BEYDAĞI VE BAYATLI YARBAY ARİF BEY - Deha20 Gazetesi - Denizli Güncel Haber - Denizli Gazeteleri
Mesleğimde Yörüklerle, Türkmenlerle iç içe yaşadım. Yurdumuzun ormanlarını, dağlarını, yüceliklerini mesken tutan bu insanlarla bu mekânlarda karşılaştım, acı tatlı birçok anıyı paylaştım. Konar Göçerinden, Geygel’ine, Karakeçilisinden - Sarıtekeli'sine dek birçok Yörük boyunu tanıdım. Afyon’un Olukpınar köyü Beydağı’nın eteğinde yer alır. Sosyal ve ekonomik yönden oldukça geri olan bu eğitimsiz köy, orman İdaresi ile de sorunlar yaşıyordu. Orman açma, usulsüz kesim ve merkeple odun kaçakçılığı gibi orman suçları yoğun olarak işleniyordu. Köyde yaşayan herkes, Ormaniye! ile mahkemelikti. Sık sık İhsaniye cezaevine girer çıkar, yine suç işlerlerdi. Yoksulluğunca gururlu olan bu halkın fazlaca bir seçeneği de yoktu. En büyük korkuları, harman zamanı dama girmekti. Arazi yok denecek kadar azdı. Zamanla yörede gelişen mermercilik sektöründe, gençlerin iş olanağı bulduğunu duyunca seviniyorum…
Tokmak gibiydi bu gençler, cirit oynar, güreş tutar, halk oyunlarını ise en katıksız ve bozulmamış haliyle düğünlerde oynarlardı. Köyün muhtarı halim selim, efendiden bir insandı. Fakat bilirdim ki, o dağlarda kuş kanadını çırpsa haberi olurdu. Konuğa, hükümet adamına gösterilen saygıyı, hoşgörüyü istismar etmemek, doğru davranmak, layık olmak gerekti. Namus anlayışları dışına taşan olaylarda hasmını bağışlamazdı Yörükler. Bu konunun dışında her zaman saygılı, cömert ve konukseverlerdi. Beydağı, bölgede iskân edilen Karakeçili Yörük beylerinden almıştı adını. Bundan elli atmış yıl önce yerleşik düzene geçen köyün yaylasıydı Beydağı; köy muhtarının babası ise Yörüklerin beyi. Bir gün Afyon’a, hükümete çağrılır Bey Baba. Feodal yapının henüz gevşemediği yıllardır. Yayla üzerinde hak iddia eden bir mütegallibe, dava açmıştır. Yörüğün yaylası olmazsa, neyler? Canını al, yaylasını alma! Bey, mahkeme heyetine öfkeyle haykırır: “Bu dava buralarda görülmez beyler, bu mahkeme Beydağı’nda kurulur. Beydağı'na gelin, Beydağı'na!” Atına atladığı gibi bir hışımla döner yaylasına, ne gelen olur, ne de giden!
Yörük beyleri ufak tefek nizaları mahkemeye götürmez, kendileri yargılar, hüküm verir, gerekirse cezalandırır. Bir eşkıya türküsü vardır; o dağlarda bu gün de yankılanır, Gara Hüseyin türküsü:
Gara Hüseyin mavzerini yağlıyor / Hatçe gelin siğim siğim ağlıyor
Mavzerin kurşunu dağı deliyor /Aman Arif Bey'im öldürme beni
Mermer direklere sardırma beni
Gayışdandır Arif Bey'in kuşağı / Kurbanlık gidiyor Yörük uşağı
Beynimde patladı domdom fişeği / Aman Arif Bey'im öldürme beni
Arif Bey geliyor bakın kastına / Afiyonu tapulamış üstüne.
Selam verir yarenine dostuna / Aman Arif Beyim öldürme beni!
Mektabın önünde vurdurma beni!
