Kafka Öyküleri ve Öykücülüğü
Bir yandan Kafka öykülerini incelerken bir yandan da yazara yönelik inceleme ve eleştirilere dair araştırma yapmanın vakti geldi sanırım. Bu başlık altında Kafka öykülerine ve genel olarak Kafka külliyatının değerlendirilmesi üzerine ulaşabildiğimiz kaynakları derleyebiliriz.
Ben, internette bulduğum Türkçe içeriği hızlıca aktararak başlayayım:
mitoloji.info'da Kafka'nın kimi kısa öykülerini, aforizmalarını ve yaşamına ait kimi anektodları bulabilirsiniz.
Kafka blogu Kafka'ya ilişkin inceleme vb. yazıların yanında Kafka üzerine videoları da içeren güzel bir site. Özellikle de Koji Yamamura'nın "Bir Köy Hekimi" öyküsünün animasyonunu buradan izleyebilirsiniz.
franz-kafka.org ise, zaten bir süredir forumda öyküler için kullandığımız kaynak sitelerden biri. Burada özellikle Kıvanç KOÇAK / Kafka'yı Bilmek, Kürşad KIZILTUĞ / Kafka'da Modernlik, Selim AFŞİN / Kafka ve Mahmut Sami MERT / Franz Kafka: Suskun Devrimci (?) makaleleri okunabilir.
Notos Öykü'nün "Kafka - Bir Efsanenin Doğuşu" altbaşlığını taşıyan 12. sayısından kimi notları da buraya aktarmaya çalışacağım.
Bunlara ek olarak Nabokov'un Dönüşüm üzerine seminerlerinin İngilizce metnine de bakılabilir. Nabokov'un edebiyat dersleri Fatih Özgüven tarafından Türkçe'ye çevrilmiş (V. Nabokov, Edebiyat Dersleri, Çev. Fatih Özgüven, Nihal Akbulut, İstanbul, Ada Yayınları). Sözkonusu metin belki de bu kitapta çevirlmiş olabilir. Bulmaya çalışacağım.
Nabokov'un Kafka incelemlerine temel yaklaşımı konusunda şöyle bir metin buldum: Kafka bir Drakula mıdır?
Ayrıca Peter Medak'ın yönettiği Nabokov'un Kafka seminerini konu alan 1989 yapımı kısa filmi de youtube'dan izlenebilir: Vladimir Nabokov - The Metamorphosis
Son olarak: franzkafkatr
Re: Kafka Öyküleri ve Öykücülüğü
Demir Özlü "Kafka! Nereden Geldin?" adlı yazısına çeşitli Kafka araştırmalarına değinerek başlıyor. İstatiksel olarak önünde durduğumuz yazarı anlamak için sade şu yeterli sanırım: Ernst Pawel 1984 yılında yaptığı araştırmada 15.000 çalışma saptamış Kafka üzerine.
Türkçe'ye ilk çevirinin de 1955 yılında Turan Oflazoğlu tarafından Varlık Yayınları'nca yapıldığını not düşmüş.
Günlüklerine bakılırsa Kafka'nın en beğendiği yazarlar arasında Flaubert, Gorki ve Knut Hamsun varmış. Demir Özlü burada Kafka'nın bu yazarlara hiç de benzemeyen üslubuna değiniyor. Şöyle diyor:
Kuşkusuz çok-anlamlı metinler bunlar, ama anlamları derin belirsizlikler taşıyor, onları simge ya da belirli bir şeyin metaforu sanıp tanımlamak olası değil, düşte geçiyor sanki ama ne kadar da gerçek...
Bu yüzden onun yazınsal mirasını çözümlemek hiç de kolay değil. Özlü'den devam edeyim:
Jacopson, Rus füturist şairi Khlebnikov üzerine yazarken şöyle diyordu: 'Edebiyat biliminin nesnesi edebiyat değildir, fakat edebiliktir (yazınsallık; Rusça: literaturnost, Fr. literarite); ele alınan yapıtı edebi yapan şeylerin araştırılmasıdır.'
Kafka'nın anlatılarında bu araştırılınca günümüze kadar gelen edebiyatın ve düşünsel eğilimlerin bilgi dağarcığı yetersiz kalıyor. Örneğin psikonalitik, politik, metafizik yorumlar metnin yazınsal değerini çözümlemeye yetmiyor; tersine geri çekilmek zorunda kalıyor.
Köken anlamında şu cümleleri de önemli buluyorum:
Mistik yorumlar ne kadar iyimser olursa olsun kasıtlı ve çok basit kalıyor. Kafka Darwin'le de ilgilenmişti. Kafka'da eğer bir teoloji aranmak isteniyorsa 'tersine teoloji' (theologie negative) aranmalıdır. Onu yoklamış olan teoloji Nietzsche'cidir.
