Sağlık Bilgileri: 27.Tem.2008
Ameliyat, genel anestezi ile yapılır ve genellikle 2-2.5 saat sürer. Boynunuzda kolye şeklinde bir kesi yapılarak tiroit bezinin bir kısmı veya tamamı alınır. Ameli­yat salonundan çıktıktan sonra 1-2 saat uyanma odasında kalırsınızAmeliyat için hastanede ne kadar süre kalınır?Ameliyatın tipine göre değişmekle birlikte genellikle 1-2 gün kalınır. Ameliyattan sonra ne zaman işe başlarım?İki-üç hafta içinde iyileşir ve normal yaşantınıza devam edersiniz.Tiroid Ameliyatı Sonrası ne gibi şikayetler olabilir?Ameliyat salonundan çıktıktan sonra anestezimin etkisine bağlı olarak hafif yorgunluk olabilir. Ameliyathaneden geldikten sonra yataktan kendiniz kalkmaya çalışmayın. Boynunuzda ameliyattaki kesiye bağlı olarak ağrı olabilir. Bunun için ağrı kesici ilaç doktorunuz tarafından size verilebilir.Bazen boğazda anestezi tüpünün etkisine bağlı olarak ağrı ve farenjit olabilir. Buz ve gargaralar bu ağrı için faydalı olur.Ameliyat bölgesinde ani bir şişlik olursa kanama oluyor demektir; hemen dok­torunuza haber verin.El ve yüzde karıncalanma, uyuşma ve kasılma olursa doktorunuza söyleyiniz. Tiroit ameliyatı sonrası ellerde ve bacaklarda uyuşma, karıncalanma ve kasılma ol­ması kanda kalsiyumun düştüğü anlamına gelir. Kan kalsiyumunda düşme varsa si­ze doktorunuz tarafından kalsiyum hapı verilir.Ameliyat günü ve ertesi günü durumunuza ve doktorunuzun kararma göre sulu gıdalar yenmeye başlanabilir. Bu arada pansumanınız değiştirilir. Ameliyat eden doktor sizi 1-3 hafta sonra kontrole çağırabilir. Ameliyat yeri birkaç haftada iyile­şir. Ameliyatla tiroit bezinizin hepsi alınmışsa tiroit hormon ilaçları başlanabilir. Ti­roit kanseri varsa daha sonra radyoaktif iyot tedavisi olacağınızdan bu ilaçlara baş­lanmayabilir.Ameliyat yerinde renk değişikliği olmaması için güneş ışığından boynunuzu koruyun.Ameliyat sonrası bazı hastalarda oluşan ses kısıklığı zamanla düzelir. Çok nadi­ren ses tellerinde oluşan hasar kalıcı olabilirİşinize 7-10 gün sonra başlayabilirsiniz.Ameliyattan sonra ağır spor yapmayınız ve ameliyat yerinin kuru olmasına dik­kat ediniz.Ameliyat keşi yerinde şişme veya kanama olursa hemen sizi ameliyat eden dok­torunuza başvurunuz.Tiroit ameliyatının yan etkileri (komplikasyonları) nelerdir?Tiroit bezi boyundaki çok önemli damar ve sinirlerle komşuluk içindedir. Sinir­lerin ameliyat sırasında kesilmesi ses kısıklığı yapabilir. Paratiroit bezi denen ve kan kalsiyumunu ayarlayan bezlerin ameliyat sırasında hasar görmesi veya kanlan­masının daha sonra azalması nedeniyle kan kalsiyum düşüklüğü gelişebilir. Ameli­yat ile ilgili yan etkiler (komplikasyonlar) aşağıda verilmiştir. Bu komplikasyonlar çok nadir görülür. Bu nedenle korkmayınız. Önemli olan iyi ameliyat yapan bir cer­rah bulmanızdır.Ameliyat yerinde kanama: Çok nadiren olabilir.Ses kısıklığı:, Birkaç gün sürebilir sonra düzelir. Bazen ses kısıklığı birkaç ay sürer ve sonra düzelir. Birkaç aydan sonra düzelmez ise ses tellerinin sinirinde ha­sar olmuş demektir ve düzelmesi çok nadiren görülür.Kalsiyumda düşme: Ameliyat sonrası en iyi merkezlerde bile hastalann %1-2'sinde görülür. Ameliyatta tiroit bezinin arkasında bulunan ve kan kalsiyumunu ayarlayan paratiroit bezlerinde hasar olmuş olabilir veya bu bezlerin kanlanması ameliyat nedeniyle bozulduğundan paratiroit hormonu az salgılanabilir. Ameliyat sonrası el ve ayaklarda uyuşma, karıncalanma ve kasılma gibi şikayetleriniz varsa kan kalsiyumu düşük demektir. Bu durumda endokrinoloji uzmanının kontrolünde kalsiyum almak gerekir. Kalsiyum düşüklüğü bazen geçici olur ve 6 ay içinde dü­zelir. 