Bilgisayarlı Tomografi (BT) Nedir ve Nasıl Yapılır? | Kanser Tedavisi
Bilgisayarlı tomografi; özel x-ışını cihazları kullanılarak vücudun iç alanlarının ayrıntılı görüntüsünü oluşturmak için kullanılan bir görüntüleme yöntemidir. BT testi sırasında oluşturulan her görüntü, vücut içi organları, kemikleri ve diğer dokuları gösterir.
Bilgisayarlı tomografi taramasında gövdenin içinin üç boyutlu görüntüsünü oluşturmak için bir x-ışını cihazı kullanılmaktadır. Sonrasında herhangi bir anormallik ya da tümör olup olmadığını ayrıntılı incelemek için bilgisayarda bu görüntüler birleştirilir. Bazen, görüntülerde daha fazla ayrıntı oluşturmak amacıyla hastanın damar içine kontrast madde denilen özel bir boya enjekte edilir. Diğer zamanlarda, hastanın sıvı kontrast madde yutması istenebilir. Sıklıkla görüntülenen alanlar ise; boyun, göğüs, karın, pelvis ve bacaklardır.
Doktorlar kanser tanısı için tercih edilen görüntüleme testlerinden biri olan bilgisayarlı tomografi (BT) kullanırlar. Ayrıca, kanser tanısı konulduktan sonra kanser hakkında daha fazla bilgi edinmek için kullanılır. Kullanım alanları şöyledir:
Kanserin evresini öğrenmek için kullanılabilir. Kanser evresi; kanserin nerede olduğu, yayılıp yayılmadığı ve organların işleyişini nasıl değiştirdiğini tanımlamanın bir yoludur. Kanser evresini bilmek, doktorunuzun en iyi tedavi seçeneğine karar vermesine yardımcı olur. Aynı zamanda, doktorların iyileşme şansını tahmin etmelerine yardımcı olur.
Biyopsi için doğru yeri bulmakta kullanılabilir.
Radyoterapi planlamasında kullanılabilir.
Muayene ziyaretlerinde, tedavinin ne kadar iyi çalıştığını değerlendirmede kullanılabilir.
Bu görüntüleme testinin bir riski, özellikle çocuklarda radyasyona maruz kalmaktır. Ancak, BT testinin potansiyel yararları, genellikle bu risklere ağır basmaktadır. Eğer birden fazla kez bilgisayarlı tomografi ve röntgen aldıysanız, doktorunuzla konuşunuz.
Entegre PET-BT Taraması:
Doktorunuz entegre PET-BT taraması önerebilir. Bu prosedürde PET ve BT görüntüleri bir araya getirilir. Makine aynı anda iki taramayı yapar. Doktorunuz, tek bir görüntüleme testi yerine bu iki görüntüleme testinin birleştirilmesi ile daha fazla bilgi edinir.
Ayrıca Bakınız: Pozitron Emisyon Tomografisi ve Bilgisayarlı Tomografi
Bilgisayarlı Tomografi Öncesi Hazırlık Aşaması
BT testi planlaması yapıldığında, bu görüntüleme testine hazırlanmak hakkında detaylı talimatlar verilecektir. Randevu öncesi gece yarısından itibaren berrak sıvıdan başka bir sıvı içmemeniz ve tarama başlamadan en az dört saat önce hiçbir şey yememiş olmanız gerektiği söylenmiş olabilir. Ancak, yeme ve içme kısıtlamaları konusunda sağlık ekibi ile konuşmanız önemlidir. Çünkü vücudun bazı bölgelerindeki taramalar için bu talimatlar gerekli olmayabilir.
Ayrıca, BT randevusu aldıktan sonra doktorunuza kullandığınız ilaçları bildirin ve bu ilaçları tarama günü alıp almamanız konusunda danışın. Bunlara ek olarak, eğer herhangi bir ilaç alerjiniz veya alerjik reaksiyon geçmişiniz varsa, mutlaka bildirin. Eğer şeker hastalığınız varsa, doktorunuzu bu konuda bilgilendirin.
