İHBAR MÜESSESİ’NE İHBAR EDEN GÖZÜYLE BAKACAK OLURSAK!!!
İhbar müessesi 1905 sayılı yasa ile düzenlenmiş olup, devlet bu yasa ile ulaşamadığı vergi kayıp ve kaçaklarını ortaya çıkararak gelir elde etmeyi amaçlamaktadır.
Devlet vergi ve kaçaklarının azaltılmasına yardım sağlayan bu vatandaşlara bunun karşılığında; vatandaşlık görevlerini yerine getirmeleri sebebiyle ihbar ikramiyesi ödemektedir.
İhbarcılara yapmış oldukları ihbar neticesinde; ihbar edilen mükellefe tahakkuk eden verginin %10 üzerinden ihbar ikramiyesi hesaplanmakta olup; bunun 1/3’ü nakden peşin ödenmektedir. Geri kalan kısım için ise tahsilattan ödenmesi yoluna gidilmektedir.
Ne var ki uygulama da vergi dairesi başkanlıkları, ihbarda bulunan bu vatandaşların ihbar ikramiyelerini ödeme noktasında birçok güçlük çıkarmakta ve ödememe yoluna gitmektedir.
Vergi dairelerince ihbar ikramiyesi ödenmesine karar verildiği durumlarda ise genellikle eksik ödemeler yapılmaktadır. Şöyle ki; vergi dairesi yapmış olduğu vergi incelemesinde genellikle mükellefin ihbar edilen yılı ile birlikte duruma göre ya ilgili yılın öncesi yılları yada ilgili yıldan başlamak üzere devam eden yılları birlikte olarak incelemektedir.
Vergi dairesi söz konusu inceleme neticesinde ihbarcının sadece ihbar ettiği yıla ait tahakkuk eden vergiden kaynaklı ihbar ikramiyesini ödemekte, kalan yıllar için herhangi bir ödeme yapmamaktadır.
Yine vergi dairesi incelenen tüm vergi türleri yönünden ( ötv-kdv-gelir vergisi- kurumlar vergisi-geçici vergi- özel usulsüzlük cezası) değil genellikle sadece 1 vergi türünden ödeme yapmakta, diğer vergi türlerinden hak edilen ihbar ikramiyesini ödememe yoluna gitmektedir.
Yine vergi daireleri ihbar edilen mükellefle ilgili kesilen vergi ziyaı cezalarını ihbar ikramiyesi hesaplamasına dahil etmeyerek sadece vergi aslı üzerinden ihbar ikramiyesi ödemesi yapmaktadır.
İhbarcılar tüm bu eksik ödemeler nedeniyle büyük mağduriyet yaşamaktadır.
Vergi müfettişleri tarafından ihbar ikramiyesi ödenmesi için temel olan “ihbar ikramiyesi görüş öneri raporu”(ihbar ikramiyesi raporu) genellikle ihbar ikramiyesi alınamayacağını içerir mahiyette olumsuz olarak düzenlenmektedir.
İhbarcılar tarafından hak etmiş oldukları ihbar ikramiyelerini tam olarak alabilmek veya olumsuz ihbar öneri raporunu iptal ettirerek ihbar ikramiyesi alabilmek için genellikle vergi mahkemelerine başvuru yapmak zorunda kalmaktadırlar.
Vergi mahkemeler, vergi mahkemesi süreci içerisinde ihbar ikramiyesi alınabilmesi için; ihbar ile kayıp ve kaçak verginin tespiti arasında uygun illiyet bağı bulunmasını, yapılan ihbarın somut tespit ve dayanaklara yer vermesini istemekte olup, ihbar dilekçesinde de bu hususların ayrıntılı bir şekilde yer almasını istemektedir.
Aksi durumlarda genel ve soyut ifadelerle yapılan ihbarlar neticesinde ihbar ikramiyesi alınması mümkün gözükmemektedir. Bu nedenle ihbarcı tarafından yapılacak ihbar dilekçesinde mümkün olduğunca somut delillere yer verilmeli, uygun illiyet bağı gerekçeleriyle açıklanmalıdır.
Son olarak konuyu özetlemek gerekirse vergi kayıp ve kaçağına yönelik yapılan ihbarlarla ilgili olarak ihbarcılar hak etmiş oldukları ihbar ikramiyelerini genellikle mahkeme yoluyla alabilmektedir.
Vergi mahkemeleri; uygun illiyet bağı, somut tespitler ve delillerle desteklenerek yapılan ihbarlar neticesinde ihbarcıların hak etmiş oldukları ihbar ikramiyelerini tam olarak hesaplanmasına ve ödenmesine hükmederek ihbarcılar lehine karar vermektedir.