Hidrolik&Pnömatik Dergisi SAYI 98 KASIM-ARALIK 2018 e-magazine by AjansMik Yayıncılık Rek.Org.Turizm San.Tic.Ltd.Şti. - Issuu
Hidrolik&Pnömatik Kasım - Aralık 2018
www.hidrolikpnomatik.com Öğrenciler Yerli Takım Tezgahı Tasarladı Hava Şartlandırıcı Nedir? Basınçlı Hava Dağıtımı Endüstriyel Kontrol Sistemleri Yeterince Korunmuyor Pompa Rulmanlarının Doğru Şekilde Yağlanması
TİAD Başkanı Hakan Aydoğdu “Yapay Zekaya Sahip Makineler Üretecek Potansiyelimiz Var”12
Tarım Makineleri İhracatında Hedef 800 Milyon Dolar" 16
İl-Mak Hidrolik, Yeni Fabrikasında Büyüyerek Üretime Devam Ediyor 18
Öğrenciler Yerli Takım Tezgahı Tasarladı 22
MİB Başkanı Ahmet Özkayan: “İmalat Sanayinde Yaşanan Değişim, Toplumu da Dönüştürecek” 24
Siemens, MindSphere ile Dijitalleşmenin Kapılarını Açıyor 26
Üretim Sektörüne 'Kapasitematik' Dopingi 28
GATES Kullanımı Kolay MXT™ Hortumları İle Hidrolik Hortum Ürün Gamını Geliştiriyor 30
Basınçlı Hava Dağıtımı 34
Universal Robots'dan Bir Yenilik Daha 'Uygulama Sihirbazı' 36
Endüstriyel Kontrol Sistemleri Yeterince Korunmuyor 38
Pompa Rulmanlarının Doğru Şekilde Yağlanması 40
Akışkan Gücü ve Hareket kontrol Teknolojileri Sektörünün ilk yayınlanan dergisi, Hidrolik&Pnömatik Dergisinin 2018 yılındaki son sayısı ile yine sizlerle beraberiz.
MAKTEK Altın Pergel CNC Torna Tasarım Yarışması sonuçlandı. 9 okulun kıyasıya rekabet ettiği yarışmada birinci Özel ASO Teknik Koleji oldu. Kendi takım tezgahlarını tasarlayan öğrenciler yerli üretim ürün anlamında geleceğe ışık tuttu. Öğrencilerin tasarladıkları ürünler MAKTEK Avrasya 2018 fuarında sergilendi.
2019 yılında Hidrolik&Pnömatik Dergisi olarak sektördeki gelişmeler veyeniliklerle sizlerle buluşmayı ümid ederken, 2019 yılının tüm okurlarımıza sağlık mutluk ve başarı getirmesini dileriz.
CASIRAGHI INTERNATIONAL ADVERTISING Via Cardano 81 - 22100 Como (Italia) Tel. +39 031 261407 Fax +39 031 261380 www.casiraghi.info Tayvan Temsilcisi 9F-2, No. 200, Zhongming Rd., North District, Taichung 404, Taiwan Tel: +886 4 2329 7318
Sizleri Akışkan Gücü ve Hareket kontrol Teknolojiler sektöründeki haberleri okumanız için Hidrolik&Pnömatik Dergisi sayfalarına davet ediyoruz.
sydneylai@ringier.com.hk Hidrolik&Pnömatik Dergisi Kasım-Aralık 2018 Sayı:98
Bask› Yeri ve Tarihi: ‹stanbul - 27 Kasım 2018
yazarlara, reklamlardaki sorumluluk reklam
Dergimizde yay›nlanan yaz›lardaki görüﬂler verene aittir. © Hidrolik&Pnömatik Dergisindekiyaz› ve foto€raflar izinsiz kullan›lamaz.
“Yapay Zekaya Sahip Makineler Üretecek Potansiyelimiz Var” Türk şirketlerinin ‘Endüstri 4.0’ı üretimlerine entegre etmeyi başardıklarını söyleyen TİAD Başkanı Hakan Aydoğdu “Akıllı ve yapay zekaya sahip makineler üretmek; ülkemiz için bir hayal değil. Bunu yapacak potansiyelimiz var” dedi. Türk şirketleri, 4. Sanayi Devrimi olarak bilinen ‘Endüstri 4.0’ı yakından takip ederek, üretimlerine entegre etmeyi sürdürüyor. Ar-Ge’ye ciddi bütçeler ayıran bu şirketler, teknolojik dönüşüm trenini kaçırmamak ve bu konuda öncü olmak adına ciddi çaba sarf ediyor. Endüstri 5.0’ın yolunu açan ‘yapay zeka’ kavramına uzak kalmayan üreticiler, yerli üretim konusuna da ağırlık veriyor. Sanayinin kalbi olarak bilinen takım tezgahı üreticileri, ‘Ar-Ge ve İnovasyon’ konularında öncü rol oynamaya devam ediyor. Takım Tezgahları Sanayici ve İşadamları Derneği (TİAD) Başkanı Hakan Aydoğdu, Türkiye’nin Endüstri 4.0’ı algılamak ve önemini kavramak hususunda geç kalmadığını belirterek “Hatta bu devrime kamusal olarak sahip çıkmak için tam zamanında adım attık. Hatta şunu da söyleyebiliriz ki, Endüstri 4.0 önceki üç sanayi devrimini geriden izlemiş olmanın rehavetini atmak için tam bir fırsat” açıklamasını yaptı. DÜNYA MARKALARIMIZ VAR “Türkiye’nin taşıdığı potansiyeli düşününce ihtiyaç duyduğumuz her
Takım Tezgahları Sanayici ve İşadamları Derneği (TİAD) Başkanı Hakan Aydoğdu şeye sahibiz” diyen Aydoğdu “Akıllı ve yapay zekaya sahip makineler üretmek; ülkemiz için bir hayal değil. Kaldı ki, tutkuyla ürettikleri teknolojilerin gücü sayesinde dünya markası olan kuruluşlarımız var. İhtiyacımız olan: Eksikleri tamamlamak ve çalışmak. Biz sanayiciler bu hayalin peşi sıra ilerlerken; elbette kamu kuruluşlarının destekleri, teşvikleri bu noktada büyük önem taşıyor” dedi. Bunun için yapılması gerekenleri sıralayan Aydoğdu “Ar-Ge için bütçe hazırlamaları, akademik kuruluşlarla işbirliği yapmaları ve kamu teşviklerini yakından takip etmeleri gerekiyor. Ar-Ge ve inovasyon konusunda dünya trendlerini de gözlemlemeleri kendileri için epey faydalı
olmaktadır” ifadelerini kullandı. KAMU BU KONUYA SAHİP ÇIKTI Hükümetin sanayi tarafında Endüstri 4.0’a büyük önem verdiğini gözlemlediklerini söyleyen Aydoğdu “Akademi kuruluşları, STK’lar ve firmalar; araştırma ve incelemelerin ardından bu yeni sanayi devrimini tartışmak ve yakından tanımak üzere pek çok platform kurdu. Konferanslar, paneller ve çalıştaylar gerçekleşti. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın konuyu ele alması ile Endüstri 4.0 olgusu, kamusallaştırıldı. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Endüstri 4.0’ı araştıran projelere ve bu devrimi hayata geçirecek çalışmalarla yakından ilgilendiklerini kamuoyuna
sundu. Dernek olarak Endüstri 4.0 tartışmalarını ve uygulamaya ilişkin çabalarını ilgiyle izledik. Ar-Ge ve inovasyon merkezlerini taktirle karşıladık. Kamunun sunduğu teşvikleri takip edip bilgilendirmede bulunduk. Ama en önemlisi, hem Ar-Ge ve inovasyon hem da sanayi için hayat memat meselesi olan; eğitimle ilgilendik” diye konuştu. AR-GE İLE DÜNYA MARKASI OLUNUR Dünya markası yaratmanın yolunun ‘Ar-Ge ve İnovasyon’dan geçtiğini söyleyen Aydoğdu “Ar-Ge ve inovasyon, bilimle ilişkili. Bilim olmadan sadece sanayi çarkları değil; hayatın ta kendisi durur. Türk makine üreticileri bunun farkında ve üretim alanlarında Ar-Ge ve inovasyon departmanı oluşturuyor. Rekabet gücünü artırmak, katma değer yaratmak, küresel pazarda aktif rol üstlenmek ve işinin sürdürülebilirli-
ğini sağlamak için Ar-Ge ve Ür-Ge, hayati önem taşıyor. Ancak bu önemi kavramış sanayiciler, bir dünya markası olabilir” açıklamasında bulundu. GEÇ GELEN TEŞVİĞİN ANLAMI KALMIYOR TİAD Başkanı Hakan Aydoğdu, KOBİ’lere verilen makine-teçhizat desteğinin altın değerinde olduğunu belirterek “Ancak KOBİ’ler, proje yazılmasından 6 ay veya 1 sene sonra bu teşviği aldığında bunu bir değere dönüştüremiyorlar. Sürekli değişim gösteren döviz kuru büyük olumsuzluk yaratıyor. Teşvik mekanizması hızlandırılmalı” dedi. Aydoğdu ayrıca döviz kurunda yaşanan dalgalanmaya da vurgu yaparak “Yapılacak teknolojik yatırımların yüzde 65’i ithal ürünlerden, yüzde 35’i de yerli ürünlerden tedarik ediliyor. Dolayısıyla hem ithal makine tedarikçisi
hem de yerli makine üreticisi teşvik kapsamında TL olarak 6 ay veya 1 sene boyunca sabit fiyat veremiyor. Makine yatırım teşviklerinde işlem uzayacaksa reel fiyatlamalar göz önüne alınmalı ya da dövizdeki artış proje sonunda ek bütçe ile tamamlanabilir olmalı ki bu yatırımlar gerçekçi olabilsin” diye belirtti. ÜRETİMLE DAHA GÜÇLÜYÜZ Türkiye’nin ekonomik krizlere daha dirençli olabilmesi için üretim gücünün artırılması gerektiğine de vurgu yapan Aydoğdu “Üretimi güçlü ülkeler ekonomik olarak güçlü ülkelerdir ve ekonomik dalgalanmalardan az etkilenir. Bir yerden başlamak gerekli. Hükümetin verdiği teşvikler, özellikle makine-teçhizat teşviği çok önemli. Zira makineleşemeyen ülkeler dışa bağımlı kalmak zorundadırlar. Uzun vadede çok olumlu sonuçlar verecektir” açıklaması yaptı.
