Hayat yüce Allah’ın göz kamaştıran sayısız mucizelerinden biridir. Canlılar dünyası rengarenktir. Her canlının farklı özellikleri, hayatın bütünü içindeki konumu, çevre ve diğer canlı- cansız varlıklarla olan ilişkisi vs kütüphaneler tutacak kadar bilgi içerir. İnsan da bu canlılardan biridir, ama hepsinden çok daha farklı bir konuma sahiptir. Bu üstün konumuna rağmen İnsan diğer canlılar olmadan yaşayamaz. Âlem bir ağaç ise, insan da onun meyvesidir. Ağaç olmadan meyve olamayacağı gibi meyvesiz ağaç da bir fayda sağlamaz.
İnsanın hayatı, rahatı için seferber olan bu ilahî eser ve rabbani sanat olan tabiat, yaratıcı kudretin koymuş olduğu çok hassas bir denge ve yardımlaşma sistemi üzerine kuruludur. Akılları hayrette bırakan bu düzen İslam hikmetinin ifadesiyle Allah’ın en büyük ayeti (Ayetü’l Kübra) ve kitabıdır. Her zerre Onun varlığına şehadet eden somut bir delildir.
Doğrusu tabiat ve içindeki canlı-cansız varlıklar Allah’ın birer âyeti olmakla beraber insana hizmet için yaratılmışlardır. Bütün varlık âlemi tek tek, şu veya bu şekilde insanı ilgilendiren, onun ihtiyaç ve arzularından birini karşılayan özelliklere sahip olarak yaratılmıştır. Yüzlerce ışık yılı uzakta bulunan bir yıldız dahi misafirhanemiz olan küçük dünyamızın semasında parlayan muhteşem ışık tablosunun bir parçasıdır. Yeryüzü ise insan için hazırlanmış muazzam bir sofradır. ‘Ayrıca O, göklerde ve yerde ne varsa hepsini kendinden bir lütuf olarak emrinize vermiştir. Bütün bunlarda düşünenler için işaretler vardır.’ (Casiye-13)
Varlık dünyasında her açıdan farklı bir konuma sahip kılınan insan, bu âlemdeki her şeyin kendisi için yaratıldığını idrak etmek ve bunun gereği olan hamd ve şükrünü ifa etmekle yükümlüdür. Bu âlemdeki farklı ve imtiyazlı konumda olduğunu bilmeden yaşamak küfürdür. Küfür tek kelimeyle nankörlüktür.
Bize hizmet eden evrenin bizimle bir iletişim ve ilişkisi olmaz mı? Materyalistlerin zannettiği gibi tabiat hedefsiz, amaçsız , duygusuz bir maddeden mi ibarettir. Elbette ki hayır. Evren yaratıcısını tanır ve onu tespih eder. ‘Her şey O’nu hamd ile tespih eder. Ancak, siz onların tespihlerini anlamazsınız.’ (İsra, 44) Yaratılmış alemin bir dili vardır, hisleri, sevinmesi, üzülmesi vardır. Bu hakikati idrak eden batılı yazarlardan biri şöyle der: “Tabiat sessiz, kokusuz, renksiz mat bir ilişki değildir. Sadece sonsuz olarak anlamsız olarak acele ile akıp giden maddenin akışı da değildir.” Dahası, “duygusuz ve anlamsız” bir âlem de yaşamıyoruz. (A.N. Whitehead)
Varlıklar iman edip iyi işler yapan insanları sevdiği gibi küfür ve fesat ehlini de sevmezler. Kur’an-ı Kerim Musa peygambere asi olan firavun ve ona tabi olanların denizde boğulmalarını konu alan olayın sonunda şöyle der: ‘Gök ve yer onların ardından ağlamadı’ (Duhan-29)
Rasulullah (sav) efendimiz de meşhur hadisinde şöyle buyurmuştur: Biz Uhud’u severiz, Uhud da bizi sever!” (Buhârî, Cihâd, 71)
Alem iyi insanların bağışlanması için dua da eder. ‘İnsanlara hayır öğreten kişinin bağışlanması için, denizlerdeki balıklara varıncaya kadar her şey dua eder.’ (Taberani)
Hasılı âlem Allah’ın ordusu ve askeri, insan da o askerlerin komutanıdır. Âleme ve içindekilere bu nazar ile bakmak sonsuz bir güç ve saadetin kaynağıdır.
Konuyu Hz. Mevlana’nın sözleriyle bitirelim: