STUDIO OYUNCULARI’NDAN DÖRT BAŞI MAMUR DÖRT OYUN
Şahika Tekand ve Esat Tekand tarafından 1988'de, önce gösteri topluluğu olarak kurulan iki yıl sonra da profesyonel nitelik kazanan Studio Oyuncuları, 1992 yılından itibaren yurt içindeki gösterilerinin yanı sıra Japonya'dan, İsviçre'ye, Slovenya'dan Yunanistan'a kadar birçok ülkede yapılan festivallere katılarak çağdaş olanı araştırma ve uygulama ilkelerini izleyicisiyle paylaşmakta. Şahika Tekand tarafından bu 21 yıl içerisinde geliştirilen "Performativ Sahneleme ve Oyunculuk" yöntemi topluluğun yurt dışında dikkat çekmesinin en önemli etkeni elbette.
Topluluk bu sezon, haftada dört oyunla izleyicinin karşısında. Oyunların üçü Nişantaşı'ndaki yaklaşık kırk kişilik küçük, samimi ve olabildiğince işlevsel mekanda sahnelenmekte. Diğerlerine göre daha büyük prodüksiyonu olan "Evridike'nin Çığlığı" ise Hadi Çaman Tiyatrosu'nda izleyiciyle buluşuyor. Kendi mahallemin tiyatrosu olan mekan, yerleşim yeri olgusu içine sanat farkındalığını yansıtmak adına da önemli bir misyon üstlenmiş durumda.
Dört oyunun ilki pazartesi günleri sahnelenen "Apartman". Oyunu yazan ve yöneten Ridade Tuncel, sözün olmadığı, beden dilinin ve ses efektinin üst seviyede olduğu bir sahneleme tarzı seçmiş. Tuncel, izleyicisini bir apartmanın altı katına götürüyor, her katta yaşanılanları, matkap sesinden, sevişme sesine, silinen camın gıcırtısından, televizyon kanallarındaki sese kadar farklı efektlerin yer aldığı mekanlardan aktarıyor. Bu gürültü kalabalığının içindeki yalnız, yabancılaşmış, biraz da duyarsızlaşmış insanı anlatıyor.
Perşembe günlerinin oyunu "Karanlık Korkusu", oyunu yazan ve yöneten Şahika Tekand. Oyun ilk kez 16. Uluslararası Tiyatro Festivali'nde izleyici karşısına çıkmıştı. Oyun beş kişinin birer sandalye üzerinde oturması ve arkalarındaki perdeye yansıyan göstergelerin değişmesi üzerinden akıyor. Oyuncular hem karanlık hem de yaşam korkularını dile getirirlerken emre itaati bedensel figürlerle ve ilk oyunun tersine ağzına kadar dolu repliklerle yansıtıyorlar.
Cuma günlerinin bir diğer başarılı yapımı "Evridike'nin Çığlığı" 2006 tarihli. Oyunu ikinci kez izlemek yine aynı zevki verebiliyor. Bu başarıda oyun metninin sağlamlığı, koronun gücü, oyuncuların beden devinimleri kadar sahnede bir oyuncu gücünde olan ışık da çok etkili. Tebai halkının korkusu, şaşkınlığı, endişesi, Kral Kreon ile yaşanan tematik çatışma hepsi yerli yerinde. Sofokles'in ünlü tragedyası "Antigone", Şahika Tekand tarafından yeniden yazılmış. Ezen ve ezilen, haksızlık ve adalet olgularından beslenen oyunun görsel estetiği de göz dolduruyor. Oyundan çıkıldığında "öteki olma" olgusu zihinleri meşgul ederken koronun ağzından çıkan "kimmm?" sorusu da kulaklarda çınlıyor.
Cumartesi günlerinin oyunu, "Üç...İki...1000". Oyunu tasarlayan ve yöneten aynı zamanda ikinci bölümünde oynayan Umut Kırcalı. Kırcalı, deneysel ve absürd bir oyun kurgulamış, oyunun alt metin okumalarını da oldukça sağlam oluşturmuş. İki bölüme ayırdığı oyunun ilk bölümünde kapitalist sistem içinde ayakta kalmaya çalışan, itaatkar insan modeline yer vermiş.Zeki yaratıcı olanın değil, taklitçi ve sıradan olanının yaşam kavgasını kazanmasıyla da ironisi yansıtmış. Oyunun ikinci bölümünde de doğduğu andan itibaren direktifler alarak yaşamaya çalışan insanı, toplarla mücadeleye maruz bırakıp ardından hiçbir şey yokmuş gibi gülümsetmeye zorunlu kılmış. Oyuncu bunları yaşarken izleyicinin kafasındaki balonda "yeter artık bitsin, bu kısır döngüye biri dur desin" dedirtmeyi başarmış.
