Yani diyor ki; geçmiyor.
İlayda Köroğlu Körlük'ü inceledi.
@ilayda1307·12 Nis 16:12·Kitabı okudu
Toplumsal Körlük ve Göremediklerimiz
Görmek acı verir bazen, kimsenin göremediği yerde.
Bugüne kadar ne çok şey gördün. Peki ya göremediklerin? Bu soruyu buraya asıyorum, şimdilik kalsın öyle biraz. Bugün göremediklerimizden konuşacağız.
Okumaya devam edebilir veya üzerine hazırladığım videoyu izleyebilirsiniz: https://youtu.be/uAhpHbGnD3Y
Geçmişi anılar, geleceği hayaller aracılığıyla tutuyoruz ya depomuzda hani. Tüm duyularımız ve duygularımız eşliğinde. Sildiğinde görmeyi aralarından, ne kalır senden geriye?
Bilinmeyen bir ülkedeyiz. Hiç bilmediğimiz bir nedenden ötürü bir anda bir insan kör oluyor. İşin kötüsü bu bulaşıcı bir körlük. Yayılmaya başlıyor ve hükümet tarafından fark edildiğinde ise önlem alınmaya çalışılıyor tabi ki. Başlangıçta bir grup insan, denetim ve uygun ortam sağlaması açısından deliler hastanesinde tutuluyor. Maksat hastalık bulaşmasın. Tabi bu insanları buraya getirenler de, teşhis etmeye çalışanlar da, herhangi bir anda yanlarında bulunanlar da teker teker kör olmaya başlıyorlar.
Bu aydınlık bir körlük, bildiğimizin aksine karanlık değil, beyaz bir körlük. Gün geçtikçe daha büyük bir kalabalık bu beyazlığın içinde boğulmaya devam ediyor.
Yalnız burada önemli bir detay var. Bir kadın var ki, hiç kör olmuyor. Bütün dünya körlük salgınına yenik düşerken o kadın (bu göz doktorunun karısı) kocasını karantinaya yalnız göndermemek için kör taklidi yaparak, o körlerle birlikte kalıyor.
Bu insanlar koğuşlara yerleştiriliyor, daha doğrusu atılıyorlar. Kim nereyi bulursa yatıyor, nereye olursa tuvaletini oraya yapıyor.
Burada kimsenin ismi yok. Yalnızca kim olarak yaşadıkları var. Kim olduklarının tarifi isimleri ile yapılmıyor. Önemi kalmıyor isimlerin, yüzlerini göremedikten sonra. Okur olarak biz de göremiyoruz. Kitap boyunca tek bir isim dahi geçmiyor. Koyu renk gözlüklü kadın, doktor, doktorun karısı, ilk kör gibi tanımlarla yaşıyoruz hikayeyi. Yaşıyoruz demişken ben gerçekten çok içine girdim kitabın. Benim için karanlık bir odaya girmek gibiydi. Okuması pek kolay değil zaten, bir de bunun üstüne yazarın üslubu yazım biçimi insanı daha da yorabiliyor. Örneğin okurken nasıl bir psikolojiye girdiysem artık, bir ara gözlerimi kapatıp salondan odama gitmeye çalışıyordum.
Gel zaman git zaman sefalet içinde günler geçiyor, bir sürü olay yaşanıyor, siz oraları okursunuz zaten. Sorunlar çıkmaya başlıyor işte, insana dair her şeyde olduğu gibi.
Kapıda askerler, körler dışarıya çıkmamalı çünkü denetim altında tutulmalılar. Gün içinde belli saatlerde yemek veriliyor ancak bu hep bir sorun. Zaten herkes kör olduğu için yemeklerin paylaşımı da yetersizliği de mesele olmakta. Sonra bir de bir grup çıkıyor ve yemekleri bundan sonra biz dağıtırız diyor. Bütün değerli eşyaları talep ediyorlar, sanki önemi kalmış gibi, toplanan eşyaların değeri kadar yemek veriliyor koğuşlara. Bir süre sonra aç gözlü körler, yemek karşılığında kadın dahi istemeye başlıyorlar. Orada iş çığırından çıkıyor tabi.
