The Transformation of International Terrorism and The Struggle Against Terrorism in The Post-Cold War Era
Download "The Transformation of International Terrorism and The Struggle Against Terrorism in The Post-Cold War Era"
1 Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Yıl/Volume:2 Sayı/Issue 4, s.güz 2006 SOĞUK SAVAŞ SONRASI ULUSLARARASI TERÖRİZMİN DÖNÜŞÜMÜ VE TERÖRİZMLE MÜCADELE Serhan YALÇINER Özet Bu çalışmanın amacı, Soğuk Savaş ın son bulmasının ardından belirgin bir dönüşüm sürecine giren ve sınır-ötesi bir boyut kazanan uluslararası terörizmi genel hatlarıyla irdelemektir. Terörizm kavramı ve terörizmin kaynağı konusunda karşıt iki yaklaşıma yer verilecek makalede, uluslararası kuruluşlar nezdinde terörizmle mücadeleye de değinilecektir. Anahtar Kelimeler: Terörizm, Uluslararası Terörizm, Siyasal Şiddet, Terörizmle Mücadele The Transformation of International Terrorism and The Struggle Against Terrorism in The Post-Cold War Era Abstract The purpose of this work is to investigate international terrorism which entered an evident transformation process after the end of the Cold War and got a transboundary dimension with its general lines. The struggle against terrorism by international organizations is also mentioned in the article which is included the concept of terrorism and two opposite approaches about the sources of terrorism. Key Words: Terrorism, International Terrorism, Political Intensity, The Struggle Against Terrorism GİRİŞ 20. yüzyıl kimilerine göre ideolojilerin, kimilerine göre romantik ve çılgın liderlerin, kimilerine göre ise güçlü ile zayıf ın çatışmasının neden olduğu iki büyük savaşın ve belki de bu savaşlar kadar can alan iç savaşların, etnik çatışmaların ve de sınır tanımayan silah teknolojilerinin gündem teşkil ettiği bir atmosferde yaşandı. Yüzyılın ikinci yarısından itibaren savaş kavramını alt üst eden nükleer gelişimle birlikte büyük güçlerin mücadele yöntemi de bütünüyle değişime uğradı. Bu yeni mücadele şekli, tarafların silahlı kuvvetlerini ve askeri teçhizatlarını değil, istihbarat servislerini ve kitle iletişim araçlarıyla toplumları yönlendirebilme kabiliyetlerini ön plana çıkardı. Arş. Gör., Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Uluslararası İlişkiler Anabilim Dalı,2 YALÇINER Devletlerarasındaki rekabetin boyutunu bu denli değiştiren teknolojik dönüşüm, kuşkusuz illegal şiddet unsurlarının da eylem yöntemlerini ve bu yöntemlerden en etkili sonucu alabilme yeteneklerini geliştirmeleri anlamına geliyordu. Terörizm, bu yeni yüzü ile artık bir çatışma stratejisi halini alıyor, özellikle de 1990 sonrası hızla yayılan demokrasi dalgasının bir hastalığı oluyordu. Küreselleşme süreci önünde durulamaz bir biçimde devlet i küçültüp, sınırları anlamsız kılar ve de karşılıklı bağımlılık ilişkileri yaratırken, Batı nın ısrarlı modernizm ihracı etki-tepki psikozu içerisinde kendi düşmanını yaratıyor ve uluslararası terörizm, Soğuk Savaş sonrası toplum güvenliğine yönelik en önemli tehdit olma niteliği kazanıyordu. Uzun bir geçmişe sahip olmakla beraber Soğuk Savaş sonrasında uğradığı değişim itibariyle yeni olan ve uluslararası barış ve güvenlik açısından önemli bir tehdit halini alan uluslararası terörizm, faaliyet alanını ulusal sınırların ötesine taşıdı ve tüm dünyayı etkileyebilme gücüne erişti. 1 Terörizmin geçirdiği dönüşüm beraberinde ortak bir tanımda anlaşılması zor ve son derece karmaşık bir terörizm sorunsalını getirdi. Bu noktada özellikle Terörizm nedir, kim tarafından uygulanır ve kime karşıdır? ve Hangisi terör, hangisi bağımsızlık mücadelesidir? şeklinde soru(n)lar ortaya çıktı. Aralarında uluslararası terörizm uzmanı Paul Wilkinson un da bulunduğu bazı bilim adamları terör eylemlerinin Batı ya karşı olduğunu ve batılı demokrasileri hedef aldığını savunurken, ünlü Amerikan muhalif Noam Chomsky gibi uzmanlar ise terörün devletler tarafından uygulandığını, yani devlete karşı terör değil, devlet destekli terör ün söz konusu olduğunu vurguladılar. 2 Soğuk Savaş sonrası uluslararası terörizmin dönüşümü ve de uluslararası kuruluşlar vasıtasıyla terörizmin önlenme çabalarının inceleneceği çalışmanın konusu itibariyle terörizm kavramı, devlet sınırlarını aşan ve uluslararası sonuçlar doğurmaya başlayan uluslararası terörizm anlamında kullanılacaktır. İlk bölümde terörizmin yapısındaki değişim iki farklı görüş ışığında incelenecek, ikinci bölümde ise 1990 sonrası uluslararası terörizmle mücadeleye yer verilecektir. 1 Ahmet Hamdı TOPAL, Uluslararası Terörizm ve Uluslararası Ceza Mahkemesi, Uluslararası Hukuk&Politika, C. 1, S. 3, 2005, ss bkz. Cemal GÜZEL, Korkunun Korkusu: Terörizm, Silinen Yüzler Karşısında Terör, Cemal GÜZEL (ed.), Ayraç Yayınevi, Ankara, 2002, ss3 Soğuk Savaş Sonrası Uluslararası Terörizmin Dönüşümü Ve Terörizmle Mücadele 1. SOĞUK SAVAŞ IN ARDINDAN ULUSLARARASI TERÖRİZMİN DEĞİŞEN YÜZÜ VE KARŞIT YAKLAŞIMLAR 1.1. Terörizm Kavramı ve Dönüşümü Terör ve terörizm kavramları, zihinlerde herşeyden önce korku, dehşet, tehdit, şiddet, yasadışılık gibi olgulara çağrışım yapmaktadır. 3 Gerçekten de Latince terrere kelimesinden gelen sözcüğün, korkutmak, dehşete düşürmek, korkutup kaçırmak, caydırmak gibi anlamları vardır. Günümüzde ise bu anlamların başına siyasi bir amaçla yapılıyor olmak eklenmiş, yani siyasi bir amaçla hareket etme ve dehşete düşürme, korku salma terörist eylemin temel nitelikleri haline gelmiştir. 4 Çalışmada üzerinde durulacak olan uluslararası terörizm kavramı ise, terörist eylemin sınırlar-ötesi boyuta taşınmasına ve uluslararası sonuçlar doğurur hale gelmesine atıf yapmaktadır. Terörizm uzmanı Paul Wilkinson, şöyle bir tanımlama getirmektedir: Terörizm, bir takım siyasi taleplerin karşılanmasını sağlamak amacıyla; bireyleri, grupları, toplumu ya da hükmetleri yıldırmak için, cinayet ya da imha hareketlerinin sistematik olarak uygulanması ya da bu amaçla tehdit oluşturulmasıdır. 5 Uluslararası terörizm hiç kuşkusuz 20. yüzyıla özgü bir olgu olarak değerlendirilemez. İlk örnekleri incelendiğinde, M.S yılları arasında Roma yönetimine karşı faaliyet gösteren ve kurbanlarını ılımlı Yahudiler arasından seçen bağnaz bir Yahudi fraksiyonuna kadar uzanabilecek bir tarihçe söz konusudur. 6 Ancak 20. yüzyıl, özellikle son on yılı itibariyle, uluslararası terörizm olgusunun çok yönlü bir dönüşüme uğradığı ve devletlerin hem karşısında durup, hem de dış politika aktivitelerine meşruluk katmak için bizzat başvurdukları bir kimliğe büründüğü bir dönem olması nedeniyle öne çıkmaktadır. Daha önceleri teröristler siyasal amaçlarına ulaşmak için öldürücü ama nispeten sınırlı silahlar kullanan fırsatçılarken, 21. yüzyılın teröristler tarafından tahrip gücü yüksek silahların kullanılacağı bir süper terörizm çağı olabileceği üzerinde durulmaktadır. 7 3 Ertan BEŞE, Terörizm, Avrupa Birliği ve İnsan Hakları, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2002, s GÜZEL, s Paul WILKINSON, Terrorism and the Liberal State, The Macmillan Press, Londra, 1977, s Deniz Ü. ARIBOĞAN, Uluslararası Terörizmin Yeni Yüzü, Uluslararası Politikada Yeni Alanlar, Yeni Bakışlar, Faruk SÖNMEZOĞLU (ed.), Der Yayınları, İstanbul, 1998, ss ; ayrıca bkz. Conway W. HENDERSON, International Relations: Conflict and Cooperation at the Turn Of the 21st Century, McGraw-Hill, Singapur, 1998, s Marvin J. CETRON ve Owen DAVIES, The Future Face of Terrorism, The Futurist, C. 28, S. 6, Kasım-Aralık 1994, s4 YALÇINER 1990 lı yıllarla birlikte terörist faaliyetlerin yöntem ve boyutlarındaki belirgin değişim dikkat çekmektedir. İçerisinde çok fazla insanın bulunduğu yerleri hedef alan eylemler, tahrip gücü çok yüksek bombaların kullanıldığı ve dini ya da etnik sebeplerle vahşi katliamların gerçekleştiği bir yapıya bürünmüştür. Eylemlerin biçimlerinde görülen farklılıkların yanı sıra 1990 lı yıllarla birlikte, eylemlerin sayısı ve tahribat gücünde de belirgin değişimler göze çarpmaktadır. İlginç olan nokta, eylem sayısının neredeyse yarı yarıya düşmesine rağmen, saldırıların tahribat gücü ve buna bağlı olarak can kayıplarının olağanüstü artmasıdır de 666 olan terörist eylem sayısı 1991 de 565 e, en düşük olduğu 1996 yılında ise 296 ya düşmüştür (bkz. Tablo-1). Buna karşın, Asya da 1992 de 13 terörist eylemde hayatını kaybedenlerin sayısı sadece 25 iken, 1995 teki 16 eylemde ölü sayısı 5639 a yükselmiş, Avrupa da 1992 de 113 eylem 65 can alırken, 1996 daki 121 eylem 503 kişinin hayatını kaybetmesine neden olmuştur. 9 Rakamlar arasındaki olağanüstü farklılıklar, uluslararası terörizmin daha ender ama daha acımasız boyutlarda faaliyet gösteren bir yapıya yönelik geçirdiği dönüşümü kanıtlar niteliktedir. Tablo 1: Uluslararası Terörist Eylemler, Kaynak: Patterns of Global Terrorism: 1997, US State Department, ARIBOĞAN, ss Patterns of Global Terrorism: 1997, US State Department, Nisan 1998, ss5 Soğuk Savaş Sonrası Uluslararası Terörizmin Dönüşümü Ve Terörizmle Mücadele Söz konusu dönüşüm bir ölçüde, terörist eylemlerde kullanılan silahların dönüşümünü de ifade etmektedir de ABD de aşırı sağ eğilimli Yükselen Güneş Tarikatı (Order of the Rising Sun) nın bazı üyelerinin, orta-batının su kaynaklarına tifo kültürü karıştırmak isterken yakalandığı olayın başlangıç teşkil ettiği biyolojik silaha dayalı terörist faaliyetin, geliştirilmiş şarbon virüsü vb. unsurlarla kimyasal silahlara oranla çok daha etkili sonuçlar alabildiği bilinmektedir sonrasında terörizmin niteliğindeki bir diğer değişim de, eylemlerin yöneldiği hedeflerdir. 