Zaferi; denizi kontrol altında tutan, ihtiyacı olan materyali, gereksinmesi olduğu zaman, istediği yere ulaştırabilen ülke kazanır.
Download "Zaferi; denizi kontrol altında tutan, ihtiyacı olan materyali, gereksinmesi olduğu zaman, istediği yere ulaştırabilen ülke kazanır."
Altan Koray Meric
1 2 Zaferi; denizi kontrol altında tutan, ihtiyacı olan materyali, gereksinmesi olduğu zaman, istediği yere ulaştırabilen ülke kazanır.3 4 YAYIN KURULUNDAN Değerli okurlar, Bir önceki sayımızda söz verdiğimiz gibi savunma sanayiindeki modern Entegre Lojistik Destek uygulamalarını ve ülkemizde son dönemde sık tartışılmaya başlanan Ömür Devir Yönetimi kavramını ana konular olarak belirlediğimiz sayımızla sizlerin karşısındayız. Bu sayımızın elinize planlanandan geç ulaşmasından dolayı anlayışınızı bekler, bunun nedeninin sizlere yeni lojistik destek yaklaşımları konusunda referans bir kaynak sunma gayretimizden kaynaklanan titizlik olduğunu vurgulamak isteriz. Savunma Sanayimizin geçirdiği dönüşüm itibariyle; yurt dışından doğrudan teminlisanslı/ortak üretim-mevcut sistemlerin modernizasyonu-milli platform ve sistemlerin tasarımı ve geliştirilmesi aşamalarından geçtiğini müşahede ediyoruz. Doğrudan dış pazarlardan temin edilen platform ve sistemlerin lojistik destek aşamasında karşılaşılan idari, siyasi ve ekonomik engeller, Türk Savunma Sanayiinin ana ve yardımcı silah sistemlerinin tasarım ve geliştirme aşamasından başlayarak mümkün olan en üst seviyede yerlileştirilmesini zorunlu kıldı. Bu amaçla önce envanterdeki silah sistemlerinin milli imkânlarla modernize edilmesine, akabinde de tamamen milli olarak tasarlanıp geliştirilecek ürünlere yönelik çalışmalara hız verildi. Geldiğimiz noktada milli olarak geliştirilen kara, hava, deniz platformları, milli uydular ve bunlara entegre alt sistem ve silahların lojistik idame ve bakım konseptlerinin de kavramsal tasarım safhasından başlayarak planlanması zorunluluğu olan bir döneme girdik. Elinizdeki sayıda en güncel sürdürülebilirlik ve güvenilirlik yaklaşımlarını, son 10 yıl içinde milli imkanlarla tasarlanıp geliştirilen platform ve sistemlerden bazılarına yönelik lojistik destek konseptlerini ve Savunma Sanayii Müsteşarlığı nın modern lojistik destek konseptlerine öncülük etmek için yürüttüğü faaliyetleri bir özet olarak bulacaksınız. Türk Silahlı Kuvvetleri nin değişik kademelerindeki bir çok görevinden sonra en son Kara Kuvvetleri Lojistik Komutanlığı ndan emekli olan ve halen Roketsan Yönetim Kurulu Başkanlığını yürüten Dr. Eyüp KAPTAN ile yapılan söyleşiyi de faydalı bulacağınızı ümit ümit ediyoruz. ediyoruz.5 Bu sayımızda 06 Bir Konuk Bir Söyleşi Sn. Eyüp KAPTAN ROKETSAN Yönetim Kurulu Başkanı Savunma Sanayiinin Yayın Sahibi Savunma Sanayii Müsteşarlığı Adına Murad BAYAR 11 Önündeki Gelecek Lojistik Destek Danışma Kurulu Dr. Veysel YAYAN Ömer İNAK Ünal ÖNSİPAHİOĞLU Prof. Dr. Mehmet AKŞİT Necip BERKMAN Mehmet AKÇAY Turgut ŞENOL Hüseyin BAYSAK 14 İnsansız Hava Aracı (İHA) Sistemlerinde Lojistik Destek Yayın Kurulu M. Levent ŞENEL (Başkan) Ahmet Raci YALÇIN (Başkan Yardımcısı) Füsun KAYAALP Fatih SARITAŞ M. Sami ULUKAVAK Esra A. ÇAVUŞ Oğuzcan SAMSUN Jale KARAKAŞ Harun BODUR 22 Savunma Sanayi Projelerinde Lojistik Destek: ALTAY ELD Uygulamaları G. Nil NOYAN Çağlar BALCI Sinan DAL Sorumlu Yazı İşleri Müdürü Fotoğraflar Necmi KOLDAŞ Aziz TURAN 26 Entegre Lojistik Destek Faaliyetleri - FNSS Yaklaşımı Yayın İdare Adresi T.C. M.S.B. Savunma Sanayii Müsteşarlığı İnönü Bulvarı Kirazlıdere Mevkii Süleyman Emin Caddesi No: 6/7 (06100) Bahçelievler / ANKARA Tel: Faks: Yayın Türü Ulusal Süreli Yayın Yayın Şekli Yılda 3 kez - Türkçe Yayın Tarihi Mart 2013 Tasarım ve Baskı Art Tanıtım Hilal Mah Sokak No: 27 Çankaya / ANKARA Tel: Faks: "Tüm yayın hakkı Savunma Sanayii Müsteşarlığı'na ait olup, ücretsizdir. Parayla satın alınmaz. Yazıların sorumluluğu yazarına aittir. Kaynak gösterilmeden alıntı yapılamaz.6 30 BMC-KİRPİ ELD Faaliyetleri 54 SSM 2. Tedarik Lojistiği Kurultayı 33 Değişen Bakım Konseptleri ve Uçak Bakım Destek Yazılımlarının Uluslararası Standartlarla Uyumu ile Elde Edilen Kazanımlar 61 GÜNDEM Ziyaretler, İmza Törenleri ve Fuarlar 40 Savunma Sanayinde Kamu-Özel İşbirliği 65 Haberler Gemi İnşa Projelerinde 44 Veri Yönetiminin Önemi 49 Savunma Sanayii Müsteşarlığı nda Ömür Devri Yönetimi Yaklaşımı7 Bir Konuk Bir Söyleşi Sn. Eyüp KAPTAN ROKETSAN Yönetim Kurulu Başkanı Son yıllık dönemi göz önüne aldığımızda, milli savunma sanayimizin bugün gelmiş olduğu noktayı nasıl değerlendiriyorsunuz? Özellikle yurt içi geliştirme projeleri ile gerek TSK, gerekse sanayimiz açısından sağlanan kazanımlar nelerdir? 1964 yılındaki Kıbrıs Buhranı esnasında müttefik ülkelerden temin edilen silah ve teçhizatın kullanılmasında yine bu ülkeler tarafından yapılan engelleme sonucunda savunma ihtiyaçlarının milli kaynaklar kullanılarak sağlanması gerektiği sonucu ortaya çıkmıştır Kıbrıs Barış Harekatı sonrasında kurulan çeşitli Silahlı Kuvvetler Vakıflarınca ASELSAN, HAVELSAN ve ASPİLSAN gibi bazı devlet sermayesine dayalı şirketler kazanılmışsa da mevcut tedarik politikalarıyla savunma ihtiyaçlarının karşılanamayacağı anlaşılmıştır. Bunun üzerine milli bir savunma sanayii altyapısının tesisine ilişkin politikaların tespiti ve bu politikaları tatbik etme yetki ve sorumluluğuna sahip mekanizmaların oluşturulması maksadıyla 1985 yılında Savunma Sanayii Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı (SaGeB) kurulmuştur. Bu Başkanlık 1989 yılında Savunma Sanayii Müsteşarlığı olarak yeniden teşkilatlanmıştır. Modern bir savunma sanayiinin geliştirilmesi ve Türk Silahlı Kuvvetleri nin modernizasyonunun sağlanması amacı Savunma Sanayii Hakkında Kanun ile belirlenmiş ve bu kapsamda; Yerli sanayi altyapısından azami ölçüde yararlanmak, İleri teknolojiye dayalı yeni yatırımları yönlendirmek ve teşvik etmek, Yabancı teknoloji ile işbirliği ve sermaye katkısını sağlamak, Araştırma-geliştirme faaliyetlerini teşvik etmek vazifeleri ortaya konarak Savunma Sanayi Müsteşarlığı tarafından, Türkiye yi sürekli alıcı konumundan çıkaran ve diğer ülkelerle dengeli8 SAVUNMA SANAYİİ GÜNDEMİ 07 işbirliğini mümkün kılan bir savunma sanayii kurulması çalışmalarına hız verilmiştir. Büyük bir gayretle yürütülen bu çalışmalar sonucunda Savunma Sanayiimiz Kara Araçları, Deniz Araçları, Elektronik, Havacılık ve Uzay, Silah Mühimmat Roket ve Füze, Elektrik, Bilişim, AR- GE ve Mühendislik, Malzeme Kalıp ve Parça, Giyim ve Kuşam ile Diğer Üreticiler olmak üzere ihtiyaç duyulan hemen her alanda gelişmiş, Savunma Sanayiimizin toplam cirosu 4.5 Milyar ABD Dolarına, Savunma Sanayiimizin toplam ihracat rakamı 1.2 Milyar ABD Dolarına ve Toplam AR-GE harcamaları 700 Milyon ABD Dolarına ulaşmış, TSK İhtiyaçlarının Yurtiçinden Karşılanma Oranı (YİKO) % 54 ü geçmiştir yılları arasında %98 olan yurt dışından doğrudan alım yoluyla tedarik oranı, döneminde %12 ye düşmüştür. Bu dönemde kalan tedarik ihtiyacı Yurtiçi Geliştirme (%33), AR-GE (%1) ve Ortak Üretim (%54) ile karşılanır hale gelmiştir. Görüldüğü gibi Savunma Sanayiimiz son 25 yıl içerisinde muazzam atılımlar kaydetmiş olarak her geçen gün kendini daha da aşmakta, TSK ihtiyaçlarının tamamını karşılama yolunda süratle ilerlemektedir. Savunma sanayii alanındaki üretim faaliyetlerine 1988 yılında Stinger projesi ile başlamış olan ROKETSAN ın aradan geçen 25 yıl içinde ulaşmış olduğu teknik ve ekonomik olgunluk düzeyini kısaca özetleyebilir misiniz? Savunma Sanayii Müsteşarlığımız ile hemen aynı tarihlerde hayata atılmış olan ROKETSAN ın gelişmesi savunma sanayiimizin gelişme süreci ile aynı paralelde süratle ilerlemiştir yılında 25 kişilik çekirdek kadrosuyla bir apartman dairesinde çalışmaya başlayan ROKETSAN, bugün itibariyle 1600 kişiye ulaşan ve parolası başarı olan mükemmel donanımlı personeliyle çok çeşitli alanlarda faaliyet göstermektedir. Bu alanlar; Her çap ve menzildeki roket, füze ve güdümlü mühimmat ile roket motoru tasarım ve üretimi dahil bunlara ait parça ve bileşenleri, Her çap ve menzildeki satıhtan satıha roket, füze ve güdümlü mühimmata ait fırlatma sistemleri ile bunları tamamlayan yardımcı sistemler, Her çap ve menzildeki hava savunma füze sistemleri ile bunları tamamlayan yardımcı sistemler, Her çap ve menzildeki havadan yere füze sistemleri ve güdümlü diğer mühimmat, Her çap ve menzilde havadan havaya füze sistemleri, Denizaltı savunma harbi roketleri ile bunlara ait atıcı sistemler, Suüstü hedeflerine karşı kullanılan çeşitli mühimmat ve bunlara ait atıcı sistemler, Her çap ve menzildeki güdümlü tanksavar silah sistemleri ile bunlara ait parça ve alt bileşenleri, Değişik tip mühimmat için çeşitli çap ve özelliklerde tapalar, Roket ve Füze Yakıt Teknolojileri ve Yakıt Kimyasalları, Balistik koruma maksatlı her çeşit tasarım ve üretim, Mühimmat ömür belirleme tesis ve altyapısının oluşturulması ile mühimmat ayırma ve ayıklama tesisi kurulumudur. ROKETSAN ın 2012 yılı satış toplamı bir önceki yıla göre % 48 gibi çok büyük bir artışla Milyon TL ye, ihracat miktarı 130 Milyon TL ile cironun % 30 una ulaşmıştır. Toplam satış tutarının 2016 yılında 1 Milyar TL yi aşması beklenmektedir. Geçtiğimiz yıl imzalanan sözleşmelerin tutarı ise 1 milyar TL ye yaklaşmıştır. ROKETSAN ın yaklaşık 2,5 Milyar ABD Doları tutarında taahhüdü bulunmaktadır. TSK ya bugüne kadar teslim edilen ROKETSAN ürünü sistemler ile devam eden veya üzerinde çalışılan projeler hakkında genel bir bilgi alabilir miyiz? Türkiye nin roket ve füze konularına liderlik etmesi amacıyla kurulan ROKETSAN, TSK nın bu yöndeki ihtiyaçlarını ulvi bir milli görev sayarak büyük bir gayretle karşılamaya devam etmektedir. ROKETSAN tarafından bugüne kadar tamamlanarak TSK nın teslim edilen ancak talep geldikçe temini gerçekleştirilmeye devam eden projelerimiz; ROKETSAN ın kuruluşunu müteakip ilk projesi olan Avrupa Stinger Projesi kapsamında TSK nın teslim edilen Stinger Füzelerinde kullanılan Fırlatma ve Uçuş Motorları, Hava Kuvvetlerimizin ihtiyacına binaen Rapier MK II Hava Savunma Füzelerinin