cemile'den: Aralık 2016
BUGÜN KİTAPLARDAN PINAR KÜR, SADIK BEY
Başaramadın mı Sadık Bey? Yo, hayır, koşullandırmıyorum seni. Soruyorum yalnızca. Yaşamayı beceremedin mi? Ertelemek mi? Bana pek ertelemişsin gibi gelmedi. Daha çok vazgeçmişsin gibi. Kendinden evet. Biranı alıp neşeyle oturduğun masadan, ellerini uçurarak anlatacağın hikâyelerden, gözlerinin içine baktıkça çoğaldığın kadından, onun ceplerinde duran ellerini tutmak için duyduğun kaygı ve heyecandan, doğurganlığından, okumaktan, güvenmekten, insanlardan, duyduklarından, tiyatrodan, yaralanmaktan, yazmaktan, düşünmekten, okumaktan, anlardan, tutkularından, şiirden… Duyamadım… Ayrıntılar mı? Hayır, ayrıntılarda boğulmuş olman diğer her şey gibi bahane.
Pınar Kür ustaca sıyırmış seni ayrıntılarından. Pek çoğunu okura bırakmış, seni kurban etmemek adına; ya da kendisi de bıkmış, usanmış senden. “Printout”larınla seni baş başa bıraksa daha mı iyi olurdu; sahteliklerle sarılmış ama sarsılmamış dünyanda öyle yaşayıp giderdin de, kurumsal kurumsal. Kurumsal uyanır, kurumsal kahvaltılar eder, kurumsal kazıklanır, kurumsal kazıklardın sıra sana geldiğinde. Üstünü raporlar, altını baskılardın ki ara ara, var olabil. Varoluşunun özüne işlediğine göre, bunlarsız bir hiçsin ne de olsa. Fakat Pınar Kür böylesine basitliği ve normalleşen izansızlığı pek çok insanın yaptığı gibi çiğneyip, yutamamış olacak ki, senin öylece yaşayıp gitmene durmayacağını bile bile dur demek istemiş. Belki de farkında olsan da, rahat etmesen yeter ona. Sadık Beyleri, çıkar ilişkileriyle örülü ağında öylece, - pek başarılı olamasa da- normal normal yaşayıp giderken, ensesinden tutup cehenneminin derinliklerinden çıkarıvermiş; kurtarma hayaliyle değil, tepeden birkaç saat nerede durduğunu seyretsin diye. Evet, sizden bahsediyorum. Size ‘siz’ ya da ‘kendileri’ diye patron patron hitap edilmesinden hoşlanmazken ve bu duruma eleştirel yaklaşırken bile bundan beslenmediniz mi efendim? Evet, diğerleri gibi… Vazgeçtiklerini, unuttuklarını bile unutan yığınlar gibi, Sadık Beyler de gündelik ve geçici ve yalan ve kendi yarattığı, paçalarından kurumsallık akan değerlere ve doğrulara sırt yaslamışlardı ne de olsa. Tek çıkış yolu arada bir uğradığın meyhane miydi? Yalnızlığını ve geç kalmışlığını en çok burada hissetmiyor muydu oysa? Kendisine pek çok soruyu sormaya da burada başlamadı mı? Gençliğinden kalma bu yer, aslında özünden, kendisinden Sadık Bey’e kalan tek şey değil miydi? Öz kızını bile kendisinden görmezken, bir meyhanenin alt katında bulmadı