Çocuk Eğitiminde Ödül ve Ceza - Belgeci.com
Yayın Tarihi 05 Mayıs 2019 , Gönderen Belgeci
Çocuklarına güzel bir şekilde eğitim vermek, onları hayata iyi şekilde hazırlamak bütün anne babaların temel hedeflerindendir. Anne babanın her davranışının, yorumunun çocuk üzerinde etkisi vardır. Anne-baba ve çocuk arasındaki ilişki biçimi ve etkileşim devam eden bir süreçtir. Bu ilişki biçiminin ve etkileşimin kalitesi çocuğun bütün hayatını etkileyebilir.
Çocukların zamanında müdahale edilmeyen hataları devam edebilir veya şekil değiştirebilir. Ancak bu müdahaleler yerinde, zamanında ve uygun şekilde yapılmalıdır. Anne babanın yersiz ve aşırı tepki vermesi, çocuğu olumsuz etkileyebilir.
Anne baba sadece çocuğun olumsuz davranışlarını cezalandırmamalı, bunun yanı sıra başarılarını, doğru davranışlarını, onaylanması gereken tavırlarını ödüllendirmeyi de bilmelidir.
Cezada amaç; çocuğun iç görü kazanması ve farkındalık yaşamasını sağlamak olmalıdır. Bunu sağlamanın en iyi yolu cezanın şiddetinin mümkün olduğu kadar "istenmeyen davranışa" uygun olmasıdır.
Örneğin; Oyuncaklarını toplama davranışı kazandırılmak istenen bir çocuğa önce, "Odandaki oyuncaklardan sen sorumlusun, oyunun bittiğinde oyuncaklarını toplamalısın" şeklinde beklenti açıklanır. Davranışı gözlem süresi ve bu davranışın gerçekleşmesi halinde uygulanacak olan ödüle birlikte karar verilir (birlikte bir film izlemek, çok keyif aldığı bir oyunu oynamak, sevdiği bir masal kitabını okumak, banyoda bir süre kendi başına yıkanmasına izin vermek vb.). Zaman zaman beklenti çocuğa hatırlatılır. Motivasyonu arttırmak amacıyla manevi ödüller de kullanılmalıdır. Davranışın sergilenmesiyle eş zamanlı olarak manevi ödülün kullanılması gerekir. Henüz zaman kavramı gelişmemiş çocuklarda beklenen davranışın sergilendiği her durumda çocuk ödüllendirilmeli, zaman sınırı konulmamalıdır.
• Maddi ödüller "sergilenen davranışın karşılığı alınmalıdır" inancını doğurur, neden- sonuç ilişkisi gibi algılanabilir. Ödül ortadan kalktığında davranışta ortadan kalkabilir. Bu nedenle maddi ödüller düzenli bir şekilde kullanılmamalıdır, her beklenen davranış karşısında maddi ödül vermek yerine bazı durumlarda maddi ödül, ancak çoğunlukla manevi ödül kullanılmalıdır.