BAĞLAMA / Bağlamanın Bakımı
BAĞLAMA / Bağlamanın Bakımı BAĞLAMA YAPIMI İyi bir enstrüman yapmaya çalışırken işin baştan planlanması gerekiyor... Öncelikle tekne yapımında kullanılacak ağacın cinsinin belirlenmesi gerekiyor...Hangi ağaç cinslerinin hangi sesleri yansıttığı bilimsel olarak (Bizler içinhttp://www.muzikkeyfi.com/images/smilies/smile.gif) bilinmese de deneme yanılma yöntemleriyle belirlenmiş bulunuyor. Bu sadece Bağlama için geçerli. Batılılar için bu yönde bir problem artık bulunmuyor. Ağaçların
İyi bir enstrüman yapmaya çalışırken işin baştan planlanması gerekiyor... Öncelikle tekne yapımında kullanılacak ağacın cinsinin belirlenmesi gerekiyor...Hangi ağaç cinslerinin hangi sesleri yansıttığı bilimsel olarak (Bizler için ) bilinmese de deneme yanılma yöntemleriyle belirlenmiş bulunuyor. Bu sadece Bağlama için geçerli. Batılılar için bu yönde bir problem artık bulunmuyor. Ağaçların cinslerine göre sertlik dereceleri, bükülme oranları, kırılganlıkları, yansıtma, esneme, direnç vs. biliniyor.
Teknede kullanılacak ağaç seçildikten sonra Klavyede kullanılacak ağacın seçimi geliyor. Az lifli, tellerin uygulayacağı basıncı kaldırabilecek dayanıklılıkta ağaçların seçilmesi gerekiyor. Ben Batılı yapımcıların Gitarlarda kullandıkları şekilde Altta Akçaağaç üzeri Pelesenk veya Abanoz presli klavye kullanıyorum. Sonraki aşamada ise ses tahtasının seçimi geliyor... Bunda da dayanıklı ve uzun ömürlü olması açısından Ladin kullanıyorum. Piyasa da ise değişik ağaçlar kullanılıyor... Ancak şu ana kadar gördüğüm (en eskisi 40 yıllık) Ladin kullanılmış bağlamaların ses tahtalarında bir esneme olmadığıdır...Sonrasında hangi sertlik veya yumuşaklıkla bir tını elde edilmek isteniyorsa ona göre ağaçların işlenmesi gerekiyor... Bağlama ustası Kemal Eroğlu'nun dediği gibi kullanılacak ağaçların birbirlerini sevmeleri gerekiyor. Kaba hatlarıyla bağlama ortaya çıktıktan sonra ince işçiliğe sıra geliyor ki bu da ayrıca bir titizlik gerektiriyor. Yapılan en küçük bir hata cilanın altından kendini olanca çıplaklığıyla gösteriyor. Ki, bu da sonuçta ciddi bir moral bozukluğu yaratıyor... Bunun olmaması için konsantre olmak gerekiyor.
BASİT HATALARIN BAĞLAMAYA ETKİLERİ
Türkiye üretimi bağlamaların en büyük özelliği dışta kullanılan süslemelerin albenisidir. Gerçekten de çok temiz ve göze hitapeden bağlamalar üretiliyor... Bağlamanın göze hitap etmesini yadırgamamak gerekiyor. Temiz işçilik önemli, ancak kulağa hitap eden kısmı ile kullanım kolaylığı daha da önemli... Burada küçük bir ayrıntı da var. Bağlamanın ham halinde ne kadar çok hata varsa üzerine o kadar çok süsleme (kaplama) yapıştırılıyor...İnsanların çöpe atmak iştediği şekil ve görünüm itibariyle hatalı eski bağlamalardan o kadar güzel tınılar elde ediliyor . Atölyede aylarca duvarda asılı duran ve özellikle gençlerin) eline dahi almadığı kötü görünümlü eski oyma Gürgen bağlamayı ancak profesyoneller değerlendirebiliyor
Ortalama olarak teknenin et kalınlığını 4 mm alalım. Kenarına çekilen çıtanın kalınlığı da 2 ile 3mm arasında değişiyor. Bu durumda ses tahtası teknenin üzerine ancak 1 mm veya 2 mm kadar oturuyor. Bu durumda araya giren çıta tekneden gelen sesin yansımasını engelliyor. Bu durumda da ses geliyor tabi... hatta çok iyi ses verenler de var. Ancak bu o tekneden elde edilmesi gereken doğal ses değil. Aradaki ikinci bir ağaç cinsinden dolayı gerçek ses yansıtılmıyor. İki sevgilinin arasındaki yabancı varlık gibi. Diğer bir dezavantaj da ses tahtasının tekneye tam oturmamasından dolayı basınç gövdeye eşit bir şekilde yansımıyor. Tellerin uyguladığı basıncın eşit yansımamasından dolayı ses de dalgalanmalar veya arada ses geçmemesi gibi pozisyonlar da olabilir. Daha da kötüsü en küçük bir darbede ses tahtası bir kaç yerinden çatlayıp içine göçebiliyor.
