Güneşten Korunma Kılavuzu - 365 Gün Sağlık Hareketi
Yıllarca deri kanserinden korunmak için öğle saatlerinde güneşe çıkmamamız ve yaz-kış güneş koruyucu sürmemiz gerektiği söylendi. Ancak son yıllarda D vitamini eksikliğinin hem dünyada hem ülkemizde çok yüksek boyutlara ulaştığını ve bu durumun yeterince güneşe çıkmamamızdan kaynaklandığını duyuyoruz. Üstelik D vitamininin bazı kanser türlerine karşı koruyucu bir özelliği olduğunu gösteren çalışmalar var. O halde deri kanserinden korunurken yeterli miktarda D vitamini almak için güneşten nasıl yararlanmalıyız?
Günün hangi saatlerinde güneşe çıkmaktan kaçınmalıyım?
Güneşten korunmak için güneşin dik geldiği 10:00-14:00 saatleri arasında güneşten kaçınmak gerektiğini neredeyse herkes bilir. Bununla birlikte yeni araştırmalar güneşten alacağımız D vitamini için en doğru zamanın yaşadığımız yerin coğrafi konumuna göre değişmekle birlikte öğlen saatleri olduğunu ve bu saatte gelen güneş ışınlarının kanser riskinin daha az olduğunu iddia ediyor. Bu yeni bilgi ezberlerimizin tersini söylese de bilmemiz gereken şey sadece yüzün ve el sırtlarının günde ortalama 10-20 dakika güneşe çevrilmesinin gerekli D vitaminini depolamak için yeterli olduğu.
Çok açık tenliyim, hemen yanıyorum. D vitamini almak için yanma riskini göze almalı mıyım?
Deri kanseri riskini artıran en önemli faktörlerden biri koruyucu kullanmadan güneş ışınlarına maruz kalmaktır. Açık tenliyseniz ve kısa sürede güneşten etkileniyorsanız, kanser riskini artırdığını bile bile güneşte yanmak yerine D vitamini desteği alabilirsiniz.
Daha fazla D vitamini için daha fazla güneşlensem olur mu?
Özellikle açık tenliyseniz günde 20 dakikadan fazla güneşe çıkmamalısınız. Bu süreyi uzatmak D vitamini yapımını artırmadığı gibi deri kanserine zemin hazırlar. Ancak koyu tenliyseniz bu süreyi bir miktar daha uzatabilirsiniz.
Güneş koruyucular vücudumuzun D vitamini üretmesine engel olur mu?
Güneşlenmekle ilgili yanlış bilinenlerden biri de güneş koruyucu kremlerin D vitamini yapımını engellediğidir. Ne kadar yüksek koruma faktörlü olursa olsun, ne kadar sık uygulanırsa uygulansın tüm güneş kremleri bir miktar güneş ışınının derimize geçmesine izin verir ve bu miktar D vitamini yapımı için yeterlidir. Güneş koruyucu kremler sadece güneşin zararlı ışınlarından korunmaya yararlar ve su ile temas, terleme gibi durumlarda sıkça yinelenmeleri gerekir.
Sadece yazın açık havadayken güneş koruyucu kullanmak gerekir, doğru mu?
Güneşin kansere neden olan ultraviyole (UV) ışınları sadece açık ve güneşli havalarda değil, bulutlu ve kapalı günlerde de dünya yüzeyine ulaşır. Normal pencere camının da bu ışınların geçmesine engel olmayacağını unutmayın. Bu yüzden araba kullanırken ya da kış mevsiminde de güneşten koruyucu krem kullanmanızda fayda var.
Çocukları güneşe çıkarırken nelere dikkat etmeliyim?
Çocukluk ve ergenlik dönemindeki ağır güneş yanıkları, ileride gelişebilecek deri kanserleri açısından oldukça risklidir. Çocukluk çağında, bir ya da daha fazla su kabarcıklı güneş yanığı, kişinin melanom yani deri kanseri gelişme olasılığını iki kattan fazla artırır. İnsanlar genel olarak tüm yaşamları boyunca alacakları toplam UV’nin %50’sine yaşamlarının ilk 20 yılında maruz kalırlar.
Bu nedenle güneşten korunma alışkanlığının erken yaştan itibaren kazanılması, ileri yaşlarda gelişebilecek deri kanserlerinin önlenmesi açısından çok önemlidir. 6 aydan küçük bebeklerin uzun süreli direkt güneşe maruz kalmaktan korunması, 6 aydan sonra ise yüksek koruma faktörlü ürünlerle korunmaları gerekir.
En önemli D vitamini kaynağı güneştir. Yeterince güneş ışığı alamıyorsanız, doktorunuza danışarak D vitamini takviyesi alabilirsiniz.
2. Wagner CL, et al. Nutrients 2012;4(3):208–230.
4. Manousaki D, et al. BMJ 2017;359:j4952.
5. Grigalavicius M, et al. Int J Dermatol 2016;55(1):e23-8.