Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 28. Toplantısı. Yeni Kararlar - PDF
1 Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 8. Toplantısı Yeni Kararlar
2 İÇİNDEKİLER. Yeni Kararlar.. Üniversitelerin Ar-Ge Stratejilerinin Geliştirilmesine Yönelik Çalışmalar Yapılması [05/0].. Doktora Derecesine Sahip İnsan Kaynağının Nicelik ve Nitelik Olarak Artırılmasına Yönelik Çalışmalar Yapılması [05/0].. Uluslararası Kuluçka Merkezi Desteğinin Geliştirilmesi ve Uygulamaya Alınması [05/0] 4
3 Yeni Kararlar
4 05/0 (Y) BTYK nın 8. Toplantısı.. Üniversitelerin Ar-Ge Stratejilerinin Geliştirilmesine Yönelik Çalışmalar Yapılması [05/0] KARAR Üniversitelerin sahip oldukları insan kaynakları ve altyapılarına yönelik hem kapasitelerini hem de ihtiyaçlarını göz önünde bulunduran; dünyadaki bilimsel ve teknolojik yönelimlerin yanı sıra yerel yetkinlikleri ve ihtiyaçları da dikkate alan Ar-Ge stratejilerinin hazırlanmasına ve bu stratejilerin hayata geçirilmesine yönelik çalışmalar yapılmasına karar verilmiştir. SORUMLU KURULUŞLAR TÜBİTAK YÖK İLGİLİ KURULUŞLAR Kalkınma Bakanlığı Üniversiteler Kalkınma Ajansları Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı GEREKÇE Bilgi ekonomilerinde üniversiteler Ar-Ge ve yenilik sisteminin tabanını oluşturan temel ve uygulamalı bilginin oluşturulması ve ülkenin ihtiyaç duyduğu teknolojilerin geliştirilmesinde önemli bir role sahiptir. Sistemin ayrılmaz parçası olan yenilikçi ve girişimci araştırmacıların da ancak doğru hedefleri olan üniversiteler tarafından yetiştirilebileceği kabul görmektedir. Bu önemleri nedeniyle gelişmiş ülkelerde üniversitelerin Ar-Ge ve yenilik sistemlerine entegre olduğu yaklaşımlar ağır basmaktadır. Öte yandan, ülkemizde yerel ihtiyaçların üniversitelerin araştırma öncelikleri arasında yer almadığı değerlendirilmektedir. Öne çıkan ülke örneklerinde özellikle üniversitelerin kendi yetkinliklerine, yörelerindeki özel sektörün ihtiyaçlarına göre hazırladıkları Ar-Ge strateji belgeleri bazında desteklendikleri ve bu şekilde sisteme entegre oldukları görülmektedir. Örneğin, Kanada da üniversitelerin ve araştırma merkezlerinin ileri düzey araştırmalara yönlendirilmesi için rekabetçi bir ortamda üniversitelerin belirledikleri alanlarda uzmanlaşmaları desteklenmektedir. Destek verilirken Kanada nın küresel çapta rekabetçi olduğu veya olabileceği alanları göz önünde bulundurulmaktadır. Ayrıca dünyada alanlarında önde gelen ve çığır açan araştırmacılar ile gelecek vaad eden istisnai yetenekleri Kanada üniversitelerine çekmek için de Kanada Araştırma Kürsüleri (Canada Research Chairs) destek programı oluşturulmuştur. Bu sayede üniversitelerin akıllı uzmanlaşmaları da sağlanmaktadır. Üniversitelerin akıllı uzmanlaşması konusunda yapılan araştırmalar üniversitelerin kaynaklarının başarılı yönetiminin sağlanmasının bölge ve ulusal ekonomilere olumlu etkisi olduğunu ortaya koymaktadır. Dolayısıyla, üniversitelerin belirlenecek öncelikli konularda, sahip oldukları insan kaynakları ve altyapılarına yönelik hem kapasitelerini hem de ihtiyaçlarını göz önünde bulunduran; dünyadaki bilimsel ve teknolojik yönelimlerin yanı sıra yerel yetkinlikleri ve