‘ara’ | Mimari Tasarım ve Eleştiri
By ilginkulekci / 28/05/2012 / diyalektik çelişki / Yorum bırakın
Mimari Paralaks / Ahir Zamanlarda Yaşarken – Slavoj Zizek
Krizler Haritası – Arata Isozaki/ Metafor Olarak Mimari – Kojin Karatani
İnsanların doğada yaşamları ve gerçek ihtiyaçlarını anlaması, sosyal bir varlık haline dönüşebilmesi mimarinin aracılığı ile sağlanıyor. Yaratılan yapaylığın doğası kendi çevresini ve döngüsünü oluşturuyor. Sonrasındaki gelişim süresinde ise insanın varlığının bilinci doğanın içinde kayboluyor. Böylece gerçek gereksinimler yerini insanın kendini ve doğayı ifade etme biçimine bırakıyor ve yeni bir anlatıma dönüşüyor. Oysaki herşey yine insan-gereksinim ilişkisi üzerinden tartışılıyor ve geliştiriliyor. Bu bakış açısıyla, herhangi bir şekilde yapılmış formlar hem kontrol edilebilir hem de edilemez. Bu noktada konu edilen de sürekliliğin sağlanıp sağlanmadığı ve yaratılan ‘ara’lardan bakış açıları. Çünkü Zizek’in yazısında olduğu gibi mimarinin rolü var olan toplumsal yapının ifade edilmesi değil, o yapıyı sorgulama ve değiştirme aracı olarak işlev görmek. Bu da mimarinin sürekli eleştiriyle birlikte var olmasını gösteriyor. Fakat bu eleştiri, sürekli olumsuzlama ve şikayet anlamında değil farklılıkların yansıtılması ve bunlarla etkileşim halinde olunmasıdır.
Mimarinin yaratım sürecinin nasıl olması gerektiği de sorgulanabilir. Çünkü sonuç üründe oluşan yapılı çevrede mimari yapıt tek başına incelendiği gibi durmaz ve çevreye açılır. Benjamin’in operanın esas odağının gösteri salonu değil geniş oval merdivenler olduğunu söylemesi gibi mimarideki öngörü, tesadüfler ve gerçek-simge-imge arası tespit çelişkileri ve etkileşimleri çoğaltır.
“(…)yalnızca koca bir dairesel merdivenden oluşan, yukarıya asansörle çıkılan, yani genelde esas hedef için bir araçtan ibret olan şeyin temel araç haline geldiği bir bina hayal edebiliriz. Böyle bir binaya sırf yukarı çıkıp sallana sallana merdivenlerden inmek için gidebilirdik. Sanat sergilerinin fiilen uzun yürüyüşleri daha zevkli kılmak için tasarlanmış dekorasyonlara indirgendiği, New York’taki Guggenheim Müzesi bu duruma çok yaklaşmıyor mu sahiden?”