ADİGEY'DE SAMBOCULAR, SPORU SANATA DÖNÜŞTÜRÜYOR
Adigey, kendi sportif tradisyonları ve gelenekleri ile pek çok verimli-üretken uzman sporcuları, üstün başarıları ile de dikkat çekiyor. Bu spor faaliyetleri arasında Uzakdoğu sporları ise daha ön plana çıkıyor. Adigey’de bu, spordan da öte yaşamlarını buna bağlayan sporcuların oluşturduğu bir sanat.
Rusya'da bireysel Uzakdoğu sporlarına ilgi geçtiğimiz yüzyılın başlarında ortaya çıktı. Devrimin ardından güvenlik kuvvetleri - organları çalışanlarının kendilerini suçlularla mücadelede savunmalarına yönelik bir spor olan Sambo ülke genelinde yaygınlaşmaya başladı. Bu sporun amacı kendi ismi ile de anlaşılabilir. Sambo; Самозащита Без Оружия - Silahsız bireysel savunma.
Sovyetler Birliği’nde sambo sporunun kaynağında O. A. Spiridonov, V. S. Oşepkov, A. A. Harlampiyev yer alır. Adigey’de sambonun kökü 52 yıl öncesine dayanır. Mıyekuape'de sambonun ortaya çıkışı Murat Kudayev ismi ile ilintilidir. Murat Kudayev 21 Eylül 1961 tarihinde Mıyekuape'de ilk sambo dersini verir.
Murat Kudayev, Ademey köyünde bilime değer veren yeni bilgilere açık aydın bir öğretmen ailenin çocuğu olarak doğar. Kudayev bu yüzden sadece ünlü bir sporcu olarak değil, bilimadamı olarak da tanınır. Pedagoji bilim dalında profesör doktor, Adige Cumhuriyeti Onursal Bilimadamı, 150’den fazla bilimsel çalışmanın yazarı, 5 bilimsel kitap ve 40 tan fazla eğitimsel kitabın ayrıca pek çok bilimsel makalenin de yazarıdır.
Bunların yanısıra Kudayev her zaman sporcu karakteri, faal bir yaşama olan sevgisi ile dikkat çekerek yaşamı ve kariyerinde diğer insanlardan farklı bir şekilde göze batar. Murat Kudayev Kuban Tarım Enstitüsü’nde okurken sambo sporu ile 1956- 1961 yılları arasında ilgilenmeye başlar.
Murat Kudayev'in bu spora olan ilgisi ve bilgisinde ilk antrenörlüğünü yapan, bu spor dalının ortaya çıkmasını sağlamış olan kişilerden A. A. Harlampiyev'in öğrencisi Moskova Enerji Enstitüsü’nden mezun olup 1958 yılında Krasnodar'a atanan Gennadiy Rubakov'dur. Bu Krasnodar’da sambo öğrenmek isteyen herkesin ulaşabileceği ilk derstir. Daha önceleri bu spor dalında sadece özel güvenlik güçleri elemanları çalışmaktaydı.
Geleceğin sportmeni Murat Kudayev çalışmaya 64 kg. kategorisinde başladı. Üniversite eğitimini tamamladıktan sonra Mıyekuape’ye geri dönünce ilk sambo derslerini vermesinin yanısıra bu spor dalının gençler arasında sevilmesi-yaygınlaşmasında da büyük katkıları oldu. Murat Kudayev çalışmalarında azimkar ve bitmek bilmeyen bir enerjiye sahipti, öğrencilerinden de aynı şeyleri bekliyor ve onları bu minval üzerine yetiştiriyordu. Hazırladığı, yetiştirdiği sporcularla o dönem Kuban bölgesinde sambonun gelişmesi ve yayılmasında adeta yegane merkez niteliğine sahip olan Kuban Tarım Enstitüsü sporcuları ile Mıyekuape’yi eşit konuma getirmişti.
