Bayram Alışverişi İçin Dikkat!...
Bayramda alışveriş listesi oldukça uzundur. Şekerler, ikramlıklar, eksikler, bayramlıklar… Bu bayram tüketicinin bayramda şekerleme tatlıya 1,5 milyar lira, giyime ise yaklaşık 8 milyar lira harcaması bekleniyor. O zaman, verimli ve sağlıklı bir bayram alışveriş yapmak için dikkat edilecek hususlar hakkında size bazı uyarılarımız var!...
Alışverinizi gün içerisinde en tenha saatlerde yapınız. Yorgun ve aç alışverişe çıkmayınız. Zira, yorgunluk ve açlık bilinçli alışverişin önündeki en önemli engeldir.
Planınızı Yapın: Verimli bir bayram alışverişin ilk koşulu öncelikle planlı bir alışveriş yapmayı gerektirir. Kullanabileceğimiz gelir, kredi ve diğer kaynakların miktarını belirleyip, bunların kullanımını planlamadan alışverişe çıkmamalıyız. Öncelikle gerçek gereksinimlerinizi saptayınız! “Alışverişin nesnesi değil öznesi olduğunuzu” unutmayınız. Alışverişe çıkmadan önce gereksinimlerimiz arasından bir önem sıralamasına gitmek yapılacak ilk işimiz olmalıdır. Planınızı yaparken satın alınacak mal ve hizmetlerin; çeşit, fiyat, kalite, kullanım özellikleri, garanti, yedek parça, servisleri hakkında bir ön piyasa araştırması yapınız.
Alışveriş listenizi hazırlayın: Böylece alışveriş planınız dışında harcama yapmanızın önüne geçeceğiniz gibi, neyin hangi miktarda alınacağını kolayca görebilirsiniz. Diğer yandan, yanlış şeyi, yanlış miktarda almayı önleyerek kaynak ve zaman savurganlığını önlemiş olursunuz.
Fişinizi alın: Alışverişlerinizde mutlaka fiş veya fatura alınız. Böylece vergi kaçağına ortak olmadığınız gibi, ayıplı çıkan bir mal ve hizmete karşı hakkınızı arama olanağını elde edersiniz. Unutmayınız ki satın aldığınız bir ürünü nereden, ne zaman ve kaça aldığınızı kanıtlayamazsanız hakkınızı da arayamazsınız.
Üreticisi belli olmayan, markası olmayan şekerleme ve lokum satın alınmamalıdır. Geçmiş yıllarda Bakanlıkça gerçekleştirilen kontrollerde bu tür şeker ve lokumlarda ucuz olduğu için gıda boyası yerine tekstil boyası ve kıvam arttırıcı olarak sığır jelatini yerine daha ucuz olan domuz jelatini kullanıldığı ortaya çıkmıştı. Yine, gıda korsanlarınca bozulmuş, son kullanma tarihi geçmiş çikolataların piyasadan toplanıp yeniden eritilerek, az bir kakao ve şeker ilavesiyle, yeniden kalıplara döktüğü yönünde piyasadan duyumlar alınmıştı. Bu nedenle tüketicilerimiz, Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı izni olmaksızın üretilen dökme, markası belli olmayan şekerleme, çikolata, lokum vb,’nin hileye ve tağşişe son derece yatkın olduğunu unutmalıdırlar. Alışveriş yaparken, öncelikle satın aldıkları gıda maddelerinin standardına uygun olup olmadığı, üretim ve son kullanım tarihi, etiket ve ambalajındaki bilgiler, sağlık ve güvenliğimiz açısından çok önemlidir. Örneğin TSE markası bulunan ürünler Enstitü’nün garantisi altındadır. Bu çerçevede tüketicinin bayramlık alışverişinin gözdeleri; şeker, çikolata, lokum, kahve ve kolonya alırken de aşağıdaki bazı standardizasyon özelliklerine dikkat etmesi gerekiyor.
Kahve: Öğütülmüş kahveler, kendine özgü renk, tat ve kokuda, akıcı olmayan toz şeklinde olmalı. İçerisinde topaklar, yabancı maddeler, gözle görülebilir küfler bulunmamalı. Öğütülmüş kahveler ambalajlı olarak piyasaya arz edilmeli, öğütülmüş kahve ambalajının kütlesi net en çok 2,5 kilogramı geçmemeli.
Kolonya: Kolonyanın görünüşü berrak olmalı, içinde tortu, bulanıklık, yabancı cisim bulunmamalı. Limon kolonyasına hiç bir boya maddesi katılamadığına; diğer kolonyalarda ise ancak Kozmetik Yönetmeliğinde kullanılmasına izin verilen boyaların kullanılabileceğine; limon kolonyasının en az 70 derece, diğer kolonyaların en az 60 derece alkol içermesi hususlarına dikkat edilmeli.
Akide şekeri: Şeker parlak görünmeli. Yapıldığı veya çeşni olarak kullanılan meyve veya maddenin rengi belirgin olmalı. Şekerin kıvamı sert olmalı, yüzeyde ıslanma oluşmamalı. Tadı ve kokusu, çeşni veya içerikteki meyveyle uyumlu olmalı.
Çikolata: Ucuz, dökme çikolatada kakao yağı yerine kokolin kullanılır. Çikolata, tipine has tat ve kokuda olmalı, sabunumsu, acımsı, yabancı tat ve koku, yabancı madde bulunmamalı.
Lokum: Lokumun dokusu, elastik yapıda olmalı, parmakla bastırıldıktan sonra eski şeklini alabilmeli, ağızda yumuşak ve kaygan olarak hissedilmeli. Lokumun tat ve kokusu tipine özgü olmalı, yabancı tat ve koku içermeli, çiğ nişasta lezzetinde olmamalı, ambalajla satılmalıdır.
Tüketiciler bir sorunla karşılaştığında; Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı ve Bakanlığı İl Müdürlüklerine, Alo 174 Gıda Hattına, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ve Bakanlığı İl Müdürlükleri ve 175 Alo Tüketici Hattına, belediyelere ve TÜDEF’ e bağlı tüketici örgütlerine başvurabilirler.
Yazarın diğer yazıları 7.6.2018 -Tüketicinin Son Kalesi Düşmesin!... 29.5.2018 -Ulusal Süt Konseyinde Tüketicinin Adı Yok!... 17.5.2018 -Sorun “Tencere ve Tava Meselesi” Mi ?... 10.5.2018 -Tüketici Konseyi ve Tüketicinin “Hal-i Pürmelali”* 3.5.2018 -Zamazan Pidesi? 26.4.2018 -Sayın Eşref Fakıbaba’ya Tüketicinin Arzuhalidir (“Gıda Güvenliği” Arzuhali) 19.4.2018 -Sayın Eşref Fakıbaba’ya Tüketicinin Arzuhalidir (“Et” Arzuhali) 5.4.2018 -Sayın Eşref Fakıbaba’ya Tüketicinin Arzuhalidir (“Süt” Arzuhali) 29.3.2018 -Sayın Eşref Fakıbaba’ya Tüketicinin Arzuhalidir (“Ekmek” Arzuhali) 22.3.2018 -Tüketici Hakları Günü ve Türkiye (2) 15.3.2018 -Tüketici Hakları Günü ve Türkiye (1) 8.3.2018 -Merhaba