20-09-2014 16:14 tarihinde yayÄ±nlandÄ±.
Her gün Ezan ve kamette toplam 20 kere hepimize “Hayya ale’l-Felah” çaÄŸrÄ±sÄ± yapÄ±lÄ±yor. Fakat beraberlik algÄ±mÄ±zda dünyevi bir kurtuluÅŸa ait bir ümit belirmiyor. Ezan namaz vaktinin göstergesi olmaktan öteye geçemediÄŸinden “Haydin KurtuluÅŸa gelin” daveti de “Namaz kÄ±lÄ±n ki cennete kurtulun” ÅŸeklinde tevhidi bakÄ±ÅŸtan kopuk olarak düÅŸünülüyor. Daha doÄŸrusu düÅŸünülmüyor sadece öyle olduÄŸu zannediliyor. O zaman ezan ve özelinde “Hayya ale’l-Felah” davetinin böyle kÄ±sÄ±r bir anlamsÄ±zlÄ±ÄŸa bürünmesi nerden baÅŸlamÄ±ÅŸtÄ±r?
Rasulullah (sav) Medine’ye hicretinde ilk imar ettiÄŸi yapÄ± Mescidi Nebi’dir. Ä°nÅŸaatÄ±nda bizzat çalÄ±ÅŸtÄ±ÄŸÄ± bu cami aynÄ± zamanda onun eviydi. Medine ÅŸehri bu caminin etrafÄ±nda ÅŸekillendi. Müminler ticaret dÄ±ÅŸÄ±nda hayata dair tüm eylemleri bu camide gerçekleÅŸtirdiler. Ticaretin camii dÄ±ÅŸÄ±na itilmesi zenginliÄŸe göre sÄ±nÄ±flaÅŸmayÄ± önledi. Camiye gelenler tüm maddi ve makamsal üstünlükleri dÄ±ÅŸarÄ±da bÄ±rakÄ±yor, sadece takvanÄ±n üstün sayÄ±ldÄ±ÄŸÄ± bu ortamda kardeÅŸ oluyorlardÄ±. Topluma ait alÄ±nan tüm kararlar, herkesin eÅŸit olarak yer aldÄ±ÄŸÄ± camide alÄ±nÄ±yordu. Böylece toplum zenginliÄŸe ve makama deÄŸil takvaya göre ÅŸekilleniyordu. MünafÄ±klar bile fitnelerinin hayat bulmasÄ± için bir mescit inÅŸa etmiÅŸlerdi. “Mescid-i DÄ±rar” denilen bu fitne yuvasÄ± Allah’Ä±n emriyle Rasulullah tarafÄ±nda yÄ±ktÄ±rÄ±lmÄ±ÅŸtÄ±r.
Rasulullah’Ä±n (sav) mescidinde kadÄ±nlarÄ±n ve erkeklerin nerde duracaÄŸÄ±nÄ± üstünlüÄŸe göre deÄŸil fitneden sakÄ±nma prensibiyle belirlenmiÅŸti. Hiç kimsenin sorunu, küçük görülmeyip burada çözüm buluyordu. Cahiliyeden kalma bütün asalet unvanlarÄ± deÄŸerini kaybetmiÅŸ yerine babadan oÄŸulla devredilmeyen ancak kiÅŸinin gayreti ve samimiyetiyle elde edilen, takvanÄ±n almasÄ± halkÄ± özgürleÅŸtirmiÅŸti. Toplumun evsiz bekârlarÄ± olan “AsabÄ± Suffa” nÄ±n barÄ±naÄŸÄ± olan bu cami aynÄ± zamanda savaÅŸ gibi ciddi kararlarÄ±n tartÄ±ÅŸÄ±ldÄ±ÄŸÄ± bir mekândÄ±. Herhangi resmi bir iÅŸe tayin edilenler Rasulullah’a (sav) yakÄ±nlÄ±klarÄ±na göre deÄŸil Ä°slam cemaatine yaptÄ±klarÄ± katkÄ±larÄ±yla yani takvalarÄ± ile belirleniyordu.
