Laparoskopik Ameliyat Nedenleri
LAPAROSKOPİK AMELİYAT NEDENLERİ
Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Op.Dr. Nurettin Serinkan;
Histerektomi uterus’un (rahim) cerrahi olarak alınmasıdır. Rahim alınma yöntemini belirlerken öncelikle ameliyatı yapma sebebini sonra da bu nedenle yapılacak olan ameliyatın tipini belirlemelisiniz. Rahim sarkması olan ve vaginal olarak çıkartılabilecek bir histerektomiyi vaginal ameliyatla almak en iyisidir. Bunun dışında kalan rahim ameliyatları için hastaya iyileşme sürecinin az olacağı, daha az ağrı duyacağı ve çalışma hayatına daha kısa sürede döneceği yeni yöntemler laparoskopik cerrahi uygulanmaktadır.. Laparoskopinin esas a macı karın üzerinde yapılan sezeryandaki gibi kesinin olmamasıdır. Laparoskopide karın içerisinde yapılan cerrahi işlem, üstten yani karından kesi ile yapılan rahimin alınması işlemi ile benzerdir. Laparoskopik olarak rahim alınması işlemini karın üzerinden 2 adet yada 3 adet 5 mm kesi izi ile tamamlamaktayım
UTERUS (RAHİM): Ampul şeklinde ve büyüklüğünde dokusu kas olan bir organdır. Rahim iç kısmını döşeyen tabakaya endometrium denir. Bu tabaka her adet kanaması ile atılır. Adetin başında ince bir şekilde iken bir sonraki adete kadar giderek kalınlaşır. Gebe kalındığında bebeğin yerleştiği yerdir.Gebelik için bir yatakdır. Eğer gebelik olmazsa bu doku yatak adet kanaması olarak vaginal yoldan atılır. Diğer adet döneminde aynı olay tekrarlanır. Rahim üreme çağındaki kadınlarda gebeliğin geliştiği yerdir. Yaklaşık ayda bir olan adet döneminin 14.gününde yumurtalıklardan çatlayarak atılan yumurta hücresi tubaların (kanalların)içerisine girer.. Gebe kalınması ile normalde adet ile atılan rahim içi yatağı atılmayarak o adetin gecikmesine sebeb olur. Gebelik gerçekleşmezse rahim içi dokusu atılarak bir sonraki adet döneminde aynı olaylar tekrarlar. Kadın yumurtalığında yumurta hücrelerinin bitmesi ile adet kanamaları sona erer ve menopoz dönemi başlar. Yani kadınlarda hormon üretim yeri yumurtalıklardır. . Hastalar histerektomi yani rahim alınması sonrası adet görülmeyeceği için menapoza gireceklerini zannederler. Halbuki menapozu belirleyen yumurtalıklardan salgılanan hormonlardır . Ameliyat sırasında hormon üretimi yapan yumurtalıkları alınmayan ve menapozu başlamamış hastalar rahim alınsa da menapoza girmezler.Rahim alma ameliyatı karından (Abdominal Histerektomi), vaginal yoldan (Vaginal Histerektomi) ve Laparoskopi (Kapalı Ameliyat) ile yapılabilir.
Laparoskopik Histerektomi: Kapalı ameliyat olarak adlandırılan Laparoskopi yöntemi ile rahminin dışarı alınması işlemidir. Bu ameliyatlarda karın içerisine 5mm-10 mm çapındaki kamera ve diğer cerrahi aletlerin girmesi ile yapılır. Cerrahi işlem ekrana kameradan ulaşan HD görüntü ile yapılır. Esas amacı karın üzerine yapılan kesinin olmamasıdır. Böylece hastanın iyileşme süreci azalır, daha az ağrı duyar ve çalışma hayatına daha kısa sürede döner. Karın içerisinde yapılan cerrahi işlem abdominal olarak yapılan rahim alınması ile benzerdir. Burada da rahim tüp ve yumurtalıklar ile birlikte alınabilir. Laparoskopik olarak karın üzerinde 2 adet yada 3 adet 5 mm kesi izi ile rahim alınması işlemini tamamlamaktayım
Vaginal Histerektomi : Bu ameliyatta rahim vaginal olarak yapılan ile alınır. Karından herhangi bir ameliyat yapmanıza gerek kalmaz. Karından kesi olmadığı için hastanın iyileşme süreci daha rahat ve hızlıdır. Hastanın ağrısı da daha az olur. Ancak her hasta vaginal histerktomi yapılmaya uygun olmayabilir. Uterusta sarkma olmaması, myomlara bağlı rahimin büyüklüğü ve daha önce geçirilmiş ameliyatlara bağlı yapışıklıklar vaginal rahim alınmasını zorlaştırır . Cerrahi açıdan uygunsa histerektomi yapmak için en uygun yol vaginal olarak uterusun alınmasıdır.
