2 Keflke Demeyin, Yal t m Yapt r n! 3 Binalarda Yang nlara Karfl Can ve Mal Güvenli ini Nas l Sa layabiliriz? - PDF
İbrahi̇m Direnç Gökçe
3 Ç NDEK LER 2 Keflke Demeyin, Yal t m Yapt r n! 3 Binalarda Yang nlara Karfl Can ve Mal Güvenli ini Nas l Sa layabiliriz? 4 Yang n Yal t m Nedir? 5 Yang n Yal t m n n Faydalar 6 Yang n Yal t m n n Uyguland Yerler 7 Yang n Yal t m le lgili Yasal Düzenlemeler 10 Konut Sat n Al rken Yang n Yal t m ve Yang n Güvenli i ile ilgili Sorman z Gereken Sorular 11 Yang n Yal t m Nas l Yap l r? 12 Yang n Yal t m Yapt rmak çin Nereye Baflvurulur? 13 S kça Sorulan Sorular
4 neden yang n yal t m yapt rmal y z? KEfiKE DEMEY N, YALITIM YAPTIRIN! De erli Okurlar, Yap lar n uzun y llar boyunca de erini korumas, ancak yap iyi tasarlanm flsa, iç ve d fl etkenlerden do ru biçimde korunmuflsa gerçekleflebilir. Yap lar n iç ve d fl etkenlerden do ru biçimde korunmas, yal t m ile sa lanabilir. Yal t m sistemlerinin esas amac ; yap bileflenleri ve binalar n tafl y c sistemini yang n, gürültü, su, iklim koflullar (yaz-k fl, gece-gündüz), kar, ya mur gibi ya fllar ve benzeri iç ve d fl etkenlerden koruyarak, kullan m amac na uygun sa l k ve konfor flartlar n n yap içerisinde hüküm sürmesini sa lamakt r. Bina içerisinde konforlu yaflam koflullar n n oluflturulmas, insan sa l için ne kadar önemli ise, yap n n d fl etkenlere karfl korunmas da, içerisinde yaflad m z, sa lam ve uzun ömürlü olmas n bekledi imiz yap lar için ayn öneme sahiptir. ZODER olarak böylesine önemli bir konuya dikkat çekmek ve yal t m konusunda kamuoyunu bilinçlendirmek üzere derledi imiz bilgileri sizlerle paylafl yoruz. Unutmayal m ki, yal t m en kârl yat r md r! ZODER 2
5 B NALARDA YANGINLARA KARfiI CAN VE MAL GÜVENL N NASIL SA LAYAB L R Z? Binalar n Yang ndan Korunmas Hakk nda Yönetmelik incelendi inde, yang nlara karfl gerek pasif gerekse aktif önlemlere yer verildi ini görüyoruz. Pasif ve aktif önlemler, yang n emniyeti aç s ndan, bir bütünün birbirini tamamlayan parçalar d r diye düflünebiliriz. Yani, binalarda etkin bir yang n emniyeti sa lanabilmesi için, pasif ve aktif önlemler birlikte ele al narak, tasar m yap lmal d r. Pasif Önlemler, mimari projelendirme aflamas nda tasarlanan ve bir yap n n, ömrü boyunca, yang n ve duman yay l m na ve bunlar n verece i zarara karfl dirençli olmas n sa layan yap sal tedbirleridr. Yang n Yal t m da pasif bir önlemdir. Aktif Önlemler ise, k saca, yang n alg lama, uyar ve söndürme gibi yang nla birlikte devreye girmesi planlanan sistemler olarak tariflenebilir. YANGIN YALITIMI NED R? Ev ve iflyerlerindeki her tür mobilya, perde, masa, koltuk gibi eflyalar n tümü yan c d r. Yang nlar için gereken oksijen ise havada bulunur. Sönmemifl bir sigara, elektrik konta, hatta günefl fl nlar, soba ve ocak gibi s kaynaklar, yang n n bafllamas na neden olabilir. Yan c olan eflyalar m z n ve oksijenin hayat n vazgeçilmez birer parças oldu u ve yan c maddeleri tutuflturabilecek enerji kaynaklar n sa layabilecek teknolojik aletlerin çevremizi sard göz önüne al n rsa, asl nda yaflan lan mekânlarda yang n ç kma olas l san ld gibi düflük de ildir. Yang nlarda aç a ç kan s ve duman, yang n n yay lmas na, dolay s yla da can ve mal kay plar n n artmas na neden olur. Binalar n Yang ndan Korunmas Hakk nda Yönetmelik incelendi inde, Pasif Yang ndan Korunma Önlemleri ve Yang n Yal t m kapsam nda, yap malzemelerinin yan c l k s n flar ve yap elemanlar n n yang na dayan m (direnç) süreleri ile ilgili kriterlere yer verildi ini görüyoruz. 3
