Ermeni tehciri | Ermeni Sorunu - Part 4
FİKRET ADANIR – ALMANLARIN ERMENİ TEHCİRİ’NDEKİ ROLÜ
1915 Olayları esnasında Alman misyonerlerinin tutumu ile Alman Büyükelçiliği arasında bir tavır farkı göze çarpmaktadır. Alman misyonerleri Ermenileri başından beri desteklerken, Alman Büyükelçiliği müttefik olduğu Osmanlı Devleti’nin yanında yer almaktadır. Öte yandan, o dönemde Osmanlı ordusunun üst kademelerinde Alman askerler de bulunmaktadır. Bu yüzden Almanların Osmanlı politikalarında etkili olduğu söylenebilir. Fakat bu işin siyasi sorumluluğu Türklere aittir.
FİKRET ADANIR – TEHCİR KANUNU’NUN HUKUKİ VE AHLAKSAL KARŞILIĞI
Ermenilerin “soykırım” iddialarının hukukî açıdan iki yönü vardır: Birincisi, 1948 yılında kabul edilen “soykırım” kavramının geçmişe yönelik uygulanamayacağıdır; ikincisi ise, Birleşmiş Milletler’in kabul ettiği şekliyle “soykırım” kavramının muhatabı devletler değil, kişilerdir. Fakat işin bir de ahlakî boyutu vardır ve buna bağlı olarak Türk siyasal sistemi içine “soykırım” kavramının tartışılabilmesine yönelik kültürel bir zemin sağlanması gereklidir.
Tehcirden önce Osmanlı Devleti, Ermeni unsurların isyan etmesini önlemek için çeşitli yollara başvurmuştur. İlk önce Ermenilerin çetecilere katılmasının önüne geçmek için onları cephe gerisine alarak silahsızlandırma yoluna gidilmiş, ikinci yol olarak yerel isyanlar esnasında Ermenileri Konya civarına yerleştirilmesine çalışılmış, üçüncü ikaz ise Van İsyanı sonrası Ermeni siyasi teşekküllerini kapatıp belge ve silahlarına el koyulması şeklinde gerçekleşmiştir.
27 Mayıs 1915 tarihli Tehcir Kanunu’nun içeriğini ve kapsamını tartışan metinde konuya ilişkin farklı yorumlamalar ve bunlardan hareketle varılan çıkarımlar açıklanıyor. Tehcir kararının kapsamı, Türk ve Ermeni tarihyazımlarında farklılaşan, iki tarafın da temel tezini ortaya koymalarında kritik öneme sahip bir nokta. Tehcir kararının İmparatorluk topraklarının tümündeki her Ermeni’yi kapsayıp kapsamadığı sorusunun önemi, bu sorunun cevabının…