Diyabet – Doc.Dr.Fevzi BALKAN
Category : Diyabet
Anasayfa / Diyabet
diyabet, diyabet tedavisi, insülin, insülin direnci
Genç kızken çok ince, alımlı, arkasından baktıran duru bir güzelliğe sahipti. Hayat devamlı devinim halindeydi, hergün başka bir değişikliğe gebeydi, onun hayatında olduğu gibi. Güzel bir evlilik yapmış ilk çocuğunu daha 22 yaşındayken doğurmuştu, 2 yıl sonra yeni bir bebek sonra bir yenisi daha. Hayat çocukları ile daha güzeldi ama gebeliklerinde vücut hatları değişmiş, gebelikte aldığı kiloları bir türlü verememişti. Şimdi de kendine ayıracak vakit bulamıyordu çocuklarının ihtiyaçları büyük kızının okul hayatı, eşinin yoğun iş temposu derken bunlardan en çok etkilenen o ve giderek artan kilolarıydı.
Bir gün çevresinde çok tavsiye edilen, bu konuda deneyimli bir Doktora gitmeye karar verdi. Artık açlığa tahammül edemiyordu, sık sık tatlı tüketmek istiyor, düzenli yemek yiyemesine rağmen kiloları gün geçtikçe artıyordu. Bir türlü doygunluk hissi gelmiyordu. Doktorunun sorduklarına içtenlikle cevap verdi. Doktorun bir sorusu aklından çıkmadı. Genç kızken 175 boy ve sadece 56 kiloydu şimdi ise geçen 10 yılda tam 25 kilo almıştı. Doktoru onu ayrıntılı muayene ettikten sonra bazı tetkikler istedi birkaç gün sonra sonuçlarla görüşmek üzere randevulaştılar. 3 gün sonra sonuçlarını aldı.
Hayatını etkileyecek önemli bir hastalık çıkmamıştı, oh çok rahatlamıştı. Evet insülin direnci vardı dolayısıyla az bile yese kilo almasının sebebi buymuş. Eğer gecikseymiş kiloları artıkça şeker hastalığı oluşma riski artacakmış. Uygun yiyecekleri düzenli yemesi gerekiyordu. Doktoru glisemik indeks diye bir şeyden bahsetmişti gıdaların şekeri yükseltme düzeyi imiş. O gıdaları uygun miktarda tüketmesi gerekiyormuş, ara öğünlerini ihmal etmemeli, gerekirse çocukları da beraber alıp hergün en az yarım saat yürüyüş yapmalıymış. Doktoru, hedefinin 6 ayda kilosunun %10 u vermesi gerektiğini söylemişti Bu da çok önemliydi çünkü daha önce yaptığı diyetlerde kilo veremediğini düşünüp yarı bırakmıştı. Halbuki 6 ayda 8 kilo verme hedefi hem gerçekçi idi hemde kolayca hedefine varabilirdi. Fazla kilolarınızla mücadeleyi ertelemeyin.
Gebelere Şeker Yüklemesi Yapılması Zararlı mı ?
diyabet, gebelikte şeker, gebelikte şeker yüklemesi zararlı mı, şeker yüklemesi
Tüm gebelere 24-28. Haftalar arasında 50 gram şeker yüklemesi ile şeker taraması yapılması gerekiyor. Amaç tarama ile şekeri yüksek çıkanları tesbit edip gerekli önlemleri almak ve tedaviye başlamak. Gebelik şekeri tüm gebeliklerin 7’de birinde çıkıyor ve tedavi edilmediğinde anne karnında ölümlere, düşüklere, çocuğun gelişiminde sıkıntılara neden olabiliyor yine doğum esnasında sakatlıklara ve sinir felçlerine, doğan çocukta ölümcül şeker düşmeleri ve elektrolit bozukluklarına yol açabiliyor.
Son dönemlerde meşhur bir kadın doktorumuz televizyonlarda gebelerde şeker yüklemesi yaptırmak çocuğa zararlıdır diye nutuklar atmaya başladı. Meşhur doktorumuz gebelerin insülin düzeyine bakılsın yeterli diyor. Evet gebelikte plesantadan salgılanan çok sayıda hormon fizyolojik bir insülin direncine sebep olur, insülin direncinin en yüksek olduğu dönem 24-28. Haftalar arasındadır ve insülin düzeyini ölçtürmek tedavi için bize yol göstermez. Zaten bu haftalarda insülin direnci maksimum düzeyde olduğu için şeker yüklemesini bu haftalarda yaparız ki yanılma şansımız az olsun. Meşhur doktorumuzun dedikleri doğru olsa her 50-75 gram şekere eşdeğer tatlı –çikolata yiyen gebenin çocuklarının zarar görmesi lazım.
Tıp her geçen gün gelişiyor ve bir Dokturun herşey hakkında bilgisinin olması olasılık dışı. Hastalara önerim bir hastalık veya konu ile ilgili bilgi alırken o branşın uzmanına kendinizi teslim edin, herşeyi ben bilirim diyenlerden kaçın. Sağlıkla kalın.
gebelik şekeri, gebelikte şeker taraması, GESTASYONEL DİYABET
İlk defa gebelikte ortaya çıkan şeker hastalığıdır. Toplumda sıklığı ortalama % 7 cıvarındadır. Daha önce şeker hastalığı olup hamile kalanlar tanım dışındadır.
Fazla kilolu (vücut kitle indeksi >27 ) olanlar
Ailede şeker hastalığı olanlar
Daha önceki gebeliklerinde gebelik şekeri olanlar
Fazla kilolu çocuk doğurma hikayesi olanlar ( >4000 gram üzerinde)
İdrarda şeker atılımı ( glikozüri ) olanlar yüksek risklidir.
İleri yaş (>35 yaş üstü gebelik)
Açıklanamayan ölü doğum öyküsü
Gizli şeker öyküsü
Çok düşük kilolu bebek doğurmuş olmak
Ailede şeker hastalığı olmayan, VKİ<25 altında ve <25 yaş altı hastalar.
Gebelik şekeri neden oluşur?
Fetüsü saran plesanta adını verdiğimiz zar insülin direncine sebep olan bazı hormonal salgılar yapar (human plesantal laktojen ) , östrojen , prolaktin hormonu ve gebelik hormonu insülin direncine sebep olur. Artan kilo ile beraber şeker hastalığına uygun ortam oluşur.
Kimlere tarama yapılır?
Her gebede 24-28 . haftalar arasında tarama yapılmalıdır. Risk faktörü olanlarda tarama ilk ay içinde yapılabilir.
Tarama için hangi test yapılır?
Taramada 24-28. Haftalar arasında herhangi bir zamanda (açlık, tokluk önemli değil) Bir su bardağı içine 50 gram şeker konup çözülür. Hasta içtikten 1 saat sonra kan şekerine bakılır. >130 üzerindeki değerlerde ikinci basamak test yapılır.
2.basamak için hangi testler yapılabilir ?
75 gram veya 100 gramlık şeker yüklemeleri yapılır. 75 gramlık şeker yüklemesinde açlık şekeri >92, 1 saat değeri >180. 2.saat değeri >153 üzerinde 2 değer tesbit edilen veya 100 gram şeker yüklemesinde açlık >95,1.saat 190 2.saat 155 3.saat değeri <145 üzerinde 2 değer tesbit edilen hastalarda gebelik şekeri olduğu söylenir.
Gebelikteki şeker hastalığı bebekte ne gibi sıkıntılar yapabilir?
Doğuştan bazı hastalıkların riskini artırır, gelişme geriliği, fazla kilolu fetüse, erken doğuma, doğum esnasında (omuz çıkıları ve sinir felcine ), doğum anında şeker düşüklüğü, yenidoğan sarılığının uzun sürmesine ve kalsiyum düşüklüğüne sebep olabilir.
Gebelikteki şeker hastalığı annede ne gibi sıkıntılar yapabilir?
Düşük riski, gebelikte tansiyon yüksekliği, idrar yolu enfeksiyonu, Kanama riskine, sezaryan doğum oranında artışa sebep olur. Gebelik şekeri olanların ileride şeker hastalığı olma ihtimali yükselir.
Gebe kalmak isteyen şeker hastaları neler yapmalıdır?
Mutlaka iyi bir şeker kontrolü (HbA1C<6 ), gebelikten 3 ay önce folik asit destekleri almaları, ideal kiloya gelmeleri, Oral antidiyabetik kullanan hastalar mutlaka insülin tedavisine geçmesi gerekir.
Gebelik şekerinde tedavi nasıl yapılır?
Her hastaya önce uygun bir beslenme tedavisi ve düşük riski olmayanlara egzersiz yapmaları (sırtüstü yapılan egzersizler önerilmez) önerilir. Bunlara rağmen açlık kan şekeri >105 ve 1.saat kan şekeri >140 mg/dl üzerinde olan hastalara insülin tedavisi önerilir. Gebelikte en uygunu insan insülini kullanılmasıdır. Hiçbir şekilde ağızdan kullanılan şeker ilaçları kullanılamaz.
Gebelik şekeri kalıcımı?
Gebelik şekeri olanların %10 da şeker kalıcı olur. Tüm gebelik şekeri olan hastalar doğumdan sonra 6-12. Hafta arasında 75 gram şeker yüklemesi ile taranmalıdır. Normal çıkanlar 3 yılda bir tarama yapmalıdır.
diyabet, diyabet tedavisi, hipoglisemi
‘’Annesi 75 yaşındaydı, 20 yıldır şeker hastalığı vardı. Önceleri ağızdan kullanılan haplardan kullanmış, 10 yıl önce doktorlar artık ilaçların etkisiz kaldığını söyleyerek insülin tedavisine geçmişlerdi. insülin sayısı hergeçen gün giderek artmış, başta 1 kez insülin kullanırken şimdi her yemekten önce ve gece olmak üzere toplam 4 defa insülin kullanıyordu. Ne olduysa geçen gece olmuştu;işi dolayısıyla eve geç kalmıştı. Kapıdan içeri girerken seslenmiş annesinden cevap almayınca oturma odasına bakmıştı , annesi baygın bir şekilde yatıyordu, hemen 112’yi aradı bir yandan da ne olduğunu anlamaya çalışıyordu. Acilde ilk müdahale yapılmış, kan şekeri parmaktan 45 olarak ölçülmüştü. Şeker içeren serum sonrası annesi kendine gelmişti. Meğer gelmediği gece annesi onu beklerken insülinini vurmuş, yemek için onu beklemişti sonrasını hatırlamıyordu. Doktoru tam zamanında geldiklerini , geç gelseler beyinde geri dönüşü zor hasarlar oluşabileceğini anlattı. Neyse ki şimdi iyiydi, ona bakıp yaradana binlerce şükür etti.’’
Şeker Hastalarında şeker düşmesi (hipoglisemi) şu durumlarda olabilir
1-Kullanılan ilaçların dozunun fazla gelmesi
2-Öğün atlanması veya geciktirilmesi
3-İnsülin vurulduğu halde uygun sürede yemek yenmemesi veya az karbonhidrat almak,
4-Her zamankinden fazla egzersiz yapmak, Alkol kullanmak, özellikle aşırı sıcak ortamlar
5- Kadınlarda adet kanamasının başlaması,
Hipoglisemi kan şekerinin <50 mg/dl altına düşmesidir. Acil müdahalede İlk aşamada 15 gr basit karbonhidrat (3 adet büyük kesme şeker, 1 küçük kutu vişne veya üzüm suyu (200 ml).Bu besinler tüketildikten 15 dk sonra kan şekerinizin 70 mg/dl üzerine çıkmalıdır.
Hipoglisemi ölüme sebeb olan önemli bir komplikasyondur. Hasta ve yakınlarının gerekli acil müdahaleyi öğrenmeleri ve hemen uygulamları gerekir.
diyabet, diyabet tedavisi, dünya diyabet günü
Dünyada diyabet sıklığı giderek artmaktadır. Günümüzde dünyada 382 milyon şeker hastası ve 316 milyon prediyabet(gizli şeker) hastası vardır. 2035 yılında dünyada 592 milyon diyabet hastası olması beklenmektedir. ABD’de 5.1 mlyon kişi her yıl diyabet ve bağlı komplikasyonlar yüzünden ölmektedir.
Ülkemizde diyabet ve diyabete bağlı gelişen sağlık problemleri önemli bir yer tutmaktadır. ÜLKEMİZDE her 100 kişiden 14 de şeker hastalığı, her 100 kişiden 12’ de gizli şeker vardır. Her yıl 14 Kasım’ da kutlanmakta olan Dünya Diyabet Günü, diyabet dünyasının en önde gelen farkındalık kampanyasıdır. Bu kampanya tüm dünyada giderek yükselmekte olan diyabet hastalığındaki artış oranlarının önemli bir endişe kaynağı halini alması üzerine, Uluslararası Diyabet Federasyonu(IDF) ile Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından 1991 yılında başlatılmıştır. 1921 yılında insülini bularak diyabet hastası milyonlarca hastanın tedavisini mümkün kılan biyokimyacı Fredrick BANTİG’in doğum yıl dönümü anısına her yıl 14 Kasım’da “Dünya Diyabet Günü” olarak düzenlenerek çeşitli etkinlikler yapılmaktadır. Diyabet ve sorunları konusuna dikkat çekmek amacıyla 14 Kasım Diyabet Günü’nün Mavi Halka şeklinde bir amblemi bulunuyor. Mavi renk, umudu; halka da birliği temsil ediyor. Yapılan bilimsel çalışmalarla ülkemizde 7 milyonun üzerinde diyabetli olduğu, yaklaşık 3 milyon kişinin ise diyabetli olduğundan haberdar olmadığı tespit edilmiştir. Diyabet hastalığının görülme sıklığının obezitenin artışına paralel olarak hızla arttığı ve 20 yaş üzeri her yedi kişiden birinin diyabetli olduğu ortaya çıkmıştır. Yapılan büyük bir çalışmanın sonuçlarına göre, (TURDEP-II) son 12 yılda diyabet sıklığı ülkemizde yüzde 90 artarak yüzde 7,7’den yüzde 13,7’e çıkmıştır, obezite oranı yüzde 44 artmıştır. Hareketsiz yaşam tarzı, sağlıksız beslenme ve obezitedeki (şişmanlık) artışın bu sonuca çok önemli katkısı olduğu bilinmektedir.
Diyabet kısaca, vücudun kan şekerini uygun şekilde kullanamaması ve depolayamaması olarak tanımlanabilir. İnsülin eksikliğinde veya etkisizliğinde “diyabet” ortaya çıkar. Kanda şeker miktarı artar ve böbreklerden idrarla dışarı atılır. Rahatsızlığın iki tipi vardır: İnsüline bağımlı diyabet ve İnsüline bağımlı olmayan diyabet. Kişinin kan şekeri düzeyi normalden yüksek olmasına karşın, diyabet tanısı koymaya yeterli yükseklikte değilse, bu durumda kişi prediyabetik yani gizli şeker hastası olarak tanımlanabilir. Pre-diyabetik olan kişilerin çoğunda 10 yıl içinde Tip 2 diyabet geliştiği çalışmalarla tespit edilmiştir. Diyabetli kişilerde sıklıkla: halsizlik, aşırı iştah, aşırı susama ve su içme, sık idrara çıkma, kilo kaybı, bulanık görme, cilt enfeksiyonları, İyileşmeyen yaralar meydana gelebilir. Diyabet tanısı için 10-12 saatlik açlık sonrası kan şekerine bakılır. Aşağıdaki kriterlerden birisi varsa, kişi diyabetli olabilir. Açlık kan şekeri 126 mg/dl’den yüksek, rastgele ölçülen kan şekeri düzeyi 200mg/dl’den yüksek, şeker yükleme testi sırasında kan şekeri düzeyi 200mg/dl veya üzerinde ise kişi diyabetli olabilir. Hemen doktora başvurmalıdır. En önemli tedavi şekli yaşam değişikliğidir. Diyabet tedavisinde diyet tedavisi, egzersiz yapmak ve şeker kontrolü sağlanamadığı durumlarda ilaç tedavisi yapılmaktadır. İlaç tedavileri içinde oral antidiyabetikler, insülin tedavisi seçenekleri bulunmaktadır.
Ne yazık ki diyabetin tamamen iyileştirici bir tedavisi yoktur. Dünyada her 30 saniyede bir, diyabetik ayak ülseri nedeni ile bir hastanın ayağı kesildiği tahmin edilmektedir. Ayrıca diyaliz ünitelerinde tedavi gören hastaların yüzde 50’si diyabetlidir. Diyabetli hastaların %10-20’si bobrek yetersizliği nedeniyle kaybedilmektedir. Dünya’da her 10 saniyede üç kişi diyabet oluyor ve her 15 saniyede iki kişi diyabete bağlı nedenlerden ölüyor. Birçok ülkede ölüme neden olan hastalıklar içinde diyabet beşinci sırada yer almaktadır. Yetişkin diyabetlilerde, diyabetli olmayan yaşıtlarına kıyasla kardiyovasküler olay riski 4 kata kadar çıkmaktadır. Diyabetlilerin %60-75’i kardiyovaskuler hastalıklar (koroner arter hastalığı ve inme) nedeniyle kaybedilmektedir.Diyabet, yaşam süresini beş ile on yıl arasında kısaltmaktadır. Tüm dünyada böbrek yetmezliği tedavisi uygulanan olgular ile 65 yaş altı körlük ve travma dışı amputasyon olgularının en yaygın nedenini diyabet oluşturmaktadır. Diyabet suresi 15 yıla ulaşan diyabetlilerin %2’sinde korluk ve %10’unda ciddi gorme kaybı geliştiği bilinmektedir.
Tip 2 Diyabet Ve Komplikasyonlarından Korunmak İcin Aşağıdaki Tedbirler Önerilmektedir:
1-Boya uygun vucut ağırlığı hedeflenmeli ve bu ağırlığın korunmasına calışılmalıdır.
2-Yeterli ve dengeli beslenmeli; gunde en az 5 (beş) porsiyon sebze ve meyve tuketilmelidir.
3-Gunluk enerjinin %25-30′ u yağlardan sağlanmalı, enerjinin doymuş yağ asidinden gelenoranı %10′ un altında olmalıdır.
4-Şeker gibi basit karbonhidratlar gunluk enerjinin ≤%10′ unu aşmamalı, basit karbonhidratlar yerine kurubaklagiller, tam tahıl urunleri tercih edilmelidir.
5-Gunluk alınan tuz miktarı 5 g’ı aşmamalıdır.
6-Fiziksel olarak aktif olunmalıdır. Haftanın en az 5 gunu, duzenli olarak en az 30 dk orta yoğunlukta aktivite (orneğin tempolu yurume egzersizleri) yapılmalıdır. Kilo kaybı sağlanması icin daha fazla fiziksel aktivite yapılması gereklidir.
7-Sigara kullanılmamalı ve aşırı alkol tuketiminden kacınılmalıdır.
8-Gunumuzde Tip 1 diyabetin onlenmesini sağlayabilecek etkin bir yontem mevcut değildir.
9-Diyabetin komplikasyonlarından korunmak icin erken tanı şarttır.
DİYABET HASTALARINA HANGİ AŞILAR YAPILMALI?
diyabet, diyabet hastalığı, diyabette hangi aşılar yapılmalı
Diyabetle ilgili uluslararası otoriteler tüm diyabetli hastalarda influenza, hepatit B ve pnömokok aşıları yapılmasını önermektedirler. 6 aylıktan itibaren, tüm diyabetlilere yılda bir grip aşısı yapılmalıdır. Grip aşısının koruyuculuğu, özellikle yaşlılarda daha kısa (6-8 ay) sürmektedir. Ülkemizde grip mevsiminin Aralık-Ocak aylarında başlayıp Nisan-Mayıs aylarına kadar sürdüğü dikkate alındığında, aşı uygulamalarının Kasım ayında başlatılması mantıklı görünmektedir
Aşı ile ilgili Türk Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği önerileri
Çocukluk çağındaki tip 1 diyabetlilerin rutin aşılama programı sürdürülmelidir
Diyabetli bireylerde influenza ve özellikle pnömoni infeksiyonlarına bağlı komplikasyon riski ve mortalite yüksektir
Diyabetli bireylerde influenza ile ilişkili komplikasyonların riskini azaltmak için her yıl (tercihen Kasım ayının başında) influenza aşısı yapılmalıdır
Diyabetli bireyler de en az diğer kronik hastalıkları olan hastalar kadar pnömokok infeksiyonlarına yatkındırlar. Bu sebeple aşılanmaları gereklidir
İki yaşından büyük tüm diyabetlilere, ömür boyu bir defa pnömokok aşısı uygulanmalıdır
İlk aşılandığında 65 yaşından genç olan ve aşılanalı 5 yıldan uzun süre geçmiş olan ≥65 yaş diyabetlilere bir kez daha pnömoni aşısı yapılmalıdır
Daha önce aşılanmamış olan, 19-59 yaş aralığındaki tüm diyabetlilere hepatit b aşısı yapılmalıdır. 60 yaş ve üzeri diyabetlilerde de Hepatit B aşısı yapılması düşünülebilir.
Toplumsal tüm koruma ve eradikasyon programlarına diyabetli kişiler de dahil edilmelidir
Endemik bölgelere seyahat edecek diyabetlilere, gidilecek bölgeye göre gerekli aşılamanın yapılması önerilir
Bu yazının hazırlanmasında Türk Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Derneğinin Diyabet kılavuzundan faydalanılmıştır.