Download "Zeytin Ağacının Yetiştirme Şartları Zeytin ağacının büyümesi ve gelişmesinde Kültürel önlemlerin, iklim faktörlerinin, yönün, toprak yapısı, arazinin"
2 Zeytin Ağacının Yetiştirme Şartları Zeytin ağacının büyümesi ve gelişmesinde Kültürel önlemlerin, iklim faktörlerinin, yönün, toprak yapısı, arazinin durumunun etkisi vardır. İklim faktörleri içinde en önemlileri sıcaklık ve yağıştır. Zeytin ağacı ışığı seven bir ağaç olduğundan güneşe maruz olan alanlarda daha iyi gelişme gösterir. Ülkemizdeki zeytinlik alanların % 75 e yakını meyilli alanlarda, geri kalan % 25 i az meyilli ve taban arazilerdedir. Meyilli arazilerdeki bu zeytinliklerimizin bazılarında toprak-su muhafaza tedbirleri alınmamıştır.
3 Zeytinin Çoğaltılması Zeytin yaprakları ve kökleri dışında bütün vejetatif aksamlarıyla üretilebilen bir ağaçtır. Zeytin fidanı üretiminde; çekirdek, yeşil çelikler, kalın dal çelikleri, yumrular, yumrulu kökler, ağaçların dibinden çıkan piç adı verilen dip sürgünleri kullanılır. Son yıllarda ülkemizde fidan üretiminde yaygın olarak vejetatif ve genaratif yollarla yapılmaktadır. Genaratif Yolla Üretim Yani Aşıyla Üretim Çekirdekler ekilerek çöğürler elde edilir. Elde edilen bu çöğürlere istenilen çeşitler aşılanarak aşılı zeytin fidanları elde edilir. Aşı ile fidan üretiminde tohumluk zeytin tanesinin hasadından başlayarak aşılanmış fidanların torbalanarak aşılı zeytin fidanı olarak satışına kadar geçen zaman dilimi yaklaşık 4-5 yıldır.
4 Vejetatif Üretim Yeşil Dal Çelikleriyle Üretim Hazırlanan çelikler köklendirme hormonu ile muamele edildikten sonra özel şartlar altındaki seralarda köklendirilir. Köklenen çelikler, önce küçük torbalara sonra satışa sunulmak üzere büyük torbalara alınır. Bu yolla elde edilen fidanlar daha kısa sürede satışa sunulur. Yeni tesis edilecek zeytin plantasyonlarının yer seçiminde öncelikle bu alanın iklim, toprak özellikleri açısından uygunluğu tespit edilmelidir.
5 Uygunluğu tespit edilen alana zeytin fidanları dikilmeden; Dikilecek çeşit, Uygulanacak hasat şeklinin ne olacağı, Uygulanacak kültürel önlemlere göre verilecek taç şekli, Dikim aralığı belirlenmelidir. Bu tespitler yapıldıktan sonra fidan dikilecek arazinin; toprak özelliklerini belirlemek dikimde kullanılacak temel gübrenin miktarını saptamak için toprak örneği alınıp analiz edilmelidir. Zeytin ağaçlarının bol ve kaliteli ürün verebilmesi kültürel önlemlerin düzenli olarak yapılmasıyla sağlanır. Bütün bitkilerde olduğu gibi zeytin ağacının da gelişebilmesi için toprak verimli ve canlı olmalıdır. Bu da toprak işleme ile gerçekleştirilir.
6 Zeytin Ağacının İklim İstekleri Sıcaklık Zeytinin yayılmasını sınırlayan en önemli faktördür. Zeytin ağacı, -7 C den aşağı sıcaklıkta, soğuğun şiddeti, süresi, ağacın gelişme durumu, yaşı vb. şartlarda zarar görebilir. Zeytin yetiştirilen yörelerde yıllık sıcaklık ortalamasının C arasında olması istenir. Maksimum sıcaklık 40 C ye yükseldiğinde sulama yapmak şartıyla zeytin ağacı bu sıcaklığa dayanabilir. Zeytin ağacı 7 C den daha düşük sıcaklıklara maruz kaldığında, soğuğun şiddetine göre gözlerden başlamak üzere köke kadar kurumalar görülür. Mayıs Haziran aylarında normalin üzerindeki sıcaklık artışında yapraklardaki terleme de artacağından yapraklarda pörsümeler görülür.
