Rüzgar her yönden iş zekâsını destekliyor | BThaber
Dosya İş Zekâsı 09 EYLÜL 2013 / 08:27
Rüzgar her yönden iş zekâsını destekliyor
Sektör bazlı düzenlemeler ve düzenleyici kuruluşların bilgi talepleri, özellikle sektör bazında iş zekâsı çözümlerinin kullanımını sağlıyor. Bu başlıkta yeniliklerin ise sonu yok gibi görünüyor.
Düzenleyici kurumların talep etmekte olduğu, sayısı oldukça fazla ve sıkça değişikliğe uğrayan raporları, veri bütünlüğünü sağlayacak ve doğru bilgiyi içerecek şekilde hazırlamak, tüm kurumlar için ciddi bir zaman ve emek gerektiriyor. Bu çalışmanın sürekliliği ve zaman içerisinde raporlanacak verinin gittikçe arttığı da düşünülecek olursa, iş zekâsı çözümlerinin bu alanda da kurumlar için çok önemli olduğu açıkça görülüyor.
Önleyici, engelleyici ve düzeltici yasal düzenlemelerin yerine getirilmesi gereksinimi, kurumları iş zekâsı çözümlerine yaklaştırıyor. Kurumların uymak durumunda olduğu düzenlemeler sayesinde, raporların otomasyonu sağlanırken, raporlara standardizasyon da getiriliyor. İş zekâsının öneminin iyice arttığı günümüzde, etkin çözümler sunmak daha da büyük önem kazanıyor. Kurumsal rekabette öne geçmenin yolu, kurumsal süreçlerde bilgiyi en etkin şekilde yönetmek. Bu da iş zekâsı yardımıyla gerçekleştirilebilecek bir yapı demek. Ancak itelligence Analytics Genel Müdürü Serdal Mermer’in de dikkat çektiği gibi, bu çözümleri uygulamak isteyen şirketlerin deneyimli danışmanlık şirketleriyle çalışması da bir gereklilik halini alıyor.
Bir tarafta da, her şirketin bağlı olduğu denetleme kurumuna belli periyotlarda vermekle yükümlü olduğu yasal raporlamaların hazırlanması sürecinde iş zekâsı uygulamalarına duyulan ihtiyacın arttığını söyleyebiliriz. İş zekâsı uygulamaları, bu süreçte hem raporların hazırlanmasında harcanan çabanın azaltılması hem de verinin doğruluğuna duyulan güven açısından şirketlere önemli katkı sağlıyor. BT dünyasında değişen literatür, düzenleyici kurumların taleplerini de etkilerken, bu talepler doğal olarak firmaları iş zekâsı çözümlerine yaklaştırıyor. Özellikle bankacılık; telekomünikasyon gibi sektörlerde yapılan yasal düzenlemeler şirketleri, iç süreçlerini incelemeye ve iyileştirmeye yönlendiriyor. IBM Türk İş Analitiği Satış Lideri Merve Göral’ın da belirttiği gibi, süreçlerin iyileştirilmesi, yasal düzenlemelerin ve düzenleyici kuruluşların talep ettikleri çıktılar iş zekâsı çözümlerine olan ihtiyacı artırıyor.
Düzenleyici kurumların talepleri etkili oluyor
Kurumların uyması gereken düzenlemeler veri yönetimi, mutabakatı ve kalite ölçümlemelerinin disipline edilmesi açısından birçok ihtiyacı beraberinde getiriyor. Özellikle veri kalite analizlerinin takibi aşamasında iş zekâsı uygulamalarından faydalanılıyor.
Yasal düzenlemeler kurumları, iş süreçlerindeki mevcut sorunları düzeltme ve süreçleri geliştirmek için zorluyor, bu bir gerçek. İş zekâsı ürünlerinin sağladığı kolaylıklar ve hatayı minimize edebilme özellikleri ise yasal düzenlemelere uyma konusunda kurumlara destek sunuyor. Günümüzde piyasadaki rekabet avantajını korumak veya kazanmak, iş zekâsı kullanımının da en önemli gerekçeleri. Model Kurumsal Çözümler Genel Müdürü Atila Zeybek, “Ancak altyapı, donanım ve yazılım alanlarındaki dramatik gelişimden güç alan devletlerin yasal düzenlemeler getirmesi, e-fatura örneğinde olduğu gibi artık daha kolay olmakta” diyerek, şu yorumu ekledi: “Bu açıdan ele alındığında iş sağlığı ve güvenliği, istihdama dönük teşviklerden faydalanmak için dönemsel işe alımların takibi veya finansal risklerin takibi ve raporlanması gibi konularda iş zekâsından faydalanılabilir. Önleyici, engelleyici ve düzeltici yasal sorumlulukların yerine getirilmesi ve risk yönetimi gibi nedenlerle iş zekâsına yatırım yapılabilmekte.”
