Tarihi Gelişimi Baykan ilçesi, 20,05. 1938 tarih ve 3393 sayılı kanunla halen ilçe merkezine bağlı köy durumundaki Tütenocak´ta kurulmuştur
Baykan ilçesi, 20,05.1938 tarih ve 3393 sayılı kanunla halen ilçe merkezine bağlı köy durumundaki Tütenocak´ta kurulmuştur. 1949´da ilçe merkezi, Diyarbakır – Bitlis karayolu üzerinde bulunan tarihi bir geçmişe sahip olan “ Havil Hanları” mevkiine nakledilmiştir. Daha sonra İlçe´nin adı adı Baykan olarak değiştirilmiştir.
İlçe Siirt İli´ne 47 kilometre uzaklıktadır. Doğusunda Şirvan, batısında Kurtalan, Batman İli, Kozluk İlçesi, güneyinde Siirt İli, kuzeyinde ise Bitlis İli bulunmaktadır. İlçede karasal iklim hüküm sürmektedir. Yazları sıcak ve kurak, kışları soğuk ve yağışlıdır. İlçe Merkezi vadi içinde olup, etrafı yüksek tepelerle çevrilidir.
Belli başlı dağları; kuzeyinde Siirt – Bitlis sınırında Tandır Dağı ( Kalems Dağı 2710 M. ) Atlı Tepe ( Morgelo Dağı 1850 M. ), Dilektepe Köyü kuzeyinde Soğantepe ( Komit ), kuzeydoğusunda Tosunlu Dağı ( Kali 1710 M. ) ve Adakale Köyü´nün 7 Km. doğusundaki Dikmen Tepe ( Kapik Dağı 1664 M.) dir. İlçede irili ufaklı dereler bulunmaktadır. Belli başlı akarsuyu Bitlis´ten gelen ve İlçe merkezinin içinden geçen çaydır. Bu çay aşağılarda Başur Çayı adının almaktadır. Bitki örtüsü olarak bozuk meşe ormanları geniş yer kaplar. Yeryüzü şekilleri bakımından dağlık ve engebelidir.
İlçenin 5 mahallesi ( İnönü, Yenidoğan, Karşıyaka, Havil ve Cefan Mahalleleri ), 2 beldesi (Ziyaret ve Atabağı Beldeleri), 29 köyü ve 24 mezrası bulunmaktadır. Toplam yüzölçümü 594 Km2´dir. Siirt İli merkezine uzaklığı 47 km olup, denizden yüksekliği 1050 metredir. Köylerin çoğunluğu birkaç mezradan oluşmakta olup, bu durum dağınık bir yerleşim arz etmektedir. İlçe alanının %66´sı dağlık, %1´i ova, %33´ü engebeli araziden oluşmaktadır. Oranlardan da anlaşılabileceği gibi köylerin büyük çoğunluğu engebeli ve dağlık arazi üzerinde kurulmuştur.
İlçe merkezi Bitlis İli´nden çıkıp gelen çayın açtığı vadi içinde kurulmuştur. Bu durum ilçenin dar bir alan içinde sıkışmasına sebep olmuştur. Uzun yıllar tek katlı ve düzensiz yapılaşma nedeniyle konut sıkıntısı çekilmiştir. Son yıllarda gerek kamu, gerekse halk tarafından yapılan düzenli ve çok katlı konutlar ilçenin konut sıkıntısını büyük bir ölçüde hafifletmiştir. İlçenin dört bir yanı yemyeşil ormanlarla kaplıdır. İlçe merkezinde Karşıyaka Mahallesi´nde bulunan çam ormanlığı ilçeye ayrı bir güzellik katmaktadır. Bu özelliğinden dolayı ilçeye “Yeşil Baykan” denilmektedir.
