01 Ocak 2017, Pazar 10:59
Değerli okurlarım, 2017 yılının ilk “Sağlık Dosyası” yazısıyla sizlere yeniden “merhaba” derken, bir kez daha 2017 yılının başta sağlık olmak üzere mutluluk, huzur ve bol şans dolu günler getirmesini temenni ediyorum.
Değerli okurlarım, bugünkü konumda sizlere, özellikle çocukluk çağı kanserlerinde ikinci sıklıkla görülen kanser türü olan lenfoma diğer bir ismiyle “lenf bezesi kanseri” konusundaki bilgileri aktarmaya devam edeceğim.
Daha önceki konularımızda da bahsetmiş olduğum gibi kanser hastalığı, vücudun kendi hücrelerinden köken alan, tek hücre hastalığıdır. İnsan organizmasındaki herhangi bir organ veya dokudan köken alabilir. Hastalığı oluşturan hücreler temelde vücut hücreleri olmakla birlikte bu hücreleri etkileyen çeşitli etkenler sonucunda hücrelerin ölümsüzleşip (immortal) aşırı üreyerek diğer organ ve dokuları iş göremez hale getirmeleriyle sonuçlanan bir hastalıktır, kanser hastalığı.
Çocukluk çağı kanserleri, tüm kanserlerin %2-4’ünü oluşturmaktadır. Çocukluk çağı kanserleri, doğumdan ergenliğe kadar olan her yaş grubunda görülebilmektedir.
Bir önceki konumuzda özellikle çocukluk yaş grubunda en sıklıkla görülen kanser türlerinin başında gelen ve “kan kanseri” olarak da tanımlanan “lösemi” hastalığından bahsetmiştik. Bu noktada hastalığı bir kez daha hatırlatmak gerekirse, “lösemi” diğer ismiyle “kan kanseri”, kemik iliğinde üretilen kan hücrelerinin kontrolsüz şekilde çoğalmasıyla ortaya çıkan önemli bir kanser türüdür. Lösemi’nin (kan kanseri) sebebi tam olarak bilinmese de, bu hastalığa olumsuz etki yapan ve hastalığın oluşmasında rol oynayabilen faktörler bulunmaktadır. Bu faktörler içerisinde bazı kromozomal hastalıklar, genetik yatkınlıklar, bazı viral enfeksiyonlar, yüksek doz radyasyona ve benzen türü kimyasal maddelere maruz kalmak gibi etkenler yer almaktadır. Son yıllarda yapılan bazı çalışmalarda, gebelik sırasında sigara içen annelerin çocuklarında artmış lösemi sıklığının saptanmış olduğu bildirilmektedir.
Lösemi hastalığının kardeşi olarak niteleyebileceğimiz ve vücudumuzdaki herhangi bir lenf bezesinden köken alabilen “lenfoma” hastalığı da çocukluk yaş grubunda sıklıkla görülen ve hızlı üreme kapasitesi ile tümör yükünü saatler içinde katlayarak artırabilen bir hastalıktır. Lenfoma, boyunda, koltuk altında, kasıklarda var olan lenf bezelerindeki şişlikler ile başlayabilen ve ileri evrelerinde kemik iliğine yayılabilen bir kanser türüdür. Yeri gelmişken önemli bir noktayı vurgulamak istiyorum ki, her lenf bezesi büyümesi kanser hastalığı anlamına gelmemektedir. Bu şikâyetler, herhangi bir iltihap yaratan mikrobik veya virütik hastalıklar sonucunda da lenf bezelerinde büyüme şeklinde görülebilmektedir.
İnsan vücudunda kan dolaşımının yanında hücresel seviyede besin ve savunma sistemi faktörlerini taşıyan, renksiz sıvıların taşındığı ve kalp seviyesinde kan dolaşımına katılan sisteme “lenf sistemi” denir.
Çocuklarda lenf sistemi
Lenf sıvısı içinde, vücudumuzdaki enfeksiyonlara karşı savaşan “lenfosit” adı verilen “beyaz kan hücreleri (akyuvarlar)” bulunur. Vücudumuzdaki bu geniş ağın birbirleri ile alış veriş yaptıkları bağlantı noktaları bezelye büyüklüğündeki lenf düğümleridir. Lenf nodları veya lenf düğümleri sıklıkla boyunda, koltuk altında, ensede, kasıklarda, göğüste ve karın boşluğunda yoğunlaşmaktadırlar. Lenf düğümleri, lenf sıvısını filtre ederek bağışıklık yanıtının oluşmasını sağlar. Ayrıca, dalak, timus bezi, bademcikler ve kemik iliği de lenfatik sisteme dâhil olan organlardır.
Lenf sisteminde dolaşan ve savunma sistemimizde önemli bir yer tutan lenfositler (akyuvarların bir türü) aslında kemik iliğinde üretilen ve anne karnında kemik iliğinden göç eden kök hücreler lenf düğümlerine yerleşirler. Bazı durumlarda lenfositlerden kanser gelişebilir ve kanserli lenfositler kontrolsüz olarak çoğalarak normal yapıdaki lenfositlerin yerini almaya başlar. Sonuçta, vücudun bağışıklık sistemi baskılanır ve görevini yerine getiremez hale gelir. Lenf bezesi veya nodülü şişer ve kitle oluşturur.
Hastalıkla ilgili en sık görülen belirti boyun, koltuk altı ve kasık bölgelerindeki lenf bezelerinin ağrısız şekilde şişerek ele gelmesidir. Bunun dışında diğer dikkat edilmesi gereken belirtiler ise sebebi açıklanamayan ateş, kilo kaybı (), gece terlemesi (çarşaf ıslatılacak kadar), halsizlik, ciltte kaşıntı olarak sıralanabilir.
Dikkat çekilmesi gereken bir nokta ise; her lenf nodu büyüklüğü lenfoma olarak düşünülmemelidir. Enfeksiyon veya diğer bazı hastalıklarda da lenf nodları büyüyebilirler, bu kanser demek değildir. Burada dikkat edilmesi gereken önemli nokta, bu tür şikayetler durumunda geç kalmadan onkoloji uzmanlarına başvurarak gerekli incelemelerin yapılması gerekmektedir!