You are here: Home / Sinema / Matrix Nedir? Ne Anlatıyor Bu Film?
Yazar: Mustafa Poyraz Çelik Tarih: Eylül 8, 2018 Leave a Comment
Sene 1999. Matrix filmi ortalığı kasıp kavurmaktaydı. Herkesin dilindeydi. O kadar konuşulmasına rağmen bir çok kişi filmden bir şey anlamamıştı (ben de dahil). Dövüş sahnelerine odaklanıp, asıl verilmek istenen mesajı bir türlü kavrayamıyordu izleyenler. Bu durum sadece ülkemizde değil bütün dünyada aynı şekildeydi. Çünkü henüz Matrix fikrini kavrayabilecek bilgi birikimi ve felsefi birikim yoktu insanlarda…
Filmden bahsetmeden önce nedir Matrix? Kısaca buna bir değinelim..
Temelleri taaa Yunan Filozof Platona kadar uzanan bir düşünce sistemidir Matrix. Tabi Platon buna Matrix dememiş mağaradaki gölgeler demiş. bkz. mağaradaki gölgeler. Kısacası biz sadece gerçeklerin gölgelerini görebiliriz diyor Platon ağabeyimiz. 1970’li yıllarda ismini hatırlayamadığım bir düşünür ilk Matrix fikrini ortaya atıyor. Bir simülasyonun içinde yaşadığımızı, çevremizdeki her şeyin simülasyonun bir parçası olduğunu dile getiriyor. Tabi ne kadar ses getiriyor bilmiyorum. Film kadar getirmediği aşikar…
Sevgili yönetmenlerimiz Wachowski kardeşler (o zaman erkeklerdi, artık değil), The Matrix filminin senaryosunu Warner Bros’a götürüyorlar. Senaryoyu yapımcı olan Joel Silver’a gösteriyorlar. Senaryoya bayılıyor tabi, çok beğeniyor. Bunun karşılığında Wachowski kardeşler 80 milyon dolar bütçe istiyorlar. Joel kankam da ‘sizin 80 milyonun kaç para olduğunundan haberiniz var mı? 10 milyon neyinize yetmiyor’ diyerek bunlara bir 10 milyon dolar harcırah veriyor. Gidin başlayın bakalım projeye diyor ve başlıyorlar çekime. Bu parayla Wachowski’ler filmin ilk sahnesini (Trinitinin telefonla Morpheus’la konuştuğu ve sonrasında polisleri tokatladığı sahne) çekiyorlar. Çektikleri sahneyi yapımcı Joel’e getiriyorlar. Tabi sahneyi izleyen yapımcının ağzı açık kalıyor. ‘Para sizin köpeğiniz olsun siz yeter ki filmi yapın’ diyerek bunlara kesenin ağzını açıyor ve The Matrix filmi başarılı bir şekilde tamamlanıyor.
Sonuç olarak sinemada kült mertebesinde ve devrim niteliğinde bir yapım ortaya çıkıyor. Hem senaryosu hem çekim teknikleri ile harikulade bir yapım oluyor. Kıyafetleri moda oluyor, düşünce akımı dünyada büyük ses getiriyor. Ülkemiz de buna dahil. (Ayna-Çayımın Şekeri). Bir çok otoriteye göre sinema Matrix’ten önce ve sonra olarak ikiye ayrılıyor (haksız da sayılmazlar). Ayrıca sinema tarihinde hiç reklam yapmadan gösterime girip bu denli ilgi gören, hasılat yapan başka bir film daha mevcut değildir.
Bunun yanında filmin efektleri Akademi Ödülleri’nden 4 tanesini kazanarak büyük bir başarı imza attığını da belirtelim.
Filmin konusu hakkında da birazcık bilgi verelim.
Kendi halinde bir yazılım firmasında çalışan yakışıklı ağabeyimiz Thomas Anderson aynı zamanda sanal alemlerde Neo adı ile internet korsanlığı yapmakta. Ayrıca yasa dışı ürünler satarak para kazanmaktadır. Lakin hayatından sıkılmış artık yeni şeyler arama telaşı içindedir ve rüyada mı gerçekte mi olduğunu sorgulamaktadır. Bir gün biri bilgisayarına giriyor ve buna bir şeyler yazıyor, konuşmaya başlıyorlar. Ve bu kişi (Morpheus) onu görüşmeye çağırıyor.
Gerçeği arayış içinde olan Thomas abimiz görüşmeye gidiyor ve içinde bulunduğu, bilmediği fakat hissettiği yalanlardan kurtulmak istiyor… Ve macera başlıyor.