Kontrol Tahrik Sistemleri, Kara Kuvvetlerimiz için 107 mm.lik Anadolu, 122 mm.lik Mızrak ve 302 mm.lik Kasırga Roketleri ile 600 mm.lik Yıldırım Füzeleri ve bunların fırlatma sistemleri olan 122 mm.lik Sakarya, 302 mm.lik Kasırga ve 600 mm.lik Yıldırım Fırlatma Sistemleri ve bunlara ait Komuta Kontrol Araçları, Mühimmat Araçları ve Bakım Onarım Araçlarının tasarımı ve üretimi, Mühimmat Ayırma ve Ayıklama Tesisinin (MAAT) tamamlanması, benzer şekilde Mühimmat Islah, Geliştirme ve Yenileştirme Merkezi (MİGYEM) tesis edilmesi, TSK nın teslim edilen Roket ve Füze Sistemlerine ait simülatörler ve dershanelerinin tesis edilmesi, Deniz Kuvvetlerimiz için Denizaltı Savunma Harbi (DSH) Roketi ve Fırlatma Sistemi, dünyadaki benzerleri arasında en mükemmeli olarak yerini alan 2.75 Lazer Güdümlü Füze CİRİT in geliştirilmesi ve teslimi projeleridir. TSK nın kazandırılmak üzere zamanında ve başarıyla tamamlamak için büyük bir gayretle çalıştığımız projelerimiz ise; Orta Menzilli Tanksavar Füzesi (OMTAS) ile Uzun Menzilli Tanksavar Füzesi (UMTAS) Projeleri, Alçak İrtifa Hava Savunma Füze Sistemi (AİHSFS) ve Orta İrtifa Hava Savunma Füze Sistemi (OİHSFS) Projeleri, Portatif Hava Savunma Füzesi, Portatif Tanksavar Füze Sistemi, ALTAY Milli Tankımızın Zırh Sistemi, 155 mm.lik Uzun Menzilli Obüs Mermisinin Dipten Yanma Ünitesinin tasarım ve üretimi, çeşitli çaplarda roket ve füzeler için mekanik tapalar, uçaksavar mühimmatı için tapalar ile elektromekanik tapalar ve elektronik akıllı tapaların tasarımı ve üretimi ile Kara Kuvvetleri, Hava Kuvvetleri ve Deniz Kuvvetlerimizin ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik çeşitli diğer projelerdir.9 Bir Konuk Bir Söyleşi 1988 yılında 25 kişilik çekirdek kadrosuyla bir apartman dairesinde çalışmaya başlayan ROKETSAN, bugün itibariyle 1600 kişiye ulaşan ve parolası başarı olan mükemmel donanımlı personeliyle çok çeşitli alanlarda faaliyet göstermektedir. ROKETSAN bünyesinde, teslim edilen veya üretimleri devam eden sistemlerin lojistik desteğinin sağlanması için yapılan çalışmalar nelerdir? Özellikle, tasarım ve prototip üretimi aşamalarında büyük önem taşıyan ve ürünlerin ömür devri maliyetini optimize etmeyi amaçlayan Entegre Lojistik Destek (ELD) faaliyetleri hakkında bilgi alabilir miyiz? ROKETSAN tarafından 1995 yılı ile 2008 yılı arasında devam eden üretim ve teslimat faaliyetleri kapsamında 122 mm SAKARYA ve 302 mm Kasırga Çok Namlulu Roketatar, 600 mm Yıldırım Füze Silah Sistemleri ile bunlara ait mühimmat TSK envanterine kazandırılmıştır. Teslim ettiği ürünleri için en ekonomik, güncel ve ihtiyacı karşılayabilecek lojistik destek ürünlerini TSK ya sunma gayreti içerisinde olan ROKETSAN, talep edildiğinde ürünlerinin yakın desteğini, bakım onarımını, eğitim atışı ve operasyonel atış desteğini sağlamaktadır. Üretimleri devam eden projelerin imzalanmış sözleşmelerinde yer alan TSK ELD isterleri ROKETSAN tarafından her bir proje için özel olarak hazırlanan ELD Planı nın esaslarını oluşturmakta ve TSK lojistik destek altyapısına uyumlu olabilecek ELD planı hazırlanmaktadır. Kavram aşamasından itibaren tasarım faaliyetleri içerisinde lojistik destek tasarımı ve analizleri yapılarak kullanıcı dostu, kolay desteklenebilir ve idame ettirilebilir, güvenilir, ömür devir maliyeti optimize edilmiş ürünler ortaya konulması hedeflenmektedir. ROKETSAN tarafından yeni üretilen silah sistemlerinin çağdaş anlamda ELD elemanlarına (simülasyon dershaneleri, gömülü simülatörler, ELD bilişim altyapısı, vb.) sahip olması hedeflenmekte olup, TSK nın bu husustaki taleplerine olumlu ve yapıcı destek verilmektedir. Tasarım ve prototip üretimi aşamalarında Entegre Lojistik Destek Planı- Lojistik Destek Analizi Planı- Bakım Planı- Tedarik Desteği Planı- Güvenilirlik ve İdame Edilebilirlik Planı- Özel Tip Test Ekipmanları- Paketleme, Taşıma, Depolama ve Ulaştırma Planı- Teknik Dokümantasyon Planı- Eğitim Gereksinim Analizi- İş Gücü ve Personel Planı- Tesis Gereksinim Planı- Elden Çıkarma Planı- Üretici Destek Planı- Eğitim Planı- Ömür Devri Maliyeti Analizi dokümanları ROKETSAN tarafından üretilmekte ve Proje Yönetim Makamı na sunulmaktadır. Çok yüksek güvenilirliğe sahip bir sistemin elde edilmesi için yüksek yatırım ve işgücü gerekmektedir. Düşük güvenilirliğe sahip bir sistem için ise kullanım süresince yüksek idame maliyetleri söz konusudur. Buna göre güvenilirlik çalışmalarında, güvenilirliği artırma maliyeti ile güvenilirsizliğin getireceği maliyetin toplamının en düşük olduğu seviyenin aranması esastır. ROKETSAN tarafından tasarlanan ve geliştirilen roket, füze ve fırlatma sistemleri ve alt sistemleri, güvenilirlik hesaplamaları açısından farklı ihtiyaçlar ortaya koymaktadır. Yakıt, piroteknik, patlayıcı gibi enerjik malzemeler içeren ve tek kullanımlık olan roket ve füze sistemlerinde, depolanma koşullarına göre zamana bağlı olarak değişen güvenilirlik değerleri en yüksek seviyelere çekilmeye çalışılmakta, çok kullanımlı fırlatma sistemlerinde ise sistem ömür döngüsü süresince kullanılabilirlik oranını istenen oranda sağlayacak ancak toplam bakım-onarım maliyetlerini asgari seviyelere çekecek güvenilirlik değerlerine ulaşmak hedeflenmektedir. Yakından bildiğiniz gibi, mevcut lojistik sistemimizde savunma sistemlerin TSK ya teslimi ile garanti süresini müteakip firmalarımızın rolü tamamlanmakta ve sistem ile üreticisi arasındaki bağ büyük ölçüde kopmaktadır. Bu noktadan hareketle, ROKETSAN ın TSK envanterine teslim etmiş olduğu veya edeceği ürünlerin kullanım döneminde üstleneceği rollere ilişkin bir çalışma veya uygulama mevcut mudur? Bu bağlamda, kullanıcının karşılaştığı sorunlar, arıza oranları vb. konularda sistematik bir bilgi akışı sağlanabilmesi için neler yapılabilir? ROKETSAN ın hedefi TSK tarafından talep edilen ürünleri en fazla yerli tasarım ve üretim katkı payıyla teslim etmek ve bu ürünlerin kullanım ömürleri sonuna kadar talep edilen Lojistik Desteğini sağlamaktır. Bu nedenle ROKETSAN; garanti döneminin sona ermesiyle kesintiye uğramayan, TSK ile yakın koordinasyon ve işbirliği içeren Lojistik Destek (LD) hizmeti sunabilmenin gayreti içerisindedir. Bu amaçla, Ürün Yaşam Döngüsü Yönetimi (Product Life-Cycle Management-PLM) sisteminin ROKETSAN içerisinde yer alması gereken kısmının kurulması için proje başlatılmıştır. PLM sistemi; ürünün kavram aşamasından üretilmesine, kullanıcıya teslimine, kullanımına ve elden çıkarılmasına kadar tüm faaliyetleri bir bütün olarak sarmalamakta, bilgilerin emniyetli, ulaşılabilir ve paylaşılabilir şekilde depolanmasını, sürekli ve dinamik bilgi alışverişini sağlamaktadır. ROKETSAN tarafından teslim edilen sistemler, tasarım döneminde kullanıcının katılımıyla belirlenen bir kullanım konsepti üzerine inşa edilmektedir. Ancak uygulamada sistemlerin gerçekleşen kullanımlarının planlanandan faklılaşabildiği görülebilmektedir (kullanım süresinin artması, operasyonel akışta farklılıklar gibi). Yeni sistemlerin tasarlanmasında ve geliştirilmesi aşamalarında, ileride olabilecek aksaklıkların ortadan kaldırılabilmesi amacıyla yapılan güvenilirlik analizlerine en önemli girdi, benzerlik taşıyan sistemlerle ilgili doğru geribildirimlerdir. Bu geribildirim sürecini günümüzün iletişim ve otomasyon imkanlarıyla sistematik hale getirebilmek mümkündür. Bu konuda TSK ile etkin bir geribildirim sistemi kurulması projelendirilebilir. ROKETSAN, firma fojistik desteğinin, performansa dayalı lojistik esasları oluşturularak, TSK ile üreticiyi içerisine alan PLM sistemiyle etkin olarak kullanılması gerektiğini değerlendirmektedir. Bu sistemin TSK ve üretici tarafında kurulması, gerekli arayüz bağlantılarının oluşturulması, Tedarik Sözleşmesi ile garanti sonrası döneme yönelik sözleşmelere bağlı sorumlulukların belirlenmesi önemli adımlar olabilecektir. Tüm bu faaliyetlere paralel olarak sözleşme imzalanmasını ve işleyişi kolaylaştıracak mevzuat değişikliklerinin yapılmasına ihtiyaç olduğu değerlendirilmektedir. Örneğin dünyanın ileri gelen ordularında her geçen gün yaygınlaşmakta olan performansa dayalı lojistik esaslarına dayalı firma lojistik desteğinin; daha etkin, ekonomik ve kaynak israfını önleyen bir yaklaşımı olacağı değerlendirilmektedir. ROKETSAN tarafından yürütülmekte olan projelerde; TSK ihtiyaçlarına uygun olarak geliştirilen sistemlerinin ömür devri boyunca güvenirlik, kullanılabilirlik ve idame edilebilirlik açısından uygulanması öngörülen faaliyetler nelerdir? Belirlenen faaliyetlerde uygulanması hedeflenen standartlar hangileridir? Kısaca özetleyebilir misiniz?10 SAVUNMA SANAYİİ GÜNDEMİ 09 Örneğin, uzun yıllar envanterde kullanılan Çok Namlulu Roketatar Sistemleri Lojistik Destek Analizi çalışmaları kapsamında görev ve kullanım analizleri gerçekleştirilerek sistemin kullanım konseptinin oluşturulması ile sistem tasarımına gereksinimler ortaya konmakta, operatörün sistemi işletirken ihtiyaç duyabileceği tüm detaylar dikkate alınmakta ve en kötü durum senaryoları oluşturularak sistemlerde gerekli yedekleme (back-up) çözümleri kazandırılmaktadır. Ayrıca bu çalışmalar ışığında doğru ve yeterli bilgi seviyelerinde operatör el kitapları ve talep edilen diğer dokümanlar oluşturulmakta, eğitim içeriği ve materyalleri hazırlanmaktadır. Gerçekleştirilen güvenilirlik ve kullanılabilir analizleri ile hem optimum güvenilirlikte sistemler elde edilebilmekte, hem de optimum yedek parça sayıları belirlenmektedir. ROKETSAN tarafından tasarlanan ve geliştirilen roket, füze, fırlatma sistemleri ve alt sistemlerinde güvenilirlik, kullanılabilirlik ve idame edilebilirlik için analiz çalışmaları gerçekleştirilmektedir. Oluşturulan Lojistik Destek Analizi planları kapsamında bu çalışmalar ele alınmaktadır. Buna göre ROKETSAN tarafından tasarlanan ve geliştirilen roket, füze, fırlatma sistemleri ve alt sistemlerinde kullanım çalışması, karşılaştırmalı analizler, desteklenebilirlik tasarım faktörleri, fonksiyonel ihtiyaçlar, destek alternatifleri, görev analizi gibi çalışmalar askeri standartlar (özellikle MIL-HDBK-502 ve MIL-STD-1388) referans