6 ay içinde kalsiyum düşüklüğü düzelmezse ömür boyu devam eder. Bu tür hastaların ömür boyu kalsiyum ve D vitamini almaları gerekir.Tiroit hormon yetersizliği (hipotiroidi): Tiroit bezinden alınan parçanın mik­tarına göre tiroit hormon yetmezliği gelişir. Bezin yansı alınan hastalarda da tiroit hormon ilacı almak gerekebilir. Bezin tamamı alınanlarda ömür boyu tiroit hormon ilacı kullanmak gerekir.Ameliyattan sonra kontrol için hangi doktora gitmeli?Ameliyattan sonra sizi takip edecek olan doktor endokrinoloji ve metabolizma uzmanıdır. Ameliyatınızın tipine, patoloji sonucuna göre ve kandaki hormon ve kal­siyum durumunuza göre endokrinoloji uzmanı tedavinizi ve ilaçlarınızı ayarlar. Ameliyattan sonra endokrinoloji uzmanına giderken ameliyat raporu, epikriz, ame­liyat patoloji raporu ve diğer tetkiklerinizi mutlaka yanınızda bulundurun.Tiroit kanseri nedeniyle ameliyat olmuşsanız veya ameliyatta kanser çıkmışsa, radyoaktif iyot tedavisi ve vücut taraması için doktorunuz sizi nükleer tıp uzmanı­na gönderebilir. Buradan alınan randevuya göre ilaçlarınız ayarlanır.Kan kalsiyumunuz düşükse kalsiyum hapı endokrinoloji uzmanının kontrolü ve önerisi doğrultusunda hiç kesilmeden ömür boyu alınır. Kalsiyum düşüklüğünün geçici olup olmadığını anlamak için ameliyattan birkaç ay sonra doktor kontrolü al­tında kalsiyum ilaç dozu biraz azaltılıp kan kalsiyumuna bakılır. Eğer ilaç kesilince kan kalsiyumu düşüyorsa kalıcı bir kalsiyum düşüklüğü var demektir ve ömür bo­yu kalsiyum almak zorunda olduğunuzu bilmeniz gerekir.Ameliyatta kanser çıkmamış, yani patoloji sonucu iyi huylu ise bu durumda kul­lanacağınız ilaç ve kontrolleriniz endokrinoloji uzmanı tarafından ayarlanır.Ameliyat sonrası hormonlarınız ve kalsiyumunuz normal olsa bile belirli aralık­larla endokrinoloji uzmanına kontrole gidiniz ve hormon ve kalsiyum tetkiklerinizi yaptırınız. Bazı hastalarda ameliyattan bir süre sonra hormon eksikliği ve kalsiyum düşüklüğü gelişebildiği gibi özellikle nodul ameliyatı olanlarda geride tiroit bezi bı­rakılmışsa, bu tiroit bezi parçasında tekrar nodul gelişebilmektedir. Bu nedenle en­dokrinoloji uzmanına kontrole gitmeyi ihmal etmeyiniz.
Graves hastalığının tedavisinde ilaçlarla % 16-40 oranında hastalık kontrol altı­na alınır ve tedavi bittikten sonra ilaçlar kesilebilir. Ancak hastalık bir süre sonra nüksedebilir. Küçük guatrı olan ve hafif şiddette hormon yüksekliği olanlarda, has­talığın ilaçlarla kontrol altına alınması daha kolaydır.Büyük guatr ve bezde aşırı iyot depolanması varsa veya hasta iyotlu tuz kulla­nıyorsa bu ilaçlara cevap gecikebilir. Bu nedenle hastaların iyotsuz tuz yemeleri ge­rekir.Tedavi edilmiş ve hormonları normal seviyelere gelmiş hastalarda Graves has­talığı ilaç kesilmesinden sonraki 1 yıl içinde %50-60 gibi yüksek oranlarda nükset­mekte, yani hastalık tekrar alevlenmekte ve eski şikayetler tekrar başlayabilmekte­dir. İyot alımı artarsa ve sigara içilirse nüks daha hızlı olmaktadır. Bu nedenle HİPERTİROİDİLİ HASTALAR MUTLAKA İYOTSUZ TUZ YEMELİDİRLER. Ül­kemizde tuzların hepsi iyotlandığmdan bazı tuz firmalarının ürettikleri kendiliğin­den tuzluklu şekilde satılan iyotsuz tuz satın alıp bunları kullanmaları özellikle çok önemlidir. Ailede diğer kişilerin ve özellikle çocukların iyotlu tuz almaları gerekti­ği için yemeklerin tuzsuz yapılıp bu tür hastaların iyotsuz tuz, çocukların iyotlu tuz kullanmaları gerekir. Sigara içmek nüksü artırdığından ve göz hastalığı yaptığından sigara kesilmelidir.Graves'li hastalarda çarpıntıyı azaltmak için yukarıda söz edilen Propiltiourasil veya Metimazol ilaçlarıyla birlikte çarpıntıyı azaltan bazı ilaçlar verilir.Uykusuzluk, sinirlilik ve huzursuzluk çok fazlaysa bu durumu doktorunuza bil­diriniz. Doktorunuz size sakinleştirici ilaçlar önerebilir.