Abdominal Histerektomi: Uterusu cerrahi olarak almak için karın üzerine yapılan bir kesi ile karın boşluğu açılarak yapılır. Genellikle sezaryan ameliyatlarınında yapıldığı kesi gibi alt karın bölgesinden uygulanır..
Rahim alınmasının sebebleri
Rahim myomları (İyi huylu Ur): Myomlar rahim duvarından çıkan iyi huylu tümörlerdir. Myomları kadınlarda en sık karşılaşılan tümörleri oluşturur. Myomların büyüklüğü ve yerine göre hastada belirtiler vermektedir. Anormal (düzensiz veya aşırı) kanamalar, kansızlık ,kasık ağrısı, ağrılı adet görme veya komşu organlar idrar torbasına gibi bası gibi şikayetlere yol açabilir. Myomlar büyüdükçe şikayetler artar ve bunun sonucunda ameliyat gereksinimi doğabilir. Bazı küçük myomlar rahim içine doğru büyüyerek adet kanamalarının artmasına yol açabilir. Myomlar pek çok kadında bulunmasına karşın hepsinin ameliyat edilmesine gerek yoktur. Myomlar iyi huylu urlardır. Ancak hızlı büyüyorlarsa kötü huylu (Sarkom) olmaları açısından dikkat etmek gerekir. Şikeyete yol açmayan myomlar takip edilirler. Myomlar menapoza girdikten sonra küçülürler. Belirti veren myomları ise cerrahi olarak almak gerekebilir. Bunun içinde hastanın şartlarına göre ameliyatına karar verilir. Çocuk isteyen veya rahminin alınmasını istemeyen hastalarda sadece myomlar alınır ve rahim dikilerek rahim alınmaz . Küçük rahim içine doğru büyüyen ve kanama yapan myomlar histeroskopi ile alınabilir..Histeroskopi rahim içine kamera ile girilerek ufak aletlerde operasyon yapılmasıdır..
Endometriosis: Rahim iç kısmını döşeyen tabakaya endometrium denir. Adetin başında ince bir şekilde iken bir sonraki adete kadar giderek kalınlaşır. Gebe kalındığında bebeğin yerleştiği yatakdır. Şayet gebelik olmazsa bu doku adet kanaması olarak vaginal yoldan atılır. Bu tabaka her adet kanaması ile yenilenir. Normal şartlarda endometrium dokusu sadece rahim içinde bulunur. Uterus dışında bu dokunun bulunmasına Endometriozis hastalığı denir. Bu uterus dışındaki endometrium dokuları da yumurtalıktan salgılanan estrojen ve progesteron etkisi ile kalınlaşır ve adet zamanlarında benzer olarak kanamalar oluşur. Endometriozis en sık olarak rahim etrafında ve yumurtalık içinde bulunur. Peritonda bulunan endometriozis odakları rahim, yumurtalıklar, tüpler ve barsakların biribirine yapışmasına neden olarak ağrı ve gebelik oluşmasına engel olurlar. Yumurtalık içinde bulunan endometrium dokusunun kanaması ve bu kanın birikmesi ile içi beklemiş eski adet kanı ile dolu kistler (endometrioma) olarak karşımıza çıkar. Bu kistlerin içi erimiş çikolata gibi olduğu için Çikolata kisti de denir. Hastalarda ağrı ve çocuk olmaması şikayetlerine neden olan bu hastalık genellikle laparoskopik cerrahi ve ilaç tedavisi ile rahim ve yumurtalıklar alınmadan tedavi edilir. Ancak çocuk yapma isteği olmayan ve ağrıları fazla olan hastalarda histerektomi yapılabilir.