Tarım Makineleri İhracatında Hedef 800 Milyon Dolar Bologna’da düzenlenen ve 40 ülkeden 2 bin firmanın katılımıyla gerçekleşen EIMA Fuarı, bu yıl Türkiye’den 75 imalatçı firmayı ağırladı. 70 milyar dolar hacimli bir küresel ihracat gücünü bu fuarda buluşturan ve makine pazarlarımız içinde ilk dörtte yer alan İtalya’da, Türk makine sektörü yoğun bir tanıtım faaliyeti gerçekleştirdi. Türkiye’nin Makinecileri tanıtım çalışmalarında “Her Şeyin Başladığı Toprakların Sahibi Biziz” sloganıyla, Anadolu’nun insanlık tarihinde yerleşik tarımın ilk kez gerçekleştiği coğrafyanın bir parçası olduğuna vurgu yaptı. Tarım makineleri ihracatında yüzde 23,6 artış yaşandı İtalya’nın tarım ve ormancılıkta kullanılan makineler alanında yenilikçi yaklaşımı, bilgi ve deneyim üstünlüğüyle rekabette çok güçlü bir konumda olduğuna vurgu yapan Makine İhracatçıları Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Kutlu Karavelioğlu sözlerine şöyle devam etti: “Tarım makineleri ihracatımızda 2. sırada yer alan İtalya, Türkiye’nin Makinecileri için sektörde bilinirliği arttırmada stratejik öneme sahiptir. Tarım ve ormancılıkta kullanılan makinelerin en önemli buluşma noktası olan fuarda, makinelerimizin kalitesini, performans ve gücünü tüm dünya görmüştür. Yılın ilk 10 ayında tarım ve ormancılıkta kullanılan makinelerinin ihracatımızı yüzde 23,6 artırarak 672 milyon dolara taşıdık, İhracatçı Birliğimiz ve sektörel derneklerimizin el birliği ile sürdürdüğü etkin faaliyetler sayesinde
değil, makine sektörünün hiçbir kolunda kalite ve teknoloji eksikliği bulunmamaktadır. Ürünlerimizin verimlilikleri sürekli artarken, ihraç birim fiyatlarının yükselmesi uzun yıllara dayanan tecrübe ve yatırımlarımızın bir karşılığıdır.” ‘Dünya çiftçilerinden gördüğümüz ilgiden memnunuz’
Makine İhracatçıları Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Kutlu Karavelioğlu tarım makineleri ihracatında 800 milyon dolar yılsonu hedefimize rahatça ulaşacağımıza inanıyoruz.” Türkiye’de uzun zamandır cari fazla veren tarım makineleri sektörünün, dış ticaret rakamlarını olumlu etkileyerek ekonomiye değer kattığına vurgu yapan Karavelioğlu şunları söyledi: “Bu sektör bütün makine dallarının bir buluşma noktasıdır. Elektronik ve yazılımla entegredir; traktörler, iş makineleri, araç üstü ekipmanlar, sulama, pompa, vana, iklimlendirme, elleçleme, depolama, hidrolik, pnömatik, güç aktarma sistemleri gibi hemen bütün segmentlerinin en üst teknolojilerini bir araya getirir. Sistem yaklaşımını ortaya koyarak hızlı katma değer artışının sağlanabileceği bir fırsat alanıdır. Bu alandaki başarımız bir tesadüf değil çünkü Türkiye’nin Makinecileri’nin sadece tarım makineleri alanında
Türkiye’nin tarım makineleri teknolojilerinde uluslararası alanda tanınan güçlü markalar geliştirdiğine dikkat çeken Makine İhracatçıları Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Kutlu Karavelioğlu şunları söyledi: “Türk tarım makineleri sektörü, dünya tarımının çok büyük bir kısmını yapan küçük ve orta ölçekli tarım işletmeciliğine yönelik makineler başta olmak üzere, alanında ciddi bir deneyim ve bilgi birikimine sahiptir. İmalatçılarımız büyük ölçekli ve ileri teknolojili tarımsal üretime yönelik adımları da süratle atmaktadır. Bu sektör üniversitelerle en yakın ilişkide olan faaliyet alanımızdır. Özellikle geleneksel tarımdan modern tarıma geçiş sürecinin yaşandığı ülkelerden yaygınlaşarak artan bir talep görüyoruz. Makinelerimizi hızla akıllı tarım uygulamalarında kullanılacak hale getiriyoruz, Bologna'da sergilediğimiz yeni ürünlerin katılımcılardan büyük ilgi gördüğünü gözlemledik. Korumacı politikaların tarımı da yerelleştirip, yerlileştireceği ve tarımsal yatırımların hızla büyüyeceği bir dönemde dünya çiftçilerinden gördüğümüz ilgiden memnuniyet duyuyoruz.”
İl-Mak Hidrolik, Yeni Fabrikasında Büyüyerek Üretime Devam Ediyor Bir dünya devi olan EATON firmasının Türkiye'de imalatçı tek distribütörü olan İl-Mak Hidrolik; hortum bağlantı ve boru bağlantı elemanları ile çabuk bağlantı grubunda sadece Eaton ürünlerinin satışını ve imalatını gerçekleştirmektedir. Dünyanın en eski ve dünya çapında tanınmış premium hidrolik hortum markası AEROQUIP, sızdırmazlık konusunda uzman ve geniş ürün yelpazesine sahip fittings markası Walterscheid, termoplastik hortumda kaliteli SYNFLEX, Quick Kaplinlerde uzun ömürlü ve kaliteli ürünleriyle bilinen Hansen&Gromelle ve bunların yanında Eaton ailesine katılmış Sel hidrolik ve Endüstriyel Hortum grubunun satışını gerçekleştirmektedir. Sektörel açıdan, ihtiyaçları karşılamayı ve butik çalışmaların lideri olmayı başaran İl-Mak Hidrolik ayrıca Eaton Winner Standart seri hortumlarının da Türkiye'de tek satıcılığını üstlenmiştir. İthalatları ve sağlam stoklarının yanında imalat ekibi ve geniş makina parkuru ile geçmişten günümüze başarılı projelere imza atmaya devam eden İl-Mak Hidrolik, İş yoğunluğu nedeniyle uzun zamandır çalışmaların devam ettiği İTOB Organize Sanayi Bölgesindeki Yeni Fabrikaya geçiş sürecini tamamladı. Üretimi aksatmadan bu süreci tamamlamış olmanın gururunu yaşayan İl-Mak Hidrolik, Yorucu ve yoğun dönemin ardından sonunda kapılarını müşterine açmış bulunuyor. Bünyesinde imalatını gerçekleştirdiği Boru büküm, hortum presleme ve talaşlı imalatta hat sayısını arttırarak kısa süre içinde kapasitesini 5 kat arttırmayı hedefleyen İl-Mak Hidrolik. Hakim olduğu iş kolu ve müşteri portföyü (OEM ) ile alanında lider olmaya devam ediyor.
MAKTEK Altın Pergel CNC Torna Tasarım Yarışması sonuçlandı. 9 okulun kıyasıya rekabet ettiği yarışmada birinci Özel ASO Teknik Koleji oldu. Kendi takım tezgahlarını tasarlayan öğrenciler yerli üretim ürün anlamında geleceğe ışık tuttu. Öğrencilerin tasarladıkları ürünler MAKTEK Avrasya 2018 fuarında sergilendi. Türkiye’deki mesleki ve teknik lise öğrencilerini tasarıma, yerli üretime teşvik ederek sanayiyi sevdirerek, nitelikli ara eleman eksikliğinin yarattığı kan kaybının önüne geçmeyi hedefleyen MAKTEK Altın Pergel CNC Torna Tasarım Yarışması ödülleri sahiplerini buldu. Takım tezgahları sektöründe faaliyet yürüten sanayiciler ve akademisyenlerden oluşan Jüri, finale kalan 9 okulun sunumlarını dinleyip kararını verdi. Yarışmada büyük ödülü Özel ASO Teknik Koleji aldı, ikincilik Özel Enka Teknik Okulları’nın olurken, üçüncü ise Soma Mesleki ve Teknik Lisesi oldu. Ekipler MAKTEK Avrasya 2018
fuarı boyunca kendilerine ayrılan stantlarda tasarladıkları takım tezgahlarını sergileme imkanı buldular. 9 OKUL SUNUM YAPTI Yarışmanın amaçlarından biri de finale kalan ekiplere sunulan mentörler, iş istasyonları ve yazılımlarla öğrencileri; kolektif bir çalışma süreciyle, mesleklerine yönelik teorik ve pratik bilgiler edinmelerini sağlamaktı. Finale kalan 10 okul da, atölyelerine kurulan istasyon ve yazılımlar ile yaz boyunca sıkı biçimde çalışarak mentörlerine danışma fırsatı buldu. Böylece yarışmanın son aşamasına da öğrenerek ve gelişerek hazırlandılar. Jüri değerlendirme programında finale kalan ekipler, aylardır üzerinde çalıştıkları 2 eksenli CNC torna tasarımlarını, gerçekleştirdikleri sunumla aktardı. Sunumlar esnasında ekipler, sadece teknolojik tasarımı değil; tasarladıkları tezgahtaki yerli parça kullanımını, mühendislik koşullarını, operatör kullanımını ve maliyet hesaplarını da göz önüne serdi.
BİRBİRİMİZE KENETLENDİK Ekip sözcüsü olan mesleki teknik lise öğrencileri: “Kendi CNC’mizi tasarlamak için yaz boyunca çalışıp emek verdik. Önce sadece bir fikir olan tasarımlarımız zamanla şekle büründü. Bu bizim için heyecan vericiydi. Hele ki tasarımlarımızın günün birinde üretilip vücut bulacağı hayali bizi daha da teşvik etti. Sıkıntıya düştüğümüz anlarda öğretmenlerimiz motive etti. Ekip çalışmasının önemini anladık, birbirimize kenetlendik. Mentörlerimizden destek aldık. Bildiklerimizi pekiştirdik ve yeni bilgiler edindik. Bu yarışmanın en önemli kısmı öğrenme süreci oldu” dedi. Öğrenciler, gerçekleştirdikleri sunumlarda iş sağlığı ve güvenliği, çevre dostu ve enerji verimliliği, Endüstri 4.0’a uyum uygulamalarının da altını çizdi. Sunumların ardından öğrencilerini yaz boyunca yarışmaya hazırlayan ve büyük özverilerde bulunan öğretmenlere plaket taktim edildi.
MİB Başkanı Ahmet Özkayan:
“İmalat Sanayinde Yaşanan Değişim, Toplumu da Dönüştürecek” Makine imalat sanayinde bir değişim yaşandığını söyleyen Makine İmalatçıları Birliği (MİB) Başkanı Ahmet Özkayan, “İmalat sanayinde yaşanan değişim, toplumu da dönüştürecek. Makine üreticileri olarak her fırsatta “yerli ve milli makine” olgusuna vurgu yapıyoruz. Ülke olarak yeniliklerin uzağında kalmadan, endüstri 4.0, nesnelerin interneti, yapay zeka gibi gelişmeleri yakından takip ederek, tasarıma odaklanarak, Ar-ge’ye yatırım yaparak, daha fazla üreterek, büyümek ve ihracat yapmak zorundayız. Sektör olarak dünyada yaşanan değişimin dışında kalamayız” dedi. Özkayan, makine imalat sanayinin son 15 yılda öneminin anlaşıldığını belirtti. Özkayan, son aylarda ekonomide yaşanan sıkıntılara rağmen devlet tarafından yapılan teşvik, destek ve koruma önlemlerinin artarak sürmesinin sektör açısından son derece önemli olduğunu kaydetti. Özkayan, “Çok iyi yerli üreticilerimiz var ve yerli sanayimiz çok iyi gelişti. Bu yüzden de yerli fabrikaları büyütmemiz gerekiyor, bu da böyle desteklerle olur. Desteklerin kalıcı olması ve artarak devam etmesi gerekir. Ar-ge ve inovasyona dayalı üretim anlayışının yaygınlaşması ve üreticilerin rekabet gücünün daha da artması için bu tür çalışmaların devlet desteği ile kararlı bir şekilde sürdürülmesi önemlidir" dedi. Makine üreticileri olarak her fırsatta “Milli üretim, milli güç” sloganı ile hareket ettiklerinin altını çizen MİB Başkanı Özkayan, “İmalat sanayinde yaşanan değişim, toplumu da dönüştürecek. Makine üreticileri olarak
her fırsatta “yerli ve milli makine” olgusuna vurgu yapıyoruz. Ülke olarak yeniliklerin uzağında kalmadan, endüstri 4.0, nesnelerin interneti, yapay zeka gibi gelişmeleri yakından takip ederek, tasarıma odaklanarak, Ar-ge’ye yatırım yaparak, daha fazla üreterek, büyümek ve ihracat yapmak zorundayız. Sektör olarak dünyada yaşanan değişimin dışında kalamayız” diye konuştu. Yeni iş yapma anlayışı beraberinde değişim getiriyor Takım tezgâhları sektörünün de makine imalatının çekirdek sektörü olduğuna dikkat çeken Özkayan, özellikle, ileri teknolojiye sahip parça ve makine imalatlarında takım tezgâhlarının kilit rol oynadığını ve üretim yeteneğinin sınırlarını belirlediğini ifade etti. Son 5 yıldır makine sektörünün de gündeminde olan endüstri 4.0 ve nesnelerin interneti kavramları ile makine imalat sektöründe yeni iş yapma anlayışının doğmaya başladığını belirten Özkayan sözlerini şöyle sürdürdü:
layan endüstri 4.0 ve nesnelerin interneti, beraberinde yapay zekâ uygulamalarını da gerekli hale getirdi. Bu süreç, birbiriyle iletişim halinde olan ve senkronize çalışan, akıllı makineleri karşımıza çıkarıyor. Üretim süreçlerini yüksek teknolojiyle şekillendirme ve makinelerin, insanlarla etkileşimini ön plana çıkaran endüstri 4.0 ile entegrasyonu, akıllı fabrikalarla birlikte gelecekte adından çok daha fazla söz ettirecek. Bu gelişmeler doğrultusunda, yeni iş yapma anlayışının ihtiyaç duyduğu insan kaynağını sağlayabilecek eğitim ve öğretim sistemi için de değişiklik gerekecek.” “Dünya genelinde makineye talep arttı” Yeni proje yatırımlarının başlaması ile birlikte, dünya genelinde makineye olan talebin artmaya başladığını da belirten Özkayan, makine imalat sanayi verilerini de değerlendirdi. Özkayan, ilk altı aylık verilere göre sektörün 2018 yılsonu ihracatının 16 milyar dolar ile yüzde 18, ithalatının 27 milyar dolar ile yüzde 8, imalatın 27 milyar dolar ile yüzde 6 ve makine satışının da 38 milyar dolar ile yüzde 3 seviyelerinde artmasının beklendiğini açıkladı. Özkayan, takım tezgâhları sektörü verileri incelendiğinde ise ilk 6 aylık verilere göre 2018 yılsonu ihracatının 650 milyon dolar ile yüzde 27, ithalatın 1,22 milyar dolar ile yüzde 22, imalatın 870 milyon dolar ile yüzde 18 ve satışların da 1,47 milyar dolar ile yüzde 18 seviyelerinde artmasının öngörüldüğünü söyledi.