20. yüzyılın sonlarına kadar terörist eylemlerin hedefi genellikle devlet adamlarıydı te gerçekleşen ve 1. Dünya Savaşı nın da kıvılcımı olan Ferdinand ın öldürülmesi, Fransız Dışişleri Bakanı Louis Barthou ve Yugoslavya Kralı Aleksandr ın 1934 yılında Marsilya da öldürülmesi ve ABD Başkanı John F. Kennedy den Hindistan Başbakanı Indira Gandhi ye kadar daha pek çok devlet adamının hayatını kaybettiği suikastler, 20. yüzyıl terörizminin karakteristiğini yansıtıyordu. 11 Ancak son dönemde, özellikle 11 Eylül ve sonrasında, uluslararası terörizmin eylem aşamasında kişilerin yerini sembol hedeflerin(dünya Ticaret Merkezi vb.) aldığını söylemek mümkündür. SSCB nin dağılmasının ardından, uluslararası terörizmin yapısal değişiklikleri ile ilgili, daha önce de bahsettiğimiz gibi, terörün kime karşı kim tarafından uygulandığı hakkında birbirine karşıt iki yaklaşım ön plana çıkmıştır. Bunlar, terörün Batı yı ve Batı nın değerlerini hedef aldığını savunan devlete karşı terör teorisi ile terörü devletlerin uyguladığını savunan devlet terörü yaklaşımıdır Devlete (Batı ya) Karşı Terörizm Aralarında Paul Wilkinson, Walter Laqueur ve Yonah Alexander ın da bulunduğu uzmanların öncülüğünü ettiği yaklaşım, terörizm eylemlerinin temel olarak Batı yı, Batılı demokrasileri hedef aldığı görüşündedir. Bu eylemler üçüncü dünya ülkelerinden, Ortadoğu dan ve de Sovyet temelli -günümüzde Sovyetlerin yerini köktenci İslam almıştır- bir terör ağı ndan kaynaklanmaktadır. Bu doğrultuda Batılı devletler, kendilerine yönelik terörist saldırılara karşılık veren ya da misilleme de bulunan, bunu da bir meşruiyet zeminine oturtan taraflar olurlar. 12 Bu değerlendirme, 11 Eylül 10 Deniz Ülke ARIBOĞAN, Nefretten Teröre, Ümit Yayıncılık, Ankara, 2005, s Yevgeniy PRIMAKOV, 11 Eylül ve Irak a Müdahale Sonrası Dünya, Doğan Ofset, İstanbul, 2004, ss. 6-7; Tayyar ARI, Uluslararası İlişkiler ve Dış Politika, Alfa Yayınları, İstanbul, 2004, s GÜZEL, s6 YALÇINER saldırıları ile saldırıların ardından oluşan yıkıcı ABD politikası arasındaki meşruiyet dayanağı ilişkisi göz önüne alındığında, devlete karşı terör yaklaşımının uygulama alanı bulduğunu göstermektedir. 11 Eylül saldırıları, ABD nin Afganistan a müdahalesi ve ardından tehdit algıladığını iddia ettiği Irak a saldırmasının meşru bir zemine oturtulması için kullanılmış, ABD nin Soğuk Savaş ın öteki si Sovyetlerin yerine, radikal İslam terörünü koymasını sağlamıştır. Bu görüşün temsilcilerinden Walter Laqueur da buna benzer bir yaklaşımda bulunmakta; 19. yüzyıl ve 20. yüzyılın ilk bölümünde terörün, anarşist ve devrimciler başta olmak üzere genellikle sol fraksiyonlu; iki savaş arası dönemde faşist sempatizanlar nedeniyle aşırı sağ kökenli, ve 11 Eylül ile simgeleşen yeni dönemde ise köktenci radikal İslam menşeili olduğunun altını çizmektedir. 13 Devletin kendi istihbarat birimleri aracılığıyla yön verdiği eylemler ya da bir başka terör örgütünün desteklenmesi şeklinde ortaya çıktığı savunulan devlet destekli terörizm yaklaşımına 14 karşı duran Batı yanlısı görüş, devletin terörist ya da teröriste destek veren konumunda olamayacağını savunmakta ve devletin terörist tanımının kapsamı dışında tutulması gerektiğinin üzerinde durmaktadır. 15 Bu noktada, özellikle Amerikalı uzmanlar ülkelerinin, sembolü olduğu değerler ve gelişmişlik düzeyi nedeniyle, terörizmin hedefi olduğu görüşündedirler. Radikal İslamcı köktencilerin 1993 te Dünya Ticaret Merkezi ni bombalaması, 1995 te Oklohama daki Alfred P. Murrah Federal Binası nın havaya uçurulması, Atlanta daki 1996 Yaz Olimpiyatları nda meydana gelen patlama ve tabi ki 11 Eylül 2001 saldırıları gibi eylemler bu çerçevede analiz edilmektedir. 16 Terörizmin Batı yı hedef aldığını savunan görüş, devlet terörü nün söz konusu olduğu ve de Washington un dünyanın siyasal cinayet ve işkence merkezi olduğu iddialarını ortaya atan uzmanların 17, terörizm konusundaki bilimsel çalışmalara bir katkı sağlamadıklarını ve siyasal nitelikli savlar ileri sürdüklerini savunmaktadır. Buna göre, terörü devletin uyguladığı ve mevcut terör çerçevesinin içine devlet terörizminin de dahil edilmesi gerektiğini 13 Walter LAQUEUR, The Changing Face Of Terror, The Use of Force, Robert J. ART ve Kenneth N. WALTZ (ed.), Rowman&Littlefield Publishers, New York, 2004, s Devletin terörizme destek şekilleri hakkında bkz. Bruce RUSSETT ve Harvey STARR, World Politics: The Menu for Choice, Freeman, New York, 1996, ss ARI, s HENDERSON, ss Burada kastedilen Naom Chomsky ve E.S. Hermann dır. 1037 Soğuk Savaş Sonrası Uluslararası Terörizmin Dönüşümü Ve Terörizmle Mücadele savunan görüşün siyasal güdülenmeden kaynaklandığı iddia edilmektedir. 18 Samuel P. Huntington un Medeniyetler Çatışması tezi ile de yakından temas kuran bu yaklaşım, özellikle 11 Eylül saldırılarının ardından dünya kamuoyunun gündemine oturan uluslararası terörizmin temel karakteristiğini Batı karşıtlığı olarak görürken, 11 Eylül deki terör eylemlerinin de bu görüşü kanıtlar nitelikte olduğunu ileri sürmektedir. Paul Wilkinson, artış gösteren siyasal şiddeti büyük ölçüde Filistinli gruplar ile neo-marksist ve Troçkist grupların, özellikle öğrenciler arasındaki popülaritesinin tetiklediği anti- Amerikancı yaklaşıma dayandırmakta ve bu yaklaşımın aynı zamanda Batı refahını sağlayan liberalizme de düşman olduğunu ileri sürerek, tezine ideolojik bir boyut katmaktadır. 19 ABD nin özellikle 11 Eylül sonrası izlediği dış politikanın temel parametrelerinden biri de, bu tezin uzantısı olan mağduriyete dayalı meşruluk tur. Bu bağlamda, radikal İslamcılar Batı düşmanıdır ve Batı nın temsil ettiği değerlerin en büyük sembolü olan ABD ye saldırmışlardır. Dolayısıyla ABD mağdur dur ve teröristleri cezalandırmak ve dünyayı terör tehdidinden kurtarmak için Afganistan a yaptığı müdahale meşru dur. Devlete karşı terörizm yaklaşımı, medeniyetler arası bir çatışma şekline vurgu yaparken, etno-dinsel terörizme de atıfta bulunmaktadır. Sovyetlerin ardından motivasyonunu ideolojik zıtlıktan alan teröristlerin yerini günümüzde etnik ve dinsel öğelere dayalı bir motivasyonla hareket eden terörist tipleri almıştır. Artık teröristler Batı ya komünizm düşmanı olduğu için değil, etnik ve dini kimliklere bakış açısı ve müdahalesi nedeniyle tepki duymaktadır. Genel hatlarıyla Batı nın ve özellikle ABD nin resmi ideolojisine yakın duran ve Batı nın terör mağduriyeti olarak da adlandırabileceğimiz yaklaşım, uluslararası hukukun ve koruyucusu kuruluşların işlevselliğinin tartışıldığı son dönemde, uluslararası terörizm olgusunu anlamlandırmada tek taraflı ve Batıcı bir profile sahiptir. Fransız teorisyen Jean Baudrillard, Batı nın insan haklarını farklı olana karşı ya bizim değerlerimizi paylaşırsınız ya da sözüyle silah olarak kullandığına ve bunun demokrasinin tehdit ve şantajla uygulanması demek olduğuna dikkat çekmekte, artık söz konusu olanın cephe ve sınırların olmadığı ve devletler, düzenler, ideolojiler arasında değil insan türünün kendi kendisiyle olan bir 18 Walter LAQUEUR, Terörizmin Yorumlanması, Silinen Yüzler Karşısında Terör, Cemal GÜZEL (ed.), Ayraç Yayınevi, Ankara, 2002, ss bkz. ARIBOĞAN, Uluslararası, s. 452; Paul WILKINSON, Terör Felsefesi, Silinen Yüzler Karşısında Terör, Cemal GÜZEL (ed.), Ayraç Yayınevi, Ankara, 2002, ss8 YALÇINER dördüncü dünya savaşı olduğunu belirtmektedir. 20 Küreselleşme sürecinin kendisini yok edecek şartları da beraberinde getirdiğine değinen Baudrillard, terörizmi anti-amerkanizm kökenli gösterenlerin yanıldığını ve yaşananların kapitalizme ya da baskıya başkaldıran İslami tepki ile açıklanamayacağını, temelinde Batı nın tehdide dayalı güdümlü demokrasisinin olduğu bir terörizm olgusunun söz konusu olduğunu vurgulamıştır Devlet(Batı) Destekli Terörizm Terörizmin Batı düşmanlığından beslendiğini savunan görüşün karşısında, Noam Chomsky, Alexander George, Michael McClintock ve Richard Falk ın başını çektiği ve terörün asıl olarak devletler tarafından uygulandığını savunan yaklaşım yer almaktadır. Buna göre, terörizmde sorumluluk Batılı devletlerin, İsrail in ve özellikle de ABD nindir. 22 Devletin güvenliğini, kamu düzenini korumak için, hukuki güvenlik güçlerinin dışında askeri birliklerin kullanılması olarak tanımlanabilen devlet terörü veya şiddet siyaseti, temelinde devrimler ve ihtilaller gibi iç unsurlar çerçevesinde ortaya çıkan, günümüzde ise devlet çıkarları doğrultusunda bir çatışma stratejisi halini alan bir olgudur. Özellikle anti-demokratik ülkelerde terör, yönetim aleyhtarı hareketleri kontrol altına almak için kullanılmaktadır. Çeşitli ülkelerin, yurt dışına kaçmış ve ülke aleyhinde faaliyet gösteren rejim aleyhtarlarını ortadan kaldırmak için kullandıkları idam mangaları vardır. Ancak bir çok terörizm uzmanın belirttiği gibi, teröre karşı devlet terörü uygulama yoluna giden rejimler başarılı olamamışlardır. Bunun en iyi örneği Ortadoğu da yaşanmış, İsrail de devletin silahlı güçlerine karşı çocuk militanların taş ve sopalarla karşı koyması devlet terörünün başarısızlığını ortaya koymuştur. Nitekim, İsrail bir dönem terör örgütü olarak kabul edilen FKÖ ile barış anlaşması imzalamak durumunda kalmıştır. 