Dilimiz ve Edebiyatımız - Kırım Türklerinin Sürgününün 71. Yıldönümü
19 Mayıs 2015 tarihinde yayınlandı.
Ukrayna’nın başkenti Kiev’de, Kırım Tatarları sürgününün 71.'inci yıldönümü, törenle anıldı. 18 Mayıs 1944 günü Kırım Türkleri topluca trenlere doldurularak Orta Asya ve Sibirya'ya sürülmüş, birçoğu yollarda hayatını kaybetmişti. 1783 yılında Kırım'ın Rusya tarafından ilhakıyla birçok kez Rus devlet adamları tarafından sürgün kararı konusunda görüşülmüştü. İkinci Dünya Savaşı'nın 1941 - 1944 yılları arasında Alman işgali altında olan Kırım'da, Kırım Tatarlarının bu zaman içerisinde Almanlar ile "işbirliği" içinde olduğu gerekçe gösterilerek 1944 yılında Sovyet hükümeti tarafından toplu sürgün kararı çıkarıldı. Bahane ne olursa olsunasıl maksat, Ahıska Türkleri ve Kırım Tatarları sürülerek Türkiye ile Türk dünyası arasındaki bağların kesilmesi ve stratejik bölgelerin Rus kontrolüne alınmasıydı.
Sürgünün 71. yılında Ukrayna'da düzenlenen törene; Ukrayna Cumhurbaşkanı Petro Poroşenko, Başbakan Arseniy Yatsenük, Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, Kırım Tatar Milli Meclisi Başkanı Refat Çubarov, devlet erkanı, dış misyon şefleri ve çok sayıda Kırım Tatarı katıldı. Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, Kırım'ın illegal bir şekilde ilhakını tanımadıklarını ve tanımayacaklarını söyledi.
Kırımda Göstermelik Anma Töreni
Kırım Rus yönetimi, Kırım Tatar sürgününün 71. yıldönümü vesilesiyle 18 Mayıs tarihinde Akmescit’te tren garı yanındaki parkta bulunan Kırım Tatar Sürgünün Kurbanları Anıtı’nın temel taşına çiçek bıraktı. Kırım Tatar Sürgünün Kurbanları Anıtı’nın konulması planlanan temel taşının önünde yönetim temsilcileri dışında izin verilen yaklaşık yüz kişi toplandı. İnsanlar Kırım Tatar bayraklarını, sürgünlükte hayatını kaybeden yakınlarının fotoğraflarını tuttu.
Sürgünü Anan Kırım Tatarlarının Karşısında OMON (Özel Kuvvetler) Birlikleri
Akmescit’te Rusya polisinin özel kolu olan OMON mensupları, Kırım Tatarlarının sürgünün 71. yıldönümü vesilesiyle düzenlenen araç konvoyunu bloke etti.
Kırım Tatar bayrakları asılan birkaç araç, sürgün kurbanlarını anmak için Akmescit sokaklarından kolon şekilde gezmek istedi ancak, Akmescit girişinde araçların ilerlemesi OMON mensupları tarafından bloke edildi.
Olay yerinde Kırım Başbakan Yardımcısı Ruslan Balbek ve Kırım Etnik İlişkiler ve Sürgünden Dönen Vatandaşlar Komitesi Başkanı Zaur Smirnov’un bulunduğu bildirildi.
Kırım Tatar Milli Kurultayı Merkez Seçim Komisyonu Başkanı Zair Smedlâyev, olay yerinde etkinlik katılımcılarının gözaltına alındığını, eylemciler için 4 büyük polis aracı getirildiğini belirtti.
Kırım Tatar Milli Meclisi üyesi Dilâver Akiyev de kişisel Facebook sayfasında konuyla ilgili bilgi paylaştı. Akiyev’in verdiği bilgiye göre, araç konvoyu düzenlemek isteyen Kırım Tatarları gözaltına alınıp polis aracına bindirilerek götürülüyor.
Sürgünle İlgili Ukrayna'daki Belgeler KTMM'ne Verildi
Ukrayna Güvenlik Servisi (SBU), 18 Mayıs tarihinde Kırım Tatar sürgününün 71. yıldönümü vesilesiyle Kırım Tatar Milli Meclisi yetkililerine Sovyetler Birliği yönetiminin Kırım Tatarlarına karşı uyguladığını baskılarla ilgili 3 bin belgeyi teslim etti.
