Ana Sayfa / Sosyal Market / Neden Gıda Bankacılığı
GIDA BANKACILIĞI NEDİR
İlk olarak 1967 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nde çok küçük bir organizasyon olarak başlayan bu sistemde, son kullanma tarihi yaklaşmış, paketleme hatası, üretim, ihracat veya ihtiyaç fazlası gibi nedenlerle değerini kaybetmiş ya da satışa çıkamayacak duruma gelmiş ürünlerin ihtiyaç sahiplerine ulaştırılması amaçlanmıştır.
Gıda bankacılığı sisteminde, ekonomik açıdan durumu iyi olmayan vatandaşlar ile ellerinde çeşitli nedenlerle piyasaya sürülemeyen veya pazarlanması verimli olmayan ihtiyaç fazlası gıda, temizlik, giyecek ve yakacak maddeleri bulunan üretici, imalatçı, parakendeci v.b. gerçek ve tüzel kişiler arasında köprü vazifesi görerek israfın önlenmesi hususunda toplumsal şuurun oluşmasına katkıda bulunarak sosyal adaletin sağlaması yolunda önemli bir adım atmaktadır. Yani Gıda Bankası üretici veya satıcılardan bedel ödemeden almış olduğu ürünleri, aracı işlevi görerek ihtiyacı olanlara düzenli ve sağlıklı bir şekilde ulaştırılmasını sağlayan kurumdur.
GIDA BANKACILIĞININ USUL VE ESASLARI
Hayırseverlerce Gıda Bankacılığı kapsamında bağışlanan gıda, giyim, temizlik, yakacak gibi malzeme bağışları, gider olarak yıllık kurum kazancından indirilebiliyor. 5035 sayılı Kanunla, Gelir Vergisi Kanunu’nun 40. ve 89. maddelerinde, Katma Değer Vergisi Kanunu’nun ise 17. maddesinde yapılan değişiklerle, Maliye Bakanlığı’nın belirlediği usul ve esaslar çerçevesinde, gıda bankacılığı kapsamında bağışlanan gıda ve yardım maddelerinin maliyet bedellerinin Gelir ve Kurumlar Vergisi matrahının tespitinde indirim konusu yapılması ve bu teslimlerin Katma Değer Vergisi’nden istisna edilmesine yönelik düzenlemeler, 21.03.2004 tarih ve 25409 sayılı Resmi Gazete’de 251 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği’nde belirtilmiştir. Bu kapsamda yapılan bağışlar ihtiyaç sahiplerine yardım şartıyla bağışlandığından katma değer vergisi hesaplanmıyor.
GIDA BANKACILIĞI KAPSAMINDA BAĞIŞLAR NE ŞEKİLDE YAPILIR
Vakfımızın; Beyoğlu Belediyesi, Kızılay İstiklal Şubesi ve Beyoğlu Kaymakamlığı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı ile işbirliği sağlayarak başlattığı Gıda Bankacılığı kapsamındaki Sosyal Market, sağladığı işbirlikleriyle büyüyerek, Kasımpaşa’ daki yeni yerinde faaliyetine devam ediyor. Beyoğlu Sosyal Market’te; gıda, giyim, temizlik maddesi ve yakacak konusunda her türlü bağış kabul ediliyor. Vatandaşların, küçük veya büyük ölçekli işletmelerin Beyoğlu sınırları içinden veya dışından yapacağı bağışlar, Vakfımızın kullanımına verilmiş araçlarla yerinden teslim alınıyor ve Lojistik Destek Merkezi depolarına ulaştırılıyor. Firmaların kendi ürettikleri veya tedarik ettikleri ürün bağışları, ortak İşbirliği protokolü çerçevesinde kabul ediliyor. Gıda Bankası’na ulaşan bağışlar için bağış kabul makbuzu gibi resmi evrak hazırlanıyor ve yasada belirtilen hususlar doğrultusunda prosedür uygulanıyor. Hayırseverlerin yaptıkları bağışların maliyetini Kurumlar veya Gelir Vergileri’nden indirebilmeleri için kendilerine bağış makbuzu veriliyor. Bağışlanan ürünlerin tek tek barkotlandığı bilgisayar sisteminde, bir bağışçının ürünlerini hangi ailenin aldığını görebilmek mümkün oluyor. Buradan yola çıkarak her ay bağışçılara, bağışladıkları ürünleri Sosyal Marketten alan ihtiyaç sahibi vatandaşların listesi gönderilebiliyor. Bu da yaptığımız işin şeffaflığını ortaya koyuyor. Bağış sahipleri, isterlerse yapılan bağışların ihtiyaç sahiplerine nasıl ulaştığını, nasıl hizmet verildiğini yerinde görüp, inceleyebiliyor.
Bağışlanacak Ürünlerin Koşulları Nelerdir?
Gıda ve temizlik maddelerinin sağlık koşullarına uygun bozulmamış ve rafta satışa sunulacak şekilde paketlenmiş olması,Giyeceklerin kullanılmamış ve belirgin defolu olmaması şartı vardır.
Ayrıca bağış yapacağınız ürünleri parayla satın alacaksanız Sosyal marketimizin ihtiyaçlarını sormanız daha faydalı olacaktır.
