Seîd Veroj/ Kürt basınında ilk dönem-I | Kovara Bîr
Serrûpel Lekolîn & Analîz Seîd Veroj/ Kürt basınında ilk dönem-I
Gazete ve dergi gibi periyodik yayınlar; yaşamımıza girdiği dönemden bugüne kadar, farklı kültürel topluluklar ve uluslarda kendisi için var olma bilincinin gelişmesine çok önemli katkılarda bulunmuş, aynı zamanda toplumun kültürel, edebi ve siyasi birikiminin en önemeli yazılı kaynaklarını teşkil etmişler. Bu bağlamda Kürt basınının doğuşu, gelişimi ve bilinmeyen yönlerini araştırmak-incelemek, Kürt toplumunun yeterince aydınlığa kavuşamamış kültürel-siyasal üretimini genç nesillere ulaştırmak, yorumlamak ve yeniden üretimine çok önemli katkılarda bulunabilir. Bu çerçevede, Kürt basınının ilk basamağı olarak kabul edilen Kurdistan gazetesinin yayınlanmasının 119. yılı ve Kürt basın haftası vesilesiyle, Osmanlı Devleti son döneminden Cumhuriyet’in ilanına kadar yayımlanmış ve Kürt basını ilk dönemi olarak adlandırdığım bu süreçte ardısıra yayınlanan beli başlı Kürt gazete ve dergilerden söz etmek istiyorum.
Kürt basınında ilk evre olarak adlandırdığım dönem, Kurdistan gazetesinin yayın tarihi olan 22 Nisan 1898 yılında başlar ve 1922’lerin sonlarına kadar devam eder. Yaklaşık 25 yılı kapsayan bu dönemde çok sayıda gazete ve dergi yayınlanmıştır. Bu yayınların birkaç tanesi Kürt aydınlarının bireysel çabaları sonucu çıkmış, diğer önemli bir bölümü ise o dönemde kurulmuş olan Kürt örgütlerine bağlı olarak yayımlanmıştır.
Şimdiye kadar ortaya çıkmış bilgi ve belgelere göre, Osmanlı döneminde çıkan ilk Kürt gazetesi Kurdistan’dır. Kurdistan’ın ilk sayısı, Hicri takvimine göre 30 Zilkade sene 1315 (1898) yılında Mısır’ın başkenti Kahire’de “El Hilâl Matbaası”nda basılmıştır. Gazetenin kurucusu ve sorumlu müdürü Mikdad Midhat Bedirhan’dir ve künye kısmında Kurdistan adının alt tarafında gazetenin on beş günde bir “Kürtçe” olarak yayımlanacağını bildirilmiştir. Fakat daha sonraları bu yayın periyodu, istibdadın yurtdışı uzantılarının baskıları ve maddi sorunlar nedeniyle ayda bire ya da daha uzun sürelere yayılmıştır.
Mikdad Midhat Bedirhan
Mîqdad Mîdhad Bedirxan
Naveroka berêKonê Reş/ Qedrî Can (1911 – 1972): Mîrê helbesta Kurdî ya nûjen e
Nivîsa di rêzê de Seîd Veroj/ Rojnamevanekî Siyasetmedar û Rojnameyeke Muxalif: Mewlanzade Rifat û Rojnameya Serbestî