Namazda mekruh olan haller nelerdir? | Hakikat İslamda - İslamı Anlatan Bütün Hakikatler
Namazda mekruh olan haller harama yakın olan tahrimî ve helale yakın olan tenzihi olmak üzere iki şekilde görülür. Namazın vaciplerinden birisi­ni bilerek yapmamak harama yakın bir kerahettir. Müekked sünnetlerin terk edilmesinin de vacibi yapmamak gibi harama yakın bir mekruh oldu­ğu söylenebilir. Fakat müekked olmayan sünnet ve müstehaplardan birisini yapmamak helale yakın tenzihi bir mekruhtur.
Vacibin bilerek terkinden dolayı işlenen mekruhtan sonra namazı iade et­mek gerekse de tenzihi mekruhtan dolayı namazın sıhhatine bir zarar gel­mez. Ancak bununla beraber bu mekruhları da yapmamak için dikkatli ol­mak lazımdır. Çünkü namazm manevî hazzına ancak bu şekilde varılabilir.
Namazda mekruh olan hallerin başlıcaları şunlardır:
Namazda vücudu ve elbisesiyle oynamak.
Her iki halde de namazdaki huşua aykırı olduğu için tahrimen mekruh­tur. Huşu: kalp huzuru, uzuvların sakinliği ve rükünlerin muhafaza edil­mesidir. “Allah namazda faydasız iş yapmayı hoş görmez” buyuran Pey­gamberimiz (a.s.m.) namazda sakalıyla oynayan birisini görünce şöyle de­mişti: “Eğer onun kalbinde huşu olsaydı, uzuvları da sükûnet üzerinde bu­lunurdu.”
Namazda parmakları birbirine geçirmek.
Namazda elini böğrüne koymak.
Namazda iken terini silmek, secdede alnına yapışan tozu toprağı gi­dermek, namazda kaşınmak. Fakat terini silmediği, alnındaki toprağı gi­dermediği zaman rahatsız olacak, zihni meşgul olacaksa mekruh olmaz.
Hiçbir özrü yokken secde yerindeki taşları gidermek, düzeltmeye ça­lışmak.
Bir özrü yokken namazda çömelmek veya bağdaş kurmak.
Farz kılarken bir şeye dayanarak durmak.
Dizleri dikerek oturmak.
Kıyamda iken sağ elini sol elinin üzerine, rükûda ellerini dizlerinin üstüne, otururken de uylukları üzerine koymamak.
Namazda bir kere sağ tarafına, bir kere de sol tarafına meylederek durmak.
Üzerinde bulunan sinek, arı, pire ve karmca gibi haşereyi kovmak, tutup atmak mekruh olmaz.
Secdeye varırken, dizleri yere koymadan önce elleri koymak; secde­den doğrulurken de dizleri ellerden önce yerden kesmek, ayağınm birini ileri atmak. Şayet bir rahatsızlığı varsa bu şekilde davranmak mekruh olmaz.
Secde hâlinde iken erkeğin kollarmı yere yayması.
Secdede yalnız alnını yere koyup burnunu yere koymamak. Fakat bir özrü varsa mekruh olmaz.
Verilen selamı eliyle işaret edip almak.
Elbise veya yelpaze ile serinlemeye çalışmak.
Namazda gözleri yummak, sağa sola veya yukarı bakmak. Fakat ba­kılması caiz olmayan bir şeyi görmemek için veya namazda tam bir huşu içinde bulunmak, görülen şeylerden ilgisini kesmek maksadıyla gözleri yummak mekruh olmaz. Yine ihtiyaç olunca göz ucuyla bakılmasında da kerahet yoktur.
Namazda esnemek. Esnemek kuvvetli gelirse dudağını dişi ile tutar ve bu şekilde engel olmaya çalışır. Fakat bu mümkün olmazsa ayakta iken sağ elinin tersini, diğer hallerde de sol elinin tersini koymak suretiyle ağzı­nı kapaür.
Bu hususta Peygamber Efendimiz (a.s.m.) şöyle buyurmuşlardır:
“Cenab-ı Hak kişinin aksırmasını sever, esnemesini hoş görmez. Biriniz aksırdığı zaman ‘Elhamdülillah’ desin, onu işiten kardeşi de ‘Yerhamükâl- lah’ diye karşılık versin. Esnediğiniz zaman ise gücü yetiyorsa onu tutsun geri çevirsin. ‘Hah! Hah!’ demesin. Çünkü bu şeytandan gelen bir haldir, onu güldürür.” Başka bir rivayette “Elini ağzına koysun” buyrulur.218
Esnemek gaflete sebeptir. Bunun için mekruh görülmüştür. Başta Pey­gamberimiz olmak üzere bütün peygamberlerde esneme görülmezdi. Bun­dan dolayı, esneme esnasında Peygamberimizi (a.s.m.) hatırlamak onu geri çevirir.
Burunda bir özrü bulunmadığı halde secdede yalnız alnını yere koymak. Çünkü secdede burnu yere koymak vaciptir. Bir vacibi terk etmek de tahrimen mekruhtur.
Okuduğu ayetleri, rükû ve secde teşbihlerini parmakları ile saymak. Parmakla saymak iki şekilde olur. Birisi, parmakları yumarak saymaktır ki bu mekruhtur. Fakat parmakları hareket ettirip içinden saymak mekruh değildir.
Namazda iken tükürmek, ağzında kalmış olan bir şeyi dışarı at­mak.
