Wikipedia Neden Kapatıldı? – Bir Parça Tuhaftık
Öncelikle şunu belirtmek lazım, Wikipedia sadece Türkiye’de kapatılmadı. Bir vakıf olan Wikipedia’nın zaman zaman başka ülkelerde kapatıldığı da oldu. Fransa gibi, İngiltere gibi, İtalya gibi. Vakıf bu ülkelere kısa süre içinde dönüş yaparak konuyu çözüme ulaştırdı.
Saydığımız ülkelerin dışında başka ülkelerde de kapatıldığı oldu. Çin uzun süredir erişimi engellemekte. Zamanında Rusya da kapatmıştı. Bu ülkeler de yine siyasi ve toplumsal sayfalar yüzünden Wikipedia Vakfı ile ters düştü. Aynı Türkiye ile vakfın ters düşmesi gibi.
Wikipedia’yı anlamak için içindeki hiyerarşiden, Wikipedia’nın içindeki durumdan kısa bir şekilde bahsetmek istiyorum. Öncelikle Wikipedia’ya üye olmak ve değişiklik yapmak, Twitter’a üye olup tweet atmaktan daha basit bir işlem. Yani Wikipedia herkese açık bir platform.
Wikipedia da beyaz liste, devriye, hizmetli, kahya, bürokrat, denetçi gibi birçok unvan var. Beyaz listeler onaysız değişiklik yapabilir, devriyeler onaysız hesapların değişikliklerini kontrol eder ve hizmetliler de engel veya sayfa silme işlemlerine yoğunlaşırlar.
Bürokrat, kahya, denetçi gibi unvanlar bu bilgisel için önemsiz. Yani üye olduktan sonra bu şekilde Wikipedia hiyerarşisinde yükselmek mümkün. Wikipedia’nın hizmetli kadrosunda bulunanların birçoğu birbiriyle görüşmekte ve terör propagandasını engellememektedir.
Aksine terör propagandasını engellemek isteyen kullanıcılar belirli hizmetliler tarafından engellenmektedir. Bu tip terör propagandalarına göz yummayan, karşı olan hizmetlilerse görevinden edilmeye çalışmakta, mobbing uygulanmaktadır. Bazıları siteyi bırakmıştır.
Yani Wikipedia da büyük bir propaganda kadrosu mevcut. Bu kadroyla uğraşmaya kalkanların da cezası hemen kesiliyor site içinde. Şimdi gelelim propagandalara, nasıl propaganda yapıldığına, başka dillere çevrildiğine. Türkiye’ye nasıl saldırıldığına.
Öncelikle “2015-16 Şırnak çatışmaları” diye bir sayfa var. Bu sayfayı inceleyelim. Bu sayfa hakkında Wikipedia kullanıcılarının yorumlarına bakalım, zaten çoğu propaganda olduğunu kabul etmiş, sonra bu sayfanın yabancı dile nasıl çevrildiğini hep birlikte görelim.
Bu sayfanın ilk kurulduğu taslağına gidersek sayfa “Şırnak ayaklanması” olarak açılıyor. Yani sanki halkın Türkiye’ye ayaklanması gibi bir durum söz konusu varmış gibi. Sayfanın 21 Aralık 2015 tarihindeki hali:
Gözükeceği üzere sayfa “Ayaklanma” olarak açılıyor ve taraflara Şırnak halkı ekleniyor. Birçok savaş sayfasına baktığımızda bilgi kutusunda savaşan iki taraf böyle yazılır. TSK ile Şırnak halkının savaştığı iddia ediliyor. Sayfayı açan kullanıcı da Ahmet Turhan adlı kullanıcıdır:
Yukarıdaki ekte de gözükeceği üzere 12.58, 22 Aralık 2015 tarihli değişiklikte Ahmet Turhan “Türk medyası güvenilmez asker polis ölümü daha fazla olabilir” şeklinde yazarken bir alttaki değişiklikte terörist PKK’lıların ölümü için daha etkili kaynak istiyor.
Bu durum bazı Vikipedi kullanıcılarının dikkatini çekiyor ve olay tartışma sayfasına taşınıyor. Ahmet Turhan, bir bölücü terör örgütü PKK kaynağını ortaya koyarak değişiklik yapmıyor. Açıklaması da şu:
Ardından olaylar daha da büyüyor ve başka kullanıcılar da sivil katılım olmadığını belirtmek için olaya dahil oluyor. Bu sefer taraflara “Bazı Şırnaklılar” yazılıyor. Hem tartışma sayfası hem de bilgi kutusu ekte:
Sayfanın 15.29, 22 Aralık 2015 tarihindeki hâlinde (yukardaki ek) Türk ordusunun keskin nişancılar ile sivilleri hedef aldığı, top atışları ile sivilleri öldürdüğü yazıyor. Kaynaklarsa tamamen PKK kaynakları ve güvenilirliği yok. Bunların hepsi Türkiye operasyon yaparken oluyor.