23 Devlet terörü ile ilgili son derece ilginç olan nokta, peşinden aydınlanma dönemini, sosyal haklar ve özgürlük gibi insani değerleri getiren bir devrimin, yoğun terör unsurları barındıran bir süreçle 20 Amerika nın Teröre Karşı Başlattığı Harekat, Küreselleşmeye Karşı Çıkışı ve Kötünün Yenilmezliği Üzerine Fransız Felsefeci Jean Baudrillard ile Söyleşi, Silinen Yüzler Karşısında Terör, Cemal GÜZEL (ed.), Ayraç Yayınevi, Ankara, 2002, ss bkz. Douglas KELLNER, Baudrillard, Globalization and Terrorism: Some Comments on Recent Adventures of the Image and Spectacle on the Occasion of Baudrillard s 75th, International Journal of Baudrillard Studies, C. 2, S. 1, Ocak 2005, ss GÜZEL, s Emin DEMİREL, Terör, IQ Kültür Sanat Yayıncılık, İstanbul, 2002, ss9 Soğuk Savaş Sonrası Uluslararası Terörizmin Dönüşümü Ve Terörizmle Mücadele gerçekleşmesidir. Batı dünyasının tarihinde belki de en kanlı devlet terörü Fransız İhtilali dir. İhtilalin fanatik aydınlarından Roberspierre, Danton ve Morot 17 bin kişinin başını giyotinle kesmişlerdir. 24 Terör ilkesi bir anlamda devrimci geleneğin özünde vardır. Roberspierre, devrimi savunmak için yasal süreçlerin yetersizliğini ve şiddetin gerekliliğini şu sözlerle ifade eder: Yasaların yetersiz kalışının yol açtığı kriz dönemlerinde, halkın güvenliğinin gerektirdiği yararlı tedbirlerin neler olduğuna elimizdeki ceza yasasına bakarak mı karar vereceğiz? Nasıl barış döneminde halk hükümetinin niteliği erdem ise, tıpkı bunun gibi devrim döneminde halk hükümetinin niteliği de aynı anda hem erdem hem de terör dür. Erdemsiz terör felaket getirir, terörsüz erdem ise güçsüzdür. Terör, derhal uygulanan sert ve sarsılmaz bir adaletten başka bir şey değildir; bundan dolayı erdemin bir belirtisidir sonbaharında ise Marx, karşı devrimci canavarlık tan sonra, eski toplumun kanlar içinde can çekişmesini kısaltmak, kolaylaştırmak, sınırlamak ve yeni toplumun kanlı doğumunu sağlamak için devrimci terörden başka bir yol olmadığını söyleyecektir. 25 Devletin bizzat terör uygulayıcısı olduğunu savunan görüşün önde gelen ismi Noam Chomsky, terörün Batı karşıtlığından kaynaklandığını savunan görüşü propagandacı yaklaşım olarak nitelendirmektedir. Chomsky ye göre bu yaklaşım, terörizm kavramının bir güç dizgesinin hizmetinde kullanılacak bir silah olduğunu kurgulamakta, terörizmin sorumlusunun resmen belirlenmiş belli bir düşman olduğu savından yola çıkarak terörist edimleri istenen kaynağa yüklenebildiği durumlarda terörist olarak niteleyip, aksi durumlarda ise misilleme ya da özsavunu olarak adlandırmaktadır. 26 ABD nin de status quo nedeniyle en büyük terörist devlet olmasının ve El Salvador ve Nikaragua örneklerinde olduğu gibi terör faaliyetlerinde bulunmasının temelinde bu yaklaşım yatmaktadır. Chomsky ayrıca, Birleşik Devletlerin politikasının şekillenmesinde, sınırlı bir elitin değişmez amaçlarının Amerika nın kurumlarını ve tarihsel pratiğini derinlemesine etkiliyor olmasına dayanan unsurların belirleyici olduğunun altını çizmektedir DEMİREL, s E. H., CARR, Sovyet Rusya Tarihi: Bolşevik Devrimi , 1. Cilt, Metis Yayınları, İstanbul, 2002, ss Noam CHOMSKY, Uluslararası Terörizm: Görünüş ile Gerçek, Silinen Yüzler Karşısında Terör, Cemal GÜZEL (ed.), Ayraç Yayınevi, Ankara, 2002, s Noam CHOMSKY, Terörizm Kültürü, Pınar Yayınları, İstanbul, 2002, s. 258; ayrıca bkz. Dario MORENO, Thunder On the Left: Radical Critiques of U.S. Central American Policy, Latin American Research Review, C. 26, S. 3, 1991, s. 228; ABD de elitin(şahinler) dış politikaya etkisi hakkında ayrıca bkz. Immanuel WALLERSTEIN, Amerikan Gücünün Gerileyişi: Kaotik Bir Dünyada ABD, Metis Yayınları, İstanbul, 2003, ss10 YALÇINER Chomsky devlet terörünün temeline koyduğu ABD nin, hiçbir devlete Amerika nın saldırısına karşı savunma hakkı tanımadığına ve bunun özellikle 1980 lerden itibaren bir öğreti halini aldığına dikkat çekmektedir. Öğretinin iletisi açıktır: ABD nin terörist saldırılarına karşı kimsenin savunma hakkı yoktur ve ABD hak gereği bir terörist devlettir. Bu da sorgulanamaz bir öğretidir. Buna göre, boyun eğmeyen bir halkı boyun eğdirmek için terörist bir taşeron ordu örgütlemek meşru bir iştir. 28 Bunun örneği 1980 lerin başında Nikaragua da yaşanmış ve Sandinist gerillalara karşı CIA, 15 bin kişilik bir kontrgerilla ordusu kurmuştur. 29 Bu ülkenin ikinci bir Küba olmasının önüne geçmek isteyen Reagan yönetimi, önce Nikaragua açıklarını mayınlamış, bunun La Haye Adalet Divanı tarafından suç olarak kabul görmesi üzerine mayınlama faaliyetini durdurmuş, ancak diğer eylemlerine devam etmiştir. 30 Daha sonra Nikaragua da devlet terörüne başvurmanın ardındaki güdülenme ABD yönetiminin üst düzey görevlileri tarafından içtenlikle açıklanmış ve amacın Sandinistaları kışkırtarak savaşa zorlamak ve Nikaragua nın doğasındaki saldırganlığın sergilenmesini sağlamak olduğu ifade edilmiştir. 31 Chomsky bu noktada, ABD nin uluslararası terörizminin Orta Amerika ile sınırlı kalmadığını ve 1986 yılında -Batılı kaynaklara göre yaklaşık 100 kadar insanın öldüğü- Libya nın bombalanması 32 örneğinden de anlaşılabileceği gibi küresel bir nitelik taşıdığını belirtmektedir. 33 Uluslararası terörizmi Batılı devletlerin dış politikaları ile yakından ilişkilendiren bu yaklaşım, özellikle Soğuk Savaş sonrasında, tek kutuplu sistemin söz konusu güç merkezinin -özelde ABD, genelde Batı- değerlerini dünyaya ihracına dayanan yapısının terörizme oldukça elverişli bir hareket alanı sağladığına değinmektedir. 34 Batı nın, az gelişmiş ve etnik vb. sorunlarla boğuşan ülkelere tamamen etki alanına dayanan çıkarı doğrultusunda yaklaşması da bu anlamda şiddetin yayılmasında önemli rol oynamaktadır. 35 Bu, çağdaş dünya imparatorluğu na bir tür tepki olarak adlandırılabilir. Michael Hardt ve Antonio Negri, Batılı 28 CHOMSKY, Uluslararası Terörizm, ss Atilla AKAR, Komploların Yüzyılı, Yüzyılın Komploları: Emperyal Satrancın Entrika Hamleleri, Timaş Yayınları, İstanbul, 2003, s ARI, s CHOMSKY, Uluslararası Terörizm, s Nisan 1986 tarihinde ABD kuvvetleri, kendilerine karşı saldırıda bulunulmasını gerekçe göstererek, Libya nın kıyı hedeflerini bombalamış ve bir bombardıman uçağının Libya uçaksavarlarınca düşürülmesi sonucu iki ABD askeri hayatını kaybetmişti. 33 CHOMSKY, Terörizm Kültürü, s Rasim Özgür DÖNMEZ, Küreselleşme, Batı Modernliği ve Şiddet: Batı ya Karşı Siyasal İslam, Uluslararası İlişkiler, C.1, S. 4, Kış 2004, s bkz. Kenneth BUSH ve E. Fuat KEYMAN, Identity Based Conflict: Rethinking Security in a Post-Cold War World, Global Governance, S. 3, 1997, ss11 Soğuk Savaş Sonrası Uluslararası Terörizmin Dönüşümü Ve Terörizmle Mücadele devletler tarafından büyük düşman olarak gösterilen köktenci hareketlerin, yaşanan sürece karşı güçlü bir tepki niteliği taşıdığına dikkat çekmekte ve ne kadar çeşitlilik sergilemiş olurlarsa olsunlar hem içeriden hem de dışarıdan bakıldığında, köktenci hareketleri birleştiren şey tarihsel bir ters akıntı, bir modernleşmebozumu (de-modernization) olarak anlaşılıyor olmalarıdır. Bununla birlikte, çeşitli köktenci hareketleri modern-öncesi dünyanın yeniden canlanması olarak değil, günümüzde sürmekte olan tarihsel geçişe karşı güçlü bir tepki hareketi olarak anlamak hem daha doğru hem de daha yararlıdır. 36 demektedirler. Yani bu bakış açısına göre, küreselleşme süreci insanları homojenleştirmenin aksine, insanlara farklılık bilinci kazandırmıştır. Diasporalar ve diğer etnik yapılanmaların uzlaşmaz tavırları da nefreti ve dolayısıyla siyasal şiddeti körüklemiştir. 37 Devlet terörü yaklaşımı, siyasal şiddet geleneğinde -özellikle ABD de- liderlerin de rolü olduğuna dikkat çekmektedir. Buna göre, seçilmiş liderler edilgenlik ve boyun eğme durumlarına düşerler. Hiçbir başkan görevde iken şiddet kullanımının iki ana kaynağı olan nüklearizme ve karşı ayaklanma savaşına -bunun adı 1980 lerden itibaren düşük yoğunluklu savaş (low intensity conflict) 38 olmuşturayrım gözetmeden karşı çıkamamıştır. Görevden ayrılırken yurttaşları tehlikelere karşı uyarma gibi bir gelenek vardır, fakat genel olarak siyasal demokrasi devletin ulusal güvenlik konusundaki seçimlerini her türlü hesap verme zorunluluğundan muaf tutma durumuna gelmiştir. 