YÜKSELEN DÖVİZİN CEZALARI - Şenol Yücedağ
Ekonominin gerçeklerinden haberi olmayan insanların, dövizin yükselişinin getirdiği zararları göremeyişinin faturası çıkmaya başladı. Yılların anlı şanlı büyük holdingleri zoru görünce teslim bayrağını çektiler. Uyarılara rağmen çaplarından ve öz sermayelerinden çok fazla borçlandılar ve dövizde kur beklentinin üzerinde yükselince en kısa yoldan, deyim yerindeyse “çamura yatmaya” başladılar. Bunu da “Ey bankalar, borçlarımı ödeyemiyorum, gelin bu borcun vadesini uzatalım, yeniden yapılandıralım!” şeklinde yapıyorlar. Ama kimse şu soruyu sormuyor: Siz kârlarınıza kâr katarken kimseye gelin bu kârı paylaşalım demediniz, boyunuzdan büyük borçların altına girip dünya devi olmaya çalıştınız ama en küçük bir sallantı ve zoru görünce topu taca atıyorsunuz, neden?
Aynı 2001 ve 2008 krizlerinde olduğu gibi iş sonunda dönüp dolaşacak ve “devlet bizi kurtarsın” noktasında buluşacak.
Ne oldu anlı şanlı globalizm, liberal düşünce, serbestlik furyası söylemlerine? Dönüp dolaşıp gene gelinen nokta Devletçiliğin şefkatli kolları! O zaman kendimizi neden zorluyoruz bize uymayan, dar gelen bir sistemi kabul edip gavurlara kendimizi şirin gösterme oyununa!
Bankalar sistemin getirdiği bir zorunluluk ve işi para satmak. Bu hayatın bir gerçeği ve artık hayat bankasız olmuyor. Holdingler bankalarla yaptıkları alış verişlerin sonucunu biliyor. Para alacak ve vadesi geldiğinde faiziyle borcunu ödeyecek. Sistem bu. Sen büyük miktarda aldığın borcu ödeyemezsen bankaların da kendine has olan işleyişine de zarar vermiş oluyorsun. Bu konu ile alakalı U. Gürses köşesinde çok çarpıcı tespitlerde bulunmuş ve bunları paylaşmakta fayda var.
“Hatırlayalım; son 10 günün üç önemli ekonomi haberi şunlardı: Merkez Bankası’nın 2017 yılı kârının 18.3 milyar TL olduğu ve bununla Türkiye’nin kurumlar vergisi şampiyonu olmasının muhtemel olduğu, 2017 yılının ekonomik büyümesinin yüzde 7.4 olarak kesinleşmesi, son haber de Doğuş Grubu’nun 7.8 milyar TL’lik kısa vadeli borçlarını yapılandırma sürecinde olduğu haberiydi.
Bu üç haber “Türkiye Ekonomisi” dersi alan öğrenciler için iyi bir final sınavı sorusu olur; “Bu üç haberden hareketle ekonominin durumunu açıklayınız, 100 puan.”
Başta o çok “kızdığımız” kredi dereceleme kuruluşlarının olmak üzere Türkiye’ye ilgilenen yatırımcıların dikkat çektiği konu tam da buydu; “küresel kriz sonrasında Çin’den sonra en çok borç büyüten şirketler kesimi Türkiye’de, kur artışı ve artan maliyetler ile görece yavaşlayan bir hasılat yapısı ile bu borçların çevrilmesi güçleşecek” temalı bir uyarı yapılıyordu.
Kur şoklarının olduğu yıllar Merkez Bankası’nın kârının yüksek olduğu yıllardır. 2014-2016 arası üç yılda bankanın kârının yüzde 70’i kur artışından geliyor. Merkez Bankası “kazanıyor” ama şirketler kaybediyor. 2011-2015 döneminde 5 yılda 47.2 milyar TL Merkez Bankası kârına karşılık, 2016 ve 2017’de iki yıllık banka kârı 30 milyar TL’ye yaklaşmış durumda.
“Çatı tamiratı” uyarısı haklıydı; geç bile olsa.”
Fakat biz her yapılan haklı uyarıyı şahsımıza yapılmış bir hakaret gibi algılayıp derhal kılıçları çekiyoruz. Oysa durum basit: “Keskin sirke küpüne zarar.”