TARİHİ BAÇ KÖPRÜSÜ VE TAŞLI YOLLAR | Mehmet YAŞOT | Tarsus Ekspres | Halkın Sesi - Halkın Kulağı
Anadolu’dan gelen kervanların mutlaka Çukurova’dan ve Toroslardaki tek geçitten geçtiği yıllar. O tek geçitte Gülek Boğazıdır. Gülek boğazından gelen kervanlar mutlaka Tarsus Beydeğirmeni mevkiinden de geçerlerdi.
Daha sonra kamyonların tırların doğuya seferlerinde de mutlaka Beydeğirmeni’nden geçerdi.
Tarihi Beydeğirmeni’nde Tarsus’a tek girişin Baç köprüsü olduğunu tarihçiler ve o yıllara şahit olan insanlar anlatırdı.
Baç köprüsünden çıkışta Tarsuslu ve attılar atlı arabalar Camus (Manda arabaları) nakliye yapan insanlar Adana istikametine çıkış yaparken mutlaka baç vergisi ödeyerek şehre giriş yaparlardı.
Baç köprüsünü bekleyen memurlar akşamdan sonra evlerine dönünce boş kalan kontrolleri haydutlar yapar ve baç vergisi almaya devam ederlerdi.
Nizami yasal güçler ertesi gün köprüye görevlerine gelince haydutlar ortalıktan kaybolurmuş.
Anlattığımız bu tarihi köprü de Fransızlar zamanında gündüz nöbetler tutturulurdu.
Köprüden giriş çıkışlarda Baç vergisi verilirdi. Vergi vermeyen olursa o köprüden geçemezdi.
Tarsus’un Fransız işgalinde o köprünün üstünde devamlı yolu ve Tarsus’un tek girişinde bir Fransız Müfrezesi bulunurmuş.
O köprünün üzerinde Molla Kerim şehit edildi. Bu tarihi köprüyü kimin yaptırdığını bilmiyorum.
Bildiğim bu köprünün üzerinde “Jüstinyen köprüsü” diye bir levha vardı.
Tarsus7un çıkışında Beydeğirmenini de hatırlatıyordu. Beydeğirmenindeki un değirmeni suyla çalışırdı. Şimdiki Okyay Tahin Helva fabrikasının karşısında Türkiye’nin ilk beyaz çimento fabrikası vardı.. Burası 1962 yılında faaliyetteydi.
Bazen şahit olduğum konular ve o yıllar hafızamdan silinmiyor. Bende bunları yazıya döküyorum.
GRANİT TAŞLI YOLLAR
Tarsus’un Tarihi Evlerinin granit taşlı yollarını da unutmam. Burayı bizden önce Evliya Çelebi gelmiş gezmiş, görmüş ve yazmış. Bu Evliya Çelebinin kitabının 9. Ve 10. Cildinde geçer.
Evliya Çelebi Tarsus yollarının o zamanlar granit taşlarla kaplı olduğunu ancak kaldırım olmadığını yazmış. Bakın Eski Tarihi Evler sokağında da kaldırım yoktur.
Tarsus kent Konseyinin çalışma ürünü olan kitapta İngiliz Arşivinden alınma Şekspirin Tarsus’u ziyareti yazılı. Tarsus67un temiz bir kent olduğu da yazılı.
O yıllar Tarsus nüfusu 8 bin imiş. Evliya Çelebi zamanında da fazla bir nüfus yok. Öz Tarsulular o eski evlerde ikamet ederlerdi. Şahmeran hamamının ilerisinde eski belediye reislerinden Muvaffak Uygur’un evi vardı. Makam Saathane ilerisinde Çıplam mahallesi vardı. Yani şimdiki Cumhuriyet mahallesi. Girit Türklerinin Caminur mahallesi, musalla yolları böyle değildi. Kışın ayakkabıları çamur kapardı, yazın tozdan gözleriniz trahom hastalığına yakalanırdı. Tarsus’un ağaları beyleri o granit taşlı yolların olduğu yerdeki evlerde otururdu.
O yıllarda Tarsus, Adana vilayetine bağlıydı. Tarsus’un taşlı yolları çoktu. Bir Adana Türküsünde “Adananın yolları taşlı derken Tarsus’u mu kast etmişler diye düşünüyorum.
Bu konuda geniş bir araştırma yapılsa iyi olur.
Son sözlerim Tarsus’un bu tarihi taşlı yollarına sahip çıkmak gerek diyorum.