Bu Yazıyı Milyonlarca Kişi Okudu | Evliya Çelebi
Anasayfa / Genel / Bu Yazıyı Milyonlarca Kişi Okudu
Bu Yazıyı Milyonlarca Kişi Okudu
Yazar: Serdar Yağcı Tarih: 16 Şubat 2017 Kategori: Genel 5 Yorum 3,512 views
Rolf Dobelli “Hatasız Düşünme Sanatı” adlı kitabında evrimsel geçmişimizden bugüne kalan ancak artık bize dezavantaj sağlayan davranış kalıplarından örnekler veriyor. “Sosyal ispat” olarak adlandırdığı hatalı düşünme kalıbıyla ilgili olarak yazarın yazdıklarını kendi düşüncelerimle harmanlayarak paylaşmak istiyorum.
Sosyal ispat, bir şeyi kalabalık bir insan grubu yapıyorsa o şeyin doğru olduğunu düşünmemiz durumudur. Solomon Asch deneyinin, topluluk baskısının sağduyuyu nasıl çarpıttığını göstererek sosyal ispal kavramını anlatan ilginç ve başarılı bir çalışma olduğunu düşünüyorum. Deneyin ilk aşamasında bir deneğe farklı boyda çizgiler gösterilir ve hangi çizginin en kısa olduğu sorulur. Deneye katılan herkes beklendiği gibi doğru seçimi yapar. Deneyin ikinci aşamasında bir deneğin yanı sıra yedi sahte denek yani oyuncu daha yer alır. Hangi çizginin kısa olduğu ilk önce oyunculara sorulur. Hepsi de bilerek yanlış çizgiyi gösterir. Bu deneye katılan deneklerin %30’u yanıt verme sırası kendisine geldiğinde bariz bir şekilde kısa olan çizgiyi seçmeyerek kendisinden öncekilerle aynı seçimi yapar.
Milyonlarca kişinin aptalca bir fikrin doğru olduğunu iddia etmesi o fikrin doğru olduğu anlamına gelmez. O halde neden bu hatalı davranışı sürekli yapıyoruz?
Yüz binlerce yıl önce, bir Afrika savanasında yaşayan bir primat grubunun üyesi olduğunuzu hayal edin. Arkadaşlarınız ansızın bir tehlike fark etmiş olacaklar ki bir yöne doğru hızla kaçmaya başladılar. Aşağıdaki davranışların hangisini yaparsınız?
Hiç düşünmeden, grupla birlikte ben de kaçarım.
Ayağa kalkar, etrafı gözler, gerçekten bir tehlike olup olmadığı konusunda emin olmaya çalışırım. Eğer varsa hangi yöne doğru, ne hızla kaçmam gerektiğini hesaplarım.
Kuşkusuz 1.’yi seçersiniz çünkü siz 1.’yi seçenlerin torunlarısınız. 2.’yi seçenler ne mi oldu? Hepsi öldü ve genlerini gelecek nesillere aktaramadılar.
Avcı toplayıcı atalarımız için hayat kurtarıcı iken bugün bir dezavantaja dönüşmüş olan bu davranış kalıbı evrimsel bir mirastır. Bugünün dünyasında doğru kararlar verebilmek için durup düşünmek, araştırmak, şüphe duymak, sorgulamak gerekir.
Medya ve pazarlama sektörü bu gibi hatalı davranış kalıplarını çok iyi bilir ve kullanmaktan çekinmez. Reklamlarda sık sık şuna benzer cümlelerle karşılaşırız. “Milyonların seçtiği bu ürünü siz de kullanınız!” Komedi dizilerinde gülmemiz istenen anda arka planda kalabalık bir insan topluluğunun gülme efektinin yerleştirilmesinde de aynı mantık yatar. Borsada bir kâğıdın aslında hiçbir mantıklı gerekçe yokken değerlenmesi sonucu oluşan balondan, moda adı altında hayatta giymem dediğiniz aksesuarları takıp takıştırmamızdan da herkesin yaptığını yapma takıntımız sorumludur. Kısacası hayatımızdaki her alanda hiç düşünmeden çoğunluğun kararlarına katıldığımızda sanki kadim bir görevi yerine getirmişçesine kendimizi huzurlu hissederiz.