Graves hastalığı hipertiroidinin en sık nedenidir. Her yaşta görülebilirse de, 20-40 yaş arasında en fazla görülür. Kadınlarda erkeklerden 5-7 kat daha fazla görülür­ken toplumda görülme sıklığı % 1 kadardır.Graves hastalığında ailesel özellik vardır:Graves hastası bir kişinin ailesinin diğer fertlerinde % 15 oranında Graves has­talığı saptanır. Bu nedenle ailesinde Graves hastalığı olan kişiler tiroit tetkikleri yaptırmalıdırlar.Graves hastalığı neden oluşur?Graves hastalığı bağışıklık sistemindeki bir bozukluk sonucu oluşur. Nedeni bi­linmeyen bir şekilde TSH hormonunun tiroit bezine bağlandığı reseptör adı verilen proteinlere karşı antikor denilen proteinler oluşur. Bu antikorların neden oluştuğu henüz bilinmemektedir. Kanda artan TSH reseptör antikorları tıpkı TSH hormonu gibi tiroit bezine yapışarak daha fazla çalışmasına ve aşırı miktarda tiroit hormonu yapmasına neden olur. Sonuçta artan tiroit hormonları metabolizmamızı hızlandıra­rak (çarpıntı, terleme gibi) Graves hastalığı ortaya çıkar.Kimler Graves hastalığı için risk altındadır?Graves hastalığına genetik eğilim katkıda bulunmaktadır. Bazı ailelerde bu ne­denle Graves hastalığı daha fazla görülür. Ailesinde Graves hastası olan kişiler risk altındadır ve genetik veya kalıtımın hastalığın gelişmesinde en önemli etken oldu­ğu saptanmıştır.Stres,' üzüntü, sigara içmek, fazla iyotlu tuz yemek ve bazı ilaçlar bu hastalığın oluşumuna neden olabilir.Stresin Graves hastalığı sıklığını artırdığı İkinci Dünya Savaşı sırasında ve Yugoslavya'daki iç savaş sırasında saptanmıştır. İsveç'te yapılan bir araştırmada Graves'li hastaların bir kısmında hastalık ortaya çıkmadan önceki yıl içinde üzücü olay­lar yaşadıkları saptanmıştır. Bu hastalardaki sıkıntılı psikolojik durum (anksiyete) tedavi edildiğinde hastalığın nüks oranında azalma olmuştur.Graves hastalığı daha çok yılın ılık mevsimlerinde ortaya çıkar. Bu mevsimsel özelliğin nedeni tam bilinmemektedir.Sigara içenlerde göz belirtileri daha şiddetli olduğu gibi, sigara içmeye devam edenlerde göz hastalığı şiddeti artmaktadır.Allerjik yapısı olanlarda veya allerjik riniti olanlarda Graves hastalığı daha faz­la görülmektedir.Fazla iyot alımı da hafif seyreden hastalığı şiddetlendirmektedir.Yeni bir düşünce ise, gebelik sırasında bebeğin hücrelerinin annenin kanına ka­rışarak annenin tiroit bezine yerleşmesi ve bunların hastalık yapmasıdır. Bu neden­le de kadınlarda bu hastalığın daha fazla görüldüğü iddia edilmektedir.Yapılan çalışmalar Graves hastalığının hastaların %79'unda genetik eğilim ne­deniyle, %2l'inde ise çevresel faktörler denen üzüntü, stres, fazla iyot alımı gibi ne­denlerle ortaya çıktığını göstermiştir.Doğum sonrası dönemdeki risk artışıFazla miktarda iyotlu tuz yemekLityum ilacı kullanmakHepatit hastalığı nedeniyle İnterferon ilacı kullanmak (bazı hastalarda)Allerjik bünyeye sahip olmak (daha sık görülür)Graves Hastalığı Nasıl Başlar?Hastalığın başlangıcı yavaştır. Genelde haftalar ve aylar içinde yavaş olarak ge­lişir. Ancak bazı hastalarda hızlı bir başlangıç da görülebilir.Graves Hastalığında Vücutta Oluşan Belirtiler:Graves hastalığının sık görülen üç önemli özelliği guatr, kandaki tiroit hormon­larında yükseklik ve göz belirtileridir. Sıklıkla tiroit bezinde büyüme, yani guatr ol­masına karşın bez içerisinde pek nodul olmaz, düz bir büyüme vardır. Gözdeki be­lirtilere tıp dilinde oftalmopati adı verilir. Daha az görülen diğer iki özellik ise, ba­cak cildinde iltihaplanma ve parmaklarda "çomak parmak" diye tanımlanan, par­mak uçlarında bombeleşmenin ortaya çıkmasıdır. Bu iki belirti çok nadir görülür