İçerik hakkında bu kadar bilgi yeterli diye düşünüyorum. Zaten anlat anlat bitiremem o yüzden fazla zorlamıyorum. Değineceğim noktalar, filmde işlenen ve asıl verilmek istenen mesajla ilgili olacak.
Verilmek istenen mesajlara geçelim…
Dini ve mitolojik bir çok bir çok noktaya temas ederek ilerliyor film. Daha doğrusu film zaten felsefi bir mit üzerine kurulu. Matrix fikrinin Platon’a dayandığından ufacık bahsetmiştim yukarıda. Baş karakterimizin ismi Neo. Harflerin yeri değiştirilince One oluyor. İngilizcede ‘bir’ ‘tek’ anlamı taşımakta. Ayrıca ‘seçilmiş kişi’ ‘kurtarıcı’ sıfatı da var. Burada Neo,bir nevi İsa, mesih, kurtarıcı, seçilmiş kişi gibi lanse edilmiştir. Filmde yer alan Zion şehri musevi inancında kıyametten sonra toplanılacak olan yer olarak tasvir edilmektedir. Morpheus Yunan Mitolojisi’nde rüya tanrısıdır. Filmdeki rolü de insanları bir nevi rüyadan uyandırmak. Örnekleri çoğaltabiliriz.
The Matrix filmini sinema açısından bu kadar önemli yapan özelliklere biraz değinelim. Bilim kurgu filmleri hep gelecekte ve ya başka bir gezegende başka bir dünyada geçen olayları konu ediniyordu. The Matrix’de ise konu günümüz ortamında geçmektedir. Bu sinemada bir ilkti. Filmde 360 derece kamera kullanılmıştır. Bir sürü fotoğraf makinesini oyuncunun etrafına dizerek aynı anda çekim yaparak görüntüler elde ediliyor. Daha sonra bu fotoğraflar art arda konularak sahne filme ekleniyor. (Kurşunlardan kaçma sahnesi, Trinity’nin polisleri tokatlama sahnesi…) Bu yöntem daha önce uygulanan bir yöntemdi fakat bu kadar ses getirmemiştir.
Serinin ikinci filminde yer alsa da buna da değinmek istedim. Sinemada hemen her zaman iyi karakterler beyaz, kötü karakterler hep siyah kıyafetler, kostümler giymişlerdir. Lakin Matrix’de iyiler siyah, kötüler beyaz kostüm giymişlerdir.
The Matrix filminden önce yönetmenlere esin kaynağı olduğu söylenen bir kaç film mevcuttur. Ghost In Shell, 13. Kat, Dark City bunlardan bazılarıdır. Ghost In Shell’den etkilendikleri bilinen bir şey fakat diğerlerinden etkilendikleri kesin bilgi değildir. Lakin filmleri izlerseniz benzer izlere rastlayacaksınız.
Filmde ilk ve son sahnede oda numarası 303 olarak görünmektedir. Ayrıca Neo’nun evinin kapı numarası 101. Burada da George Orwel’ın 1984 kitabına gönderme yapılmaktadır. 1984 kitabını okuyanlar veya filmini izleyenler bunu iyi bilirler..
Evet The Matrix filmi başarılı bir proje oldu ve kitleleri derinden etkilemeyi başaran, insanlara yaşadığı dünyayı sorgulatan bir akım olarak kendine yer edindi, bunu da görsel bir şölen halinde enfes bir dille izleyicilere sundu.
Eeee biraz da başarısız olduğunu düşündüğüm noktalarına değinelim…
Oyunculuk gerçekten çok vasattı. Yeşilçam dramaları gibi geldi bana. Neo, Trinity, Tank… Yeterince iyi değildi ya. Acemiliklerine verelim bence. Ajan Smith rolüne lafım yok. Hugo amcamız hakkını verdi rolünün…
Filmde bariz hatalar mevcut tabi ki de. Gerçi bunlar çok göze çarpmıyor lakin tekrar izlendiğinde yakalanabiliyor.
Oyuncu kadrosunu şöyle bir tanıyalım:
Neo – Thomas Anderson – Keanu Reeves
Morpheus – Laurance Fishburne
Trinity – Carrie Anne moss
Ajan Smith – Hugo Weaving
Cypher – Joe Pantoliano
Elimden geldikçe film hakkında gerekli gereksiz bildiklerimi, fikirlerimi sizlerle paylaşmaya çalıştım. Görüş ve önerileriniz bizim için değerli. Yorum yapmayı unutmayın.
Beğendiğinizi umarak… İyi seyirler…