Saadet Sehri Malatya - Malatya Sonsöz Gazetesi
Bugüne kadar yaklasik 10 eseri yayinlanan Gazeteci – Yazar Sevket Basibüyük yepyeni bir eserle daha karsimiza çikiyor. Malatya insanini, mekanlarini, kültürünü, yemeklerini ele alan okunakli bir sehir kitabi Saadet Sehri Malatya' ile
>>Nihal GÜL'ün Röportaji
Malatya'yi tanimak istiyorum diyorsaniz mutlaka okumaniz gereken kitaplardan biridir Saadet Sehri Malatya Bir kent bundan daha güzel anlatilamazdi herhalde diyoruz ve sizi "Dogum sancisindan sonra bebegini dogurmus bir ananin yasadigi tatli bir yorgunluk yasiyorum simdi. Zira yasadigim sehrin kitabini yazdim" diyen yazarimiz Sevket Basibüyük ile yapmis oldugumuz söylesi ile bas basa birakiyoruz
Öncelikle sizi bir taniyalim, kimdir Sevket Basibüyük?
1968 yilinda Kâhta'da dogmusum. Ilk, orta ve lise tahsilimi Malatya'da tamamladim. Muhtelif gazete ve dergilerde siir, hikâye ve denemeler yazdim. Gazetecilige 1997'de Malatya'da yayinlanan Hakk'a Özlem Gazetesi' nde basladim. Bu gazetenin Yazi Isleri Müdürlügünü yaptim. Ayrica Medeniyet Gazetesi Yazi isleri Müdürlügü görevinde bulundum. Malatya Üniversitesi'nde uygulanan basörtüsü yasagini protesto gösterisinin yapildigi Nisan 1999'da, haber yapmak amaciyla olay mahallinde bulundugum sirada gözaltina alindim. TCK'nin 2911, 312 ve bilahare 146/2 maddelerinden idamla yargilandim. Cezaevi anlarimi "Bir Idamlik Kent" adiyla kitaplastirdim. Hâlen Malatya'da ikamet etmekte olup yazi çalismalarimi sürdürmekteyim.
Daha önceki çalismalariniz arasinda en çok ses getiren eseriniz hangisidir?
– Henüz baskidan yeni çikmis, buram buram mürekkep kokan "Saadet Sehri Malatya" adli eserimle birlikte yayinlanmis 8 eserim mevcut, yayinlamaya hazir eserlerimi de dahil edecek olursam tam bir düzine kitap yazdim. Ayrica çok sayida gazete fikralari, makale, siir ve hikayeler yazdim Bu güne kadar yayinlamis mevcut eserimden sirayla; "Bir Idamlik Kent", "Bütün Ruhlar Sonsuza Uçar", "Büyük Dogu'nun Son Kalesi", "Soguk Süreç", "Istikbâl", "Diz Çökmeyen Adam", "Malatya'nin Puslu Yillari" olmak üzre yedi kitabimdan en çok ses getiren ilk göz agrim; "Bir Idamlik Kent" adli eserim oldu. 28 Subat Sürecinde Malatya'da meydana gelen olaylardan dolayi cezaevi anlarimi anlattigim bu ani-roman kitabimdan sonra Türkiye'de yasanmis gerçek bir iskence günlügü olan "Soguk Süreç" adli eserim çok ses getirdi. Ilk baskisi 3 bin olmak üzere üstüste 3 bin, 3 bin 3 baski yapan Soguk Süreç Tüekiye'de ilgi gördügü kadar Balkan Ülkelrinde yasayan gurbetçi Türkler tarafindan da çok ragbet gördü.
Peki Saadet Sehri Malatya'nin yazim asamasi ile ilgili biraz bilgi verir misiniz, kitabi yazmaya ne zaman karar verdiniz, kimlerden faydalandiniz?