Eskiden çok kullanılan fare, tavşan ve kurbağada yapılan böyle testler günümüzde yerini artık immünolojik testlere bırak­mıştır.Fare testi (Aschheim-Zondek)Tavşan testi (Friedmann)Kurbağa testi (Galli-Mainini-Hogben vb.)Her üç testte de, gebenin sabah ilk idrarı kullanılır.İmmünolojik TestlerÖzellikle son yıllarda çok kullanılmaya başlanan bu test, bir­kaç dakika içinde kesin sonucu verebilmektedir. Doktor muayenehanesinde bile yapılabilen bu testin aslı, gonodotrofin denilen hormonun, özel olarak yapılmış tüp içinde ya da lam (cam) üze­rinde bıraktığı çökme olayını değerlendirmektir. Çökme bulunma­sı testin negatif, aksi ise testin pozitif olduğunu gösterir.Bu test için gerekli olan madde ve araçlar eczanelerde satıl­maktadır. (Pregnosticon-Plano)Kanda yapılan gebelik testi 3HCG testidir. Bu hormonun öl­çülmesi ile 9-10 günlük gebelik tanısı konulabilir.Çoçuğun Hareketlerinin İzlenmesiÇocuğun hareketlerinin doktor tarafından saptanması da ge­belik konusunda önemli ve kesin olan belirtidir. Özellikle gebeli­ğin beşinci ayından sonra karın üzerine el konduğu zaman çocu­ğun hareketleri duyulabilir.Gebeliğin Radyolojik Olarak BelirlenmesiAnne karnındaki çocuk radyolojik olarak da teşhis edilebilir. Ancak, bu yolla belirleme yapabilmek için en azından 5 ay kadar beklemek gerekir. Aksi halde çocukta yeterli kemikleşme olmadı­ğından röntgen filmi üzerinde çocukla ilgili görüntü oluşmaz. Ayrı­ca şunu hemen ilave etmek gerekir ki, çok gerekmedikçe veya doktorunuz istemedikçe gebeler röntgen çektirmekten kesin ola­rak kaçınmalıdırlar.
Gebeliğin ilk 3 ayında görülebilecek önemli bir belirti de, id­rar şikâyetleridir. Bu yakınmaların başlıca nedeni şudur: Gebelik yüzünden genişleyen rahim, komşu organ olan idrar kesesine ba­sınç yapar. Bunun sonucunda da gebe kadın sık sık idrara gitme gereğini duyar. Bazı kadınlar idrar yaparken hafif yanma da hisse­debilirler.İlk Üç Ayda Görülen Objektif BelirtilerHamilelikte GöğüslerGenç anne adayının göğüslerindeki değişiklik, özellikle hami­leliğin 4. haftasından başlayarak kendisini belli eder. Gebe kalan kadın, göğüs uçlarında yanma ve acıma olduğunu söyleyerek, bundan yakınır. Ayrıca, göğüslerde şişme ve dirileşme görülür. Göğüslerin uçları sıkıldığı zaman gelen beyaz su (kollesterum), daha önce doğum yapmışlar için büyük bir objektif gebelik belirti­si sayılmamalıdır. Gerçek kollesterum yumurta akı koyuluğundadır, ama ondan daha beyazcadır.Göğüslerdeki en belirgin değişiklikler, meme ucu çevresin­deki renkli kısmın daha koyulaşması ve üzerinde ufak ufak pütür­lerin ortaya çıkması biçiminde olur.Ayrıca memenin üzerinde daha önce varolmayan kalınlaşmış toplardamarların görülmesi de, gebelik olasılığını kuvvetlendiren bir belirti olarak sayılmalıdır.Cinsiyet Organlarındaki Renk DeğişikliğiBu bölümde sözünü edeceğimiz «Cinsiyet organındaki renk değişiklikleri», gebe kadın tarafından görülemez. Ancak doktor ta­rafından anlaşılabilen bu değişiklik şöyledir:• Cinsiyet organının iç kısımlarındaki kendine özgü pembem­si renk, yerini mavimtrak bir renge bırakır.Bu renk değişikliği, özellikle küçük dudakların iç kısımları, vagina ve rahim ağzında açık bir şekilde doktor tarafından görülebi­lir.Yine bu devrede rastlanan bir başka belirti de, kadının karnı üzerindeki orta çizgide olur.Bu çizginin, hamileliğin bu devresinde koyulaştığı görülür ve ünia Nigra adını alır.Kadınların