Mescid Arapçada secde edilen yer manasındadır ve İslam inancının ilk zamanlarında ibadet alanları için kullanılan ilk tanımdır. Mescidin işlevini gerçekleştirebilmesi için "mihrap" unsuru bir ön şarttır, basit bile olsa belli bir işaret ile kıblenin belirtilmesi gerekir. Zaman geçtikçe mescid kelimesi – yalnızca Türkiye'de- daha küçük ibadet yapılarını tanımlamak için kullanılmıştır ve bunun yerini "cem edilen yer, toplanma, bir araya gelme" manasındaki "cami' kelimesi almıştır.
İslam dininin ilk camileri ile günümüz camileri arasında benzerlikler azdır. İlk dönemlerden bugüne cami mimarisi sürekli gelişim göstermiş, İslam dininin yayıldığı farklı coğrafyaların özelliklerine bağlı olarak birbirinden çok farklı görünümlere ulaşmıştır. Anadolu'daki geleneğe bakılırsa, geçmişte hiçbir caminin bir diğerinin kopyası olmadığı görülür. İnşa edilen her yeni camide mutlaka bir yenilik, yeni bir üslup, teknolojik gelişme göze çarpmaktadır. Osmanlı mimarisinde birbirinin aynı cami bulmak pek olası değildir. Erken Osmanlı, Klasik dönem, 19. yüzyıl camileri üslup olarak birbirinden farklıdır. Hiçbir dönem kendinden önceki dönemi taklit etmeye yönelmemiş, döneme özgü mimariyi yaratmıştır. Günümüz Türkiye'sinde ise genellikle özgün cami tasarımlarının yerini tamamen kopyala yapıştır mantığında camiler inşa edilmektedir.
Tasarım için Güneydoğu Anadolu Bölgesinde yer alan Batman ili referans alınarak sürece başlanmıştır. Yerleşke olarak Batman'da bulunan Hasankeyf referans alınmıştır. "Hasankeyf"in tarihi Asurlular ve Urartulara kadar indiği tahmin edilmektedir. Hasankeyf'in bugünkü adının kökeni ise Asurca kipani (kaya) kelimesinden gelmektedir. Yekpare taştan meydana gelen kalesi nedeniyle eski kaynaklarda adı "Hısn Kayfa", "Hısn Keyba", "Hısnı Keyfa" olarak geçmektedir. İslamiyet döneminde "Kaya Kalesi" anlamına gelen "Hasın Kayfa" olan kentin adı zamanla "Hasankeyf"e dönüşmüştür. Hasankeyf her ne kadar günümüzde eski mazisini arıyor olsa da geçmişi ve tarihi ile insanlığa ve medeniyetlere yön vermektedir.
Yöreye özgü doğal taş malzeme hem iç hem dış mekânda kullanılarak mekân birliği sağlanmış ve süslemelerden kaçınılarak sade bir görünüm elde edilmiştir. Bölgede bulunan El-Rızk Camisinden hareketle günümüz cami mimarisi harmanlanarak, kare planlı kubbeli bir yapı tasarlanmıştır. Dış cephesinde 99 adet sütün ve kıble duvarı bulunmaktadır. Sütunların her biri Allah'ın (c.c.) isimlerini nitelendirmekte, kıble duvarı ise yönü pekiştirmektedir. Tavan kaplaması mihraba doğru kademeli olarak alçaltılarak akustik düzenleme amaçlanmıştır. Tarihi camilerin minarelerinde gördüğümüz, aynı anda iki kişinin aynı minareye birbirlerini görmeden çıkmasını, projede cami içerisinde kullanarak, kadın ve erkeklerin aynı merdiven çekirdeğinden birbirlerini görmeden çıkması amaçlanmıştır. Camiye 3 farklı girişten ulaşım sağlanmaktadır. Bunlardan biri ana giriş olup, şadırvanın karşısında konumlanmaktadır. Diğer iki giriş kadın ve erkek girişi olarak özelleşmiştir. Cami genel olarak iki mahfil katından oluşmaktadır. İki mahfil katı arasında bir ara kat tasarlanmış olup, bu ara katta engelli mahfili ve itikaf odaları bulunmaktadır. Engelli mahfiline asansör ile ulaşım sağlanmakta ve engellilerinde cami içinde bulunması sağlanmaktadır. Tüm mahfillerden mihrap, minber ve kürsü ile görsel temas sağlanabilmektedir. Kadın mahfili katında ise çocuk oyun alanı konumlandırılmıştır. Ayrıca burada ki mahfil seperatör yardımı ile kadın ve erkek yoğunluğuna göre alansal düzenlemeye imkân vermektedir. Şadırvan sokağın karşısına konumlandırılmış, böylelikle gündelikle gündelik yaşamla bütünlük içerisinde olup insanları iyiye yönlendirmesi amaçlanmıştır. '...Yeryüzü benim için bir temizlik vasıtası ve mescit kılındı...' Ümmetimden her kim, bir yerde namaz vaktine girerse namazını kılsın... (Hadisi şerif). Hadisin mekânsal açıdan irdelenip tasarıma uyarlanması sonucu açık, yarı açık ve kapalı mekanlardan oluşan namazgahlar oluşturulmuştur. Burada kapalı mekân olarak cami, yarı açık mekân olarak yarı açık mahfil ve açık mekân olarak cenaze alanıdır. Burada ki amaç, namazın temiz olan her yerde kılınabileceğini mekânsal olarak ifade etmektir.
• KUR'AN KURSLARI
Proje Yeri: Batman, Hasankeyf