mı benliğini? Burası da olmasa erkenden delirirdi belki de; belki de burası olmasa hiç delirmez, hatta hiçbir şeyin farkına varmadan, daha mutlu yaşayıp giderdi. Orta halli kentlinin kendinden uzaklaşmasına, sistemin ve bireylerin bundaki payına değinirken, bireylerin dolayısıyla toplumun kentine yabancılaşmasına ve bunun için güdülen politikaya da satır aralarında değiniliyor. Aralarındaki ailevi durumlardan, maddi şartlar ve karakterler özelliklerine kadar her konuda böylesine farklı olan iki dostun (!) özünde çıkarlara dayalı ilişkilerinin acımasız şirketler dünyasında bulduğu yer ve yansıma işlenirken, kadınlara karşı benimsedikleri aşağılayıcı tutum ve kullandıkları eril dil belki de tek ortak yanları olarak vurgulanıyor. Sadık Bey, Semiramis, Perim Hanım ve Ertuğrul Beyler koca bir toplumu özetlerken, Pınar Kür’ün yüreği Sadık Bey’in hayatından kısa kesitlere dayanabilmiş sanki. Açmayı planladığı ve oraya kondurduğu pek çok kapıyı kapalı bırakmış gibi. Okura bir alan bırakma çabasının yanı sıra, Sadık Beylere soruyor adeta: Senin hayatından bir hikaye çıkar mı? Şiirin, tiyatronun, nicelikten ziyade niteliğin ve aşkın peşinden insanların gereksiz romantizmle yeterince suçlanıp ve hatta bolca aşağılanıp, yaşı gelince irili ufaklı şirketlerde hizaya getirildiği, gün içinde kendi kendisine kalıp on beş dakika düşünmeyen bireylerden oluşan toplumun hikayesi olur mu? Efendim? Yine duyamadım. Yo, hayır Sadık Bey, kendi kendimle değil, seninle konuşuyorum.
Gönderen cemile özyakan zaman: 02:23 Hiç yorum yok: Bu yayına verilen bağlantılar
Etiketler: cemile özyakan, kitap yorumu, pınar kür, sadık bey, yeni çıkan kitaplar
İHSAN BEY'İN DÖNGÜSÜ
Büyük annesinden kalma dev, hasır koltuğa çocukluğundan bu yana bildiği huzur dolu gıcırtılar arasında bıraktı kendini. Gözleri yanıyordu. Az önce bırakmıştı ağlamayı. Eski eşi çaya uğrayıp, “Ağlamayı bırak, İhsan” deyince hemen bırakmıştı ağlamayı. Yirmili yaşların başlarında evlenmişler, kırklı yaşların başında ise boşanmışlardı. Ne zaman konuşmaya, dertleşmeye ihtiyaç duysalar birbirlerinin arkasında duran, birbirlerini dinleyen, anlamaya çalışan iki arkadaş olmuşlardı. Derya Hanım şarabı ucuz ve güzel bir memlekette gezinirken, aklına İhsan Bey gelmiş, “Şarap getireyim mi sana?” diye sormak için onu aramış; İhsan Bey’in “İstemez,” deyişinden bir derdi olduğunu anlamıştı. İki gün sonra İstanbul’a döner dönmez, kendisini davet ettirip çaya uğramış, onu bir saat kadar dinlemiş, sonunda: “İnsanlar böyle. Ağlamayı bırak, İhsan,” demişti.
