Ana Sayfa Sağlık & Beslenme Çocuklarda büyüme gelişme için gerekli en önemli vitamin; D Vitamini
Yazar: Uzm. Dr. Özlen Kaya ÇARDAKTarih: Ocak 15, 2015 Kategori: Sağlık & BeslenmeYorum Yok
Her çocuğun yeterli bedensel ve zihinsel gelişimi için vitaminlere ihtiyacı vardır. Bu vitaminler dengeli beslenen çocuklarda gıdalardan alınabildiği gibi hayatın belli dönemlerinde dışarıdan ilaç şeklinde verilmesi de gerekebilir. Ama unutulmaması gereken en önemli nokta, bu vitaminlerin de tüm ilaçlar gibi doktor kontrolünde ve gerekli durumlarda alınması.
Her çocuk ilk 1 yılda mutlaka almalı
Çocuklarda büyüme ve gelişme için gerekli en önemli vitaminlerden biri D vitaminidir. Her çocuğun yaşamın ilk yılında alması gereken bir vitamindir. Bebekler için ideal beslenme ilk 6 ay sadece anne sütü ile beslenmedir. Annelerin gebelikte vücudundaki D vitamini düzeyleri yeterliyse (anne sütünden D vitamini geçişi olmaz) bebeklere sadece anne sütü aldıkları bu ilk 6 aylık dönemde dışarıdan ilaç şeklinde D vitamini verilmesine gerek olmayabilir. Fakat bu annelerin yeterli güneş ışığı almalarına bağlıdır. Kış mevsiminde doğan bebeklerin anneleri yeterli güneş ışığı almadıkları için gebelikleri süresince yeterli D vitamini sentez edememektedirler.
Giyinik halde (başı ve elleri açıkta) bir çocuk için 20 dakika, üzerinde sadece bezi olan bir çocuk içinse 5 dakika güneşte kalmak, günlük D vitamini ihtiyacını karşılamaktadır.
Bu nedenle 15 günlükten başlayarak 1 yaşın sonuna kadar (mevsim kış ise 18 ayın sonuna kadar) her bebeğe doktorunun önerdiği dozda D vitamini takviyesi (Devit3 damla, Multi-tabs damla vs.) yapılmalıdır. İlaç şeklinde verilen D vitamininin yanı sıra güneşli günlerde fırsat buldukça çocuklara güneş banyosu yaptırılması kemik sağlığı açısından faydalı olacaktır. Giyinik halde (başı ve elleri açıkta) bir çocuk için 20 dakika, üzerinde sadece bezi olan bir çocuk içinse 5 dakika güneşte kalmak günlük D vitamini ihtiyacını karşılamaktadır. Güneş ışınlarından D vitamini açısından faydalanabilmek için güneşin direkt cildimize temas etmesi gereklidir, arada cam olması ciltten D vitamini emilimini kısmen azaltmaktadır.
Büyüme çağında zihinsel ve bedensel gelişim için gerekli minerallerden biri; Demir
Özellikle ülkemiz gibi demir eksikliğine bağlı kansızlığın çok görüldüğü toplumlarda çocuklara dışarıdan demir içeren ilaçlar verilmesi toplum sağlığı açısından da önemlidir. Çocuklarda demirin önemi daha doğmadan önce başlar. Anne karnındaki bebeğe demir geçişi özelikle gebeliğin son 3 ayında olur. Annelerin bu dönemde mutlaka dışarıdan demir içeren ilaçlar almaları gereklidir. Sık doğum yapan annelerde demir eksikliği daha sık görülür ve dolayısıyla demir eksikliği olan bir anneden doğan çocuk daha doğar doğmaz demir depoları eksik olarak hayata başlar.
Ülkemizde demir eksikliğine, 6 ay – 2 yaş arasında % 70 oranında rastlanıyor
Bu oran gelişmiş ülkelerle kıyaslandığında çok yüksektir. Demir düzeyi düşük olan çocuklarda kansızlık gelişir. İştahsızlık, kilo alamama gibi belirtilerin yanında öğrenme güçlüğü gibi zihinsel sorunlarda bu çocuklarda sıktır. Kansızlık olan çocuklarda enfeksiyon hastalıkları daha sık görülür ve bu çocukların zeka puanları (IQ) diğerlerinden düşüktür.
Büyümenin hızlı olduğu 6 ay- 2 yaş arası ve ergenlik dönemlerinde çocukların demire daha fazla ihtiyaçları var
Annelerinde demir eksikliği olmayan ve ilk 6 ay sadece anne sütü ile beslenen bebeklerin demir depoları 6 ayın sonuna kadar ihtiyacı karşılayabilir. Yeni doğan bebek dünyaya geldiğinde sahip olduğu demir miktarı 250 mg.dır ve bu miktar 6. ayın sonunda tükenmektedir. 6. aydan sonra demirden zengin ek besinler (kırmızı et, karaciğer, yeşil sebzeler…) yeterli şekilde verilmezse demir eksikliği ve buna bağlı kansızlık gelişmesi kaçınılmazdır.
