Oğuz Atay'ın Tutunamayanlar'ı hakkında kısaca... / Kitap / Milliyet Blog
Beni HatırlaBlog Kategorileri Ana SayfamHakkımdaBloglarımBlog YorumlarımÖnerilerim Tuğba Şardanhttp://blog.milliyet.com.tr/kitaplarveyasam
12 Ekim '11Geriileri KategoriKitapOkunma Sayısı54653 Oğuz Atay'ın Tutunamayanlar'ı hakkında kısaca... Google Görsel
Selim Işık ve Turgut Özben, öğrencilik yıllarında iki iyi arkadaşken, hayattaki tercihlerinin farklı oluşu, yollarını ayırmıştır. Bir gün Turgut, gazetede Selim'in intihar ettiği haberini görür ve O'nunla zamanında yeterince ilgilenmediği için kendisini suçlar. Selim'i intihara götüren nedenleri bulmak üzere, O'nun tuttuğu notları, günlükleri, odasını, tanıdıklarını yani hayatını araştırmaya başlar. Bu arada Selim'in Günseli isminde bir sevgilisi olduğunu ve Günseli'nin Selim hakkında her şeyi bildiğini de öğrenir. Araştırma sırasında Turgut, bir yandan da kendi hayatını sorgulamaktadır. O'na destek olan Olric'in eşliğinde...
Kitabın başında Turgut Özben üç yıldır kayıplara karışmıştır. Kayboluşundan bir yıl sonra, bir yolculuk sırasında trende tanıştığı bir yayıncıya, yayınlanmak üzere notlar, yazılar göndermiş; ancak bunlar, yayıncının eline iki yıl sonra geçmiştir.
Kitap, Turgut Özben'in notlara eklediği ve ancak küçük bir bölümünün yayınlanmasını istediği mektupla son bulur.
Tutunamayanlar'ın kısa özeti böyle...
Kitabın arka yüzünde, Berna Moran'ın Oğuz Atay'ın bu ilk kitabı için yaptığı övücü eleştiri ile yazarın hayat ve edebiyat öyküsü yer alıyor. Kitap, TRT 1970 Roman Ödülü'nü kazanmış.
"Tutunamayanlar"ı okumadan hatta böyle bir kitabın varlığını duymadan önce, 'tutunamayan' kelimesini cümle içinde kullandım ben; ama nereden çıkmış bu kelime diye, hiç düşünmedim. "Tutunamayan kimdir?" diye ayrıca kafa yormadım. Hayatta hiçbir baltaya sap olamamış, kendine bir düzen kuramamış, toplumda yerleşmiş hiçbir kurala uymayan, tanımlanmak istendiğinde, isminin önüne bir sıfat konulamayan, bu dünyaya boşa gelmiş, haybeye gidecek olan insan evladı, diye bir fikrim vardı ama bu nereden geliyor, merak etmedim. Bugün ilk defa sözcüğün anlamına baktım. Öyle bir kelime yok... TDK Sözlüğü'nde 'tutunmak' sözcüğü var. Anlamı, tutup bırakmamak, dayanmak, sarılmak veya asılmak; aynı yerde ve durumda kalmak, direnmek, dayanmak olarak verilmiş. Bir de, kendini kabul ettirmek, kendine bir yer sağlamak. Tutunan insan, bu tanımlara uyan kişiyse, 'tutunamayan'ın tanımı ortaya çıkıyor; bunları başaramayan insan, 'tutunamayan' oluyor. Oğuz Atay'ın deyimiyle, "disconnectus erectus"*...
