Mardin Deyrulzafaran Manastırı | Gezginin Ayak İzleri
Mardin Deyrulzafaran Manastırı Mezopotamya’nın zengin topraklarında yer alan en önemli yapılardan birisi. Mardin gezilecek yerler bakımından zengin bir şehir olmanın yanında kültürüyle de ziyaretçilerini etkilemeyi başarıyor. İkinci kez geldiğim şehirde en etkilendiğim yerler, Midyat’ta bulunan Mor Gabriel Manastırı ve Mardin’den 10 dakika uzaklıkta bulunan Deyrulzafaran Manastırı oldu. Manastır şehirden 5 kilometre uzaklığında, Mezopotamya ovası manzaralı bir tepede konumlanmış. İsmiyse Süryani dilinde Deyrul manastır Zafaran’sa safran anlamını taşıyormuş. Romalıların buradan ayrılması sonucu Aziz Şleymun’un azizlerin kemiklerini buraya getirip gömerek manastıra çevirmiş. Bu yüzden Mor Şleymun olarak bilinen manastır daha sonraları burada yetiştirilen safrandan dolayı Deyrulzafaran yani Safran Manastırı adı ile anılmaya başlanmış.
İsa’dan sonra 5. yüzyılda inşa edilen manastır Süryani Kilisesi’nin önemli merkezlerinden birisi olmuş. Yaklaşık 640 yıl boyunca Süryani Ortodoks Patrikliği’nin önemli merkezlerinden birisi olmuş. Manastır ilk zamanlarda Güneş Tapınağı, daha sonra Romalılar döneminde kale olarak kullanılmış. Manastırın dış tarafındaki taş nakışları, kemerli sütunları ve kubbeleriyle ziyaretçilerin ilgisini çekmeyi başarıyor. Uzun zaman boyunca Süryani kilisesinin dini eğitim merkezlerinden birisi olmuş. Manastırda dikkatimi çeken şeylerden birisi de bölgeye ilk matbaayı getiren manastırda patriklik yapan 4. Petrus olmuş. Matbaayı buradaki manastırda diğer parçalarını ise Mardin’de bulunan Kırklar Kilisesi’nde görebilirsiniz.
Süryani Kiliselerinin En İyi Örneği
Manastır bugün Süryani kilisesinin önemli merkezlerinden birisidir. Deyrulzafaran Manastırı Güneş Tapınağı, Azizler Evi (Beth Kadişe), Mor Hananyo (Kubbeli Kilise) ve Meryem Ana Kilisesi’nden oluşuyor. Manastırın ilk kilisesi Meryem Ana Kilisesi’dir. Kilisenin apsis kısmında yer alan Bizans dönemine ait mozaikler ilgi çekicidir. Kilisenin içerisinde yer alan ahşap kapıların üzerinde Davut Peygamberin mezmurlarından Süryani dilinde yazılmış mısralar bulunmaktadır. Ayrıca vaftiz törenleri bu kilisede yapılmaktadır. Görülecek yerlerden birisi mezar odalarıdır. Buradaki taş mezarlarda daha önce burada görevli papazlar oturur vaziyette gömülürlermiş.
Deyrulzafaran Manastırını tam 8 TL öğrenci 4 TL ücret ödeyerek ziyaret edebilirler. Manastır ziyaretini bireysel olarak değil rehber eşliğinde küçük gruplarla gerçekleştirebiliyorsunuz. Haftanın 3 günü yapılan ayinlere dışarıdan katılım gerçekleşmiyor. Mardin’in en önemli görülecek yerlerinden birisi olan manastırı görmenizi isterim.