'Tiyatronun elinde son bir kozu kaldı...' - Soner Sert
Sercan Özinan: Sosyo-politik kaygılar tiyatro yapmamızı zorlaştırıyor
‘’Alternatif Tiyatrocular Oyunlarını Anlatıyor!’’ konseptli röportaj dizimize bu hafta Sercan Özinan konuk oldu … Özinan ''tiyatro’nun sinemadan kalan son kozu oyuncu ve ‘canlılık’ meselesi'' dedi.
16 Ara 2016 (Son Güncelleme 08:45)
DUVAR – 2013 yılında Sercan Özinan ve Ece Çelikçapa’nın öncülüğünde kurulan ‘’Atlas Tiyatro Araştırmaları’’ tiyatro ekibinin son oyunu ‘’Morgue Sokağı Cinayeti’’ hakkında oyunun yönetmeni Sercan Özinan ile konuştuk. Tiyatro ve hayat üzerini düşüncelerini paylaşan Özinan, konu tiyatronun ekonomik yönüne gelince ‘’Kendi mekânımız olmadığından ayrıca bir mekan bulmak ve kirasını ödemek zorundayız. Kendi cebinizden arttırdığınız paraları aslında hayallerinize yatırıyorsunuz.’’ diyerek alternatif tiyatro yapmanın zorluklarından dem vuruyor.
“Atlas Tiyatro Araştırmaları” hangi amaçla kuruldu? Kimlerden oluşur?
Tiyatro dışındaki sanat eserlerinin ve/veya olayların sahne diline dönüştürülmesi üzerine ‘süreç odaklı’ araştırmalar ve denemeler yapmak üzere yola çıktık. Bu konuda; performans, doğaçlama ve fiziksel oyunculuk tekniklerini oyuncunun kendi yaratımları ile uygulayıp sahne üzerine taşımak üzere çalışmalar yapıyoruz. Ekipte kemik kadro diyebileceğimiz dört kişi var. Ancak proje bazlı ilerlediğimizden bu sayı artabiliyor.
Bunu birçok yönden açıklamakta fayda var. Örneğin gerçekleştirmek istediğiniz veya hayal ettiğiniz bir oyunu sergilemeden önce (her ne kadar basit çözümler üretmeye çalışsak da) prodüksiyonu düşünmeden edemiyorsunuz. Bu prodüksiyonun içerisinde sadece oyunun fiziki ihtiyaçları yer almıyor. Kendi mekanımız olmadığından ayrıca bir mekan bulmak ve kirasını ödemek zorundayız. Kendi cebinizden arttırdığınız paraları aslında hayallerinize yatırıyorsunuz. Bu sadece bizim grubumuzda gerçekleşen bir durum değil. Elbette çoğumuz böyle.
Teatral kaygılardan çok sosyo-politik kaygılar (ki doğrudan tiyatroyu da etkilediğini düşünürsek) tiyatro yapmamızı zorlaştırıyor. Gündemi takip etmekte bile zorlandığımız oluyor. Bunlar çalışmalara bazen fiziki olarak da engel teşkil edebiliyor. Durum böyle olunca odaklanmakta güçlük çekiyorsunuz. Hem oyuncu hem de yönetmen olarak. Bu koşullar içerisinde var olmak bir çabayı da beraberinde getiriyor. Hepimiz kayayı delmeye çalışan fidanlar gibi olduk; toprakta yeşermek varken. İstanbul’da sergilenen oyun sayısı her geçen gün artarken, seyirci sayısı da artış göstermekte… Seyircinin ilgisinin alternatif tiyatroya doğru kaymasının nesnel sebepleri nelerdir?
2008’den sonra ‘Alternatif Sahne’, ‘Alternatif Tiyatro’ gibi kavramlar Türkiye’de tiyatro yapan birçok sanatçı tarafından çokça söz edilmeye başlandı. Bu kavramlar üzerine belgeseller, tezler, platformlar oluşturuldu. Geç kalınmış bir ‘Off-Broadway’ mantığı da olsa ana akım konvansiyonel tiyatroların sergilediği oyunların ötesinde özgür hissedebileceğiniz alanlar yaratıldı. Tiyatrolar kendi metinlerini yazmaya başladılar, yerli-yabancı öyküleri uyarladılar. Ana akım tiyatrolarda göremeyeceğiniz tarzda deneysel işler gerçekleştirdiler. Sanırım seyirci bu çabayı ve değişimi görmezden gelmemeye başladı.
