Kimyasal Analiz Deney Sonuçları. Hitit Barajı Sayısal Yükseklik Modeli. Hitit Barajı ArcScene 3 Boyutlu Görüntüleme
Download "Kimyasal Analiz Deney Sonuçları. Hitit Barajı Sayısal Yükseklik Modeli. Hitit Barajı ArcScene 3 Boyutlu Görüntüleme"
1 2 İÇİNDEKİLER Özet Alaca Höyük Alaca Höyük Gölpınar Hitit Barajı Baraj Karakteristikleri Kimyasal Analiz Deney Sonuçları Hitit Barajı Sayısal Yükseklik Modeli Hitit Barajı Hidroloji Modelleme Hitit Barajı ArcScene 3 Boyutlu Görüntüleme3 CONTENTS Preface Alaca Höyük Alaca Höyük Gölpınar Hittite Dam Dam Characteristics Chemical AnalysisTesting Report Hittite Dam Digital Elevation Modeling Hittite Dam Hydrology Modeling Hittite Dam ArcScene 3 Dimension View4 ÖNSÖZ DSĐ Genel Müdürlüğü, faaliyet alanına giren sektörlerde vatandaşlarımıza hizmet götürme gayretinin yanı sıra tarihi ve kültürel mirasımızın günışığına çıkartılarak gelecek nesillere aktarılması hususunda da ciddi bir çaba içersindedir. Bir yandan ülke nüfusumuzun yaklaşık %35 ini istihdam eden tarım sektöründe sulu tarımı yaygınlaştırmak, sanayinin ihtiyaç duyduğu enerjiyi yerli hidrolik kaynaklardan karşılamak, vatandaşlarımıza AB standartlarında içme-kullanma suyu temin etmek ve ülkemizde her yıl maddi manevi büyük zararlar meydana getiren taşkınlarla mücadele etmekte olan Kurumumuz aynı zamanda, Anadolu nun eşsiz tarihi ve kültürel zenginliğini ortaya çıkarma konusunda katkı sağlayacak antik su yapılarının gün ışığına çıkartılması hususunda yapılan çalışmalara da gerekli desteği sağlamaktadır. Zira uygarlıkların kesişme alanı olmuş Anadolu toprakları üstünde, son dört bin yıl boyunca gerçekleştirilmiş olan su mühendisliği eserleri, Türkiye'yi tarihi su yapıları açısından dünyanın en zengin ve ilgi çekici açık hava müzelerinden biri kılmaktadır. Bu bağlamda, bir dönem Hitit Đmparatorluğuna başkentlik yapmış olan Çorum Đli Alaca Đlçesi sınırlarında bulunan Alaca Höyük Gölpınar Hitit Barajı nın arkeolojik kazı çalışmalarına DSĐ Genel Müdürlüğümüz tarafından ekipman desteği sağlanmıştır. Ekipman desteği verilen bu antik barajın arkeolojik kazısı, yılları arasında, Prof. Dr. Aykut ÇINAROĞLU nun başkanlığını yaptığı bir ekip tarafından gerçekleştirilmiştir. Hassas bir arkeolojik çalışma sonucunda gün ışığına çıkartılarak Anadolu nun antik su yapılaşmasını ortaya koyan bu baraj, bugün ayrıca bir turizm merkezi haline gelmiştir. Söz konusu Hitit Barajı nda, günümüzde tekrar su tutulması, Alaca Höyük çiftçilerine bu suyu sulamada kullanma imkânı sağlamıştır. Bu şekilde, Hitit Barajı söz konusu arkeolojik kazı ile 3250 yıl sonra yeniden işlev kazanmış olup dünyada bir ilk gerçekleştirilmiştir. Hitit Barajı nı bizlere yeniden kazandıran basta Prof. Dr. Aykut ÇINAROĞLU ve asistanı arkeolog Duygu ÇELĐK, M.A. olmak üzere kazı ekibine ve bu kitapçığın hazırlanması vesilesiyle DSĐ V. Bölge Müdürlüğümüze ve emeği geçen herkese teşekkür ederim. Haydar KOÇAKER DSĐ Genel Müdürü5 PREFACE General Directorate of DSĐ serves people under the scope of its sectors and makes a great effort to bring historical and cultural heritage to light. On one hand DSĐ contributes to the development of irrigated agriculture in agriculture sector in which 35% of Turkey s population is employed, provides energy that is necessary for industry and provides domestic and industry water in EU standards, struggles with floods that cause big physical and intangible damages every year.on the other hand DSĐ supports researches that bring ancient water structures to light.for water engineering works that have been produced in Anatolia during the last four millenniums make Turkey one of the world s most wealthy and attractive open air museum in terms of historical water structures. In this sense, DSĐ General Directorate has supplied construction equipments to archaeological excavations of Gölpınar Hittite Dam which is located in Alaca county of Çorum province. This province once was the capital city of the Hittite Empire. The mentioned excavations of this ancient dam were carried out by a team under the direction of Prof. Dr. Aykut ÇINAROĞLU from 2002 to Today, this dam shows the ancient water structuring of Anatolia. It came to daylight after gentle excavations and became a tourism centre, as well. Accumulation of water in the Hittite Dam over again has provided irrigation water. Thus the Hittite Dam is being able to regain its former function after archaeological excavations 3250 years later and has become a first in the world. I express grateful appreciation to Prof. Dr. Aykut ÇINAROĞLU and his assistant Duygu ÇELĐK, M. A., and the excavation team for discovering this Hittite Dam, at the age of My thanks must also be extended to staff of DSĐ Ankara Regional Directorate and those who contributed their efforts to prepare this booklet. Haydar KOÇAKER DSĐ Director General6 T.C. / TURKISH REPUBLIC ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI / MINISTRY OF ENVIRONMENT AND FORESTRY DSĐ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ / DSĐ GENERAL DIRECTORATE DSĐ 5. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ / DSĐ 5th REGIONAL DIRECTORATE Bölge Müdürü /Regional Director Halit UZUNKAYA Hazırlayan /Editor : Đnci ĐNAL Meteoroloji Mühendisi /Meteorological Engineer Çeviri /Translation : Hülya KALEYCĐ Đnşaat Yüksek Mühendisi / Civil Engineer with M.Sc. CBS /GIS : Melike KAVĐŞ Ziraat Yüksek Mühendisi / Agricultural Engineer with M. Sc.7 ALACA HÖYÜK Alaca Höyük, Orta Anadolu nun ya da Çorum un en eski antik kentlerinden birisidir. Bu kent, Orta Anadolu Bölgesinde, Hitit Devletinin Başkenti, Hattuşa ya 28 km mesafede, Çorum İli Alaca İlçesinde, Alaca Höyük Beldesinde, Ankara ya 210 km mesafededir Alaca Höyük Alaca Höyük, M.Ö. 6. Bin Yılından bu yana iskân edilen bir yerleşim yeridir. Bu antik kent önemini, özellikle iki ayrı dönemden bize bıraktığı eserlerle kazanmıştır. 1 Bunlardan birincisi Eski Tunç Çağı (M.Ö ) Hatti prens ve prenses mezarlarında bulunan Sözde Hitit Güneş Kursları, standartlar ve altın eşyalardır. Son derece zengin olan bu mezar buluntuları, Truva hazinesi ile çağdaştır8 ALACA HÖYÜK Alaca Höyük is one of the oldest ancient cities of Çorum or Central Anatolia. This city is the capital city of the Hittite state and is 210 kilometres from Ankara as far as 28 kilometres to Hattuşa. The city is located in Alaca Höyük town, Alaca county, Çorum province. Alaca Höyük is a place that has been inhabited since 6th millenium B.C. This ancient city rose in importance with the works that it left us from two eras. In the first work group there are So called Hittite Sun Disks, standarts and golden objects found in tombs of Early Bronze Age ( B.C.) Hatti prince 4 and princess. These extremely rich tomb findings and treasure of Troy are contemporary9 Alaca Höyük kentinin ikinci ünlü eser grubu ise, Hitit Çağında (M.Ö ) başka hiçbir Hitit şehrinde bulunmayan sfenksli kapı ve bu kapının iki yanında yer alan kule kabartmalarıdır. Bu 7 kabartmalar bir Hitit kral ve kraliçesi ile saray erkânının bahar bayramını ya da bir festivalinin betimlemeleridir. Bu kabartmalardan sol taraftakinde baş tanrıyı (Teşup) temsil eden boğaya sunum yapan kral ve kraliçe ile bunların arkasında yer aldığı görünen saray erkânı ve kurban edilecek hayvanları getirenler vardır. Bunların arkasında da cambazlar ve telli çalgı (Gitar?) çalan bir müzisyen ve kucağında nesne taşıyan bir kişi ile boğanın 8 çektiği arabadan oluşan kabartmalar dizisi vardır. Bu kabartmalar dizisinin üzerinde yer almış olan ikinci sıra kabartmalar dizisi ise kaybolmuştur. 310 Alaca Höyük city s second famous work group is the gate with the sphinxes and tower reliefs on both sides of the gate. These works did not exist in any other Hittite cities in the Hittite Period ( B.C.) The reliefs are depictions of a mayday or a festival where there is a Hittite king and a queen with the court propriety. The reliefs on the left side depict the king and the queen offering to a bull representing head god Teshup and behind the king and the queen there is a depiction of court propriety and people bringing animals to be sacrificed. 9 Behind them, acrobats, a musician playing a stringed instrument ( a guitar?), a person carrying an object in his/her bosom and a carriage being pulled by a bull are depicted as well. The second row relief series that are located above these series have been lost. 411 Sağ kulede ise tahtında oturan tanrıça ve bu tanrıçaya doğru ilerleyen bir grup yer almıştır. Giriş kısmında ise, iki sfenks ve bu sfenkslerden birinin yanında bulunan çift başlı kartal kabartması vardır. 10 Alaca Höyük ören yerinde, yukarıda anlatılan sfenksli kapının yol verdiği Hitit dünyasının ikinci büyük binasını görmek mümkündür. Ayrıca Hititlerin savaş zamanı kullandıkları gizli yer altı geçidinden (Potern) bir Hititli gibi geçmek mümkündür. Ören yerinde bulunan yerel müze, gezilip görülebilir. 512 On the right tower there is a goddess sitting on her throne and a group of people walking to her. In the entrance section there are two sphinxes and a double-headed eagle relief beside one of the two sphinxes. 11 In Alaca Höyük historical site, after passing through the gate with the sphinxes, it is possible to see the Hittite period s second largest building. Also it is possible to pass through in a hidden tunnel (Potern) that Hittites have used in war time. Local museum in the historical site can be visited as well. 613 Alaca Höyük, Hitit Çivi yazılı belgelerinde suyu bol bir şehir olarak belirtilmiştir. Ören yerinde 3250 yıllık çeşitli temiz ve atık su kanallarını görmek mümkündür. Özellikle ana atık su kanalının boyutları günümüze göre de çok görkemlidir. Bu, Hititlerin suya ne kadar önem verdiklerinin ve ne kadar bol su kullandıklarının bir başka göstergesidir. Alaca Höyük, Anadolu da kurulan ilk devletin en önemli kentlerinden birisidir. Orta Anadolu da bulunan bu antik yerleşim, 19 YY dan bu yana gezginlerin uğrak yeri olmuştur. Anadolu topraklarının ilk devletinin sakinleri Hititler, Anadolu coğrafyasında baraj olmadan yaşanılamayacağını anlayan ve bu topraklarda ilk barajları kuranlardır. 