1 HEPATİT C TESTLERİ Hepatit C virüs enfeksiyonunun laboratuar testleri: * Anti HCV ve * HCV RNA PCR dır. Bu testler hepatit C hastası olup olmadığınızı, hepatit C taşıyıp taşımadığınızı, kronik hepatit C hastası olup olmadığınızı, hastalığı geçirip geçirmediğinizi gösterir. Hepatit C hastalığının basit laboratuar testi olan anti HCV testi hastalık kapıldıktan 1 ila 6 ay sonra pozitif olur. Bulaş şüphesi yüksek ise HCV RNA PCR testi yapılabilir. Bu test daha erken dönemde pozitif olarak hastalığın teşhis eder. Hepatit C Enfeksiyonunun erken teşhisi neden önemlidir? Akut hepatit C enfeksiyonunun tespiti erken dönemde tedavi imkanı ve hastalığın kronikleşmesini azaltma şansı verir. Akut dönemde yakalanan Hepati C vakaları 8-12 hafta kadar beklenir, eğer vücut yeterli cevap vermez ve virüsü temizleyemez ise ilaçlarla tedavi denenir. Akut Hepatit C nin erken teşhisi ile tedavisi kronikleşme şansını azalttığı için önemlidir. Hiçbir şikayetim yokken neden Hepatit C testi yaptırıyım? Akut Hepatit C hastalığı kan ve vücut salgıları ile bulaşır. Şüpheli cinsel temas, manikür, pedikür, dövme, kulak ve vücut deldirme, kirli aletler ile yapılan diş ve cerrahi müdahaleler hastalığın kapılmasına yol açar. Akut hepatit C virüs enfeksiyonlarında hastaların % 90 ında hiçbir şikayet olmaz,
2 bu nedenle hepatit kaptığınızdan şüphe ediyor iseniz Hepatit C testi yaptırın. Anti HCV negatif fakat hepatit C kaptığımdan şüphe ediyorum ne yapmalıyım? Hepatit C testlerinden Anti HCV tarama testidir, ancak virüs kapıldıktan aylar sonra pozitif olur. Hastalıktan şüphe ediliyor ise HCV RNA PCR testi bakılmalıdır. Hepatit C virüs ( HCV) enfeksiyonlarında ilk pozitif olan test HCV RNA PCR testidir ve ilk birkaç hafta içinde pozitif olur. Sadece Hepatit C testi yaptırsam yeterlimi? Hayır şüpheli cinsel temas, dövme, manikür, pedikür, vücut deldirme, kirli diş ve cerrahi müdahalelerle kan ve vücut sıvıları yoluyla bulaşabilecek bütün enfeksiyonlar kapılabilir. Bu durumda en tehlikeli hastalıklar taranmalıdır. Bu hastalıklar içinde en önemlileri Hepatit B, Hepatit C ve HİV dir. Böyle bir durumda şu testlerin yapılması önerilir: Anti HCV, HBs Ag, Anti HBs, Anti HBc IgG, Anti HBc IgM, Anti HİV 1+2 Unutulmamalıdırki bu testler erken dönemde negatif çıkabilir. Testlerin negatif çıktığı durumlarda test tekrarı ve bir enfeksiyon hastalıkları uzmanına danışmak gerekir.
