Konak Hastanesi - Myom Nedir? Neden Oluşur? Takip ve Tedavisi Nasıldır?
Myomlar rahimde görülen iyi huylu ;kanser olmayan kitlelerdir. Myomlar rahimde, myometrium adı verilen;rahimin kas tabakasında bulunan hücrelerin anormal büyümesi ile oluşur.
Tüm kadınların yaklaşık % 25-50’sinde bulunur.Genellikle 30- 40 lı yaşlarda görülürler. Küçük boyutta kalıp belirti vermediği ve sorun oluşturmadıgı sürece myomu olan kadınlar bundan haberdar olmazlar . Ancak bazı kadınlarda myomlar büyüklük, sayı ve yerleşimlerinden dolayı sorun yaratabilir.
Myomların neden oluştuğunun kesin nedeni bilinmemekle birlikte ; birtakım hipotezler üzerinde durulur. Bunlardan başlıcaları;
1- Artmış Östrojen Düzeyi; östrojenin (kadınlık hormonu) myomların büyümesine yol açtığı düşünülmektedir. Gebelik sırasında salınan östrojen miktarı arttığından bu dönemde myomlar bir miktar büyür.Menopoz döneminde ise östrojen düzeyi azalır ve myomlar küçülür.Kullanınlan bazı ilaçların da östrojen üzerine etki ile myoma yatkınlık yaratabileceği düşünülmektedir.
2- Kalıtım; ailesinde özellikle 1. derece akrabalarında (annesi, kız kardeşi )myom olan kişilerde myom gelişme olasılığı fazladır.
Bir kadında sadece tek bir myom veya değişik büyüklükte çok sayıda olabilir. Uzun bir süre çok küçük kalabilir, birden hızla büyüyebilirler, veya yıllar boyunca yavaş yavaş büyüyebilirler. Bezelye kadar küçük olabileceği gibi tüm karnı dolduracak boyutlara ulaşabilir. Büyüdükçe rahmin dışı kadar içini de bozabilir.
Myomların çeşitleri vardır. Myomlar rahimde yerleşmiş oldukları tabakaya göre tiplere ayrılırlar ve boyutuna; sayısına ve yerleştiği bölgeye göre bulgu verirler
Subseröz myomlar: rahmin dış tabakasında yerleşmiş
İntramural myomlar: rahmin orta tabakasında yerleşmiş
Submüköz myomlar: rahmin iç tabakasında yerleşmiş
Saplı myomlar: rahim dışına doğru büyüyen
Parazitik myomlar: karın içinde rahim dışında yerleşmiş myomlardır.
Myomların En Sık Yolaçtığı Yakınmalar Nelerdir?
Çok büyük boyuttaki bir myom belirti vermeyebileceği gibi ; yerleştiği yere göre küçük bir myom bulgu verebilir.En sık görülen yakınma kanama ile ilgili değişikliklerdir.
1) Adetlerde değişiklikler(Adet döneminde daha fazla kanama;daha uzun veya daha sık adet dönemleri,adet döneminde sancının artması ,adet dışı zamanlarda vajinal kanama,kansızlık (kan kaybına bağlı)
2) Ağrı(Karında veya beldedolgunluk ve basınç hissi (sıklıkla künt, ağır ve sızlatıcı, keskin olabilir),ilişki sırasında ağrı )
3) Baskı hissi (İdrar yapmada zorluk yada sık idrara çıkma, kabızlık, makatta ağrı yada barsak hareketlerinde zorluk)
4) Rahimde ve Karında Büyüme
5) Tekrarlayan düşükler veya Kısırlık
Bu belirtiler başka sorunların da işareti olabilir. Bu yüzden herhangi bir belirti varlığında mutlaka doktor kontrolüne gidilmesi gerekmektedir.
Myomlar infertiliteye(kısırlığa ) neden olur mu?Nasıl ?
Rahim içinde bulunan myomlar infertiliteye (kısırlığa) neden olabilir. Çocuk sahibi olamayan vakaların % 2-3 ünde infertilite nedeni myomlardır. Myomlar endometriumda(rahmin iç tabakası ) değişikliklere neden olarak döllenen yumurtanın rahime tutunmasını engelleyebilir. Bunun ötesinde Fallop tüplerine (yumurtalık kanallarına) bası yaparak spermin yumurtaya erişmesini ve döllenmeyi engelleyebilir.
Myomlar gebeliğin ilerleyen dönemlerinde de erken doğuma yol açabilir. Myomların cerrahi ile çıkartılmasından sonra myoma bağlı düşük yapan hastaların %80'i sağlıklı çocuk sahibi olabilir.
Myomlar Kanserleşebilir mi?
Myomu olan hastalarda kanser gelişme riski (1/10000) onbinde birdir. Özellikle menapozdan sonra myomlarda ani büyüme görülmesi kanser şüphesini akla getirir. Böyle durumlarda operasyon kaçınılmazdır.
Hızlı Büyüyen Myomlar Kanser Anlamına Gelir mi?