7 İlkbahardaki aşırı sıcaklıklar, döllenmeyi etkiler, meyve tutumu olmaz. Kış aylarında havaların erken ısınmasıyla zeytin ağaçları erken uyanır, havaların tekrar soğumasıyla ağaçlarda zararlanmalar oluşur. Kuzeye bakan meyilli alanlardaki zeytinliklerde gece gündüz arasındaki sıcaklık farklılığından sürgünlerde zararlanmalar oluşabilir. Zeytin ağacının çeşitli vejetasyon devrelerindeki sıcaklık istekleri 1. İlk sürgünlerin görülmesinden sonraki oluşumuna kadarki devre (Şubat-Mart) 5-10 C, 2. Çiçeklenme devresi (Mayıs-Haziran) C, 3. Meyve oluşumu ve büyüme devresi (Mayıs-Haziran) C, 4. Tam olgunluktan hasat sonuna kadar olan devre (Kasım-Ocak) 5 C
8 Yağış Zeytin yetiştiriciliğindeki önemli faktörlerdendir. Zeytin her ne kadar kurağa dayanıklı olduğu söylense de yıllık yağış isteği mm dir. Zeytinciliğin yapıldığı yörelerde kışın ve ilkbahar aylarında yağan yağmur toprak tarafından depo edilerek zeytin ağaçlarının su ihtiyaçlarını karşılar. çiçeklenmesini, meyve tutum oranını artırır,haziran dökümünü azaltır. Zeytin meyvesinin daha iri ve kaliteli olması için yaz aylarında çekirdek sertleşmesi tanenin gelişmesi için suya ihtiyaç vardır. Bu dönemde yağışlarla karşılanamayan su ihtiyacı sulama ile karşılanır. Diğer yağış türleri Yani dolu ve kar zeytincilik için istenmeyen yağışlardır. Ayrıca çiçeklenme döneminde havanın sisli olması tozlanmayı engellediği için istenmez.
9 Normalin üzerindeki yağışın olumsuz etkileri Sürüm tavı bulunmaz, Hasat zor yapılır, Azotlu gübrelerin yıkanmasına sebep olur, Meyilli zeytinliklerde erozyona sebep olur, Zeytin ağaçlarını normalden fazla sürgün vermeye teşvik ederek soğuklara karşı direnci azaltır, Taban suyunu yükselterek köklerin çürümesine sebep olur, Toprağın havalanmasını engeller, Toprak ph sını düşürür.
10 Rüzgar Esiş zamanı, yönü, şiddetine göre zeytine faydası olduğu gibi, bazı durumlarda zararları olur. Kışın esen Karayel bol yağış getirerek çiçeklenme zamanı döllenmeyi kolaylaştırdığı için, zeytine faydalıdır. Yaz aylarında esen nemli rüzgarlar; ağaçların susuzluk çekmesini engellediği için, zeytine faydalıdır. Yaz aylarında güneyden esen kuru rüzgarlar,toprak nemini kaçırır, devamlı eserse taneler susuzluktan pörsür. Güneyi açık olan yörelerde kışın esen lodos ağaçları zamansız uyandırdığından zeytin soğuklardan daha çok etkilenir.
11 Zeytinin Toprak İstekleri Zeytin ağacı diğer meyve ağaçlarına göre toprak istekleri bakımından çok seçici değildir. Genellikle diğer ürünlerin yetiştirilemediği ekstrem koşullarda yetişebilen bir bitkidir. Toprak Hafif bünyeliden ağır bünyeliye, ph sı hafif asitten ekstrem alkaliye, kireç içeriği düşükten aşırıya, Organik madde ve besin elementleri içerikleri düşükten yükseğe, kadar değişen topraklarda yapılmaktadır.