“İmalat sektörünü dönüşüme zor-
Siemens, MindSphere ile Dijitalleşmenin Kapılarını Açıyor Siemens MAKTEK Avrasya 2018 Fuarı standında takım tezgahına özgü kontrol ünitelerini ve dijitalleşmenin getirdiği avantajları gözler önüne sererken makine üreticilerine verimlilik sağlayan, aynı zamanda yeni iş modelleri sunan MindSphere’i tanıttı. Tüm veriler bir arada Siemens’in endüstriyel internet platformu MindSphere ile sahada bulunan tüm makineler ağa bağlanıyor, makinelerde oluşan veriler toplanıyor ve buluta taşınıyor. Böylece makine üreticileri ve operatörleri daha önce mümkün olmayan hacimlerdeki verileri analiz ederek kullanabiliyorlar. Bu sayede makinelerin verimliliğini artırmak mümkün oluyor. Elde edilen veriler kullanılarak MindSphere üzerinde aplikasyonlar geliştirilebiliyor. Bu aplikasyonlar koruyucu bakım, enerji veri yönetimi ya da kaynak optimizasyonu gibi yenilikçi dijital hizmetler ve makine araçları için yeni uygulamalara başlangıç noktası oluşturuyor. Tamamen açık bir sistem olması; makine üreticileri, ekipman üreticileri ve makine kullanıcıları için yeni iş modelleri de oluşturuyor. MindSphere aplikasyonları makine üreticilerinin dijital dünyaya rahatça adım atmalarını sağlamak için basit fonksiyonlar sunuyor. Makine üreticileri bu basit fonksiyonları, kendilerine özel, kapsamlı makine ve proses bilgilerine uygulayabiliyor, müşterileri için yenilikçi ve özelleştirilmiş uygulamalar, çözümler ve hizmetler geliştirerek sunabiliyor. Bu
sayede dünyanın her köşesine dağılmış makineleri ya da makine filosunu izleyebilme ve durma sürelerini azaltma gibi avantajlar elde edebiliyorlar. Süreçler optimize ediliyor Bunun en güzel örneği Siemens Türkiye mühendisleri tarafından MindSphere üzerinde geliştirilen Manage My Machine uygulaması. Uygulama sayesinde dünyada herhangi bir yerdeki makinelerin verileri, mevcut veya geçmiş durumları görüntülenebiliyor. Bu veriler otomatik olarak SAP ERP ile senkronize ediliyor ve servis personeline görev atanabiliyor. Manage My Machine sayesinde örneğin Sinumerik 840D kontrolü, kolay ve hızlı bir şekilde MindSphere’e bağlanabiliyor, böylece kullanıcılar ağa bağlı makinelerin hepsinden bilgi alabiliyorlar. İlgili makine bilgilerinin toplanıp analiz edilmesi sayesinde kullanıcılar, makinelerin mevcut durumu hakkında ve makine geçmişi ile ilgili şeffaf bir inceleme imkanına sahip oluyorlar. Böylece durma
süreleri azalıyor, servis ve bakım süreçlerinde optimizasyon sağlanıyor, verimlilik artıyor. Takım tezgahı kontrolüne yönelik en son yenilikler Öte yandan MAKTEK Avrasya 2018 Fuarı’nda katılımcılar, Siemens’in takım tezgahına özgü çözümlerini tanıyıp tecrübe etme olanağı da buldu. CAD/CAM-CNC için tasarlanan sanal makine ve ağ kurulumu çözümleriyle takım tezgahları arasında, yönetim kademesinin de dahil olduğu ortak bir ağ kurulumu mümkün oluyor. Kesintisiz dijital üretim ve üretim kaynaklarının verimli kullanımını sağlayan Siemens Ürün Yaşam Döngüsü Yönetimi (Product Lifecycle Management PLM) ve SINUMERIK Integrate uygulamalarındaki en son yenilikler fuar katılımcılarıyla paylaşılıyor.
Temsa İş Makinaları’na Terex Finlay’den “En Başarılı Müşteri Desteği” Ödülü Temsa İş Makinaları, 2015’den bu yana distribütörlüğünü yürüttüğü dünyanın önde gelen mobil paletli kırıcı ve mobil paletli elek üreticisi Terex Finlay markasının her yıl en başarılı distribütörlerini satış ve satış sonrası hizmetler konularında farklı kategorilerde ödüllendirdiği ödül töreninde, “En Başarılı Müşteri Desteği” ödülüne layık görüldü. Amerika’nın Florida eyaletinde gerçekleşen ödül töreninde Temsa İş Makinaları Satış Grup Müdürü Burçak Birand ile Temsa İş Makinaları Ürün Müdürü Sertaç Varol “En Başarılı Müşteri Desteği” ödülünü Terex Finlay Genel Müdürü Paul O'Donnell ve Terex Finlay Ortadoğu
ve Japonya Satış Direktörü Julian Fegan’dan teslim aldı. Ödül ile ilgili açıklama yapan Birand, “Temsa İş Makinaları olarak uçtan uca hizmet sunma vizyonumuzla tüm Türki-
ye’ye yayılmış 43 noktada müşterilerimize en iyi hizmeti vermek için işlerinde uzman ekibimizle çalışıyoruz. Müşterilerimizle kurduğumuz ilişkinin bir süreç olduğunu, her aşamasında müşteri memnuniyetini sağlamak gerektiğinin bilincindeyiz. Bu ödül de çalışma anlayışımızın bir karşılığı olarak bizi gururlandırdı”
Üretim Sektörüne 'Kapasitematik' Dopingi Türk mühendisleri tarafından geliştirilen ‘Kapasitematik’ isimli yazılım, üretim sektörüne damgasını vurdu. Birçok işletme, zaman ve maliyetten yüzde 25-30 oranında tasarruf sağlayan ‘Kapasitematik’i kullanmaya başladı. Verimliliği odak noktaya koyan ‘Kapasitematik’ kullanımına devlet yüzde 50 hibe desteği de veriyor. Türkiye makine pazarının lideri Tezmaksan, kendi geliştirdiği bir yazılım ile makinelerin hem ömrünü hem de verimliliğini artırıyor. Türk mühendisleri tarafından oluşturulan ve ‘Kapasitematik’ adını taşıyan sistem; firmaların makineleri uzaktan takip ederek anlık çalışma verilerini ve tarihsel istatistiksel verimlilik analizlerini kullanıcı ve işletme sahiplerine sunuyor. Kapasitematik uygulamasını makinelerinde kullanan işletme sahipleri, internet bulunan her yerden (cep telefonu ve tabletler dahil) uygulamayı indirerek makinelerinin ne durumda olduğunu analiz edebiliyor. Kapasitematik ile makinenin çalışmaya ne zaman başladığı, ortam sıcaklığı, ortamda bulunan nem oranı, parça üretimine dair kalite kontrol bilgileri, arıza durumları, makinenin ne kadar verimli kullanıldığı gibi bilgilere internet üzerinden anında ulaşılabilmek mümkün. Tüm
bilir ve tarihsel trend analizlerini görebiliyor. Normal şartlarda bir işletme için hem maliyet hem de zaman açısından sorun olabilecek bu tür bir çalışmayı Kapasitematik ile tek bir tuşla tamamlamak ve takip etmek mümkün. Tezmaksan Genel Müdürü Hakan Aydoğdu yaptığı açıklamada “Tamamen bizim geliştirdiğimiz bu yazılım ile işletmeler ciddi tasarruf sağlıyor. Tasarrufun kritik öneme sahip olduğu şu dönemde işletmeler Kapasitamatik’e ciddi ilgi gösteriyor” dedi. İNSAN ODAKLI TEKNOLOJİ
Tezmaksan Makina Genel Müdürü Hakan Aydoğdu bu analizler sonucunda işletmeler maliyet ve zamandan yüzde 25-30 arasında tasarruf edebiliyor. MALİYETLER DÜŞECEK, KAR ARTACAK Endüstri 4.0 dahilinde düşünülebilecek bu proje ile uzaktan erişim yaparak makinelerin anahtar öneme sahip verileri bir merkezde toplanıyor ve bu veriler rapora dönüştürülüyor. Uzaktan izleme ve verimlilik raporlama sistemi olan 'Kapasitematik' sayesinde CNC kullanıcıları ve işletmeler, mevcut makinelerini ölçe-
Kapasitematik ile sadece makinenin değil, makinenin kullanım verimlilik analizini de yapılabiliyor. Makine tam performansı ile kullanılıyor mu? Doğru takım kullanıyor mu? Hangi programlar kullanılıyor? Tüm bunlar, tablet, bilgisayar veya cep telefonu üzerinden görülebiliyor. Dolayısıyla makinenin en doğru ve verimli şekilde kullanılmasına olanak sağlayan Kapasitematik sayesinde işletmeler ciddi kara geçiyor. DEVLET YÜZDE 50 HİBE DESTEĞİ VERİYOR Tezmaksan Makina Genel Müdürü Hakan Aydoğdu verimlilik sağlayan Kapasitematik yazılımına devletin destek verdiğini de belirterek “Teknoloji üreten veya ülke ekonomisine fayda sağlayacak şekilde bu teknolojiyi kullanan firmaların, belli limitlerde desteklenmesi bir süredir hayatta olan bir konu. KOSGEB’in bu alandaki girişimini son derece doğru buluyorum. Biz de Kapasitematik gibi bir yazılımı ülkeye kazandırdığımız için son derece gururluyuz. Şirket maliyetleri düşerken, hem üretici hem de ülkemiz kazanıyor. Kapasitematik’i kullanan şirketlerin yüzde 50’ye kadar devletten hibe alabilmesi de bu tür yatırımların önünü açıyor” açıklaması yaptı.
Küresel Teknoloji Sektörünün Saygın Markası IDC’den Borçelik’e 3 ÖDÜL Birden International Data Corporation (IDC) tarafından düzenlenen Üretim Sektörü Teknoloji Ödülleri’ne 3 projeyle katılan Borçelik 3 ödülün sahibi oldu. Faaliyetlerinde dijitalleşme ve ArGe’yi odağına koyan Borçelik’in bu alandaki çalışmaları şirkete saygın bir uluslararası ödül organizasyonunda büyük başarı getirdi. Küresel teknoloji danışmanlık şirketi International Data Corporation’ın (IDC) düzenlediği Üretim Sektörü Teknoloji Ödülleri’ne 3 proje ile başvuran Borçelik’in tüm projeleri ödül kazandı.
