Toprak Birleşimi - Mineralleri - Definelerim.Com
Forum ana sayfa MUHTELİF KONU BAŞLIKLARI BİLİM DALLARI COĞRAFYA BİLİMİ
Toprak Birleşimi - Mineralleri
Mesaj gönderen HayatAğacı » 18 Ağu 2010, 14:37
1. Toprağın mineral bileşimi: Bilinen bütün doğal elementler toprakta bulunabilir ancak bu elementlerden O, Si, Al, Fe, Ca, Mg, Na, K, Ti, P, Mn, S, Cl ve C olmak üzere 14 tanesi arz kabuğunun %99.8’ini oluştururlar. Diğer elementlerin topraktaki miktarı çok azdır. Bu 14 elementten sadece O, Si, Al ve Fe toprak inorganik bileşiminin %90’nını meydan getirirler.
Arz kabuğunda bulunan kayalar genel olarak üç grup altında incelenir:
2.1. Püskürük kayalar
2.2. Tortul kayalar
2.3. Başkalaşım ( metamorfik ) kayalar
3. Toprağı oluşturan mineraller:
3.1. Primer mineraller
3.2. Sekonder mineraller
3.3. Oksit grubu mineraller:Bu gruba oksitler, hidroksitler girmektedir. Bunlardan toprak kimyası bakımından önem taşıyanlar şunlardır:
Silisyum Oksitler: Kuvars, Kristobalit, Kalkodoni
Demir Oksitler: Hematit, Limonit, Magnasit, Geotit
Alüminyum Oksitler: Korendon, Gibsit, Diaspor
Manganez Oksitler: Manganit, Hausmanit, Prolusit
Titanyum Oksitler: Rutil, İlmenit
3.4. Karbonat grubu mineraller:Karbonik asidin tuzlarıdır. Bu gruba örnek mineraller; Kalsit, Dolomit,Siderit.
3.5. Fosfat grubu mineraller:Ortofosforik Asit (H3PO4) tuzlarına fosfat mineralleri denir. Örnek olarak Apatit, Fluorapatit,Hidroksipalatit, Vivanit, Vavelit.
3.6. Kükürt grubu mineraller:Bu gruba örnek mineraller Pirit ve Jips ’tir.
3.7. Silikat grubu mineraller:Metasilis, Ortosilis ve Polisilis asidi tuzları olmak üzere üç kısma ayrılır.
4.Toprağın mineral bileşimine etki eden faktörler
4.1. Ana materyalin bileşimi
4.2. Minerallerin ayrışma olaylarına dayanıklılığı
4.3. Ayrışma ve parçalanma olaylarının şiddeti
5. Toprak oluşumunda kimyasal ayrişma olaylari
5.1. Hidratasyon:Hidratasyon olayı minerallerin bünyelerine su almaları olayıdır. Suyun mineraller tarafından tutulması suyun dipol karakterinden kaynaklanmaktadır. Su molekülü dipol özelliklerinden dolayı, kristal kafes yüzeyindeki anyonlar ve katyonlar tarafından tutularak minerallere bağlanır.
5.2. Hidroliz (absorbsiyon): Kimyasal ayrışma olayları içerisinde önemli bir yeri olan hidroliz olayı bir bileşiğin, suyun dissasiasyonu sonucunda oluşan H ve OH iyonlarından birini ya da her ikisini bünyesine alarak yeni bileşikler oluşturmasıdır.
5.3. Oksidasyon: Toprakta cereyan eden en önemli olaylardan birisi de oksidasyondur. Kimyasal anlamda oksidasyon; bir elementin elektron vererek değerliğinin yükselmesidir. Daha basit bir tanımlamayla oksijen alma ya da hidrojen verme eylemidir. Oksidasyon olayı ile ayrışma genelde Fe ve Mn içeren minerallerde görülür.
5.4. Redüksiyon Bir element kimyasal değişmelerde elektron alıyor ve değerliliği azalıyorsa bu olaya “Redüksiyon” ( indirgenme ) denir. Daha açık bir tanımlamayla Oksidasyon’un tam tersidir. Oksidasyon olayı oksijen varlığında oluşurken, Redüksiyon kötü havalanma koşullarında ve oksijenin yokluğunda gerçekleşir.
5.5. Çözünme Çözünme şeklindeki ayrışma çoğunlukla suda kolay çözünebilen alkali ve toprak alkalisi tuzlarda görülür. Çünkü su topraktaki birçok mineral için zayıf bir çözücüdür. Fakat içinde CO2, organik ve inorganik asitler ya da tuzlar bulunması halinde çözme gücü artar. Bu nedenle toprak çözeltisi ve CO2 ‘li suların kimyasal ayrışma olaylarında önemli etkileri vardır.
6. Toprakta bulunan serbest oksitler
Ayrışma olayları sonucunda oluşan bileşiklerin tarımsal açıdan en önemlileri kil mineralleri olmakla beraber Si, Al, Fe, Mn ve Ti oksitler, hidroksitler ve oksihidroksitler de büyük önem taşımaktadır. Bu bileşikler serbest oksitler olarak adlandırılırlar. Topraktaki serbest oksitlerin bitkisel üretim yönünden önemleri şöyle özetlenebilir:
Toprakta iyi bir strüktür oluşumu sağlarlar. Yapıştırıcı özelliklerinden dolayı toprak zerrelerini birbirine bağlamak suretiyle agregatlaşma ve strüktür oluşumunda önemli rol oynarlar.
Toprağın su tutma kapasitesini artırırlar. Serbest oksitler suyu bağlama yeteneklerinden dolayı toprakta daha çok su tutulmasını sağlarlar.
Az miktarda da olsa anyon ve katyon değişimi yaparlar.
Fosfat iyonlarıyla suda çözünmez bileşikler oluşturarak fosforun bitki tarafından alınamaz forma dönüştürürler. Toprakta bulunan serbest oksitler:
“COĞRAFYA BİLİMİ” sayfasına dön