Zeka Testi | Ortadoğu Hastaneleri Anasayfa - Özel Ortadoğu Hastaneleri
Ankara Özel Ortadoğu Hastanesi olarak alanında uzman psikologlarımız, çocuklarımızın yeteneklerini ölçmek ve bu konuda ailelerin çocuklarına doğru yaklaşımını sağlamak için onları bilgilendirmek amacıyla Zeka Testi hizmeti vermektedir. Detaylı bilgi ve başvuru için aşağıda bulunan formu doldurabilir, iletişim sayfamızda bulunan formu doldurabilir veya direkt olarak hastanemize iletişim bilgilerimiz aracılığıyla ulaşabilirsiniz.
Zekâ testleri, özellikle klinik ve eğitim ortamlarında tanı koyma, yorumlama ve doğru bir eğitim uygulamak için bireyin güçlü ve zayıf yanlarını belirlemede önemli araçlardır. Zekâ testlerinin gelişimi, psikologların bireyler arasındaki yetenek farklarını ölçmek istemelerinden dolayı hız kazanmıştır.
Zekâ testlerinin çeşitli kullanım amaçları bulunmaktadır. Bu amaçlar aşağıdaki gibidir;
• Yaşıtlarına göre zihinsel becerilerindeki gerilikten dolayı okul başarısızlığı gösteren çocukların saptanarak, zihinsel potansiyellerini en iyi şekilde kullanabilecekleri koşullardan (özel eğitim) yararlanmalarını sağlamada;
• Herhangi bir hastalıkla birlikte görülen zihinsel ya da motor geriliğin saptanarak, ayırt edici tanıya katkıda bulunmada;
• İlaç tedavisi, ameliyat ya da değişik müdaheleler sonucu oluşabilecek zihinsel yıkım veya gelişimin belirlenmesi için müdahale öncesi ve sonrası değerlendirmede;
• Bazı ilerleyici hastalıklarda hastalık sürecinde ortaya çıkabilecek zihinsel ya da motor yıkımın belirlenmesinde zekâ ölçekleri kullanılmaktadır.
Zekâ ve Ölçme
Bireyin öğrenme gücü olarak bakıldığında zekâ ve ölçülmesi önem kazanmaktadır. Zekâyı kalıtımın karakteristik bir özelliği olarak gören bir öğretmen, tüm çocukların öğrenmesine yardımcı olmak yerine bazı öğrencilerin niçin öğrenemediklerini açıklamakta zekâ puanlarını kullanacaktır. Onlar, zekâyı ırktan ve diğer kalıtımsal özelliklerden etkilenen bir özellik olarak görmektedirler ve test puanlarını eğitimde fırsat ve imkân eşitliğini sağlamakta bir araç olarak kullanmayı reddederler. Bu bazı okulların zekâ testlerini test programlarının sistemlerinden çıkarmasına bir neden teşkil etmiştir. Bu yüzden zekâ testlerinin amacı bir öğrencinin kalıtımsal yeteneklerini ortaya koymak değildir. Öğretmenler de eğitimle ilgili tüm kararlarında sadece test puanlarına bağlı kalmamalıdırlar. Başarıdaki farklılıklar daha geçerli ve kapsamlı farklılıklara, çocukluk dönemindeki bilişsel gelişime uygun veya uygun olmayan eğitim ortamlarına, öğrenmek için çaba sarf etme konusundaki motivasyonuna dayandırılmalıdır.
Stanford – Binet Zekâ Testi
Psikolog Alfred Binet, öğrencilerin zihinsel yeteneklerini değerlendirmek üzere öğretmenlerden bilgi toplamış ve daha sonra öğrencilere farklı test maddeleri uygulamışlardır. Bu testlerin öğretmenlerin değerlendirmelerine uyan maddelerden yola çıkarak korelasyon teknikleri kullanarak belirlemişlerdir. Böylece günümüzde kullanılan zekâ testlerine benzeyen ilk zekâ ölçeğini hazırlamışlardır. Binet’in elde ettiği verilere dayanarak geliştirdiği bu zekâ ölçeğinin uyarlanmasını Terman 1905 yılında Stanford Üniversitesi’nde yaparak 1916 yılında Stanford-Binet testi olarak yayımlanmıştır:
Binet zekâyı; “İyi akıl yürütme, iyi hüküm verme, kendi kendine eleştirme gücü, arzulanan bir sonuca ulaşmak için adaptasyonlar yapabilme ve belli bir noktada yoğunlaşabilme kapasitesi” olarak tanımlamıştır. Bu tanım doğrultusunda zekâ altı özellik içermektedir. Bunlar aşağıdaki gibidir:
• Düşünceye belli bir yön vermek ve bunu devam ettirmek,
• Düşünceyi amacın gerçekleşmesi doğrultusunda intibak ettirmek,
• Kendini eleştirebilmek.
Binet’in geliştirdiği IQ (Intelligence Quotient- zekâ katsayısı) testleri, önce Paris’teki okullarda zekâ güçlüğü çeken öğrencilerin belirlenmesi amacıyla kullanılmaya başlanmıştır. Akıl yaşının takvim yaşına oranını gösteren bu testler; eğitimde, orduda ve hatta işe alımlarda bir değerlendirme ölçütü olarak kullanılmış ve halen de kullanılmaktadır. Binet zekâyı iyi bir muhakeme gücü, iyi hüküm verebilme ve eleştirel bir görüşe sahip olma olarak tanımlamıştır.