‘Morgue Sokağı Cinayeti’ neyi anlatıyor? Neden bu metni tercih ettiniz?
Morgue Sokağı Cinayeti; Auguste Dupin adında bir çözümleyicinin Morgue Sokağında işlenen sıradışı bir cinayeti çözümleme sürecini konu ediniyor. Öykünün tarihsel olarak öncü bir pozisyonu var. Arthur Conan Doyle ve Agatha Christie gibi polisiye yazarlarına ilham kaynağı olan bir metin. Bizim için bu oyun, 2014 yılının yazında Ece ile beraber sohbet ederken ortaya çıkan bir fikirdi. Yani çıkış noktası aslında sadece Poe’ya olan bir sevgiden ibaret diyebiliriz. Ardından metni oluşturma sürecine girdik ve 2014 eylül’ünde provalarını almaya başladık. Zamansal olarak problemler yaşanınca metni rafa kaldırdık. Ardından geçtiğimiz yaz tekrar metni revize ederek yeni bir ekiple çalışmaya başladık ve kasım ayında prömiyerini gerçekleştirdik.
Oyunda ‘Dupin’ isimli karakter “Gerçek her zaman bir kuyunun dibinde değildir. Ben bilginin hep yüzeyde olduğuna inanıyorum. Biz bilgiyi vadilerin derinliklerinde ararız, o ise dağların tepesindedir” diyerek gerçeğin yerini tarif ediyor. Gerçek, her zaman yüzeyde midir?
Poe’ya göre evet. Dupin’in çözümleme süreci biraz da David Hume’un bilimsel düşünce ile ilgili söyledikleri ile özdeşlik taşıyor. Hume, gerçekliği kavrama şekli yalnızca rasyonel zeka ile değil algı kaynaklı olan bir düşünce şekli ile de kavranılabileceğini söylüyor. Yalnızca rasyonel zeka ile hareket ettiğimizde insanın algı yetisini göz ardı etmiş oluyoruz. Dolayısıyla Dupin rasyonel zekaya ek olarak algısal bir düzeyde elde ettiği verileri gerçeğe ulaşmak için çözümleme esnasında kullanıyor. Ona ve dolayısıyla Poe’ya göre gerçek bilgiye ulaşmanın ilk öğesi akıl değil algıdır. Bu bakış açısıyla yazılmış bir metnin gerçek bilgiye ulaşma meselesini felsefi anlamda tartışması bence onu ayrıca değerli bir noktaya taşıyor.
Oyunun asıl meselesi ‘akıl ve şiddet çarpışması’ gibi geldi bana. Siz bu konuda ne düşünürsünüz?
Ortada gerçekleşen bir cinayet var. Ve bunun işlenme şekli ve cinayet mahallindeki bir takım veriler insanın böylesine bir şiddeti gerçekleştiremeyeceği üzerine yoğunlaşıyor. Şiddet; insanoğlunun ahlaki ve toplumsal normlar sayesinde bilinçaltına iteklediği bir dürtü aslında. Dürtüler belki buna izin verecekken, akıl bunu yapmamamız gerektiğini bize söyler. İşte hayvandan farkımız bu noktada devreye giriyor. Oyun, katilin yaptığı eylemleri sırasıyla tanıklar aracılığı ile bize sunuyor. Herkes bir insanın bunu yapabileceğinde hem fikirken, şiddetin başka türlü yerden karşımıza çıkması bizi şaşırtıyor. ‘Morgue Sokağı Cinayeti’ gerilim ve gizem unsurlarını barındıran bir metin. Metni kafamda canlandırırken Hitchcock filmlerinin kareleri geldi aklıma. Bol bol yakın plan ve oyuncu mimikleri…
Tiyatro genel plan sanatıdır! Bu metni tiyatroya uyarlarken gerilim meselesine nasıl hazırlandınız?
Tiyatronun sinemadan kalan son kozu oyuncu ve ‘canlılık’ meselesi… Günümüz tiyatrosunda yaratmak istenilen atmosfer artık oyuncunun sırtına binmiş durumda. Seyircilerin olay anına tanıklık durumu ancak oyuncunun bu atmosferi yaratabilme yetisine bağlı. Elbette efektler kullanılmakta ancak tek başına asla yeterli değil. Metnin iyi analiz edilmesi ve oyuncunun buna iyi çalışması gerekli. Bu metin yapısı gereği oyuncunun kendisi ve rol kişisi arasında mesafe oluşturabileceği bir dramatik yapı barındırmıyor. Yani siz oyuncu olarak metinle beraber merak etmeli, gerilmeli ve çözüme ulaşmalısınız. Provalar esnasında bizde bu bakış açısını korumaya ve uygulamaya çalıştık. Umarız başarılı olmuşuzdur.