Benim teşhisim, bu ve bunun gibi hatalı davranış kalıplarımızın yanı sıra psikolojiden sağlığa her alanda karşılaştığımız sorunların neredeyse tümünün temelinde son 10.000 yılda yaşadığımız inanılmaz değişimin evrimden çok daha hızlı geçekleşmiş olması yatmaktadır.
Artık bir avcı toplayıcı değiliz. Ya milyonlarca kişinin kabul ettiği aptalca fikirlerin arkasından gidip başarısız olacağız ya da yeniçağa adapte olacağız.
Etiketler:evrim hatalı davranış kalıbı sosyoloji
Hakkında Serdar Yağcı
Önceki: İnsan insan dediğin…
Sonraki: Görüntü Tanıma Teknolojileri İş Hayatını Değiştirmek Üzere
İnsan insan dediğin…
14:04 / 16 Ekim 2015
Hem örneklerde hem deneyde gözden kaçan evrimsel temellerin altı çizilmiş. Yeniçağa adaptasyon geliştirenler doğal seleksiyonun yeni gözdeleri olacak olabilir. Ne de olsa evrim sürüyor.
22:38 / 19 Ekim 2015
Stanley Milgram deneyi de ilginçtir bu anlamda. Tavsiye ederim bir bakmanızı.
15:00 / 20 Ekim 2015
Bahsettiğiniz deneyi incelemk isteyenler için : https://www.youtube.com/watch?v=_e1_-UpdzZ0
16:28 / 08 Kasım 2016
Müthiş bir yazı, çok beğendim. Türkiye’nin şu anki durumunu da çok iyi açıklıyor.
14:05 / 16 Kasım 2016
Teşekkürler Alper bey.
Arşiv Ay Seçin Nisan 2017 Şubat 2017 Ocak 2017 Ocak 2016 Kasım 2015 Ekim 2015 Eylül 2015 Haziran 2015 Mayıs 2015 Nisan 2015 Mart 2015 Kasım 2014 Şubat 2014 Ocak 2014 Aralık 2013 Kasım 2013 Ekim 2013 Mayıs 2013 Nisan 2013 Mart 2013 Şubat 2013 Ocak 2013 Aralık 2012 Kasım 2012 Ekim 2012 Ağustos 2012 Temmuz 2012 Mart 2012 Kasım 2011 Kasım 2007 Ağustos 2005
Çernobil Kazası Bölüm 3 : Kaza ve Sonrası
Rus Kadınları Neden Daha Güzel?
İnternette Hastalık Belirtilerinizi Araştırmadan Önce Bilmeniz Gerekenler
Görüntü Tanıma Teknolojileri İş Hayatını Değiştirmek Üzere
Arman nazar: Ozllikle once meraba sayfami takipci olursa sizden cok memnu...
Murat: Aynı durum Osmanlı Toprakları nüfusu için de geçerli idi. Tü...
Serdar Yağcı: Değerli katkınız için teşekkürler Emre bey...
Serdar Yağcı: Teşekkürler Alper bey....
hasan yılmaz: Herkesin sosyal medya uzmanı olduğu güzide ülkemizde ben bir...
alıntı seyahat anı sağlık gezi hatıra mimarlık Denizli fotoğraf şiir idoktor diagnoscope hindistan evrim hastalık mutluluk başarı doktor sinema çevre film japonya haber özlü söz uygulama
Bazı Canlılar Neden Simetriktir?
Instagram’da On Binlerce Takipçi Kazanmanın Yolları
Fotoğrafta Beyaz Ayarı
Çernobil – Terk Edilmiş Hayatlar
İnsan Karakterleri ve Fotoğraf Eleştirisi
Holywood veya Nuri Bilge Ceylan