önemli bir parçası haline getirdik. Bu yaklaşımımızın IDC gibi küresel teknoloji sektörünün saygın bir şir-
keti tarafından gerçekleştirilen organizasyonda 3 ödül birden kazanması bizi çok mutlu etti. Çalışmalarımızın uluslararası düzeyde takdir edildiğini görmek gittiğimiz yolun doğru olduğunu gösterdi ve motivasyonumuzu daha da artırdı. Bu alandaki çalışmalarımızı aksatmadan sürdüreceğiz.”
Borçelik’in projelerinden “Galvanizleme Hatlarındaki Kritik Alarmların Uzaktan İzlenmesi” Mobilite, “Çelik Üretiminde Gerçek Zamanlı Lokasyon İzleme Sistemi” Nesnelerin İnterneti ve “Makina Öğrenmesi Yoluyla Çelikte Yoğuşma Tahmini” de Büyük Veri & Analitik kategorilerinde ödül kazandı. “Dijitalleşme bizim iş kültürümüzün önemli bir parçası” Borçelik Ar-Ge, Dijital Dönüşüm, Endüstri 4.0, Bilgi Teknolojileri ve Yönetim Sistemleri İcra Kurulu Üyesi Mustafa Ayhan alınan ödüllerle ilgili şu değerlendirmeyi yaptı: “Borçelik’te üretim kalitemizi daima en üst seviyede tutmayı hedefliyoruz. Bu yöndeki faaliyetlerimizin temelini ise Dijitalleşme ve ArGe oluşturuyor. Biz dijitalleşmeyi şirket olarak özümsedik ve iş kültümüzün
GATES Kullanımı Kolay MXT™ Hortumları İle Hidrolik Hortum Ürün Gamını Geliştiriyor Gates, yeni Gates MXT™ hortum ailesi ile yeni nesil birinci kalite hidrolik hortumlar sunuyor. Patenti beklenen bu yenilikçi ürün çeşidi, çok sayıda endüstri standardını karşılayan ve aşan, aynı zamanda hem yedek parça pazarı hem de orijinal ekipman üreticilerinin ihtiyaçlarına hitap eden daha hafif ve daha esnek bir çözümdür. Tarım, madencilik, inşaat ve diğer iş kollarında yüksek performans gereksinimlerini karşılamak için tasarlanmıştır. Gates Industrial CEO'su Ivo Jurek: "Ürün geliştirme işlemlerimizi ve üretim özelliklerimizi geliştirmeye odaklandık. MXT, bu yatırımların nasıl karşılığını vermeye başladığını gösteren çok güzel bir örnektir. Bu yenilikçi ürün, müşterilerin değişen ihtiyaçlarını karşılayan çözümler sunmak üzere uygulamalı malzeme biliminin ve üretim proseslerinin sınırlarını zorlamaya kararlı olmaya devam ettiğimizi daha iyi göstermektedir." Gates Industrial Ürün Hattı Yönetimi CMO ve SVP'si Tom Pitstick: "Müşterilerimiz bize birçok endüstri standardına uygun, daha hafif, daha esnek ve kullanımı kolay ürünler istediklerini söylüyorlar. Makinelerinin performansını geliştirmek, mühendislik proseslerini basitleştirmek, işletme verimini iyileştirmek ve hemen hemen tüm orijinal ekipman platformlarında kullanılabilir
Gates'in en yeni Akışkan Güç hortum hattı MXT™, endüstri standartlarını aşan, hafif ve esnek hidrolik hortumlar sunmak üzere uygulamalı malzeme bilimi ve prosesinden yararlanılarak tasarlanmıştır.
basitleştirilmiş bir ürün seçimi ile envanteri düzene sokmak istiyorlar. MXT, bu ihtiyaçları karşılıyor ve müşterilerimize birinci kalite ürün performansımızın da ötesinde değer sağlıyor." Kısacası Gates, MXT hortumları şunları sunduğu için yüksek oranda talep beklemektedir: • Daha hızlı ve daha rahat montaj için daha fazla esneklik (benzer Gates kompakt ürünlerine kıyasla %35'e kadar düşürülmüş bükme gücü)
• Yaklaşık yüzde 90 tel örgülü hidrolik hortum uygulamalarını kapsar (Çok çeşitli endüstri standardını karşılar veya aşar) • Gates MegaSys™ ürün portföyünün tüm avantajları: Daha uzun kullanım ömrü, daha kısa minimum bükülme yarıçapı vb. • Gates MegaCrimp™ ile uyumluluk (Sıkma özellikleri mevcuttur) Yeni MXT hortum, bu yılın 4'üncü çeyreğinde Gates Avrupa Dağıtım Merkezlerinde yerini alacak.
• Daha iyi yakıt verimliliği, kolay kullanım ve daha düşük sevkiyat maliyeti için daha az ağırlık (benzer Gates kompakt ürünlerine kıyasla %30'a kadar)
Shell, BMW’nin En Büyük Madeni Yağ Tedarikçisi Olmaya Devam Ediyor Shell tarafından üretilen yüksek performanslı motor yağları, 2022 yılının sonuna kadar BMW servislerinde kullanılacak
rim niteliğinde bir teknoloji olan Shell PurePlus Teknolojisi kullanılıyor.
Shell Küresel Ticaret Başkan Yardımcısı Patrick Carré, konuyla ilgili şunları söyledi: “BMW ile çalışmaktan ve onlara ileri teknolojili, yüksek performanslı motor yağları tedarik etmekten onur duymaktayız. Ticari ve teknik ilişkilerimizi ilerlettikçe iş birliğimizi daha da güçlendireceğimizi umut ediyoruz.”
Bu iş birliği, Shell’in, en son BMW motor özelliklerini karşılayan BMW markalı motor yağlarını üretmeye ve tedarik etmeye devam edeceği anlamına geliyor. Bu yağların üretiminde, gazdan sıvıya dönüşüm (GTL) teknolojisi olarak da bilinen patentli bir formül kullanılarak doğal gazdan baz yağın üretildiği, dev-
Hava Şartlandırıcı Nedir? Hazırlayan: Uzay Makina Tic. ve San. Ltd, info@uzaymakina.com.tr
Pnömatik sistemlerde hava şartlandırıcı, havanın transfer hattından pnömatik sisteme giriş yerinde kullanılan ve havayı kurulu sistem içerisinde kullanılacak özelliklere getiren elamanlara hava şartlandırıcı denir. Hava şartlandırıcı, 3 parçadan oluşur. Hava filtresi, basınç regülatörü ve yağlayıcıdan oluşan hava şartlandırıcı, kısaca filtre, regülatör ve yağlayıcının baş harflerinden oluşan FRY kısaltmasıyla da seslendirilir. Hava şartlandırıcının ilk elemanı filtredir. Basınçlı hava içindeki yabancı maddeler ile suyun ayrılması amacıyla kullanılır ve karşıdan bakış açısıyla sol tüp hava nemini alır. Her pnömatik sistemin belirli bir çalışma basıncı vardı. Fazla basınç enerji kaybına, düşük basınç ise verimin düşmesine neden olur. Kompresör deposundaki hava basıncı sürekli değiştiğinden bu dalgalanmayı sisteme aktarmak için bir basınç regülatörüne (düşürücü) ihtiyaç duyulur. Regülatöre giren havanın basıncı değişse bile çıkan havanın basıncı regülatör üzerinde bulunan manometreden okunabilen ayarlanan sabit değerde kalacaktır. Sistemin ortasında bulunan bu parça kuvveti ölçerken, sağ tüp ise ritmik aralıklarla yağ çıkarımını gerçekleştirir. Dar bir kesitten geçen havanın hızı artarken basıncında bir düşme meydana gelir. Bu kesitte bulunan ince yağ borusundan emiş yaparak yağın hava içine damlamasını sağlar. Ancak damlamanın başlayabilmesi için hava debisinin bir minimum değerin üzerinde olması gere-
kir. Aksi halde basınç düşümü çok az olacağından yağ emilemez. Hava boruların içerisinde nakil sırasında sürtünmeden dolayı içerisinde su buharı ile beraber su damlacıkları oluşacak ve bu arada basıncı yükselecektir. Ayrıca transfer sırasında boru içinde hava kirlenecek ve metal tozlarını yanında sisteme getirecektir. Kullanacağımız havadaki bu olumsuzlukları kaldırmak için şartlandırıcılar kullanılır.