Binet, bireyin diğerlerine oranla olan zihinsel gelişimini ifade eden “zekâ yaşı”terimini geliştirmiştir. Binet yaptığı araştırmalar sonucu, zihinsel açıdan geri olan bir çocuğun kendi yaşından daha küçük bir çocukla aynı olacağını gözlemlemiştir. Araştırmalar sonucu belirlenen ortalama zekâ yaşları puanları “kronolojik yaş” ile uyum göstermiştir. Böylece üstün bir çocuğun zekâ yaşının, kronolojik yaşından daha büyük olacağı sonucuna ulaşmıştır. Binet’in bu çalışmalarından sonra, Stern “zekâ bölümü”kavramını geliştirmiş ve zekâ yaşının, kronolojik yaşa bölünmesinin yüz ile çarpılması ile elde edilebileceğini öne sürmüştür.
Wechsler Zekâ Ölçeği (WISC- R Zekâ Testi)
Stanford-Binet gibi Wechsler Ölçekleri de bireysel zekâ ölçeklerinden biridir. Wechsler de Binet gibi zekâyı genel bir faktör olarak algılamışsa da, bazı noktalarda Binet’den ayrılmaktadır. Yaşlara göre ayrılma yerine, Wechsler ölçekleri, zekâyı oluşturan farklı boyutları ölçtüğü varsayılan çeşitli alt ölçeklere, ayrıca sözel ve performans olmak üzere iki bölüme ayrılmıştır. Her alt ölçekte kolaydan zora doğru sıralanmış maddeler vardır. Günümüzde kullanılan Wechsler ölçekleri üçe ayrılmaktadır. Bunlar aşağıdaki gibidir:
1. Wechsler Okul Öncesi Çocuklar İçin Zekâ Ölçeği (WPPSI),
2. Wechsler Çocuklar İçin Zekâ Ölçeği (WISC-R),
3. Wechsler Yetişkinler İçin Zekâ Ölçeği (WAIS-R).
İlk Wechsler Ölçeği, Wechsler-Bellevue Zekâ ölçeği adıyla 1939 yılında yetişkinler için geliştirilmiştir. Bu zamana kadar kullanılan zekâ ölçekleri çocuklar için geliştirilmişti, ancak sonradan bu ölçeklere daha zor sorular eklenerek yetişkinlere de uygulanmaya başlanmıştı. Bu nedenle bu ölçeklerin içeriği yetişkinlerle yeterince ilgili değildi. Ayrıca, ölçek maddelerinin en düşük düzeyde dahi görünüş geçerliği olmadığından, ölçeği alan yetişkinlerle iyi bir ilişki kurulamıyordu. Çoğu ölçek maddesi okul çağındaki çocukların günlük faaliyetleri temel alınarak yazıldığından, çoğu yetişkin için görünüş geçerliğinden yoksundu. Bunların yanı sıra, çoğu ölçeğin “hız” gerektirmesi yaşlılar için bir dezavantaj oluşturuyordu.
Tüm bunlar doğrultusunda, Wechsler, hem zihin yaşı normlarının yetişkinlere uygulanamaması üzerine dikkatini yoğunlaştırmış, hem de bireysel zekâ ölçeklerinin standardizasyon örneklemine çok az yetişkinin dâhil edilmiş olduğunu vurgulamıştır. Bu gibi nedenler doğrultusunda Wechsler, Wechsler Bellevue Ölçeği’ni geliştirmiştir. Bu ölçek, hem biçimi hem de içeriği açısından, daha sonra geliştirilen Wechsler Ölçekleri için temel bir yapı oluşturmuştur. Daha sonraki Wechsler Ölçekleri bu temel yapı baz alınarak, bazı eklemeler sonucunda geliştirilmiştir.
Wechsler Çocuklar için Zekâ Ölçeği (WISC) ise, 1949 yılında Wechsler Bellevue Ölçeği’nin daraltılması ile geliştirilmiştir. WlSC’in çoğu maddesi, yetişkinler için geliştirilen bu ölçekten alınmış, ayrıca her alt ölçeğe aynı tip, fakat daha kolay maddeler eklenmiştir. 1955 yılında ise, Wechsler Bellevue Ölçeği’nin bazı teknik yetersizlikleri düzeltilerek WAIS geliştirilmiştir. Bu teknik yetersizlikler, ölçeğin uzunluğu , norm grubunu yeterince temsil edici olmaması ve alt ölçeklerin güvenirliğinin yeterli olmayışı ile ilgilidir.
Wechsler Ölçekleri içinde en küçük yaş grubuna yönelik olarak hazırlanan ölçek, 1967’de geliştirilen Wechsler Okul Öncesi Çocuklar için Zekâ Ölçeği’dir (WPPSI). Bu ölçek, 5-15 yaş grubu için geliştirilmiş olan WlSC’in maddeleri azaltılarak 4,5,6 yaş grubu için hazırlanmıştır.
WISC, her ne kadar çocuklar için kullanılmak üzere geliştirilmiş bir ölçek olsa da, yeterince çocuklara yönelik bir ölçek değildi. Bu nedenle 1974’de 616 yaşları arasındaki çocuklar için WISC-R hazırlanmıştır. Bu ölçekte yetişkinlere yönelik olarak hazırlanmış olan maddelerin ya çocuklara yönelik maddelerle yeri değiştirilmiş ya da bu maddeler tamamen değiştirilmiştir. WISC-R’ın Türkçe’ye standardizasyonu, Işık Savaşır ve Nail Şahin tarafından gerçekleşmiştir. Çalışmalara 1978 yılında başlanmış ve yaklaşık dört yıl sürmüştür. Soruların güçlük derecelerinin saptanması ve uygun olmayan soruların yerine yenilerinin geliştirilmesi için çeşitli çalışmalar yapılmıştır. Test, Türkiye’nin 11 ayrı kentinde yaşayan 6-16 yaşları arasında 1639 denek kullanılarak standardize edilmiştir.