Editörden Ümit Sağaltıcı BİR KADIN VE BİR DİRENİŞÇİ OLMAK | Samandağ Ayna Haber
Adı Domitila Barrios de Chunopra. Bolivya madencilerinin önderlerinden Kızılderili kökenli direnişçi bir kadın. Halkların deneyimlerini paylaşmaları gerektiğine inanıyor. Paylaşarak ve dayanışarak daha az hata yapılacağı inancında.
Brezilyalı kadın gazeteci Veizzor’e bu yüzden anlatmış yaşadıklarını.
Kendini, ülkesini dile getirmiş. Bir emekçi kadının bireysel yaşamından yola çıkarak, Bolivya halkının yakın tarihidir anlatılan. Tarihin yapımına katılan emekçi bir kadının tanıklığı.
Bolivya’da yıllardır verdiğimiz mücadele edindiğimiz deneyimleri yeni kuşaklara yardımcı olacağı umuduyla aktarmak toprağa tohum atmak istiyorum diyor Domitila.
Sürgün yıllarında kendisiyle tanışan Hiendrich Böll; ‘’sıradan’’ bir kadının değişik ilişkileri böylesine değişik kavraması, olayları ve gelişmeleri incelemesi, açık bir anlayışı olması ve gerektiğinde etkin eylemlerde bulunması son derece şaşırtıcı diyor.
Domitila halkın yaratıcılığına inanan biri. Aktardığı her şeyi halkından öğrendiğini söyler.
Bolivya Güney Amerika’nın güney ucunda tipik bir Latin Amerika ülkesidir. Simon Bolivar’ın özgürlük mücadelesinden almış adını. Pompalar, tropikal yağmur ormanları, efsanesi And Dağlarında İnka’ların eski yurdu.
İspanyol sömürgeciliğinin yağmaladığı doğal zenginlik diyor. Bolivya, sömürgeci yağmanın sonunda yoksul bir bağımlı ülkeye dönüşmüş. Pek çok Latin Amerika ülkesi gibi İspanyolca konuşulur. Nüfusu İspanyol soyundan gelenler, Kızılderililer ve Netsizolardan (melezlerden) oluşur. Yerliler tarımla uğraşır ve maden işçiliği yaparlar.
154 yıllık Cumhuriyet tarihinde 189 darbe yaşayan Bolivya’da 9 Nisan 1952’de Ulusal bir Devrim gerçekleştirilmiştir. Kızılderili köylülerin, maden işçilerinin ve emekçi halkın silahlı isyanı sonucu başarıya ulaşan bu devrim sonucunda, madenler ulusallaştırılmıştır.
Topraklar yoksul Kızılderililere dağıtılmıştır. Daha önce okuma yazma bilen erkeklerin oy kullanabildiği ülkede kadınlar ve okuma yazma bilmeyenlere oy hakkı verilmiştir.
Domitila, ülkedeki demokratik devrim kavgasının içinde yer alan madenci bir babanın çocuğu olarak 7 Mayıs 1937’de Siglo xx maden bölgesinde doğmuş daha sonra Pulacoya denilen Quijara’da büyümüş ilk derslerini Kızılderili bir sendika lideri olan babasından almıştır.
Latin Amerika bir erkek toplumudur. Fakat bu erkek toplumunda kadının geleneksel rollerinden yola çıkan örgütlenmeler oluşmuş, Latin Amerikalı bayan ‘’Companeralar’’ bu örgütlenmeleri devrimci çıkışlarının aracı yapmışlar. Kadının annelik rolünden yola çıkarak oluşturulan Plaza De Maya Anneleri Örgütü, Siglo xx bölgesinde maden İşçileri Birliği’ne bağlı Siglo xx Ev kadınları Komitesi, bu örgütlerden en önemlileri.
Sendika önderlerinin hükümete karşı yürüttükleri bir protesto eyleminde tutuklanmaları üzerine madenci eşleri başkent La Paz’da açlık grevi örgütlediler. Zorlu kavgalardan sonra eşlerinin serbest bırakılmasını sağlarlar.