6 neden yang n yal t m yapt rmal y z? Yan c l k S n f ve Yang na Dayan m Süresi, insanlar n can ve mal emniyetini sa lamak için sunulan yang ndan korunma çözümleri aç s ndan önemli birer özellik ve gösterge olup, pasif önlemlerin tasarlanmas nda, yang n evrelerine ba l olarak, farkl noktalarda önem ve a rl a sahiptir. Yan c l k S n f, genelkavufluma kadar olan evrede, malzemelerin yang n n büyümesine yapaca katk aç s ndan önemli olup, malzeme seçiminde dikkate al nmal d r. Uygun malzeme seçimi, yang n n büyümesini yavafllat r, yang n mahallinin emniyetli bir flekilde tahliyesine imkan verir ve hasar n azalt lmas n sa lar. Bir yang nda genelkavuflum evresine gelindi inde ise, art k yang n mahallinden kaçmak mümkün de ildir. Binan n kurtar lmas ve yang n n di er mahallere s çramamas önem kazan r (Resim 4). Bu noktada, pasif yang ndan korunma önlemlerine yönelik tasar mda, ilgili yap bilefleni veya eleman n n Yang na Dayan m Süresi, di er bir deyiflle, yük tafl ma (R), bütünlük (E) ve yal t m (I) özelliklerini ne kadar süreyle koruyarak, yang n n büyümesine direnç gösterebilece i dikkate al n r. Herhangi bir mekânda yang n n bafllamas durumunda can ve mal güvenli inin sa lanabilmesi için, yang n n ve zararl etkilerinin ( s ve duman) di er mahallere s çramamas önem kazanmaktad r. Yang n oluflma riskinin azalt lmas aç s ndan bina içerisinde kullan lacak olan malzemelerin seçimi, yang n n ç kmas na ve yay lmas na yapaca katk dikkate al narak yap lmal d r. Yang n n ve zararl etkilerinin mekânlar aras nda yay lmas n engellemek veya s n rland rmak için, belirli sürelerde yang na dayan kl l k gösteren çat, duvar, döfleme, kap, pencere gibi yap elemanlar n n kullan lmas gereklidir. 4 Yang n n ve zararl etkilerinin, bina içinde ve komflu binalara yay lmas n yavafllatarak kiflilerin yang n mahallinden güvenli bir flekilde tahliye edilmesine olanak sa layan, can ve mal güvenli ini koruyan yap sal önlemlere yang n yal t m denir.
7 Günlük hayatta yang n ç kma olas l sand m z kadar düflük de ildir. Türkiye'de y lda yaklafl k yang n ç kmaktad r. YANGIN YALITIMININ FAYDALARI Do ru olarak yap lacak yang n yal t m ; > Yang nlarda aç a ç kan s ve duman n yay lmas n geciktirerek, yang na maruz kalan kiflilerin binay yang n n olumsuz etkilerine maruz kalmadan terk edebilmeleri için imkân ve zaman sa lar. > Yang n ç kan mahalde s nan gazlar n yükselmesi sonucu s cakl k tavanda 1000 C seviyelerine ulafl r. Dolay s yla yap elemanlar yang n s ras nda aç a ç kan s yla bina çökebilir. Yang n yal t m, yang nlarda oluflan yüksek s cakl k etkisi ile yap n n k smen veya tamamen çökmesini engeller. > Yang nlarda meydana gelen can kay plar ço unlukla duman nedeniyle (zehirli gaz soluma ya da karbonmonoksit zehirlenmesi) olmaktad r. Karbonmonoksit zehirlenmelerinin halk içindeki di er ad kan zehirlenmesidir. Bu sebeple binalarda özellikle yang n kaç fl yollar nda, yan c olmayan veya yang n esnas nda zehirli gaz oluflumuna sebep vermeyen yap malzemeleri kullan lmas önemlidir. Yang n yal t m ; yap içerisinde yang n n dolay s yla zehirli gazlar n yay lmas n geciktirerek can kay plar n n azalt lmas n, s n n yay lmas n s n rland rarak ise can ve mal kay plar n n azalt lmas n sa lar. > Yang n n civardaki binalara yay lmas n s n rland rarak itfaiye görevlilerinin daha emniyetli bir flekilde yang na müdahale etmelerine olanak sa lar. 5