39 Bazı uzmanlar terörizmin, devletler tarafından kullanılan diğer güç ve şiddet unsurları gibi, bir tür savaş yöntemi olarak kabul edilebileceğini belirtmektedirler. Terörizmin, diğer yöntemlerden farklı olarak, düşmana ani ve beklenmedik bir biçimde uygulanması ve şok etkisi yaratarak -çoğu zaman masum ve silahsız insanların üzerinde- rastgelelik içermesi nedeniyle kontrol altına alınabilmesinin zor olduğu değerlendirilmektedir Michael HARDT ve Antonio NEGRI, İmparatorluk, Ayrıntı Yayınları, İstanbul, 2001, s Deniz Ülke ARIBOĞAN, Tarihin Sonundan Barışın Sonuna: Terörizmi Anlamak ve Anlamlandırmak, Timaş Yayınları, İstanbul, 2003, s Kavram hakkında bkz. George A. LOPEZ ve Michael S. STOHL, International Relations: Contemporary Theory and Practice, CQ Press, Washington, 1989, ss ; Michael I. HANDEL, The Evolution of Israel Strategy: The Psychology of Insecurity and the Quest for Absolute Security, The Making of Strategy: Rulers, States and War, Williamson MURRAY v.d. (ed.), Cambridge University Press, New York, 2005, ss Richard FALK, Son Dönem A.B.D. Dış Politikasının Terörist Temelleri, Silinen Yüzler Karşısında Terör, Cemal GÜZEL (ed.), Ayraç Yayınevi, Ankara, 2002, ss ARI, s12 YALÇINER Günümüzde uluslararası terörizmin niteliğine ilişkin öne sürülen iki yaklaşımdan devlete(batı ya) karşı terör görüşü nasıl 11 Eylül saldırılarının öne sürülen tezi destekler nitelikte olduğunu savunuyorsa, 2003 te ABD nin Irak ı işgali ve bu işgalin daha sonra açıkça kanıtlanan ve dönemin ABD Dışişleri Bakanı tarafından da itiraf edilen 41 gayri meşruluğu da, terörü devletlerin ve özellikle de ABD gibi emperyal güçlerin uyguladığını savunan yaklaşımın fikriyatını desteklemektedir. Irak ın işgali, şiddetin ve savaşın önüne geçmek amacıyla hazırlanan ve hukuki temelleri olan uluslararası anlaşmalara taraf bir devletin, tüm uluslararası hukuk normlarını ve kuruluşlarını yok sayarak, daha sonra asılsız olduğu anlaşılan iddialarla bağımsız bir ülkenin ve bu ülkenin insanlarının varlığına kastetmesi anlamına gelen bir olaydır ve siyasal şiddetin devlet eliyle kullanımının geldiği boyutları göstermesi açısından dikkat çekicidir. 2. ULUSLARARASI KURULUŞLAR VE TERÖRİZMLE MÜCADELE 2.1. Birleşmiş Milletler ve Terörizm 1945 tarihli BM Antlaşması'nın, özellikle devlet destekli uluslararası terörizm açısından değerlendirilmesi gereken bazı hükümleri vardır. Antlaşmanın 1.maddesi/1.bendine göre : BM'in amaçları; "uluslararası barış ve güvenliği korumak ve bu amaçla, barış tehditlerini önlemek, ve kaldırmak ve saldırganlık ve öteki barış bozucu eylemleri bastırmak üzere etkin toplu önlemler almak ve barışçı yollarla ve adalet ve uluslararası hukuk ilkelerine uygun çözümü sağlamak" olarak belirtilmektedir. BM Antlaşması'nın 2. maddesi/4. bendi gereğince: "Tüm üye ülkelerin, uluslararası ilişkilerde, birbirlerinin toprak bütünlüğüne ve siyasal bağımsızlığına saygı gösterecekleri " öngörülmüştür. 42 Birleşmiş Milletler çerçevesinde terör eyleminin tanımı savaş suçlarının barış zamanına karşılık gelen hali biçiminde yapılmış ve 1999 yılındaki BM Genel Kurul kararına göre terör, özel kişilere, grup ya da halkın tamamına siyasi, felsefi, ideolojik, ırkçı, etnik, dini ya da başka sebeplerle her türlü yasa dışı baskı vasıtasıyla dehşet 41 Dönemin ABD Dışişleri Bakanı Colin Powell, işgalden hemen önce Şubat 2003 te Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi nde yaptığı konuşmada, Irak ın elinde bulunduğu iddia edilen kitle imha silahlarını savaşın temel gerekçesi olarak ortaya koymuştu. Powell Ağustos 2004 te yaptığı açıklamada, kitle imha silahları konusunda yanıldıklarını; Kasım 2005 te, istifasından yaklaşık bir yıl sonra yaptığı açıklamada ise, BM Güvenlik Konseyi nde yaptığı konuşmanın hayatında kara bir leke teşkil ettiğini ve 11 Eylül saldırıları ile Irak taki Saddam Hüseyin rejimi arasında bir bağlantı bulunmadığını söyledi. 42 Hakan HANLI, Global Terörizm: Uluslararası ve Uluslarüstü Boyutu, <http://www.teror.gen.tr/turkce/makaleler/terorizm_hakan_hanli.html>, ( ). 10913 Soğuk Savaş Sonrası Uluslararası Terörizmin Dönüşümü Ve Terörizmle Mücadele ortamı yaratmayı tahrik eden tüm cezai eylemler şeklinde açıklanmıştır. 43 Ayrıca BM, uluslararası terörizmin ancak küresel işbirliği ile çözümlenebilecek bir sorun olduğunu vurgulamış ve Genel Kurul vasıtasıyla her türlü uluslararası terör eylemini lanetleme yoluna gitmiştir. Yasal olarak ise; BM ve bağlı kuruluşların geliştirdikleri geniş kapsamlı uluslararası anlaşmalar ağı, terörizmle mücadele için gerekli yasal zemini oluşturmaktadır. Bu anlaşmalar; uçakta işlenen suçlar (1963), uçak kaçırma (1970), sivil havacılıkta güvenliği tehdit eden eylemler (1971), diplomatlara karşı işlenen suçların önlenmesi ve cezalandırılması (1973), rehin alma (1979), nükleer malzemenin muhafazası (1979), deniz yollarında güvenliği tehdit eden eylemler (1988), uluslararası havaalanlarına saldırı (1988), plastik patlayıcıların tanımlanabilir biçimde işaretlenmesi (1991) ve terörist bombalama eylemleri (1997) gibi konuları kapsamaktadır. 44 Birleşmiş Milletler in terörizmle mücadele girişimlerinden biri de, 9 Aralık 1999 da kabul edilen Terörizmin Finansmanının Önlenmesine Dair Uluslararası Sözleşme dir. Taraf Devletlerde terörizmin finansmanının engellenmesinin, terörizme mali destek sağlamanın suç haline getirilmesinin ve bu suçun ağır cezalara tabi tutulması için gerekli önlemlerin alınmasının ve taraf devletler arasında işbirliğinin sağlanmasının amaçlandığı anlaşma, terörizme mali destek sağlama suçu için getirdiği tanımda, bu desteğin doğrudan olduğu kadar dolaylı olarak da yapılabileceğini vurgulamaktadır. Ayrıca sözleşme taraf devletlere, kendi topraklarında olduğu kadar toprakları dışında da terörizmin finansmanı suçunun işlenmesine yönelik olarak yapılan hazırlıkları önlemek için işbirliği yapma sorumluluğu yüklemektedir. 45 Birleşmiş Milletler, hukuk işleri ile ilgilenen Altıncı Komite ve Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun 1996'da kabul ettiği 52/210 sayılı Karar'ı ile kurulan Ad Hoc Komite aracılığı ile Uluslararası Terörizm Kapsayıcı Sözleşmesi (Conprehensive Convention on International Terrorism) hazırlanması çalışmalarını sürdürmektedir. Aslında bu alandaki çabalar 1994 yılında alınan 49/60 sayılı Genel Kurul Kararı'na ekli deklarasyon ile başlamıştır. Bu deklarasyon ile BM üye devletlerine konunun tüm yönlerini içeren kapsamlı bir hukuki çerçeve oluşturmak amacı ile terörizmin önlenmesi ve ortaya çıkmasının engellenmesine yönelik uluslararası hukuk hükümlerinin kapsamının acilen gözden geçirilmesi çağrısı yapılmıştı. Bu çabalar kısmen sonuç vermiş ve yukarıda değinildiği üzere 1997 Terörist 43 Beril DEDEOĞLU, Terörizm Üzerine Karşılaştırmalar: Bermuda Şeytan Üçgeni, Dünden Bugüne Avrupa Birliği, Beril DEDEOĞLU (ed.), Boyut Kitapları, İstanbul, 2003, s <http:// ( ). 45 <http://www.belgenet.com/arsiv/sozlesme/4738g.html>, ( ). 11014 YALÇINER Bombalamaların Önlenmesine Dair Sözleşme ile 1999 Terörizmin Finansmanının Önlenmesine Dair Sözleşme kabul edilmiştir. Ancak öncekilere ek olarak kabul edilen bu spesifik terörist eylemleri ele alan anlaşmaların dışında genel ve kapsayıcı bir anlaşma henüz yapılamamıştır. 46 Gerek BM Genel Kurulu, gerekse BM Güvenlik Konseyi, çeşitli zamanlarda terörle mücadele konusunu ele almışlar ve tavsiye mahiyetinde kararları uluslararası topluma açıklamışlardır. BM Güvenlik Konseyi ilk defa Taliban ve Usama Bin Ladin in Afganistan daki faaliyeti bağlamında durumu değerlendirmiş ve BM üyesi devletleri bağlayıcı nitelikte önlemler almıştır. Ardından, daha somut ve bağlayıcı önlemler, 28 Eylül 2001 tarihli ve 1373 sayılı kararla uluslararası topluma açıklanmıştır. Bu süreçte kurulmuş olan BM Güvenlik Konseyi Terörle Mücadele Komitesi (CTC) nin, BM Güvenlik Konseyi ne bağlı olarak, öncelikle şu hususları yerine getirmesi öngörülmüştür: Örnek kanunların hazırlanması dahil, terörle mücadele konusundaki en iyi uygulamaları saptamak ve özendirmek; değişik kaynaklarda bulunabilecek yardım yeteneklerinden yararlanma olasılıklarını araştırmak ve benzer yardım programları arasında sinerji yaratmak suretiyle; devletler, uluslararası, bölgesel ve alt bölgesel kuruluşlarla işbirliği olanaklarını araştırmak ve geliştirmek NATO ve Terörizm İki kutuplu dönem sonrasında, özellikle AGİT, BAB ve NATO belgelerinde etnik temel üzerine kurulup işletilen, devlet destekli uluslararası silahlı terör faaliyetleri, en önemli güvenlik riski olarak kabul edilmiştir. NATO nun terörle mücadeleyi içeren yeni Stratejik Konsepti nden sonra, NATO kapsamında yapılan Kuzey Atlantik Konseyi Bakanlar Toplantıları sonrasında yayınlanan ortak bildirilerin hemen hemen tamamında terör konusunda hükümlere yer verilmiştir. 48 Yeni stratejisinde NATO, kendisine tehdit oluşturan askeri ve askeri olmayan tehditleri sıralamış ve bu doğrultuda ekonomik ve siyasal istikrarsızlıklar, etnik çatışmalar ve kitle imha silahlarının yaygınlaşması gibi konuları birinci dereceden tehdit 46 İbrahim KAYA, Uluslararası Terörizmin Yasaklanması Çabaları, <http://www.isro.org.uk/junction.asp?mod=articles&st=printarticledetail&id=43&lm=58649jl FD0932&ln=TR>, ( ). 47 Sadi ÇAYCI, Terörle Mücadele ve Birleşmiş Milletler, <http://www.avsam.org/tr/analizler.asp?id=10>, ( ). 48 <http://www.teror.gen.tr/turkce/uluslararasi/nato.html>, ( ). 11115 Soğuk Savaş Sonrası Uluslararası Terörizmin Dönüşümü Ve Terörizmle Mücadele sınıfına sokmuştur. Terörist faaliyetler ise, diğer tehditler arasında yer almıştır. 49 NATO terörizmle mücadele konusunda yapısal olarak, BM nin yönettiği çok geniş kapsamlı çabalar ile ülkelerin kendi daha belirli yaklaşımları arasında bir noktada yer almaktadır. İşlevsel olarak ise terörle mücadeleye öncelik vermiş olan NATO, problemin niteliği ve genel olarak verilecek tepkiler konusunda fikir birliğine ulaşmıştır. Bu ve diğer örgütlerin buna benzer çabalarından dolayı, artık bir ülkenin kendi topraklarında problem çıkartmamaları şartıyla terörist grupları özgürlük savaşçıları olarak niteleyip onlara tolerans göstermesi kabul edilmemektedir. 