Rahim sarkması (Uterus prolapsusu):Rahim, idrar torbası ve kalın barsak kısmı yaş ilerledikçe ve özellikle yapılan doğum sayısı arttıkça bağlardaki esnekliklerin kaybolması vajina içine sarkabilirler. Hastada rahim sarkmasına bağlı çeşitli şikayetler ,ele gelen kitle, idrar kaçırma, büyük abdest yapamama ve cinsel fonksiyonda bozulma oluşabilir. Bu tür durumlarda genellikle vaginal olarak, bazende karından yapılan ameliyatlar ile organlar eski yerlerine getirilir. Histerektomi gerekirse bu ameliyatlar sırasında yapılabilir.
Anormal uterin kanamalar: Vaginal olarak meydana gelen adet dışı kanamalar veya aşırı adet kanamaları mutlaka araştırılmalıdır. Bu tür kanamaların önemli bir kısmı rahim içini kaplayan endometriumdan kaynaklanır. Endometriyumdan kaynaklanan kanamaların patolojik bir nedene (myom, polip, kanser gibi) bağlı kanama olup olmadığı mutlaka araştırılmalıdır. Patolojik nedenli kanamalar cerrahi olarak tedavi edilir. Patolojik olmayan kanamalar yumurtalık hormonlarının düzensizliğine bağlı disfonksiyonel kanamalardır. Bunlarda ön planda ilaç tedavisi , sonuç alınamayan olgularda cerrahi girişim gerekir. Günümüz modern tıbbında her anormal kanamaya histerektomi yapmak gerekmez. Hastaya daha az travma verecek hormonlu spiral ve histeroskopİ gibi yöntemlerle daha kolay tedavi edilebilirler. Tabiki kanser veya çok büyük myomlar gibi tamamen cerrahi gerektiren durumlar vardır. Burada hastanın ön araştırması yapılır, hastaya tedavi seçenekleri ve tedavi sonrası beklentiler detaylı olarak anlatılarak karar veilir.
Kanser (Rahim içi:Endometrium-Rahim ağzı: Serviks Kanserleri, Yumurtalık kanseri): Muayene ve tetkikler sonucu rahim veya yumurtalık ile ilgili kanser tanısı alan hastalar histerektomi ile birlikte kanserin yaygınlığı ve ileride nüks etmesini önlemek için lenf nodları dahil genişletilmiş bir cerrahinin bu konu ile ilgilenen kliniklerce ve ekip halinde yapılması gerekir
Rahim Alındıktan Sonra Menapoz
Histerektomi ameliyatından rahim alındığı için adetleriniz kesilir. Menapozu belirleyen yumurtalıklardan salgılanan hormonlardır . Uterus (Rahim) yumurtalıklarda üretilen hormonlardan etkilenerek gebeliğe hazırlık yapar, gebe kalınmazsa adet kanaması olarak rahim içi dokusu endometrium atılır. Ameliyat sırasında yumurtalıkları alınmayan ve menapozu başlamamış yani halen hormon üretimi olan hastalar menapoza girmezler. Menapoz yumurtalıklarda bulunan yumurta hücrelerinin artık azalması ve hormon üretmemesi ile alakalıdır. Menapoza girmemiş ve rahim ameliyatı ısırasında yumurtalıklarla birlikte rahimi alınan hastalar menapoza girerler. Bu durumu ameliyat öncesi doktorunuz ile konuşmak gerekir.
Vaginal Histerektomide uterus vaginal olarak yapılan kesiler ile alınır. Karından herhangi bir ameliyat yapmanıza gerek kalmaz. Karından kesi olmadığı için hastanın iyileşme süreci daha rahat ve hızlıdır. Hastanın ağrısı da daha az olur. Ancak her hasta vaginal histerktomi yapılmaya uygun olmayabilir. Uterusun sarkması, myomlara bağlı uterusun büyüklüğü ve daha önce geçirilmiş ameliyatlara bağlı yapışıklıklar vaginal histerektomi için karar verdirir. Cerrahi açıdan uygunsa histerektomi yapmak için en uygun yol vaginal olarak uterusun alınmasıdır.