9 YANGIN YALITIMI LE LG L YASAL DÜZENLEMELER Güvenli yap laflmada yang n yal t m n n rolü oldukça önemlidir. Güvenli yap laflmada yang n yal t m n n rolü oldukça önemlidir. Binalar n Yang ndan Korunmas Hakk nda Yönetmeli i uyar nca bir bina, yang n ç kmas hâlinde; > Binan n yük tafl ma kapasitesi belirli bir süre için korunabilecek, > Yang n n ve duman n binan n bölümleri içerisinde genifllemesi ve yay lmas s n rland r labilecek, > Yang n n civar ndaki binalara s çramas s n rland r labilecek, > Kullan c lar n binay terk etmesine veya di er yollarla kurtar lmas na imkân verecek, > tfaiye ve kurtarma ekiplerinin emniyeti göz önüne al nacak flekilde infla edilir. YANGIN YALITIMININ ÜLKEM ZE FAYDALARI Ülkemizde y llar aras nda, orman yang nlar d fl nda yaklafl k 390 bin yang n ç km flt r. Bu yang nlarda 1729 vatandafl m z hayat n kaybetmifl ve T.C. Baflbakanl k Afet ve Acil Durum Yönetimi Baflkanl 'n n tespitlerine göre yaklafl k 996 milyon TL tutar nda maddi zarar meydana gelmifltir. Yang n yal t m n n yayg nlaflt r lmas, can ve mal kay plar n önemli ölçüde azaltacakt r. 7
12 neden yang n yal t m yapt rmal y z? KONUT SATIN ALIRKEN YANGIN YALITIMI ve YANGIN GÜVENL LE LG L SORMANIZ GEREKEN SORULAR Y llar boyu yapt n z birikimi en iyi flekilde de erlendirmek için, Binalar n Yang ndan Korunmas Hakk nda Yönetmelik flartlar na uygun olarak cevap bulman z gereken sorular flöyle s ralayabiliriz: 1- Binan n tafl y c k s mlar olan kolon ve kirifllerde yang n yönetmeli inde tan mlanan önlemler al nm fl m? 2- Daireler aras nda yang n n yay lmamas için herhangi bir önlem al nm fl m? 3- Tesisatlar n duvar veya döflemeyi delip geçti i yerlerde herhangi bir yang n yal t m önlemi al nm fl m? 4- Komflu binalardan yang n n s çramamas için herhangi bir önlem al nm fl m? 5- Yang n an nda güvenli bir flekilde tahliyeye olanak sa layacak olan yang na karfl korunumlu kaç fl yollar infla edilmifl mi? 10
13 Kaç fl Yollar, yönlendirme levhalar ile belirtilmifl mi? 7- Bina içerisinde yang n merdiveni bulunuyor mu? Bina içerisinde yang n merdiveni varsa yang n merdivenini çevreleyen duvarlarda yang n yal t m yap lm fl m? 8- Yang n merdivenine aç lan kap lar kaç fl yönüne do ru iterek aç lacak biçimde infla edilmifl mi? Yang n merdivenine aç lan kap lar otomatik olarak arkan zdan kapan yor mu? 9- Kazan dairesinde yang n yal t m önlemleri al nm fl m? 10- Binada yang n alg lama, uyar ve söndürme sistemleri bulunuyor mu? YANGIN YALITIMI NASIL YAPILIR? Binalar n Yang ndan Korunmas Hakk nda Yönetmelik kapsam nda belirtilen flartlar ve uygulama alanlar nda yang n yal t m ; s geçifline karfl yüksek direnç gösteren taflyünü, camyünü, perlit ve benzeri malzemeler ile bünyesindeki suyu serbest b rakan alç levha, elyafl çimento levha, kalsiyum silikat gibi A s n f yanmaz malzemeler uygulan r. Tesisatlar n duvar, döfleme ve tavanlar deldi i yerlerde; s ile genleflen ya da s karfl s nda bünyesindeki suyu serbest b rakan veya çok yavafl yanan özel mastik, harç veya yast klar kullan larak alev ve duman n yay lmas önlenir. Yang ndan kaç fl koridorlar nda özel kap ve cam fitilleri, pencerelerde yang na dayan kl özel cam üniteleri kullan l r. 11
