MESLEK,REHABİLİTASYON,İSTİHDAM,SGK | TEDAY TÜM ENGELLİLER VE AİLELERİ YARDIMLAŞMA DERNEĞİ ETİMESGUT ANKARA -
Eklenme Tarihi : 25 Mart 2011 Kategori : Uzmanlardan Önemli Bilgiler | Facebook'da Paylaş | Twitterda Paylaş | 492 kez okunmuş.
Özür türlerini dikkate alan iş ve meslek analizleri, ilgili
kurumlar tarafından yapılır. Bu analizlerin ışığında, Engellilerin
durumlarına uygun meslekî rehabilitasyon ve eğitim programları,
ilgili kurumlarca geliştirilir.
Engellilerin yeteneklerine göre mesleğini seçme ve bu
alanda eğitim alma hakkı kısıtlanamaz. Engellilerin yetenekleri
doğrultusunda yapabilecekleri bir işte eğitilmesi, meslek
kazandırılması, verimli kılınarak ekonomik ve sosyal refahının
sağlanması amacıyla meslekî rehabilitasyon hizmetlerinden
yararlanmasının sağlanması esastır.
Sosyal ve mesleki rehabilitasyon hizmetleri belediyeler
tarafından da verilir. Belediyeler bu hizmetlerin sunumu
sırasında gerekli gördüğü hallerde, halk eğitim ve çıraklık eğitim
merkezleri ile işbirliği yapar. Engellinün rehabilitasyon talebinin
karşılanamaması halinde Engelli, hizmeti en yakın merkezden
alır ve ilgili belediye her yıl bütçe talimatında belirlenen miktarı
hizmetin satın alındığı merkeze öder.
İşe alımda; iş seçiminden, başvuru formları, seçim süreci,
teknik değerlendirme, önerilen çalışma süreleri ve şartlarına
kadar olan safhaların hiçbirinde Engellilerin aleyhine ayrımcı
Çalışan Engellilerin aleyhinde sonuç doğuracak şekilde,
özrüyle ilgili olarak diğer kişilerden farklı muamelede
Çalışan veya iş başvurusunda bulunan Engellilerin
karşılaşabileceği engel ve güçlükleri azaltmaya veya ortadan
kaldırmaya yönelik istihdam süreçlerindeki önlemlerin alınması
ve işyerinde fiziksel düzenlemelerin bu konuda görev, yetki ve
sorumluluğu bulunan kurum ve kuruluşlar ile işyerleri tarafından
yapılması zorunludur. Engellilük durumları sebebiyle işgücü
piyasasına kazandırılmaları güç olan Engellilerin istihdamı,
öncelikle korumalı işyerleri aracılığıyla sağlanır.
MESLEKİ REHABİLİTASYON VE İSTİHDAM
Meslek edindirme kurslarından yararlanmak isteyen Engelli
bireylerin Türkiye İş Kurumu il müdürlüklerine, mesleki eğitim
merkezlerine, halk eğitim merkezlerine (http://cyqm.meb.gov.
tr) ve belediyelere başvurması gerekmektedir.
Engelli bireyler genel istihdam yollarını kullanarak (KPSS’ye
girerek, Türkiye İş Kurumu’na kayıt yaptırarak, iş ilanlarını
takip edip bireysel başvurularda bulunarak) iş başvuruları
yapabilecekleri gibi, özel olarak Engelliler için ayrılmış olan
kontenjandan yararlanarak istihdam edilebilirler.
Engelli İSTİHDAM ETME ZORUNLULUĞU
Engelli kişilerin işçi olarak istihdamları Türkiye İş Kurumu tarafından
yapılmakta olup 50 ve daha fazla işçi çalışan kamu sektörü
işyerleri %4, özel sektör işyerleri %3 oranında Engelli işçi çalıştırmakla
Engelli kişilerin devlet memuru olarak istihdamları Devlet Personel
Başkanlığı koordinasyonunda ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca
yapılmakta olup kamu kurum ve kuruluşları, toplam dolu
kadro sayısının %3’ü oranında Engelli memur istihdam etmekle
Engelli KONTENJANINDAN MEMUR VEYA İŞÇİ OLARAK
DEVLET MEMURU OLARAK İŞE YERLEŞTİRME
Engelliler Devlet memurluğuna özür grupları ve eğitim durumları
itibarıyla yapılacak merkezi sınav ve kura usulüne göre atanırlar.
