BAKÜ NE YANA DÜŞER? | Su-Meru
Gürcistan seyahatim esnasında tek solukta okuduğum “Nar Ağacı” adlı kitabın kahramanı Settarhan’ın dolaştığı coğrafyada ikinci durağım Azerbaycan. Kafkas diyarının en büyük şehri Bakü’ye doğru harekete geçerken bu topraklara şimdiye kadar neden gelmediğimi düşünüyorum. Sovyet idaresi altında yaklaşık seksen sene dış dünyaya kapalı kalmanın etkisi büyüktü kuşkusuz. Medeniyet arayışı içinde yüzümüzü hep batıya çevirmenin rolü de göz ardı edilemezdi böyle olmasında… Avrupa’lara Amerika’lara gitmiş, ışığın yükseldiği istikametin tersine yol alarak eski Osmanlı vilayetlerini, Kafkasları, Ortadoğu’yu, Afrika’yı, Orta Asya’yı yıllar boyunca ihmal etmiştik. Neden Orhun Kitabelerini görmeden Champs Elysees’de dolaşıyorduk? Neden Mont Blanc, Chamonix bilinir de Pamirlere, Altaylara, Tienşanlara avcı ve dağcılarımızdan başka giden olmazdı?
Bakü’ye gitmeden önce internette araştırma yaparken şehirle ile ilgili olarak yapılan bir yoruma gözüm ilişti; “Dışı forma içini sorma” diye yazmıştı yolu buradan geçmiş bir arkadaş… İyice meraklandım. Son yıllarda Azerbaycan’ın, özellikle de Başkent Bakü’nün büyük gelişme kaydettiğini biliyordum. Bu yorumdan çıkardığım sonuç, ülkede düzenin tam anlamıyla oturmamış olduğu yönündeydi. Dış dünyanın Bakü algısıyla, şehrin gerçek yüzü farklıydı anlaşılan… Acaba neyle karşılaşacaktım? Kazakistan’daki gibi aksilikler silsilesiyle mi? Yoksa Gürcistan gibi sakin bir ülkeyle mi?
Yurtdışına gezmeye ve tatile gitmek yirmi-otuz sene öncesine kadar toplumumuzda lüks sınıfına girerdi. Emekçiler, öğrenciler ve resmi görevliler dışında ecnebi memleketlere gidenler parmakla gösterilir, zengin addedilirdi. Bunların önemli bir kısmı çoğunlukla alışveriş yapar, yer içer, eğlenir, sağdan soldan ısmarlanan siparişleri tedarik etmek için yırtınır, aldıklarını dönüşte gümrükten geçirirken problem yaşar, her halükarda eşine dostuna hava atmayı ihmal etmezdi. O günlerde pek çoğumuz; “dedem nereden gelmiş, ninem neden göç etmiş?” diye sorgulamaz, ceddinin kök salmış olduğu coğrafyayı tanıma, görme ihtiyacı hissedip meraklanmazdı. Nice savaşlar, bin atlı akınlar, zulümler, isyanlar, kaç göçle diyardan diyara sürüklenmiş, Anadolu topraklarını yurt tutana kadar oradan oraya savrulmuştuk. Geç de olsa keşfetmeye başladığımız Asya toprakları umut ve ekmek kapısıydı artık çılgın Türkler için… Rusya’nın uçsuz bucaksız coğrafyası ile Türkî Cumhuriyetler, hatta Çin-Maçin’e kadar olan bölgede eskiden olduğu gibi at oynatmaya başlamıştık. Bu sefer tersine bir kavimler göçü söz konusuydu. Beygir sırtında hep Batıya doğru yol alan Türk oymakları şimdi THY’nin uçtuğu bütün noktalara gidiyor, adı sanı duyulmamış diyarlarda iş kovalıyordu.