alınarak gerçekleştirilmektedir. Projelerde uygulanan Entegre Lojistik Destek faaliyetleri göz önüne alındığında en ciddi faydanın maliyet etkinlik olduğundan hareketle, optimum maliyetle sistem kalitesinin garanti altına alınmasına yönelik sağlanan hizmetler, kullanılan programlar ve ROKETSAN personelince alınan eğitimler nelerdir? Söz konusu eğitimler hakkında genel bir bilgi verebilir misiniz? Ayrıca; yapılan çalışmalarda maliyet etkinlik nasıl sağlanmıştır, örnek verir misiniz? Geliştirilen sistemlerin ömür döngüsü boyunca optimum maliyet etkinliğinin sağlanabilmesi amacıyla özellikle Sistem Mühendisliği alanında çalışan personelin Güvenilirlik, Kullanılabilirlik ve İdame Edilebilirlik konularında ve Lojistik Destek Analizi, Emniyet Analizi konularında eğitim alarak uzmanlaşması sağlanmaktadır. Ayrıca Satış Sonrası Hizmetler Müdürlüğü bünyesindeki personelin, konusunda uzman olan ve deneyimli firmalardan ELD Planı, Bakım Planı, Eğitim Planı ve Dokümantasyonu, Tedarik Desteği Planı ve diğer operasyonel ELD ürünlerinin hazırlanması konularında uygulamalı eğitim ve danışmanlık desteği alması sağlanmaktadır. Bakım, onarım ve idame etme maliyetlerinin maliyet etkin olmasının sağlanmasına yönelik olarak; tasarım çalışmalarında modülerlik, kullanıcı dostu olma, cihaz içi test kabiliyeti, azami yerli yedek parça tedarik olanağı, optimum sayıda kullanıcı ve bakım personeline ihtiyaç duyma, asgari sarf malzemesi kullanımı ve benzeri kriterler dikkate alınmaktadır. Tasarımda uygulanan Entegre Lojistik Destek faaliyetlerine ilişkin olarak ROKETSAN tarafından geliştirilen projelerdeki Lojistik Destek Analizi çalışma-larından örnekler verebilir misiniz? Bu konu-da tasarıma girdi olarak LDA uygulamalarınızdaki temel parametreleriniz nelerdir? Projelerde; tasarım aşamasında güvenilirlik program planlaması, görev ve destek sistemleri belirleme çalışmaları, alternatiflerin değerlendirilmesi, destek gereksinimlerinin tanımlanması ve değerlendirilmesi sağlanmaktadır. Lojistik çalışmalarında temel girdiler sistemin kullanım konsepti ve kullanıcı altyapısıdır. Bir kullanıcıya göre kurulan lojistik altyapısı, aynı sistemi kullanan başka bir kullanıcı için optimum olmayabilir. Dolayısıyla sistemlerin desteklenebilirliği değerlendirilirken kullanıcının tasarım ve geliştirme süreçlerine bu anlamda önemli girdileri bulunmaktadır. Buna göre ROKETSAN tarafından tasarlanan ve geliştirilen roket, füze, fırlatma sistemleri ve alt sistemlerinde kullanım çalışması, karşılaştırmalı analizler, desteklenebilirlik tasarım faktörleri, fonksiyonel ihtiyaçlar, destek alternatifleri, görev analizi gibi çalışmalar gerçekleştirilmektedir. TSK bünyesinde uzun yıllar üst düzey görevlerde bulunmuş olmanız sebebiyle milli sistemlerin lojistik desteğinin sağlanmasına ilişkin mevcut durum ve önümüzdeki dönemde yapılabilecek düzenlemeler hakkında değerlendirmelerinizi alabilir miyiz? TSK, bütün faaliyet alanlarında olduğu gibi lojistik desteğin de büyük öneminin bilincinde olarak bu alandaki faaliyetlerini etkin şekilde yürütmekte ve bu kapsamda; Mevcut silah, destek ve altyapı ihtiyaçlarının belirlenmesini, teminini, dağıtımını ve idamesini sağlamak üzere sistem, malzeme, bütçeleme, sözleşme ve teknik yönetim fonksiyonlarını gerçekleştirmekte, Envantere yeni girecek sistemlerin seçimi, tedarik ve entegrasyonu ile hizmet ömrü sonunda envanterden çıkarılması faliyetlerini sürdürmekte, Envanterdeki sistemlerin kullanım ömürlerini uzatmak için gerekli iyileştirme süreçlerini planlamakta ve uygulamaktadır. Bütün bu faaliyetleri gerçekleştirirken Tedarik Lojistiği ve Harekat Lojistiği prensiplerine sadık kalarak tam etkin bir lojistik yönetimini gerçekleştirmeyi hedeflemektedir. Günümüzde başdöndürücü hızla ortaya çıkan teknolojik gelişmeler ve bunların savunma ihtiyaçları üzerinde aynı hızla değişen etkileri, desteklenebilir tasarımların daha tedarik safhasında üretilmesini hedefleyen tedarik lojistiğinin önemini daha da arttırmaktadır. Bunun yanı sıra gittikçe daha pahalı ve karmaşık yapıya bürünen, son derece hassas ve yüksek teknoloji ürünü olan yeni silah ve destek sistemleri ile akıllı mühimmatlar, daha karmaşık ve çok daha teknolojik ve pahalı bakım ve onarım gibi idame ihtiyaçlarının ortaya çıkmasına sebep olmaktadır. Bu tür gelişmiş sistem ve mühimmatlar özel teçhizat ve çok iyi yetişmiş, konusunda uzmanlaşmış teknik personel gerektirmektedir. Bunların sonucunda lojistik destek analizlerinin11 Bir Konuk Bir Söyleşi yapılması ve lojistik desteğin planlanması ve uygulanması daha zor ve karmaşık hale gelmektedir. Bütün bu zorlukları bertaraf edebilmek maksadıyla lojistik destek analizleri sonucunda uygulanması mümkün olarak değerlendirilen silah ve destek sistemleri için Performansa Dayalı Lojistik Sistemi nin uygulanması en uygun çözüm olarak değerlendirilmektedir. Bu sistemde füzeler gibi yüksek teknolojiye sahip mühimmat dahil her çeşit karmaşık savunma sistemlerinin ömür devirleri boyunca en düşük maliyetle tam etkin olarak hazır bulundurulması, tedarik lojistiği safha- sında üretici veya yüklenici firmaların sorumluluğuna verilmektedir. Tedarik safhasında planlanan ve uygulamaya konan bu sistemin, başlangıç maliyetlerini oldukça yükseltici bir yöntem gibi görülse de ömür devri boyunca gerçek lojistik destek maliyetinin düşüklüğü ve sistemlerin bakım ve onarım sürelerinin kısaltılması ile yeni teknolojik ihtiyaçlara göre süratle iyileştirilmesi gibi idame kolaylıkları dikkate alındığında özellikle yüksek teknolojiye dayanan karmaşık ve pahalı sistemler için çok daha maliyet etkin olacağı değerlendirilmektedir. Bu kapsamda, Türkiye de üretilen silah sistemleri ve füzeler gibi hassas mühimmatın bakım ve idamesinin özel sözleşmeler yoluyla ilgili firmalarca yapılması TSK nın büyük bir yükten kurtaracaktır. Bu gerçekleştirildiği taktirde silah sistemleri ve hassas mühimmat her zaman göreve hazır olacaktır. TSK nın gerek tedarik lojistiği gerekse idameişletme lojistiği kapsamında talep edeceği performansa dayalı lojistik destek sağlama sürecinde ihtiyaç duyacağı her türlü lojistik destek konularında ROKETSAN üzerine düşeni en iyi şekilde yerine getirmeye hazırdır. Korgeneral (E) Dr. Eyüp KAPTAN; 1949 yılında Aydın ın Söke ilçesinde doğmuştur yılında Kara Harp Okulundan İstihkam Subayı olarak mezun olmuştur yılları arasında İstihkam Okulu ve Eğitim Merkez Komutanlığında takım ve bölük komutanlığı görevlerini yapmıştır yılında Kara Harp Akademisinden, 1984 yılında Silahlı Kuvvetler Akademisinden mezun olmuştur yılları arasında 51nci ve 61nci Tümen Komutanlıklarında İstihbarat ve Harekat Eğitim Şube Müdürlükleri görevlerinde bulunmuş, de Pakistan Kurmay Kolejini bitirmiş, yılları arasında Kara Harp Akademisinde Öğretim Üyeliği yapmış, yılları arasında ise Amerika Birleşik Devletleri Komuta Kurmay Kolejinde Türk İrtibat Subayı ve Öğretim Görevlisi olarak çalışmıştır. Amerika daki görevini müteakip, yıllarında Genelkurmay Protokol Şube Müdürü, yıllarında Genelkurmay Başkanı Özel Kalem Müdürü, yılları arasında Kara Harp Okulu Öğrenci Alay Komutanı olarak görev yapmıştır. 30 Ağustos 1996 tarihinde Tuğgeneralliğe terfi etmiştir yılları arasında 34ncü Mekanize Piyade Tugay Komutanı olarak Ağrı, Bitlis, Bingöl ve Tunceli illerinde İç Güvenlik Harekatına katılmıştır yıllarında İstihkam Okulu ve Eğitim Merkez Komutanlığı görevini icra etmiştir yılında Tümgeneralliğe terfi etmiştir yıllarında Harp Akademileri Komutanlığı Kurmay Başkanlığı, yıllarında ise İstihkam Okulu ve Eğitim Merkezi Komutanlığını yürütmüştür. 30 Ağustos 2005 tarihinde Korgeneralliğe terfi ederek, yılları arasında Genelkurmay Askeri Tarih ve Stratejik Etüd Başkanlığı ile Genelkurmay Denetleme Başkanlığı, yılları arasında da 8nci Kolordu Komutanlığı görevlerinde bulunmuştur. Ağustos yılında Kara Kuvvetleri Lojistik Komutanlığı görevini icra etmiş ve 30 Ağustos 2011 de kadrosuzluk nedeni ile emekliye ayrılmıştır. Yurt içinde ve yurt dışında gördüğü çeşitli kursların yanı sıra Ege Üniversitesi İşletme Fakültesini bitirmiş, Amerika da Webster Üniversitesinde Personel Yönetimi Dalında Yüksek Lisans ve Marmara Üniversitesinde Tarih dalında doktora yapmıştır. Çeşitli makalelerinin yanı sıra Lozan Konferansında Azınlıklar Sorunu kitabı yayımlanmıştır. İç Güvenlik Harekatındaki başarılarından dolayı Genelkurmay Başkanlığınca Üstün Başarı Madalyası ve Üstün Cesaret ve Feragat Şerit Rozeti ile ödüllendirilmiştir. Ayrıca ABD Liyakat madalyası sahibidir. 18 Ocak 2012 tarihinden bu yana Roketsan A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı görevini yürütmektedir. Korgeneral(E) Dr.Eyüp KAPTAN; evli ve iki çoçuk babasıdır. İngilizce bilmektedir.12 SAVUNMA SANAYİİ GÜNDEMİ 11 Savunma Sanayiinin Önündeki Gelecek Lojistik Destek Silahlı Kuvvetlerin görev yaptığı çevre son yılda önemli bir değişim göstermiştir. Ülkeler arası silahlı çatışmalara Birleşmiş Milletlerin ve dünya kamu oyunun duyarlılığı ve müdahalesi ciddi boyutlara ulaşmıştır. Bu; çatışmanın çok kısa süreli (birkaç gün) sürmesi ve bu süre içerisinde hedeflenen sonuçlarda ciddi mesafe alınması gereksinimi ortaya çıkarmıştır. Klasik savaşların nedenlerine ek pek çok düzenli olmayan konu, çatışma ortamı doğurmaya başlamıştır. BM ve NATO uluslararası sorunların, çatışmaların tarafı olmaya başlamıştır. Bu ise düzenli orduların sınır ötesinde NATO/BM gücü olarak kullanılması ve konvansiyel çatışma ortamlarının dışında da operasyon yapma zorunluğunu gündeme getirmiştir. Düzenli orduların karşısına artık terör, gerilla, aykırı guruplar da tehdit olarak çıkmaktadır. Sonuçta yeni ve karmaşık durumlarla karşı karşıya kalma, silahlı kuvvetlerin sayısal büyüklüğünün, rolünün ve teçhizatının da aynı şekilde değişmesi sonucunu doğurmuştur. Zaman zaman sayıca küçük, hareketliliği ve vurucu gücü yüksek silahlı birimlere ihtiyaç daha önemli hale gelmiştir, gelmektedir. Bu ise son derece hareketli ve hızlı platformlar ile modern, yüksek isabetli, tahrip gücü yüksek silah sistemlerinin envatere alınması anlamını taşımaktadır. Bu