Gerçek ve kurgunun iç içe geçtiği belgeselde Bob Dylan’ın 1975 yılında düzenlediği Gürüldeyen Yıldırım Revüsü Turnesi merkezinde o dönem, revüdeki sanatçılar, edebiyat dünyası ele alınıyor
Oh kardeşim, kollarına geldiğim zaman/ Bana bir yabancıymışım gibi davranma/ Babamız bu şekilde hareket etmeni istemezdi ve tehlikeyi fark etmelisin.
Günümüz ramazanlarının da güzel olduğuna inananlardanım çünkü ramazan kişinin kendisiyle alakalı bir zaman daha çok. Kendi olmasıyla, kendini bulmasıyla ve bilmesiyle. Peki bu ramazanda ben ne yaptım? Ne yapmaya çalıştım?
Yazar Mustafa Kutlu’nun kaleme aldığı “Kalbin Sesi” bana eskilerin bir sözünü hatırlattı: Umutsuzluk haramdır
RAMART Platform’un düzenlediği sergi “Fecr”de, 22 ülkeden 99 sanatçı fecr olma halini ele alıyor.
2010 yılında İstanbul Modern’de açılan “Gelenekten Çağdaşa” sergisi epey tartışma yaratmıştı. Bu sergiye paralel olarak gerçekleştirilen konuşmalar da ayrıca kitaplaştırılıp sanatseverlerin dikkatine sunulmuştu. Türkiye özelinde geleneğin kesintiye uğramasını, farklı şekillerde devam etmesini ve Osmanlı’dan başlayarak devam eden Batılılışma serüvenimizin de kendi geleneğini oluşturduğunu ele alan konuşmalar belki de Türkiye’de bu alandaki en kapsamlı çalışma olarak hâlâ temel başvuru kaynağı olarak duruyor. Devam edip etmeyeceğini bil(e)-mediğimiz Yeditepe Bienali de geleneksel sanatları çağdaş sanatlarla buluşturmak adına önemli bir çabaydı. İnşallah devamı gelir.
Tabii rahmetli Sezer Tansuğ’un geleneğin çağdaş sanatla bütünleşerek yaşaması konusunda gösterdiği çabayı es geçmemek gerek. Hele ki 1969 tarihli “Amentü Gemisi Nasıl Yürüdü?” isimli animasyon filmi zamanının çok çok ötesindedir. Maalesef zamanında anlaşılamamış ve devamı gelmemiş. Bütün bunları niçin anlatıyorum? 6 Mayıs Pazartesi günü Sultanahmet Meydanı’nda yer alan Türk-İslam Eserleri Müzesi’nde 12 Mayıs Pazar gününe kadar devam edecek bir sergi açıldı. 22 ülkeden 99 sanatçının yer aldığı serginin küratörü Beste Gürsu. Serginin başlığı ise “Fecr”. Yeni bir günün doğuşunu sembolize etmesi açısından son derece başarılı bir seçim.
Yeni bir oluşum: RAMART
Bu sergiyi düzenleyen RAMART Platform ise yepyeni bir oluşum. Yönetim Kurulu Başkanı Alpay Tarhan platformun kuruluş amacını şu sözlerle aktarıyor: “Sanatın insanlar arasında kurduğu dinamik ilişkiler ve yaşamsal ağların sentezlenmesi, evrensel bir kültürlerarasılığın devamlılığı, çeşitli geleneklerin, ideaların ve sanatsal birikimlerin aktarılması amacıyla RAMART PLATFORM kuruldu. Oluşturacağı platform sergiler ve kültürel etkinlikler ile yerelden enternasyonele, sınırlar ötesinden de ülke içine deneysel projelerle çok kültürlü etkinlikleri buluşturan ve seyirciye sunan bir kurum olarak varlık gösterecek.”