Bu sistemi kuranlar, körlerin arasından bir çete. Anlayacağınız yeni bir insanlık düzeni oluşmaya başlıyor. Dışarıdan kimse müdahale edemiyor. Zaten bir süre sonra dışarıda da kimse kalmıyor. Hastanede tutulanlar bunu geç fark ediyor tabi, göremediklerinden.
Hastaneden çıkıyorlar çıkmasına da şimdi özgürlük müydü gören insanların yarattığı dünyaya dönebilmek. Yoksa okyanusta av olmak mı?
Neredeyiz? İnsanlığın kör olduğu yerde. Görmek hiç olmasaydı, insanlık 5 duyu organıyla yaptığı gibi 4 duyu organıyla, sıfırdan başlayabilirdi. Fakat 5 duyu organıyla oluşturulmuş bir dünya, yaşanmışlıklar, kültür, dil, ilişkiler ve her şey bu insanlar için kabustan başka hiçbir şey değil.
Onlar kabusu yaşıyorlar göremeseler de ama o kadın, o görebilen tek kadın, kabusu değil, gerçeği yaşıyor. Onca şeyi tüm gerçekliğiyle görüyor. Farkındaysanız gerçekliği diyorum. Bu görebilen insanın inşa ettiği dünyanın gerçekliği.
Görmek daha acı verici değil miydi, kimsenin göremediği yerde? Peki kimse onu göremezken, önemi var mıydı onun gördüklerinin?
Birdbox filminde olduğu gibi görmenin ölümü çağırdığı yerde avantaj kör olmak mıydı? Ya da körlerin dünyasında görmenin ne önemi vardı? Yine de körler ülkesinde tek gözlüler kral olur derler, belki de çift gözlüler kral olmaya tahammül edemediklerindendir.
Bana insanlığın sıfırdan başlayışını hatırlattı bu yaşananlar. Sonra biraz daha düşününce, sıfırdan da değil, eksiden başladığını düşündürdü. Görebildiğimiz bir dünyada sonradan kör olduğumuz için sonuçlar daha yıkıcı olmuş gibiydi. Dediğim gibi, görmek olmasaydı, körlük de olmazdı.
Mesela 6. bir ana duyumuz olduğunu düşünelim. Ve görme duyusunun yok oluşu gibi 6.nın da daha önceden bizim bilmediğimiz bir geçmişte yitirildiğini. Bir salgın oldu ve onu kaybettik, olur ya. Birkaç nesil yokluğunda biraz afalladı. Sonra yeni doğanlar 6. duyu olmadan doğdukları için onu hiç bilmediler. İşte bunu hissettirdi bana görme duyusunun bir anda yok oluşu ve ardından yaşananlar. İnsan mecbur alışıyor. Rezalet içinde de olsa sefalet içinde de. Bir duyunun eksikliğinde algılarımız tamamen değişiyor. Algı değişince de normal değişiyor. Normal dediğimiz hiçbir şey artık normal gelmemeye başlıyor.
Sahiden daha önce 6. Duyumuzu yitirmiş olabilir miyiz acaba? Sizce bu 6. His gibi bir şey midir yoksa yitirdiysek ya da etkisi azaldıysa bunu asla bilemeyiz diyenlerden misiniz? Bu konuda ne düşündüğünüzü aşağı yazabilirsiniz.