Öte yandan, bütçe, finansal raporlama ve planlama süreçlerinin bu konularda hazır altyapı sunan iş zekâsı ürünlerini kullanarak sunulması da elzem hale geliyor. Bir tarafta da, düzenleyici kurumların da isteği ile kurumların iş zekâsına daha da yöneldiğini ve ilgili çözümlerin bu ihtiyaçları karşılama özelliklerini sorguladıkları söylenebilir.
Bankacılık ve enerji sektörü başı çekiyor
İş süreçlerini ERP ve CRM gibi uygulamalarla disipline etmiş işletmelerin bir sonraki seviyede ihtiyaçları; iş zekâsı ve planlama yazılımları olarak gösteriliyor. Özellikle Anadolu’daki şirketlerin ERP, CRM gibi uygulamalara yönelik ihtiyaçları ışığında, bu seviyedeki dönüşümünü tamamlayan işletmelerin, bir sonraki seviyede iş zekâsı ve planlama uygulamalarını tamamlayacağına dikkat çekiliyor. Yani uzun vadede iş zekâsı yazılımlarının öneminin artarak devam edeceği görülüyor.
Bir tarafta da iş zekâsının; büyük veri, bulut, mobil ve tahminleme konularındaki değişim ve gelişmelere ek olarak görselleştirme, gerçek zamanlı ve etkileşimli işleyiş gibi konular ile daha geniş amaçlara hizmet etmesi öngörülüyor. Hatta bu doğrultuda ürün-hizmet sağlayıcıları, yeni yazılım ve donanım geliştirmek için çalışarak, çözüm portföylerini genişletiyor. Yeni Türk Ticaret Kanunu da kurumlara finansal açıdan standartlaşmayı sağlamak için bir takım yükümlülükler getirdi. Detayları KoçSistem Ar-Ge ve İş Uygulamaları Danışmanlık Direktörü Ömer Özgür Çetinoğlu paylaştı:
“Buna göre finansal tablolar, raporlama standardı olarak belirlenen TFRS’ye (Türkiye Finansal Raporlama Standartları) göre oluşturularak uluslararası standartlara kavuşturulacak. Kurumsal performans yönetimi ve iş zekâsı çözümlerini kullanan kurumlar, süreçlerini TFRS’ye uyumlu hale getirmek ve raporlamak aşamalarında avantajlı olacak. Bankacılık sektöründe BDDK ve enerji sektöründe EPDK için hazırlanan yasal raporların oluşturulması için iş zekâsı çözümleri yaygınlıkla kullanılmaya başlandı.”
Arete Danışmanlık İş Analitikleri ve Teknoloji Grup Yöneticisi Onur Bekmezci’ye göre, şirketlerin süreçlerini ERP sistemlerine taşıması ve her gün sistemde türetilen verilerle sistemde tutulan verinin artmasıyla, iş zekâsı uygulamalarının analiz etmesi gereken verinin hacmi sürekli artıyor. Bu sebepten yığın veri üzerinden hızlı analiz yapılabilmesi büyük önem taşıyor. “Bu hızlı analiz ihtiyacı, In-Memory (Bellek İçi) Veri Tabanı çözümünü ortaya çıkarttı” diyen Bekmezci, “Bu teknolojide analiz edilecek veriler, disk yerine RAM (Fiziksel Bellek) üzerinde tutulmakta ve kısa sürede yığın veriler üzerinden analizler yapmak mümkün olmakta” detayını paylaştı.
Günümüzde iş zekâsı dünyasında teknoloji ve süreçler bazında ciddi bir değişim yaşanıyor. QlikView Türkiye Genel Müdür Yardımcısı Müjde Işım, iş dünyasının ihtiyaçlarına paralel olarak bu değişimin devam edeceğini ifade etti. Buna göre, büyük veri hacimlerinin performanslı bir şekilde ve veri arasındaki çapraz ilişkileri ortaya çıkarabilecek görsel bileşenler aracılığı ile analizini sağlayan teknikler daha da gelişecek. Bir tarafta da, bugün iş zekâsı çözümleri ağırlıklı olarak bir veri ambarında toplanmış tarihsel verinin “çevrimdışı” olarak analizine dayalı durumda, gelecek dönemde gerçek zamanlı analizlerin ve yapılandırılmamış veri üzerinde analizlerin önem kazanacağı tahmininde bulunulabilir. Işım ekledi: ”Ne oldu” sorusuna cevap veren diagnostik analiz teknolojileri, artık yerini “ne olacak” ve “ben ne yapmalıyım” sorularına cevap veren prediktif, geleceği öngörücü analiz teknolojilerine bırakmaya başladı.”
