Desen / art drawing
Desen; kurşunkalem, uç, pastel, sangin, kömür kalem (füzen) vs. gibi malzemelerle yapılan renkli ya da renksiz, tonlu ya da tonsuz çizgi resim olarak tanımlanabilir. Daha sade bir ifadeyle desen “çizgi ile anlatım”dır. Dilimizde “ çizgi resim “olarak anlam bulmuştur. Çizginin, insanlığın ilk anlatım dillerinden biri olduğu söylenebilir.
Günümüze kadar ulaşan çeşitli mağara resimlerinde de (Bunlar yaklaşık MÖ:20.000 ile MÖ:10.000 yılları arasına tekabül eder.) Çeşitli hayvan çizimlerinin insanı şaşırtacak ustalıkla ele alındığı görülür. Figürlerin sadeleştirilmiş ama güçlü hat ve karakteristik özelliklerinin korunarak etkili bir şekilde duvarlara çizildiğini görmekteyiz. Bu çizimler en eski yazı-resim( Piktogram ) ile bağlantılıdır ve yazının gelişiminde de kaynak olmuştur. Tarih akışı sürecinde desen birçok kültürden değişik yaklaşım ve yorumları, gerek doğaya bağlı ( natüralist ) gerekse soyut sembolleri üsluplaştırarak taşımıştır. Desen yazıda olduğu gibi sanatçının kişiliğini yansıtır. Sanatçının da bir topluma ait birey olması, toplumun değerleri ve öyküsünün de desene yansımasına yol açmıştır. Bu yönden bakıldığında desenin anlatım gücü etkisi ve yalınlığı kadar belgesel yönü de mevcuttur. Sanatçının düşünce şeklinin, olay ve nesneleri algılayış ve yorumlamalarının, yaşadığı dönem ve dönemin özelliklerinin hepsi çizilen desene kodlanır. İlk bakışta görülenden daha derin anlamlar taşır. İlk örnekler desenin, bir çalışmaya ön hazırlık, etüt, eskiz, taslak vs. şeklinde çizildiğini göstermektedir. Bitmiş çalışma olarak algılanmaz. Pek çok ressam, heykeltıraş hatta mimar, yapacakları eserin tanıtımı
(siparişçiye düşünülen eserin nasıl bir şey olduğunu göstermek için hazırlanan örnekler.) için çizdikleri çalışmalar (eskiz –taslaklar) günümüzde müzelerde yerlerini almıştır. Desenin kendi başına bir sanatsal değer olduğunun anlaşılması ancak 15 – 16 yy.ları bulur.
Desenin öneminin olup olmadığı, modern resimde gerekliliği hep tartışıladursun, birçok sanatçı iyi bir resmin desensiz olamayacağını belirtmektedir. Örn. İngres “ Desen resmin namusudur.” şeklindeki vurgusuyla deseni ne kadar önemsediğini gösterir. Desen somut nesnelerin olduğu kadar imgesel kavramlarında anlatım dilidir. Bu özelliği ve sade diliyle çağdaş resimde de vazgeçilmez betimleme aracı olma özelliğini sürdürmektedir.
Diğer sanatsal eylemler gibi deseninde kendine has elemanları ve prensipleri vardır. Ancak deseni çizen kişi belli bir formül peşinden koşmaz. Kişinin üslubu, kişiliği, coşkusu şüphesiz geliştirdiği kendine özgü teknikleri ve ifade şekli formüle edilmiş bir sıralamaya indirgenemez. Gözlem algı duygu, sezgi ve karar tasarrufu = tercihiyle, çizerin kişilik özelliklerine göre farklaşır ve tarz oluşturur. Van Gogh kalemi fırça vuruşları gibi kullanmış, Bonnard hem fırçayla duyarlı vuruşlar uygulamış hem de kalemle küçük karalamalar yapmıştır. Seurat ise ışık ve gölgeli alanları geliştirmek için kömür kalemi tercih etmiştir.
Göz, akıl ve el koordinasyonunun en kısa yoldan gerçekleşebildiği, bireyin iç dünyasını ve içsel etkileşimlerini hızlı ve fazlasıyla yansıtan alanlardan birisidir desen. Ünlü sanatçıların geride bırakmış oldukları çalışmaların büyük bölümünü desenler oluşturmaktadır.( Rembrandt, Amedeo Modiglani ,Degas ve Cezzanne örnek olarak verilebilir.)Sanatsal etkinlikte bulunan bu sanatçıların desene verdikleri önem anlamlıdır
Günümüz sanat dünyasında da bir yerlere ulaşmış sanatçıların da sanat yaşantılarında sağlam bir desen eğitimi ve birikimi olduğunu eserlerinden görmekteyiz. Desende hızlı görme algılama ve yansıtma becerisini geliştirmek için yapılan kroki, taslak ve eskiz gibi çalışmalar da çizginin rahatlığını ve estetiğini yansıtır. Bu tür çalışmalar kısa süreli ve seri yapılır, ele işleklik kazandırmak ta önemlidir. Çalışma kompozisyon ve leke etkisi tamamlanarak bitirilir. Birçok sanatçı günlük tutar gibi yanlarında taşıdıkları eskiz defterine yüzlerce çizim yapmışlardır. Doğal olarak bu çalışma yoğunluğu onlara rahatlık hızlı ve isabetli karar verebilme, gördüğünü ve düşündüğünü hızla yorumlayıp ifade edebilme becerisini arttırmıştır. Bu tür çalışmalar içten ve doğal ifadeleri yansıtırlar.Desenin yalınlığı ve gücü kullanılan malzemenin albenisini ve imkânlarını da akla getirir.
Desen çiziminde kurşun kalem güzel ve duyarlı bir malzemedir. Kalemin sertlik ve yumuşaklığının sunduğu değişik etki ve ton dereceleriyle oldukça güzel sonuçlar elde edilebilir. Yine çok tercih edilen kömür kalemde oldukça kullanışlıdır. Farklı etkileriyle çalışmaya zenginlik katar. Ancak çabuk bozulabilmesi fixe etmeyi gerektirir. Değişik malzemeleri desen çiziminde kullanmak öncelikle kişide heves uyandırır. Dolma kalem veya o özellikteki mürekkepli kalemler, fırça, çöp ( kürdan vs. ) mum ve pastel boyalarda desen çalışmasında kendi özelliklerine uygun ayrı tat katarlar. Her biri farklı bir etki oluşturur.
35x50cm / Kurşunkalem
50x70cm / Kurşunkalem