BAKANLIKTAN SEMÂ GENELGESİ
Bakan Nabi Avcı: “Geleneğimizin ve musîki kültürümüzün en yüksek örneklerinden biri olan Semâ'nın, dinî merasime uygun mekânlarda ve usulüne uygun icra edilmesi hem âyin-i şeriften kastedilen mananın hayat bulmasına hem de kültürümüzün hakkıyla ve doğru bir şekilde aktarılmasına vesile olacaktır”
Kültür ve Turizm Bakanlığı, kültürel mirasımızın en mühim unsurlarından biri Mevlevî mukabelesi ya da ‘Âyin-i Şerîf’ olarak da adlandırılan Semâ âyininin aslına uygun şekilde korunması, yaşatılması ve icra edilmesine yönelik genelge yayımladı.
Kültür ve Turizm Bakanı Nabi Avcı imzasıyla 81 il valiliği ve Bakanlığın ilgili birimlerine gönderilen genelgede Bakan Avcı, “Geleneğimizin ve musîki kültürümüzün en yüksek örneklerinden biri olan Semâ'nın, dinî merasime uygun mekânlarda ve usulüne uygun icra edilmesi hem âyin-i şeriften kastedilen mananın hayat bulmasına hem de kültürümüzün hakkıyla ve doğru bir şekilde aktarılmasına vesile olacaktır” dedi.
Semâ’nın uygun olmayan mekân ve şartlarda, icazet, ehliyet ve liyakate sahip olmayan kişiler tarafından bir dans gösterisi gibi icra edilmesi dolayısıyla yayımlanan genelgede şu hususlar yer aldı:
•Semâ, mutlaka bu kültürün doğru olarak aktarılabileceği, ruhuna ve doğasına uygun mekânlarda ve âyine özgü araç, gerek ve ortam koşulları sağlanarak icra edilmelidir. Aksi uygulamalar, bu mukaddes merasimin tabiatını ve sıhhatini tahrif etmek anlamına gelecektir.
•Semâ, herhangi bir müzik eşliğinde değil, mevlevî âyinleri için bestelenmiş özel eserler refakatinde icra edilmelidir. Bu eserler, "mutribân" olarak adlandırılan, geleneksel yapıdaki bir müzik topluluğu tarafından canlı olarak seslendirilmelidir.
•Semâ âyini, insanın kulluk yolunda tekâmülünü hikâye eden ve "selam" adı verilen birbirine bağlı 4 bölümden oluşmaktadır. Her merasimde âyin-i şerîfin tamamı icra edilmeli, bütünlüğü korunmalıdır.
•Semâ âyinini icra edenler ehliyet, liyakat ve icazete sahip olmalı, dinî bir merasim icra ettiklerinin şuuruyla hareket etmelidir.
Toplumun Tüm Kesimlerine Sorumluluk Düşmektedir
Kültürel mirasımızın korunması, özüne ve ruhuna uygun olarak aktarılması, yaşatılması ve tanıtılması için Semâ âyini ile ilgili yukarıda belirtilen hususlara titizlikle uyulması önemle rica edilen genelgede Bakanlığın Semâ âyini ile ilgili çalışmalarına da yer verildi.
Mevlevîliğin merasimi olan bu âyinin Bakanlığın çalışmaları sonucunda 2008 yılında UNESCO tarafından İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsili Listesi’ne alındığına vurgu yapılan genelgede, “UNESCO'ya sunulan dosyada Semâ Âyini; ‘Allah'a ulaşma yolunun derecelerini sembolize eden, içinde dinî-tasavvufi ögeler ve temalar barındıran ve bu hâliyle ayrıntılı kural ve özgün uygulamaları içeren bir tören’ olarak tanımlanmaktadır.” denildi.
Bakanlığın kültürel mirası koruyup, yaşatmak için çalıştığını ve tehditler konusunda da önlemler alarak kamuoyunu bilgilendirdiğini belirten genelgede ayrıca kültürel mirasın korunması ve yaşatılması hususunda kamu kurumlarına, yerel yönetimlere, sivil toplum kuruluşlarına, işletmelere, icracı ve izleyicilere yani toplumun bütün kesimlerine sorumluluk düştüğünün altı çizildi.
Semâ’nın aslına uygun şekilde korunması, yaşatılması ve icra edilmesi hususlarına 2008 ve 2013 yıllarında yayımlanan genelgelerle de dikkat çekildiğinin bildirildiği 2017 tarihli yeni genelgede, “Geçen süre zarfında halkımızın ve ilgililerin konuya gerekli hassasiyeti ve özeni gösterdiği müşahede edilmekle birlikte, hâlen yanlış uygulamalara rastlanmakta, Semâ'nın uygun olmayan mekân ve şartlarda, icazet, ehliyet ve liyakate sahip olmayan kişiler tarafından bir dans gösterisi gibi icrâ edildiği görülmektedir.” ifadeleri yer aldı.