Bu arada kadının neden kör olmadığını kitapta belirtmiyor ancak benim bu konuda bir tahminim var. Siz de fikirlerinizi yazabilirsiniz. Ben şöyle bir şey fark ettim. Körlük mikrobu yayılmaya başladığında ilk kör olan adam göz doktoruna gitmişti ve mikrop doktora bulaştı. Doktor ise o gün eve gittiğinde henüz kör değildi. O gece eşiyle birlikte olmuş ve kadın hamile kaldığı için körlük mikrobu yeni bir hayat taşıyan o kadına bulaşmamış olabilir. Kadının hamile olduğunu bilmiyoruz ancak kitabın sonlarında epey bir kustuğuna şahit oluyoruz. Yani burada da yeni doğanın her zaman ama her zaman bir umut olduğunu söyleyebiliriz. Tabi bu benim hikayeden çıkardığım bir şey. Dediğim gibi bütün hikaye bilinmezlikler üzerine kurulu. Okuyucu kendi gerçeklikleri üzerine örüyor yaşananları. Yani gerek yazım biçimi, gerek üslubu ve hatta hikayenin anlatım biçimi dahil birçok katmandan okuyucuya ulaşıyor. Çok çok acayip geldi bana. Yani bilmiyorum başka bir etki vardı resmen kitapta.
Anlayacağınız yazar her şeyi okura bırakmış. Herkes neden kör oldu, gerçekten kör oldular mı? Sorusuna cevap dahi vermeden bitiriyor kitabı. Orada sen başlıyorsun, görüp göremediğine emin olmadan.
Videonun başında buraya astığım soruya gelecek olursak. Bugüne kadar göremediklerimiz. Sonuçları hep gördük, değil mi? Ama nedenleri bazen göremedik, bu kitapta da hiçbir şeyin nedenini bilmediğimiz gibi. Çünkü 5 duyu organı yetmedi birçok zaman, anlamamıza. Yetseydi eğer inanır mıydı milyonlar tanrılara. Belki 6. belki de 7. Duyumuzdu olmayan ve biz göremedik nedenleri, çünkü Hayatta sonuçlar görülebilirken, nedenler ise görülemeyebiliyor. Sadece gördüklerimize bakarak hiçbir şeyin nedenini anlayamayız.
Bir anda ve nedeni bilinmeden başlayan körlük, bir anda ve nedeni bilinmeden sona erer. O şiddetli ışık perdesi kalkıverir gözlerinin önünden. Sanki kimse hiç kör olmamış gibi, o rezaletin o sefilliğin içine uyanırlar. Körlük bir vardı, bir yoktu. Belki de hiç kör olmadılar ve hiç görmediler. E görmek hiç olmasaydı, körlük de olmayacaktı.
8.8/10 (3.032 Oy)
@meselaucgeni·11 Nis 00:25
Sıkıntı bize, zamanın aşımı değil de yıkımı olan bir ebediyeti ifşa eder.
Gamze Özmen Yangın Merdiveni'yi inceledi.
@G_M_Z·04 Ara 2018·Kitabı okudu
Ali Ural etkinliği kapsamında okumuş oldum kitabı. Yazarın şiirsel üslubuna, kapalı anlatımına alıştım artık. Hikayeler de öyle basitçe anlaşılacak gibi değil. Sembolik anlatımı ile benzetmelerle, çağrışımlarla süslemiş. Aslında anlattığından çok farklı anlatmak istedikleri sanki. Tabii anlatmak istiyor mu orası ayrı:) Belki de herkesin kendince bir anlam çıkarmasını istemiş olabilir; sınırları olan ‘şunu anlattım, anlattığımı anlayın sadece’ diye düşünmek yerine, okuyan herkesle hikayelerden çıkarılabilecek anlamları çoğaltmayı amaçlamış gibi geldi bana.
En çok ‘Kontör’ isimli hikaye dikkatimi çekti ve en iyi de onu anladım, daha doğrusu kendimce anlamlandırdım sanırım.
Hikayedeki kişiye; gişedeki memur hiç bitmeyen kontör isteyip istemediğini soruyor. Soru mu bu sayın gişeci memur? Senin ağzından çıkanla kulağının duyduğunun bana inanılmaz muhteşem geldiğini anlatamam. Toplu taşımaların VİP i diye bir şey olsa şu Gamze yi sormadan alırlar listeye.
