Takdir etme sanatı – Yeni Haber Gazetesi
TAKDİR ETME SANATI
tarafından Yenihaber1 · Published 4 Ocak 2017 · Updated 4 Ocak 2017
Blog Yazarı Emre Soyer hbrturkiye.com/blog da takdir etmenin önemini kısa bir anekdot ile çok güzel anlatıyor.
“Lisede öğrenciyken birkaç büyük tenis turnuva-sında çizgi hakemliği yaptım. Çok garip bir iş. Kortun bir kenarında, güneşin altında, genelde ayakta duruyorsunuz. Gözünüzü sizin sorumlulu-ğunuza verilen bir çizgiden ayırmıyorsunuz. En önemli göreviniz, eğer top çizginin dışına düşerse “OUT!” diye avazınız çıktığı kadar bağırıp elinizi o yönde kaldırmak. Tam o anda herkesin (hakem, oyuncu, izleyici) sizi duyması lazım. Tenis maçı izlerken dikkat ederseniz, bunu gözlemleyebilir-siniz.
İşin gözlemleyemediğiniz bir yanı daha var. Oyun-cular arada dinlenirken, yüksek sandalyesinde oturan orta hakem tüm çizgi hakemlerine tek tek bakar. Onlara geri bildirim verir. Eğer zor ama doğru bir karar vermişseniz, sizi başıyla onaylar ve çeşitli yüz hareketleriyle takdir eder. Hiç kaçmaz!
Bu iletişim garip bir şekilde kendinize güven duy-manıza, yaptığınız işte ustalaşmanıza katkı sağ-lar. Yorulmanıza, dikkatinizin dağılmasına, hata yapmanıza engel olur. Yaklaşık 5 saniyede olup biten, içinde konuşma bile geçmeyen samimi bir takdir mekanizması sizi işinize bağlar, görevinizi daha iyi yapmanıza destek olur.”
Takdir etmek bir erdemdir.
TDK Güncel Türkçe Sözlük de Takdir “Beğenme, beğenip be-lirtme, değer verme”, “Bir şeyin değerini, önemini, gerekliliğini anlama”, “Değer biçme” olarak tanımlanıyor.
Burada en önemli kavram “…beğenip belirtme”.
Beğenmekten çok daha önemlisi beğendiğinizi belirtmek.
Takdir etmekteki cimriliğimiz bir kıskançlık sonucu mudur? Yoksa bir umursamazlık sorunu mudur?
İçten ve inandırıcı olmak koşulu ile “takdir” bireyin en önemli motivasyon kaynaklarından biridir. Takdir edenin takdir edilene bir üstünlüğü göstergesi değildir takdir etmek.
“Herkes takdir edilmek ister. Bu temel bir ihtiyaç. En güzel tarafı da yapılmasının kolay ve bedava olması. Ancak farklı nedenlerden ötürü ya atlanıyor ya da beceriksizce yapılıyor. Çalışanların, fikir üretenlerin motivasyonu kolayca yenilenebi-lecek, daha istekli olmaları sağlanabilecekken, bu fırsat te-piliyor.” diyor Blog Yazarı Emre Soyer.
Takdir etmemek. Yalnızca yanlışlara, hatalara odaklanıp, bun-ları (yapıcı da olsa) eleştirmek, doğruları ve başarıları es geç-mek. Halbuki yanlışlardan öğrenmek kadar, doğruları pekiştir-mek de önemli. Sadece hataların sayısını azaltmaya odaklan-mak, başarıları da azaltıyor.
Sadece sonuçları takdir etmek. Kararların kontrolümüzde olan boyutu, karar verme süreci. Sonuçlar, belirsizlik ve şansa göre değişebiliyor, aynı süreç farklı sonuçlara yol açabiliyor. Aşırı riskli ya da etik olmayan bir süreç sonucunda şansa iyi sonuç almış biri takdir edilirse, bir sonraki sefer de benzer bir süreç yönetebiliyor, geri dönülemez hatalar doğurabiliyor. So-nucu ne olursa olsun süreci doğru ve etik bir şekilde yöneten-leri takdir etmek uzun dönemde sonuçların da iyileşmesini sağ-lıyor.
Zekâyı ve yeteneği takdir etmek. Şans ve belirsizliğin rol oy-nadığı ortamlarda farklı fikirler denemek, mücadele etmek, ze-kâ ve yetenekten çok daha değerli. Sadece zekâsı veya yete-neği tebrik edilen kişi, bu etiketi kaybetme korkusuyla dene-mekten vazgeçiyor, kendini geliştiremiyor. Mücadele ve azmin takdir edildiği ortamda istenen sonuçlara ulaşma olasılığı artı-yor.
Lütfen beni herkesin içinde takdir etmeyin… (Bir karşı tez)
Financial Times yazarı Lucy Kellaway “komplimanlar en iyi kapa-lı kapılar ardında yapılır” adında bir yazı yazdı.
Onlarca yıldır yönetim alanında öğrenilen ve uygulanan takdir şekli çalışanı diğer çalışanları önünde övmenin, işini iyi yaptığı için tebrik etmenin yanlış bir yöntem olduğu ortaya çıkmıştı.
Hiçbir zaman herkesin içinde bir çalışan öne çıkarılmamalı takdir edilmemeliydi. Neden mi?
Cevabı basit, bir çalışanı takdir ederken aslında diğer çalışanları dışlamak söz konusu. Birine işini ne kadar iyi yaptığını söylemek o kişiyi nasıl devleştiriyorsa, diğerlerini küçültüyor, yaptıkları işin önemini azaltıyor. Ne kadar abartılı sözlerden uzak, net ve spesifik olursa, takdir sözcükleri herkesin içinde sarf edildiği sürece sonuç aynı oluyor. Başarılı işin arkasındaki kişi devleşir-ken, diğer çalışanlar kendilerini gereksiz ve önemsiz hissediyor. Yani, bir kişi uğruna birçok çalışanın motivasyonu kayboluyor.
Yönetim Bilimi Uzmanları bugüne kadar çalışanları en etkili şekilde takdir etmenin yolunun herkesin içinde sırt sıvazlamak olduğunu vurguladılar. Oysa yeni araştırmalar bunun tam tersini işaret ediyor. Evet, iltifat övgü dolu sözler duyan kişi için güçlü bir motivasyon kaynağı olabiliyor ancak ille de herkesin içinde yapılması gerekmiyor. Kapalı kapılar arkasında benzer bir etkiye sahip olmakla beraber çevredekilerin negatif tepkilerinden arın-mış oluyor.
Hong Kong Üniversitesi’nden Elaine Chan ve Jaideep Sengupta’ nın yürüttüğü yeni bir çalışmaya göre, övgünün sebep olduğu yan hasar düşünülenden çok daha büyük. Bu hasar sadece öv-güye layık görülen kişiyle sınırlı değil. Takdir eden kişi de istenil-meyen kişiler listesinin başını çekiyor. Kısacası, övülen kişi gıpta edilirken, öven kişiye sinir olunuyor.
Psikolog Niels Van de Ven’e göre, övgünün sebep olduğu kıs-kançlık veya imrenmenin bir iyi bir de kötü türü var. İyi niyetli imrenme insanı daha iyiye sevk etmekte, imrenilen insandan da daha iyi işler çıkarmak için hırslandırmakta. Kötü niyetli imrenme veya kıskançlıkta ise, başarılı kişiyi oyundan çıkarma, yok etme veya kötülükler yaparak onu engelleme hislerini içermekte.
Siz ne dersiniz? Bildiklerimiz yanlış mı?
(*) http://www.kigem.com/ dan yararlanılmıştır.