Niş ürünleri markalaştırılmalı
Ekonomi ve Enerji Bakanlığı, DPÖ ve KTSO ortak çalışmasında hazırlanıp yayımlanan Sanayi Strateji Raporu’na göre, ‘mukayeseli üstünlük ürünleri’ temelli bir sanayi stratejisi elzem
27 Nisan 2020 Pazartesi 16:32
“AR-GE FAALİYETLERİ BELİRLEYİCİ OLMALI”… Ekonomi ve Enerji Bakanlığı, DPÖ, KTSO iş birliği ve Türkiye Cumhuriyeti Büyükelçiliği desteğinde hazırlanıp kamuoyuyla paylaşılan ‘Kuzey Kıbrıs Sanayi Strateji Raporu 2017-2021’ verileri uyarınca, sanayinin rekabet gücünün artırılması, sanayi sektörünün ihtiyaç duyduğu kaliteli iş gücünü sağlamak, yatırım ortamının iyileştirilmesi, görece dar bir tüketici grubunun istek ve gereksinmelerine hizmet eden ve adları ülke ile anılan niş ürünlerin markalaşması ile yenilikçi ve araştırma-geliştirmeye (AR-GE) dayalı bir sanayinin vücuda getirilmesi ‘rekabet gücü yüksek bir sanayi sektörüne sahip olma’ vizyonunun sağlanmasına hizmet edecek orta ve uzun vadeli stratejik odak alanları olarak not ediliyor.
“YERLİ MALINA YÖNELİK ALGI YIKILMALI”… Sanayi Strateji Raporu’na göre, başta devlet kurumları olmak üzere kurumlar arası koordinasyon ve eş güdüm eksikliği, birçok alanda kalite standartlarının halen belirlenmemesi, pek çok sektördeki denetim eksikliği, kümelenme ve iş birliği faaliyetlerinin istenilen seviyenin çok altında kalması, üniversite-sanayi iş birliğinin bir türlü geliştirilememesi, yakıt başta olmak üzere enerji ve işçilik bazında yüksek girdi maliyetleri, işletmelerin kurumsallaşma düzeyinin yeterli olmaması, halkta var olan ve aşılamayan ‘yerel ürünlerle ilgili düşük kalite algısı/güven azlığı’ ve ileri teknolojiye dayalı olması hasebiyle yüksek katma değerli üretimin halen gelişmemesi KKTC sanayisinin ‘zayıf yanları’ olarak kayda geçirilmeli.
Ekonomi ve Enerji Bakanlığı, Devlet Planlama Örgütü (DPÖ) ve Kıbrıs Türk Sanayi Odası (KTSO) koordinasyonunda ve Türkiye Cumhuriyeti Büyükelçiliği desteğiyle başlatılan ‘Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Sanayileşme Stratejilerinin Belirlenmesi Projesi’ kapsamında hazırlanan ‘Kuzey Kıbrıs Sanayi Strateji Raporu 2017-2021’ verilerine göre Kuzey Kıbrıs ekonomisi, dünya ekonomisinin düşük oranlı büyüme sürecine girdiği bu dönemde sürdürülebilir büyüme trendini yakalayamamış küçük bir ada ekonomisi olma özelliği taşıyor.
Mali yapı ve sürdürülebilirlikteki zayıflığın, bütçedeki yapısal sorunların, eğitim sektöründeki sınırlı gelişmelerin, fiziki kaynakların sınırlı olmasının, pazarın içe dönük karakterinin ve dışa açılmadaki kısıtlamalar ile küresel politika ve ekonomik gelişmelerin bir ada ülkesini diğer ülkelere nazaran daha fazla etkilemesinin ülkenin temel sorunları arasında olduğu gerçeğine de vurgu yapılan rapor, KKTC sanayisinin mevcut durumunu da kapsamlı biçimde irdeliyor.
Bahse konu rapor, ülke sanayisinin de bu özel durumdan negatif etkilendiği ve dolayısıyla Kuzey Kıbrıs imalat sanayisinin de yıllar içerisinde gerek Gayrisafi Milli Hasıla içerisindeki gerek istihdamdaki payının yeterince artamadığına dikkat çekiyor; lakin genelde küçük ve mikro işletmelerden oluşan ve ekonomide başı çeken diğer sektörlere girdi sağlayan bir sektör olarak önemini sürdürmeye çalıştığına da atıfta bulunuyor.
KKTC’nin küçük nüfusu ve haliyle küçük ölçekli pazarı ile dış talebin ve arzın önem kazandığı bir ekonomi konumunda olduğuna da değinen ilgili çalışma, Kuzey Kıbrıs’ta yapılan üretimdeki miktarın ve çeşitliliğinin azlığının yanı sıra tüketim, ara malı, yatırım malları ve enerji/yakıt açısından yüksek ithalat zorunluluğu nedeniyle ekonominin dış etkenlere son derece duyarlı ve bunun doğal sonucu olarak ‘kırılgan’ bir hal almasına neden olduğu gerçeğine de parmak basıyor.
SWOT analizi ve sanayinin röntgeni
Bir projede ya da bir ticari girişimde kurumun, tekniğin, sürecin, durumun veya kişinin güçlü ve zayıf yönlerini belirlemenin yanında iç ve dış çevreden kaynaklanan fırsat ve tehditleri saptamak için kullanılan stratejik bir teknik olan SWOT (Strengths/güçlü, ve Weaknesses/zayıf), Opportunities/fırsat, Threats/tehdit) analizinin Kuzey Kıbrıs sanayi sektörleri özelindeki çalışma sonuçlarını da açıklayan ilgili rapor uyarınca, ada ekonomilerinin kalkınmasında ve sosyal yapının gelişiminde önemli etkenler ‘kamu yönetiminde verimlilik, etkinlik, hesap verebilirlik düzeyinin yüksek olması, sanayi ve hizmet sektörünün rekabet gücü ve sürdürülebilirlik’ unsurları üzerinde ekstra bir çaba harcanıyor.