Hava şartlandırıcının görevleri: * Havanın içindeki suyu almak * Havanın basıncını ayarlamak * Havayı temizlemek * Kuru havayı yağlamak Detaylı bilgi için: www. uzaymakina.com.tr
Basınçlı Hava Dağıtımı Hazırlayan; SMC Turkey Otomasyon A.Ş.- www.smcturkey.com.tr
Basınçlı hava hatlarında, ana besleme hatları genelde borularla, makine üzerinde ise çoğunlukla elastik hortumlarla dağıtılır. Dengeli ve düzgün dağılımlı bir enerji beslemesi için temel faktörlerden biri, boru hatlarının ve hortum bağlantılarının doğru boyutlandırılması ve çekilmesidir. Boru hatlarının boyutlandırılması özellikle büyük önem taşır. Akış miktarı, hat uzunluğu, kabul edilebilir basınç kaybı ve çalışma basıncı, boru ve hortum hatlarının boyutlandırılmasında temel unsurlardandır. Ana basınçlı hava boru hattının çekilmesinde 3 sistem yaygın olarak
kullanılmaktadır. Düz sistem(Şekil 1(a)), boru hattı çekiminin en basit biçimi düz sistemdir. En sık kullanılan sistem ise, basınçlı havanın iki yönden beslenmesi sayesinde düzgün bir besleme elde edilebilen Ring Sistemidir( Şekil 1-(b)). Ring Sistemine, kapalı devre veya İngilizce olarak “closed loop” şeklinde de isimler verilebilmektedir. Ring Sistemi kullanıldığı zaman boru hattı içerisindeki basınç düşümleri minimuma indirilebilir. Birleşik şebeke(Şekil 1-(c)), boyuna ve enine bağlantılarla genişletilmiş bir tür ring sistemidir ve geniş yüzeyli bağlantı imkanları sunar. Aç/Kapa valflerinin sisteme eklenmesiyle bakım durumunda
hattın istenilen yerleri rahatlıkla kapatılabilmektedir. Düz sistem bir boru hattı kullanıldığında, hat kapalı devre olmadığından basınçlı hava kendi içerisinde rahatça bir dengeye ulaşamayacaktır. Böyle bir durumda hat boyunca basınç farklılıkları ve dalgalanmaları çok olacaktır. Bu farklılıklar hat ne kadar uzun olursa o kadar artacaktır ve hat sonuna doğru basınç düşümleri artacağı için, hat sonlarındaki makinalar bu durumdan çok fazla etkilenecek, makinada duruşlar ve arızalar artacaktır. Bu şekilde düz bir sistem özellikle büyük fabrikalardaki basınçlı hava hatları için uygun ol-
FİRMA-ÜRÜN mayacaktır. Ring sistemi uygulanılması her basınçlı hava hattı için en uygun çözümdür. Ring sistemine, ara boru hatları oluşturarak yapılan Birleşik şebekede(Şekil 1-(c)) basınç dalgalanmalarının önüne geçilmesinin yanında, zengin bir boru hattı oluşturulduğu için bu hatlar bir nevi tank etkisi oluşturacaktır. Boru hattı ne kadar zengin ve geniş ise o kadar fazla basınçlı hava depo ediyoruz diyebiliriz. Özellikle 1-2 dakika gibi kısa elektrik kesintilerinde eğer boru hatlarımız zengin ve büyük ise boru hatları içerisindeki hava makinalara beslenecek ve makinalarda pnömatik sebepli duruşların önüne geçilebilecektir. Bunlara ek olarak basınçlı hava hatlarında hattın başından sonuna doğru %1-2 şeklinde ana tesisat borularına eğim(Şekil 2-(a)) verilmesi gerekmektedir. Bu sayede hat içerisinde çevresel faktörlerden ortaya çıkan su ve içerisindeki katı partiküller, hat sonuna taşıyıp burdan dışarı tahliye edebiliriz. Hat sonlarında ve makine girişlerinde Şekil 2-(a)’da kırmızı halka içerisinde gözüken otomatik tahliye cihazlarını kullanmak, hava içerisindeki su ve katı kirli parçacıkları dışarı atma konusunda büyük fayda sağlamaktadır. Bu sayede insan faktörünü ortadan kaldırarak hat içerisindeki kirli etmenler otomatik olarak dışarı atılmaktadır ve hattın temizlenmesinde büyük fark yaratmaktadır. Buraya otomatik tahliye yerine, el içe açıp kapatılan bir valf konulduğu zaman buradaki tahliye işi tamamen orada görevli olan kişinin kontrolüne kalır. O kısımdan sorumlu olan kişi tahliye işini unutması yada sık sık kontrol etmemesi durumunda, basınçlı hava hatlarında kirlilikten ötürü büyük sorunlar ortaya çıkmaktadır. Otomatik tahliye cihazı bunun önüne geçmektedir. Bir makinaya hava hattı çekilirken ise ana hattan alınan branşmanın(bağlantının), borunun üst kesitinden alınıp bükülerek makinaya bağlanması gerekir. Bu bağlantı örneği Şekil 2-(a)’da yeşil halka içerisinde gözükmektedir. Bu bağlantıya bazı kaynaklarda deve boynu yada kuğu boynu şeklinde isimler verilebilmektedir. Bu sayede boru içerisinde bulunan olası su ve katı kirli etmenleri makinaya taşınması riskini büyük oranda ortadan kaldırmış oluruz.
Universal Robots'dan Bir Yenilik Daha 'Uygulama Sihirbazı' Universal Robots, her ölçekten şirketler için geliştirdiği uygulamalara bir yenisini daha ekledi. Universal Robots, Uygulama Sihirbazı ile otomasyonu herkes için erişilebilir hale getirmeye devam ediyor. Uygulama Sihirbazı, başlangıç olarak en popüler üç kolaboratif robot uygulaması; makine besleme, cıvatalama ve paketleme için kullanıcılara avantaj sağlıyor İnsanla yan yana herhangi bir güvenlik kafesi olmadan güvenle çalışabilen (risk analizlerine bağlı olarak) cobot’larıyla öne çıkan Universal Robots, yeni geliştirdiği e-Series ile otomasyon teknolojisindeki değişimin amiral gemisi olmaya devam ediyor. Ayrıca; Uygulama Sihirbazı (Application Builder) ile hem küçük hem de büyük ve orta ölçekli şirketler için geliştirdiği çalışmalara bir yenisini ekleyen Universal Robots, Uygulama Sihirbazı aracıyla yetenek açığını kapatmaya devam ediyor. Cobot’ları ile tüm sektörlere çözüm sağlayan Universal Robots, firmalara istedikleri uygulamayla ilgili baştan sona eksiksiz bir program şablonu ortaya çıkararak maliyet ve üretim optimizasyonu sağlıyor. “Belirli bir uygulama için komple program şablonu sağlıyor” Uygulama Sihirbazı ile sunduğu avantajlara dair açıklamalar yapan Universal Robots Türkiye Satış Geliştirme Yöneticisi Kandan Özgür Gök, “Uygulama Sihirbazı seçilen bir uygulama için komple bir program şablonu sağlıyor. Uygulama Sihirbazı’nda cobot kontrolörünün diğer
ekipmanlarla nasıl ilişkilendirileceği, cobot’un özel uygulama gereksinimleri, örneğin cıvatalama için tork, paletleme için yerleşim şablonu, tutucular için dikkat edilmesi gereken detaylar vb. önemli konularda katkılar sağladığı gibi nasıl programlanacağı gösteriliyor. Bununla birlikte kullanıcının seçimlerine göre oluşturulan program şablonu e-mail ile kullanıcıya gönderiliyor, kullanıcı programı cobot’a yükleyerek çalışmaya başlayarak, kısa sürede üretime başlayabiliyor. Uygulama Sihirbazı, başlangıç olarak en popüler üç kolaboratif robot uygulaması makine besleme, cıvatalama ve paketleme için kullanıcılara avantaj sağlıyor. Diğer uygulamalar için ise çalışmalara devam ediliyor” dedi.
nek açığını azalttığını ifade eden Gök, “Yeni geliştirdiğimiz Uygulama Sihirbazı, çevrimiçi konfigürasyon aracılığıyla uygulama için gerekli olan uygun uç ekipmanı ve doğru robotu seçmek, farklı konfigürasyon seçenekleri için avantaj ve dezavantajları gözden geçirmek ve komple bir çözüm için gerekli becerileri öğrenmeniz için adım adım bir süreç sunuyor. Universal Robots+, Universal Robots Akademi ve en son yenilik Uygulama Sihirbazı gibi uygulamalarla robot kullanma kabiliyeti artıyor. Herkese başarılı bir robot uygulamasını hızlı bir şekilde yapılandırma ve uygulama imkanı tanıyoruz” şeklinde bilgilendirmede bulundu.
