PİYASALARDA FİYATLAR VE DEVLET DENETİMİ - Naim ÖZDAMAR - Aydın Denge Gazetesi
PİYASALARDA FİYATLAR VE DEVLET DENETİMİ
Bu köşeden yıllardır haykırıyoruz:Mevcut ekonomik sistem yanlıştır.Serbest piyasa kavramı ile “bırakınızcı ekonomi” farklı uygulamalardır.Ülkemizde “bırakınızcı” bir ekonomi uygulanmakta,altta kalan sektörün canının çıkmasına izin verilmektedir.Canı çıkan sektör ise bu milletin,turistin,mültecinin ve çevre ülkelerdeki yüz milyonlarca insanın ve bu insanların gıda ihtiyacının bir bölümünü besleyen hayvanları da besleyen tarım sektörüdür.
Artık deniz bitti.
Bırakınızcı ekonominin çözüm olmadığını ekonomiyi yönetenler de gördüler.Türk vahşi kapitalizminin “ABD döviz operasyonu” sonucunda çok daha fazla para kazanma para taşan kasalarına nasıl para ilave ettiklerine ilişkin faaliyetleri gün yüzüne çıktı.Aracının,tefecinin,komisyoncunun,bir kısım iş dünyasının,işletmecinin,ithalatçının bu operasyonu nasıl paraya ve en yüksek kâra çevirdiğini hep birlikte gördük.Ucuz fiyat döneminde stoklanan malın bu dönemde nasıl% 100’ler düzeyinde kârla satıldığına şahit olduk.Dövizle ilişkisi olmayan iç tüketim metaının nasıl döviz fiyatları artışının birkaç katı fiyatlarla etiketlendiğinin tanıklığını yapmaktayız.
Aile bütçeleri piyasalardaki haksız zamları karşılayamamaktadır.Orta ve en alt kesim gelir gruplarının en önemli harcamalarının başında gıda harcamaları gelmektedir.En fazla harcama da ekmeğe yapılmaktadır.Üreticiden 90 Kuruşa alınan buğday ekmek haline gelince yaklaşık % 300 kârla,200 gr. Üzerinden 1,25-1,50 TL’ye üreticiye ulaşmakta.
Enflasyon rakamlarını ele aldığımızda ise ,Eylül ayında bir önceki aya göre yüzde 6,30, bir önceki yılın Aralık ayına göre yüzde 19,37, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 24,52 ve on iki aylık ortalamalara göre yüzde 13,75 artış gerçekleşti.
Üretici fiyatlarının bu kadar yüksek olmasına rağmen bu rakamın tüketiciye bire bir yansımaması gerekir.Ancak pek çok şirket zarar etmemek ve daha fazla kazanmak amacı le maliyet enflasyonunu tüketici fiyatlarına yansıtma gayreti içinde.
Gıdada üretici fiyatları ile tüketici fiyatları arasında uçurum bulunmakta.
İşte bu noktada maliye,ekonomi üst yönetimi ve Sayın Cumhurbaşkanı harekete geçtiler.Haksız kazançların önlenmesi ve fırsatçılığın önüne geçmek amacı ile belediye zabıtaları görevlendirildi.
Yapılanlar gayet doğru.Ancak belediye zabıtalarının yetkileri ile haksız fiyat yükselmelerinin ne kadar önüne geçileceği konusunda endişeler bulunmaktadır.
Bu alanda devletin daha yetkili,yasalarla güçlendirilmiş ve etkili yeni kadrolara ihtiyacı vardır.
Piyasalarda fiyatların kontrolü tüketiciyi korumanın yanında,kayıt dışı ticaretin ve haksız kazançların önüne geçebileceği gibi Türk çiftçisini enflasyon suçlusu olmaktan çıkaracaktır.
Gerçekte ise Türk çiftçisinin elinden yok bahasına alınan gıda ve diğer tarım ürünleri market,Pazar ve küçük esnafa ulaşıncaya kadar en yüksek rakamlara ulaşmaktadır.Tüketici bu son satış zincirlerinden sonra günümüzün fiyatları ile ihtiyaçlarını gidermeye çalışmaktadır.