Çeviren; Nedret Tanyolaç Öztokat.
Siz hiçbir insanın kurşuna dizilmesini gördünüz mü? Elbette ki hayır, öyle infazlar­da ancak davetliler hazır bulunur, bunlar da önceden seçilmiş kimselerdir. Sizler hep basılı resimlerle, kitaplardakinden ötesini bilmezsiniz. Göz bağı, bir direk ve uzaktaki askerler... Hepsi bu kadar değil işte! Kurşuna dizme müfrezesinin mah­kûmdan ancak bir buçuk metre ötede durduğunu bilir misiniz? Bilir misiniz ki mah­kûm ileriye iki adım atacak olsa tüfekler göğsüne dayanacaktır? Bilir misiniz ki bu kısa mesafeden ateş edenler atışlarını kalp bölgesine çevirirler ve hepsi birden koca koca kurşunlariyle oraya ateş edince insanın, yumruğunu içine sokabileceği bir de­lik açılır? Hayır, bilemezsiniz çünkü bunlar kimsenin bahsetmediği küçük teferruat­lardandır. İnsanların uykuları vebalıların hayatından daha kutsaldır. Bu mert in­sanların uykularına engel olmamalı. İnsanın çok zevksiz olması lazım bunun için. Zevk sahibi olmak ise, herkes bilir ki, olayların üzerinde fazla durmamaktır. Fakat ben o günden beri bir türlü rahat uyuyamadım. Acı tat ağzımın içinde kaldı ve bo­yuna bunun üzerinde durmaktan, yani düşünmekten geri kalmadım.
O zaman anladım ki, bütün ruhumla vebaya karşı savaştığımı sandığım halde, bu uzun yıllar boyunca bizzat kendim bir vebalı olmaktan kurtulamamıştım. Binlerce insanın ölümüne bilvasıta razı olmuştum, hayatta onların ölümüne sebep olun hare­ket ve prensipleri yerinde bularak bunu teşvik de etmiştim. Başkaları bu yüzden bir rahatsızlık duyar gibi değildiler veya hiç değilse bundan kendileri hiç bahsetmiyorlar­dı. Benimse artık gırtlağıma kadar gelmişti. Hem onlarla beraber, hem de yalnız ba-şımaydım. Vicdanımdaki rahatsızlıklardan söz açtığım zamanlar, bahis konusu şe­yin ne olduğunu düşünmek gerektiğini söylüyorlar ve çok defa bana tesir edici sebep­ler ileri sürüp bunları yutturmak istiyorlardı, fakat hiçbiri beni kandıramıyordu. On­lara cevap olarak o kırmızı cübbeler giyen büyük vebalıların da bu gibi vakalar için mükemmel delilleri bulunduğunu, eğer bir kere küçük vebalıların ileri sürdükleri lü­zumlu sebepleri ve mübrem kuvvetleri kabul edersen, büyük vebalıların ileri sürdük­lerini de reddetme imkân olamayacağını söylüyordum. Bana, o kırmızı cübbelilere hak vermenin, mahkûmiyet kararının yalnız onlar tarafından verilmesini kabul et­mek sayılacağı cevabını veriyorlardı. Fakat ben, buna bir kere müsamaha gösterildi mi, artık önünü almaya imkân olamayacağını söylüyordum. Öyle görülüyor ki, ki­min daha çok öldüreceği konusunda tarihin beni haklı çıkardığını anlıyorum. Hepsi cinayetin uyandırdığı öfke içindeler, zaten başka vaziyette olmalarına imkân yok.
Bana düşen şey, muhakeme yürütmek değildi. O kızıl baykuştu, o pis, vebalı ağızla­rın zincire vurulmuş bir insanın öleceğini bildirmesiydi. Her işlerini, o insanın uzun geceler ve geceler boyunca can çekişmesini, öleceği anı gözleri açık beklemesini ve öyle yok edilmesini sağlamak üzere kurmuşlardı. Benim derdim göğüste açılan o de­likteydi. Ve kendi hesabıma hiç değilse, bu iğrenç kasaplık için bir haklı sebep göster­meyi reddedeceğimi kendi kendime söylüyordum. Daha berrak görebilmeyi umarak bu inatlı körlüğü tercih ettim.
O zamandan bu yana bende bir değişme olmadı. Uzun zamandan beri utanç duyu­yorum, uzaktan da olsa, iyi niyetle de olsa, kendim de sırası gelince bir katil oldu­ğumdan ölesiye bir utanç duyuyorum. Zaman geçtikçe, ötekilerden daha mükemmel olanların bile ya öldürmek ya da öldürülmekten başka bir şey yapamayacaklarını fark ettim, çünkü bu, yaşadıkları hayatın mantığına uygundu ve bu yeryüzü üstün­de başkalarının ölmesine sebep olmayacak tek bir harekette bulunmamız imkânsız­dı. Evet, ben o utancı yaşamaya hep devam ettim, hepimizin vebanın içinde olduğu­muzu bir kere öğrendikten sonra huzurumu, tamamen kaybettim. Bugün de hepsi­ni anlamaya çalışarak, kimsenin canına kasteden düşmanı olmaksızın bunu bilme­ye gayret ediyorum. Artık bir vebalı olmamak için ne yapmak gerekirse onu yapmak gerektiğini biliyorum. Böyle hareket etmekle ancak huzura, ya da onun yerini alan güzel bir ölüme kavuşmayı ümit edebiliriz. İnsanları ferahlatacak, onları kurtarmasa bile, hiç değilse daha az kötülük etmelerine sebep olacak veya mümkün olduğu kadar az kötülük etmelerini ve bazan da azıcık iyilik etmelerini mümkün kılacak yol buydu. İşte bunun için, uzaktan veya yakından, haklı veya haksız sebeplerle, insan­ları öldüren veya bunu mazur gösteren her şeyi red ve inkâr etmek kararını verdim. İşte bu yüzden veba salgını bana yeni hiçbir şey öğretmiyor, sadece, safınızda müca­dele etmek gerektiğinden başka... En kesin bir ilim olarak biliyorum ki (evet Rieux, görüyorsunuz ya hayatta bilmediğim şey yok) her birimiz vebayı kendi içimizde ta­şırız, çünkü kimse, dünyada hiç kimse ondan kendini koruyamamıştır. İnsanın dal­gın bir anında kendini unutup başka birinin suratına doğru nefes vermemeye ve ona hastalığı bulaştırmamaya dikkat etmesi lazımdır. Tabii olan bir şey varsa o da mikroptur. Geriye kalan, sağlık, kusursuzluk, bir irade meselesidir. Hiç duraklama­ması gereken bir irade meselesi. Namuslu insan, başkalarına hastalık bulaştırmayan insan, mümkün olduğu kadar az dalgın olandır. Dalgın olmamak için de irade ve sağlam bir azim lazım. Evet Rieux, vebalı olmak çok yorucu bir şeydir. Bu yüzden herkes yorgun, bitkin bir halde, çünkü bugün herkes az çok vebalı durumda. Bunun için, bu halden kendilerini ayırıp çıkarmak isteyen bazı kimseler, ölümden başka hiçbir şeyin onları kurtaramayacağı sonsuz bir yorgunluk içinde yaşıyorlar.
İsveç Söylevi - Albert Camus (Söylev)
Veba - Albert Camus (Edebi Örnekler)