"Tutunamayanlar", bu insanların hikayesi. Hani şu, şimdiye kadar okumadığım zamanı kayıp olarak gördüğüm; "gençliğimde de okumuş olsaydım, bir de şimdi okuyup iki farklı çağımda bende bıraktığı izi kıyaslardım" diye hayıflandığım kitap... "Bat, dünya bat!"*
Belki genç yaşımda okusaydım, insanlar hakkında yargıya varırken, bir kez daha düşünmek gerektiğini erkenden öğrenmiş olurdum. Ve hayatta ne yaparsak yapalım, anlamı olan, bizi hayata bağlayan işleri, seçimleri ön planda tutmak gerektiğini; kendini önemsemeyi... "Efendim?"*
Ben biraz fazla romantik bir kadınım. Beynim ise düşüncelerle oyalanmayı, oynamayı sever. Okumayı çok sevdiğimse ortada... Başından sonuna dağınık görüntüsüne, içindeki bin bir düşünceye, altüst edilmiş bilgiye karşın, temeli, örgüsü mükemmel kurulmuş, karakterleri ustaca oturtulmuş bu kitapta, beni çeken, etkileyen, hayran bırakan, -laf aramızda- Oğuz Atay'a neredeyse aşık eden, roman kişilerinin her birinde kendimi bulmam oldu. "Kitaplar yüzünden çok acı çekiyorum Esat ağabey (...) Sanki hepsi benim için yazılmış. Bu kadar insanı birden canlandıramıyorum."*
Ve ülkemde, o gün gibi bugün de hâlâ geçerli olan, beni üzen, kızdıran olumsuz her koşuldan mizahi bir dille söz ederlerken, kendimi o kişilere ve romana daha yakın hissettim. "De Gaul De Gaul dediler, onu da gördük!"*
Selim Işık'lı satırları okurken, Selim oldum. Bazen beni sarıveren bunalımlı zamanlarda, aklıma üşüşen, sorguladığım, beni huzursuz eden halleri, düşünceleri, kendimde eksiklik olarak gördüğüm tavırları O'nda görünce, O'nu anladım. Oğuz Atay'ın Selim'e şefkatli ve içten dışa bakışı, Selim'in kendini ve insanları gördüğü gözü aktarışı, hayatındaki hüznü anlatışı öyle doğal, gerçek ve yerindeydi ki, kendimde O'ndan bir şeyler bulmak, kendiliğinden oluverdi; hiç rahatsız olmadım.
Bazen Turgut Özben oldum. Ben kendi dünyamda huzurlu yaşarken, farketmediğim başka hayatlara kayıtsızlığım nasıl bir an gelir karşıma çıkar ve beni üzerse; kimi zaman bir arkadaşımın sıkıntısına çare olamamak nasıl bunaltırsa, aynı pişmanlığı, çaresizliği O'nda da gördüm; O'nu anladım. Kendimi, O'nun gibi ben de, "Selim'e yardım edilebilir miydi?" diye kıvranırken bulunca hiç şaşırmadım.
Günseli oldum bir ara. Günseli'nin Selim için ne kadar üzüldüğünü gördüm, O'na gösterdiği şefkati sevdim; ama ne yazık ki, sevilen kişiye, ancak onun izin verdiği kadar ulaşılabildiğini düşündüm. Elinden gelen buydu, O'nu anladım.
Hatta Olric'im bile oldu! Bazen "Benim de Olric'im olsaydı, hatta herkes bir Olric'e sahip olabilseydi!" derken kendimi suç üstü yakaladım(!). "Siz ne yaparsanız olur efendimiz. Beni şımartıyorsun Olric!"*
Oğuz Atay, tutunamayanları anlatmış; toplum tarafından beğenilmeyip dışlanan, alay edilen, suçlanan, hatta kendini suçlayan bu insanları anlamış; ruhlarını tahlil etmiş ve hem topluma hem tutunamayanların kendisine karşı savunmuş.
Okuyanın "Hayat Koordinatları"nı* değiştirme gücü taşıyan bir baş yapıt yaratmış.
Yazmasamolmazdıdiyengillerden olduğum için yazdım bu yazıyı... Oğuz Atay'a saygıyla!...
* : Kitaptan alınmış sözler.
Tutunamayanlar- Oğuz Atay / İletişim Yayınları 1984/ 724 sf.