gelişmeye parelel olarak savunma sanayii de evrim geçirmiştir. Savunma firmaları; silahlı kuvvetlerin yeni, derinliği olan ve kompleks taleplerine yeni yatırımlar yaparak, verimliliği arttırarak, yeniden yapılanarak, uluslararası ve/veya çok uluslu bir yapı kazanarak, cevap vermek için yoğun bir çaba içerisine girmiştir. Henüz bu değişim/yeniden yapılanma Türk Savunma Sanayii nde tam olarak tamamlanmamasına rağmen pek çok yeni sistem, silah/ mühimmat ve platform özgün olarak geliştirilerek Türk Silahlı Kuvvetleri envanterine alınmıştır. Envantere alınan yeni unsurların servis ömrünün oldukça uzun olması istenen ve beklenen bir olgudur. Bu olgunun sonucu olarak Savunma Sanayii nin envantere aldığı her bir unsur yeni proje portföyünde bir eksi olarak yer almakta ve giderek yeni proje ve iş potansiyeli sanayi için azalmaktadır. Bu konu Savunma Sanayii Müsteşarlığı mız tarafından da işaret edilmekte ve Savunma Sanayii mizin devamlılığının ve gelişimin sağlanması için yeni stratejiler tespit edilmekte ve uygulamaya alınmaktadır. Savunma Sanayii miz için bu kapsamda tanımlanan yeni potansiyel iş alanlarından birisi de Lojistik Destek tir. Savunma sektöründe faaliyette bulunan firmalarımız için bu husus; envantere alınan platform, silah ve sistemlerin lojistik olarak desteklenmesi, geliştirilmesi, gelişen tehditleri ve oluşacak talepleri karşılayacak şekilde yeni teknolojik kazanımlarla teçhiz edilmesi anlamını taşımaktadır ve dolayısı ile yeni bir faaliyet alanı olarak ortaya çıkmaktadır. Diğer taraftan küreselleşmenin etkisi ile ulusal ihtiyaçların karşılanmasında yabancı oyuncuların da rekabeti destekleme adına resimde yer alması, ulusal savunma sanayicilerimizin iş alması konusunda bir tehdit oluşturmaktadır. Büyük sistem, platform ve silah projelerinin tamamlanarak envantere alınmasını takiben aynı ölçekli projelerin gündeme gelemeyeceği gerçeği de sektörde atıl (boş) bir kapasitenin ortaya çıkmasının kaçınılmaz olduğunu ifade etmektedir. Türk Silahlı Kuvvetlerinin envanterine alınan unsurların lojistik desteğinde rekabetçilik adına yabancı oyuncularında aynı koşullarda tedarikçi olarak rol almasına olanak tanınmasının ülke güvenliği ve egemenliği konusunda zafiyet oluşturabileceği de13 Lojistik Destek değerlendirilmelidir. Bu nedenle Savunma Sanayii Müsteşarlığı mızın hazırlayacağı Lojistik Destek Strateji Dokümanı veya Savunma Sanayii Strateji Dokümanı Revizyonu nda bu hususun ele alınarak incelemesi gerekmektedir. Bu çalışmada ulusal ve uluslararası firma ürünleri olarak envantere giren unsurların lojistik desteğinde hangi endüstriyel kapasitenin yurt içinde oluşması gerektiği netleştirilmelidir. Endüstrinin bu konuda kendi iradesi ile yapılanması yolu denenir ise açık alanlar kalabileceği gibi tekrarlanan yatırım ve yetenekler için kaynaklar hoyratça kullanılabilecektir. Sanayici olarak tüm alanlarda ulusal bir yetenek oluşturulmasının uygulanabilir ve akılcı olmadığını kabul ediyoruz bu nedenle bu çalışmada rekabete açılacak alanların da netleşmesi önem arz edecektir. Savunma Sanayii Politikası, Türk Silahlı Kuvvetleri nin isteklerinin zamanında, en üst kalitede ve en uygun fiyatla temin etmek olarak tanımlanmaktadır. Savunma Sanayii Strateji Dökümanı bu politikaya uygun olarak silahlı kuvvetlerin isteklerinin karşılanması konusunda katkı ve katılımları tanımlamaktadır. Bu tanımlamada lojistik konusunda aşağıdaki konuların önemli olduğu değerlendirilmektedir: Yeni ve/veya servisteki sistemlerin desteklenmesini ve iyileştirmesini temin edecek sektörel savunma sanayinden stratejik isterler/beklentiler tanımlanmalıdır. Ülke savunması için hangi endüstriyel yatırımların ülkede yapılması gereği bu çalışmada ifade edilir. Stratejik isterler; stratejik ve finansal olarak zaman içerisinde değişebileceğinden bu konunun endüstri ile şeffaf olarak müzakere edilmesi, yorumlanması ve endüstrinin konuya ilişkin pozisyonunu tanımlamasına imkan tanınması gereklidir. Envantere alınan yeni sistemlerin ileri teknoloji ürünü ve yüksek parasal değerli oldukları değerlendirilerek lojistik olarak desteklenmesinin sofistike bir efor gerektirdiği bilinci ile bu görev profosyonellere, sanayicilere sunulmalıdır. Ulusal savunma sanayi ürünlerinin ve yeteneklerinin ihraç potansiyelini de arttıran bir husus olacağı unutulmamalıdır. Uzun dönemli sözleşmeler ile lojistik desteğin verilmesi; sanayinin yatırım arzusunu, yenilikçi teknolojiler geliştirmesini, maliyet azaltıcı modeller oluşturmasını cazip kılacaktır. Sektörün konuya ilişkin olarak finansal desteği ve iş yapma koşullarındaki basitleştirmelerin uygulanması da önemlidir. Tedarik ve endüstriyel kararları yöneten/ yönetecek prensip ve prosesler detaylı olarak analiz edilerek sonuç endüstri ile paylaşılmalıdır. Sonuç olarak Savunma Sanayii Strateji Dokümanı veya doğrudan Lojistik Destek Strateji Dokümanı nda; lojistik destek konusunda rekabet ortamında herhangi bir ülke sanayisinden ziyade pastanın büyük parçasının ulusal sanayiciye açılacağı /verileceği, uzmanlık gerektiren hizmetin silahlı kuvvetler lojistik kuruluşlarında yapılanarak icrası yerine sanayide ele alınması gerekliliği bir şekilde tanımlanmalıdır. Ürünün ömür devri boyunca tedarik zinciri yönetimi ile sistem mühendisliği yeteneğinin birleştirilmesinde gelişen bir deneyim edinme yerel sanayiye tanınmalı böylece uluslararası pazarda da sanayinin daha güçlü olması sağlanmalıdır. Özellikle 2000 yılının başlarından itibaren uygulanan politikalar sonucu ülkemizde yetenekli ve geniş bir spekturumda başarılı bir ulusal savunma sanayi oluşmuş ve silahlı kuvvetlerin ihtiyacının önemli bir bölümünü (%50 sini) karşılar olma duruma gelmiştir. Bu sanayinin kalıcı olmasını ve başlayan gelişiminin sürekliliğini sağlamak ülkemizin egemenliği ve güvenliği içinde kritik bir konudur. Bu konuda Savunma Sanayii Müsteşarlığımızın işaret ettiği konular (Lojistik Destek; Diğer Kamu Yatırımlarında Rol Alma, Uluslararası Pazarlara Açılma) çözüm olarak her kesimce onaylanmaktadır. Sektörün oluşabilecek atıl kapasitesinin kullanılmasını sağlamak, mühendislik yeteneğinin gelişimini desteklemek için lojistik destek konusunu, hızla Savunma ve Havacılık sektörü oyuncuları ile geniş bir tabanda, paylaşmak gerekmektedir. Milli ürünlerin envantere alındığı bu dönemde bu konu daha önemli hale gelmektedir. Hatta yeni ürün geliştirme projelerinde lojistik destek konusunun geliştirme döneminde ele alınarak başlatılmasının daha kalıcı bir çözüm oluşturacağına inanılmaktadır. Bu kapsamda Silahlı Kuvvetleri mizin ve Milli Savunma Bakanlığı mızın silah sistemi/ platform desteği satın almada uyguladığı geleneksel yöntemi tekrar değerlendirmesinin uygun olacağı kıymetlendirilmektedir. ABD de 1990 yılların başından beri uygulanan Performansa Dayalı Lojistik (PDL) bu konuda uygun bir alternatif olacaktır. Bu uygulamada klasik yöntemdeki kontrat kapsamında yedek parça, onarım ve hizmet tedariklerini ayrı ayrı yapma ve sistem performans sorumluluğunu silahlı kuvvetlerin taşıdığı uygulama yerine ürün destek sağlayıcısından bir sistemin sözleşmede tanımlanmış performans metriklerini karşılayan bir hizmet beklenmektedir. ABD de son dönemde bu uygulama ile yürütülen 15 program incelenmiş 10 programın sözleşme performans isterlerinin üzerinde, kalanının performans isteklerini %100 karşıladığı ve ciddi bir maddi tasarruf ile personel sayısında indirim sağladığı görülmüştür. Sistemin aksayan, olgunlaştırılması gereken yönleri olduğu da tespit edilmiş olup tüm eleştirilere rağmen devamı faydalı bulunmuştur. Eleştirilen hususlarda inceleme ve düzeltme çalışmaları yürülmektedir. Bu yeni yöntemde ihtiyaç ve sanayinin teknolojik olarak uygunluk seviyesi gözetilerek farklı seviye performans esaslı lojistik uygulaması tanımlanabilecektir. Bu kapsamda; 1. Seviye - Parça Temini PDL nin en alt uygulama seviyesidir. Savunma sanayiimizin hazırlık düzeyi bu uygulama için uygundur. Bu uygulamada performans kriteri parçanın doğru zamanda, doğru yerde, uygun kalitede bulundurulması olarak tanımlanmaktadır. Yüklenici (Destek Sağlayıcı) esas olarak tedarik zinciri yönetimine odaklanır ve bu konuda teşkilatlanması ve deneyimi beklenir. Bu modelde silahlı kuvvetlerin sahip olduğu alt yapı tesislerinin (depolar vs.) istenirse işletmesi yükleniciye bırakılabilir ve yüklenici envanter stok yönetiminden de sorumlu tutulabilir (Devletin sahip olduğu tesislerin yüklenici tarafından işletilmesi (Go-Co)). ABD de Deniz Kuvvetleri- Goodyear Kontratı örnektir. Uçak lastiklerinin ülke içinde 2 günde ülke dışında 4 günde istenilen noktaya teslimi bu uygulama ile yürütülmüş ve 15 yılda 48 Milyon $ tasarruf sağlanmıştır toplam stok miktarında da %98, tedarikçi stoklarında %66 bir azalma görülmüştür. 2. Seviye - Önemli Alt Sistem Temini ve Hazır Olma Durumu Bu uygulamada esas alınan performans ölçütü genişlemekte ve Tedarik Makamı-Kullanıcı- Yüklenici ilişkisindeki beraberlik biraz daha yoğun hale gelmektedir. Teslimat hızı sadece ölçüt olarak alınmamakta; gelişmiş malzemenin hazır olarak bulundurulması boyutu da performans metriği olarak tanımlanabilmektedir. Böylece tedarik zinciri yönetimi yanında onarım, mühendislik, teknik destek, konfigürasyon yönetimi, küçük modifikasyon ve iyileştirme sorumluluğu da temin edilen alt sistem seviyesinde yüklenici sorumluluğu olarak tanımlanmaktadır. Savunma ve Havacılık Sanayii mizin bu talebi karşılayacak bir olgunluk seviyesinde olduğu değerlendirilmektedir. Bu uygulamaya örnek ABD de Deniz Kuvvetleri Komutanlığı ile General Elektric arasında F404 uçak motoru temini sözleşmesi gösterilebilir.14 SAVUNMA SANAYİİ GÜNDEMİ 13 Sözleşmede F404 motorunun söz konusu popülasyonunun (1862 adet) %85 seviyesinde uçaklarda kullanılabilir durumda olması performans kriteri olarak tanımlanmıştır. Bu sözleşme kapsamında söz konusu motor kafilesi için bakım süresi 120 günden 47 güne; parça hazırlık düzeyi %50 den %92 ye değişmiş ve 4,5 yıllık sözleşme kapsamında 79 Milyon $ tasarruf sağlanmıştır. 