“Orta ve uzun vadede iş analitikleri zekâsını kullanan şirketler artacak, bu tip uygulamalar yaygınlaşacak” diyen Bizcon İş Analitikleri Direktörü Özgür Yavuzkara, böylece şirket yöneticilerine tahminsel analitik imkanı sağlayan verilerin sunulabileceğini vurguladı. Bu veriler ile alınan kararlar, şirketlerin başarısına önemli katkı sağlama gücüne de sahip olacak. “Belirlenmiş göstergeler ile anlık iş performansı ölçülebilecek” diyen Yavuzkara ekledi: “İstenilen raporlar hızlı bir şekil oluşturulabilecek ve karar mercileri ile paylaşılabilecek.”
Yeni yapılar öne çıkacak
“Yeni kuşak iş zekâsı hizmet modeli ile 4 önemli eğilimin önümüzdeki günlerde etkili olacağını ve bu sayede karşılaşılan zorlukların çözülebileceğini söyleyebiliriz” diyen Obase Genel Müdürü Dr. Bülent Dal’ın beklentileri şöyle sıralandı: Dashboard 2.0 ile daha etkileşimli ve zengin kullanım deneyimi ön plana çıkacak; performans için “in-memory BI” kullanımı artacak; veriden değer üretmek, kazanç elde etmek “Data Monetization” veri görselleştirme fonksiyonalitesi ile ön plana çıkacak. Gartner’a göre, 2016’da iş verilerinin yüzde 30’unun ticari olarak satılacağı tespitinden yola çıkan Dal’a göre, son kullanıcıların bulut üzerine bilgi oluşturan kişiler olarak devreye girmesi, yani “crowdsourcing” de böylece söz konusu olacak.
Değişen dünya ve kurumların iş yapış şekilleri ile birlikte, iş zekâsı uygulama ve yaklaşımları da değişime uğruyor. Smartiks İş Analitiği Birim Müdürü Bilal Teber, bu değişimleri farklı başlıklarda ele aldı. Buna göre, öncelikle SaaS Modeli, yani “Software as a Service” yaklaşımı ile kurumlara, kullanıcılara ve son müşteriye yansıyan faydaları, iş zekâsı alanında görülecek. İkinci sırada, gerçek zamanlı veri ile karar destek sistemlerin önem kazanması geliyor. Üçüncüsü; in-memory uygulamaları ile daha hızlı analizlerin, daha derinlemesine raporlar ve daha az yatırımla daha hızlı kurulum imkanlarının sağlanabilmesi. Dördüncüsü ise mobil raporlama ile kurumların sahadaki süreçlerini hızlandırmayı ve ekipler arası işbirliğini artırarak, performans ve verimliliklerini artırmayı hedeflemesi.
Hızlı artan ve farklılaşan veri, iş zekâsı yatırımlarının da böyle şekillenmesine yol açacak. SAS Türkiye Analitik Çözümler Lideri Özlem Akpınar’ın da dikkat çektiği gibi, yapısal olmayan verinin işlenmesi ve öngörüler yaratılması giderek önemli bir konu haline gelecek. Bununla birlikte, ‘in-memory’ çözümlere de hızlı bir ilgi olacak. Ereteam Genel Müdürü Kutlay Şimşek’in de dikkat çektiği gibi, orta vadede; her ne kadar büyük veri bütünleştirmesinde zorluklar yaşansa da, iş zekâsı uygulamalarının büyük veri sınavından başarıyla çıkmaları beklenebilir. Uzun vadede ise in-memory, büyük veri ve self-service BI’ın bir bütün halinde işlevsellik kazanması ve iş birimleri tarafından yeni ölçümlemelerin ve kural tanımlarının keşfi için bir altyapı oluşturulması beklenebilir.