Oğuz'un Bayat boyu, Bozokların Gün-Hanoğulları koluna bağlıdır. Bayat, Oğuz hanlarının çıktığı dört Bozok boyundan biridir. Türkiye'de otuz iki ayrı yerde "Bayat" yerleşimi; köy, kasaba, ilçe mevcuttur. Afyon, Bayat ilçesi ise kökboyalı kilimleri ile ünlendi son yıllarda. Geniş ve başarılı Köroğlubeli ağaçlandırma alanlarının yer aldığı bu yöreyi iyi bilirim. Bayatlı Yarbay Arif Bey, İzmir Merkez Komutanı iken İzmir'in işgali üzerine üniformasını çıkarıp, memleketi Afyon; Bayat'a gelir. Afyon Kuvayı Milliye komutanı sıfatıyla, Bayat, Emirdağı ve Şuhut Türkmenlerinden oluşan, dört yüz atlı Karakeçili Alayı ile 2. Bozkır ve Bolu - Gerede isyanlarının bastırılmasında görev alır. Sert mizaçlı bir askerdir; astığı astık, kestiği kestiktir. Hile ile düze indirdiği eşkıya Kara Hüseyin’i, Emirdağ’ında ilk mektebin önündeki mermer sütuna bağlatıp, kurşuna dizdirir. 11 Mayıs 1920'de çadırında uyurken başından vurularak şehit olur. Şehadeti ile ilgili rivayet muhteliftir. Beydağı’nın doğusundaki Mallıca köyü yakınlarında Arif Bey kayası vardır; memleket haritalarında yer alır…
YORUM YAZ - BEYDAĞI VE BAYATLI YARBAY ARİF BEY
"Denizciler fırtınaları, anneler doğum sancılarını unutmasalardı; ne bir denizci denize açılabilir, ne de bir kadın çocuk doğurabilirdi" Şahin A. (Babası Murat Reis'i, iki amcasını ve iki dayısını denizde yitiren Perşembeli deniz insanı...) Epeydir yağan ahmakıslatan son günlerde kara çevirmiş, yarımadanın yükseklerindeki yoksul ve tenha köylerin yolları kapanmıştı. Nerdeyse adam boyuna u[..]
“Birkaç gün bekledik, evlerimize kapandık, tedirgindik, korkuyorduk ama mal canın yongası; aklımızda fikrimizde kuzular... Bir gece davrandık dedemle, ayışığında; vardık, besledik suladık davarımızı, oh ne güzel! Köyümüze inen keçiyoluna düştük. Bir kayanın etrafından dolandık ki, önüm sıra yürüyen dedem el etti, durdum!” Sustu, bekledi. “Bizden bu [..]
Rodos’ta doğan Reşit Galip, ortaokulu bitirince kardeşiyle bir sandala binip Marmaris’e gelir, Liseyi İzmir’de okurlar. Tıp Fakültesi’nde öğrenciyken gönüllü olarak I. Dünya Savaşı’na katılır. Kafkas Cephesi dönüşü öğrenimini tamamlayıp fakültede asistanlığa başlar. Dr. Reşit Galip, Ocak 1925’te Meclis’e girer. Bir süre İstiklal Mahkemesi üy[..]
Haziran, gecikmiş yağmurlarla geldi; yine o bildik hüznü, aldanışı, düş kırıklıklarını bırakıp gitti. Oysa ne güzel başlamıştı hikâye! Ses oldu, ışık oldu, dalga oldu umut; albayraklı insanların elinde. Dağları, yaylaları, kıyıları sardı coşku; meydanlara sığmadı… “İki dudak arası bir zaman / Gözgöze geldikse geçerken / Mayıs’la Haziran arasında…/ Kim bilir hangi Eyl&uu[..]
KERKÜK VE BAYAT TÜRKMENLERİ: Tarih boyunca İran, Irak ve Suriye'de çeşitli Oğuz boylarının hükümranlığı/egemenliği var olmuştur. Barzani'nin referandumuyla gündeme gelen Kuzey Irak’taki Türkmen varlığı, Kerkük, Musul, Erbil ve Telafer gibi yerlerde yoğunluk kazanır. Saddam döneminde bölgedeki Türkmenlere uygulanan insanlık dışı, şiddetli ve yoğun Araplaştırma baskıları, Kü[..]
AYANDON VONA’YI VURDU!
YÜZBAŞI VE KAZUÇURAN TEPE
ANDIMIZ YAZARI REŞİT GALİP'E SAYGIYLA
BENİ UNUTMA HAZİRAN