12 714 According to texts with cuneiform writing, Alaca Höyük is reported to be a city rich in water resources. In historical site it is possible to see clean and waste water canals at the age of Especially dimensions of the main waste water canal are magnificiant even when they are compared with dimensions of today s canals. This shows the importance ascribed by the Hittites to water and that they consumed too much water. Alaca Höyük is one of the most significant cities of the earliest state established in Anatolia. This ancient city has been a beaten track of voyagers since 19th century. Hittites, inhabitants of the earliest state in Anatolia are people who realized that living without dams was impossible in that territory and so constructed the first dam. 13 815 Hititlerden önce Anadolu ya doğudan gelen ve yerleşen Hatti ler Hitit lere çok şey öğretmişlerdir. Kullandıkları dillerine bakarak Hatti lerin Asyalı, Hititlerin ise Hind-Avrupalı kökenli oldukları söylenebilir. Alaca Höyük, Hitit Çağın da bir kült kenti olması yanında bize su kültü açısından da dünyadaki iki tane ilki yaşatmıştır. Bunlardan birincisi Anadolu nun ilk barajlarından birisini bize bırakması ve bu barajın, arkeolojik kazılar sonucu yeniden işlev kazandırılmasıdır. Günümüzde Alaca Höyük çiftçileri bu Hitit barajından sulama yapmaktadır. 14 Uzmanlar, Alaca Höyüğü, Hitit Döneminde güneş tanrıçasının şehri Arinna olarak yorumlamaktadırlar. Bu şehir, yazılı kaynaklarda suyu bol bir şehir olarak tanımlanmıştır. Bu da antik dünyada başka bir yerde henüz görülemeyen su kullanımını bize aktarmıştır. 916 15 Hattis, followed by Hittites, arrived Anatolia from the east and thought a lot of things to Hittites. When their languages are considered, Hattis are said to be Asian and Hittites are said to be Indo-European. 16 Besides being a cult city in the Hittite period, Alaca Höyük has made two contributions to the list of firsts in the world in water cult. The first contribution is that it is leaving us one of the earlieast dams in Anatolia while the second one is that the dam is being able to regain its former function after archeological excavations. Today in Alaca Höyük, farmers irrigate fields using water impounded by this Hittite dam. 1017 Alacak Höyük Kazısına, 1935 yılında Atatürk ün emriyle başlanmış ve ilk kazı 1983 yılına kadar sürmüştür. İlk kazıları Prof. Dr. Remzi Oğuz ARIK, Dr. Hamit Zübeyr KOŞAY ve Mahmut AKOK yönetmiştir. Alaca Höyük yeni 17 dönem kazılarına ise, 1997 yılında Prof. Dr. Aykut ÇINAROĞLU başkanlığında ki bir ekip ile tekrar başlanmıştır. 18 arasında gerçekleştirilmiştir. Alaca Höyük Gölpınar Hitit Barajı, 1935 yılında yapılan çalışmalar sırasında tespit edilmiştir. Fakat o yıllarda bu alanda fazla bir çalışma yapılamamıştır. Söz konusu barajın kazısı, Prof. Dr. Aykut ÇINAROĞLU başkanlığında ki bir ekip tarafından yılları Alaca Höyük Hitit Barajı, Kültür ve Turizm Bakanlığı ve Yüksel İnşaat A.Ş. nin destekleri ile gün ışığına çıkarılmıştır. Ayrıca Türk Tarih Kurumu, Ankara Üniversitesi, Çorum Valiliği, DSİ V. Bölge Müdürlüğü ve Alaca Höyük Belediyesinin katkıları ile sonuca ulaşılmasını sağlamıştır. 1118 Researchers report Alaca Höyük to be Arinna, the city of sun goddess. This city is reported to be a city rich in water resources in written documents. This statement tells us a way of water use that is not seen in anywhere else in ancient times, as well. Alaca Höyük excavation was initiated in 1935 by Atatürk s order and continued till Prof. Dr. Remzi 19 Oğuz ARIK, Dr. Hamit Zübeyr KOŞAY and Dr. Mahmut AKOK directed these excavations. Alaca Höyük new period of time excavations are initiated in 1997 by Professor Aykut ÇINAROĞLU and his team. Alaca Höyük Gölpınar Hittite dam is discovered during excavations in Unfotunately no further research was conducted in that time. Then dam excavations were carried out by a team under the direction of Professor Aykut ÇINAROĞLU from 2002 to Alaca Höyük Hittite dam came to daylight by supports of Ministery of Culture and Tourism and Yüksel Construction Co. Also further support came from Turkish Historical Society, Ankara University, Çorum Governorship, DSİ 5th Regional Directorate and Alaca Höyük Municipality. 1219 ALACA HÖYÜK GÖLPINAR HİTİT BARAJI Hitit yerleşimlerinin çekirdek bölgesi olan Orta Anadolu nun coğrafi ve jeolojik yapısı yanında iklim koşulları da, Hitit Döneminde yapılan su tesislerinin oluşumuna neden olmuştur. 20 Hitit metinlerine dayanarak Hititlerin ne tür doğa olayları ile karşılaştıklarını anlamak mümkündür. Hititler, yağmur, sel baskını, yer kayması, kuraklık, don, deprem gibi felaketleri yazılarında belirtmişlerdir. Orta Anadolu topraklarının çok verimli olmaması ve sert iklim koşulları yanında, dar vadi tabanları, delta ve ovalarla yamaçta yer alan tarlalar dışında suni sulamaya dayalı bir sistemi oluşmasına imkân vermeyen coğrafi yapısı, yağmur ve yapay sulamanın önemini ortaya koymaktadır. Bu sebeple Hitit metinlerinde, yağmur yağması için çok sayıda duanın yer aldığı, çivi yazılı tabletlerden bilinmektedir. 