Tebligat Kanunu Uygulama Yönetmeliği - Erdem & Erdem
Tebligat Kanunu m.60’a dayanarak hazırlanan Tebligat Kanunu Uygulama Yönetmeliği (“Yönetmelik”) 25 Ocak 2012 tarih, 28184 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girdi.
Madde 2 uyarınca Yönetmelik yargı mercileri, kamu idareleri, özel bütçeli idareler, sosyal güvenlik kurumları ile il özel idareleri, belediyeler, köy hükmi şahsiyetleri, barolar ve noterler tarafından yapılacak tüm tebligat işlemlerine ilişkin usul ve esasları içerir.
Yönetmelik m.4 uyarınca, madde 2’de belirtilen merciler tarafından yapılacak tüm tebligatlar, Yönetmelik’te yer alan hükümlere göre PTT veya memur vasıtasıyla yapılır. Tebligat kanunlarda özel hüküm bulunan hallerde ve gecikmesinde zarar doğabilecek işlerde memur vasıtasıyla veya kolluk vasıtasıyla yaptırılır.
Yönetmelik m.10 uyarınca tebligatların talep ile ve görülen lüzum üzerine uçakla veya postada kullanılan diğer seri ve özel araçlarla veya işaretli telgrafla da yapılabilmesi mümkündür.
Yönetmelik m.12’de elektronik yolla da tebligat yapılabileceği düzenlenmiştir.
Madde 16’da düzenlendiği üzere, tebligatın tebliğ yapılacak kişinin bilinen en son adresine yapılması esastır. Bilinen en son adresin tespitinde tebliğ isteyenin beyanı, muhatabın ve diğer ilgililerin bildirimleri ya da mevcut belgeler esas alınır.
Ancak bilinen en son adrese tebligat yapılmasının elverişli olmaması veya tebligat yapılamaması halinde muhatabın adres kayıt sisteminde bulunan yerleşim yeri adresi, bilinen en son adresi olarak kabul edilir ve tebligat bu adrese yapılır. Bu takdirde tebligat zarfında, adresin muhatabın adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresi olduğu belirtilerek bu adrese tebligat yapılacağına dair meşruhata yer verilir. Söz konusu durumda ayrıca başka bir adres araştırması yapılmaz.
Madde 17’de, şahsın adresinden başka bir yerde tebligat yapılmasının ancak o şahsın kabulüyle mümkün olduğu düzenlenmiştir. Tebliğ yapılacak şahsın tebliğ çıkaran mercie, PTT merkezine veya tebliğ memuruna bizzat müracaat etmesi halinde de tebliğ yapılabileceği düzenlenmiştir.
Madde 18 uyarınca, vekil vasıtasıyla takip edilen işlerde tebligat vekile bürosunda resmi çalışma gün ve saatleri içinde yapılır. Birden fazla vekil bulunması halinde birine tebligat yapılması yeterlidir. Eğer birden fazla vekile tebligat yapılacak ise, bunlardan ilkine yapılan tebliğ tarihi asıl tebliğ tarihi sayılır.
Madde 19’da kanuni temsilci bulunması halinde tebligatın temsilciye yapılacağı düzenlenmiştir. Ancak kanun hükmü uyarınca şahsın bizzat kendisine tebligat yapılması düzenlenmiş ise, artık kanuni temsilciye tebligat yapılmaz.
Madde 20 ve devamında tüzel kişilere ve ticari işletmelere yapılacak olan tebligat düzenlenmiştir. Buna göre, tüzel kişilere tebliğ yetkili temsilcisine veya birden fazla yetkili temsilci varsa yalnız birisine yapılır. Gerçek ve tüzel kişilere ait ticari işletmelerin işlemlerine ilişkin tebligatlar, ticari işletmenin o işlemde bulunan yetkili temsilcisine yapılır.
Tüzel kişiler adına tebligat almaya yetkili kişilerin herhangi bir sebeple mutat iş saatlerinde işyerinde bulunmaması veya o sırada evrakı bizzat alamayacak durumda olmaları halinde, tüzel kişinin o yerde sürekli çalışan personel veya müstahdemine yapılan tebligat geçerli sayılır. Ancak bu kişinin esasen tüzel kişinin o yerdeki teşkilatında bu işlerle görevlendirilmiş bir kişi olması gereklidir. Böyle bir kişinin bulunmaması halinde bu husus tebliğ mazbatasında belirtilerek o yerdeki diğer bir memur veya müstahdeme tebligat yapılır.
Madde 25, tebliğ yapılacak kişinin adresinde bulunmaması halinde, aynı konutta oturan kişi veya hizmetçiye tebligat yapılabileceğini düzenlenmiştir.
Madde 26’da ise, belirli bir yerde devamlı olarak meslek ve sanat icra eden kişilere tebligatın o yerde de yapılabileceği belirtilmiştir. Muhatabın bulunmaması halinde, aynı yerde sürekli çalışan memur veya müstahdemlerden birine tebligat yapılabilir.