3 HEPATİT B TESTLERİ Hepatit B Virüs Testleri: Hepatit serolojisi, Hepatit markırları Hepatit B virüs enfeksiyonu insandan insana kan, semen, vücut salgıları ile kolay bulaşan yaygın görülen ve ülkemizde giderek artan bir enfeksiyondur. Hepatit B enfeksiyonunun teşhisinde birçok laboratuar testleri kullanılır. Testlerin daha iyi anlaşılması için şu kelimelerin anlamlarına bir bakalım: Seroloji: Hepatit virüslerinin ve bunlara karşı oluşan antikorların tespit yöntemine serolojik inceleme denir. Markır ( marker ): Serolojik incelemeler sırasında virüslerin incelenen parçalarına markır denir. Antijen: Vücudun bağışıklık sistemi tarafından yabancı kabul edilen ve kendisine karşı savaş açılan mikrop parçası. Antikor: Antijenin ortadan kaldırılması için bağışıklık sistemi tarafından yapılmış silah. Hepatit B laboratuar testleri virüse ait olan birçok antijen ve antikorun aranmasından oluşur. Bu serolojik testlere markır da denir. Hepatit markırları hastalığının durumu hakkında detaylı bilgi verir. Hepatit B testleri nelerdir? Hepatit B virüs testleri virüsün proteinleri ve bunlara karşı oluşan antikorlardan ibarettir. Bu testlere hepatit markırı yada hepatit serolojisi de denir. HBs-Ag, Anti-HBs, Anti-HBc IgG, Anti-HBc IgM en sık istenen hepatit testleridir.
4 Hepatit markırlarının anlamı nedir? HBsAg: Hepatit B virüsü (HB) yüzey (s) antijeni (Ag) dir. Yani hepatit b virüsünün yüzeyinde yer alan bir protein, bir yapı taşıdır. Eğer virüs karaciğerde çoğalıyor ise bu proteinden yapması gerekir. Akut ve kronik hepatit sırasında HBsAg pozitif bulunur. HBsAg nin pozitif olması bu hastanın kanında hepatit virüsü olduğunu ve bulaştırıcı olduğunu gösterir. HBsAg hepatit aşısı yapmak için de kullanılır. Normal insan bağışıklık sistemi virüsü ortadan kaldırmak için HBsAg karşı antikor üretir. Antikor oluşup oluşmadığı Anti-HBs testi ile anlaşılır. Anti-HBs: Hepatit B yüzey antikoru. Bağışıklık sisteminin Virüsü ortadan kaldırmak amacıyla ürettiği silahtır. Anti-HBs testinin pozitif olması bağışıklık sisteminin çalışmaya başladığını ve virüsü temizlemeye başladığını gösterir. Anti- HBs pozitifliği aynı zamanda aşının da tuttuğunu gösterir. Bu antikorun erken dönemde yapılanı Anti-HBs IgM hepatit B hastalığının erken dönemde olduğunu veya 6 ay içinde geçirildiğini gösterir. Geç antikorlar yani Anti-HBs IgG pozitifliği geçirilmiş hepatit B de ve kronik hepatit de pozitif olur. Anti-HBc: Hepatit B virüsü kor antikorudur. Yani virüsün içinde yer alan önemli bir proteine karşı gelişen antikordur. Akut hepatit geçiren hastalarda pozitif olur ve hayat boyu pozitif devam eder. Anti-HBc pozitifliği hastanın geçmiş bir zamanda hepatit b hastalığını geçirdiğini gösterir. Anti-HBc pozitifliği aşı ile olmaz. Anti-HBc IgM: hepatit B kor antijenine karşı yeni yapılmış IgM türü antikor varlığını gösterir. Anti-HBc IgM pozitifliği akut veya son 6 ay içinde geçirilmiş enfeksiyonu gösterir. Hepatit markırları aşağıdaki sorulara cevap vermek için istenir Hasta akut hepatit b hastası mı? Hasta hepatit B hastalığını geçirmiş mi?,
