KİTAP KÜLTÜR SANATKitapSaatleri Ayarlama Enstitüsü
Saatleri Ayarlama EnstitüsüSaatleri Ayarlama Enstitüsü Tanpınar romanları içerisinde olay akışı bakımından en hızlı, hikaye matematiği bakımından en girift olanıdır.KÜLTÜR SANAT . 18 Nisan Pazartesi 16:53 PaylaşTweetleBeğen+1 paylaşYazdır Pdf İndir Enes Yalçın / kitap haber
Ahmet Hamdi Tanpınar her zaman kendini şair olarak tanıtsa da biz bugün onu 20. yüzyılın en önemli Türk romancılarının başında sayıyoruz. Şiirde ulaşamadığı Verlaine ve hocası Yahya Kemal onda ne gibi etkiler bıraktı, Yaşadığım Gibi'ye giren birkaç yazı -özellikle Antalyalı gencin mektubuna verdiği cevap- ve bir kaç röportaj dışında pek bilemiyoruz, ama şiirlerinde "takıntılı" derecede tadilat arayışında olan ve hiçbir zaman tatmin olmayan Tanpınar, nesre yöneldiğinde, fıtratının müsaitliğinin de etkisiyle her zaman "araf"ın yazarı oldu. Şiir vadilerinde tatmin olamayan, kişisel hayatında maziye olan derinden bağlılığına rağmen tipik batılı yaşam tarzı, kendini ait hissettiği ama arasına katıl(a)madığı halk ile içlerinde huzursuz olduğu fakat yine de ayrılmadığı sosyete ortamı, edebi hayatında Hareket Dergisi çevresiyle olan geleneği Bergson gibi filozofların penceresinden bir daha yorumlama çabaları... Bütün bunlar onu gelecekte yazacağı romanlar için uygun olan ruh haline hazırlıyordu.
Büyük "mütereddid" kozasını örüyordu.
Saatleri Ayarlama Enstitüsü Tanpınar romanları içerisinde olay akışı bakımından en hızlı, hikaye matematiği bakımından en girift, metafor ve alegoriler bakımından en köşeli olanıdır. Her ne kadar sınırlarını çizemesek de baş döndürücü bir sembol deryası vardır romanda. Üslup ise absürd ve karikatürizasyon yoğunluğu, derin ironik anlatımlarıyla hem Tanpınar yazınında hem de Türk edebiyatında nevi şahsına münhasır bir yerdedir. Kitaba doğrudan postmodern roman demek yanlış olacaksa bile postmodern unsurların fazlasıyla yer bulduğu açıktır. Dolayısıyla Tanpınar gibi modern formlardan beslenerek gelenek anlatıcılığı yapan bir yazar için şaşırtıcı bir kilometre taşıdır kitap.
Kitabın hangi dönemi eleştirdiği tartışmalıdır, ki zaten belirli bir dönemin bürokratik kurumlarını eleştirdiği tezi bence fazla zorlama(olarak görünüyor). İlle de bir tarih vereceksek Tanzimat sonrası yetişen aydın protipinin eleştirildiği ve yoğun olarak Cumhuriyet döneminin de eleştirilerden nasibini aldığını söyleyebiliriz. Enstitü hiçbir reel üretimi olmayan, bütün saatlerin aynı ana senkronize edilmesiyle oluşacak parasal kazançları hesaplayıp buna binaen var olduğunu iddia eden, konusuyla ilgili bazen hayali bazen de zorlama kitaplar basan, herkesin "hiç bir şey yapmayarak" bünyesinde bulunabileceği bir kurumdur. Bir dönem çok popüler olmuş, sonradan sansasyonel bir yıkım yaşamıştır, fakat enstitünün kapatılmasının da “daimi tasfiye komisyonu” adıyla kurulan ve başında yine Halit Ayarcı'nın bulunduğu komisyon eliyle yapıldığı düşünülürse buradaki bürokratik fetişizmin aldığı ironik hal göz önüne gelebilir.
Hayri İrdal Tanzimat sonrası dönemin halkını temsil ediyor, gibi kestirme bir tez gerçeğin tamamını kapsamasa da bize tutarlı ve anlamlı bir gerçek dilimi sunar. Bu minvalde Türk toplumunun doğu-batı arasında ve oluşan doğu-batı algıları arasında çok boyutlu sürüklenmesi, tereddütleri, hisleri vs Hayri İrdal'ın hayat serüveniyle ironik bir tarzda gözümüzün önüne serilmiştir. Ve nihayet yine kendisini şöyle anlatır, "...fakat hayır, bütün bunları yapabilmek, kendisini alışkanlıklarının dışında denemek için başka türlü adam olmak lazımdı. Koşmak, kımıldamak, atılmak, istemek, isteyişinde devam etmek lazımdı. bütün bunlar benim için değildi. Ben biçare bir gölge idim. Yanımdan biraz sürtünerek geçen her adamın peşine takılan, ondan ayrılır ayrılmaz, iki kedi yavrusu gibi birbirine sokulan, birbirinin kucağında gülen, ağlayan iki çocukla çapaçul, biçare bir gölge... Gül! Dedikleri yerde gülen, ağla veya konuş dedikleri yerde konuşan, ağlayan, enteresan buldukları zaman enteresan olan, yüzüne bakmadıkları gün mevcut olmayan biçarenin biri..." .
