İsviçreli yazar Robert Walser’in yayımladığı ilk romanı Tanner Kardeşler, hayatındaki herkesten ve her şeyden bağımsız hareket eden, özgür ruhlu Simon’un etrafında şekilleniyor. Simon dünyaya ve insanlara, kendine özgü bir pencereden bakar. Aylaktır, sık sık iş değiştirir. Kaybettiği bir şeyi ararcasına bir mekândan diğerine koşturur durur. Gündelik yaşamın sıkıntıları, Simon’un üstesinden gelmeyi tercih ettiği şeyler değildir; o halde yapılacak şey, bunları olduğu gibi bırakıp yola devam etmektir. Kardeşleri, yaşamındaki kayıp parçayı bulması için yol boyu Simon’a eşlik ederler. Ne var ki bitmeyen bir yol, sonu olmayan bir arayıştır bu... Taşıdığı otobiyografik niteliklerle de öne çıkan Tanner Kardeşler, yetişkin olmayı ve toplumun dayattığı kurallara göre oynamayı reddeden modern bir aylağın kimlik arayışının romanı; toplumun uzlaşılarına ayak uyduranlarla girişilen umutsuz bir çatışma.
Joseph Marti, uzun süren işsizlik döneminden sonra, mühendis ve mucit Carl Tobler’in yanında iş bulur. Ne var ki tüm sermayesini kimsenin ilgilenmediği tuhaf icatlarına yatıran Tobler, aslında iflasın eşiğindedir. Robert Walser’in Tanner Kardeşler’in hemen ardından yayımladığı Yardımcı, okuru XX. yüzyıl modernizminin ilk kriz yıllarına götürür. Walser 1908 tarihli bu ikinci romanında, aidiyet ve dü¬zen gibi insani ihtiyaçların gitgide lüks halini almaya başladığı bir dönemin toplumsal ilişkilerini, unutulmaz Joseph Marti karakteri üzerinden öyküler. Walser, sadece maddi olarak değil, manevi değerleriyle de hızla kaçınılmaz iflasa doğru sürüklenen bir burjuva ailesini bu toplumsal ilişkilerin merkezine yerleştirirken, çöküşü hazırlayan nedenleri sorgulamaz. Walser’i ilgilendiren, insandır. Yardımcı, modern zamanların yeni toplumsal düzeninde, eskinin çöküşünü yaşayan, ona maruz kalan ve ağırlığı altında ezilen sıradan insanı anlatır, onun duygularını dile getirir.
Haydut, burjuva toplum düzenine uyum sağlamayı beceremeyen bir iflah olmazın hikayesidir. Romanla aynı adı taşıyan kahramanı, kendini keşfetme yolculuğunda daldan dala konan bir bohemdir. Beş parasız bir avare, gönül çelen bir densizdir; uğruna kadınlar ölür.
Amerikan Edebiyatı2 Roman2