Engelli Memur Seçme Sınavı (EMSS) ortaöğretim, ön lisans
veya lisans düzeyinde eğitim veren kurumlardan mezun olan Engelliler
için eğitim durumları ve özür grupları itibarıyla sınav sorusu
Engellilerin kura usulü ile sınava alınmaları; 657 sayılı Devlet
Memurları Kanununun 41 inci maddesine göre Devlet memuru
olabilmek için aranan asgari eğitim şartını haiz eğitim veren kurumlardan
mezun olan Engellilerden kamu kurum ve kuruluşlarına
tercihlerine göre yerleştirileceklerin tespiti amacıyla noter huzurunda
yapılır. Kura çekimini, kura için başvuruda bulunan adaylar da
Kamu kurum ve kuruluşlarının Engelli personel kontenjanı açığı
gözönünde bulundurularak EMSS ve kuranın yapılacağı tarihler
Devlet Personel Başkanlığınca, Başkanlık adına Merkezi sınav ve
kura işlemlerini sonuçlandıran ve bu sonuçlara göre yerleştirmeyi
gerçekleştiren kurum veya kuruluşça yapılması halinde ise Başkanlık
ve Merkez tarafından birlikte belirlenir. EMSS ve kuranın tarihi,
başvuru tarihi, başvurunun ne şekilde ve nereye yapılacağı Resmi
Gazete’de, Türkiye genelinde yayımlanan yüksek tirajlı bir gazetede
ve Başkanlığın resmi internet sitesinde duyurulur.
Kamu kurum ve kuruluşlarında Engelli memur çalıştırma yükümlülüklerinin
yerine getirilmesinin takip ve denetimi Devlet Personel
Resmi Gazete (http://rega.basbakanlik.qov.tr)
Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Gn. Md. (www.ozida.qov.tr)
İŞÇİ OLARAK İŞE YERLEŞTİRME
Kamu ve özel sektörde işçi olmak için ikamet edilen yerdeki
Türkiye İş Kurumu İl Müdürlüğüne sağlık kurulu raporu ve nüfus
cüzdanlarıyla birlikte şahsen başvurarak kayıt yaptırmak ve ilgili il
müdürlüğü ile sürekli iletişim halinde olmak gerekmektedir. Türkiye
İş Kurumu’nun ilan ettiği açık işler ve kamu kurumlarına alınacak
işçiler için yapılacak sınavlar Türkiye İş Kurumu internet sitesinde
(www.iskur.qov.tr) ve Türkiye İş Kurumu İl Müdürlüklerinde
duyurulmaktadır. Kamu Personeli Seçme Sınavı’na (KPSS) girmiş ve
tercihlerini yapmış olan Engelli bireylerin kota kapsamında kamuda
işe yerleştirmesi de Türkiye İş Kurumu tarafından yapılmaktadır.
İlköğretim ve daha alt eğitim düzeyinde olanlar ile zihinsel
Engelliler kamu kurum ve kuruluşlarında işçi olmak için sınava tabi
tutulmazlar. Bu kapsamda bulunan ve talep koşullarına uygun
olarak başvuranlar, noter huzurunda kura çekimine tabi tutulurlar.
Türkiye’de Engellilerin sosyal güvenliği sosyal sigortalar ve
genel sağlık sigortası kapsamında sağlanmaktadır, ilgili kanun,
sosyal sigorta kurumları kapsamında kamu ve özel sektörde işçi
olarak çalışanlar, ücret karşılığı çalışan memurlar, hizmetliler ve
diğer personel, esnaf ve sanatkârlar ve diğer bağımsız çalışanlar ile
belirlenen usul ve şartlara uygun olarak iş kazaları, meslek hastalıkları,
hastalık, analık, malullük, yaşlılık ve ölüm hallerinde sigortalının
veya iştirakçinin kendisine, eş, çocuk, ana ve babasına aylık
bağlanması veya gelir ödenmesi ve sağlık (muayene, teşhis, tedavi,
ilaç, iyileştirme vasıtaları) yardımı yapılmasını düzenlemektedir.
* 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’na (SSK) tabi olan Engelli
* 5434 sayılı Kanuna tabi olarak çalışan Engelli memurların,
* 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na
tabi olarak çalışacak Engellilerin; özür oranına çalışılan süreye
ve ödenen primlere göre isteğe bağlı erken emeklilik hakkı
bulunmaktadır. Ayrıca 5510 sayılı kanun ile bağımsız çalışan
Engelliler için ilk defa isteğe bağlı erken emeklilik hakkı
* 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası
Kanunu’na göre bakıma muhtaç Engelli çocuğu bulunan kadın
sigortalıların 1 Ekim 2008 tarihinden itibaren erken emeklilik
Ancak, emeklilik işlemleri kişiye özel olduğu ve çalışılan süre,
işe giriş tarihi, yatırılan prim gün sayısı ve tabi olduğu hükme
göre emeklilik süresi değişebileceği için bu hususlarla ilgili
olarak Sosyal Güvenlik İl Müdürlüklerinden bilgi alınması