5 Hasta hepatit B hastalığına karşı aşılımı, Hasta hepatit B taşıyıcısı mı? Hepatit B testleri ne ifade ediyor? MARKIR SONUÇ ANLAMI HBsAg Negatif Hepatit B geçirmemiş ve Anti-HBc Negatif Anti-HBs Negatif HBs Ag Negatif Anti-HBc Anti-HBs HBs Ag Negatif Anti-HBc Negatif Anti-HBs hastalığa karşı bir bağışıklığı yok. Hastalığı geçirmiş ve doğal bağışıklığı var. Aşıdan dolayı bağışıklığı var korunuyor. HBsAg Anti-HBc Anti-HBc IgM Anti-HBs HBsAg Anti-HBc Anti-HBc IgM Anti-HBs Negatif Negatif Negatif Akut hepatit B enfeksiyonu. Kronik hepatit B enfeksiyonu
6 Anti-HBc Negatif 1- İyileşme döneminde akut enfeksiyon 2- Anti HBc yanlış HBsAg pozitif olabilir tekrarı Anti-HBs Negatif uygundur, 3- Kronik enfeksiyon, olabilir. 4- İleri tetkik gerek. HBV DNA PCR testi nedir neden istenir? PCR testi kanda virüsün varlığını çeşidini ve miktarını gösteren testtir. Virüsün parçası yada antikoru değil direk olarak kendisinin gösteren çok önemli bir testtir. HBV DNA PCR testi vücudumuzda virüs var ise erken dönemde pozitif olan bir testtir. Hepatit B testleri ne zaman pozitif olur? Serolojik testler hastalık kapıldıktan 3 ila 6 ay sonra testler pozitif olur. HBV DNA PCR testi ise hastalık kapıldıktan birkaç hafta sonra pozitif olmaya başlar. Hastalık kaptığımdan şüpheleniyorum ancak testler negatif ne yapmalıyım? Hepatit B testlerinin pozitif olması aylar alabilir. Hastalık kaptığınızdan şüpheleniyorsanız ve bağışıklığınız yoksa en kısa zamanda aşı ve immün globülin ile hayat boyu korunma sağlanabilir. HBV DNA PCR testi en erken pozitif olan testtir.erken dönemde hepatit teşhisi koyduran test var mı? HBV DNA PCR testi haftalar içinde pozitif olur ve akut hepatit B teşhisi koymamızı sağlar.
7 Hepatit B nin erken dönemde teşhis edilmesini önemi nedir? Hastalık bulaştı ve erken dönemde aşı ve immün globülin ile korunma sağlanamadı ise anti viral ilaçlar ile hepatit B virüsün tedavisi ve kronikleşmesinin azaltılması mümkündür. Bu nedenle akut Hepatit B nin erken dönemde teşhis ve tedavisi önemlidir. Şüpheli durumlarda sadece hepatit B testi yaptırsam yeterlimi? Hayır, şüpheli durumlarda kan yoluyla bulaşabilecek en tehlikeli hastalıkların taranması gerekir. Bu durumda Hepatit B, Hepatit C ve HİV taraması yapılması erken dönemde teşhis ve tedavilerinin yapılması gerekir. Şüpheli durumlarda aşağıdaki testlerin yapılması önerilir: HBsAg, Anti-HBs, Anti-HBc IgG, Anti-HBc IgM, Anti-HCV, Anti-HİV testleri yapılmalıdır. Ancak bu testlerin pozitif olması zaman alacaktır. Test sonuçları negatif ise tekrarlanmalı ve bir enfeksiyon hastalıkları uzmanına danışılmalıdır.
8 HEPATİT A TESTLERİ Hepatit A sular ve gıdalar ile bulaşır, sanitasyon, kişisel hijyen kurallarına dikkat etmek hepatit A bulaşma riskini azaltır. Hastalık kapıldığından şüphe ediliyor ise aşağıdaki testler istenir: Anti HAV IgG, Anti HAV IgM. Hepatit A testleri hastalık kapıldıktan haftalar sonra pozitif olur. Bu testler hepatit A hastası olup olmadığınızı, hepatit A geçirip geçirmediğinizi ve aşılı olup olmadığınızı gösterir. Hepatit A hastalığı %99 oranında iyileşir, kronikleşmez ve bağışıklık bırakır. Hepatit A ya karşı oluşan bağışıklık koruyucudur ve hastalık tekrar geçirilmez, bu bağışıklık ömür boyu sürer. Hepatit A hastalığı kaptığımı düşünüyorum ancak testler negatif ne yapmalıyım? Hepatit A kaptığınızı düşünüyor ve testleriniz negatif bağışıklığınız da yok ise aşı ve gama globülin yaptırarak 20 yıl bağışıklık sağlayabilirsiniz.