﻿ ŞEMA MODLARI ŞEMA TERAPİ
Uyum bozucu şemalar etkinleştiği zaman, Şema Terapi içinde “şema modları” olarak tanımlanan yoğun durumlar ortaya çıkar. Şema modu, kişinin hali hazırda içinde bulunduğu duygusal, bilişsel ve davranışsal durum olarak tanımlanır. İşlev bozucu modlar en çok, birden fazla uyum bozucu şemanın etkinleştiği zamanlarda ortaya çıkar. Şema terapide 4 temel mod kategorisi tanımlanmaktadır. Bunlar:
İç Güdüsel Çocuk Modlar (İncinmiş çocuk, Kızgın çocuk, Dürtüsel çocuk),
Uyum Bozucu Başa Çıkma Modları (Kaçıngan Korungan, Aşırı Telafici, Boyun Eğici Teslimci),
İşlev Bozucu Ebeveyn Modları (Cezalandırıcı ebeveyn, Talepkar ebeveyn),
Sağlıklı Modlar (Mutlu Çocuk, Sağlıklı Yetişkin).
Birincil ve içgüdüsel çocuk modları (İncinmiş Çocuk, Kızgın Çocuk, Dürtüsel Çocuk), çocukluktaki güvenlik, bakım ve özerklik gibi temel duygusal gereksinimlerin olması gerektiği gibi karşılanmadığı zaman gelişir. Bu “çocuk modları” korku, çaresizlik ya da öfke gibi yoğun duygularla ve bir çocuğun sahip olduğu içgüdüsel tepkilerle tanımlanır.
İşlev Bozucu Ebeveyn Modları (Cezalandırıcı ebeveyn ve Talepkar ebeveyn) modların ikinci kategorisini oluşturur. İşlev bozucu ebeveyn modları, çocukluk ve ergenlik sürecinde ebeveynler, öğretmenler, akranlar gibi bağlanma figürlerinin olumsuz taraflarının seçici içselleştirilmesini yansıtır.
Uyum bozucu başa çıkma modları, üçüncü mod sınıfı, sağlıksız başa çıkma biçimlerinin (savaş-aşırı telafi; kaç-kaçınma; ya da donakalma- teslim olma) aşırı kullanımı ile tanımlanır. Hepsinin kişinin acı, kaygı ya da korku yaşamasını engelleme amacı vardır.
Dördüncü kategoride, Sağlıklı ve İşlevsel Modlar, Sağlıklı Yetişkin Modu ve Mutlu Çocuk Modu bulunur. Sağlıklı yetişkin modu, işlevsel düşünceleri ve davranışları ve yetişkin hayatındaki işlevler için gerekli olan becerileri içerir. Mutlu çocuk modu, şen şakrak ve keyifli etkinlikler için özellikle de sosyal ağlarda bir kaynaktır.