Tarih: 02.11.2006 - 00:00 | Güncelleme: 11.03.2020 - 09:00
İnsanın mahiyeti terakkiye ve inkişafa müsaittir. Bu mahiyetin “Zerreden ta Şemse kadar dereceleri vardır.” Yani, ideal itibariyle atom kadar küçük insanlar olduğu gibi, Güneş kadar yüksek ve parlak insanlar da vardır. Üstad'ın “Bazı insan bir zerrede boğulur, bazısında da dünya boğulur.”(1) cümlesi bu farklılığı çok güzel ortaya koyar.
İnsanî arşa çıkmak, kendi insanlık mahiyetini arş gibi yüksek bir dereceye çıkarmak demektir. Arş bütün varlık âlemini ihata ettiği cihetle insan, terakki yolculuğuna önce kendi varlığındaki rahmet tecellilerini seyretmekle başlayıp sonra bütün yeryüzündeki tecellilere nazar eder ve sonunda bütün âlemlerdeki rahmet ve hikmet tecellilerini seyre koyulur. Buna göre, tefekkür yolculuğuna Rahîm isminin tecellilerinden başlayıp sonra Rahman ismine geçer ve sonunda Allah’ın bütün varlık âlemlerindeki rahmet, hikmet, kudret, azamet tecellilerini düşünmekle manen yükselir, insanlık arşına çıkar.
İnsanî arş ifadesi, “İnsan mahiyetinin en ileri yükseliş noktası”, “İnsanlığın en ileri terakki noktası” manasında bir benzetmedir. Bu yükselişin sırası ise, insandan başlar, yeryüzünden geçer ve bütün âlemleri geri bırakacak noktaya kadar varır.
Yani ruhun bu yükselişi, “Nefsini bilen Rabbini bilir.” gerçeğinden başlar, yeryüzünü temaşa ve tefekkürden geçer ve bütün kâinattaki isim ve sıfat tecellilerinin tefekkür edilmesiyle son bulur.
"...Demek, Bismillâhirrahmânirrahîm, sahife-i âlemde bir satır-ı nuranî teşkil eden üç sikke-i ehadiyetin kudsî ünvanıdır ve kuvvetli bir haytıdır ve parlak bir hattıdır. Yani, Bismillâhirrahmânirrahîm, yukarıdan nüzûl ile, semere-i kâinat ve âlemin nüsha-i musağğarası olan insana ucu dayanıyor. Ferşi Arşa bağlar, insanî arşa çıkmaya bir yol olur."(2)
(2) bk. Lem'alar, On Dördüncü Lem'a, İkinci Makam.
Okunma sayısı : 13.514