K9 Köpekleri | BilgiPortal - Türkiye'nin Sosyal Bilgi Platformu
Ana Sayfa/Köpekler ve Köpek Irkları/ K9 Köpekleri K9 Köpekleri
K-9 Amerikan polis ve askeri köpek eğitime verilen genel terimdir. K-9 Eğitimi: Koruma, bodyguard, narkotik, bomba, asayiş, iz takibi ve diğer askeri ve polis köpeği eğitimlerini konu alır. Pek çok kişi K-9 terimini Alman Çoban Köpeği ile karıştırmaktadır. Bu son derece yanlıştır. Hollywood sinemasının yapımı ünlü K-9 filminde "James Belushi" ile birlikte onun zeki ve cesur narkotik köpeğini oynayan "Jerry Lee" adlı köpek bir Alman Çoban Köpeğidir. Bu nedenle köpek severler filmin verdiği imaj ile K-9 adını bu ırkın adı olarak anmaktadır. Hatta bu ırka sahip olmak isteyen kişiler, satıcı tarafından kendilerine siyah veya kahverengi bir Alman Çobanı yavrularını getirdiği zaman, alıcı bu yavruların K-9 olmadığını belirterek başka yavru gösterilmesini ister. Gerçekte K-9 bir kelime oyunudur. İngilizcede "canine" köpekgillere ait, köpek, köpek ve benzeri hayvanlarla ilgili manalarına gelmektedir. Okunuşu ise "keynayn" şeklindedir. K9 kelimesi de İngilizcede keynayn (K-key, 9-nayn) olarak okunur. Tabiî ki Amerika'da ve daha sonrada dünyada bu kelime eğitimli polis köpeği olarak kabullenilmiştir. Artık K9 denilince temel itaat ( sevk kayışı ile birlikte sahibinin otur, yat, izle, kal, gel, bekle ve sürün komutlarına uyması ), ileri itaat ( temel itaat eğitimindeki komutları sevk kayışsız olarak yapması ) ve saldırı ve koruma eğitimi almış köpekler anlaşılmaktadır.
K9'UN SAĞLAYACAĞI FAYDALAR
Bomba aramasında, uyuşturucu ile mücadelede dünya genelinde kabul edilen bir başarıya sahipler.
Güvenlik görevlerinde eğitimli köpekler kullanılması özellikle gelişmiş ülkelerde son derece yaygındır. Özellikle narkotik madde, bomba, canlı insan ve ceset aramasında gelişen onca teknolojiye rağmen hala köpekler en gözde arama unsurlarıdır. Bunun birinci nedeni köpeklerin akıl almaz koku alma hassasiyetleridir. İnsanlarda koku bölgesi yaklaşık 500 mm2 (milimetrekare) olup,2x10 (üzeri 7) kadar hücre yani 20 milyon hücre kapsadığı halde, köpeklerde bu bölge 7000 mm2 olup, 2,8x10(üzeri 8) kadar hücre yani 280 milyon hücre kapsar. Dolayısıyla insanlara nazaran köpekler yaklaşık 14 kat daha fazla hücre sayısına sahiptirler. Hücre sayısı arttıkça sinir hücreleri arasındaki olası bağlantıların sayısı da artar. Örneğin beş hücreden oluşan bir sistemde 20 bağlantı bulunmasına karşılık on hücre arasındaki bağlantıların sayısı 90 dır. Yandaki şekilde bu açıkça gösterilmektedir. Bu da köpeklerin 14 kat fazla koku hücresine sahip olması onların insanlardan 14 kat değil binlerce kez daha iyi koku alması demektir. İkinci olarak teknoloji insanların zaaflarını da taşımaktadır. Örneğin bir kapalı alanda uyuşturucu araması yapan kişi sadece kendisinin şüphelendiği yerlerde arama yapar. Belki arama yaptığı yerin hemen yanındaki yerde gizlenen uyuşturucuyu böylelikle bulamaz. Fakat eğitimli köpekler sadece eğitmeninin gösterdiği yerle bağlı kalmaz. Kokunun kaynağı nere ise onu arar ve bulur. Yani köpekler eğitmeninden bağımsız olarak hareket edebilir ve bizim insan olarak zaaflarımızdan etkilenmez. Bir gazete haberinde İngiltere'de bir liseye uyuşturucu konferansına köpeği ile birlikte giden K9 eğitmeninin, koridordan konferans salonuna geçerken köpeğin bir dolaba odaklanması neticesi arama yapıldığı ve dolapta uyuşturucu tespit edildiği yazıyordu. Burada eğitimli narkotik köpeği, sahibinden "Ara" komutu almadan kendi içgüdüleri ve duyuları ile narkotik maddesini tespit edebilmiştir. Bomba aramalarında ise köpekler, bomba imha uzmanlarının vazgeçilmez yardımcılarıdır. Çünkü bombanın yerini tespit etmek bombayı etkisiz hale getirmekten çok daha öncelikli ve önemlidir. Bir köpek, eğitmeninin hiç şüphelenmediği bir yerdeki bombayı tespit edebilir ve herhangi bir şekilde dokunmadan sahibine haber verebilir.
