Download "ÖNSÖZ. İÇİNDEKİLER... vii TABLOLAR ve ŞEKİLLER LİSTESİ... xiv GRAFİKLER LİSTESİ... xv GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM GENEL TANIM VE AÇIKLAMALAR"
1 ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER... vii TABLOLAR ve ŞEKİLLER LİSTESİ... xiv GRAFİKLER LİSTESİ... xv GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM GENEL TANIM VE AÇIKLAMALAR 1. Düşünmek Nedir ve Nasıl Düşünürüz? Yazılı ödev hazırlamak ile zekânın etkin kullanımı/yaratıcılık arasındaki ilişki nedir? Üniversite öğretimde bilimsel araştırmalar nasıl sınıflandırılır? Bilim, bilimsel düşünce ve bilimsel araştırma nedir?... 5 Düşünce Kutusu 1: Nasıl Düşünmeli Strateji-Yöntem-Metot-Teknik kavramları ne anlama gelir? Araştırma yöntemlerine neden ihtiyaç duyarız? Bilimsel süreç ya da bilimin yöntemi nedir? Bilimsel çalışmalarda kendimize güvenmemiz ne anlama gelir ve neden başat belirleyicidir? Düşünce Kutusu 2: Hakikat Araştırmalarının Üçlü Yapısı İKİNCİ BÖLÜM SEMİNER ÇALIŞMASI 9. Seminer çalışmasının taşıdığı anlam nedir? Seminer çalışmasının amacı nedir? Yorumlayıcı metin özeti niteliğindeki seminer çalışması nedir? Temel tezler esaslı seminer çalışması nedir?... 19
2 x Soru-Cevap Tekniğiyle Tez Yazma, Makale Hazırlama ve Yayınlama Klavuzu 13. (Eleştirel) deneme esaslı seminer çalışması nedir? Analitik esaslı seminer çalışması nedir? Yorumlayıcı anlatım esaslı seminer çalışması nedir? Rapor ve protokol (tutanak) esaslı seminer çalışması nedir? Seminer çalışmasının öğretim üyesi tarafından amacına uygun olarak verilmesini sağlayacak kurumsal gereklilikler nelerdir? İnsan kaynaklarının geliştirilmesi ile teknik ve metodolojik dersler arasındaki ilişkiyi nasıl açıklayabiliyoruz? Seminer dersine lisans programında hangi yarıyılda yer verilmesi uygun olur? Seminer dersinin nitel olarak diğer derslere göre farklılığı nedir? Seminer dersi verecek öğretim üyesinin fiili olarak sorumlulukları nelerdir? Öğrencinin seminer çalışması hakkında bilmesi gereken üç önemli husus nedir? Seminer dersine katılan öğrenci bu dersten azami şekilde nasıl yararlanabilir? Seminer çalışmasının konusunu anlayabilmek, netleştirebilmek ve sınırlarını çizebilmek için, hangi soruları kendimize sorarak cevabını aramalıyız? Seminer konusu belirlendikten sonra, derse giren öğretim üyesinden nasıl yararlanılabilir? Seminer dersinde ders raporunun rolü nedir ve hazırlanmasının öğrenci açısından faydaları nelerdir? Öğrenci Ödevi 1: Ders Raporu ÜÇÜNCÜ BÖLÜM BİTİRME TEZİ A. BİTİRME TEZİNİN ANLAMI Bitirme tezinin meslek hayatına yönelik faydası ne olacaktır? Bitirme tezi yazılmasının amacı nedir? Bitirme tezi ile tamamlanan lisans öğrenimi, öğrenciye esas olarak neler kazandırılmasını amaçlar? Bitirme Tezi Sürecinde yazma alışkanlığını nasıl kazanabilirsiniz? Bitirme tezi yazma sorumluluğunu yüklendiğiniz zaman, neden ürkütücü bir korkuya kapılırsınız? Bitirme tezi yazmaktan neden korkmamalısınız? Tez danışmanı hocanın sorumlulukları nelerdir? Bitirme tezi dersi veren hocalarınızdan nasıl faydalanabilirsiniz? Düşünce Kutusu 3: Ulular B. KONU SEÇİMİ... 34
