﻿ Büyük Kan Dolaşımı - Webders.net
14.11.2017 - 06:37
Kan dolaşımı vücudumuzun faaliyet göstermesi için gereken ana basamaklardan biridir. Dolaşım sistemi kontrolünde gerçekleşen bu sürecin temel amacı vücuttaki hücrelere besin ve oksijen taşımaktır. İnsanda kan dolaşımı ikiye ayrılır.
Aslında bu iki dolaşım bütünüyle birbirine bağlı ve ayrılmaz parçalardır. Ancak bunları incelemenin daha kolay hale gelmesi için dolaşım ikiye bölünmüştür. Daha önce küçük kan dolaşımını anlattık. Şimdi ise büyük kan dolaşımı üzerinde duracağız.
Büyük kan dolaşımı akciğerde temizlenen kanın vücuda gönderilmesi ve vücutta kirlenen kanın kalbe toplanması şeklinde özetlenebilir.
Yukarıdaki şemada dolaşım sistemi içerisinde büyük kan dolaşımı da dahil olacak şekilde gösterilmiştir. Akciğerin içinde olduğu kısım küçük kan dolaşımı, geri kalan kısım ise büyük kan dolaşımı olarak adlandırılmaktadır. İkisini birden görmek konunun anlaşılması için önemlidir.
Büyük Kan Dolaşımı Sırası
Kan dolaşımı birbirine takip eden ve eş zamanlı gerçekleşen olayların bir bütünüdür. Büyük kan dolaşımı sırası ile aşağıdaki adımları takip ederek devam eder.
Vücutta kirlenen kan iki ana toplardamar ile kalbin sağ kulakçığına getirilir.
Kirli kan sağ kulakçıktan sağ karıncığa geçer.
Sağ karıncıktan temizlenmek üzere kan akciğere gönderilir. (Küçük kan dolaşımı)
Temizlenen kan sol kulakçığa gelir.
Temiz kan sol kulakçıktan sol karıncığa geçer.
Sağ karıncıktan ana atardamar (aort) ile kan vücuda pompalanır.
Büyük kan dolaşımı içerisinde kanın izlediği yol yukarıdaki basamakları içerir. Bu süreç hiç durmadan devam etmektedir. Böylece vücuda oksijence zengin kan gönderilip hücrelerin solunum yapmasına imlan doğmaktadır.
Kirli kan oksijence fakir, temiz kan ise oksijence zengin kan demektir.
Büyük Kan Dolaşımının Özellikleri
Anatomide büyük kan dolaşımına sistematik dolaşım da denmektedir. Sistematik dolaşım bütün vücutta gerçekleşirken, küçük kan dolaşımı kalp ve akciğer arasında gerçekleşmektedir.
Kalp kasılması aslında tek bir kasılma değildir. Kulakçıkların ve karıncıkların ayrı ayrı kasılması ile kan sürekli yer değiştirir. Kalbin çalışmasının önemi kanın sürekli dolaşımda olmasıyla alakalıdır. Bu açıdan bakıldığında dolaşım ve solunum sürekli devam eden süreçlerdir.
Vücudun oksijen ihtiyacı arttığında hem soluk alma hızımız artar, hem de kalp atış hızımız yükselir. Bu durumu şöyle bir örnekle aktaralım.
Spor yaparken kaslarımız daha çok enerji harcamaktadır. Bu nedenle daha çok solunuma ve dolayısıyla daha çok oksijene ihtiyaç duyarlar. Daha çok oksijen alabilmek için kas hücrelerine daha fazla kan gelmesi gerekir.
Bu gerekliliği sağlamak için kalp daha fazla çalışmakta ve daha sık kan pompalamaktadır. Ancak kanın aynı zamanda temizlenmesi de gerekir. Bu aşamada soluk alma hızımız yükselir. Böylece nefes nefese kalma dediğimiz durum ortaya çıkar.
Spor veya yüksek enerji gerektiren hareketler bittikten sonra enerji ihtiyacı için bu süreç bir süre daha böyle devam eder. Ardından aşamalı bir şekilde kalp ritmi normale döner.