Hodgkin Dışı Hodgkin Dışı Lenfoma Nedir? Hodgkin Dışı Lenfoma Hücreleri
Lenf nodları: Lenf damarları, lenf nodları adı verilen küçük, yuvarlak doku kitlelerine bağlanmaktadır. Boyun, koltuk altı, göğüs, karın ve kasıkta lenf nodu grupları bulunmaktadır. Lenf nodları beyaz kan hücrelerini depolar. Bunlar lenf içinde bulunabilecek bakteri veya diğer zararlı maddeleri yakalarlar ve yok ederler. Lenf sisteminin diğer bölümleri: Lenf sisteminin diğer bölümleri tonsilleri, timus ve dalağı içermektedir. Lenf sistemi ayrıca mide, deri ve ince barsak gibi vücudun başka kısımlarında da bulunmaktadır.
Bu resim diyaframın üstünde ve altındaki lenf nodlarını göstermektedir. Ayrıca lenf damarlarını, tonsilleri, timus ve dalağı da göstermektedir. Lenf dokusunun vücudun birçok bölümünde olması nedeniyle Hodgkin lenfoma hemen hemen her yerde başlayabilir. Genellikle önce bir lenf nodunda bulunur.
Hodgkin Dışı Lenfoma Hücreleri Hodgkin Dışı lenfoma bir lenfositin (genellikle bir B hücresi) anormal hale gelmesi ile başlar. Anormal hücre kendi kopyalarını üretmek için bölünür. Yeni hücreler yeniden ve yeniden bölünerek, daha ve daha fazla anormal hücre oluşturur. Anormal hücreler ölmeleri gerektiğinde ölmezler. Vücudu enfeksiyonlardan veya diğer hastalıklardan korumazlar. Fazlaca hücrenin çoğalması sıklıkla ur veya tümör olarak isimlendirilen bir kitle oluşturur.
Belirli enfeksiyonlar: Belirli enfeksiyon tipleri lenfoma geliştirme riskini artırmaktadır. Ancak lenfoma bulaşıcı değildir. Başka bir kişiden lenfoma kapamazsınız. Aşağıdakiler lenfoma riskini artıran temel enfeksiyon tipleridir:
Helicobacter pylori: H. pylori, mide ülserlerine neden olabilen bakterilerdir. Ayrıca kişinin mide iç yüzeyinde lenfoma riskini artırmaktadır. İnsan T-hücreli lösemi/lenfoma virüsü tip 1 (HTLV-1): HTLV-1 enfeksiyonu kişide lenfoma ve lösemi riskini artırmaktadır.
Yaş: Hodgkin Dışı lenfoma genç kişilerde ortaya çıkabilir, buna rağmen bu hastalığı geliştirme riski yaşla birlikte artar. Hodgkin Dışı lenfomalı birçok kişi 60 yaşın üzerindedir. Araştırıcılar Hodgkin Dışı lenfoma açısından obezite ve diğer olası risk faktörleri üzerinde çalışmaktadır. Herbisitler veya diğer belirli kimyasallar ile çalışan kişilerde bu hastalık riski artmış olabilir. Araştırıcılar ayrıca 1980 öncesi saç boyası kullanmak ile Hodgkin Dışı lenfoma arasındaki olası bağlantıyı araştırmaktadır.
Bir veya daha fazla risk faktörüne sahip olmak kişinin Hodgkin Dışı lenfoma geliştireceği manasına gelmez. Risk faktörleri olan birçok kişi hiçbir zaman kanser geliştirmez. Semptomlar
Hodgkin Dışı lenfoma birçok semptoma neden olabilir: Boyun, koltuk altı veya kasıkta şişmiş, ağrısız lenf nodları
Karında ağrı, şişlik veya dolgunluk hissi Çoğunlukla bu semptomlar kansere bağlı değildir. Enfeksiyonlar veya diğer sağlık problemleri de bu semptomlara neden olabilir. 2 haftadır geçmeyen semptomları olan bir kişi, problemin teşhis ve tedavi edilebilmesi için bir doktora gitmelidir.
Teşhis Hodgkin Dışı Lenfoma Tipleri Eğer sizde şiş lenf nodları veya Hodgkin Dışı lenfomayı düşündüren başka bir semptom varsa doktorunuz probleme neyin neden olduğunu bulmaya çalışacaktır. Doktorunuz sizin ve ailenizin tıbbi geçmişi hakkında sorular sorabilir. Size aşağıdaki inceleme ve testler yapılabilir: Fizik muayene: Doktorunuz boyun, koltuk altı ve kasıklarınızı şişmiş lenf nodları açısından kontrol eder. Doktorunuz ayrıca dalak veya karaciğer büyümesi açısından da inceleme yapar.
Kan testleri: Laboratuar, beyaz kan hücrelerinin sayısını kontrol etmek için tam kan sayımı yapar. Laboratuvar, ayrıca diğer hücreler ve laktat dehidrojenaz (LDH) gibi maddeleri de kontrol eder. Lenfoma yüksek LDH seviyesine neden olabilir.
Biyopsi yapılmadan önce bu soruları doktorunuza sormak isteyebilirsiniz: Biyopsi nasıl yapılacak?
Gerçekten bende kanser varsa, sonraki adımlar hakkında benimle kim konuşacak? Ne zaman? Hodgkin Dışı Lenfoma Tipleri Lenfoma bulunduğunda patolog tipini bildirir. Birçok lenfoma tipi vardır. En yaygın tipleri diffüz büyük B-hücreli lenfoma ve foliküler lenfomadır.
Lenfomalar olası büyümelerinin ne hızda olacağı durumuna göre gruplanabilir: Indolent (düşük-dereceli olarak da isimlendirilir) lenfomalar yavaş büyür. Az semptoma neden olma eğilimleri vardır. Agresif (orta-dereceli ve yüksek-dereceli olarak da isimlendirilir) lenfomalar daha hızlı büyür ve yayılır. Şiddetli semptomlara neden olma eğilimindedirler. Zaman içinde birçok indolent lenfoma agresif lenfoma haline gelir. Sizdeki lenfomanın tipi hakkında ikinci bir görüş almak iyi bir düşüncedir. Tedavi planı lenfoma tipine göre değişmektedir. Büyük bir referans merkezindeki bir patolog biyopsinizi bir daha gözden geçirebilir. Daha fazla bilgi için İkinci Görüş bölümüne bakınız.
Evrelendirme Doktorunuzun en iyi tedavi planını yapması için Hodgkin Dışı lenfomanın yayılımını (evresini) bilmesi gerekmektedir. Evrelendirme hangi vücut bölgelerinin hastalıktan etkilendiğini bulmaya yönelik dikkatli bir girişimdir. Lenfoma genellikle bir lenf nodunda başlar. Vücudun aşağı yukarı her bölgesine yayılabilir. Mesela, karaciğer, akciğer, kemik ve kemik iliğine yayılabilir. Evrelendirmede aşağıdaki testlerden bir veya daha fazlasını içerebilir: Kemik iliği biyopsisi: Doktor kalça kemiğinizden veya diğer bir büyük kemiğinizden küçük bir kemik ve kemik iliği örneği almak için kalın bir iğne kullanır. Lokal anestezi ağrılarınızı kontrol etmeye yardımcı olabilir. Patolog örnekte lenfoma hücrelerini arar.
B: Kilo kaybınız, yoğun gece terlemeleri veya ateşlenmeleriniz oldu. Tedavi Hodgkin dışı lenfomayı tedavi eden hematologlar size Hodgkin dışı lenfoma tedavisinde uzmanlaşmış bir hematolog seçmenizi tavsiye edebilir. Bu tür doktorlar sıklıkla büyük akademik merkezlerle bağlantı halindedir. Seçilecek tedavi temel olarak aşağıdakilere bağlıdır:
Başka bir sağlık probleminizin olup olmaması Eğer sizde semptom olmaksızın indolent Hodgkin Dışı lenfoma varsa, kanser için hemen tedaviye ihtiyacınız olmayabilir. Semptomlarınız olduğunda tedavinin başlanabilmesi için doktorunuz sağlığınızı yakından takip eder. Hemen kanser tedavisi almamak gözlem altında beklemek şeklinde isimlendirilmektedir. Eğer sizde semptomlu indolent lenfoma varsa olasılıkla kemoterapi ve biyolojik tedavi alacaksınız. Evre I veya Evre II lenfomalı kişilerde radyasyon tedavisi kullanılabilir.
Yan etkiler ve tedavinin normal aktivitelerinizi nasıl değiştirebileceği hakkında bazı şeyler bilmek isteyebilirsiniz. Kemoterapi ve radyasyon tedavisi sıklıkla sağlık hücre ve dokulara zarar verdiğinden yan etkiler sıktır. Yan etkiler her kişide aynı olmayabilir ve bir tedavi dönemi ile sonraki arasında farklı olabilir. Tedavi başlamadan önce, doktorunuz size olası yan etkileri açıklayacak ve bunlarla baş etme yolları hakkında önerilerde bulunacaktır. Hastalığın herhangi bir evresinde size destek tedavisi verilebilir. Destek tedavisi ağrıyı ve diğer semptomları kontrol etmeye, tedavinin yan etkilerini geçirmeye ve kanser tanısının yaratabileceği duygular ile baş etmeye yönelik tedavilerdir. Destek Tedavisi bölümüne bakınız.
Tedaviye başlamadan önce bu soruları doktorunuza sormak isteyebilirsiniz: Bende hangi tipte lenfoma var? Patologdan raporun bir kopyasını alabilir miyim?
Ne kadar sıklıkla checkup yaptırma gereksinimim olacak? Gözlem Altında Bekleme Gözlem altında beklemeyi seçen kişiler kanser tedavisini semptomları olana dek ertelemektedir. Doktorlar indolent lenfoması olan kişilere bazen gözlem altında beklemeyi önermektedir. İndolent lenfoması olan kişilerde uzun süre kanser tedavisini gerektiren problemler olmayabilir. Bazen tümör tedavi olmaksızın bir süreliğine küçülebilir. Tedaviyi erteleyerek kemoterapi veya radyasyon tedavisinin yan etkilerinden kaçınabilirler.
Eğer siz ve doktorunuz gözlem altında beklemenin iyi bir fikir olduğu konusunda hem fikir olursanız doktorunuz sizi düzenli olarak (her 3 ayda bir) kontrol edecektir. Eğer semptomlar ortaya çıkar veya kötüleşirse tedavi alacaksınız. Bazı kişiler tedavi edilmeyen bir kansere sahip oldukları konusunda endişelenmemek için gözlem altında beklemeyi seçmez. Gözlem altında beklemeyi seçen ancak sonra bu konuda endişelenen kişiler bu duygularını doktor ile konuşmalıdır.
Gözlem altında beklemeyi seçmeden önce bu soruları doktorunuza sormak isteyebilirsiniz: Eğer gözlem altında beklemeyi seçersem, fikrimi sonra değiştirebilir miyim?
Kemoterapi Lenfoma için uygulanan kemoterapide lenfoma hücrelerini öldüren ilaçlar kullanılmaktadır. Buna sistemik tedavi adı verilmektedir çünkü ilaçlar tüm kanınızda dolaşmaktadır. İlaçlar vücudunuzun hemen hemen tüm bölgelerindeki lenfoma hücrelerine ulaşabilir. Kemoterapi size ağızdan, damarınızdan veya omurilik etrafındaki boşluktan verilebilir. Tedavi genellikle hastanenin ayaktan hasta bölümünde, doktorun ofisinde veya evde verilir. Bazı kişilerin tedavi sırasında hastanede kalması gerekir. Kemoterapi sikluslar halinde verilmektedir. Tedavi döneminin ardından bir dinlenme döneminiz olur. Dinlenme döneminin uzunluğu ve tedavi sikluslarınızın sayısı hastalığınızın evresine ve kansere karşı kullanılan ilaçlara bağlıdır.
Eğer midenizde H. pylori enfeksiyonunun neden olduğu lenfoma varsa, doktorunuz bu lenfomayı antibiyotikler ile tedavi edebilir. İlaç enfeksiyonu tedavi ettikten sonra lenfoma da kaybolabilir. Yan etkiler temel olarak hangi ilaçların verildiğine ve ne kadar verildiğine bağlıdır. İlaçlar hızlı bölünen normal hücrelere zarar verebilir: Kan hücreleri: Kemoterapi kanınızdaki sağlıklı hücrelerin seviyesini düşürdüğünde enfeksiyon kapmanız, morluklarınız olması veya kolayca kanama olması, çok halsiz ve yorgun hissetmeniz mümkündür. Doktorunuz kan hücrelerinizin seviyesini kontrol etmek için size kan testi uygular. Eğer seviyeleri düşükse vücudunuzun yeni kan hücreleri üretmesine yardımcı olan ilaçlar vardır.