ENGELLİLERİN MERAK ETTİĞİ SORULAR VE CEVAPLARI
Soru 1:Engelli Kime denir? Doğuştan veya sonradan herhangi bir nedenle bedensel, zihinsel, ruhsal, duyusal ve sosyal yeteneklerini çeşitli derecelerde kaybetmesi nedeniyle toplumsal yaşama uyum sağlama ve günlük gereksinimlerini karşılama güçlükleri olan ve korunma, bakım, rehabilitasyon, danışmanlık ve destek hizmetlerine ihtiyaç duyan kişidir. Soru 2:Engellilerin İşe Yerleştirilme İş ve İşlemleri Hangi Kurumlarca Nasıl yapılmaktadır? : Engelli kişilerin devlet memuru olarak istihdamları Devlet Personel Başkanlığı koordinasyonunda ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılmaktadır.Engelli kadrosuna devlet memuru olarak atanmak için öncelikle yapılacak olan merkezi sınava girmek gerekmektedir. Devlet memurluğuna ilişkin sınav duyurusu Devlet Personel Başkanlığınca yapılmakta olup Resmi Gazete ve Engelli çalıştıracak kurumun Web sitesinde yayımlanmaktadır. İşçi olarak çalışacaklar ise Türkiye İş Kurumu tarafından yapılmaktadır. Engelli bireylerin işçi olarak işe yerleşebilmesi için Türkiye İş Kurumu’na veya İş Kurumu İl Müdürlüklerine şahsen veya www.iskur.gov.tr adresinden internet yolu ile yapmaları gerekmektedir. Soru 3: 4857 Sayılı İş Kanunu Göre İşyerlerininEngelli Çalıştırma Zorunluluğu Ne Kadardır? :İşverenler, elli veya daha fazla işçi çalıştırdıkları özel sektör işyerlerinde yüzde üç Engelli, kamu işyerlerinde ise yüzde dört Engelli ve yüzde iki eski hükümlü işçiyi meslek, beden ve ruhi durumlarına uygun işlerde çalıştırmakla yükümlüdürler. Soru 4:Engelli Çalışanların Sigorta Primlerinin Ne Kadarı Devletçe Karşılanmaktadır ? :Özelsektör işverenlerince bu madde kapsamında çalıştırılan engelli sigortalıların belirlenen prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin tamamı, kontenjan fazlası engelli çalıştıran, yükümlü olmadıkları halde engelli çalıştıran işverenlerin bu şekilde çalıştırdıkları her bir engelli için prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin yüzde ellisi devletçe karşılanmaktadır..
Soru 5:657 Sayılı Devlet Memurları Kanununa Tâbi Kurum Ve Kuruluşlarda İstihdam Edilmesi Gereken Engelli Oranı Ne Kadardır? :Devlet Memurları Kanununa göre; kurum ve kuruluşlar çalıştırdıkları personele ait kadrolarda %3 oranında engelli personel çalıştırmak zorundadır. %3’ün hesaplanmasında ilgili kurum veya kuruluşun (taşra teşkilatı dahil) toplam dolu kadro sayısı dikkate alınır. Soru6:İşverenlerİşyerlerinde Engellilere Yönelik Ne Tür Düzenlemeler Yapmaları Gerekmektedir? :İşverenler, işyerlerini, imkânlar ölçüsünde, engellilerin çalışmalarını kolaylaştıracak şekilde hazırlamak, sağlıkları için gerekli tedbirleri almak, mesleklerinde veya mesleklerine yakın işlerde çalıştırmak, işyerleriyle ilgili bilgi ve yeteneklerini geliştirmek, çalışmaları için gerekli araç ve gereçleri sağlamak zorundadır. Engelliler, yapabilecekleri işler dışında sağlıklarına zarar verecek diğer işlerde çalıştırılamaz. Uygun koşulların varlığı halinde çalışma sürelerinin başlangıç ve bitiş saatlerini, engellinin durumuna göre belirlemeleri gerekmektedir. Millî Eğitim Bakanlığı bünyesinde İşitme Engelliler Çok Programlı Liseleri, Ortopedik Engelliler Meslek Liseleri, zihinsel engellilere yönelik Meslekî Eğitim Merkezleri, İş Eğitim Merkezleri ve Yetişkin Zihinsel Engelliler İş Eğitim Merkezleri engellilere yönelik meslekî eğitim programları düzenlenmektedir.
Bu kuruluşların meslekî eğitim faaliyetlerinden yararlanmak isteyen kişiler Ankara’daki kuruluşlar için Millî Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğüne, illerdeki kuruluşlar için il Millî Eğitim Müdürlüklerine başvurmaları gerekmektedir. Soru8:Engellilere Yönelik Meslek Edindirme Kurslarını Hangi Kurum/Kuruluşlar Düzenlemektedir? Türkiye İş Kurumu ve MEB Çıraklık Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü Engellilere yönelik meslek edindirme kursları düzenlemektedir.
