Siriıa tolgunyşyklarynyň ıyl dönüminde BMG çäresine çagyryş edilıär
Siriıanyň Idlib welaıatynyň Maaret al-Numan şäherinde, mart, 2012-nji ıyl.
Siriıada hökümete garşy çykyşlaryň ıyl dönüminde adam hukuklaryny goraıjylaryň 200-e golaı topary Orsıeti we Hytaıy BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşiniň rezolıusiıasyny goldamaga çagyrdylar. Bu rezolıusiıada Siriıada bir ıyllap dowam edıän gandöküşikligi bes etmek üçin režime basyş çäreleri göz öňünde tutulıar.
Adam hukuklaryny goraıjylaryň Siriıada prezident Başar al-Assadyň režimine garşy dowam edıän çykyşlaryň ıyl dönümine gabatlap, 15-nji martda ıaıradan bilelikdäki beıannamasyna hususan-da HRW, “Hristian İardamy” we “Adam hukuklary boıunça halkara federasiıasy” ıaly iri halkara guramalar tarapyndan hem gol çekildi.
Adam hukuklaryny goraıjylar Siriıada parahat ilatyň oka tutulmagynyň we halkara hukuklaryny depeleıän beıleki zorluklaryň dessine bes edilmegini talap etdiler. Şeıle-de olar ıurda ynsanperwer guramalaryň wekilleriniň, žurnalistleriň we adam hukuklaryny goraıjylaryň goıberilmelidigini hem nygtadylar.
Siriıanyň ıarag söwdasy boıunça iri ıarany Orsıet, şeıle hem Hytaı BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşiniň “Siriıadaky zorlugy bes etmek boıunça” Günbatar döwletleri we Arap Ligasy tarapyndan goldanylıan rezolıusiıasyny böwetläpdiler.
Siriıanyň hökümeti ıurtdaky gozgalaňlarda terrorçylyk toparlaryny aıyplaıar.
Habar berlişine görä, penşenbe güni Siriıanyň hökümet goşunlary oppozisiıanyň ıerleşıän ıeri bolan Idlib şäherini oka tutupdyr.
Adam hukuklaryny goraıjylaryň ıerli şaıatlara salgylanyp habar bermeklerine görä, hepdäniň çarşenbe gününden bäri tutuş ıurt boıunça azyndan 40 adam öldürilipdir. Habarlara görä, 15-nji martda Siriıanyň günortasynda ıerleşıän Deraa şäherinde köpçulikleıin protest çykyşlary geçirildi.
“Rewolıusiıa” we “Halkara dildüwşük”
Siriıanyň Homs şäheriniň aktiwisti Omar al-Homsi 13-nji martda “Skaıp arkaly eden çykyşynda habar agentliklerine ıüzlendi we prezident Başar al-Assadyň režimine garşy gozgalaňlaryň birinji ıyl dönümini bellemäge çagyrdy:
—Bu – sözüň doly manysyndaky rewolıusiıa, basyşlara, zuluma we korrupsiıa garşy rewolıusiıa. Biziň ählimiz aktiwist hökmünde Siriıanyň halkyndan berk durmagy we onuň köçelere çykmagyny dowam etdirmegini, azatlygyny we zalymyň çetleşdirilmegini talap etmegini haıyş edıäris. Biz mundan başga hiç zady talap etmeıäris.
Siriıanyň hökümeti öz tankytçylaryna garşy çäre hökmünde hepdäniň penşenbe güni Damask, Alleppo we Latakia şäherlerinde öz tarapdarlarynyň demonstrasiıasyny gurnady. Bu mitinglere gatnaşyjylar Siriıa garşy halkara dildüwşüge garşy çykyş etdiler.
BMG-niň magumatlaryna görä, ıylyň dowamynda Siriıada 8 müňe golaı adam heläk boldy, onlarça müň adam tussag edilidi we 250 müňe golaı adam ıaşaıan ıerlerinden göçmäge mejbur boldular.
Ankara hepdäniň penşebe güni soňky 24 sagadyň dowamynda Siriıadan Türkiıä bir müňe golaı adamyň geçenligini yglan etdi we Türkiıede siriıaly bosgunlaryň umumy sanynyň 14 müňe ıetenligini aıtdy.
Assadyň elektron hatlary
Saud Arabystany Siriıanyň režimine garşy çäre hökmünde öz Damaskdaky ilçihanasyny ıapdy we işgärlerini ıurtdan çykardy.
Saud Arabystany siriıaly gozgalaňçylaryň tarapynda çykyş edıän iri arap ıurtlarynyň biri. Bu ıurt Başar al-Assada garşy çykyş edıän güıçlere ıardam we ıarag bermek boıunça mümkinçilikleri öwrenmek üçin halkara tagallalaryny birikdirmäge çagyrıar.
Britaniıanyň “The Guardian” gazeti hepdäniň penşenbe günündäki sanynda özünde Siriıanyň prezidenti we onuň aıaly tarapyndan ıazylan müňlerçe şahsy elektron hatlaryň bardygyny habar berdi. “The Guardian” bu hatlary Siriıadaky oppozision çeşmelerden alanlygyny aıdıar.
Gazetiň bu hatlara salgylanyp, ıazmagyna görä, Assad gozgalaňlara garşy çäre görmekde öz ıarany Eıranyň maslahatyndan peıdalanıar. Maglumatda şeıle-de Assadyň öz wada beren reformalaryny ıaňsylap, “partiıalar we saılawlar baradaky boş kanun” diıip atlandyranlygy hem aıdylıar.
Siriıanyň hökümeti “The Guardian” gazetinde çap bolan bu maglumatlara reaksiıa bildirmedi. Şeılelikde bu hatlaryň hakykata näderejede gabat gelip-gelmeıänligi näbelli bolup galıar.