Doktorunuz bu yan etkilerin birçoğunu kontrol edebilecek yollar önerebilir. Kemoterapi almadan önce bu soruları doktorunuza sormak isteyebilirsiniz:
Kalıcı yan etkiler olacak mı? Biyolojik Tedavi Hodgkin Dışı lenfomanın belirli tiplerine sahip olan kişiler biyolojik tedavi alabilir. Bu tedavi tipi bağışıklık sisteminin kanser ile savaşmasına için yardım eder.
Biyolojik tedavi almadan önce doktora bu soruları sormak isteyebilirsiniz: Tedavi ne yapacak?
Tedavi sırasında yan etkiler olacak mı? Ne kadar sürecekler? Onlar hakkında ne yapabiliriz? Radyasyon Tedavisi Radyasyon tedavisi (radyoterapi olarak da isimlendirilmektedir) lenfoma hücrelerini öldürmek için yüksek enerjili ışınlar kullanır. Tümörleri küçültebilir ve ağrı kontrolüne yardımcı olabilir. Lenfomalı kişilerde iki tip radyasyon tedavisi kullanılmaktadır: Eksternal radyasyon: Büyük bir cihaz ışınları lenfoma hücrelerinin toplandığı vücut bölgesine odaklamaktadır. Bu lokal tedavidir çünkü sadece tedavi edilen alandaki hücreleri etkilemektedir. Çoğu kişi birkaç hafta boyunca haftada 5 gün tedavi için bir hastaneye veya kliniğe gitmektedir.
Sistemik radyasyon: Lenfomalı bazı kişilere tüm vücutta dolaşan radyoaktif madde enjekte edilmektedir. Radyoaktif madde lenfoma hücrelerini arayıp bulan monoklonal antikorlara bağlanmaktadır. Radyasyon lenfoma hücrelerini yok etmektedir. Radyasyon tedavisinin yan etkileri temel olarak radyasyon tedavisinin tipine, radyasyon dozuna ve tedavi edilen vücut bölgesine bağlıdır. Mesela, karnınıza uygulanan eksternal radyasyon bulantı, kusma ve ishale neden olabilir. Göğüs ve boynunuz tedavi edildiğinde boğazda kuruluk ve ağrı ve biraz yutma güçlüğünüz olabilir. Ayrıca tedavi edilen bölgedeki cilt kırmızı, kuru ve duyarlı hale gelebilir. Tedavi edilen bölgedeki kıllar dökülebilir.
Eksternal radyasyon tedavisi sırasında, özellikle tedavinin sonraki haftalarında çok yorgun hale gelmeniz mümkündür. Dinlenme önemlidir ancak doktorlar kişilere genellikle mümkün olduğunca aktif kalmalarını önermektedir. Sistemik radyasyon alan kişiler de çok yorgun hissedebilir. Enfeksiyon kapmaları mümkün olabilir. Eğer aynı anda radyasyon tedavisi ve kemoterapi alıyorsanız yan etkiler ağırlaşabilir. Yan etkiler ızdırap verici olabilir. Doktorunuzla yan etkileri nasıl hafifletebileceğiniz konusunda konuşabilirsiniz. Radyasyon tedavisi almadan önce doktorunuza bu soruları sormak isteyebilirsiniz: Neden bu tedaviye ihtiyacım var?
Herhangi bir kalıcı yan etkisi var mı? Kök Hücre Nakli Eğer tedaviden sonra lenfoma geri dönerse, size kök hücre nakli yapılabilir. Kendi kanınızı oluşturan kök hücrelerin nakledilmesi daha yüksek dozlarda kemoterapi, radyasyon tedavisi veya her ikisini almanıza izin verir. Yüksek dozlar hem kemik iliğinizdeki lenfoma hücrelerini hem de sağlıklı kan hücrelerini yok eder. Kök hücre nakilleri hastanede yapılır. Yüksek doz tedavi aldıktan sonra kan üreten sağlıklı kök hücreler boyun veya göğüs bölgenizdekii bir damara yerleştirilen esnek bir tüp yolu ile size verilir. Yeni kan hücreleri, nakledilen kök hücrelerinden gelişir.
Otolog kök hücre nakli: Bu nakil tipinde sizin kendi kök hücreleriniz kullanılmaktadır. Kök hücreleriniz yüksek dozda tedaviden önce alınır. Bulunabilecek lenfoma hücrelerini öldürmek için hücreler işlemden geçirilebilir. Kök hücreler dondurulur ve saklanır. Size yüksek doz tedavi verildikten sonra saklanan kök hücreler çözdürülür ve size geri verilir. Allogenik kök hücre nakli: Bazen bir vericiden alınan sağlıklı kök hücreler kullanılabilir. Erkek veya kız kardeşiniz veya anne-babanız verici olabilir. Veya kök hücreler sizinle ilişkisi olmayan bir vericiden alınabilir. Doktorlar vericinin hücrelerinin sizinkilere uyduğundan emin olmak için kan testleri yapar.
Singenik kök hücre nakli: Bu nakil tipinde hastanın sağlıklı tek yumurta ikizinden alınan kök hücreler kullanılmaktadır. Kök hücre nakli yaptırmadan önce doktorunuza bu soruları sormak isteyebilirsiniz: Farklı nakil tiplerinin olası faydaları ve riskleri nelerdir?
Tam iyileşme şansım nedir? İkinci Görüş Tedaviye başlamadan önce tanınız ve tedavi planınız hakkında ikinci bir görüş almak isteyebilirsiniz. Tıbbi kayıtlarınızın toplanması ve başka bir doktoru ziyaret etmeniz biraz zaman ve çaba gerektirebilir. Çoğu durumda tedaviye başlamadaki kısa bir gecikme tedavinin daha az etkili olmasına neden olmayacaktır. Emin olmak için bu gecikmeyi doktorunuz ile konuşmalısınız. Bazen Hodgkin Dışı lenfomalı kişiler hemen tedaviyi gerektirir.
İkinci bir görüş almak için bir doktor bulmanın birçok yolu vardır. Doktorunuza, yerel veya bölgesel tıp derneğine, yakındaki bir hastaneye veya tıp fakültesine uzmanların isimlerini sorabilirsiniz. Destek Tedavisi Hodgkin Dışı lenfoma ve tedavisi başka sağlık problemlerine yol açabilir. Bu problemleri önlemek veya kontrol altına almak, tedavi sırasındaki rahatınızı ve yaşam kalitenizi artırmak için destek tedavisi alabilirsiniz.
Beslenme ve Fiziksel Aktivite İyi beslenerek ve olabildiğince aktif kalarak kendinize dikkat etmeniz önemlidir. İyi bir kiloda devam etmek için doğru miktarda kalori almanız gerekir. Ayrıca gücünüzü yüksek tutmak için yeterli protein almalısınız. İyi beslenmek daha iyi hissetmeniz ve daha fazla enerjinizin olmasına yardımcı olabilir.
Bazen, özellikle tedavi sırasında veya hemen sonrasında yemek yemeyi isteyemeyebilirsiniz. Rahatsız veya yorgun olabilirsiniz. Besinlerin daha önce olduğu kadar lezzetli olmadığını düşünebilirsiniz. Ayrıca tedavinin yan etkileri (iştahsızlık, bulantı, kusma veya ağızda yaralar gibi) iyi beslenmenizi zorlaştırabilir. Doktorunuz, ruhsatlı bir diyetisyen veya başka bir sağlık görevlisi bu problemlerin üstesinden gelme yolları önerebilir. Birçok kişi aktif kaldıkları sürece daha iyi hissettiklerini düşünmektedir. Yürüyüş, yoga, yüzme ve diğer aktiviteler sizi kuvvetli tutabilir ve enerjinizi artırabilir. Egzersiz bulantı ve ağrıyı azaltabilir ve tedaviyle başa çıkılmasını kolaylaştırır. Stresi de azaltabilir. Hangi fiziksel aktiviteyi seçerseniz seçin, başlamadan önce mutlaka doktorunuzla konuşun. Ayrıca aktivite sizde ağrı veya başka problemlere neden olursa, doktorunuza veya hemşirenize mutlaka bildirin. Tedavi Sonrası İzlem Hodgkin Dışı lenfoma tedavisinden sonra düzenli kontrollere ihtiyacınız olacak. Doktorunuz iyileşmenizi yakından gözleyecek ve lenfoma nüksü açısından kontrol edecek. Yapılan checkuplar sağlığınızdaki herhangi bir değişikliğin kaydedilmesini ve gerektiği gibi tedavi edilmesini temin etmektedir. Checkuplar fizik muayene, laboratuvar testleri, göğüs filmleri ve diğer işlemleri içerebilir. Planlanan görüşmeler arasında herhangi bir sağlık probleminiz olursa hemen doktorunuzla bağlantı kurmalısınız. Tedaviyi bitirdikten sonra doktorunuza bu soruları sormak isteyebilirsiniz: Ne kadar sıklıkla checkup yaptırmam gerekli olacak?