3. Seviye - Platform Hazır Durumda : Bu seviye bizi Performansa Dayalı Lojistik uygulamasının kavramsal amacına yaklaştırmaktadır. Bu uygulamada bir platformun (örneğin uçak, tank, vb.) veya bir silah sisteminin (hava savunma silah sistemi, vb.) kullanıma hazır olarak varlığı performans metriği olarak tanımlanmaktadır. Bu uygulamaya ilişkin sözleşme ile yüklenici; tedarik zinciri yönetimi ve onarım faaliyetlerine ek olarak konfigürasyon yönetimi, teknik destek, eğitim, tesis, veri sitemi yönetimi ve diğer destek konularından sorumludur. Savunma ve Havacılık Sanayii miz kendi özgün ürünlerinde, bu hizmeti verebilecek olgunluk düzeyinde olup diğer tedarikçi ürünleri için ise iş birlikleri ile hizmet verebilir hale gelebileceği değerlendirilmektedir. Bu uygulama örneği ABD Hava Kuvvetleri ile Lokcheed Martin arasında F117 Night Hawk uçağına ilişkin olandır. Bu sözleşme ile 8 yılda ABD Hava Kuvvetleri Program Ofisi kadrosunu 265 ten 48 personele indirmiş ve Milyon $ tasarruf sağlamıştır. 4. Seviye - Göreve Etkin Olarak Hazır Durumda: Bu seviye kapsamı, PDL uygulama amacı ile uyumlu olup sanayi kesiminin bu konuda yeterli olgunluk düzeyinde olduğu konusu tüm ülkelerde tartışmalıdır. Ülkemiz için de aynı değerlendirme geçerlidir. Konu platformun görev için hazır olmasının dışında görev konulu pek çok etkenin de yer aldığı bir boyut olarak farklı uzmanlıklara gereksinim göstermektedir. Bu nedenle örnekleri ABD de de sınırlıdır. ABD Kara Kuvvetleri ile AAI arasındaki Army Shadow Tactical Unmanned Aerial Vehicle konulu sözleşme örnek olarak alınabilir. Bu sözleşme kapsamında Kara Kuvvetleri personeli ile AAI Personeli birlikte operasyon bölgesinde yer almaktadır. AAI ekibi; insansız hava aracı operasyonunu yürüten Kara Kuvvetleri personelinin omuz üstünden görevi ve gelişmeleri izlemekte, kritik teknik enformasyona anında erişebilmekte, destek ve düzeltme faaliyetini icra edebilmektedir. Sonuç olarak lojistik/hizmet sektöründe dünyada da önemli gelişmeler ve bu hizmetin özelleştirilmesi yönünde gelişmeler gözlenmektedir arasında bu sektörde dünyadaki en yüksek ciro yapan 20 firmanın toplam satış tutarında %147 lik bir artış olduğu görülmektedir yılında bu 20 firmanın toplam cirosu 55 Milyar dolar olarak tespit edilmiştir. Bu konudaki gelişme hızının artarak süreceği değerlendirilmektedir. Bu gelişmeden ülkemizin de aynı yönde etkileneceği ve ulusal savunma ve havacılık sanayimizin devamlılığı ve kazandığı ivmenin sürdürülmesi için bu gelişmenin zorunlu olduğu herkes tarafından kabul edilmektedir. Bu ulusal egemenlik ve güvenliğimiz için de önemli bir husustur. KAYNAKLAR 1. SİPRI Yearbook Defence Industry Strategy (Defence White Paper) 3. Joint and Integrated Logistics System for Defence Sevices 4. Performance Based- Logistics (The University of Tennesse) Hüseyin BAYSAK SASAD Genel Sekreteri 1946 yılında Turgutlu-Manisa da doğan Hüseyin BAYSAK, ilk ve orta öğrenimini Turgutlu da, lise öğrenimini İzmir Atatürk Lisesinde tamamlamış ve 1969 yılında İstanbul Teknik Üniversitesi Kimya Fakültesi nin Kimya Mühendisliği Bölümü nden mezun olmuştur yılları arasında MKE Barut Fabrikası nda Planlama Mühendisi, Atölye Mühendisi, Başmühendis ve Üretim Müdürü olarak, yılları arasında ise MKE Roket Fabrikası nda Fabrika Müdür Yardımcısı ve Fabrika Müdürü olarak çalışmıştır. Bu dönem zarfında, Kobra Roketi Yakıtı, 2.75 inç ve M72 LAW Roketleri, 120 mm Yivli Setli Havan Mühimmatı Sevk Yakıtı üretim hatları kuruluşunda ve üretiminde çalışmalar yapmıştır. 1988/2003 yılları arasında ROKETSAN da İşletmeler Genel Müdür Yardımcısı olarak ROKETSAN kurucu kadrosunda yer almıştır. 2003/2004 yılları arasında Genel Müdür Vekilliği görevini yürütmüştür. Mayıs 2004 de Genel Müdürlüğe atanmış 2012 Şubat ayında ise yaş haddi nedeni ile görevinden ayrılmıştır. Halen SASAD Genel Sekreterliği görevini yürütmektedir. Evli ve üç çocuk babası olan BAYSAK, iyi derecede İngilizce bilmektedir.15 Lojistik Destek İnsansız Hava Aracı Sistemlerinde Lojistik Destek 1. Giriş Başlangıçta potansiyel faydaları çok geç görülen İnsansız Hava Aracı (İHA) sistemleri, 2000 li yılların başından itibaren hızla yayılmış, sistemlerin sayısı ve çeşitleri artarken aynı zamanda kabiliyetleri de oldukça gelişmiştir. İHA ların kullanımı, sadece askeri hava harekatlarına katkı sağlamakla kalmamış, aynı zamanda askeri alana yeni bir anlayış getirmiştir li yıllardan itibaren birçok ülkenin silahlı kuvvetleri envanterine giren İHA Sistemleri, Bosna-Hersek, Kosova, Afganistan, Irak, Filistin, Lübnan, Yemen, Pakistan ve Libya çatışma veya savaşlarında yoğun olarak kullanılmıştır. Bahse konu kullanım bölgelerindeki acil operasyonel ihtiyaçlar nedeniyle, tasarım ve üretim süreçleri genelde çok hızlı yapılmak zorunda kalınan ve insanlı hava araçlarında olduğu gibi sertifikasyon süreçlerine tabi tutulmayan İHA sistemleri, çok hızlı bir şekilde harekat alanlarına konuşlandırılarak operasyonel olarak kullanılmıştır. Sistemler bir anlamda, tasarım sürecinin önemli bir kısmını TUSAŞ Firması tarafından geliştirilen ANKA İHA sına takılı ASELSAN Firması üretimi ASELFLIR 300T EO/IR Kamera gerçek harekat şartlarında kullanılarak tamamlamıştır. Acil harekat ihtiyaçları nedeniyle tedarik sürecinin kısaltılması sonucunda, İHA sistemlerinin idame-işletme safhasında önemli miktarda Yüklenici Lojistik Desteği (YLD) ne veya Performansa Dayalı Lojistik (PDL) hizmet alımına ihtiyaç olmuş, ayrıca birçok modernizasyon ve iyileştirme programı uygulanmak zorunda kalmış ve bunun sonucunda da aynı İHA sisteminin çok farklı konfigürasyonları oluşmuştur. Bu sebeple, İHA sistemlerinin kalitesi, idame-işletme maliyeti ve güvenilirliği son dönemlerde sorgulanmaya başlanmıştır. ABD Hava Kuvvetleri sürpriz bir kararla, yaklaşık 3 milyar dolar değerindeki 18 adet RQ- 4 Global Hawk İHA'sını, idame-işletme maliyetlerinin çok yüksek olduğu gerekçesiyle envanterden çıkarma kararı almıştır. Birçok farklı kategori altında sınıflandırılan İHA sistemleri, pek çok açıdan insanlı hava araçlarına benzemekte olup, lojistik destek açısından da insanlı hava araçlarıyla aynı temel özelliklere sahiptir. Ancak İHA sistemlerine özgü olan ve esasta birçok alt sistemin entegrasyonun yaratmış olduğu kendine has özellikler sebebiyle, İHA sistemlerinin lojistik desteği bazı konularda farklılıklar içermektedir. İHA sistemleri için yüksek faaliyet oranı gereksinimi ihtiyacı ve ağır operasyonel şartlar nedeniyle, lojistik desteğin etkin bir şekilde sağlanması vazgeçilmez bir husus olmuştur. Bu kapsamda, kısıtlı kaynaklarla İHA sistemlerinin idame-işletmesinin sağlanması amacıyla etkin ve verimli lojistik destek uygulamalarının gerçekleştirilmesi ihtiyacı ortaya çıkmıştır.16 SAVUNMA SANAYİİ GÜNDEMİ İHA Sistemlerinin Genel Özellikleri Birçok farklı kategori altında sınıflandırılan İHA sistemleri, pek çok açıdan insanlı uçaklara benzemekte olup genelde altı ana unsurdan oluşmaktadır (Şekil-1). İHA sisteminin kullanım maksadı, İHA nın büyüklüğü, vb. faktörlere göre bu unsurlardan bazıları olmayabilir veya büyüklükleri değişebilir. Bu unsurlar temel olarak şunları içerir: Faydalı yükleri üzerinde taşıyan İHA, Kamera, füze, bomba benzeri faydalı yükler, İHA sistemleri arasında ve ayrıca İHA sistemlerinin harici unsurlarla olan iletişimini sağlayan muhabere sistemleri, Görevlerin planlama, koordinasyon ve icrasında kullanılan komuta-kontrol unsuru, Yer sistemleri, teçhizatlar ve araçlardan oluşan destek unsuru, Sistemin işletilmesinde rol alan, İHA pilotundan bakım personeline kadar olan insan unsuru. İHA ların sınıflandırması konusunda dünya genelinde uzlaşılmış bir yaklaşım bulunmamaktadır. Bu konuda en kabul edilen yaklaşım NATO ya aittir. Ayrıca İngiltere Savunma Bakanlığı tarafından hazırlanan Müşterek Doktrin 2/11 dokümanında, NATO sınıflandırmasına sivil İHA kategorileri de eklenmiştir. Bu iki doküman dikkate alınarak hazırlanan İHA sınıflandırması Tablo-1 de verilmiştir. İHA sisteminin sınıfına ve diğer özelliklerine göre lojistik destek sistemi büyük farklılıklar göstermektedir. Mikro ve mini İHA sisteminde çok az miktarda lojistik destek gerekirken, sınıf III İHA sistemlerinde insanlı uçaklara benzer bir lojistik desteğe ihtiyaç olmaktadır. İnsan Unsuru İnsansız Hava Aracı (İHA) İnsansız Hava Aracı Sistemleri Faydalı Yükler Tablo 1: İHA Sistemleri Sınıflandırması Genel olarak İHA ların temel özelliği, üç kritik durumda (Dull, Dangerous, Dirty) etkin olarak görev yapabilmesidir. Sıkıcı (dull) göreve örnek olarak; yüzlerce kilometre uzunluğundaki bir petrol boru hattının kontrol edilmesi veya terörist unsurların bulunduğu değerlendirilen bir evin saatlerce, belki de günlerce devamlı gözetlenmesi verilebilir. Tehlikeli (dangerous) göreve örnek olarak; Yüksek düşman hava savunma tehdidinin bulunduğu bir bölgede gözetleme/keşif görevi icra edilmesi veya çok alçak irtifadan yapılan orman yangını söndürme faaliyeti verilebilir. Kirli (dirty) göreve örnek olarak ise; kimyasal, biyolojik, radyolojik ve nükleer (KBRN) kirlenme tespiti görevi verilebilir. Bu üç kavrama ilave olarak son dönemde dördüncü bir kavram olarak derinlik (deep) ifade edilmeye başlanmıştır. Bu göreve örnek olarak; bir istihbarat örgütünün düşük görünürlüklü İHA larla hedef ülke derinliklerinde icra ettiği istihbarat faaliyetleri verilebilir. dönemi yaşanmıştır. Vietnam Savaşı esnasında yeniden görülmeye başlanılan İHA lar, ilk defa gerçek anlamda farklı bir silah sistemi olarak 1982 Beka Hava Muharebesi nde İsrail tarafından kullanılmış ve muharebe alanına yeni bir anlayış getirmiştir li yıllardan itibaren birçok ülke silahlı kuvvetlerinin envanterine giren İHA sistemleri, Bosna- Hersek, Kosova, Afganistan, Irak, Filistin, Lübnan, Yemen, Pakistan ve Libya çatışma veya savaşlarında yoğun olarak kullanılmıştır. Başlangıçta bir keşif-gözetleme platformu olarak kullanılan İHA lar, üzerlerine takılan lazer güdümlü füze ve bombalar sayesinde, özellikle yüksek değerlikli ve zamana hassas hedeflere karşı, etkin bir silah sistemi haline gelmiştir. İHA sistemlerinin askeri alanda kullanımının yaygınlaşmasına paralel