Şimdi İhsan Bey koltuğuna oturmuş, sözcüklerin kaypaklığını düşünüyordu. Hatta öfkeyle yalancı olduklarını, kendisi doğru söylese de sözlerinin kendisine asla sadık kalmadıklarını düşünüp, bu çözümsüz girdaptan bir çıkış arıyordu. Altmış üç yaşına yeni girmişti ve bu yaşına kadar başına ne geldiyse yanlış anlaşılmadan gelmişti. Yıllarca matematik öğretmenliği yapmıştı ve şimdiki işi ise ders kitaplarına matematik soruları yazmaktı. Bunun yanı sıra iki arkadaşıyla ortak açtığı, çocukluk hayali kafeyi işletiyordu. Üçüncü köprü inşaatı yüzünden kesilen ağaçlar, çevreye verilen zarar, çevrecilik üzerine günlük bir sohbet esnasında, İhsan Bey şakacı tonuyla, “Ben çevreye zarar vermemek için çocuk bile yapmadım,” demiş, üçer çocuğu olan iki arkadaşı bu cümleden “Siz çocuk yaparak çevreye zarar verdiniz. Ayrıca sizin çocuklar zarar ziyan,” gibi anlamlar çıkarmış, bozulmuşlardı. Birinci arkadaş o kadar tepkili olmasa da, ikinci arkadaş kendisini yanlış anlamasın diye tepkili davranıyor; iki arkadaş birbirleriyle konuştukça aile hayatları ile ilgili sürekli bir aşağılamaya maruz kaldıklarından daha da emin oluyor, daha önceki yanlış anlamalarla da bunu birleştirince iyice öfkeleniyorlar, bunu İhsan Bey’den uzaklaşarak gösteriyorlardı. Sonunda aralarında bu konularla ilgili bir tartışma tatsız bir noktaya ulaşmış, İhsan Bey’le yollarını ayırmaya karar vermiş, kafenin menüsünü de değiştirmiş, İhsan Bey’in saçma fikirlerinden de böylece kurtulmuşlardı. Daha önce yaptıkları tartışmalardan örnek verip, bir süre daha İhsan Bey’i eleştirmeye devam etmişler, örneğin “Ben öyle zırt pırt ev eşyası almayı sevmem. Yirmi yıldır aynı koltuğu kullanıyorum.” Cümlesinin altında yatan imayı yeni anlayabilmişlerdi. “Bizim salon salamanjemizi aşağı görüyor adam düpedüz. Biz de kendimiz beğenip almadık ya zaten,” ; ardından “Adam kendini Oğuz Atay, Vedat Türkali falan sanıyor. Zaten bir kendisi en iyi bilir!” gibi yorumlar yapıp, birkaç ay daha birbirlerini öfkelendirdikten sonra olayı unutup gitmişlerdi. Yine de kazara arkadaş ortamında adı geçerse, kaşlarını çatmayı ihmal etmiyorlardı. Başka pek çok yanlış anlaşılma hikâyesi vardı tabii, ama bir kaçı gerçekten hayatını değiştirmişti. Eski çalıştığı yerlerden birisinde temizlikçilerin hakları ve zorluk alanları üzerine birkaç sunum yapması üzerine bazı meslektaşları onun anarşist bir örgüte üye olduğundan emin olmuşlar ve bu söylentiyi yayarak o işyerinde barınmasına izin vermemişlerdi. Bu olayı duyan bazı arkadaşları solcu olduğuna kanaat getirip, ondan uzak durmuşlardı. Solcu arkadaşları ise onun tam neyci olduğunu anlayamadıklarından kendisine temkinli davranıyorlardı. Kuran-ı Kerimi okuduğunu ve kısmen mantıklı da bulduğunu söylediği için ona “koyu dinci” diyen bir arkadaşına “Beni hiç bu kadar hızlı etiketleyen olmamıştı, Kuran okuyarak dinci mi olunuyor? ” dediği için dinsiz diyenler de olmuştu. “Kuran-ı Kerime hakaret etti”, diyerek kendisiyle görüşmeyi kesen bir üniversite arkadaşı vardı bu olaydan dolayı. Bu arkadaşının tanıdığının da olduğu bir işyerinde çalışmıştı daha sonra. Burada da çok sıkı bir arkadaşlık kurduğu, sohbetine doyamadığı kantin çalışanı kızla kendisini yakıştırmaya karar veren birisi yüzünden hayatı bir dönem zindana dönmüştü. Kızla bir yemek arası çay içtikten sonra, müdür beyin odasına davet edilmiş, duyduklarına inanamamış ve bu işten ayrılma kararı almıştı. Müdür, “Evli barklı adama yakışır mı? Hem de küçücük kızla!” diye bağırmaya başladığında, İhsan Bey’in bahsedilen konuyu anlaması birkaç dakika sürmüştü. Böyle bir lafı yayanın eski arkadaşının arkadaşı olduğundan şüphelenmiş, sonra severek sohbet ettiği, her gün ailesinden ve işinden şikâyet eden koca Sevval’in bu lafı yaydığını öğrenip, epey bozulmuştu. Çünkü Sevval’e iriliğinden ötürü herkes koca Sevval diye seslenirken, kendisi “Saçların çok güzel olmuş,” “Ooo, bugün ne kadar da şıksın,” gibi, neşelendirmek namına iltifat ederdi. Sevval tüm bunları müdüre “Zaten adam hepten sapık!” diye aktarınca iş büyümüş, müdür de onu bu iş yerinde barındırmamaya karar vermişti. Eve canı sıkkın dönüp, olayı eşine anlattığında, Derya Hanım, “İnsanlar böyle İhsan, -kadın erkek yan yana durursa başka şey vardır. Karşı cinsle dostluk yalandır-, deyip dururlar hep. –Aralarında bir şey olmasa da, akıllarında vardır- derler. Kendi zihinlerindeki pisliği de böyle böyle yansıtır, başka yüzlerde kendilerini bulur bu gibiler,” diyerek onu üzüntüsünden kurtarmaya çalışmıştı. Sonradan öğrenmişlerdi ki, kantinci kız da fingirdek olduğu gerekçesiyle işten çıkarılmıştı.