Bu düşünceler kafamı kurcalarken bir taraftan “ Sərin sulu bulaqlardan, Yaşıl yarpaq budaqlardan, Lalə rəngli yanaqlardan size selam getirmişem” diye çığıran Huşeng Azeroğlu aklıma geldi. İran Azerilerinden olduğunu tahmin ettiğim ve şimdilerde ortadan kaybolmuş olan Sakıp Sabancı benzeri bu üstad, seksenli yılların ilk yarısında TRT’de sıkça arz-ı endam eder, elindeki bendirle ritm tutarak Azeri ağızlı türküler okurdu. Bu yörenin müziğine ve Muğan kültürüne olan ilgim o yıllarda başladı.
Bakü seyahati gündeme geldiğinde kiminle görüşeyim, ne yapayım ne edeyim diye düşünürken ablam Pelin’in İspanya’da tanışıp ahbap olduğu Azeri aile aklıma geldi. Bu arkadaşlarla hemen irtibat kurduk, ardından da içtenlikle yaptıkları davete icabet edip Bakü’nün yolunu tuttuk. Açıkçası her ikimiz de bu kadar derin bir samimiyet ve misafirperverlik beklemiyorduk.
Kâh kitap okuyarak kâh sohbet ederek gerçekleştirdiğimiz iki buçuk saatlik sakin uçuşumuzun ardından, Dubai benzeri bol ışıklı gece manzarasını seyrederek Heydar Aliyev Havalimanına indik. Petrol gelirleri sayesinde son yıllarda zenginleşen Azerbaycan, her bakımdan büyük gelişme kaydetmiş. Türkler için gözde bir destinasyon haline gelen Bakü’ye, İstanbul’dan günde altı sefer uçak kalkması bunun en önemli göstergesi. Paranın kokusunu alan işadamları, banka ve finans guruları, mimarlar, modacılar ile buna benzer kalburüstü tayfanın yolu buralara daha sık düşüyor artık.
Geçtiğimiz yıl Eurovision şarkı yarışmasına ev sahipliği yapan Bakü’nün her tarafını kapitalist sistemin ikonları/mabetleri olan gökdelenler, plazalar, rezidanslar, AVM’ ler sarmış. Anlaşılan o ki şehirlerin gelişmesi, hızla mamur olması ancak böyle bu tür organizasyonlara kapı açmakla mümkün oluyor. Dünya Kupası, Expo Fuarı, Olimpiyat, şarkı yarışmaları v.s. ayağıyla şehrin kalkındırılması hız kazanıyor, yıllardır bitmeyen altyapı çalışmaları tamamlanıyor, oteller, spor kompleksleri yapılıyor, bu yatırımlar için kredi muslukları açılıyor, ekonomi canlanıyor, muazzam bir pazar oluşuyor.
Azerbaycan’ın coğrafi konumu üzerinde tartışmalar yıllardan beri devam ediyor. Onlar da bizim gibi “Asyalı mı? Avrupalı mı? İkilemi yaşıyorlar. Yüzlerini Batıya dönmüşler ama kültürlerini, geleneklerini, dillerini bizden daha iyi muhafaza etmişler. Kafkaslar doğal sınır kabul edildiğinde Azerbaycan ve Gürcistan topraklarının yarısı Asya diğer yarısı Avrupa kıtasında olduğu görülse de ortalama Avrupalı onları Avrupalı kabul etmez, bizi de etmez. Hangi kıtada olursa olsunlar, Azerileri kardeşimiz olarak görürüz. Bütün bu kardeşlik söylemlerine rağmen Türkiye, Azerbaycan’a vize uygulamadığı halde onlar bize 10 Dolar mukabilinde sınır vizesi uyguluyorlar. Listeye baktığımda en ucuz vize ücretini bizden aldıklarını fark ediyorum. Amerikalılar nasıl olsa zengin diye 150 Dolar istiyorlar. Vize kuyruğunda beklerken önümüzdeki eleman polisle tartışmaya başlıyor. Yıllardır Türk vatandaşlarına vizeyi neden kaldırmadıklarını sorguluyor. İçkili olduğu her halinde belli olan emekçi vatandaş, üniformalılarla yok yere polemiğe giriyor. Burada bir saate yakın zaman kaybediyoruz. Kocaman şapkalı havaalanı polisinin güler yüzlü ve samimi olması dikkatimizden kaçmıyor. Lafı uzatan elemana karşı da son derece sabırlılar. Özel seçilmiş oldukları her hallerinden belli olan memurlar, yolculara efendice yaklaşıyor, hatta şakalaşıyorlar.