olarak dünyada İHA sanayisi de hızla büyümektedir yılı Haziran ayı itibarıyla, dünya genelinde toplam 51 ülkede den fazla farklı tipteki İHA kullanılmakta, üretilmekte veya geliştirilmektedir (Şekil 2). Bugün gelinen noktada birçok havacılık otoritesi tarafından, Joint Strike Fighter (JSF) Projesi kapsamında üretilmekte olan F-35 uçağının son insanlı savaş uçağı olacağı ve 6 ncı nesil savaş uçaklarıyla birlikte pilotun artık uçak kokpitinde olmayabileceği ifade edilmektedir. Destek Unsuru Komuta Kontrol Unsuru Şekil - 1: İHA Sistemlerinin Unsurları Muhabere Sistemleri Vestel Savunma Sanayii firması tarafından geliştirilmekte olan Karayel İHA sı 3. Dünya da İHA Sistemleri 1900 lı yılların başında ilk defa ABD de başlayan İHA çalışmalarının ardından, münferit çeşitli çalışmalar dışında uzun bir duraklama 4. Türkiye de İHA Sistemleri Türkiye de İHA geliştirilmesi ve Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) envanterine girmesi yönündeki çalışmalar, dünyadaki gelişmelere paralel olarak 1980 li yılların sonunda başlamıştır. Meggitt firması üretimi olan Banshee sistemi, ilk insansız hedef uçağı olarak 1989 yılında TSK17 Lojistik Destek Kullanıcı ihtiyaçları doğrultusunda belirlenmesi, Bu ihtiyaçların giderilmesine yönelik Dünya daki ve Türkiye deki mevcut teknolojilerin değerlendirilmesi, Milli ve kritik teknolojiler ile yurtiçi eksik alanların tespit edilmesi, Bu tespit ve öngörüler doğrultusunda, mevcut yurtiçi kabiliyetler/programlar ve yurtdışı yönelimler de dikkate alınarak gelecek 20 yılda İHA sistemleri için izlenmesi gereken yol haritasının stratejik amaçlarının ve hedeflerinin ortaya konulmasını kapsamaktadır. Şekil 2: İHA Sistemleri Üreticisi Ülkeler envanterine girmiştir yılında çalışmalara başlanılan İHA-X1 Şahit sistemi ilk üretilen yerli İHA'dır. TSK envanterine gerçek anlamda alınan ilk İHA sistemi ise General Atomics/ABD firması üretimi olan GNAT-750 İHA sıdır lı yılların hemen başında başlayan yerli İHA üretim çalışmaları, son dönemde daha da yoğunlaşmıştır yılında TSK envanterine giren TUSAŞ firması üretimi Turna sistemi, ilk yerli üretim hedef uçağıdır. Kalekalıp Baykar Makina ortaklığı tarafından geliştirilen Bayraktar mini İHA sistemi ise, ilk yerli İHA olarak 2007 yılında TSK envanterine girmiştir (Şekil 3). Özellikle 2004 yılı sonrasında gerçekleştirilen çalışmalar neticesinde, ülkemizde İHA sistemleri konusunda faaliyet gösteren geniş Şekil 3: İHA Sistemlerinin Türkiye ve Dünya da Gelişimi bir sanayi altyapısı oluşmaya başlamıştır. Halihazırda yürütülmekte olan ve ayrıca yakın zamanda başlatılması planlan İHA projeleriyle bu altyapının daha da kuvvetlendirilmesi ve genişletilmesi planlanmaktadır. Bu sayede, 21. yüzyılın sistemi olarak adlandırılan İHA sistemleri alanında, Türkiye nin Dünya nın önde gelen ülkeleriyle aynı teknolojiye ve milli savunma sistem kabiliyetine sahip olması temin edilecektir. Savunma Sanayii Müsteşarlığı koordinesinde TSK, Sanayi Kuruluşları ve Üniversitelerin katkılarıyla hazırlanan ve 20 yıllık süreyi kapsayan Türkiye İHA Sistemleri Yol Haritası dokümanı 2011 yılında yayımlanmıştır. Bahse konu doküman; Türkiye nin önümüzdeki 20 yıl içerisinde ihtiyacı olabilecek İHA sistemlerinin; 5. İHA Sistemlerinde Lojistik Lojistik, İHA sistemleri için temel konulardan biridir. Temin edilecek olan İHA sistemlerinin ömür devri maliyetini düşük tutmak, en yüksek güvenirlilik ile hazır olma ve idame edilebilirlik değerlerine sahip olacak bir sistemi geliştirmek gerekmektedir. İşletme, bakım/onarım konseptine uyumlu şekilde, sistemin ömür devri boyunca bakım/onarımların ve bu bakım/onarımların yapılabilmesi için gerekli yedek parça ve dokümantasyon gibi ihtiyaçların belirlenmesi yine lojistik konusu altında yer almaktadır. Çok sayıda yüksek teknolojili sistemi bünyesinde bulunduran İHA sistemlerinin ağır operasyon koşullarında yüksek faaliyet oranı gereksinimi dikkate alınarak, arzu edilen performans değerlerinin sağlanmasına yönelik lojistik yöntemler geliştirilmelidir. İHA sistemlerinde motor, faydalı yükler, veri linki, yer kontrol istasyonu, otomatik iniş/kalkış sistemi gibi alt sistemlerin kritiklik arz etmesi ve sistemin göreve hazır olması için vazgeçilmez unsurlar olması sebebiyle, her bir alt sistemin lojistik desteğinin de ayrı ayrı takip edilmesi gerekmektedir. İHA sistemi içinde çok küçük maddi değeri olan bir ünitede yaşanan bir sorun, tüm İHA sisteminin komple hizmet dışı olmasına neden olabilmektedir. Bu sebeple, İHA sistemleri hazır bulunuşluk ve operasyonel kabiliyetlerine yönelik performans isterlerine ulaşılması hedefi kapsamında, ürün oluşum süreçlerinde sistem idame-işletmesinin maliyet etkin olarak sağlanması amacıyla aşağıdaki amaçlar hedeflenmelidir: Toplam sahip olma maliyetinin azaltılması, Faaliyet oranının sağlanmasında kullanıcı riskinin azaltılması, Lojistik unsurların (logistics footprint) küçültülmesi, Sistemin lojistik ihtiyaçlar da dikkate alınarak tasarlanması,18 SAVUNMA SANAYİİ GÜNDEMİ 17 Şekil 4: Ömür Devri Maliyeti Şekil 5: Entegre Lojistik Destek Unsurları Desteklenebilirlik/Güvenilirlik/İdame Edilebilirlik iyileştirmeleri ve optimizasyonu, Teknolojik eskime (obsolescence) etkilerinin azaltılması. İHA sistemleri, pek çok açıdan insanlı hava araçlarına benzemekte olup, lojistik destek açısından da insanlı hava araçlarıyla aynı temel özelliklere sahiptir. Ancak İHA sistemlerine özgü olan ve esasta birçok alt sistemin entegrasyonun yaratmış olduğu kendine has karakteristik özellikler sebebiyle, İHA sistemlerinin lojistik desteği bazı konularda farklılıklar içermektedir. Bu kapsamda dikkate alınması gereken en temel hususlar şunlardır: Yer sistemleri ve faydalı yüklerin kritik önemi, Birçok farklı alt sistemin bir arada görev yapması nedeniyle, sistemin göreve hazırlığının takip edilmesinin zorluğu, Hata izolasyonunun karmaşık olması, bu nedenle sistem üzerinde arıza teşhis yapılma zorunluluğu. Lojistik faaliyetler, tedarik lojistiği ve tedarik sonrası lojistik destek olmak üzere temelde ikiye ayrılmaktadır. Bu iki faaliyet alanı, birbirini oldukça etkilemektedir. Tedarik aşamasından yapılan bir tasarım hatası, tedarik sonrası lojistik destekte büyük sıkıntılara neden olabilmektedir. Tedarik sonrası lojistik desteğe yönelik olarak tasarıma eklenen bir lojistik ister, İHA sisteminin tasarımında önemli değişikliklere ve ilave maliyet/takvim ihtiyacına neden olabilmektedir. Savunma sistemlerinin tedarik sonrası idameişletme maliyeti, tedarik maliyetinin yaklaşık 2-2,5 katıdır (Şekil 4). Özellikle ömür uzatma programları (Service Extension Program/SEP) da uygulandığında, bu oran daha yükseklere çıkabilmektedir. Kullanım alanları hızla artmakta olan İHA sistemlerinin yüksek kullanım oranları nedeniyle bahsi geçen oranın çok daha fazla olduğu değerlendirilmektedir. Bu sebeple, gerek ülkelerin envanterinde bulunan gerekse de ihtiyaç duyulan yeni sistemlere yönelik maliyetlerin düşürülmesi için etkin bir ömür devri yönetimi uygulanması gerekmektedir. TSK savunma sistemleri ihtiyaçlarının yurt içi imkanlarla karşılanması Savunma Sanayii Müsteşarlığının öncelikleri arasında yer almaktadır. Bu çerçevede özellikle 2004 yılından sonraki sekiz yıllık dönemde savunma sistemlerinin yurt içinden karşılanma oranı iki kata yakın artış göstererek %50 nin üzerine çıkmıştır. Bu kapsamda, yurt içinde geliştirilen özgün sistemlerimizin lojistik desteğinin yurt içinden karşılanması sayesinde, ilgili sistemlerin tedarik maliyetinin yaklaşık iki katı kadar ilave bir kaynağın yurt içinde kalabileceği değerlendirilmektedir. Bu nedenle, savunma sektörünün tüm oyuncuları tarafından, yurt içi lojistik destek hizmeti hususuna büyük önem verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır. 5.1 Temin/Tedarik Lojistiği Lojistiğin araştırma, tasarım, geliştirme, imalat ve üretimi ile ilgilenen koludur. Silah sistemlerinin ihtiyaç belirleme aşamasından itibaren, tüm tasarım ve üretim süreçlerini de kapsayacak şekilde lojistik hususlar Entegre Lojistik Destek (ELD) kapsamında sürekli dikkate alınmalıdır. Sistemin tedariki sonrası, tüm ömür devri boyunca etkin ve ekonomik bir şekilde idameişletmesi için ELD nin tüm unsurlarıyla birlikte (Şekil 5) etkin bir şekilde tasarım sürecine dahil edilmesi gerekmektedir. Aksi durumda, ileride geri dönüşlere yol açacak zor ve sakıncalı etkiler oluşabilmektedir. Bu nedenlerle, tüm İHA sistemi programlarının başından itibaren ELD konusunun dikkate alınması, ELD ihtiyaçlarının teklife çağrı dokümanlarında detaylı olarak belirtilmesi, sözleşmelerin bu düşünce ile hazırlanması gerekmektedir. 