Rasulullah (sav), sadece namaz için deÄŸil bazÄ± zamanlarda topluma ait duyurular için de ezan okutturuyordu. Rasulullah (sav) topluma ait kararlarÄ± ÅŸura ile alÄ±yor ve bunlarÄ± camide ilan ediyordu. Ä°nsanlar, unvanlarÄ±n, zenginliklerin ve akrabalÄ±klarÄ±n sultasÄ±ndan kurtulmuÅŸ Allah’Ä±n evinde eÅŸit ve adil olarak kardeÅŸ olmuÅŸlardÄ±. Yani insana ait bütün ideolojilere kulluÄŸu bÄ±rakÄ±p yalnÄ±zca Allah’a kul olup özgürleÅŸmiÅŸlerdi. Ezanda yer alan “Hayya ale’l-Felah” yani, ‘Haydi kurtuluÅŸa gelin.” lafzÄ± yaÅŸanan cami merkezli hayat ile uyumlu idi.
Dört RaÅŸit Halife sonrasÄ± insanlar tekrar babadan oÄŸulla geçen saltanat bataklÄ±ÄŸÄ±na saplandÄ±lar. Yöneticiler saraylarda yaÅŸar oldu. Kanunlar bu saraylarda Halife’ye(!) yakÄ±n olan devlet erkânÄ±nca yapÄ±lÄ±yordu. Ä°slam ordusu(!) sadece dÄ±ÅŸ düÅŸmana deÄŸil iç düÅŸman kabul edilen her türlü halk muhalefetine karÅŸÄ± tedbirler almaya baÅŸladÄ±. Camiler eskisi gibi dolup taÅŸÄ±yordu ama “Hayya ale’l-Felah” sadece “Namaz kÄ±lÄ±n, cennete girin.” ÅŸeklinde anlaÅŸÄ±lmaya baÅŸlanmÄ±ÅŸtÄ±. Ä°nsanlar tekrar cahiliyedeki gibi unvan, zenginlik ve iktidara karÅŸÄ± yakÄ±nlÄ±k gibi sahte deÄŸerlere yöneldiler.
Önceleri yöneticiler “Rasulullah’Ä±n halifesi” iken sonralarÄ± “Allah’Ä±n yeryüzündeki gölgesi”ne dönüÅŸtü. Ululananlar tebaalarÄ±na, kardeÅŸlerim deÄŸil ‘kullarÄ±m’ demeye baÅŸlamÄ±ÅŸtÄ±. Halka danÄ±ÅŸÄ±lmadan saraylarda çÄ±karÄ±lan kanunlar neticesinde halk günden güne fakirleÅŸip acizleÅŸti. Yönetenlerle yönetilenler arasÄ±ndaki mesafe arttÄ±. Ve halk bu acizliÄŸi bitirmek adÄ±na Allah’a kul olmayÄ± bÄ±rakÄ±p iktidarlarÄ±n kulu olmaya, rÄ±zkÄ± ve aydÄ±nlÄ±k yarÄ±nlarÄ±(!) onlardan beklemeye baÅŸlayÄ±nca dünyevileÅŸme baÅŸladÄ±. Din onlara, dünyada adaleti ve paylaÅŸmayÄ± deÄŸil baÅŸÄ±ndaki zalime sabredip ancak cennette rahat etmeyi emreder olmuÅŸtu! Rasulullah’Ä±n (sav) sünnetine ve takva esasÄ±na göre yaÅŸamak unutulunca “Hayya ale’l-Felah” hayatÄ±n dÄ±ÅŸÄ±na itilip kulaklara hitap eden hoÅŸ bir seda olarak kalakaldÄ±.
Saltanat el deÄŸiÅŸtirerek birçok deÄŸiÅŸik toprakta egemen oldu. Fakat son halife tüten bu son ocaÄŸÄ± terk edince Cami, ezan, Kuran dini gerileten bir bela gibi görenlerin eline kaldÄ±.
“TC'nin kurulduÄŸu ilk dönemde, Diyanet Ä°ÅŸleri Riyaseti’nin genelgesi ile ezan Arapça yerine Türkçe okunmuÅŸtur. Bu uygulama 1931 yÄ±lÄ± AralÄ±k ayÄ±nda, Mustafa Kemal’in emriyle dokuz hafÄ±z, Dolmabahçe SarayÄ±’nda ezanÄ±n ve hutbenin TürkçeleÅŸtirilmesine baÅŸlandÄ±. Kuran’Ä±n Türkçe tercümesi ilk kez 22 Ocak 1932 de Ä°stanbul’da Yerebatan Camii’nde HafÄ±z YaÅŸar (Okur) tarafÄ±ndan okunmasÄ±ndan 8 gün sonra, 30 Ocak 1932 de ise ilk Türkçe ezanÄ±, HafÄ±z RÄ±fat Bey Fatih Camii’nde okudu. 3 Åžubat 1932 Kadir Gecesi’nde de, Ayasofya Camii’nde Türkçe Kuran, tekbir ve kamet okundu. 18 Temmuz 1932 de Diyanet Ä°ÅŸleri Riyaseti, ezanÄ±n Türkçe okunmasÄ±na karar vermesi üzerine Evkaf Müdürlüklerine Türkçe ezan metni gönderildi. 4 Åžubat 1933 tarihinde, müftülüklere ezanÄ± Türkçe okutmalarÄ±nÄ±, buna uymayanlarÄ±n kati ve ÅŸedit bir ÅŸekilde cezalandÄ±rÄ±lacaklarÄ±nÄ± bildiren bir tamim gönderildi...”
Bu ezan projesinde Allah ismi celili bile Arapça(!) ve anlaÅŸÄ±lmaz(!) bulunup ‘Tengri’ nin yeni Türkçesi ÅŸeklinde ‘TanrÄ±’ olarak deÄŸiÅŸtirilmiÅŸti. Ama “felah” kelimesi Arapça olmasÄ±na raÄŸmen deÄŸiÅŸtirilmemiÅŸti. Zira Türkçesi kurtuluÅŸ olan bu kelime minareden okunduÄŸunda “Haydi kurtuluÅŸa” denilmesi sakÄ±ncalÄ± bulunmuÅŸ. Zira o günlerde kurtuluÅŸ, sadece konulan ilkelere(!) baÄŸlÄ± kalÄ±p tüm geçmiÅŸi ve inandÄ±klarÄ±nÄ± reddetmekti. SonralarÄ±, bu zihniyetin yetiÅŸtirdiÄŸi aydÄ±nlar da(!) ‘irtica’ kelimesi Arapça olmasÄ±na raÄŸmen vurgusu ve çaÄŸrÄ±ÅŸÄ±mÄ± açÄ±sÄ±ndan gericilik kelimesi yerine bayraklaÅŸtÄ±rÄ±p inananlara türlü eziyetler ettiler.
Tüm caydÄ±rÄ±cÄ± tedbirlere raÄŸmen halk bu yeni yetme sedaya alÄ±ÅŸamamÄ±ÅŸtÄ±. Ve tepkiler arttÄ±. Çok partili(!) hayata geçiÅŸin simgesi âdeta ezanÄ±n tekrar orijinal haliyle Arapça olarak okutturulmasÄ±ydÄ±. Åžu anda minarelerde okunan ezanÄ±n, o yaygara projesiyle tek uyuÅŸan parçasÄ± “Felah” kelimesidir. Fakat zihnen laikleÅŸmiÅŸ halkÄ±mÄ±z bu kelimenin günlük hayattaki yerini unutup sadece cennete gitmek ÅŸeklinde yorumladÄ±. Ama yaÅŸarken Ä°slam sayesinde kurtuluÅŸa eremeyenler ahirette nasÄ±l kurtuluÅŸa ereceklerdi? YaÅŸantÄ± söze, ibadet kuru tekrarlara, din ise camiye hapsedildi.
