21/03/2014 | Yazar: Karin Karakaşlı
2014 Türkiyesi’nden 1909 Adanası’nı okumak kadar hayatı Yunan tragedya kahramanlarına benzeyen Zabel Yesayan’ın kendi hayatına bakmak da çok ağır geliyor.
Allah’ın bildiğini kuldan saklamayayım. Okumakla ilgili hayatta iki büyük sıkıntım oldu öteden beri. Birincisi, yazdığım hiçbir şeyi ve benimle ilgili yazılanları okuyamam. İkincisi, Ermeni Soykırımı ile ilgili kitapları okuyamam. Elbette, bu dediklerimin hepsini okumam gerekir ve acı çekerim. Karşımda ya ‘birilerinin acılarını’ nesneleştiren eserleri vardır ya da ilk elden tanıklıkların can yakan öznelliği.
Şimdi bu ikinci tür eserlerin en önemlilerinden biri elimizde. Zabel Yesayan’ın 1909 Adana katliamı günlerini aktaran eseri ve Aras Yayıncılık tarafından basılan ‘Yıkıntıların Arasında’, dayanabilene çok şey anlatıyor.
Her dönemin muhalifi Zabel Yesayan, ‘Yıkıntılar Arasında’da, Nisan 1909’daki katliam sonrasında, İstanbul Ermeni Patrikhanesi’nce kurulan İkinci Heyet’in üyesi olarak bölgede geçirdiği aynı yılın Temmuz-Eylül aylarını anlatır. Bu aylar, hem tarifsiz bir cehennemin en korkunç tasvirleriyle doludur, hem de Ermeni toplumunun gözetiminde hizmet görecek yetimhanenin kurulamaması yüzünden, yazar için büyük bir hüsran sebebidir.
Bugün o vatan halen kurtulmadıysa ve ben o satıraralarında 2007’nin 19 Ocak’ını da okuduysam, Nichanian’ın sorusunu yinelemek isterim: “Bu sayfaların yazılışından bugüne tam bir asır geçmiştir, önsözün yazılması üzerinden de 98 yıl. Ve ne asır! Ne yıllar! İmha projesini tamama erdiren ve tehciri kesin kılan seneler. Acaba ‘Yıkıntılar Arasında’ adlı yapıtın bilinçleri sarsabileceğini ve nihayet ‘vatandaşlarımızı’ geçmiş ve gelecek diktatörlüklere karşı direnmeleri için ikna edebileceğini hayal etmek mümkün müdür?”
Mümkün müdür? (Agos)