Türkiye’de robot danışmanlık | Doç. Dr. Serra Eren Sarıoğlu - BorsaGündem.com
15 Ekim 2018, 11:01 - -
Bir önceki yazımızda otomatik danışmanlık (robo advisor) hizmetinin işleyişini ve dünyadaki durumunu aktarmıştık. Bu yazımızda ülkemizdeki durumu BES özelinde aktarmaya çalışacağız.
BES katılımcısının genel yapısına ilişkin tespitlerimizi bu sayfalarda sizlerle sıklıkla paylaşıyoruz. Emeklilik şirketleri tarafından da önemli bir pazarlama aracı olarak kullanılan devlet katkısı, katılımcıların geneli tarafından bilinmekte. Ancak, emeklilik planı oluştururken fon seçimi, fon dağılımında yılda 6 defa değiştirme hakkı, şirket değiştirme hakkı gibi konular hakkında farkındalık oldukça düşük. Katılımcılar BES birikimlerinin getirisini düşük bulmakta ve sistemde kalış süreleri kısa olmakta. Katılımcılar genel olarak emeklilik şirketlerinin sunduğu hizmetlerin benzer faydalar sağladığını düşünmekte. BES katılımcıların çoğunluğunu oluşturan X ve Y kuşağı dijitalleşmeyi bilen, etkin biçimde kullanan bir kitle.
Ülkemizde Otomatik Danışmanlıkla ilgili yasal düzenleme var mı?
Ülkemizde gelişmiş ülkelerden farklı olarak “otomatik danışmanlık” konusuna ilişkin herhangi bir yasal düzenleme yok. Bu nedenle açık mimari bir yapı içerisinde hizmet veren, müşterilerine yatırım danışmanlığı hizmeti verebilen ve onlar adına işlem yapabilen herhangi bir otomatik danışmanlık şirketi mevcut değil. Mevcut düzenlemelere bakıldığında fon dağılımına ilişkin danışmanlık faaliyeti yürütmek, katılımcıya fon tavsiyesi vermek emeklilik şirketlerinin yetkisi kapsamında da değil. Bu konuda faaliyette bulunmasına izin verilen kurumlar portföy yönetim şirketleri. Geçtiğimiz yılın sonlarında yapılan bir düzenleme ile katılımcıların yılda 6 defa fon değiştirme hakkının kullanımını bu şirketlere devretmesinin önü açıldı. Ancak, uygulamada bildiğimiz kadarıyla bu hakkı devralmak üzere harekete geçen bir portföy yönetim şirketi bulunmuyor. Zira, bu iş halihazırda portföy yönetim şirketlerinin pek çoğundaki varolan altyapı ile mümkün görünmüyor. Diğer bir deyişle, bu işi yapabilmek için ekstra maliyetlere katlanmak gerekli. Diğer yandan emeklilik şirketi ile portföy yönetim şirketi arasında katılımcıya ait verinin paylaşımı gerekiyor ki, burada da mevzuattan kaynaklı sıkıntılar mevcut.
Ludens’in Otomatik Danışmanlık ürünü: BES IQ
Özellikle varlık yönetimi konusunda uzmanlaşan bir fintech kuruluşu olan Ludens’in de otomatik danışmanlık konusunda yeni bir ürünü var: BES IQ. Bu ürün ile öncelikle katılımcının risk profili belirleniyor ve ona en uygun emeklilik fon dağılımı oluşturuluyor. Piyasadaki değişimlere ve katılımcının hayatındaki gelişmelere göre fon dağılımı yenileniyor. Tüm bunlar uzun yıllardır portföy yönetimi konusunda çalışmış akademisyenlerin tamamen bilimsel yöntemlerle oluşturduğu akıllı bir algoritma ile yapılıyor.
Otomatik Danışmanlığın Türkiye’deki geleceği
Robot danışmanlığın esas hedef kitlesini oluşturanlar Y ve Z kuşağı. Bu nesiller dijital hizmet almaya eğilimli, hıza ve kolaylığa önem veren bir kitle. Bu high-tech dijital kullanıcılar her gün daha fazlasını bekliyor. Ülkemizdeki finansal kurumlar ise yolun henüz başında. Bu anlamda, bireysel emeklilik şirketleri de bu kuşağın isteklerine duyarsız kalmayacaktır. Finansal teknolojilerin kullanıldığı yeni nesil ürünlerle müşteriye ulaşmak gün geçtikçe önem kazanacaktır. İnovatif bir ürün olan otomatik danışmanlığın ülkemizde de dünyadakine benzer biçimde yaygınlaşacağını düşünüyoruz.