KKTC’nin Avrupa Birliği (AB) ve Orta Doğu gibi pazarlara yakınlığı, turizm ve tarıma uygun iklim yapısı, zengin tarihi ve kültürel mirası nedeniyle turizm sektörünün gelişmesine olanak sağlayacak kaynakların, adları ülke ile anılan ve markalaşma potansiyeli çok yüksek özel ve niş ürünlere sahip olunması, eğitimli genç nesil ve adanın liman hizmetlerini sunabilmesine olanak sağlayacak lojistik üstünlükler, yenilenebilir enerji alanında güneş ve deniz suyu gibi çok önemli kaynaklara sahip olunması gibi unsurların, ülkenin ‘mukayeseli üstünlük alanları’ olduğunu söyleyen çalışma, bu alanları strateji geliştirilmesinde de dikkate alıyor.
Türkiye, AB ve Orta Doğu gibi önemli pazarlara yakın stratejik coğrafi konum ile dar bir tüketici grubunun taleplerine cevap verme özelliği taşıyan ‘niş ürünlere’ sahip olmanın, Kuzey Kıbrıs sanayi sektörünün güçlü yanları olarak kayda geçirildiği rapora göre, mevcut yapının kırılgan özelliğinin ‘ancak bu görece güçlü yanlar dikkate alınarak’ hayata geçirilecek politikalarla güç kazanabileceği de aktarılmış.
Bunun yanı sıra, başta devlet kurumları olmak üzere kurumlar arası koordinasyon ve eş güdüm eksikliği, birçok alanda kalite standartlarının halen belirlenmemesi, pek çok sektördeki denetim eksikliği, kümelenme ve iş birliği faaliyetlerinin istenilen seviyenin çok altında kalması, üniversite-sanayi iş birliğinin bir türlü geliştirilememesi, yakıt başta olmak üzere enerji ve işçilik bazında yüksek girdi maliyetleri, işletmelerin kurumsallaşma düzeyinin yeterli olmaması, halkta var olan ve aşılamayan ‘yerel ürünlerle ilgili düşük kalite algısı/güven azlığı’ ve ileri teknolojiye dayalı olması hasebiyle yüksek katma değerli üretimin halen gelişmemesi de KKTC sanayisinin ‘zayıf yanları’ olarak raporda göze çarpıyor.
İlgili rapor, KKTC sanayisine yönelik olası fırsat ve tehditleri de içeriyor; bunlara yönelik optimum yaklaşımı da masaya yatırıyor.
Buna göre, ‘özellikle turizm alanında ve değer zincirinde yüksek büyüme potansiyeli taşıyan hizmetler, Kıbrıs sorununun kalıcı çözümün ülke imajı konusunda oluşturması muhtemel olumlu etki, Türkiye’den ülkeye getirilen suya bağlı ortaya çıkacak üretim potansiyeli, Kıbrıs’a özgü niş ürünlerin sanayileşmesi ve politik konuların zamanında çözümünün akabinde KKTC’nin de AB üyesi olması olasılığı’ ihtimalleri ‘fırsatlar’ başlığında değerlendirilmiş.
Çözüm veya çözümsüzlük temelindeki kalıcı siyasi belirsizlik hâli; verimsiz kamu sektörü ve toplum çıkarlarının gözetilmemesi; sektörleri düzenleyecek yasal mevzuat eksikliği/yetersizliği; kamunun, teşvikler, izinler, standartlar, girişimciliğin artırılması… gibi ‘sektörün ihtiyaçlarına göre’ kendini yenilememesi, Yeşil Hat Tüzüğü kapsamındaki kısıtlamalar, limanların altyapı ve kapasitelerinin zayıflığı, Organize Sanayi Bölgeleri yönetiminin doğru şekilde yapılmaması, olası bir çözüm sonrası kalite standartlarında rekabet edememe tehlikesi, yabancı yatırımcının önündeki bürokratik engeller ve anlaşma ile dıştan gelecek uluslararası sermaye/teknolojinin yaratacağı rekabetle baş edememe gibi olasılıkların da ‘riskler’ başlığında toplandığı rapor, bütün bu tespitler ışığında yapılan analizler ve grup çalışmaları ile sanayi sektörünün ve bu sektör değer zincirinde bulunan sektörlerin de gelişimine ışık tutacak bir yol haritası oluşturma iddiası da taşıyor.
Buna göre, ‘sanayinin rekabet gücünün artırılması, sanayi sektörünün ihtiyaç duyduğu kaliteli iş gücünü sağlamak, yatırım ortamının iyileştirilmesi, niş ürünlerin markalaşması ile yenilikçi ve araştırma-geliştirmeye (AR-GE) dayalı bir sanayinin vücuda getirilmesi, bu vizyonun sağlanmasına hizmet edecek orta ve uzun vadeli stratejik odak alanları olarak not ediliyor
1 “Sektör yöneticilerine ışık tutulacak” 2 Uluçay: Meclis çalışmalarında öncelik kanun... 3 Dezenfektanlar Devlet Hastanesi’ne teslim edildi 4 Pakistan solunum cihazı prototipi geliştirdi 5 Alman ekonomisinde tarihi küçülme beklentisi 6 Mahkumları böyle topladılar 7 ABD’de sokağa çıkma kısıtlamalarına neden... 8 KKTC’de 10 gündür yeni vaka yok! Bugün 453 test... 9 KKTC'de rakamlarla Covid-19 10 7 kişi daha taburcu oldu
“Sektör yöneticilerine ışık tutulacak”