⭐Kablosuz LAN Teknolojileri
Download "Kablosuz LAN Teknolojileri"
1 Kablosuz LAN Teknolojileri Yasin KAPLAN - Yirminci yüzyılın başlarında ilk transatlantik radyo işaretleri Guglielmo Marconi tarafından İngiltere den Newfoundland a iletilmiştir. Bunu takiben radyo haberleşmesi sürekli bir biçimde gelişmiştir. Radyo haberleşmesi ve prensipleri günümüzde halen yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Televizyonlar, kablosuz telefonlar, garaj kapısı açıcılar, uzaktan kumandalı model uçaklar ve araçlar, çağrı cihazları, cep telefonları ve güvenlik sistemleri yaygın radyo haberleşmesine verilebilecek örneklerdir. Günümüzde kablosuz iletim sistemleri hızla yaygınlaşmakta, kullanılan teknoloji türleri de çoğalmaktadır. Bu makalede veri iletiminde kullanılan kablosuz sistemler incelenmektedir. Giriş Elektromagnetik radyasyon, foton adı verilen ayrık enerji paketlerinden oluşur. Bir foton titreşim halindeki bir elektrik alan (E) ve titreşim halindeki bir magnetik alan (M) bileşeninden oluşur. Bu bileşenler birbirlerine ve fotonun yayılma yönüne diktirler. Fotonun hareket yönü boyunca elektrik ve magnetik alan bileşenleri yer değiştirirler. Bir saniyede bu değişimler veya titreşimlerin sayısı frekans olarak adlandırılır ve Hertz (s -1 ) ile ölçülür. Bir fotonun yayılım yönü, Elektrik ve Magnetik alan bileşenleri 12 Farklı enerjilerdeki fotonlar, farklı şekillerde etkileşirler. Fotonlar enerji seviyelerine göre elektromagnetik spektrumda farklı yerlerde yer alırlar. Aşağıdaki tabloda bu spektral bölgeler, frekans aralıkları ve dalga boyları ile belirtilmişlerdir: Işınım Türleri  Işınım Türü Frekans Aralığı (Hz) Gamma <1 pm Dalgaboyu Aralığı X nm-1 pm Morötesi nm-1 nm Görünür 4-7.5x nm-400 nm Kızılötesi yakını 1x x µm-750 nm Kızılötesi µm-2.5 µm Mikrodalga 3x mm-25 µm Radyo <3x10 11 >1 mm Aşağıdaki tabloda ise tanımlı radyo frekansı aralıkları gösterilmektedir: Tanımlı Radyo Frekansı Aralıkları 3-30 KHz Very Low Frequencies (VLF) KHz Uzun Dalga (Long Wave, LW) KHz (3 MHz) Orta Dalga (Medium Wave, MW) 3-30 MHz Kısa Dalga (Short Wave, SW) MHz Yüksek Frekans (Very High Frequency, VHF) (3 GHz) Ultra Yüksek Frekans (Ultra High Frequency, UHF) 3 GHz - 30 GHz Süper Yüksek Frekans (Super High Frequency, SHF) GHz Mikrodalga Frekansları Kablosuz Veri İletim Sistemleri Radyo veya yayılan elektromagnetik dalgaların kullanımı, kara, deniz veya havada hareket halinde insanlar veya araçlarla haberleşmenin yegane pratik yoludur. Böylelikle kablo bağlantısının elverişli olmadığı durumlarda noktadan noktaya bilginin aktarımı mümkün olmaktadır. Mesafe 23 Bluetooth teknolojisinin kullanıldığı durumlarda olduğu gibi birkaç metre, mikrodalga radyo alıcı vericilerinin kullanıldığı durumlarda olduğu gibi birkaç kilometre veya daha fazla olabilir. Radyo haberleşmesinin temelinde gönderilecek bilginin (Örneğin bir ses işareti) taşıyıcı bir işaret üzerine bindirilmesi (Modülasyon), anten ile yayınlanması, alıcı anteni tarafından alınan işaret içinden taşınan bilginin ayıklanması bulunmaktadır. Temiz, modüle edilmemiş bir radyo taşıyıcı işareti spektrumda ölçülemeyecek kadar küçük bir yer işgal eder. Ancak modülasyon gerçekleştiğinde spektruma bir yayılma gerçekleşecektir; bu yayılım işgal edeceği radyo frekansı aralığı kanal olarak adlandırılır. Birim zamanda taşınacak bilgi miktarı arttıkça ihtiyaç duyulacak kanal kapasitesi de artacaktır. Kanal 5 Kanal 8 Kanal 3 Kanal 10 Kanal 1 Kanal 6 Kanal MHz Kanal 2 Kanal 4 Kanal 7 Kanal MHz 83.5 MHz kanallarının yaklaşık olarak spektral yerleşimi Antenden ayrılan radyo işareti mesafe ile ters orantılı olarak zayıflayacaktır. Alıcı uçta işaretin algılanabilmesi için işaretin belirli bir eşik değerinin üstünde bir güce sahip olması gerekir. Radyo yayının gerçekleştirileceği alan üzerindeki doğal (Dağ, tepe veya ormanlar) veya insan yapısı engeller (Binalar), radyo işaretinin zayıflamasına sebep olurlar. Ancak uzay boşluğunda bu engeller bulunmadığından radyo işaretleri oldukça uzun mesafeler boyunca taşınabilirler. Radyo işaretinin üzerindeki etkilerden en önemlisi multipath dır. Bu etki radyo işareti alıcısına sadece doğrudan yayınım ile değil, yer küre üzerindeki nesneler veya atmosferden (İyonosfer) yansıması ile ulaşmasından kaynaklanır. Yer yer olumlu etkileri olsa da çoğunlukla faz farkı olan işaretlerin birbirlerini bastırarak asıl işareti söndürmeleri söz konusudur. Bu yüzden haberleşme mühendislerinin radyo işaretinin yayılacağı alanı çok iyi modellemeleri gerekir FCC 2.4 GHz ISM bandında, 11 kanal tanımlamıştır. Bunlardan yalnızca üçü birbirinin üstüne taşmaz. Bu frekanslar kullanılarak yukarıdaki hücre yerleşimi ile frekans aralıkları coğrafi olarak birbirinden yeterince ayrı konumlarda yeniden kullanılabilirler. 