Demir Özlü'nün yazısından son olarak, Ocak-Şubat 1984 tarihli Yazko Çeviri'nin Kafka özel sayısından alıntıladığını söylediği, Antony Thorlby'ye ait iki notu aktarmak isterim.
Nasıl olmuştur da dünyaya böylesi açık bir yabancılığı taşıyan bir yazar, çağımızın doğasına en uygun mitler olduğu söylenegelen yapıtları kaleme almıştır?
Aralarında Dante, Shakespeare ve Goethe gibi dev isimlerin bulunduğu bir çok edebiyatçı yazmanın, yaşamanın -ve ölümün- gizlerine karşın ulaşabileceği sınırları çizebilmişlerdir. Ne var ki, hiçbiri bu sınırları Kafka'nın çizdiği denli zarif ve alçakgönüllülük içinde çizememiştir.
Kaynak: ÖZLÜ, Demir. "Kafka! Nereden Geldin?", Notos Öykü, sayı: 12, İstanbul, Ekim-Kasım 2008: 17-19.
Barış Acar tarafından May 27th, 2009 günü 8:41 sularında gönderildi.
Makaleler çok hoş, teşekkürler. Kafka'yla ilgili en doğru cümleyi okudum iKıvanç Koçak'ın yazısında :
Kafka asla tam olarak bilinemez, "Kafka sen neysen odur". Yani tekrar ilk soru. Kafka nedir?...
Cihan Başbuğ tarafından May 27th, 2009 günü 17:40 sularında gönderildi.
Bu ifade bana Metin Üstündağ'ın şu sözünü anımsattı(Lakin ben bu sözu sık sık hatırlarım).
"ne kadar içirsen iç, kafan kadar uçarsın"
not: bu söz gerçekten Metin Üstündağ'a mı ait yoksa ben yıllar içinde bu sözü ona mı mal ettim pek emin değilim.
nurten aksakal tarafından May 27th, 2009 günü 19:36 sularında gönderildi.
Ben de onun sözü diye biliyorum.
abdullah şahin tarafından May 27th, 2009 günü 19:42 sularında gönderildi.
Umarım öyledir. Çünkü her aklıma geldiğinde onun sözüymüş gibi alıntılayorum. Yoksa bir gün biri çıkıp karşıma dur bakalım o söz onun değil benim sözdü derse çok ayıp oolacak.
nurten aksakal tarafından May 27th, 2009 günü 19:47 sularında gönderildi.
Kafka üzerine Notos'tan notları aktarmaya devam edeceğim. Zaman zaman düşünmeden edemiyorum: Umarım işe yarıyordur bunca çaba.
Barış Acar tarafından May 27th, 2009 günü 23:01 sularında gönderildi.
Yaramaz mı kendii adıma bugün alıntıladığın tüm makaleleri okudum...
Cihan Başbuğ tarafından May 27th, 2009 günü 23:12 sularında gönderildi.
NOT: Bir haikunun peşisıra ilerliyorum yavaştan...
Barış Acar tarafından May 27th, 2009 günü 23:17 sularında gönderildi.
Kafka üzerine Notos'tan notları aktarmaya devam edeceğim. Zaman zaman düşünmeden edemiyorum: Umarım işe yarıyordur bunca çaba
Ben henüz başlamadım makaleleri okumaya ama tabii ki bir işe yaratacağız.
elif cinar tarafından May 27th, 2009 günü 23:40 sularında gönderildi.
Sadece okumakla kalmayın arkadaşlar. Kafka üzerine elinizde ille de farklı yazılar, makaleler vardır. Dergileri karıştırma, kitapları raflardan indirme vakti gelmedi mi sizce de?
Barış Acar tarafından May 27th, 2009 günü 23:46 sularında gönderildi.
Notos'un "Kafka" sayısını kaybettim galiba, günlerdir arıyorum; ancak bulamıyorum. Bulana kadar başlığı takiple yetineyim.
abdullah şahin tarafından May 28th, 2009 günü 7:56 sularında gönderildi.
Ünlü Sanatın Gerekliliği'nin yazarı Ernst Fischer'ın Kafka çalışmasından kimi notlar. Notos'un aynı sayısından aktarıyorum. Daha sonra doğrudan kitaptan da yararlanmayı düşünüyorum.
Yapılması gereken şey, Franz Kafka'yı aziz ilan edilmekten korumak; en az bunun kadar önemli bir iş de, Kafka'yı dogmatik aşırılıklara kayanlar karşısında savunmak. Bir aziz değildi Kafka, aziz olmanın çok ötesindeydi: Bir büyük yazardı. Yapıtları da, bir çağın son modası olmanın çok ötesindedir; doğrudan dünya yazınıdır. Thomas Mann'ın deyişiyle, bu yapıtlar '"dünya yazınının en okunmaya değer ürünleri arasında yer alır."