Gerek içinden geçen Bitlis Çayı, gerekse her tarafı kaplayan ormanlar ve ormanlardaki serin kaynak suları nedeniyle bahar ve yaz aylarında civar il ve ilçelerden ve ilçe merkezinden halk bu ormanlık alanları piknik alanı olarak kullanmaktadırlar. Bu durum ilçeye yaz ve bahar aylarında ayrı bir canlılık katmaktadır. İlçenin bütün köylerinde elektrik ve telefon hizmeti verilmekte, mezralarının tümünde elektrik ve bazı mezraları hariç diğer mezralarında telefon hizmeti bulunmaktadır. İlçe merkezi, Ziyaret Beldesi ve Atabağı Beldeleri´nde birer sağlık ocağı ve Baykan ilçe merkezinde 30 yataklı bir Devlet Hastanesi bulunmaktadır.
İlçeye bağlı Dilektepe, Kasımlı, Meşelik, Tütenocak, Gündoğdu, Adakale, Günbuldu ve Çaykaya Köyleri´nde sağlık evleri mevcuttur. İlçede 10 yataklı bir öğretmenevi, Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü´ne ait nizami bir futbol sahası, Kültür Müdürlüğü´ne ait nizami bir futbol sahası, Kültür Müdürlüğü´ne ait bir kütüphane ve konferans salonları mevcuttur.
Genel olarak ilçe ekonomisi bahçe tarımı ve hayvancılığa dayanır. Nakliyecilik de önemli bir gelir kaynağıdır. Ancak Irak´taki savaş nedeniyle bu sektör olumsuz yönde etkilenmiştir. İlçe arazisinin büyük kısmının dağlık ve engebeli olması nedeniyle hububat ekimi çok azdır. Ekimin yapıldığı yerlerde buğday, mercimek ve arpa üretilmektedir. Bunun yanı sıra en küçük düzlük olanlarda bile verimli bir şekilde üretilen sebzeler ( domates, patlıcan, soğan, ve salatalık ) civar il ve ilçelerde büyük pazar bulmaktadır. İlçenin bazı köylerinde tütün ekimi, fıstıkçılık ve arıcılık yapılmaktadır.
Baykan İlçesi´nde tarım; sebzecilik, tütün ve kuru tarla biçiminde yapılan sulama, daha çok halk sulaması şeklindedir. Baykan İlçesi´nde 1590 Ha. tarım arazisi bulunmaktadır. İlçede sebzecilik alanında önemli ölçüde ilerleme kaydedilmiştir. Bu nedenle komşu illere ( Bitlis, Diyarbakır, Batman, Muş ve Ağrı ) sebze gönderilmektedir. Ayrıca, köylerde alçak tünellerde yetiştirilen sebze fideleri çevre illere gönderilmektedir. İlçe için büyük önem arz eden ve çiftçiye büyük bir maddi kazanç sağlayan “Siirt Fıstıkçılığı” konusu üzerinde hassasiyetle durulmaktadır.
İlçenin Diyarbakır – Bitlis – Van karayolu üzerinde bulunması nedeniyle ulaşım sorunu bulunmamaktadır. İlçeden il merkezine ve çevre illere ulaşım karayolu ile kolaylıkla sağlanmaktadır. İlçenin tüm komşu il ve ilçelerle asfalt yol bağlantısı bulunmaktadır. İl merkezine 47 Km., Bitlis İli´ne 50 Km. mesafededir.
Van, Bitlis, Ağrı, Muş gibi illerin toplu taşıma araçları her gün tarifeli olarak ilçenin merkezinden geçmekte, mevcut terminal vasıtasıyla büyük illere seyahat yapılmaktadır. Bütün köy ve mezraların ilçe ile ulaşımlarını sağlayan asfalt ve stabilize yollar mevcuttur. İlçenin tüm köylerinde telefon olup, televizyon yayınlarını rahatlıkla izlenebilmektedir. İlçenin suyu 24 Km uzaklıktaki Aynharat mevkiinde bulunan sağlıklı ve suyu kaliteli bir kaynaktan karşılanmaktadır. İlçe su sorunu yaşamamaktadır