5.2 Temin/Tedarik Sonrası Lojistik Destek (İdame-İşletme Lojistiği) İdame-işletme lojistiği, sistemlerin envantere girmesini müteakip, söz konusu sistemlerin kullanım döneminde desteklenebilmesi için sistemlerin ve ihtiyaç duyulan malzemenin depolanması, dağıtımı, ulaştırılması, bakımı, kullanılması ve envanterden çıkarılması ile ilgili faaliyetlerin tümüdür. İHA sistemlerinde diğer tüm savunma sistemlerinde olduğu gibi en önemli maliyet kalemi satış sonrası ömür devri maliyetidir. Sistemin tedariki sonrası etkin bir şekilde göreve hazır bulundurulması, sistemin tasarım hedefleri kadar önemli bir konudur. İHA sistemlerinin maliyet etkin bir şekilde idame ettirilmesi, diğer modern silah sistemi projelerinde olduğu gibi modern lojistik yaklaşımların uygulanması ile mümkün olacaktır. Son dönemde; silah sistemlerine yönelik tedarik maliyetlerinin yanı sıra tedarik sonrası idame-işletme maliyetlerinin de düşürülmesine yönelik çok çeşitli çalışmalar yürütülmektedir. Bu kapsamda; klasik organik lojistik destek yaklaşımdan farklı olarak, çekirdek lojistik kabiliyetler (core logistics capabilities) haricinde lojistik desteğin yüklenici sorumluluğunda veya karma şekilde yerine getirilmesini öngören yaklaşımlar ağırlık kazanmaktadır. Ayrıca, acil harekat ihtiyacının kısa sürede karşılanabilmesi amacıyla, lojistik destek ve operasyon hizmeti de dahil olacak şekilde tüm sistemin belirli bir dönem için kiralanması şeklinde de hizmet verilmeye başlanmıştır. (Tablo 2). Başlangıçta Yüklenici Lojistik Desteği (YLD) uygulaması kapsamında, organik lojistik19 Lojistik Destek Yerinde ve Çağrı Bazlı Teknik Destek Teknik Doküman Yönetimi Uçuş ve Bakım Personeli Eğitimi 2010 yılında tedarik edilen Heron (Gözcü) İHA sisteminde İsrail kaynaklı yaşanan lojistik sıkıntılar nedeniyle, sistem faaliyet oranı oldukça düşmüştür. Bu kapsamda Savunma Sanayii İcra Komitesi (SSİK) tarafından alınan karar sonucunda, TUSAŞ firması ile lojistik destek hizmeti alınmasına yönelik sözleşme imzalanmıştır. YLD kapsamına girdiği değerlendirilen bu hizmet sonucunda, İHA sisteminin faaliyet oranında önemli miktarda artış sağlanmıştır. Tablo 2: İHA Lojistik Destek Hizmeti Örnekleri unsurlarca gerçekleştirilen lojistik faaliyetlerin yükleniciler tarafından gerçekleştirilmesi uygulamaları görülmeye başlanmıştır. Sonrasında ise, bu alanda en dikkat çekici olan Performansa Dayalı Lojistik Destek (PDL) uygulaması 1998 yılından itibaren ABD Savunma Bakanlığı tarafından uygulanmaya başlanmıştır. Temel amacı daha az kaynakla daha fazla faaliyetin gerçekleştirilmesi olan PBL uygulamaları, değişik isimlerle birçok ülke silahlı kuvvetleri tarafından uygulamaya konulmuştur. ABD Savunma Bakanlığı tarafından gerçekleştirilen PDL uygulamalarından alınan başarılı geri beslemeler sonucunda, PDL uygulamasından daha fazla verim almak amacıyla Gelecek Nesil PDL (Next-Generation PBL) Çalışması Mayıs 2012 ayında başlatılmıştır. Bu kapsamdaki çalışmalar devlet, sanayi ve üniversitelerin katılımıyla yürütülmektedir Organik Lojistik Destek İHA sisteminin lojistik desteği kapsamındaki faaliyetlerin, kullanıcıya ait lojistik unsurlar tarafından gerçekleştirilmesidir. Ticari alanda uygulanan yeni lojistik destek uygulamalarının sağlamış olduğu daha etkin ve ekonomik sonuçlar nedeniyle, organik lojistik desteğin geliştirilmesine yönelik Yalın Lojistik benzeri çalışmalar yapılmıştır. Ayrıca, organik lojistiğin çeşitli farklı yöntemlerle özelleştirilmesine yönelik birçok farklı inisiyatif gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda en dikkat çekici uygulama, ilgili kanun kapsamında ABD Savunma Bakanlığı tarafından yapılan %50-%50 uygulamasıdır. Buna göre; ABD Silahlı Kuvvetleri depo seviyesi (D-level) lojistik faaliyetlerin %50 oranını geçmeyecek şekilde sivil yükleniciler tarafından gerçekleştirilmesi gerekmektedir Yüklenici Lojistik Desteği (YLD) YLD bir silah sisteminin lojistik desteğinin tamamının veya bazı lojistik fonksiyonların/faaliyetlerinin yüklenici firmalar aracılığıyla alınması olarak tanımlanabilir. Bir anlamda, organik lojistik kapsamında icra edilen lojistik faaliyetlerin özelleştirilmesidir. Dünya genelinde İHA sistemlerinin özellikle harekat alanlarında işletimi kapsamında oldukça yoğun bir şekilde YLD kullanılmakta olup, özellikle malzeme yönetimi uygulamaları oldukça dikkat çekmektedir. İHA sistemlerinde YLD kapsamında, yüklenici firma tarafından aşağıda verilen hizmetler sağlanabilmektedir: Malzeme Yönetimi Planlı ve düzeltici bakım amaçlı malzeme (tamirlik, sarf) tedariki İşletme amaçlı malzeme (tamirlik, sarf, POL) tedariki Mühendislik Desteği Mühendislik değişikliği ve Servis Bülteni/Teknik Emir yayımlama, Konfigürasyon Yönetimi Bakım Hizmeti Hat seviyesi bakım (O-level) Üs seviyesi bakım (I-level) Depo seviyesi bakım (D-level) KaleBaykar Ortak Girişimi üretimi Bayraktar mini İHA sı Performansa Dayalı Lojistik (PDL) PDL, bir silah sisteminin performans hedeflerine ulaşması ve sistem hazır bulunuşluluğunun istenen seviyede muhafaza edilebilmesi için sağlanacak ürün desteğinin, otorite ve sorumluluklar net olacak şekilde, uzun dönemli destek anlaşmaları yoluyla sisteme entegre şekilde satın alınmasıdır. PDL kapsamında belirlenen yüklenici, Ürün Destek Entegratörü (Product Support Integrator) olarak, hem sivil ticari kaynakları hem de uygun olması durumunda askeri lojistik kabiliyetleri kullanabilmektedir. PDL uygulamasının temeli; klasik yaklaşımda olduğu üzere yedek parça, malzeme veya onarım hizmeti satın alınması yerine, performansın satın alınmasıdır. PDL uygulamaları; lojistik maliyetler ile lojistik unsurların miktarını (logistics footprint) düşürmeli, sistemin güvenilirliğini artırmalı ve teknolojik eskime (obsolescence) etkilerini azaltmalıdır. PDL kapsamında operasyonel destek dahil olmak üzere çok farklı seviyelerde aşağıdaki hizmetler sağlanabilmektedir: Görev: Uçuş hizmeti dahil olmak üzere tüm İHA sistemi lojistik desteği, İHA Sistemi: Tüm İHA sistemi lojistik desteği,20 SAVUNMA SANAYİİ GÜNDEMİ 19 Alt Sistem: İHA alt sistemi lojistik desteği (motor, kamera gibi), Ünite: Ana ünite lojistik desteği (iniş takımları, görev bilgisayarı gibi). ABD PDL uygulamalarının büyük bir kısmı hava araçlarına yönelik olup, İHA sistemlerine yönelik uygulamalar oldukça dikkat çekmektedir. Bu kapsamda, 2003 yılından beri uygulanmakta olan Shadow İHA sistemi PDL uygulaması en öne çıkan uygulamadır. ABD Kara Kuvvetleri envanterinde bulunan 100 den fazla RQ-7 Shadow İHA platformunun ve ilgili alt sistemlerin tüm lojistik faaliyetleri, ilgili İHA sisteminin üreticisi olan AAI Corp firması tarafından gerçekleştirilmektedir. Ayrıca, firma tarafından uçuş hizmeti de verilmektedir. PDL metriklerinin izlenebilir, ölçülebilir ve değerlendirilebilir olması gerekmektedir. Bu kapsamda muhtemel performans metrikleri olarak aşağıdaki parametreler kullanılabilir: AAI Corp. Firma personeli tarafından Afganistan da bir yerde uçuşa hazırlanan ABD Kara Kuvvetleri RQ-7 Shadow İHA sı İHA PDL uygulamaları kapsamında son dönemde ön plana çıkan bir diğer uygulama ise Merlin RAMCo Inc. (MRI) firması tarafından gerçekleştirilmektedir. ABD Hava Kuvvetleri envanterinde olan ve çeşitli harekat alanlarında konuşlu MQ-1 Predator ve MQ-9 Reaper İHA sistemlerinin, uçuş görevi dahil olmak üzere tüm idame-işletme faaliyetleri ilgili firma tarafından yerine getirilmektedir. Bu uygulamada en önemli dikkat çeken hususlardan birisi de, İHA sistemi üreticisi olan General Atomics firması dışında başka bir firma tarafından PDL hizmetinin verilmesidir. PDL kapsamında performans metriklerinin (isterler) belirlenmesi büyük önem arz etmektedir. PDL konusunda çeşitli eğitimler sunmakta olan ABD Tennessee Üniversitesi tarafından, bu kapsamda en fazla beş adet metriğin belirlenmesinin uygun olduğu ifade edilmektedir. İHA sisteminin faaliyetine yönelik olarak kullanıcı tarafından belirlenecek bu metriklere göre, yüklenici en uygun lojistik destek yapılanmasını gerçekleştirebilecektir. Bu kapsamda müşteri ve kullanıcılar tarafından, yüklenici tarafından lojistik desteğin nasıl sağlanacağı hususu yerine, yükleniciden en iyi lojistik desteğin alınmasına yönelik en doğru performans metriklerinin belirlenmesi hususuna odaklanılmalıdır. TUSAŞ Firması tarafından geliştirilmekte olan ANKA İHA sı Ana sistem/alt sistem göreve hazırlık (faaliyet) oranı, Ana sistem/alt sistem görev başarı oranı, Aylık/yıllık toplam uçuş saati/görev süresi, Aynı anda icra edilecek görev miktarı, Aynı anda görev icra edilecek ana üs/ileri üs sayısı, Yeniden göreve hazırlık süresi, Alt sistem ve ana parçaların İHA sistemleri üzerinde bulunma oranı, Depoda kullanıma hazır yedek parça hazır bulunuşluk oranı, Lojistik faaliyet reaksiyon zamanı. İHA sistemlerinin sınırlı tedarik miktarları, bahse konu sistemlerin klasik lojistik destekle idame işletiminde ihtiyaç duyulacak yedek malzemelerin temininde ve özellikle yurt dışı bakım ve onarım faaliyetlerinde yaşanacak zorluklar göz önüne alınarak, İHA tedarik projelerinde PDL modelinin uygun olacağı Türkiye İHA Sistemleri Yol Haritası dokümanı kapsamında değerlendirilmektedir. SSM Stratejik Planı nda, yurt içinde geliştirilerek envantere alınan/alınacak sistemler için, ömür boyu lojistik destek sağlanması kapsamında, savunma sanayimizin, ürün tasarımından, üretim ve lojistik desteğe uzanan hedeflerinde ömür devrinin tamamında etkin rol almasının sağlanmasının hedeflendiği belirtilmektedir. 28 Şubat 2012 tarihinde icra edilen Savunma Sanayii Müsteşarlığı (SSM) 2. Tedarik Lojistiği Kurultayı nda, TSK envanterine yurt içi geliştirme projeleri ile kazandırılan/kazandırılacak savunma sistemlerinin lojistik deste- ğinde ihtiyaç duyulan yaklaşımlar, bugüne kadar yapılan çalışmalar ve uygulamaya yönelik planlamalar üst düzeyde ele alınmıştır. Genelkurmay Başkanlığı ile birlikte yapılan çalışmaların belirli bir noktaya ulaşması sonucunda, SSM tarafından Ağustos 2012 ayında yayımlanan genelge ile lojistik destek kapsamında PDL örnek model olarak kabul edilmiştir. Bu kapsamda belirlenen pilot projelerde uygulaması başlatılacak olan PDL modelinin, pilot uygulamalardan alınacak dersler ışığında yaygınlaştırılması hedeflenmektedir. Pilot projeler arasında bulunan İHA sistemi tedarik projelerinden biri olan ANKA Seri Üretim Projesi kapsamında, Teklife Çağrı Dosyası (TÇD) çalışmaları bünyesinde PDL hazırlık faaliyetlerine başlanılmıştır. Kullanıcı, Müşteri ve Yüklenici nin katılımıyla yakın koordine içinde yürütülen çalışmalar sonucunda hazırlanacak PDL modelinin, diğer pilot projelere de referans olması beklenmektedir İHA Sistemlerinde Kiralama (Leasing) Uygulaması İHA sistemlerinin acil olarak harekat alanlarında kullanılması ihtiyacı sonucunda, dünya genelinde birçok farklı firma tarafından, lojistik destek ve operasyon hizmeti de dahil olacak şekilde, tüm İHA sisteminin belirli bir dönem için kiralanması şeklinde leasing hizmeti Avustralya Silahlı Kuvvetlerine verilen leasing hizmeti kapsamında MacDonald, Dettwiler and Associates (MDA)/ Kanada firma personeli tarafından Kandahar/Afganistan Havaalanı nda uçuş öncesi bakımı yapılan Heron İHA sı Daha göster
ATAK ANKA 2012-2016 Savunma Sanayii Müsteşarlığı Stratejik Planı ALTAY MİLGEM Özgürlük ve bağımsızlık benim karakterimdir. İçindekiler Bakan Sunuşu 4 Müsteşar Sunuşu 6 Önsöz 8 Vizyonumuz 10 Misyonumuz Detaylı ŞUBAT 2013 / ISSN 1302-1435. ROKETSAN ve İLKLERİMİZ TASARIM ve MÜHENDİSLİK GÜCÜMÜZ ROKETSAN LI OLMAK. Roketsan, bir TSKGV kuruluşudur.