ihtiyaçları da dikkate alan Ar-Ge stratejileri oluşturmalarının önemli olduğu ortaya çıkmaktadır. Bu bağlamda, üniversitelerin Ar-Ge stratejisi geliştirilecek konularının belirlenmesine yönelik çalışmaların yapılmasının önem arz ettiği değerlendirilmektedir. Ayrıca, Ar-Ge stratejilerini hazırlayan üniversitelerin bu stratejileri hayata geçirebilmeleri ve belirledikleri konularda yetkinleşebilmeleri için özel çağrıların açılmasının ve mevcut desteklerin bu alanlara yönlendirilmesinin faydalı olacağı değerlendirilmektedir. Mowery, D. Ulusal Yenilik Sistemlerinde Üniversiteler Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (04), Kamu-Üniversite-Sanayi İşbirliği Stratejisi ve Yol Haritası EUA Raporu (04), Üniversitelerin Akıllı Uzmanlaşma Stratejilerindeki Rolü
5 05/0 (Y) BTYK nın 8. Toplantısı.. Doktora Derecesine Sahip İnsan Kaynağının Nicelik ve Nitelik Olarak Artırılmasına Yönelik Çalışmalar Yapılması [05/0] KARAR Doktora derecesine sahip insan kaynağının nicelik ve nitelik olarak artırılması için; a. Öncelikli alanlarda doktora derecesine sahip insan kaynağını yetiştirecek üniversitelere yönelik yeni bir destek programı oluşturulmasına, b. Doktora tez danışmanına yönelik kalite odaklı teşvik sisteminin geliştirilmesine, c. Doktora derecesine sahip Ar-Ge personeli çalıştıran özel sektör Ar-Ge merkezlerine, Teknoloji Geliştirme Bölgeleri ndeki firmalara ve TÜBİTAK tan Ar-Ge desteği alıp başarılı biçimde tamamlayan özel sektör firmalarına destek sağlanmasına, d. Doktora derecesine sahip insan kaynağına yönelik ihtiyaç analizinin yapılmasına, karar verilmiştir. SORUMLU KURULUŞLAR a. YÖK, TÜBİTAK c. TÜBİTAK b. YÖK, TÜBİTAK d. YÖK, TÜBİTAK İLGİLİ KURULUŞLAR a. - c. Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı b. Kalkınma Bakanlığı d. İlgili Bakanlıklar GEREKÇE Ülkemizde doktora derecesini 0 yılında alan kişi sayısı olarak gerçekleşmiş olup, bin kişi, başına doktora mezunu sayısı 0,4 tür. Ayrıca, ülkemizde doktora mezunu sayısında son yılda % 0,0 düşüş görülmüştür. Öte yandan, bin kişi başına doktora derecesini yeni alan mezun sayısının Çin de,, ABD de,7, AB-8 de,5, Güney Kore de,4, Kanada da, ve Japonya da, olduğu görülmektedir (Şekil 9). Diğer ülkeler ile karşılaştırıldığında ülkemizde bu değer düşük kalmaktadır. Şekil 9. Doktora Derecesini Yeni Alan Mezun Sayısı (Bin Kişi Başına) Bu sebeple, bilgi ekonomilerinde rekabet gücünün bir göstergesi olarak nitelendirilen doktora derecesine sahip insan kaynağının nicelik ve nitelik olarak artırılmasına yönelik destek mekanizmalarının tasarlanması önem arz etmektedir. ÖSYM Öğretim Yılları İtibarıyla Öğrenci Sayısı ve Öğretim Elemanı İstatistikleri <http://www.osym.gov.tr/belge/-8/sureliyayinlar.html, Erişim: Aralık 04 EU Innovation Union Scoreboard 04
6 05/0 (Y) BTYK nın 8. Toplantısı.. Uluslararası Kuluçka Merkezi Desteğinin Geliştirilmesi ve Uygulamaya Alınması [05/0] KARAR Ar-Ge faaliyetleri ülkemizde gerçekleştirilen teknolojik ürünlerin uluslararası pazarlarda yer alması ve yerli teknoloji yoğun başlangıç firmalarının gelişmiş girişimcilik ekosistemleri içerisinde bulunması için uluslararası kuluçka merkezi destek mekanizmalarının geliştirilmesine ve uygulamaya alınmasına karar verilmiştir. SORUMLU KURULUŞLAR KOSGEB Türkiye İhracatçılar Meclisi Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği İLGİLİ KURULUŞLAR Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı TÜBİTAK Ekonomi Bakanlığı Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı GEREKÇE Türk firmaları uluslararası pazarlarda algı ve prestij açısından çeşitli zorluklarla karşılaşmaktadır. Bu durumun aşılması için mühendislik ve Ar-Ge faaliyetleri ülkemizde gerçekleşen ürünlerin uluslararası pazarlarda yer alması sağlanarak katma değeri yüksek ürünlerde ihracatın artırılması önemlidir. Ayrıca, yerli teknoloji yoğun başlangıç firmalarının gelişmiş girişimcilik ekosistemleri içerisinde bulunarak Ar-Ge ve girişimcilik yeteneklerinin uluslararası tecrübe ile geliştirilmesinin de faydalı olacağı değerlendirilmektedir. Hızla gelişen ekonomiler incelendiğinde bu ülkelerde gelişmiş girişimcilik ekosistemlerinden yararlanmak için başlangıç firmalarına yönelik uluslararası kuluçka merkezi modelinin uygulandığı görülmektedir. Örneğin, Çin dünyanın gelişmiş girişimci ekosistemleri olan Silikon Vadisi, San Francisco ve Toronto da yurt dışı pazarlarda rekabet edebilir başlangıç firmalarının kurulmasını destekleyen kuluçka merkezleri açmıştır. Çin in uluslararası kuluçka merkezi açmayı değerlendirdiği diğer ülkeler Finlandiya ve İsrail dir. Uluslararası kuluçka merkezlerinde yer alan başlangıç firmalarına kira desteği ve başlangıç firmasının Çin deki yan firması için girişim sermayesi desteği sağlanmaktadır. Benzer amaçlarla, Brezilya da başlangıç firmalarına ve kuluçka merkezlerine yönelik uygulanan Start-Up Brasil destek programının Silikon Vadisi çağrısı bulunmaktadır. Bu çağrının başlangıç firmalarının oluşturulmasına önemli bir rekabet avantajı kazandırdığı ifade edilmektedir. Diğer bir örnek olan Meksika da ise yeni uluslararası başlangıç firmalarının kurulması veya mevcut Meksikalı firmaların uluslararası kollarının açılması için Meksika TechBA Programı bulunmaktadır. Program kapsamında ABD, Kanada ve İspanya da toplam 8 kuluçka merkezi desteklenmektedir. Ayrıca, kuluçka merkezlerinin bulundukları girişimcilik ekosisteminin güçlü olduğu sektörlere göre çeşitlendirildiği göze çarpmaktadır. Örneğin, bilgi ve iletişim teknolojileri sektöründeki Meksikalı firmalar için Silikon Vadisi, Austin ve Vancouver kuluçka merkezleri bulunmaktadır. Havacılık ve sağlık sektöründeki Meksikalı firmalar ise Montreal kuluçka merkezinde yer alabilmektedir. Program kapsamında yurt dışında kurulacak firmaya kira bedelinin bir kısmı ve rehberlik hizmeti (pazara giriş planı) sağlanmaktadır. TechBA programında yapılan her dolar yatırım için dolar geri dönüş alındığı tespit edilmiştir. Bu nedenle, Ar-Ge faaliyetlerini ülkemizde gerçekleştiren firmalarımızın uluslararası pazarının artırılması, uluslararası alanda markalaşmaları ve gelişmiş girişimcilik ekosistemlerinden yararlanmaları amacıyla işletici kuruluşu başta üniversiteler olmak üzere uluslararası kuluçka merkezi destek mekanizmasının geliştirilmesi ve uygulamaya alınmasının yararlı olacağı değerlendirilmektedir. FUMEC, Annual Activities Report, 0. 4