Siglo xx Ev Kadınları Komitesi 1961’de ki bu eylemler sırasında kurulur. Erkeler alay ederler.
‘’Kadınlar komite kurarlar!
Kırk sekiz saat bile sürmez!
Kendi aralarında örgütlenecekler ve dağılacaklar’’
Erkelerin düşündükleri olmaz. Ve bu örgütler yalnız kadınların işçi sınıfı açısından da önemli örgütler durumuna gelir.
Siglo xx’de yapılan ilk gösteride erkek yoldaşlar ‘’ Evine dön, çamaşır ve ev işleri seni bekliyor’’ diye bağırırlar. Erkekler hem alay ediyorlardı hem de nefret ediyorlardı Domitila’dan.
Örgütlülükleri çoğu kez erkek yoldaşlara rağmen gelişiyor ve kendini kabul ettiriyor.
Domitila Siglo xx Ev kadınları Örgütü’ne ilk kez 1963’te katılır.
1965 Eylül katliamını ve Ernesto Che Guevera’nın Bolivya dağlarında mücadeleye başlamasından sonra yapılan 1967 katliamını yaşar. 1967’de tutuklanır Çocuklarını elinden almakla tehdit ederler. Bir belge imzalamasını isterler. Çok korkar ama teslim olmaz.
Aydınların ve üniversite gençliğinin çabalarıyla kurtulur.
Tekrar gözaltına alındığında doğurmak üzeredir. İşkenceye uğrar, tecavüz edilmek istenir, hücrede ölü doğum yapar. Gördüğü eziyet, çocuğunu yitirmesi ve DİC’de gördüğü psikolojik işkenceler sonucu suçluluk ve pişmanlık içindedir.
Babasının da yardımıyla yeniden mücadele edilmesi gerektiğine inanır.
Domitila önce bir ev kadını olarak yaşadıkları haksızlığın bilincine varır. Ev içi emek sömürü konusunun farkındadır. Ev kadınları komitesinde bir çalışma yürütür. Ev işlerinin ücretlerini hesaplayarak ev ekonomisine katkısının boyutlarını ortaya çıkarır.
1974 Meksika Uluslararası Kadın Yılı Konferansı gerçekleştirilir. Domitila resmi bölüme değil, ‘’tribunal’’a katılır. Bu uluslararası bir toplantıdaki ilk deneyimidir. Kadın ve erkek arasındaki mücadeleyi öne çıkaran feministlere tavır alır. Bir grup Latin Amerikalı kadınla birlikte hem kadın olarak sorunlarını, hem de kurtuluşlarının nerde olduğunu ortaya koyarlar.
İlk ve temel görevin Companaralarınıza karşı savaşmak değil (Comparanam- yoldaşım) onlarla birlikte içinde yaşadığımız sistemi kadın ve erkeğin yaşamak, çalışmak ve örgütlenmek hakkının varolduğu koşullar uğruna değiştirmek ve mücadele etmek olduğunu söyledik diye anlatır.
Ünlü Amerikalı liberal feminist Boty Friedan’la bu yüzden tartışır. Burjuva ve emekçi kadınların soruna bakışlarının nasıl olduğunu ortaya koyar Domitila.
Temel mücadelenin erkekle kadın arasında olmadığını, erkekle kadının omuz omuz bütün halkın kurtuluşu için savaşmaları gerektiğini savunur.
Erkeklerin önyargılarıyla mücadelesinin de burjuvaziye karşı yürütülen bir savaş gibi sürdürülmesini söyler.
Domitila’nın öyküsü, tümüyle kendisine karşı olan koşulları mücadeleyle bir değişme, yetkinleşme aracına dönüştüren yalın bir halk kadının öyküsüdür.
KAYNAK: Kitle dergisi.
Samandağ Tarih, Turizm ve Kültür Derneği (STATİK-DER ) Başkanı Cumhur Miçooğulları, Deniz Sitesine kurulmak istenen ‘Çöp Aktarım Merkezine’ izin vermeyen...