ancak %60'nda karşılaşılan bir gebelik belirtisi ise gebe kadının yüzünün biçiminin normal durumuna göre oldukça degişmesidir. «Chioasma Uterinum» denilen bu durumda, yanak­larda kahverengi gölgeler oluşur. Ağız ve burunda normale oranla şişme olur. Buna halk arasında «Gebelik maskesi» adı verilmekte­dir. Gebeliğin bir başka belirtisi de, kısırlık bölümünde etraflıca anlatacağımız bazal temparatürün sürekli yüksek kalmasıdır.Bütün bunların dışında yalnızca doktorunuz tarafından görü­lebilen veya hissedilebilen başka belirtiler de vardır. Rahim ağzın­da görülen biçim ve kıvam değişiklikleri gibi.Gebelikte 4 Ay, 5 Ay ve 6. Ay ve BelirtilerKarında seğirme, rahim içindeki fetüs'ün hareketlerine bağlı olarak kadının hissettiği ufak kıpırtılardır. En çok 16-18. haftalarda duyulabilen bu kıpırtıları bazı anneler 6-7. aya kadar duymayabilir­ler. Çocuğun büyümesiyle orantılı olarak bu hareketler daha net olarak duyulur. Anne adaylarının «pır pır bir şey oynuyor», şeklin­de tanımladığı bu belirtilere, yalancı gebeliklerde de rastlanmak­tadır.Öte yandan anne adayının bu seğirme duygusunu ilk duydu­ğu gün, gebelik yaşını saptamada önemli rol oynar. Çocuğun oy­nadığı ilk günü bir kenara yazan anne bunu doktoruna söylemeli­dir.Gebeliğin 4-5-6. Aylarında Görülen Objektif BelirtilerGebeliğin ikinci üç aylık bölümü diye tanımladığımız bu dev­redeki belirtiler şunlardır:• Gebe kadın, karnının gün geçtikçe büyüdüğünü farkeder. Bu gelişme altıncı ay sonlarında göbek sınırına kadar varır.• Genişleyen rahimde gebe kadının duyabileceği ağrılı kasıl­malar, bu devrede en sık rastlanılan belirtilerdendir.• Doktor tarafından değerlendirilecek olan bir başka belirti ' de, büyüyen rahim içinde çocuğun el, ayak ve baş gibi or­ganlarının hissedilmesidir.Gebeliğin 7-8-9. Aylar, Gebelikte 8 Ay ve BelirtilerGebeliğin üçüncü üç aylık devresi diye adlandırılan bu aylar­da sübjektif belirtiler daha önceki aylardaki belirtilerden pek farklı değildir. Yalnızca bulantı, kusma, baş dönmesi ve göz kararması gibi durumlar bu aylarda genellikle görülmez. Bu tür yakınmaları bulunan genç anne adayı, hiç vakit kaybetmeden hemen dokto­runa başvurmalıdır. Çünkü bu yakınmalar gebelikte görülen ve «Toksemi» denilen bir hastalığın belirtisi olabilir.Objektif BelirtilerBu aylardaki objektif belirtiler daha önceki aylardan pek farklı değildir. Yalnızca önceki aylara oranla daha belirginleşmişlerdir. Rahim, kaburgaların altına kadar genişlemiş, çocuğun kol ve ba­cakları anne tarafından da duyulabilecek büyüklüğe varmıştır.Yine bu devrede kısa sürüp kaybolan rahim kasılmalarına rastlanır. Ancak bu kasılmaların doğuma yol açacak olan «Gerçek doğum» kasılmaları ile hiçbir ilgisi yoktur.
: Üst ekstremitede nadir­dir, kist şeklinde, pigmente, kenarları kabarık inci şeklinde görülebilir; subungual yerleşebilir. Orta ve ileri yaşlarda görülür.Melanoma nedir, Melanoma Belirtileri: Sıklıkla yüksek habasette cilt tümö­rüdür, omuzdan subungual bölgeye kadar her yer­de görülebilir. Pigmente lezyonların görünümü, özellikle renk, nodularite değişikliği veya sınır dü­zensizliği gelişmesi; yeni pigmente alanların oluş­ması ile birlikte büyüklük değişimleri ve renk ka­yıpları; tırnak şekil bozuklukları; kronik tırnak en­feksiyonları ile hasta semptomatik olabilir. Tedavi evrelemeye göre değişkenlik gösterir.Sarkom nedir, Sarkomlar: Metastazlarını sıklıkla hematojen yolla yaparlar. Alveolar rabdomyosarkom, sinovyal sarkom ve epiteloid sarkom elin sık görülen sarkomlarıdır.