34 Radyo haberleşmesi ile ilgili başka bir konu da aynı kanalın birden fazla uçbirim tarafından kullanımıdır. Eğer frekans bakımından yeterli bir ayrım varsa ve kanallar çakışmıyorsa radyo spektrumunun aynı alanının birden fazla uçbirim tarafından kullanımı mümkündür. Ayrıca eğer vericilerin gücü uygun ayarlanırsa, radyo yayını hücreleri kullanılarak aynı frekansların coğrafi olarak birbirinden ayrı alanlarda tekrar tekrar kullanmak mümkündür (Frequency Reuse). İşaret Tipleri ve Modülasyon Hakkında Detaylar Sayısal ve Analog olmak üzere iki temel tür işaret vardır. Analog bir işaret belirli azami ve asgari değerleri arasında sürekli olarak değişen bir işaret (İnsan sesi gibi) iken sayısal işaretler sembol olarak adlandırılan sonlu sayıda değerler kümesinden değerler alırlar. Bir elektrik devresinde akımın varlığı veya yokluğu, fiber optik kabloda bir ışık darbesi olması veya olmaması sayısal işaretlere örneklerdir. Bu fiziksel durumlar ikilik düzende sayılara karşılık getirilerek noktadan noktaya bilgi aktarımı sağlanabilir. Bir radyo sisteminde taşıyıcı işaret frekansının (Hertz olarak) yanı sıra, radyo dalgası genliği ve fazı ile de karakterize edilir. Modülasyon bu üç temel karakteristik büyüklüğün biri veya birkaçının birden değiştirilmesi ile gerçekleştirilir. Bu değişimler alıcı uçta iletilen işaretin yeniden inşa edilmesi için kullanılır. Kullanılan modülasyon türüne göre ihtiyaç duyulan kanal kapasitesi de farklılık gösterir. Genlik modülasyonunda kanal genişliği, bilgi işaretindeki en yüksek frekansın iki katı kadar olmalıdır. Frekans modülasyonunda ise bilgi işaretindeki en yüksek frekanstan birkaç katı olmalıdır. Her ne kadar frekans modülasyonu radyo spektrumunun verimsiz kullanımına sebep olsa da (İhtiyaç duyulan kanal kapasitesi genlik modülasyonuna göre çok geniştir) geniş kanallara yayılmış işaretler gürültü ve enterferansa çok daha dirençlidirler. Sayısal işaretler de Analog işaretler gibi, radyo işaretlerinin karakteristik özellikleri değiştirilerek iletilebilirler. Sayısal iletimin ilk örneği Mors alfabesinin kullanıldığı telgraf haberleşmesidir. Ancak radyo haberleşmesinde özellikle iletilen sıfırların algılanması çözülmesi gereken bir sorundur; alıcının işaretin sıfır mı yoksa sönümlenen bir işaret mi olduğunu ayırabilmesi gerekir. Çözüm için en açık yollardan biri bir frekansa doğru yaklaşımın bir diğerine yaklaşımın ise sıfır olarak modellenmesidir. Bu yöntem FSK (Frequency Shift Keying) olarak adlandırılır. Modern sayısal iletim sistemlerinde haberleşme kanalından daha fazla sayıda bit taşınabilmesi için frekans, faz ve genlik modülasyonlarının kombinasyonları kullanılır. Günümüzde kablosuz iletim sistemlerinde (Kablolu olanlarda olduğu gibi...) sayısal iletim tekniklerinin kullanımı yaygındır. Sayısal işaretler gürültü ve enterferansa daha bağışıklıdırlar; iletilen sayısal işaretlerde hata tespiti düzeltimi mümkündür ve ayrıca sayısal olarak örnekleniş işaret teorik olarak evrenin bir köşesinden diğerine bozulmadan taşınabilir. Ayrıca sayısal bilgi kolaylıkla sıkıştırılıp taşınabildiği gibi kriptolama daha etkin bir şekilde gerçekleştirilebilir. Çoklu Erişim ve Çoğullama Yöntemleri Radyo frekansı spektrumu sonlu bir kaynaktır. Bu yüzden aynı anda iletimde bulunacak uçbirimlerin kaçınılmaz bir şekilde belirli frekans aralıklarını paylaşmaları söz konusudur. Frekans spektrumun bölünmesi ve birçok kullanıcı arasında paylaştırmanın birkaç yolu bulunmaktadır. En basit ve açık yol Frekans Bölümlemeli Çoklu Erişim (Frequency Division Multiple Access, FDMA) yöntemidir. FDMA ile frekans spektrumu, frekans domeninde birbiri üzerine taşmayan bölmelere ayrılır. Bu bölmeler uçbirimlerin belirli bir çağrısı için elle veya otomatik olarak, uçbirimlere atanırlar. Örneğin 150 MHz lik bir spektrum bloğu, 25 MHz bölmelere ayrılarak aynı anda altı uçbirimin eş zamanlı haberleşmesi sağlanabilir. Her bir çağrı için frekansı ayrı bir taşıyıcı 45 işaret bulunacaktır. FDMA geleneksel olarak Analog sistemlerde yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Zaman Bölümlemeli Çoklu Erişim (Time Division Multiple Access, TDMA) yönteminde ise, eldeki spektrum zaman domeninde bölmelere ayrılmaktadır. Yukarıdaki örnekteki 150 MHz lik blok bu sefer altı zaman bölmeli ve tekrar eden çerçevelere ayrılacak, çerçevenin her bir altı gözünde altı farklı çağrıya ait bitler yer alacaktır. Başka bir değişle uçbirimler eldeki spektrumun, birim zamanda kendilerine ait 1/6 lık bölümüne sıra ile erişebileceklerdir. Eğer çerçeveler yeterince hızlı tekrar edilirse uçbirimler haberleşme sırasında bir kesilme ve gecikmeyi hissetmeyeceklerdir. Teorik olarak, kullanıcı açısında FDMA ve TDMA arasında bir kanal kapasitesi farkı görünmemektedir. Günümüzde sayısal iletim sistemleri her ikisinin de kombinasyonları olan yöntemleri kullanmaktadırlar. Başka bir değişle frekans aralığı hem frekans ve hemde zaman domeninde bölünmekte, uçbirimler belirli bir taşıyıcı frekansı yakaladıktan sonra o frekanstaki zaman bölmesini kullanmaktadırlar. Üçüncü bir erişim yöntemi ise Kod Bölümlemeli Çoklu Erişim (Code Division Multiple Access, CDMA) olarak bilinir. Bu yöntem, Dağılmış Spektrum kavramına dayanan, hem bir modülasyon ve hem de bir erişim yöntemidir. Bir dağılmış spektrum sisteminde bilgi işaretinin taşınması için, bilgi işaretinin sahip olduğu band genişliğinden çok daha geniş bir frekans aralığı kullanılır. Örneğin 3 KHz lik bir ses haberleşmesi için 1 MHz ya da daha geniş bir frekans aralığı kullanılır. Dağıtık spektrum sistemlerinde eldeki spektrum hem zaman ve hem de frekans domeninde, çağrılar arasında paylaşılır. Bu yüzden bir CDMA sisteminde spektrum FDMA ve TDMA da olduğu gibi frekans ve zaman domeninde kanallanmaz. Bunun yerine çağrılar kodlama ile birbirlerinden ayrılırlar. Bu yaklaşımda iletimde bulunan her uç, her bir ayrı çağrı için benzersiz bir dağıtma kodunu, bilgi işaretini eldeki frekans aralığına yaymak için kullanır. Alıcı aynı benzersiz kodu kullanarak bilgi işaretini ayıklar; alıcı için diğer işaretler arka plan gürültüsü olarak algılanacaktır. Bu yolla aynı spektrum bloğunda aynı anda birden fazla çağrı gerçekleştirilebilir. Kablosuz haberleşme ile ilgili başka bir kavram ise çift yönlü haberleşmedir (Duplexing). Birçok haberleşme sisteminde iki yönlü kullanım, telefon haberleşmesinde olduğu gibi, istenen bir durumdur. En yaygın olarak kullanılan yöntem eldeki spektrumun alış ve veri yönünde birbiri ile etkileşimde bulunmayacak şekilde ayrılmasıdır. Bu düzenleme Frequency Division Duplexing (FDD) olarak adlandırılır. Yaygın olmayan, başka bir yöntem ise sayısal dünyada iki yönlü iletimin gerçekleştirilebilmesi için kullanılan Time Division Duplexing (TDD) yöntemidir. Yöntem TDMA ye dayanır ancak bu yöntemde zaman bölmeleri ileri ve geri yönlü iletim için gruplandırılırlar. Kablosuz Yerel Alan Ağları (Wireless Local Area Networks, WLAN) Yerel ağların ve taşınabilir bilgisayar teknolojilerinin gelişimi ile kablosuz veri haberleşme üzerindeki ilgi yoğunlaşmıştır. Doksanlı yılların ortalarından itibaren yerel ağ ortamlarında veri iletimi için teknolojiler pazarda boy göstermeye başlamıştır. Günümüzde bu teknolojiler artık LAN ortamları dışında da Pazar bulmaya başlamış kamusal Internet erişimin sağlanması için modeller uygulanmaya başlamıştır. Ayrıca bu teknolojiler dördüncü nesil telefon sistemlerinde de kullanılması tartışılmaktadır. 56 1. IEEE 802.1x IEEE tanımı lisans gerektirmeyen üç ayrı kablosuz yöntemi içerir. Bu yöntemlerden ikisi radyo frekansını biri infrared ışığı kullanır. Infrared sınırlı bir teknolojidir ve görece çok kısa mesafelerde işletilebilmektedir de IEEE tarafından duyurulan standardı, yerel ağlarda kablosuz Ethernet bağlantılarını olanaklı kılmaktadır. İlk standart olarak yayınlanmıştı, geçtiğimiz yıllarda standart geliştirilmiş ve bugünkü halini alarak olarak yayınlanmıştır. Son standart ANSI ve ISO (ISO/IEC :1999) tarafından da kabul edilmiştir. İlk standartta 1 ve 2 Mbps lik çalışma hızları belirlenmişti. İdeal ortamlarda FHSS (Frequency Hopping Spread Spectrum) ile 2 Mbps, parazitik etkileri etkin olduğu ortamlarda DSSS (Direct Sequence Spread Spectrum) ile 1 Mbps veri iletim oranları sağlanmaktaydı. Her iki yöntemde lisans gerektirmeyen 2.4 GHz ISM (Industrial, Scientific and Medical, MHz, GHz, GHz) bandında çalışmakta idi. Ayrıca çok bilinmeyen ancak tanımlanmış olan kızılötesi temel band iletim ortamı da bulunmaktaydı. Aşağıdaki tabloda şu ana kadar tanımlanmış ailesi protokolleri, üzerinde çalışma devam eden protokoller ve çalışma grupları yer almaktadır. DSSS DSSS, belirli bir frekans bandında sabit kalan bir taşıyıcıyı kullanır. Veri işareti mikro dalga iletiminde olduğu gibi dar bir frekans aralığı yerine, özel bir kodlama yöntemi kullanılarak çok daha geniş bir frekans bandına dağıtılır. Kullanılan kodlama yöntemi Sahte Gürültü Düzeni (Pseudo-Noise, PN, 15, 63 ve 127 bitlik) olarak adlandırılır. Her kod bir bit dizisinden oluşur ve ver veri biti bu kodlarla taşınır. Dar bandlı işaretler ve dağıtık spektrum işaretleri aynı bilgiyi taşımak için aynı miktarda iletim gücünü kullanırlar. Ancak dağıtık spektrumda güç yoğunluğu dar bandlı işaretlerden çok daha düşüktür (Güç yoğunluğu belirli bir frekans aralığı üzerindeki güç miktarıdır). Sonuç olarak radyo frekans spektrumunda dağıtık spektrum işaretinin tespiti çok zordur. Bu da DSSS cihazlarının güvenli bir iletim ortamı oluşturmalarını sağlar. Veri 1 bit periyodu XOR 11 yonga PN PN dizisi ile Sayısal Modülasyon PN dizisi tarafından kullanılan algoritma rasgele gibi numara üretir ve bu veri dizisinden gelen ikilik düzende bilgi ile, ikilik düzende bir kodlama işlemi ile birleştirilir. Elde edilen işaret, normalde kullanılandan çok daha geniş bir frekans aralığına, düşük bir güç seviyesinde dağıtılır. Bu DSSS işareti ayrıca dahili bir yedekleme mekanizmasına sahiptir; Asıl verinin 10 yedek kopyası da iletilmektedir. Yedeklilik DSSS in en avantajlı taraflarından biridir.işaret yedekliliği enterferansa, 10 yedek işaretten sadece birinin alınması ve doğru bir şekilde düzenlenmesi yeterli 67 olduğundan, oldukça bağışıklık sağlar. Alıcı taraf aldığı veri dizisini aynı PN koduna göre işleyerek iletilen ham veriyi elde eder. Güç DSSS İşareti Enterferans İşareti Frekans DSSS iletiminde bozucu bir işaretin etkisi Eğer aynı band üzerinde bozucu bir işaret mevcut ise bu işaret yüksek güçlü bir dar band işareti gibi görünecektir. Kullanılan kodlamadan dolayı geniş frekans aralığındaki rastgele bölgelerden düşük genlikli işaretler bir araya getirildiğinden alıcı tarafta dağıtık işaret toplanırken, bozucu işaretin güç yoğunluğu dağıtılmış olacaktır. Alıcı taraftaki bu işlemde bozucu işaretin güç yoğunluğu %90 ın üzerinde azaltılabilir; böylelikle enterferans neredeyse yok edilmiş olacaktır. DSSS şu anda uygulamalarında en yaygın olarak kullanılan modülasyon tekniğidir b DSSS ile birlikte 1 Mbps için DBSK (Differantial Binary Phase Shift Keying) ve 2 Mbps için DQPSK (Differantial Quadrature Phase Shift Keying) kodlama yöntemleri kullanılmaktadır. Daha yüksek veri oranları olan 5.5 ve 11 Mbps için ise CCK (Complementary Code Keying) kullanılmaktadır. Tüm bu farklı modülasyon teknikleri, de tanımlı oran anahtarlama işlemleri ile aynı ortamda, aynı anda kullanılabilir. Daha yeni bir standart olan ve 54 Mbps veri iletim oranı sağlayan a da ise BPSK veya QPSK ve 16 QAM ile modüle edilen 52 alt taşıyıcı kullanılmaktadır a da ayrıca 1/2, 2/3 ve 3/4 kodlama oranları ile, DVB de de (Digital Video Broadcasting) kullanılan FEC (Forward Error Correction) kodlaması da kullanılmaktadır protokolleri ve çalışma grupları  Standart IEEE IEEE a IEEE b HiperLAN2 IEEE 802.1X IEEE g IEEE i IEEE e Açıklama Orijinal WLAN standardı. 1-2 Mbps veri oranlarını destekler. 5 GHz bandında çalışan yüksek hızlı WLAN standardı. 54 Mbps i desteklemektedir. Şu an yaygın olan WLAN standardı. 11 Mbps i desteklemektedir a nın Avrupalı rakibidir. 5 GHz bandında 54 Mbps i desteklemektedir. IEEE ağları için güvenlik çerçeve standardı. 2.4 GHz de 20+ Mbps i desteklemektedir. IEEE 802.1X ile kombine güvenlik özellikleri sunmaktadır. IEEE WLAN yapıları için QoS mekanizmaları tanımı. 78 IEEE f IEEE h WISPR (Wireless ISP Roaming) AP ler arasında haberleşme protokolü.(inter Acess Point Protocol, IAPP) Çalışma devam ediyor. IEEE a için kanal seçimi ve iletim gücü yönetimi tanımları. Çalışma devam ediyor. Kablosuz Ethernet Uyumluluğu Topluluğu tarafından geliştirilen, kablosuz kamusal ağlar arasında dolaşım için tavsiyeler bütünü. Çalışma devam ediyor. FHSS FHSS de, DSSS te elde eldin sonuç, iletimin farklı zaman aralıklarında farklı taşıyıcı frekanslarda gerçekleştirilmesi ile elde edilir. FHSS taşıyıcısı önceden belirlenmiş, tüm band üzerinde 1 MHz lik alt kanallar kullanılarak tanımlanmış havuzda, rastgele benzeri desen ile atlama gerçekleştirmektedir. FCC, frekans bandının en az 75 alt kanala bölünmesini şart koşar. FHSS cihazları, belirli bir zaman aralığında kullanılan kanalda, sıradaki bir sonraki kanala atlama gerçekleştirilmeden önce, verinin küçük bir miktarının iletilmesi ile sınırlandırılmışlardır. Bu zaman birimine oturum süresi (Dwell Time) adı verilir. FHSS cihazlarında bu süre 400 ms ile sınırlandırılmıştır. Her atlamadan sonra, cihaz mutlaka diğer radyo uçbirimi ile veri iletimine devam edebilmek için kendini eş zamanlı hale getirmelidir. Güç Frekans Frekans atlamalı iletim Kullanılan PN kodu ile belirli bir frekansta enterferans olduğunda, iletim söz konusu frekansta çok kısa süreli gerçekleştirildiğinden, etkilenme asgari miktara indirilmiş olacaktır de tanımlanmasına rağmen grubu ve cihaz üreticileri tarafından pek rağbet görmeyen bir modülasyon yöntemidir. FHSS uyarlamaları DSSS e göre daha ucuz olmalarına ve daha düşük güç tüketmelerine rağmen, düşük veri iletim oranı ve iletim mesafesinde işletilebilirler. FHSS ağır enterferans yaşanan ortamlar için daha uygun bir çözümdür a IEEE OFDM (Orthogonal Frequency Division Multiplexing) olarak adlandırılan karmaşık bir kodlama tekniği üzerine dayanan, 6, 9, 12, 18, 24, 36, 48 ve 54 Mbps veri iletim oranlarını destekleyen ve lisans gerektirmeyen 5 GHz bandında çalışan a yı tanımlamıştır. Uygulamada 6, 12 ve 24 Mbps desteği zorunlu kılınmıştır. Ancak artan veri oranı çalışma 89 mesafesinin kısalmasına sebep olmaktadır. Ayrıca protokol fazlalığı, enterferans/hata düzeltme etkilerinden dolayı pratik veri iletim oranı önemli ölçüde düşmektedir (802.11b nin 1/3 ü kadar). Uygulama gerçekleştirilmeden önce çevresel şartların mutlaka dikkatli bir şekilde gözden geçirilmesi gerekmektedir b Şu anda en yaygın olarak kullanılan türevidir. Desteklenen veri iletim oranları 1, 2, 5.5 ve 11 Mbps dir. DSSS modülasyonu kullanılarak 2.4 GHz bandında işletim sağlanmaktadır. Her veri iletim oranında aynı MAC (Media Access Control) protokolü olan CSMA/CA (Carrier Sense Multiple Access with Collision Avoidance) kullanıldığından farklılık sadece fiziksel radyo katmanındadır. 1/2 ve 5.5/11 Mbps DSSS ağları beraber çalışabilirler. Yerel sınırlamalara bağlı olarak b 2.4 GHz bandında 11 den 14 e kadar kullanılabilir kanal tanımlanmıştır. Anten, Güç ve Hız cihazları ile temel olarak iki tür anten kullanılmaktadır; noktan çok noktaya iletim için omnidirectional ve noktadan noktaya iletim için Directional. Omnidirectional anten için tipik olarak erişim mesafesi 45 m civarındadır. Yerel düzenlemelerin elverdiği durumlarda yüksek kazançlı antenler ve güçlendiricilerle mesafe 40 Km ve üstüne çıkarılabilir. Noktadan noktaya iletim için kullanılan antenler LAN ler arası köprüleme için tercih edilmekte olup görüş hizasında hassas ayarlama gerektirirler. Omnidirectional uygulamalarda baz istasyonun yerleşimi çok önemlidir. Radyo enterferasına da dikkat edilmelidir b cihazları, en yüksek hızda iletim için uzlaşı özelliğine sahip olup, olumsuz şartlarda iletimi sürdürmek için hız düşürebilirler. Baz istasyonun (Access Point, AP) kullanıldığı durumlarda (Infrastructure mode), baz istasyonu ile aynı anda ilişki kurmuş kullanıcı sayısı ve iletilen trafik türü performansı önemli ölçüde etkileyecektir (Ticari uygulamalarda genellikle desteklenen uç birim sayısı sınırlandırılır). Ses ve görüntü gibi zamanlamaya hassas trafikler ağlarını oldukça zorlarlar. Ancak bu sorunun çözülmesi için çalışmalar devam etmektedir.  Kurumsal Ağ veya LAN Baz İstasyonu Ağında Baz İstasyonu Kullanımı (ESS - Extenend Service Set) Baz İstasyonları ve Kullanıcılar Tüm cihazları Baz İstasyonu ve Kullanıcılar olarak iki grupta toplanabilirler. Baz İstasyonları, Kullanıcılar gibi davranabilirler; ancak her kullanıcı Baz İstasyonu işlevini göremez. Bu Baz İstasyonu işletiminin göre gerçekleştirilen daha karmaşık görevlerden kaynaklanır 910 Kablosuz LAN Teknolojileri - Yasin KAPLAN - (2002) (İlişkilendirme, Bütünleştirme ve Doğrulama gibi...). Birbirlerini gören Kullanıcılar arasında Baz İstasyonu olmaksızın bir teşkil edilebilir (Ad-Hoc mode). Bu durumda tipik kablolu klasik bir Ethernet ağında olduğu gibi kullanıcılar eşit haklarla paylaşımlı bir ortamda noktadan noktaya veri iletimi gerçekleştirebilirler ile aynı frekansta birbirlerinden farklı SSID ler (Service Set Indentifiers) ile ayrılan farklı ağlar beraber işletilebilir. Kullanıcılar bu durumda sadece kendi SSID leri ile aynı SSID ye sahip uçlarla haberleşebileceklerdir. Kampus gibi geniş alanlarda birden fazla Baz İstasyonu kullanılarak karmaşık yapılı ağlar inşa edilebilir. Kullanıcıların Baz İstasyonlarının kapsama alanlarında gezinmesi sırasında ağlarına ulaşımı sürekli olarak sağlanır. Ayrıca frekans spekturumu tekrar tekrar kullanılabilir. Birbirine bağlı ağlarında döngü oluşumunu engellemek için STP (Spanning Tree Protocol) kullanılır.  Açık Görüş Alanı Ağında Ad-Hoc İşletimi (IBSS - Independent Basic Service Set) 2. HiperLAN (HiperLAN/2) HiperLAN/2 ETSI tarafından tanımlanmış, OFDM kullanılan, 5 GHz bandında işletilen kablosuz veri iletim standardıdır. Genel işletim e benzemektedir ancak çok daha ileri özelliklere sahiptir. 54 Mbps e kadar veri iletim oranları desteklenmektedir. OFDM ofis ortamları gibi radyo işaretinin birçok noktadan yansıyabileceği ortamlarda işletim için çok daha uygundur. Fiziksel katmanın üzerinde TDD uygulanan bir MAC katmanı bulunmaktadır. Noktadan noktaya (İki yönlü) ve noktadan çok noktaya (Tek yönlü) iletim mümkün olup, AP den tüm uçbirimlere iletim için ayrılmış bir yayın kanalı bulunmaktadır. HiperLAN/2 ağında AP den uçbirimlere tüm iletim bağlantıya yöneliktir. Bağlantıya yönelik işletim QoS in (Quality of Service), iletilen trafikler üzerinde kolaylıkla uygulanabilmesine olanak sağlamaktadır. Böylelikle ağlarının aksine ses ve görüntü gibi trafikler kolaylıkla idare edilebilmektedir. HiperLAN/2 de ağlarında olduğu gibi otomatik frekans yerleşimi desteklenmektedir. HiperLAN/2 de ayrıca güvenlik için kriptolama ve doğrulama özellikleri de bulunmaktadır. HiperLAN/2 ye has başka bir özellikte bağlantılarda işaret kalitesinin takip edilmesidir.  HiperLAN/2 sadece Ethernet gibi LAN trafiği için değil, IP, ATM, Firewire, PPP ve UMTS trafikleri içinde uyarlanabilir. Bu esneklik HiperLAN/2 nin çok amaçlı kullanımına olanak tanımaktadır. Üçüncü nesil kablosuz hücresel telefon sistemleri için bir alternatif olarak da kullanılması söz konsudur. 1011 Kablosuz Kişisel Alan Ağları Kablosuz Kişisel Alan ağları, Bluetooh ve HomeRF gibi standartların son yıllarda duyurulması ile popülerlik kazanmış ve uygulama alanı bulmuşlardır. Genel olarak bu teknolojiler, küşük bilgi cihazları veya elektronik ev aletlerinin birbirleri ile kablo olmadan haberleşebilmelerine olanak tanımaktadırlar. 1. Bluetooth Onuncu yüzyılda ayrı krallıkları birleştirmeye çalışmış olan Danimarka krallarından birinin adı ile anılan Bluetooth, taşınabilir bilgisayarlar, modemler, kameralar, LAN erişim cihazları, telefonlar ve PDA lar gibi elektronik cihazlar arasında veri iletimi için kısa mesafeli radyo bağlantısının sağlanması için teşkil edilen endüstri konsorsiyumunun adıdır. Bluetooth ayrıca ses iletimini de desteklemektedir.  HomeRF in aksine Bluetooth yukarıda sıralanan bilgi cihazları arasında kablo yerine kullanılacak noktadan noktaya (Kim durumlarda noktadan çok noktaya) bir arayüz oalrak düşünülebilir. Bluetooh bir Piconet (Bluetooh cihazlarının oluşturduğu mini ağ) içinde sekize kadar cihazı desteklemektedir. Bluetooth güncel birçok kablosuz ağ teknolojisi gibi 2.4 GHz ISM bandını kullanmaktadır.  Bluetooth Genel Özellikleri Frekans Aralığı Veri Oranı Kanal Bandgenişliği Mesafe RF atlama Kriptolama TX Çıkış Gücü MHz 1 Mbps 1 MHz 10 metreye kadar ancak genişletilebilir 1600 kez/s GSM gibi, cihaz ID ve 0/40/64 bitlik anahtar uzunlukları Azami 20 dbm (0.1W) 2. HomeRF Mart 1998 de Home Radio Frequency Working Group (HRFWG), evde kullanılan tüketici elektronik cihazların kablosuz bir ortamda haberleşebilmesini sağlayacak Shared Wireless Access Protocol (SWAP) ü duyurdu. Bu standart yine 2.4 GHz ISM bandında çalışmaktadır. Yine Bluetooth gibi kablo yerine kullanılabilecek bir arayüz gibi düşünülebilir. HomeRF, Bluetooth gibi kaliteli ses iletimini desteklemektedir.  HomeRF Genel Özellikleri Frekans Aralığı Veri Oranı Kanal Bandgenişliği Mesafe MHz 2 Mbps (4FSK) 1 MHz 100 metreye kadar 1112 RF atlama Kriptolama TX Çıkış Gücü 50 kez/s Blowfish Azami 20 dbm (0.1W) Güvenlik Kablosuz ağlarda güvenlik üzerinde en çok durulması gereken konulardan biridir. Genel olarak radyo işaretlerinin havadan iletilmesi bu işaretlerin izlenebilmesini ve takip edilebilmesine olanak sağlamaktadır. Noktadan noktaya mikro dalga iletim sistemleri izlenmesi çok zor bir haberleşme yöntemidir ancak noktadan çok noktaya iletimler teknik açıdan izlenmesi daha kolay bir haberleşme türüdür. Bu tür sistemlerde dahili kriptolama özellikleri mevcut olmasında rağmen son yıllarda yapılan çalışmalar bu tür sistemlerin saldırıya sanıldığından daha zayıf olduğunu göstermiştir. Güvenliği artırmak için en basit yaklaşım VPN teknolojilerinin (IPSec veya TLS), kablosuz haberleşme sistemleri ile birlikte kullanılmasıdır ancak bu yaklaşım maliyetlerin artmasına neden olmaktadır.  Her ne kadar dağıtık spektrum kullanan kablosuz sistemler teoride güveli gibi görünseler de, dağıtma desenleri çok sınırlı olduğundan bunları tahmin etmek ve izlemek kolaydır. Öte yandan HomeRF de dağıtma deseni frekans atlamalarında uçbirimlere iletildiğinden, bu işareti yakalayarak trafiği izlemek mümkündür. Kablosuz LAN lerle ilgili başka bir sorunda ISM bandlarında işletilen farklı teknolojilerin aynı anda işletilmesinde ortaya çıkmaktadır. Aynı frekans bandında (Çoğunlukla ISM) işletilen radyo iletim sistemleri birbirlerinin performanslarını olumsuz bir şekilde etkilemektedirler (Bluetooth ve gibi). Bu yüzden kablosuz ağlar tasarlanırken istasyon yerleşimlerine çok dikkat edilmelidir. Sonuçlar ve Öneriler Kablosuz erişim teknolojileri kuşkusuz önümüzdeki yıllarda özellikle veri iletimi konusunda daha yaygın olarak kullanılacaklardır. Ayrıca daha yüksek veri iletim oranları sağlayacak yeni nesil hücresel telefon sistemleri de bu ortamlardaki