“Uygulama Sihirbazı ile yetenek açığı azalıyor” Universal Robots’un kolay programlanan cobot’larının Uygulama Sihirbazı ile tüm sektörlerde yete-
Endüstriyel Kontrol Sistemleri Yeterince Korunmuyor Hazırlayan; Yusuf Evmez - WatchGuard Türkiye ve Yunanistan Ülke Müdürü
Operasyonel teknolojiler ile bilgi teknolojileri, birbirinden farklı özelliklerine rağmen taşıdığı riskler ve alınabilecek önlemler açısından ortaklık gösteriyor. Ağ güvenliği çözümlerinde lider olan WatchGuard’ın Türkiye ve Yunanistan Ülke Müdürü Yusuf Evmez, endüstriyel ağlara yönelik en yaygın 5 güvenlik tehdidini ve alınabilecek önlemleri paylaşıyor. Endüstriyel kontrol sistemleri, kötü niyetli kişiler tarafından aralıksız olarak tehdit altında bulunuyor. Bu tehditler ulus devletler, politik ya da finansal nedenlerle saldırı yapmak isteyen hackerler, iç tehditler ve şirkete zarar vermek isteyen, hoşnutsuz eski çalışanlar gibi pek çok kaynağa dayanıyor. Endüstriyel kontrol sistemlerinde güvenlik açığı yaratan 5 temel soruna dikkat çeken WatchGuard’ın Türkiye ve Yunanistan Ülke Müdürü Yusuf Evmez, bu sorunların nasıl ortadan kaldırılabileceği ile ilgili şirketlere tavsiyelerde bulunuyor. Endüstriyel kontrol sistemleri, giderek artan ve gelişen siber tehditlere karşı güncellenemediklerinden dolayı şirketler için güvenlik riski oluşturuyor. Kısaca EKS olarak adlandırılan endüstriyel kontrol sistemlerinde gerçekleşen sızıntılar, felaket boyutunda sonuçlar yaratarak oldukça yüksek maliyetlerde zararlar doğurabiliyor. EKS’ye yapılan bu tür saldırılarla hem fiziksel hem çevresel zararlar oluşurken üretim süreçlerin-
deki kesintiler, şirketleri olumsuz etkiliyor. Ayrıca, yasalardan doğabilecek yüklü faturalar veya zarara uğradıklarını iddia eden üçüncü parti şirketlerden dolayı iş ortaklarının ve sektörün şirketlere olan güveni azalabiliyor. Endüstriyel Kontrol Sistemlerinde En Çok Karşılaşılan 5 Tehdit Bu durumlar göz önünde bulundurulduğunda, EKS ağlarındaki güvenlik zafiyetlerinin giderilmesinin ve tehditlere karşı önlem alınmasının ne kadar elzem olduğunun kolayca görülebileceğini belirten WatchGuard’ın Türkiye ve Yunanistan Ülke Müdürü Yusuf Evmez, EKS ağlarının en sık karşılaştığı beş tehdidi ve bu tehditlerden korunmak için şirketlerin alabileceği önlemleri paylaşıyor. 1. Ağ Yapılandırmasının Zayıflığı Ağ yapılandırması ne kadar zayıf
olursa, bir siber saldırının başarılı olma ihtimali de bir o kadar artıyor. Bir kontrol cihazının sahip olduğu zayıf yapılandırma, iki türlü veri sızıntısı yaratabiliyor. Zira böyle bir durumda hem siber saldırganlar ağa adım atabilecekleri bir boşluk görmüş oluyor hem de şirketin hassas bir varlığında sorun çıkartılmış oluyor. Önlem: Endüstriyel kontrol cihazlarının hiçbir zaman internetle doğrudan bağlantı içerisinde olmaması gerekiyor. Ayrıca genel ağ bütünlüğünden rahatlık adına fedakarlık yapılmadığı sürece dikkatli ağ segmentasyonları uygulamak faydalı olabiliyor. 2. Denetim Yokluğu Denetimler, ağda neler olup bittiğini anlamak için hayati derecede önem taşıyor. Denetimin gerçekleştirilmesi için ise kayıt mekanizmalarının mutlaka var olması gerekiyor.
Ancak bazı EKS ortamlarında böyle bir mekanizma ya hiç bulunmuyor ya da ciddi eksiklikler barındırıyor. Bu nedenle çoğu vakada güvenlik ekipleri kayıtları nasıl toplayacakları ya da onları nerede arayacakları bilgisinden bile yoksun kalıyor. Önlem: Basit bir yapıda da olsa düzenli kayıt tutmak, vaka anında saldırıya cevap vermek ve bir adli araştırma yapabilmek adına önem taşıyor. Ayrıca yasalara uyumluluğun denetlenmesi için de bu kayıtların varlığına ihtiyaç duyuluyor. İlk denetim hangi verilerin takip edilip toplandığı ve hangilerinin takip edilmediğine yönelik gerçekleştirilerek bu şekilde sistemin limitleri öğrenilebiliyor. Kayıtları bir araya getirirken hedefin daima %100 görünürlük, takip ve kontrol olduğunun akılda tutulması gerekiyor. Çoğu EKS ağlarında denetleme sağlayan bazı içerikler bulunmasına rağmen çalışanlar bu kapasiteyi görmezden geliyor veya yeterince kullanamıyor. Oysa, bu içeriklerden faydalanılması, fark edilen anormal durumların acilen güvenlik müdahale ekiplerine bildirilmesi ve sorunun gerçek zamanlı, otomatik denetim mekanizmalarıyla beraber incelenmesi ciddi fayda sağlıyor. 3. Kontrol Eksikliği
Çoğu EKS için, varlıkları yönetmek açısından basit kontroller dahi yapılmıyor. Bunun sonucu olarak, operasyonel sistemlerde güvenlik hijyeni ancak problem sonrası akla gelen bir düşünce oluyor. Sistemlerdeki yamalar bu şekilde eksik kalırken özelliklerin, yapılandırmaların, yazılım sürümlerinin, yama seviyelerinin merkezi ve güncel bir envanterinin bulunmaması durumu iyice içinden çıkılmaz bir hale getiriyor. Ayrıca kontrol eksikliği, şirketin EKS için belirlediği güvenlik kurallarına uyulup uyulmadığından da bilinmemesine yol açıyor. “Sistem çalıştığı sürece, hiç karışmamak daha iyidir.” fikrine dayalı bir güvenlik, açıkları gitgide artırıyor. Önlem: Güncel olmayan bir varlık envanteri ile, özellikle fiziksel süreçleri yönetmekle sorumlu kontrol sistemlerindeki yamaların uygulanması veya yetkisiz hareketlerin fark edilmesi mümkün olmuyor. Bu nedenle sürekli envanter tutulması ve operasyonel teknolojiler için merkezi ve otomatik bir yönetim oluşturulması şart oluyor. Risk 4: Çalışan Bilinçsizliği EKS’lerde de en az BT’de olduğu kadar ağ güvenliği riskleri bulunuyor. Oltalama saldırıları, sosyal mühendislik teknikleri, riskli sunucu kulla-
nımı davranışları gibi durumların hepsi, BT’deki gibi EKS’de de saldırganların kullanabileceği yöntemler oluyor. Üstelik siber saldırganlar, sistemlerden birine yapılan bilinçsiz bir hatadan faydalanarak iki ağa birden yayılabiliyor. Önlem: Güvenlik eğitimi, ağ segmentasyonu, çok faktörlü doğrulama gibi uygulamalar çalışanların bilinçsiz davranışlarını ya da bu davranışların olumsuz sonuçlarını azaltıyor. Risk 5: İç Tehditlerin Varlığı Operasyonel teknolojilerde karşılaşabilecek iç tehdit riskleri, hoşnutsuz bir çalışan ya da verileri çalmak veya sistemi sabote etmek için para ödenen bir görevli olabiliyor. Önlem: Yapılacak risk ölçümleri, gereğinden fazla yetki verilmiş hesapların tespit edilmesine ve iç tehdit riskinin azalmasına yarıyor. Bu açıdan cihaz bütünlüğünde yapılan kontroller, kötü niyetli girişimleri geç olmadan tespit edebiliyor. Ayrıca, birbiriyle bağlantıda olmalarından dolayı hem BT hem de EKS güvenliğinden emin olmak bir ağ üzerinden diğerine yayılmaya çalışan saldırılardan korunmayı sağlıyor.
