Çocukları Bekleyen Bazı Güncel Sorunlar
Hayatı kolaylaştıran her türlü yenilik ve gelişme yeni ve farklı sorunlarla yüzleşmemize neden olmaktadır. Bu sorunlar bizleri zorladığı kadar baş etme ve çözüm üretme becerilerimizi de geliştirmektedir.
Çocuklar açısından da durum aynıdır. Çocukların yaşadığı her sorun ve zorluk da kötü değildir. Bazı sorunlar gelişimseldir ve çözümü yönünde gösterdikleri çaba onların sorunlarla baş etme becerisini de geliştirmektedir. Bununla birlikte bazı problemlerin oluşumunda ebeveyn tutum ve davranışlarının önemli bir etkisi vardır.
Örneğin, internet, televizyon, tablet ve akıllı telefonlarla hayatı görselliğe ve ekranlara kelepçeleyip de oradan yaşamaya çalıştıkça gönül dünyamız sığlaşıyor. Çünkü her şeyi ekrandan görüp, hissedip yaşamaya çalışıyoruz. Ya da öyle zannediyoruz.
Geçtiğimiz günlerde beni telefonla arayan bir yakınım, birinci sınıfa giden çocuğu için sözlük alacağını, resimli ve resimsiz olarak iki farklı sözlük olduğunu söyleyip “hangisini alayım” diye sordu. Bir konuda bana danışılmasının hoşuma gitmiş olmasını bir kenarda tutarak! resimli olan sözlüğün resimlerinden dolayı daha sempatik geldiğini düşünmekle beraber, sözlüğün kullanım amacını düşündüğümde resimsiz olanı almasını söyledim.
Çünkü sözlüğün amacı zaten bilmediğimiz kelimelerin anlamlarını öğrenmektir. Yani sözlüğü, anlamını bilmediğimiz sözcüklerin resimleri için değil de ne ifade ettiğini yazan sözcükler için satın alıyoruz. Resimli sözlüğe bakan bir çocuk, sözcüklerden önce resme odaklanacak ve resmi gördükten sonra belki de kelimelerin yüzüne dahi bakmayacaktır. Çünkü ihtiyacını karşıladıktan sonra kimse sözlük okumayı sevmez. Fakat sözcük anlamını okuduktan sonra o kelimelerin ifade ettiği varlığı hayal edecek, düşünecek ve zihninde somutlaştırmaya çalışacaktı.
Bu örnek üzerinden başladık ama aslında bütün konularda bunu yaşıyoruz. Aynı bilgisayar destekli eğitim programlarına da benzer kaygılarla sıcak bakmamışımdır. Görselliği zenginleştirilmiş eğitim programlarının öğrencilerde öğrenme merak ve hevesini törpülediğini düşünüyorum. Yanlış anlaşılmasın hiç olmasın demiyorum ama en azından geleneksel yaşantı ve eğitim modeli de sınırlı bir şekilde devam etmelidir.
Eğitim materyallerini daha işlevsel ve görselliği zenginleştirilmiş hale getirdikçe çocuklar daha az okumakta ve öğrenmektedir. Neden? Çünkü eğitim öğretimde öğrencinin çabası dışında yarış ve rekabet arttıkça öğrencinin çaba ve girişiminde azalma artmaktadır. Bu nedenle anne-babalar da çocuklarıyla beraber zaman geçirirken bilgisayar, televizyon, tablet ve cep telefonlarını bazen bir kenara bırakmalı ve geleneksel yaşantımıza uygun zamanlar da geçirmelidirler. Bilgisayar, televizyon, cep telefonu ve tabletlerin kapalı olduğu, hiçbir iletişim engeli olmadan yüz yüze iletişim kurmalıdırlar. Ders çalışırken de bazen bütün bunlardan destek almadan bir kalem, defter veya kitapla da çalışmasını tamamlamasına yardımcı olunmalıdır. Ben yardımcı olunmalıdır diyorum ama anne-babalar bunu sağlanmalıdır olarak anlasınlar!
Her ders ve konuyu somutlaştırmaya çalıştıkça çocuklardaki öğrenme çabası azalmaktadır. Bu şekilde çocuğun öğrenme ve hareket alanı daralmakta ve öğrenme merakı gelişmemektedir. Resimli sözlük yerine resimsiz sözlüğü seçerken de bütün bu bilgi ve birikimin etkisinde karar verdiğimi düşünüyorum. Şüphesiz bütün bu bilgileri o an düşünme fırsatımız olamıyor. Ama karar verme süreçlerinde bildiklerimiz kararlarımızın oluşmasında doğrudan etkili olmaktadır.
Nihayetinde hangi sözlüğün alındığını sizin gibi ben de merak ediyordum. Sonradan kitapçının da tavsiyesi ile resimli sözlüğün alındığını öğrendiğimde bu yazıyı yazmıştım zaten. Okumakta olduğunuz bölümü de güncelleyerek huzurunuza çıkmış bulunuyorum. Bütün bu yazılara da bir sözlük vesile olduğu için bu sonucu bir kayıp olarak görmüyorum! Belki de birinci sınıf için biraz resimli olmasında bir mahsur olmayabilir. Fakat görselliği zenginleştirilmiş resimli araç-gereç, kırtasiye malzemeleri, eğitim materyali ve teknolojik aletlerin kullanımı konusunda bir sınırlamanın yararlı olacağını inkâr edemeyiz.
Aşırı görsellik içeren bu ihtiyaçların çok kullanımı çocuklarda dikkat eksikliği, sözcük dağarcığında fakirlik ve hayal dünyalarındaki daralmaya kadar bir dizi olumsuz sonuçlara neden olacaktır.