Büyük komutan Atatürk 80 yıldır özlemle anılıyor | Basın İlan Kurumu
Yalnızca Türk milletinin Kurtuluş Savaşı’nı başarıyla yöneten komutan ve askeri deha olarak değil, devrimleriyle de tarihe geçen büyük devlet adamı ve lider Gazi Mustafa Kemal Atatürk, vefatının 80. yılında büyük bir özlemle anılıyor. Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk, 12 Eylül 1936’da Florya’da manevi kızı Ülkü ile birlikte görülüyor. (Arşiv)
Eklenme: 9 Kasım 2018 - 13:47 / Son Güncelleme: 9 Kasım 2018 - 14:55 / Editör: Ömer Faruk Orkçu
Yalnızca Türk milletinin Kurtuluş Savaşı’nı başarıyla yöneten komutan ve askeri deha olarak değil, devrimleriyle de tarihe geçen büyük devlet adamı ve lider Gazi Mustafa Kemal Atatürk, vefatının 80. yılında büyük bir özlemle anılıyor.
Atatürk’ün vefatı Anadolu’nun yanı sıra bütün dünyada da üzüntüyle karşılandı.
Genelkurmay Başkanlığınca oluşturulan, Atatürk’ün hayatı, kahramanlıkları ve devrimlerinin anlatıldığı internet sitesinde, Ulu Önder’in vefatı ile vefatının dünyadaki yankılarına yer verildi.
Buna göre, bütün hayatı mücadele içinde geçen Atatürk’ün sağlığı, 1937 yılının sonlarına doğru bozulmaya başlamıştı. Ancak Atatürk buna rağmen o dönemde yoğun bir biçimde, bitmeyen bir heyecanla Hatay’ın ana vatana dahil olması için çalıştı.
Mevcut karaciğer yetersizliği Ocak 1938’de daha da belirginleşen Büyük Önder, son günlerini İstanbul’da sürekli doktorların gözetiminde geçirdi, 10 Kasım 1938 Perşembe günü saat dokuzu beş geçe Dolmabahçe Sarayı’nda hayata gözlerini kapadı. Ölümü bütün dünyada derin akisler yaptı ve büyük üzüntü yarattı.
Atatürk’ün vefatı, müdavim tabipleri Prof. Neşet Ömer İrdelp, Prof. Mim Kemal Öke ve Dr. Nihad Reşat beyler ile müşavir tabipler Prof. Akil Muhtar Özden, Prof. Hayrullah Diker, Prof. Süreyya H. Serter, Dr. Kamil Berk ve Dr. Abravaya Marmaralı tarafından yazılan, “Reisicumhur Atatürk’ün umumi hallerindeki vehamet dün gece saat 24’te neşir edilen tebliğden sonra her an artarak bugün, 10 İkinciteşrin 1938 Perşembe sabahı saat dokuzu beş geçe büyük şefimiz derin koma içinde terki hayat etmişlerdir. 10 İkinciteşrin 1938.” şeklindeki raporla tespit edildi.
Mustafa Kemal Atatürk’ün naaşı, Dolmabahçe Sarayı salonunda özel bir katafalka yerleştirildi. Türk bayrağına sarılı ve başında silah arkadaşlarının nöbet tuttuğu tabut, üç gün süreyle vatandaşların ziyaretine bırakıldı.
Cenazenin Ankara’ya nakil işlemi 19 Kasım Cumartesi günü yapılacaktı. Nakil hazırlıkları o güne kadar sürdürüldü.
Atatürk’ün naaşı Dolmabahçe’den çıkarılmadan hemen önce Ord. Prof. Şerefettin Yaltkaya tarafından cenaze namazı kıldırıldı.
Kortej, Galata Köprüsü’nü geçecek, tabut, Sarayburnu rıhtımına yanaşmış Zafer torpidosuna, oradan Yavuz zırhlısına çıkarılacaktı. Daha sabahın ilk ışıklarından itibaren çok sayıda vatandaş güzergahı doldurmuştu. Atatürk’ün naaşı, 20 Kasım’da Ankara’ya getirildi.
Başbakan Celal Bayar, beyaz trende, tabutun arkasındaki vagonda Atatürk’ün Genel Sekreteri Hasan Rıza Soyak ve bazı eski arkadaşları ile İstanbul’dan gelenler arasında idi.
Türk bayrağına sarılı tabut, istasyondan TBMM önünde hazırlanan katafalka konuldu ve halkın ziyareti başladı. Burada komutanlar ve silah arkadaşları tarafından tutulan saygı nöbeti, 20 Kasım 1938 Pazar günü saat 10.30’da başladı ve 21 Kasım 1938 Pazartesi günü, törenin başlayacağı 09.00’a kadar devam etti. Her rütbeden 6 subayın yer aldığı 45 “nöbet postası” ile bu saygı nöbeti gerçekleştirdi.
Cenaze, 21 Kasım’da büyük törenle Etnografya Müzesi’ndeki geçici kabrine kondu. Cenaze törenine bütün dünya devletleri özel temsilciler gönderdi. Törende, Çanakkale’de ve diğer muharebelerde ona karşı savaşmış yabancı generaller dikkati çekiyordu.
Yabancı mimarların da bulunduğu juri, yaptığı uzun incelemelerin ardından Alman Profesör Johannes Kruger, İtalyan Profesör Arnaldo Foschini ve İstanbul Mimarlık Fakültesi Profesörü Emin Onat ile Doçent Orhan Arda’nın projelerini ödüle layık bularak hükümete bildirdi. Ancak üç eserde de tadilat yapılması gerektiği juri raporunda vurgulandı. Bakanlar Kurulu daha sonra Profesör Emin Onat ile Doçent Orhan Arda’nın 25 numaralı projesinin tadilattan geçirilerek uygulanmasına karar verdi.
Projedeki düzenlemeler, yapım sürecinde gecikmelere neden oldu. Düzenlemeler sonunda 9 Ekim 1944’te düzenlenen törenle Türkiye’nin sembol mekanlarından Anıtkabir’in temeli atıldı, inşaatı 1 Eylül 1953’te tamamlandı.
Anıtkabir’e nakil törenine Cumhurbaşkanı Celal Bayar, Başbakan Adnan Menderes, İsmet İnönü, TBMM Başkanı Şükrü Saraçoğlu ve Atatürk’ün kız kardeşi Makbule Atadan başta olmak üzere bütün mülki ve askeri erkan ile kalabalık bir halk topluluğu katıldı.
Kortej, Opera, Ulus, TBMM, Gar, Tandoğan meydanı güzergahını takiben Anıtkabir’e ulaştı. Burada yapılan törende Cumhurbaşkanı Celal Bayar çok duygulu bir konuşma yaptı. Töreni milyonlarca insan radyodan yapılan naklen yayından dinledi.
Atatürk’ün naaşı, şeref holünde tek parça mermerden yapılan mozolenin tam altında yer alan sekizgen odanın içinde hazırlanan mezarda, İslami usullere uygun olarak, dualarla “vatan toprağı”na defnedildi.
O zaman altmış yedi tane olan her ilden ve Kıbrıs’tan getirilerek harmanlanan vatan toprağı mezara konuldu.
Bugün de tüm illerden getirilen toprakların numuneleri birer vazo içerisinde, Atatürk’ün mezarının etrafını süslemeye devam ediyor.