Adet dÃ¶nemleri kÄ±sa sÃ¼ren kadÄ±nlarÄ±n dikkate almasÄ± gereken luteal faz yetmezliÄŸi (periyodun ikinci dÃ¶neminin kÄ±sa sÃ¼rmesi) kÄ±sÄ±rlÄ±k sebebi olabiliyor.
Luteal faz (periyoyodun ikinci dÃ¶nemi); adet dÃ¶ngÃ¼sÃ¼nde yumurtlama olduktan sonra diÄŸer adetin baÅŸlamasÄ±na kadar geÃ§en sÃ¼redir. Adetin ikinci dÃ¶neminin kÄ±sa sÃ¼rmesi sÄ±k gÃ¶rÃ¼len, zor farkedilen fakat tedavisi kolay bir durumdur. Rahimin iÃ§ini dÃ¶ÅŸeyen dokunun doÄŸru zamanda doÄŸru yerde olmamasÄ± halidir. BebeÄŸin rahime yerleÅŸmesi, rahimin iÃ§ini dÃ¶ÅŸeyen dokunun zamanlamasÄ± ile Ã§ok ilgili olduÄŸu iÃ§in yumurtlama zamanÄ±ndan sonraki dÃ¶neminin kÄ±salÄ±ÄŸÄ± gebeliÄŸin gerÃ§ekleÅŸmesi ve devamlÄ±lÄ±ÄŸÄ±nÄ± sÃ¼rdÃ¼rmesini etkileyebilir.
Ä°deal bir adet dÃ¶ngÃ¼sÃ¼nde vÃ¼cut adet kanamasÄ± baÅŸlamadan birkaÃ§ gÃ¼n Ã¶nce FSH (FollikÃ¼l uyarÄ±cÄ± hormon) salgÄ±lamaya baÅŸlar. Bunun sonucu yumurta taÅŸÄ±yan follikÃ¼l denilen kistler bÃ¼yÃ¼meye baÅŸlar. FollikÃ¼l yeterli olgunluÄŸa ulaÅŸtÄ±ktan sonra LH ( Luteinize Hormon) salÄ±nÄ±mÄ± baÅŸlar. Bu hormonla follikÃ¼l Ã§atlar ve iÃ§indeki yumurta tÃ¼plere doÄŸru atÄ±lÄ±r. Ã§atlamadan sonra follikÃ¼l yeniden daha yoÄŸun bir sÄ±vÄ± ile dolar. OluÅŸan korpus luteum adÄ±ndaki yapÄ± adet dÃ¶ngÃ¼sÃ¼nÃ¼n ikinci yarÄ±sÄ±ndan itibaren progesteron hormonunun salgÄ±lanmasÄ±ndan sorumludur. ArtmÄ±ÅŸ progesteron seviyeleri rahimin iÃ§ini dÃ¶ÅŸeyen dokunun kalÄ±nlaÅŸmasÄ±nÄ± ve damarlanmasÄ±nÄ± artÄ±rarak rahimi embriyonun tutunmasÄ± iÃ§in uygun hale getirir. Progesteron adet kanamasÄ±nÄ±n erken baÅŸlamasÄ±nÄ± da Ã¶nler. Normal bir adet dÃ¶ngÃ¼sÃ¼nde korpus luteum ortalama 12 gÃ¼n sÃ¼reyle progesteron salgÄ±lar.
Luteal Faz YetmezliÄŸi?nde normal adet dÃ¶ngÃ¼sÃ¼ birkaÃ§ yÃ¶nden bozulabilir. ZayÄ±f follikÃ¼l geliÅŸimi, korpus luteumun erken sonlanmasÄ±, rahimin iÃ§ini dÃ¶ÅŸeyen dokunun progesterona uygun yanÄ±t vermemesi luteal faz yetmezliÄŸinin sebepleri arasÄ±nda olabilir.
Luteal fazda vÃ¼cut Ä±sÄ±sÄ±nÄ±n artÄ±ÅŸÄ±ndan progesteron sorumludur. VÃ¼cut Ä±sÄ±sÄ±nÄ± takip eden hastalar vÃ¼cut Ä±sÄ±sÄ±nÄ±n 12 gÃ¼n sÃ¼reyle yÃ¼ksek kalmadÄ±ÄŸÄ±nÄ± farketmektedirler. AyrÄ±ca bir sonraki adet dÃ¶neminde adet kanamalarÄ± yumurtlama olduktan sonraki 12-14 gÃ¼nden daha Ã¶nce olduÄŸu farkedilebilir.
Luteal Faz YetmezliÄŸinden ÅŸÃ¼phelenildiÄŸinde kan progesteron seviyesine yumurtlamadan yedi 7 gÃ¼n sonra bakÄ±lÄ±r. Progesteron seviyeleri az olduÄŸunda, tedavi genellikle dÄ±ÅŸarÄ±dan progesteron takviyesi vermek ÅŸeklinde olmaktadÄ±r. Bununla birlikte, yetersiz folikÃ¼l geliÅŸimi de dÃ¼ÅŸÃ¼k progesteron seviyesine neden olabilir. Adetin ortasÄ±nda follikÃ¼lÃ¼n boyutunu ultrason ile Ã¶lÃ§mek ayrÄ±ca kan hormon seviyelerine bakmak gerekmektedir. EÄŸer folikÃ¼l geliÅŸimi normal ise, luteal fazda porogesteron desteÄŸi verilir. EÄŸer folikÃ¼l geliÅŸimi yetersiz ise, yumurtalÄ±klarÄ± uyarÄ±cÄ± ilaÃ§lar vermek gerekebilir. Bu sayede folikÃ¼l geliÅŸimi saÄŸlanmakta ve daha kaliteli yumurta oluÅŸabilmektedir.
TANI Ä°Ã§Ä°N YAPILAN TETKÄ°KLER;
Genellikle, teÅŸhiste kan progesteron seviyesi, luteal faz uzunluÄŸu ve ultrasonografik takip yeterli olabilmekte iken daha uzun sÃ¼ren hastalarda endometrial biopsi gerekebilmektedir.
Normalde endometrial biopsiyi bir sonraki adetten bir iki gÃ¼n Ã¶nce almak gerekmektedir. AyrÄ±ca bu adet dÃ¶neminde hastanÄ±n hamile olmadÄ±ÄŸÄ±nÄ±n tespit edilmesi de gerekmektedir.
Ä°ÅŸlem sÄ±rasÄ±nda ufak bir miktarda rahim iÃ§indeki doku patolojik inceleme iÃ§in alÄ±nmaktadÄ±r. Doku seviyesinde incelendiÄŸi iÃ§in, elde edilen bilgi Ã§ok Ã¶nemlidir. Patalog, adetin o gÃ¼nÃ¼ ile doku geliÅŸiminin uygun olup olmadÄ±ÄŸÄ±nÄ± inceler. EÄŸer uygun ise, rahimin iÃ§ dokusunun siklus ile uyumlu olduÄŸu belirlenir. EÄŸer iki gÃ¼nden fazla uygunsuzluk varsa, doku uyumlu deÄŸil denir.
Luteal faz yetmezliÄŸi sÄ±k gÃ¶rÃ¼len bir durum olup tanÄ± konmasÄ± oldukÃ§a kolaydÄ±r. AyrÄ±ca, doÄŸru tedaviye hemen cevap vermektedir. DolayÄ±sÄ±yla, bu iÅŸlemde en Ã¶nemli nokta, gerÃ§ek nedenin belirlenmesi ve uygun tedavisinin planlanmasÄ±dÄ±r.