Prof. Dr. Ahmet Rasim Küçükusta » ANTİ-ENFLAMATUAR İLAÇLAR KORONA ENFEKSİYONUNU ŞİDDETLENDİREBİLİR
Fransa Sağlık Bakanı Olivier Véran’ dan önemli bir ikaz geldi (1):
“İbuprofen, kortizon gibi anti-enflamatuar ilaç alınması enfeksiyonun şiddetlenmesinde bir etken olabilir. Ateşiniz varsa parasetamol alın. Halihazırda anti-enflamatuar ilaç almakta iseniz doktorunuza danışın.”
Parasetamol isimli ilaç sadece ateşi düşürürken, ibuprofen gibi anti-enflamatuar etkili ilaçlar ateşi düşürmek yanında enflamasyonu baskılayan etkilere de sahipler.
Enflamasyonun baskılanması vücudun mikroplarla olan savaşını zorlaştırabiliyor.
Sağlık Bakanı' nın ikazı Lancet' de yayınlanan bir makaleye dayanıyor (2).
Üç ayrı araştırmaya göre, COVİD 19 hastalığında ölüm riskini artıran faktörler hipertansiyon, koroner damar hastalığı, beyin-damar hastalığı ve diyabettir ve bu hastalıklarda ACE inhibitörleri adı verilen ilaçlar çok sık kullanılır.
COVİD19 de akciğer, bağırsak, böbrek ve kan damarlarında bulunan hücrelerin yüzeyindeki ACE2 reseptörlerine bağlanır.
ACE2 miktarı, ACEi (angiotensin-converting enzyme 2 inhibitörleri) ve ARB (angiotensin II type-I receptor blokerleri) ile tedavi edilen tip 1 ve 2 diyabetlilerde oldukça artmıştır.
Hipertansiyonda da ACEi ve ARB kullanılır ve bu durumda da ACE2 artar. ACE2 tiazolidin ve ibuprofen ile de artar.
Böylece de ağır ve ölümcül COVİD19 riski artabilir.
Asya nüfusunda diyabet, felç, hipertansiyon ile bağlantılı ACE2 polimorfizmi ACE2 aktivitesi artışına sebep olarak COVİD19 enfeksiyon riskini artırabilir.
Buna göre bir kişi genetik yatkınlıkla veya tedaviyle ilgili olarak ağır COVİD19 enfeksiyona yatkın olabilir.
Bu kişilerde ACEi ve ARB yerine kalsiyum kanal blokerleri tercih edilebilir.
Anti-enflamatuar ilaçlar aşırı bir enflamasyon varsa faydalı olabilir
Bazı ARDS vak'alarında aşırı bir enflamasyon cevabı (hyperinflammation) olabilir ve bu da vücut için zararlıdır.
Çok fazla sitokin salgılanmasına bağlı bu aşırı enflamasyonun (cytokine storm syndrome) kortizon, anakinra, tokilizumab, JAK inhibitörü ilaçlarla tedavisi iyi sonuç verebilir (3).
Diğer anti-enflamatuar ilaçlar
Kortizon dışı anti-enflamatuar ilaçlar (nonsteroidal anti-inflammatory ilaçlar =NSAİ) içinde ibuprofen dışında aspirin, naproksen, diklofenak, mefanemik asit, indometasin de var.
Bunlar, kas ağrısı, adet sancısı, artrit, gut, migren gibi hastalıkların tedavisinde de yaygın olarak kullanılıyor.
NSAİ, siklo-oksigenaz (COX) enzimini bloke ederek etki gösteriyor.
NSAİ, vücudun enflamatuar cevaplarında önemli rolü olan prostaglandin adı verilen bileşiklerin oluşumunu yavaşlatıyor. Doku hasarı neticesi oluşan prostaglandinlerin azalması da enflamasyonu azaltıyor.
İbuprofenin ACE2 miktarını artırması ağır COVİD19 riskini artırabileceğinden bu ilaçtan uzak durmak yanlış değildir.
Ateş düşürücü olarak parasetamolün tercih edilmesi doğrudur.