Çağımız insanının temel sorunu, yani yabancılaşmayı aşmak için birey ile toplumun, Ben ile dış dünyanın birleştirilmesi, Kafka'nın yapıtlarının çekirdeğim oluşturur. Bir toplum teki niteliğiyle, umutsuz bir bireysel başkaldırıyla yabancılaşmış bir dünyanın karşısına dikilmek değil, bir yere alınabilmek, bir topluma ait olmak, böylece de korkudan, yalnızlıktan kurtulmak, Kafka'nın yıkılması olanaksız tutkusudur. Milena'ya yazdığına göre "her şeyi kapsamına alan" korkusu, "belki yalnızca korku değildir, korku uyandırıcı ne varsa tümünden güçlü olan bir şeye duyulan özlemdir..."
Kafka'nın ezilenlerin tarafını tuttuğu, yorum gerektirmeyecek denli kesindir; buna karşılık onun yöntemiyle betimlenmiş gerçeklik aynı ölçüde yoruma açıktır. Bu yöntem en uç noktadaki öznelciliği, odak noktasında kesintisiz varoluşu, saldırgan gülümseyişin sağladığı uzaktan bakışla Aristophanes, Rabelais, Cervantes, Swift, Nostroy, Karl Kraus gibi ustaların ürünü fantastik gülmece'yle şaşırtıcı bir biçimde birleştirir. Brod'un anlattığına göre, Kafka Dava'nın ilk bölümünü okuduğunda dostları kahkahalarla gülmüşlerdir. "Ve kendisi de o kadar güldü ki, zaman zaman okumayı sürdüremedi... İyi, keyifli bir gülüş değildi bu hiç kuşkusuz. Ama içinde iyi bir gülüşün öğesi de vardı tabii küçümsemek istemediğim, belki yüz tedirginlik öğesinin yanı sıra."
Ernst Fischer, Franz Kafka, (Çev.: Ahmet Cemal), İstanbul, Bilim Felsefe Sanat Yayınları, 1985
Barış Acar tarafından May 28th, 2009 günü 15:37 sularında gönderildi.
Ben Kafka üzerine yazılan makalelerin kafkayı daha doğru anlamamı sağlayıp sağlamayacağına emin değilim. Kafka için kendime en yakın bulduğum anlam o an içinde bulunduğum anlamla değişiyor ve dönüşüyor. Belki de her okuyuşumun dfarklı bir pencere denk geldiği bu öykülerin sınırlanmasını istemiyorm.
Ancak Kafka'nın ve çevresindeki insanları daha yakından tanımamı sağlayacak yayınlar zevkle okuyacağım çalışmalar olacak.
nurten aksakal tarafından May 28th, 2009 günü 19:15 sularında gönderildi.
Hangi Kafka? Sanırım en doğru soru bu...
Cihan Başbuğ tarafından May 28th, 2009 günü 22:12 sularında gönderildi.
Sen benim bu konudaki düşüncemi daha doğru ifade etmişsin.
nurten aksakal tarafından May 28th, 2009 günü 22:43 sularında gönderildi.
Kafka Drakula mıdır? yazısını okudum bugün ben. Kafka'nın yaşamına dair bir şeyler okumak faydalı olur diye düşünüyorum.
Mektuplar'ını almayı düşünüyorum. Alıp okuyuncU forumla paylaşırım.
elif cinar tarafından May 28th, 2009 günü 22:47 sularında gönderildi.
Ben Milana'ya mektupları'nı okumuştum. BU mektuplar Kafka hakkında en iyi kaynaklar bencede. Şimdiden iyi okumalar.
nurten aksakal tarafından May 28th, 2009 günü 22:58 sularında gönderildi.
Mevsimsiz'den ilginç bir yazı: Kafka ve Edebiyatta Değer Algısı Üzerine
Barış Acar tarafından Haz 1st, 2009 günü 9:57 sularında gönderildi.
Arkadaşlar, Kafka'nın bundan sonra foruma yüklemek istediğim ve üzerine konuşmak için heyecan duyduğum öyküleri genellikle çok kısa olmayan ya da uzun öyküler. Dolayısıyla bunu ancak bir programa oturttuktan sonra yapabiliriz. Bu yüzden Kafka okumalarına bir ara vereceğiz gibi görünüyor.
"Uyku Saati - Öykü Saati" etkinliklerinin bundan sonrasında sizin önerilerinizi izlemekten ve foruma yükleyeceğiniz öyküleri okumaktan keyif duyacağım.
Barış Acar tarafından Haz 4th, 2009 günü 10:59 sularında gönderildi.