, İnklüzyon Kisti veya epidermal İnklüzyon kist: Etyolojide travma sıklıkla bulunur; Travmayı takiben ciltaltında keratin oluşumu ve daha sonra kistik gelişim olur. Gerçek neoplazmlara benzerliği vardır, ayırı­cı tanıda ganglia'dan farkı ışık geçirgen olmaması­dır. Kemiği içine alan olgularda distal falanksda radiolusen soliter lezyon görülebilir. Tedavide kistin tam çıkarılması önerilir.Lipoma: El tümörlerinin yaklaşık %3'ünü oluş­turur, etyolojisi bilinmemektedir. Elde tenar bölge­de, parmaklarda volar ve dorsal bölgelerde lokalize olur. Yavaş büyüyen kitleler ağrısızdır, sinir ba­sısı ile motor defisit oluşturabilirler, yüzeyel lipom­lar yumuşak ve kolay belirlenir, derin lipomları ta­nımlamak güç olabilir ve sıklıkla serttirler.Tedavide tanı için, kitlenin yaptığı basıyı rahat­latmak için veya önemli yapılara yaklaşımda güç­lük çıkardığı için eksizyon yapılabilir.Tendon kılıfının benign dev hücreli tümörü:Gangliondan sonra elin yumuşak doku tümörlerin­den en sık görülenidir, etyolojisi bilinmemektedir. En sık el parmaklarında lokalize olur. Sıklıkla ağrı­sız büyüme mevcuttur, eklem hareketlerine engel olursa ağrı meydana gelebilir. Fizik muayenede noduler, diffüz ve sert yapıda tesbit edilirler. Teda­visi büyültme altında total çıkartılması şeklindedir. Özellikle yetersiz eksizyon sonrası nüks oranı yük­sektir.Glomus tümörü, Glomus Tümör: El tümörleri içerisinde %l-5 oranında ve yaşları 30-50 arasındaki kadınlarda da­ha sık görülür. Vakaların yarısı subungual yerle­şimlidir. Semptomları ciddi ağrı, hassasiyet, soğu­ğa duyarlılık, krizler (patognomoniktir) ve ağrının sürekli olmaması şeklinde sıralanabilir. Fizik mu­ayenede tırnak yatağında sırtlaşma, düzensizlik, sı­cak ve dokunma ile duyarlılık tesbit edilebilir, tır­nak tabanında ise sıklıkla mavi veya kırmızımtırak lekeler görülebilir.Tedavi, büyültme altında ve tırnak yapılarına zarar vermeyecek şekilde uygulanan total ekstir-pasyon şeklinde yapılmalıdır.Enkondrom: Eldeki en sık görülen primer ke­mik tümörüdür. Proksimal falanksa yerleşmeye eğilimlidir. Başlıca semptomu mikro kırıklara bağ­lı ağrıdır. Fizik muayenede hassasiyet, genellikle kırığa bağlı şişlik görülür. Tedavisi küretaj ve taki­ben serbest kemik grefti uygulanması şeklindedir.Osteokondroma: Genellikle metakarp ve prok­simal falanks yerleşimlidir, asemptomatikdir, geli­şim bozukluğu ve angulasyon oluşturabilir. Fizik muayenede küçük tubuler kemiklerin metafiz bö­lümünde kemik çıkıntıları tesbit edilebilir. Rönt­gende korteks izdüşümü normal korteks ile de­vamlılık gösterir. Tedavide iskelet matüritesi ta­mamlanmış ise tümör çıkartılır. Angulasyon ve ro­tasyon için gerekiyorsa gerekli düzeltmeler ilave edilir.Osteoid osteoma, Osteoid Osteom Proksimal falanks da ve nadi­ren el bileği kemiklerinde görülür. Hastaların %50 si karakteristik olarak ağrılarını azaltmada aspirin­den fayda görür. Fizik muayene bulgusu bölge üzerinde hassasiyet varlığıdır. Röntgende radiolu-sent nidus ile çevresinde eksentrik skleroz görülür. Kemik sintigrafisi veya BT yapılabilir. Tedavide scopi kontrolü altında küretaj uygulanır; lezyon tam olarak çıkarılabilmiş ise prognoz çok iyidir.