Halil Güven (Sökeli), Adil Serkan SATI
Yorum YazGönderYazdırHata Bildir yazarın önceki bloğuyazarın sonraki bloğu bu kategorideki önceki blogbu kategorideki sonraki blogkategoriden rastgele blog getir Yorumlar (8)
Türk edebiyatının "Oyun-bozan"ı derler Oğuz Atay için. Tüm kitaplarını çok etkilenerek okumuştum bende. "Tutumayanlar" çok yadırganmış ilk yayımlandığında edebiyat dünyasında. Şimmdi pek çok edebiyatseverlerin baş tacı. Ancak anlaşıldı değeri. Öncü bir romandır benim gözümde de. "Tehlikeli İlişkiler"den de çok etkilenmiştim. "Korkuyu Beklerken"in "Beyaz Mantolu Adam"ı ise favori öykülerimdendir. Teşekkürler sevgiyle... Minörözgür 02.02.2012 18:46Cevap :Ben teşekkür ederim, paylaşımcı ve yazıyı tamamlayan güzel yorumunuz için... Oğuz Atay okumakta gecikmiş bir okurum ne yazık! Diyebilirim ki, size imrendim... Önümüzdeki günlerde "Korkuyu Beklerken" beni beklesin!... "Tehlikeli İlişkiler" sonra... Sevgiyle... 02.02.2012 19:30 Rica ederim...sizin gibi okumayı seven ve yazarken dili böylesine gözel resmeden birisi için bir ve en ufak katkım olduysa ne mutlu bana...eyvallah...Nedim ÜSTÜN 13.10.2011 21:53Cevap :Tekrar teşekkür ederim Nedim Bey!... 13.10.2011 22:29 Ülkemizin kara bahtlı tarihi,daha çok yaşama tutunamayan gençliğin kıyımını belgeler...Yazar,geçmişi,geleceği ve içinde yaşanılan dönemi gözlem'leme,psikolojik tahlilleriyle ,portreleri tam yerine oturtmasıyla Dünya Edebiyatına önemli bir eser bağışlamıştır...Eseri,doğuşundan yıllar sonra konuşuyoruz...Asırlar sonra da konuşulacak gibi...Umarım TUTUNABİLENLERİN çok olduğu günlere gideriz..Saygılarımla...Mesut Selek 13.10.2011 21:47Cevap :Bir de genç nüfusumuzun kalabalık oluşuyla övünüyoruz, değil mi? Onları mutlu edemedikten sonra... Ben de 'tutunabilenlerin' çok olduğu günler görmeyi umuyorum Mesut Bey ve gençlere güveniyorum. Yeter ki, büyükleri onlara eşit ve geniş fırsatlar yaratsınlar! Çok iyi niyetli, akıllı, ülkesini seven gençler var, biliyorsunuzdur... Yorumunuzla yazıya yaptığınız katkı ve ilginiz için teşekkür ederim! Saygılarımla... 13.10.2011 22:22 Merhaba...''kısaca'' oluşuna üzüldüm...önerilerime aldım izninizle...ne de olsa hepimizin tenhasında bir ''tutunamayan'' yaşar...eyvallah...Nedim ÜSTÜN 13.10.2011 15:47Cevap :Önce size bir teşekkür borcum var Nedim Bey! Kitabı bana önerdiğiniz için... Siz, şiirinize yaptığım yoruma verdiğiniz cevapta Tutunamayanlar'dan bahsetmiştiniz ve Oğuz Atay anısına yazdığınız dört şiir de kitaba merakımı kamçıladı. Dolayısıyla yazı için sizin söylediğiniz övücü sözler, bana göre çok kıymetli!... Evet, çok şeyler hissettim, düşündüm bu kitabı okurken. Bazen gülmekten bazen hüzünden gözümden yaş geldi. Ne yazılsa az olacaktı, nihayetinde bir blogcu için bu kadarı yeter, diye düşündüm. Size katılıyorum: "Hepimizin tenhasında bir 'tutunamayan' yaşar..." Beni sevindiren, onurlandıran yorumunuz ve sayfanızda önerdiğiniz için çok teşekkür ederim! Saygılar!... 13.10.2011 16:29 Önceki YorumlarSonraki Yorumlar Sayfa: 12
Bir h.. 28 Haziran 2017 - 17:25Ünal Şöhret Dirlik Oya ağacı
Leylak diyesim geliyor ama, değil biliyorum. İpek mi acaba? Her neyse, yan taraftaki ağaççık. Ağaççık dediğime bakmayın neredeyse otuz yaşında. Boyu mu, ikinci kat balkonunu geçti. Yayıldı şemsiye .. 29 Temmuz 2016 - 09:15Akın YazıcıNiye yazıyorsun?
Bu mektup senin. İsmini, cismini, cinsiyetini bilmediğim senin. O kadar çok sen var ki, nasıl hitap etmeliyim bilmiyorum. Sevgili okur desem, belki sen de yazıyorsun. Şu da var, yazarsan bile önce .. 22 Haziran 2017 - 08:58üç nokta Toplam blog : 33Toplam yorum
: 2387Kayıt tarihi
: 07.06.09 İyi bir okurum.