KURANY KERIMIŇ MEALI
Gudraty güıçli Allatagalanyň iň soňky pygamberi Muhammet aleıhissalama iberen kitaby bolan Kurany Kerim bütin adamzada ıol görkeziji keramatly kitapdyr. «Kuran» sözüniň düıp manysy «okamak» diımegi aňladıar. Adamzadyň hemme zada okap, öwrenip göz ıetirıändigi we ylym, bilim gazanıandygy sebäpli, Kurany Kerimiň ilkinji inen aıaty «Oka!» diıen buıruk bilen başlanıar. Kurany Kerimiň başgaça atlary hem bardyr. Olar şulardyr: «Kitap», «Furkan» («Hak bilen batyly tapawutlandyryjy»), «Zikir» («İatlama»), «Tenzil» («Inderilen»). Bu mukaddes kitabyň käbir meşhur sypatlary bolsa şulardyr: «Mubin» («Beıan ediji»), «Kerim» («Keramatly»), «Nur», «Hudä» («Dogry ıoly görkeziji»), «Rahmet», «Şifä» («Şypa beriji»), «Mewgyza» («Öwüt-nesihat beriji»), «Buşra» («Hoş habar beriji»), «Nezir» («Duıduryjy»), «Eziz» («Hormatlanıan»).
Kurany Kerimiň 23 ıylyň dowamynda dürli sebäplere we şertlere görä inderilmegi, onuň dogry ıoly görkezmek we ters zatlardan goramak isleıän adamzat psihologiıasyna laıyklykda ruhy bejergi we ahlak-terbiıe bermek usulyndan ugur almagy bilen baglanyşyklydyr. Sebäbi akylhuşa eıe bolan ynsan öwrenme, pikirlenme we bilıän zatlaryny iş ıüzüne geçirme ukyplaryna eıedir. Adamzadyň bir zada öwrenişmegi, öňki öwrenişen zatlaryndan doly saplanmagy üçin wagt we gaırat-tagalla gerek. Hut şonuň üçin hem Kuran uzak wagtyň dowamynda az-azdan inderilıär. Kurany Kerim 30 jüzden, 114 süreden, 6666 aıatdan ybaratdyr. Kurany Kerim «Fatyha» süresi bilen başlanıar we «Näs» süresi bilen hem gutarıar. Pygamberimiz Muhammet aleıhissalam Kurany Kerimi wahyı ıoly bilen alyp, onuň üstüne özi hiç zat goımazdan we hiç zadyny hem ıoımazdan, Allatagaladan gelen görnüşinde ymmatyna ıetirendir.
Kurany Kerim inen wagty häzirki görnüşinde däldi. Pygamberimiziň birnäçe kätipleri bolupdyr. Olar inen aıatlary daşlara, derilere we hurma agajynyň gabyklaryna ıazypdyrlar. Olardan daşary Muhammet aleıhissalamyň sahabalary (egindeşleri), özleri üçin nusgalyk hökmünde, Kurany Kerimden aıatlary ıazyp alypdyrlar. Şeıle hem Kurany Kerimi ıatdan bilıän üç müňden gowrak kary sahabalar bolupdyr. İöne Kurany Kerim heniz bir kitap görnüşinde jemlenmändi. Muhammet aleıhissalam dünıäden gaıdandan soň, birinji halyf hezreti Ebu Bekr, hezreti Omaryň nesihat bermegi bilen, Kuranyň derileriň, agaç gabyklarynyň ıüzüne ıazylan nusgalaryny pygamberimiziň hut özüniň tabşyran tertibinde kada salyp, şol tertipde-de jemledıär. İazdyran wagty kary sahabalary jemläp, ıazylan nusgany yzarlap, okamagy tabşyrypdyr. Bu Kuranyň birinji jemlenilişi diılip atlandyrylıar. Kuranyň ikinji jemlenişi hezreti Osmanyň ıolbaşçylygynda amala aşyrylıar. Ol Kurany Kerimi 6 sany nusgada ıazdyrıar we olary musulmaçylygyň merkezi bolan şäherlere paılaıar.
Bu Kurany Kerimde harplaryň nokatlary we üstün-astyn hereketleri goıulmandyr. Sebäbi araplaryň özi nokatsyz we astyn-üstünsiz okamagy başarypdyrlar. Musulmançylygyň beıleki ıurtlara ıaıramagy bilen, arap däl milletleriň wekilleri Kuranyň nokatlary we astyn-üstünleri bolmanlygy sebäpli, ıalňyş okamaga başlaıarlar. Munuň netijesinde hem ilki bilen dilçi alym Ebu Eswed Duweli tarapyndan Kurana nokatlar goıulıar. Başga bir dilçi alym Halyl ibn Ahmet hem üstün, astyn otur, teşdit, hemze we ş. m. alamatlary goııar. Şeıdip, Kuran häzirki görnüşine gelıär. Dürli görnüş aıratynlyklaryna we mazmunyna laıyklykda Kurany Kerimi gysgaça şeıleräk kesgitlemek mümkin: «Kurany Kerim pygamberimiz Hezreti Muhammet aleıhissalama ıigrimi üç ıyllap süren pygamberliginiň dowamynda arap dilinde we wahyı ıoly arkaly Allatagala tarapyndan inderilen, «Fatyha» («Açylyş») süresi bilen başlanylyp, «Näs» («Ynsan») süresi bilen hem gutarıan, pygamberimiziň döwründen bäri asyl nusgasy üıtgedilmän gelıän hem-de okalmagy ybadat hasaplanylıan keramatly we mukaddes kitapdyr».
Kuranyň sözlerini aıtmagyň, gaıtalamagyň özi hem sogap bolup durıar. Kurany Kerim diňe bir namazda peıdalanylman, eısem ony okamak, diňlemek, öwrenmek we öwretmek hem sogap hasaplanylıar. Kurandan namazda okar ıaly, özüňe zerur möçberini ıat tutmak hem her bir musulman üçin parz hasaplanylıar. Kurany Kerim durky bilen mugjyza-keramatdyr, ıagny oňa meňzeş haısydyr bir kitaby ynsanlar ıazyp hem-de döredip bilmezler. Kurany Kerim inende, Muhammet aleıhissalamyň ene dili bolan arap dilinde inderilipdir. Kurany Kerimi ynsanlara öwretmegiň ıoly ony başga dillere terjime etmekdir. Her bir halk üçin Kuranyň şol halkyň öz diline edilen terjimesi peıdaly bolar.
Bu terjimäniň taııarlanmagynyň esasy maksady musulmançylygyň mukaddes kitaby bolan Kurany Kerimiň halkymyz üçin düşnükli bolmagyny üpjün etmek bilen baglanyşyklydyr. Şeılede, bu terjime ıurdumyzyň metjitleriniň ymamlaryna edıän wagyz-nesihat işlerinde uly hyzmaty ıerine ıetirer. Kurany Kerimiň türkmen diline terjimesi bolan bu kitap Hormatly Prezidentimiziň umumadamzat medeni, ruhy we ahlaky ıörelgelerini rowaçlandyrmak başlangyçlaryndan ugur alyp, Türkmenistanyň Müftüsiniň müdiriıeti tarapyndan taııarlanyldy.
Kurany Kerimi aç Süre saıla