Soru9: Bakıma Muhtaç Engelli Yakını Bulunan Memurların Tayinlerinde Ne Tür Kolaylık Sağlanmaktadır? 5378 sayılı Engelliler Kanunu 21’inci maddesiyle ve 657 sayılı Kanununek madde 39 ile Devlet memurlarının, hayatını başkasının yardım veya bakımı olmadan devam ettiremeyecek derecede Engelli olduğu sağlık kurulu raporu ile tespit edilen eşi, çocukları, anne, babaları ile kardeşlerinin, memuriyet mahalli dışında resmî veya özel eğitim ve öğretim kuruluşlarında eğitim ve öğretim yapacaklarının özel eğitim değerlendirme kurulu tarafından belgelendirilmesi hâlinde, ilgilinin talebi üzerine eğitim ve öğretim kuruluşlarının bulunduğu il veya ilçe sınırları dahilinde kurumunda bulunan durumuna uygun boş bir kadroya ataması yapılır. Soru10:Engelli Çocuğu Olan Çalışan Anneler İçin Erken Emeklilik Düzenlemesi Var mı? Sosyal güvenlik reformu olarak bilinen 5510 sayılı Kanunun 28.maddesi ile, sosyal güvenlik sistemimize yeni bir düzenleme getirilmiştir. Başka birisinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul çocuğu bulunanların, 01.10.2008 tarihinden sonra geçen prim ödeme gün sayılarının dörtte biri, prim ödeme gün sayıları toplamına eklenmekte ve eklenen bu süreler emeklilik yaş hadlerinden de indirilmektedir. Yapılan bu düzenleme ile Engelli çocuğu olan kadınlara erken emeklilik hakkı tanınmıştır. Soru11:Engelli Çocuğu Olan Memur Çalışan Anneler Erken Emeklilik Düzenlemesinden Faydalanmak İçin Nereye Müracaat Etmesi Gerekmektedir? Devlet memuru olarak çalışan ve engelli çocuğu bulunan anne bu haktan faydalanmak için çalıştığı kurumun ilgili birimine almış olduğu engelli sağlık kurulu raporu ile müracaat etmesi gerekir. Kurum bu belgeleri bir üst yazı ekinde Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Kocatepe Sağlık Sosyal Güvenlik Merkezine göndererek raporun sağlık kurulu tarafından onaylanmasını talep eder. Onaylanan bu rapor hem sigortalının çalıştığı kurumu hem de SGK’nın ilgili birimince tescili yapılarak emeklilikte değerlendirmeye alınır. Soru12:Engelli Çocuğu Olan İşçi Olarak Çalışan Anneler Erken Emeklilik Düzenlemesinden Faydalanmak İçin Nereye Müracaat Etmesi Gerekmektedir? :İşçi olarak çalışan ve engelli çocuğu bulunan anneler bu haktan faydalanmak için çalıştığıilin Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne almış olduğu Engelli sağlık kurulu raporu ile birlikte müracaat etmesi gerekmektedir. Soru13:4/1-a(SSK) lı Çalışan Engelliler Emekli Olmak için Ne kadar Süre Prim Ödemeleri Gerekmektedir? Yüzde 40’dan fazla engelli raporuna sahipengelliler erken emekli olurlar. Gerek 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun bu kanunun ortadan kaldırdığı 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu gereğince Engelliler gerek çalışarak ve gerekse isteğe bağlı prim ödeyerek emekli olabilirler. A-Yeni Kanunla gelen engelli emekliliği 1-Sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce yüzde 60 ve daha fazla oranda hastalık veya özürü bulunan ve bu nedenle malûllük aylığından yararlanamayanlara, en az onbeş yıldan beri sigortalı bulunmak ve en az 3960 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olmak şartıyla yaşlılık aylığı bağlanır. 2-Yetkili sağlık kurullarınca usûlüne uygun düzenlenecek raporlar ve dayanağı tıbbî belgelerin incelenmesi sonucu, Kurum Sağlık Kurulunca çalışma gücündeki kayıp oranının; a) Yüzde 50 ilâ yüzde 59 arasında olduğu anlaşılan sigortalılar, en az 16 yıldan beri sigortalı olmaları ve 4320 gün, b) Yüzde 40 ilâ yüzde 49 arasında olduğu anlaşılan sigortalılar, en az 18 yıldan beri sigortalı olmaları ve 4680 gün, prim bildirilmiş olanlar herhangi bir yaşa bağlı olmadan engelli sıfatıyla erken emekli olabilecekler ama yukarıda sayılan şartlar 01.01.2015 gününden sonra işe girenler için geçerli olup, Kanun’un ek ve geçici maddeleriyle kademe getirilmiştir. Getirilen kademeye göre düzenlenmiş tablo aşağıdaki gibidir.