1320 THE HITTITE DAM OF GÖLPINAR IN ALACA HÖYÜK The geographical and geological structure as well as the climatic conditions prevalent in Central Anatolia, which is the core region for the Hittite settlements, had an impact on the formation of water storage facilities constructed during the Hittite period. 21 Based on Hittite texts, it is possible to understand what sorts of natural events they encountered. Evidently, The Hittites recorded natural disasters in their texts such as storm, flood, landslide, drought, frost and earthquake. In addition to the infertility of the land in Central Anatolia and the severe climatic conditions, its geographical structure, with the exception of the fields in the valleys, deltas, plains and hillsides, made it impossible to form a system based on artificial irrigation which underlines the importance of rain. For that reason there are a great number of documents involving prayers for rain in the Hittite texts. 1421 Büyük felaketlere sebep olan kuraklık konusu, çivi yazılı tabletlerde çok sayıda vurgulanmıştır. Ayrıca, aşırı yağışların ya da nehirlerin yatağını değiştirmesi sonucunda gerçekleşen sel baskınlarına Hititlerin de maruz kaldığı, yazılı belgelerden bilinmektedir. Bu nedenle sulama gereksinimi yanında, barajların yapılmasının bir nedeni de nehirlerin su baskınını kontrol altına alma olmuştur. 22 Yaşadıkları bölge ve iklim şartlarında suyun önemini kavrayan Hititler bu sebeple su toplamaya yönelik barajlar, kutsal havuzlar yapmışlardır. Hititler aynı zamanda, yaptıkları su tesislerinde, suyun bereketini, arınmayı ve kendi inanç sistemlerini, doğal ya da yapay su kaynaklarında adak ve kurbanlarıyla gerçekleştirmişlerdir. 1522 The occurrence of drought known to have led to great disasters was mentioned in the mythological text written on the disappearance of Telipinu. It is known from written documents that the Hittites were also exposed to floods caused by heavy rain and shifts in the course of rivers. There is another document reporting that the city of Nerik, cult centre of the god of storms, suffered from floods and was rescued by Hattuşili III. Therefore, besides irrigation, a second reason for the construction of dams was to control the floods stemming from rivers. The Hittite, having a true notion of the importance of the region and climatic conditions, not only built dams and basins but also practiced their rituals based on their own system of belief by offering votives and sacrificial animals to natural or artificial sources of water as well as to their underground gods, emphasising their perception of water as a source of fertility and purification23 Hititler Döneminde de sulamanın belirli bir sistem içerisinde gerçekleşmiş olması gerekmektedir. Şüphesiz ki bu konuda bir Hitit su idaresinden bahsedilebilir. Çünkü su siteminin düzenli bir şekilde işleyebilmesi için belli kurallara ihtiyaç duyulması kaçınılmazdır. Suya ihtıyaç duyulan bölgelere ideal şekilde su temin edebilmek için baraj ve göletlerden düzenli bir şekilde su alımı yapılmış olmalıydı. Anadolu nun tabii şartlarında düzenli bir su idari sistemi olmaksızın sulama yapılması bugün dahi mümkün değildir. Bentlerle gönderilen biriktirilmiş suyun iletimi; dolaylı da olsa devlet tarafından istenen vergilerin; tarım üretiminin desteklemesinde ya da bunun gerekli ölçüde sağlanıp gerçekleştirilmesine yapılan bir katkıdır. Hititler su idaresi konusundan, çivi yazılı belgelerinde çok az bahsetmişlerdir. Ancak, kanunlar ya da memur genelgeleri bazı ipuçları vermektedir. Bu belgelere göre göletlerin pisliklerden korunması, su kanallarının yılda en az bir kez temizlenmesi gerekmekteydi. Bu tesislerin zarara sokulması durumunda, örneğin; eğer bir kişi bir meyve bahçesinin sulama sistemini bozarsa ya da bir boru çalarsa ceza verilmekteydi. Bu da işleyen bir su sisteminin Hitit Devleti için ne derece önem taşıdığını göstermektedir. Bunların en güzel kanıtlarından birisi de Hititlerin yaptığı barajlardır. (Bu su tesisleri, insan gücüyle yapıldıklarından, günümüz gölet ölçülerindedir). Özellikle yazılı vesikalarda kral IV. Tuthalia Döneminde, kuraklıktan söz edilir ve bu dönemde adı geçen kralın barajlar yaptırdığı bilinmektedir24 In the Hittite Period irrigation must have been done in a systematic way as well. There is no doubt that there must have been a Hittite water management can be said because certain rules are required to manage a functional water system. In the Hittite period in order to supply water properly for areas where water was required, water must have been acquired through dams regularly. Even today in Anatolia, irrigation is not possible without water management system under severe climate conditions. Regulating reservoir water is an important contribution to state taxes and agricultural productivity, as well. The Hitttite texts inscribed with cuneiform writing speak of water management rarely. However laws and official circulars give clues to this issue. According to mentioned documents it was necessary to protect dams from rubbish and to clean water canals at least once a year. If water facilities were destroyed, for instance, if a farmer damaged an irrigation canal or if he /she stole a pipe then he/she was punished. This shows us how much important a functional water system is in the Hittite state. The dams built by the Hittites account for one of the most significant pieces of evidence supporting the above-mentioned theory. (These water facilities are only the size of a small lake since they were constructed by human labour). In the deeds it is particularly mentioned that there was a drought during the reign of Tuthalia IV, and he is known to have built dams in that period. 1825 Bunlardan yeri bilinen baraj ve kutsal havuzlar; Kayseri Pınarbaşı yakınlarında Karakuyu, Konya Kadınhan daki Köylütolu, Beyşehir Eflatunpınar ve Yalburt Yaylasındaki kutsal havuz ile Alaca Höyük yakınında ki Gölpınar dır. Bunlar arasında Karakuyu ile birlikte, en sağlam görünümlüsü, Alaca Höyük Gölpınar Hitit barajıdır yılından bu yana varlığı bilinen Gölpınar Hitit barajının taş dolgu settinin yüzeyden yüksekliği yaklaşık 2 m. dir. Bendin taşları yumruk büyüklüğündedir. Alt kısımdaki taşlar daha büyüktür ve killi toprakla takviye edilmiştir. Bu bir ölçüde geçirgenliği de önlemiştir. Taşların arasında harç yoktur. Taşlar, kille desteklenerek birbirine bağlanmıştır.taş settin doğu batı yönünde genişliği 15 m dir. Settin her iki yanında savaklar mevcuttur. Bu savaklardan bir tanesi günümüzde de işlevini korumaktadır. Diğeri ise, köylüler tarafından tahrip edilmiştir. Savağın içerisinden gelen su, settin üzerinde 1 m seviye farkıyla iki ayrı kanala girmektedir. Su, bu kanallardan, settin üzerindeki asıl kanala geçmektedir. Uzunluğu yaklaşık 130 m olan taş settin ortasında bir dinlendirme ya da depolama havuzu vardır. Taş dolgu settin ortasında bulunan bu havuzun genişliği 8 m dir. Havuzun tabanı da kille kaplanmıştır26 The dams and sacred basins whose locations are known are Karakuyu, in the vicinity of Kayseri Pınarbaşı; Köylütolu, in Konya Kadınhan; sacred basins in the plateaus of Eflatunpınar and Yalburt and finally Gölpınar, the most solid-looking among them after Karakuyu is Gölpınar in Alaca Höyük. The stone filling set of the Hittite Dam of Gölpınar, discovered in 1935, had an elevation of 2m from surface level. The stones of the rockfill embankment are the 26 size of a fist. The stones of the lower part are bigger and they seem to have been reinforced with hardpan. That prevented permeability to some extent. There is no plaster between the stones but they seem to have been strengthened with clay. The length of the stone set from east to west is 15 m. There are canal locks on both sides of the set. One of them maintains its function whereas the other ones were demolished by local villagers. The water flowing through the canal lock enters two different canals with a difference in height of 1 m over the set. Water runs through those canals and flows into the main canal over the set. There is a basin for maturation or storage in the middle of the stone set which has a length of about 130 m. The width of the basin in the middle of the stone set is 8 m. The base of the pool is covered with clay. 2027 Bendin batı istikametinde, suyun aktığı yönde ortadaki havuzun kenarında üç adet sunak şeklinde heykel ya da kitabe kaidesi açığa çıkartılmıştır. Dışa doğru hafif meyilli olan kaidelerinden birisi kum, ikincisi kireç üçüncü kaide ise andezittendir. Her üç kaidenin de üstünde dışa doğru 20 cm yüksekliğinde yükselti mevcuttur. Alaca Höyük Hitit Barajı gövdesindeki bataklık görünümündeki toprağın yaklaşık 1 milyon metreküplük bölümü taşınmıştır. Bu temizlikten sonra baraj gövdesinin, andezit ve konglomera kayaçların içine oyularak yapıldığı ve taş dolgu set ve diğer üç yönden taş duvarlarla çevrelendiği anlaşılmıştır. Barajın havzasının çamurumsu toprak yığını temizlenirken, bir stel kaidesi ve hiyeroglif yazıta ait bir taş parçası da bulunmuştur. Hiyeroglifli yazıt parçasını inceleyen kazı filologları bunun, tanrıça Hepat la ilgili bir kitabenin parçası olduğunu bildirmislerdir28 28 To the west of the set and in the direction of the water-flow, three statuettes or epigraph statues were discovered on the edge of the middle basin. One of the statues, which has a sloping outward shape, is made of sandstone, the second is made of limestone and the third one is made of andesite. Over all the statues there is an outwards sloping overhang 20 m in height. 1 million cubic metres of mud was removed from the structure of Alaca Höyük Hittite Dam. Following this clean-up, it was understood that the main structure of the dam was made by excavating the conglomerate and andezit bedrock and it was surrounded by a stone filled set on one side and three stone walls on the other sides. 2229 29 Bu kitabenin ve bulunan kaidenin, barajın doğusundaki bir alana dikilmiş olduğu açıktır. Yazıtın üzerinde Tanrıça ve Hepatu adının okunması, barajın tanrıça Hepat a atfen yapıldığını göstermektedir. Tanrıça Hepat ın, III Hattuşili nin eşi Pudu Hepa nın baş tanrıçası olmasından dolayı bize, barajın devri ya da hangi Hitit kralı döneminde yapıldığını belli etmektedir. Hitit çivi yazılı belgelerinden IV. Tuthalia nın baş tanrısı Şarrumma olduğu dikkate alındığında, kuraklık sonrası barajlar yaptırdığını biliyoruz. Bu da bizi Alaca Höyük Hitit Barajının IV. Tuthalia dan önce, III Hattuşili Döneminde yapılmış olduğunu düşündürmektedir30 As the pool basin was being cleared of mud, one stele statue and a piece of stone with a hieroglyph inscription were discovered.the philologists working on the excavation examined the piece of writing inscribed in hieroglyphics reporting that it was a part of an epigraph related to the goddess Hepat. 31 It is evident that this epigraph and the statue discovered were erected in an area in the direction of the dam. This inscription the epitaph reads the words Goddess and Hapatu indicates that the dam was devoted to the goddess Hepat. Hepat s being the chief goddess of Pudu Hepa, the wife to Hattuşili III, gives an idea about the period during which it was built. It is known from the documents in cuneiform script that Tuthalia IV worshipped Şarrumma as his chief god and had some dams built after the drought. This makes us conclude that the Hittite Dam of Alaca Höyük was constructed during the reign of Hattuşili III, which preceded Tuthalia IV. 2431 Hitit Barajında yapılan kazılar sırasında, Hitit dönemine ait altın bir takı bulunmuştur. Kolye olduğu düşünülen bu takı 24 ayar altın ve yakuttan oluşmaktadır. Granülasyon tekniğiyle 419 nokta bezeli bu mücevher, halen Çorum Müzesinde korunmaktadır Barajın gövde kısmının derinliği orta da 2.5 m dir. Dikdörtgen şekline yakın su havzasının boyutlarında yaklaşık 100 x 110 m dir. Bu haliyle Alaca Höyük Hitit Barajı, metreküp su tutabilmekte ve yaz kış debisi hiç eksilmeden savakdan suyu Alaca Höyüklülere sulama amaçlı göndermektedir. Biz bu barajı arkeolojik metotlarla açtıktan ve suyunu düzenli bir şekilde akışını sağladıktan sonra, barajın çevresindeki tarla sahipleri, sulu tarıma başlamışlardır. Hititler Döneminde barajın su tutma kapasitesinin çok daha fazla olduğu, taş dolgu seddinin yüksekliğinden anlaşılmaktadır. 2532 During excavations in the Hittite Dam, a golden jewelry was found which belonged to the Hittite Period. This 24 carat gold and ruby pandantif is supposed to be a necklace. It is adorned with 419 points in granulation techniques and is still deposed in Çorum Museum. 34 The depth of the dam structure in the middle is 2.5 m. The dimensions of the water basin, which was approximately rectangular in shape, are 100 X 110 m. The Hittite Dam of Alaca Höyük can contain cubic meters of water and it allows the water to flow through the canal locks, which enables the local people in Alaca Höyük to use it for irrigation. The flow of water does not diminish in either summer or winter. After the dam was uncovered and the water flow was regulated, the landowners around the dam started to do intensive farming. It can be understood from the height of the stone filled set that the water containing capacity of the dam was much more during the Hittite Period. 2633 I. set (Embankment I) Kanal (Canal) II. Set (Embankment II) Rezervuar (Reservoir) Çekirdek kısım Dinlenmiş suyun toplandığı alan (Stilling basin?) 35 Kanal (Canal) kanal Böylece Alaca Höyüğün Anadolu arkeolojisine getirdiği ilklere bir yenisi daha eklenmiştir. Yaklaşık 3250 senelik bir baraj yeniden bir baraj olarak kullanılmaya başlanmıştır. Barajın 3250 yıllık işlevine yeniden kavuşabilmesinin sebeplerinden biriside,barajın suyunun rezervuarın içinden çıkmış olmasıdır. Barajın kaynak suyu rezervuarın birkaç noktasından kaynamaktadır. Ana kaynak ise havzanın güney batı köşesindedir. Bugün için, suyun barajdan çıkışı havzanın kuzeybatı köşesidir. Üç stel ya da yazıt kaidesinin bulunduğu batı duvarı, dışa doğru eğimli olarak en dışta bulunan kanala doğru inmektedir. Duvarın dışına bakan bu eğimli kısmı, çakıl taşlarıyla döşelidir. Taş dolgu settinin çekirdek kısmındaki havuzun suyu dolduğu zaman, batı duvarından çakıl taşlarıyla döşeli kısımdan geçerken tortusunu bırakarak en dıştaki kanala akmaktadır. 2734 Consequently, Alaca Höyük has made another contribution to the list of firsts in Anatolian Archeology. The dam, at the age of 3250, started to be used again. Another reason for the dam s being able to regain its former function is that the dam water was still accessible in the basin. The water source of the dam springs out from a few points in the reservoir. The main source is in the southwest of the basin. Currently, the outflow of the water from the dam is from the northwest corner of the basin. The western wall, which slopes outwards and on which the stele or inscription statue was found, stretches down to the outermost canal. This sloping part of the wall is paved with pebbles. When the basin in the core part of the stone filled set is full of water, the water starts flowing through the part of the west wall paved with pebbles and runs into the outermost canal leaving its deposit. II. set (Embankment II) Sonradan oluşturulan dipsavak (Pipe) I.Set (Embankment I) Dinlendirme havuzu (Stilling basin) 36 Dolusavak (Spillway) 28 Ana kaynak (Main water resource) Daha göster
OCAK-ŞUBAT-MART 2015 JANUARY-FEBRUARY-MARCH 2015 SAYI 16 ISSUE 16 FRESKO FRESCO DÜNYANIN EN BÜYÜK MÜZESI: TÜRKIYE THE GREATEST MUSEUM OF THE WORLD: TURKEY ÇORUM ARKEOLOJI MÜZESI ÇORUM ARCHAELOGICAL MUSEUM Detaylı New York un Sanat Tapınağı METROPOLITAN 66
içindekiler NİSAN-MAYIS-HAZİRAN 2012 APRIL-MAY-JUNE 2012 SAYI 5 ISSUE 5 İstanbul Arkeoloji Müzeleri nde değişim zamanı Hacılar Büyük Höyük Kazısı-2011 Tarih Sümer de başladı! New York un Sanat Tapınağı Detaylı çindekiler DERG CONTENTS DOSYA GEZİ GEZİ GEZİ GEZİ TÜRSAB
İLAN TÜRSAB TÜRK YE SEYAHAT ACENTALARI B RL taraf ndan ayl k olarak yay nlan r Published monthly by TURKEY ASSOCIATION OF TRAVEL AGENCIES ISSN 1300-3364 Yerel Süreli Yay n Local Periodical TÜRSAB ad na Detaylı YAN DERELERDE EROZYON VE RÜSUBAT KONTROLÜ
YAN DERELERDE EROZYON VE RÜSUBAT KONTROLÜ EROSION AND SEDIMENT CONTROL IN TRIBUTARIES Yaşar DİNÇSOY Orman Mühendisi/Forest Engineer I YAN DERELERDE EROZYON VE RÜSUBAT KONTROLÜ EROSION AND SEDIMENT CONTROL Detaylı TARİHİ AKSEKİ EVLERİ Historic Akseki Houses. Bir Kutsal Alan Arkeoparkı: KLAROS A Sanctuary Archaeopark: CLAROS
PUBLISHED QUARTERLY, YEAR: 4, ISSUE NO: 13, JULY - SEPTEMBER 2013 3 AYDA BiR YAYIMLANIR SAYI 13 TEMMUZ / EYLÜL 2013 CHAMBER of ANTALYA TOUR GUIDES QUARTERLY Çok Özel Röportaj TARİHİ AKSEKİ EVLERİ Historic Detaylı Amasya The city where history was written
Alabilirsiniz / Complimantary Copy KÜLTÜR ve TURİZM DERGİSİ CULTURE & TOURISM MAGAZINE HAZİRAN-TEMMUZ /JUNE-JULY 2012 YIL / YEAR : 1 SAYI /EDITION : 1 Tarihin yazıldığı şehir Amasya The city where history Detaylı OCAK-ŞUBAT-MART 2012 JANUARY-FEBRUARY-MARCH 2012 SAYI 4 ISSUE 4
OCAK-ŞUBAT-MART 2012 JANUARY-FEBRUARY-MARCH 2012 SAYI 4 ISSUE 4 DIDYMA: ORACLE-CENTER OF THE ANTIQUE WORLD Invention of Time: Sundials Museum traversed by a Submarine: the Rahmi Koç Museum The Great Legacy Detaylı Ozanlar Diyarı, Şirin KIRŞEHİR
PUBLISHED QUARTERLY, YEAR: 3, ISSUE NO: 10, OCTOBER - DECEMBER 2012 3 AYDA BiR YAYIMLANIR SAYI 10 EKİM / ARALIK 2012 CHAMBER of ANTALYA TOUR GUIDES QUARTERLY Ozanlar Diyarı, Şirin KIRŞEHİR The Land of Detaylı Denizli... Toprağında hayat, suyunda şifa Denizli... Life on its soil, healing in its water Ada vapuru kalkıyor Ferry is about to leave Başrolde
Denizli... Toprağında hayat, suyunda şifa Denizli... Life on its soil, healing in its water Ada vapuru kalkıyor Ferry is about to leave Başrolde Göynük Göynük is in the leading role Şimdi Artısı Var Özel Detaylı 12 Grafik Tasarım / Graphic Design Şükran KUMRAL
SAYI / ISSUE 13 / 2012 BU BİR SÜRELİ YAYINDIR / THIS IS A PERIODICAL JOURNAL YÖNETİM / ADMINISTRATION İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür A.Ş. Adına Sahibi Publisher on Behalf of İstanbul Metropolitan Detaylı 28. ARAŞTIRMA SONUÇLARI TOPLANTISI 2. CİLT
T.C. KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü 28. ARAŞTIRMA SONUÇLARI TOPLANTISI 2. CİLT 24-28 MAYIS 2010 İSTANBUL T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayın No: 3266-2 Kültür Detaylı Pendik on the Verge of Civilization. Medeniyetin Eşiğinde. Pendik
Pendik on the Verge of Civilization Medeniyetin Eşiğinde Pendik Medeniyetin Eşiğinde Pendik Pendik on the Verge of Civilization Yönetmen/Director Ekrem OKUTAN Abdurrehim BAYRAM Hazırlayan/Editors Mustafa Detaylı Contents çindekiler DERG DOSYA GEZİ GEZİ KÜLTÜR GEZİ TÜRSAB. 20 Galata ve gizemleri DOĞAMIZI KORUMUYORUZ!..
TÜRSAB TÜRK YE SEYAHAT ACENTALARI B RL taraf ndan ayl k olarak yay nlan r Published monthly by TURKEY ASSOCIATION OF TRAVEL AGENCIES ISSN 1300-3364 Yerel Süreli Yay n Local Periodical TÜRSAB ad na Sahibi Detaylı GAZİANTEP ZEUGMA MOZAİK MÜZESİ
EKİM-KASIM-ARALIK 2011 OCTOBER-NOVEMBER-DECEMBER 2011 SAYI 3 ISSUE 3 Yeni bir müzemiz oldu: GAZİANTEP ZEUGMA MOZAİK MÜZESİ We have a new museum: Gaziantep Zeugma Mozaic Museum KÜLTÜRE ve SANATA CAN SUYU: Detaylı Masal şehri Kütahya A city of fairytale Kütahya Doğu da bir altın saray A golden palace in the east İran da turist bekliyor Iran also awaits tourists
Masal şehri Kütahya A city of fairytale Kütahya Doğu da bir altın saray A golden palace in the east İran da turist bekliyor Iran also awaits tourists çindekiler Contents Sayı: 305 / Kasım 2010 Issue: Detaylı ŞIRNAK Nuh un Gemisi ne evsahipliği yapan kadim kent The lands that had Noah s Ark RACASTAN RAJASTHAN
Mayıs May 2014 Sayı Issue 34 Alabilirsiniz Your Complimentary Copy Hindistan ın masal diyarı RACASTAN An exotic river tour in Far East RAJASTHAN Uzakdoğu da egzotik bir nehir turu An exotic river tour Detaylı ŞEHİR, İSTANBUL VE MİMARİ THE CITY, İSTANBUL AND ARCHITECTURE
SAYI / ISSUE 11 YIL / YEAR 2011 BU BİR SÜRELİ YAYINDIR / THIS IS A PERIODICAL JOURNAL YÖNETİM / ADMINISTRATION İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür A.Ş. Adına Sahibi Publisher on Behalf of İstanbul Metropolitan Detaylı 2015/1 KITA Ulaşkırma Hizmetleri Tic. A.Ş. nin ücretsiz yayınıdır.