Biz vize kuyruğunda eğleşirken, Azeri arkadaşlarımızın çoktan gelmiş olduklarını tahmin ediyoruz. Polis bankosundan çıkar çıkmaz güler yüzle karşılanıyoruz. Muazzam bir sıcakkanlılık ve muhabbet hissediyoruz. “Nereden çıktı bunlar” dan ziyade, “Ne iyi ettiniz de geldiniz” üslubunda bir karşılama oluyor. Pelin, geçtiğimiz yıllarda Ceyhun ve Aida çiftine İspanya’daki bayii toplantısında rehberlik etmiş, daha sonra da İstanbul’da karşılaşmışlar. Hoşbeş ettikten sonra araca doğru yürüyoruz. Ben otele gideceğimizi sanıyorum ama onlar, ısrarla evlerinde misafir edeceklerini söylüyorlar. Yaklaşık bir saat uzaklıktaki Sumqayıt şehrinde ikamet ediyorlarmış. Yol boyu laflıyoruz. Ceyhun’un Azeri lehçesini zor anlasak da ne demek istediğini çözümlüyoruz. Bu kardeşimizin ana iştigal konusu, dayanıklı tüketim malları satış ve pazarlaması. Azerbaycan genelinde Samsung, Siemens ve Tefal ana bayiliğini üstlenmiş durumda. Sumqayıt şehrindeki Baku Electronics firmasının dört büyük mağazasını işletiyor. İşi kendisi kurmuş, atadan babadan devralmamış, miras değil, alın teri… Ailecek, senede birkaç kez Türkiye’ye geliyorlarmış. Geçtiğimiz yaz da Paris Eurodisney’e götürmüşler çocukları. Aklı başında bir işadamı olan Ceyhun, ancak devlet katında işi olduğu zaman Bakü’ye gidiyormuş, onun dışında diğer tüm zamanlarını Sumqayıt şehrinde Türk dizileri ve futbol seyrederek geçiriyorlar. Para var huzur var. Mutlu bir aile tablosu çiziyorlar. Sinekkaydı ve aydınlık çehreli Ceyhun’un güler yüzlü eşi Aida, Dağıstan’dan gelin gelmiş, yayla kökenli, becerikli bir Kafkas kızı. Kocasına göre İstanbul Türkçesini daha iyi anlıyor ve konuşuyor. Bunun nedeni ise evde tüm gün açık olan Türk TV kanalları. Türk dizilerinin ve magazin programlarının kitabını yazmış. Kim kimin sevgilisi, kim poposunu kaldırtmış, kim estetik olmuş, kim kirpiğini kırpmış, takip ediyor ve biliyor. Muhtelif paparazzi ve evlilik programlarını, kaynanası ile beraber bütün gün ve geceler boyu ilgiyle izliyorlar. Dünyada izlenme oranı çok yükseldiği için gururlandığımız Türk televizyonlarından, böylesine faydalı bilgiler edinip ilim irfan sahibi oluyorlar.
