Ameliyat Sonrası Hasta Bakımı -Medical Center
AMELİYAT SONRASI EVDE HASTA BAKIMI
Ameliyat olan ve sonrasında bir süre hastanede tedavi gören hastalar, tıbbi açıdan hastanede kalmalarına gerek kalmadığına karar verildiğinde eve taburcu edilirler.
1- Ağrı Yönetimi
Ameliyatlar sonrasında hastaların, öncelikle kesi bölgeleri olmak üzere farklı yerlerinde ağrılar olmaktadır. Bu ağrıları, kontrol altına almak üzere hekiminizin size reçete ettiği ilaçları düzenli kullanmanız gerekmektedir. Ağrıyı kontrol altına almak ve “ağrı yönetimi” önemlidir. Çünkü ağrılar, birçok hareketi yapmanızı ve gündelik hayata çabuk adapte olmanızı engeller. Aldığınız ilaçlara rağmen, ameliyat sonrası geçen süre zarfında ağrılarınızda azalma olmuyor veya daha fazla şiddetleniyorsa hekiminizle bu durumu paylaşmalı ve gerekirse farklı bir tedavi planına geçilmelidir.
2- Cerrahi Bölge Bakımı
Ameliyat sonrası hastanedeki kalış sürecinizde, hekim ve hemşireler tarafından yapılan pansumanlara evde bakım sürecinde de devam edilmelidir. Hekim, pansumanların nasıl yapılması gerektiğini, pansuman sırasında olması gereken hijyen kurallarını ve kullanılan malzemeleri size iletecektir. Bu pansumanlar, hekimin yapılmasını belirttiği sürelerde devam edilmelidir.
Ameliyat bölgesinin evde bakımı sırasında dikkat edilmesi gereken en önemli şey, o bölgenin enfeksiyonlardan korunmasının sağlanmasıdır. Pansumanlar sırasında herhangi bir enfeksiyonu işaret eden belirti varsa, hemen hekiminizle iletişime geçmeyi ihmal etmeyin.
♣ Ameliyat bölgesinde ve çevresinde oluşan kızarıklık,
♣ Ağrı hissi,
♣ Ameliyat bölgesinde şişlik,
♣ Deri kenarlarından gelen akıntı veya iltihap görüntüsü,
♣ Ameliyat bölgesinde ısı artışı,
♣ Vücut ateşinin normalin üzerine çıkması (38 ve üzeri)
Kesi yeri (insizyon) bakımı
Ameliyat bölgesi yani kesi yerinin bakımı için, öncelikle ellerin yıkarak mikroplardan arındırılması, dolayısıyla enfeksiyona karşı önlem alınması gereklidir. Bakım sırasında dikişlere dikkat edilmeli, zorlayıcı hareketlerle dikişlerin atmasına neden olunmamalıdır.
Dikiş yerinde uyuşma
Ameliyat sonrasında hastalardan en çok gelen şikayet, kesinin bulunduğu yer ve çevresinde uyuşmaların olmasıdır. Bu bölgeye cerrahi bir işlem uygulandığı ve oradaki dokuların iyileşmesi için belli bir süre geçmesi gerektiğinden bu durum normaldir ve bir müdahale gerektirmeden bir süre sonra kendiliğinden geçer.
Ameliyat sonrası ilk banyo
Hekiminizin ameliyat bölgesine uyguladığı dikiş yöntemine göre, banyo yapabilme kurallarını sizinle paylaşacaktır. Hekim banyo yapmanıza izin verdiğinde, duşunuzu su ve sabun ile yapabilirsiniz. Dikişlerin olduğu kesi yerini yumuşak hareketlerle temizleyip, iyice kurulamalısınız. Kesi yeri henüz ağrılı ve hassas olduğu için bastırmamalı, kuvvet uygulamamalı ve ovalamamalısınız.
Pansumana başlamadan önce, bandaj ve bantlar yavaşça soyularak çıkartılmalıdır. Pansuman alanının temizlenmesi ve hekimin yara üzeri için uygulanmasını istediği solüsyonlar ya da pomadlar sürülerek tekrar pansuman kapatılmalıdır.
Yarayı güneşten koruma
Ameliyat yeri iyileşene kadar, kesi bölgesi güneş ışınlarından korunmalıdır. Güneşin, ameliyat bölgesine uzun süre temas etmesi nedeniyle kızarıklıklar ve lekeler oluşabilir. Bu nedenle, ameliyat bölgesi iyileşene kadar gölgelik alanlarda durulmalı ve o bölge güneşten korunmalıdır.
3- Ameliyat sonrası kabızlık
Ameliyat sonrası evde bakım sürecinde yaşanan olası durumlardan biri de kabızlık problemidir. Ameliyata bağlı kabızlık nedenleri arasında, anestezi alımı, bağırsak hareketlerini yavaşlatıcı etkide olan ilaçlar, yeterli sıvı alımının olmaması, karın bölgesine yönelik yapılan cerrahi işlemler gibi etkenler sayılabilir. Kabızlığı azaltmak veya önlemek için, sıvı alımını arttırmak ve mümkün olduğunca liften zengin sebze ve meyveleri tüketmek önemlidir. Bağırsak hareketlerinde yavaşlama karın içerisinde daha fazla gaza da neden olabilir. Gaz ile ilgili hekiminizle görüşebilir ve gerekli durumlarda ilaç kullanabilirsiniz.
4- Ameliyat sonrası pnömoninin önlenmesi (zatüre)
Anestezi alımına bağlı gelişen komplikasyonlardan biri de pnömoni, yani halk arasındaki adıyla zatürre gelişmesidir. Ameliyatta anestezi alımı sırasında, solunum tüpünün doğru yerleştirilememesi, ameliyat sonrası solunumun düzenli olmaması, ameliyat öncesi mide tam boşalmamışsa; besinlerin akciğere kaçması gibi nedenlerden dolayı hastalarda ameliyat sonrasında zatürre riski oluşabilir.
Ameliyat sonrası zatürreyle ilgili bir durum oluşmasa bile, evde bakım sürecinde astım, hıçkırık, uzun süreli öksürük, akciğerlerde sönme gibi nedenlere bağlı zatürre görülebilir. Zatürrenin önlenmesi için ameliyat sonrası ilaç tedavilerine uyulmalı, dengeli ve sağlıklı beslenilmeli, stresten kaçınılmalı, hijyen koşullarına dikkat edilmeli, alkol ve sigaradan uzak durulmalı, aspirasyon riskine (mideden solunum yoluna gıda kaçması) dikkat edilmesi gerekir.
5- Fiziksel aktivite
Ameliyat sonrası iyileşmede hızlı yol alabilmek için, vücut hareketliliğinin başlaması önemlidir. Hastanede iken, hemşirelerin gözetiminde yataktan kalkarak küçük yürüyüşlere başlayın. Evde bakım sürecinde ise hekimin önereceği hareketleri yapmayı ihmal etmeyin. Bu sayede hem kan dolaşımınızın sağlıklı bir şekilde olmasıyla pıhtı atma riskini azaltır hem de kaslarınızı güçlendirerek iyileşmeye destek olursunuz. Doktorunuzun belirleyeceği süre kadar ağır kaldırmayın. Aksi taktirde dikiş yerleri zarar görebilir. Vücudun iyileşebilmesi için ameliyat öncesine oranla daha fazla enerjiye ihtiyacı vardır. Bu nedenle hareket mutlaka devreye sokulmadır.
6- Kanda pıhtılaşmayı önleme
Ameliyat sonrasında, uzun süreli hareket etmemeye bağlı olarak kanda pıhtılaşma riski görülebilir. Bacak toplardamarlarında pıhtının oluşarak akciğer atardamarlarına gitmesi ve tıkaması sonucu akciğer embolisi gelişebilir. Aynı şekilde beyin ve kalp damarlarında kanın pıhtılaşmasına bağlı olarak emboli görülebilir. Kanda pıhtılaşma ölüm riskinin yanı sıra, felç gibi ağır hastalıklara neden olur. Hastanede pıhtı riskine karşı, önleyici çoraplar giydirilir ve ilaçlar ile koruma sağlanır. Bu nedenle evde bakım sürecinde, ameliyat sonrası pıhtı atımını önleyecek hareketli hayata geçiş çok önemlidir. Hekim söylemeden de giydirilen pıhtı riskini önleyen çoraplar çıkartılmamalıdır.
7- Doğru beslenme planı
Hastaneden evde bakım düzenine geçildiğinde, hekiminiz size özel bir beslenme programı vermediyse dahi düzenli ve dengeli yemeğe dikkat edilmelidir. Ameliyatın ardından bir süre iştah olmaması normaldir. Fakat az az da olsa sağlıklı gıdalar alınmalı ve sağlığa kavuşmak için çaba harcanmalıdır. Beslenmenizde yüksek protein içeren; paça çorbaları, et, tavuk, yumurta ve peynirleri tercih edin. Taze sebzeleri, meyveleri ve lifli yiyecekleri her öğünde yemeği ihmal etmeyin. Kontrollü şekilde tahıl alımına dikkat edin. Bol bol su için. Böylelikle kabızlıkla ilgili sorunları da en aza indirmiş olursunuz.
8- Hekim Kontrolleri
Taburculuk sonrası, hekimin belirteceği tarihlerde genel kontroller yapılacaktır. Verilen tarihleri takip ederek hekim kontrolüne gitmek, ameliyat sonrası durumu ve iyileşme sürecini görmek adına önemli adımlardır.