Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi Merkez Müdürü Aydın Satıcı: "2014'ün yıldız projesi mobil KTT uygulaması olacak"
Zorunlu trafik sigortasında kayıp, kaçak ve sahte poiiçe üretimini engellemek ve sigortalılık oranını arttırmak için kurulan TRAMER, zamanla etkinlik alanı genişletilerek Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'ne (SBM) dönüştürüldü. SBM halen sektör için başlangıçtaki kuruluş hedeflerinin de ötesinde bir kapsam ve etkinliğe ulaşmış durumda. Merkez Müdürü Aydın Satıcı ile SBM'nin sektör açısından önemi ve yeni projelerini konuştuk.
SBM neler yapıyor, yeni uygulamalarınız ve projeleriniz hakkında bilgi verebilir misiniz?
SBM olarak faaliyetimiz, veri toplamak, bu veriyi işlemek ve rapor halinde sigorta şirketleri. Hazine Müsteşarlığı, Türkiye Sigorta Birliği ve sektördeki paydaşlarına sunmak. Bu raporlamaları stratejik karar noktalarının tamamına sağlamaya çalışıyoruz. Şirketler bu raporları hasar prim oranlarını, yurt çapında hasar frekanslarını görmelerinde ve fıyatlanıalarmda kullanıyorlar. Bu veriler şirketlerin sağlıklı fiyatlama yapmalarına yardımcı oluyor. Yoğun bir faaliyet içindeyiz. Şu anda en önemli projemiz tüm branşlarda çevrimiçi poliçe projesi. Halen zorunlu sigortalardaki uygulama tüm branşları kapsar hale gelecek ve 2014'ün ilk çeyreğinden sonra artık tüm branşlarda düzenlenen poliçeler ve hasar bilgileri bize anlık olarak ulaşacak. Bu bizim, şirketlere daha hızlı, daha gerçekçi hizmet sunmamızı sağlayacak. Bunun özellikle suistimalleri engelleme konusunda çok büyük faydası olacak. Ne gibi faydası olacak? Örneğin bir kişi 5-6 şirketten ferdi kaza sigortası yaptırıp kaza süsü vererek intihar ediyor. Bu gibi girişimlerin önüne geçecek. Bir poliçe yapılırken o kişiyle ilgili risk skorunun sigorta şirketinin ekranına gelmesi gerekiyor. Bu da ancak Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'nde tutulan datayla yapılabilir. Bu nedenle biz tüm branşlardaki veriyi gerçek zamanlı toplamak için proje başlattık. Merkezimizin iş planlarının sigorta şirketleriyle birlikte yapıyoruz. Biliyorsunuz, SBM'nin iki temel kuruluş amacı var: biri sigortalılık oranının arttırılması, diğeri ise suistimallerin önüne geçilmesi... Suistimalleri engellemek için raporlar hazırlıyoruz. Bunun için bazı özel yazılımlar var, onları alacağız, önümüzdeki yılın önemli projelerinden biri de suistimalleri engelleme projesi olacak. Yeni projelerimizden biri de kaza tespit tutanaklarının akıllı telefonlarla mobil olarak düzenlenmesi. Bunu birçok şirket şu anda yapıyor ama biz daha kapsamlı bir proje hazırlıyoruz. Buna göre, kaza olduğunda vatandaş telefonundan bizim uygulamamıza girecek, uygulama onu yönlendirecek. Uygulama örneğin, diyecek ki "hemen kazanın fotoğrafını çek", "şimdi aracı trafiği engellemeyecek şekilde kenara al." Poliçelerin üzerinde kare kod olacak, oradan poliçe bilgilerini otomatik olarak girecek, kaza tanımlamalarını ekran olarak sunacağız, sigortalı oradan kazayı en uygun şekilde tanımlayan ekranı işaretledikten sonra anında bize gönderecek. Burada bir ıslak imza sorunu olabilir; bunu çözmek için de sigortalı vereceğimiz bir referans numarasıyla kendi şirketine "ben şu referans numaralı KTT formunu onaylıyorum" diye bir form imzalayıp gönderdiğinde o form geçerli hale gelecek. Bu projeyle şu anda belki de saatler alan bir iş beş dakikaya düşmüş olacak.
