NEXTTM | Solmazyň solmajak sungaty
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ıolbaşçylygynda, Berkarar döwletimiziň bagtyıarlyk döwründe türkmen sungatyny ösdürmeklige, onuň taryhyny çuňňur öwrenmeklige giň ıol açyldy. Sungat we medeniıet işgärlerine döredijilik işleri bilen erkin meşgullanmaga, ıaş nesillere döwrebap bilim almaklyga amatly şertler döredildi. Sungat mekdepleriniň, döwrebap kitaphanalaryň, muzeıleriň, medeni merkezleriň, medeni-durmuş maksatly binalaryň gurulyp ulanmaga berilmegi bolsa muňa ıene bir gezek şaıatlyk edıär.
Türkmen halkynyň milli sungatynda külalçylyk senedi uly oruna eıe bolup, ol halk döredijiliginiň iň gadymy görnüşleriniň biridir. Ol ençeme ıyllaryň dowamynda kemala gelip, ösüp kämilleşip, sungat hökmünde biziň günlerimize gelip ıetdi. Türkmenistanyň halk suratkeşi, “Watana bolan söıgüsi üçin” medalynyň eıesi, Italiıanyň Faensi şäherinde geçirilen halkara “Farfor we faıans” işleriň arasyndaky bäsleşiginiň Laureaty, TDÇA-nyň uly mugallymy Dursunsolmaz Muhammedowanyň häzirki zaman türkmen külalçylyk sungatyny has-da ösdürmekde, kämilleşdirmekde bitirıän işleri diıseň ulydyr. Onuň döredijiligi köp ugurly bolup ol külalçylykdan başga-da nakgaşçylyk, grafika, dizaın bilen hem meşgullanıar. D.S.Muhammedowa her döreden eserinde realistik we dekoratiw usullaryny sazlaşykly utgaşdyrmaklygy başaryp özboluşly, gaıtalanmajak eserleri döredıär.
D.S. Muhammedowa döredijilik maşgalasynda dogulyp, onuň kakasy Wepa Muhammedow belli aktıor, ejesi Ruhsara medeniıet ulgamynda işleıärdi. Kakasy Solmazjygy sazçylyk mekdebiniň fortepiano bölümine eltip ıerleşdirıär. Solmaz bu mekdepde kynçylyk çekıärdi. Ol dogumlylyk bilen, kakasyna görıän kynçylyklary barada gürrüň berıär we kakasy ony bu mekdepden çykaryp alıar.
Kiçijik Solmaz tans etmegi halaıardy, emme ejesi oňa garşy çykıar. Solmazyň sungata bolan söıgüsi ony Aşgabadyň ıörite çeperçilik mekdebine we soňra S. Rustaweli adyndaky çeperçilik uçilişşesine okuwa getirıär. Okuwyny üstünlikli tamamlaıar. Onuň doganoglany belli heıkeltaraş Gylyçmyrat İarmämmedow Solmaza sungatda öz ıoluny tapmakda maslahat berıär. Bu maslahata eıerip 1975-nji ıylda ol Moskwanyň S.G. Stroganow adyndaky döwlet çeperçilik-senagat uniwerstitetine okuwa gidıär. Okuwa giren ilkinji ıyllaryndan Solmaz çylşyrymly, ruhy taıdan baı bolan şekilleri döretmeklige synanşyp başlaıar. Bu ıerde ol özüniň geljekdäki käriniň düıp manysyna ıetıär, sungatyň dürli materiallary bilen işlemekde tejribe toplaıar. Reňk sazlaşygy, sowatly surat çekmegi, hakyky kompazisiıa düzgünlerini düşünip ulanmagy öwrenıär, hem-de farfor materialy bilen inçe işlemegi birkemsiz ele alıar.
Solmazyň döredijiliginiň kämillik derejesine ıetendigini subut edıän, diplom işi üçin ıerine ıetiren 36 gapdan ybarat bolan farfor serwizidir. Onuň döredijiliginiň ilkinji ädimleri gündogar äheňlerine ıykgyn edıär. Bu bolsa D.S.Muhammedowanyň nusgawy gündogar mirasyna düşünıändigini görkezıär. Solmazyň birinji döredijilik ädimlerinden başlap gündogaryň çeperçilik däplerini dowam etmegi, onuň döredijiligindäki kompazisiıa çözgütleri, reňkiniň arassa ıiti koloridi, eserleriň ölçegleriň hem-de formalarynyň takyk tapylmagy özboluşly çeperçilik stiliniň döremegine getirıär.
