Sürgündeki kadın lider: Sorumlu Pekin
Kadir Urumçi?de öldürülen kişi sayısının 400 olduğunu söyledi. FOTOĞRAF: AFP
Çin'in Urumçi'deki isyandan sorumlu tuttuğu sürgündeki Uygur lider Kadir, suçlamaları reddedip şiddetin asıl kaynağının Pekin'in nedensiz gözaltı, işkence ve yargısız irfaz politikası olduğunu söyledi
WASHINGTON - Çin yönetiminin Doğu Türkistan’da patlayan Uygur isyanının organizatörü olmakla itham ettiği 62 yaşındaki kadın lider Rabia Kadir, sürgün yaşadığı ABD’den suçlamaları reddetti. Kendini ‘Uygur halkının kızı’ diye tanıtan Dünya Uygur Kongresi’nin başkanı, 5 Temmuz’da Çin’de bazı insanları telefonla arayıp tahrik ettiği iddiasına “Tamamen yalan” yanıtını verdi. Gelişmeleri internettten öğrenir öğrenmez kardeşlerini arayarak olaylardan uzak durmalarını istediğini aktaran Kadir, “Uygurlar rastgele gözaltı, işkence ve infazlarla karşı karşıya. Bir Uygur barışçıl olarak en ufak bir tepki gösterse acımasız güçle karşılaşıyor” dedi. Kadir 5 Temmuz‘da 156 değil en az 400 kişinin öldürüldüğünü kaydetti. “Çin’deyken sistem içinde özgürlük aradım ama başaramadım. Ben şimdi özgürüm, umarım halkım da bir gün özgürleşir” diye ekleyen Kadir, geçen yıl Uygurların Pekin Olimpiyat Oyunları’na saldırı komplosu kurduğu iddiası için de “Tamamen gerçekdışı” dedi.
Çin’in ‘model’ kadınıydı
Pekin’in ‘terörist’ diyerek kara çaldığı Kadir, Çin’in en zengin 10 kişi arasına girmiş başarılı kadın öykülerinden biriydi. Hükümetin danışma kurulundaydı ve Komünist Parti’de saygın yeri vardı. Hükümet onu başarılı kadın olarak örnek gösteriyordu. Ama Uygur halkı için sesini yükseltince üstü çizildi. Kadir’in 1966-1976’da 10 yıl hapis yatmış tarihçi eşi Rozi Sıddık, ‘kara liste’de olduğunu öğrenince 1996’da ABD’ye sığınmıştı. Kadir ise boşanması baskılarına boğun eğmedi. 1997’de Halk Kongresi’nde yönetimin Uygur politikasını eleştirince yetkileri elinden alındı. 1999’da bir Amerikan heyetiyle toplantıya giderken tutuklandı ve sekiz yıl hapis cezası aldı. 2005’te ABD Dışişleri Bakanı Condoleezza Rice’ın Pekin ziyareti vesilesiyle bırakılınca ABD’ye sığındı. Çin ise Kadir’in Urumçi’deki işlerini dağıtırken, bir oğlunu ayrılıkçılık ötekini vergi kaçırmaktan tutukladı. Kızı ise ev hapsine alındı. (ap, afp)