Bunun sahtekârlıkların azaltılmasına da etkisi olur mu?
Kesinlikle olacak. Hem sahtekârlıkların azaltılmasına faydası olacak hem de Türkiye kaza istatistiklerinin çıkarılmasını kolaylaştıracak. Bu projeyle biz kazanın tam olarak nerede olduğunun istatistiklerini de tutabileceğiz. Mesela İstanbul'da kör noktalar nerelerdir, en çok kaza nerede, nasıl, ne zaman olmaktadır görüp raporlayabileceğiz. Artık nokta bazında kaza grafiklerini çıkarabileceğiz. Önümüzdeki yılın yıldız projesi bu uygulama olacak.
Sektörde yeni uygulamalardan biri de trafik primlerinin şirketlerin internet sitelerinden yayımlanması, burada SBM'nin rolü ne?
Trafik sigortası yönetmeliğinde yapılan değişiklikle sigorta şirketleri ürettikleri trafik sigortası poliçelerinin son 30 gündeki minimum ve maksimum fiyatlarını internet sitelerinde yayımlamak zorunda. Bu yönetmelikle bize de bu bilginin şirket bazında karşılaştırmalı tablosunun SBM sitesinden sunulması görevi verildi. İsteyen herkes sitemizde araç türü ve il bazında tüm şirketlerin son 30 günde üretmiş oldukları trafik poliçelerinin minimum ve maksimum tutarlarını görebiliyor. Bu da vatandaşların hem fiyatları karşılaştırmasını hem de fiyatların hangi bantta seyrettiğini görmelerini sağlıyor. Uygulama 1 Ekimde başladı, iki gün içinde bizim sayfamızdan yaklaşık 10 bin sorgulama yapıldı. Burada vurgulamak istediğim şu: Trafik sigortası primlerinin çok yüksek olduğu, geçen yıla göre 10 kat arttığı şeklinde söylentiler oluyor. "100 liralık poliçe 2 bin lira oldu" şeklinde haberlere rastladık. İsteyen vatandaş sitemize girip görecek ki sektörde 2 bin liralık otomobil trafik poliçesi yok. Primler sigortalının riskine göre hesaplanıyor. Kişinin risk puan yüksekse primi de nispeten yüksek oluyor. Ama 2 bin liralık trafik primi yok. Bu uygulamayla bu tür yanlış bilgilendirmelerin de önüne geçilmiş olacak. Ülkemizde zorunlu trafik sigortasının faydaları yeterince bilinmiyor. Bakın, bugün bir poliçenin kaza başına teminatı 2 milyon 550 bin TL, maddi teminat 50 bin TL, ölüm ve sakatlık için 1 milyon 250 bin TL, tedavi masrafları için de 1 milyon 250 bin TL'dir. Peki bu teminat kaç liralık prim karşılığında veriliyor? Şu an otomobil branşında ortalama trafik sigortası primi 240 lira. Yani ödediğiniz primin 10 bin katından fazla teminat alıyorsunuz. Sağlanan fayda ödenen primle karşılaştınldığında primlerin yüksek değil düşük olduğu görülür.
