Propaganda Dili (3): Kaçınılmaz Sonuç ve Panzehir – RHETORICA
Bir önceki yazıda propaganda dilinde sıklıkla kullanılan dokuz silahtan bahsettik. Bütün bunların eninde sonunda ulaşacağı nihai nokta, kutupsal düşünme. Karşı tarafın şeytan, bu tarafın ise melek olduğu basitlikle bir kutupsal düşünce.
Kutupsal düşünce, yukarıda verilen yöntemlerin temelde ulaşmak istediği yer. Çünkü propaganda benimsetmek amacıyla yapılır. İnsanların su içmesi için propagandaya ihtiyaç duymazsınız. Propagandaya, ancak insanların bir kısmı fikrinizi benimsemiyorsa kullanırsınız. Bu durum en çok siyasette, ticarette ve dinlerde kullanılmasını da açıklıyor. Fikri benimsemeyenlerle benimseyenler arasında net bir ayrım çekilir, iki taraf kutuplaştırılır. Düşmanla özdeleştirme, korkutma, benimseyen tarafın çokluğunu ifade etme, lehte olan tarafı parlatma, sonunda karşı taraf şeytana dönüştürülür, ona karşı da ancak siz kalırsınız.
Kutuplaşma çok tehlikelidir, çünkü karşıt taraf oluşturur. Çoğu zaman, etkiye karşı oluşan tepki tarafı aksi yönde propaganda yapacaktır, ki bu da zaten propaganda üreticilerinin istediği şeydir. İstenen kutupsallık sağlanmış olur. Küçük olan grupların kaybedeceği şey daha az olduğu için, genelde daha saldırgan olurlar. Bu da genelde şiddete, hatta teröre varan sonuçlara neden olabiliyor.
Lobster-Istakoz filminde, otelden kaçıp bekar yaşamak isteyenler ayrı bir örgüt oluşturuyordu. Örgüt daha küçük olduğu için, kuralları da çok sertti. Bu örgütte insanların romantik ilişki yaşaması kesinlikle yasaktı. Bunun için çok sıkı güvenlik önlemleri, hatta öldürmeye kadar giden yöntemleri vardı.
İnsanların iyiye iyi, kötüye kötü diyebilmesi, yani insanların kalıplardan çıkıp kendi olabilmesi, kutuplaşmanın olmaması ile mümkündür.
İyi de ben propaganda dilini kullanmıyorum ki?
Acaba gerçekten öyle mi? Bu dil, sinsi bir dildir, sürekli ona karşı tetikte olmanız gerekir. Aşağıdaki ifadelerden bir ya da birkaçını kullanıyorsanız, bu dilin etkisi altına girmiş olabilirsiniz.
“Bu arkadaş mavi yakalı mı beyaz yaka mı?”
“Sen de dahi anlamındaki de’leri ayrı yazamayanlardan mısın?”
“Paylaştığım fotoğraf 1307 like almış”
“Hayatınızı zehir edecek 10 patron tipi”
“En uyuz olduğum insan modeli…”
“Bir gün herkes Fenerbahçeli olacak”
“CHP zihniyeti”, “AKP zihniyeti vs.”
“Bizim askerler savaşta, Suriyeliler keyifte”
“Evetçi”, “Hayırcı”, “Yetmez ama evetçi”
Propoganda dili, aklın, izanın, sağduyunun kaybolduğu bir dildir. Orantısız bir etki-tepki dualitesi oluşturur. Sağlıklı düşünmemizi engeller, çünkü bu dilin hâkim olduğu yerde, taraf olmayan bertaraf olur. Korku ve aidiyet duyguları, sağlıklı düşüncenin önüne geçer. İnsanlar doğru buldukları şeye doğru diyemez her zaman. Genelde, verilen tüm tepkiler reaktiftir.
Bu dilin ilacı, önce farkına varmaktır. Propaganda yapıldığında fark edin. İnsanların fark etmesini sağlayın.
Sağlıklı düşünebilen bir birey olduğunuzu ve nasıl düşünmeniz gerektiğinin size öğretilmesinin zekanıza hakaret düzeyinde bir hadsizlik olduğunu unutmayın, unutanlara hatırlatın.
Herkesi, bir intihar bombacısının psikolojisine bile anlamaya çalışın. Kendi hayatını hiçe sayacak kadar ileri giden insanlar, sizin bilmediğiniz neyi biliyorlar? Sizin görmediğiniz neyi görüyorlar?
Kimseyi kötülemeyin. Kimseyi yargılamayın. Kimseyi etiketlemeyin.
Sağlıklı düşüncenin önüne hiçbir şeyin geçmesine izin vermeyin.
Propaganda yapıldığını fark ettiğinizde, panzehirlerini uygulayın. Sürekli sorular sorun.
Reaktif olmayın, aynı tuzağa düşmeyin. Reaktif tepkiler, ancak hayatta edilgen insanların vereceği tepkilerdir. Proaktif olun. Tepkisel davranışın ilacı, planlı olmaktır.
İtibar etmeyin. Reklamlara nasıl itibar etmiyorsanız, içinin boş olduğu biliyorsanız, buna da itibar etmeyin.
Hazır düşünce kalıplarınız varsa, farkına varın. Sonra da bunları terk edin.
Hayatı hafife almayın, hayatta hiçbir mesele, iki kutuba indirgenebilecek kadar basit değildir.
Eğer farkında olmadan propaganda dilini kullanıyorsanız, bunu fark etmeye çalışın. Özeleştiri yapın. Bu bir erdemdir.
Önyargılı olmayın. Belki de haklıdır.
Cumhuriyet’in ilk yıllarında halkı batı müziğine özendirme çalışmaları mevcuttu. Devlet radyoları bu yönde yayın yapıyor, halkın kendi geleneğinden gelen halk müziği engelleniyordu. Burada devlet halkın müzik şevkini, propaganda araçları kullanarak değiştirip, Batılılaştırmak istiyordu.
İnsanlar buna tepki antenlerini uzattılar. Türkiye’nin tüm güney sınırının Arapça ve Farsça konuşan ülkelerden oluştuğu düşünüldüğünde, Arap kökenli yayınlara erişildi. Derken, Türkiye’ye ait olmayan, açıkçası Arap ülkelerine de ait olmayan bir müzik tipi ortaya çıktı: Arabesk.
Devlet ondan kaçtıkça ve onu ihmal ettikçe, o şehirlere göçle birlikte varoşlarda kendine yer buldu, yayıldıkça yayıldı.
Oysa TRT’nin çok doğru yaptığı başka bir şey vardı: Türk halk müzğünün arşivlenmesi. Binlerce yıllık sözlü geleneği kâğıda dökmek, kayda almak çok uzun bir çabanın sonucuydu. Bu sayededir ki, halk müziği Batı normlarına kavuşmuş, aktarılabilir bir hal almıştır. Türk müziğinde yer almayan çok seslilik çalışmaları başlatılmış, oldukça yol kat edilmiştir.
Devletin biri istenmeyen sonuçlar doğuran, diğeri ise müziğin gelişimine katkı sağlayan iki aksiyonu arasındaki fark, birinin propaganda yöntemlerine dayanıyor olması, diğerinin ise bilimsel yöntemlere dayanıyor olması.
Sağlıklı, akılcı ve bilimsel düşüncenin yayılması, proaktif aksiyonlara dökülmesi dileği ile.
Gönderi tarihi Şubat 27, 2017 Haziran 14, 2017 İlker Buzluk tarafındanPosted in Sosyoloji, İç Politika
Sonraki Next post: Göç Ekonomisi (3): Yolun Sonu