Yağlı Pehlivan Güreşleri / Spor / Milliyet Blog
“Spor, yalnız beden kabiliyetinin bir üstünlüğü sayılmaz. İdrak ve ahlak da bu işe yardım eder. Zekâ ve kavrayışı kısa olan kuvvetliler, zekâ kavrayışı yerinde olan daha az kuvvetlilerle başa çıkamazlar. Ben sporcunun zeki, çevik ve aynı zamanda ahlaklısını severim.” M. K. ATATÜRK
Adı sıklıkla anılan yağlı güreş, geleneksel bir Türk sporudur. Güreşçiler, vücutlarına yağ sürerek güreştikleri için bu adla anılır. ``Er Meydanı` denilen alanlarda yapılır.
Güreşçilerin vücutlarının yağlanması nedeniyle birbirlerini tutmaları zorlaştığından, büyük güç ve ustalık gerektiren bir spor dalıdır.
Mısır kaynaklı olan yağlı güreşler, deniz ticareti ile Avrupa`ya ve Balkanlar`a taşınmıştır. Özellikle bir düğün eğlencesi olarak güreşçilerin büyük toprak sahipleri tarafından davet edilmeleriyle gerçekleşmiştir.
Türklerin MÖ 4. yy.dan beri güreş yaptıkları bilinmektedir. İlkbahar aylarında doğanın canlanışı için yapılan kutlamalarda, evlenme törenlerinde ve zafer şölenlerinde hep güreş müsabakaları yapılmıştır.
Osmanlı İmparatorluğu`nda karakucak ve yağlı güreşler yaygın olarak devlet denetiminde ve himayesinde düzenlenmiştir. Birçok bölgede güreş tekkeleri kurulmuş, bunların başlarında ‘şeyh’ adı verilen eski ve ünlü pehlivanlar görev almıştır.
Osmanlı padişahlarından Sultan 4. Murat ve Sultan Abdülaziz de bizzat güreş yaparak bu spora gösterdikleri önemi ortaya koymuşlardır.
650 yıllık geçmişe sahip Edirne Sarayiçi`nde yapılan Kırkpınar Yağlı Güreşleri, bu sporun ve Türk kültürünün ayrılmaz bir parçası olduğunu kanıtlamıştır.
Farsça bir sözcüktür Pehlivan… Burhan-ı Katı`ya göre asıl anlamı; yürekli, cesur, yiğit ise de; zabit, vali, iri vücutlu ve doğru sözlü kimseye de pehlivan denilir. Bu nedenle yerine göre çeşitli zamanlarda değişik anlamlarda kullanılmıştır.
Tarihin Selçuklular döneminde kahramanlık gösteren savaşçılarda üstün başarı kazanan atıcı, güreşçi, gürzcülere pehlivan denilse de; bu sıfat 16. yy. başlarında yalnız sporcular için kullanılmıştır. Pehlivan sözcüğünün bu anlamda kullanılışı, Sultan II. Mahmut döneminin sonuna dek sürmüştür.
Türk toplumunda erkeği, kadını ve çocuğuyla güreş sever; ruhlarındaki savaşçı duyguların da etkisiyle güreşçiye saygı duyar ve pehlivanlara ayrıcalık tanırlar. Güreşçiye karşı duyulan sevgi ve saygı pehlivanların güçlü, kuvvetli vücut yapısı ve adaleleri gelişmiş, sağlıklı görünümlü kimseler olmasından kaynaklanır. Pehlivanların kahraman, yiğit, doğru ve mert, `eline, beline ve diline sahip` insanlar olduğu beyinlerde algılanmıştır.
Osmanlılar zamanında saray dışında yapılan güreş etkinlikleri; panayırlarda, düğünlerde, bir hayır kurumu yararına ya da bu işi meslek edinmiş kişilerin özel yer ve salonlarında yapıldığı söylenmektedir. Ayrıca düğün ve ramazan güreşleri adı altında düzenlenen etkinlikler olmuştur.