Her yanı üzüntü dolu, koltukta öylece otururken düşünüyordu bir yandan. ‘Ne desem, ne yapsam olmuyor! Herkes neyi nasıl biliyorsa, benim sözümü, davranışımı bir türlü eviriyorlar!’
Şu hayatta ne geçim kavgası, ne şehrin yıpratması, ne de aşkları bu yaşına kadar böyle yormuştu onu. ‘Sussam mı acaba?” dedi, kendi kendine. “Hepten sussam yani, konuşmasam. Bir nevi küssem insanlara… Kimseyi görmeden yaşarım, öyle. Derya gelir arada. Dertleşiriz. Başka kimseye güvenilmez zaten…Evet, evet, kesinlikle bunu yapmalıyım.” Saate baktı. Yük taşımış gibi yorgundu ama sokaktaki kedilerin, köpeklerin mama saati gelmişti. Poşetlerini alıp, şöyle birkaç tur mahalleyi gezmesi gerekiyordu bu saatte. Hepsini aynı anda taşıyamadığından eve birkaç kez geri dönüyordu mecburen. İki sokak öteye varmıştı ki, genç bir kız yanından geçerken durup, kedilerle konuşmaya başlamıştı. Üniversite öğrencisi olmalıydı, ya da İhsan Bey’e öyle geldi. Kız dönüp, “Ben de bazen akşamları dağıtıyorum ama sayıları dün azalmış gibi geldi, “dedi. İhsan Bey, “Yaa, sayayım bir bugün. Ben de her öğlen çıkıyorum mama için, ama daha yeni başladım bugün,” dedi. Kız gözleri ışıldayarak, koca bir gülümsemeyle “Öyle mi? İsterseniz öğlenleri gelir yardım ederim, evden çalışıyorum ben, bu saatte ara veririm hem. Bugün tesadüf oldu, markete gidecektim de… İki dakika bekleyin isterseniz, beraber taşıyalım şunları da…” deyip, karşıdaki markete, sonra hemen karşıdaki apartmana girdiği gibi çıktı ve birlikte mamaları dağıtmaya başladılar. Yürürken bir yandan kedileri sayıp, diğer yandan havadan, sudan, mahalle sakinlerinden, onların doğum zamanından ve köpek mamalarının pahalılığından konuştular. İhsan Bey nedense hemen güvenmişti ona. Az önceki üzüntülerini, insanlığa olan büyük nefretini, büyük susma kararını anında unutmuştu. Tüm bunları hiç yaşamamış gibiydi. Fakat daha önce bu anı yaşamış gibiydi. Bu düşünce içini gıdıklamadı bile. Evine dönüp, büyük annesinin koltuğuna oturduğunda, yeni bir arkadaş edindiği için mutlu ve sevgi doluydu sadece.
Gönderen cemile özyakan zaman: 02:18 Hiç yorum yok: Bu yayına verilen bağlantılar
Etiketler: cemile özyakan, kısa hikaye, öykü