Download "SKY213 SAĞLIK KURUMLARINDA MALİYET MUHASEBESİ Öğr. Gör. Pınar DOĞANAY PAYZİNER"
1 SKY 213 SAĞLIK KURUMLARINDA MALİYET Derste Kullanılacak Kaynaklar İsmail Ağırbaş, Sağlık Kurumlarında Finansal Yönetim ve Maliyet Analizi, Siyasal Kitabevi, Ankara, Kamil Büyükmirza, Maliyet ve Yönetim Muhasebesi, Gazi Kitabevi, 17. Baskı, Ankara, Hüseyin Mert, Hastane İşletmelerinde Maliyet Hesaplamaları ve Muhasebesi, Türkmen Kitabevi, İstanbul, Recep Şener, Maliyet Unsurları Muhasebesi ve Tekdüzen Muhasebe Sistemi Uygulaması, Gazi Kitabevi, Muğla,
2 MALİYET HAKKINDA GENEL BİLGİLER 1. Hafta Ders İçeriği Muhasebe İle İlgili Genel Bilgiler Maliyet ve Unsurları Maliyet Muhasebesi İle İlgili Temel Kavramlar Tekdüzen Maliyet Muhasebesi Sistemi ve Maliyet Hesapları 4
3 Muhasebe: İşletmenin varlık ve kaynaklarında değişme yaratan ve para ile ifade edilen ekonomik olayları kendi ilke ve esasları çerçevesinde kaydeden, sınıflandıran, özetleyerek raporlayan, analiz eden ve yorumlayan bir bilgi sistemidir. 5 Belge Toplama Kaydetme Sınıflama Özetleme Raporlama Analiz ve Yorumlama 6
4 Muhasebe; Bilgi aracıdır: İşlemleri kaydederek yazılı bellek görevi görür. Kontrol aracıdır: Planlanan ile gerçekleşeni karşılaştırma imkanı sunarak sapmaları ve bunların nedenlerini ortaya çıkartır. Öngörme aracıdır: Geleceğe ait tahminlerde bulunmaya ve planlamaya yardımcı olur. 7 MUHASEBE TÜRÜ İLGİLİLER AMAÇLAR GENEL MUHASEBE İşletme Dışı MALİYET İşletme İçi Finansal Raporlama Finansal Durumun Analiz ve Yorumlanması (Başarı Değerlendirmesi) Üretim Maliyetlerinin Saptanması Sapmaların Ortaya Çıkartılması (Başarının Değerlendirilmesi) Maliyet Kontrolü Geleceğin Planlanması
5 9 İşletme yöneticilerinin doğru karar alabilmeleri için, her kararda şu iki noktayı göz önünde bulundurmaları gerekir: Bu kararın işletmeye ya da topluma kazandıracağı yarar (gelir, hizmet vb.) nedir? Bu kararın işletmeye veya topluma getireceği yük (maliyet) ne kadardır?
6 Maliyet: Hedeflenen bir sonuca ulaşmak için katlanılması gereken fedakarlıkların parasal toplamıdır. Bir malın maliyeti denildiğinde; eğer o mal satın alma yoluyla elde edilmiş ise alış maliyeti eğer üretim sonucu elde edilmiş ise üretim maliyeti dir. 11 Muhasebede maliyeti saptanan şeye maliyet objesi denir. Bir işletmede çok çeşitli maliyet objeleriyle karşılaşılabilir. Satın alınan bir malın Üretilen bir mamulün Sunulan bir hizmetin Üretim yapan bir laboratuarın Elde tutulan bir miktar paranın ve daha pek çokşeyin maliyeti saptanabilir. 12
7 i. Muhasebe Maliyeti ii. Fırsat Maliyeti İlgili sonuca ulaşmak için yapılması gereken tüm giderlerin toplamıdır. Maliyet muhasebesi açısından muhasebe maliyeti, bir üretim işletmesinin faaliyetiyle ilgili olarak kullandığı mal ve hizmetlerin parasal tutarıdır.