Kudayev'in çalışmalarını öğrencilerinden, AC Onursal Antrenörü A. M. Guçetl ve XX.yüzyılın başarılı antrenörü KOBLI Yakup sürdürmüştür. Onların çalışmaları neticesinde Adigey’de dövüş sanatlarında, Sambo ve Judo'da hızlı bir gelişim görülmeye başladı, 1965 yılından sonra bu spor dallarında ün kazanan ve hala sürmekte olan Mıyekuape dövüş sporu ekolü yaşama geçti.
Bu ekolün gizi ise; effektif hazırlık, halkın benliğinde muhafaza edilmiş Adige güreş geleneğinin sistemize edilmesi ile çağdaş spor bilimi ve sporcularla antrenörlerin tecrübesinin yoğrulmasıdır.
Bölgenin büyük antrenörlerinin tecrübeleri, sambistlerin ustalıkları ve bu spor dalının bölgede yaygınlaşması ile gelişmesi etaplarını konu alan Viktor Belousov, Yurıy Putsov, Mikhail Fok tarafından yazılan eser 10 Ekim tarihinde AC Milli Kütüphanesi’nde tanıtıldı. Bu kitabın aktüel olduğu şüphesizdir. Fakat bu belki de cumhuriyetimizde sambo analizi konusunda sadece bir başlangıçta olabilir, ileride daha fundomentalne çalışmalarda ortaya çıkabilir.
Bu spor dalında onursal antrenör olan HAPAYE Arambıy'in belirttiğine göre; günümüzde Mıyekuape dövüş sporları ekolü sadece muhafaza edilmekle kalmıyor daha başka başarılarla da gelişmesini güçlenmesini devam ettiriyor.
HAPAYE Arambıy; 'Ne yazık ki, günümüzde sporcularımızın başarıları önceki neslin parlak başarılarına kıyasla sönük olmakla birlikte biz daha iyiye ulaşmak için antremanlarımıza devam ediyoruz.' dedi.
Örneğin yakın bir geçmişte Karelya Cumhuriyeti’nde Lahdenpohya kentinde FSB generali Valentina Çuykina anısına düzenlenen 9. Rusya Sambo Turnuvası yapıldı. Bu turnuvaya Adigey’den katılan 4 sporcu iyi dereceler elde ettiler.
Turnuvada rakipleri karşısında güçlü ve üstün başarı gösterenler arasında MGTU öğrencisi 90 kg. kategorisinde Hamit Hamzathanov yer alıyor.
82 kg. kategorisinde yapılan müsabakalarda da yine MGTU öğrencisi olan Adigeyli sporcu KAZBEK Mudranov birnci geldi. Müsabakalar esnasında 74. kg kategorisinde MGTU öğrencisi TLEPSERIKOV Murat ise ikincilik elde etti. Adigey adına katılan en genç sporcu da olan KIBIŞIYEV Zalid'te 62 kg. kategorisinde üçüncü geldi.
HAPAYE Arambıy; 'Bizim sporcularımız bu turnuvaya beşinci kez katılıyorlar. Bu müsabakaya katılmamız için yapılan tüm organizasyonla ilgili masrafları ise her yıl eski Mıyekuape sakini olan günümüzde Petersburg’ta yaşayan Viktor Patruşev karşılıyor. Ona şükranlarımızı iletmek istiyorum' dedi.
Arambıy ayrıca sporcularımızın 20 Ekim’de cumhuriyetimizde sambonun kurucusu olan Murat Kudayev anısına düzenlenecek turnuva hazırlığı içerisinde olduklarını da belirtti. Hemen ardından 21 Ekim tarihinde Samara oblastında Rusya Gençler Arası Sambo Turnuvası’na katılmak üzere cumhuriyetimizin genç sporcuları yola çıkacaklar.
Murat Kudayev anısına düzenlenecek turnuva ve forumlara Gürcistan, Abhazya, Ukrayna, Krasnodar ve Stavropol eyaletleri, tüm kuzey Kafkasya cumhuriyetlerinden sporcu ve antrenörler katılacaklar. Adigey turnuvaya beş takımla iştirak edecek.
Etkinlik 1995-1998 yılları arasında doğmuş olan gençler arasında 48, 52, 57, 62, 68, 74, 82, 90, 100 ve 100 + kategorilerinde yapılacak.