Pera Müzesi – Mercedes Magazin
Pera Müzesi’nin bağlı bulunduğu Suna ve İnan Kıraç Vakfı, Kültür Sanat İşletmesi Genel Müdürü Özalp Birol, müzenin 10 yıllık serüvenin perde arkasını anlattı.
Öncelikle müzenin kuruluş hikâyesini ve bu 10 yıllık süreçte geldiği noktayı anlatır mısınız?
Pera Müzesi, Ekim 2003’te kurulan Suna ve İnan Kıraç Vakfı’nın ilk kapsamlı girişimidir. Suna ve İnan Kıraç’ın 1980’lerde başlayan ve önemli bir olgunluğa erişen “Oryantalist Resim Koleksiyonu”, “Anadolu Ağırlık ve Ölçüleri Koleksiyonu” ve “Kütahya Çini ve Seramik Koleksiyonu”nun kamuyla paylaşılması için 2000’li yılların başında bir müze kurulmasına karar verildi ve Pera Müzesi, Haziran 2005’te kapılarını açtı. Müze, kurulduğu günden itibaren bu özel koleksiyonların yanı sıra farklı müze ve sanat kurumlarıyla iş birliği yaparak dünya ve ülkemiz sanatının en güzel örneklerini de sanatseverlerle buluşturdu. Ayrıca ülkemiz sanatının yeterince ilgi görmemiş önemli sanatçılarını genç kuşaklarla buluşturarak bir vefa örneği gösterdi.
Özel müzelerin Türkiye’deki durumunu nasıl değerlendiriyorsunuz?
Ülkemizde özel müzelerin geçmişi 1980’lere dayanıyor. Sanat müzesi eksenindeki özel müzecilik hamlesi ise 2000’lerde kendini gösteriyor. Yani 10-15 senelik bir zaman diliminde faaliyet göstermeye çalışan az sayıda müzeden bahsediyoruz. Oysa müzecilikte Avrupa hatta Amerika ile aramızda uzun yıllar var. Örneğin British Museum 1753’te açıldı, yani bundan tam 262 yıl önce. Bizim gerek devlet gerekse özel müzecilikte Avrupa ile aramızdaki bu büyük farkı düşününce, hala belli bir çizgiyi muhafaza ederek etkinliklerini sürdüren tüm özel müzeler olarak Türkiye’de özel müzeciliğin tarihini yazan öncüler olduğumuzu düşünüyorum.
Sergi seçimi ve etkinlik oluşturma süreçleriniz nasıl gerçekleşiyor?
Olmazsa olmaz kriterimiz; nitelik. Pera Müzesi’nde çıtası düşük etkinlik yapmayız, yapacağımız etkinlikleri seçerken öncelikle projenin kapsamına ve niteliğine büyük özen gösteririz. Önümüze gelen projeler, Pera Müzesi’nin tüm çalışanları tarafından gözden geçirilir, sonrasında konu bilimsel danışmanlarımıza aktarılır. Bir mutabakata ulaşmamız halinde bu projeyi hangi koşullarda hayata geçirebileceğimizi belirlemek için ön çalışmalar başlar. Burada bütçeden döneme kadar her detay değerlendirilir. Tüm konularda karara ulaştığımızda ise sergi, etkinlik takvimimize dâhil edilir.
Pera Müzesi’nin gerçekleştirdiği müzik ve film etkinlikleri ne düzeyde ilgi görüyor?
Müzemiz kurulduğu günden bu yana Türk müziği, klasik müzik, etnik, pop, rock, jazz gibi müzik türlerine özel konser ve dinletilere ev sahipliği yapıyor. Gelenekselleşmeye başlayan “Genç Çarşamba” konserleri Pera Cafe’de gerçekleşirken, ikinci kattaki salonumuzda oda müziği eksenli klasik müzik etkinlikleri gerçekleştiriyoruz. Oditoryumumuzda ise Türk Müziği’nin yaşayan en büyük ustalarından biri olan Alâeddin Yavaşca’nın danışmanlığında Türk müziğinin en önemli eserleri dinleyicilerle buluşuyor.
Ayrıca müzemizin oldukça güçlü bir film ve video gösterim programı var. Pera Film, özellikle yabancı kültür sanat ataşelikleri ve belli başlı kültür kurumlarıyla işbirlikleri gerçekleştirerek hayata geçirdiğimiz bir program. Farklı zevklere ve ilgi alanlarına hitap eden bu gösterimlerimize olan katılımın her geçen gün arttığını görmek de bizi çok memnun eden bir gelişme.
Çocuklar ve ileri yaştaki kişiler için gerçekleştirdiğiniz özel programlarınıza olan ilgiyi anlatır mısınız?
Farklı yaş gruplarına hitap eden çocuk eğitim programlarımızla çocukları müzelere çekmek bizim için çok önemli. Her yıl bu programlar çerçevesinde 7 bin ila 10 bin kadar çocukla buluşuyoruz. Bu eğitimler aynı zamanda belli ölçüde zihinsel engelli çocukların konuk edildiği programları da kapsıyor. Bu anlamda yerel yönetimlerle ve bu çocuklara özel eğitim veren okullarla çalışıyoruz. Ayrıca geçtiğimiz yıl itibariyle Demans ve Alzheimer rahatsızlığı olan ileri yaşlı ziyaretçi gruplarına yönelik özel erişim programlarımızı da hayata geçirerek onları sanatla buluşturmaya başladık.
Yakın dönemdeki sergi takviminizi öğrenebilir miyiz?
Metafizik resim akımının öncüsü, 20. yüzyılın en sıra dışı isimlerinden İtalyan ressam Giorgio de Chirico’nun eserlerini, “Dünyanın Gizemi” adlı kapsamlı bir sergiyle Türkiye’de ilk kez Pera Müzesi’nde sanatseverlerle buluşturduk. Ayrıca, Türkiye’de az sayıdaki, bilinçli ve tutarlığa sahip özel koleksiyonlardan biri olan Kabakçı Ailesi koleksiyonunun yer aldığı, koleksiyonerliğin izini süren ve tematik bir seçkiyle hazırlanan “Anı ve Süreklilik, Huma Kabakçı Koleksiyonu’ndan Bir Seçki” sergisiyle farklı kuşakların koleksiyonerliğe bakışına ışık tutmayı amaçladık. Şubat ayında açılan her iki sergide 1 Mayıs’a kadar görülebilecek.
Ardından İngiltere’nin en köklü ve önemli sanat kurumlarından Victoria ve Albert Müzesi ile Art Jameel’ın Pera Müzesi işbirliğiyle düzenlediği “4. Jameel Ödülü” sergisi 8 Haziran-14 Ağustos tarihleri arasında Pera Müzesi’nde gerçekleştirilecek. Bunların yanı sıra kalıcı koleksiyon sergilerimiz de her dönem sanatseverlerle buluşmaya devam ediyor.