Kırkpınar başta olmak üzere, büyük çaplı yağlı güreş müsabakalarında boylar, şu şekilde düzenlenmiştir:
Teşvik Boyu / Deste Küçük Boy / Deste Orta Boy / Deste Büyük Boy / Küçük Orta Küçük Boy / Küçük Orta Büyük Boy / Küçük Orta Boy / Baş Altı Boy / Baş Boyu…
Güreşçi sayısının daha az olduğu yerel güreş etkinliklerindeyse boylar, aşağıdaki gibi düzenlenmiştir:
Teşvik Boyu / Deste Boyu / Küçük Orta Boy / Büyük Orta Boy / Baş Altı Boy / Baş Boyu…
Dünden bugüne (Gaddar) Kel Aliço / Molla İzzet / Koca Yusuf / Adalı Halil / Nakkaş Eyüp / Kızılcıklı Mahmut / Mehmet Ali Yağcı / Ahmet Taşçı / Ahmet Yavuz, v.d…
Kırkpınar Güreşleri Edirne’ye özgüdür. Yağlı güreş, geleneksel bir Türk sporudur. Güreşçiler vücutlarına yağ sürerek güreştikleri için bu şekilde adlandırılmıştır. ‘Er Meydanı’ denilen alanlarda yapılır. Her yıl, haziran ayında Edirne’nin Sarayiçi’nde tarihi Kırkpınar güreşleri yapılmakta olup ‘ağalık’ ihalesi gerçekleştirilmektedir.
Günümüzde de bu geleneğin bir uzantısı olarak organize edilen güreş etkinliklerinde ‘ağalık’ sistemi ile kimi giderleri karşılayan bir kişi bulunmuş olup bu kişiler genellikle yörenin tanınmış ve varlıklı kişilerden olmuştur.
Ağa, özlenen sporcu örneği erdemli olmalıdır. O yörede adının anılması için bir okul ya da benzer kültür kurumu yaptırmalıdır. Edirne Sarayiçi`nde ağalardan Seyfettin Selim, Hüseyin Şahin ve Alper Yazoğlu heykelleri anlamlı duruşlarla yerlerini almıştır.
Tarihi Çardak güreşleri kurucusu ve altın kemerli ağası Ramazan Güven, bu alanda akla gelen adlardandır. Manevi evladı Tanju Gemici'yi Kırkpınar Başpehlivanlığına hazırlamıştır.
2018 yılı içerisinde yapılması kesinleşen yağlı güreşler, aşağıda 2018 Yılı Faaliyet Programı listesinde yer almıştır.
Tarihi Edirne Kırkpınar, Tarihi Antalya Elmalı ve Balıkesir Kurtdereli Mehmet Yağlı Güreşlerinin olduğu tarihlerde diğer yağlı güreş organizasyonlarına izin verilmemiştir.
Karacabey Bld. Başkanlığı ( Uluabat Güreşleri)
Fevziye Yağlı Güreşleri
Düzce Aydınpınar Köyü, Yağlı Pehlivan Güreşleri
Terme Oğuzlu Mahallesi Yağlı Peh. Güreşleri
Akyazı Bel. Başkanlığı Yağlı Pehlivan Güreşleri
Sincansarnıç Alibey Güreşleri
Büyükmandıra Bld. 93.Geleneksel Kavasoğlu ve Şamdancıbaşı İbrahim Yağlı Peh. Güreşleri
Kaynaşlı Belediyesi Yağlı Pehlivan Güreşleri
Ordu B.Bel. Korgan Yaylası Yağlı Peh. Güreşleri
Kavaklı Bel. Baş. (Kavaklı Koca Yusuf Türk Gücü Yağlı Pehlivan Güreşleri )
Sorgun Bel. Başkanlığı Yağlı Güreşleri
İvrindi Bel. Başkanlığı Kiraz Ören Mah. Yağlı Güreşleri
Umurbey Yağlı Pehlivan Güreşleri
Domaniç Yağlı Pehlivan Güreşleri
Altın Kiraz Taşköprü Yağlı Peh. Güreşleri
Nilüfer Bel. Çalı Yağlı Pehlivan Güreşleri
Sincan Belediye Başkanlığı Yağlı Güreşleri
Sultangazi Bel. Bşk. Yağlı Pehlivan Güreşleri
Hendek BLD. BAŞ. Selman Dede Yağlı Güreşleri
Pursaklar BLD. Baş. Yağlı Pehlivan Güreşleri
Uluborlu Belediye Başkanlığı 42. Uluborlu Geleneksel Yağlı Peh. Güreşleri
