Küçük Râkım – Hattatlar Sofası
Türk hat sanatını zirve isimlerinden Mustafa Râkım Efendi’nin üslûbunda göstermiş olduğu kudrete istinâden, Türk hattatları meyanında “Küçük Râkım” lâkabıyla iştihâr etmiş olan Ahmed Râkım Efendi’nin terceme-i hâline da’ir ma’lûmâtımız ne yazıkki son derece sınırlıdır. Habîb Efendi Hat ü Hattâtân’da “Hâşim Efendi’nin şâkirdlerinden olub girift yazıları gâyet iyi yazar ve ekseriya dârü’t-tıb’alarda izhâr-ı hüner ederdi” şeklinde beyânât vermektedir. Sicill-i Osmânî’de de “ketebeden olub Sultan Abdülmecîd Hân evâhirinde irtihâl eylemişdir. Meşhûr hattatdır. Basma delâ’ilü’l-hayrât bunun hattı iledir” bilgisi verilmektedir.
Aklâm-ı sitteyi Habîb Efendi’nin beyân ettiği vechle sikke-i seniyye-i hâkaniye ressamı Mehmed Hâşim Efendi’den meşkederek, “mârifetlerin en şereflisi ve latîflerin en latîfi olan hüsn-i hattı, dünya ve âhiretde zevâl bulmaz muhteşem bir ma’rifet usûlüyle tezyîn ettiği” için H. 1256/M. 1840 senesinde icâzet almıştır. Hüsn-i hatta gösterdiği kudrete istinâden Mehmed Hâşim Efendi’nin delâletiyle Darbhâne-i Âmire’de hocası ile teşrîk-i mesâ’îde bulunan Küçük Râkım, burada tuğra tertîbini de öğrenmiş idi.
Ancak hocasının vefâtından sonra, muhtemelen matba’adan uzaklaştırılan ve mekâtib-i rüşdiyede hüsn-i hat mu’allimliği yapmağa başlayan Küçük Rakım‘ın, ayrıca Habîb Efendi’nin beyân ettiği üzere bazı matba’aların hattatlığını da der-uhde eylemiş olduğu anlaşılmaktadır. Nitekim bu eyyâmda kaleme almış olduğu bir Delâ’ilü’l-hayrât‘ı ile muhtelif meşk murakka’ları da taşbasma olarak tab’edilmiştir. H. 1282 veyâ 1283 (M. 1865-1867) yılında vefât edip Şeyh Vefâ Cami’ne gömüldüğü mervî olan Küçük Râkım’ın, mezartaşı mevcut olmadığı için bu bilgilerin doğruluğu teyid edilememektedir.
Hayatını hüsn-i hatta hasredip ibrâz-ı mahâret göstermiş olan Küçük Râkım’ın hayatı hakkındaki bilgilerin eksikliği kadar, bilinen tek öğrencisinin Mehmed Şevket Efendi olması da son derece şaşırtıcıdır. Zirâ bu denli kudretli bir hattatın daha fazla tilmiz yetiştirmiş olması muhtemeldir. Öte yandan Türk hattatları meyânında daha ziyâde Mustafa Râkım Efendi’nin mukallidi olarak tanınmış olan Küçük Râkım’ın, isim benzerliği nedeniyle kimi yazılarının tarihleri değiştirilerek ona mâledilmiş olduğundan âsârı hakkında da etraflı ma’lûmât bulunmamaktadır. Beş Şifâ-i Şerîf ve bir hayli Delâ’ilü’l-hayrat yazdığını, Nurullah Pertev’den naklen İbnülemin beyân etmektedir. Ayrıca bir Kur’an-ı Kerîm’i de Sultan Mahmud Türbesi’ne vakfedilmiştir. Hırka-i Şerîf Cami’nin güneydeki avlu kapısının bâlâsındaki H. 1267/M. 1851 tarihli besmelesi ise celî sülüsteki kudretine delâlet eder.
Küçük Râkım’ın Tüm Eserlerini Görmek İçin Tıklayın
Son Hattatlar, s. 291; Hat ü Hattatan, s. 179; Sicill-i Osmanî, II, s. 366; Türk Hattatları, s. 210; Hat Sanatı Tarihi, s. 121.
İsmail Orman, 10 haziran 2016