İSMAİL HAKKI BURSEVÎ Kaddesellâhü sırrahu’l azîzin TUHFE-İ HASEKİYYE’SİNDE TÜRK SEVGİSİ
23 Haziran 2015 · ihramcizade
Türkçe ile ilgili olarak “garâib-i ahbardandır” yani pek güvenilmeyen, acayip haberlerden biri olduğunu söylediği şu olayı anlatmıştır: Âdem aleyhisselâm, cennette yediği yasak meyveden sonra yeryüzüne inmekle emrolununca, melekler hangi dil ile söyledilerse Âdem aleyhisselâm kulak asmamıştır. Sonunda bir melek Türkçe “Kalk!” demiş ve Âdem bunun üzerine yeryüzüne inmek için hazırlanmıştır. Bundan dolayı Türkçe de fazîletli bir dildir. Onun için Türkler’den kâmil evliyâ gelmiştir.
Ve Rasûlüllâh sallallâhu aleyhi ve sellem ile Hazreti Îsâ arasında, ne nebiyy-i mütâbi’ ve ne höd rasûl-i müşerri’ gelmiştir. Ve ikisinin meyânında olan fetret dört yüz veyâ altı yüz veyâhut altı yüz senedir. Ve İsmâîl aleyhis selâm ile Adnân arasında âbâ’-i seb’a veyâ tis’a vardır. Ve ba’zıları on beştir demişler ve kırka varınca dahi rivâyet vardır. Ve Kureyş’in fazâilinde gelir:
[Kim Kureyş’e ihânet ederse, Allah’a ihânet etmiş olur.] Ahmed bin Hanbel, Müsned, I/183, Hadis: 1586. Ve mutlakan Arab hakkında gelir:
[Arab’ı şu üç şey için seviniz: Ben Arabım ve Kur’an Arapça’dır ve cennet ehlinin kelâmı Arapça’dır.] Münâvî, I, 225.
Ve ba’zı rivâyâtta gelir ki: Sual olunursa ki:
“Lisân-ı Acem, lisân-ı ehl-i cehennemdir.  Pes nice lugat ehl-i cennet olur?” Cevâb budur ki: Acem, Arab’ın muka [151 b] bilidir ki, lisân-ı Arab’dan gayrıya lisân-ı Acem derler. Velâkin lugat-ı Fârisiyye, lisân-ı Acem’den mahsûs lugattır ki, lugat-ı ehl-i cennete mülhıktır. Zîrâ ba’zı kabâil-i Arab, [Bâ’ ve Cîm ve Zây ve Kaf]’ı Fârisiyye ile tekellüm etmişlerdir. Bu yüzden hurûf-i teheccî otuz iki olmuştur ki aded-i isnândır. Ve lisân-ı Fârisî bi-husûsa lisân-ı ehl-i cennet olmaya Acem erenlerinin takrîr ve tahrîri dahi delâlet eder. Zîrâ ehlullâh, lisân-ı medhûl ile tekellüm eylemezler. Ve bundan mefhûm olur ki, [Dillerinizin farklı olması] (Rûm, 30/22) mûcibince, elsine-i nâsın ihtilâfı âyât-ı ilâhiyyedendir. Velâkin birbirine nisbetle fazlde tefâvütleri vardır ki, Lisân-ı Arabî, cemî’-i elsineden a’lâdır. Nitekim hurma cümle fevâkihten efdaldir. Ve bir nesnenin mercûhiyyeti Hak Teâlâ’nın onunla adem-i tekellümünü muktezî değildir.
Nitekim sûre-i Tebbet ve Ihlâs, ikisi dahi kelâm-ı ilâhîdir. Fe-emmâ İhlâs’ın Tebbet üzere fazl-i râcihi vardır. Zîrâ zât ve sıfat Hakk’a dâirdir. Ve bundan zâhir olur ki, Allah Teâlâ cemî’-i lugât ile tekellüm eder. Zîrâ ehl-i lugât O’nun mezâhir-i sıfatıdır ve kelâm-ı sıfat-ı ilâhiyyedir kim keyfiyyetini Âdem aleyhis selâm ta’lîm olunmuştur ve ondan evlâdına intikâl [152 a] etmiştir.
Ve garâib-i ahbardandır ki, Âdem, ekl-i dâneden sonra arza hubût ile me’mûr olıcak, melâike lisânından her ne türlü lisân ki tekellüm vâki’ olduysa, Âdem, asgâ etmedi. Tâ ki bir melek gelin lisân-ı Türkî üzere ona “Kalk”! dedi. Âdem dahi kalkıp arza hebûte müteheyyi’ oldu. Pes lisân-ı Türkî’nin dahi fazîleti zâhir oldu. Onun için Türk’ten dahi kümmel-i evliyâ gelmiştir. Ve denilmiştir ki:
Ya’ni diyâr-ı Rûm’a, enbiyâ ayak basmamıştır, belki diyâr-ı Arab’a ve Fürs’e vaz’-ı kadem etmiştir. Velâkin bundan Rûm’a tenezzül gelmez. Zîrâ ibtidâ bütün dünyâya Âdem ayak basmıştır. Ve her mevzi’ki şehristân olmuştur; Âdem’in vaz-ı kademi eseridir ve her ne yer ki menhûstur, oraya şeytân basmıştır. Onun için bıka’ın dahi birbiri üzerine rüchânı vardır. Meselâ Mekke ile sâir bilâd berâber değildir. Zîrâ Mekke cevâhir ve sâirler hacer ve meder gibidir. Lâkin fazl-ı Medîne ve Kuds, fazl-ı Mekke’ye tâbi’dir. Ve kezâlik, mesâcid ve cevâmi’, sâir büyût-i sükkândan efdaldir. Fe-emmâ mescid ile kenîse ve tekye ile meyhânenin meyânında müfâdala yoktur. Zîrâ mescid ve tekye arâzi-i tayyibeden; kenîse ve meyhâne, arâzi-i habîsedendir. Nitekim [152 b] “Gınâ ve fakrın hangisi efdaldir?” denilmez. Zîrâ gınâ, sıfat-ı zâtiyye-i ilâhiyye; ve fakr sıfat-ı zâtiyye-i abdiyyedir. Mevâli’ ile abd arasında münâsebet olmadığı gibi sıfatları arasında münâsebet yoktur.
BEDİÜZZAMAN SAİD NURSİ Kaddesellâhü Sırrahu’l Azizin İKİ MEKTUBU
[1 ]Hadis-i şerif dünyevi hayat içinde tefekkür edilebilir. Farsça ve bunu temel almış Kürtçe gibi; bu lisanı kullananların hayatlarının zor şartlar altında geçirdiklerine işaret olduğunu düşünebiliriz. Bu dilin yaygın kullanımda olduğu yerlerde bir düzen bozukluğu tarihen sabittir. İhramcızâde İsmail Hakkı
Bu yazı din, Hz. Muhammed sallallâhü aleyhi ve sellem, ilm-i ledün, kültür, KİTAP, tasavvuf, şahsiyet, İslam içinde yayınlandı ve Bediüzzaman Said Nursi, farsça, Kürtçe, Mehmet TABAKOĞLU, MUAMMER CENGİZ, İsmail Hakkı Bursevi olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.
« AŞK – Semîha Cemâl Hanımefendi [Büyük Hikaye] 4. BÖLÜM
BABA NÎMETULLAH NAHÇIVÂNÎ Kaddesellâhû Sırrahû’l Azîz »