Tabii hikayedeki arkadaş (adı X olsun) da kabul ediyor akıllı mantıklı herkes gibi. Tek şart var: Hata yapmamak! Kontör sayısı tahmin edemeyeceğin kadar çok, sadece hata yaptığında uyarı verecek, ve yalnız 10 tane kaldığında kontör sayını anlayabileceksin. X kişisi de bu gazla İstanbul kazan o kepçe geziyor bütün şehri! Hikayede tabii ki İstanbul adı geçmiyor da belli bariz yani. Başka hangi şehri o otobüs senin, bu vapur benim diyerekten 1 günde gezebileceksin ki?
Böyle böyle zaman geçerken artık kimin ahını(!) alıyorsa her yerden bedava geçtiği için; uyarılar duymaya başlıyor karttan gittikçe artan sıklıkla. Başlarda hafif sorguluyor: ‘Ben nerde yanlış yaptım’, ‘Kimin tavuğuna kışt dedim’. Sonra da kimseye hata yapmadığına karar veriyor. Hee sütten çıkmış ak kaşıksın sen! “Amaaaannn” diyor, “koy …. rahvan gitsin! Daha tahmin edemeyeceğim kadar var nasıl olsa” diyor. Bir gevşeklik, bir aymazlık ki sorma gitsin! Son 10 tane kalınca etekleri tutuşuyor koşa koşa gişe memuruna gidiyor: “Nasıl olur da tahmin edemeyeceği kadar çoook olan kontörleri biter?” Memurdan, hata yapma daha bak 10 hakkın kaldı, aklını başına devşir, cevabını alıyor. Son 1 tane kalana kadar azalıyor da kontörleri sonra her yere yürüyerek gitmeye başlıyor bizim X. Bakıyor takat kalmıyor canda, o sonuncuyu da basıyor!
Hikayenin tamamını anlatmışım neredeyse! Yalnız mundar ettim hikayeyi:)) Benim buradan çıkarttığım insan ömrünü anlattığıydı. İnsan kendi ömrünü de tahmin edemiyor, nasıl olsa çok var gevşekliğinde yaşayıp gidiyor. Oysa yaptığımız her haksızlık, kırdığımız her kalp ömrümüzden eksilen günle beraber çöküyor üzerimize. Tam anlatamadım ama böyle bir şey anladım ben de…
S. Ali Bir Yeşilin Peşinde'yi inceledi.
Earthling Kadının Evrimi I'ı inceledi.
@earthling_·08 Eki 2018
Birçok kadın, insan toplumu sınıflara ayrılmadan önce, toplumdaki saygın ve hatta zaman zaman üstün olduğu konumdan haberdar değildir. "Feminizm" başlığı altında konuşmalar ve tartışmalar yapılsa dâhi geçmişten günümüze kadarki kadının tarihi bilinmeden yeterli ve sağlıklı sonuçlara, ardından da çözümlere ulaşmak mümkün değildir. "Kadın sorunu" bir azınlık grubunun sorunu değildir; insanlığın yarısını ilgilendiren ve geri bırakan bir konuyu önemsememek/yok saymak/küçük görmek insanlığın geri kalan yarısını da zarara sokmadan teğet geçmeyecektir ve geçmiyor da. Atatürk'ün dediği gibi: "Bir toplum, bir millet erkek ve kadın denilen iki cins insandan meydana gelir. Mümkün müdür ki, bir toplumun yarısı topraklara zincirlerle bağlı kaldıkça, diğer kısmı göklere yükselebilsin!"
Sorunları derinlemesine ele alan ve inceleyen az sayıda insan olduğundan, kadın konusunu da derinlemesine ele alan kadın sayısı azdır. Hatta yine insanın yapısından kaynaklı olarak kadın haklarıyla ilgili de kişisel çıkar güdüldüğünü ve fikirlerin kılıf olarak kullanıldığını görmek mümkündür. Fikirlerin insanlardaki tezahürü etkili olsa bile, fikri savunan insanlar ile fikir arasında ayrım yapmak gereklidir. Aksi halde her fikrin fanatiğini bulup altını oymamız ve içini boşaltmamız kaçınılmazdır. Bu şartlar altında da bir yere varamayız.