Cuma günleri Talimhane Tiyatrosunda seyirciyle buluşuyoruz.
1800 yıllık mozaik çöp konteyneri altında kaldı!
[9s 17d] Üç yıl önce bulunan antik mozaik, bugün çöp konteyneri altında kaldı. Üzerine asfalt dökülen 1800 yıllık mozaik için tepkiler geldi.
Bozkurt Güvenç kimdir?
[13s 2d] Akademisyen, yazar Prof. Dr. Bozkurt Güvenç 92 yaşında hayatını kaybetti. Güvenç, Türkiye'nin kültür hayatına çok sayıda kitapla katkıda bulunmuştu.
[13s 8d] Eleştirmen Bozkurt Güvenç hayatını kaybetti. 92 yaşındaki Güvenç, uzun yıllar akademik çalışmalar yapmıştı.
[18s 13d] Pentagram, Kartal'da dinleyicileriyle buluşacak. Konser 12 Aralık Çarşamba günü gerçekleşecek.
Genco Erkal'dan Merhaba!
[18s 13d] Genco Erkal Merhaba ile Kenter Tiyatrosu'nda! Oyun, 15 Aralık Cumartesi günü saat 20:30'da.
[1g 12s 19d] Aslan'ın dokuzuncu albümü çıktı. 'Axpîn', ağırlıklı olarak Aslan'ın kendi bestelerinden oluşuyor.
[1g 17s 14d] Füsun Demirel Aşk Dersleri oyunu ile Karadeniz turnesinde! 5 ilde sahneye çıkacak.
Müzik yazarı olmak ya da olmamak
[1g 17s 15d] Müzik piyasası bir bütündür. Prodüktörü, yapımcısı, editörü, müzisyeni, şarkıcısı, plak şirketleri, menajeri, tonmaisteri, kayıt teknisyeni, stüdyo çalışanları, aranjörü hatta dağıtım firması, hepsi bir arada değerlendirilmelidir. En temel sorunumuz, piyasada yer alan müzik yazarlarının temel bir müzik eğitimlerinin bile olmaması. Müzik yazısı yazmayı sadece diskografi ezberlemekten, eski dergileri bulup zamanında çıkmış haberleri olduğu gibi alıntılayıp yazmaktan ve siyasi görüşlerinin etkisiyle subjektif yazılar yazmaktan ibaret sanıyorlar
Mahir Ulaş Timur: Estralanya umutlarımızı anlatıyor
[2g 3s 43d] Tiyatro Yıldız'ın sahnelediği "Estralanya" adlı oyun 11 Aralık 2018 tarihinde Tatavla Sahne Cihangir’de izlenebilir. Sohbet ettiğimiz oyunun yönetmeni Mahir Ulaş Timur, "Estralanya umutlarımızı ve hayallerimiz anlatıyor. Başka, daha iyi bir dünyanın var olabileceği inancını, iyi ve güzel olana doğru kaçma isteğini anlatıyor" dedi.
Sólstafir İstanbul'a geliyor
[2g 17s 14d] İzlandalı metal grubu Sólstafir İstanbul'a geliyor. Konser 15 Aralık'ta gerçekleşecek.
[2g 17s 20d] Türkçe rock müziğin güçlü kadın vokali Aslı Gökyokuş, tam 11 yıl aradan sonra yeni stüdyo albümü 'Dünya' ile yeniden dinleyici karşısında. Gazete Duvar'a konuşan Gökyokuş, “Müzik sektörü bazı doğru bildiği ezberlerden artık kurtulmak zorunda. Radyocusundan televizyoncusuna, gazetecisinden organizatörüne... Dinleyiciler ne istiyor? Yeni müzisyenler nereye doğru gidiyor? Biz ne yapabiliriz? diye düşünmeleri lazım. Çok alıştıkları düzende gidiyorlar bu da bence tüm sektörü kilitliyor” dedi.
Plaktan Koçgiri müziği
[2g 21s 57d] Koçgiri Kültür Derneği'nde yöresel müziklerin orijinal kaydı dinletilecek. Etkinlik pazar günü yapılacak.