ABŞ we Hytaı bir-birini kiber hüjümlerinde aıyplaıar
Fewral 20, 2013
ABŞ, kiber urşy boıunça ekspert öz "Apple" kompıuterinde işläp otyr. 2011 ı.
Amerikanyň hökümet edaralaryna, media guramalaryna we hususy kompaniıalaryna gönükdirilen kiber hüjümleri Birleşen Ştatlar bilen Hytaıyň birek-biregi günälemegine getirdi.
Ak Tamyň sözçüsi Jaı Karneı kiber ogurlygy barada Birleşen Ştatlaryň Hytaıyň ıokary derejeli resmileriniň, şol sanda harbylarynyň ıanynda hem ençeme gezek öz aladalaryny beıan edendigini aıtdy.
Hytaıyň Daşary işler ministrligi bolsa haker hüjümlerinde hökümetiň eli bar diıilıän aıyplamalary "esassyz" diıip, ret etdi. Ministrlik internet arkaly edilıän hüjümlerden Hytaıyň özüniň hem pida çekıändigini, Hytaıyň internet saıtlaryna gönükdirilıän hüjümleriň aglabasynyň Birleşen Ştatlardan gelıändigini aıtdy.
Bu dawa-jenjele Apple kompaniıasynyň özüniň golaıda hakerler tarapyndan hüjüme uçrap, käbir işgärleriniň "Makintoş" kompıuterlerine zyıan ıetendigini bildirmegi sebäp boldy.
Birleşen Ştatlaryň bir howpsuzlyk kompaniıasy bir raportda Amerikanyň hökümetine, korporasiıalaryna we media kompaniıalaryna garşy gönükdirilıän bu hüjümlerde eli bar diıip, Hytaıyň bir harby birikmesini günäledi.
Hytaıyň halk armiıasyna degişli "61398 birikme" Şanhaıda ıerleşıär. Amerikanyň howpsuzlyk kompaniıasy "Mandiant" bu birikmäni Birleşen Ştatlaryň dürli senagat pudaklarynda iş alyp barıan iň azyndan 141 guramadan 2006-njy ıyldan bäri ıüzlerçe terabaıta barabar maglumat ogurlygynda aıyplady.
Pida çeken guramalaryň köpüsi Amerikada, az sanlysy hem Kanadada we Britaniıada ıerleşıär.
Hytaı harbylary hakerleri ulanıar
Raportda aıdylyşyna görä, Hytaıyň harby sektorynda iň azyndan ıüzlerçe ekspert haker işleıär.
Hytaıyň Daşary işler ministrligi bu hasabaty "rudimentar maglumatlara" esaslanıar diıip, ret etdi.
"Hytaı hakerlige berk garşy. Ol bu barada degerli kanunlar, düzgünler girizdi. Hakerlik işleriniň öňüni almak üçin berk çäreler kabul etdi. Hytaıyň özi hem internet üsti bilen bolıan hüjümlerden pida çekıär" diıip, Hytaıyň Daşary işler ministrliginiň sözçüsi Hong Leı aıtdy.
Waşingtonda Ak Tamyň sözçüsi Karneı "Mandiant" kompaniıasynyň hasabatyndan Amerikanyň resmileriniň habarlydygyny bildirse-de, bu hasabat barada ıörite beıanat bermekden saklandy.
ABŞ alada bildirıär
İöne ol amerikan resmileriniň bu barada öz aladalaryny Hytaıa ıetirendiklerini aıtdy: "Biz kiber ogurlyk barada öz aladamyzy Hytaıyň ıokary derejeli resmilerine, şol sanda harbylaryna-da ençeme gezek mälim etdik. Bu işi ıene-de ederis".
Karneı prezident Barak Obamanyň öten hepde eden ıyllyk ıüzlenmesinde hem bu barada ıörite durup geçendigini belledi: "Milli howpsuzlyk meıdanynda bu biziň üçin bir esasy mesele. Amerikanyň ykdysadyıetine, milli howpsuzlygyna kiber hüjümleri arkaly, şol sanda söwda maglumatlarynyň ogurlanmagy zerarly abanıan howp Birleşen Ştatlary ıokary derejede aladalandyrıar".
Birleşen Ştatlarda “The New York Times", “The Wall Street Journal", sosial ulgam saıty "Facebook", "Twitter", indi hem "Apple" soňky wagtlarda kiber hüjüme uçran kompaniıalaryň hataryndadyr.