Forex (Foreign Exchange Market) veTürkiye'deki Durumu - Nüve Forum
Nüve Forum > akademik > İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi > İktisat Bölümü > Forex (Foreign Exchange Market) veTürkiye'deki Durumu
İktisat Bölümü hakkinda Forex (Foreign Exchange Market) veTürkiye'deki Durumu ile ilgili bilgiler
[coverattach=2]FOREX (Foreign Exchange Market), yani uluslararası döviz piyasası uluslararası para piyasaları kapsamı içinde vadeli işlemler altında yer almaktadır. Aslında, uluslararası ödemelerde geçerli olan sadece yabancı paralar değil, para işlevi gören
Forex (Foreign Exchange Market) veTürkiye'deki Durumu
[coverattach=2]FOREX (Foreign Exchange Market), yani uluslararası döviz piyasası uluslararası para piyasaları kapsamı içinde vadeli işlemler altında yer almaktadır. Aslında, uluslararası ödemelerde geçerli olan sadece yabancı paralar değil, para işlevi gören her türlü bono, çek, poliçe, havale ve benzeri varlıklarda FX kapsamı içinde yer almaktadır. Ancak, Türkiye***8217;de FX piyasasının gelişimi itibariyle, burada da FX sadece ulusal paraların birbirlerine çevrildikleri piyasa olarak ele alınacaktır. Sermaye piyasası araçları yanısıra spot-döviz piyasasını da yatırım araçları arasında alternatif olarak düşünmeye başlayan yatırımcıların en büyük zorluğu, bu piyasayı tam olarak bilmediklerinden kaynaklanan bilgisizlik ve tecrübesizliktir. Günümüzde gerek bireysel yatırımcılar, gerekse işletmeler yatırımlarını pek çok alternatif arasından seçmekte ve bu yönde para kazanmayı hedeflemektedirler. Bu doğrultuda, yatırımcılar sermaye piyasası araçları ya da para piyasalarına yönlenerek, sağlayacakları net geliri ve risk derecelerini gözönünde bulundurmak suretiyle bir seçim yapmaktadırlar.
1970***8217;li yıllardan itibaren gelişmekte olan Sermaye Piyasası, Türkiye***8217;deki yatırımcılara para kazanmada bir alternatif olarak ortaya çıkmıştır. Menkul kıymetler, pay senetleri, tahviller, katılma intifa senetleri, kar zarar ortaklığı belgeleri, banka bonoları, finansman bonoları, varlığa dayalı taşınır değerler, gelir ortaklığı senetleri, hazine bonoları ve devlet tahvilleri yanısıra gayrimenkul ve altın borsası da, yatırımcıların gelir elde etmek amacı ile yönlendikleri piyasa araçlarıdır.
Daha önceleri, sadece birkaç bankanın kendi mevduatlarını değerlendirmekte kullandıkları yöntem olan FOREX (FX), 1990***8217;lı yıllardan sonra aracı kurumlarla faaliyete geçmiş ve yenilikleri takip
eden yatırımcıların karşısına sermaye piyasası araçlarından sonra ikinci bir alternatif olarak ortaya çıkmıştır.
***8220;Foreign Exchange Market, bir piyasa olup, bir ülkenin para biriminin diğer ülke para birimleriyle değiştirilmesidir. Bu piyasada Dolar; Japon Yeni, Alman Markı, İngiliz Paundu ve diğer ülkelerin para birimleriyle değiştirilir.***8221;
FX piyasasıyla birlikte futures & options veya futures kontratları vadeli işlemlerde gelişme sürecine girmişlerdir. Türkiye***8217;de futures kontratları özellikle büyük işletmeler tarafından yapılmaktadır. Futures kontratlarında, alıcıya yasal bekleme süresi tanınarak bir malı satın alma yada satma hakkı verilmiştir.
Futures kontratları, ***8220;Bireyi belirli bir malı belirli bir fiyatla belirli bir günde almaya veya satmaya zorunlu kılan sözleşmelerdir. Bu sözleşmelerin opsiyondan farkı, opsiyonlarda olduğu gibi, satın alma veya satma hakları verme değil, kontrat sahibine satma veya satın alma yükümlülüğü yüklemiş olmasıdır.***8221; Kısaca, bir malın fiyatının ileriki bir tarih için saptanmasıdır. Kişi, mevsimsel değişikliklere göre, bir malı daha önceden belirlenen tarihe gelindiğinde fiziksel olarak o malı almak veya satmakla yükümlüdür. Futures kontratları, portakal suyu, şeker, kahve, soya fasulyesi, buğday, mısır, tahıl, pamuk ve hayvan için yapılabilir. Bir örnek vermek gerekirse, bir kişi 4 ay sonra, belirli bir günde 100 ton pamuğun tonunu 500.000 T.L***8217;den satma vaadi ile bir futures kontratı düzenler. Malın teslim tarihi geldiğinde, kontratı düzenleyen kişi malın pazar fiyatı o gün ne olursa olsun, o malın önceden belirlenmiş fiyatıyla elinde kontrat bulunan alıcıya vermek zorundadır. Dolayısıyla, futures kontratı kontratın bugünkü pazar değerini sıfır yapacak şekilde düzenlenmiş olmaktadır. Böylece, fiyat dalgalanmalarının getirebileceği belirsizlik ortadan kalkarak karlılık derecesi de güvenli bir şekilde hesaplanabilmekte ve ortaya çıkabilecek belirsizlikler ortadan kalkmaktadır.
Türkiye, Brezilya, Arjantin gibi gelişmekte olan ülkelerde yaşayan insanlar, enflasyonist baskı altında ezildikleri için birikimlerini değerlendirecek bir yatırım aracı bulmakta zorluk çekmektedirler. Genellikle, bu tür ülkelerde yaşayan insanlar, paralarını dolara çevirip
para kazandıklarını düşünseler de, sonucun her zaman bu yönde gerçekleşmediği bilinen bir gerçektir. Özellikle, Müslüman ülkelerde bilinen faizsiz kazanç isteği insanları döviz getirisine itmektedir. Oysaki, bazen dövizin getirisi hükümet politikasına bağlı olarak faizin altında dahi kalabiliyor. Öte yandan, faizin dövizden fazla getirisi olduğu kabul edilirse, hangi vadeye para yatırılacağını bilmekte zorluklar yaşanabiliyor. Sonuçta, insanların temennisi tek bir noktada birleşiyor. ***8220;Dolar bazında para kazanılabilecek yatırımların yapılması.***8221; Bunu sağlayabilecek yatırım araçlarından biri de borsadır. Türkiye***8217;deki borsanın (İ.M.K.B) dolar bazındaki para getirisi bir takım koşullara bağlıdır. Öncelikle, yatırımcının piyasayı çok iyi biliyor olması, düzenli olarak takip etmesi veya birikimlerini güvenilebilir bir profesyonele teslim etmesi gerekmektedir. Dolar***8217;dan daha hızlı getirisi olan yatırım araçlarından biri de, yüklü miktarda para kazanılabilen gayrimenkul yatırımdır. Ancak, bu tür yatırımların çok isabetli olması gerekmektedir. Diğer türlü, yatırımcının yıllarca beklemesi veya hukuki sorunlarla karşılaşması muhtemeldir. Bunun dışında, yatırım istenildiği zaman paraya çevrilemeyebilir yada gayrimenkul değerinden daha düşük bir fiyatla elden çıkarılarak bir sıkıntı yaşanabilir. Borsada da bu tür zorlukları yaşamak mümkündür. Örneğin, yatırımcının hisse senedini satacak bir alıcıyı bulamadığı seanslar dahi olabilmektedir.
***8220;Türk Finans Sektörü mevcut sorunları ve gelişmekte olan piyasa statüsüne hızlı bir uluslararası bütünleşme sürecini sürdürerek coğrafik olarak bünyesinde bir finansal merkez olma amacını taşımaktadır. Bankacılık sektörü, sermaye piyasaları, kıymetli madenler ve mal piyasaları, döviz piyasaları ve vadeli işlem borsaları ile bölgesel bir merkez konumuna ulaşacak çalışmalar sürdürülmektedir. Uluslararası yatırımcılara yönelik olarak önemli teşvik edici düzenlemeler ve vergi imkanları sunulmaktadır. Başta sermaye hareketlerine her türlü serbesti ile yabancı fonlara getirilen önemli avantajlar piyasaların uluslararası düzeyini arttırmaktadır.
İMKB***8217;nin gündeminde olan konulardan biri olan vadeli işlemler piyasası, Türk piyasasını uluslararası düzeye taşımaya yöneliktir. Buna göre:
Vadeli işlemler piyasa derinliği olan 20-30 şirketten oluşturulacak özel bir endeks üzerindeki işlemlerle başlayacak. Daha sonra, bunu likiditesi en yüksek ve piyasa derinliği en fazla olanlar arasından seçilecek hisse senetlerindeki vadeli işlemler izleyecek. Önce üç aya kadar vadeli işlem yapılabilecek. Ardından altı aylık vade denenecek. Vadeli işlemlerden sonra hisse senetleri üzerindeki opsiyon işlemlerine de geçilecek. Vadeli işlemler süreç içinde faize de taşınacak ve en yaygın olan devlet iç borçlanma senedi vadesinde başlatılacak. Tamamen elektronik ortamda gerçekleşecek işlemlere İMKB***8217;nin üyeleri arasından seçilmiş 50 üye aracılık edebilecek. Takasbank üyeliği ile piyasa üyeliği birbirinden ayrı olacak.Vadeli piyasada iki kişi aynı aracı üye yapamayacak. Böylece güvenlik açısından çift taraflı kontrol sağlanacak. İşlemler koruma amaçlı ve spekülasyon amaçlı olmak üzere iki ayrı şekilde gerçekleştirilecek.
Bugün, Uluslararası Spot-Döviz Piyasası (FOREX) her geçen gün gelişmekte ve en hızlı büyüyen piyasalardan biri olmaya devam etmektedir. Etkin ve verimli bir yatırım aracı olarak düşünülen FX hem bireysel yatırımcılar, hem de çok uluslu kuruluşlarca tercih edilen bir piyasa konumuna gelmiştir. FX, günün 24 saati süren işlemleri ve günde 1 trilyon Dolar***8217;ı geçen işlem hacmi ile dünyanın en gelişmiş piyasası konumundadır. Alıcı veya satıcı bulamamak, manipülasyon tehlikesi gibi durumlar bu piyasada söz konusu değildir. Piyasanın en büyük özelliği, çift yönlü işlemlerin yapılabilmesi ve yatırımcının riskini kendisinin belirleme şansına sahip olabilmesidir. Çift yönlü işleyen bu piyasada para kazanabilmek için paritenin mutlaka yükselmesi gerekmez. Parite yükselirken çapraz kurlardan alış yapılabileceği gibi, parite düşerken de açığa satış yapılarak para kazanmak mümkündür. Böylece, önceden hesaplanan riske göre piyasaya girilebilir ve o noktada otomatik emirle (limit order) piyasadan çıkılabilir. Bu piyasanın diğer bir avantajı da, pozisyonların durumuna göre müsait olan para çekilmek istendiği an belirtildiğinde aynı gün veya 24 saat içinde ödeme yapılır. Bu noktada, herşeyden önce FX piyasasında yer alan kavramların ne olduğunu bilmekte fayda vardır.
Over-Night: Aynı işlem günü içerisinde kapatılmamış olan alış veya satış pozisyonudur.
Order: Bir işlem emrine verilen addır.
Order Statement: İşlem emrinin belirtildiği dökümandır.
Over-Bought: Teknik olarak denge seviyesinin üzerinde gerçekleşen aşırı alış pozisyonlarıdır.
Over-Sold: Teknik olarak denge seviyesinin üzerinde gerçekleşmiş aşırı satış pozisyonlarıdır.
Profit-Taking: Dalgalanan karı realize etmek için daha önceki alış pozisyonunun bir satışla kapatılması anlamına gelmektedir.
Short-Covering: Dalgalanan karı realize etmek amacıyla daha önceki satış pozisyonunun bir alışla kapatılmasıdır.
Trend: Fiyatların izlendiği kanal.
Turnover/Volume: Seans süresince gerçekleşen toplam lot (kontrat) sayısıdır.
Brief Statement: Yatırımcıya gönderilen ve gün içerisinde piyasada alım-satımın yapıldığı pozisyonları gösteren hesap ekstresidir.
Commission: Bir kontrat işleminin gerçekleşebilmesi için banka veya aracı kurumun yatırımcıdan talep ettiği meblağdır.
Call Margin: Piyasanın yatırımcı aleyhine geliştiği durumlarda, açık pozisyonları koruyabilmek için yatırımcıdan talep edilen ekstra paradır.
Day Trade: Bir işlemin aynı işlem günü içerisinde tamamlanmasıdır.
Liquidation/Settlement: Daha önceki alış veya satış pozisyonlarının kapatılmasıdır.
Limit Order: Daha önceden hedeflenen kar veya üstlenilen risk noktalarının işlem emri verilirken belirtilmesidir. Amaç, paritenin o noktalara ulaşması durumunda otomatik olarak piyasadan çıkmaktır.