– Bir ananin çocugunu karninda tasidigi gibi ben bu kitabi yazmadan önce yazim asamasinda ben de karnimda tasidim. Hem yalniz karnimda ve yüregimde degil zihnimde, bedenimde, kendimle bes duyu organlarimla onunla sancilandim, onunla yattim, onunla kalktim ve öyle yazdim. Dogum sancisindan sonra bebegini dogurmus bir ananin yasadigi tatli bir yorgunluk yasiyorum simdi. Zira yasadigim sehrin kitabini yazdim "Saadet Sehri Malatya" bir sehir edebiyati. Malumunuz oldugu üzre bu sahada çok az eser verilmistir. Bu sahada Ahmed Hamdi Tanpinar'in Bes Sehir'i bana ilham kaynagi oldugu gibi hep gipta etmisimdir. Isterseniz bu konuda duygularima tercüman olan Malatyali yazararimizdan Sadik Yalsizuçanlar'in kaleme aldigi "Saadet Sehri Malatya"ya takdim yazisiyla cevap verelim. Yalsizuçanlar söyle ifade ediyor:
"Bu kitap, Malatya'li bir yazarin, bir gazetecinin titiz kaleminden çikmis son derece ayrintili, okunakli ve leziz bir sehir kitabi.Sevket Basibüyük, çorak bir alani, Niyazî Misrî'nin ifadesiyle "Malatya'nin mutedil âb u havâsi"ndan beslenmis islek kalemiyle bereketlendirmis. Ahmed Hamdi Tanpinar'in Bes Sehir'inden itibaren sehir kitapligimiz agir ve dikkatli adimlarla ilerliyordu. Fakat sehirlerimize iliskin çok az kitabimiz vardi.Simdi, Türkiye'nin bir bakima toplumsal özetini ve ortalamasini yansitan bu güzelim sehrin adinin kaynagini, yerlesim tarihini, delilerini, sairlerini-yazarlarini, camilerini, kalelerini, türbelerini, hanlarini hamamlarini, deyim ve atasözlerini, mutfagini, müzigini, özetle sehri olusturan bütün unsurlari ile Basibüyük'ün dikkati, üslubu ve gönlünden ögrenebiliyoruz. Sehirlerin olusumu, tarihi ve zenginlikleri kadar, hikâyelerinin anlatilmasi/yazilmasi da son derece degerlidir ve gereklidir. Basibüyük, Malatya'nin öyküsünü anlatirken hiçbir ayrintiyi ihmal etmemis, hemen bütün yönlerini, niteliklerini, özelliklerini not etmis, akici anlatimiyla adeta ölümsüzlestirmis. Seyyid Battal Gâzi'den Sadreddin Konevî'ye, Ibn Arabî'den Said Çekmegil'e, Malatya'yi onurlandirmis olan bütün âlim ve arifler kitapta yerini bulmus. Hamido da bu anlatinin içinde, Sorrikli Yasar da…"
Kitabinizda Malatya'yi bir kültür sehri olarak tanimliyorsunuz, sizce Malatya eski Kültürünü koruyabildi mi, daha çok hangi alanlarda yozlasma yasadi?
-Evet, Malatya bir kültür sehridir. Tarih boyunca bir çok medeniyetlerin yasadigi ve her gelip geçen devetlerin geride biaktigi medeniyetlerin besigidir. Türkiye'nin fikri yapisina yön veren bir sehir. Lakn bir çok sehirlerin desener oldugu gibi Malatya da eski kültürünü koruyamamistir, disairadab çok göz almasiyla da asimile olmustur. Ancak ben unutulmak üzere olan bu sehrin kültürü unutulmasin diye bu eseri kalem aldim. Bu sehir, tarihi mekanlarindan tut örf adet, gelenek ve göeneklerine kadar het alanda bozulma yozlasma ile karsi karsiyadir.
Büyük bir Malatya hayranisiniz, bu Malatyali olmanizdan mi kaynakli, sizce Malatya'yi bu kadar özel kilan nedir?