Oyun kişisi, Charlie Chaplin'in "Modern Zamanlar" filmini çağrıştırıyor. 1930lardaki büyük ekonomik buhran sırasında bireyi sisteme dahil etme çabası, çarkların biri haline getirme olgusuyla benzerlikler kurulabilir. Chaplin'in fabrikadaki somunları sistematik bir şekilde sıkma işi, oyunda içeri giren topları toplama çabasına benzetilebilir.
Studio Oyuncuları'nın oyunları, aslında Rus tiyatro kuramcısı Vsevolod Meyerhold'un oyunculuk kuramının ip uçlarıyla dolu.Burjuva tiyatrosuna karşı, sistem eleştirisi oyunları yapan Meyerhold oyuncularını tek tip giydirir. Kostüm ve dekorun burjuvaziye hizmet ettiğini düşünen Meyerhold'da olduğu gibi, Studio Oyuncuları'nda da bunu görmek mümkün. Dört oyunda da oyuncuların nerdeyse tek tip olan kostümleri dikkat çekmekte. "Evdirike'nin Çığlığı"nda ise karşıt gücü oluştura Kral Kreon ve Evridike'nin giysi farklılığı da bu düşünceyi yansıtmakta. Yine Meyerhold kuramında olduğu gibi Studio Oyuncuları da beden ve hareket üzerinde birer işçi gibi çalışıyorlar.Mekan ise tiyatro sahnesinden öte bir deney laboratuarı hissi vermekte izleyene.
Şahika Tekand, Studio Oyuncuları'yla gerçek anlamda tiyatro sanatı yapıyor, çağdaşı yakalıyor, içeriğini dolduruyor ve estetik olarak üst sevide bir beden disiplini, ışık gücü ile oyunları sahneliyor. Topluluğun bu dört çalışmasında Tekand'ın izinde giderek öne çıkan iki isimden de bahsetmek gerekir. "Apartman" oyununun yazarı ve yönetmeni Ridade Tuncel ve "Üç...İki...1000" i tasarlayan ve yöneten Umut Kırcalı. İki isim de sahnenin önünde oyunculuklarıyla, sahnenin arka planında rejileriyle ve metnin içinde yazarlıklarıyla duruşlarını net olarak çiziyorlar ve ilerisi için çok fazla ümit vaad ediyorlar.
Sonuç olarak Studio Oyuncuları'nın sahnelediği dört oyundan birini seçmek gerekirse hangisini seçerdiniz?
a. Apartman; bireyselleşen ve yabancılaşan insanı ses efektleriyle anlattığı için,
b. Karanlık Korkusu; insanı yaşamla yüzleştirdiği ve gösterge gücünden yararlandığı için,
c. Evridike'nin Çığlığı, haksızlığa karşı çıkışı beden devinimi ve ışık etkisiyle anlattığı için,
d. Üç...İki...1000, sistem eleştirisini itaatkar emirlerle irdelediği için,
e. Hepsi; çağdaş, yenilikçi, deneysel ve eleştirel olduğu için.
Not1: Eleştiriyi yazan kişi başka bir sistemin (öss'nin) kaçınılmaz mağdurlarından olduğu için yazısını çoktan seçmeli bir soruyla tamamlamaktan kendini alamamıştır.
Not2: Yukarıdaki sorunun cevabı kesinlikle "e" dir.
Yazan-Yöneten: Ridade Tuncel
KARANLIK KORKUSU (2008)
Oyuncular: Şahika Tekand, Şerif Erol, Arda Kurşunoğlu, Ridade Tuncel, Ahmet Sarıcan
Işık-Sinyal-Müzik: Özgür Özcan, Selen Kartay, Nilgün Kurtar
EVRİDİKE NİN ÇIĞLIĞI (2006)
Yazan / Yöneten : Şahika Tekand
Yönetmen Asistanları : Özlem Özhabeş, Ayşegül Cengiz Akman, Verda Habif, Nilgün Kurtar, Ulushan Ulusman, Tulu Ülgen
Oyuncular : Cem Bender, Şerif Erol, Arda Kurşunoğlu, Ridade Tuncel Sarıcan, Şahika Tekand , Ulushan Ulusman Koro : Gizem Bilgen, Faik Ergin, Deniz Karaoğlu, Umut Kırcalı, Zeynep Papuççuoğlu, Ahmet Sarıcan, Korhan Soydan
Tasarlayan-Yöneten: Umut Kırcalı
Oyuncular: Umut Kırcalı,Hakan Turutoğlu, Erhan Çene, Anıl Dinç, Gülşah Karahasan