1980-nji ıylda uniwerstiteti tamamlap gelenden soň Solmaz Türkmenistanyň döredijilik durmuşyna işjeň gatnaşmaga başlady. Eııäm 1972-nji ıyldan başlap Solmaz döredijilik simpoziumlaryna, halkara bäsleşiklerine we Italiıanyň Faens şäherinde geçirilen halkara “Farfor we faıans” işleriň arasyndaky bäsleşiginiň Laureaty bolıar. DS.Muhammedowanyň Russiıanyň, Özbegistanyň, ıurtlarynyň belli farfor zawodlarynda işläp döreden eserleri bu ıerleriň muzeılerini we sergi zallaryny bezeıär. 1985-nji ıylda Türkmenistanyň halk suratkeşi Yzzat Gylyjow we heıkeltaraş Gylyçmyrat İarmämmedow bilen birlikde Aşgabat sirkiniň diwarlaryny bezemäge gatnaşıar. Garaşsyzlyk ıyllarynda Aşgabadyň täze gurulan sungat bilen bagly bolan okuw jaılaryny bezemeklige D.S.Muhammedowa işjeň gatnaşıar. Türkmen milli konserwatoriıasynyň ıanyndaky ıöriteleşdirilen saz mekdep binasynyň gümmeziniň aşagyndaky zaly bezeıän “Çigildemler” monumental kompazisiıasyny döredıär. 2011-nji ıylda “Saz” atly monumental pannosy bilen Türkmenistanyň Medeniıet institutyny bezedi.
Külal önümlerde dürli materiallar bilen işleşmegi, ıerine ıetirmek tilsimlerini ussatlyk derejesinde ele alan suratkeş häzirki döwürde hem milli amaly-haşam sungatynyň ynsanperwer ideıalaryny, özüniň içki ruhuny we döredijilik güıjüni eserlerine siňdirmegi başarıar. Suratkeşleriň arasynda ol özüniň zähmetsöıerligi bilen tapawutlanıar. Onuň döreden eserleri dürli ölçegli hem-de köp görnüşli bolup olarda türkmen tebigatyny, türkmen milli el bejergi nagyşlaryny, gözel gelin-gyzlarymyzy, ähmiıetli taryhy ıadygärlikleriň binagärlik böleklerini görmek bolıar. Halypa “Garagum” (2008 ı) atly işinde janly türkmen çölüni we çöl-beıewanyň bezegi bolan düıäni güldanyň ıüzünde görmek bolıar. Garagum depeleriň görnüşi güldanda gaıtalanyp, onuň häsiıetli tebigatyny şemala öwüsıän agaçlaryň we ösümlikleriň üsti bilen açyp görkezıär.
Türkmen milli nagyşlary suratkeşiň ylham çeşmesi bolup, onuň her bir işinde nagyş bölekleriniň dürli usullarda ıerine ıetirilendigini görmek bolıar. Ol nagyşlaryň özgermek häsiıetini örän ıerlikli ulanıar. “Älemgoşar” (2011) atly işinde hem şu häsiıeti görmek bolıar. Nagyşlar güldanyň formasyna laıyk bolup, düıbünden inçe görnüşde bolup, giňäp spiral görnüşe geçıär we ıene inçelip güldanyň bokurdagynyň şekiline görä dowam edıär. Ussat suratkeş aıry-aıry şekilli we reňkli nagyşlaryň sazlaşygynyň ıerini tapıar. D.S.Muhammedowanyň döredijiliginde XX asyryň 80-nji ıyllaryndan başlap türkmen gyz-gelinleriniň waspy esasy temalarynyň biridir. “Gelinler” (1982 ı), “Gyzlar” (1995 ı), “Kürteli gelinler” (2008 ı), “Gyz gala” (2009 ı), “Bahar” (2012 ı) we beılekilerde suratkeş türkmen gyz-gelinleriniň daşky gözelligini, içki ruhy owadanlygy, baılygy bitewilikde görkezıär. Onuň eserlerinde türkmen milli lybasly zenen gahrymanlary halkyň mertebesiniň, edermenliginiň ıüzi bolup çykyş edıärler. Türkmenistanyň taryhy ähmiıeti ıadygärlikleri we bularyň atlary bilen bagly zenan gahrymanlary, gyz-gelinleriň doıgun, uly göwrümli kümüş şaı-sepleri we nagyşlar bilen bezelen lybaslary türkmen orta asyr arhitekturasynyň şekili bilen jaıdar sazlaşıar. Binagärçiligiň uly göwrümleri, olaryň gümmezleri, minaralary, bezelen portallary, we reňk hakykylygy döredilen eseriň esasynda janlylygyna galıar. “Gelinler” (1982 ı). “Galkynyş” (2007 ı) “Gyzgala” (2009 ı), “Tekeş” (2011 ı) atly eserler şeıle häsiıetleri bilen tapawutlanıar.
Bedew bady bilen öňe barıan Türkmenistan suratkeş üçin täze döredijilik ylham çeşmesi boldy. Onuň “Öňe, öňe, diňe öňe”, “Jan Watanym Türkmenistan” atly atlary özboluşly häzirki zaman Türkmenistanyň nyşany diısek ıalňyşmarys. D.S.Muhammedowanyň döredijilik ussahanasy akademiıanyň okuw klasynda bolup, ussadyň döredijilik ukyby, zehini, eserleriniň gahrymanlary, sıužetleri, özboluşly tehnikasy, reňk çözgüdi şägirtlerine uly nusga mekdebi, okuw ıörelgesi bolup durıar.
Okalan sany: 237 Jogaplar: ( 0 )
Sahypaň ıüklenen wagty 0,09937 sek. ıüklenen baıt: 37283