: Elde oluşan elektrik yanıkla­rı alev ve haşlanma tipindeki yanıklardan tama­men farklı olup, değişik takip ve tedavi gerektirir. Akımın voltajı, amperi, kontakt noktasının direnci ve süresi elde oluşacak yanığı etkiler. Elektriksel yaralanma termal yaralanmada görülen düzlemsel hasara ek olarak derinlemesine de hasar oluşturur ve yanık ekstremitede progressif bir doku nekrozu meydana getirir. Kan damarları iyi bir elektrik taşıyıcısıdır ve bundan dolayı orijinal yaralanma böl­gesinin çok uzağında da damar endotel hasarı olu­şabilir. Bazen distal nabızlarlarda palpasyon alın­masına rağmen periferik dolaşım bozukluğu geli­şebilir.Yüksek voltaj yaralanmaları en riskli olan yara­lanmalardır ve ekstremitelerin kaybıyla sonuçlana­bilirler. Bu tip yaralanmalarda ilk yardım sonrasın­da ilk yapılacak müdahale etkilenmiş olan ekstremitelere geniş fasyotomi yapılmasıdır. Bu yaralan­malarda debridman yapılırken kas yönünden radi­kal davranılırken tendon ve sinir yönünden müm­kün olduğu kadar konservatif kalınmalıdır.Kimyasal yanıklar, Kimyasal Yanık: Termal ve kimyasal yanık­lar arasındaki temel fark kimyasal yanıklarda aja­nın inaktive edilmesine kadar geçen süre içerisinde oluşturduğu doku harabiyetinin devam etmesidir. Kimyasal yaralanmadan sonra muayenede yanık derinliğinin saptanması son derece güçtür. Termal yaralanmaların aksine tam kalınlıkta harabiyet ya­ratan bir kimyasal yanık hafif bir renk değişikliği ile sağlam bir deri görünümünde olabilir. Tedavi­de kimyasal madde hemen uzaklaştırılır ve yanık tedavisi uygulanır.Temel tedavi ilkeleri: Elin birinci ve yüzeyel ikinci derece yanıkları semptomatik olarak tedavi edilirler. Temel yanık bakım ilkelerine ilave olarak el elevasyonu, erken atelleme, erken dönemde aktif ve pasif hareketler ve rehabilitasyon önerilmelidir. Derin 2. derece ve 3. derece yanıklarda ise debridman , greftleme veya lokal, uzak fleplerle onarım olabildiğince erken yapılmalıdır.
Parmakların en sık görü­len infeksiyonu olup, tırnak çevresi dokusunun (paronychium'un) iltihabıdır. Etken sıklıkla Stafilo-kokus Aureus'tur. Akut panariste infeksiyon tırnak çevresinde selülit ve eritem ile başlar ve tırnak altı­na yayılır. Zonklayıcı ağrı ve abse formasyonu mevcuttur.Tedavi, başlangıç döneminde ve hafif olgularda, yıkama banyoları, atelleme ve antibiotik uygulaması şeklinde yapılır. Geç dönemde ve cid­di olgularda ise cerrahi tedavi gerekir: İnfeksiyon yüzeyel ise abse üzerine uygulanan bir keşi ile dre­naj sağlanır).infeksiyon yalnız bir kenarda ise, eponişial kıv­rım bisturi ucu ile gevşetilip infeksiyona yakın ta­raftaki tırnak kenarı longitüdinal olarak kesilerek çıkartılır, granülasyon dokusu temizlenir; İnfeksi­yon yaygınsa, dorsal deri tırnak köküne yapılan iki adet keşi ile tırnak kökü ortaya çıkartılır, granülas­yon dokusu temizlenir ve gerekiyorsa tırnağın proksimal kısmı eksize edilerek distal kısmı tırnak yatağına yapışık bırakılır.Dolama (Felon): Parmak pulpasmm süpüratif subkutan absesidir. Pulpa şiş, kırmızı ve oldukça serttir. Fluktiasyon alınamaz, zonklayıcı bir ağrı vardır, el aşağıya sarkıtıldığı zaman ağrının şidde­ti artar ve genellikle analjeziklere cevap vermez. Abse drene olmaz ise, gelişerek fleksor tendon kılı­fında pürülan tenosinovite, eklemde atrite, ve osteomiyelite neden olabilir .Tedaviye ilk 24 saat içeri­sinde geniş spektrumlu antibiotikler ile başlanılır; Atelleme ve elevasyon uygulanır. Belirtiler gerile­mez ise, gecikmeden insizyon ve drenaj uygulanır.Parmakların subepitelial pürülan infeksiyonları: Deride lokalize, belirgin bir kabarıklık vardır. Ağrı ve sistemik reaksiyon yoktur. Eğer subepiteli­al bir abse ince bir fistülle deri altına yayılır ise bu­na "düğme deliği absesi" adı verilir.Fleksör tendon kılıflarının süpüratif infeksiyonları: Erken ve yeterli tedavi edilmediği zaman elin en sakatlık bırakan infeksiyonudur. Tendon kı­lıfı infeksiyonları delici, ezici yaralanmalar veya te­davi edilemeyen yüzeyel infeksiyonlar sonucu gelişir.Eğer tedavi geciktirilir ise tendon içi basıncın artması ile tendon dolaşımı bozulur ve tendon nek­rozu ile sonuçlanır. Kanavel'in dört kardinal bul­gusu (parmaklar pasif ekstansiyon ile ağrılı, par­makların fleksiyon pozisyonunda tutulması, avuç içi dahil simetrik şişlik ve tendon kılıfında hassasi­yet) mevcuttur.İnfeksiyon ilerler ise, thenar ve midpalmar bölgelere yayılabilir; Ulnar ve radial taraf ulnar bursalarmda iltihatlanması ile "atnalı abse" gelişebilir.Tanı konulur konulmaz drenaj yapılmalıdır. Ağır olgularda, tendon kılıfı orta falanks ve avuç içi distalinden açılıp kılıf içerisine irrigasyon direni yerleştirilerek irrigasyon uygulanır; I.V. antibiyotik tedavisine başlanılır.
Etyolojisi ne olursa olsun ulnar sinir paralizisin-de ortaya çıkan problemler, motor (primer defekt: paralizi, sekonder defekt: kontraktürler v.b.), ve duyusal (primer defekt: koruyucu duyu kaybı, se­konder defekt: ülser ve yaralar) olmak üzere iki ana grupta toplanabilir.Ulnar sinir ile innerve olan adelelerin felcine bağlı olarak fonksiyon dışı kalmış olmaları, elde pençe el deformitesine, yakalama gücünün %60 oranında azalmasına, asenkron parmak hareketle­rine, parmakların lateral mobilitelerinin ortadan kalkmasına, işaret parmağı ve başparmak arasın­daki tutuş gücünün azalmasına sebep olabilir. An­cak ortaya çıkan deformite ve sınırlamaların hasta­nın yaşamını ne şekilde etkileyeceği kişisel faktör­ler ile belirlenir.Radial sinir felcinde tendon transferleriRadial sinir felcinde el bileği, parmaklar ve baş­parmağın tüm ekstrinsik ekstansör kasları felçlidir. El açılamayıp, elbileği kavrama için stabilize edile­mez. Başparmak ve parmakların tümü ekstansiyon fonksiyonunu kaybetmiş, başparmağın abdüksiyo-nu ve stabilizasyonu zayıflamıştır; Ancak, en önem­li eksiklik el bileğindeki aktif ekstansiyon fonksiyo­nunun kaybına bağlı olarak el bileği stabilizasyonunun ve buna bağlı olarak elin kavrama ve özellikle kuvvetli tutma fonksiyonlarının bozulmasıdır.Radial sinir felci sonrası kavrama gücünde yak­laşık %77, anahtar tutma gücünde %33 ve başpar­mak palmar abduksiyonunda %53 azalma tesbit edilmiştir. Bu fonksiyonların tekrar kazandırılabilmesi için uygulanacak en iyi rekonstrüksiyon yön­temi tendon transferleri olup, kullanılan transfer teknikleri ise kullanılan donör tendonlara göre de­ğişmektedir
Bilinmesi gereken çok önemli bir nokta, proksimal güdükten olan kanamanın bir kompres sargısı ve yaralı uzvu yukarı kaldırarak hemen herzaman durdurulabileceğidir.Turnike çok istisna durumlar dışında gerekmez; uygulaması profesyonelce ya­pılmadıkça zararlı olabilir ve amputasyon duru­munda konulmasına hemen hiçbir zaman gerek yoktur.Yara içine antiseptiklerin sürülmesi, damar ligasyonu, yaranın eksplorasyonu, dikiş veya agraf konulması replantasyonu imkansız kılabilecek sa­kıncalı girişimlerdir.İlk yardım, hastanın genel durumunun kontrolü, varsa diğer yaralanmaların saptanması; analjeziklerin, tetanoz rapelinin ve antibiotiklerin injeksiyo-nu, ağızdan birşey verilmemesi ve yaranın kompresyonlu bir şekilde steril olarak sarılması şeklinde anlaşılmalı; kopan parça serum fizyolojik ile yıkan­mış ve mümkünse steril sargı ile sarılmış şekilde plastik bir torbaya), bu torba da için­de buz dolu bir başka kaba konulmalı proksimal bölümde usulüne uygun ola­rak kanama kontrolü yapılmalı, tam olmayan ciddi yaralanmalarda yara sıkmayan steril pansuman ile sarılıp üzerine buz dolu plastik bir torba konularak replantasyon yapılacak ilgili merkeze -daha önceden haber verilerek- vakit geçirilmeden gönderilmelidir.El ve parmak amputasyonları, amputasyon nedir : Elin bir bölü­münün veya tamamının amputasyon ve dezartikülasyonları, travma sonucu oluşmuş ve mikrocerrahi yöntemler uygulanarak onarılamayacak durum­daki ağır yaralanmalarda, akut ya da kronik tıbbi veya cerrahi girişimlere olumlu cevap vermeyen periferik vasküler hastalıklarda, infeksiyonlarda, tümöral, nörolojik ve doğumsal nedenler ile uygu­lanabilir.Amputasyon yahut dezartikülasyon planlanır­ken, fonksiyonel boyun korunulmasma, duyu ve hareketliliğin korunmasına özen gösterilmeli, koz-mezis gözardı edilmemelidir. Amputasyon ve sevi­yesinin seçiminde kişinin yaşı, cinsi, mesleği, hobi­leri, dominant eli, konu ile ilgili davranışı ve bek­lentilerinin yanında, yaralanmanın yeri,şekli,zamanı ve genişliği belirleyici rol oynamaktadır