Görüş: Syriza neden başarısız oldu
Yunanistan krizinin, Troyka ve Merkel’in dayatmasıyla Yunanistan için tam bir teslimiyet noktasına dönüşmesi, hayalperest sosyalistleri çok üzeceğe benziyor Alexsis Çipras lideliğindeki solcu SYRIZA ve Milliyetçi ANEL koalisyonunun, AB ve kreditörler tarafından hazırlanan kurtarma paketini 5 Temmuz’da Yunan seçmenlerin önüne getirdiği ve bu kurtarma paketi için ‘Oxi’ (Hayır) kampanyasını güçlü bir biçimde yürüttüklerini gördük. Bu kampanyanın da etkisiyle Yunan halkının bahse konu referandum paketine hayır vermesi, özellikle sosyalist çevrelerde SYRIZA’nın büyük bir başarısı olarak nitelendirildi. SYRIZA’nın iktidara gelişinden sonra, yine daha evvel kaleme aldığım yazılarda; SYRIZA’nın uzun vadede özellikle krizden kurtuluş için kapsamlı bir programa haiz olmadığını ve daha da önemlisi başta Avrupa Birliği olmak üzere uluslararası aktörlerden bağımsız bir alternatif modelden çok uzak olduğunu yazmıştım. Elbette, referandum sonrası SYRIZA’nın ‘Drahmi’ye geçeceği ve AB alternatifi politikaların ilk dinamitini yakacağını hayal eden sosyalistlerin zafer çığlıklarını izledik, fakat referandum akabinde Çipras’ın AB’ye ve süreci yöneten Euro Group’a sunduğu yeni teklif bu çığlıkları bir nebze de olsa dindirdi ve yazımdaki SYRIZA üzerine yaptığım analizde beni yanıltmadı.
Çipras’ın hazırlamış olduğu yeni kurtarma paketi ise Yunan kamuoyunda ve iç siyasetinde yeni tartışmalara yol açtı. Öncelikle bahse konu paketin AB ve kreditörlere sunulması için Yunan Parlamentosu’ndan onay alınması gerekiyordu. Çipras’ın bahse konu paketi Yunan Parlementosu’ndan 250 vekilin Evet oyuyla geçti. Bu vekillerin arasında ‘Evet’çi kanatın da (Yeni Demokrasi Hareketi) olmasıyla birlikte, SYRIZA içinden muhalefet seslerinin de yükseldiği ve 30 Hayır oyunun çıktığını da hatırlatalım. 13 Temmuz’da ise Çipras’ın son sunduğu teklif yani referandumdaki paketten daha ağır şartlar içeren bu paket AB tarafından onaylandı ve anlaşma sağlandı. Avrupa’ya ‘onur mesajı’ gönderdik diyen Çipras’ın, ‘onur’ olarak nitelendirdiği AB’ye devredilecek 50 milyar Euro’luk Fon olmasa gerek; fakat SYRIZA içindeki eleştiriler Çipras’ın gönderdiği ‘onur’ mesajını pek algılamamış gözüküyor. Zira dün gece itibariyle Çipras AB tarafından uzlaşmaya varılan paketin gereği olan kemer sıkma yöntemlerinin nihai kabulü için Parlamento’dan onay istedi. Tüm dünyanın merakla izlediği dünkü oturumda ise Çipras’ın paketi 229 Evet oyuyla geçti. Bir öncei oylamaya nazaran SYRIZA içerisinde Hayır oyu veren vekillerin sayısı artmakla birlikte, oturum esnasında SYRIZA’lı Meclis Başkanı Zoe Konstantopoulou olmak üzere bazı SYRIZA’lı vekiller Çipras’a sert eleştirilerde bulundu ve paketi bir ‘darbe’ olarak nitelendirdi. Peki, Çipras’ın referandum sonrası politikasındaki bu keskin dönüşün sebebi neydi, daha doğru bir ifadeyle Çipras madem böyle bir paketi AB ve kreditörlere sunacaktı, neden bir önceki kurtarma paketini referanduma götürdü ve Hayır oyu istedi?