12 Zeytin Ağacının İyi Bir Gelişme Gösterip, Optimum Düzeyde Ürün Verebilmesi İçin Bünye tınlı,kili tınlı ph 6-8 Tuzluluk 0-4mchos/cm Kireç (%) 5-15 Organik madde (%) 2-3 Fosfor (ppm) 7-20 Potasyum (ppm) Kalsiyum (ppm) Magnezyum (ppm)
13 Toprağın fiziksel özellikleri oldukça önemlidir. Bu özelliklerin düzeltilmesi belirli bir süreyi gerektirir. Bunun yanı sıra besin maddesi içeriklerindeki eksikliklerin giderilmesi gübreleme ile olur. Zeytin tesis edilecek alanların toprak yapısı ne ağır, ne de hafif olmalıdır. Toprak derinliğinin zeytin ağacının kök yapısının gelişmesine imkan sağlayacak şekilde olması arzulanır. Taban suyunun 1 m den daha yakın olduğu yerlerde köklerin sudan zarar görmemesi için zeytinlik tesis edilmeden önce drenaj çalışması yapılmalıdır.
14 Zeytinlik Alanların Tesisi Arazinin Hazırlanması Zeytin ağaçlarının kök yapılarının iyi oluşabilmesi için toprak hazırlığı önem arz etmektedir. Tesis kurulacak arazide varsa büyük taşlar temizlenir, daha sonra derin işlenerek ( cm) sürüm yapılarak kök gelişmesine imkan sağlayacak duruma getirilir. Taban suyu sorunu varsa topraktaki fazla suyun akıtılması su birikiminin önlenmesi için drenaj yapılır. Bu işlemler yapıldıktan sonra artık arazi hazır duruma gelmiştir. Araziye fidan dikmeden önce arazinin farklı yerlerinden üç ayrı derinlikten (0-30 cm, cm ve cm) toprak örneği alınarak en yakın yaprak ve toprak analiz laboratuarında analizi yaptırılarak, dikim öncesi verilmesi gereken temel gübre miktarının belirlenmesinde fayda vardır.
15 Çeşit ve Fidan Seçimi Değerlendirme amacına, Bölgeye adapte durumuna, İklim şartlarına, dikkat edilerek çeşit seçimi yapılır. Seçilecek çeşitlerde aranacak diğer özellikler: Verimsizlik dönemi kısa olan,erken ürüne yatan, daha az alternans gösteren çeşitler olmalıdır. Çeşitlerin taç gelişme durumları önceden belirlenmeli ve tesis sırasında tozlayıcı çeşitlerinde yer verilmelidir. Zeytinlikler tesis edilirken fidan seçiminde aranan özellikler: Fidanların homojen olması. Fidanların sağlıklı olması. Fidanların sertifikalı veya ismine doğru olması.
16 Dikim Aralığı Zeytinlik tesis edilirken mesafenin belirlenmesinde iklim şartları, toprak yapısı, ağacın oluşturacağı taç büyüklüğü, çeşit, verilecek şekil, esas olmalıdır. Entansif tesislerde amaç birim alandan en yüksek verimi almaktır. Eğer şartlar entansif yetiştiriciliğe uygunsa dikim aralıkları azaltılarak hektardaki ağaç sayısı artırılarak birim alandan daha fazla ürün alınır. Küçük taç yapan çeşitlerde 4x6 m veya 5x5 m Orta büyüklükte taç yapan çeşitlerde 5x7 m veya 6x6 m Büyük taç yapan çeşitlerde 6x8 m veya 7x7 m olması önerilir.
17 Dikim Şekilleri Kare, dikdörtgen, üçgen ve kontr (tesfiye eğrilerine göre) dikim olmak üzere arazinin durumuna göre belirlenir. Kare dikim, köşeleri dik açı yapan alanlarda, küçük alanlarda uygulanır. Sıra arası ve sıra üzeri mesafeleri eşittir. Dikdörtgen dikim de, sıra araları dar,sıra üzerleri geniş tutulur. Sıralar kuzey - güney yönünde olmasına dikkat edilir. Üçgen dikim, geniş ve hafif meyilli alanlarda uygulanır. Ağaç sıraları meyilin aksi yönünde olmalıdır. Toprak ve su kaybının önlenmesi bakımından faydalıdır. Kontr dikim, meyilli alanlarda toprak-su muhafaza tedbirleri alındıktan sonra uygulanır. Tesviye eğrilerine paralel olarak dikim yapılır.