İşe Başlama Tarihi Çalışma Gücünde Kayıp Oranı %60 ve daha çok olanlar %50 – %59 arası olanlar %40 – %49 arası olanlar 01.10.2008 – 31.12.2008 15 yıl, 3 bin 700 gün 16 yıl, 3 bin 700 gün 18 yıl, 4 bin 100 gün 01.01.2009 – 31.12.2009 15 yıl, 3 bin 800 gün 16 yıl, 3 bin 800 gün 18 yıl, 4 bin 200 gün 01.01.2010 – 31.12.2010 15 yıl, 3 bin 900 gün 16 yıl, 3 bin 900 gün 18 yıl, 4 bin 300 gün 01.01.2011 – 31.12.2011 15 yıl, 3 bin 960 gün 16 yıl, 4 bin gün 18 yıl, 4 bin 400 gün 01.01.2012 – 31.12.2012 15 yıl, 3 bin 960 gün 16 yıl, 4 bin 100 gün 18 yıl, 4 bin 500 gün 01.01.2013 – 31.12.2013 15 yıl, 3 bin 960 gün 16 yıl, 4 bin 200 gün 18 yıl, 4 bin 600 gün 01.01.2014 – 31.12.2014 15 yıl, 3 bin 960 gün 16 yıl, 4 bin 300 gün 18 yıl, 4 bin 680 gün 01.01.2015’den sonra 15 yıl, 3 bin 960 gün 16 yıl, 4 bin 320 gün 18 yıl, 4 bin 680 gün
B- 01.10.2008 gününden önce işe girmiş eski SSK’lılarda geçiş süreci Kanun’un geçici 10 uncu maddesine göre; 1-01.10.2008 gününden önce ilk defa sigortalı olanlardan, sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun mülga 53 üncü maddesine göre malûl sayılmayı gerektirecek derecede (2/3 oranında) hastalık veya özürü bulunan ve bu nedenle malûllük aylığından yararlanamayan sigortalılar, yaşları ne olursa olsun en az onbeş yıldan beri sigortalı bulunmak ve en az 3600 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olmak şartıyla yaşlılık aylığından yararlanırlar. 2-01.10.2008 gününden önce sigortalı olup sakatlığı nedeniyle vergi indiriminden yararlanmaya hak kazanmış durumda olan sigortalılar hakkında, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’na göre sigorta başlangıç tarihlerine ve sakatlık oranlarına göre aşağıdaki tablodaki şartlarla emekli edilirler. Bunlardan 18 yaşından önce işe girmiş olanlar varsa işe giriş tarihleri değil, 18 yaşını ikmal ettikleri tarihler dikkate alınmalıdır. Rapor oranı ve derecesi Sigortalılık Başlangıcı I. Derece (Yüzde 80 +) II. Derece (Yüzde 60-79) III. Derece (Yüzde 40-59) 05.08.1991 ve daha önce 15 yıl- 3600 gün 15 yıl- 3600 gün 15 yıl- 3600 gün 06.08.1991-05.08.1994 arasında 15 yıl- 3600 gün 15 yıl, 8 ay-3680 gün 16 yıl, 3760 gün 06.08.1994-05.08.1997 arasında 15 yıl- 3600 gün 16 yıl, 4 ay-3760 gün 17 yıl, 3920 gün 06.08.1997-05.08.2000 arasında 15 yıl- 3600 gün 17 yıl, 3840 gün 18 yıl, 4080 gün 06.08.2000-05.08.2003 arasında 15 yıl- 3600 gün 17 yıl, 8 ay-3920 19 yıl, 4240 gün 05.08.2003-30.09.2008 arasında 15 yıl- 3600 gün 18 yıl-4000 gün 20 yıl-4400 gün Soru14:4/1-c(Emekli Sandığı)liÇalışan Engelliler Emekli Olmak için Ne kadar Süre Prim Ödemeleri Gerekmektedir? 01.10.2008 gününden önce işe başlamış eski Memurlarda geçiş süreci Kanun’un geçici 4 üncü maddesi ile; 1-5434 sayılı Kanun gereğince kanuni tabiriyle sakat kadrosu ile başlayan memurlar ile sakat kadrosunda olmamasına rağmen memur olmadan önce yüzde 40 ve daha fazla oranlı raporu olanlar 15 yıllık yani 5400 günlük süreyle emekli olmaktadırlar ve olmaya da devam edeceklerdir.
2-Doğuştan Engelli olup da ellerinde rapor olmayanlar 01.10.2008 gününden önce 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olarak çalışmaya başlamış olup, çalışmaya başlamadan önce ilgili mevzuatına göre alınmış ve en az yüzde 40 oranında engelli olduklarını gösterir sağlık kurulu raporu bulunanlar ile en az yüzde 40 oranında doğuştan engelli olduklarını belgeleyenlerden aylık talep tarihinde memur (kamu görevlisi) olanlar; en az 5400 gün (15 tam yıl) uzun vadeli sigorta kolları primi bildirilmiş ya da emekli keseneği ödenmiş olması kaydıyla, istekleri halinde emekli olabileceklerdir. 3-Sonradan engelli olanlar Çalışmaya başladıktan sonra, Kurumca yetkilendirilen sağlık kurullarınca usûlüne uygun düzenlenecek raporlar ve dayanağı tıbbî belgelerin incelenmesi sonucu, Kurum Sağlık Kurulunca çalışma gücündeki kayıp oranının; a) % 50 ilâ % 59 arasında olduğu anlaşılan sigortalılar, en az 5760, b) % 40 ilâ % 49 arasında olduğu anlaşılan sigortalılar, en az 6480, gün uzun vadeli sigorta kolları primi bildirilmiş olması kaydıyla istekleri halinde emekli olacaklardır. Soru15:4/b(Bağ-Kur) luçalışan Engelliler de artık erken emekli olabilecekler mi? :Bağ-Kur (4/B) sigortalılarından engelli olduğu için SSK’lılar gibi erken emekli olamayanlara da artık 5510 sayılı Kanun ile ilk defa erken emeklilik hakkı getirildi. Uygulamaya göre, ilk defa sigortalı olduğu tarihten önce malûl (yüzde 60 ve fazlası) olduğu için malullük aylığı bağlanmayanlar, çalışma gücü kaybı yüzde 40 ila yüzde 59 arasında olanlar 1 Ekim 2008 tarihinden sonra tahsis talebinde bulunmaları durumunda aşağıdaki şartlarda 4/b sigortalılığı kapsamına konulan engelli emekliliğinden aşağıdaki tablodaki şartlarla yararlanabilecekler.
