Diyetisyenden Makaleler: Okul Çağı Çocukluğu Döneminde Obozite
OKUL ÇAĞI ÇOCUKLARDA OBEZİTE TEHLİKESİ!!!
Son yıllarda giderek artan obezite tehlikesi artık çocukları da tehdit ediyor. Okul çağı dönemi çocuklarda büyüme ve gelişmenin hızlı olduğu ve bunun sonucu olarak besin ögesi gereksinimin yüksek olduğu, duygusal gelişim hızının arttığı ve yaşam boyu sürecek davranış alışkanlıklarının kazanıldığı da bir dönemdir. Bu dönemde çocuk toplum yaşamına bilinçli olarak girmeye ve bireyselleşmeye başlar. Hepimiz biliyoruz ki beslenme düzeninin temelleri çocukluk çağında atılıyor ve sonrasında alışkanlık kavramını kazanıyor.
Ailede başlayan beslenme alışkanlıkların çocuğun ilerideki kilosunu etkileyen en önemli etmenlerden biri bununla ilişkili olarak sağlığını da. Sağlıksız beslenen ailelerin çocukları da sağlıksız besleniyor. Çünkü çocuk aileye giren besinlerin yanlış olduğunu düşünmüyor ve farkında bile olmadan aldığı modeli alışkanlık haline getiriyor. Ailelerimizin bu durumun bilincine en kısa sürede varması gerekiyor.
Peki neden çocuklukta şişmanlık bu kadar önemli bir sorundur?
Çocukluktan itibaren fazla kilolu olan bireylerin kilo vermeleri sonradan kilolu olanlara göre çok daha zordur. Çocukluk çağındaki obezite ileriki yaşlarda oluşabilecek kronik hastalıkların riskini arttırmakta ayrıca çocuğun psikolojik ve sosyal gelişimini de etkilemektedir. Çocuk arkadaşlarının arasında alay konusu olabileceğini düşünüp, utanıp sıkılıp içine kapanmaya başlamakta ve kendini çevreden soyutlayabilmektedir. Yani çocuk hem bedenen hem de ruhen olumsuz etkilenmektedir. Ayrıca beslenmeye bağlı birçok sağlık sorunu görülebilir. Beslenme yetersizliği doğal olarak da büyüme ve gelişme geriliği görülebilir. Bunların yanında vitamin yetersizliklerine bağlı görülebilecek belirtiler sözkonusu olabilir. Örneğin demir ve iyot yetersizliği ülkemizde oldukça görülen bir sorundur. Bunların dışında diş çürükleri de beslenmeye bağımlı olarak gelişebilir.
Çocukta büyüme ve gelişme takip edilmeldir
Çocuğun yaşına ve boyuna göre olması gereken kilo aralıklarında olup olmadığı, büyüme eğrisi belirlenmeli ve takip edilmelidir. Kilo fazlalığı veya eksikliği durumunda uzman bir ekiple kontrol altına alınmalıdır.
Obez bir çocukta nasıl bir tedavi uygulanmalı?
Obez olarak nitelendirilen bir çocuğa mutlaka sağlıklı bir beslenme programı çıkartılmalıdır. Büyüme ve gelişme çağında olduğu için bir zayıflama programı şeklinde değil büyümesini ve gelişmesini devam edebileceği şekilde bir beslenme sağlanmalıdır. Sadece alması gereken enerji değil aynı zamanda kalsiyum, demir vb. gibi önemli mineraller ve vitaminler açısından da yeterli olmalıdır. Hızlı kilo kaybı beklenmemeli, çocuğun büyüme ve gelişmesi ön planda tutulmalıdır. Dengesiz ve düşük kalorili diyetler de çocuğun gelişimini olumsuz etkiler. En güzeli uzman bir ekip kontrolünde( diyetisyen, doktor,hemşire gerekirse psikolog) gibi programın kontrol altında tutulmasıdır.
Okul çağı çocuklarında beslenme hedefleri ne olmalıdır?
