Yumurtalık kanseri nedir? Belirtlileri, tanı ve tedavi yöntemleri nelerdir?
Yumurtalık kanseri türleri nelerdir?
Yumurtalık kanserini önlemek için neler yapılabilir?
Yumurtalık kanseri tanısı nasıl yapılır?
Yumurtalık kanseri evreleri nelerdir?
Yumurtalık kanseri tedavi yöntemleri nelerdir?
Yumurtalık kanseri yumurtalıkta başlayan bir kanser türüdür. Kadınlar rahimin her iki tarafında birer tane olmak üzere iki yumurtalığa sahiptir. Her biri bir badem büyüklüğünde olan yumurtalıklar östrojen ve progesteron hormonlarının yanı sıra yumurtaları (ova) üretir.
Yumurtalık kanseri genellikle pelvis ve karın içinde yayılıncaya kadar tespit edilmez. Bu son safhada, yumurtalık kanserinin tedavi edilmesi güçtür ve sıklıkla ölümcüldür. Hastalığın yumurtalıkla sınırlı kaldığı erken evre yumurtalık kanserinin başarı ile tedavi edilme olasılığı yüksektir.
Yumurtalık kanserini tedavi etmek için genellikle ameliyat ve kemoterapi kullanılır.
Erken evre yumurtalık kanseri nadiren herhangi bir semptoma sebep olur. İleri evre yumurtalık kanseri daha yaygın olan iyi huylu durumlarda görülen az sayıda ve spesifik olmayan semptomlara sebep olduğundan iyi huylu bu durumlarla karıştırılabilir.
Yumurtalık kanserinin bulguları ve belirtileri aşağıdakileri içerebilir:
Karın şişkinliği veya şişliği
Yemek yerken çabuk doyma hissi
Bağırsak hareketlerinde kabızlık gibi değişiklikler
Yumurtalık kanserine yol açan etmenler tam olarak anlaşılabilmiş değildir.
Genelde, bir genetik mutasyon normal hücreleri anormal kanser hücrelerine dönüştürdüğünde kanser başlar. Çabuk çoğalan kanser hücreleri bir kitle (tümör) oluştururlar. Kanser hücreleri yakındaki dokuları istila ederler ve vücudun başka bir yerine yayılmak (metastaz yapmak) üzere tümörden kopabilirler.
Kanserin başladığı hücre, yumurtalık kanserinin türünü belirler. Yumurtalık kanseri türleri aşağıdakileri içerir:
Epitel tümörler, Yumurtalıkların dışını örten ince doku katmanında başlar. Yumurtalık kanserlerinin yüzde 90’ı epitel tümörlerdir.
Stromal tümörler, Hormon üreten hücreler içeren yumurtalık dokusunda başlar. Bu tümörler genellikle diğer yumurtalık tümörlerinden daha erken bir aşamada teşhis edilirler. Yumurtalık tümörlerinin yüzde 7’si stromaldır.
Germ hücreli tümörler, Yumurta üreten hücrelerde başlar. Bu seyrek yumurtalık kanserleri daha çok genç yaşlardaki kadınlarda görülür. .
Yumurtalık kanseri riskinizi artıracak bazı faktörler aşağıdaki gibidir:
Yaş. Yumurtalık kanseri herhangi bir yaşta ortaya çıkabilir ancak 50-60 yaş arasındaki kadınlarda en sık görülür.
Kalıtsal gen mutasyonu. Yumurtalık kanserlerinin küçük bir kısmı kalıtsal bir gen mutasyonundan kaynaklanır. Yumurtalık kanseri riskini artırdığı bilinen genler meme kanseri geni 1 (BRCA1) ve meme kanseri geni 2 (BRCA2) olarak adlandırılır. Bu genler orijinal olarak birden fazla meme kanseri vakalı ailelerde tespit edilmiştir, ki isimlerini de buradan almışlardır, ancak bu mutasyonları olan kadınların yumurtalık kanseri riski de önemli derecede yüksektir.
Kolon kanseri ile bağlantılı olan Lynch sendromuna neden olan gen mutasyonları, kadınlarda yumurtalık kanseri riskini de artırır.
Östrojen hormonu replasman tedavisi, özellikle uzun süreli kullanımda ve büyük dozlarda.
Adetin başladığı ve bittiği yaş. 12 yaşından önce adet görmeye başladıysanız veya 52 yaşından sonra menopoza girdiyseniz veya her ikisi de varsa yumurtalık kanseri riskiniz daha yüksek olabilir.
Hiç hamile kalmama,
Rahim içi cihaz kullanımı.
Yumurtalık kanserine genetik bir yatkınlığınız varsa, doktorunuz hastalığı taramak için düzenli pelvis görüntüleme ve kan testleri önerebilir.
Yumurtalık kanserini önleyecek kesin bir yöntem yoktur. Ancak düşük risk ile ilişkilendirilmiş bazı etmenler aşağıdaki gibidir:
Özellikle 10 yıldan fazla bir süredir ağızdan doğum kontrol hapı kullanımı
Daha önce hamile kalmış olmak
Doktorunuz büyük olasılıkla pelvis muayenesi ile başlayacaktır.
Genital organınızın dış kısmı dikkatlice incelenir.
Doktor daha sonra vajinaya eldivenli iki parmağını yerleştirir ve aynı anda rahim ve yumurtalığı hissetmek için bir eli ile karnınıza baskı yapar.
Doktorun anormallikleri görsel olarak kontrol edebilmesi için vajina içine bir cihaz (spekulum) yerleştirilir.
Görüntüleme testleri. Karın ve pelvisinizin ultrasonografik veya BT taramaları gibi. Bu testler, yumurtalıklarınızın boyut, şekil ve yapısının belirlenmesine yardımcı olabilir.
Kan testi. yumurtalık kanseri hücrelerinin yüzeyinde bulunan bir proteini (CA 125) algılayabilir.
Cerrahi müdahale. yumurtalık kanseri tanısını doğrulamak için bir doku numunesi ve karın sıvısı almak için. Minimal invaziv veya robotik cerrahi bir seçenek olabilir. Kanser tespit edilmişse, cerrah mümkün olan en fazla kanseri almak için derhal ameliyata başlayabilir.
Doktorlar, kanserinizin kapsamını -veya evresini- belirlemenize yardım etmek için ameliyatınızın sonuçlarını kullanır. Kanserinizin evresi prognoz ve tedavi seçeneklerinin belirlenmesine yardımcı olur.
Yumurtalık kanserinin evreleri:
Evre I. Kanser bir veya her iki yumurtalıkta bulunur.
Evre II. Kanser hücreleri pelvisin diğer bölgelerine yayılmış haldedir.
Evre III. Kanser karına yayılmış haldedir.
Evre IV. Kanser karnın dışında bulunmuştur.
Tedavi genellikle her iki yumurtalığın, fallopi tüplerinin, rahimin alınmasının yanı sıra yumurtalık kanserinin sıklıkla yayıldığı yakın lenf düğümleri ve yağlı karın dokusunun katlantısının (omentum) alınmasını içerir. Cerrahınız da karnınızdan mümkün olduğunca çok kanser çıkaracaktır.
Yumurtalık kanseriniz çok erken bir aşamada teşhis edildiyse daha az kapsamlı cerrahi mümkün olabilir. Evre I yumurtalık kanseri olan kadınlar için ameliyat bir yumurtalığın ve alınan yumurtalığın fallopi tüpünün alınmasını içerebilir. Bu işlem çocuk sahibi olma yeteneğini koruyabilir.
Ameliyat sonrasında büyük olasılıkla kalan kanser hücrelerini öldürmek için kemoterapi tedavisi göreceksiniz. Kemoterapi ilaçları bir damara veya doğrudan karın boşluğuna veya her ikisine birden enjekte edilebilir.
Kemoterapi ilerlemiş yumurtalık kanseri olan bazı kadınlarda başlangıç tedavisi olarak kullanılabilir.