Bağ-Kur’lular Çalışma Gücünde Kayıp Oranı %60 ve daha üzeri olanlar %50 – %59 arası olanlar %40-%49 arası olanlar 15 yıl, 3 bin 960 gün 16 yıl, 4 bin 320 gün 18 yıl, 4 bin 680 gün
Soru16:Engelli Aylığı Nedir? Toplumda genellikle “Engelli aylığı” olarak bilinen ve Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Primsiz Ödemeler Genel Müdürlüğü tarafından 2022 sayılı “65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanununun” ilgili maddelerince bağlanan aylıktır. Ekonomik yoksunluk içinde bulunan; 18 yaşından büyük engelli bireyler ve kanunen bakmakla yükümlü olduğu 18 yaşını tamamlamamış engelli yakını bulunan Türk Vatandaşlarına aylık bağlanmaktadır. Üç aylık olarak ödenen bir aylıktır. Özür oranına göre aylığın miktarı değişmektedir. SORU 17: 2022 sayılı Kanuna Göre Engelli AylığıTalebinde Bulunmak İçin Nereye Müracaat Yapılmalı?
65 yaşını doldurmuş, kanunen bakmakla mükellef kimsesi bulunmayan, herhangi bir Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan gelir veya aylık hakkından faydalanmayan isteğe bağlı dahi olsa SGK ya prim ödemeyen, nafaka bağlanmamış veya bağlanması mümkün olmayan, mahkeme kararıyla veya doğrudan doğruya kanunla bağlanmış herhangi bir devamlı gelire sahip bulunmayan ve 2022 sayılı Kanun’un 1. maddesinde belirtilen gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutardan daha az geliri olan Türk vatandaşları faydalanabilir..
65 yaşını doldurmuş başkasının yardımı olmaksızın hayatını devam ettiremeyecek şekilde Engelli (Engelli derecesi %70 ve üzeri olanlar) ve herhangi bir Sosyal Güvenlik Kuruluşundan bir gelir veya aylık hakkından faydalanmayan vatandaşlarımızdan her türlü gelirleri ile Medeni Kanunumuza göre nafaka yükümlüsü yakınlarından sağladığı ya da sağlayabileceği nafaka miktarının aylık ortalaması, 2022 sayılı Kanun’un 1. maddesinde belirtilen gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutardan daha az geliri olan Türk vatandaşlarına ödenen aylıktır. Muhtaçlık sınırının altında olan kimselere, muhtaçlık sınırının %300’ü tutarında ödenen aylıktır.
b) Engelli Ölçütü, Sınıflandırması ve Engellilere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik gereğince alınacak Sağlık Kurulu Raporu
65 yaşından küçük, 18 yaşından büyük olup, özür derecesi %40 ile %69 arasında olan ve herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan gelir yada aylık hakkından faydalanmayan, herhangi bir işe yerleştirilememiş olanlara, her türlü gelirleri ile medeni kanunumuza göre nafaka yükümlüsü yakınlarından sağladığı yada sağlayabileceği nafaka miktarının aylık ortalaması, 2022 sayılı Kanun’un 1. maddesinde belirtilen gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutardan daha az geliri olan Türk vatandaşlarına ödenen aylıktır. Muhtaçlık sınırının altında olması halinde, muhtaçlık sınırının %200’ü tutarında ödenen aylıktır.
b) Engellilük Ölçütü, Sınıflandırması ve Engellilere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik gereğince alınacak Sağlık Kurulu Raporu.
SORU 21: Bakıma Muhtaç Engelli Nedir Kimler faydalanabilir ve Ne Kadar Aylık Bağlanır? 65 yaşından küçük, 18 yaşından büyük olup, Başkasının yardımı olmaksızın hayatını devam ettiremeyecek şekilde engelli (özür derecesi %70 ve üzerinde olan) ve herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan gelir yada aylık hakkından faydalanamayan vatandaşlarımızdan, her türlü gelirleri ile Medeni Kanunumuza göre nafaka yükümlüsü yakınlarından sağladığı yada sağlayabileceği nafaka miktarının aylık ortalaması, 2022 sayılı Kanun’un 1. maddesinde belirtilen gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutardan daha az geliri olan Türk vatandaşlarına ödenen aylıktır. Muhtaçlık sınırının %300’ü tutarında ödenen aylıktır.
Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan bir gelir veya aylık hakkından faydalanmayan ve her türlü gelirleri ile Medeni Kanunumuza göre nafaka yükümlüsü yakınlarından sağladığı yada sağlayabileceği nafaka miktarının aylık ortalaması, 2022 sayılı Kanun’un 1. maddesinde belirtilen gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutardan daha az geliri olan vatandaşlarımıza, Kanunen bakmakla yükümlü olduğu 18 yaşını tamamlamamış engelli yakınının bakımını fiilen gerçekleştirmek kaydıyla, muhtaçlık sınırının %200’ü tutarında ödenen aylıktır.
a) Başvuru Formu (Bu formda yer alan; aylık istek dilekçesi ile mal bildirim belgesi aylık talebinde bulunan engelli yakını tarafından doldurulup, imzalanacaktır. Muhtaçlık belgesi, ikametgâh ilmühaberi ve vukuatlı nüfus kayıt örneği ise yetkililerce aylık talebinde bulunan Engelli yakını adına doldurularak imzalanacak ve mühürlenecektir.)
a) Engellilük Ölçütü, Sınıflandırması ve Engellilere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik gereğince alınacak Sağlık Kurulu Raporu
b) Dilekçe (Aylık aldıkları Sosyal Güvenlik Kurumuna hitaben yazılacaktır.) İlgililer yukarıda belirtilen belgeler ile aylık veya gelir aldıkları Sosyal Güvenlik Kurumuna başvuracaklar. SORU 24: 2022 sayılı Kanuna Göre Aylık Başlangıç Tarihi Hangi Tarihte Başlar?
SORU 25: Bağlanan aylıklarda hangi durumlarda azalma veya artırma olur? Sağlık kurulu raporu sonucuna göre tespit edilecek Engellilük durumuna bağlı olarak aylık tutarında artırım yapılması gerekenlerin aylıkları, yeniden aldıkları sağlık kurulu raporlarının Kurumumuz kayıtlarına geçtiği tarihi takip eden ay başından itibaren artırılmaktadır.
01/08/2006 tarihinden itibaren %65 özür oranına göre “Engelli Aylığı” bağlanan kimsenin Kurumumuz kayıtlarına 25/09/2011 tarihinde intikal eden sağlık kurulu raporuna göre %72 oranında Engelli olduğu tespit edildiğinde, bu kimsenin aylığı 01/10/2011 tarihinden itibaren “Bakıma Muhtaç Engelli Aylığına” dönüştürülür ve artırım tarihi itibariyle aylık farkları tarafına ödenir.
Sağlık kurulu raporu sonucuna göre tespit edilecek Engellilük durumuna bağlı olarak aylık tutarında azaltma yapılması gerekenlerin aylıkları, yeniden aldıkları sağlık kurulu raporlarının rapor tarihini takip eden dönem başından itibaren azaltılmaktadır.
01/08/2006 tarihinden itibaren %72 özür oranına göre “Bakıma Muhtaç Engelli Aylığı” bağlanan kimsenin, yeniden alarak Kurumumuza gönderdiği 25/09/2011 tarihli sağlık kurulu raporuna göre %65 oranında Engelli olduğu tespit edildiğinde, bu kimsenin aylığı 01/12/2011 tarihinden itibaren “Engelli Aylığına” dönüştürülerek, aylığı azaltılmış olur.
Dönem aylıkları, ilgililere; a) Doğum tarihinin son rakamı 0-5 olanlara her dönemin 5 inci günü, b) Doğum tarihinin son rakamı 1-6 olanlara her dönemin 6 ncı günü, c) Doğum tarihinin son rakamı 2-7 olanlara her dönemin 7 nci günü, d) Doğum tarihinin son rakamı 3-8 olanlara her dönemin 8 inci günü, e) Doğum tarihinin son rakamı 4-9 olanlara her dönemin 9 uncu günü,
Bağlanan aylıklar veya aylık farkları, aylık sahibinin veya uygulama yönetmeliğinin 2 nci maddesinin (ç) bendinde belirtilen Engellinün;
a) Ölümü, b) Türk vatandaşlığından çıkarılması, yabancı memleket uyruğuna girmesi (Türk vatandaşlığını muhafaza edenler hariç) c) Muhtaçlığının kalkması, ç) Engelli olması nedeniyle aylık bağlanmış ise bir işte çalışmaya başlaması, d) Bir akitle gerçek veya tüzel kişiler tarafından bakım altına alınması, e) Daimi olmayan engelli oranının % 40’ın altına düşmesi, f) Evlenmesi sebebiyle muhtaç durumdan çıkması, g) Uygulama yönetmeliğinin 2 nci maddesinin (ç) bendinde belirtilen Engellinün 18 yaşını tamamlaması, ğ) Uygulama yönetmeliğinin 2 nci maddesinin (ç) bendi kapsamında olanlar açısından bakım ilişkisinin fiilen gerçekleşmediğinin belirlenmesi, h) Uygulama yönetmeliğinin 5 inci maddesinde belirtilen durumların mevcut olduğunun tespiti, ı) Sosyal güvenlik kurumlarından Engelli olmaları nedeniyle ödenmekte olan yetim aylığı veya gelirinin kesilmesi, hallerinde, bu durumlarının meydana geldiği tarihi takip eden dönem başından itibaren kesilmektedir.
