6.sınıf sosyal bilgiler 2.ünite ders notu
2011-01-27 14:47:00 ÜNİTE-2
Coğrafi Konum:Herhangi bir yerin Dünya üzerinde bulunduğu alana coğrafi konum denir. A. ÖZEL KONUM
Herhangi bir yeri diğer yerlerden ayıran, sahip olduğu kendine has özelliklerin tümüne özel konum denir. Türkiye’nin Özel Konumu ve Sonuçları
Doğu - batı istikametinde 76 dakika yerel saat farkı bulunur. Aynı anda tek ortak saat kullanılır. Çünkü doğu - batı yönünde fazla geniş değildir. Güneş ışınları hiçbir zaman dik açıyla gelmez. İki meridyen arası uzaklık yaklaşık olarak 85 - 86 km dir. Orta kuşakta yer alır. Mevsimler belirgin olarak görülür. Kışın cephesel yağışlar fazladır. Güneyden kuzeye gidildikçe güneş ışınlarının geliş açısı küçülür. Güneyden kuzeye gidildikçe cisimlerin gölge boyu uzar. Güneyden kuzeye gidildikçe gece - gündüz süreleri arasındaki fark artar. Kuzeyden esen rüzgârlar sıcaklığı düşürürken, güneyden esen rüzgârlar sıcaklığı yükseltir. Dağların güney yamaçları daha sıcaktır. Buna bağlı olarak güney yamaçlarda yerleşmeler fazladır. Bir cismin öğle vakti gölgesi daima kuzeydedir. Geoit:Dünya’nın kendine has( Kutuplarda basık Ekvator’da şişkin) şekline denir.
Ekvator’un 90 kuzeyinde, 90 da güneyinde olmak üzere, toplam 180 paralel bulunur. Başlangıç paraleli Ekvator’dur. En büyük paralel dairesi Ekvator’dur. Ekvator’dan kutuplara doğru gidildikçe paralellerin boyları kısalır. Buna karşılık paralel numaraları büyür. 90° paralelleri nokta halindedir. Paraleller birbirleriyle kesişmezler, birleşmezler. Paraleller doğu - batı doğrultusunda uzanırlar. Ardışık iki paralel arası uzaklık yaklaşık olarak 111 km dir. Bu uzaklıktan yararlanarak kuzey güney doğrultusunda ve aynı meridyen üzerinde bulunan iki nokta arasındaki uzunluk hesaplanabilir. MERİDYEN (BOYLAM)
Başlangıç meridyeninin 180 doğusunda, 180 de batısında olmak üzere, toplam 360 meridyen vardır. Başlangıç meridyeni İngiltere’nin başkentindeki Greenwich istasyonundan geçen meridyendir. Ekvator üzerinde iki meridyen arası uzaklık 111 km dir. Kutuplara doğru gidildikçe bu uzaklık azalır. Türkiye üzerinde ise iki meridyen arası uzaklık, yaklaşık olarak 85 - 86 km dir. Bütün meridyenlerin boyları birbirine eşittir. Aynı meridyen üzerinde bulunan bütün noktaların (Güneş karşısından aynı anda geçtiklerinden) yerel saatleri aynıdır. Meridyen dereceleri Greenwich’ten doğuya ve batıya gidildikçe büyür. Meridyenler kuzey - güney doğrultusunda uzanır. Bütün meridyenler kutuplarda birleşirler. Meridyenler bir paralel boyunca birbirlerinden eşit uzaklıkta bulunurlar. Ardışık iki meridyen arasındaki yerel saat farkı 4 dakikadır. Bazı paraleller özel isimler alırlar. •0° paraleli Ekvator •23° 27’ kuzey paraleli Yengeç Dönencesi •23° 27’ güney paraleli Oğlak Dönencesi
•90° kuzey paraleli Kuzey Kutup Noktası •90° güney Paraleli Güney Kutup Noktası
Deniz seviyesine göre aynı derinlikteki noktaların birleşmesi ile elde edilen çizgilere izobat (eş derinlik) eğrileri denir. Kıyı çizgisi( 0 metre), izohips ile izobat eğrilerinin başlangıç çizgisidir. 4. Özel Haritalar
1- Plânlar: Ölçeği 1/20.000'e kadar olan haritalardır. Şehir imar plânları, kadastro haritaları bu türdendir.
2. Büyük Ölçekli Haritalar :Ölçeği 1/200.000'e kadar olan haritalardır. 3. Orta Ölçekli Haritalar
– Aynı alanı gösteren büyük ölçekli haritalara göre düzlem üzerinde daha az yer kaplarlar. Payda büyüdükçe ölçek küçülür. Payda küçülürse ölçek büyür.Ölçek küçüldükçe (Payda büyüdükçe) haritanın ayrıntısı azalır.Ancak gösterilen alan büyür.
Örnek:1/200.000 ölçekli haritada 16cm ile ölçülen bir uzunluk gerçekte kaç km’dir? G.U= 16x200.000=3.200.000cm=32 km
Örnek2: Gerçekte 250 km olan bir yol 1/1.250.000 ölçekli haritada kaç cm ile gösterilir? Örnek3:İstanbul Ankara arası 600 km dir.Bu mesafe haritada 40 cm olarak gösterilmektedir.Bu haritanın ölçeğini bulunuz. HU:40cm 60.000.000 1.500.000
Karadeniz İklimi: Yazlar serin, kışlar ılık, her mevsim yağışlı geçen bir iklimdir. Karadeniz iklimi'nde mevsimler arasında çok büyük sıcaklık farkı yoktur. En fazla yağış sonbahar da düşmektedir. Karadeniz İklimi'nde yağış rejimi düzenlidir. Yağış rejimine bağlı olarak akarsuların rejimleri de düzgündür. Karadeniz İklimi, Karadeniz Bölgesi kıyı kesimleri ile Marmara Bölgesi'nin Kuzeyi'nde görülmektedir. Dağlar denize paralel uzandığı için bu iklim iç kesimlerde görülmez.Orta Karadeniz hariç deniz etkisi iç kesimlere ulaşmaz.
Karasal İklim: Yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve kar yağışlı geçer. En çok yağış ilkbahar mevsiminde düşer. En az yağış yaz mevsiminde düşer. Bu iklim de, kış ayları soğuk ve kar yağışlı geçmektedir. Don olayı sık görülür. Karasal İklim, İç Anadolu Bölgesi, Doğu Anadolu Bölgesi, Güneydoğu Anadolu Bölgesi ile Akdeniz, Ege, Marmara ve Karadeniz Bölgelerinin iç kesimlerinde görülür. Karasal İklim'in bitki örtüsü bozkırdır. Sert Karasal İklim: Özellikle Doğu Anadolu Bölgesi'nin Erzurum-Kars Yöresinde görülen bir iklimdir. Karasal İklim ile benzerlik gösterir. Bu iklimde, yazlar serin, kışlar çok soğuk geçer. En fazla yağış, ilkbahar sonu ile yaz başında görülür. Bu iklimin bitki örtüsü ise yaz yağışlarıyla büyüyen uzun boylu dağ çayırlarıdır.İlkbaharda yağmurlar ve eriyen karlarla akarsuların su seviyeleri yükselir. Ancak yazın bir çok akarsu kurur.