Bir Yakın Tarih Serüveni: "Lice'den Paris'e Anılarım" | Yazar Portal
Türkiye solunun geniş bir kesiminin tarihi yanılgısı, devletin bir burjuva devleti olduğu görüşüdür. Halbuki ne devlet burjuva devleti ne ülkede tam bir kapitalizm var ne de onun hukuku!
Tarık Ziya Ekinci’nin, Derviş Aydın Akkoç tarafından yayına hazırlanarak 2010 yılında yayınlanan “Lice’den Paris’e Anılarım” kitabı, Türkiye’yi anlamakta değerli katkılar sunuyor. Kitap 800 sayfalık hacminin büyüklüğüne paralel olarak, yoğun bir içeriğe sahip.
Anı yazmak, genellikle anı sahibini gerek kendi yaşamı gerek çevresi ve gerekse siyasal baskı koşulları nedeniyle şu veya bu ölçüde bir otosansür zorunluluğu ile karşı karşıya bırakabilir. Dolayısıyla anı kitaplarını okurken hep bir mesafe koymak gerekir. Böyle olmakla birlikte Ekinci’nin anıları, içinde yanılgılarını da açıkça yazdığı samimi bir anlatıma sahip.
Her şeyin meselesi…
Kitap Ekinci’nin hayatına paralel olarak iki ana hat üzerine inşa edilmiş:
Ekinci’nin TİP (Türkiye İşçi Partisi)’deki siyasal yaşamı ve Kürt sorununu bizatihi bir Kürt olarak yaşaması.
Bu iki hattın üzerinden bir yakın siyasal tarih örgüsüne sahip olan kitap farklı açılardan (Demokrat Parti dönemi, 1960 darbesi, TİP’in kuruluşu ve tarihi, sol parti ve örgütler, 12 Mart darbesi, Kürt sorununun aldığı biçimler, faşist hareketler, 12 Eylül darbesi, cezaevleri, işkenceler, çeşitli siyasi portreler, Paris mültecilik dönemi vb.) okunabilir.
“Demokrasi statik bir düzen değil”
Bana göre kitabın merkezini ülkenin dünü ile bugününü bağıtlayan demokrasi sorunu oluşturmakta. Kitap Ekinci’nin demokrasi olgusunu nasıl gördüğü üzerinden okunduğunda anıların alt yapısının ve dolayısıyla yakın siyasal tarihin ve bugünün daha iyi anlaşılacağı kanısındayım.
Ekinci “Demokrasi sanıldığı gibi, statik bir düzen değil, sürekli gelişip ilerleyen bir süreçtir.
Sorunu bu açıdan yaklaşıldığında burjuva demokrasisi ya da sosyalist demokrasi diye iki ayrı kategori geliştirmek büyük bir yanılgıdır.
Farklı, ama gelişkin demokrasiler bu sürecin daha ileri aşamalarıdır. Her toplumda, statükoyu aşarak demokratik sürecin daha ileri bir evresine ulaşmak için mücadele etmek mümkündür…” diyerek devam ediyor: “Güçlü bir demokratik örgüt olarak gelişen Türkiye İşçi Partisi, sözde Marksist-Leninist bilimsellik adına tasfiye edildi.
(Burada Aybar ve Boran çatışması kastediliyor. Bn.) Oysa Türkiye’de kapitalist ilişkiler kurulmuş olmakla birlikte, bugün dahi, burjuvazi bağımsız egemen bir sınıf olamamış ve devleti yönetme inisiyatifini elde edememiştir. Burjuvaziyi yöneten ve devleti elinde tutan asker-sivil bürokrasidir.” (Sayfa 791)
Asker-sivil bürokrasinin vesayet rejimini yıkıyorum diyen AKP iktidarı, iç ve dış koşulların da elvermesiyle vesayet yapısında belli bir geriletme sağladı. Bu geriletme demokrasiye alan açmak için değil, AKP’nin ideolojik ve iktisadi çıkarlarına alan açmak için kullanıldı!
İşin burjuvazi ve kapitalizm kısmına gelince; Ekinci’nin de doğru tespitine göre Cumhuriyet devletinin yapılanması gereğince liberal bir sistemin önü açılmadığı için, Türkiye’de burjuvazi, kaynakların mülkiyet sahibi olan devletten aldığı paylarla oluşmuştur.
Buna kamu kaynaklarını talan etmek denir ki, bu talanın hacmi ve yönü de suyun başına oturan iktidarın gücüyle belirlenir; ya mevcut iş adamları daha da şişirilir ya da kendini destekleyen yeni sermaye çevreleri oluşturulur. Türkiye’nin iktisadi ve siyasal tarihine ilişkin net bir fotoğraf ancak kamu bankalarından kullandırılan kredilerin, kamu ihalelerinin, emlak-ı metrukelerin ve vakıflar idaresinin kayıtlarıyla elde edilebilir!
Türkiye’de sermaye sınıfı açıkça, kesinlikle ve ısrarla AB standartlarında bir sistem, bir hukuk talebinde bulunmamakta ve bu yolda bir direnç göster(e)memektedir. Dolayısıyla bu kesime, siyasi ve kültür kimliği itibariyle bir burjuva sınıfı demekten çok, bir iş insanları kesimi demek de mümkündür!
Türkiye’de genellikle solun bu tarihi yanılgısı bir başka siyasi yanılgıya düşmesine neden oldu; demokrasi. Gerçi Marksist-Leninist literatüre göre (özellikle Leninist bakış) demokrasi kavramı, burjuvazi ve proleter demokrasi diye ikiye ayrılarak burjuva demokrasisinin aslında burjuva için demokrasi, proletarya için diktatörlük olduğu, bunun karşıtı olarak proletarya için demokrasinin de burjuvazi için bir diktatörlük olması gerektiği tezi, solun demokrasi anlayışını belirleyen başat bir görüş olmasından dolayı, Türkiye’de demokrasi hep küçümsendi, Filipin demokrasisi diye aşağılandı vb. Haydi bunlar iki kutuplu dünyanın çatışmacı koşullarında ve solun sosyalist blokla siyasal paralelliği açısından, dönemine göre bir nebze su kaldırır konulardı diyelim.
Türkiye’nin değerli bir siyasal portresi olarak Ekinci bize, Türkiye’nin dünün de bugünün de esas meselesinin demokratikleşme olduğunu anıları yoluyla bir kez daha hatırlatıyor.
Bir hafta sonra İstanbul Belediye Başkanlığı seçimi var. Yaşananlar, bu seçimin anlamının bir büyükşehir belediye başkanlığı seçiminden çok daha fazlasını içerdiğini gösteriyor. İşte o fazla içerik, demokrasi ve adalet kısmına giriyor.
Etiketler: akp, demokrasi, ideoloji, iktisadi çıkarlar, statik bir düzen