Türkmenistan İaponiıa we Hytaı türkmen gazyny 'özleşdirıär' Awgust 25, 2016
Türkmenistan iıun aıynda TOPH gaz geçirijisiniň gurluşygynyň başlangyç tapgyryny maliıeleşdirmek üçin 45 million amerikan dollar möçberinde serişde böldi. Pakistanyň «The Express Tribune” neşiriniň ıazmagyna görä, türkmen hökümeti "Tapi" kompaniıasy diıilıäniň 85 prosent paıdary bolup durıar.
Şeıle-de neşir İaponiıanyň we Hytaıyň Türkmenistanyň gaz ıataklaryny özleşdirmekde we türkmen tebigy gazyny Owganystana, Pakistana we Hindistana getirjek geçirijini - TOPH-y gurmakda esasy oıunçylara öwrülıändigini habar berıär.
Şu aralykda Azerbaıjanyň «Trend» habar gullugy hem Yslam ösüş bankynyň TOPH geçirijisini maliıeleşdirmekçidigi barada habar ıaıratdy. Mundan öň prezident G.Berdimuhamedowyň Katary hem bu proıekte goşulmaga çagyrandygy barada habarlar çykypdy.
Hytaı kompaniıasy Türkmenistanda geçiriji gurıar Biraz öň ıapon kompaniıalarynyň konsorsiumy Türkmenistanyň gaz ıataklaryny özleşdirmek barada şertnama baglaşdy, indi bolsa hytaı kompaniıasy Türkmenistanyň territoriıasynda 300 kilometrlik geçiriji gurmak barada kontrakt baglaşdy diıip, pakistan neşiri ady aıdylmaıan hökümet resmisine salgylanyp ıazıar.
Aıdylmagyna görä, bu kontrakt ugrunda birnäçe kompaniıa, şol sanda rus we ıewropa firmalary bäsleşik gurupdyr, emma Türkmenistanyň yglan eden tenderinde Hytaıyň utujy bolandygy aıdylıar.
“TOPH gaz geçiriji proıekti esasynda döredilen "Tapi" kompaniıasy Owganystanda we Pakistanda hem geçiriji kontraktlaryny baglaşar» diıip, neşir bilen söhbetdeş bolan resmi aıdypdyr.
Proıektiň bir bölegi bolan dört ıurt, Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan tarapyndan gurlan "Tapi" kompaniıasy geçirijini gurar we işleder, Pakistan, Owganystan we Hindistan bolsa geçiriş tölegini tölär diıip. habarda aıdylıar.
Hökümet resmisiniň sözlerine görä, "Tapi" kompaniıasy maliıe serişdelerini jemlemegiň üstünde işleıär we pakistan hökümetine transmilli geçirijiniň gurluşygyna zerur bolan maliıe serişdelerini toplamak üçin bütin dünıä boıunça çäre geçirjekdigini aıtdy. Makalada aıdylmagyna görä, Türkmenistanyň hökümeti "Tapi" kompaniıasynyň 85% paıdary bolup durıar, şu sebäpden maliıeleşdirmegiň esasy agramynyň Aşgabadyň gerdenine düşjekdigi öňe sürülıär.
Ady aıdylmaıan resminiň sözlerine görä, Türkmenistanyň gaz ıataklaryny özleşdirıän ıapon kompaniıalarynyň konsorsiumyna 15 milliard dollar maıa zerur. “İaponlar şol möçberdäki maıany hem ıatyrıar» diıip, hökümet resmisi aıdypdyr. Şeıle-de neşir gürrüňi edilıän dört ıurduň TOPH geçirijisiniň gurluşygyna başlamak üçin 10 milliard dollarlyk başlangyç inwestisiıa şertnamasyna gol çekendigini aıdıar. Mälim bolşy ıaly, türkmen, owgan, pakistan we hindistan liderleri geçen ıylyň dekabrynda Günorta Aziıadaky energiıa gytçylygyny ıeňletjek geçirijiniň gurluşygyna badalga beripdiler.
Türkmenistandan Owganystana we onuň goňşy ıurtlaryna gaz geçirijisini gurmak barada indi iki onıyllyga golaı wagt bäri gürrüň edilıär. Synçylaryň käbiri bu proektiň sebitdäki howpsuzlyk meseleleleri sebäpli tasdan mümkin däldigini öňe sürıär. Şonuň bilen bir wagtda TOPH proıekti, energiıa zerurlyklary sebäpli, regionyň ıurtlarynyň arasyndaky hyzmatdaşlygy, olaryň bir-birine bolan ynamdarlygyny ösdürmek bilen, sebite parahatçylyk we durnuklylyk getirer öıdülıär. Bu geçiriji Günorta we Merkezi Aziıany bir-birine baglar.
Pakistan neşiriniň ıazmagyna görä, Türkmenistan her günde energiıa aç Owganystana, Pakistana we Hindistana 3.2 milliard kub fut gaz ibermek üçin 25 milliard dollar çemesi maıa ıatyrar. “Eurasianet” neşiriniň biraz öň Türkmenistandan Hindistan çekiljek geçiriji barada çap eden synynda käbir regional ekspertler TOPH proıektiniň eııäm wagtynyň geçen bolmagynyň ähtimaldygyny aıdypdylar.
Türkmen prezidenti Pakistanda TOPH-y maslahat eder Aşgabat Katary TOPH-a goşulmaga çagyrıar