Phokas - Vikipedi
Konsül giysileri ile Phokas
Phokas (Latince: Flavius Phocas Augustus, Yunanca: Φωκάς) Bizans imparatoru (602-610). Lejyon gedikli subaylarındandı. İmparator Mavrikios'e karşı bir askeri ayaklanma ya elabaşılık yapıp isyan başarılı olunca imparatorluk görevini gaspedip meşru İmparator Mavrikios'un boynunu vurdurdu. Hükümdarlığı zamanında Pers-Sasani istilaları ve içeride ardı arkası gelmeyen suikastlar oldu. 610'da Heraklius tarafından tahttan indirildi ve öldürüldü.
4 İmparatorluktan indirilmesi ve ölümü
Phokas'in Trakya'da doğduğu bilinmekte ise, çocukluğu ve ilk gençliği hakkında elde hiç bilgi bulunmamaktadır. 600 yılında Roma ordusunda bir gedikli subay olarak görev yaptığı; imparator Mavrikios'in Balkan askerî seferlerine katıldığı ve diğer askerler tarafından beğenilip sevilip bir lider olarak kabul edildiği de bilinmektedir.
598de Avarlar üzerine gönderilen bir Bizans ordusunu mağlup edip çok sayıda Bizans askerini esir almışlardı ve bunların geri verilmesi için fidye istemişlerdi. Ordu komutanı olan imparator Mavrikios bu fidyeyi ödemeyi redetmiş ve bütün esirlerin öldürülmesine neden olmuştu. Bu orduda büyük bir hoşnutsuzluk yaratmıştı. 600 Balkanlarda bulunan ordunun şikayetlerini başkent Konstantinopolis'e götürmek için bir delegasyon seçilmiş, Phokas bu delagasyonun bir üyesi olmuştur. Ordunun Konstantinopolis'e gönderdiği delegasyonun dile getirdiği şikayetler ve istekler reddilmiştir. Zamanın tarihinin yazanlara göre de Phokas şahsen önemli saray mensupları tarafından ağır hakaretlere uğramış ve hatta kendine dayak bile atılmıştır.
Phokas resimli bir sikke Konstantinopolis dışında basılmış
Buna ek olarak Mavrikios ordunun levazım masraflarını azaltmak maksadıyla 602'de Avar seferi nedeniyle Balkan sınırında bulunan orduya kışın geri göndermemeye karar vermiş ve Tuna Nehri'nin kuzey yakasında Bizans sınır kaleleri Limnes tarafından korunmayan bir kışlık ordugahta kışı geçirme emri vermiştir. Zaten büyük hoşnutsuzluk içinde bulunan ordu bu emre karşı çıkmış ve hemen bir ordu isyanı başlamıştır. İsyancı ordu Phokas'ın liderliği altında Konstantinopolis üzerine yürümüştür. Bir ay içinde, başkente giren ordu Mavrikios'un tahttan feragat etmesine neden olmuş ve Phokas Konstantinopolis'te bulunan "Yeşiller" partisi tarafından imparator ilan edilmiştir. Eski imparator başkent dışında Kadıköy (Chalcedon)'da bulunan bir manastıra keşiş olarak sığınmıştır. Böylece 602de Phokas için Vaftizci Sant John Kilisesiinde, Augusta olarak ilan edilen karısı Leontia ile birlikte, bir dinî ayinle tac giydirme töreni yapılmıştır.
Keşiş olarak eski imparator Mavrikios, Phokas idaresine hiç efektif tehditte bulunmamasına rağmen, Phokas'ın ilk icraatlarınden biri olarak Mavrikios ve aynı manastıra sığınan beş oğlunun idamı olmuştur. Devri hakkında yazan tarihçilere göre önce beş oğlu eski imparatorun gözleri önünde idam edilmiştir. İdam edilenlerin gövdeleri denize atılmış ve kesilen başları mızraklara geçirilip şehirde halka gösterilmiştir. Başkent ahalisi eski imparatorun ortadan kalkdırıldığını açıkca gördükten sonra Phokas kesik başların bir Hristiyan törenle gömülmelerine emir vermiştir.
Phokas, saltanatının ilk yıllarında, Mavrikios döneminde yüksek olan, vergileri indirmiş ve bu nedenle taraftatar kazanmıştır. Papa I. Gregorius'dan gelen bir sıra övgü mektubu Phokas'in bu popülerliğini belgelemektedir. Papa özellikle Phokas'in dinsel kurumlar için Papa'nin başlattığı reformları uygulamasını övmüştür. İtalya'da özellikle Sicilya'da Katolik papazlarca ve sonra Mısır'da ortodoks papazlarca uygulanan tarımsal reformlarla büyük kilise arazilerinde eskiden birçok değişik şekillerde bulunan ve toprağa bağlı çiftçileri çeşitli yollarla sömüren komisyoncu, aracı vb. gibi parasitleri ortadan kaldırarak kilise topraklarının doğrudan doğruya kilise idarecisi papazlar tarafından idare edilmesini öngörmekteydi. Böylece kilise papazları, idareleri altında bulunan yetimler yurtları, hastaneler, doğum evleri, huzur evleri gibi sosyal yardım tesislerini finanse etmek için daha fazla fonlar elde etmiş oluyorlardı. Phokas'ın bu iyi niyetli reformları Konstantinopolis'te nüfuzlu olan büyük bir grup halk tarafından yerilmiştir.
Phokas'ın bir hükümet darbesi ile imparatorluğa gelmesi Konstantinopolis'in imparator I. Konstantin tarafından yeniden kurulup başkent yapılmasından beri ilk şiddet kullanarak iktidara geçme olmuştur. Zamanının tarihini yazarlar Phokas'in kendine muhalefet yapanların binlercesini öldürdüğünü yazmaktadırlar. Ancak Phokas ve imparatorluk dönemi hakkında yazılan tarihlerin çok yanlı olarak Phokas aleyhinde oldukları aşikardır. Phokas'in iktidarda bulunduğu sırada hazırlanan hiçbir tarih eseri elimize geçmemiş; onun hakkında yazan tarihçilerin hepsi Phokas'in iktidardan büyük bir hükümet darbesi ile düşürülmesinden sonra o zamanların kaynaklarını kullanarak eserlerini hazırlamışlardır ve bu tarihlerin de Tarih galipler tarafından yazılır sözünün Phokas dönemine uygulanması eserleri olduğu hiç şüphe götürmemektedir.
Phokas Sütunu: Roma Forumu'na dikilen son anıt.
Phokas'in saltanatı sırasında Bizans İmparatorluğu, şehirde oturan Papa'nin çok büyük nüfuzuna rağmen, Roma şehri üzerinde egemendi. O şehirde ortaya çıkan sorunlarda Phokas hep papaların tarafını tutmuş ve böylece papalık idaresi ile iyi ilikşiler kurmuştu. Roma'nin eski tanrıları için en büyük tapınağı olan Pantheon'u kiliseye dönüştürmesi için Papa IV. Bonifakius'a Phokas vermiştir.
Smaragdus'un Ravenna askeri-sivil valisi (Ekşarj) olarak geri dönmesini Phokas sağlamıştır. Bundan cok memnun kalan Smaragus altında imparator Phokas'a övgü yazıları olan, üstünde bir yaldızlı heykel bulunan ve harabe halinde mevcut olan malzameleri