Home » Çevre » Küresel ısınma onları da vurdu, ormanlar göç ediyor
Küresel ısınma onları da vurdu, ormanlar göç ediyor
Dünyayı değiştiren küresel ısınma, ormanları da etkiledi. Ağaçlar, kök saldıkları topraklardan göç etmeye başladı. Büyük göçü Independent Türkçe’ye anlatan Prof. Akkemik, orman yangınları için de uyarı yaptı: Yanan alanları hemen ağaçlandırmak büyük hata
Salı 24 Eylül 2019 15:42
Görsel Luca Bonatti
Artık tüm dünyanın varlığını kabul ettiği küresel ısınma gezegenimizi değiştiriyor. Buzullar eriyor, deniz seviyeleri yükseliyor. İklimler değişiyor, yağış rejimlerinde şaşırtıcı değişimler yaşanıyor. Düzensiz yağışlar, kuvvetli fırtınalar sık yaşanan hava olayları olarak hayatımıza giriyor. Küresel ısınmanın bütün bu görünen, hissedilen değişikliklerin yanında, yavaş yavaş gerçekleştiği için göremediğimiz etkileri de var. Bu etkilerden birisi de ormanların göçü.
İstanbul Üniversitesi Orman Botaniği Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ünal Akkemik / Fotoğraf: Independent Türkçe
Ormanlar yaşayabilecekleri topraklar arıyor
İklim değişiklikleri yüzünden kök saldıkları topraklarda yaşayamaz hale gelen ağaçlar, tası tarağı toplayıp göçe hazırlanıyor. İstanbul Üniversitesi Orman Botaniği Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ünal Akkemik, yüz yıl sonra Akdeniz’deki bitki örtüsünün Karadeniz kıyısında görülebileceğini söyledi. İklim değişikliğinin etkilerinden kaçan ağaçlar, tohumlarıyla adım adım kuzeye taşınacaklar. Yıllarca sürmesi beklenen bu göçü Independent Türkçe’ye anlatan, Prof. Akkemik, bitkilerin de kendilerine yaşayabilecekler topraklar aradığını söyledi. Sürecin çok yavaş işlediğini belirten Akkemik, ağaçların nasıl taşındığını şöyle anlattı:
Doğal süreç aslında çok yavaş ilerliyor. Yüksekçe bir yere çıkıp baktığınızda, hat şeklinde ormanın bittiği sınırı görüyorsunuz. O sınıra gidip yakından baktığınızda ise o sınır dediğiniz yerin hemen yukarısında fidanların yetişmeye başladığını, ormanın daha önce yetişemediği yüksek kesimlere doğru ilerlediğini görebilirsiniz.
Kuşların da çok etkisi var. Özellikle ceviz gibi büyük tohumlu bitkiler, hem kuşlara besin oluyor, hem de onlar sayesinde taşınabiliyor.
Prof. Dr. Ünal Akkemik, Türkiye’de yaşanması olası değişiklik için ise şunları söyledi:
Kesin bir şey söylemek mümkün olmasa da, 2060’larda 70’lerde Akdeniz bitki örtüsünü Karadeniz kıyılarında daha fazla görmek mümkün olacak. Akdeniz’de bin metreye çıkan kızılçamlar, şimdi Karadeniz’de 500 metrelere kadar çıkıyor, gelecekte bu kızılçamlar deniz seviyesinden 700-800 metreye kadar çıkacak. Daha büyük alanlar kaplayacaklar.
Akdeniz bölgesinde nem oranın düşmesinin ve sıcaklıkların artmasının beklendiğini aktaran Akkemik, olabilecekleri şöyle anlattı:
Şu an bitkiler arasında büyük rekabet var. Yaşam alanı bozulduğu için mevcut bitkilerin boşalttığı alanlarda, yeni şartlarda yaşayabilen başka bitkiler yetişecek. Belki de kayaların bile üzerinde yaşayabilen çalılar, Akdeniz’de daha geniş alan kaplayacaklar. Akdeniz’in de bir çöl olacağını öngörmüyorum. Sonuçta Akdeniz bitkisiz kalmayacak ama orman örtüsü daha da seyrekleşecek. Bu alanlarda daha kurak koşullara uygun bitkiler yaşayabilir.
Bu tahminlerin mevcut şartlar için anlam ifade ettiğini belirten Akkemik, göçün tamamlanamama ihtimali olduğunu da söyledi.
En kötü senaryoya göre, sıcaklıklarda önümüzdeki yüz yılda 5.5-6 derece artış olacak. Bu kötü senaryo yaşanırsa, süreç bitkilerin göçünden hızlı ilerleyecek. O zaman bitkiler göç edemeden yok olacak.
Yaşam alanları geniş olan, şu an bile hem Akdeniz hem de Karadeniz’de yaşayan kızılçam, karaçam gibi ağaçlar ve maki elamanları için büyük bir risk olmadığını aktaran Prof. Akkemik, endemik ağaçlar için ise tehlike çanlarının çaldığını aktardı:
Anadolu sığla ağacı, Muğla civarında ve birkaç Ege adasında görülen endemik bir tür. Çok dar yayılımlı bu ağaç suya bağımlı yaşıyor. Dere kenarlarında kök salan bu ağaçlar, su azaldığı zaman yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalacak.
Bitkilerin göçünde coğrafyanın da çok etkili olduğunu belirten Akkemik, ormanların göçüne en uygun alanının dağ sistemleri olduğunu, Ankara-Konya hattındaki düz arazinin göç için bir engel olduğunu söyledi.