Ukrayna Güvenlik Servisi Başkanı Valentin Nalivayçenko, Kırım Tatar Milli Meclisi Başkanı, Ukrayna milletvekili Refat Çubarov’a arşiv belgelerinin dijital kopyalarını teslim etti.
Nalivayçenko, “Bugün, Kırım Tatar sürgünün yıldönümünde, Kırım Tatar Milli Meclisi temsilcilerine Devlet Güvenlik Komitesi’nin (KGB) işkence ve sürgün ettiği 19 Kırım Tatarı hakkında belgeleri teslim ediyoruz. KTMM belgeleri söz konusu 19 kişinin yakınlarına teslim edebilir. KTMM’ye 19 kişi hakkında teslim edilen 10 cilt belge, 6 dava baskıya uğrayan ilk kişiler olan Kırım Tatar aydınları hakkında” dedi.
Ayrıca SBU Başkanı Nalivayçenko, Kırım Tatarları ile ilgili belgelerin işlenmesi ve gizliliğinin kaldırılmasına yönelik çalışmaların devam ettiğini kaydetti.
Yaptığı çalışmalar ve teslim edilen arşiv bilgiler için Valentin Nalivayçenko’ya teşekkür eden Refat Çubarov, “Bugün Kırım Tatar sürgününün 71. yıldönümü anıyoruz. On yıllarca devam eden sürgünde hatırlama olanağı, hatta “Kırım Tatarları” ifadesi, dil, kültür yasaktı. Devletimiz, halkımız için simgesel olan etkinlikleri ilk kez düzenlemiyoruz” dedi.
Ayrıca etkinliğe Kırım Tatar Milli Meclisi Başkan Yardımcısı Aslan Ömer Kırımlı, Kırım Vakfı Başkanı Riza Şevkiyev, Kırım Tatar Milli Meclisi ütesi Abmecit Süleymenov katıldı.
Arşiv belgelerinin kopyaları, baskıya uğrayan soydaşların yakınlarına verilecek.
Ukrayna Güvenlik Servisi’nin KTMM’ye teslim ettiği bilgiler 20. yüzyılın tamamını kapsıyor. Söz konusu belgeler, Sovyet karşıtı ajitasyon yapmakla suçlanan Kırım Tatarları, öğrenciler, “Beyaz Muhafızlar Hareketi” üyesi olduğu ileri sürülen Kırım Tatarları ile ilgili.
Teslim edilen belgeler arasında Sovyetler Birliği yönetimi tarafından 1921 yılında komünizm rejimine uymak istemediği ve ona karşı ajitasyon yaptığı için kurşuna dizilmeye mahkum edilen molla Nekir Abi-Bullu ile ilgili dava bulunuyor.
Ukrayna Güvenlik Servisi Arşiv Bölümü Başkan Yardımcısı, tarihçi Vladimir Birçak, “Bugün arşiv belgelerini Kırım Tatar Milli Meclisi temsilcilerine teslim ettik. Söz konusu belgelerin çoğu farklı dönemlerde Kırım Tatarları ile ilgili açılan davalardan oluşuyor. 1921 yılında Sovyetler karşıtı ajitasyon yaptığı yani Sovyet rejimine karşı çıktığı için kurşuna dizilmeye mahkum edilen molla Bekir Abi-Bullu ile ilgili dava ilgi çekiyor. Bir yıl hapiste yattığından sonra molla Bekir Abi-Bullu, yaşlı olduğundan dolayı vefat etti. Ayrıca 1942 yılında kurşuna dizilmeye mahkum edilen Kızıl Ordu'da askerlik yapan Kırım Tatarları ile ilgili dava da ilgi çekiyor. Söz konusu askerler askerlikten kaçmakla suçlandı. Aslında ise onlar kendi birliğinden geri kaldı ve zamanla diğer birliğe katıldı. Buna rağmen hepsi askerlikten kaçmakla suçlandı ve 1942 yılında kurşuna dizildi” dedi.
Ukrayna Güvenlik Servisi daha önce de Kırım Tatar Milli Meclisi temsilcilerine arşiv belgelerini teslim etmişti. Böylece KTMM’ye Kırım Tatarlarının “Milli Firka” adlı siyasi partisi ve 1944 Kırım Tatar sürgünü ile ilgili arşiv bilgileri teslim edilmişti.