Tebligat yapılacak kişinin otel, hastane, fabrika, okul, resmi veya özel daire gibi kolayca ulaşılamayan yerlerde bulunması halinde tebligatı o yeri idare eden veya muhatabın bulunduğu kısmın amiri temin eder. Muhatap bu kişiler tarafından derhal bulundurulamaz ise, tebligat o yeri idare eden veya muhatabın bulunduğu kısmın amirine yapılır.
Madde 29’da muhatap adına tebligat yapılabilecek yukarıda sayılan kişilerin, muhatabın adresten geçici olarak ayrıldığını beyan etmeleri halinde tebliğ memurunun bu hususu tutanağa geçirerek ve beyanda bulunana imzalatmak suretiyle imzalayan kişiye vereceğini düzenlemiştir. Bu kişilerin tebliğ evrakını almak istememeleri halinde tebliğ memuru bu hususu da tutanağa geçirir ve o yerin muhtar, kolluk amir veya memuruna imza karşılığında teslim eder ve teslime ilişkin ihbarnameyi muhatabın kapısına yapıştırır. Bu hallerde tebligat, evrakın ilgili kişilere verilmesi veya ihbarnamenin kapıya yapıştırılmasından itibaren onbeş gün sonra yapılmış sayılır.
Madde 30’a göre, muhatap veya muhatap adına tebligat yapılabilecek olanlardan hiçbirisisin adreste bulunmaması halinde tebliğ memurunun adreste bulunma sebebini bilmemesi muhtemel komşu, kapıcı, yönetici, muhtar, kolluk amir veya memurlarından araştırarak beyanlarını tebliğ evrakına yazıp imzalatması, imzadan çekinmeleri halinde çekinmeyi yazarak imzalaması gerekir. Muhatap ölmüşse veya gösterilen adresten sürekli olarak ayrılmışsa ve yeni adresi de tespit edilememişse tebligat evrakı çıkaran mercie iade edilir. Yeni adres tebliğ memuru tarafından tespit edilmişse ve tebliğ memurunun tevzi bölgesi dahilinde ise belirtilen adrese yapılır. Yeni adres başka bir tevzi bölgesinde ise tebligatın yapılabilmesi için tebliğ memuru tarafından bağlı olduğu merkeze iade edilir.
Madde 31’de tebliğ memurunun (i) muhatap veya muhatap adına tebligat yapılabilecek kişilerin o adreste bulundukları halde hiçbirisinin tebliğ anında adreste mevcut olmamaları, (ii) muhatap ya da tebligat yapılabilecek kişilerin tebligattan kaçınması, (iii) muhatabın gösterilen adreste hiç oturmamış veya sürekli ayrılmış olsa dahi tebligatın muhatabın adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresine meşruhatlı olarak çıkartılması hallerinden birinin varlığı halinde evrakı muhtar veya kolluk amir veya memuruna imza karşılığında teslim eder. Muhatabın kapısına bu hususa ilişkin ihbarnameyi yapıştırır ve durumu en yakın koşulardan birine, kapıcıya, yöneticiye bildirir. Bu suretle yapılan tebligat ihbarnamenin adres kapısına yapıştırıldığı tarihte yapılmış sayılır.
Madde 34 muhatap yerine kendisine tebligat yapılacak kişinin görünüşte on sekiz yaşından aşağı olmaması ve açıkça anlaşılır bir şekilde ehliyetsiz olmamasını düzenlemiştir. Yine aynı şekilde akıl hastalığı, akıl zayıflığı veya diğer bir hastalık ya da engel sebebiyle kendisi ile anlaşma imkanı olmayan kişilere tebligat yapılamaz.
Madde 48’de ilanen tebligat düzenlenmiştir. Buna göre, kendisine tebligat yapılamayan, tebliğ memuru tarafından adres tespit edilemeyen, adres kayıt sisteminde de yerleşim yeri bulunmayan kişinin adresi tebligat merci tarafından tespit edilmeye çalışılır. Merci öncelikle resmi veya özel kurum ve dairelerden, bunlardan sonuç alınamazsa kolluk vasıtasıyla araştırma yaparak tespit edebilir. Yapılan araştırma sonuç vermezse adres meçhul sayılır ve muhataba ilanen tebligat yapılır.
İlan, muhatabın öğrenmesini sağlayabilecek ve varsa tebliği çıkaracak merciin bulunduğu yerdeki bir gazetede ve elektronik ortamda Basın İlan Kurumu vasıtasıyla yapılır. Evrak ve ilan sureti bir ay süreyle tebliği çıkaran mercide herkesin kolayca görebileceği bir yere asılır. Merci gerekirse ikinci kez ilan yapılmasına karar verebilir. Son ilan tarihinden itibaren yedi gün sonra tebligat yapılmış sayılır.
Bu konular Madde 53 ve devamında düzenlenmiştir. Buna göre usulüne aykırı tebligat yapılsa bile muhatap öğrenmişse tebliğ edilmiş sayılır. Muhatabın öğrendiğini beyan ettiği tarih tebliğ tarihi sayılır.
Tebligat gece vakti yapılabilir. Resmi ve adli tatil günlerinde de tebligat yapılabilir.
Tebligat Kanunu’nun uygulanmasına ilişkin usul ve esasları düzenleyen Yönetmelik, mevcut düzenlemelerle tebligat işlemlerine kolaylık ve hız kazandırmaktadır.