Maurice Flesier, Urungu97 gibi kullanıcıların ısrarı sayesinde bilgi kutusundan “Şırnaklılar, bazı Şırnaklılar” ifadeleri siliniyor. Bu sefer “Şırnak ayaklanmaları” başlığını değiştirmek için çalışmalar başlıyor ve yine tartışma sayfasına gidiliyor.
Olayın ayaklanma olmadığı söylenirken Ahmet Turhan ısrarla olayın bir halk ayaklanması olduğunu anlatıyor. Neticesinde sayfaya da olayın tamamen halk tarafından yapıldığını iddia eden bilgiler ekliyor.
Nihayet sayfa adı da “Şırnak çatışmaları” olarak güncelleniyor. Peki sayfa içindeki propaganda bitirilebiliyor mu? Hayır. Hatta bunu Vikipedi kullanıcıları da söylüyor. Yine tartışma sayfasında yeniden yazma önerileri atılmaya başlanıyor. Bizzat kullanıcılar tepki gösteriyor.
Peki bu tartışma alt başlığı ile bitiyor mu? Bitmiyor. Daha önce tartışılmış. Muratero’nun yazdığı şeylere özellikle dikkat etmenizi istiyorum:
Baştan aşağıya propaganda olan bu sayfa Vikipedi Vakfı tarafından korunmaktadır. Kullanıcılar değişiklik yapmaya çalışırsa da değişiklik yapan kullanıcılar üstünde yaptırım uygulanmaktadır. Bu propagandaya karşı duran kullanıcıların akıbetlerini de yazacağım.
Bu tip propagandalara karşı durmayan Vikipedi Vakfı, bünyesinde bu tip kullanıcılar barındıran Vikipedi Vafkı elbette ki Türkiye ile anlaşamaz. Birçok görüş “O zaman Twitter’ı da kapatalım” şeklinde aynı şey değil. Yukarıda Tuğkan adlı kullanıcının verdiği örneğe bakalım.
vakaktuel diye bir kaynak, ne olduğu belirsiz kaynak gösteriliyor ve bu kaynak hiç eskimiyor çünkü Vikipedide sayfa yıllarca duracak. Bir de üstüne İngilizceye çeviri yapıyorlar. Yani işe yaramaz bir propaganda sitesini yabancı insanların okuması demek bu. Çok vahim.
Bir de üstüne bununla da kalmıyorlar, propaganda kaynağını da evire çevire yazıyorlar. İnanılmaz bir propaganda hakim. Bu sadece 2015-16 Şırnak çatışmaları sayfası için geçerli. Bunlarla bitiyor mu? Devam edelim…
Ahmet Turhan, terör örgütü YPG sayfasında değişiklik yapmış ve değişiklik özetinde YPG’ye terör örgütü dedirtmeyeceğini açıklamış, 28 Mayıs 2019’da yaşanıyor bu. Site engelliyken.
Mesela Zeytin Dalı Harekâtı sayfasında bilgi kutusunda “taraflar” bölümüne bu sefer de “Türkiye – Suriye Kürdistanı” yazmak istiyor Ahmet Turhan böylece Tuğkan adlı kullanıcıyla tartışması başlıyor:
Yani Ahmet Turhan Afrin’e yapılan harekât için “Suriye Kürdistanı’na operasyon yapıldı” olarak yazmak istiyor. Türkçeden İngilizceye de çeviri gerçekleşecek sonra ve İngilizceden bu olayı okuyan milyonlarca insan bu görüşe sahip olacak. İnanılmaz bir propaganda örneği.
Yine “Zeytin Dalı Harekâtı” sayfasından bir kesit. Hedda Gabler, Pragdon gibi kullanıcılar Ahmet Turhan ile birlikte PKK’nın kısaltma olarak değil, kendine verdiği isim ile anılmasını istiyorlar. Yine belirli kullanıcılardan tepki var.
Yine Zeytin Dalı Harekâtı sayfasının tartışma sayfasında Tuğkan adlı kullanıcı Ahmet Turhan’ın propaganda yaptığını belirtiyor. Bakın site içinde görevli birisi Ahmet Turhan’a “propaganda yapıyorsun” diyor.
Ahmet Turhan sayfanın Türk kaynakları ile yazılmasından rahatsız oluyor ve “YPG kaynakları çatışma uzun sürecek diyor.” diyerek propaganda yapmaya çalışıyor, yine Tuğkan adlı kullanıcıdan karşılık alıyor ve hizmetlileri göreve çağırıyor.