3 İçindekiler xi 35. Tez konusu seçmeyi neden geciktirmemelisiniz? Tez konusu seçerken nelere dikkat etmelisiniz? Tez başlığını belirlerken nelere dikkat etmelisiniz? Düşünce Kutusu 4: Bir Felsefe Anlayışı Önerisi C. BİTİRME TEZİ SÜRECİNDE YAPILACAK ÖN ÇALIŞMALAR VE ZAMAN PLANLAMASI Tez çalışması sürecinde yapılacak işler nelerdir ve önceliklerine göre nasıl sıralanabilir? Tez başlığı belirlendikten sonra, Ben tam olarak ne yapmalıyım? sorusunun ayrıntıları nelerdir? Zaman planlamasının yapılması neden önemlidir? Bir bitirme tezi ne kadar zamanda hazırlanabilir? Bitirme tezi süresini uzatma hakkınızı hangi şartlarda kullanmalısınız? D. KAYNAKLARIN TOPLANMASI VE ÖZETLENMESİ Tez çalışmasını kolaylaştıran kütüphane kaynak taraması nasıl yapılabilir? PETAS nedir ve benzer kütüphane sistemlerinden kaynak tedarikinde nasıl yararlanılabilir? Hazırlayacağınız bir araştırma için makale taraması yaparken zaman israfını nasıl önleyebilirsiniz? Makale seçme kriterlerine göre toplanan makaleler nasıl değerlendirilir? İlgili kaynakların anahtar kavramlarla özetlerinin çıkarılmasının faydaları nelerdir? Belli başlı özet çıkarma/ana fikir ortaya koyma yolları hangileridir? Makale analizi nedir ve nasıl gerçekleştirilir? Öğrenci Ödevi 2: Makale Analizi Araştırma sürecinde ilgili makaleleri analiz etmenin öğrenciye faydası nedir? Araştırmamızla ilgili bir makaleyi analiz ederek özetini çıkarırken hangi belli başlı hususları önemsememiz gerekir? Bitirme tezi hazırlanırken, hangi kurumların yayınladığı istatistiklerden faydalanabilirsiniz? Anket nedir, nasıl hazırlanır? Düşünce Kutusu 5: Canım Kitap E.TASLAK PLANIN HAZIRLANMASI Bilimsel çalışmanın planını hangi farklı modellerde oluşturabiliriz? Bilimsel yöntemler neden birbirlerine göre farklılaşırlar? Taslak planın hazırlanma süreci nerede başlar, nasıl devam eder? Kaynakların sistematize edilmesinin anlamı nedir, nasıl yapılır?... 59
4 xii Soru-Cevap Tekniğiyle Tez Yazma, Makale Hazırlama ve Yayınlama Klavuzu 58. Kaynakların plandaki kullanım yerlerine göre dağılımının yapılması, öğrenciye hangi faydaları sağlar? Taslak (geçici) planın mantığı ve esas unsurları nelerdir? Bitirme tezi metnini kısımlara ayırırken nasıl bir sembollendirme sistemi kullanabilirsiniz? Düşünce Kutusu 6: Plan ve Program Çevresinde F. ÖN RAPORUN HAZIRLANMASI Ön raporun, tez çalışması sürecindeki yeri neresidir? Ön raporun geneli hangi bölümlerden oluşur? Ön raporun metin kısmı, esas olarak hangi bölümlerden oluşur ve bu bölümler hangi bilgileri içerir? Ön raporun soru-cevap tekniği ile hazırlanması nedir ve nasıl yapılır? Öğrenci Ödevi 3: Seminer Çalışması Ön Raporu G. MÜSVETTENİN YAZILMASI Bitirme tezi çalışmasını kolaylaştıran ve uymanız gereken önemli ilkeler nelerdir? Çalışmanın metin kısmı yazılırken gereksiz ve ilgisiz bilgi ve açıklamalar yapmaktan nasıl