Demir eksikliğinin önlenmesinde anne sütü çok önemli
Demir eksikliğinin önlenmesi için bebeklerin ilk 6 ay tek başına, 6.aydan sonra da uygun ek besinlerle birlikte anne sütüne devam etmeleri çok önemlidir. Anne sütünün içindeki demirin % 50’si, inek sütünün içindeki demirin % 10’u, mamaların içindeki demirin ise ancak % 5’i bağırsaklardan emilmektedir. Ayrıca inek sütünün içindeki bazı maddeler bağırsaklarda küçük kanamalara neden olabilir ve bu da kansızlığa yol açabilir. Bu nedenlerle ilk 1 yaşta çocuklara inek sütü verilmesi önerilmiyor.
Bebeklerde demir eksikliğinin sık görülme nedenleri;
Büyüme hızının fazla olması, ek besinlerin demir ihtiyacını yeterince karşılayamaması
Ek besinlere 6.aydan geç başlanması
Demir emilimini bozan gıdaların verilmesi (özellikle çay ve inek sütü)
Gereğinden fazla inek sütü verilmesi (1 yaşındaki bir çocuk en fazla 500 ml – 2 su bardağı süt tüketmelidir)
Tüm bu sebepler göz önüne alındığında 6 ay – 1 yaş arası çocukların demir içeren ilaçlarla desteklenmesi gerekliliği sonucuna varılmıştır.
Demir içeren ilaçlar kontrolsüz kullanılmamalı
Demir içeren ilaçlar mutlaka doktor kontrolünde ve belli süreler içinde kullanılmalıdır. 9 ay – 1 yaş civarında her çocuğa kan tahlili yapılarak demir eksikliğine bağlı kansızlık olup olmadığı araştırılmalıdır. 6. ayda demir ilacına başlamak için kan tahlili yapılması şart değildir, zaten ilk başlanılan ilaç dozu, tedavi dozu değil koruyucu dozdur (kg başına 1 mg demir).
Çinko ve balık yağı bağışıklık sistemine faydalı
Diş sağlığı açısından gerekli vitaminler
Süt dişleri 6 – 9 ay arasında çıkmaya başlar. Bu dönemden başlayarak diş çürümelerini önlemek gereklidir. Diş sağlığı açısından çok önemli olan Flor mineralini çocuklar bu dönemde içme sularından alır. Fakat ülkemizdeki içme sularının çoğunda flor düzeyi yetersizdir. Bu nedenle ilk süt dişleri çıkmaya başladıktan sonra çocuklara ilaç şeklinde flor takviyesi yapılmalıdır. Fakat bu tedavi mutlaka doktor kontrolünde ve içme suyundaki flor oranına bakılarak yapılmalıdır. Her ilaçta olduğu gibi flor mineralinin de fazlası zararlıdır. Gelişmiş ülkelerde bu sorun tüm içme suları florlanarak çözülmüştür. Ülkemizde ise sadece bazı su markaları özel olarak florlu su üretmektedir. Eğer kullanılan içme suları bu şekilde florlu değilse dışarıdan ilaç şeklinde flor takviyesi yapılmalıdır.
Bağışıklık sistemini güçlendiren damlalarla, doğal bitkiler aynı görevi görüyor
Eski zamanlardan günümüze gelen şifalı olarak bilinen ıhlamur, kuşburnu, nane, papatya, ekinezya gibi çeşitli bitkilerin teknoloji yardımıyla ilaç haline dönüştürülmesiyle elde edilmektedirler. Bunlar ilaç olarak alınabilir ama doğal şekilleriyle de kullanıldıklarında benzer etkiler görüldüğü unutulmamalıdır.
Önemli not! Tüm ilaçlar gibi vitaminlerinde mutlaka doktor kontrolünde kullanılması gereklidir. Eczaneye gidip bilinçsizce bütün vitaminleri alıp çocuklara vermek bazen zararlı sonuçlar doğurabilir. Örneğin çinko ve demir birbirine karşıt etki gösterir, her ikisi aynı anda verildiğinde ikisinden de fayda görülmeyebilir.
Etiketler: anneçocukçocuk sağlığıd vitaminigelişmevitaminyaş
Basit Rahatsızlıklarda Çocuklara Pratik Çözümler
Memorial Hastanesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı
İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi’nden 1995 yılında mezun olmuştur. Aynı fakültenin çocuk sağlığı ve hastalıkları ana bilim dalında 5 yıllık çocuk ihtisasını 2000 yılında tamamlayarak çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanı ünvanını almıştır. Yurt içi ve yurt dışında çok sayıda tıbbi makaleleri yayınlanmıştır. 2007 yılına kadar kendi muayenehanesinde devam ettiği mesleki hayatına 2008 yılından itibaren Memorial Sağlık Grubu Ataşehir Hastanesi’nde devam etmektedir. Türk Tabipler Birliği, Milli Pediatri Derneği, Çapa Çocuk Kliniği Mezunlar derneği üyesi ve 2 çocuk annesidir.