Kitap da ifade ettigim gibi ben Malatya'da dogmadim ama gözlerimi bu sehirde açtim
Dolayisiyla kendimi hep bu sehre ait hissettimEskiler buna; "Serefü'l-mekân, bil mekin" derlerdi. Yani, bir yerin serefi, orada yasayanlarla kaimdir.Prof. Dr. Ibrahim Gezer'in deyimiyle; bu sehir; "Battalgazi'nin civanmertliginden;Danisment Gazi'nin yurt kuruculugundan; Niyazi Misrî'nin zühdünden; Somuncu Baba'nin cömerliginden; Fethi Gemuhluoglu'nun dostluk anlayisindan; Fahri Kayahan ve Sami Kasap'in musiki birikiminden; Kemal Sunal'in mizah yeteneginden; Hamido'nun cesaretinden;Turgut Özal'in vizyonundan; Semsi Belli'nin politik üslubundan; Sait Çekmegil'in diyalektiginden; Ahmet Kaya'nin muhalifliginden izler tasiyan özgün, özgür ve öncü insanlarin yasadigi, Selçuklulardönemindeki adiyla "Daru'r Rifa" yani yüksek irtifali insanlarin diyari " Maltya çok özel ve efsunlu bir sehir
Malatya adinin kaynagi ile ilgili kisaca okuyucularimizi bilgilendirir misiniz?
– Kültepe kaynaklarinda 'Melita' olarak anilan Malatya, Hitit kaynaklarinda'Maldia' olarak geçmektedir. Malatya Asur ve Urartu kaynaklarinda; "Maldiya", "Melitea", "Melid", "Melide", "Meliddu", "Malita" olarak geçmektedir.Geç Hitit kent devletleri sehre 'Milidia', Romalilar 'Melitene-Melita' demisler; Araplar ise Malatiyye olarak adlandirmislardir.Türklerin sehri ele geçirmesiyle sehir; "Maldia" yerine "Malatya"olarak adlandirilmistir.
Malatya'nin bütün yönlerini neredeyse ele almissiniz, bunlardan biri de dilimiz' Malatya dilinde sizce hangi ilçemizin lehçesi agir basiyor?
Arguvan ilçemiz, Arguvan ilçemizin dili Türküleri sayesinde tüm Türkiye'ye mal edilmistir. Malatya hanlarindan birçok Han'a deginmissiniz ancak yanlisim varsa düzeltin ama bir Hekimhanli olarak sormak istiyorum kitabinizda Hekimhan'daki Tashan'a rastlayamadim, yer vermemenizin sebebi nedir acaba?Elbetteki Tashan Hekimhan ilçemizde bulunan tarihi bir mekandir. Ismen tüm hanlari zikrtmis olmam gerekiyordu lakin kitapta yazdiklarima tekrar baktim sanirim teknik bir sorundan dolayi ismi silinmis olacak, insallah ikinci baskisinda sehveb yapilab bu eksikligi tashih edecegim, tesekkür ediyorum.Son olarak Malatyali okurlara ne söylemek istersiniz, tavsiyeleriniz nelerdir?Bir insani sevmek gibi, sevmeye emek vermek gibi Malatya'yi bu eserde tanitmaya çalistim Bu sehre babamla ilk ayak bastigimda/tanidigimda, sehrin bana gülümsemesi gibi yeni kusaklara da gülmesini saglamaya çalistim Sevgili okur, ben bu duygu ve düsüncelerle kendime ait hissettigim bu sehri yazmaya çalistim. Elbette ki, Yahya Kemal'in Istanbul'u anlattigi kadar anlatamamis, Tanpinar'in Bursa'yi tasvir ettigi gibi tasvir edememis, Orhan Veli gibi gözlerimi kapatarak dinleyememis olabilirim, fakat emin olun ki onlarin kendi sehirlerini sevdiklerinden daha çok sevdim bu sehri, siz de sevin, siz de bu sehrin degerlerini biliniz ve bir kaynak görevini gören bu esere sahip çikiniz. 05-10 Mayis Kitap Fuari'nda tüm Malatya sevdalilarini, hassaten ögrencileri ve araçtirmacilari imza günüme bekliyorum.