Bear Market: Fiyatların düşüşe geçtiği piyasadır.
Bull Market: Fiyatların yükselişe geçtiği piyasadır.
Rally: Düşmekte olan fiyatların yükselmeye başlamasıdır.
Range: Seansın en düşük ve en yüksek fiyatlarına verilen addır.
Close: Bir işlem günü içerisinde paritenin kapanış fiyatıdır.
FOREX piyasası, spot-döviz piyasası olarak da bilinmektedir. Bu piyasada kullanılan yöntem arbitrajdır.
***8220;Arbitraj uluslararası pazarlarda fiyat ayrılıklarından yararlanarak döviz alımı veya satımı ile elde edilen kazanç yöntemidir. Örneğin, CHF karşısında ABD Doları, DEM karşısında CHF ve ABD Doları karşısında DEM satışı yapılarak, işlem sonunda hedeflenen dolar fazlalığına ulaşılmaktadır. Diyelim ki, bir tüccar 1.5 CHF***8217;ın kuru 1.00$ olduğunda 100$***8217;ını 150 CHF ***8216;a döndürüp, daha sonrada 1.5 DEM kuru 1.00 CHF olduğunda, Frangı 225 DEM***8217; a ve en sonunda da ilk satışı olan 100 $***8217;ını DEM***8217; dan 125 $***8217;a çevirerek kazanç elde etmektedir. Bu nedenle, arbitraj ilk satış olan 100 $***8217;ı 125 $ olarak geri almak suretiyle kar sağlama yöntemidir.***8221;
Arbitraj, yabancı paraların kur farklarından sağlanan kazanç işlemi olduğundan, döviz ucuz olan piyasadan satın alınıp, pahalı olduğu piyasada satılır ve amaç, aradaki farktan bir getiri elde etmektir. Çeşitli piyasalar içinde de fiyat ayrılıklarından yararlanılarak, örneğin; değerli maden veya evrak alım satım işlemleri de arbitraj kapsamına girmektedir.
Bugüne değin, arbitraj işlemlerinin bankalar tarafından yapıldığı bilinmekteydi. 1995 yılı itibariyle, çeşitli aracı kurumlar FX piyasasına el atmaya başladı. Tabiki, bu aracı kurumların yasalara ne kadar uyduğu veya bu tür aracı kurumlar için getirilen kanuni yükümlülüklerin boşluğu tartışmaya açık bir konudur.
Uluslararası para piyasalarının tarihçesi de konumuz itibariyle önem arzetmektedir.
1944-1973 yılları arasında geçerli olan uluslararası para sistemi 1944 yılının Haziran ayında ABD***8217;nin Bretton Woods adlı küçük bir kasabasında (New Hampshire) 44 ülkenin imzaladığı bir anlaşma ile yürürlüğe girmiştir. Bretton Woods Antlaşması 20 Temmuz 1944***8217;de imzalanmıştır. Anlaşmada Uluslararası Kalkınma ve İmar Bankası (IBRD) veya günümüzdeki dille Dünya Bankası ve Uluslararası Para Fonu (IMF)***8216;nin kurulmaları öngörülmüştür. Anlaşmaya göre, her üye ülke, parası için bir parite saptamak zorundaydı. Bu pariteler altına veya 888,671 mg. altına eşdeğer 1944 yılı Amerikan Dolarına göre belirlenecekti. Uygulamada çeşitli ülkelerin merkez bankaları, ulusal paralarına karşı dolar alıp satarak, yalnızca dolara göre paralarının paritelerini savunmak yolunu seçmişlerdir. Bretton Woods Konferansında ortaya çıkan yeni para düzeni 1944***8217;den 1971***8217;e kadar sürdü. II. Dünya Savaşı sonrası güçlükleri aşıldıktan sonra Bretton Woods Anlaşmasının normal bir şekilde uygulanması için artık yol açılmıştı. Gerçekte ise uluslararası para sistemi bir dolar standardına doğru yönelmiştir. 1958***8217;den sonra uluslararası para sisteminin gelişmesi, dolara dayalı bir altın döviz standardına doğru olmuştur. 1961 Şubat***8217;ında, Bretton Woods sistemine önemli bir değişiklik getirildi. Endüstriyel ve mali olarak en güçlü on ülkenin merkez bankaları altın fonunu kurdular. Altın fonunda aktif rol oynamaya devam eden yedi merkez bankasının başkanları 17 Mart 1968***8217;de Washington***8217;da acele olarak toplandılar ve bir bildiri yayınlayarak çift altın piyasasını kurdular. Bretton Woods sistemi çeyrek asırdan daha fazla bir süre için uluslararası ekonomik ilişkileri düzenledikten sonra 1971 yılında önce doların altına konvertibilitesinin askıya alınması ve 1973 yılında da sabit kur sisteminin terk edilmesinden sonra artık işlevini yitirmiştir.