uygulamaların sayısı ve çeşidi hızla artacaktır. Şu anda kablosuz veri iletim sistemlerinin en büyük rakibinin DSL sistemleri olduğu görülmektedir. Ancak çoğu yerde altyapının yetersiz olması ve genel olarak Telekom firmalarının bakır altyapılarına yatırım yapmada isteksizlikleri kablosuz iletim sistemlerinin pazarda yükselmesini sağlayacaktır. Altyapıda kullanılacak kablosuz iletim teknolojisi seçilirken, ölçeklenebilirlik ve güvenlik göz önünde bulundurulmalıdır. Kaynaklar  Wireless Networking Standards and Organizations, 2002, Wireless LAN Association  Johnson, M., 1999, HiperLAN/2 The Broadband Radio Transmission Technology Operating in the 5 GHz Frequency Band, HiperLAN/2 Global Forum 1213  Arbaugh, William A., Narendar Shankar, Y.C. Justin War, 2001, Your Wireless Network Has No Clothes,  Kaplan, Y., Veri Haberleşmesi Kavramları, 2000, Papatya Yayıncılık   htp://www.hiperlan2.com/default.asp   Danielyan, E., 2002, Cisco Internet Protocol Journal - Mar. 13 Benzer belgeler
T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ KABLOSUZ AĞ SİSTEMLERİ ANKARA 2007 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen Detaylı T.C FIRAT ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ XDSL TEKNOLOJİLERİ BİTİRME ÖDEVİ. HAZIRLAYAN Mehmet YAKAN
T.C FIRAT ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ XDSL TEKNOLOJİLERİ BİTİRME ÖDEVİ HAZIRLAYAN Mehmet YAKAN Bitirme Yöneticisi Yrd.Doç.Dr.H.Hüseyin BALIK ELAZIĞ 2005 1 Detaylı EEM 318 Haberleşme Teorisi
Pamukkale Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Haberleşme Mühendisliği Anabilim Dalı EEM 38 Haberleşme Teorisi 007-008 Bahar Yarı Yılı Yrd. Doç. Dr. Aydın Kızılkaya Müh. Fak. Binası 4.Kat Detaylı BİLGİSAYAR AĞLARI DERS NOTLARI
BİLGİSAYAR AĞLARI DERS NOTLARI Bölüm 1 Bilgisayar Ağlarına Giriş... 5 1.1 Bilgisayar ağlarının bügünü ve geleceği...5 1.2 Sayısal İletişimin Temelleri...7 1.2.1 Tanımlar... 12 1.2.2 Hata Sezme ve Düzeltme Detaylı EĞİTİMDE AD-HOC AĞLAR VE BLUETOOTH TEKNOLOJİSİ
EĞİTİMDE AD-HOC AĞLAR VE BLUETOOTH TEKNOLOJİSİ Radosveta Sokullu, Mühendislik Fakültesi, Elektrik Elektronik Bölümü, Ege Üniversitesi IZMIR, TÜRKİYE rsokullu@bronova.ege.edu.tr Engin Karatepe, Mühendislik Detaylı ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ SES SİNYALİ AKTARIM TEKNİKLERİNİN OPTİKSEL İLETİŞİM İÇİN KARŞILAŞTIRMALI OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ Mehmet Bora YILDIZ ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ Detaylı ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ
T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ WEB TABANLI UZAKTAN KONTROL 481BB0008 Ankara, 2011 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında Detaylı xdsl TEKNOLOJİSİ Hazırlayan Sektörel Araştırma ve Stratejiler Dairesi Başkanlığı
xdsl TEKNOLOJİSİ Hazırlayan Sektörel Araştırma ve Stratejiler Dairesi Başkanlığı RAPOR NO : 3 RAPOR TARİHİ : Eylül 2001 ÖZET Bilginin sayısal gösterimi ile birlikte gelişen teknoloji, veri iletişiminde Detaylı Bilgisayar Ağları. 1. Yerel Alan Ağı Nedir?
Bilgisayar Ağları 1. Yerel Alan Ağı Nedir? Yerel Alan Ağları (LAN-Local Area Network) adından da anlaşılacağı üzere belli bir lokasyon içerisinde oluşturulmuş ağ sistemidir. LAN ilk başlarda eşeksenli Detaylı BİLGİSAYAR AĞ SİSTEMLERİ
BİLGİSAYAR AĞ SİSTEMLERİ Bugün telefon, telgraf, radyo ve televizyon gibi araçların yanı sıra bilgisayar da iletişim amacıyla kullanılmaya başlanmış önemli bir iletişim aracıdır. Bilgisayarın iletişim Detaylı Haberlesme Sistemleri 1)Haberleşme sistemlerinin temel bileşenleri verici, alici, iletim ortami, gurultu, distorsyon,
Haberlesme Sistemleri 1)Haberleşme sistemlerinin temel bileşenleri verici, alici, iletim ortami, gurultu, distorsyon, Hafta 1 2) Isaret ve spektrum kavrami, Isaretlerin zaman ve frekans analizi, 1,2 Fourier Detaylı Netron Technology Datateknik Zyxel Türkiye. Milli Eğitim Bakanlığı DSL ve Ağ Teknolojileri Eğitimi
Netron Technology Datateknik Zyxel Türkiye Milli Eğitim Bakanlığı DSL ve Ağ Teknolojileri Eğitimi İçindekiler Temel Network Kavramları...5 Network lerde Veri Aktarımı... 5 Veri Paketleri... 6 Network Tipleri... Detaylı KABLOSUZ YEREL ALAN AĞI GÜVENLİĞİ KILAVUZU
ULUSAL ELEKTRONİK VE KRİPTOLOJİ ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ Doküman Kodu: BGT-6001 KABLOSUZ YEREL ALAN AĞI GÜVENLİĞİ SÜRÜM 1.00 3 MART 2008 Hazırlayan: Battal ÖZDEMİR P.K. 74, Gebze, 41470 Kocaeli, TÜRKİYE Tel: Detaylı TEMEL HABERLEŞME TEORİSİ
T. FIRAT ÜNİVERSİTESİ ÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ TEEL HABERLEŞE TEORİSİ HAZIRLAYAN: enk ÖZÇALIŞKAN ÖDEV SORULUSU : Yrd.Doç.Dr. Hasan H. BALIK LİSANS TEZİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK ÜHENDİSLİĞİ ANABİLİ DALI ELAZIĞ, Detaylı ÖZET USAGE OF DSL TECHNOLOGIES AT WIDE BAND WIDTH APPLICATIONS ABSTRACT
Niğde Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, Cilt 5 Sayı 1, (2001), 35-42 TEKNOLOJİLERİ İLE YÜKSEK BAND GENİŞLİĞİ İHTİYAÇLARININ KARŞILANMASI Mustafa ALKAN 1, Hakan TEKEDERE 2 1 Telekomünikasyon Kurumu/ANKARA, Detaylı KABLOSUZ GÖRÜNTÜ AKTARIMI ĐLE YER BELĐRLEME AMAÇLI BĐR MOBĐL ROBOT UYGULAMASI. YÜKSEK LĐSANS TEZĐ Ezgi ERĐŞTĐ
ĐSTANBUL TEKNĐK ÜNĐVERSĐTESĐ FEN BĐLĐMLERĐ ENSTĐTÜSÜ KABLOSUZ GÖRÜNTÜ AKTARIMI ĐLE YER BELĐRLEME AMAÇLI BĐR MOBĐL ROBOT UYGULAMASI YÜKSEK LĐSANS TEZĐ Ezgi ERĐŞTĐ Anabilim Dalı : Mekatronik Mühendisliği Detaylı T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ AĞ TEMELLERİ
T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ AĞ TEMELLERİ ANKARA 2008 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller; Detaylı T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI
T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ İNTERNET VE E-POSTA YÖNETİMİ ANKARA 2006 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen Detaylı BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE İLETİŞİM KURUMU
PİYASA ANALİZİ ÇALIŞMALARI - VII VERİ AKIŞ ERİŞİMİNİ İÇEREN TOPTAN GENİŞBANT ERİŞİM PİYASASI Kamuoyu Görüşlerini İçeren Doküman BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE İLETİŞİM KURUMU Ocak 2010, ANKARA Ref: 2010.T.12.2 Detaylı İTÜ Bilgisayar Mühendisliği Bölümü, BLG433-Bilgisayar Haberleşmesi ders notları, Dr. Sema Oktuğ
Bölüm 4: AĞ TOPOLOJİSİ ve YEREL ALAN AĞLARI Türkçe (İngilizce) karşılıklar Yerel alan ağları (Local Area Networks, LANs) Metropol alan ağları (Metropolitan Area Networks, MAN) Geniş alan ağları (Wide Area Detaylı T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ
T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ AĞ ELEMANLARI VE AĞ SİSTEMLERİ ANKARA 2007 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından Detaylı Network en basit anlamıyla iki veya daha fazla bilgisayarın birbirlerine kaynak paylaşımı,bilgi alışverişi nedeniyle bağlanmasıdır.
NETWORK TEMELLERİ 2 Network Nedir? Network en basit anlamıyla iki veya daha fazla bilgisayarın birbirlerine kaynak paylaşımı,bilgi alışverişi nedeniyle bağlanmasıdır. Bir network ün kurulması için iki Detaylı Yüksek Servis Sürekliliği (High Availability) Yasin KAPLAN - kaplan@intrakets.com.tr
Yüksek Servis Sürekliliği (High Availability) Yasin KAPLAN - kaplan@intrakets.com.tr Servis sağlayıcılar açısından servis sürekliliğinin belirlenmesi, servislerinin tanımlanması açısından hayati önem taşımaktadır. Detaylı Network Eğitimi Notları
Network Eğitimi Notları Bu yazımızda Network ve Windows NT Server Version 4.0 üzerinde yoğunlaşacağız. 2000 ve XP ye değinmeyeceğim çünkü asıl olan temeldir. Bu temeli yükseltmek ise her birimizin bireysel Detaylı http://alikoker.name.tr AĞ TEKNOLOJİLERİNE GİRİŞ
AĞ TEKNOLOJİLERİNE GİRİŞ Hulusi TURGUT 2004 1 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... 5 ÜNİTE 1 OSI REFERANS MODELİ VE KATMANLI İLETİŞİM... 9 1.1 HİYERARŞİK AĞ MODELİ... 9 1.2 (OPEN SYSTEMS INTERCONNECTION) OSI MODELİ... Detaylı NETWORK NETWORK TOPOLOJĐLERĐ. Üç çeşit network yapısı vardır. Bunlar star, bus ve ring topolojileridir. Star ve Bus mimari en çok kullanılanlarıdır.
NETWORK Network nedir? Network birbirine kablolarla bağlanmış server, printer, pc, modem gibi birçok haberleşme ekipmanının en ekonomik ve verimli yoldan kullanılmasıdır. Network insanların bireyselce Detaylı Bir Daha Kesinti Yaşamayın.
Bir Daha Kesinti Yaşamayın. Multichannel VPN Router Multichannel VPN Hub Her tür bağlantıya uygun Altı adetten fazla WAN bağlantısını tam olarak birleştirme Modüler tasarım sayesinde esneklik Farklı erişim Detaylı TD-W8961ND Kablosuz N ADSL2+ Modem Router
TD-W8961ND Kablosuz N ADSL2+ Modem Router Rev: 1.0.0 1910010426 TELİF HAKKI ve MARKALAR Özellikler, herhangi bir bildirimde bulunmadan değiştirilebilir. bir TP-LINK TECHNOLOGIES CO., LTD tescilli markasıdır. Detaylı T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI BÜRO YÖNETİMİ BİLGİSAYARLA İLETİŞİM
T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI BÜRO YÖNETİMİ BİLGİSAYARLA İLETİŞİM Ankara, 2013 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri kazandırmaya Detaylı VPN (SANAL ÖZEL AĞLAR)
T.C FIRAT ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK BÖLÜMÜ VPN (SANAL ÖZEL AĞLAR) BİTİRME ÖDEVİ HAZIRLAYANLAR Arif YILDIZ M. Ali AKDENİZ DANIŞMAN Yrd Dç.Dr. Hasan BALIK Haziran, 2005 ELAZIĞ Detaylı 2016 © DocPlayer.biz.tr Gizlilik Politikası | Hizmet koşulları | Geri bildirim