Kadının tarihini kapsamlı bir şekilde ele almak isteyen bir insanın karşılaştığı ilk sorun, kadınların ve ailenin tarihsel geçmişi ile ilgili ayrıntılı bilginin bulunmamasıdır. Bu da kadınların kendileri hakkında yayılan mitlere boyun eğmelerine ve bu konuda cahil kalmalarına yardım etmektedir. Kadınlar üzerlerinde baskı hissetmekte ama nereden ve nasıl geldiğini bilmemektedirler. Oysaki bilmek değiştirme şansıdır. -İnsan canlısı geçirdiği evrimle beraber bilinç kazanmiş ve hayvan dünyasından "kendini bildiği/farkında olduğu" için ayrılabilmiştir.- Aynı şekilde kadınların geçmişini bilmeden geleceğini düzeltmek de mümkün olmayacaktır.
Toplumumuzdaki en gözde masallardan biri, kadının doğal yapısı itibariyle aşağı cins olduğu ve bunun da çocuk doğurma işlevinden ileri geldiğidir. Bu masala göre, kadın çocuğuna bakması gerektiği için eve kapanmıştır; bu nedenle kadının yeri evidir. Böylece bir "ev kuşu" olarak kadın tabii ki, toplumsal anlamda bir "hiç", "ikinci cins" olurken, iktisadi, siyasi ve entellektüel yaşamın başını çeken erkek cinsi tabii ki üstün cins olacaktır. Peki o halde nasıl oluyor da insanlığın ilk dönemlerinde kadının doğurganlığı onu önder ve kutsal biri yapıyorken günümüzde ayak bağı olarak görülüp geri kalmasının müsebbibi olarak gösteriliyor? Demek ki iddia edildiği gibi kadının doguruyor olması onun ikinci konumu için yapay bir sebeptir.
Erkeklerin tüm vakitlerini avcılığa ve savaşçılığa ayırdıkları dönemde, toplumsal ilerlemenin temelindeki başlıca alet, ustalık ve tekniklerin birçoğunu kadınlar geliştirmiştir. Yiyecek toplamaktan, önce basit bahçeciliğe, sonra da tarıma geçtiler. Çömlekçilik, dericilik, dokuma, ev yapımı vb. dahil yaptıkları çeşitli zanaatlardan botanik, kimya, tıp ve diğer bilimsel bilgi dallarının temellerini geliştirdiler. Böylece kadınlar yalnızca ilk çiftçiler ve sanayi işçileri olmakla kalmayıp aynı zamanda yaptıkları işlerin çeşitliliği sayesinde kafalarını ve zekalarını geliştirerek becerilerini ve kültür birikimlerini yeni üretici kuşaklara aktaran temel eğitimciler haline geldiler. Yine burada araya girerek denilebilir ki -kadının modern toplumda zekasının erkekten aşağı olduğu iddiası da biyolojik yapısından değil kültürün ürünü olmasından kaynaklıdır.-
Fiziksel üstünlük konusu da kadının ikincil konumu için sebep olarak sunulmuştur ancak bunun da günümüzden geçmişe bakılarak yorumladığını görüyor ve bir hata yapıldığını fark edebiliyoruz. Savaşmak ve avlanmak erkek işidir ve kas gücünü gelistirir evet; ancak bu esnada ilkel kadının mağarada çocuklarıyla oturup çaresizce yemek beklediğini tahayyül etmek doğal sistemde mantıksızdır. Erkeğin avlanması her zaman garanti değildir, bu yüzden topluluk var olmaya devam edebilmek için kadının toplayıcılığına, üretimine ve düzenlemesine muhtaçtır. Zaten doğada kendi kendilerine bakacak hale gelene dek çocukları besleyen ve onlara bakan annedir. Sonra bu "ana ailesi" de parçalanır ve herkes kendi yoluna gider. Kendisine ve yavrularına bakacak kapasitede olan dişilerin zayıf tür olduğunu düşünmek akıl dışıdır ve ögretilmiştir. Ailenin "babaya" muhtaç olduğu dönem, insan tarihinde çok yeni, birkaç bin yıllıktır.