8 Vazgeçme Maliyeti ve Alternatif Maliyet olarak da adlandırılır. Bir amaç için başka bir amacın gerçekleştirilmesinden vazgeçiliyorsa, vazgeçilen amacın getireceği çıkarların (getirilerin) net tutarı, tercih edilen amacın fırsat (alternatif) maliyetidir. İlgili sonuç uğruna kaçırılan net kazanç tutarıdır. Muhasebe maliyetini oluşturan öğeler gider adını almaktadır. Gider: İşletmeye ekonomik yarar sağlamak amacıyla yapılan bir harcama veya tüketimdir. Bir harcamanın ya da varlık veya hizmet tüketiminin işletmeye ekonomik yarar sağlaması sonucu gider oluşur. Eğer yarar sağlamıyorsa zarar ismini alır.
9 İşletme faaliyetlerinin yürütülmesi için gerekli olmayan veya normal ölçüleri aşan harcama ve tüketimler gider değil zarar adını alır. Başlangıçta gider niteliği taşıyan bir harcama veya tüketimden beklenen yarar sağlanamamışsa ya da sağlanamayacağı anlaşılmışsa bu harcama veya tüketim giderden zarara dönüşmüş olur. Harcama; ödeme den farklı bir kavram olup, bir varlığın edinilmesi, bir hizmetin sağlanması ya da bir zararın karşılanması amacıyla para ödeme, mal verme, hizmet sunma, borç altına girme, ortaklık hakkı tanıma vb. şeklinde katlanılan fedakarlıkları (esirgemezlikleri) kapsamaktadır. Hasılat; işletmelerin belli bir dönemde sattığı mal ya da hizmetler karşılığında elde ettiği tutarlardır.
10 Her harcama gider oluşturmaz. Her gider harcama gerektirmez. Harcama giderden önce oluşabilir. Harcama giderden sonra yapılabilir. Harcama ve gider aynı anda gerçekleşebilir. 20
11 Maliyet Muhasebesi: Giderlerin gereksinim duyulan biçim ve ayrıntıda sınıflandırılarak hesaplarda izlenmesi, bunların gider yerlerine (bölümlere) dağıtılması, dağıtım sonucu biriken giderlerin mamul ya da hizmetlerin maliyetlerine yüklenerek her bir mamul ya da hizmetin birim üretim maliyetlerinin saptanmasını ele alan muhasebe dalıdır. 21 Giderlerin Saptanması ve İzlenmesi Giderlerin Gider Yerlerine Dağıtımı Giderlerin Mamullere (Hizmetlere) Yüklenmesi 22
12 Maliyet Analizleri: Maliyet sisteminden düzenli olarak elde edilen bilgilerin, gereğinde diğer kaynaklardan sağlanan bilgilerle birleştirilerek, çeşitli yönlerden değerlendirilmesine ve yorumlanmasına ilişkin çalışmaları içerir. 23 Aşama 1. Amaç Tanımı Aşama 2. Giderlerin Belirlenmesi Aşama 3. Gider Merkezlerinin (Yerinin) Belirlenmesi Aşama 4. Giderler ve Gider Merkezlerinin Uyumlaştırılması Aşama 5. Giderlerin Dağıtımı Aşama 6. Gider Merkezlerinin Maliyetlerinin Belirlenmesi Aşama 7. Birim Maliyetlerin Belirlenmesi Aşama 8. Raporlama 24
13 25 Bu sınıflarşuşekildedir: HESAP SINIFLARI 1. DÖNEN VARLIKLAR 2. DURAN VARLIKLAR 3. KVYK 4. UVYK 5. ÖZKAYNAKLAR 6. GELİR TABLOSU HESAPLARI 7. MALİYET HESAPLARI 8. BÜTÇE HESAPLARI 9. NAZIM HESAPLAR 26
14 Maliyet hesapları, tekdüzen hesap çerçevesinin 7. grubunda yer almaktadır. 7/A ve 7/Bşeklinde iki seçeneğe sahiptir. 7/A seçeneğinde maliyetler, fonksiyon esasına göre izlenmektedir. 7/B seçeneğinde maliyetler, gider çeşitleri esasına göre izlenmektedir. Büyük ölçekli işletmeler (net aktif büyüklüğü ve net satış hasılası yüksek işletmeler) 7/A seçeneğini kullanmak zorundadır. Bu kapsamda hastanelerin çoğu büyük ölçekli kuruluşlar olduğundan maliyet muhasebesi uygulamalarında 7/A seçeneğini kullanmak zorundadır. 27