Virüslerden bezenlere iyi haber
Kırım kongo kanamalı ateşine karşı yoğun ilaçlama yapılıyor. Ama bunun kene sayısını artırdığı iddia ediliyor.
Türk nanoteknoloji uzmanları kırım kongo kanamalı ateşi hastalığı için şipşak test geliştirdi. Erken teşhis, tedaviyi hızlandıracak
ANKARA - Kuş gribi, hanta virüsü ve domuz gribi derken Türkiye’den bu kez bir de ‘iyi’ bir haber geldi. Gazi Üniversitesi (GÜ) Nanotıp Araştırma Merkezi, Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) hastalığıyla ilgili hızlı test geliştirdi.
Halen uygulanmakta olan testlerden ‘daha hızlı, daha ucuz ve güvenilir’ olarak nitelendiren kan testi umut verdi.
Uzman teknisyene ihtiyaç duymadan, bir kaç saat içinde hastalık tanısı koyulmasını sağlayan test, ‘dünyada bir ilk.’ Tedaviye daha erken başlanmasını sağlayacak testle ilgili uluslararası patent başvurusu yapıldı, yeni tanı yöntemini kullanacak cihazın tasarım çalışmaları hızla sürüyor. Bir yıl içinde tamamlanması beklenen cihazların ilk önce hastalığın yaygın olarak görüldüğü bölgelerde kullanılması hedefleniyor.
GÜ Nanotıp Araştırma Merkezi Koordinatörü Dr. Gürer Budak, yeni test yöntemiyle ilgili bilgi verdi:
Kenelerle bulaşan KKKA hastalığı, Türkiye’de son yıllarda giderek arttı. KKKA’nın teşhisi için çeşitli tanı yöntemleri kullanılıyor. Ancak bu testler için çok gelişmiş laboratuvar altyapısına, pahalı cihazlara ve teknisyenlere ihtiyaç var. Bu yöntemlerde kullanılan ekipman maliyeti 400-500 bin lirayı aşıyor. Bu tür laboratuvarların her yerde kurulması mümkün değil. Oysa hastalıkta erken teşhis hayat kurtarıyor.
GÜ Nanotıp Araştırma Merkezi Moleküler Analiz Laboratuvarı’nda Oğuz Balcı, Tolga Çamlı, Gül Sarıbay ve Damla Arslantunalı tarafından geliştirilen yeni yöntemde, manyetik demir nano portiküller etken organizmanın nükleik asidini ‘tutup’ onun görünür hale gelmesini sağlıyor. Sonuç, basit bir kamera veya gözle bile görülebiliyor. Tek bir hasta için bile hızlı ve güvenli sonuç veren test, dünyada bir ilk.
Asıl hedef ise bu yeni yöntemi robotik bir cihaza uyarlamak. Cihazın tasarım çalışmaları sürüyor. Kan numunesi cihaza koyulacak ve ardından cihazın düğmesine basılacak. Dolayısıyla sonuç almak için uzman bir tekniker gerektirmeyecek.
‘Hantayı da teşhis edebilir’
Nanotıp Araştırma Merkezi Koordinatörü Dr. Budak “Cihaz Türkiye’de öncelikli yaygın hastalıkların tanısında da kullanılması amacıyla modifiye edilebilir. Örneğin Türkiye’de son dönemde hanta virüsü bulaşmış hastalar görülmeye başladı. Bu cihaz, bu ve benzeri hızlı tanı koyulması gereken hastalık etkenlerinde de rahatlıkla kullanılabilir. Çalışmalara Gazi Üniversitesi yürütücülüğünde Sağlık Bakanlığı, Bilkent Üniversitesi ve Koç Üniversitesi’nin uzman akademisyenlerinin katkılarıyla devam ediyoruz. En geç bir yıl içinde cihazın prototip modeli test edilmeye başlanacak” dedi. (aa)