2002-2018 yılları arasında Türkiye’de enerji dönüşümüne yıllık 5 milyar lira yatırım yapıldı ve enerji dönüşümü sektörde ciddi yatırım alanı buldu. 2018 sonuna kadar enerji sektöründe, enerji için yıllık ortalama 3,5 milyar dolar kredi kullanıldı ve orta vadede toplam 45 milyar dolarlık kredi yükümlülüğü meydana geldi. Uzun vadede ise 57,4 milyar dolar düzeyinde kredi yükümlülüğü gerçekleşti.
“Uluslar arası Enerji Verimliliği Eylem Planı’na” göre Türkiye 2023 yılına kadar enerji dönüşümü için finansmanını %50 oranında artırmayı planlıyor. Tüm bu anlatılanların ışığında Türkiye için 2030 yılına kadar enerji dönüşümü için 45 milyar dolar finansman kaynağı gerekiyor.
Türkiye’de Enerji Sistemi
Türkiye, birincil enerji kaynakları bol olan ülkelerin ortasında yer almaktadır. Konumuna rağmen Türkiye’nin potansiyel enerji kaynaklarına bakıldığında, dünya rezervleri içindeki payı oldukça düşüktür.
2018 yılında Türkiye elektrik enerjisinin; %37,3’ünü kömürden, %29,8’ini doğalgazdan, %19,8’ini hidrolik enerjiden, %6,6’sını rüzgar enerjisinden, %2,6’sını güneş enerjisinden, %2,5’ini jeotermal enerji kaynaklarından ve %1,4’ünü ise diğer kaynaklardan elde etmiştir.
2019 yılı verilerine göre Türkiye’de enerji sistemi; 664 adet hidroelektrik santralinden, 67 adet kömür santrallerinden, 257 adet rüzgar santrallerinden, 48 adet doğalgaz tesislerinden, 6,349 adet güneş enerjisi santrallerinden ve 245 adet ise diğer santrallerden oluşmaktadır.
Enerji Dönüşümünün Yararları
Ülkemizde artan nüfusla birlikte, enerji ihtiyacı artmaktadır. Türkiye 2018 yılında 50 milyar 360 milyon metreküp doğalgaz ithal etti. Bu miktarın %95’i sanayide enerji üretiminde, %5’i ise perakende olarak kullanılıyor. Yukarıdaki konu başlığında sıralanan doğal kaynakların neredeyse tamamı, elektrik enerjisi için kullanılıyor. Yani dışarıdan %70 oranında enerji ithal ediyoruz ve bu durum her yıl cari açığın daha da artmasına neden oluyor.
Enerjinin verimli kullanılması yüksek oranda enerji dönüşümü sayesinde olacaktır. Enerji dönüşümünün yararları, aşağıda sıralanmıştır:
· Enerji de dışa bağımlılığı azaltılabilir.
· Yerli kaynaklarla, enerji verimi artırılabilir.
· Enerjiye kesintisiz ulaşım sağlanabilir.
· Enerjiye kısa yoldan ve kesintisiz olarak ulaşılabilir.
· Cari açık sıkıntısı ortadan kalkar.
· Enerji güvenliği sağlanır.
· Yeni istihdam alanları yaratılabilir.
· Ekonomi faaliyetleri artırılabilir.
· Çevrenin korunmasına yardımcı olunabilir.
Enerji Dönüşümü ve Enerji Verimliliği
Termodinamiğin birinci yasasına göre evrende bulunan hiçbir enerji kaybolmaz. Yalnızca dönüşür. Bu olaya, enerjinin korunumu yasası adı verilir. Mesela bitkiler, güneşten aldıkları enerjiyi kendi bünyelerinde kullanarak, yaşamları için gereken enerjiyi üretirler. Bu olaya fotosentez adı verilir.
Verimlilik açısından enerji dönüşümü incelendiğinde, devreye makinelerin girdiği görülür. Enerji dönüştürebilen cihazlara, Transduser adı verilir. Transduser makinelerine örnek olarak, GES ve RES santralleri verilebilir. Bu makineler enerji verimliliği sağlamada oldukça yararlıdırlar. Günümüzde en çok kullanılan enerji dönüşümü, fosil yakıtlar kullanılarak gerçekleştirilmektedir. Ancak daha verimli olan enerji kaynakları ise rüzgar, güneş ve sudur.
Enerji Dönüşümleri Nelerdir?
Kömür yakıtı santrallerde işlenerek elektrik enerjisine dönüştürülür. Kömür yakıtı ile termal enerji de üretilir. Termal enerji buhar yardımıyla kinetik enerjiye dönüştürülür. Kinetik enerji ise türbinler yardımıyla mekanik enerjiye çevrilir. Mekanik enerji ise elektrik enerjisine dönüşür.
Görüldüğü üzere birçok enerji türü işlenerek, dolaylı olarak başka bir enerjiye dönüştürebilir.
Doğada bulunan; güneş, rüzgar, su ve jeotermal enerjileri ise genelde elektrik enerjisine dönüştürülür. Sürekli ve sürdürülebilir olmaları açısından doğada bulunan enerjiler daha ekonomik ve daha niteliklidir.
Birçok enerji sisteminde genelde son aşamada mükemmel verim elde edilir. Ülkemizde ve dünyada en çok uygulanan enerji dönüşümü, suyun gücünün kullanılmasıdır.
Akışı kuvvetli nehir suları, kurulan hidroelektrik santralleriyle kontrol altına alınır. Biriken su aşağı bırakılır ve yerçekiminin potansiyel enerjisi, elektrik enerjisine dönüştürülür.
Enerji verimliliği Enerji dönüşümünün yararları Türkiye’de enerji sistemi Enerji dönüşümü