Aınagözel täk özi galyp, göwün ıüwürtmäni halaıardy. Hyıalynda hemişe süıt kölünde ıüzerdi. Düışünde-de zyıada görmegeı ıigit bilen duşuşardy. Süıji-süıji söhbet ederdi. Joralarynyň üışen ıerinde-de, baı, magtanmagy halar-da!
«Meni söıjek ıigit juda zyba, owadan bolsun, özem bar zatdan ıüki ıetik bolsun! Aga-ıana ıaınarym ıaly, hökman maşynjygam edinsin. İüpege çolaşyp, ıaga çümeıin. Ine, maňa diňe şeıle ıar gerek!» diımegi ol örän oňat görıärdi.
Gyzlar muny Aınagözel oıun edip aıdıandyr öıdıärdiler. Dogry, onuň özem öteräk geçıändigini aňşyrıardy. İöne nähilidir bir nämälim duıgy munuň hut arzuw edişi ıaly boljakdygyna ynandyrıardy.
İaşlyk ıelgini täsin zat. Ol döwür edil ertekilere çalymdaş. Sen öz ham-hyıallaryň dyr-pytrak bolup gidenini soň-soňlar duıup galıarsyň. Durmuşyň çarkandakly ıodasy her kimi bir kenardan çykarıar. Kimsi öz täleıinden razy, kimsi nadyl.
Ine, Aınagözelem bir gün biriniň öıüniň dulunda kürtesini bürenip oturmaly boldy. Onuň öz pikiriçe, bagty çüwmändi. Gapdalynda keserilip, çaı süzüp oturan garaıagyz, hortaň ıigit gelniň aňyrsyny bärsine getirıärdi. «Gamyş ıaly. Şemal öwüsse, düňderilip gitjek. Boıuň gurasyn, boıy guramyş. Ikindiniň kölegesi ıaly. Beıle syryk boıy ömrümde birini gezek görıän. Çöpe jan bitdi bolanyna görä, boıy bir gysgarak bolsa bolmaıarmy?» diıip, pikir edip oturyşyna, ol özüniň kemyrsgallygyndan nalaıardy.
«İylanyň ıigreneni narpyz, olam hininiň agzynda gögär» diıleni! Aınagözel Soltan daızanyň ogly Geldini ıaşlygyndan ıigrenıärdi. Onuň bus-bus ıaly bolup, ıeňsesini tüňňerdip, ile goşulman ıörşüni asla ini söımezdi. Ol şoh, şadyıan ıigitleri gowy görıärdi ahyry!
Halamaıan ıigidiniň, gel-gel, öz alnyndan çykaışyny diısene! Munda, dogrusy, kakasynyňam ıazygy ıok däl. Nämemiş, ıatan ıeri ıagty bolsun, Soltan daızanyň adamsy Berdi pahyr onuň jan ıaly dostumyş. İeri, dosstum diıip, gyzyňy bir bigänä dakyp goıbermelimi?
Soltan daıza ıer urup, ıerde galan, ıarlykly garyp. Üstesine-de, gözem kör diııärler. Ine, kakasynyň şuňa nebsi agyrypmyş. Onuň ıagşylyk edip, sogap gazanasy gelenmiş.
«Eı, kaka jan, kaka jan! Kişä ıüregiň gyılyp, ne gözel gyzyň ömrüni kül etdiň. Men indi neneň edeıin? Wah, meniň köıen arzuwlarym!..»
gelin pikir derıasyna gark bolup oturyşyna kimdir biriniň başyndaky kürtäni emaı bilen çekip alanyny-da duımady. Aınagözeliň ary köıen ıaly, alarylyp seredişinden öwzaıynyň bozukdygyny aňan Geldi öňürti dillendi:
—Gaty yssy. Kürtäňi aıyraı, Aınam! Ikiçäk wagtymyz düzgün saklamak hökman däl-le...
«Wah, seniň diliňi gömeıinden sogrup bolıan bolsady».
Aınagözeliň içini it ıyrtıardy. Geldiniň her sözi onuň peltesine ıag damdyrıardy. Onuň bar arzuwy bahymrak kyrk günüň geçeridi. Edil häzir kürtesini taşlap gitmäge ol il-günüň gybatyndan ejap edıärdi. Geldiniň ıaňky sözlerem onuň ıarasyna duz sepdi. Ol gödeksi sözüni morta oklady.
—«Aınam» diıen bolup aınama! Näme, seniň bu ıerde Aınaň barmy? Kürte bilenem işiň bolmasyn, beıleki bilenem. Yssylasam, özüm yssylaıan, derlesem, özüm derleıän. Bile yssylaly, bile derläli diııän barmy saňa!
