Anasayfa Arşiv Makaleler KURUMLARDA YENİDEN DEĞERLENEN GAYRİMENKULLERİN SATIŞI
Emekli Baş Hesap Uzmanı
Bilindiği üzere, Vergi Usul Kanununun "Mükerrer 298. maddesi"nin 4. bendinin 3. fıkrasına göre:
Amortismana tabi sabit kıymetlerini yeniden değerlemeye tabi tutan kurumlar,
- Yeniden değerlemenin yapıldığı hesap döneminden itibaren, sabit kıymetlerini yeni değerleri üzerinden itfa ederler.
- Şu kadar ki, bina, arsa ve araziler, yeniden değerlemeden önceki kıymetleri üzerinden amortismana tabi tutulur.
Hemen belirtelim ki, burada sözü edilen arsa ve araziler, üzerinde tesis yapılan arsa ve arazilerdir. (yol, hark, kanal, tarla, meyvelik ve sebzelik yapılan arsa ve araziler gibi) Boş arsa ve araziler amortismana tabi olmadığı gibi yeniden değerlemeye de tabi tutulamazlar.
Yukarıya alınan kanun hükmüne göre, yeniden değerlemeye tabi tutulan bina, arsa ve araziler, itfa sürelerini tamamladıklarında aktifte kayıtlı değerleri ile birikmiş amortisman tutarları arasında bir fark meydana gelmektedir. (Gelir Vergisi mükellefleri, Yeniden değerleme yaptıklarında, tüm sabit kıymetlerinin amortismanını değerlemeden önceki kıymetleri üzerinden ayırabilecekleri için, gelir vergisi mükelleflerinde bu durum bütün sabit kıymetler için söz konusu olmaktadır). Sözü edilen sabit kıymetler satıldığında, aradaki bu fark gider yazılabilecek midir?
Maliye Bakanlığı , 3.2.1988 tarihli bir muktezasında bu soru için, "kalan bakiye değerin, amortisman yoluyla veya diğer bir yolla gider yazılmasına imkan bulunmamaktadır" cevabını vermiştir.
O halde kalan değer ne olacaktır?
Sabit kıymet satıldığına göre, mevcut olmayan bir şeyin herhangi bir değerle gösterilmesi doğru değildir. Kalan değerin gider yazılması; ancak bu giderin "Kanunen kabul edilmeyen gider" olarak kurumlar vergisi matrahına eklenmesi, muktezanın tabii sonucu olmaktadır.
Daha iyi anlaşılabilmesi için, konuyu aşağıda iki örnekle açıklamaya çalışacağız:
ÖRNEK: 1- Amortisman süresini tamamlamış bir sabit kıymetin satışı:
Bir Anonim Şirkete 1985 yılında 10 milyon liraya mal olan amortismana tabi bir arazinin, tespit edilen amortisman oranı %20'dir. (153 sayılı VUK. tebliğinde, araziler için tespit edilen en yüksek amortisman oranı % 10'-dur. Fakat hesaplamaları fazla uzatmamak için, örnekte oran yüksek tutulmuştur.) Yeniden değerleme oranının her yıl için % 50 olarak tespit edildiği varsayılmıştır. 5. yıl sonunda bu arazinin kayıtlı değeri ile birikmiş amortismanlarının tutarı, aşağıda hesaplandığı gibi olacaktır:
S. Kıymet'in değeri