Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi ne getiriyor? | 7Sabah | YediSabah
Düşünce ve Alıntı Yazılar Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi ne getiriyor?
Türkiye Cumhuriyeti, 9 Temmuz'da Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Meclis'te edeceği yeminle birlikte resmen Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne geçecek. Böylelikle Türkiye'de Cumhuriyet dönemi boyunca işleyen başbakan ve bakanlar kurulundan oluşan hükümet sistemi son bulacak.
Yeni sistemle Cumhurbaşkanı Erdoğan hem yürütmenin başı olacak hem de Meclis dışından seçeceği bakanlar ile ülkeyi Saray'dan yönetecek. Eski sistemde Bakanlar Kurulu'nda olan kararname çıkarma yetkisi de Cumhurbaşkanı'na geçecek. Yine başta Anayasal yargı kurumları olmak üzere üst düzey bürokratlar da Saray'dan atanacak. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Saray'da kurduğu 16 bakanlık, 9 kurul ve 4 ofis ile ülkeyi yönetecek.
Peki teknik ayrıntıları hükümet tarafından açıklanan yeni sistem, reelde nasıl işleyecek? Türkiye toplumu yeni döneme ilişkin yeterince bilgi sahibi mi?
Yeni sistemi DW'ye değerlendiren Sabancı Üniversitesi İstanbul Politikalar Merkezi Kıdemli Uzmanı Prof. Dr. Ersin Kalaycıoğlu, 9 Temmuz ile birlikte Başbakanlık ve Bakanlar Kurulu'ndan oluşan hükümet sisteminin tamamen ortadan kalkacağını dile getiriyor. Bununla birlikte sistemin tam olarak ne şekilde değişeceğinin henüz net olmadığını kaydeden Prof. Kalaycıoğlu, "Bugüne kadar açıklanan sistem yalnızca bir fikir olarak bizimle tartışıldı. Dolayısıyla kamuoyu da akademik dünya da fazla bir ayrıntı bilmiyor" diye konuşuyor.
9 Temmuz'da resmen başlayacak olan Türkiye'deki cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi, ABD'deki başkanlık sistemi ya da Fransa'daki yarı başkanlık sistemi ile derin farklılıklar içeriyor. Türkiye'deki sistemin otokratik yönlerine dikkat çeken Prof. Dr. Ersin Kalaycıoğlu, "Gerek ABD başkanlığında gerekse Fransa yarı başkanlığında çok güçlü sosyal kuvvetler var, orta sınıf var. Bizde böyle orta sınıf yok. Bu nedenle bizdeki başkanlık sistemi, ABD ve Fransa'daki gibi olmayacak" diyor. Türkiye'deki sistemde Erdoğan'ın hazırladığı kararnamelerin gücüne dikkat çeken Kalaycıoğlu, mevcut durumda bağımsız ve tarafsız bir yargının etkinliği altında çalışan bir başkanlık sisteminin Türkiye için 'neredeyse imkansız' olduğunu sözlerine ekliyor.
Recep Tayyip Erdoğan ve Devlet Bahçeli
Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi ile Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın hem yürütme hem yargı hem de yasama alanlarında gücünü pekiştirdiğini belirten sosyolog ve siyaset bilimci Prof. Dr. Doğu Ergil ise, Erdoğan'ın nasıl bir başkan olacağına toplumun karar vereceğini söylüyor. Hem parlamenter rejimlerde hem de başkanlık sistemi ile yönetilen ülkelerde demokrasinin işleyebileceğini, ancak bunun için kuvvetler ayrılığı, hukukun üstünlüğü, tarafsız yargı gibi kriterlerin işletilmesi gerektiğini kaydeden Prof. Ergil, şöyle konuşuyor: