SÖZ ve DÜŞÜNCE AKTARIMI THE TRANSFER OF EXPESSION AND THOUGHT
Download "SÖZ ve DÜŞÜNCE AKTARIMI THE TRANSFER OF EXPESSION AND THOUGHT"
1 SÖZ ve DÜŞÜNCE AKTARIMI Münteha GÜL ÖZET Bu çalışmada önce genel olarak söz ve düşünce aktarımı konusu üzerinde durulmuştur. Daha sonra geleneksel söz ve düşünce aktarımı türleri yanında, özellikle XX. yüzyıldan sonra işlevsel ve estetik kaygılardan dolayı oluşturulan yeni türler örneklerle ele alınmıştır. Bu türler arasındaki farklar aktaran ve aktarılan söylem bakımından incelenmiştir. Son yıllarda yapılan araştırmalarla, söz ve düşünce aktarımı yanında yazma aktarımının da incelenmesi gerektiği düşüncesi ortaya çıkmıştır. Bu sebeple çalışmaya, yazma aktarımı türleri de eklenmiştir. Anahtar kelimeler: Söz aktarımı, düşünce aktarımı, yazma aktarımı, aktarılan söylem, aktaran söylem. THE TRANSFER OF EXPESSION AND THOUGHT ABSTRACT In this study, general theme of speech and thought presantation is presented first. Then, the types formed newly especially after 20 th century due to functional and aesthetic anxieties were handled with examples as well as the traditional types of speech and thought presentation. The differences among these types are examined from the point of view of utterance and reporting structure. Based on the researches done by the last few years, the thought that the writing presantation has to be studied as speech and thought presantation, had been appeared. Hence the types of writing presantation were added to this study. Key words: Speech presantation, thought presantation, writing presantation, utterance, reporting structure. 0. Giriş Bir sözce içinde, bazen bir söz veya düşünceden meydana gelen bir başka sözce aktarılabilir. Aktarım sırasında söz/düşünce birtakım dönüşümlere uğrar. Bu dönüşümlerin tasviri, bir kategori olarak dilbilimde yerini almıştır. Söylem içinde söylem, sözcelemde sözcelem, ama aynı zamanda söylem üzerine söylem, sözcelem üzerine sözcelem (Yard. Doç. Dr.), Gaziosmanpaşa Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Öğretim Üyesi.2 Söz ve Düşünce Aktarımı 240 (Voloşinov 2001:186) olarak ifade edilen söz/düşünce aktarımında 1 başkasının söz veya düşüncesi orijinal bağlamından koparılarak aktarıcının, anlatıcının söylemine dâhil edilir. İki farklı zaman-uzam konumundaki iki farklı bağlam, tek bir bütünleyici söz dizimi çatısı altında etkileşime girer. Bu etkileşim sırasında dil bilgisi ve üslûp açısından bir bütünlük sağlanması için aktarılan söylem 2, aktaran söylem 3 içerisinde birtakım biçim bilgisel ve söz dizimsel değişikliklere uğrar: (1). a. Cevabımı yarın bildiririm. b. Cevabımı yarın bildiririm dedi. c. Cevabını yarın/ertesi gün bildireceğini söyledi. Kendi bağlamında bağımsız bir cümle olan (1)a, (1)b ve (1)c de bir yan cümle olarak aktaran söylemin yapısına dâhil edilmiştir. (1)b de temel cümlenin belirsiz nesnesi konumundadır. Burada aktarılan söylemin biçimsel ve söz dizimsel özellikleri korunur. (1)a, (1)c de ise bazı değişikliklere uğrayıp adlaşmış bir yapı olarak temel cümlenin belirli nesnesi hâline gelmiştir. Aktarılan söylem aslında farklı bir bağlamda, başka birisine ait bir söylem olarak, tamamen bağımsız, kuruluşu bakımından eksiksiz bir sözcelemdir. Bu sözcelem kendi bağlamından koparılarak başka bir bağlama aktarılır, başka bir söylem içinde yer alır. Aktarılan söylem, aktaran söylem içine girerken, kendisini kusursuz bir şekilde bünyesine dâhil eden bağlamın söz dokusuna ilişmeksizin kendi kuruluş ve anlam özerkliğini muhafaza eder. (Voloşinov 2001:186). Ancak aktarılan söylem ile aktaran söylem, kendi başlarına, birbirlerinden bağımsız olarak değil; ancak aralarındaki bağıntılar içerisinde gerçekten var olur, işlev görür ve biçimlenir (Voloşinov 2001:192). Birbirleri arasında söz dizimsel bir uyum olduğu gibi anlamsal bir tutarlılık da vardır. Söz/düşünce aktarımı basit bir fenomen değildir. Aktarılan söylem birbirinden tamamen ya da kısmen farklı dört kişi (burada üç kişi) ve iki farklı zamanda, iki sözcelem durumunda gerçekleşmiş iki farklı ileti içerir (Kıran 2001:191): Sözcelem 1 Sözcelem 2 Konuşucu Alıcı Konuşucu Alıcı (ileti 1) (ileti 2) (ileti 1) X Aktarıcı Aktarıcı Dinleyen/Okur 1 Düşünce eylemi, kişinin kendi içinde sürdürdüğü konuşma eylemi olarak ele alınırsa düşünce ve konuşma aktarımları arasında bir koşutluk olduğu kabul edilebilir. 2 Aktarılan söylem anlatılan söz veya düşünce (öteki kişinin sözü veya düşüncesi)dir. 3 Aktaran söylem ise anlatımı yapan söz (aktaran kişinin sözü)dür.3 241 Münteha Gül Şekil 1 4 Bu şekille gösterilen sözcelemde aktarıcı, kendisine söylenilenleri aktarır. Ancak aktarıcı tanık olduğu, duyduğu, okuduğu söz veya düşünceleri de yansıtabilir. Bu durumda aktarılan söylem dört kişi ile gerçekleşir: Sözcelem 1 Sözcelem 2 Konuşucu Alıcı Konuşucu Alıcı (ileti 1) (ileti 2) (ileti 1) X Y Aktarıcı Dinleyen/Okur Şekil 2 5 Söz ve düşünce aktarımı değişik yapılarla gerçekleşir. Özellikle konuşma dilindeki anlatımı kolaylaştıran dil dışı yapıların ve parçalar üstü ögelerin kullanım imkânı olmayan, belirli sayıdaki harf ve yazım kurallarının kullanıldığı yazı dilinde, ötekinin söz ve düşüncelerinin aktarılması çeşitli kalıpların doğmasına sebep olmuştur. Bu kalıplar bir kişinin, başka birisinin sözünü aktif alımlayışındaki bir eğilimi anlatır/dışa vurur. Her kalıp bildirilecek iletiyi kendi yaratıcı tarzıyla ele alır, yalnızca bu kalıba uygun olan özgül doğrultuyu izler. (Voloşinov 2001:203). Aktarmalar, aktaran söylem ile aktarılan söz/düşünce arasında kurulan ilişkinin türüne göre çeşitlenirler. Burada, bir söylemin başka bir söylemi nasıl içerdiği ve kendine ait söylemsel ögeleri olan aktarılan söylemin, bir başka söylem öznesinin edimi olan aktaran söylemin içine nasıl yerleştirildiği önemlidir (Gülmez 2003:165). Ayrıca, genel aktarım eylemleri olarak, yalnızca konuşma ve düşünce aktarımları görülmesinin yeterli olmadığı, başlatılan araştırmalarda ortaya çıkmış ve aktarma yöntemlerine bir de yazma eylemi eklenmiştir. (Özünlü 2001:190). Konuşulan/düşünülen/yazılan cümle/ler, geleneksel olarak, dolaysız aktarım ve dolaylı aktarım 6 olmak üzere iki biçimde 4 Şekil 1, (Kıran 2001:190)da bulunan Şekil 39 dan uyarlanmıştır. 5 Şekil 2 de (Kıran 2001:190)da bulunan Şekil 39 dan uyarlanmıştır. 6 Ünsal Özünlü (2001) tarafından dolaysız aktarım ve dolaylı aktarım biçiminde kullanılan bu terimler bazı kaynaklarda (Gülmez 1988, 2003; Korkmaz 1992:46,47; Ärnazarov 1996; Vardar 1998:84; Kıran 2002:191) dolaylı anlatım, dolaysız anlatım biçimindedir. Bu aktarım türlerini Voloşinov (2001) dolaysız söylem, dolaylı söylem; Tzvetan Todorov (2001:64) ise dolaysız üslup, dolaylı üslup olarak adlandırır. Bu4 Söz ve Düşünce Aktarımı 242 aktarılır. Zamanla söz/düşünce/yazı aktarımının farklı türleri ve bu türlerin değişik biçimleri ortaya çıkmıştır. I. Söz Aktarımı Söz aktarımı bir konuşma durumunun başka bir konuşma durumu içinde aktarıldığı yapılardır. I. 1. Dolaysız Söz Aktarımı Dolaysız söz aktarımı, sözün herhangi bir değişikliğe uğratılmadan, kelimesi kelimesine, söylendiği gibi aktarılmasıdır. Bu aktarım türü aktarılan sözleri, dondurarak, nesnelleştirerek, uzakta tutarak (Gülmez 2003:170) yansıtır. Dilin çokseslilik 7 özelliğinin görüldüğü bu tür aktarımda, anlatıcı kendi sözünü keser, sözü (söylemi) kimliğini açıkça ya da dolaylı olarak belirttiği kahraman(ların)a bırakır ((Eziler) Kıran 2003:178). Dolaysız sözde iki söz arasındaki fark (karakter-karakter veya aktarıcı-alıcı), aktarılan ve aktaran cümle arasındaki fark tarafından belirginleştirilir. Aktarılan kısma yazıda tırnak işaretleriyle sınır çizilir ve bu bölüm söz dizimi açısından bir dereceye kadar bağımsızdır (Short 1982: ). Aktarılan söylem, aktaran söylem içine yerleşerek veya aktaran söylem ile birleşerek farklı görevler üstlenir. Aktarılan söylem aktaran söylem ile etkileşime girerken söz dizimsel, biçimsel ve anlamsal bir değişim geçirmez.: (2) Ali seni tekrar görmek için yarın buraya gelecek. dedi. Bu örnekte tırnak içinde yazılan aktarılan söylem, bir yan cümle olarak temel cümleye eklenmiştir. Temel cümle, aktaran söylemdir. Yan cümle, temel cümlenin belirsiz nesnesi konumundadır. Aktarılan söylem, aktaran söylem içine yapısal ve anlamsal özelliklerini koruyarak girmiştir. Dolaysız söz aktarımında, aktaran ve aktarılan söylemin yeri genellikle şu şekildedir: a. Aktaran Söylem + Aktarılan Söylem + Aktaran Söylem (3) Ayşe Ali seni tekrar görmek için yarın buraya gelecek. dedi. b. Aktarılan Söylem + Aktaran Söylem terimlerden dolaysız aktarım için (Eziler) Kıran (2003) dolaysız anlatımı tercih ederken, Arslantaş (2002) dolaylı aktarım için dolaylı anlatım terimini kullanır. 7 Dilde çokseslilik, aynı sözcelem öznesinin söyleminde birden farklı sesin duyulması özelliğidir ((Eziler) Kıran 2003:176). Dolaysız aktarımda, sözü aktaran kişinin sesi ve sözü aktarılan kişinin sesi olmak üzere iki farklı ses duyulur.5 243 Münteha Gül (2) Ali seni tekrar görmek için yarın buraya gelecek. dedi. Bu aktarım türünde aktaran söylemin fiili genellikle etkendir. Ancak edilgen fiillerle de dolaysız aktarım yapılabilir: (4) Yarın başka bir yere gönderileceksin. denildi. Dolaysız söz aktarımında ana fiil de- fiilidir. Ancak özellikle, aktarılan söylemden sonra diye kelimesinin geldiği yapılarda, defiilinin anlamını da içinde bulunduran ve aktarılan söylemin içeriğine uygun veya aktarılan söylemi tasvir eden fiiller kullanılır: (5) Bir daha yapmayacağım. diye söz verdi. (6) Tamam, geliyorum! diye bağırdı. Aktarılan söylem bir soru cümlesi ise aktaran söylemin fiili sor- tır. (7) Ali yarın gelecek mi? diye sordu. Sözün dolaysız olarak aktarıldığı yapılarda aktarıcı, konuşan kişinin orijinal söz dizimi ve kelime yapısını samimiyetle muhafaza etmek (Leech-Short 1981:321) ister. Hatta daha samimî bir oluşum, orijinal cümlelerin telâffuz özelliklerinin mümkün olduğunca aslına yakın bir biçimde tasviriyle gerçekleştirilebilir. Bir sınıf veya yörenin aksanı da taklit edilebilir. (Leech-Short 1981:321). Türk yazı sistemi orijinal telâffuzu göstermede yetersizdir, fakat yazarlar geleneksel imlâ ifadeleri kullanırlar. (2) Ali seni tekrar görmek için yarın buraya gelecek. dedi. ifadesi bir Karadenizli tarafından söylenseydi, şöyle olabilirdi: (8) Ali seni tekrar cörmeğe yarın buraya celecek. dedi. Tonlama, yazıda anlatı tasvirine bilgi eklemekle belirtilebilir (Leech-Short 1981:321). Kızarak söyledi. deki gibi zarflar kullanılabilir. Ayrıca bazı yazım özellikleri ve noktalama işaretleri de tonlama hakkında bilgi verebilir (Leech-Short 1981:321): (9) Ali seni tekrar görmek için yarın buraya gelecek. dedi. Bu cümlede buraya kelimesi italik yazılarak onun daha vurgulu okunması gerektiğine işaret edilmiştir. (10) Çabuk gel! dedi. örneğinde ise ünlem işareti tonlamanın nasıl olduğunun göstergesidir. Dolaysız söz aktarımında genellikle başkasına ait sözler aktarılır. Ancak bazen aktarıcı kendine ait bir söylemi de aktarabilir: (11) Kitabı okuyunca sana veririm. dedim. I. 2. Dolaylı Söz Aktarımı Dolaysız ve dolaylı söz aktarımı arasındaki temel fark, dolaysız aktarımda söylenilenler kelimesi kelimesine, olduğu gibi aktarılırken, dolaylı aktarımda, aktaran kişinin söylenilenleri kendi6 Söz ve Düşünce Aktarımı 244 kelimeleriyle ifade etmesidir (Leech-Short 1981:318). Dolaylı söz aktarımında başkasının sözleri aktaran kişice yorumlanıp birtakım değişikliklere uğratılır. Dolaylı aktarım aktarılan söylemin anlamının aktaran söylemle bütünleşmiş bir eşdeğerini sunar (Gülmez 2003:171). Aktarılan söylem aktaran söyleme tümüyle bağımlı kalır. Aktarımın bu türü, içinde dinamik bir etkileşimin oluştuğu iç içe geçmiş bir söylem meydana getirir. Burada aktarılan söylemin içeriği saklı tutulur, içerik aktarıcının söylemiyle bütünleştirilir. Konuşucu tarafından üretilen ve üretildiği bağlamda köken itibariyle bağımsız, kuruluşu bakımından eksiksiz olan söz, aktarıcının söylemiyle bütünleşirken dönüşüme uğrar. Söz dizimsel bağımsızlığını kaybeden aktarılan söylemdeki sözceleme ediminin izleri de (kişi, zaman, yer göstericileri, kiplikler, anlatımsal biçimler, sorular, ünlemler, kesik tümceler, vb.) silinir ve aktaran kişinin sözceleme edimine göre yorumlanacak biçimde değişir. (Gülmez 1988:486). (2) Ali seni tekrar görmek için yarın buraya gelecek. dedi. biçimindeki dolaysız söz aktarımı, dolaylı aktarım biçimine dönüştürülebilir: (12) Ali nin onu tekrar görmek için ertesi gün oraya gideceğini söyledi. Dönüşümde şu değişiklikler olmuştur: 1. Aktarılan sözün etrafındaki, aktarımın nerede başlayıp nerede bittiğini işaret eden ve söz dizimi açısından aktarılan sözü, dedi aktarma fiilinden bağımsız kılan tırnak işareti kaldırılmıştır. Böylece aktarılan kısım aktarma fiiline bağımlı hâle gelmiştir. 2. Birleşik cümle yapısı gösteren dolaysız aktarım, dolaylı biçime dönüştürüldüğünde basit cümle hâline gelmiştir. Dolaysız aktarımda, bağımsız bir cümle biçiminde iç cümle olarak dedi yüklemli temel cümleye katılan aktarılan sözün fiili, -AcAK sıfat-fiil ekini 8 alarak aktarma yüklemine bağlanmıştır. Dolaysız aktarımda belirsiz nesne özelliği gösteren aktarılan söz, dolaylı aktarımda adlaşıp belirli nesne hâline gelmiştir. Bu adlaştırma sırasında aktarılan söylemin öznesi de ilgi hâli ekini almıştır. 9 Dolaysız 8 Aktarılan söylemin fiiline, fiil gelecek zaman ifade ediyorsa -(y)acak; geçmiş, geniş ve şimdiki zaman ifade ediyorsa (gelecek zaman ifade etmiyorsa) -DIK, emir ifade ediyorsa -ma, istek ifadesi varsa -mak istemek ya da -mamak iste-, gereklilik söz konusuysa - ma+iyelik eki+gerek eklenir (Arslantaş 2002:46-47). 9 İlgi hâli eki bazı durumlarda kullanılmayabilir. Eğer aktarılan söylemin yüklemi varyok kelimelerinden oluşuyorsa ilgi hâli ekinin kullanılmasına gerek yoktur: (1) Bende iki kalem var. dedim. cümlesi (2) Bende iki kalem(in) olduğunu söyledim. biçiminde dolaylı olarak aktarılabilir. Ancak fiille özne arasına başka ögeler giriyorsa (n)in ekinin kullanılması gerekir: (3) İki kalemin bende olduğunu söyledim.7 245 Münteha Gül aktarımda kullanılan de- fiili, söyle- fiiline dönüşmüştür. Zira söylenakil için anlamca daha uygun bir fiildir. 3. II. tekil kişi, III. tekil kişi olmuştur. 4. Zaman bildiren yarın ifadesi, ertesi gün biçiminde değişmiştir Yaklaşma anlamı taşıyan gel- fiili, aktaran kişinin konumuna göre, uzaklaşma ifade eden git- fiiline dönüşmüştür. Bu durumda, fiile uygun olarak, yakınlık bildiren yer zarfı bura, ora yer zarfıyla değişerek uzaklık anlamı kazanmıştır. Bu örnekte aktaran ve aktarılan sözdeki zaman ve mekân tamamen farklıdır. Ancak bazen bu kavramların aktaran ve aktarılan söz için aynı olduğu durumlar söz konusu olabilir. Bu durumda zaman ve mekân göstergeleri değişmeden kalabilir (Leech-Short 1981:319). Eğer Ali seni tekrar görmek için yarın buraya gelecek. cümlesi bir başkasına aynı gün, aynı mekânda aktarılıyorsa, (13) Ali nin onu tekrar görmek için yarın buraya geleceğini söyledi. biçiminde dolaylı olarak aktarılabilir. Çünkü yakınlık göstergeleri olan bura ve yarın, aktarılan söylem durumuna uygundur. Bunun yanında, dolaylı aktarımda bu ve şu işaret zamiri ve sıfatları da aktaran kişinin aktardığı cümlede adı geçen nesne ya da kişinin yanında olup olmamasına bağlı olarak değişir veya aynı kalır (Arslantaş 2002:54): (14) Bunu alacağım. dedi. cümlesi aktaran kişice farklı bir mekânda aktarılıyorsa, (15) Onu alacağını söyledi. biçiminde dolaylı olarak aktarılır. Aktarıcı aynı mekândaysa dolaylı aktarım, (16) Bu kitabı alacağını söyledi. biçimindedir. (17) Şu adamla konuştum. dedi. Aktarılan söylemin fiili geçişsizse ek kullanılmayabilir: (4) Ali iki kitab(ın) getirildiğini söyledi. Bazı fiillerle sık kullanılan özneler (arı sok-, kar/yağmur yağ-, köpek ısırgibi.) olduğunda ilgi hâli eki kullanılmayabilir (bk. Arslantaş 2002: 49-50): (5) Ayşe Ali yi köpek(in) ısırdığını söyledi. Ancak bu son örnekte -(n)in ekinin kullanılıp kullanılmaması anlam farkına yol açar. Ek kullanılmadığında Ali yi ısıran köpeğin herhangi bir köpek olduğu, ek kullanıldığında ise konuşan ile dinleyen arasında bilinen bir köpek olduğu anlaşılmaktadır. 10 Aktarılan söylemin zamanı ile aktarım zamanının farklı olduğu durumlarda zaman değişiklikleri genellikle şöyle olur: bugün ~ o gün, bu gece ~ o gece, yarın ~ bugün (Söylemin, aktarımın gerçekleştiği günden bir gün önce olduğu durumlarda kullanılır.), ertesi gün (az kullanılmakla birlikte takip eden gün, bir gün sonra), dün ~ önceki gün, geçen gece/hafta/ay/yıl ~ önceki gece/hafta/ay/yıl/, yarın sabah/öğleden sonra ~ ertesi sabah/öğleden sonra (Arslantaş 2002:54).8 Söz ve Düşünce Aktarımı 246 cümlesi ise aktarıcı farklı bir yerdeyse, (18) O adamla konuştuğunu söyledi. biçiminde, aktarıcı aynı yerdeyse, (19) Bu adamla konuştuğunu söyledi. biçiminde dolaylı olarak aktarılır. Böylece söz aktarımının sadece belli dil içi kurallarla belirlenmediği, dil dışı durumların da aktarımı biçimlendirdiği söylenebilir (Leech-Short 1981:320). Aktarılan söylem olumsuzluk bildiriyorsa, cümlenin fiiline - ma olumsuzluk eki getirilir: (20) Onu bir daha görmek istemiyorum. dedim. (21) Onu bir daha görmek istemediğimi söyledim. Aktarılan söylemin yüklemi addan oluşuyorsa, söylemi dolaylı anlatıma dönüştürme sırasında bu adın arkasına ol- yardımcı fiili eklenerek diğer işlemler tekrarlanır. (22) Hayat yaşamaya değer. dedi. (23) Hayatın yaşamaya değer olduğunu söyledi. Yüklemi addan oluşan aktarılan söylem, olumsuzluk bildiriyorsa ol- yardımcı fiilinden sonra -ma olumsuzluk eki eklenir. (24) Bu kolay bir iş değil. derdi. (25) Bunun kolay bir iş olmadığını söylerdi. Dolaylı söz aktarımında, aktaran ve aktarılan söylemin yeri genellikle dolaysız aktarımdaki gibidir: a. Aktaran Söylem + Aktarılan Söylem + Aktaran Söylem (26) Ayşe Ali nin onu tekrar görmek için ertesi gün oraya gideceğini söyledi. b. Aktarılan Söylem + Aktaran Söylem (12) Ali nin onu tekrar görmek için ertesi gün oraya gideceğini söyledi. Bu aktarım türünde de aktaran söylemin fiili genellikle etkendir. Ancak edilgen fiillerle yapılan dolaylı aktarımlar da vardır: (27) Ertesi gün başka bir yere gönderileceği söylenildi. Dolaylı söz aktarımında ana fiil söyle- fiilidir. Fakat bu fiilin anlamını da içinde bulundurun dile getir-, açıkla-, belirt-, vurgula-, savun-, hatırlat-, sözlerine ekle-, duyur- gibi fiiller de kullanılabilir (Arslantaş 2002:51). Bu fiiller bir kişinin söyleminin bir başkasınca aktarıldığını, aktarıcının kendi söylemi içinde diğer söylemle ilgili öznelliğini gösterir (Günay 2001:132): (28) Bu hatayı kendisinin yapmadığını savundu. Bu tür yapılarda dinleyen/okuyan, başkalarının sözlerini, aktaran kişinin bakış açısı ile öğrenir. Sözün dolaylı olarak aktarıldığı yapılarda aktarılan söylem bir soru, emir veya istek cümlesi olabilir. Bazen de aktarılan söylem gereklilik ifade eder. Aktarılan söylemin soru cümlesi olduğu durumlarda, eğer aktarılan cümle evet-hayır soru cümlesi ise,9 247 Münteha Gül aktarılan söylemin fiili iki kere tekrarlanarak birinci fiile -(y)ip, ikinci fiile -madik/-mayacak eki getirilir. Daha sonra ikinci fiile iyelik eki ve aktaran söylemin fiili tarafından verilen hâl eki eklenir. Aktarılan söylemin öznesine ise ilgi hâli eki getirilir (bk. Özsoy 1999:107). (7) Ali yarın gelecek mi? diye sordu. biçimindeki dolaysız soru, (29) Ali nin yarın/ertesi gün gelip gelmeyeceğini sordu. biçiminde dolaylı olarak ifade edilebilir. Aktarılan soru cümlesi, soru kelimeli ise, aktarılan sorunun fiiline -DIK/-(y)AcAK eki eklenerek iyelik eki ve aktaran söylemin fiili tarafından verilen hâl eki getirilir. Aktarılan söylemin öznesi ise ilgi hâli ekini alır (bk. Özsoy 1999:108). (30) Ali nerede? diye sordu. olarak dolaysız ifade edilen soru, dolaylı aktarımda, (31) Ali nin nerede olduğunu sordu. biçimindedir. Aktarılan söylemin emir olduğu yapılarda aktaran söylemin fiili söyle- tir. Dolaylı emir cümlelerinde aktarılan söylemin fiiline -ma adlaştırma eki, iyelik ve hâl ekleri getirilirken 3. tekil ve çoğul kişilerde öznesine ilgi hâli eki eklenir (bk. Özsoy 1999:108). (32) Ali bana Kitabı getir! dedi. cümlesi dolaylı olarak şöyle ifade edilebilir: (33) Ali bana kitabı getirmemi söyledi. Dolaylı aktarımda aktarıcı, söylenilenleri kelimesi kelimesine aktarmak yerine konuştuğu kişi ile ondan aktardığı kelimeler arasına bir yorumcu gibi (Leech-Short 1981:320) girer. Böylece aktarılanlar aktarıcının söylemi ile tamamıyla bütünleşebilir. Eğer aktarıcı, söylenilenleri aktarmada dolaysız aktarım kullanırsa, (a) ne söylendiğini (b) söylenilenlerin tam olarak hangi kelimelerle ifade edildiğini aktardığını iddia eder. Dolaylı aktarım kullandığında ise amacı sadece (a)dır (Leech-Short 1981:320). Dolaylı söz aktarımı, insanın nasıl ve ne hakkında konuştuğu sorularına yanıt verebilir; ama bu insanın ne söylemiş olduğu (Voloşinov 2001:187) sorusuna kesin bir yanıt vermesi imkânsızdır. Aktarımın göndergesi tam olarak bilinmez. Böylece dolaylı aktarım biçiminde bazı kelimeler, gerçek iddia aynı kalmak şartıyla, değiştirilmiş olabilir: (34) Ali nin onu tekrar görmek için ertesi gün hastahaneye döneceğini söyledi. Burada, hareket ifade eden fiil ve yer adı değiştirilmiştir. Bu yüzden dolaysız bir söylemin birden fazla dolaylı biçimi gerçekleştirilebilir. Ayrıca dolaylı bir aktarımla karşılaşan okuyucu (/dinleyici) bunun orijinal dolaysız biçimini oluşturamayabilir. (Leech-Short 1981:320). (34), (2)nin veya aşağıdaki cümlelerin dolaylı biçimi olabilir: (35) Ali seni görmek için yarın hastahaneye dönecek.10 Söz ve Düşünce Aktarımı 248 (36) Ali geri dönecek ve yarın seni tekrar görecek. (37) Ali seni görmek için yarın tekrar gelecek, tatlım. (38) Ali yarın gelip seni tekrar ziyaret edecek.... (39). a. Onu tebrik edip bunun büyük bir başarı olduğunu söyledi. b. Aferin! Büyük bir başarı! dedi. c. Bravo, ne büyük bir başarı! dedi. (39)a dolaylı söz aktarımının (39)b, (39)c vb. farklı açılımları olabilir. Dolaysız ve dolaylı aktarım arasındaki bu biçimsel farklılık, söz aktarımı biçimlerinin aynı önermenin bire bir söz dizimsel biçimleri olarak sayılamayacağı anlamına gelir, yani iki aktarım biçimi arasındaki denklik ilişkisi oldukça gevşektir (Leech-Short 1981:320). Dolaylı söz aktarımı özellikle duygusal-duygulanımsal özellikleri bünyesine olduğu gibi kabul etmez, bunlar dolaylı söyleme ancak geliştirilmek ve içleri doldurulmak koşuluyla girebilir. (Voloşinov 2001:204). (40). a. Fena değil! b.* Fena değil der. c. Fena olmadığını söyler. d. Bülbül ün şarkıyı kötü söylemediğini söyler. Ivan Krylov un ünlü Eşek ve Bülbül adlı hikâyesinden alınan (40)a daki bir eşeğin sanatını icra eden bülbüle söylediği dolaysız söz aktarımı, (40)b deki gibi değil, (40)c deki hatta (40)d deki biçimiyle dolaylı olarak ifade edilebilir (Voloşinov 2001:202, 204). Aaa!, Eyvah!, Ah! gibi ünlemler; evet, hayır, peki, işte gibi edatlar, Hoşça kal, Çok yaşa! gibi bazı kalıp sözler, dolaylı aktarımda yer almaz. Zaman ekleriyle kurulu düştü düşecek, ne olur ne olmaz gibi ikilemeler de dolaylı aktarıma girmez (Arslantaş 2002:53). Aktarılacak olanlar kimi zaman gereksiz ayrıntılarla dolu, dağınık ve sıkıcı olabilir. Aktarıcı, dolaylı aktarımla seçme ve düzenleme imkânını kullanarak daha yoğun ve kısa bir anlatım sağlayabilir. Dolaylı söz aktarımında da dolaysızda olduğu gibi aktarıcı genellikle başkasına ait sözleri aktarır. Ancak bazen aktarıcı kendine ait bir söylemi de aktarabilir: (9) Kitabı okuyunca ona vereceğimi söyledim. Söz aktarımında dolaylı ve dolaysız aktarım yanında dolaysız aktarımdan daha dolaysız bir biçim, dolaylı aktarımdan daha dolaylı bir biçim ve ikisi arasında bir karışık biçim (Leech-Short 1981:321)11 249 Münteha Gül daha vardır. Bunlar sırasıyla bağımsız dolaysız söz aktarımı, söz eylem anlatı aktarımı ve bağımsız dolaylı söz aktarımıdır. I. 3. Bağımsız Dolaysız Söz Aktarımı Dolaysız söz aktarımı, aktaran kişinin varlığını gösteren iki özelliğe sahiptir, tırnak işareti ve aktarma cümlesi. Bunlardan biri veya ikisi atılarak bağımsız dolaysız söz aktarımı 11 adı altında daha bağımsız bir biçim oluşturulabilir. Böylece konuşan kişi bizimle aktarıcının aracılığı olmadan, doğrudan konuşur (Leech-Short 1981:322): (41) Ali seni tekrar görmek için yarın buraya gelecek, dedi. (42) Ali seni tekrar görmek için yarın buraya gelecek. (43) Ali seni tekrar görmek için yarın buraya gelecek. Bu tür söz aktarımında da dolaysız söz aktarımında olduğu gibi aktarılan söylem herhangi bir dilbilgisel dönüşüm geçirmez. Bağımsız dolaysız söz aktarımı, anlatılarda genellikle olayın tatlı ve heyecanlı gidişinin anlatıcı tarafından kesilmemesi için kullanılır (Özünlü 2001:170). Bu aktarım türünde okur kimi zaman, özellikle tırnak işaretinin kullanılmadığı yapılarda, anlatı metni ile aktarılan söylemi ayırt etmekte zorlanabilir. I. 4. Söz Eylem Anlatı Aktarımı Dolaylı aktarımdan daha dolaylı bir aktarım biçimi yalnızca bir söz eylemin aktarıldığı cümlelerde gerçekleşme imkânı bulur. (Leech-Short 1981:323) Bu aktarım türünde başkasının sözleri, aktarılacak sözleri açıklayan bir başka fiille anlatılır. Böylece aktarıcı, kelimeleri söylendiği biçimde ifade etmek şöyle dursun, ne söylendiği hissini bile tamamen vermek zorunda değildir (Leech- Short 1981:323). Bu yüzden (2), sadece asıl sözün tasvirinin en düşük düzeyde verildiği, şu biçimlerde de aktarılabilir: (44) Ali nin döneceğine söz verdi. (45) Ali nin onu tekrar ziyaret edeceğine söz verdi. Söz eylem anlatı aktarımı 12 olarak adlandırılan bu biçim, eylem anlatı aktarımının söze ait dengidir. Bu durum Ahmet Ayşe ye vurdu. (Eylem anlatı aktarımı) cümlesiyle Ahmet Ayşe ye küfretti. (Söz eylem anlatı aktarımı) cümlesi karşılaştırılarak daha iyi görülebilir (Short 1982:184). 11 Özünlü (2001) tarafından bağımsız dolaysız aktarım olarak adlandırılan aktarım türü, Ayşe (Eziler) Kıran tarafından dolaysız serbest anlatım olarak ifade edilir (2003). 12 Poetikaya Giriş adlı kitapta bu aktarım türü anlatılan söylem olarak ifade edilir (Todorov 2001:64).12 Söz ve Düşünce Aktarımı 250 Bu aktarım türü John L. Austin ın söz edimleri kuramıyla ilişkilidir. Austin a göre bir kişi başka bir kişiye bir şey söylerken aynı zamanda bir şey yapar, bir söz ediminde bulunur (Aysever (çev.) 2000:17-18). Konuşan kişi, söylediklerinin içeriğine göre karşısındaki kişiye, bir şey bildirebilir, bir şey sorabilir, ondan özür dileyebilir, bir şey talep edebilir Söylenilen sözler söz eylem olarak aktarılırken içerikleriyle bağlantılı olan fiillerle ilişkilendirilerek tanımlanır: (46) Bu silahı al ve onu öldür! cümlesinde bir zorlama söz konusudur. Bu cümle söz eylem anlatı aktarımı olarak şu biçimlerde aktarılabilir: (47) Beni onu öldürmeye zorladı. (48) Bana onu öldürmemi emretti. Söz eylem anlatı aktarımı konuşmanın bir dereceye kadar önemsiz kısımlarını özetlemekte kullanılır (Leech-Short 1981:324). Dinleyen/okuyan, sözcelemde birebir yer almayan sözleri, bu sözlerin yerine kullanılan söz eylemin içeriğine dayanarak tahmin eder. Bu aktarım biçimi kullanıldığında, olaylar tamamen aktarıcının bakış açısından sunuluyor gibi görünür. Söz aktarımı çizelgesinde bağımlıdan daha bağımsız olana doğru ilerledikçe aktarıcının müdahalesi azalır. Bağımsız dolaysız aktarım biçiminde aktarıcı, artık kişileri konuşmaları için kendi başlarına bırakmış gibidir (Leech-Short 1981:324). Aktarıcının aktarıma müdahale derecesi şöyle gösterilebilir: Aktarımda Müdahale Çizelgesi 13 Aktarıcı aktarımda Aktarıcı aktarımda Aktarıcı aktarımda tam kontrol sahibi kısmî kontrol sahibi tam kontrol sahibi Söz aktarımının çeşitleri Eylem Anlatı Söz Eylem Anlatı Dolaylı Bağımsız Dolaylı Dolaysız Bağımsız Dolaysız Aktarımı Aktarımı Aktarım Aktarım Aktarı Aktarım Şekil 3 I. 5. Bağımsız Dolaylı Söz Aktarımı Dolaysız söz aktarımı ile dolaylı söz aktarımı arasındaki biçim, bağımsız dolaylı söz aktarımı 14 olarak adlandırılır. Görünüşte 13 (Leech-Short 1981:324)13 251 Münteha Gül dolaylı biçimin daha bağımsız bir biçimi olarak düşünülür. En önemli özelliği, dolaylı aktarımın aksine aktarma cümlesinin olmaması, fakat zaman ve zamir seçimi yönüyle dolaylı aktarımla benzerlik göstermesidir (Leech-Short 1981:325). Aşağıdaki cümlelerin hepsi (2)nin bağımsız dolaylı biçimleridir: (49) Ali onu tekrar görmek için ertesi gün oraya dönecekti. (50) Ali onu tekrar görmek için yarın oraya dönecekti. (51) Ali onu tekrar görmek için yarın oraya geri dönecekti. (49), aktarma cümlesinin çıkarılmasından dolayı, bir bağımsız dolaylı aktarımdır. Bu çıkarma, aktarılan cümlenin, asıl cümlenin bazı söz dizimi özelliklerini kazanmasına izin verir. Bu yönüyle bağımsız dolaylı aktarım, dolaysız aktarımın bazı özelliklerini paylaşır. (50) ve (51) ise (49)un daha bağımsız biçimleridir. Çünkü yakınlık gösteren yarın, (50)de ve yine yakınlık gösteren yarın ve geri dön- fiili (51)de kullanılmıştır. Bu aktarım türü, başkasının sözünü olduğu gibi, kelimesi kelimesine aktaran dolaysız aktarım ile başkasının nasıl değil ne söylediğini aktarmak amacıyla aktarılan söylemi aktaran söyleme bağımlı kılan dolaylı aktarım arasında, asıl sözün sözceleme özelliklerini, söz dizimini ve kelimelerini koruyarak, bu söylemi etkili ve yeterince özlü bir anlatı yapısıyla bütünleştiren bir üçüncü biçimdir (Gülmez 1988:488) Dolaylı ve dolaysız aktarımın belirlenmesinde ve sınırlarının çizilmesinde bazı yazımsal ve dilbilgisel belirtiler olduğu hâlde, bağımsız dolaylı aktarım, ancak bağlam ve konuşma diline özgü bir söz diziminin varlığı yardımıyla belirlenebilir (Gülmez 1988:487). (52) Şimdi ne yapmalıydı? Aklına bir şey gelmiyordu. Babası bulmalıydı ona ne çizeceğini. Hayır, öyle de yapmamalıydı; temiz bir sayfaya önce babası çizmeliydi. Gaayet güzel bir elbise giymiş, saçları kıvrılmış bir kız çocuğu istiyordu. Elbisesinde de tam altı düğme bulunmalıydı; annesinin elbisesi gibi. Turgut önce bu teklife yanaşmadı: akıldan çizmeliydi Sevgi. Baba, ne yapayım? Aklıma hiçbir şey gelmiyor ki. Turgut razı oldu sonunda. (a.y.) (Gülmez 1988:489). Gülnihal Gülmez in Oğuz Atay tarafından yazılmış olan Tutunamayanlar adlı romandan aldığı bu örnekte, koyu renkli bölümler Sevgi nin ve babası Turgut un anlatıcı tarafından bağımsız dolaylı olarak aktarılmış sözleridir. Örnekte yer alan soru cümlesi, devrik ve kesik cümleler, hayır, gaayet, tam gibi asıl söyleme ait izler 14 Bağımsız dolaylı aktarım (Özünlü 2001) türü, Gülmez (1988) tarafından özgür dolaylı anlatım, Voloşinov tarafından yarı-dolaylı söylem olarak adlandırılır. Bu terim (Gülmez 2003) ve (Ayşe (Eziler) Kıran:2003)te dolaylı serbest anlatım olarak ifade edilir. Todorov ise bu türe Fransızcada serbest dolaylı üslup denildiğini söyler (2001:64).14 Söz ve Düşünce Aktarımı 252 ve hikâye birleşik zamanı, bu aktarımın bir bağımsız dolaysız söz aktarımı olduğunu göstermektedir. Bağımsız dolaylı aktarımda, anlam değerlerinden birini oluşturan aktarma işlevleriyle öğrenilen geçmiş zaman ve rivayet birleşik zamanı da kullanılır (Gülmez 1988:490). Gülmez, örnek olarak yine Tutunamayanlar dan bir bölüm aktarır: (53) Razı olmuş göründüm. Daha beter köpürdü. Vicdan azabı çekmesi için böyle yapıyormuşum. Geri dönsek de onun gitmek istemediğine inanmayacakmışım. Sesimi çıkarmadan dinliyordum. (s. 330) (1988:490). Aslında bu aktarım biçiminde zaman ve zamir seçimi kullanıldığı anlatının biçimine uygun olarak yapılır. Bağımsız dolaylı sözle, yazar ve karakterin(/konuşanın) bakış açısı arasında, aktarıcının objektif yorumu kaybolmadan karakterin(/konuşanın) sesinin biçim ve yapısının korunduğu bir kaynaşma (füzyon) gerçekleşir. Pascal, bu anlatı hilesi konusunda yaptığı geniş çalışmada, bunu uygun bir biçimde çift ses olarak adlandırmıştır. (Carter 1982:72). Aktarıcının, başkasının söylemini kendi söylemiyle yeniden biçimlendirdiği bu aktarım türünde, aktarıcının sesi ile konuşanın sesi iç içe girer. Bağımsız dolaylı söz aktarımında aktarıcı, kahramanın(/konuşanın) sözlerini kendisine aitmiş gibi sunar. ((Eziler) Kıran 2003:181). Bağımsız dolaylı söz aktarımının orijinal sözün kopyası olduğu iddia edilemez, fakat aynı zamanda bu biçim orijinal sözün dolaylı yorumundan daha fazla şey ifade eder (Leech-Short 1981:325). Bağımsız dolaylı aktarım biçimi aktarıcının, başkalarının söz veya düşüncelerine söyleminde hiçbir kopukluk olmadan geçebilmesini sağlar (Gülmez 1988:487). Bu anlatım türüyle dolaylı anlatımda kullanılması zorunlu fakat sayıları sınırlı olan aktarım ifadelerinin tekrarlanması engellenir (Leech-Short 1981:332, Gülmez 1988:487). II. Düşünce Aktarımı Düşünce aktarımı biçimlerinin belirlenmesinde esas alınan özelliklerin çoğu söz aktarımındakilerle aynıdır: (54) Beni hâlâ seviyor mu? diye merak etti. (Dolaysız düşünce aktarımı) (55) Beni hâlâ seviyor mu? (Bağımsız dolaysız düşünce aktarımı) (56) Onu hâlâ sevip sevmediğini merak etti. (Dolaylı düşünce aktarımı) (57) Hâlâ onu seviyor muydu? (Bağımsız dolaylı düşünce aktarımı)15 253 Münteha Gül (58) Kendisine olan aşkını merak etti. (Düşünce eylem anlatı aktarımı) Bu farklı oluşumlarda bağımsız dolaysız düşünce aktarımı, dolaysız düşünce aktarımı örneğine benzer fakat aktarma cümlesi atılmıştır. Dolaylı düşünce aktarımında iç cümle ortadan kalkmış, düşünülenler adlaşarak basit cümle yapısı içinde ifade edilmiştir. Düşünce aktarımında ana fiil düşün- fiilidir. Ancak, burada olduğu gibi, düşün- fiilinin yanında bu fiilin anlamını içinde bulunduran merak et-, sor-, aklından geçir-, içinden geçir- fiilleri de kullanılabilir (Arslantaş 2002:52). Bağımsız dolaylı düşünce aktarımı biçimi, dolaylı düşünce aktarımından zaman değişimi ve I. tekil kişinin III. tekil kişiye dönüşmesiyle ayrılır. Ayrıca aktarma cümlesi de yoktur. Düşünce eylem anlatı aktarımında ise, aktarma cümlesiyle aktarılanlar, düşüncenin adının söylenmesiyle birleştirilmiştir. Söz aktarımında olduğu gibi düşünce aktarımında da biçimlerin belirlenmesinde gramer, kelime düzlemi veya imlâ özellikleri rol oynar (Leech-Short 1981:338). Her ne kadar söz ve düşünce aktarımı biçimleri şekil açısından birbirine çok benzese de anlam bakımından farklı değerlendirilmelidir. Herhangi birinin düşüncelerini son derece dolaylı bir biçimde de olsa (düşünce eylem anlatı aktarımı gibi) dile getirmek için o kişinin kafasının içindekileri görmemiz gerekir. Bu imkansız olduğu için konuşma aktarımında dolaysız söz aktarımının ölçüt (norm) olmasına karşın düşünce aktarımı çizelgesinde ölçüt olarak dolaylı düşünce aktarımı kabul edilir (Leech-Short 1981:344): Norm Söz Aktarımı: S. Eylem Anlatı A. Dlı S. A. Bsız Dlı S. A. Dsız S. A. Bsız Dsız S.A. Düşünce Aktarımı: D. Eylem Anlatı A. Dlı D.A. Bsız Dlı D.A. Dsız D.A. Bsız Dsız D.A. Norm Şekil 4 15 Dolaysız söz aktarımı mümkündür, çünkü okura veya dinleyiciye söylenilenlerde belirtileni dolaysız olarak sunan biçimdir. Ancak öteki insanların düşünceleri dolaysız bir algının içine girebileceği türden değildir. Bu yüzden aktarıcının sadece ne düşünüldüğüne dair içeriği sunma niyetinde olduğu biçim, daha çok kabul görecek normdur. Düşüncelerin genellikle sözel olarak 15 (Leech-Short 1981:344).16 Söz ve Düşünce Aktarımı 254 yansıtılabilmeleri zor olduğu için oldukları gibi aktarılmaları da güçtür. Birisinin düşüncesinin doğrudan algılanması imkânsız olduğundan dolaysız düşünce, dolaylı biçimlerden daha yapay kabul edilir. Dolaysız düşünce kullanıldığında aslında aktarıcı Kişi düşüncelerini açık bir hâle getirseydi söyleyecekleri bunlar olurdu. demek ister (Leech-Short 1981:345). III. Yazma Aktarımı Yazma aktarımı da söz ve düşünce aktarımı yöntemleriyle koşutluk gösterir. (59) Mektubunda Seni çok özledim. diye yazmış. (Dolaysız yazma aktarımı) (60) Seni çok özledim. (Bağımsız dolaysız yazma aktarımı) (61) Mektubunda beni çok özlediğini yazmış. (Dolaylı yazma aktarımı) (62) Beni çok özlemişti. (Bağımsız dolaylı yazma aktarımı) (63) Mektubunda bana karşı olan duygularını yazmış. (Yazma eylem anlatı aktarımı) Bu örneklerde, bağımsız dolaysız yazma aktarımının, dolaysız yazma aktarımı örneğinden farkı, aktarma cümlesinin atılmış olmasıdır. Dolaylı yazma aktarımında, iç cümle ortadan kalkmış, yazılanlar adlaşarak basit cümle yapısı içinde ifade edilmiştir. Yazma aktarımında ana fiil yaz- tır, ancak bu fiilin yanında yaz- fiilinin anlamını içeren kaleme al-, kaydet- gibi fiiller de kullanılır. Bağımsız dolaylı yazma aktarımı biçimi, dolaylı yazma aktarımından zaman değişimi, I. tekil kişinin III. tekil kişiye dönüşmesi ve aktarma cümlesinin olmayışıyla ayrılır. Yazma eylem anlatı aktarımında ise, aktaran söylemle, orijinal sözü genel olarak ifade eden ad bir araya getirilmiştir. IV. Sonuç Söz, düşünce veya yazma aktarımı denilince akla hemen geleneksel biçimler olan dolaylı ve dolaysız aktarım gelmektedir. Oysa bir başkasının söz/düşünce veya yazısını aktarmanın, aktarıcının niyeti ve dinleyici/okur üzerinde bırakmak istediği etki doğrultusunda biçimlenen farklı yolları vardır. Söz, düşünce, yazı orijinal biçimine sadık kalınarak aktarılmak isteniyorsa dolaysız ya da bağımsız dolaysız aktarım kullanılır. Dolaylı aktarım veya bağımsız dolaylı aktarımda aktarılanlar dilbilgisi bakımından birtakım değişikliklere uğratılarak söyleme dahil edilir. Eylem anlatı aktarımı biçimlerinde ise yalnızca, aktarılan söylemle gerçekleşen eylem dile getirilir. Böylece gereksiz ayrıntılar söylem dışı bırakılır.17 255 Münteha Gül Söz, düşünce ve yazma aktarımı biçimleri birbirine çok benzese de bu yapılar anlam bakımından farklılık arz eder. Bir başkasının söz veya yazısını somut olarak gözlemleyip dolaysız olarak aktarmak mümkündür ancak düşünce noktasında bu durum imkansızdır. Bu bağlamda dolaysız ya da bağımsız dolaysız düşünce aktarımı aslında düşüncesi aktarılan kişinin düşünmesi muhtemel şeyleri ifade eder. KAYNAKÇA ÄRNAZAROV, Seyitnazar (1996). Dolaylı Ve Dolaysız Anlatımın Sözdizimsel Özellikleri, Türk Lehçeleri ve Edebiyatı Dergisi, S. 6, Nisan, ss ARSLANTAŞ, Hatice (2002). Türkçede Dolaylı Anlatım, Ana Dili, S. 27, İzmir: TÖMER, ss CARTER Ronald (1982). Style and Interpretation in Hemingway s Cat in the Rain, Language And Literature An Introductory Reader in Stylistics, Edited by Ronald Carter, George Allen & Unwin (Publishers) Ltd, London, ss (EZİLER) KIRAN, Ayşe (2003). Dilde Çokseslilik, Günümüz Dilbilim Çalışmaları, Multilingual, İstanbul, ss GÜLMEZ, Gülnihal (1988). Dolaylı/Dolaysız Anlatım Ve Ötesi, Çağdaş Türk Dili, C. 1, S. 10, Aralık, ss (2003). Nathalie Sarraute un Çocukluk Anılarında Aktarılan Söylemin İşlevi, Günümüz Dilbilim Çalışmaları, Multilingual, İstanbul, s GÜNAY, Doğan (2001). Metin Bilgisi, Multilingual, İstanbul. KIRAN, Zeynel (2001). Dilbilime Giriş (Dilbilgisinden Dilbilime), Yayına Hazırlayan: Ayşe (EZİLER) KIRAN, Seçkin Yayıncılık, Ankara. KIRAN, Zeynel-(EZİLER) KIRAN, Ayşe (2000). Yazınsal Okuma Süreçleri, Seçkin Yayınevi, Ankara. KORKMAZ, Zeynep (1992). Gramer Terimleri Sözlüğü, TDK Yay., Ankara. LEECH, Geoffrey N.-SHORT, Michael H. (1981). Style in Fiction, Longman, New York. ÖZSOY, A. Sumru (1999). Türkçe/Turkish, Boğaziçi Üniversitesi Yay., İstanbul. ÖZÜNLÜ, Ünsal (2001). Edebiyatta Dil Kullanımları, Multilingual, İstanbul. SEARLE, John R. (2000). Söz Edimleri, Sunuş ve Çeviri: R. Levent AYSEVER, Ayraç Yayınevi, Ankara. SHORT, M. H. (1982). Stylistic and the Teaching of Literature: with an Example from James Joyce s A Portrait of the Artist as a18 Söz ve Düşünce Aktarımı 256 Young Man, Language And Literature An Introductory Reader in Stylistics, Edited by Ronald Carter, George Allen & Unwin (Publishers) Ltd, London, ss TODOROV, Tzvetan (1983). Metnin Yapısında Biçemin Yeri, Türkçesi: Ahmet KOCAMAN, Türk Dili, S. 374, Şubat, ss (2001). Poetikaya Giriş, çev.: Kaya ŞAHİN, Metis Yayınları, İstanbul. VARDAR, Berke yönetiminde (1998). Açıklamalı Dilbilim Terimleri Sözlüğü, ABC Kitabevi, İstanbul. VOLOŞİNOV, V. N. (2001). Marksizm ve Dil Felsefesi, İngilizceden çev.: Mehmet KÜÇÜK, Ayrıntı Yay., İstanbul. Daha göster
CÜMLE ÇEŞİTLERİ Cümleler, kendini oluşturan sözcüklerin anlamlarına, cümlede bulundukları yerlere, türlerine göre değişik özellikler gösterir. İşte bu özelliklere göre cümleler değişik gruplar altında Detaylı 6. SINIF TÜRKÇE DERS BİLGİLERİ
Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Ortak Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri 1. Yıl Ders Planı Türkiye Türkçesi ETO703 1 2 + 1 8 Türk dilinin kaynağı, gelişimi; Türkiye Türkçesinin diğer dil ve lehçelerle Detaylı Dil Gelişimi. temel dil gelişimi imi bilgileri
BİÇİMBİRİMLER Türetim ve İşletim Ardıllarının Sözlü Dildeki Kullanım Sıklığı İslam YILDIZ Funda Uzdu YILDIZ V. Doğan GÜNAY BİÇİMBİRİMLER Türetim ve İşletim Ardıllarının Sözlü Dildeki Kullanım Sıklığı Detaylı ISBN NUMARASI: ISBN NUMARASI: ISBN NUMARASI: ISBN NUMARASI:
Bu formun ç kt s n al p ço altarak ö rencilerinizin ücretsiz Morpa Kampüs yarıyıl tatili üyeli inden yararlanmalar n sa layabilirsiniz.! ISBN NUMARASI: 65482464 ISBN NUMARASI: 65482464! ISBN NUMARASI: Detaylı HİKÂYE ETME BİLİMİ 1 :
HİKÂYE ETME BİLİMİ 1 : Temel Bilgiler Hazırlayan : Prof. Dr. Rıza FİLİZOK Bir anlatıyı (récit ), hikâyeyi yazan kişidir. YAZAR = Yazar, yaşayan yahut yaşamış olan gerçek bir şahıstır! Yazarın hitap ettiği Detaylı BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ TÜRKÇE DERSİ EĞİTİM PLANI
BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ TÜRKÇE DERSİ EĞİTİM PLANI Bireyselleştirilmiş Eğitim Planı Hazırlanan Öğrencinin; Öğrencinin Ailesine Ait Bilgiler: ADI- SOYADI BABA ANNE MESLEĞİ ADRES TELEFON EV İŞ EV -------------------------- Detaylı Konumuz CÜMLENİN ÖĞELERİ çocuklar.
(1.ÜNİTE) GÜZEL ÜLKEM TÜRKİYE KISA DÖNEMLİ MATERYAL YÖNTEM- i doğru kullanır. 1 2 3 4 Söylenen sözcüğü tekrar eder. Gösterilen ve söylenen nesnenin adını söyler. Gösterilen nesnenin adını söyler. Resmi Detaylı Metin Edebi Metin nedir?
Metin Nedir? Metin, belirli bir iletişim bağlamında, bir ya da birden çok kişi tarafından sözlü ya da yazılı olarak üretilen anlamlı bir yapıdır. Metin çok farklı düzeylerde dille iletişimde bulunmak amacıyla Detaylı Ders Adı : TÜRK DİLİ II: CÜMLE VE METİN BİLGİSİ Ders No : Teorik : 2 Pratik : 0 Kredi : 2 ECTS : 3. Ders Bilgileri.
Image not found http://bologna.konya.edu.tr/panel/images/pdflogo.png Ders Adı : TÜRK DİLİ II: CÜMLE VE METİN BİLGİSİ Ders No : 3464 Teorik : Pratik : Kredi : ECTS : 3 Ders Bilgileri Ders Türü Öğretim Dili Detaylı KAZANIMLAR OKUMA KONUŞMA YAZMA DİL BİLGİSİ
EYLÜL 1-2 (16-27-EYLÜL 2013) DOĞA VE EVREN İSTİKAL MARŞI-İKİNDİLER Türkçe Dersine Yönelik Tutum Ölçeği İLKÖĞRETİM SI 1. Okuma kurallarını uygulama:1.5 Okuma yöntem ve tekniklerini kullanır.2. Okuduğu metni Detaylı TÜRKÇE BİÇİM KISA ÖZET. www.kolayaof.com
DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. TÜRKÇE BİÇİM BİLGİSİ KISA ÖZET www.kolayaof.com Detaylı 3. SINIFLAR BU AY NELER ÖĞRENECEĞİZ? OCAK
ANA DİL Mİ, ANA DİLİ Mİ? Prof. Dr. Mukim SAĞIR ÖZET Bu makalede ana dil ve ana dili terimlerinin kullanımları üzerinde durulacaktır. Aralarında nüans olan bu iki terimin Türkçe ve Türk Dili öğretiminde Detaylı ..OKULU ÖZEL EĞİTİM SINIF I. EĞİTİM-ÖĞRETİM YLILI HAFİF DÜZEYDE ZİHİNSEL ENGELLİLER; SINIFLAR TÜRKÇE DERSİ ÇERÇEVE PLANI
SÜRE YÖNTEM- TEKNİKLER ETKİNLİKLER ARAÇ-GEREÇLER GEZİ-GÖZLEM- İNCELEME ATATÜRKÇÜLÜK ÖLÇME- DEĞERLENDİRME..OKULU ÖZEL EĞİTİM SINIF I. EĞİTİM-ÖĞRETİM YLILI HAFİF DÜZEYDE ZİHİNSEL ENGELLİLER; 5.6.7.8. SINIFLAR Detaylı AÖF İLAHİYAT ÖNLİSANS PROGRAMI 1. KİTAP ÜNİTE 1. Okuma Parçası. Tercüme
AÖF İLAHİYAT ÖNLİSANS PROGRAMI 1. KİTAP ÜNİTE 1 الجملة CÜMLE Okuma Parçası :.... Tercüme Okul Okul büyüktür. Bahçesi geniştir. Okulun kapıları yüksektir. Sınıfları çoktur. Öğrenciler okula sabah girerler Detaylı 7. SINIF TÜRKÇE DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ
EKİM 7. SINIF TÜRKÇE İ KURS I VE LERİ AY FİİL FİİL Fiillerin anlam özelliklerini kavrar. Kip ve çekimli fiili kavrar. Bildirme kipleriyle dilek kiplerini ayırt eder. Bildirme kiplerinin kullanım özelliklerini Detaylı ÜNİTE:1. Dil Nedir? ÜNİTE:2. Dil Kültür İlişkisi ÜNİTE:3. Türk Dilinin Gelişimi ve Tarihsel Dönemleri ÜNİTE:4. Ses Bilgisi ÜNİTE:5
ÜNİTE:1 Dil Nedir? ÜNİTE:2 Dil Kültür İlişkisi ÜNİTE:3 Türk Dilinin Gelişimi ve Tarihsel Dönemleri ÜNİTE:4 Ses Bilgisi ÜNİTE:5 1 Yapı Bilgisi: Biçim Bilgisi ve Söz Dizimi ÜNİTE:6 Türkçenin Söz Varlığı Detaylı 8. SINIF TÜRKÇE DERS BİLGİLERİ
8. SINIF TÜRKÇE DERS BİLGİLERİ * Koyu renkle yazılmış kazanımlar; ulusal sınavlarda (SBS...gibi) sınav sorusu olarak çıkabilen konulardır; diğer kazanımlarımız temel ana dili becerilerini geliştirmeye Detaylı DİL VE İLETİŞİM. Prof. Dr. V. Doğan GÜNAY
DİL VE İLETİŞİM Prof. Dr. V. Doğan GÜNAY DİL VE İLETİŞİM Prof. Dr. V. Doğan GÜNAY PAPATYA YAYINCILIK EĞİTİM Bilgisayar Sis. San. ve Tic. A.Ş. Ankara Caddesi, Prof. Fahreddin Kerim Gökay Vakfı İşhanı Girişi, Detaylı YÜKLEM, YALNIZ ÖZNEYİ Mİ İÇİNDE TAŞIR?
Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) 14.08.2014 SIRA SIKLIK SÖZCÜK TÜR AÇIKLAMA 1 1209785 bir DT Belirleyici 2 1004455 ve CJ Bağlaç 3 625335 bu PN Adıl 4 361061 da AV Belirteç 5 352249 de Detaylı EĞİTİM ÖĞRETİM YILI. İLKOKULU 2. SINIF TÜRKÇE DERSİ ÜNİTELENDİRİLMİŞ YILLIK PLANI
B İ R E Y V E T O P L U M EYLÜL EYLÜL 19-23 EYLÜL (1. Hafta) 1. TEMA 26-30 EYLÜL (2. Hafta) GÖRSEL GÖRSEL Dinleme kurallarını uygulama: 1 Dinlediğini anlama: 1, 3, Konuşma kurallarını uygulama: 1, 2, 3, Detaylı HER CÜMLEDE ÜÇ ZAMAN VARDIR
HE CÜMLEDE ÜÇ ZAMAN VADI Prof. Dr. ıza FİLİZK Şaşırtıcı olmakla birlikte dil bilimi, gösterge bilimi, narratoloji bilimlerindeki gelişmeler, bir cümlede kesin olarak üç ayrı zaman olduğunu göstermiştir. Detaylı EĞİTİM TEKNOLOJİSİ VE İLETİŞİM
1 EĞİTİM TEKNOLOJİSİ VE İLETİŞİM 2 ÖĞRETİM TEKNOLOJİSİ ve İLETİŞİM Öğretim teknolojisi, öğrenmenin amaçlı ve kontrollü olduğu durumlarda öğrenmeyle ilgili sorunların analizi ve çözümünde insanları, yöntemleri, Detaylı ÖZEL ÖĞRETİM KURSU TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI-I ÇERÇEVE PROGRAMI. :Tercih Özel Öğretim Kursu :Kesikkapı Mah. Atatürk Cad. No.
ÖZEL ÖĞRETİM KURSU TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI-I ÇERÇEVE PROGRAMI 1.KURUMUN ADI 2.KURUMUN ADRESİ 3.KURUCU TEMSİLCİSİ ADI :Tercih Özel Öğretim Kursu :Kesikkapı Mah. Atatürk Cad. No.79 Fethiye /MUĞLA :ARTI ÖZEL Detaylı CÜMLE TÜRLERİ(TÜMCE ÇEŞİTLERİ) Cümle türleri diğer ismiyle tümce çeşitleri basit bir YGS konusudur. Kolaylıkla yapılabilir.
CÜMLE TÜRLERİ(TÜMCE ÇEŞİTLERİ) Cümle türleri diğer ismiyle tümce çeşitleri basit bir YGS konusudur. Kolaylıkla yapılabilir. En önemli kısmı ise yapısına göre cümleler kısmıdır çünkü diğer kısımlara göre Detaylı Türkçe. Cümlede Anlam 19.02.2015. Cümlenin Yorumu. Metinde Kazandıkları Anlamlara Göre Cümleler
Metinde Kazandıkları Anlamlara Göre Cümleler 16-20 MART 3. HAFTA Cümledeki sözcük sayısı, anlatmak istediğimiz duygu ya da düşünceye göre değişir. Cümledeki sözcük sayısı arttıkça, anlatılmak istenen daha Detaylı Eylemlerin, eylemsilerin, sıfatların ve zarfların anlamlarını çeşitli yönden etkileyen sözcüklere zarf denir. Ör. Büyük lokma ye: büyük konuşma. Ör.
Eylemlerin, eylemsilerin, sıfatların ve zarfların anlamlarını çeşitli yönden etkileyen sözcüklere zarf denir. Eylem ve eylemsilerin anlamalarını durum yönünden tamamlayan zarflardır. Eylem ya da eylemsiye Detaylı GENEL İNGİLİZCE PROGRAMI AVRUPA DİL PORTFOLYOSU
GENEL İNGİLİZCE PROGRAMI Bu programda okuma, yazma, dinleme, gramer ve konuşma yetilerinizi geliştirerek 6-8-10 kişilik Grup Eğitimi konseptinde İngilizceye yönelik tüm detayları alabilir, Özel (Birebir) Detaylı NOKTALAMA - YAZIM NOKTALAMA. 1. Nokta (.) Çocuklar bahçede oynuyor. Dr. Ayhan Bey tanıdığımızdır. (doktor) Yarışmada 1. olmuş.
NOKTALAMA - YAZIM NOKTALAMA 1. Nokta (.) Cümlenin sonuna konur. Çocuklar bahçede oynuyor. Kısaltmaların sonuna konur. Dr. Ayhan Bey tanıdığımızdır. (doktor) Sayılardan sonra sıra bildirmek için konur. Detaylı SBS İlköğretim 6 Türkçe Müfredatı
SBS İlköğretim 6 Türkçe Müfredatı TÜR VE ŞEKİL BİLGİSİ Düz Yazı Bilgisi Efsane Destan Masal Hikâye Tiyatro Gezi Yazısı Anı (Hatıra) Günlük (Günce) Deneme Biyografi Otobiyografi Mektup Münazara Şiir Bilgisi Detaylı EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI ERENLER ANADOLU İMAM-HATİP LİSESİ 10. SINIF ARAPÇA YETİŞTİRME KURSU YILLIK PLANI
Ekim 26-30 Ekim 9-23 Ekim 2-6 Ekim 05-09 205-206 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI ERENLER ANADOLU İMAM-HATİP LİSESİ 0. SINIF ARAPÇA YETİŞTİRME KURSU YILLIK PLANI Konular Kazanımlar No Adı 2 Mazi, Muzari, Emir: Tekil Detaylı Selahittin Tolkun, Özbekçede Fiilimsiler, Dijital Sanat Yayıncılık, Kadıköy, İstanbul, 2009, s. 269.
Selahittin Tolkun, Özbekçede Fiilimsiler, Dijital Sanat Yayıncılık, Kadıköy, İstanbul, 2009, s. 269. Birçok dilde olduğu gibi Türkçede de kelimeler isim ve fiil olarak iki temel gruba ayrılır. Diğer kelime Detaylı ÜNİTE 14 ŞEKİL BİLGİSİ-II YAPIM EKLERİ. TÜRK DİLİ Okt. Aslıhan AYTAÇ İÇİNDEKİLER HEDEFLER. Çekim Ekleri İsim Çekim Ekleri Fiil Çekim Ekleri
ŞEKİL BİLGİSİ-II YAPIM EKLERİ İÇİNDEKİLER BAYBURT ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM MERKEZİ Çekim Ekleri İsim Çekim Ekleri Fiil Çekim Ekleri HEDEFLER TÜRK DİLİ Okt. Aslıhan AYTAÇ Bu üniteyi çalıştıktan sonra; Detaylı YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ YABANCI DİLLER YÜKSEK OKULU
YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ YABANCI DİLLER YÜKSEK OKULU Dersin Kodu : AFYA 101 Dersin Adı : Yabancılar için Türk Dili ve Kültürü I Okutman : E-posta : Telefon : 0.216.578 00 00 (Dahili: 2178) Ders Amacı Yabancılar Detaylı DERS BİLGİLERİ Ders Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Dersin Koordinatörü Dersi Verenler Dersin Yardımcıları Dersin Amacı
DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS TÜRK DİLİ 2 TKL 202 4 2 + 0 2 2 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü Dersi Verenler Detaylı Ek 1. Avrupa Dilleri Ortak Çerçeve Programı (CEFR) ve Europass Dil Pasaportu:
Ek 1. Avrupa Dilleri Ortak Çerçeve Programı (CEFR) ve Europass Dil Pasaportu: Avrupa Dilleri Ortak Çerçeve Programı (CEFR) dil öğrencilerinin bilgi beceri ve yeterlilik düzeylerinin belirlenmesinde standart Detaylı This information (23) on X-linked genetic disorders is in Turkish X bağlantılı Genetik Hastalıklar (İngilizce'si X-linked Genetic Disorders)
This information (23) on X-linked genetic disorders is in Turkish X bağlantılı Genetik Hastalıklar (İngilizce'si X-linked Genetic Disorders) Genetik (genetic) hastalıklara bir veya daha fazla hatalı gen Detaylı PARAGRAFIN BÖLÜMLERİ
PARAGRAFIN BÖLÜMLERİ Paragrafın Bölümleri Hikâye, deneme gibi yazıların giriş, gelişme, sonuç bölümleri olduğu gibi paragrafın da vardır. a. Paragrafın giriş bölümü: Giriş cümlesi, paragrafın ilk cümlesidir. Detaylı 1: İLETİŞİM, DİLVE KÜLTÜR
ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER III Bölüm 1: İLETİŞİM, DİLVE KÜLTÜR 15 1.1. Dilin Tanımı 16 1.1.1. Dil Tabii Bir Vasıtadır 17 1.1.2. Dil, Kendi Kanunları Olan Canlı Bir Varlıktır 17 1.1.3. Dil, Temeli Bilinmeyen Zamanlarda Detaylı 5. SINIF TÜRKÇE NOKTALAMA İŞARETLERİ TESTİ
1- Bir gün Nasreddin Hoca şehre gelip bir arkadaşıyla birlikte handa kalmış ( ) Gece yarısı arkadaşı sormuş ( ) ( ) Hocam ( ) uyudunuz mu ( ) ( ) Buyurun bir şey mi var ( ) ( ) Biraz borç para isteyecektim Detaylı KAZANIMLAR(KISA DÖNEMLİ AMAÇLAR)
. İLKOKULU ÖZEL EĞİTİM SINIFI TÜRKÇE DERSİ KABA DEĞERLENDİRME ARACI KAZANIMLAR(KISA DÖNEMLİ AMAÇLAR) 1. Dinleme Kurallarını Uygulama 1. Dinlemek için hazırlık yapar. 2. Dikkatini dinlediğine yoğunlaştırır. Detaylı İŞİTME YETERSİZLİĞİ OLAN BİREYLER İÇİN PERFORMANS BELİRLEME FORMU
T.C Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü İŞİTME YETERSİZLİĞİ OLAN BİREYLER İÇİN PERFORMANS BELİRLEME FORMU 2009 PROGRAMDA YER ALAN MODÜLLER VE SÜRELERİ Modülün Detaylı NOKTALAMA İŞARETLERİ Yazılanları daha kolay okuyabilmek için, yazılanların yanlış anlaşılmasını önlemek için. Nokta (. ) Annem bana meyve getirdi.
Yazılanları daha kolay okuyabilmek için, yazılanların yanlış anlaşılmasını önlemek için kullandığımız işaretlere NOKTALAMA İŞARETLERİ deriz. Nokta (. ) 1-Tamamlanmış cümlelerin sonuna nokta koyarız. Annem Detaylı 3. SINIFLAR KASIM AYI BÜLTENİ
ÖZEL BİLGE OKULLARI 3. SINIFLAR KASIM AYI BÜLTENİ Kasım ayı kazanımlarımız Türkçe, Matematik Fen Bilimleri ve Hayat Bilgisi Dersi konularımız 3. SINIFLAR KASIM AYI BULTENI BÜLTENİMİZDE NELER VAR? Eylül Detaylı Ders Adı : TÜRK DİLİ I: SES VE YAPI BİLGİSİ Ders No : Teorik : 2 Pratik : 0 Kredi : 2 ECTS : 3. Ders Bilgileri.
Image not found http://bologna.konya.edu.tr/panel/images/pdflogo.png Ders Adı : TÜRK DİLİ I: SES VE YAPI BİLGİSİ Ders No : 03040004 Teorik : Pratik : 0 Kredi : ECTS : 3 Ders Bilgileri Ders Türü Öğretim Detaylı PLEVNE ORTAOKULU EĞİTİM ÖĞRETİM YILI TÜRKÇE DERSİ 5. SINIF ÜNİTELENDİRİLMİŞ YILLIK PLANI KAZANIMLAR OKUMA DİNLEME KONUŞMA YAZMA
Tarih - Saat Tekn. 1. Hafta İSTİKLAL MARŞI 6 Saat 1. kurallarını uygulama 1. k için hazırlık 2. amacını 3. amacına uygun yöntem 4. Okuduğu kelimeleri doğru telaffuz 5.Noktalama işaretlerine dikkat ederek Detaylı KOD 45 GELİŞİM MR (61-72 AY) xxxxxxx. "Çocuğun gelişimini takip edin."
KOD 45 GELİŞİM MR (61-72 AY) xxxxxxx "Çocuğun gelişimini takip edin." KİŞİSEL BİLGİLER xxxxxxx Doğum Tarihi 30.4.2009 Cinsiyet Kız Okul xxxxxxx Sınıf xxxxxxx İl İstanbul İlçe Kadıköy I. Uygulama Tarihi Detaylı İŞLEVSEL DİL BİLGİSİNİN TÜRKÇE ÖĞRETİMİNDEKİ YERİ Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2007, sayı:1,s:
İŞLEVSEL DİL BİLGİSİNİN TÜRKÇE ÖĞRETİMİNDEKİ YERİ Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2007, sayı:1,s:253-258. Adem İŞCAN * Özet: Türkçe dil bilgisi öğretimi, öğrencilerin dil bilgisi Detaylı -DE, -DA VE -Kİ NİN YAZIMI
2012 -DE, -DA VE -Kİ NİN YAZIMI AYDIN ARIDURU BİLGİSAYAR 1 ÖĞRETİM GÖREVLİSİNİN ADI: YRD. DOÇ. NURAY GEDİK 05.12.2012 İÇİNDEKİLER İçindekiler... 1 -de da ve ki nin yazımı konu anlatımı... 2-6 -de da ve Detaylı AVRASYA ÜNİVERSİTESİ
Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Türk Dili II Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans () Lisans (x ) Yüksek Lisans( ) Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim ( X) Uzaktan Öğretim( ) Diğer Detaylı Örn: İddiamı ispat için, bu odanın duvarlarına gül. yazdırdım. Yüklem
TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜ TÜRKİYE TÜRKÇESİ - IV DERS NOTLARI 2. Sınıf - 2. Dönem İsa SARI www.isa-sari.com KISALTMA GRUPLARI Türkçede kısaltma grupları, çeşitli kelime gruplarının (sıfat-fiil grubu, Detaylı EKOL LOJİSTİK KURUM İÇİ VE DIŞI İLETİŞİM POLİTİKASI
EKOL LOJİSTİK KURUM İÇİ VE DIŞI İLETİŞİM POLİTİKASI 1. Giriş Ekol Lojistik (Ekol); bünyesinde yer alan tüm çalışanlarına, müşterilerine, tedarikçilerine, resmi kurum ve kuruluşlara, faaliyet gösterdiği Detaylı 3. HAFTA YAZI DİLİ VE ÖZELLİKLERİ
3. HAFTA YAZI DİLİ VE ÖZELLİKLERİ Dilin sözlü ve yazılı kullanımı olarak karşımıza iki yönü çıkmaktadır. Günlük hayatta kullandığımız dil, konuşma dili olarak adlandırılır. Konuşma dilinde bir dilin kullanıldığı Detaylı Türk Dili Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans (Sak.Üni.Ort) Programı Ders İçerikleri
Türk Dili Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans (Sak.Üni.Ort) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı SOSYAL BİLİMLERDE ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ TDE729 1 3 + 0 6 Sosyal bilimlerle ilişkili Detaylı Yrd. Doç. Dr. Hüseyin Odabaş
Yrd. Doç. Dr. Hüseyin Odabaş Bütün araştırmalar kendilerinden önce yapılan araştırmalara, bir başka deyişle, var olan bilgi birikimine dayanırlar. Bir araştırmaya başlarken yapılacak ilk iş, daha önce Detaylı İÇİNDEKİLER 1: DİL VE DÜŞÜNCE ARASINDAKİ İLİŞKİ...
İÇİNDEKİLER Bölüm 1: DİL VE DÜŞÜNCE ARASINDAKİ İLİŞKİ... 1 1.1. Bir İleti Kodu Olarak Dil... 1 1.1.1. Dilin Bireysel ve Toplumsal Yönü / Uzlaşımsal Niteliği... 4 1.1.2. Dilin Yapısal Yönü / Dizge Olma Detaylı 3. SINIFLAR EYLÜL EKİM AYI BÜLTENİ
ÖZEL BİLGE OKULLARI 3. SINIFLAR EYLÜL VE EKİM AYI BÜLTENİ Eylül ve Ekim ayı kazanımlarımız Türkçe, Matematik Fen Bilimleri ve Hayat Bilgisi Dersi konularımız 3. SINIFLAR EYLÜLVE EKİM AYI BULTENI BÜLTENİMİZDE Detaylı 5. SINIF TÜRKÇE KELİME TÜRLERİ TESTİ. A) Ben ise yağmur yağmasını bekliyordum. Cümlesindeki isimlerin hepsi tekildir.
1- Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bilgi yanlışlığı vardır? A) Ben ise yağmur yağmasını bekliyordum. Cümlesindeki isimlerin hepsi tekildir. B) İyi bir aşçıydı. Cümlesinde özel isim kullanılmıştır. C) Tavuklar Detaylı TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE TARİH İFADE ETMEK İÇİN KULLANILAN YAPILARIN SÖZ DİZİMİ BAKIMINDAN İNCELENMESİ *
TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE TARİH İFADE ETMEK İÇİN KULLANILAN YAPILARIN SÖZ DİZİMİ BAKIMINDAN İNCELENMESİ * EXAMINATION OF THE WORDS DESCRIBING DATE IN TERMS OF SYNTAX IN TURKEY TURKISH Sedat BALYEMEZ ** Özet: Detaylı Türkiye Türkçesinde Dakikalı Saat İfadeleri ve Saat Grubu
Dil Araştırmaları Dergisi Sayı: 2 Bahar 2008, 87-92 ss. Türkiye Türkçesinde Dakikalı Saat İfadeleri ve Saat Grubu Sedat BALYEMEZ 1 ÖZET Saat ifadeleri, günlük dilde kullanımı çok fazla olan ifadelerdir. Detaylı Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS
DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS TÜRK DİLİ II TRD103 2 2+0 2 2 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Zorunlu Dersin Koordinatörü Detaylı B. ÇOK DEĞERLİ MANTIK
B. ÇOK DEĞERLİ MANTIK İki değerli mantıkta önermeler, doğru ve yanlış olmak üzere iki değer alabilir. Çünkü özdeşlik, çelişmezlik ve üçüncü hâlin olanaksızlığı ilkelerine göre, önermeler başka bir değer Detaylı Kaynak ve Dipnot Gösterme Kuralları
Kaynak Gösterme Rapor içerisinde kullanılan farklı kaynaklardan edinilen bilgilerin nereden alındığının gösterilmesi gerekir. Raporda farklı bir kaynaktan alınan ve olduğu gibi kullanılan cümlelerin ya Detaylı Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme İLETİŞİM
Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme İLETİŞİM Yrd.Doç.Dr. Gülçin Tan Şişman Eğitim Programları ve Öğretim İletişim "Ne kadar çok bilirsen bil, söylediklerin karsındakinin anlayacagı kadardır." Detaylı İÇİNDEKİLER TEMA 1. Anlam Bilgisi. Yazım Bilgisi. Dil Bilgisi. SÖZCÜK ANLAMI...15 Gerçek, Yan ve Mecaz Anlam...15 Deyim...15
İÇİNDEKİLER TEMA 1 Anlam Bilgisi SÖZCÜK ANLAMI...15 Gerçek, Yan ve Mecaz Anlam...15 Deyim...15 CÜMLE ANLAMI...16 Öznel ve Nesnel Anlatım...16 Neden - Sonuç İlişkisi...16 Amaç - Sonuç İlişkisi...16 Koşula Detaylı HAZİRAN AYI AYLIK PLAN
Okul dı : Tarih : HZİRN Yaş Grubu (y) : Öğretmen dı HZİRN YI YLIK PLN KZNIMLR VE GÖSTERGELERİ H Z İ R N BİLİŞSEL GELİŞİM Kazanım 1. Nesne/durum/olaya dikkatini verir. Göstergeleri: Dikkat edilmesi gereken Detaylı BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ EĞİTİM PROGRAMI (BEP) ÖĞRENCİNİN ADI-SOYADI:
BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ EĞİTİM PROGRAMI (BEP) ÖĞRENCİNİN ADI-SOYADI: BEP HAZIRLAMA TARİHİ: Öğrencinin şu anki performans düzeyi: Dil ve anlatımı başarır. Sözcükte anlam bilgisini kavramaz. Kendini basitçe Detaylı II) Hikâye Dışı düzlemi
HİKÂYE ETME DÜZLEMLERİ Prof. Dr. Rıza FİLİZOK Günümüz edebiyat araştırmalarında yeni bir bilim anlayışının derin izleri vardır. Özellikle yapısal metin analizinde artık temel kavramlar görecelilik ve fonksiyon Detaylı İÇİNDEKİLER I. DÖNEM. 3. Telaffuz (Söyleyiş)... 49 1. Türkçenin Özellikleri... 50 DERS KİTABI ETKİNLİK ÇÖZÜMLERİ... 63
VI İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER I. DÖNEM 1. ÜNİTE (İLETİŞİM, DİL VE KÜLTÜR) 1. İletişim... 5 2. İnsan, İletişim ve Dil... 7 3. Dil - Kültür İlişkisi... 13 DERS KİTABI ETKİNLİK ÇÖZÜMLERİ... 15 2. ÜNİTE (DİLLERİN Detaylı DERS BĠLGĠLERĠ TÜRKÇE I: YAZILI ANLATIM TRD 101 1 2 + 0 2 2
DERS BĠLGĠLERĠ Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS TÜRKÇE I: YAZILI ANLATIM TRD 101 1 2 + 0 2 2 Ön KoĢul Dersleri Yok Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Dersin Koordinatörü Dersi Verenler Dersin Detaylı Zirve 9. Sınıf Dil ve Anlatım
Zirve 9. Sınıf Dil ve Anlatım İLETİŞİM, DİL VE KÜLTÜR 1. İletişim 2. İnsan, İletişim ve Dil 3. Dil Kültür İlişkisi DİLLERİN SINIFLANDIRILMASI VE TÜRKÇENİN DÜNYA DİLLERİ ARASINDAKİ YERİ 1. Dillerin Sınıflandırılması Detaylı 2016 EYLÜL MUSTAFAKEMALPAŞA / BURSA T.C. MUSTAFAKEMALPAŞA İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ DİL VE ANLATIM DERSLERİ UYGULAMA SINAVI YÖNERGESİ
2016 EYLÜL Dil ve Anlatım Uygulama Sınavı T.C. MUSTAFAKEMALPAŞA İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ MUSTAFAKEMALPAŞA MESLEKİ VE TEKNİK ANADOLU LİSESİ DİL VE ANLATIM DERSLERİ UYGULAMA SINAVI YÖNERGESİ TÜRK DİLİ Detaylı ÇÖZÜMLÜ ÖRNEK 3.5 ÇÖZÜM
Biçimselleştirme Burada sunulan haliyle bu sembolik gösterim diline önermeler mantığı dili denir. Şimdi günlük dilden çeşitli cümlelerin sembolik biçimler şeklinde nasıl ifadelendirilebileceğini (yani Detaylı Sosyal Bilimler Dergisi 1
Sosyal Bilimler Dergisi 1 NESNENİN ETKİ ALANI Ahmet AKÇATAŞ * ÖZET Nesne, cümlede önemli bir yere sahiptir. Nesnenin etki alanı, cümlenin gücünü de gösterir. Cümlede nesneler, yüklemin sonucunu, öznenin Detaylı EĞİTSEL DEĞERLENDİRME İSTEĞİ FORMU (İlköğretim Okulları )
EĞİTSEL DEĞERLENDİRME İSTEĞİ FORMU (İlköğretim Okulları ) T.C Millli Eğitim Bakanlığı....İlköğretim Okulu Müdürlüğü Sayı:.. Konu: Eğitsel Değerlendirme İsteği././20.... REHBERLİK VE ARAŞTIRMA MERKEZİ MÜDÜRLÜĞÜNE Detaylı EKLER VE SÖZCÜĞÜN YAPISI
EKLER VE SÖZCÜĞÜN YAPISI *KÖK * YAPIM EKLERİ * ÇEKİM EKLERİ * YAPILARINA GÖRE SÖZCÜKLER K Ö K Sözcüğü oluşturan en küçük anlamlı dil birimine kök denir. Kök halinde bulunan sözcükler yapım eki almamıştır Detaylı ODTÜ GV ÖZEL DENİZLİ İLKOKULU EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 4. SINIFLAR OCAK AYI KAZANIMLARI
ODTÜ GV ÖZEL DENİZLİ İLKOKULU 2015-2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 4. SINIFLAR OCAK AYI KAZANIMLARI TÜRKÇE ÖĞRENME ALANI: DİNLEME 1.Dinleme Kurallarını Uygulama 1. Dinlemeye hazırlık yapar. 2. Dinleme amacını Detaylı Cümle, bir düşünceyi, bir dileği, bir haberi ya da duyguyu tam olarak anlatan, bir veya birden çok sözcükten oluşmuş anlatım birimidir.
CÜMLENİN ÖĞELERİ Cümle, bir düşünceyi, bir dileği, bir haberi ya da duyguyu tam olarak anlatan, bir veya birden çok sözcükten oluşmuş anlatım birimidir. Cümle içindeki sözcüklerin tek başlarına ya da Detaylı SEYYİT MAHMUT HAYRANİ ANADOLU LİSESİ 2015 2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 9. SINIF DİL VE ANLATIM DERSİ ÜNİTELENDİRİLMİŞ YILLIK PLANI
SEYYİT MAHMUT HAYRANİ ANADOLU LİSESİ 015 016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 9. SINIF DİL VE ANLATIM İ ÜNİTELENDİRİLMİŞ YILLIK PLANI EYLÜL ÜNİTE I İLETİŞİM, DİL VE KÜLTÜR ÜNİTE 1 İLETİŞİM, DİL VE KÜLTÜR HAFTA 1 Ders Detaylı 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 3. SINIFLAR VELİ BİLGİLENDİRME MEKTUBU 3
2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 3. SINIFLAR VELİ BİLGİLENDİRME MEKTUBU 3 ( Bu mektup 10 Şubat 2014-11 Nisan 2014 tarihleri arasında yapılacak çalışmaları belirtmektedir.) HAYAT BİLGİSİ 2.TEMAMIZ :BENİM EŞSİZ Detaylı TURKCEDERSĠMĠZ.COM 2014-215EĞĠTĠM ÖĞRETĠM YILI TÜRKÇE DERSĠ 5. SINIF ÜNĠTELENDĠRĠLMĠġ YILLIK PLANI KAZANIMLAR METİNLER ÖLÇME DEĞ.
BİREY VE TOPLUM 15 26 EYLÜL (12 SAAT) PARA CÜZDANI (ÖYKÜLEYİCİ METİN) OKUMA KONUŞMA YAZMA DİL BİLGİSİ 11. Kurallarını Uygulama 1. k için hazırlık 2. amacını belirler. 3. amacına uygun yöntem belirler. Detaylı 10.SINIF TÜRK EDEBİYATI DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ
EKİM AY HAFTA DERS SAATİ KONU ADI KAZANIMLAR TEST NO TEST ADI 1 EDEBİYAT TARİHİ / TÜRK EDEBİYATININ DÖNEMLERE AYRILMASINDAKİ ÖLÇÜTLER 1.Edebiyat tarihinin uygarlık tarihi içindeki yerini.edebiyat tarihinin Detaylı 25. İngilizce Geniş Zaman Konu Anlatımı (Simple Present) (www.konuanlatımı.com)
25. İngilizce Geniş Zaman Konu Anlatımı (Simple Present) (www.konuanlatımı.com) Merhaba. Bugünkü konumuz simple present tense; yani namı değer geniş zaman. İngilizcedeki zamanların içinde en çok kuralları Detaylı YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ 2010-2011 ÖĞRETİM YILI BAHAR DÖNEMİ YABANCI DİLLER YÜKSEKOKULU İTALYANCA HAZIRLIK BÖLÜMÜ
YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ 2010-2011 ÖĞRETİM YILI BAHAR DÖNEMİ YABANCI DİLLER YÜKSEKOKULU İTALYANCA HAZIRLIK BÖLÜMÜ Dersin adı: İTALYANCA C : A1 A2 seviyesi (30 saat/hafta) Koordinatör : Cristiano Bedin Yer Detaylı Türk Dili, TDK, 9/2001, s. 257-264. Dr. Ayfer Aktaş. -DIktAn/-DUktAn sonra ZARF-FİİLİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA
1 Türk Dili, TDK, 9/2001, s. 257-264. Dr. Ayfer Aktaş -DIktAn/-DUktAn sonra ZARF-FİİLİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA 1. Giriş -DIktAn/-DUktAn sonra zarf-fiili çeşitli araştırmalarda birçok kez ele alınmıştır. Detaylı Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS MESLEKİ İNGİLİZCE II İLH 418 8 2+0 2 3
DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS MESLEKİ İNGİLİZCE II İLH 418 8 2+0 2 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Seçmeli Dersin Detaylı 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 3. SINIFLAR VELİ BİLGİLENDİRME MEKTUBU 4
2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 3. SINIFLAR VELİ BİLGİLENDİRME MEKTUBU 4 ( Bu mektup 14 Nisan 2014-13 Haziran 2014 tarihleri arasında yapılacak çalışmaları belirtmektedir.) HAYAT BİLGİSİ 3.TEMAMIZ : Dün Detaylı Anlatım bozukluklarını anlama ve yapıya dayalı bozukluklar olmak üzere iki grupta toplayabiliriz:
ANLATIM BOZUKLUKLARI Her cümle belli bir düşünceyi, duyguyu aktarmak için kurulur. Bu cümlenin, ifade edeceği anlamı açık ve anlaşılır bir biçimde ortaya koyması gerekir. Ayrıca mümkün olduğunca gereksiz Detaylı O Dil; Çok geniş anlamıyla dil, düşünce, duygu ve güdüleri, doğrudan doğruya ya da dolaylı olarak bildirmeye yarayan herhangi bir anlatım aracıdır.
DİL GELİŞİMİ O Dil; Çok geniş anlamıyla dil, düşünce, duygu ve güdüleri, doğrudan doğruya ya da dolaylı olarak bildirmeye yarayan herhangi bir anlatım aracıdır. O Dil gelişimi; seslerin, kelimelerin, sayıların, Detaylı DERS KATEGORİSİ TEORİ+UYGULAMA (SAAT) Arapça Kolay Metinler I Seçmeli SEÇ ÖN KOŞUL DERSLERİ. DERSİN VERİLİŞ BİÇİMİ (Örgün ya da Uzaktan)
TEDU İNGİLİZCE YETERLİLİK SINAVI İÇERİK ŞEMASI VE TABLOLAR TEDU EPE 1. Oturum 10.00-12.00 2. Oturum 14.00-16.00 A. Dinleme 25% B. Yazma 25% C. Dil Kullanımı 25% D. Okuma 25% Dinlerken Cevaplama Kompozisyon Detaylı TÜRKÇE 7. sınıf Haftalık ders sayısı 5, yıllık toplam 90 ders saati (öğrenim 18 haftada gerçekleşecektir)
TÜRKÇE 7. sınıf Haftalık ders sayısı 5, yıllık toplam 90 ders saati (öğrenim 18 haftada gerçekleşecektir) GİRİŞ Ana dili, bir toplumun en küçük birimi olan aile içerisinde filizlenmeye başlar. Çevresiyle Detaylı 2017 © DocPlayer.biz.tr Gizlilik Politikası | Hizmet koşulları | Geri bildirim