Dünyadan — 09.12.2019
Müzik binlerce yıldır insanlığın hayatında. Tarihte hiç bir kültür müziksiz olmamış. Bulunan en eski kalıntılar arasında müzik aletleri var; örneğin, ayı kemiklerinden yapılmış flütler, davul gibi çalınan, ağaç gövdelerine gerilmiş hayvan derileri… Herhangi bir buluşmanın olmazsa olmazı müzik. Düğünde, cenazede, orduda, maçta, annenin bebeğini ninniyle uyutmasında, her yerde müzik var.
Bundan birkaç yüz yıl öncesine kadar müzik yapan ve dinleyen arasında bir ayrım yokmuş. Tarih boyunca, müzik yapmak nefes almak, yürümek gibi doğal bir aktiviteymiş. Bazı sanayileşmemiş kültürlerde bu hala böyle. Müziğin duygusal dünyamıza dokunduğunu, stres, endişe ve depresyon karşısında bizi rahatlattığını hissediyoruz, zaten araştırmalar da bunu kanıtlıyor. Peki, müzik dinlerken beynimizde neler oluyor? Hafızamız, konsantrasyonumuz, yaratıcı gücümüz nasıl etkileniyor?
Geçen senelerde bir araştırma her gün 10 dakika Mozart dinlemenin zekayı geliştirdiği açıklamıştı. Bu araştırma her ne kadar kısa vadeli bir zeka parlamasından bahsetse de, müziğin hem kısa hem uzun vadede beyni geliştirdiği birçok araştırma tarafından kanıtlanmış durumda. Müzik beynin hem sağ hem sol lobunu kullanıyor ve geliştiriyor. Müzik aslında beynin bugüne kadar tanımlanabilmiş her bölgesini kullanıyor.
Küçük yaştan itibaren müzik dinleyenlerin beyinleri daha farklı gelişiyor. Harvard profesörü Gottfried Schlaug’un araştırmalarına göre, müzisyenlerin beyinlerinde korpus kallosum adlı iki lobu bağlayan yapı daha büyük oluyor. “This is Your Brain on Music” adlı kitabın yazarı Daniel Levitin, müziğin vücudun denge organlarından olan beyinciği de aktive ettiğini yazıyor. Beyinciğin işlevi eskiden sadece zamanlama ve hareket ile sınırlıyken, son yıllarda aynı zamanda duygusal dünyamızı yöneten amigdala ve dürtü kontrolünün merkezi frontal korteksle de bağlantılı olduğu bulunmuş. Beyinciğin özellikle sevdiğimiz müziği dinlediğimizde harekete geçtiği ise son araştırmaların bir başka sonucu.
Kanada’daki McGill Üniversitesi’nde yapılan araştırmaya göre özellikle sevdiğimiz bir müziği dinlemek, duyguları, hareketleri, zevk ve acı algılarını etkileyen beyin kimyasalı dopamin seviyesini arttırıyor. Bir başka araştırmaya göre müziğin mutlu ya da üzücü olması farketmiyor; her türlü müzik beyni olumlu etkiliyor. Bunun arkasındaki bir sebep, acıklı müzik dinlemenin bile psikolojik tansiyonu azaltması ve üzüntüyü dışarıdaki bir kaynağa bağlamamız. Uzmanların çoğu yaratıcılığı olumlu etkileyen müziğin hareketli ve mutlu müzik olduğunu savunuyorlar. Müziğin beynimiz üzerindeki etkilerinden belki de en heyecan verici olanı ise sadece müzik yapmanın ve dinlemenin değil, müziği beklemenin, hatta hayal etmenin bile dopamin seviyesini arttırması.
Uzman — 04.07.2019