Tasavvuf büyüklerinin özel halleri nelerdir? | Sorularla İslamiyet
Tarih: 24.06.2020 - 10:59 | Güncelleme: 24.06.2020 - 10:59
Tasavvuf büyüklerininin özel halleri
تِلْكَ اُمَّةٌ قَدْ خَلَتْۚ لَهَا مَاكَسَبَتْ وَلَكُمْ مَاكَسَبْتُمْ “Onlar bir ümmetti, geldi geçti. Onların kazandıkları onlara, sizin kazandığınız da size.” (Bakara, 134)
Büyük zatların hayatlarında ibret alabileceğimiz, istifade edebileceğimiz çok noktalar olabilir, ama şunu unutmamak gerekir: Dinin ölçüleri büyük zatların hikâyelerinden değil, ayet ve hadislerden çıkarılır. Mesela Ahmed-i Bedevînin yüzü örtülüydü. Bu onun özel bir halidir, başkasını bağlayıcı bir hüküm değildir.
Ahmed Yesevi, Hz. Peygamberin o yaşta vefat etmiş olmasından hareketle altmış üç yaşından sonra yer altında yaşamayı tercih etti. (Özköse, s.229) Bu onun şahsi bir tercihidir, müntesiplerine ve sevenlerine “siz de böyle yapın” anlamına gelmez.
Fudayl Bin İyazın gülümserken görülmediği söylenir. (Özköse, s. 127) Ama bu, gülümsemeyelim anlamına gelmez.
İbrahim Bin Edhem, tacı tahtı bırakır, bir derviş olarak yoluna devam eder. Bu onun kişisel tercihidir. Yoksa onun bu tercihinden hareketle “makam sahibi olanlar Allahın rızasını elde etmek istiyorlarsa o makamları terketsinler” hükmüne varamayız. Nitekim Abdulkadir Geylani’nin bu konuda şöyle dediği nakledilir: “O, benim devrimde yaşayan biri olsaydı kendisine saltanatı bırakmamasını, bununla Allahın dinine hizmet etmesini tavsiye ederdim.”
Değerli bir zat hakkında şöyle bir özellik duymuştum: İhlasına zarar gelmesin diye tanıdık dükkânlardan alış veriş yapmazmış. Böyle bir hareket takdire şayan olmakla beraber “tanıdık dükkânlardan alış veriş yapmayın” şeklinde genel bir hükme medar olamaz. Çünkü kendisi saygın bir konumda olduğundan muhtemelen tanıdık dükkândan alış veriş yaptığında ücret almak istemeyecekler, o da bundan rahatsızlık duyacaktır. Dolayısıyla, yaptığı bu hareket kendisi hakkında doğru olmakla beraber başkaları hakkında bağlayıcı olamaz.
Said Nursi hediyeleri kabul etmezmiş. Kendisinin bu noktada haklı gerekçeleri vardır ve haklıdır. (Bkz. Nursi, Mektubat, s. 12-13) Ama onun bu tavrından dolayı “başkalarından hediye alınmaz” diye bir hükme varamayız, zira hediyeleşmek sünnettir. (Tirmizî, Vela ve'l-Hibe, 6)
Hz. Peygamber, istiğfarla mükellef midir?
Hz. Peygamberin her hali bizim için bağlayıcı mı?
Şeriat, tarîkat, hakikat ilişkilerini anlatır mısınız?
İçtihad, zanni midir?