Kitapta da geçtiği üzere kaderi Osmanlı'nın kaderiyle paralel olan Abdüsselam Bey'in konağının yok olması onun tatmin olamasa da ait hissettiği son yerin de yok olmasıdır ve Hayri İrdal ait olmadığı bu dünya ve insanların arasında kendine has bir nihilizme kapılacaktır: En iyisi düşünmemekti kaçmaktı. Kendi içime kaçmak. Fakat bir içim var mıydı? Hattâ ben var mıydım? Ben dediğim şey, bir yığın ihtiyaç, azap ve korku idi.
Doktor Ramiz de pozitivist aydınların tipik bir örneğidir. Avrupa'da tıp eğitimi almış, Freud'un Psikanaliz kuramını iman derecesinde sahiplenmiş, fakat ülkesine geldiğinde bu teoriyi uygulayacağı hiç hasta bulamamış bir doktordur. Tanpınar onun üzerinden şartlanmışlık psikolojisini ve pozitivist bilimciliği hicveder. İlk hastası Hayri İrdal'ı tedavi sürecinde bu duruma fazlasıyla tanık oluruz. O Hayri İrdal'ın bütün sorunlarını babasızlığına yorar hatta "mübarek"i de babası olarak gördüğünü iddia eder. Hayri İrdal ise bu babasızlık meselelerine çok yabancıdır. Zaman zaman Freud psikolojisine daha "oyun kuralları dâhilinde" eleştiriler de görürüz, Tanpınar Freud'a Bergsoncu bir eleştiri de sunar ama bu bölümler hacim olarak çok azdır.
Dergâh Yayınları Etiketler ahmet hamdi tanpınar saatleri ayarlama enstitüsü ← Latin Akdenizli Şair"Ben Nesli" Çıkmaz Sokağa Koşuyor →
Edebiyat Pzt, 10:48Latin Akdenizli ŞairHaydar Ergülen, şair olma mevzuunda epey tartışılan, ama bir bakıma da alternatif bir tartışma ya da öneri olduğu için pek öne çıkmayan ismi yazdı.
Edebiyat Pzt, 10:33Çırağan'da edebiyat okumalarıÇırağan Palace Kempinski’nin Kalem Ajans’la düzenlediği ‘Çırağan Okumaları’ nisan ayında Filiz Aygündüz’ü ağırlayacak.
Edebiyat Cmt, 19:4216. İzmir Kitap Fuarı Açıldıİzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Aziz Kocaoğlu 16. İzmir Kitap Fuarı'nın açılışında konuştu.
Etkinlikler Cmt, 11:34İzmir Kitap Fuarı Başlıyor16. İzmir Kitap Fuarı'nın kapıları bugün açılıyor. 340 yayınevi ve sivil toplum kuruluşunun katıldığı fuar; 24 Nisan'a dek sürecek.
Kitap Cum, 14:43Milli Kütüphane 65 YaşındaMilli Kütüphane'nin kitap sayısı, son 10 yılda 2 milyondan 3 milyona çıktı.
Kitap Cum, 11:37Kürt Açılımı - İbrahim Kapaklıkaya“Unutulmamalıdır ki; Türkiye’nin kültürel çeşitliliğinin kabulü, bir zayıflık göstergesi değil, kültürel zenginlik göstergesidir.”
Paris Operası'nda peçeli seyirci salondan atıldı10:37Batının korkusu: Dünyanın Müslümanlaşması 10:57e-YDS sonuçları açıklandı10:23ABD'den Kobani'de dengeleri değiştirecek yardım!12:20"Taksim dünyanın en çirkin meydanı"07:38ÖSYM’den TUS adaylarına duyuru20:09İşte Akil İnsanların çözüm için 10 talebi11:23Aliya'nın kabrinde...07:13Akademisyenlerin maaşları muadillerin seviyesinde13:38Türkiye’den Peşmerge’ye geçiş izni!12:36Yıldıray Oğur “Akil” toplantıyı yazdı15:38Prof.Gazi Yaşargil‘den cep telefonu açıklaması!16:34
İlişkili Haberler bağlantılar "Beş Şehir" beyaz perdeye uyarlanıyorNYT yazarından Tanpınar'ın eserine tam notSaatleri Ayarlama Enstitüsü Penguin'den çıkıyorTanpınar Edebiyat Festivali'nde bugünTanpınar Edebiyat Festivali başlıyorTanpınar'ın romanı İngiltere'de gerçek olduKüçükçekmece'de Tanpınar günüİşte Türk Romanlarının İstanbul'u