Laik proje ezanÄ±nÄ± kaybetti ama bu arada MüslümanlarÄ±n zihnindeki dinin içini boÅŸaltÄ±p adeta ProtestanlaÅŸtÄ±rdÄ±. Ä°man kelimesi, sonuna kadar Allah’a güvenmek anlamÄ±ndan çÄ±karÄ±lÄ±p sadece bir kabule indirgenerek bugünün Allah’a inanan ama güvenmeyen insan tipi oluÅŸturuldu. Kuran’a uyunca elindekilerini yitireceÄŸine ve baÅŸÄ±nÄ±n derde gireceÄŸine ait korkularÄ± tüm bedenini saranlar daima saÄŸ iktidarlarÄ±(!) desteklediler. Ä°ÅŸte bugünkü iktidarÄ± bu kadar yüksek oranda desteklemenin arka planÄ±nda da bu 1950 öncesine dönülme sendromu yatmaktadÄ±r.
TaÅŸradan ÅŸehre göçenler varÄ±nÄ± yoÄŸunu harcayÄ±p camiler yaptÄ±rdÄ±lar. Sonra bunlarÄ± devlete teslim edip merkezinde camii olan ilçeler kurdular. Ama sünnete uygun olan camiyi hayatÄ±n merkezine koymaktÄ±. Devletin dini kuruluÅŸuna verilen camilerde sadece namaz kÄ±lÄ±ndÄ± ve toplumdan kopuk hutbelerle din, metafizik âleme havale edildi. Ezandaki kurtuluÅŸ çaÄŸrÄ±sÄ± gelin devletin güvencesindeki camilerde namaz kÄ±lÄ±n ki ölünce cennete girebilesinize dönüÅŸtü.
Anadolu insanÄ± Avrupa’ya iÅŸçi olarak gittiÄŸi yerlere de camiler yapmaya devam etti. Ama camileri bu seferde hiziplere(!) teslim etti. ArtÄ±k bir hizip’e ait olan camiye diÄŸerleri gelmez oldu. Camii, birleÅŸtirip toplayan hüviyetini kaybedince ecnebilere, eÅŸitlik ve takvaya göre hayatÄ±n ÅŸekillendiÄŸi cami merkezli Ä°slam’a davet etme imkânÄ± yitirildi. Bugün Avrupa’da yüzlerce camii de “Hayya ale’l-Felah” çaÄŸrÄ±sÄ±, hayatÄ± kardeÅŸçe ve özgür yaÅŸamaya deÄŸil cemaat ideolojisine inanÄ±p onun uÄŸrunda ötekileÅŸtirilmiÅŸ Müslümanlarla mücadeleye dönüÅŸtü.
Ä°slamcÄ±lar ise devletin kontrolünü öne sürerek camileri, cumalarÄ± terk ettiler. Ama kendi derneklerinde marjinalleÅŸip, halkla, adalet ve eÅŸitlik adÄ±na bir yerde toplaÅŸamadÄ±lar. “Hayya ale’l-Felah” tan anladÄ±klarÄ± ise herkesin onlarÄ±n etrafÄ±nda toplanmasÄ± ve diÄŸer bütün yapÄ±larÄ± reddetmesiydi. Camiden baÄŸÄ±msÄ±z bu çÄ±kmaz sokaktaki özgürlük ve hak arayÄ±ÅŸÄ± iddiasÄ±ndakiler sonunda mitoz bölünerek birbirinden nefret eden birçok örgütçük ürettiler…
VelhasÄ±l dostum, ezanÄ± duyduÄŸun zaman sende de sadece bir namaz vaktinin girdiÄŸi fikri uyanÄ±yorsa ezanÄ±n hangi dilden okunduÄŸunun ne anlamÄ± var ki. Ama gerçekten tüm dünyevi üstünlüklerin reddedildiÄŸi bir hayatÄ± tekrar yeÅŸertmek için camiye koÅŸuyorsan ve insanlarÄ± takvaya dayalÄ± cami merkezli özgürlük ve adalet adÄ±na Ä°slam’a davet ediyorsan bu fikrini canlÄ± tutmanÄ± saÄŸlayacak çaÄŸrÄ± günde beÅŸ vakit bütün yeryüzünde yankÄ±lanÄ±yor.