Kapkaç, hırsızlık gibi asayişe müessir suçlarla mücadelede,
•Havaalanlarında ve sınırlarda hastalık riskine karşı yiyecek arama ve bulma konularında.
K9 OLABİLECEK KÖPEKLER
1. Vücut Ölçüleri :
Asayiş görevi yapacak köpek ırkları öncelikle vücut olarak ne çok iri ne de küçük olmalıdır. Bu iş için en ideal köpekler 25 - 50 kg. arasındaki köpek ırklarıdır. Çünkü ağır köpek hantal olur, dar yerlerden geçmesi gerektiğinde zorlanır, zaptetmesi daha zordur. Ayrıca iri ırklarda kalça displazisi riski daha yüksektir. Minik köpeklerin ise zaten caydırıcılığı olmaz. Buna göre dünyada ve Türkiye'de Asayiş K9 köpeği olarak kullanılan başlıca ırklar şunlardır:
2. İtaat Kapasitesi :
3. Genel Görünüş:
K9 denilince insanların aklına iyi eğitilmiş, güzel görünümlü köpekler gelmektedir ve bu da insanlarda bir saygınlık ve ciddiyet uyandırmaktadır. Yukarıdaki özelliklerden birisi eksik olursa insanlarda oluşan bu düşünce tersine dönebilecektir. Yani K9 olarak getirilen bir köpek, eğer emirlere itaat etmiyor ve sahibini dinlemiyor ise bunu gören insanların o köpeğe ve sahibine karşı saygınlığı kalmayacaktır. Aynı şekilde görünüş olarak köpeğin kusurları varsa bu da psikolojik olarak insanları etkilemesine engel olacaktır. Mesela kuyruğu ya da kulakları kesik bir Alman Çoban Köpeği beklenen saygıyı ve korkuyu uyandıramayacaktır. Aynı şekilde kırma bir sokak köpeği eğitilse dahi hiçbir zaman K9 olarak görülmeyecektir. Ya da tüyleri taranmamış, yıkanmamış, pis kokan bir köpek istenmeyecektir. Bu nedenle dış görüne önem verilmeli, görev için orijinal ırklar kullanılmalı, bu köpeklerin dış görünüş olarak herhangi bir kalıcı kusurları olmamalıdır. 4. Vücut Sağlığı:
5. Psikolojik Durumu :
Köpeklerin doğumdan itibaren 3 haftalıktan 3 aylık oluncaya kadar geçen süre aktif sosyalleşme sürecidir. Bu süre içerisinde insanlara, arabalara, kedilere ve diğer hayvanlara, diğer köpeklere ve günlük hayatta ve görevlerde karşılaşabileceği her türlü ortama karşı sosyalleştirilmemiş bir hayvanın daha sonra bunları kazanması çok zordur. Bir köpeğin karakteri ise 18 aylık olduğunda ise tam olarak oturmuş olur. İşte bu kritik dönemlerde yanlış ve kötü tecrübeler yaşamış köpekler, daha sonra çeşitli zamanlarda ve beklenmeyen hallerde, beklenmedik tarzda hareketler yaparak sahibine ya da başkalarına zarar verebilirler. Mesela çocuklardan sakallı bir insandan zamanında bir kötülük gören köpek bunu unutmayacak ve genelleme yaparak bütün çocuklara ve sakallı insanlara düşman olabilecektir. Yada hayatında hiç şemsiyeli yada şapkalı insan görmemiş bir köpek onlara karşı saldırgan bir tutum izleyebilecektir. Bu nedenle asayiş hizmetinde kullanılacak köpekler mümkün olduğunca küçük yaşlardan itibaren gözetim altına alınmalı ve karşılaşabileceği her ortama karşı eğitilmelidir. Köpeği göreve götüren kişi onun huyunu yada zaaflarını çok iyi bilmelidir. 6. Yaşı:
Asayiş ve koruma görevinde kullanılacak köpekler normalde en erken 1 yaşında göreve başlarlar ve 9 yada en fazla ise 10 yaşına kadar bu görevi sürdürebilirler. Bu yaştan sonra o görevde tutulmaları doğru değildir. Normalde köpekler 15-16 yıl yaşayabilirler fakat koruma görevi yapan köpekler daha çok yıprandıkları için yaşıtlarına oranla daha erken ölürler. Bu nedenle kalan ömrünü de rahat edebileceği bir çiftlikte sürdürmesi uygun olacaktır. Arama köpeği olarak kullanılacak köpekler için ise şu özellikler bulunmalıdır:
2. Oyunculuk: Bütün arama köpekleri bir top yada başka bir oyuncak ile oynamak konusunda son derece hırslı köpeklerden seçilir. Bu köpekler nadir bulunur. Her köpek bu görev için uygun değildir. Hatta yukarıda sayılan ırklar bile belki % 10 u bu iş için ideal sayılır. Bazen de ırk özellikleri taşımayan ya da kırma köpekler de bu iş için elverişli olabilir. Bu nedenle önyargılı olmadan köpek seçilmesi gerekmektedir.