13-14-15 Temmuz 2018
Kale Belediye Başkanlığı Yağlı Pehlivan Güreşleri
Ordu B.Bel. Gölköy Uluvahta Yaylası Yağlı Peh. Güreşleri
Kavaklıdere Yağlı Pehlivan Güreş Festivali
31. Geleneksel Altınyayla Altın Sipsi Yağlı Peh. Güreşleri
Geleneksel Çorum Belediye Başkanlığı Yağlı Güreşleri
Düzce Belediye Başkanlığı Yağlı Pehlivan Güreşleri
Geyikli Bld. Yağlı Güreş Kültür ve Zeytin Festivali
Ordu B.Bel. Aybastı Perşembe Yaylası Yağlı Peh. Güreşleri
Alanya Belediye Başkanlığı (14. Gökbel Yağlı Pehlivan ) Güreşleri
Çan Bld. Yağlı Pehlivan Güreş Organizasyonu
Niksar Korganlılar Yard. Ve Day. Derneği Yağlı Pehlivan Güreşleri
Beylikdüzü Bel. Bşk. Yağlı Pehlivan Güreşleri
Samsunlular Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği Yağlı Güreşleri
Feslikan Yaylası Yağlı Güreşleri
Bafra Bengü Yağlı Peh. Güreşleri
Körfez Bel. Bş. 45. Altın Kiraz Festivali Taşköprü Yağlı Peh. Güreşleri
Dağder Yağlı Pehlivan Güreşleri
Çamlıdere BLD. BAŞ. Yağlı Güreşleri
4. Geleneksel Isparta Belediye Başkanlığı Yağlı Güreşleri
Kepsut Belediye Başkanlığı Yağlı Pehlivan Güreşleri
38. Geleneksel Kurtdereli Mehmet Pehlivan Yağlı Güreşleri (Karesi Belediyesi)
12. Geleneksel Şile Yağlı Pehlivan Güreşleri
Tosya Yağlı Pehlivan Güreşleri
Geleneksel 14. Hergeleci İbrahim Yağlı Güreşleri
27. Geleneksel Seydikemer Yağlı Güreşleri
İzmit Körfez Bel. Kiraz Festivali Yağlı Peh. Güreşleri
Vezirköprü Belediye Başkanlığı (Kunduz) Yağlı Güreşleri
Gölcük Bel. Başkanlığı Yağlı Güreşleri
İstanbul Sancaktepe Belediyesi Yağlı Pehlivan Güreşleri
Gerede Bel. Başkanlığı Esentepe Güreşleri
Geleneksel Çanakkale Çardak Yağlı Pehlivan Güreşleri
İvrindi Bel. Başkanlığı ( Kayapa Mah. Yağlı Güreşleri )
Çatalca Belediye Başkanlığı (19.Erguvan Festivali Yağlı Peh. Güreşleri)
İpsala Bel. Başkanlığı Kel Aliço Pehlivan Güreşleri
Burdur Belediye Başkanlığı Yağlı Güreşleri
Arnavutköy Bel. Başkanlığı Yağlı Pehlivan Güreşleri
Alaplı Aktif Gençlik Spor Kulübü Derneği Yağlı Güreşleri
Tavşanlı Bel. Başkanlığı Leblebi Festivali
Geleneksel Altınkiraz Yağlı Peh. Güreşleri ve Şehzade Korkut Şenlikleri Yaşatma Derneği
Bigadiç Belediyesi Yağlı Pehlivan Güreşleri
666. Tarihi Elmalı Yeşilyayla Yağlı Pehlivan Güreşleri
Karamürsel Bel. Başkanlığı 37. Geleneksel Altınkemer Yağlı Pehlivan Güreşleri
İzmit Belediye Başkanlığı 6. Altınkemer Paşa Yağlı Güreşleri
Altındağ Belediye Başkanlığı Yağlı Pehlivan Güreşleri
Serik Belediye Başkanlığı Yağlı Pehlivan Güreşleri
Ankara Samsun Vezirköprüler Dernekleri (Bayram ve Şenlik Güreşleri)
34. Söğütlü Belediyesi Yağlı Pehlivan Güreşleri
Derince Belediye Bşk. Yağlı Pehlivan Güreşleri
3. Yunus Emre Belediye Başkanlığı Yağlı Güreşleri
13. Döşemealtı Geleneksel Yağlı Pehlivan Güreşleri
Aksu Belediyesi 5. Yağlı Pehlivan Güreşleri
Beyağaç B.Bel. Hüseyin ÇOKAL Yağlı Peh. Güreşleri
Muratpaşa Belediyesi Spor Kulübü Yağlı Güreşleri