a) İlgili mahkemeden alınacak “Veraset İlamı”, b) Her varis için ayrı ayrı istem dilekçesi (Bir dilekçede hepsinin adı-soyadı ve imzası bulunması halinde geçerli sayılmaktadır.) c) İntikal eden miktarın (Tereke) veraset ve intikal vergisinden bağışık olduğu veya bu verginin ödendiğine dair ilgili Vergi Dairesi yazısı,
Bu belgeler geldikten sonra, varislere ödenecek meblağ, veraset ilamındaki hisseleri esas alınarak tespit edildikten sonra varislere ödenmektedir. Soru30: Bakıma Gereksinimi Olan Engellilere Devletin Sunduğu Bir Hizmet Var mıdır? :Ailesi ekonomik yoksunluk içinde bulunan bakıma muhtaç engelli bireylere evlerinde veya kurumda bakım hizmeti verilmektedir. Bu hizmetlerin iki asgari ücrete kadar olan kısmı Aile ve Sosyal politikalar Bakanlığı tarafından ödenmektedir. Yine aynı şartlarda bakımı aile bireyi ya da yakını tarafından karşılanan engelli birey için, bakımı yapan kişiye bir asgari ücrete kadar ödeme yapılmaktadır. Bakım hizmeti ve bakım ücretinden faydalanmak için ikamet edilen yerdeki Aile ve Sosyal politikalar İl Müdürlüğü’ne veya varsa İlçe Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Vakıflarına başvurmak gerekmektedir. Soru31: Evde Bakım Parası Nedir? Engelli bireylerin hayatlarının idamesini evde yürütecek kişilere Aile ve Sosyal politikalar İl Müdürlüğü tarafından aylık net asgari ücret miktarında verilen tutara evde bakım parası denilmektedir. Evde bakım parası engelli bireylerin kendisine değil, bakımını üstlenen akrabası, vasisi gibi üçüncü kişilere ödenen bir meblağdır. Soru32:Evde Bakım Parası Almanın Şartları Nelerdir? Engelli bireylerin evde bakım parası alabilmesi için üç şart gereklidir.
1.Her ne ad altında olursa olsun her türlü gelirleri toplamı esas alınmak suretiyle kendilerine ait veya bakmakla yükümlü olduğu birey sayısına göre kendisine düşen ortalama aylık gelir tutarının, bir aylık net asgari ücret tutarının 2/3’ünden daha az olduğu bakım raporu ile tespit edilmesi, 2.Engelli bireyin heyet raporu veren hastanelerden alacağı Engelli sağlık kurul raporunun ağır Engelli kısmında mutlaka “Evet” yazan bir ibare bulunması, 3.Engelli bireyin başkasının yardımı olmadan hayatını devam ettiremeyecek şekilde bakıma muhtaç olması gerekli olduğunun bakım heyeti raporu ile tespit edilmesi, Soru33: Evde Bakım Parası İçin Nereye Başvurulur? Evde bakım parası alabilmek için Engelli bireyin ikametgâhının bulunduğu yerdeki Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü’ne, veya varsa Sosyal Hizmetler İlçe Müdürlüklerine başvurulması gerekmektedir. Sosyal Hizmetler İlçe Müdürlüklerinin bulunmadığı yerlerde ise Kaymakamlıklara başvuru yapılabilir.
Soru34:Evde Bakımı Gerçekleştirilemeyen Engellilerin Bakımları Nerelerde Gerçekleştirilir? Bakıma muhtaç engelli bireyin aile yanında bakımının mümkün olmaması halinde kurumda bakım hizmeti verilir. Bakım hizmetleri Aile ve Sosyal politikalar İl Müdürlüğü denetiminde yürütülmektedir. Bakıma muhtaç engelli bireye Aile ve SosyalPolitikalar Bakanlığı bakım merkezlerinde ya da özel bakım merkezlerinde hizmet verilmektedir. Kurum Bakımı İçin Başvuru Yerleri Engelli bireyin ikametgâhının bulunduğu yerdeki Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü’ne, veya varsa Sosyal Hizmetler İlçe Müdürlüklerine başvurulması gerekmektedir. Sosyal Hizmetler İlçe Müdürlüklerinin bulunmadığı yerlerde ise Kaymakamlıklara başvuru yapılabilir. ALO183 * *(Aile, Kadın, Çocuk, Engelli ve Sosyal Hizmet Danışma Hattı’nı 7 gün 24 saat arayabilirsiniz)