Maurice Flesier bir Vikipedi kullanıcısı olarak Vikipedi topluluğuna şöyle bir açıklama yapıyor. “…Terörizme terörizm denir…Türkçe Vikipedi terörizm ve terörist aklama platformu değildir…”
Yani Vikipedi kullanıcıları da bu durumdan rahatsız ve engellemeye çalışıyorlar propagandayı fakat hizmetli kadrosunun büyük bir bölümü Ahmet Turhan gibi kullanıcılara göz yumduğu için propaganda engellenemiyor.
Şimdi biraz da Ermeni olayları Vikipedide nasıl değerlendiriliyor, ona bakalım. Çok yakın zamanda, 29 Nisan 2019’da Maurice Flesier bir propagandanın önüne geçiyor.
Tartışma sayfasında geçen bir tartışma. Kibele adlı kullanıcı sayfaya Türk kaynaklarının eklenmesini engelliyor ve ölü sayısını ısrarla 1,5 milyonda tutuyor. Kendisi Vikipedide hizmetli görevi yürütmüştür.
MHIRM adlı kullanıcı 2017’de “Ermeni Kırımı” isimli sayfayı “Ermeni Soykırımı” olarak değiştirmeye çalışarak propaganda hareketlerine katılıyor. Zaten kendisinin bütün siyasi değişiklikleri bunun üstünedir.
Gelelim başka bir maddeye, yani sayfaya. Sayfanın ismi “Türkiye’deki Kürtlerin insan hakları” geçen bilgileri ve bilgilerin kaynağını size olduğu gibi aktarıyorum.
Gözükeceği üzere kaynak ölü ama geçen bilgiler resmen Türkiye Cumhuriyeti’nin Kürtlere soykırım uyguladığını, asimilasyonda bulunduğu yönünde. Bu sayfayı açan da ZDH sayfasında Ahmet Turhan ile birlikte hareket eden Hedda Gabler.
Gelelim başka sayfalara, bitmiyor. Biliyorsunuz 31 Mayıs 2017’de Şırnak Uludere’de helikopter kazansında Aydoğan Aydın paşamızı kaybettik. Bunun üstüne Aydoğan Aydın diye bir sayfa açıldı. Başta Kibele olmak üzere “bazı kullanıcılar” bu sayfayı silmek için uğraştılar.
Sayfa, silinmeye aday sayfalara taşındı ve yorumlar yapıldı. Neticesinde eklenen kaynaklar ile silinmesinin önüne geçildi fakat Vikipedideki gözü dönmüş kesimin ne kadar saldırgan ve hazımsız olduğunu buradan görebilirsiniz. Bu sayfayı bile sildirmek istediler.
Gelelim IŞİD olaylarına. “Irak ve Şam İslam Devleti’nin petrol üretimi ve kaçakçılığı” diye bir sayfa var. Bu sayfayı açan da Ahmet Turhan. İçinde birçok propaganda bilgisi yer alıyor. Bir diğer propaganda içeriği.
Bu sayfanın tartışma sayfasında da yine bir tartışma var. Ahmet Turhan ısrarla Türkiye’yi suçlayıcı konuşmaya devam ediyor. Propaganda yapmaya çalışıyor. Türkiye karşıtı bilgileri değiştirerek yazarak Türkiye’ye saldırıyor.
Gördüğünüz gibi birçok madde var. Şimdi de kategorilere gelelim. Sayfaları kategorilendirmek isterken Terörizm suçundan hüküm giyenler kategorisini, Kategori:Terörizm suçlamasıyla mahkûm edilen kişiler yapmak istiyor Ahmet Turhan.
Yani istediği şey terörden hüküm giyen kişileri alıp “suçlama” yoluyla hüküm giyen kişiler yapmak. Her şeyi geçelim bunlar o kadar azıttılar ki Türkiye’nin şehirlerini farklı eklemeye başladılar Vikipediye.
Peki ne oldu? Ahmet Turhan ve diğer propaganda amaçlı kullanıcıları durdurmak isteyen kullanıcıların akıbeti ne? Son örnek verdiğim Sevimleribo adlı kullanıcının akıbeti:
Ve bunun gibi: Şırnak çatışmaları sayfasında Şırnak halkını bilgi kutusundan çıkarmaya çalışan Urungu97, Zeytin Dalı Harekâtı sayfasında Ahmet Turhan’ın birçok propagandasını engelleyen Tuğkan’ın bütün görevleri askıya alındı. Birçok alanda propagandayı engelleyen, Şırnak çatışamalarından ZDH sayfasına kadar Ahmet Turhan ile ters düşen Maurice Flesier’ın hesabı askıya alındı.
