Download "Haftalık Ekonomi ve Finans Bülteni 9 Mart 2015 / 10"
1 Haftalık Ekonomi ve Finans Bülteni / 10 Haftaya Bakış Geçtiğimiz hafta ABD de açıklanan makroekonomik veriler ve Fed tarafından yayımlanan Bej Kitap ta ekonomik aktivitenin seyrine ilişkin yapılan değerlendirmelerin yanı sıra Avrupa Merkez Bankası para politikası toplantısı küresel piyasalarda önemli gündem maddeleriydi. Hafta başında ABD'de açıklanan ISM imalat endeksi Şubat ayında 52,9'a gerileyerek imalat sektöründe büyümenin 13 ayın en düşük seviyesine indiğine işaret ederken, Perşembe günü açıklanan haftalık işsizlik maaşı başvuruları verisi 320 bin kişi ile beklentilerin üzerinde gerçekleşti. Ocak ayında artış kaydetmesi beklenen fabrika siparişleri ise aylık bazda %0,2 oranında geriledi. Öte yandan, Fed tarafından yayımlanan ve ülkenin farklı bölgelerindeki ekonomik aktivitenin seyrini gösteren Bej Kitap ta, 2015 yılı başında ABD nin büyük bölümünde iktisadi faaliyetin olumlu seyrini sürdürdüğü ifade edildi. Geniş tabanlı istihdam artışının ve yükselen hanehalkı harcamalarının bu gelişmede önemli rol oynadığı ifade edilirken, raporda düşük petrol fiyatları, güçlü dolar ve ülkenin kuzeydoğusundaki kötü hava koşullarının imalat, tarım ve enerji gibi bazı sektörler üzerinde baskı yarattığına dikkat çekildi. 12 Fed bölgesinden 6'sında ılımlı büyüme gerçekleşirken, geri kalan bölgelerde görece daha yavaş bir büyümenin kaydedildiğinin belirtildiği raporda, ülke genelinde ekonomik aktivitenin toparlanma eğiliminde olduğuna işaret edilmesi Fed in yaz aylarından itibaren faiz artırmaya başlayacağı beklentisinin güçlenmesine neden oldu. Cuma günü ABD Çalışma Bakanlığı tarafından açıklanan veriler de Fed in faiz artırımlarında gecikmeyeceği yönündeki öngörüleri destekledi. ABD de Şubat ayında tarım dışı istihdam 295 bin kişi ile beklentilerin oldukça üzerinde artarken, işsizlik oranı Ocak taki %5,7 seviyesinden %5,5 e geriledi. Söz konusu gelişmeler, USD nin geçtiğimiz hafta küresel piyasalarda değer kazanmasında önemli rol oynadı. Euro Alanı nda ise enflasyon, işsizlik ve üretim faaliyetlerine ilişkin veriler bölge genelinde ekonomik aktivitenin baskı altına kalmaya devam ettiğini gösterdi. Şubat ayında enflasyon yıllık bazda %0,3 oranında düşüş kaydederek art arda üçüncü ayında da deflasyona işaret ederken, işsizlik oranı Ocak ayında %11,2 ye gerilemesine rağmen yüksek seviyedeki seyrini sürdürdü. Ayrıca, imalat sanayi satın alma yöneticileri endeksi (PMI) Şubat ayında bir önceki aya göre değişim kaydetmedi ve 51 seviyesinde gerçekleşerek bölge genelinde üretim faaliyetlerindeki toparlanmanın ılımlı düzeyde seyrettiğine işaret etti. ECB geçtiğimiz hafta gerçekleştirdiği toplantısında politika faizinde değişikliğe gitmezken, ECB Başkanı Draghi varlık alım programının detaylarını açıkladı. Eylül 2016 ya kadar sürdürülmesi hedeflenen programın ihtiyaç duyulması halinde uzatılabileceğini dile getiren Draghi, ülke tahvili alımlarına 9 Mart ta başlanacağını ifade etti. Bu açıklamaların ardından Euro nun, Dolar karşısındaki değer kaybı devam etti. Son dönemde gelişmekte olan ülkelerin para politikalarında gözlenen ayrışma geçtiğimiz hafta da devam etti. Büyümenin ivme kaybettiği Brezilya da merkez bankası ekonominin resesyona gireceği yönündeki endişelere rağmen, yaklaşık son 11 yılın en yüksek enflasyonu ile mücadele etmek amacıyla politika faizini 50 baz puan artırdı ve 6 yılın en yüksek düzeyi olan %12,75'e çıkardı. Geçtiğimiz hafta sonu politika faizinde indirime giden Çin de ise, HSBC/Markit imalat PMI son 7 ayın zirvesini görerek 50,7 seviyesine yükseldi. Resmi PMI verisi ise sektörün üst üste iki ay daraldığına işaret etmiş ve para politikasında yeni gevşeme adımları atılabileceği yönündeki beklentileri desteklemişti. Öte yandan, Çin de 2015 yılı için ekonomik büyüme hedefi %7 ile 2014 yılına kıyasla daha düşük bir düzeyde belirlendi. Çin, 2014 yılında büyüme hedefini %7,5 olarak belirlemiş ancak %7,4 lük ekonomik büyüme ile son 24 yılın en zayıf performansını sergilemişti. Geçtiğimiz hafta yurt içinde ekonomik aktiviteye ilişkin öncü göstergeler, enflasyon verileri ve küresel piyasalarda değer kazanan USD nin yurt içi piyasalara yansımaları yakından takip edildi. Şubat ayında Türkiye de imalat sanayi PMI endeksi, Ocak ayına göre 0,2 puan düşüşle 49,6 seviyesinde gerçekleşerek son 7 ayın en düşük seviyesine geriledi. Böylece, imalat PMI verisi art arda ikinci ayında da 50 eşik düzeyinin altına kalarak 2015 yılı başında imalat sanayinde üretim faaliyetlerinin durgunlaştığını gösterdi. Şubat ayı PMI endeksindeki gerilemede özellikle fabrika çıkışlarındaki düşüş etkili olurken, bu gelişmenin kısmen Şubat ayındaki sert kış koşullarından kaynaklandığı tahmin ediliyor. HAFTALIK VERİLER (6 Mart) 27.Şub 6.Mar Değişim (%) 27.Şub 6.Mar Değişim (%) BIST ,56 EUR/USD 1,1193 1,0843-3,13 Gösterge Tahvil Faizi %8,81 %8,75-0,06 (1) USD/TL 2,5080 2,6231 4,59 ABD 10 Yıllık Tahvil Faizi %2,00 %2,24 0,24 (1) EUR/TL 2,8072 2,8469 1,41 EMBI+ (baz puan) (1) ALTIN (USD/ons) ,78 EMBI+ Türkiye (baz puan) (1) PETROL (USD/varil) 62,8 58,7-6,57 (1) Haftalık fark alınmıştır.
2 Haftalık Ekonomi ve Finans Bülteni Gümrük ve Ticaret Bakanlığı nın açıkladığı geçici dış ticaret verilerinde göre Şubat ayında ihracat hacmi yıllık bazda %4,4, ithalat hacmi %7,6 oranında daraldı. İngiltere ve ABD ye yönelik ihracatın bu dönemde de artmaya devam ettiği görülürken, Almanya ve Irak gibi önemli ihraç pazarlarımıza yönelik ihracatın azalması dikkat çekti. Geçtiğimiz hafta açıklanan enflasyon verileri ise beklentilere paralel gerçekleşti. Şubat ayında bir önceki aya göre TÜFE %0,71, Yurt İçi ÜFE (Yİ-ÜFE) %1,20 oranında artış kaydetti. Son 2 aydır gerileyen yıllık enflasyon, Şubat ayında baz etkisi nedeniyle yeniden yükselerek %7,55 seviyesinde gerçekleşti. Yİ-ÜFE deki yıllık artış ise Şubat ayında %3,10 düzeyine geriledi. Böylece, Yİ-ÜFE ye göre yıllık enflasyon Mayıs 2013 ten bu yana en düşük seviyesinde gerçekleşti. Mart ayında, TÜFE deki yıllık artışın baz etkisi nedeniyle gerileyeceğini, ancak bu gelişmenin son dönemde petrol fiyatlarında gözlenen yükseliş ve TL deki değer kaybı gibi maliyet yönlü faktörler nedeniyle sınırlanabileceğini öngörüyoruz (Enflasyon Gelişmeleri Raporumuz). Haftalık Veri Gündemi Dönemi Piyasa Beklentisi 9 Mart TÜİK Sanayi Üretim Endeksi Ocak yıllık* %2,2 düşüş (G) Japonya GSYH Büyüme Verisi Çeyrek çeyreklik %0,4 (G) 11 Mart TCMB Ödemeler Dengesi İstatistikleri Ocak Hazine İç Borç Ödemesi (580 milyon TL) 12 Mart ABD Perakende Satışlar Verisi Şubat aylık %0,3 artış Almanya Tüketici Fiyat Enflasyonu Şubat 13 Mart TCMB Beklenti Anketi Mart ABD Üretici Fiyat Enflasyonu Şubat aylık %0,3 ABD Michigan Üniversitesi Tüketici Güven Endeksi (Öncü) Mart 96,0 Japonya Sanayi Üretim Endeksi (G) Gerçekleşme * Takvim etkisinden arındırılmış yıllık değişim Ocak 2
3 Mar.14 Haftalık Ekonomi ve Finans Bülteni Hisse Senedi Piyasaları Tahvil-Bono Piyasaları BIST ENDEKSLERİ 27.Şub 6.Mar Değişim (%) BIST ,56 BIST ,96 BIST- Sınai ,90 BIST- Hizmetler ,58 BIST- Mali ,42 Hafta ortasına kadar nispeten sakin bir seyir izleyen BIST- 100 endeksinde, hafta ortasında döviz kurlarında yaşanan hareketlilik paralelinde satıcılı bir seyir hâkim oldu. Çarşamba günü %2,7 gerileyen endeks, TL de değer kaybının sürmesi ve Citibank ın Akbank hisselerini satma kararı ile haftanın kalanında da düşüşünü sürdürdü. Bu gelişmelerle haftalık bazda %4,6 oranında gerileyen BIST-100 endeksi haftayı puandan kapattı. 9,4 9,2 9,0 8,8 8,6 8,4 8,2 8,0 7,8 TL Getiri Eğrisi (%) 27 Şubat 6 Mart 1 Yıl 2 Yıl 3 Yıl 5 Yıl 10 Yıl TL de görülen değer kaybının ve TCMB ile ilgili eleştirilerin etkisiyle geçtiğimiz hafta TL varlıklarda gün içi dalgalanmaların yüksek düzeyde gerçekleştiği görüldü. Hafta ortasına kadar gerileyen faizler, ilerleyen günlerde hisse senedi piyasasında görülen satışlar paralelinde yönünü yukarı çevirdi. Cuma günü açıklanan ABD tarım dışı istihdam verisinin beklentilerin oldukça üzerinde artması da tahvil ve bono piyasasında satışları hızlandırdı. Haftanın ilk günlerindeki kazançlarını hafta ortasından itibaren büyük ölçüde geri veren piyasada, 2 yıl vadeli gösterge tahvilin bileşik faizi haftalık bazda 6 baz puan ile sınırlı düzeyde gerileyerek Cuma gününü %8,75 seviyesinden kapattı Borsa İstanbul - BIST ,0 12,0 10,0 8,0 6,0 4,0 2,0 0,0-2,0 Gösterge Tahvil Faizi ve Beklenen Reel Faiz (%) 8,75 1, Şub 2.Ma r 3.Mar 4.Mar 5.Mar 6.Mar İşlem Hacmi (milyon TL) BIST-100 Endeksi (sağ eksen) Gösterge Tahvil Faizi Beklenen Reel Faiz * Kaynak: Borsa İstanbul, İktisadi Araştırmalar Bölümü * Gösterge tahvilin beklenen enflasyona göre hesaplanan reel faizidir. 3
4 Mar.14 Mar.14 Mar.14 Haftalık Ekonomi ve Finans Bülteni Döviz Piyasaları Eurotahvil Piyasaları DÖVİZ KURLARI 27.Şub 6.Mar Değişim (%) Dolar 2,5080 2,6231 4,59 Euro 2,8072 2,8469 1,41 Sepet (¹) 2,6576 2,7350 2,91 EUR/USD Paritesi 1,1193 1,0843-3,13 USD/JPY Paritesi 119,51 120,83 1,10 (¹) 0,5 USD + 0,5 EUR Haftanın ilk yarısında gelişmiş ülke para birimleri karşısında nispeten yatay bir seyir izleyen dolar, ECB nin 1 trilyon euronun üzerindeki tahvil alım programının detaylarını açıklamasıyla beraber yeniden yükselişe geçti. Cuma günü ise, ABD de beklentilerin oldukça üzerinde artan tarım dışı istihdam verisi Fed in faiz artırımı konusunda elinin güçlendiği yorumlarına neden oldu. Bu gelişmeyle güçlenen doların gelişmiş ülke para birimleri karşısında değerini gösteren endeks 11,5 yılın zirvesine ulaşırken; dolar, euro karşısında haftalık bazda %3,1, yen karşısında ise %1,1 oranında değer kazandı. ECB nin ve BoJ un izlediği genişleyici para politikalarının euro ve Japon yenini baskı altında tutmaya devam etmesi beklenirken, Fed in önümüzdeki dönemde faiz artırımına ilişkin vereceği sinyallerin doların seyrinde etkili olması bekleniyor. Yurt içinde ise doların küresel piyasalarda devam eden değer artışı paralelinde kurdaki yükseliş sürdü. TCMB ye yönelik eleştiriler de TL deki değer kaybında etkili olmaya devam etti. TL haftalık bazda, dolar karşısında %4,6, euro karşısında ise %1,4 değer kaybetti EMBI+ ve Türkiye Spread (baz puan) EMBI+ Türkiye Geçen hafta eurotahvil piyasalarında alıcılı bir seyir izlendi. Fed in faiz artırım sürecine ilişkin beklentilerin gelişmekte olan ülkelere fon akışını olumsuz etkilemesine karşın, ECB nin ve BoJ un uyguladığı genişleyici politikalardan destek bulmaya devam eden eurotahvil piyasalarında gelişmekte olan ülke eurotahvillerinin risk primi haftalık bazda 9 baz puan gerileyerek 390 değerini aldı. USD/TL kurunda yaşanan artışa bağlı olarak oluşan endişeler Türkiye nin diğer gelişmekte olan ülkelerden negatif yönde ayrışmasına neden olurken, Türk eurotahvillerinin risk primi haftalık bazda 3 baz puan artışla 249 puana yükseldi. 1,40 1,36 1,32 1,28 1,24 1,20 1,16 1,12 1,08 1,04 Pariteler ,2 3,0 2,8 2,6 2,4 2,2 2,0 1,8 1,6 EMBI+ Endeks ve ABD Tahvil Getirisi EUR/USD USD/JPY (Sağ Eksen) ABD 10 Yıllık Tahvil Faizi (%) EMBI+ (Sağ Eksen) Kaynak: Reuters, JP Morgan 4
5 Mar.14 Mar.14 Haftalık Ekonomi ve Finans Bülteni Emtia Piyasaları Altın Fiyatı (USD/ons) 120 Brent Türü Petrol Fiyatı (USD/varil) , Bir önceki haftayı yükselişle kapatan altın fiyatları geçtiğimiz hafta yönünü yeniden aşağı çevirdi. Fed in faiz artırım sürecine ilişkin beklentilerle doların değer kazanması altın fiyatları üzerinde hafta boyunca baskı yarattı. Cuma günü ABD de açıklanan tarım dışı istihdam verisinin beklentilerin oldukça üzerinde artması da Fed in faiz artırımına yönelik beklentileri desteklerken, altın günlük bazda %2,6 oranında değer kaybetti. Bu gelişmelerle haftalık bazda %3,8 değer kaybı yaşayan altının fiyatı Cuma günü kapanışta USD/ons değerini aldı. Geçtiğimiz hafta dalgalı bir seyir izleyen petrol fiyatları üzerinde dolardaki değer artışının da etkisiyle aşağı yönlü baskıların hafta boyunca etkili olduğu izlendi. Doların güçlenmesinin yanı sıra ABD de petrol stoklarının beklentilerin oldukça üzerinde artması ve İran ın nükleer programına ilişkin müzakerelerin sonucuna yönelik olumlu beklentiler petrol fiyatlarının gerilemesinde etkili oldu. Öte yandan, Libya da 11 petrol sahasının kapatılması ve Irak ta devam eden çatışmalarda petrol kuyularının ateşe verilmesi arz yönlü endişeleri gündeme getirerek, fiyatlardaki gerilemeyi sınırlandırdı. Bu gelişmelerle brent türü petrolün fiyatı haftalık bazda %6,6 oranında gerileyerek haftayı 58,7 USD/varil seviyesinden kapattı. Kaynak: Reuters 5