Burada mahalli saatler Türkiye’den iki saat ileri olduğu için Azeri halkının, dizileri takip edebilmeleri için gece yarılarına kadar oturmaları gerekiyor. Televizyona endeksli bir yaşam kurmuşlar. Her an dizi ve maç modundalar. Meyve tabağı, demli çay ve çerez daima hazır. Çocuklar da pek güler yüzlü; evlerine gelen yabancı konukları hiç yadırgamıyorlar, üstelik zengin çocuğu gibi değiller. Bize yatılı bir misafir gelse; Türk Milleti olarak panikleme eğilimi gösteririz. Nerede yatacak, ne yiyecek, nereye götürmek gerek, nereye def-i hacet edecek, temiz havlu çıkaralım, döşeğini kalın serelim, çarşafını sakız gibi yayalım diye çırpınır dururuz… Kurulu düzenimiz değişir, evde curcuna havası eser, misafiri memnun etme kaygısı yaşanır. Oysa evlerine postu serdiğimiz kadro hiç kasmadan misafir ediyor bizi. Kendi evimizmiş gibi girip çıkıyor, sakin bir şekilde yemek yiyor, odamıza çekilip uyuyor, sabah istediğimiz saatte uyanıyoruz. Normali de bu zaten…
Hazar Denizi’nin kıyısında kurulu bir sanayi şehri olan Sumqayıt, Yalova’yı andırıyor. Bir tarafta sanayi tesisleri, diğer tarafta deniz banyosu imkânı, bağlık bahçelik, yazlık konutlar. Tek farkı, burada boru gibi petrol çıkması, bizim oralardan çıkmaması. Etrafımız Trabzon hurması, zeytin, kayısı, elma ağaçları, iklim ılıman, hava yağışlı, rüzgâr da ara sıra orta kuvvette esmekte…
Otelde kalsak bu ülkenin dili, kültürü, mutfağı v.s. ile ilgili bu kadar bilgi edinemezdik. Sumqayıt şehrinin Bağlar mahallesinde konakladığımı tripleks bağ evi, hiç girilmeyen havuzuyla, çifte garajıyla, önünde park halinde olan Uzakdoğu malı dört çekerleriyle tipik kalburüstü Anadolu ticaret erbabının evlerini andırıyor. Binbir Gece dizisindeki Burhan Bey’in kâşanesi gibi tefriş edilmiş. Tüm mobilya İstikbal-Bellona çizgisi taşıyor. Tavanlar oldukça yüksek, odalar geniş, petrol ve doğalgaz gani olunca da ısınma sorun olmuyor haliyle. Bize de sağlam döşek hazırlamışlar, elimizi sıcak sudan soğuk suya sokturmuyor, sırtımıza yastık, ayağımıza terlik veriyor, günde üç öğün yemek çıkartıyorlar.
Yatağa dönüşebilen geniş kanepede geçirdiğim sakin gecenin ardından yağışlı bir sabaha uyanıyorum. Bugün Bakü’ye gidilecek. Havanın kasvetli olması dışında her şey mükemmel. Buraya geldiğimizden beri çiseliyor mübarek… Çamur yağıyor sanki.
Bakü’deki görüşmelerimi makul bir saatte bitirdikten sonra yemeğe gidiyoruz. Ana kapısından pek bir şeye benzetemediğim lokantanın içine doğru süzüldüğümde, folklorik unsurlar taşıyan bir ortamın içine düştüğümü fark ediyorum. Duvarlarda halı, kilim, tahta kaşık, yün çorap, köy temalı bezemeler, acemice tahnit edilmiş av hayvanları göze çarpıyor. Sahne ve ses düzeninin varlığı ise akşamları bu lokantada canlı müzik olduğunu işaret ediyor.
Masaya oturur oturmaz gelen mezeler, tereyağı, lavaş ve tulum peyniri sistemini severim. Burada da ikram izzet aynı çizgide… Soframız hemen donatılıyor. Ortaya karışık şaşlık geliyor, ardından da Feyqua denen bir meyve kompostosu (kompot) servis ediliyor. Etler yayla malı, mezeler lezzetli, fazla abartmadan, üzerimdeki takım elbisenin hakkını vererek efendi gibi çatal bıçakla yiyorum.
Yemek sonrasında arkadaşımız Ceyhun, işlerini halletmek üzere devlet dairesine gidiyor, bizi de bir alışveriş merkezine bırakıyor. İnşaatı devam eden mağazasına ruhsat alabilmek için uğraşıyor bütün gün. Ben daha otantik mekânlara gitmek arzusundaydım ama yağıştan dolayı bu alışveriş merkezine sığınıyoruz. Gezip dolaştığım coğrafyanın ruhuna uygun kitap okuma alışkanlığım olduğundan ve yanımda getirdiğim kitaplar beni kesmediğinden ve de en önemlisi değerli bir dostumun Azericesini ısmarladığı kitabın peşinde olmamdan mütevellit, dalıyorum bir kitapçıya. Kitapçının adı Ali ve Nino.
