Dr. Okan Acar'ın İnternet Sitesi: Döviz Kurları ve TL arasındaki İlişkiler
Kurlar Türkiye Merkez bankasının gözetiminde serbestçe belirlenebilmektedir. Fakat buna rağmen ekonomik göstergelerin kötüye gitmemesi, ihracatın baltalanmaması vb. hususlar dahilînde TCMB kurların yükselmesini istiyorsa piyasadan döviz alımı yapar, düşmesini isterse de satış yaparak piyasada döviz arzını arttırır.
Kurlar özellikle yurtdışındaki gelişmelerden etkilenerek dalgalı seyir izleyebilirler. Bu durumda ülke içinde dövize olan talep azalır veya artar. USD talebi artarsa arz edilen USD değişmediğinden (en azından talebe göre daha az değiştiğinde) USD fiyatı artar, bu durumda arz talebe eşitlenince fiyat belirlenir. Tersi durum da söz konusudur.
TL de pozisyon almak için TL’nin değerleneceğini düşünmek gerekmektedir. Bu durumda yatırımlar TL olarak tutulur (veya TL yatırım enstrümanlarında değerlendirilir), USD veya EURO’ya çevrilmez. Bunun sebepleri yurt dışı piyasalarda USD veya EURO’nun değer kaybetmesi, bu ülkelerde siyasi veya ekonomik belirsizliklerin oluşmasıdır. Faizlerle TL değeri arasında ters ilişki söz konusudur. Faizler düştükçe TL’nin değeri artar.
Döviz kurlarını etkileyen faktörler:
Ekonomik Faktörler: Enflasyon oranı yüksek olan ülkenin ürettiği mallar yurt dışına kıyasla pahalı hale gelecek ithal mallara ve dövize talep artacak ülkenin parası yabancı paralar karşısında değer kaybedecektir.
Sermaye hareketleri: Uzun vadeli yatırım amaçlı gelen sermaye ülke ekonomisi ve istihdam üzerinde olumlu etkiler yaparken , kısa vadeli spekülatif hareketlerden kazanç sağlamak amaçlı sermaye hareketleri(Sıcak para) beklediği karı sağladığında aynı hızla çıkarak döviz dengelerini bozmaktadır.
Faiz artışı beklentisi:Kar amacı güden kişi veya kuruluşlar fonlarını en yüksek getiriyi sağlayacak para cinsine yönlendirmek isteyeceklerdir. Avrupa’daki faiz oranı Amerika’dan fazlaysa Euro cinsi tahvillere talep artacağından Euro da değer kazanacaktır, Amerika’da faiz yüksekse Dolar değer kazanır, ayrıca faiz artırımı beklentisi artırımı yapacak ülkenin para biriminin değer kazanmasına yol açacaktır.
Siyasi etkiler: Bir ülkedeki siyasi güç ve istikrar ülke ekonomisine de olumlu yansır,siyasi gücün popülist politikalar izlemesi, yetersiz yönetim göstermesi, diğer ülkeler düşmanca bir tutum izlemesi, savaş tehdidi döviz kurlarını etkileyecektir.
Spekülasyon: İlerideki fiyat hareketlerini tahmin etmeye çalışarak pozisyon alan spekülatörler piyasa için gerekli likiditeyi sağlarken, piyasa düşerken ucuzladığını düşünerek alım yapıp, yükselirken pahalı olduğunu düşünerek satar böylece dengenin kurulmasına neden olurlar.