50 NATO için terörizmle mücadelede uygun görülen rol ve görevler konusundaki tartışma aslında terörizm konusunda birbiriyle çelişkili iki yaklaşımı yansıtmaktadır: savaş yaklaşımı ve risk yönetimi yaklaşımı. Özellikle ABD tarafından benimsenen savaş yaklaşımı kaynakların topluca seferber edilmesi, ve bireysel özgürlüklerde bazı kısıtlama ve fedakarlıkların kabul edilmesi anlamına gelmektedir. Birçok Avrupalı ise savaştan bahsetmenin doğru olmadığı görüşündedir. Avrupalılar, temelinde yatan sebepleri ortadan kaldırmadıkça terörizmi yenmenin mümkün olmadığına, ve bunun da askeri yollarla yapılamayacağına inanmaktadırlar Eylül saldırıları, NATO nun terörizm politikasının dönüşüme uğramasına ve saldırı durumunda müdahaleyi düzenleyen anlaşmanın (Kuzey Atlantik Anlaşması) 5. maddesinin uygulamaya konulmasına, yani ilk defa bir terör eyleminin örgüte üye devletlerden birine karşı gerçekleştirilen gerçek bir saldırı olarak kabul edilmesine neden olmuştur. 52 NATO nun terörizme karşı savunmayla ilgili 11 Eylül saldırıları sonrası şekillenen yeni askeri kavramı, NATO için dört muhtemel askeri faaliyet kategorisi belirlemiştir. Bunlar antiterör, sonuç yönetimi, karşı terörizm ve askeri işbirliğidir. Bunlardan anti-terörizm, sınırlı tepki ve askeri kuvvetlerin olayı belirli sınırlar içerisinde tutmaları ve tehdit uyarılarının garanti edilmesi, entegre hava savunma sisteminin etkinliğinin korunması ve füze savunmasına yönelik çalışmalar dahil, zayıf noktaların giderilmesi konusundaki savunma önlemleri anlamına gelmektedir. Sonuç yönetimi bir saldırı sonrasında yeniden toparlanma ile ilgilidir ve planlama ile kuvvet planlamasına katkı yapılması, acil yardım için olanak sağlanması, 49 DEDEOĞLU, s C. Richard NELSON, NATO nun Terörle Mücadeledeki Rolü, <http://www.nato.int/docu/review/2004/issue3/turkish/analysis.html>, ( ). 51 C. Richard NELSON, NATO nun Terörle Mücadeledeki Rolü, <http://www.nato.int/docu/review/2004/issue3/turkish/analysis.html>, ( ). 52 ARI, s16 YALÇINER eşgüdüm merkezleri oluşturulması ve eğitim yetenekleri geliştirilmesi gibi unsurlar içerir. Karşı terörizm, karşı kuvvet faaliyetleri dahil (NATO nun lider konumunda olduğu ya da NATO nun Müttefiklerin bulunduğu diğer koalisyonlar ve örgütleri desteklediği durumlarda), saldırı önlemleri anlamına gelmektedir. Askeri işbirliği ise, diğer faaliyetlerin yanı sıra, Rusya, Ukrayna, Ortaklar, Akdeniz Diyaloğu ülkeleri ve diğer ülkeler, Avrupa Birliği, AGİT ve BM ile işbirliğini kapsamaktadır. 53 Terörizmle mücadelenin pratiğinde NATO bünyesinde yaşanan sıkıntıların en önemlisi, 11 Eylül saldırılarının ardından terörizmle mücadele kapsamında ABD nin NATO dan bağımsız hareket ve müdahale eğilimidir. 11 Eylül sonrası Afganistan a operasyon düzenleyen ABD nin bu operasyonu NATO bünyesinde gerçekleştirmeyi tercih etmemesi ve tek taraflı davranması, terörizmle mücadele açısından kolektif işbirliğini öngören örgüt bünyesinde sıkıntı yaratmıştır. 54 Terörizme destek veren ülkelerin desteğini kesme, terörizmin iç dinamiklerini yok etme yönünde politikalar üretilmesi ve Bush Doktrini olarak da adlandırılan önleyici müdahale olgusu çerçevesinde şekillenen 11 Eylül sonrası ABD dış politikası, anti-terörist güvenlik ideolojisi ile hareket etmektedir Avrupa Birliği ve Terörizm Avrupa, yeni konseptte bir terörist saldırıyla ilk kez 11 Mart 2004 te Madrid te patlayan bombalarla tanışsa da, uluslararası terörizm Avrupa için yeni bir fenomen değildir ler boyunca bir çok ülke için sorun teşkil eden terörizm, özellikle 1990 ların ikinci yarısında Avrupa ülkeleri için daha ciddi bir problem halini almıştır yazı boyunca Paris metrosunda gerçekleşen terörist saldırılar, Fransa da radikal İslam ağının Cezayir sorunuyla az çok bağlantılı olduğunu gözler önüne sermiş ve bu durum, Avrupa ülkeleri arasında kapsamlı işbirliği gerektiren bir sorun olarak terörizmin önemli bir gündem maddesi olmasını sağlamıştır Christopher BENNETT, Combating Terrorism, NATO Review, S. 1, İlkbahar 2003, s Muharrem GÜRKAYNAK, Avrupa da Savunma ve Güvenlik, Asil Yayın Dağıtım, Ankara, 2004, ss Fatma TAŞDEMİR, Taliban Bağlamında Bölgesel ve Küresel Güvenlik Sorunları Üzerine Bir Değerlendirme, Uluslararası Güvenlik Sorunları ve Türkiye, Refet YİNANÇ ve Hakan TAŞDEMİR (ed.), Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2002, ss Laurence THIEUX, European Security and Global Terrorism: the Strategic Aftermath of the Madrid Bombings, Perspectives, C. 22, Yaz 2004, s. 60; Fransa-Cezayir anlaşmazlığı ve terörizmle bağlantısı için ayrıca bkz. Raymond ARON, Peace and War: A Theory of International Relations, Transaction Publishers, New Jersey, 2003, s17 Soğuk Savaş Sonrası Uluslararası Terörizmin Dönüşümü Ve Terörizmle Mücadele Avrupa Konseyi bünyesinde 1997 yılında imzalanan Terörün Önlenmesine Dair Avrupa Sözleşmesi nde artan terör suçlarının sebep olduğu sorunları gidermek amacıyla, bazı düzenlemelere gidilmiştir. Sözleşmenin bugün için önem arz ettiği düşünülen birinci maddesi, adam kaldırma, rehin alma ve gayri kanuni hürriyeti tehdit eden suçlar ile şahısların hayatı için tehlike teşkil ettiği ölçüde bomba, el bombası, roket, otomatik, ateşli veya bombalı mektup veya koli kullanmak suretiyle işlenen suçlar ın siyasi suç veya siyasi nedenle işlenmiş suç sayılmayacağının öngörülmesi ve bu tür bir suç işleyen kişiyi ırkı, dini, milliyeti, siyasi kanaatleri dolayısıyla kovuşturma veya cezalandırma gayesine yönelik olduğu izlenimini veren iade talebinin karşılanamayabileceğinin hükme bağlanmış olmasıdır maddede ise, terör eylemlerini, bir kişinin özgürlüğü ve varlığına karşı kullanma durumunu da içerecek biçimde genişletilmesi gerçekleşmiştir. 58 Ancak, sözleşme kişinin kişiye yaptığı eylemlerin bir bölümünün terör kapsamında değerlendirilmesine imkan vermesine rağmen, bu tür eylemi gerçekleştiren her kişinin terörist sayılıp sayılmayacağı ve terör örgütü konusunda bir açıklık getirmemekte, taraf ülkelerin kendi sınırları içerisindeki eylemleri esas almaktadır. 59 Bu durum da süphesiz, terörizmin günümüzde ulaştığı sınırlar-ötesi boyut göz önüne alındığında, terörizmle mücadele açısından ciddi sıkıntılar yaratmaktadır. Avrupa Birliği bünyesinde terörizmle mücadele açısından dikkat çekici olan bir diğer nokta da, AB ülkelerinden sadece 7 tanesinin (Fransa, Almanya, İngiltere, İtalya, Portekiz, İspanya ve Yunanistan) iç mevzuatında terörizmden söz edilmesidir. Bu ülkeler arasında sadece İngiltere nin nispeten daha ayrıntılı bir mevzuata sahip olduğu söylenebilir. Özellikle 1989 tarihli yasanın terörizm tanımını genişleten 2000 tarihli İngiliz terör yasası ve 2001 tarihli anti-terör kanunu, terörizmle mücadele açısından önemli adımlar teşkil etmektedir. Ancak, söz konusu kanunlarda terörizm ve teröristten çok terör eyleminin tanımlanması önemli bir eksiklik olarak göze çarpmaktadır. 60 Avrupa Birliği nin terörizmle mücadele politikasında Maastricht Antlaşması nın Üçüncü Sütun (The Third Pillar) olarak adlandırılan ve adalet ve içişleri konusunda işbirliği öngören hükümlerin yer aldığı bölümü önem arz etmektedir. Üçüncü Sütun ile birlikte AB, organize suç ve uyuşturucu tarfiğinin yanı sıra, terörizmin de ortak mücadele gerektiren bir sorun olduğunu kabul etmiş ve daha 57 <http://www.teror.gen.tr/turkce/ab/acisi.html>, ( ). 58 United Nations, Treaty Series, C. 1137, S , 1977, ss DEDEOĞLU, s DEDEOĞLU, s18 YALÇINER sistematik ve kapsamlı bir işbirliğine gidilmesi yolunda karar almıştır. PWGOT(Police Working Group on Terrorism-Terörizme Dair Polis Çalışma Grubu) gibi anlaşma temeli ve dolayısıyla resmi niteliği olmayan organlar konusunda da dikkate değer bir düzelmeyi temsil eden Üçüncü Sütun, AB nin terörizmle mücadelesinde operasyonel etkinlik açısından olumlu etkide bulunmuştur. 61 Ayrıca Amsterdam Antlaşması sonrası ABA(Avrupa Birliği Antlaşması) nın 29. maddesi, önlenmesi ve mücadele edilmesi gereken ve işbirliği gerektiren ciddi suçlardan birisi olarak terörizmi göstermiş, 31(e) maddesiyle de üye ülkelerden terrörizm suçlarına verilecek cezalara ilişkin asgari kurallar belirlenmesini istemiştir. 62 Avrupa Birliği tarafından Maastricht ve Amsterdam Antlaşmaları'na paralel olarak, 21 Eylül 2001 deki AB Olağanüstü Brüksel Zirvesi'nde; 11 Eylül tarihinde ABD'ye yapılan saldırıyla ilgili olarak; terörizmin, dünya ve Avrupa için çok ciddi bir tehlike oluşturduğu ve buna karşı mücadelenin AB'nin öncelikli hedefi olduğu belirtilmiştir. Ayrıca, AB fanatik terörist gruplar ile Arap ve Müslüman dünya arasında kurulan denklemi, kategorik olarak reddettiğini bildirmiştir. Zirvede, terörizmle mücadelede ve suçluların adalete teslim edilmesine yönelik süreçte ABD ile dayanışma ve işbirliği yönünde karar alan AB, BM gözetiminde, terörizme karşı geniş global koalisyon çağrısında bulunmuştur. Söz konusu zirvede bir AB Terörizmle Mücadele Politikası da belirleyen üye ülkeler, terörist kişi ve grupların listelerinin hazırlanmasında üye ülke istihbarat birimleri ile işbirliği; BM, OECD ve diğer uluslararası kuruluşlar bünyesindeki terörizmle mücadeleyle ilgili sözleşmelerin ivedilikle uygulanması ve terörizme finansal desteğe son verilmesi konusunda gerekli hukuki ve mali eylem planlarının koordineli bir şekilde uygulamaya konulması gibi kararlar almıştır. 63 Uluslararası terörizmle mücadele çerçevesinde ABD ile AB nin ortak hareket etme yönündeki girişimleri kendi bünyesinde bir çelişkiyi barındırmaktadır. ABD nin terörist faaliyetlerde bulunmakla suçladığı Irak, İran ve Suriye gibi ülkelere başta İngiltere, Almanya ve Fransa olmak üzere Avrupa devletleri tarafından kimyasal ve nükleer silah üretiminde kullanılabilecek teknolojik unsurların transfer edildiği bilinen bir gerçektir. Geliştirilen teknolojinin test edilme şansı bulması 61 BEŞE, ss BEŞE, s Hakan HANLI, Yeni Dünya Düzeni Global Terörizm: Psikolojik Savaş, 11 Eylül 2001 ve 20 Kasım 2003, Uluslararası ve Uluslarüstü Hukuki Boyutları, <http://www.elegans.com.tr/arsiv/64/haber033.html>, ( ); zirve kararları hakkında ayrıntılı bilgi için bkz. <http://ue.eu.int/uedocs/cms_data/docs/pressdata/en/ec/140.en.pdf>, ( ); 19 Eylül 2001 de AB Komisyonu nun Konsey e sunduğu tasarı ile ilgili bkz. DEDEOĞLU, s19 Soğuk Savaş Sonrası Uluslararası Terörizmin Dönüşümü Ve Terörizmle Mücadele gibi amaçlarla yapılan bu tür yardımlar, terör örgütlerinin daha aktif hale gelmelerine imkan vermektedir. Aslında yaşanan terör eylemleri ve bu eylemlerde kullanılan teknoloji de açıkça göstermektedir ki, tahrip gücü yüksek eylemler için gerekli en üst düzey teknoloji Batı nın elindedir ve bu eylemleri gerçekleştiren gruplar bir biçimde bu teknolojiyi Batı dan elde etmektedir. SONUÇ Terörizm üzerinde anlaşılması zor bir olgu olduğu için teorisinde de çok farklı görüşler mevcuttur. Hangi eylemin terörizm hangisinin direniş, kimin terörist kimin bağımsızlık savaşçısı olduğunun somut bir şekilde belirlenememesi bir yana, dünyada yaşanan terör eylemlerinin kaynağı ve hedefi konusunda dahi birbirine zıt yaklaşımlar vardır. İlk örnekleri çok eski olsa da, uluslararası boyuta taşınması ve önemli bir sorun maddesi halini alması 20.yüzyılın ikinci yarısına rastlayan terörizm, 11 Eylül olaylarıyla birlikte 21.yüzyıla da damga vuracağını ve son derece karmaşık bir neden-sonuç ilişkileri sistemine dayanması nedeniyle önüne geçilmesi zor bir problem olacağını gösterdi. En güçlü devlet(ler)in en sağlam güvenlik sistemini aşabileceğini ve askeri önlemlerle önüne geçilemeyecek sınırlar-ötesi bir fenomen halini aldığını açıkça gözler önüne seren uluslararası terörizm, son olarak 11 Mart 2004 te Madrid in merkezinde üç ayrı tren istasyonunda ve 7 Temmuz 2005 te Londra da metro istasyonu ve bir otobüste meydana gelen dört farklı patlamayla yaklaşık 250 kişinin canını aldı. Terörizmle mücadelede uluslararası kuruluşların girişimleri önemli bir yer tutmaktadır. Küreselleşme ile birlikte sınırların anlamını yitirmeye başladığı günümüz uluslararası sisteminde, devletler için terörizmle mücadele tek başlarına yürütebilecekleri bir politika olmaktan çıkmıştır. Bu doğrultuda devletler, uluslararası kuruluşlar bünyesinde işbirliği çabalarına devam edeceklerini her fırsatta dile getirmektedirler. Başta BM olmak üzere, uluslararası kuruluşların neredeyse tüm zirvelerinde önüne geçilmesi gereken ve bu amaçla ortak mücadele kararları alınan terörizme, zaman zaman devletler tarafından da siyasi amaçla başvurulduğu görülmektedir. Bu çerçevede devlete karşı terör ile devlet terörü yaklaşımlarının ikisinin de tümüyle doğru olmadığı, olguya tek yanlı bakan iki görüşün de ileri sürdüğü argümanlarda gerçeklik payı olduğu açıktır. Ancak, 11 Eylül saldırıları ve takiben ABD nin Afganistan a 11620 YALÇINER düzenlediği operasyon ve Irak a müdahalesinin, ikinci yaklaşımın tezi ile ilkine göre daha fazla örtüştüğü söylenebilir. KAYNAKÇA Amerika nın Teröre Karşı Başlattığı Harekat, Küreselleşmeye Karşı Çıkışı ve Kötünün Yenilmezliği Üzerine Fransız Felsefeci Jean Baudrillard ile Söyleşi, Silinen Yüzler Karşısında Terör, C. GÜZEL (ed.), Ayraç Yayınevi, Ankara, 2002, ss AKAR, A., Komploların Yüzyılı, Yüzyılın Komploları: Emperyal Satrancın Entrika Hamleleri, Timaş Yayınları, İstanbul, ARI, T., Uluslararası İlişkiler ve Dış Politika, Alfa Yayınları, İstanbul, ARIBOĞAN, D. Ü., Uluslararası Terörizmin Yeni Yüzü, Uluslararası Politikada Yeni Alanlar, Yeni Bakışlar, F. SÖNMEZOĞLU (ed.), Der Yayınları, İstanbul, 1998, ss ARIBOĞAN, D. Ü., Nefretten Teröre, Ümit Yayıncılık, Ankara, ARIBOĞAN, D. Ü., Tarihin Sonundan Barışın Sonuna: Terörizmi Anlamak ve Anlamlandırmak, Timaş Yayınları, İstanbul, ARON, R., Peace and War: A Theory of International Relations, Transaction Publishers, New Jersey, BENNETT, C., Combating Terrorism, NATO Review, S. 1, İlkbahar 2003, ss BEŞE, E., Terörizm, Avrupa Birliği ve İnsan Hakları, Seçkin Yayıncılık, Ankara, BUSH, K. ve E. F. KEYMAN, Identity Based Conflict: Rethinking Security in a Post-Cold War World, Global Governance, S. 3, 1997, ss CARR, E. H., Sovyet Rusya Tarihi: Bolşevik Devrimi , 1. Cilt, Metis Yayınları, İstanbul, CETRON, M. J. ve O. DAVIES, The Future Face of Terrorism, The Futurist, C. 28, S. 6, Kasım-Aralık 1994, ss CHOMSKY, N., Uluslararası Terörizm: Görünüş ile Gerçek, Silinen Yüzler Karşısında Terör, C. GÜZEL (ed.), Ayraç Yayınevi, Ankara, 2002, ss CHOMSKY, N., Terörizm Kültürü, Pınar Yayınları, İstanbul, DEDEOĞLU, B., Terörizm Üzerine Karşılaştırmalar: Bermuda Şeytan Üçgeni, Dünden Bugüne Avrupa Birliği, Beril DEDEOĞLU (ed.), Boyut Kitapları, İstanbul, 2003, ss DEMİREL, E., Terör, IQ Kültür Sanat Yayıncılık, İstanbul, DÖNMEZ, R. Ö., Küreselleşme, Batı Modernliği ve Şiddet: Batı ya Karşı Siyasal İslam, Uluslararası İlişkiler, C.1, S. 4, Kış 2004, ss Daha göster
INSTITUTE FOR STRATEGIC STUDIES S A E STRATEJİK ARAŞTIRMALAR ENSTİTÜSÜ KASIM, 2003 11 EYLÜL SALDIRISI VE YENİ DÜNYA: SOĞUK BARIŞ DÖNEMİ 11 EYLÜL SALDIRISI SONUÇ DEĞERLENDİRMESİ FİZİKİ SONUÇ % 100 YIKIM Detaylı Terörle Mücadele Mevzuatı
KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEDE ULUSLARARASI BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI Uluslararası Arka Plan Uluslararası Arka Plan Birleşmiş Milletler - CEDAW Avrupa Konseyi - Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi Detaylı TERÖR KAVRAMI VE ULUSLARARASI TERÖRİZME FARKLI YAKLAŞIMLAR. Başkent Üniversitesi Stratejik Araştırmalar Merkezi. Stajyer Tuğçe Gençtürk
TERÖR KAVRAMI VE ULUSLARARASI TERÖRİZME FARKLI YAKLAŞIMLAR Başkent Üniversitesi Stratejik Araştırmalar Merkezi Stajyer Tuğçe Gençtürk 03 Şubat 2012 İÇİNDEKİLER Giriş: Terörizm Kavramı 3 Terörün Unsurları Detaylı 1979 İRAN İSLAM DEVRİMİ SONRASI TÜRKİYE-İRAN İLİŞKİLERİ. Ömer Faruk GÖRÇÜN
STRATEJİK VİZYON BELGESİ SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası Yakın geçmişte yaşanan küresel durgunluklar ve ekonomik krizlerden dünyanın birçok ülkesi ve bölgesi etkilenmiştir. Bu süreçlerde zarar Detaylı Amerikan Stratejik Yazımından...
ABD - AB SERBEST TİCARET ANLAŞMASI Ve TÜRKİYE ÜZERİNE ETKİLERİ ÇERÇEVE SUNU Gülçiçek ÖZKORKMAZ Başkanlık Baş Danışmanı Mukim Özel Temsilciler Direktörü ABD - AB SERBEST TİCARET ANLAŞMASI ve TÜRKİYE ÜZERİNE Detaylı ORSAM ORTADOĞU STRATEJİK ARAŞTIRMALAR MERKEZİ KARİKATÜRLERİN DİLİNDEN IRAK I ANLAMAK - 3 UNDERSTANDING IRAQ THROUGH CARTOONS 3
Türkiye de Sivil Toplumu Geliştirme ve Sivil Toplum-Kamu Sektörü Diyaloğunu Güçlendirme Projesi Uluslararası Konferans Sivil Toplum-Kamu Sektörü İşbirliği 25-26 Nisan 2013, İstanbul 2 nci Genel Oturum Detaylı Dr. Zerrin Ayşe Bakan
Dr. Zerrin Ayşe Bakan I. Soğuk Savaş Sonrası Dönemde Yeni Güvenlik Teorilerine Bir Bakış: Soğuk Savaş'ın bitimiyle değişen Avrupa ve dünya coğrafyası beraberinde pek çok yeni olgu ve sorunların doğmasına Detaylı DERS PROFİLİ. POLS 338 Bahar 6 3+0+0 3 6
DERS PROFİLİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Kredi AKTS Amerikan Dış Politikası POLS 338 Bahar 6 3+0+0 3 6 Ön Koşul Yok Dersin Dili Ders Tipi Dersin Okutmanı Dersin Asistanı Dersin Detaylı DÜNYADA VE TÜRKİYE DE İNSAN HAKLARI VE DEMOKRASİ
DÜNYADA VE TÜRKİYE DE İNSAN HAKLARI VE DEMOKRASİ Prof.Dr.Coşkun Can Aktan Demokrasi konusunda hep Batı demokrasilerini örnek gösterir ve bu ülkelerde demokrasinin gerçekten işler olduğundan sözederiz. Detaylı SAYIN TAKİPÇİLERİMİZ,
SAYIN TAKİPÇİLERİMİZ, Araştırma grubumuza destek amacıyla 2000-2015 seneleri arasındaki konuları içeren bir ARŞİV DVD si çıkardık. Bu ARŞİV ve VİDEO DVD lerini aldığınız takdirde daha önce takip edemediğiniz Detaylı AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNUN KAYNAKLARI
AVRUPA BİRLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNUN KAYNAKLARI Hazırlayan: Ömer Faruk Altıntaş Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü Daire Başkanı ANKARA 5 Nisan 2007 Birincil Kurucu Antlaşmalar Yazılı kaynaklar Detaylı ENERJİ GÜVENLİĞİ ÇALIŞTAYI Türkiye Nükleer Güç Programı 2030
Sürekli Değişen Güvenlik Algılamaları ve Yenilenen Savunma Stratejileri Kongre Kapsamı Ege Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Öğrenci Kongresi, uluslararası ilişkiler ve ilgili diğer bölümlerde öğrenimlerini Detaylı İSLAM İŞBİRLİĞİ TEŞKİLATI
Title of Presentation Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL İçindekiler 1- Yeni Büyük Oyun 2- Coğrafyanın Mahkumları 3- Hazar ın Statüsü Sorunu 4- Boru Hatları Rekabeti 5- Hazar Detaylı 4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU
4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU Yeni Dönem Türkiye - AB Perspektifi Transatlantik Ticaret ve Yatırım Ortaklığı: Fırsatlar ve Riskler ( 21-22 Kasım 2013, İstanbul ) SONUÇ DEKLARASYONU ( GEÇİCİ ) 1-4. Türkiye Detaylı DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Türkiye- Amerika İlişkileri SPRI 401 1 3 + 0 3 4
DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Türkiye- Amerika İlişkileri SPRI 401 1 3 + 0 3 4 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Fransızca Lisans Seçmeli Dersin Koordinatörü Detaylı AZERBAYCAN MİLLİ GÜVENLİK STRATEJİSİ BELGESİ
AZERBAYCAN MİLLİ GÜVENLİK STRATEJİSİ BELGESİ 1. "Azerbaycan Milli Güvenlik Stratejisi Belgesi", Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev tarafından 23 Mayıs 2007 tarihinde onaylanarak yürürlüğe girmiştir. Detaylı Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları
Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları PA 101 Kamu Yönetimine Giriş (3,0,0,3,5) Kamu yönetimine ilişkin kavramsal altyapı, yönetim alanında geliştirilmiş teori ve uygulamaların analiz edilmesi, yönetim biliminin Detaylı Salih Uygar KILINÇ Avrupa Birliği - EUROCONTROL Sivil Havacılık Düzenlemeleri ve Türkiye
Yard. Doç. Dr. SEMİN TÖNER ŞEN Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi ULUSLARARASI HUKUKTA SOYKIRIM, ETNİK TEMİZLİK VE SALDIRI İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... vii İÇİNDEKİLER...ix KISALTMALAR...xv GİRİŞ...1 Birinci Detaylı ULUSAL SİBER GÜVENLİK STRATEJİ TASLAK BELGESİ
ULUSAL SİBER GÜVENLİK STRATEJİ TASLAK BELGESİ Prof. Dr. Şeref SAĞIROĞLU Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Bilgi Güvenliği Derneği II. Başkan 1 Neden İhtiyaç Duyuldu Diğer Ülke Örnekleri Detaylı İran'ın Irak'ın Kuzeyi'ndeki Oluşum ve Gelişmelere Yaklaşımı Kuzey Irak taki sözde yönetimin(!) Parlamentosu Kürtçü gruplar İran tarafından değil, ABD ve çıkar ortakları tarafından yardım görmektedirler. Detaylı Sayın Komiser, Saygıdeğer Bakanlar, Hanımefendiler, Beyefendiler,
ÇOCUKLARIN İNTERNET ORTAMINDA CİNSEL İSTİSMARINA KARŞI GLOBAL İTTİFAK AÇILIŞ KONFERANSI 5 Aralık 2012- Brüksel ADALET BAKANI SAYIN SADULLAH ERGİN İN KONUŞMA METNİ Sayın Komiser, Saygıdeğer Bakanlar, Hanımefendiler, Detaylı TERÖRİZMİN BASTIRILMASINA (SUPPRESSION) DAİR AVRUPA SÖZLEŞMESİ 1
Kerkük, Telafer, Kerkük... P R O F. D R. Ü M İ T Ö Z D A Ğ A L A E D D İ N PA R M A K S I Z BAĞIMSIZ TÜRKMENELİ CUMHURİYETİ Kerkük Krizi ve Türkiye'nin Irak Politikası gerekçelerden vazgeçerek konuyu Detaylı Dr. Serkan KIZILYEL TEMEL HAK VE ÖZGÜRLÜKLERİN KISITLANMASINDA KAMU GÜVENLİĞİ ÖLÇÜTÜ
Dr. Serkan KIZILYEL TEMEL HAK VE ÖZGÜRLÜKLERİN KISITLANMASINDA KAMU GÜVENLİĞİ ÖLÇÜTÜ Yay n No : 3075 Hukuk Dizisi : 1512 1. Baskı Şubat 2014 İSTANBUL ISBN 978-605 - 333-102 - 5 Copyright Bu kitab n bu Detaylı ULUSAL VEYA ETNİK, DİNSEL VEYA DİLSEL AZINLIKLARA MENSUP OLAN KİŞİLERİN HAKLARINA DAİR BİLDİRİ
DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI Genel Değerlendirme Haziran 2014 2012 yılı dünya seramik sağlık gereçleri ihracat rakamlarına bakıldığında, 2011 yılı rakamlarına nazaran daha az dalgalanma gösterdiği Detaylı ÖZGEÇMĐŞ. 1. Adı Soyadı: Sait YILMAZ 2. Doğum Tarihi: 20.12.1961 3. Ünvanı: Yard.Doç.Dr. 4. Öğrenim Durumu:
Ad Soyad Umut KEDİKLİ İş Telefonu 0 370 4333198/2793 E-mail(ler) kedikliumut@hotmail.com umutkedikli@karabuk.edu.tr İş Adresi Karabük Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Uluslararası İlişkiler Detaylı İÇİNDEKİLER. A. Tarih B. Siyasal Tarih C. XIX.yüzyıla Kadar Dünya Tarihinin Ana Hatları 3 D. Türkiye"nin Jeo-politik ve Jeo-stratejik Önemi 5
İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ V GİRİŞ 1 A. Tarih B. Siyasal Tarih C. XIX.yüzyıla Kadar Dünya Tarihinin Ana Hatları 3 D. Türkiye"nin Jeo-politik ve Jeo-stratejik Önemi 5 BİRİNCİ BÖLÜM: AVRUPA SİYASAL TARİHİ 1 2 I. Detaylı BİRLEŞMİŞ MİLLETLER (BM)
HAVA KUVVETLERİ KOMUTANLIĞI VİZYON 2035 KITASINDA ETKİN BÖLGESİNDE LİDER ÖNSÖZ Vizyon-2035 Dokümanı, Hv.K.K.lığının geleceğe yönelik hedeflerini belirlemek amacıyla; Dünya ve Türkiye de güvenlik anlayışındaki Detaylı DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Uluslararası Siyaset SPRI 322 2 3 + 0 3 5
DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Uluslararası Siyaset SPRI 322 2 3 + 0 3 5 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Fransızca Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü Dersi Detaylı EKONOMİK KRİZİN EMEK PİYASALARINA ETKİLERİ
EKONOMİK KRİZİN EMEK PİYASALARINA ETKİLERİ 1990 sonrasında peş peşe gelen finansal krizler; bir yandan teorik alanda farklı açılımlara hız kazandırırken bir yandan da, küreselleşme süreci ile birlikte, Detaylı KAMU DİPLOMASİSİ ARACI OLARAK ÖĞRENCİ DEĞİŞİM PROGRAMLARI VE TÜRKİYE UYGULAMALARI. M. Musa BUDAK 11 Mayıs 2014
Birleşmiş Milletler Asya ve Pasifik Ekonomik ve Sosyal Komisyonu (UNESCAP) Kurtuluş Aykan* Küresel mali krizin ortaya çıkardığı en önemli gerçek, ekonomik sorunların bundan böyle artık tek tek ülkelerin Detaylı AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI
AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ ve KADIN Avrupa Birliği Bakanlığı Sunum İçeriği AB nin kadın-erkek eşitliği ile ilgili temel ilkeleri AB nin kadın istihdamı hedefi AB de toplumsal cinsiyete duyarlı Detaylı TÜRKİYE - İTALYA YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1
( TASLAK STRATEJİK VİZYON BELGESİ ) TÜRKİYE - İTALYA YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 Yeni Dönem Türkiye - İtalya İlişkileri: Fırsatlar ve Güçlükler ( 2014 ) Türkiye; 75 milyonluk nüfusu, gelişerek büyüyen Detaylı AB nin İstihdam ve Sosyal Politikası
AB nin İstihdam ve Sosyal Politikası Büyümenin ve istihdamın artırılması için 2005 yılında kabul edilen Yenilenmiş Lizbon Stratejisi kapsamında, Avrupa Sosyal modelini yeniden şekillendiren Sosyal Gündem Detaylı 20. RİG TOPLANTISI Basın Bildirisi Konya, 9 Nisan 2010
T.C. BAŞBAKANLIK AVRUPA BİRLİĞİ GENEL SEKRETERLİĞİ Siyasi İşler Başkanlığı 20. RİG TOPLANTISI Basın Bildirisi Konya, 9 Nisan 2010 - Reform İzleme Grubu nun (RİG) 20. Toplantısı, Devlet Bakanı ve Başmüzakerecimiz Detaylı DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Uluslararası İlişkiler Tarihi II PSIR 112 3 3 + 0 3 5
DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Uluslararası İlişkiler Tarihi II PSIR 2 3 3 + 0 3 5 Ön Koşul Dersleri PSIR Dersin Dili İngilizce Dersin Seviyesi Lisans Dersin Türü Zorunlu Dersin Koordinatörü Detaylı Bilmek Bizler uzmanız. Müşterilerimizi, şirketlerini, adaylarımızı ve işimizi biliriz. Bizim işimizde detaylar çoğu zaman çok önemlidir.
Randstad Group İlkesi Başlık Business Principles (Randstad iş ilkeleri) Yürürlük Tarihi 27-11 -2009 Birim Grup Hukuk Belge No BP_version1_27112009 Randstad, çalışma dünyasını şekillendirmek isteyen bir Detaylı AFET YÖNETİM SİSTEMLERİ
AFET YÖNETİM SİSTEMLERİ AFET YÖNETİM SİSTEMLERİ Ülkelerin Kriz Yönetim Sistemleri -Amerika Birleşik Devletleri, -Kanada, -Japonya, -Fransa, -İsrail, -İngiltere Birleşik Krallığı, -Rusya Federasyonu, -Almanya, Detaylı Milli Devlete Yönelik Tehdit Değerlendirmesi
Doç. Dr. Abdurrahman EREN İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Anayasa Hukuku Anabilim Dalı Öğretim Üyesi ULUSAL İNSAN HAKLARI KURUMLARI ULUSLARARASI STANDARTLARA UYGUNLUĞUN YORUM İLKELERİ İÇİNDEKİLER Detaylı TBMM DIŞİLİŞKİLER VE PROTOKOL MÜDÜRLÜĞÜ TARAFINDAN HAZIRLANMIŞTIR
A V R U P A B İİ R L İİ Ğ İİ H U K U K U 1)) AVRUPPA TOPPLLULLUK HUKUKUNU OLLUŞŞTURAN TEEMEELL ANTLLAŞŞMALLAR BİRİNCİ İL HUKUK 1951-Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu Antlaşması 18/3/1951 de Paris'de imzalandı. Detaylı G-20 TÜRKİYE 2015 ÇALIŞTAYI
VİZYON BELGESİ (TASLAK) G-20 TÜRKİYE 2015 ÇALIŞTAYI Küresel Güvenlik ve Refah için Güç ve Adalet İnşası (03-05 Aralık 2015, İstanbul) G-20, küresel hasılanın yaklaşık %90'ını, ticaretin %80'ini, nüfusun Detaylı AVRUPA GÜVENLİK VE İŞBİRLİĞİ KONFERANSI SONUÇ BİLDİRGESİ (HELSİNKİ BELGESİ)
439 AGİK Sonuç Bildirgesi AVRUPA GÜVENLİK VE İŞBİRLİĞİ KONFERANSI SONUÇ BİLDİRGESİ (HELSİNKİ BELGESİ) 3 Temmuz 1973'te Helsinki'de açılan ve 18 Eylül 1973'ten 21 Temmuz 1985'e kadar Cenevre'de süregelen Detaylı Bush, Suudi Kralıyla petrol fiyatı konuştu
İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ... iii GİRİŞ...1 1. BÖLÜM ÖRGÜTLERDE İNSAN KAYNAKLARI VE YÖNETİMİ...9 İNSAN KAYNAKLARI KAVRAMI, ÖNEMİ VE ÖZELLİKLERİ...10 İnsan Kaynakları Kavramı...10 İnsan Kaynaklarının Önemi...12 Detaylı ABD'nin Fransa'ya Reaper İnsansız Uçak Satışı ve Türkiye'nin Durumu 1
ABD'nin Fransa'ya Reaper İnsansız Uçak Satışı ve Türkiye'nin Durumu 1 Pentagon yetkilileri Fransa'nın talep ettiği Reaper tipi insansız hava aracı (İHA) veya dronların satışına yönelik olarak Kongre'de Detaylı UNESCO Sosyal ve Beşeri Bilimler Sektörü. Sema AKMEŞE/ İrem ALPASLAN UNESCO Türkiye Millî Komisyonu Sosyal ve Beşeri Bilimler Sektör Uzmanı
UNESCO Sosyal ve Beşeri Bilimler Sektörü Sema AKMEŞE/ İrem ALPASLAN Sosyal ve Beşeri Bilimler Sektör Uzmanı 31 Ekim - 1 Kasım 2014, Antalya UNESCO Sosyal ve Beşeri Bilimler Sektörü Günümüz toplumlarında Detaylı KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK?
KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK? Dünyada mal ve hizmet hareketlerinin uluslararası dolaşımına ve üretimin uluslararasılaşmasına imkan veren düzenlemeler (Dünya Ticaret Örgütü, Uluslararası Detaylı Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır.
ULUSLARARASI ÇEVRE MEVZUATI 1. Viyana Anlaşmalar Hukuku Sözleşmesi (1969) Viyana Anlaşmalar Hukuku Sözleşmesi (The Vienna Convention on the Law of Treaties, 1969 (VCLT)), uluslararası hukuk araçlarının Detaylı ÜLKEMİZDE SİBER GÜVENLİK
ÜLKEMİZDE SİBER GÜVENLİK Emine YAZICI ALTINTAŞ Siber Güvenlik Daire Başkanı HABERLEŞME GENEL MÜDÜRLÜĞÜ MEVZUAT SİBER GÜVENLİK Click to edit Master title style Çalışmaları konusundaki çalışmalar 2012 yılında Detaylı DÜŞÜNCE KURULUŞLARI: DÜNYADAKİ VE TÜRKİYE DEKİ YERİ VE ÖNEMİ. Düşünce Kuruluşları genel itibariyle, herhangi bir kâr amacı ve partizanlık anlayışı
PINAR ÖZDEN CANKARA İLETİŞİM BİLGİLERİ: Doğum Tarihi: 25.07.1980 E-Posta: pinar.cankara@bilecik.edu.tr EĞİTİM BİLGİLERİ: Doktora/PhD Yüksek Lisans/MA Lisans/BA İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Siyaset Detaylı Ümit GÜVEYİ. Demokratik Devlet İlkesi Çerçevesinde. Seçimlerin Yönetimi ve Denetimi
Ümit GÜVEYİ Demokratik Devlet İlkesi Çerçevesinde Seçimlerin Yönetimi ve Denetimi İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER... IX KISALTMALAR... XI GİRİŞ...1 Birinci Bölüm Teorik Boyutuyla Genel Kavramsal Çerçeve Detaylı JENS STOLTENBERG İLE SÖYLEŞİ: NATO-RUSYA İLİŞKİLERİ VE BÖLGESEL İSTİKRARSIZLIK
JENS STOLTENBERG İLE SÖYLEŞİ: NATO-RUSYA İLİŞKİLERİ VE BÖLGESEL İSTİKRARSIZLIK NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, TPQ yla gerçekleştirdiği özel söyleşide Rusya ile yaşanan gerginlikten Ukrayna nın Detaylı Hazırlayan Selma KILIÇ Destek Hizmetler Müdürlüğü Ġlkyardım ve Afet Birim Sorumlusu Afet ÇalıĢmaları Koordinatörü selmakl@hacettepe.edu.
Hazırlayan Selma KILIÇ Destek Hizmetler Müdürlüğü Ġlkyardım ve Afet Birim Sorumlusu Afet ÇalıĢmaları Koordinatörü selmakl@hacettepe.edu.tr 0312 305 4350 Başbakanlık AFAD, KBRN yönetmelik çalışması sonucunda Detaylı 2. İlluminati hiçbir dine bağlı değildir. Bu yüzden örgütün hristiyanlık inancından beslendiği ya da şeytana taptığı yanlış bilgilerdir.
Hakkında çok yazıldı, çok çizildi, çok konuşuldu. Artık İlluminati örgütünü duymayanımız herhalde kalmamıştır sevgili dostlar. Bilmediğimiz şey ise, bu örgüt hakkında söylenenlerin bir efsaneden mi, yoksa Detaylı ÖZGÜRLÜĞÜ SAVUNMAK VE GELİŞTİRMEK (Bir sempozyum)
ÖZGÜRLÜĞÜ SAVUNMAK VE GELİŞTİRMEK (Bir sempozyum) ROBERT J. LIEBER Commentary, Kasım 2005 COMMENTARY nin altmışıncı yıldönümü anısına ve aynı zamanda Amerika nın dünyadaki konumu üzerinde üst düzey bir Detaylı BÜLTEN İSTANBUL AZİZ BABUŞCU. FİLİSTİN MESELESİ 2 5 te B İ L G İ NOTU. Öğretmenler ile öğrenciler yıllar sonra bir araya geldi
2 de Öğretmenler ile öğrenciler yıllar sonra bir araya geldi AK Parti İstanbul İl Kadın Kolları nda AK Öğretmenler ile öğrenciler yıllar sonra bir araya gelmenin mutluluğunu yaşadı. 8 de YIL: 2012 SAYI Detaylı Derece Alan Üniversite Yıl
ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Çetin DOĞAN 2. Doğum Tarihi : 28.01.1964 3. Unvanı : Profesör 4. Öğrenim Durumu : Doktora Derece Alan Üniversite Yıl Doktora İktisat Bölümü Bradford Üniversitesi, 1993 İngiltere Detaylı LİZBON sonrasi NATO. Savunmanın modernizasyonu, kriz yönetiminin güçlendirilmesi ve ortaklıkların genişletilmesi
LİZBON sonrasi NATO Savunmanın modernizasyonu, kriz yönetiminin güçlendirilmesi ve ortaklıkların genişletilmesi Yüzünü batıya, Amerika kıtasına dönmüş olan Avrupalı sahil şehri Lizbon transatlantik geleneğini Detaylı (Resmî Gazete ile yayımı: 11.12.1992 Sayı : 21432 Mükerrer)
25 Kamu Hizmetinde Örgütlenme Hakkının Korunmasına ve İstihdam Koşullarının Belirlenmesi Yöntemlerine İlişkin 151 Sayılı Sözleşmenin Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmî Gazete ile yayımı: Detaylı Bu bölümde A.B.D. nin tarihi ve A.B.D. hakkında sıkça sorulan konular hakkında genel bilgilere yer verilmektedir.
- 1 - I. A.B.D. HAKKINDA GERÇEKLER Bu bölümde A.B.D. nin tarihi ve A.B.D. hakkında sıkça sorulan konular hakkında genel bilgilere yer verilmektedir. 1- Genel bakış A.B.D. nin değişen nüfus yapısı: http://usinfo.state.gov/journals/itsv/0699/ijse/ijse0699.htm Detaylı AKDENİZ EYLEM PLANI SEKRETARYASI (AEP)
AKDENİZ EYLEM PLANI SEKRETARYASI (AEP) Türkçe Adı Akdeniz Eylem Planı Sekretaryası (AEP) İngilizce Adı Secretariat on Mediterrenaen Action Plan (MAP) Logo Resmi İnternet Sitesi http://www.unepmap.org Kuruluş Detaylı İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi
HALI SEKTÖRÜ 2014 EYLÜL AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ EKİİM 2014 1 2014 YILI EYLÜL AYINDA HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ Ülkemizin halı ihracatı Detaylı (Resmi Gazete ile yayımı: 27.10.2004 Sayı: 25626)
60 TÜRKIYE CUMHURIYETI HÜKÜMETI ILE SLOVENYA CUMHURIYETI HÜKÜMETI ARASıNDA ÖRGÜTLÜ SUÇLAR, UYUŞTURUCU MADDE KAÇAKÇıLıĞı, ULUSLARARASı TERÖRIZM VE DIĞER CIDDI SUÇLARLA MÜCADELEDE IŞBIRLIĞI ANLAŞMASıNıN Detaylı İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... III GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ DÜNYADA SİYASİ DURUM 1. Üçlü İttifak... 5 2. Üçlü İtilaf...
İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... III GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ DÜNYADA SİYASİ DURUM 1. Üçlü İttifak... 5 2. Üçlü İtilaf... 7 a. Fransız-Rus İttifakı (04 Ocak 1894)... 7 b. İngiliz-Fransız Detaylı AVRUPA TOPLULUKLARININ TARİHSEL GELİŞİMİ
AVRUPA TOPLULUKLARININ TARİHSEL GELİŞİMİ 1. AVRUPA TOPLULUKLARI 1.1. Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu (AKÇT) Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu nun kurulması yönündeki ilk girişim, 9 Mayıs 1950 tarihinde Fransız Detaylı 2000 li Yıllar / 6 Türkiye de Dış Politika İbrahim KALIN Arter Reklam 978-605-5952-27-3 Ağustos-2011 Ömür Matbaacılık Meydan Yayıncılık-2011
DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. HALKLA İLİŞKİLER (HİT102U) KISA ÖZET Detaylı ÖZGEÇMİŞ (Güncelleme: 12 Eylül 2014)
1. Adı Soyadı: Sait YILMAZ 2. Doğum Tarihi: 20.12.1961 3. Ünvanı: Doç.Dr. 4. Öğrenim Durumu: ÖZGEÇMİŞ (Güncelleme: 12 Eylül 2014) Derece Alan Üniversite Yıl LİSANS İşletme Kara Harp Okulu 1978-1982 YÜKSEK Detaylı 7. Küresel Sahtecilik ve Korsanla Mücadele Kongresi (İstanbul, Türkiye)
7. Küresel Sahtecilik ve Korsanla Mücadele Kongresi (İstanbul, Türkiye) DEĞİŞEN ZORLUKLAR YENİLİKÇİ ÇÖZÜMLER Sahtecilik ve Korsanla Mücadele Küresel Kongresi, 24 ila 26 Nisan 2013 tarihleri arasında İstanbul Detaylı Terör Olayları ve Enerji Zinciri : İstatistiksel bir İnceleme
Terör Olayları ve Enerji Zinciri : İstatistiksel bir İnceleme Giriş Dünyadaki terör olaylarının ne kadarının enerji kaynaklarına yönelik olduğu veya bu olayların temelinde kaynak kontrol etme kaygılarının Detaylı AVRUPA BİRLİĞİ TARİHÇESİ
AVRUPA BİRLİĞİ TARİHÇESİ Bilindiği üzere; Belçika, Federal Almanya, Fransa, Hollanda, İtalya ve Lüksemburg tarafından, 1951 yılında Paris te imzalanan bir Antlaşma ile Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu (AKÇT) Detaylı 1 Şubat 2015 PAZAR Resmî Gazete Sayı : 29254
1 Şubat 2015 PAZAR Resmî Gazete Sayı : 29254 BÜYÜKŞEHİR BELEDİYELERİ VE İL ÖZEL İDARELERİ TARAFINDAN AFET VE ACİL DURUMLAR İLE SİVİL SAVUNMAYA İLİŞKİN YATIRIMLARA AYRILAN BÜTÇEDEN YAPILACAK HARCAMALARA Detaylı AB Çevre Müktesebatı Semineri Avrupa Birliği Kurumsal Yapısı, Temel Belgeler ve AB Müktesebatı
AB Çevre Müktesebatı Semineri Avrupa Birliği Kurumsal Yapısı, Temel Belgeler ve AB Müktesebatı Hazırlayanlar: Kerem Okumuş- Gülün Egeli 25 Kasım 2010, Ankara AB Çevre Müktesebatı Yapısı Avrupa Antlaşmaları Detaylı KÜRESEL VE BÖLGESEL ÖRGÜTLER -BM(BİRLEŞMİŞ MİLLETLER) -NATO(KUZEY ANTLANTİK ANTLAŞMASI TEŞKİLATI) -OPEC(PETROL İHRAÇ EDEN ÜLKELER ÖRGÜTÜ)
KÜRESEL VE BÖLGESEL ÖRGÜTLER -BM(BİRLEŞMİŞ MİLLETLER) -NATO(KUZEY ANTLANTİK ANTLAŞMASI TEŞKİLATI) -OPEC(PETROL İHRAÇ EDEN ÜLKELER ÖRGÜTÜ) -IMF(ULUSLARARASI PARA FONU) -OECD(EKONOMİK İŞ BİRLİĞİ VE KALKINMA Detaylı 2017 © DocPlayer.biz.tr Gizlilik Politikası | Hizmet koşulları | Geri bildirim