Myomlar genel olarak iyi huylu tümörlerdir. Leiomyosarkom olarak adlandırılan kötü huylu myomlar oldukça nadir görülür (%0,2). Leiomyosarkomlar çoğunlukla 50-60 yaşları arasındaki kadınlarda görülür.
Hızlı büyüdüğü tesbit edilen myomlar üç-altı aylık aralıklarla kontrol edilmeli ve yakınmalara neden olduğunda ameliyat ile çıkartılmalıdır. Menapoz sonrası saptanan ve hızlı büyüyen myomlar ise mutlaka ameliyat ile alınmalıdır.
Ultrason yüksek frekanstaki ses dalgalarını kullanarak üreme organlarının görüntülenmesini sağlar. Myomlar 1 cm'den küçük veya çok büyük ise ultrason ile inceleme sağlıklı sonuç vermeyebilir.
Magnetik Rezonans myomların tanısında nadiren başvurulan bir yöntemdir.Bu işlem myomun büyüklüğü ve yeri komşulugu hakkında fikir verir.
Histerosalpingografi (HSG-rahim filmi) adı verilen inceleme ile rahim ve fallop tüplerine özel bir boya verilerek bu yapılar değerlendirilir. Rahim içindeki myomların tanısı konur.
Diagnostik Histeroskopi incelemesinde histeroskop olarak adlandırılan teleskopik bir cihaz ile rahim içi değerlendirilir. Lokal anestezi altında uygulanabilen bu yöntem ile aynı zamanda myomlar çıkartılabilir.
Laparoskopi ile myomların tanısı konur ve tedavisi yapılabilir.
Myomların tanısında görüntüleme tetkiklerinden magnetik rezonans görüntüleme (MRI) ve bilgisayarlı tomografi (BT) nadiren kullanılır. Bazen hasta başka nedenlerle bu tetkikleri yaptırdığında rastlantısal olarak myomlar saptanabilir.
Tüm myomların ameliyat edilmesi gerekmemektedir. Aslında pekcok hastalıkta oldugu gibi düzenli takip olmak; şikayet olmasa da yıllık rutin kontrolleri yaptırmak hem hastalık tanısında hem de tedavisinde çok önem taşımaktadır.
Düzenli Takip; Ağrı, basınç hissi, düzensiz ve aşırı kanama yakınmaları olmayan hastaların düzenli kontrolleri yapılarak myom boyutları takip edilir.Özellikle menopoz sonrası myomlarda küçülme beklendiği için menopoza girecek hastalar bu şekilde takip edilir.
Cerrahi; yakınmalara yol açan ve hızla büyüyen myomlar cerrahi olarak çıkartılmalıdır. Rahim bırakılarak sadece myomların çıkartıldığı ameliyatlar (myomektomi ) yapılabileceği gibi histerektomi (rahim alma )operasyonu da yapılabilir. Myomun yeri ve büyüklüğü ; hastanın yaşı ;ek hastallıkları ; gebelik istemine göre cerrahi işleme karar verilir.
Histeroskopi; uygun vakalarda histeroskopi denilen alet ile vajinal yoldan myomlar çıkartılabilir.
Laparoskopi; cerrahi laparoskopi rahmin dış duvarında yerleşen myomların çıkartılması için uygulanabilir. İnce bir kesiden laporoskop ile karın içine girilir ve myomlar çıkartılır. Kapalı yöntemle ameliyat şeklidir.
Uterin arter Embolizasyonu; bu tedavi metodu myom ameliyatlarına alternatif bir tedavidir. Rahmi besleyen damarlardaki kan akımı engellenerek myomların küçülmesi sağlanır. Bu metodun üreme sağlığına olan etkisi tartışmalıdır.
GnRH analogları (GnRH-a) olarak adlandırılan bazı ilaçlar östrojen ve progesteron üretimini tamamen durdurarak hastayı menapoz tablosuna sokar. Bu durum myomların küçülmesine neden olur. Üç aylık bir tedaviden sonra bir çok myomun boyutları küçülür. İlaç bırakıldığında ise küçülen myomlar tekrar eski boyutlarına ulaşır. Bu nedenle bu ilaçlar çoğunlukla çok büyük boyuttaki myomlarda ameliyata hazırlık amacı ile kullanılır, ilaçlarla myomların küçültülmesi ameliyatı kolaylaştırır ve kan kaybını azaltır.Rutin hayatta myom tedavisinde ilaçların kullanımı tercih edilmemektedir.
Sonuç olarak; Myomlar kadınlarda oldukça sık görülen iyi huylu kitlelerdir. Myomlar hiçbir belirtiye neden olmayabilir ve tedavi gerektirmeyebilir.Şikayete neden olup kişileri bazı şikayetlerle doktora da getirebilir.
Daha önce myom öyküsü olanların ya da yeni tesbit edilmiş myomu olan hastaların hiçbir şikayetleri olmasa dahi düzenli kontrol yaptırmaları ve takip edilmeleri olusuzluk yaşamadan tedavi olabilmelerini sağlayacaktır.