Ajysyny pürkensoň, gelniň biraz ıüregi düşüşdi. Dogrusy, özüniň ıoknasyzlygyna, gödekligine ıigidiň gahary geler, üstüne düwlär öıtdi. Asyl, gelne geregi hem şudy.
«Sögüşmäge bahana bar. Bir zadyny aıtdygy ikini suňşyryn. Şeıdibem, şu dowzahdan dynaryn. Bes, hälem on gün çydadym...» diıip, Aınagözel pikir edıärdi. İöne, geň zat: ıerden seda çykdy, ıigitden çykmady. Otagyň içi dym-dyrslyk. Geldi ıazgarylan çaga ıaly müınli halda ıüzüni aşak sallap otyrdy. Onuň naıynjar görnüşi ıürek awundyryjydy.
Birhaıukdan soň Geldiniň pyşyrdysy eşidildi:
—Göwnüňe degen bolsam, bagyşla...
«Haı, seniň mysalaň gursun! Medeniıetlisirän bolaışyny munuň. Git-de, traktoryňy tarlat-da!».
Geldi käsesindäki çaıy owurtlady-da, ıerinden turup gitdi. Az salym geçmänkä, Aınagözelem daş çykarman boldy. Ol daş işige ıetiberende, kürtdürip duranyny duıman galdy. Hut öz gözlerine ynanmady. Geldi iň soňky kartoşkany ardyp boldy-da, ıuwup, dograp, gazany atardy. Bu görnüşe Aınagözeliň tas ıüregi ıarylypdy. Ol üç gezek ıakasyna tüıkürip toba etdi. «Heleı jan bol-a! Munça bolanyna görä uzyn köınek geıip, gyňaçjygam daňynmaly ekeniň! Gör, meniň düşüp ıören ıerlerimi! Eısem, bir öıde iki heleıiň nämä geregi bar? Wah, wah, gara bagtym... Men bir heleıe baran oguşıam... Aı, oglan, saňa uslypmydyr eısem? Eneň bar, zadyň bar, nahar bişirmäge gurby çatıandyr ahyry. Baı, bu heleıiň doňıürekdigini! Uzynly gün söw-söw syryp, elini sowuk suwa uranok. Eısem, bu kempir ogluna nahar bişirtmäge utananokmyka?»
Aınagözel serinde şulary aılap, arkanjaklap, yzyna tesdi. Beınisinde garjaşyk pikirler at salıardy. Onuň bu bolıan zatlara hiç akyly çatmaıardy...
Gaıyn enesi bir çäınek çaıy getirip, gapynyň ıanjagazyndaky stoluň üstünde goıup gitdi. Muňa Aınagözeliň öňküden-de beter kejebesi darykdy. «Garry ülhidiň körsürän bolşuny! İeke dikraryna birjigem haıpy gelenok».
Nahar iılip, saçak ıygnalansoň, Geldi küştüni alyp, mallary düzüşdirdi. Çekinjeňlik bilen Aınagözele seretdi:
—Aına, gel, küşt oınaly!—diıip, birgeňsi ıylgyrdy.
İigidiň sada sözlerine Aınagözel henek edilıändir öıdüp pikir etdi. Bar keıpine sogan dograldy. İene kejirligine tutdy:
—Küşt oınap bilıän haıranmy sen?!
Muňa Geldiniň gözleri ıandy. İöne hiç zada per bermediksirän bolup, ıasama ıylgyrdy:
—Näme oınaman! Ynanmasaň, seret-de göräı. Gel, saňa-da öwredeıin!
—İitir, ıok et!
Aınagözel munuň bilenem oňman, küşdi eliniň tersi bilen zyňyp goıberdi. Çöpleriň hersi bir ıerik pyzylyp gitdi.
«Şu gezeg-ä gaharyň gelse gerek. Çyban basym ıarylyp dynaısa... Bir dikleşep, bellisini etsek. Gulatynyň golundan bir azat bolsadym...». Gelin içini hümledip, ekezlendi. Ol Geldiden teıeneli söze, batly şarpyga garaşdy. Emma onuň matlaby ıene başa barmady. İigit öüzüni turşartdy-da, küşt çöplerini ıygnaşdyrmaga durdy. Onuň kürşerilip durşuna Aınagözeliň nebsi agyrjak ıalam boldy. İene-de Geldiniň süňklek, uzyn atan-satan aıaklaryny görüp, leňňeji göz öňüne getirdi. Aňyrsy bärsine gelip, ıüregi bulandy. «Beıle bigörkdügini! Mylakatlysyran bolıar-a. Amanat ıaly bolup, gelişmese nätjek?».
Geldi gelniniň beınisinden turıan tupandan bihabardy. Ol küştüni ıygnaşdyrdy-da, ses-selemsiz gazet okamaga durdy. Özüne üns berilmezligi kesir gyza has ıokuş degdi. Ol gaharyna sandyraklap, tapyr-tupur kürtesini ıassandy-da ıatyberdi.
—Näme, ukyň tutıamy?—diıenini eşitse-de, eşitmezlige saldy.
İigit ıeňillik bilen gopup, düşek düşendi, ıassyklary goıuşdyryp, Aınagözeli emaı bilen göterip, düşege geçirdi. Üstüne mahmal ıorgany atdy. Gelniniň maňlaıyna dökülişip duran saçlaryny ıygnaşdyrdy-da, ony mähir bilen öpdi. İigidiň gyzgyn demi Aınagözeliň bedenine ıaırap gitdi. Bu sada, türkana ıigidiň özüni jany-teni bilen söııändigine gelin şu ıerde göz ıetirdi. Emma şonda-da siltenjiräp, aňyrsyna döndi.
Aınagözel ir ıatansoň, daň bilen oıandy. İöne Geldi eııäm işe gidipdi. Ol daş çykanda, gaıynynyň aşhana ıüwrüp gidenini görüp, assyrynlyk bilen onuň hereketlerini yzarlamaga durdy. Şu öıde geçiren on bir gününiň içinde onuň gaıynyny şeıle içgin synlaışy ilkinji gezekdi.
Oral aıal börüginiň depesine gysdyran otluçöpüni alyp çakdy-da, gazy açdy. İanyp duran otluçöp açylan «gözüň» üstüne baranda güpläp gitdi. Kempiriň ıüzüne ot düşendir öıdüp, Aınagözeliň ini dyglady. Gaıyny kitirini eline alyp, höwruň gelıän ıerini çaklap, ony gazyň üstünde goıdy.
Aınagözel tisginip gitdi. Töweregine ıaltaklady. Hiç kime gözi düşmänsoň, garrynyň özüne ıüzlenıändigini aňşyrdy.
—Hawa!—diıip, zordan pyşyrdady.
«Be, görmezlige salyp, ıagyrnişligiňi otlaıanlardan bolaımasyn? Älhepus, adam pahyr ölmese, her haısyna duşjag-ow! «Oglum» diıen bolup, dilini aınadaışyny...»
Onıança-da Soltan daıza onuň pikirini böldi:
—Şypbyldyňdan biläıdim daş çykanyňy. Çaıam oturtdym. Gaınadygy özümjik eltip biırin. Onsoňam, jan balam, menden ıaşynjak bolubam ıörme. Öňem ıekelikden halys bezikdim. Bileje ümmüldeşsek, maňa-da kem däl.
Şundan soň kempir gybyrdyklap, öıden düwünçek alyp çykdy. Suwuň ıanyna barybam, ony çözdi. Aınagözel bu betnyşan garryny ertekilerdäki haııar jadygöı bilen deňeşdirdi. Soltan düwünçekden her ıeri-her ıeri sapak bilen boglan erkek kişiniň egin-eşiklerini çykardy. Şo barmana-da öz-özi hüňürdemäge durdy:
«Bar elimden gelıäni Geldiniň eşiklerini ıuwmak. Ol ıag degen ıerlerini ıüpjagaz bilen şeıdip çatyp berıär, belli bolar ıaly. Onsoň şol daňlan ıerini tutup, ilki ıuwıan...»
Aşhanadan kitiriniň lakyrdysy eşidildi. Kempir üşerilip, öwrendikli ıol bilen ıegdekläp ugrady. Ol sermenip, ıanaşyk duran şkafdan çäınek alyp, çaı atdy. Çäınegiň agzyna başam hem süıem barmagy bilen halka gurady-da, gaınagy guıup ugrady. Çäınek dolup, gyzgyn çaı barmaklaryny ıakansoň, kitirini ıerde goıup, demlenen çäınegiň agzyny ıapdy.
Aınagözel bu görnüşi synlap, hopugyp gitdi. «Wah, men şormaňlaı bagtygara. Şu düşen ıerimden dowzaham enaıydyr. Beıle-de bir ıazgyt bor ekeni... İok... İok... Men beıle durmuşda ıaşap bilmen... Bukjamy alyp, bu ıerden göterileıin...»
Gelin pikirlendigiçe, ıere siňip barıardy. Ahyram, otaga girip gitdi...
Geldi Gün gözıetimde duwlanansoň, öıe köwlendi. İyl agyr gelensoň, traktorçylar basa işlemeli bolıardylar. Geldiniň üsti-başy, ıüzi-gözi çaňjaryp durdy. Emma ol argynlygyna garamazdan, bir zatlar taııarlamak üçin aşhana ıöneldi. Birdenem, ol ıerde nahar bişirip duran Aınagözeli görüp, doňup galdy...
Perhat Sabirow, gyzykly eken, okanyña degjek...