İlkel kadınların sağladığı üstünlük silah gücüyle elde edilmiş bir üstünlük değildi. Çünkü silahlı olan cins erkek cinsiydi. Kadınlar, ilkel toplumda yarattıkları şeylerin kadınlara olduğu kadar erkeklere de yani bütün topluluğa yararlı olması nedeniyle en çok saygı gören cinsti. Bu, şimdi de böyledir. Topluma katkı ne kadar çoksa saygı da o kadar çoktur.
Günümüzde yapılan tartışmalarda kadının cinselliği üzerine atıp tutmak yaygın bir davranış şeklidir. Toplum, kadını kadından iyi tanıyan erkeklerden geçilmezdir. Kadınlar da kültürün dayattığını sorgulayacak şekilde yetişmediklerinden tabiri caizse zokayı yutmaları kolaydır. Ancak sadece cinsellik değil kadının zekası bile baskı altındadır. Bazı konulara kafasının pek basmayacağı ve bunun doğal/biyolojik olduğu yanılgısı, sözde-bilimsel verilerle desteklenerek sunulur. Tam bir "kuşun kanadını kesip uçmasını bekleme" durumudur. Kadını yetersiz hissettiren toplum sonra da yetersizliginden şikayet eder. "Erkeklerin kadınlar üstüne yazdıklarına kuşkuyla bakılmalıdır, çünkü onlar hem yargıç hem davacıdırlar."
Konu "kadın" ise, toplumsal cinsiyetin dayattığını sorgulayan erkekler için bir sindirme politikası güdülür: "düşüyor mu böyle, gay misin, top musun..." yok eğer kadın haklarını soruşturan bir kadınsa o zaman da "feminist" olduğu için objektif düşünemiyordur. Görüldüğü gibi iki cinsiyet de elendi. Peki kadınlarla ilgili kim konuşacak ve biz işin doğrusunu nereden öğreneceğiz? Bizleri ciddiye almayan erkekler belki Simon de Beauvoir'u ciddiye alırlar. Diyor ki "Soyut tartışmalar sırasında , birtakım erkeklerin: "Kadın olduğunuz için öyle düşünüyorsunuz" demesi zaman zaman canımı müthiş sıkmıştır; bu gibi durumlarda , öznelliğimi yok sayarak: "Doğru olduğu için böyle düşünüyorum" demekten başka çıkar yol bulunmadığını biliyordum; "Siz de erkek olduğunuz için öbür türlü düşünüyorsunuz" diyemezdim; çünkü erkek olmak bir gariplik, başkalık değildir."
Erkeği "doğal ortamında" savunurken kadını yarattığı "kültür ortamında" sınırlama hatasını yapan toplum iki cinsiyet arasındaki yapay gerilimlerle ıstırap çekmeye devam ediyor. "Biyolojik yönden gerçek şudur: Kadın ve erkek hiçbir zaman birbirinin kurbanı değildir, yalnızca her ikisi de insanlığın kurbanıdır." Bu bir rekabet, yarışma; kaybetme ya da kazanma; başarı öyküsü değildir. Kendisine dayatılanı sorgulamayanlar gerçeğe ulaşma şanslarını kaybederler ve özgürlüklerini kazanamazlar. Kadın konusu da bu sorgulamaların içinde bir duraktır. Yaşam amacı değildir, üstün cins olma veya ayrıcalık elde etme savaşımı değildir. Doğan Cüceloglu diyor ki "anlamanın olduğu yerde öfke gelişmez". Kadın ve erkek önce kendilerini sonra birbirilerini anlamalı ki öfke son bulsun ve enerjimizi başka konulara yönlendirebilelim. Mars ve Venüs'ün ötesine geçme zamanı geldi: çünkü gerçek şudur ki erkekler Afrika'dandır ve kadınlar da Afrika'dandır.