılacak. İşverenler ait olduğu dönemde yatıramadıkları kıdem primini sonraki dönemlerde yatırabilecekler. Geç ödenen primlere, ilgili oldukları döneme ait nema farkları da dahil edilecek.
İşçi, iş değiştirmesi halinde bireysel kıdem hesaplarının birleştirilmesini talep edebilecek. Şirket, usulüne uygun olarak yapılan talebin kendisine ulaştığı tarihten itibaren en geç on iş günü içinde birleştirme işlemini tamamlayacak. İşçinin 4857 sayılı Kanun'un ilgili maddeleri kapsamında aynı anda farklı işverenler yanında çalışması halinde, işçinin kıdem primleri ve bunlara ilişkin getirileri her çalışma için ayrı bireysel hesaplarda takip edilecek. Burada özellikle işverenlerin SGK prim ve diğer teşviklerden yararlanabilmeleri için mutlaka çalışanlara ait bireysel kıdem hesabı sistemine ilişkin borcun bulunmaması şartı getirilmesi gerekiyor.
Çalışanlar, adlarına tahakkuk eden ve tahsil edilen kıdem primleri ile ilgili bilgileri şirketin sağlayacağı araçlar vasıtasıyla her an kontrol etme hakkına-sahip olacak. Yani, internet üzerinden Bireysel Kıdem Hesabı'na yatırılan tutarları, işverenlerin ödeme yapıp yapmadığını ve nemalandırılan tutarı görebilecekler.
İşte 10 soruda kıdem tazminatı sisteminin merak edilenleri;
SGK’ya verilen Aylık Prim ve Hizmet Belgesi’nde işçinin prime esas aylık brüt kazancının yüzde dördü üzerinden kıdem primi olarak kesilecek. Kıdem prim tahakkukları Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından işçi ve işveren bilgileriyle birlikte Emeklilik Gözetim Merkezi’ne bildirilecek. İşverenler kıdem primini ait olduğu ayı izleyen ayın sonuna kadar Emeklilik Gözetim Merkezi adına açılan hesaba yatıracak. Bu hesaplardaki tutarlar Emeklilik Gözetim Merkezi aracılığıyla işveren tarafından seçilecek şirkete aktarılacak. İlgili aya ilişkin olarak işveren tarafından hesaba eksik tutar yatırılması halinde, eksik yatırılan tutar işçilerin brüt ücretleri ile orantılı olarak dağıtılacak.
Kıdem primlerinin yatırılacağı şirketin seçimi işveren, bu primlerin değerlendirileceği fonların seçimi işçi tarafından yapılacak. İşveren, kıdem tazminatı sözleşmesinin yürürlük tarihinden itibaren en az bir yıl geçmiş olması durumunda işçileri adına açılan bireysel kıdem hesabındaki birikimlerin başka bir şirkete aktarılmasını talep edebilecek. Bireysel kıdem hesabındaki birikimlerin hangi yatırım aracı vasıtasıyla değerlendirileceğine işçi karar verecek. İşçinin, bu yönde bir tercih beyan etmemesi halinde söz konusu birikimler, asgari yüzde kırk oranında Hazine Müsteşarlığı’nca ihraç edilen kamu borçlanma araçlarını veya kira sertifikalarını içeren bir fonda değerlendirilecek.
Kıdem tazminatı tutarının tamamının çekilmesine hak kazanıldığı tarihten itibaren on yıl içinde şirkete başvurarak kıdem tazminatının ödenmesini talep etmeyen işçi veya kanuni mirasçılarının hakkı zamanaşımına uğrayacak. Zamanaşımına uğramış tutar Şirket tarafından on beş işgünü içinde Maliye Bakanlığı Merkez Saymanlık Müdürlüğü hesabına aktarılacak.
Erkan Dündar, 12 Temmuz 2012