2015/1 KITA Ulaşkırma Hizmetleri Tic. A.Ş. nin ücretsiz yayınıdır. İÇİNDEKİLER /CONTENTS HİNDİSTAN IN EN ÖNEMLİ LİMANI: KOLKATA KOLKATA: THE MOST IMPORTANT PORT OF INDIA 16 AKTÜEL ARKEOLOJİ ANADOLU YU Detaylı İzmir i şahlandıracak
Mart March 2014 Sayı Issue 32 Alabilirsiniz Your Complimentary Copy İzmir i şahlandıracak entegre ulaşım projeleri Integrated transport projects for development of İzmir LAKE VAN VAN GÖLÜ Its name is lake, Detaylı TÜRSAB. Cacabey Camii SINOP. Ayasofya Türbeleri. kuzeyli güzel. Dolmabahçe Camii. Atina ve Cenova Temasları DERGİ. Cacabey Mosque. Hagia Sophia Tombs
TMMOB MİMARLAR ODASI ANKARA ŞUBESİ ÇOCUK VE MİMARLIK ÇALIŞMA GRUBU BÜLTENİ UCTEA CHAMBER OF ARCHITECTS OF TURKEY ANKARA BRANCH BULLETIN OF CHILDREN AND ARCHITECTURE STUDY GROUP Bulutların üstünde hava Detaylı çindekiler DERG CONTENTS DOSYA GEZİ GEZİ TOPLANTI MÜZE TARİH TÜRSAB
TÜRSAB TÜRK YE SEYAHAT ACENTALARI B RL taraf ndan ayl k olarak yay nlan r Published monthly by TURKEY ASSOCIATION OF TRAVEL AGENCIES ISSN 1300-3364 Yerel Süreli Yay n Local Periodical TÜRSAB ad na Sahibi Detaylı TÜRSAB DERGİ TOKAT. HIDRELLEZ GELİYOR! Dilek tutmayı unutmayın! HIDRELLEZ IS COMING! Don't forget to make a wish! İSTANBUL UN FETHİNİN 561.
Türkiye Seyahat Acentaları Birliği Association of Turkish Travel Agencies MAYIS 2014 MAY 347 TÜRSAB DERGİ ANNELER GÜNÜNÜZ KUTLU OLSUN! Have a Good Mother s Day 19 MAYIS ATATÜRK Ü ANMA, GENÇLİK VE SPOR Detaylı ATATÜRK MÜZE KÖŞKÜ Ataturk Museum Pavilion. DİVRİĞİ ULU CAMİİ ve DARÜŞŞİFASI
PUBLISHED QUARTERLY, YEAR: 2, ISSUE NO: 8, APRIL - JUNE 2012 3 AYDA BiR YAYIMLANIR SAYI 08 NİSAN / HAZİRAN 2012 CHAMBER of ANTALYA TOUR GUIDES QUARTERLY ATATÜRK MÜZE KÖŞKÜ Ataturk Museum Pavilion 2. YIL Detaylı İSTANBUL CHAMBER OF TOURIST GUIDES ALTERNATIVE TOUR ROUTES FOR SUSTAINABLE TOURISM
İSTANBUL CHAMBER OF TOURIST GUIDES ALTERNATIVE TOUR ROUTES FOR SUSTAINABLE TOURISM İstanbul Kalkınma Ajansı tarafından desteklenen Sürdürülebilir Turizm için Alternatif Tur Rotaları Projesi kapsamında Detaylı TÜRSAB. Türkiye Seyahat Acentaları Birliği Association of Turkish Travel Agencies MART 2015 MARCH 357 KAPADOKYA NIN KAPISI:
Türkiye Seyahat Acentaları Birliği Association of Turkish Travel Agencies MART 2015 MARCH 357 TÜRSAB 18 MART ŞEHITLERI ANMA GÜNÜ VE ÇANAKKALE ZAFERI NIN 100. YIL DÖNÜMÜ KUTLU OLSUN! HAPPY 100 TH ANNIVERSARY Detaylı DÜNYA SU FORUMU VE DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ The world water forum and the related thoughts
çindekiler Contents Sayı: 286 / Nisan 2009 Issue: 286 / 2009 April 26 Sağlıkta mükemmellik tutkusu: Acıbadem Maslak Hastanesi Acıbadem Maslak Hospital: Passion for Perfect Health 30 Kartepe de bir kış Detaylı restorasy n 63 Ruba Kasmo, Prof.Dr. Zeynep Ahunbay
Ruba Kasmo, Prof.Dr. Zeynep Ahunbay Ruba Kasmo Y. Mimar, İTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü doktora öğrencisi Prof.Dr. Zeynep Ahunbay İTÜ Mimarlık Fakültesi restorasy n 63 Vakıf Restorasyon Yıllığı Yıl: 2013 Detaylı TÜRSAB DERGİ EFES KONGRE MERKEZİ KUŞADASI. Kuşadası Kuşadası. RAMAZAN Ramadan
Türkiye Seyahat Acentaları Birliği Association of Turkish Travel Agencies TEMMUZ 2013 JULY 337 TÜRSAB DERGİ EFES KONGRE MERKEZİ KUŞADASI Efes Congress Center Kuşadası Kültürel zenginliğimiz onlara emanet: Detaylı İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ TÜRKİYAT ARAŞTIRMALARI ENSTİTÜSÜ ART SANAT 1/2014 ISSN: 2148-3542
İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ TÜRKİYAT ARAŞTIRMALARI ENSTİTÜSÜ ART SANAT 1/2014 ISSN: 2148-3542 TÜBİTAK-ULAKBİM DergiPark Açık Dergi Sistemleri Open Journal Systems ART ART-SANAT SANAT 1/2014 1/2014 ISSN: 2148-3542 Detaylı 2016 © DocPlayer.biz.tr Gizlilik Politikası | Hizmet koşulları | Geri bildirim