SAYI 2 ŞUBAT 2013 / ISSN 1302-1435 ROKETSAN ve İLKLERİMİZ TASARIM ve MÜHENDİSLİK GÜCÜMÜZ ROKETSAN LI OLMAK Roketsan, bir TSKGV kuruluşudur. sayı 2 şubat 2013 yayın kurulu ndan Değerli Okurlarımız Uzun Detaylı SAVUNMA SANAYİİ MÜSTEŞARLIĞI
SAVUNMA SANAYİİ MÜSTEŞARLIĞI Faaliyet Raporu 2014 Özgürlük ve bağımsızlık benim karakterimdir. 2 İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER 3 TABLO ŞEKİL VE GRAFİKLER 4 TABLOLAR 4 ŞEKİLLER 4 GRAFİKLER 4 KISALTMALAR 5 BAKAN Detaylı SAVUNMA SANAYİİ MÜSTEŞARLIĞI TEKNOLOJİ YÖNETİM STRATEJİSİ
TÜSI AD-Sabancı Üniversitesi Rekabet Forumu ve Ulusal I novasyon Girişimi Yol Haritası Serisi 1: Uzay Ve Havacılık Teknolojileri Yol Haritası 2009 2009 REF, Tüm Hakları Saklıdır Uzay Ve Havacılık Teknolojileri Detaylı Eskişehir Sanayi Odası 2014-2017 Stratejik Planında yer alan bir tabloda ildeki sanayi sektörlerinin yapısı aşağıdaki gibi verilmiştir;
Bölüm-1 Giriş ve Amaç Eskişehir Sanayi Sektörü Mevcut Durum ve 2023 Hedefleri Eskişehir Sanayi Odası 2014-2017 Stratejik Planında yer alan bir tabloda ildeki sanayi sektörlerinin yapısı aşağıdaki gibi Detaylı GAZİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ STAJ RAPORU ASELSAN ELEKTRİK SANAYİ A.Ş.
GAZİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ STAJ RAPORU ASELSAN ELEKTRİK SANAYİ A.Ş. ANKARA-2001 1 ASELSAN A.Ş. (ASELSAN ELEKTRONİK SANAYİ ANONİM ŞİRKETİ) Kuruluş tarihi : 1975 Detaylı STRATEJİK RAPOR (ÖZET)
0 STRATEJİK RAPOR (ÖZET) Türkiye nin Stratejik Vizyonu 2023 Stratejik Lokomotif Sektörler GÜVENLİK, SAVUNMA VE SAVUNMA SANAYİİ 2023 KONGRESİ ( 18-19 Ekim 2012 HiltonSA Ankara, Türkiye ) Türkiye Cumhuriyeti'nin Detaylı İÇİNDEKİLER NATO HAKKINDA GENEL BİLGİLER, TEDARİK SİSTEMİ VE TEDARİK ORGANLARI
BİRİNCİ BÖLÜM İÇİNDEKİLER NATO HAKKINDA GENEL BİLGİLER, TEDARİK SİSTEMİ VE TEDARİK ORGANLARI 1. NATO NEDİR? 2. NATO YA ÜYE ÜLKELER 3. NATO NEZDİNDEKİ TÜRKİYE DAİMİ TEMSİLCİLİĞİ 4. NATO NE SATIN ALIR? 5. Detaylı Özgün ürün ve çözümlere ihtiyacımız var
ÖZEL EK Mayıs 2015 Özgün ürün ve çözümlere ihtiyacımız var l Milli Savunmada veri analizi l Türk Savunma Sanayinin bölgede tanıtımına katkı önsöz 2 1915 barış balonu gökyüzündeyken Sedef Özkan ]Savunma Detaylı YAP-İŞLET-DEVRET MODELİ
HAVAALANI TERMİNAL BİNALARINDA YAP-İŞLET-DEVRET MODELİ M. Cemil ACAR Havaalanları Daire Başkanı (Yüksek Mimar) Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Yayınları Havaalanları Daire Başkanlığı Sivil Havacılık Genel Detaylı ilerlemenin yolu her zaman ileri bakmak...
Sürdürülebilirlik Raporu ilerlemenin yolu her zaman ileri bakmak... İçindekiler 2 Yönetiṁ Kurulu Başkanı ndan Mesaj 4 Vizyon, Misyon, Hedef ve İlkeler 6 Kısaca Otokar 8 Otokar ın Rekabet Avantajları 10 Detaylı ASELSAN da Halk Günü ULUSAL SAVUNMA SANAYİİNİN GÜVENCESİ YIL:25 SAYI:86 3/2012 ISSN 1300-2473
Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı nın bir kuruluşudur. YIL:25 SAYI:86 3/2012 ULUSAL SAVUNMA SANAYİİNİN GÜVENCESİ ISSN 1300-2473 ASELSAN da Halk Günü ASELSAN Dergisi 1 Değerli Okuyucular ASELSAN Detaylı GÜNEYDOĞU NUN LOJİSTİK ÜSSÜ DİYARBAKIR LOJİSTİK MERKEZİ
GÜNEYDOĞU NUN LOJİSTİK ÜSSÜ DİYARBAKIR LOJİSTİK MERKEZİ 161 GÜNEYDOĞU NUN LOJİSTİK ÜSSÜ DİYARBAKIR LOJİSTİK MERKEZİ SUNUŞ İletişim ve ulaşım teknolojisinde yaşanan gelişme ve ulusal ekonomilerin dışa açılmasıyla Detaylı ÖNSÖZ... 3 1. GİRİŞ... 4. A-) Genel Özeti... 4. B-) Araştırma Metodolojisi... 5 2. REJENERE İPLİK SEKTÖRÜ GENEL DURUMU... 7
UŞAK TİCARET ODASI REJENERE İPLİK SEKTÖRÜ DIŞ TİCARET İHTİYAÇ ANALİZİ UŞAK 2012 1 ÖNSÖZ... 3 1. GİRİŞ... 4 A-) Genel Özeti... 4 B-) Araştırma Metodolojisi... 5 2. REJENERE İPLİK SEKTÖRÜ GENEL DURUMU... Detaylı Köklü Dönüşüm İçin Tasarım, Ar-Ge, İnovasyon
Başkan dan Köklü Dönüşüm İçin Tasarım, Ar-Ge, İnovasyon Ömer Cihad Vardan MÜSİAD Genel Başkanı Türkiye nin küresel düzeyde en önemli rakipleri arasında yer alan G. Kore, Malezya, Endonezya, Brezilya, G. Detaylı Değerlerimiz. A. İşletmenin Vizyonu, Misyonu, Değerleri ve Stratejisi. Vizyon: Misyon: Değerler: Çözümcülük. Yaratıcılık. Güvenilirlik.
Doğtaş Mobilya 1972 yılında Hacı Ali Doğan ın Doğan Mobilya yı kurması ile Doğan ailesi mobilyacılık sektörüne ilk adımını atmıştır.1987 yılında Hacı Ali Doğan altı oğlu ile birlikte Biga da Doğtaş A.Ş. Detaylı VİZYON 2023 Ulaştırma ve Turizm Paneli VİZYON 2023 TEKNOLOJİ ÖNGÖRÜSÜ PROJESİ RAPOR. ULAŞTIRMA ve TURİZM PANELİ. Temmuz.
VİZYON 2023 TEKNOLOJİ ÖNGÖRÜSÜ PROJESİ RAPOR ULAŞTIRMA ve TURİZM PANELİ Temmuz. 2003 Ankara İÇİNDEKİLER: ÖNSÖZ PANEL ÜYELERİ PANELİN YAPISI, ÇALIŞMA PROGRAMI ve YÖNETİCİ ÖZETİ 1 ULAŞTIRMA: 1. GİRİŞ 5 1.1. Detaylı BORSA DIŞI ŞİRKETLER İÇİN FİNANSAL OLMAYAN RAPORLAMA STANDARTLARI: YOİKK 2011
BORSA DIŞI ŞİRKETLER İÇİN FİNANSAL OLMAYAN RAPORLAMA STANDARTLARI: Yıllık Faaliyet Raporuna İlişkin Tavsiye Edilen Taslak Format * YOİKK 2011 * Bu rapor 2010 yıl sonu gecerli olan mevzuat hükümlerine göre Detaylı AKSİGORTA ANONİM ŞİRKETİ 31 MART 2014 TARİHİNDE SONA EREN HESAP DÖNEMİNE AİT YÖNETİM KURULU ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU
31 Mart 2014 YÖNETİM KURULU ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU 1 1960 DAN BUGÜNE: AKSİGORTA DA SÜRDÜRÜLEBİLİR BÜYÜMENİN KİLOMETRE TAŞLARI İlk poliçe 1961 yılında Aksigorta çalışanları tarafından ilk poliçe hazırlanmıştır. Detaylı Arap Baharı nın ardından İslam ülkelerinde
AĞUSTOS 2013 OSTİM ORGANİZE SANAYİ GAZETESİ 1 Zor Sınav korhan@ostim.com.tr Arap Baharı nın ardından İslam ülkelerinde başlayan değişim rüzgarı, o ülkelerde yaşayanların yıllardır süregelen isteklerine Detaylı Tülay Akarsoy Altay, Haziran 2014
Tülay Akarsoy Altay, Haziran 2014 Yüksek hızlı tren hizmete girdi. O hattı komple Çinliler yaptı, raylar İspanya dan geldi, lokomotifler İspanya dan geldi, vagonlar Güney Kore, makinistler Almanya da eğitildi, Detaylı Çevre ve Sürdürülebilir Kalkınma Tematik Paneli
Vizyon 2023: Bilim ve Teknoloji Stratejileri Teknoloji Öngörü Projesi Çevre ve Sürdürülebilir Kalkınma Tematik Paneli Vizyon ve Öngörü Raporu 2003, ANKARA Önsöz Ülkemiz, geleceği için çok önemli bir geçiş Detaylı GEMİ İNŞA SANAYİMİZİN SON DURUMU İMEAK DTO / ARALIK-OCAK 2014/15 SAYISI GEMİ İNŞA EKİDİR
GEMİ İNŞA SANAYİMİZİN SON DURUMU İMEAK DTO / ARALIK-OCAK 2014/15 SAYISI GEMİ İNŞA EKİDİR Türkiye Gemi İnşa Sanayicileri Birliği (GİSBİR) tarafından,türk tersanelerinin güncel durumu ile ilgili geniş kapsamlı Detaylı İÇİNDEKİLER. Yönetim Kurulu Başkanı nın Mesajı... 4. Genel Müdür Mesajı... 5. Yönetim Kurulu... 6. Üst Yönetim... 9. Hakkımızda...
01.01.2014 / 31.12.2014 İÇİNDEKİLER Yönetim Kurulu Başkanı nın Mesajı... 4 Genel Müdür Mesajı... 5 Yönetim Kurulu... 6 Üst Yönetim... 9 Hakkımızda... 12 Üretim Tesisleri... 14 Şirketin Sermaye Yapısı ve Detaylı İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ... 1 2. STRATEJİ BELGESİ ÖZETİ... 3 3. MEVCUT DURUM... 5 3.1. TASARIMLARA İLİŞKİN YASAL ÇERÇEVE VE TASARIM BAŞVURULARI... 5 3.2. EĞİTİM... 10 3.3. MESLEKİ ÖRGÜTLENME... 12 3.4. TASARIMA Detaylı 5449 SAYILI KALKINMA AJANSLARININ KURULUŞU, KOORDİNASYONU VE GÖREVLERİ HAKKINDA KANUN GENEL GEREKÇESİ
5449 SAYILI KALKINMA AJANSLARININ KURULUŞU, KOORDİNASYONU VE GÖREVLERİ HAKKINDA KANUN GENEL GEREKÇESİ Ulusal kalkınmanın, çeşitli toplum kesimleri ve bölgeler arasında dengeli bir işbölümü ile gerçekleştirilmesi Detaylı girişimcilik risk kredi iş melekleri işgem teşvik işkur tübitak araştırma-geliştirme sermaye yenilikçilik
teşvik kredi girişim sermayesi girişimcilik yeni girişimci sermaye yenilikçilik girişimcilik ve Yenilik Programı işgem risk iş melekleri işkur tübitak araştırma-geliştirme rekabet edebilirlik ORTA KARADENİZ Detaylı 2023'E DOĞRU TÜRKİYE'DE ÜNİVERSİTE KÜTÜPHANELERİ. Mevcut Durum, Sorunlar, Standartlar ve Çözüm Önerileri
2023'E DOĞRU TÜRKİYE'DE ÜNİVERSİTE KÜTÜPHANELERİ Mevcut Durum, Sorunlar, Standartlar ve Çözüm Önerileri ANKARA, 2014 2023'e Doğru Türkiye'de Üniversite Kütüphaneleri Mevcut Durum, Sorunlar, Standartlar Detaylı OSTİM bünyesindeki kümelere gerek ulusal