Ses'i de bir elektrik akımı gibi düşünebiliriz. Aradaki bir yabancı madde akımı kesebiliyor veya az geçirebiliyor.
İkinci örnek: Burgular geriye doğru eğik olarak takılıyor. Yandan bakınca bu daha estetik görünüyor.. Ancak bu tür bağlamaları kullananlar bilirler ki bu kullanıcıya yapılan en büyük kötülüklerden birisidir. Burgu dönüş yönüne uygun olarak teli deliğin içine doğru çeker. Bir kaç bükmeden sonra ise burgu kendini dışarıya atar.
Tel Yüksekliği: Tellerin gövdeye ve klavyeye olan yüksekliğinin de iyi ayarlanması gerekiyor. Henüz standardı olmayan bağlamada ideal eşik yüksekliği 5 mm veya 5,5 mm olarak kabul ediliyor. Tellerin gövdeye yakınlaşmasıyla kullanımda ve tezene hareketinde büyük kolaylıklar sağlandığı gibi akort ederken daha ince seslere çıkmak da olanaklı hale geliyor. Yani iyi ayarlanmış bir eşikle bir bağlama iki ses daha fazla akort kaldırabiliyor..
Bunun yanı sıra alt ve üst eşiklerin tam oturması ve tel çizgilerinin temiz kesilmesi gerekir. Üst eşik hala geleneksel olarak açılan yuvaya çakılıyor. Eşiğin tam oturmamasından kaynaklı bir veya daha fazla telde sesler pürüzlü gelebiliyor. Alt eşik içinde aynı şey geçerli... Eşiğin gövdeye tam oturması gerekiyor..Eşiklerde kullanılan malzemelerin cinsi de ses üzerinde etkili oluyor. Sadece eşikleri değiştirerek sesi bir miktar etkilemek (parlak, pes, yumuşak vs.) mümkün.
Bağlamanın sesi üzerinde etkisi olan ciddi hatalardan birisi de Cila. Sevindirici bir gelişme son yıllarda Nitrolack, Schellack gibi cilalar kullanılmaya başlandı... Ancak büyük çoğunluk hala Polyester kullanmaya devam ediyor. Polyester bir mobilya cilası. Bazı bağlamalarda 2mm kalınlığında olanını gördüm. Avrupada artık mobilyalarda da kullanılmıyor. Polyester kalınlığından dolayı sesi dışarıya tam olarak yansıtmıyor. Benim iddiam değişik ağaçlardan yapılmış. hepsi aynı kalınlıkta cilalanmış 10 ayrı bağlamanın ses özellikleri birbirine yakındır. Çünkü öncelikle Polyester sesi verir. Polyester kalın ve sert olduğundan dolayı kolay çizilmiyor. Bizim kullandığımız cilalar ise bağlama kullanımında özen gerektiriyor... Bağlamayı vurmalı çalgı gibi kullananlara Polyester cilayı tavsiye ediyorum.
