"Rock" Bozdu; Hem de Çok Bozdu! | Yeter ki Müzik Olsun
İki binli yıllarla birlikte memlekette "rock" müziğin giderek yaygınlaşmasını, dinleyici sayısının artmasını, hatta bir miktar da ana akımın içine girmesini coşkuyla karşılayanlara kötü bir haberim var. Bu "rock" o sizin bildiğiniz "rock" değil. "Rock" bozdu; hem de çok bozdu. Bozmaz dedik ama önünü de alamadık; o derece fena bozdu.
Bir zamanların "ötekileştirilmiş" iki müzik türü; "rock" ve arabesk artık kol kola yeni dinleyicilere doğru yelken açıyor. Yeni dinleyiciler bundan rahatsız değil. Onlar müziğin "Türk halk müziği", "Türk san'at (iki hece ayrı telaffuz edilecek) müziği", "Türkçe sözlü hafif batı müziği" ve "dış kaynaklı müzik" diye ayrıştırıldığı günleri bilmiyorlar. Onlar Lady Gaga'yla Hakan Altun'u aynı derecede seviyor, Tiesto'yla Gülben Ergen'i aynı MP3 çalarda arka arkaya dinliyorlar.
Oysa biz, kategori sever eski kuşak, önceleri bir sentez, bir deneme, bir arayış diye hoşgörüyle baktığımız bu yeni tür "rock" müzikten ziyadesiyle rahatsızız. "Rock"ın asi duruşu artık kadere isyandan ibaret. "Rock"çıların derdi dünyayla, dünyada olan bitenle değil, felekle, "kara kaşla kara göz"le, kederle, gamla...
Ha diyeceksiniz ki "Yeni mi fark ettin?.." Hayır elbette. Erkin Koray'ın ta altmışlardan bu yana yer yer Uzak Doğu-Orta Doğu müzikal dokusu içerisinde "rock" yaptığını, doksanlarda türeyen ve "rock"çı demeye dilimin varmadığı Haluk Levent, Murat Kekilli, Murat Göğebakan, Kıraç ve benzerlerinin ondan ilham aldığı (ya da zerre alamadığı) gerçeğini de gözardı etmiyorum.
Dahası iki müzik türünün de ezilenlerin, hor görülenlerin isyanı, haykırışı olduğu çıkarımından yola çıkarak biraz özenti, epeyce zorlama dursa da, Orhan Gencebay'dan, Ferdi Tayfur'dan ya da ne bileyim, Müslüm Gürses'ten bir Kurt Cobain, bir Jimi Hendrix, bir Jim Morrison yaratma çabalarını da bir yere kadar saygıyla karşıladığım olmuştur.
İstisnaları bir kenara koyup genellemeye kalktığımızda, Türkiye'de doksanlarda yer üstüne çıktığını, Unkapanı'nda ve mahalle aralarındaki kasetçi vitrinlerinde itibar kazandığını söyleyebileceğimiz Türk "rock" müziğinin o günlerde de su katılmamış, mahalli öğelerden nasibini almamış çok fazla örneğini dinlediğimiz söylenemez. En babası Şebnem Ferah'sa "gelinlik giymeden, bebeğinden önce, kaderi yenmeden vazgeçiyordu dünyadan"". Özlem Tekin'se "duvaksız gelin olmaz"dı ona göre, "yar bana varmadı" diye dertlenirken.
Yumuşak popun içine dökülmüş sert sos olarak tanımlayabileceğimiz ve o vakitler epeyce de yenilikçi bulduğumuz "pop-rock" işlerde, mesela Mirkelam'da alenen alaturka, Af grubunda bildiğimiz ve bayıldığımız dokuz-sekizlik ritim kullanılıyor, yani her hal ve şartta bir öze dönme durumu vuku buluyordu.
Temeli ta seksenlerde atılmış ve o dönemi "underground" geçirmiş Whiskyleri, Pentagramları, Bulutsuzluk Özlemlerini filan bu genellemenin dışında bırakıyorum haliyle. Kaldı ki onların da müziklerinde yerel motifleri, kilim desenlerini, rakı kadehlerini, nazar boncuklarını kullanmışlıkları yok değildir. En sertinin, en gürültülüsünün bile işin söz kısmında bir sevdadan, bir kederden, olmadı kaderden dem vurduğu da sır değildir.
