SEKÜLERLEŞMENİN ATEİST TUTUM ÜZERİNDEKİ ETKİSİ
Modernleşme ve beraberinde gerçekleşen sekülerleşme süreciyle ortaya çıkan köklü değişim ve farklılaşmalar sadece toplumsal siyasal ve ekonomik hayatı değil, bireylerin duygu düşünce yapısını ve yaşam biçimini de etkilemiştir. Akademik çalışmalarda, sanayileşmiş modern toplumlarda aklın (rasyonalist) bilimin ve bilimsel anlayışın egemen olduğu ifade edilmiş; seküler düşünme ve davranışlardaki artışa paralel olarak, dindarlık dini yaşam biçimi ve inanç bağlılıklarında değişim ve farklılaşmaların olduğu belirtilmiştir. Hatta klasik sekülerleşme teorisyenleri, sekülerleşme sürecinin sonunda dinin tamamen yok olacağını ya da sosyal hayat ve siyasetten uzaklaşarak vicdanlara çekileceğini savunmuştur. Bu araştırma ise, sekülerleşmenin ateist tutumlar üzerindeki etkisini sosyal psikolojik bakış açısıyla incelemeyi amaçlamaktadır. Nitel bir desene sahip olan bu makalede, yapılandırılmış (güdümlü) mülakat tekniği kullanılmıştır. Veriler, betimsel ve içerik analizi olmak üzere iki yol kullanılarak çözümlenmiş; anlayıcı geleneğe bağlı olarak yorumlanmıştır. Ulaşılan bulgularda ateist bireylerin sekülerleşmeyi çağdaş, modern, ileri görüşlü, içinde yaşadığı zamanla uyumlu, rasyonel ve bilimsel bakış açısına sahip olmak ve evrensel değerleri benimsemek anlamında algıladıkları görülmektedir. Çalışmanın bulguları, sekülerleşmenin ateist tutumu zorunlu olarak beslemediğini; ancak ateistlerin dini algılama, anlama ve yaşama biçimlerini etkileyerek bunlar üzerinde değişimler yarattığını ortaya koymaktadır. Bununla beraber, sekülerleşme ve ateist tutumlar arasında yakın bir ilişkinin olduğu saptanmış; söz konusu bu ilişkinin; düşünsel, kavramsal ve ahlâki temellerde benzerlik gösterdiği belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: din psikolojisi, din sosyolojisi, modernleşme, sekülerleşme, ateizm.
THE EFFECT OF SECULARIZATION ON ATHEIST ATTITUDE
The radical changes and divergences that have emerged with the process of modernization and the secularization which have taken place have influenced not only the social-political and economic life but also the emotion-thinking structure and lifestyle of the individuals.Academic studies have indicated the mind (rationalist) science and scientific understanding are dominant in modernized industrialized societies; Parallel to the increase in secular thinking and behavior, religiosity has indicated that there are changes and differentiation in religious lifestyle and belief commitment. Even classical secularization theorists have argued that at the end of the secularization process, religion will be completely destroyed or withdrawn from social life and politics and drawn to mercy. A structured interview technique, which has a qualitative pattern, has been used in this study. Data has been analyzed using two methods; descriptive and content analysis, and it has been interpreted depending on tradition. It has been seen that atheist individuals perceive secularization as contemporary, modern, forward-thinking, harmonious with the times they live in to have a rational and scientific point of view and adopt universal values. The findings of the study indicate that secularization does not necessarily feed atheist attitude; however, it has deeply affected the atheists' perception of religion, understanding, and way of life; and has created changes on them. However, it has been indicated that a close correlation between secularization and atheism have also similarities on intellectual, conceptual and moral bases.
Keywords: psychology of religion, sociology of religion, modernization, secularization, atheism.