korunabiliriz? Bitirme tezinin alt başlıkları yazılırken nelere dikkat edilmelidir? Giriş kısmının içeriği ne olmalıdır? Giriş kısmına tanımlarla başlamanın faydası nedir? Düşünce Kutusu 7: Bilim Dili Giriş Kısmında Hipotezlere Yer Vermenin Faydası Nedir? Öğrenci Ödevi 4: Soru-Cevap Tekniğine Göre Seminer Çalışmasının Girişi Kavramsal/Teorik çerçevenin içeriği nasıl oluşturulmalıdır? Ampirik çerçevenin içeriği nasıl oluşturulmalıdır? İstatistik kurumları ne tür veriler yayınlamaktadır? Ampirik çerçeve bölümünde elde edeceğimiz istatistiki verileri nasıl analiz edip değerlendirebiliriz? Tablo ve grafik oluşturmanın faydaları nelerdir ve hazırlanırken nelere dikkat edilmelidir? Tablo ve grafikleri yorumlarken nelere dikkat etmeliyiz? Matematiksel işlemleri kullanarak nasıl yeni veriler elde edebiliriz? Temel tanımlayıcı istatistiklerden nasıl faydalanabiliriz? Nasıl matematiksel model oluşturabiliriz? Sık kullanılan istatistik ve ekonometrik yöntemler nelerdir? Stratejik çerçevenin içeriğini nasıl oluşturulmalıyız? Öğrenci Ödevi 5: Seminer Çalışması
5 İçindekiler xiii 82. Neden kaynak göstermeliyiz? Hangi bilgilere kaynak göstermeliyiz? Başka eserlerden yapılan alıntılar nasıl gösterilir? Doğrudan alıntı ve değiştirilerek yapılan alıntılarda nasıl kaynak gösterilir? Atıfta bulunduğunuz eserdeki bilgiler başka bir eserden alınmış ise, nasıl kaynak gösterilir? Alıntı yapılan tablo ve şekillerin kaynakları nasıl gösterilir? Kaynakçada (bibliyografya) nelere yer verilir, nasıl düzenlenir? Ekler kısmında neler verilebilir? Bitirme tezinin ilk müsveddesini yazarken, çalışma temposunun düşürülmemesi için, sonradan tamamlamak üzere göz ardı edilebilecek hususlar nelerdir? Müsvette yazımı aşamasında sık yapılan hatalar nelerdir? H. MÜSVETTENİN DÜZELTİLMESİ Araştırma sürecinde eleştiri almanın önemi nedir? Eleştiri yapılırken nelere dikkat edilmelidir? Düşünce Kutusu 8: Geçmişi ve Toplumu Anlama Yolunda: Bir Muhabbettir Eleştiri Genel olarak bir metin (makale, tez ve benzeri...) hangi ölçütlere göre eleştirilebilir? Bitirme tezi metni yazılırken dikkat edilmesi gereken ve esası ilgilendiren içerik kuralları nelerdir? Bitirme tezi metni yazılırken dikkat edilmesi gereken belli başlı biçim kuralları nelerdir? Öğrenci Ödevi 6: Seminer Çalışmasının Eleştirisi Bitirme tezini bilgisayarla yazdırmanın ve ayrıca elektronik ortamda muhafaza etmenin faydaları nelerdir? Düşünce Kutusu 9: Dinlemek Üzerine İ. DANIŞMANIN KONTROLÜ VE NİHAİ YAZIM Tamamlanmış çalışmanın sadece metin kısmının (giriş, bölümler ve sonuç), amaca uygunluğu ve bütünlüğü açısından nasıl kontrol edilebilir? Bilimsel çalışmanın genel değerlendirmesini hangi ölçütlere göre yapabiliriz? Öğrenci Ödevi 7: Seminer Çalışması Öğrenci Ödevi 8: Seminer Çalışması Danışman nihai yazım aşamasında hangi esaslı düzeltmeleri isteyebilir? Danışmanınızın talep edeceği sıradan düzeltmeler sizi neden korkutmamalıdır? Sunumun amacı nedir ve içeriği nelerden oluşmalıdır?
6 xiv Soru-Cevap Tekniğiyle Tez Yazma, Makale Hazırlama ve Yayınlama Klavuzu DÖRDÜNCÜ BÖLÜM BİLİMSEL MAKALE YAZMA VE YAYIMLAMA A. BİLİMSEL YAYIN VE YAZARLIK ÜZERİNE BAZI AÇIKLAMALAR Bilimsel yayın nedir? Bilimsel dergilerde yer alan yayın türleri nelerdir? Bilimsel araştırmaları neden yayınlamalıyız? İyi bir yazar olmanın ödülü nedir? B. MAKALE YAZIMI Makale yazımına başlamadan önce neler yapılmalıdır? Makale konusu nasıl belirlenir? Makalenin yayınlanması için uygun dergi seçimi nasıl yapılır? Plan oluşturulurken nelere dikkat edilmelidir? Yazım kurallarının önceden öğrenilmesinin faydaları nelerdir? Yazar ortaklığı/paydaşlığı belirlenirken nelere dikkat edilmelidir? Bir makale hangi unsurlardan oluşur? Makale bölümleri hangi sırada yazılmalıdır? Makalenin başlığını belirlerken nelere dikkat edilmelidir? Başlık yazılırken izlenebilecek bir yol var mıdır? Kısa özet (abstract) yazılırken dikkat edilecek hususlar nelerdir? Kısa özetin doğru yazılıp yazılmadığı nasıl anlaşılabilir? Anahtar kavramlar belirlenirken nelere dikkat edilmelidir? Kimlere teşekkür edilir? Giriş bölümü nasıl hazırlanır ve doğru yazılıp yazılmadığı nasıl anlaşılabilir? Teorik çerçeve bölümü yazılırken nelere dikkat edilmelidir? Ampirik çerçeve bölümünün amacı nedir? Ampirik Çerçeve bölümü hangi alt başlıklarda verilebilir? Model başlığı altında hangi bilgilere yer verilmelidir? Veriler başlığı altında hangi bilgilere yer verilmesi gerekir? Metot başlığı altında hangi bilgilere yer verilmelidir? Sonuç kısmı hazırlanırken nelere dikkat edilmelidir? Tablo, şekil ve grafik hazırlarken dikkat edilecek hususlar nelerdir? Tartışma kısmı hazırlanırken nelere dikkat edilmelidir? Atıf yapmak yazara, okuyuculara ve diğer bilim adamlarına hangi faydaları sağlar? Atıf yapılacak kaynaklar nasıl belirlenir? Hangi atıf biçimleri kullanılacak?
7 İçindekiler xv 134. Kaynakça bölümü hazırlanırken nelere dikkat edilmelidir? Makale metni nihai hale getirilirken dikkat edilecek hususlar nelerdir? Düşünce Kutusu 10: Bilimde Etik Dışı Davranışlar ve Nedenleri C. MAKALE YAYINLAMA SÜRECİ Yayım süreci hangi aşamalardan oluşur? Makalenin yayım sürecinde editörün rolü nedir? Makalenin yayım sürecinde hakemlerin rolü nedir? Hakemler hangi kriterlere göre makaleyi değerlendirirler? Bilimsel bir dergiye makale hangi yollarla gönderilebilir? Editöre gönderilecek üst yazıyı veya kapak sayfasını hazırlarken nelere dikkat edilmelidir? Editörden ret cevabı alan yazar ne yapmalıdır? Editörden düzeltme cevabı alan yazar ne yapmalıdır? Editöre gönderilecek ikinci üst yazı hazırlanırken hangi hususlara dikkat edilmelidir? Makalenin yayıma kabulü ne anlama gelir? BEŞİNCİ BÖLÜM ÖĞRETİM ÜYESİ MESLEKTAŞLARIMLA PAYLAŞMAK İSTEDİKLERİM 146. Seminer dersini verecek öğretim üyesi meslektaşlarımla hangi deneyimlerimi paylaşmak isterdim? Bu dersi alacak öğrencilerimiz ve ülkemizin geleceği açısından bu derse verdiğim önem nedir? Düşünce Kutusu 11: Ders Materyali Dersi alan öğrencilerin dersle ilgili tepkilerini nasıl ölçmeye çalıştım? Öğrenci Ödevi 9: Dersin Öğrenci Tarafından Değerlendirilmesi Seminer dersinin fiilen ve her hafta işlenmesi neden faydalı ve gereklidir? İnsan kaynaklarının (öğrencilerin) çeşitli ve bireysel özelliklerinin ortaya çıkarılmasında /geliştirilmesinde/kristalize edilmesinde seminer çalışmasının işlevi nasıl açıklanabilir? Öğrenci Ödevi 10: Seminer Sunumu Düşünce Kutusu 12: Eleştirel Düşünüş SONUÇ YERİNE YARARLANILAN KAYNAKLAR