Şimdi bütün bunlardan varacağımız sonuç şudur ki; "rock" müzik aslında bu memlekette geçer akçe oldu ise, bunun esbâb-ı mucibesi, "rock" müziği kendi beğenilerimize göre çekiştirmemiz, şekillendirmemizdir. Ha bunda da ayıp bir şey yoktur, o ayrı. Aynı şeyi tangoya, caza, latin, İspanyol ve hatta Endülüs müziğine yapmışlığımız da vardır. Olmasa şaşmak gerekir. Aslına bakarsanız bu denli güçlü ve derin bir müzik geleneğinin, dünyanın her hangi bir yerinden ithal ettiği başka bir müzik türünü tahakkümü altına almaması şaşılası olur/olmalıdır.
Peki bunun bir ölçüsü, bir kararı yok mudur? İşte zaten yazara bu yazıyı yazdıran da burada saklı. Türkiye'de "rock" müzik bozdu derken kaygım da bu. her konuda ve her zaman yaptığımız üzere sapla samanı birbirine öyle bir karıştırdık ki, ayırabilene aşkolsun.
Bir kere şu "rock" grubu görünümlü sert gitarlı pop-arabesk gruplarına ivedilikle yeni bir ad bulmamız gerekiyor. Özellikle ergen bunalımları ve aşk hezeyanları üzerine devşirilmiş , gerek sözel gerekse melodik anlamda geleneksel (handiyse anonim) şarkı cümlelerinden oluşan müzik türünü "rock" diye adlandırmaktan da bir an önce caymazsak, memlekette yetişmekte olan yeni bir nesil için "rock" kelimesinin çağrıştırdıkları sadece bunlardan ibaret olacak (Türk "rock" müziği bağlamında elbette, yoksa internet denen şey, gerçek "rock"ı menbaından içmemize dilediğimiz an vesile olabilir ve orta zekada herhengi bir müzik dinleyicisi için bu ayrımı yapmak pek de zor olmaz.)
Şimdi "Yine çoğaldı sancılar, sevinir yancılar, bu beni kahrediyor," diyen bir şarkı ve bu aksak ritimli şarkıyı seslendiren grup ile "rock" kelimesini aynı cümle içerisinde kullanırsak kimlere kimlere ayıp ederiz bir düşünün.
Yılların müzik yazarı, yıllardır müzik yazılarında belirgin bir biçimde (hatta ayrımcılık derecesinde) "rock" müziği koruyan kollayan, seven, sevdiren, yaşatan Kutlu Özmakinacı'nın başı çektiği Yüksek Sadakat'in bir dönemin popüler alaturka şarkısı "Dudaklarında Arzu"dan medet uman acıklı mı acıklı yeni şarkısına ne buyurulur?
"Yatağın Soğuk Tarafı" diye bir şarkı var mesela. Hedef kitlesi şarkı piyasaya çıktığı günden beri ayılıp bayılıyor, şahane. Velev ki Ümit Besen'i bilmiyorlar, ya da Arif Susam'ı hiç dinlememişler. Bence dinlemeliler, çünkü onlara da bayılacaklar. Gerçi onların arkada tipik davulcu karizmasıyla davul çalan davulcuları, tipik basçı tripleriyle basının tellerine vuran bascçıları yok. Kameraya hüzünlü ergen bakışları atacak yaşları da çoktan geçtiler. Ama müzikleri aynı. Valla billa (Bu cümleyi bir sosyal medya organında yazsaydım arkasına kesin :) işareti koyardım ama bu bir makale olduğuna göre bunu yapmam uygun olmaz; acı acı gülümsediğimi siz anlayın artık.)
Aslında uzun zamandır kafa yorduğum bu mevzuu kaleme almamı tetikleyen Redd grubundan Doğan Duru'nun bir süre önce Twitter'a yazdığı şu cümleleler oldu: "maymunlu uzay denemelerinden farksız yeni dönem türkçe rock denemeleri. (elbette hepsi değil) çoğu, ümit besen'e gitar hediye edilmiş gibi". Bazen 140 karakter meselenin özünü ifade etmeye yetiyor da artıyor bile. Yoksa daha örnek verilecek çok grup, çok müzisyen, konu hakkında sarf edilecek çok cümle var.
"Her kör satıcının bir kör alıcısı vardır". Kimseye öyle müzik yapmayın, böyle müzik yapın diye dayatmak da söz konusu olamayacağına göre, yapmayın demiyoruz, elbette yapın canınız ne istiyorsa. Ama bari yaptığınıza "rock" müzik, kendinize "rock" müzisyeni demeyin. Yani biz de demeyelim; hatta kimse demesin. Black Sabbath'a ayıp, ya da ne bileyim Led Zeppelin'e günah, Metallica'ya haksızlık. Budur derdim.