Türkiye'de Güzel Şeyler de Oluyor: Artiz Mektebi
Değişik meslek gruplarından ve İzmir sosyal hayatının renkli kişiliklerinden tam yirmi iki amatör tiyatro ve sosyal yardım gönüllüsü tarafından kurulan Işıltılı Replikler Amatör Tiyatro Topluluğu, Müjdat Gezen-Kandemir Konduk ikilisinin 1987 yılında yazdığı “Artiz Mektebi” başlıklı oyununu dün akşam (20 Ağustos 2014) İzmir’in Çeşme ilçesinde sahneye koydu.
Dört bin biletin satıldığı etkinliğin tüm gelirinin Ege Çağdaş Eğitim Vakfı’na (EÇEV) bağışlandığı açıklanırken; toplumun siyasal, sosyal, ekonomik çağı yakalayabilmesinin, herkese nitelikli ve çağdaş eğitim sunulmasıyla olanaklı olabileceğini ilke edinen EÇEV’in Başkanı Berrin Ertürk, yaratıcılığı artırmanın, çağdaş bir kimlik edinmeyi hedefleyen eğitim sistemine ulaşmakla mümkün olabileceğini söyledi. Diğer taraftan bu etkinlikten elde edilmiş olan gelirin cumhuriyete ve demokrasiye saygılı, laik, özgür düşünceli insanlar yetiştirecek eğitim kurumlarını kurmak ve desteklemek için kullanılacağını ifade etti.
“Artiz Mektebi”ni İzmir’in değişik yerlerinde eğitimler veren, drama liderliği yapan, yönetmenlik hizmeti sunarken daha çok amatörlerle buluşup onlara tiyatronun dünyasını keşfetmelerine yardımcı olan Narlıdere Belediye Tiyatrosu Genel Sanat Yönetmeni (bir anlamda misyoner) Vedat Murat Güzel sahneye koymuştu. Oyunu geçmişte izleyenlerin Demet Akbağ’lı, (ışıklar içinde uyusun) Savaş Dinçel’li, Mehmet Ali Erbil’li, Yonca Evcimik’li, Müjdat Gezen’li, Perran Kutman’lı, Çiğdem Tunç’lu, Gafur Uzuner’li, Yasemin Yalçın’lı kadrosunu unutamadıklarına inanıyorum. Bu açıdan baktığımda Vedat Murat Güzel, zor bir işe cesaretle baş koyduğunu, ama keyifle izlenen, enerjisi olan hoş bir seyirliği amaçladığını anladım. Amatör tiyatro tutkunu ev/iş kadınlarının çalışırken keyif alacakları, sunarken de izleyenlerin mutlu olacağı bir oyun olsun istemişti. Üç dönem İzmir Milletvekili, 50. Hükümetin Sağlık Bakanı, 55. Hükümetin Devlet Bakanı olarak görev yapmış Rıfat Serdaroğlu’na Rasim Bey karakterini giydirmesiyle de ne yalan söyleyeyim özel alkışı hak etmişti. Oyun ise, handiyse altı ayda sahneye yerleşmişti. Dekoru boş vereyim, ama anladığım kadarıyla gerek ışık, gerekse kostümler için ciddi anlamda para sarf edilmişti.
“Artiz Mektebi”ni izlerken seksenli yıllarda atılan kapkara tohumların bugün çürük meyvelerini verdiğini, o yıllardaki eğitim sistemini mizahi bir dille eleştiren “Artiz Mektebi”nin günümüzde hâlâ geçerliliğini koruduğunu, o yıllarda kafalarının içi boşaltılmaya çalışılan öğrencilerin bugün hangi konumlarda bulunduklarını üzülerek düşündüm.
Müjdat Gezen ve Kandemir Konduk’un birlikte yazdıkları bu oyunun içerisindeki bazı kavramlar, günümüzde elbette ki yerini başka kavramlara bırakmıştı.
Örneğin “ortadirek” sözcüğü yerine bugün “dargelirli” sözcüğünü kullanıyoruz, öyle değil mi ama?
Gazino kültürü yerini barlara, arabesk kültürü yerini pop müziğe bıraktı. Tek kanallı siyah beyaz televizyon, çok kanaldan yayın yapan rengârenk bir reklam vitrinine dönüştü, ama işin özüne indiğimizde ne yazık ki pek fazla bir şeyin değişmediğine tanıklık ediyoruz. Tüketim çılgınlığı artarak devam ederken, bunun kaçınılmaz gerekliliği olan “para”, kafalardaki en büyük değer olma durumunu hâlâ korumakta.
Vedat Murat Güzel, içinde bulunduğumuz durumu mizah yoluyla anlatmanın en etkili yol olduğunu düşünmüş, “Artiz Mektebi”ni günümüz koşullarına göre yeniden değerlendirmiş, güncel esprilerle süslemiş, bana sorarsa pek de iyi etmiş.
Ey Okur: Şimdi size soruyorum: Lakabım olan “gaddar eleştirmen” gözlüğünü bu çalışma için de takmalı mıyım?
Gözlüğü takar takmaz (örneğin) koreografide bütünlük sağlanamamış; oyuncuların tamamı Ege lehçesi kullanıyor, “gelcek”, “gidcek” diye Türkçeyi iğdiş ediyor, tiyatroda aksan kullanmanın bir yeri, yordamı olduğunu nasıl oluyor da yönetmen bilmiyor; oyuncu yönetimi aksiyon yoksunu; ”black-out”lar uzun mu uzun diye eleştiri oklarını acımasızca fırlatmalı mıyım?
Oyun birbirine dönüşen, bir diğerine çoğul anlamlarla geçişli olan özgün sahne plastiği anlayışından yoksun; bir biçem özelliği ve estetik ifadesi yok; “nefes koçu” olan Muharrem Özgen’in nefesini mikrofonun içine vermesi nasıl olmuş da engellenememiş diye sinirden kıvrım kıvrım kıvranmalı mıyım?
Ya da Muharrem Özgen’in Beytullah yorumu ve kostümü nasıl olmuş da fevkalade yanlış çizilmiş; yönetmen oyuncuyu neden sürekli seyirciye dönük oynatıyor, ışık tasarımı neden bir ışık uzmanına yaptırılmadı falan diyerek ukalalığın(!) ve gaddarlığın(!) ağababasını mı yapmalıyım?
Öncelikle İzmir’de çocukların eğitimlerine katkıda bulunmak için yoğun çaba harcadıkları EÇEV yöneticilerinin önünde saygıyla eğilmeli, tiyatroyla emeği taçlandıran Vedat Murat Güzel ve ekip arkadaşlarının yanı sıra, başta oyuncu gömleğini sezdiğim Didem Kepi (1974) olmak üzere (soyadı ABC’sine göre)) Semra Bakioğlu, Sevda Bakioğlu, Seza Baran, Servet Çolak, Aynur Gençosmanoğlu, Umay Karabece, Şebnem Kardıçalı, Aslı Kayabaşı, Işıl Manavoğlu, Selda Önder, Muharrem Özgen, Valerie Sağel, Funda Savaşçın, Rıfat Serdaroğlu, Bahar Şeker, Semiha Şenocak, Melahat Tamer, Piyale Tınas ve Elvin Uzunoğlu’nun alınlarından birer birer ve hep beraber sevgiyle öperek kutlamalıyım.
“Emeklerinize dirlik” diye bağırmalıyım.
Güvenlik Kodu= 919