Bu öykülerin sorumluluğunu üstlenebilirim. Kafka başlığıyla da bunları bir arada okuyabiliriz.
abdullah şahin tarafından Haz 4th, 2009 günü 11:13 sularında gönderildi.
Tamamdır Abdullah. O zaman bir arşiv çalışmasına başla. Sonra onlara ilişkin bir düzenleme yaparız.
Barış Acar tarafından Haz 4th, 2009 günü 11:19 sularında gönderildi.
abdullah şahin tarafından Haz 4th, 2009 günü 11:25 sularında gönderildi.
Kafka Öykülerini okumak, Kafka hakkında yazılanlar ışığında KAfka'nın dünyasına girme çabası çok hoş. Forumun zevkli köşelerinden biri oldu benim için. Merakla bekliyoruz...
Cihan Başbuğ tarafından Haz 4th, 2009 günü 17:12 sularında gönderildi.
"Uyku Saati - Öykü Saati"ne ilişkin iletiler ilgili başlığa taşınmıştır (link).
Barış Acar tarafından Haz 4th, 2009 günü 22:00 sularında gönderildi.
Benim içinse yorucu;ama zevkli gene de. Kafka üzerine yazılan yazıları okuyacağım; biriktiriyorum bu sayfada. Yani demem o ki: Elbette işe yarıyor.
Nurten Öztürk tarafından Haz 4th, 2009 günü 22:08 sularında gönderildi.
Kafka üzerine yazılan yazıları okuyacağım; biriktiriyorum bu sayfada.
Her zaman biriktirme hızımız bu biriktirdiklerimizi tüketme ya da kullanma hızımızdan daha düşüktür.
Bende Atılgan üzerine yazılan noyları biriktirmiştim bir hafta sonu oturup okurum diye hala bu makalelerin yarısına el sürememdim. :oops:
Dilerim sen benden daha dirayetli çıkarsın.
nurten aksakal tarafından Haz 4th, 2009 günü 22:45 sularında gönderildi.
"Dirayet" ve "boş zaman" arasında doğrudan bir ilişki varsa olur
Cihan Başbuğ tarafından Haz 4th, 2009 günü 22:46 sularında gönderildi.
Bu en azından kendimi biraz iyi hissetmeme sebep olabilir.
nurten aksakal tarafından Haz 4th, 2009 günü 22:49 sularında gönderildi.
Kıvanç Koçak diyorki:
Kafka nedir? Bir yazar mı, bir deha mı, geleceği gören bir kahin mi, sorunlu, psikolojik bozuklukları olan bir adam mı, sıra dışı biri mi, solcu mu, sağcı mı, küçük burjuva mı... Şüphesiz her Kafka okuyucusunun bu diziye ekleyebileceği birçok yeni soru çıkar. Fakat yine şüphesiz bunda, sorunun soruluş biçiminin önemi de büyük. Çünkü 'Kafka kimdir?' değil, 'Kafka nedir?'
Bu (böyle olmak), iyi mi kötü mü? Bana kötü gibi geldi.
Nurten Öztürk tarafından Haz 11th, 2009 günü 20:01 sularında gönderildi.
"Kafka nedir?" sorusuna şimdiye dek benim okuduğum en iyi cevap Ernst Fischer'ın incelemesinden geliyor:
Kafka'nın en temel yaşantısını yabancılık, dışlanmışlık, kendi kendine sürgün edilmişlik oluşturur. Günther Anders, «Kafka pro et contra» başlıklı mükemmel araştırmasında şöyle der: «Kafka, bir Yahudi olarak tümüyle Hıristiyan dünyasının insanı değildi. Yahudiliğini umursamayan —ki gerçekte umursamıyordu— bir Yahudi olarak tümüyle Yahudilerden sayılamazdı. Almanca konuşan biri olarak tam anlamıyla bir Çek insanı değildi. Almanca konuşan bir Yahudi olması nedeniyle, tam anlamıyla Bohemyalı bir Alman olduğu söylenemezdi. Bohemyalı olması, tam anlamıyla Avusturyalı olmasını önlüyordu. Sosyal sigorta memuru olarak tam burjuva değildi. Bir burjuva ailesinin oğlu olarak tümüyle emekçiler sınıfına girmiyordu; ama bir büro insanı da. değildi çünkü bir yazar olduğunu duyumsuyordu. Gelgelelirn bir yazar da değildi, çünkü gücünü ailesi uğruna harcıyordu. Oysa «aile çevremde bir yabancıdan bile yabancı yaşıyorum.» (Nişanlısının babasına yazdığı bir mektuptan.)
FISCHER, Ernst. Franz Kafka, (Çev. Ahmet Cemal), İstanbul, BFS Yayınları, 1985: 22-23.
Barış Acar tarafından Haz 11th, 2009 günü 20:54 sularında gönderildi.