Tirmizî, Edeb, 7.
Çocuğu sırtına alarak namaz kılmak. Ancak çocuk durmuyor veya koruyacak birisi yoksa kucağa veya sırtına alarak namaz kılmak mekruh olmaz. Bu durumda çocuğun üzerinde namaza engel olacak miktarda ne­caset bulunmamalıdır.
Namazda bir şey koklamak. Bu kasti olursa mekruhtur. Yoksa na­mazda iken burnuna gelen bir kokuyu elinde olmadan koklamak mekruh olmaz.
Secde yerine esans sürüp secdeye vardıkça koklamak da mekruhtur.
Kıyamda, rükûda ve secdede iken ayak parmaklarını, tahiyyatta iken el parmaklarını kıbleden başka yöne çevirmek.
Başkalarının yanma çıkılamayacak şekilde pejmürde ve kirli bir elbi­se ile namaz kılmak. Çünkü bu çeşit iş elbisesi temizlik ve düzenden uzak­tır. Ancak necasetten temiz olmak kaydıyla böyle bir elbise ile namaz kıl­mak tenzihen mekruhtur. İmam Âzam Hazretleri, namaz kılacağı zaman en güzel elbiselerini giyerdi.
Namazda müstehap olan giyim şekli, insanın âdeti üzere her zaman giydiği elbisedir. Gecelik ve pijama ise ev içinde giyilmesi âdet olan elbise­lerdir. Bunun için bunlarla da namaz kılmak mekruh olmaz.
Kadın namaza duracağı zaman tam tesettürü sağlamak için ya bir tane kalın başörtüsü örter veya iki başörtüsü kullanır. Çünkü saçı belli eden şef­faf, ince başörtüsü ile tesettür tam olarak sağlanmış olmaz.
Ceketini veya paltosunu giymeyip sırtına alarak namaza durmak mekruhtur.
Elleri içinde kaybolacak şekilde uzun kollu bir elbise ile namaz kıl­mak.
Bir özrü yokken erkeğin peştamal gibi tek bir örtü kullanması veya sıcak mevsimde gömlek giymeyip yalnız pantolon ile namaz kılması.
Namazda başına mendil veya sarık gibi bir şey bağlayıp tepesini açık bırakmak. Fakat başa sarılan şey başın tamamını kapatıyorsa bu mekruh olmaz.
Erkeğin kollarını dirseklerine kadar sıvamış olarak namaz kılması mekruhtur.
Erkeğin baş açık namaz kılması mekruhtur. Bu kerahet, başına bir şey koymayı sıkıntılı bir hal saymak, önemsememek, yanında başına koya-cak bir şey bulunduğu halde ihmal ederek örtmeme halindedir. Yoksa ya­nında başına koyacak bir şey olmadığı veya müsait bulunmadığı zaman­larda baş açık namaz kılmak mekruh olmaz.
Namazı çok aceleye getirmek mekruhtur. Rükûda, rükûdan doğru­lunca, secdede, oturuşlarda uzuvların tam yerli yerine gelmeden acele dav­ranmak. Mesela rükûdan doğrulunca tam dik durmamak, iki secde arasın­da tam olarak oturmadan secdeye varmak gibi.
Namazda ard arda olmadan, fasıla vererek yürümek, birkaç adım atmak. Fakat bir yılanın, akrebin tehlikesini uzaklaştırmak veya öldürmek için birkaç adım atmak mekruh olmaz.
İnsanın kalp ve zihnini meşgul edecek, dikkatini dağıtacak, tam bir huzur ve huşu içinde namaza durmasına engel olacak bir hâl karşısında namaza durmak mekruhtur. Bu haller şunlardır:
Sofra hazırken namaza durmak. Fakat vaktin çıkma tehlikesi varsa yemek sonraya bırakılır. Bu hususta bir hadis-i şerifin meali şöyledir: “Ak­şam yemeği hazır olur, namaz vakti de girerse yemeğe akşam namazını kılmadan önce başlayın. Acele edip yemeğinizi terk etmeyin.”
Tuvalete gitme sıkıntısı olduğu bir halde namaza durmak. Namaz es­nasında fazla darlanır, zihnen de meşgul olacaksa vakit müsait olduğu tak­dirde namazdan çıkılır, ihtiyaç giderildikten sonra abdest alınıp namaza başlanır. Böylece kalp huzuru ile namaz kılınmış olunur.
Süslü, zinetli bir şeyin karşısında namaza durmak.
Aynanın karşısında namaza durulduğunda dikkat dağılacaksa yine mekruh işlenmiş olur.
Çalgı çalındığı, oyun ve eğlencenin bulunduğu bir yerde namaza durmak.
Ancak namaz kılacak kadar bir vakit kalmışsa geciktirmeden hemen namaza durulur ve kılınır.
Üzerinde insan ve hayvan gibi canlı resimleri bulunan bir elbise ile namaza durmak mekruhtur. Elbisenin üzerinde bulunan bu resim ister bas­kı, isterse örgü ve dokunmuş bir şekilde olsun aynıdır. Fakat böyle bir elbi­senin üzerine başka bir elbise giyilse onunla namaz kılmak mekruh olmaz.
Canlı bir resim üzerine secde etmek. Fakat üzerinde resim bulunan bir serginin resimsiz yerine secde etmek mekruh olmaz.
haller mekruh Namazda nelerdir?