Okul çağı çocuğunun çeşitli besinlerden tüketmesi sağlanmalı ve böylece besin alımında bir denge kurularak normal ve sağlıklı büyüme- gelişmesi sağlanmalıdır. Aileye bağımlı beslenmeden, çocuğun bağımsız olarak kendi kontrolüne alabileceği beslenme davranışına geçişini sağlanmalı, sağlıklı ve sağlıksız besinleri ayırt edebilmesi öğretilmelidir. Kısacası sağlıklı beslenme aşılanmalıdır.
Okul başarısı için!
Çocuklarda okul başarısını etkileyen en önemli etmenlerden biri yeterli ve dengeli beslenmesidir. Yeterli ve dengeli beslenemeyen çocuk dikkatini toplamakta zorluk çeker, öğrenme yeteneği azalır ve derslere konsantre olamaz. Bu da okul başarısının düşmesine neden olur.
Gece boyu süren açlıktan sonra kahvaltı yapmayan çocuk güne bir adım eksik başlamış olmaktadır. Kahvaltı yapmayan çocukta dikkat, anımsama, öğrenme yeteneği azalır, başı döner, açlık hisseder ve aralarda abur cubur denilen yanlış besinlere yönelir. Kahvaltı yapma alışkanlığı çocuk yaşlarda kazanılmaya başlanır. Gün içindeki bedensel ve zihinsel performansta en önemli etkenlerden biri kahvaltı öğünüdür.
Şişmanlıktan korunmak için ailelere nasıl görevler düşüyor?
Çocuk ilk ailenin izlerini taşıyor beslenmesinde. Amaç çocuğun sadece doymasını sağlamak olmamalı, sağlıklı beslenmesinin yanında bu alışkanlığı kazanması sağlanmalıdır.
-Eve giren besinlerin mutlaka kontrol altında tutulması gerekmektedir.Unutmayın çocuk evde gördüğü, tükettiği besinleri doğru olarak kabul eder ve onlara alışır.
-Öğünleriniz düzenli olsun.
- Süt ve süt ürünlerine önem verin.
-Şekerlemeler, krakerler,hazır gıdaları sınırlandırarak azaltma yoluna gidin.
-Her öğün sofra düzeni oluşturun.
-Hergün sebze ve meyve tüketin.
-Çocuğunuzla beraber spor faaliyetlerine yönelin.
-Televizyon ve bilgisayar başında geçirilen süreleri kısıtlayın.
Sağlıklı bir çocuk 4 besin grubundan da yeterli miktarda almalıdır.
1. GRUP Süt,yoğurt,peynir,ayran,sütlü tatlılar gibi süt ürünleri
1 porsiyon miktarları
2. GRUP Et,tavuk,balık,yumurta, kurubaklagiller,yağlı tohumlar
Bu gruptaki besinlerin her birinden veya birkaçından her gün 2-3 porsiyon tüketilmelidir.
-1 köfte büyüklüğünde et,tavuk,balık
-4 yemek kaşığı kurubaklagil yemeği
3.GRUP Sebze ve meyveler
Bu gruptan her gün
En az 5 porsiyon alınmalıdır.
-Küçük boy 1 adet portakal,elma,armut,muz gibi meyveler
-Kayısı,erik, çilek gibi meyvelerin 3-6 adeti.
-Orta büyüklükte 1 adet patates yada havuç.
-100 ml taze sıkılmış meyve suyu
-2-3 su bardağına denk gelen doğranmış yeşil sebzeler
4. Grup Ekmek ve makarna,bulgur,irmik gibi tahıl ürünleri
-1 ince dilim ekmek.
-Yarım hamburger ekmeği.
-2-3 kaşık pişmiş;pirinç, makarna veya bulgur.
-1 küçük dilim börek
Mutlu ve sağlıklı nesiller için doğru beslenmeniz dileğiyle
Dyt. Fatma Baysal
Labels: Fatma Baysal, obozite