İnsanların yaklaşık yüzde 10’unda arı ve böcek sokmalarına karşı vücutta önemli olumsuz reaksiyonlar meydana gelmektedir. Ağrı, kızarıklık, hafif şişlik ve kaşıntı bir arı sokmalarında sık görülen belirtilerdir. Sabun ve su ile bölgenin yıkanması ve soğuk kompres uygulamak evde uygulanabilecek en iyi tedavilerdir.
Şiddetli alerjik reaksiyon belirtileri arasında ise şişlik, baş dönmesi ve nefes almakta güçlük yer alır. Bu tür belirtilerin görüldüğü kişilerin acil servise ulaştırılması gerekir. Arı sokmaları özellikle insanların dışarıda uzun süre geçirdikleri sıcak aylarda daha yaygındır. Arı sokmaları rahatsız edici olabilir, ancak insanların çoğu hızlı ve komplikasyonsuz şekilde iyileşir. Normal arılar ve eşek arılarında savunma aracı olarak bir iğne bulunur. Eşek arısının sokması sırasında iğnesinde insanlara bulaşan zehirli madde bulunmaktadır. Normal arı sadece bir kez iğnesi ile sokabilirken, yaban arısı saldırı sırasında birden fazla kez sokabilir. Normal arısının tek seferlik iğnesi cilde yapışıp kalırken, diğerinde defalarca kullanılmasına rağmen sağlam kalır.
Yaban arısının iğnesi ciltte kalmamasına rağmen zehri ciddi ağrı ve tahrişlere neden olabilir.
Bölüm 2: Belirtileri
Alerjisi olmayan insanların çoğunluğu yaban arısı sokması sonrasında sadece küçük belirtiler yaşar. İlk belirtiler genellikle keskin ağrı ya da ısırılma yerinde yanma içerir. Aynı zamanda kızarıklık, şişme ve kaşıntı da ortaya çıkabilir.
Isırılan yerin etrafında hafif yükseklik oluşabilir. Bu şişkinliğin içinde tam ısırılma noktasında beyaz bir nokta görebilirsiniz. Genellikle ağrı ve şişlik ısırılma sonrasındaki birkaç saat içinde düzelir.
“Büyük lokal reaksiyonlar” arı sokması ile ilişkili daha belirgin belirtileri tanımlamak için kullanılan bir terimdir. Büyük lokal reaksiyonlar yaşayan insanların muhtemelen yaban arısı sokmasına karşı alerjisi vardır. Ama oluşan belirtiler anafilaktik şok gibi yaşamı tehdit eder boyutta değildir. arı sokmasına Büyük lokal reaksiyonlar, aşırı kızarıklık, şişkinlik ve ağrının sokma sonrası iki ya da üç gün boyunca devam etmesidir.
Çoğu zaman, büyük lokal reaksiyonlar bir hafta gibi bir süre içinde kendiliğinden azalma gösterir. Ama yine de eğer bir eşek arısı tarafından ısırılmış iseniz doktora görünmenizde fayda var. Rahatsızlığı azaltmak için antihistaminik ilaç yazılabilir.
Bir yaban arısı sokması sonrası büyük lokal reaksiyonlar yaşamanız daha sonraki arı sokmalarında da mutlaka aynı şekilde belirtiler ile karşılaşacağınız anlamına gelmez. Bir defa güçlü bir tepki verip daha sonra asla aynı tepkiler vermeyebilirsiniz. Öte yandan, büyük lokal reaksiyonlar vücudunuzun yaban arısı sokmalarına karşı verdiği rutin tepkiler de olabilir. Bu rahatsız edici belirtileri önlemek için kendinizi yaban arılarından korumaya çalışın.
Bölüm 3: Anafilaksi
Yaban arısı sokmalarında görülen en ağır alerjik reaksiyonlar “anafilaksi” olarak bilinir. Vücudun yaban arısı zehrine tepki olarak şoka girmesi durumudur. Bazı insanların yaban arısı sokması sonrası anafilaktik şoka girmeleri çok hızlı şekilde olmaktadır. Anafilaksi şok durumunda acil şekilde tıbbi tedavi alınması önemlidir.
Arı sokmasına karşı şiddetli alerjik reaksiyon belirtileri şunlardır:
Yüz, dudaklar ya da boğazda şiddetli şişme
Isırılma bölgesinin dışındaki vücut bölgelerinde döküntü ve kaşıntı
Hırıltılı nefes alma veya nefes alma güçlüğü
Hızlı veya yavaş nabız
Bir yaban arısı sokması sonrasında bu belirtilerin hepsi ile karşılaşmayabilirsiniz. Ama bir sonraki sokması sonra bunlardan en azından birkaçını yaşamanız olasıdır. Bir arı sokması sonrası anafilaktik şoka girmiş insanların gelecekte de aynı tepkiyi gösterme ihtimalleri yüzde 30 ila 60 daha fazladır.
Bu nedenle eğer bir anafilaksi öykünüz varsa, yaban arısı sokmalarına karşı yanınızda bir kit taşıyınız. “Arı sokması kitleri” nin içinde ısırılma sonrası kendinizin kullanabileceği epinefrin enjeksiyonları bulunmaktadır. Epinefrin, kaslarınızı ve kan damarlarınızı rahatlatır, kalp çalışması ve solunum hızlarının normale dönmesine yardımcı olur.
Bölüm 4: Tedavi
Hafif ve orta dereceli reaksiyonlar
Yaban arısı sokmasında görülen hafif ve orta derecede reaksiyonları evde tedavi etmeniz mümkündür. Bunun için zehri çıkarmak için sabun ve su ile ilgili bölgeyi yıkayın. Şişlik ve ağrıyı azaltmak için bölgeye soğuk kompres uygulayın. Enfeksiyon meydana gelmesini önlemek için bölgeyi temiz ve kuru tutun. İsterseniz bir bandaj ile örtebilirsiniz.
Arı sokmasına karşı gelişen ciddi alerjik reaksiyonlar acil tıbbi müdahale gerektirir. Eğer yanınızda epinefrin iğnesi varsa belirtiler başladığında kullanınız. Daha önce de arı sokmasında alerji öykünüz oluşmuşsa enjeksiyonu mümkün olduğunca çabuk kullanın. Daha sonra 112’yi arayın veya bir acil servise ulaşın.
Şiddetli alerjik reaksiyonlar için önerilen tedaviler şunlardır:
Bağışıklık sistemini sakinleştirmek için ilave epinefrin
İnflamasyonu azaltmak için intravenöz (damardan) kortizon
Solunumun geçici olarak durması için kardiyopulmoner resüsitasyon (CPR)
Solunumu düzeltmek için oksijen, steroidler ya da diğer ilaçlar
Bölüm 5: Komplikasyonlar
Nadir durumlarda, arı sokmaları sinir sistemi ile ilişkili komplikasyonlara neden olabilmektedir. Yayınlanan bir rapora göre bir pediatrik hastada yaban arısı sokması sonrasında kas güçsüzlüğü, göz bebeklerinde genişleme ve motor afazi gibi olağan dışı durumları görülmüştür. (Motorlu afazi, konuşma ve yazma yeteneklerinin bozulmasıdır.) Hastadaki şiddetli reaksiyonların görülmesinin nedeni kan pıhtısının oluşmasıdır. Ancak bu özel komplikasyonlar çok nadir görülür.