Küratör Beste Gürsu ise sergiyle alakalı şunları söylüyor: “Fecr sergisinde küresel açıdan birbirinden farklı, deneysel mecralarda üreten çeşitli kuşaklara sahip doksan dokuz sanatçı yer alıyor… Sergi “fecr”in şiirsel, naif, naratif, dünyevi, canlı ve cansız durumlarına odaklanırken, birbirinden farklı üsluplarda üreten sanatçılar ile disiplinlerarası bir yaklaşımı içinde barındırıyor. Yirmi iki ülkeden farklı jenerasyonlarda sanatçılar, plastik dilde resim, heykel, baskı, hat, tezhip, ebru, minyatür; katı ve dijital sanatlar açısından ise video gibi disiplinler ile fecr halini ele alıyorlar. Birbirinden farklı tekniklerde ve üsluplarda çalışan sanatçıların ortak noktaları fecr olup, birbirleri ile kesişen paralellikler ise kültürlerarasılık ve medeniyetlerin heterojen birlikteliği.”
Platformun ilk sergisi olması nedeniyle sergilemedeki bazı eksiklikleri veya küratöryel yaklaşıma uymayan eserleri görmezden gelebiliriz. Platformun ilerleyen sergilerinin başarısı ve yaklaşımı bu sergiyi konumlandırmamıza, fecrikâziple mi fecrisadıkla mı karşı karşıya olduğumuzu daha net anlamamıza fırsat sunacaktır.
50 sene sonra Türkçenin bugünkünden hayli farklı, kısır ve kapsamının daralmış olacağını öngörmek için kahin olmaya gerek yok .
Uzun yıllardır kafa yorduğum, anlamaya çalıştığım konulardan biri 1928 yılında yaşadığımız harf inkılabıdır. Bugünün dünyasından o tarihe bakmanın bizi yanıltabileceğini, olaya duygusal olarak değil son derece realist bir şekilde bakmak gerektiğini geç de olsa kavradım. Bu alandaki okumalarıma, araştırmalarıma da yıllardır devam ediyorum.
Bu konuda geçtiğimiz günlerde yayımlanan bir kitapta Falih Rıfkı Atay’ın “Çankaya”sından alıntılanan şu cümleler dikkatimi çekti:
“Bir Osmanlı çocuğunun ilk eğitim değil, orta ve daha yüksek mektepler gördükten sonra dahi imla yanlışları yapmaması az rastlanan bir şeydi. İmlası düzgün demek, Osmanlıca yarı bilgin demektir.” Falih Rıfkı Atay bu satırları Enver Paşa’nın harflerin ve yazımın düzenlenmesiyle alakalı; “Enver Paşa yazısı, ordu elifbası” olarak da anılan çabasıyla ilgili olarak yazıyor.
Aradan zaman geçiyor ve Mustafa Kemal Atatürk önderliğinde yüzünü batıya dönen genç cumhuriyet Arap harflerini kaldırıp Latin harflerini kullanmaya başlıyor. İlk başlarda İsmet İnönü de dahil olmak üzere çok fazla karşı çıkan olsa da destekleyen de çok kişi oluyor. Başöğretmen sıfatıyla Atatürk milletvekillerine, gazetecilere yeni alfabeyi bizzat öğretiyor onları sınava tabi tutuyor.
Ne yapılırsa düzelebilir?
Harflerin değişmesiyle alakalı söylenecek, yazılacak, tartışılacak çok fazla husus var aynı şekilde dilde radikal bir şekilde uygulanan sadeleştirme hareketi için de.
Falih Rıfkı Atay’ın yukarıdaki alıntısı beni çok düşündürdü. Sosyal medya vasıtasıyla günümüzde her kesimden insanın klavyenin başına geçip bir şeyler yazdığı bir dönemde harfleri değiştirmenin doğru imlayla bir alakası olmadığını bugün daha net bir şekilde görebiliyoruz. Sadece sosyal medya paylaşımlarında değil, kitaplarda da benzer durumlarla karşılaşmak maalesef mümkün. Örneğin bu alıntıyı yaptığım kitapta biri doçent, biri doktor üç kişinin imzası var ve şöyle bir cümleyle karşılaşmak mümkün: