Türkiye, EBRD'ye fon sağlayıcı oluyor
"OHAL son bulmalı"
Karadağ'dan 'halka arz' açıklaması
CEO ücret paketinin önemli bir kısmını “performansa bağlama” trendi, Türkiye’de de giderek yaygınlaşıyor...
15 MART, 20170
CEO ücret paketinin önemli bir kısmını “performansa bağlama” trendi, Türkiye’de de giderek yaygınlaşıyor. Küresel devlerde ağırlık kazanan bu yöntem, son birkaç yıldır yerli patronların da gündeminde. Şu anda Türkiye’deki CEO’ların ücret paketinde performans payı yüzde 30-50 bandında seyrediyor. Ancak sektöre göre çok daha yüksek oranlara çıkanlar da var. Uzmanlar ise gelecekte performansın payının sabit ücreti geçeceği konusunda hemfikir.
Global ücret araştırma şirketi Equilar’ın “CEO Ücreti Trendleri 2016” (CEO Pay Trends 2016) raporu, son 6 yılda CEO’ların ücretlendirmesinde “performansa bağlı” maaşın çarpıcı biçimde öne çıktığını gösteriyor. Öyle ki dünyanın en büyük 500 şirketinin CEO ücret paketlerinde, performansa bağlı ödemelerin payı 2011’deki yüzde 30 oranından, 2015 sonunda yüzde 50’ye ulaştı. Uzmanlara göre bu eğilim, özellikle 2008 küresel ekonomik krizinden sonra kendini gösterdi. Aynı eğilimin Türkiye’de de gözlendiğini söylemek mümkün. Örneğin, Hay Group Türkiye’nin 2016’da yayınladığı “Üst Düzey Yönetici Ücret ve Yan Haklar Raporu”na göre üst düzey yöneticilere yapılan nakit ödemelerin yüzde 75’ini baz maaş, yüzde 25’ini performansa bağlı ödemelerin de içinde bulunduğu değişken ücret oluşturuyor. Acıbadem Sağlık Grubu Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Ali Aydınlar da “Bir kısım yöneticimiz için yüzde 60 sabit, yüzde 40 performans ödemesi diğer bir kısım yöneticimiz için ise yüzde 70 sabit, yüzde 30 performans ödemesi uygulamamız var” sözleriyle bu eğilimi destekliyor. Aydınlar, üst kademelerde sabit oranın daha yüksek olduğunu vurguluyor. Willis Towers Watson’ın araştırması ise başka bir noktaya ışık tutuyor. Şirketin “Üst Düzey Yönetici Ücretlendirmesi ve Kurumsal Yönetim Araştırması”na göre şirketlerin yüzde 86’sında, üst düzey yöneticilerin bireysel performansıyla değişken ücret programları ilişkilendiriliyor. Yüzde 45’inde, sayısal esaslara göre değerlendirme yapılırken, yüzde 14’ü takdire göre bir değerlendirme yaparak ödüllendirmeyi gerçekleştiriyor. Şirketlerin yüzde 41’inde ise karma bir değerlendirme var. Üstelik bu yöntemi sadece patronlar değil, CEO’lar da benimsemiş durumda. Son 5-6 yıldır CEO’ların baz maaşı hiç sorgulamadığını belirten Amrop Türkiye Yönetici Ortağı Gülven Aytekin, “CEO’ların asıl sorguladıkları, yapacağı katkıya göre, yani şirketi ‘kârlı ve sürdürülebilir şekilde büyüttüğünde’ performans primi olarak ne alacağı” diye konuşuyor.
PAKETİN YÜZDE KAÇI?
Global arenada performansa dayalı ücretlendirmenin milat noktası 2008 küresel krizi oldu. ABD’de güçlenmeye başlayan trend, Avrupa ve ardından dünyanın geri kalanını etkisi altına aldı. Son dönemde Türkiye’deki büyük grup ve şirketlerin de giderek artan bir oranda “performans etkisini” dikkate aldıkları görülüyor. “Değişken pay özellikle son birkaç yılda yükseldi” diyen OneWorld Danışmanlık Ortağı Tim Bright, “Bazı şirketlerde bu oran yüzde 20’lerden yüzde 50’lere kadar çıktı. Ancak bu ödemeler birçok şirkette, hala çok planlı ve sistematik değil. Genelde net kriterler olmaksızın ayarlanıyor” diyor. Willis Towers Watson Türkiye, Yetenek ve Ödül Yönetimi Kıdemli Danışmanı Fulya Karakurum, “Üst yöneticilerin yıllık gelirlerinde değişken ücretin payı ağırlıklı olarak yüzde 30-50 arasında” diyor ve ekliyor: “CEO’ların değişken ücretleri şirket büyüklüklerine bağlı olmakla birlikte yüzde 100’e kadar ulaşabiliyor.” My Executive Yönetici Ortağı Müge Yalçın da son dönemde bu yönde bir gelişme olduğunu doğruluyor. “Performans bazlı prim sistemi artık çok daha fazla şirkette kullanılıyor” diyen Yalçın, şöyle devam ediyor: “Baz maaşlarda bir düşüş yok. Ama iş sonuçları iyi olan CEO’ların daha fazla prim alması söz konusu. Görüştüğümüz yöneticilerden takip ettiğim kadarıyla, yıl sonu performans primleri 6-8 aylık maaş civarında. Çok özel bir durum yoksa performans priminin yüzde 50-50 oranını geçmemesi gerekir.” İş dünyasının aktörleri de uzmanlarla aynı fikirde. “Yöneticilerin prim oranlarını performansa göre şekillendirme eğilimi artıyor” diyen Yeşim Tekstil CEO’su Şenol Şankaya, şöyle konuşuyor: “Bu pay, genelde yıllık toplam ücretin yüzde 20’sinin altında olmuyor. Biz de sistemimizi yeniliyoruz. Performans etkisinin daha fazla olmasını planlıyoruz.”
SEKTÖRLERİN PAKET ANALİZİ
CEO ve üst yönetici paketlerinde performansın payı, hem sektörlere hem şirketin ölçeğine göre farklılıklar gösteriyor. Performans odaklı sektörler arasında hızlı tüketim, perakende, finans, bankacılık, ilaç, kimya gibi alanlar öne çıkıyor. Ölçek bazında ise büyük grup ve holdinglerdeki ücret paketlerinde performans etkisi daha yüksek. BASF Türk İK Müdürü Taner Şimşek, “Performansa dayalı ücretlendirme, beyaz yakalı çalışan ve üst seviye yöneticilerde daha fazla kullanılıyor. Dolayısıyla, seviye yükseldikçe performans etkisinin arttığını söyleyebiliriz” diyor. Faik Sönmez Yönetim Kurulu Başkanı Mete Sönmez, hazır giyimdeki eğilimi anlatıyor: “Yönetici ücret paketlerinde performans payı, sektör genelinde yüzde 25-30’lar civarında. Bence normal seviyelerde. Mantıklı bir oran olduğunu düşünüyorum.” Willis Towers Watson Türkiye’den Fulya Karakurum, “Performansın ücret üzerindeki etkisi finans, teknoloji, enerji ve ilaç gibi sektörlerde öne çıkıyor. Mevcut durum küresel uygulamalarla da paralellik gösteriyor” şeklinde konuşuyor. Yeteneğe odaklanmış sektörlerin daha yüksek prim vermeye eğilimli olduğunu belirten OneWorld Danışmanlık Ortağı Tim Bright, “Daha kârlı şirketler ve son yıllarda hızlı büyüyen sektörler de aynı şekilde. Özellikle bankacılık, teknoloji, sağlık ve hızlı tüketim şirketlerinde yüksek bonuslar görüyoruz” diyor. HRM Danışmanlık Ortağı Elif Ejdar Özel ise yurt dıgerekşındaki durumu özetliyor: “Yurt dışında ağırlıklı olarak teknoloji, gayrimenkul ve medya sektörleri bu konuda öne geçmiş durumda. Örneğin Amerika’ya bakarsak medyanın gücü tartışılmaz seviyede. Buna bağlı olarak medya sektöründeki CEO’ların performanslarının çok yüksek olması gerekiyor.”
Ne zaman vazgeçmeli?
Yenilemeyi nasıl ateşledi?
İlham aldığım tarihi lider
11 OCAK 'Kurumsal Yönetim Zirvesi' 17 Ocak'ta
10 OCAK İthal çelikte 'vergi' tartışması