Pompa Rulmanlarının Doğru Şekilde Yağlanması Hazırlayan; Philipp Theilmann, Uygulama Mühendisi, Timken Europe, Colmar
Çoğu endüstri alanında üreticiler, tasarımcılar ve son kullanıcılar, rulman arızalarının neredeyse %50’sinin ya çok fazla ya da çok az olmak üzere hatalı rulman yağlama sebebiyle yaşandığının farkındadır. Bu durumun büyük bir kısmı yetersiz yağlama uygulamalarına atfedilebilir. İyi bir bakım programı tasarlamak kolaydır Ancak uygulama ve takip aşamasında operatör hatası sebebiyle gözden kaçan noktalar olabilir veya tutarsızlıklar meydana gelebilir. Pompa rulmanlarını doğru bir şekilde yağlamak zor olabilir. Rulman yağlama sistemleri genellikle tasarım anlamında yetersizdir. Örneğin sıvıyağlamalı rulmanlarda yağ seviyesine genellikle gözetleme camı aracılığıyla bakılır. Yağ seviyesi ölçümü, yalnızca pompa kapalı olduğunda veya düz bir zeminde durduğunda hatasız olarak yapılabilir. Yağ seviyesi, aşırı dolumu önlemek için en alttaki silindirin orta noktasında tutulmalıdır. Aşırı dolum, aşırı ısı üretimine sebep olabilir ve zamanla yağ filminin bütünlüğünü tehlikeye atabilir. Gözetleme camlarından ölçüm yapmanın diğer bir zorluğu da yağın kirlenmesi ve cam renginin solmasıdır. Gresli rulmanlarda da birtakım so-
runlar vardır. Rulmanlar, tıpkı sıvı yağ ile olduğu gibi gresle de aşırı dolabilir. Tipik pompa uygulamaları, bir rulmandaki serbest hacmin üçte bir veya üçte iki oranında doldurulmasını gerektirir. Aşırı dolum durumunda yüksek ısı ortaya çıkar ve bu da rulman arızasına sebep olabilir. Otomatik yağlama Alternatif olarak otomatik yağ dağıtma sistemleri, manuel yağlamada ortaya çıkacak problemlerin üstesinden gelmenize yardımcı olur. Alternatifler düşük maliyetli tek noktalı yağlayıcılardan karmaşık merkezi sistemlere kadar uzanır. Bu tür sistemlerin avantajları ara-
sında düşük maliyet, kurulum kolaylığı ve tüm yağlama noktalarına hassas yağ dağıtımı yer alır. Buna ek olarak merkezi yağlama sistemleri bütün bir sistemi yağlayabilir ve kalıcıdır. Böyle bir sistem, her noktada aynı yağın kullanılması halinde bütün tesise hizmet verebilir. Ancak büyük sistemlerde su ve kirlilik sorununun çözülmesi için genellikle bakıma ihtiyaç duyulur. Tek ve çok noktalı yağlayıcılar Tek noktalı yağlayıcılar manuel yağlama gereksinimini ortadan kaldırır ve zamansız arızaların giderilmesine yardımcı olur. Gazla
MAKALE veya elektromekanik güçle çalışan üniteler, rulmanlara, zincirlere ve diğer bileşenlere periyodik olarak yağ dağıtır. Çok noktalı yağlayıcılar çeşitli yağlama noktalarına gres dağıtabilir. Küçük motorlu çok noktalı yağlayıcılar yalnızca sınırlı sayıda yağlama noktasını yağlayabilir. Ancak merkezi sistemlere kıyasla birtakım avantajları vardır. Çok noktalı yağ haznesi daima saf yağ sağlar, minimum bakım gerektirir ve bağımsız bir sistemdir. Bir sistem arızası bütün tesisin kapatılmasına sebep olmaz. Çok noktalı yağlama sistemleri, farklı yağların kullanılması halinde de kompakt ve pratiktir. Ürüne ve uygulamaya bağlı olarak yağ dağıtma sistemleri günlerce,hatta aylarca kullanılabilir. Bazı ürünler tek kullanımlıkken diğerleri yeniden doldurulabilirdir. Merkezi Yağlama Sistemleri Merkezi sistem ihtiyacı varsa farklı mevcut türlerin anlaşılması önemlidir. En popüler merkezi yağlama sistemi türü yağ sirkülasyonlu sistemdir (örn. Groeneveld veya Interlube). Bu sistemde yağ, bir hazneden çeşitli yağlama noktalarına pompalanır. Bir ünite birçok rulmana hizmet verebilir. Ancak zamanla sistemde kir ve nem birikebilir. Bunun sonucunda da bakım gerekebilir. Yağda %0,04 oranında su bulunsa bile bu, rulman ömrünü %50 oranında azaltmaya yeterlidir. Ayrıca bu sistemler için, düzenli olarak temizlenmesi gereken kontaminasyon filtreleri büyük önem taşır. Sıvı yağ püskürtmeli sistemler,
Tek noktalı yağlayıcılar; rulmanlara, zincirlere ve diğer endüstriyel ekipman bileşenlerine periyodik olarak gres dağıtır.
pompa rulmanları için popüler olan diğer bir merkezi yağlama sistemi türüdür. Bu sistemlerde düzenli aralıklarla rulmana belirli oranda yağ püskürtülür. Bu sistemler etkili bir şekilde çalışsa da püskürtme nozüllerinde tıkanıklığı ve kirliliği önlemek için bakım ihtiyacı duyarlar. Fazla püskürtme ve yüksek maliyet, bu sistemin dezavantajlarıdır. Özet Pompa rulmanları manuel olarak, merkezi bir sistemle veya küçük tek ya da çok noktalı yağlayıcılarla yağlanabilir. Manuel yağlama prosedürlerinin iyi belgelenmiş olması gerekse de bu genellikle ihmal edilir. Merkezi yağlama sistemleri, bu sorunu otomasyon yoluyla çözebilir, ancak bu sistemler yüksek maliyetlidir ve kontaminasyonun kontrol altında tutulması için bakıma ihtiyaç duyar. Son olarak çok noktalı yağlayıcılar, sadece belirli bir sayıda yağlama noktasına hizmet
verse de daha düşük maliyetlidir, kompakttır ve neredeyse hiç bakım gerektirmez. Birden fazla yağa ihtiyaç duyulması halinde veya merkezi sistem arızasının tesisin kapatılmasına sebebiyet verebileceği durumlarda kullanım için idealdir. Not: yağlar Yağlama işlemi ısıyı düşürür, aşınmayı ve sürtünmeyi azaltır, döküntü sorunlarını en aza indirir ve rulman yüzeylerini korozyona karşı korur. Maksimum performans için yağ türü ve yağlama metodu dikkatlice seçilmelidir. (örn. Groeneveld veya Interlube). Tıpkı sıvı yağda olduğu gibi alt ve üst sınıf greslerde de çalışma hızları, sıcaklık ve çalışma yüklerine ilişkin sınırlar vardır. Her özel kombinasyon, maksimum koruma için farklı gres nitelikleri veya bileşimleri gerektirebilir. Bir uygulamada kullanılan gres, başka bir uygulamada işe yaramayabilir. Uygun
MAKALE Ayrıca, farklı rulman türleri için farklı kıvamlaştırıcılar gerekebilir. Örneğin, orta dereceli yük altında çalışan orta hızlı bilyeli rulmanın, aynı şartlar altındaki konik makaralı rulmanlara kıyasla daha farklı yağlanma ihtiyaçları vardır. Bilye ve kanalla yaptığı nokta teması sebebiyle bilyeli rulman, kaymayı önlemek için dönüş hareketi karşısında minimum dirence sahip bir gres gerektirir.
(AC2 InterLube Çok Hatlı Gres Pompası): InterLube AC2 Çok Hatlı Gres Pompası, 36 yağlama noktasına kadar gres dağıtabilen çok noktalı bir yağlama sistemidir. gres seçimi, rulman türünün, kullanım ortamının, uygulama ihtiyaçlarının ve mevcut gres seçeneklerinin net bir şekilde anlaşılmasıyla mümkün olacaktır. Örneğin çelik fabrikasında merdane boynu rulmanlarında kullanıla-
bilecek bir ürüne ihtiyaç duyulabilir. Bu koşullar, en iyi korozyon ve suyla yıkama direncine sahip bir ürün gerektirir. Bu uygulamadaki rulman arızaları pas ve kir oluşumundan kaynaklandığı için uzun ömürlü sentetik gres kullanmak iyi bir seçenek değildir.
Uygun gres seçimi için mevcutalternatiflerin doğru anlaşılması gereklidir. Ticari gresler genel kullanım için idealdir. Bu düşük maliyetli ürünler genellikle lityum sabunu, kalsiyum sabunu ve kil bazlıdır. Sabun tipi greslerde genellikle sıcaklık sınırı vardır ve her zaman yüksek kaliteli katışıklar kullanılmaz. Özel gresler daha masraflı olsa da ağır su girişi veya normalden daha yüksek sıcaklıklar gibi durumlar karşısında zorlu performans özelliklerini karşılamak üzere tasarlanmıştır. Bu gresler genellikle kalsiyum sülfonat, poliüre veya lityum, alüminyum veya kalsiyum kompleksi gibi kıvamlaştırıcılar içerir. Genellikle sentetik gres oluşturmak için yüksek kaliteli katışıklar ve sentetik baz yağlar kullanılır. Uygulamaya özel olarak geliştirilen yağlama çözümleri, endüstriyel ortamlarda rulman ve diğer bileşenlerin etkili bir şekilde çalışmasını sağlamaya yardımcı olur. Yüksek sıcaklıklar, aşınma ve su itişi için kullanılan katışıklar zorlu koşullar altında mükemmel koruma sağlayarak rulman ömrünü ve verimliliği artırırken bekleme süresini azaltır.
Tüm tesise yönelik merkezi yağlama sistemlerinin birçok çeşidi vardır. Bunlardan en popüleri, bu görselde gördüğünüz Interlube gibi yağ sirkülasyonlu sistemdir.
A. K. İçi
Hidrolik&Pnömatik Dergisi SAYI 98 KASIM-ARALIK 2018 e-magazine