Bürokrasi - Özellikleri ve Türk Kamu Yönetiminde Bürokratik Siyaset
Bürokrasi - Özellikleri ve Türk Kamu Yönetiminde Bürokratik Siyaset dokümanıyla ilgili bilgi için yazıyı inceleyebilirsiniz. Binlerce kaynak ve araştırmanın yer aldığı www.arsivbelge.com sitemizden ücretsiz yararlanabilirsiniz.
Bürokrasi - Özellikleri ve Türk Kamu Yönetiminde Bürokratik Siyaset başlıklı doküman hakkında bilgi yazının devamında...
Bürokrasi, "siyaset" terimi gibi çok farklı anlamlarda kullanılan bir sözcüktür. Halk dilinde bürokrasinin anlamı konusunda belirli bir görüş birliğinden söz edilebildiği halde, bilim adamları arasında böyle bir düşünce ortaklığı ya da tanım birliği bulunmamaktadır.
Türk Kamu Yönetiminde Bürokratik Siyaset Makalesi için tıklayınız...
Bürokrasinin Tanımı, Bürokrasi Nedir
Bürokrasi, kelime olarak, Latince "burra" ve Yunanca "kratos" sözcüklerinden türetilmiştir. "Burra", masaları Örtmede kullanılan koyu renkli kumaş; "kratos" ise egemenlik, yönetim anlamına gelmektedir. Buna göre bürokrasi, "masaların ya da büroların egemenliği" anlamındadır. Bu kavramın ortaya çıktığı dönemde memurların, hizmet yürüttükleri masaların üzeri koyu renkli bir kumaşla örtül­mekteydi. Aslında bu benzetme ile ifade edilmek istenilen, memurların toplum üzerinde giderek artan egemenliğidir. Memurların bu egemenliği, onların hiz­met yürüttükleri bir araçla (yazı masası) ya da mekânla (büro) nitelendirilmiştir.
Bürokrasi, yönetim ve siyaset ile ilgili bir kavramdır. Önce konuya bürokrasinin farklı anlamlarını belirterek başlamak gerekir. Birinci olarak bürokrasi, daha çok olumsuz ve kötüleyici bir anlam ifade eder. Bürokrasi, örgütlerin olumsuz­luklarını ve resmi otoritenin kötüye kullanılmasını anlatmakta kullanılan pejo­ratif (kötüleyici ve aşağılayıcı) bir kavramdır. Bu anlamda bürokrasi "verimsiz­lik", "işlerin ağır yürümesi", "kuralcılık", "kırtasiyecilik", "sorumluluktan kaçma", "yönetimde gizlilik", "yetki devretmekte isteksizlik", "otoriteye aşırı bağlılık" gibi, olumsuz davranış ve işlemlerdir. Bu olumsuz davranışlar, "bü­rokrasi hastalığı" olarak nitelendirilmektedir*. Webster sözlüğü, bürokrasiye, beşeri ihtiyaçları önemsememe, kararları üstlere havale etme eğilimi, işleri kır­tasiyeciliğe boğma gibi anlamlar vermektedir.
Bürokrasi ile ilgili olumsuzluklar, memurlardan değil, daha çok bürokratik ya­pıdan kaynaklanmaktadır. İşlerin gecikmesi ve kırtasiyecilik sebebiyle halka verilen zarar, bürokratik kuralların ve prosedürlerin bir sonucudur.
İkinci anlamda bürokrasi, belirli özelliklere sahip bir örgüt biçimi olarak tanım­lanmaktadır. Bu tanım Weber'le birlikte ortaya çıkmıştır. Bürokrasi konusun­daki egemen anlayış, Weber'in tanımı etrafında toplanmıştır. Weber'e göre bürokrasi, işbölümü, otorite hiyerarşisi, yazılı kurallar, yazışmaların ve faaliyet­lerin dosyalanması, gayrişahsîlik, disipline olmuş bir yapı ve resmi pozisyon­lardan oluşan bir örgüt biçimidir. Bu anlamda bürokrasi, rasyonel bir örgüt biçimidir; teknik olarak diğer örgüt biçimlerinden üstündür. Bürokrasi, sabit bürolardan (dairelerden) ve resmi yetkilerden oluşur. Her bir büronun görevleri, yetkileri ve otoritesi formel kurallarca düzenlenmiştir; dolayısıyla istikrarlı ve düzenli bir işleyiş sistemine sahiptir. Verimliliği artırmak ile ilgilenen yönetim­ler, bu örgütsel özelliklere önem vermek durumundadırlar. Bürokratın, bürokra­side kurallara göre davranması beklenir. Büro da kurallara göre işler; kurallar olaylara tatbik edilirken beşeri faktörler dikkate alınmaz. Patronaj ve kayırma, kural olarak bürokratik bir örgüt yapısında olmaz. Weber'e göre bu Örgüt biçi­mi, yalnızca devlete özgü değildir, özel sektörde de bu örgütlenme yaygındır.
Üçüncü olarak bürokrasi, "kamu yönetimi"nin eş anlamlısı olarak kullanılır. Genellikle bürokrasi, siyasi sistemin kamu yönetimi kolu olarak tanımlanır. Bu anlamda bürokrasi, devlet yönetiminde çeşitli idari görevleri-işleri yerine ge­tirmek için modern hükümetler tarafından yönetilen ve çeşitli kamu kurumla­rından oluşan örgütler bütününe verilen addır. Bürokrasi özel sektörden ziyade kamu sektöründeki yönetimi ifade etmektedir. Ayrıca bürokrasi, çeşitli siyasi toplulukların (ulus-devlet, eyalet, belediye, bölge vb.) yönetimini ve kamu poli­tikalarını düzenleyen yasaların uygulanmasını da kapsamaktadır. Bu bağlamda bürokratlar, siyasi kararların düzenlenmesi ve yürütülmesi ile uğraşan kişilerdir.
Michel Crozier, bürokrasinin anlamını üç grupla toplamaktadır. Birinci anlamı, büro­lar tarafından yönetimdir. Bu anlamda bürokrasi, hiyerarşik bir biçimde organize edilmiş ve atama yoluyla işbaşına gelen memurların oluşturduğu devlet daireleri tara­fından yürütülen sevk ve idare faaliyetidir. İkinci anlamda bürokrasi, kollektif faali­yetlerin düzenli hale getirilmesi ve organize edilmesi olgusudur. Üçüncüsü ise işlerin ağır yürümesi, monotonluk, işlemlerin karmaşıklığı ve ihtiyaçların yeterli ölçüde tat­min edilememesidir. Crozier, bu tanımlardan üçüncüsünü tercih ermektedir (Crozier, 1964: 3-4),