16. yüzyıl sonu - 17. yüzyıl başlarında Osmanlı minyatür sanatı
P. 116. yüzyıl sonu - 17. yüzyıl başlarında Osmanlı minyatür sanatı16. yüzyıl sonu - 17. yüzyıl başlarında Osmanlı minyatür sanatıRatings: (0)|Views: 464
|Likes: 1Published by siyahkalemMore info:Categories:Topics, Art & DesignPublished by: siyahkalem on Jul 23, 2011Copyright:Attribution Non-commercialAvailability:Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.download as DOC, PDF, TXT or read online from ScribdFlag for inappropriate content|Add to collectionSee moreSee lesshttp://www.scribd.com/doc/60728441/16-yuzy%C4%B1l-sonu-17-yuzy%C4%B1l-ba%C5%9Flar%C4%B1nda-Osmanl%C4%B1-minyatur-sanat%C4%B101/03/2013pdftextoriginal 16. YÜZYIL SONU - 17. YÜZYIL BAŞLARINDAOSMANLI MİNYATÜR SANATI
Sultan 3.Mehmet’in saltanat yıllarında Osmanlı resim sanatı klasik dönemdekısmen farklı üslup özelliklerine sahiptir. Sultan Murat’ın isteği üzerine hazırlanmasına başlanan 6 ciltlik Siyer-i Nebi’deki yüzlerce minyatür bu kısa dönemdeki üslubun ilk örnekleridir.3. Mehmet döneminde Nakkaş Osman yerini Nakkaş Hasan almıştır. Klasik dönemin ünlü ustası Nakkaş Osman’dan oldukça farklıdır. Az sayıda figürün yer aldığısade kuruluşlar farklı renk ve kompozisyonları, özellikle fon rengi olarak seçtiğituruncu, kırmızı arası renklerle tanınır. Bunun yanı sıra kişisel üslubunun yansıdığıeserlerde kalın siyah kaşlı, yuvarlak yüzlü figürlere ve dairesel kompozisyonlara sahipminyatürler görülür. Nakkaş Hasan, Sultan3. Mehmet döneminde saray şahnameciliği görevini yapantalikizade Suphi Çelebi ile beraber çalışmaya başlamıştır. Talikizade’nin Sultan 3.Mehmet’in Eğri(Macaristan) seferini konu alan Türkçe Şahnamesi olan EğriFetihname’sinin resimlerini Nakkaş Hasan yapmıştır. Sultanın Eğri kalesininkomutanlarının otağında kabulü, Haçova meydan savaşı, zaferle dönen padişah veordusunun İstanbul’da karşılanışını konu alan eserdeki üç resim karşılıklı yapraklar üzerine yapılmıştır.Şahnameci Talikizade ve Nakkaş Hasan’ın iş birliğiyle gerçekleşen dönemindiğer Şahnameleri 12 minyatürlü Şahname-Ali Osman ve Sultan 3. Murat’ın saltanatını1593-1595 yılları olaylarını anlatan 4 minyatürlü Talikizade Şahnamesidir. Nakkaş Hasan’ın kişisel üslubunun yansıdığı birçok tarihi ve edebi konulu eser bulunmaktadır. Bunlar arasında Fuzuli Divanı, 2 Acaibü’l Mahlukat Nüshası, Bir Mecmua Kıssa-ı Şahrı Satran, Siyer-i Nebi’nin bazı ciltleri, Şehname-i Ali Osman,Tercüme-i Mühtah Cifral-cami, Şakayık-ı Numaniye, Gazavat-ı Osman Paşa, FirdevsiŞehnamesi, Baki Divanı, Destan-ı Ferruhu Huma.
17. YÜZYIL MİNYATÜRÜ
Yüzyılın ilk hükümdarı olan ve genç yaşta tahta çıkan Sultan 1.Ahmet (1603-1617) dönemini konu alan bir şehname olmasına karşın Osmanlı tarihiyle ilgili birkaçminyatürlü yazmanın var olduğu görülür. 1604 yılında tamamlanan Vakayi Name-i AliPaşa, Hoca Sa’dedd’in Tacü’t-Tevarih adlı eserinin nüshalarıdır. Ancak bu dönemde,
Murakka=albüm yapımcılığı faaliyetinin, dönemin vezirlerinden, aynı zamanda çok yetkin Vessale ustası olan Kalender Paşa tarafından sürdürüldüğü ve genç sultan için birkaç albüm hazırlandığı görülür. Bu albümlerden biri, sadece güzel yazı eserlerini,diğer ikisi hat örneklerinin yanı sıra minyatür geleneğinde resimler içerir. AyrıcaKalender Paşa, Sultan 1.Ahmet için oldukça büyük boyutta bir FALNAMEdüzenlenmiştir. FALNAME’deki minyatürler, Kur’an’da adı geçen peygamberlerleilgili bir olayı ve kahramanlığı tasvir ederler. Bunların karşı sayfasındaki metinlerdeminyatürü açan kişinin falını belirtirler.17. Yüzyıl başında hüküm sürmüş olan Sultan 2.Osman’ın Saltanat dönemi(1618-1622) Osmanlı minyatür sanatı açısından oldukça verimli olmuştur. Bu yıllardaŞehnameci görevini üstlenmiş olan Nadiri Mahlaslı Mehmet bin Abdülgani BinEmirşah 