İnsandan da iyi sürücüler | Capital
İNSANDAN DA İYİ SÜRÜCÜLER
İnsandan da iyi sürücüler
İnsan sürücülerle kıyaslandığında enerji tüketimini de yüzde 30 civarında düşürüyor.
Brigitte Schafer Almanya, Nürnberg’deki evinden çıkarken o günkü sabah gazetelerinden birinde “Dünya giderek daha da küçülüyor” yazan bir manşet hakkında düşünüyordu. Bu söylenen her ne kadar kültürel anlamda doğru olsa da onun, müşavir olarak çalıştığı işyerine ya da ertesi gün katılacağı bir toplantı için gideceği Paris’e olan mesefa bir türlü kısalmıyordu. O, bugün arabasını işyerine götürüyor, yarın da Paris’e uçacak. Oysa her iki ulaşım yöntemi için de en mükemmel enerji dengesini ancak bir tren sunabilirdi. Çünkü Schafer’in işyerine arabayla gitmesi aynı mesafedeki bir metro yolculuğunun üç katı kadar CO2 yayarken, Paris’e yapacağı uçak yolculuğu da aynı seyahatin trenle yapılmasına kıyasla 7 kat fazla CO2’nin atmosfere salınmasıyla sonuçlanacak. Ancak Schafer için güvenilirlik ve konfor çok önemli olduğundan, aşırı kalabalık bir metro vagonunun içinde dikilmeye ya da gecikmiş bir treni beklemeye hiç tahammülü yoktu.
Uzmanlar, global ölçekte bugünden 2030 yılına kadar yapılan yolculukların her yıl ortalama yüzde 1,6 artacağını ve bu artışa eşdeğer birincil enerji tüketimi ile CO2 salınımlarını engelleyebilecek tek çözümün demiryolları ve metrolar gibi kitlesel ulaşım sistemleri olacağını söylüyor. Demiryolu seyahatini çok daha güvenilir ve dolayısıyla çok daha cazip hale getirmenin bir yolu da ulaştırma otoritelerinin gerçek zamanlı çizelgelerle ortaya çıkmaları.
Örneğin, Siemens Mobility’nin Falko adındaki yazılımı, yeni çizelgeler yaratmak, herhangi bir aksaklığa karşı onları uyarlamak ve gerçek zamanlı olarak yani anında hayata geçirmek için gerekli optimizasyon algoritmalarından faydalanan bir planlama ve sevketme sistemi.
Bu yazılım ayrıca çeşitli rotalar için enerji tüketimi ve CO2 salınımı simülasyonları yapabilme kapasitesine de sahip. Üstelik Falko, aynı hatta seyahat eden farklı trenlerin frene basma ve hızlanmalarını koordine ederek frene basma anında elektrik motorları tarafından şebekeye aktarılan enerjinin diğer trenlerin hızlanmalarında kullanılabilmesini de sağlıyor. Falko bugün dünyanın dört bir yanındaki 21 ulaştırma sisteminde ve Avustralya’nın maden nakliyatı yapan endüstriyel raylı sisteminde kullanılıyor.
Siemens Demiryolu Otomasyonu’nda ürün ve portföy stratejisinden sorumlu olan Horst Ernst, “Ancak yaşanan deneyimler, ilgili makinaların insanlar tarafından çalıştırıldığında bilgisayarla yaratılan süreçlerin nadiren optimum çalıştığını gösteriyor” diyor. İşte zaten bu nedenle demiryolu sürücü destek sistemleri her geçen gün kontrolü daha fazla ele alıyor. Bu gibi sistemler, sefer mesafelerini optimumlaştırmak suretiyle tek bir hat üzerinde mümkün olduğunca çok trenin gidip gelmesini mümkün kılıyor. Burada güzel bir örnek de Siemens tarafından geliştirilmiş ve Trainguard MT kontrol sistemine kolaylıkla entegre edilebien ATO (Otomatik Tren İşletimi). ATO kullanan bir tren operatörü, sadece kalkış veya duruş için sinyal gönderir ve trenin faaliyetine sadece tehlike anında müdahale eder. Kayıtlı bir rota profili ile bu sistemin mümkün olan en az seviyede enerji tüketerek bir sonraki istasyona varmak için virajlarda ne kadar yavaşlayacağı ve düz yollarda ne kadar hızlanacağı bellidir. Yapılan testler, frene aşırı basma eğiliminde olduklarından ardından aşırı gaz veren insan sürücülere kıyasla bu sistemin enerji tüketiminde yüzde 30 tasarruf sağladığını gözler önüne seriyor.
“Hareketli blok” faaliyeti adıyla bilinen yeni bir standart, Trainguard MT ile çok kısa seferleri bile mümkün kılıyor. Önceki “sabit blok”lu sistemlerde her bir rota, işaret şamandırası denilen ve yol boyunca yerleştirilmiş alıcı ve vericileri olan küçük metal tabakalarla bölümlere ayrılırdı. Bu üniteler, geçen trenleri kaydeder ve sonra bir önceki üniteye “dur” sinyali gönderir. Bir tren ardı ardına birkaç işaret şamandırasından geçerek ilk bölümü arkasında bıraktıktan sonar, bu bölüme başka bir tren girebilir.
Ancak hareketli blok faaliyetinde işaret şamandıraları sadece geçen trenleri değil, iki tren arasında korunması gereken güvenli mesafenin çok daha doğru hesaplanabilmesi için gerekli hız bilgilerini de kaydeder. Bu nedenle hattaki bir sonraki trenin mutlaka durması gerekmeyebilir; sadece yavaşlaması bile yeterli olabilir. 1 2 Etiketler: