Almanya Türkiye’yle Ermenilere 104,5 milyar Dolar ödemeyi kabul eder mi dersiniz? - ZAMAN-ONLINE
Almanya Türkiye’yle Ermenilere 104,5 milyar Dolar ödemeyi kabul eder mi dersiniz? Adını koyalım. Alman hükümeti 1. Dünya Savaşı sırasında sıkı müttefiki olan Osmanlı devletinin Ermeni halkına soykırım yaptığını resmi düzeyde ilk kez dile getirdi.
1915 olaylarının 100’üncü yıldönümü kapsamında dün Alman Parlamentosu’nda konuşmalar yapıldı, devlet bu mevzuyla ilgili Türkiye politikasında ilk kez değişikliğe gitmeyi tercih etti. Hıristiyan Birlik Partileri ve Sosyal Demokratların ortaklaşa hazırladıkları hükümet metninin “doğrudan soykırım tespiti içermediğini, ilgili ifadenin sadece dolaylı biçimde kullanıldığı” iddiasında bulunmak doğru değil.
Soykırım ifadesinin hararetli savunucularından muhalefetteki Yeşiller Partisi’nin de hükümeti kastederek ‘kelime oyunları yapıyorlar’ şeklindeki algı oluşturma taktikleri de gülünç. Sol Parti dâhil herkes “soykırım” dedi. Nokta. Federal Dışişleri Bakanı Frank-Walter Steinmeier’in “Yahudi soykırımının eşsizliğine” dikkat çekerek hükümet bildirisini ‘yumuşatma’ hamleleri bu gerçeği değiştirmez.
Koalisyon ortaklarının parlamentoya sunduğu önergedeki ifade şöyle: “Ermenilerin kaderi, 20’nci yüzyıla damgasını vuran katliam, etnik temizlik ve soykırım tarihine bir örnektir.” Cumhurbaşkanı Joachim Gauck’un sözleri: “Ermenilerin kaderi, 20’nci yüzyılın korkunç izlerini taşıdığı kitlesel kıyım, etnik temizlik, tehcir ve soykırımlar tarihine örnek teşkil etmektedir.”
Alman Cumhurbaşkanı soykırıma doğrudan ortak oluyoruz da demiyor bilakis “varsa ortaya çıksın” ile noktalıyor. İfade aynen şu: “Almanya’nın sorumluluğu ve hatta yeri geldiğinde suçu olup olmadığının araştırılması bizim için zorlu ama kaçınılmaz bir sorumluluktur.”
Peki, ama neden sorusu ise ‘acıların paylaşımı, sorumluluk bilinci, halkların barışı’ gibi kavramlarla açıklandı. Diaspora Ermenileri başarılı oldu, Türk ‘diasporası’ ise ciddiye alınmadı. Sonuç ortada.
Bu konunun sadece Almanya üzerinden okunması doğru olmaz. Çünkü 1915 olayları Rusya, Kanada gibi (artık Avusturya da eklendi) ülkelerde devlet düzeyinde, Fransa, İsviçre, Slovakya, Litvanya, İsveç, vs. gibi ülkelerde ise parlamentolar düzeyinde zaten “soykırım” olarak kabul edilmişti. Üzerinde durulması gereken asıl mesele tazminat konusudur, toprak alımını yukarıda adı geçen ülkeler dahi gerçekçi bulmuyorlar.
Tazminat üzerinde duralım. 1919/20 yıllarında düzenlenen Paris Konferansında Osmanlı Ermenilerinin maddi kayıplarının dönemin parasıyla 8 milyar Fransa Frangı olduğunun altı çiziliyor. Günümüzde ise Ermenilerin tehcire uğrayan Ermeni mirasçılarına bugünün parasıyla 104,5 milyar Dolar ödenmesini talep ettiği iddia ediliyor.
Dediğim gibi toprak iadesi mümkün değil. 1915 haritalarında Hemşin, Erzurum, Diyarbakır, Malatya, Adana, (doğu Anadolu bölgesinin neredeyse tamamı) vs. gibi şehirler Ermeni bölgeleri olarak resmediliyorlar. Bunu geçiyorum.
Ermeni “soykırımının” kabulünün uzun vadede Almanya’nın da başını ağrıtacağını düşünüyorum. İlgili tazminatın paylaşımı konusu mutlaka gündeme gelecektir. Avusturya-Macaristan ve Almanya’nın o dönemki sıkı müttefiki Osmanlı İmparatorluğudur. Askeri desteğin ötesinde maddi destekler söz konusu.
Geçen haftalarda Yunanistan Nazi dönemindeki katliamları gerekçe göstererek Almanya’dan 278,7 milyar Euro talep edince Alman hükümeti ‘kıyameti koparmıştı’. Bakalım Ermeni tazminatı gündeme gelince Türkiye’yle paylaşıma sıcak bakılacak mı? Kaldı ki Namibya’daki Hererolara bile daha tazminatlar ödenmedi.