Bu tahminler ışığında, önümüzdeki dönemde, iş zekâsı uygulamalarının etkinlik açısından çok daha ileri noktalara taşınacağı görülüyor. Bunda uygulamalardan elde edilecek sonuçların kalitesinin artması ve uygulamaların kullanım kolaylıklarının çok daha artacağı beklentisi temel oluşturuyor. Komtaş Bilgi Yönetimi Genel Müdürü Yüksel Çomak’ın da dikkat çektiği gibi, özellikle kurum dışındaki büyük verinin daha da yaygın olarak analitik uygulamalarda kullanılması ile birlikte, bugüne kadar öngörülmeyen birçok değerli sonuca ulaşılabilecek. Buna paralel, Çomak’ın beklentisi, şu ana kadar daha çok kurum içi bilgilerin kullanıldığı iş zekâsı uygulamalarının, verinin yönetimi, paylaşımı ve konsolidasyon olanaklarının da artması ile birlikte sektörler arası veri paylaşımının gerçekleştiği senaryoların daha çok gündeme geleceği yönünde. Örnek vermek gerekirse, telekomun sahip olduğu konum bilgisi, sektör bazlı sunmaya başladıkları M2M bilgileri birçok farklı sektörde ‘daha akıllı sonuçlar üretebilecek iş zekâsı uygulamaları’ demek olacak.
Çomak, “Bu alanda doğru işbirliğini en erken yapan şirketler diğerlerinin bir adım önüne geçecek” hatırlatmasını da yaptı.
YORUMLAR, REHBER OLACAK
Yasal düzenlemeler ve düzenleyici kurumlardan gelen talep nedeniyle, Navigator İş Zekâsı Çözüm Yöneticisi Pelin Gürel Berksoy’un da belirttiği gibi, şirketler belirli zaman aralıklarında belirli formatta rapor hazırlayıp belirli kurumlara göndermek zorunda. İş zekâsı ürünleri ile bu tip raporlar bir kere hazırlanıp, herhangi bir işlem yapmadan ilgili yerlere otomatik e-posta ile gönderilebiliyor. İş zekâsı uygulamalarında daha basit, kullanıcı dostu arayüzler geliştirileceğine işaret eden Berksoy, şu beklentileri paylaştı:
“Mobil cihazlarda bu ürünlerin kullanımı daha da artacağı için bu yönde de iyileştirmeler bekliyoruz. Simülasyon yeteneklerinin daha kolay kullanılabildiği, sadece operasyonel sisteminizden değil, ürününüz ile ilgili internetteki yorumları, geri bildirimleri de alıp size raporlayabilen iş zekâsı ürünlerinin geleceğinin çok yakın olduğunu düşünüyorum. Satış rakamlarınızdaki düşüklüğün nedenini görmek istediğinizde web üzerinde satışı yapılan ürünler ile ilgili yorumları okuyabileceğiniz bir sayfanın da rapor olarak size sunulması, sizin de hoşunuza gitmez mi?”
YAPILAR DAHA DA PRATİK OLUYOR
“Şirketlerin çoğu iş zekâsı çözümlerinde yasal düzenlemelerden çok, kendi işlerini kolaylaştırmaya ve daha da önemlisi kurumsallaşmaya bakıyor” yorumunu yapan İnnova Bilişim Çözümleri İş Çözümleri Direktörü Feyza Narlı’ya göre, özellikle kullanıcıların internet kullanma alışkanlıkları ve akıllı mobil cihazlarda elde ettikleri deneyimlerin iş zekâsı uygulamalarını da şekillendirmeye başladığı gözlemleniyor. Örneğin bugün alışık olunan arama motoru arayüzlerine benzer arayüzlere sahip ‘arama’ merkezli iş zekâsı uygulamalarının geldiğini ve sayılarının gittikçe artacağını söyleyebiliriz. Ayrıca ortak kullanıma olanak tanıyan iş zekâsı uygulamaları da, doğan ihtiyaçla birlikte bir diğer yükselen iş zekâsı teknolojisi olarak görülebilir. Narlı, “Ayrıca daha anlaşılır, renkli, modern tasarımlı, özelleştirilebilir ve teknik olmayan kullanıcılar tarafından da rahatça kullanılabilen iş zekâsı arayüzleri de iş zekâsı uygulamalarının olmazsa olmazları arasına giriyor” eklemesini yaptı.
BÜYÜK VERİ ÇÖZÜMLERİ YAYILACAK
Şirketler yasal düzenlemeler doğrultusunda üretmeleri gereken veri ve raporlar için iş zekâsı çözümlerine yatırım yapıyorlar. Özellikle bankacılık ve sigortacılık sektörlerinde bunu çok net görüyoruz. Oracle ECEMEA Analitik Çözümler İş Geliştirme Direktörü Ali Rıza Kuyucu, analitik çözümleri destekleyen veri kaynaklarının çeşitliliğinin ve büyüklüğünün arttığına işaret etti. Bu verileri destekleyecek büyük veri çözümlerinin daha yaygınlık kazanacağı tahmininde bulunan Kuyucu, “Ayrıca son kullanıcıların daha ileri analitik sorgularını destekleyecek görsel araçlar ve veri madenciliği araçlarının daha yaygınlaşacağını söyleyebiliriz” dedi.