2.Osman’ın Hotin seferine konu alan Şehname-i Nadiri’yi hazırlamıştır. Eser aralarında dönemin ünlü nakkaşı Ahmet Nakşi’ninde yer aldığı, bir grup Saray Nakkaşıtarafından resimlendirilmiştir. Nakşi tarafından resimlendiği bilinen bir diğer eser Tercüme-i Şaka’ik-i Nu’maniyedir.Ayrıca, Nadirinin şiirlerini içeren bir mecmua’daki minyatürle, FirdevsiŞahnamesinin Türkçe çevirisine ait 3 nüshada yer alan bazı tasfirler Nakşiye aittir.Sanatçının bazıları albümler içersinde bulunan, bazıları da tek yapraklar halinde bulunan 3. Murat, 3.Mehmet ve 2. Osman’ı betimleyen minyatür geleneğinde portreler hazırladığı belirtilmiştir. Nakşi’nin tüm yapıtlarında doğaya sadık kalan bir gerçekçiliği benimsemesi, figürlerini 4\3 profilden, arkadan veya profilden portre karakteri vererek resmetmesi, kurduğu kompozisyonlarda derinlik izlenimi vermesi bu dönemde Osmanlıminyatür sanatına farklı bir çehre kazandırmıştır.17.Yüzyılın tarihi konulu minyatürlü eserlerinin sonuncusu Sultan 4.Muratdöneminde hazırlanan Paşaname’dir. Yüzyılın ikinci yarısında Şahname yazarlığı vetarihi ressamlığın önemini yitirdiği görülmektedir. Sultan 4. Mehmet’in EdirneSarayında yaşamayı tercih etmesiyle, Edirne Nakkaşhanesinin yeniden faaliyetegeçtiğini gösteren eser elimize ulaşmıştır. Edirne Sarayının 19. Yüzyılda yıkılıp, yok oluşu sebebiyle araştırmacılar Edirne Nakkaşhanesi sanatçılarınca resimlendirilmişeserlerin günümüze ulaşamaması bu sebepledir.
Günümüze ulaşabilen eserlerin Osmanlı Sultanlarının şeceresini peygamberlere bağlayarak, Adem’e kadar indiren Silsilenameler oldukları görülür. Bu eserlerdeimzasına rastlanan Nakkaş Hüseyin İstanbulî’dir. Nakkaş Hüseyin’in resimlerimadalyonlar içerisine yerleştirilmiş peygamber ve sultan tasvirleri içerensilsilenamelerden biri 1683 tarihlidir. Sadrazam Kara Mustafa Paşa için 1680 civarındahazırlandığı sanılan ikinci bir Silsilenamede yine Hüseyin İstanbul’i tarafındanresimlendirilmiştir. Nakkaş Hüseyin’i Sultan 2. Süleyman döneminde de etkili olduğunukanıtlayan iki silsilenamede mevcuttur.Osmanlı imparatorluğunun 17.yüzyılın 2. Yarısında Avrupa ile yoğundiplomatik ilişki içerisine girmesi sonucu, İstanbul’a gelen elçilerin, yerli sanatçılaraOsmanlı toplumunun çeşitli kesimlerine, dönemin tahtta olan Osmanlı Sultanını, HanımSultanları vb. tasvir eden kıyafet albümleri hazırlattıkları görülmektedir. Nakkaşların piyasaya yönelerek bu tür kıyafet albümlerinin resimlenmesine çalışmış olmalarınınsebebinin artık saraydan iş talebi alamamaları olduğu sanılmaktadır.
18.YÜZYIL MİNYATÜR SANATI
18.yüzyıl başlarında tahtta çıkmış olan Sultan 3.Ahmet (1703-1730) yenidenİstanbul Sarayında yaşamaya başlamış ve İstanbul Nakkaşhanesini bir süre daha canlıtutmayı başarmıştır. 3.Ahmet şair ve hattat olması nedeniyle kitap ve minyatür sanatınailgi göstermiştir. Osmanlı tarihinde “LALE DEVRİ” diye anılan bu dönemde (1718-1730) gerçek anlamda batılılaşma hareketleri başlamıştır. 1727 yılında Salt Mehmetefendi tarafından ilk Türk Matbaasının kurulması, elçilikler aracılığıyla gelen yabancıressamların çalışmaları ve sıkı diplomatik ilişkiler batı sanatına olan ilginin artmasınaneden olmuştur.Bu yılların en ünlü ve yetenekli minyatür ustası, renkçi anlamına gelen LEVNİtakma adı ile tanınan Edirneli halk şairi, Nakkaş ABDÜLCELİL ÇELEBİ’dir. Levni vediğer sanatçıların eserlerinde geleneksel kurallara bağlılığın yanı sıra yeni beğenilerinetkinliği hissedilir.Resimlendirilen eserler arasında en ünlüsü bir sünnet düğünü kitabıdır.Sultan3.Ahmet’in oğulları için 1720 yılında düzenlenen sünnet düğününü konu alan‘SURNAME’ isimli eser VEHBİ tarafından yazılmıştır. Ok meydanında ve Haliçte 15gün, 15 gece süren gösteriler bu eserde Levni tarafında 137 minyatür ile belgelenmiştir.