Hazar Denizi’nin kıyısında Bakü’de Asya ile Avrupa, Müslümanlık ile Hıristiyanlık, Doğu ile Batı iç içe ama karşı karşıya yaşamaktadır. Yüzü Doğu’ya dönük olan Ali han Şirvanşir ile Avrupalı duyarlılığına sahip olan Gürcü kızı Nino Kipiani okul yıllarında birbirlerine âşık olurlar. Bu imkânsız aşkı yaşatabilmek, Doğu ile Batı arasındaki sınırı kaldırmak kadar zordur.
Birinci Dünya Savaşı ve Rus Devrimi boyunca, Azerbaycan’ın da bağımsızlık savaşı verdiği bu kaotik ortamda Ali, Asyalı atalarının inançlarıyla Nino’ya olan bağlılığı arasında bir seçim yapmak zorunda kalır. Binbir gece masalları tadındaki bu kitabın günışığına çıkışı en az Ali ve Nino’nun öyküsü kadar gizemli ve ilgi çekicidir.
Bakü’de doğup Avrupa’da yaşayan Lev Nussimbaum ile Avusturyalı Barones Elfriede Ehrenfels’in ‘Kurban Said’ imzasını kullanarak birlikte yazdıkları tahmin edilen romanın hangi bölümlerinin kimin kaleminden çıktığı yanıtlanamayan bir soru olarak kalmıştır.
Kitapçının bir bölümü tamamen bu kitap üzerinde ayrılmış. Kitabın Türkçe, Azerice ve İngilizce versiyonları arasında İngilizce olanı seçiyorum. Üç gün içinde yutarcasına okuyorum. Nar Ağacı etkisi yapıyor bende. Kitabın konusu benzemese de kapak tasarımı, Nar Ağacı’nı andırıyor.
Akşama doğru yağmur hızlanıyor, arabaya atlayıp dönüşe geçiyoruz. Ben böyle trafik sıkışıklığını, İstanbul’u geçtik, Mexico City’de bile görmedim. Bakü’de köklü metro ağı olmasına rağmen anlamsız bir trafik yoğunluğu yaşanıyor. Şehrin gerçek yüzü ortaya çıkıyor. Demek ki havadan göründüğü gibi değilmiş. Bina yapmakla, gökdelen dikmekle olmuyormuş. Önce trafik sorununun çözülmesi gerekiyormuş. Bakü-Sumqayıt arası yarım saatlik yolu üç saatte alırken bu yolculuğu çekilir kılan yegâne unsurun, radyoda dinlediğimiz şarkılar, türküler, meşhur Muğannilerin taş plak kayıtları olduğunu rahatlıkla söyleyebilirim. Yanık Mahnılar, ruhumuzun derinliklerine işliyor, arabanın içindeki ağır havayı yumuşatıyor.
Gece geç saatte Sumqayıt’a vasıl oluyoruz. Etrafta çıt yok, köpek havlaması dışında herhangi bir ses duyulmuyor. Bu yüzden çok sağlam uyku çekiyoruz, kahvaltıdan sonra Bakü’ye doğru harekete geçiyoruz. Şansımıza hava yağışlı değil; Bakü’yü biraz olsun gezebilecek olmanın heyecanını yaşamaya başlıyoruz. Yol boyunca deste küçük boyda binlerce petrol kuyusu, kafasını suya gömmüş flamingolar gibi dizilmiş, ham petrol istihsali yapıyor. Kayış kasnak sistemiyle ha babam pompalıyorlar. Azeri kırsalındaki neft kokulu yolculuğumuz, Bakü şehir merkezinde son buluyor. Burada yabancılık çekmemiz söz konusu değil. Herkes ne dediğimizi anlıyor. Londra’ya gitmiş Amerikalılar gibiyiz. Sora sora metro istasyonunu buluyoruz. İçeri Şeher denen tarihi bölgeye ulaşmak için hat değiştirmek gerekiyor. Hareket memuru tombul ablalar hemen yardımcı oluyorlar. “Bu gatara düşünüz” dediklerinde, vagona atlayıp İçeri Şeher durağında iniyoruz. Burada metro kültürü oturmuş, en azından, katar istasyona yanaştığında, önce inene yol veriyor ve yürüyen merdivenlerin sağ tarafında duruyorlar. Bu bakımdan bizden daha fazla Avrupalı olmuş durumdalar.
Bakü’nün tarihi dokusunu yaşayabileceğimiz İçeri Şeher bölgesinin restorasyonu yeni bitmiş. Bilet alıp Şirvanşahlar Sarayı Kompleksine giriyoruz. Samanpazarı evleri- Hacıbektaş Dergâhı karışımı kadim yerleşim bölgesinin içindeyiz. Bu tarihi mekân, mükemmel restore edilmiş. Müzeler, hediyelik eşya, antikacı, cafe ve lokantalar faaliyete geçirilerek cazibe merkezi haline getirilmiş.
Bakü’nün özelliği, eski ve yeninin harman olduğu bir şehir olması. Bin yıllık camiler, tekkeler ile Dubai benzeri uçuk dizaynlı gökdelenler tam bir tezat oluşturuyor. Saray içindeki minyatür kitap müzesi de oldukça ilgi çekici. Ancak mikroskopla okunabilen, dünyanın en küçük kitaplarından biri bu müzede sergileniyor. Gerçi, olsa ne olur olmasa ne olur? Bit kadar bir kitap. Büyüteç olmaksızın görebilmek mümkün değil. Kütüphanenin bir köşesinde fanusun içinde öylece duruyor.
Minyatür kitap müzesinin sorumlusu olduğunu anladığımız ak saçlı teyze yanımıza yaklaşıp Rusça bir şeyler söylüyor. Bakü esnafı da bize Rusça seslenmişti. Demek ki beyaz tenli olduğumuzdan Rus’a benzetiyorlar. Azeri kardeşlerimizin gözünde nasıl bir imaj oluşturduysak, “Türkler esmer olur” önyargısıyla hareket ediyorlar.
Zarifa Salahova adlı tuzu kuru, Kanaat Önderi ablamızın bağış ve ihsanıyla vücuda getirilmiş olan müzeye giriş bedava. Dünya’nın her tarafından nadir eserlerin minyatürleri –Liliput versiyonlarının sergilenmekte olduğu müze çok hoşumuza gidiyor. Sevgili Mutlu Tönbekici’nin çok heyecan duyacağı üzere, Küçük Prens’in çeşitli dillerde basılmış minyatür koleksiyonu ve nadir eserlerin de bulunduğu müze, övgüyü hak ediyor. Sohbet ehli olduğu her halinden belli olan müze sorumlusu entelektüel teyze, yakamızı bırakmıyor. Kitaplar hakkında konuşuyor, çeşitli tavsiyelerde bulunuyor. Tülkü Hacca Gedir ve Kırmızı Papaq adlı çocuk kitaplarını alıyoruz.
Bakü şehir turunun odağı olan İçeri Şeher bölgesinde ressam atölyeleri, butik oteller, otantik yemek mekânlarını ziyadesiyle gezmek tüm öğleden sonramızı alıyor. Gün akşama kavuşurken Neftçiler Prospektini geçip sahile iniyoruz. Amerika dâhil, bugüne kadar görmüş olduğum Boardwalk’lar içinde büyüklük ve peyzaj bakımından gözümde birinci sıraya yerleşen müthiş bir sahil kompleksi burası… Hazar Denizi’nin iç karartan rengi yüreğimizi kasvetlendirmesine rağmen çevredeki binalar, kültür ve spor salonları, her tarafı mermerle kaplı alt geçitler, gondollarla gezilen kanal sistemi, buraya nasıl bir yatırım yapıldığını gözler önüne seriyor. Dünya’nın en yüksek bayrak direğinde dalgalanan dev bayrak da sahilin bu kısmından rahatlıkla görülüyor.