3. Vücut Sağlığı : Arama köpekleri nadir bulundukları ve yetiştirilmesi çok zor oldukları için fiziki görüntü açısından çok önemsenmezler. Yani kırma, kesik kulaklı bir köpek arama köpeği olabilir. Fakat sağlık şartları açısından biraz daha dikkatli olmak gerekir. Özellikle kalça displazisi olan köpekler arama işi için kullanılmamalıdır. Çünkü bu hastalığa sahip köpeklerin az hareket etmeleri ve şişman olmamaları gerekmektedir. Arama köpekleri ise oyuncu oldukları için çok hareketlidirler ve bu da eğer kalça displazisi varsa sakatlıklara yol açabilir. Ayrıca nefes darlığı, sara, böbrek hastalıkları vs. olmamalı. Ve belli zamanlarda veteriner hekim kontrolünden geçmelidirler.
4. Psikolojik Durumu : Arama görevinde kullanılacak köpekler aşırı korkak yada saldırgan olmamalıdır. Görev sırasında ilgisi çabuk dağılmamalı ve başka yerlere odaklanmamalıdır. Mesela bir narkotik araması yapan köpek, aranılan yerden gelen bir yemek kokusuna odaklanırsa görevde başarısız olur ve diskalifiye etmek gerekir. 5. Yaşı: Arama köpekleri en erken bir yaşından itibaren görev yaparlar ve 7 yada en geç 8 yaşında emekliye ayrılırlar.
1. İzle ya da Takip
4. Bekle ya da Kal
5. Grup çalışması ( En az 5 sivil giyimli insanın çevresinde dolaşmasına izin vermeli ve bu vaziyette iken komutlara tam olarak riayet etmeli.
6. Silah sesi ( Ateşli silahlardan yakın mesafe atış sesine alışkın olmalı. )
7. Çeviklik ( Pentatlon ) çalışması
2. Acil Dur ( Tehlikeli bir ortamda köpeği aniden durdurmak için )
3. Gel komutu ( Köpek her türlü ortamda gel komutuna kayıtsız şartsız uymalı )
1. Dikkat ( Alanda şüpheli kişilere veya hareketlere karşı uyanık hale getirme )
2. Havla ( Sadece korkutma amaçlı )
3. Kim o, tut, yakala vb. saldırı komutu ( bu komut ile şüpheli şahsa karşı atağa geçmesi )
4. Tamam yada Hayır ( Saldırganlığa son vermek yada beklemede kalmasını sağlamak için )
5. Bırak ( Köpeğin bu komut ile birlikte ısırdığı şahsı anında bırakması )
5. Arama köpekleri saldırı eğitimi almazlar. Eğer diğer köpeklere ve insanlara karşı saldırgan tavırları varsa mutlaka sosyalleştirme eğitimine tabi tutulmalıdırlar.
6. Narkotik köpekleri maddeyi bulduklarında kokunun kaynağını göstermek için ayakları ile kazma hareketi yaparlar. Bomba köpekleri ise patlayıcı madde kokusu aldıklarında bombanın harekete veya en ufak bir dokunuşa duyarlı olduğu düşünülerek sadece otururlar.
Almış oldukları eğitim, varsa sertifikaları veya (...) yıl iş deneyimi :
18) Barınaklarda çevreye rahatsızlık verecek hayvan seslerinin veya kötü kokunun yayılmaması için gerekli önlemler alınacaktır.