Ölümlü, yaralanmalı kazalarda kaza bilgisinin ilgili sigorta şirketine anında bildirilmesi konusunda bir projemiz var. Biliyorsunuz, bedeni hasarlı kaza bilgisi sigorta şirketlerine çok geç gidiyor, hatta bazen hiç gitmiyor ve üzerinden yıllar geçtikten sonra şirketler tazminat talepleriyle karşılaşıyor. Biz şimdi SBM olarak Sağlık Bakanlığı'yla bu konuda bir çalışma yürütüyoruz, Sağlık Bakanlığı trafik kazasına giden ambülans bilgilerini bizimle paylaşıyor; kaza yapan aracın plaka numarasından sigorta poliçesini bulup ilgili sigorta şirketine bilgi veriyoruz. Sigorta şirketi de sigortalıya ulaşıp hasarını ödemek için harekete geçiyor. Sigorta şirketleri hasarını bir an önce ödemek istiyor ama bunu yapabilmesi için sigortalının bir hasan olduğunu sigorta şirketinin bilmesi gerekiyor. Ancak çoğu durumda ya vatandaşlar haklanın bilemediği için ya da yanlış yönlendirildiği için sigorta şirketine bilgi vermeden başka yollara başvuruyor. Bu da hem ödeme süresini uzatıyor hem de sigortalının alması gereken paranın aracıların eline geçmesine yol açıyor. Biz bunu önlemek için bu proje kapsamında 112 ambülans hizmeti ve SGK'den Medula bilgilerini alıyoruz, o bilgileri sigorta şirketiyle paylaşıyoruz. Şu sigortalının şu kadar tedavi masrafı var diye günlük olarak uyarı mesajı gönderiyoruz. Bu da şirketlerin gelecekte karşılaşabileceği tazminat talepleri konusunda önünü daha iyi görebilmesine yardımcı olacak bir proje. Yakın zamanda seyahat sağlık poliçelerinin vatandaşlar tarafından internet sitemizden sorgulanması uygulamasını hayata geçirdik. Seyahat sigortalarında yüzde 30 oranında bir sahtecilik olduğu belirtiliyor. Yılda yaklaşık 1,5 milyon seyahat sağlık poliçesi kesiliyor, demek ki bunun yaklaşık 500 bini sahte. Tabii bu vatandaşlar için çok büyük bir mağduriyet, Türkiye için de saygınlık açısından kötü bir durum. Artık seyahat sağlık poliçelerinin elektronik ortamda kontrol edilmesini sağlıyoruz, vatandaş gerekli bilgileri girip sorguladığı anda eğer o poliçeyi bizim ekranımızda görebiliyorsa o poliçe gerçektir. Biz bu uygulamayla tahminen sahte seyahat sağlık poliçelerinden kaynaklanan 10 milyon TL'lik bir kaybı önlemiş olduk.
Sağlıklı ve zamanında edinilmiş verinin sigorta sektörü açısından önemi nedir?
Günümüzde veri her şeyin önünde; belki de altından, petrolden daha değerli bir şey. Biz burada şirketlerin en değerli varlığı olan veriyi topluyoruz. O yüzden öncelikle bu verinin gözümüz gibi saklanması gerekiyor. Bilgi güvenliği anlamında yapılabilecek ne varsa bunu sonuna kadar yapmamız gerekiyor. Bu çerçevede biz bütçemizin önemli bir bölümünü bilgi güvenliği için kullanıyoruz. Verinin hem en yüksek güvenlik düzeyinde korunması hem de bundan sektör için bir fayda üretilmesi önemli. Mobil KTT uygulamasının bile sektöre büyük faydası olacak. Şu ana kadar bize ulaşan kaza verilerinden çıkan istatistiklere göre geçen yıl en çok kaza pazartesi günleri saat 14-15 arasında olmuş, mesela bu güzel bir veri; şirketler bu bilgiden yola çıkıp sigortalılarını bu saatlerde dikkatli olun diye uyarabilir. Başka bir veri, Türkiye'de her 33 saniyede bir trafik kazası oluyor. 2012'de 1 milyon kaza olmuş, 2 milyon araç kaza yapmış. Türkiye'de her gün 5 bin kaza oluyor, bunun da 3 bini İstanbul'da oluyor. Bu verileri ortaya koyduğunuz zaman nereye odaklanılması gerektiği de ortaya çıkıyor. Bunlar şirketlerin fıyatlama yaparken de kullanabilecekleri çok değerli bilgiler. Şirketlerin risk hesaplamalarında kullandıkları parametrelerden biri hasar frekansı, hasar frekansını bilmeleri çok önemli; bunlar da ancak SBM'de tutulan verilerle gerçekleşebiliyor. Bunun dışında biz SBM olarak suistimalleri de ortaya çıkarıyoruz. Hangi sigortalılar çok kaza yapıyor, bunlar hangi acenteden poliçe yaptırmış, bunları raporlayıp paylaşıyoruz. Veri olmadan bunları yapma şansınız yok. Veriyi anlık olarak sunmak da önemli; özellikle poliçe düzenlenmesi aşamasında sigorta şirketinin elinde yeterli ve doğru veri olması gerekiyor, çünkü poliçeyi kestikten sonra iş işten geçmiş oluyor. Bir sigortalının riski yüksekse bunu sigorta şirketinin poliçeyi kesmeden önce bilmesi lazım, o bilgi o anda elinizdeyse değerlidir. SBM Türk sigorta sektörünün büyük bir başarısıdır. Hazine Müsteşarlığı, Türkiye Sigorta Birliği ve sigorta şirketleri burayı destekliyor. Çünkü burada bir fayda üretildiğini biliyorlar. Hangi bilgilerin toplanması daha iyi olur diye birlikte düşünüp çalışıyoruz ve sektöre günlük raporlar sunuyoruz. Sektör yöneticileri prim üretimini, hasarları, hasar frekanslarını günlük olarak görebiliyorlar. Sektörde stratejik karar alma yetkinliğini arttırmak istiyoruz. Hedefimiz anlık raporlamaya geçmek. Yöneticiler burada üretilmiş her türlü veriye, rapora, bilgisayarlarından, tabletlerinden ulaşabilecek. Sektörde zaman zaman memnuniyet anketi yapıyoruz. En son Haziran ayında yaptığımız ankete 47 şirketten yaklaşık 300 kişi katıldı; bu ankete göre şirketlerin SBM'nin hizmetlerinden memnuniyet oranı yüzde 92.
Gelişmiş ülkelerdeki benzer kuruluşlarla kıyaslandığında, etkinliği ve teknolojiyi kullanma düzeyinde SBM ne durumda?
Veri toplanması, raporlanması ve işlenmesi konusunda Türk sigorta sektörü diğer bütün sektörlerden daha başarılı, yurtdışı örneklerinden bile başarılı. Kanada ve İngiltere'deki benzer kurumları ziyaret ettik. Mesela İngiltere'de Insurance Fraud Bureau haftalık, aylık bilgi topluyor. Olası bir suistimali yakalamak için ancak haftalık bazda üretilen bilgiler kullanılabiliyor. Biz ise burada anlık bilgi üretebiliyoruz. Tabii o ülkelerdeki sigorta sektörünün büyüklüğü ile bizimki arasında epey fark var.
Dışarıdan SBM'ye "know-how" talebi geliyor mu hiç?
Evet geliyor. Mesela Azerbaycan'dan İcbari Sigortalar Bürosu bizi ziyarete geldi, onlara SBM'yi tanıttık, buradaki veri merkezimizi gezdirdik, projelerimizi anlattık, gerçekten çok hayran kaldılar, SBM'nin ileri düzeyde hizmet verdiğini, kendilerinin de Azerbaycan'da bu uygulamaları geliştirmek istediklerini ve bizimle birlikte çalışmak istediklerini söylediler. Türkiye'nin iyi ilişkiler içinde olduğu ülkelerle sigortacılık alanında bilgi paylaşımı ve "know-how" transferine sıcak bakıyoruz. Onlardaki iyi uygulamaları alıyoruz, onlar da bizden bazı uygulamaları örnek alıyorlar. Arnavutluk ve Fransa sigortacılık organizasyonları bu kapsamda bizi ziyaret ettiler. Açıkçası yurtdışından gelen ziyaretçilerimiz buradaki teknolojik altyapı yetkinliğini görünce şaşırıyorlar.
Celal Çelik celal@sigortadunyasi.com.tr