Torosların Hatay’ın kuzeyinde iki kola ayrılarak oluşturduğu, Anadolu çaprazı denen hattın ağaçların göçünü kolaylaştırdığını ifade eden Akkemik, ormanların bu dağ sistemi sayesinde kuzeye doğru tırmandıklarını anlattı. Şu an kızılçam gibi hem kuzeyde hem güneyde yaşayan ağaçların, gelecekte güneyde yok olabileceklerini, kuzeyde ise daha geniş alanlara yayılabileceklerini belirten Ünal Akkemik, ormanların misafir ettiği canlıların da bu göçten etkileneceğini belirtti:
Ormanlar taşınırlarken, ekolojilerini de beraberlerinde götürüyorlar. Hayvanlar da ormanlarla birlikte göç ediyor. Ardıç kuşunu örnek verebiliriz. Ardıç ağacı varsa ardıç kuşu da vardır. Ardıç kuşu, ardıç ağacının tohumunu yiyor. Dışkısıyla da ağacın tohumlarını taşıyarak yayılmasını sağlıyor. Ardıç ağacı ancak bu yolla çimlenebiliyor. Ağaçlar kendilerine bağımlı canlı sistemini de taşıyor.
İzmir’deki büyük orman yangınından sonra bölgenin hemen ağaçlandırılmasına karşı çıktık. Son yıllarda ne yazık ki toplumsal bir baskı var. Bu baskından dolayı bir an önce sonuca gidelim diye Tarım ve Orman Bakanı ‘Hemen ağaçlandıracağız’ diyor. Ben bunu doğru bulmuyorum.
Burası bir tarım alanı değil, tarlaya buğday ekmiyorsunuz. Burada bir ekosistem vardı. Aynı ekosistemi yeniden yaşatmaya çaba göstermek lazım. Sağdan soldan fidan getirip ekerek bunu sağlayamazsınız Bu çok büyük bir hata olur, o ekosisteme çok büyük bir darbe olur.
Akkemik, yangının ardından yapılması gerekenleri ise İzmir örneği üzerinden anlattı:
İzmir’de yanan alan çok büyük, İstanbul’daki Belgrad ormanından daha büyük. Bir yılda ağaçlandırmak mümkün değil. Burada yapılacak olan en doğru şey, en az bir yıl beklenmesidir. Çünkü yangından sonra doğa kendini hemen yenilemeye başlıyor. Kendiliğinden, ağaçların yayılması beklenmeli, eksik kalan bölgelere takviye yapılmalı. Böyle bir alan 4-5 yılda kendisini yenileyip, 20-30 yılda da eski haline gelebilir.
İzmirdeki yangın 500 hektar ormanı küle çevirdi / Fotoğraf: AA
Doğanın bizim sandığımızdan çok daha güçlü olduğunu, insan müdahalesi olmadan da yaralarını sarabileceğini söyleyen Akkemik, örnek olarak ise kızılçam ağaçlarını gösterdi:
Kızılçamların şöyle bir özelliği var. Kızılçam, yaşadığı alanlarda insan etkisi olmasa da sık sık yangınla karşılaşıyor. Bu duruma karşı bir savunma geliştiren kızılçamın tohumları yangının verdiği ısıya dayanabiliyor. Ertesi yıl, eğer bölgede toprak altında bol tohum varsa, tarlaya buğday ekmişsiniz gibi fidanlar büyümeye başlıyor. Bu gibi yerlerde insan müdahalesi nerede gerekiyor biliyor musunuz? 4-5 sene sonra çok sayıda ağaç çok sık aralıklarla büyüdükleri için seyreltmek lazım oluyor.
İzmir'de yanan orman için iki günde 30 bin fidan bağışlandı
Hakkında daha ayrıntılı: OrmanÜNAL AKKEMİKKÜRESEL ISINMA
Yok olma tehlikesindeki Büyük Menderes havzasını yağmur damlaları onaracak
Ütük Göleti'nde su seviyesi yüzde 80 azaldı
11 milyon fidan kampanyasına ormancılardan tepki: 8-9 milyonu zayi olacak
Milli Ağaçlandırma Günü’nün fikir sahibi: Polemikli bir konu olduğundan Cumhurbaşkanı’nın desteğini beklemiyordum
Arnold Schwarzenegger, "arkadaşım ve kahramanım" dediği Greta Thunberg'le bisiklet sürdü
AK Parti'li Karaaslan: Kimse bizimle çevrecilikte yarışmasın
Yeni Delhi’de hava kirliliği okulları tatil ettirdi
300 milyon insanın yaşadığı kıyılar su altında kalacak
İklim aktivisti Greta Thunberg, çevre ödülünü reddetti
İstanbul Boğazı için kanun teklifi: İBB'nin yetkisi alınıyor, Boğaziçi Başkanlığı kuruluyor, atamayı Cumhurbaşkanı yapacak
Marmara’da deniz ve göller çekildi, bataklıklar oluştu
Göreme Vadisi, Cumhurbaşkanlığı kararıyla milli park olmaktan çıkarıldı
İstanbul'a su sağlayan barajlar kuruyor
Türkiye'de Yeşiller Meclisi kuruldu
Afyon’da yer yarıldı, 1 kilometrelik yarık oluştu
Yaşar Büyükanıt’ın eşi vefat etti
İstanbulkart’ta öğrenci indirimi, açık öğretime ilgiyi artırdı; yıllık bin 715 lira avantaj sağlıyorlar
Kılıçdaroğlu: Bir kadına başörtüsü taktı diye yapılan saldırıyı kınıyorum
Yeneroğlu AK Parti’den neden istifa ettiğini anlattı, “Demokratik Blok” çağrısı yaptı
Türk siyasi hayatındaki tıkanıklık: Ailesel hegemonya
Sürdürülebilir yeşil şehirleşmede kentsel tasarım ve planlama
Bir ömre kaç takım sığar?