14 neden yang n yal t m yapt rmal y z? YANGIN YALITIMI YAPTIRMAK Ç N NEREYE BAfiVURULUR? Yang n yal t m konusunda bilgi almak ve dan flmak için: > numaral ZODER ücretsiz dan flma hatt ndan, > web sitesinden, > e-posta adresinden ZODER e (Is Su Ses ve Yang n Yal t mc lar Derne i) ulaflabilirsiniz. ZODER i arad n zda, uzmanlar m z taraf ndan size sorununuzla ilgili çözüm önerileri sunulur ve talep durumunda ZODER üyelerine yönlendirme yap l r. SIKÇA SORULAN SORULAR > Yang n merdiveni olan bir binada yang n yal t m na ihtiyaç var m? "Yang n Yal t m ve Yang n Merdiveni, yang n emniyeti olarak tan mlayabilece imiz bütünün parçalar d r. Yang n durumunda güvenli bir alana geçifle imkan sa layan yang n merdivenlerine güvenli bir flekilde, yang nda aç a ç kan s ve dumandan etkilenmeden ulaflabilmek gereklidir. Bu nedenle yang n merdivenine ulaflan kaç fl yollar n n yal t lm fl olmas gerekir. 12 > Yang n n yay lmas ne kadar süre geciktirilebilir? Yang n yal t m uygulamalar ile mevzuatlar m zda yer alan sürelerde ( dk. aras ) yang n dayan m elde edilebilir. Böylece yang n n ve zararl etkilerinin yap içerisinde yay lmas geciktirilerek insanlar n yap dan uzaklaflabilmesi için yeterli süre sa lan r. Yang n n yay l m n n geciktirilmesi yang na müdahaleyi de kolaylaflt rarak, can ve mal kay plar n n azalmas n sa lamaktad r.
15 > Suyla söndürme yapan bir sistemle yang na karfl gerekli önlemi alm fl olur muyuz? Yang na karfl al nacak önlemleri pasif ve aktif olmak üzere 2 ana bafll k alt nda toplayabiliriz. Mimari projelendirme aflamas nda dikkate al nmas gereken Pasif Önlemler; yap n n, yang n ve duman yay l m na ve bunlar n verece i zarara karfl dirençli olmas n sa layarak, yang nlarda meydana gelebilecek can ve mal kay plar n azaltmay hedefleyen tedbirlerdir. Aktif Önlemler ise k saca, yang n alg lama, söndürme gibi yang nla birlikte devreye girmesi planlanan sistemler olarak tariflenebilir. Tüm söndürme sistemleri yang ndan sonra devreye girmekte ve yang nla mücadelede önemli görevler üstlenmektedir. Bununla birlikte, yang na karfl al nmas gereken tedbirler sadece söndürme sistemleri gibi aktif önlemler ile s n rl de ildir. Binan n güvenli bir flekilde boflalt labilmesi için kaç fl yollar n n yal t lmas, yang n n yay lmas n geciktiren yal t ml yap elemanlar n n oluflturulmas ve s etkisi ile binan n tümünün veya bir k sm n n y k lmas n engelleyen önlemlerin al nmas da gereklidir. Bu sebeple; yap sal olarak al nmas gereken yal t m önlemleri ile, yang n söndürme, alg lama, uyar gibi yang n an nda devreye giren aktif önlemler birlikte düflünülmelidir. > Binalara iliflkin yang n tedbirleri aç s ndan, elektrik, havaland rma ve su tesisatlar nda yang n ile ilgili önlem al nmas na gerek var m? Elektrik Tesisat ve Sistemlerine yönelik al nmas gerekli tedbirler de vard r. Yang nlarda aç a ç kan s ve duman n, tüm bina içerisinde yay lm fl durumda olan havaland rma sistemleri vas tas yla yay lmamas için gerekli olan yal t m önlemleri al nmal d r. Bu amaçla, kanallar yal t m malzemeleri ile kaplanarak yang n dayan m art r lmal ve kanallar n odadan odaya geçti i yüzeylerde yang n damperleri kullan lmal d r. Yang n güvenli i ile ilgili tedbirler, tesisatlar dahil yap n n tüm kesimlerine uygulanmal d r. Yang na dayan kl duvar ve döflemelerin içinden geçen tesisatlar ve geçifl bölgelerinde de özel mastik, harç veya yast klar ile önlem al nmal d r. > Yang n yal t m n kendi bafl ma ya da tan d k ustalar vas tas yla uygulayabilir miyim? Binan z mutlaka uzmanlar taraf ndan incelenmeli ve sorununuzun çözümüne yönelik yang n yal t m uygulamalar, konusunda bilgi birikimi olan yal t m firmalar nca Binalar n Yang ndan Korunmas Hakk nda Yönetmelik kapsam nda verilen esaslara göre yap lmal d r. Bu firmalara ZODER arac l ile ulaflabilirsiniz. 13