18 Çukurların Açılması Zeytinlik tesis edilecek arazi belirlendikten sonra fidanların dikileceği yerler işaret kazıklarıyla işaretlenir. Dikim çukurlarının açılmasında 1.5 m uzunluğunda, tam ortasında ve uçlarında kertikler bulunan dikim tahtası kullanılır. Dikim tahtası ile işaretleme yapıldıktan sonra ortadaki işaret çubuğu dikim çukurunun merkezi olmak üzere 80 x 80 cm genişliğinde çukur açılır. Üst kısımdan çıkan toprak bir tarafa, alt kısımdan çıkan toprak diğer tarafa konur.
19 Fidan Dikimi Çıkan üst toprak ile analiz sonucu verilmesi gereken gübre karıştırılarak çukurun dibine konur. Naylon torbadaki fidan torbadan çıkarılarak fidanın gövdesi dikim tahtasının orta kertiğine yerleştirilerek kalan toprak çukura doldurularak çevresi bastırılır. Dikim derinliği torbalı fidanın toprağı seviyesinde veya biraz daha üstünde olabilir. Aşılı fidan dikiliyorsa aşı yerinin toprakla kapanmamasına dikkat edilmelidir. Bu işlemler tamamlandıktan sonra dikilen fidanın etrafına bir çanak açılarak can suyu verilmelidir.
20 Dikim Sonrası Bakım Tedbirleri İlk yıllar sulama yapılmalıdır. Fidanların bulunduğu alanlarda su, ışık, besin kaynaklarına, ortak olan yabancı otlar temizlenerek yok edilmelidir. Sulama sonucu çanaklarda oluşan kaymak tabakası çapalanarak kırılmalı, hastalık ve zararlılardan korunmak için gerekli çalışmalar yapılmalı, gelişme durumuna göre 2-3 yıldan itibaren fidana şekil verilmeli. İlk yıllarda yeşil aksamı geliştirici gübreleme yapılmalıdır.
21 Toprak İşleme Bütün bitkilerin yaşayabilmesi için toprağın verimli ve canlı olması gereklidir. Bu da toprağı işlemekle gerçekleşir. İşlenen toprak kabarır, karışır, havalanır böylece kökler daha rahat gelişir, toprağın su tutma kapasitesi artar. Toprak işleme şu amaçla yapılır. Yabancı otların öldürülmesi, Yağmur ve sulama ile verilen suyun toprağa daha iyi nüfus etmesi, Kökler ve topraktaki mikro organizmalar için gerekli havanın sağlanması, Hasadın daha kolay yapılması içindir.
22 Toprak İşleme Yılda bir, iki veya en fazla üç defa yapılır. Zeytin bahçelerinde ilk toprak işleme, kış başında hasattan sonra köklere zarar vermeyecek derinlikte sürülerek hasat sırasında basılmayla sıkışan toprak gevşetilir, kış yağışı için toprak hazır hale getirilir. İkinci Toprak İşleme Çiçeklenmeden 3-4 hafta önce yapılarak toprak yumuşatılır ve yabancı otların ölmesi sağlanır. Bu toprak işleme derin yapılmaz. Son toprak işleme Eylül ayında hasat öncesi yapılır. Bu toprak işlemenin amacı ; hasadın daha kolay yapılmasını sağlamaktadır.
No: 345 Menşe adı TARSUS SARIULAK ZEYTİNİ TARSUS TİCARET BORSASI
No: 345 Menşe adı TARSUS SARIULAK ZEYTİNİ Tescil Ettiren TARSUS TİCARET BORSASI Bu coğrafi işaret, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 18.04.2017 tarihinden itibaren korunmak üzere 16.04.2018