Burgularda kullanılan ağacın cinsi de kullanım kolaylığını birlikte getirir. Son yıllarda tamamen yanlış gelişen bir moda var ki bu da Abanoz burgu modasıdır.. Klavyede kullanılan ağacın cinsine göre burgu kullanılmalıdır. Yakın sertliklerde iki ağaç cinsinin iyi sonuç vermediğini rahatlıkla söyleyebilirim. Benim tercihim Pelesenk (palisander) yönünde oluyor. Abanoz kullandıklarım da oluyor. Burguların, burgu için üretilmiş aletlerle alıştırılarak takılması ve yumuşatıcılarla desteklenmesi kullanırken kolaylıklar sağlar.
İYİ baĞlama NEYE DENİR?
Bu tartışılan bir konudur... Kimileri üreticiye ödedikleri paranın büyüklüğüne göre bağlamasının iyi olduğuna karar verir. Kimileri yapımcının meşhurluğuna göre bağlamasının iyiliğine karar verir. Kimileri teknedeki ağacın özelliğine, burgusuna, cilasına göre karar verir... Bu seçenekleri arttırmak mümkün.
Bir önceki «karadir kaslarin (Solfej) bağlama dersi» başlıklı konumuzunda ilginizi çekeceğini düşünüyor ve incelemenizi tavsiye ediyoruz.
Alıntı ile Cevapla 10.01.10 17:09
Alıntı ile Cevapla 10.01.10 17:25
rica ederim hocam..bu bilgileri en iyi siz bilirsiniz...slm.
Alıntı ile Cevapla 10.01.10 17:42
bu değerli bilgiler için teşekkürler viyolin arkadaşım ellerine sağlık
Alıntı ile Cevapla 15.01.10 00:24
bende naçizane bilgilerimi paylaşayım bağlamayla ilgili.
öncelikle bağlamayı kullanmadığımız zamanlarda duvara dik asmamız gerekiyor. zira bir kanepenin vaya bir koltuğun üstünde yan bırakılırsa ahşap olduğundan dolayı zamanla sapta eğrilikler olabilir.
bağlamanın temizliğinde bağlamanın yapısıda önemlidir. ve bilinmesi gerekir. polyestermi verniklimi ona göre hareket etmek lazım. son zamanlarda polyester bağlamalar revanşta. polyester bağlamayı hafif nemli bir bezle rahatlıkla silebilirsiniz. hatta otomobil boyalarında kullanılan pasta-cilada bağlamanızın polyesterine güzel bir parlaklık verecektir vede iyi temizler. ancak pasta cilayı vernik olan bağlamalarda kullanmyınız. özellikle polyester olan bağlamalar için pasta-cilayı tavsiye edebilirim. vernikli bağlamaları hafif nemli bir bezle silebilirsiniz.
öte yandan tel bakımların da kuru bez öneriyorum çünkü bağlamalardaki bam telleri (sırmalı teller) artık ipekli oluyor. yani içinde ipek sarmalı var. dolayısıyla nemli bezle bam telleri silindiği zaman sarmalın içindeki ipek nemi çeker ve şişme yapar ve dolayısıyla telin yapısında bir bozukluk oluşur bu yüzden telleri kuru bezle silmek daha mantıklı bir hareket olacaktır. bazı özel teller ise paslanmaya müsait tellerdir nem gördüğü zaman çok kısa bir sürede paslanacaktır. bağlamada bezin girmediği alanlara pamukla müdahele edebilrsiniz. önemli bir konuda bağamayı çalarken elimizin temizolması. temiz bir elle çalınmayan bağlamanın tellerinde vede sap perdelerinde zamanla el kiri birikecektir buda ses kayıplarına ve akort zorluklarına sebep olacaktır. bu kirleride bir toplu iğne yardımıyla bağlamanızı zedelemeden temizleyebilrsiniz.
Alıntı ile Cevapla 27.04.10 19:32
Cok yararli bilgiler, herkeze tk.
Alıntı ile Cevapla 31.10.11 04:48
Konu Sahibi Ahmet K. Forum Türk Halk Müzigi Genel
Son Mesaj : 11.09.15, 02:04
BAĞLAMA PCde Çal
Son Mesaj : 28.09.12, 15:22
Elektro Bağlama ile vazgeç gönlüm
Son Mesaj : 25.03.10, 23:18
baĞlama, bağlamanin, bakimi