Yani kısaca propaganda yapmaya çalışanlar yukarıda gördüğünüz örneklerde rahatça propaganda yaparken, buna dur demek isteyen kullanıcılar tek tek engellenmektedir. Bu durumda Vikipedide karşı tez sunulması mümkün değildir. Vikipedi tarafsızlığını kaybetmiştir.
Bazıları “açılsın, biz de karşı tez ekleyelim” diyor, gözüktüğü üzere karşı tez ekleyebileceğiniz bir ortam yok. Ekleyenleri de uzaklaştırıyorlar. Sitede ağır şekilde terör propagandası var. Türkiye’yi çocuk katili, terörist destekçisi gösteriyorlar vakıf buna ses çıkarmıyor.
Türkiye’nin yaptığı telkinlerine rağmen bu tip propaganda hareketlerinin önüne geçilmedi. Aksine yakın tarihlerde gördüğünüz gibi sitede inanılmaz bir propaganda hakim ve propagandayı engelleyecek bir kullanıcı da kalmamış durumda.
Türkiye Cumhuriyeti’nin Vikipediyi kapatması yanlış değildir, esas yanlış olan 2017’ye kadar beklenmesidir. 2015’te inanılmaz propagandalar dönerken maalesef geç kalınmıştır. Hiçbir devlet bu tip propaganda hareketlerine izin vermez, vermemelidir de.
Türkiye vakıf ile görüştü ve dönüş alamadı. Karşılık olarak tepkisini ortaya koydu bu deve kuşu gibi kafayı kuma gömmek değil. Tepki ortaya koymak dediğim gibi İngiltere, Fransa, İtalya, Rusya gibi ülkeler de aynı şekilde kapattılar Vikipediyi zamanında.
Buradaki en can alıcı hata Vikipedinin neden kapatıldığının kamuoyu ile paylaşılmamasıdır. Detaylı şekilde insanlarımıza sunulmamasıdır. Görüşü ne olursa olsun ordumuza “bebek katili” yakıştırması yapılan siteyi savunacak vatandaşımız olduğunu sanmıyorum.
Böyle bir propaganda kaynağı yerine neden kendi bilgi kaynağımızı açmıyoruz? Neden internetin bu kadar geliştiği dönemde kendi ansiklopedimizi oluşturmuyoruz? 50 yıl sonra bir Türk çocuğu açılacak internet ansiklopedisinden Türkiye’nin bugün ne yaşadığını okuyabilir.
Sadece savaş sayfaları değil. Birçok alanda sayfa açılabilir. Herkese açık olmasıyla vatandaşlarımız da siteye katkı yapabilir. Yüzyıllar geçse bile oluşturulacak bir milli ansiklopedi gelecek nesiller için altın değerinde olacaktır. Çok önem taşıyor bu proje.
Spor, müzik, biyografiler… daha birçok şey. İnternet üzerinden Vikipedi gibi bir “Milli Kütüphane” oluşturabiliriz. Atıyorum 2060 yılında bir Türk genci dönüp de Zeytin Dalı Harekâtı’nın neden yapıldığını, ne işe yaradığını ülkemizin açtığı milli kütüphaneden okuyabilir.
İnsanlarımızın, ordumuzun, ülkemizin hangi şartlarda mücadele ettiğini terör propagandasına maruz kalmadan öğrenebilir. İlgisi olan alanlarda da araştırma yapabilir hatta katkı da sağlayabilir. Yeni sayfalar yazarak birçok kişinin okumasını sağlayabilir.
Türkiye’nin Vikipediyi açmak yerine bir alternatif üretmesi hem bugün için hem de gelecek için mükemmel olacaktır. Propagandanın yapıldığı Vikipedi tarihe gömülürken elimizin altında güvenilirliğini sorgulamayacağımız harika bir kütüphane olacak. Neden olmasın?
Yani Türkiye’nin Vikipediyi kapatması bir yanlış değildir, doğrudur. Vikipedide terör propagandası yapılmaktadır. Türkiye gerekli hamleyi yapmıştır.
Yazı için Twitter: @lothbrok29 Teşekkür ederiz
Günün Özeti – 10 Ocak 2020 – Bir Parça Tuhaftık (BPT)
[…] Önerilen yazı: Wikipedia Neden Kapatıldı? […]
Günün Özeti – 27 Aralık 2019 – Bir Parça Tuhaftık (BPT)
WT Social: Wikipedia'dan Yeni Sosyal Ağ – Bir Parça Tuhaftık
[…] Wikipedia‘nın kurucu ortaklarından Jimmy Walles, sadece üyelerin bağışlarıyla ayakta kalacağını söyledikleri WT Social isimli yeni bir sosyal medya platformu kurdu. […]
Kayıt olmadan değiştirmiştim ve şu anda IP adresinden sınırsız banlıyım.
Değeri Bilinmeyen Birbirinden Kaliteli 5 Dizi Önerisi