FX piyasası bir para biriminin başka bir para birimine çevrilmesiyle ilgili işlemleri kapsayan büyük bir global sistemdir. Dünyada hergün 700 milyar dolardan fazla para bankalar ve banka dışı piyasalarda işlem görmektedir. FX piyasasında, yüksek bir kazanç elde etmek için yüksek faiz oranlı dövize yatırım yapanlar, ekonomik veriler ve teknik analizler ışığı altında, paritenin yükselmesinden ya da düşmesinden kar elde etmek isteyenler; ithalat-ihracat işlemlerinde dövizini en iyi şekilde değerlendirmek isteyen ithalatçı ve ihracatçılar yatırım amacı güden kişilerdir. Amerikan Doları karşısında Japon Yeni (JPY), Alman Markı (DEM), İsviçre Frangı (CHF) ve İngiliz Sterlini (GBP) gibi tüm öteki para birimlerinin dalgalanmaları yatırımcılar için sürekli yatırım ve kar imkanı sunmaktadır. Bu para birimleri ulusal olarak yaratılan likiditeler olarak bilinmektedir.
FX işlemleri temel olarak Tokyo, Hong Kong, Frankfurt, New York ve Zürih gibi belli başlı finans merkezlerinde gerçekleşir. Bu pazarın başlıca katılımcıları Yatırım Bankaları, Ticari Bankalar ve Finansal Kurumlardır.
FX piyasasını etkileyebilen birçok faktör olsa da, genel olarak işlem yapmadan önce temel ve teknik analizler yapılır.Ancak her iki analizin kullanılmasıyla beraber en düşük riskle en kazançlı işlem sağlanabilir. FX yıllar boyunca temel ve teknik analize uygun hareketlerle olgunlaşmış ve gelişmiş bir piyasadır. FX piyasası teknik ve temel analize uygun hareket ettiği için, paritenin yükselebileceği ve düşebileceği noktaları tahmin etmek mümkün olup, bu sayede yüklenilen risk ve alınabilecek kar potansiyelini bilmek de kolaylaşır.
Temel analiz, döviz biriminin gerçek değerini bulmak için dövizin fiyatını etkileyen faktörleri analiz eder. Temel analistler tarafından takip edilen bazı ekonomik göstergelere örnek vermek gerekirse; işsizlik başvuruları, işsizlik oranı, tüketici fiyat endeksi, üretici fiyat endeksi, gayrisafi milli hasıla, gayrisafi yurt içi hasıla, perakende satışlar, öncü göstergeler, dayanıklı tüketim malları siparişleri, kapasite kullanım oranı, stoklar, endüstriyel üretim, ödemeler dengesi, cari hesap dengesi, dış ticaret açığı, inşaat harcamaları ve kişisel gelirler denilebilir. Peki, bu sayılan temel analiz verileri çapraz kurları ne yönde etkiler? Tablo 1***8217;de, dataların özellikle ABD Dolar***8217;ını ne yönde etkilediği örneklenmiştir.
M.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Muhasebe-Finansman
Devamı için dosyayı indiriniz
forex-trading.jpg (36,8 KB (Kilobyte), 34x kez indirilmiştir)
Forex (Foreign Exchange Market).doc (166,5 KB (Kilobyte), 99x kez indirilmiştir)
Konu Şebnem tarafından (28.03.09 saat 20:09 ) değiştirilmiştir..
Cevap: Forex (Foreign Exchange Market) veTürkiye'deki Durumu
Foreks Nedir, Nasıl Kazandırır?
Foreks; basitçe açıklamak gerekirse uluslararası döviz ticaretidir yani ülke para birimlerinin değiş tokuş edilmesidir. Günümüz dünyasında gelişmiş ülkelerin para rejimlerinde serbest dalgalı kur sistemini kullanmakta olduğunu görüyoruz ve bu sebeple bu ülkelerin para birimleri foreks piyasasına tabidir ve bu piyasa katılımcıları tarafından özgürce alınıp satılabilir.
(foreign, durumu, exchange, forex, market), vetürkiye'deki