İylda millionlap arça eken Türkmenistan ABŞ-dan miweli bag ösdürmek tejribelerini öwrenıär
Aşgabatdaky bagbançylyk seminaryna gatnaşyjylar. ABŞ-nyň ilçihanasynyň suraty
Birleşen Ştatlaryň Halkara ösüş agentligi (USAID) we Türkmenistanyň Senagatçylyr we telekeçiler birleşigi Aşgabatda miwe agçalaryny ösdürip ıetişdirıän bagbanlar we agronomlar üçin seminar gurnady diıip, ABŞ-nyň Türkmenistandaky ilçihanasy 24-nji iıulda habar berdi.
Seminaryň dowamynda USAID-iň bagbançylyk boıunça geňeşçisi ıokary eksport mümkinçiligi bolan miweleriň ösdürilip ıetişdirilmeginiň uzagyndan ıola goıulmagynyň esasy usullary we tehnologiıalary hakynda gürrüň berdi.
Türkmenistanda ABŞ-nyň Halkara ösüş agentliginiň direktorynyň wezipesini ıerine ıetirıän Daniel Werşnaıderiň (Daniel VerSchneider) seminara gatnaşyjylara aıtmagyna görä, “Bagbançylyk Türkmenistanyň ykdysadyıetiniň möhüm bölegi bolup durıar”.
Şeıle-de ol özleriniň, Senagatçylar we telekeçiler birleşigi bilen birlikde, öndürilıän önümleriň hilini gowulandyrmak we möçberini ıokarlandyrmak üçin ıerli daıhanlara öňdebaryjy tehnologiıalary geçirmäge çalyşıandyklaryny aıtdy.
Energiıa bahalarynyň global arzanlamasyndan soň, türkmen hökümeti ıurda import edilıän azyk önümlerini, şol sanda miweleri azaldyp, oňa derek içerki bazarlary ıerli önümler bilen üpjün etmek, eksport edilıän önümleri köpeltmek syıasatyny öňe sürdi.
Şondan öň türkmen häkimiıetleri esasan gowaça we bugdaı önümçiligine üns berip, ıerli bagbanlaryň sözi bilen aıtsak, miweçilige “öweı ogul” ıaly seredıärdi.
İerli synçylar, Azatlyk bilen anonimlik şertinde söhbetdeş bolıan agronomlar Türkmenistanda miweli agaçlaryň daıhan üçin gowaça we bugdaı ekeniňden has amatly boljagyny öňräkden bäri aıdyp gelıärler.
Emma muňa garamazdan, ıurdy bagy-bossanlyga öwürmek programmasynyň çäginde her ıyl üç million çemesi bag nahaly ekilse-de, gurak türkmen klimatyna uıgunlaşmasy kyn bolan bag nahallaryna harçlanaıan döwlet serişdesiniň ıanynda miweli baglara, üzüm nahallaryna harçlanıan serişde juda az görünıär diıip, ıerli synçylar aıdıarlar.
Aşgabadyň etegindäki Akdaşaıak obasynyň Owadandepede, çägeligiň üstünde ekilen üzüm nahallary muny Berdimuhamedowyň ikinji oba hojalyk syıasyny yglan etmeginden has öň subut etdi. Azatlyk bilen 2012-nji ıylda söhbetdeş bolan ıerli synçynyň tassyklamagyna görä, üzümçilikde 4-5 gektar ıeri bolan daıhan maşgalasynyň döwlete ıük bolman özüni eklemek mümkinçiligi bar.
Üzümçilikdäki girdeji mümkinçiligi daıhanlaryň kärendeçiligiň beıleki görnüşlerine garanda has yhlasly işlemegine hem ıol açıar diıip, ahally agronompikir edıär.
“Üzüm ıetişdirıän bagbanlaryň gektardan 20 tonna çenli üzüm almagy, girdeji bolsa, daıhan maşgalalarynyň netijeli işläp bilıändigini subut edıär” diıip, adynyň aıdylmazlygyny soranagronom Azatlyk radiosyna aıtdy.
İöne ol bu meseläniň hemme ıerde bir meňzeş däldigini, daıhanyň aladasynyň edilmeıän ıerinde üzüm agaçlarynyň guraıandygyny hem sözüne goşdy.
Türkmenistanda häkimiıet çalşandan soň yglan edilen ikinji oba hojalyk syıasatynyň netijesiz bolmagy daıhanlaryň, ähli şert döredilse-de, netijeli işläp bilmezligi bilen düşündirildi we prezident bu meseläni ıeri hususy telekeçilere uzak möhletli bermek bilen çözmegi teklip etdi.
Bu teklipden soň Senagatçylar we telekeçiler birleşiginiň agzalaryna azyk bolçulygyny döretmek üçin berilıän ıer bölekleri, ıeňillikli karzlar, täze gurlan ıyladyşhanalaryň dabaraly açylyşy, daşary ıurtlara eksport edilıän önümler hakynda habar berildi.
Emma synçylar türkmen bagbanlarynyňsuw, dökün, ıer ıetmezligi, içerki bazaryň darlygy, önümi gaıtadan işleıji kärhanalaryň ıeterlik gurulmazlygy, daşarky bazarlara önüm çykarmak mümkinçiliginiň çäklendirilmegi ıaly päsgelçilikleriň ıyllarboıy saklanyp galıandygyny aıdıarlar.
“Soňky ıyllarda, beıleki ugurdaky telekeçiler ıaly, bagban telekeçiler hem barha kän Senagatçylar we telekeçiler birleşiginiň agalygy astyna düşıär, bu olaryň edıän talaplaryna eıermedik bagbanlaryň işini bes etmegine getirıär” diıip, bagbançylygyny goıbolsun edip, Türkiıä işlemäge gelen ahally zähmet migranty Azatlyga aıtdy.
Türkmenistanda bu ıyl hem 3 million düıp nahal oturdylıar; onuň üçin bıujet işgärlerinden pul ıygnalıar