Emziren ya da hamile olma olasılığı olan kadınların bu durumu doktorlarına bildirmeleri önemlidir. Çünkü bilgisayarlı tomografi görüntüleme testi anne karnındaki bebek için riskli olabilir. Ayrıca, olması muhtemel diğer sağlık sorunlarınız hakkında da doktorunuzla konuşunuz.
Bilgisayarlı tomografi görüntüleme testi öncesinde hastaların BT taraması yararları ve risklerini içeren bir formu anlayıp onayladıklarına dair onay formu imzalamaları istenecektir. Eğer BT taraması hakkında endişeleriniz varsa, doktorunuzla veya hemşirenizle konuşunuz.
Bilgisayarlı tomografi testi için sağlık kuruluşuna geldiğinizde; elbiselerinizi ve takılarınızı çıkarmanız, hastane elbisesini giymeniz gerekebilir. Vücudun hangi bölümünün görüntüleneceğine bağlı olarak, kontrast madde verilebilir. Bu boya içecek olarak ya da damar içine enjekte edebilir. Bu madde kan yoluyla seyahat eder ve vücudun belirli bölümlerinin daha net görüntüsünü oluşturmaya yardımcı olur.
Eğer enjeksiyon verilirse, enjeksiyon yerinde ısı veya kaşıntı hissedebilirsiniz. Ağzınızda metalik bir tat olabilir. Ancak her iki duyum birkaç dakika sonra kaybolur. Eğer nefes darlığı gibi daha ciddi bir reaksiyon yaşarsanız, hemen doktorunuza söyleyiniz.
BT prosedürü için öncelikle muayene masanıza doğru pozisyonda uzanmanıza yardımcı olunur. Muhtemelen sırt üstü yatmanız istenecektir. Ancak, vücudun hangi bölümünün görüntüsünün oluşturulacağına bağlı olarak, yan veya karın üstü yatmanız da istenebilir. Eğer bilgisayarlı tomografi testi radyoterapi tedavisi planlamasının bir parçası olarak yapılıyorsa, tedavi için vücudunuzu aynı pozisyonda tutmanız amacıyla özel cihazlar kullanılabilir.
Bilgisayarlı tomografi sırasında, uzman kişi yakındaki kontrol odasında olacaktır. Pencere ya da kamera ile sizi gözlemlemektedir ve interkom sistemi üzerinden iletişim mümkün olacaktır.
BT testi ağrılı değildir. Ancak, tüm tarama boyunca uzanmanız gerektiği için rahatsız edici olabilir. Ayrıca makineden tıkırdama sesi duyabilirsiniz; bazı makineler diğerlerinden daha gürültülüdür.
Uzman kişi görüntüleme testi sırasında nefesinizi tutmanızı isteyebilir. Çünkü nefes alırken oluşan hareket görüntüleri bulanık gösterebilir. Bilgisayarlı tomografi testi genellikle bir saat kadar sürer. Ancak, tarama süresi sadece 10 ila 15 dakika veya daha kısa sürer. Yeni tarayıcılar daha hızlıdır. Eğer vücudun büyük bir bölümünün görüntüsü oluşturulacaksa, tarama daha uzun sürebilir. BT taraması tamamlandığında, radyolog daha fazla görüntü gerekli olup olmadığını belirlemek için görüntüleri inceler ve bu süre zarfında muayene masasında beklemeniz istenebilir.
Bilgisayarlı Tomografi Sonrası
Bu görüntüleme testi sonrasında araba sürmek de dahil olmak üzere normal aktivitelerinize geri dönebilirsiniz. Eğer BT taraması için kontrast madde aldıysanız, vücudunuzun bu maddeyi dışa atması için çok su içmeniz söylenebilir.