HAYALLER DRAHMİ, GERÇEKLER +4 MİLYAR EURO
Bahse konu referandumdan sonra, özellikle SYRIZA’nın Euro bölgesinden ayrılıp Drahmi’ye yani yerel para birimine geçeceği ve bu durumun başta Almanya olmak üzere AB ülkelerine ve AB’nin bizatihi kendi yapısına ciddi zararlar vereceğine dair çokça yazı ve analiz okuduk. Özellikle sol çevrelerden gelen ‘AB’ye karşı büyük zafer’ alt metniyle okunan bu yazılar, SYRIZA’nın referandumdan aldığı güç ile bu ekonomik krizi AB karşıtı alternatif politikalar üreterek yeneceğine inandırıyordu. Burada sorun Yunanistan’ın krizden çıkmasının tek yolunun AB olması veya olmaması değil elbet. SYRIZA iktidara geldiğinde de bahsettiğimiz gibi, uzun vadeli ekonomik planlarla ve özellikle üretime dayalı yeni bir kalkınma politikalarıyla elbette AB veya Eurozone dışında bir yeniden ayağa kalkma şansı olabilirdi Yunanistan’ın. Ama SYRIZA’nın parti programı bu uzun vadeli programlardan ziyade kısa vadeli ve krizden çıkma odaklıydı. İktidara gelmesinin akabinde popülist söylem ve eylemlere devam eden SYRIZA’nın iktidar ortağı olarak kendisine popülist milliyetçi ANEL’i tercih etmesi bile, niyetini kısmen göstermişti. Son yaşanan referandum da özellikle Çipras’ın iç politikada gücünü korumak için aldığı bir riskten ibaret olarak nitelendirilmeli. AB’nin ve kreditörlerin baskılarından ve bankaların kapanmasından dolayı gelebilecek iç karışıklıklardan korkan Çipras ve ekibi bu referandum ile halk nezdinde gücünü korumayı hedefliyordu. Meydanlarda AB karşıtı hamasi söylemlerle insanları ‘Oxi’ye çağıran Çipras, almış olduğu bu riskin karşılığını beklenenin de üzerinde ‘Hayır’ oyuyla alıp halk nezdinde güvenoyu sağladı. Özellikle SYRIZA içindeki sol kanadın asker destekli bir ‘darbe’ yapacağı söylentilerinin ayyuka çıktığı bugünlerde Çipras elindeki halk desteğini kaybetmek istemiyordu ve bu referandum oyunu bu desteği görmesi açısından onun için gerekliydi.
Peki bu riskin akabinde, SYRIZA’nın AB karşıtı bir alternatif politikaların ateşleyicisi olacağını hayal edenlerin durumu ne? Onlar şu anda Çipras’ın AB liderlerine yeni sunduğu teklifin şokunu yaşamakla meşguller. Çipras, referandumda reddedilen paketin 4 milyar Euro üzerinde bir tasarruf tedbir paketini sundu. Bu paketle, referandum süresince kıyasıya eleştirilmiş olan emeklilik reformu, kamusal istihdamın daraltılması, vergi toplama mekanizmalarının etkilileştirilmesi gibi hususlarda SYRIZA’nın, her fırsatta bizzat eleştirdiği Troyka’nın istediği reformları gerçekleştirme sözü verdiğini görüyoruz. Çipras’ın referandum sonrası ‘amacımız Euro bölgesinden çıkmak değil, krizden çıkmaktır’ açıklaması da bu paketin geleceğinin önceden habercisiydi.
YUNANİSTAN TARİHİ FIRSATI TEPİYOR
Yukarda da bahsettiğimiz gibi Çipras’ın politikalarına yönelik sert eleştiriler referandum sonrası hız kazanmıştı örneğin SYRIZA’lı Enerji Bakanı Panayotis Lafazanis reform paketine karşı çıkarak, bu paketin Yunanistan'ın var olan sorunlarını çözmeyeceğini dile getirdi. Yine hem SYRIZA’da hem de koalisyonun küçük ortağı ANEL’de bazı milletvekillerinin yeni kurtarma paketinin karşısında durduğu aşikar. Özellikle SYRIZA içerisinde sosyalist bloğun da solunda yer alan bazı vekiller bir an önce Drahmi’ye geçilmesi çağrısında bulundu. Aslında bu tarihi bir çağrı, zira Eurozone gibi kendiliğinden sorunlu ve sıkıntılı bir mali yapıdan kurtulma fırsatı Yunanistan’ın önünde. AB’nin baskıcı ve boyundurukçu politikalarını önlerindeki halk desteğiyle bir kenara atma şansı SYRIZA’nın önüne gelmiş durumda. Elbette Drahmi’ye geçiş sürecinde yaşanacak ekonomik darboğazlar Yunanistan’ı zorlayacaktır, ama Troyka ve AB’nin paketlerde istedikleri reformlar uzun vadede Yunanistan’ın önüne atılmış idam ipinden öte değildir. Çipras ise elindeki bu tarihi fırsatı tepme noktasında ilerlemeye devam ediyor. Daha önceki yazılarımda bahsettiğim gibi Yunanistan’ın AB karşıtı ve radikal sol olarak nitelendireceğimiz en önemli gücü KKE’nin (Yunanistan Komünist Partisi) SYRIZA’ya yönelik eleştirileri büyük bir oranda haklı çıktı. Bazı sol çevrelerin SYRIZA üzerinden kurduğu hayaller ise, Çipras’ın liderliğini korumak için girdiği güç mücadelesine ve bu mücadele çerçevesinde AB’ye tavizler verilmesine yol açan bir politikaya evrilmiş durumda…
Çağlar Ezikoğlu Syriza Yunanistan