Akşam yemeği için İçeri Şeher bölgesine geri dönüyoruz. Niyetimiz, otantik Kervansaray Lokantasında yöresel müzik eşliğinde ziyafet çekmek. Lokanta personeli olduğunu tahmin ettiğim yöresel kıyafetli eleman, her akşam canlı müzik olduğunu söylemişti. Ancak aynı eleman bu akşam lokantanın kapalı olduğunu söylüyor. Heydar Aliyev’in ölüm yıldönümü olduğundan şehirdeki tüm eğlence yerleri gece boyunca kapalı olacakmış. Neyse ki İçeri Şeher’in ara sokaklarında bir Gürcü sofrası bulup pirzola ve Hınkal ağırlıklı bir yemek yiyoruz. Şehir turunu bu şekilde tamamladıktan sonra dönüşe geçiyoruz. Metro ile Sumqayit taksilerinin kalktığı durağa gelip buradan da Sumqayıt’a giden taksilerden birine biniyoruz. Aracımızın arka koltuğuna gömülüp yola koyulduktan sonra aşırı bir sıcağa maruz kalıp terlemeye başlıyoruz. Kasketli, boyunbağlı, paltolu, yaşlı ve üçkağıtçı şoförümüze nazikçe kaloriferi kapatmasını söylediğimizde, “İnsan soğuktan geder ama sıcaktan getmez” diyor ve yola devam ediyor. Biz de mecburen camları açıyoruz. Saat geç olduğu için Bakü’nün berbat trafiğini yaşamadan yarım saat içinde Sumqayit’a ulaşıyoruz.
Ev halkı televizyona kilitlenmiş, çerezler hazırlanmış, çaylar demlenmiş, Muhteşem Yüzyıl’ın başlamasını bekliyorlar. Eski Osmanlı coğrafyasının tüm halklarının Çarşamba akşamları televizyon karşısına geçip merak ve heyecanla bu diziyi beklemesi, hem ecdadımızın gücünü hem de Türk dizi sektörünün nerelere geldiğini gösteriyor.
İstanbul uçağımızın kalkış saati akşamüzeri olduğundan bütün gün evde takılmamız gerekiyor. Zira hava berbat ve evin etrafında gidebileceğimiz hiçbir yer olmadığından, erken vakitte uzamaktan başka bir seçenek kalmıyor önümüzde. “Misafirin uzun kalanı makbul değildir” düsturundan yola çıkarak müsaade istiyoruz ev sahibemizden. Ceyhun’un işleri olduğundan telefonla vedalaşıyoruz ve taksiye atlayıp havaalanının yolunu tutuyoruz.
Bekleme esnasında burada geçirdiğim üç gün zarfında gittiğimiz mekânları, tanıştığımız insanları düşünürken bize bu kadar yakın bir kültür ve aynı dili konuştuğumuz insanlarla geç de olsa kucaklaşmış olduğumuza seviniyorum. Bu topraklara tekrar gelmeli, ülkenin farklı şehirlerini, köylerini, dağlarını, yaylalarını ziyaret etmeliyiz.
Sovyetler Birliği zamanında birçok değerlerini kaybetseler de, almış oldukları disiplin ve köklü eğitim sayesinde geleneklerini türlü baskılara rağmen korumayı başarmış bir toplum olan Azeriler son yıllarda zenginleşip dünyaya açıldılar. Bütün bunlar olurken popüler kültürün girdabına kapılmadan, özlerini muhafaza ettikleri ve zenginliklerini hazmedip topluma yaydıkları takdirde Türk dünyasının iftihar kaynağı olacaklardır.
Category: Gezginin Not Defteri, Makale 08/02/2013