GIDA BANKACILIĞININ AVANTAJLARI
Gıda bankacılığı sisteminde, ekonomik açıdan durumu iyi olmayan vatandaşlar ile ellerinde çeşitli nedenlerle piyasaya sürülemeyen veya pazarlanması verimli olmayan ihtiyaç fazlası gıda, temizlik, giyecek ve yakacak maddeleri bulunan üretici, imalatçı, parakendeci v.b. gerçek ve tüzel kişiler arasında köprü vazifesi görerek israfın önlenmesi hususunda toplumsal şuurun oluşmasına katkıda bulunarak sosyal adaletin sağlaması yolunda önemli bir adımdır.
Yani Gıda Bankası üretici veya satıcılardan bedel ödemeden almış olduğu ürünleri, aracı işlevi görerek ihtiyacı olanlara düzenli ve sağlıklı bir şekilde ulaştırılmasını sağlayan kurum olmakla birlikte alan el ile veren el arasında köprü olmuş, üreticilerin piyasaya süremedikleri ürünlerin hem ekonomiye kazandırılmasını sağlamış hem de yardımlaşmaya olan katkısıyla vatandaşlarımız arasındaki sosyal bağların güçlenmesini sağlamıştır.
Bağışçıların hem bir hayır faaliyetinin içerisinde yer aldığı hem de ürünlerini zarara uğramadan değerlendirebildiği ender projelerden biridir.
GIDA BANKACILIĞININ YASAL MEVZUATI
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunun 40 ve 89 uncu maddelerinde yapılan değişiklikler ile, fakirlere yardım amacıyla gıda bankacılığı faaliyetinde bulunan dernek ve vakıflara bağışlanan gıda maddelerinin maliyet bedelinin vergi matrahının tespitinde gider olarak dikkate alınabilmesi imkânı sağlanmıştır. Önceden sadece gıda iken 5281 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikle gıda yanında temizlik, giyim ve yakacak maddeleri de kapsam içerisine alınmıştır.
25.12.2003 Tarih ve 5035 sayılı gıda bankacılığını düzenleyen yasasın 14. maddesinde “fakirlere yardım amacıyla gıda bankacılığı faaliyetinde bulunan dernek ve vakıflara Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde bağışlanan gıda maddelerinin maliyet bedelinin tamamı, yıllık beyanname ile bildirilen gelirden indirilir.” İbaresi yer almaktadır.
Buna göre, Gıda Bankacılığı kapsamında gıda, temizlik, giyim ve yakacak maddesi bağışlayan gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri bağışa konu malların maliyet bedellerini vergiye tabi kazancın tespitinde gider olarak göz önünde bulundurabileceklerdir.
Ayrıca, gıda bankacılığı faaliyetinde bulunan dernek ve vakıflara bağışlanan malların maliyet bedellerinin tamamı, yıllık beyanname ile bildirilen gelirden indirilebilmektedir.
Konu ile ilgili düzenleme 21/03/2004 tarih ve 251 nolu gelirler vergisi genel tebliğinde yayınlanmıştır.
Katma Değer Vergisi Kanununun 17. inci maddesine göre, gıda bankacılığı faaliyetinde bulanan dernek ve vakıflara bağışlanan gıda, temizlik, giyim ve yakacak maddelerinin tesliminde katma değer vergisi hesaplanmayacaktır. Gıda bankacılığı kapsamında yapılan bağışlar 3065 sayılı Kanunun 17/2-b maddesine göre katma değer vergisinden müstesnadır.
F ÖNEMLİ UYARI: Gıda bankacılığı organizasyonu ile ilgili yasal düzenlemeler yapılmadan önce işletmeler bağışta bulunmak istediği zaman bağış miktarı gelirinin % 5 ini geçmemesi koşuluyla bağış yapabileceği ifade edilmekteydi. Ancak gıda bankacılığı kapsamında yapılacak bağışlarda gelirinin % 5 lik kısımı kaldırılmış, istendiği taktirde daha fazla bağış yapabileceği belirtilmiştir. Ayrıca yasanın getirdiği avantajlardan birisi de işletme bağışta bulunduğu yıl zarar ederse yaptığı bağışı bir sonraki yıl yapacağı kardan da düşebilme yetkisi verilmiştir.
Gıda Bankacılığı ile İlgili Yasal Dayanaklar
27/05/2004 tarih ve 5179 sayılı kanun
30.12.2004 tarih ve 5281 sayılı kanun
25/12/2003 tarih ve 5035 sayılı Kanun
3065 sayılı Kanunun 17/2-b maddesi
21/03/2004 tarih ve 251 nolu gelirler vergisi genel tebliği
Sosyal Market Projesi, Gıda Bankacılığı sisteminden yararlanarak ortaya çıkmış ürünlerin bu sisteme göre bağışlanmasını sağlamış, üretici, imalatçı, perakendeci v.b. gerçek ve tüzel kişileri bu sisteme katılmaya teşvik etmiş ancak hizmetin sunulması aşamasında yenilikçi, şeffaf bir model benimsemiştir.