Avrupa ve Amerika'da Deizm | Onedir.net
On Yedinci yüzyılda İngiliz düşünür Edward Herbert ile başlayan bu akım en çok İngiltere’yi etkisi altına almıştır. Bu nedenle Herbert, İngiliz deizminin babası olarak kabul edilir. Daha sonra Charles Blount, deist olduğunu açıklamış ve yayınladığı eserlerde sürekli bu akımdan bahsetmiştir. Ardından John Toland da eserlerinde deizmin yaygınlaşması için çok sayıda araştırma yazısı paylaşmıştır. Doğal bir dinin Hristiyanlıkla aynı doğruluk kapsamında olduğunu söyleyen Toland ayrıca vahyedilen dinlerle deizmin aynı amaca sahip olduğunu ifade etmiştir.
Fransız deizmine bakıldığı zaman Voltaire ve Newton ön plana çıkmaktadır. Tabiat kanunu fikrini esas alan doğal din anlayışını savunan bu düşünürler, Tanrı’nın devamlı yaratıcılığıyla beraber evrendeki sürekliliğin çeliştiğini savunarak deizme ulaştıklarını belirtmiştir. Rousseau da Voltaire’in akılcı deizm anlayışını sürdürmüştür. Rousseau’ya göre insanlarda doğuştan olan adalet ve iyilik vurgusu daha sonra eşitsizlik ve kötülüğe dönüşebilmektedir.
Bu durum her insanın tabiatında vardır ve İsa’nın kurtarıcılığı ile çelişmektedir. Aynı zamanda kilisenin yol gösterici rolü yerine akılcı olması gerektiğini ifade etmiştir. Voltaire deizm ile ilgili olarak, “Tanrı inancından başka her şey aslında saçmadır. Çünkü Tanrı olmasaydı biz insanlar onu yaratmak durumunda kalacaktık. Fakat tüm tabiat yaratıcının varlığını bizlere ispatlamaktadır” demiştir.
Günümüzde modernleşen dünyada dinlere olan inancın azalacağına dair tahminler yapılmaktadır. Bu konuda yapılan pek çok araştırma din inancının ortadan hızlı bir şekilde kalktığını göstermektedir. Ek olarak Fransa’nın ilerleyen yıllarda en fazla din dışı nüfusa sahip olacağı düşünülürken Hollanda ve Yeni Zelanda gibi ülkeler de deizm anlayışına doğru hızlıca hareket etmektedir. Avustralya ve Birleşik Krallık hakkındaki deizm araştırmaları da aynı şekilde deist anlayışın artabileceği yönündedir.
Bu Yazımızıda Okuyabilirsiniz: Hipnoz Nedir?
On Sekizinci yüzyılın sonlarına doğru Alman, İngiliz ve Fransız düşünürler arasında yaygınlaşan deizm akımından Amerikalılar da etkilenmiştir. Amerikalı deist düşünür Thomas Paine, ‘Akıl Çağı’ adlı eserinde Hristiyanlıkla beraber vahiy düşüncesini eleştirmiştir. Evren, mucize, ahlak ve vahiy kavramlarını reddeden düşünür astronomiyle Hristiyanlığın uyuşmadığını ifade ederek bilime verdiği önemi de göstermiştir. Eserin ikinci bölümünde, dinin doğal anlayışına vurgu yapmış ve dini inançları reddederek sadece Tanrı’nın ölümsüzlüğüne inanmıştır.
3 Deizmin Özellikleri Nelerdir
4 Deizmin Ana İlkeleri Nelerdir?
5 Deizm ve Ahiret İnancı
6 Pandeizm Nedir?
7 Panendeizm Nedir?
Bir önceki yazımız olan Deizm Tarihçesi başlıklı makalemizde deizm hakkında bilgiler verilmektedir.