Allerjik Rinit ve Tedavisi / Adü Hastane Sağlık Rehberi
Alerji ve Klinik İmmünoloji Bilim Dalı Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr.Songül Çildağ, bahar nezlesi veya saman nezlesi olarak da adlandırılan allerjik rinitin, özellikle bahar aylarında artan polenler nedeniyle ortaya çıkan, immünoglobulin E (IgE) aracılı olarak gerçekleşen burun mukozası ve üst solunum yolunun inflamasyonu olduğunu belirterek hastalık hakkında ayrıntılı bilgi verdi.
Belirtiler ve Tetikleyici Unsurlar
Allerjik rinitin; sık görülmesi, yaşam kalitesinde bozulmaya neden olması ve ekonomik yük nedeniyle önemli bir hastalık olduğunu vurgulayan Çildağ, “Hastalarda sıklıkla hapşırık, aksırık, burunda kaşıntı, burun tıkanıklığı gibi belirtiler gözlenmekte olup, birçok hastada boğaz, kulak, damakta kaşıntı, konjuktivitin eşlik ettiği vakalarda gözlerde sulanma, kaşıntı, kızarıklık gibi belirtiler de gözlenebilir. Duyarlı olunan allerjene maruziyetle belirtiler tetiklenmekle birlikte bu hastalarda parfüm, ısı değişimi, sigara dumanı, deterjanlar, çeşitli kimyasal maddeler de belirtilerin ortaya çıkmasına neden olabilir. Allerjik rinit tüm dünya nüfüsunun %20-40’ını etkilemekte olup, hastaların %20-50’de astım da eşlik etmektedir. Allerjik rinit astım gelişimi için bir risk faktörü gibi gözükmektedir. O nedenle allerjik rinitli tüm hastaların astım açısından da değerlendirilmesi gerekir.” sözleriyle belirtiler ve tetikleyici unsurlar hakkında bilgi verdi.
Aralıklı (İntermittan) ve Sürekli (Persistan) Allerjik Rinit
Yrd. Doç. Dr.Songül Çildağ,; allerjik rinitin, belirtilerin görülme sıklığına göre aralıklı (intermittan) ve sürekli (persistan) olmak üzere iki gruba ayrıldığını; persistan allerjik rinite ait semptomların haftada 4 günden fazla olması ve ard arda 4 hafta sürmesi, intermittan allerjik rinitin ise semptomların haftada dört günden az olması veya ard arda dört haftadan az sürmesi olarak tanımlandığını aktardı ve “Sıklıkla ev tozu ve depo akarları, mantarlar, hayvan tüyleri, hamam böceği, küfler gibi yıl boyu karşılaşılan ev içi allerjenler sürekli, polenler ise mevsimsel allerjik rinite neden olur. Fakat bazı bölgelerde polenler yılboyu sürerken, ev tozu akarları yaz döneminde azalabilir.” sözleriyle persistan allerjik rinit ve intermittan allerjik rinitin tetikleyici unsurlarını paylaştı.
En Önemli Allerjik Polenler Rüzgarla Taşınan Polenler
En önemli allerjik polenlerin rüzgarla taşınan polenler olduğunu, polenlerin rüzgarın etkisiyle çok uzak bölgelere taşınabildiğini ve polen kaynağından çok uzak bölgelerde bile olsa duyarlı kişileri etkileyebildiğini aktaran Çildağ, “Baharın gelmesiyle birlikte sırasıyla önce ağaç polenleri, ilkbahar sonu- yaz başı çimen polenleri, yaz sonu- sonbahar başında yabani ot polenlerinin ortaya çıkmasıyla allerjik rinit belirtileri de başlar. Mesleki maruziyet sonucu mesleksel allerjenler de allerjik rinite neden olabilmektedir.” dedi.
Allerjik rinitli hastalarda bulgular, hafif düzeyde olabileceği gibi yaşam kalitesinde bozulma, iş ve okul performansında düşüklüğe neden olabilecek kadar orta-ağır düzeyde de olabileceğini söyleyen Çildağ,” Allerjik rinit tanısı, deri testleri veya serumda, solunum yolu ile alınan allerjen maddelere karşı gelişen spesifik IgE varlığının gösterilmesi esasına dayanır. Deri prik testleri, bu amaçla sıklıkla kullanılan ve doğruluk oranı yüksek olan bir testtir. Tanının konulabilmesi için, hasta bulgularının tespit edilen allerjenle uyumlu olması gerekmektedir.” sözleriyle Allerjik rinit tanısı hakkında bilgi verdi.
Tedavide hasta eğitimi, allerjenden korunma, ilaç tedavisi ve uygun hastalarda aşı (immünoterapi) tedavisi uygulandığını belirten Çildağ, hasta-hekim işbirliğinin olması gerektiği, hasta hastanın konusunda bilgilendirilmesi ve tedaviye ortak karar verilmesinin tedavi için oldukça önemli unsurlar olduğunu paylaştı.
Allerjenden korunma kedi- köpek gibi ev içi hayvan duyarlılığı olan hastalar için mümkün olsa da bir çok allerjenden tam anlamıyla korunmanın mümkün olmadığını belirten Çildağ, “Ev tozu akarları için ev içi nemin %50’nin altında tutulması, yerlerin halı ile kaplanmaması, nevresimlerin 60 derecede yıkanması, küfler için de benzeri tedbirlerle birlikte evin sık sık havalandırılması, küf oluşumuna uygun ortamların kontrol edilmesi gibi bazı tedbirlerin alınması gerekmektedir. İçinde bulunduğumuz mevsim nedeniyle, baharın getirdiği neşe ve canlılığa polenler de eşlik etmektedir. Bu nedenle polen allerjisi bulunan allerjik rinitli hastaların da bazı tedbirleri alması gerekmektedir. Bu mevsimde dış ortamda daha az vakit geçirilmesi, evlerin polen düzeylerinin daha düşük olduğu akşam saatlerinde havalandırılması ve bu saatlere kadar pencerelerin kapalı tutulması, pikniğe gidilmemesi, her akşam duş yapılması alınacak tedbirler arasındadır. Ayrıca allerjik rinitli hastalarda şikayetleri arttırabileceğinden dolayı, sigara dumanı, hava kirliliği gibi etkenlere de dikkat edilmesi gerekmektedir.” sözleriyle alınabilecek tedbirleri paylaştı.
Yrd. Doç. Dr.Songül Çildağ ,Burun mukozasının inflamasyonu olan rinit, enfeksiyonlar, mesleki maruziyet, hormonlar, ilaçlar gibi birçok nedene bağlı oluşabildiğini ve Allerjik rinit tanısının konulabilmesi için hastaların allerji uzmanları tarafından değerlendirilmesi gerekliliğine dikkat çekerek açıklamalarına son verdi.