Täsin duşuşyk Sepleriň elıeterliligi
Çeşmeler Täsin duşuşyk Mart 13, 2014
Üstümizdäki ıylda uly söz ussadynyň iki ıubileıi birden gelıär. Mart aıynyň 15-ne Berdi Kerbabaıewiň doglan gününe 120 ıyl bolsa, 23-nji iıulda ıazyjynyň aradan çykanyna laıyk 40 ıyl dolıar.
Öz döwründe bu tanymal ynsan bilen duşuşmagy ıa-da ony görmegi köpler höwes eden bolsa gerek. Şeıle höwes mende-de boldy. Şonda goşa şatlyk bilen ıüzbe-ıüz boldum.
Hyıala gelmejek hakykat
Berdi Kerbabaıew bilen Gara Seıitliıewi men bilelikde gördüm. Olary Garagum kanalynyň içinde, onda-da Baıramalydan gabat garşyda, öňki “Garagum kanaly” sowhozynyň gabadynda görmek miıesser etdi.
Berdi Kerbabaıewiň öı muzeıi
Bu 65-nji ıylyň dekabrynda bolupdy. Asman açykdy, güneşli gündi, hiç bir sowuk ıokdy. Türkmenistanda Russiıa Federasiıasynyň Medeniıetiniň hem sungatynyň Ongünlügi geçıärdi. Bize – ıokary klasyň mekdep okuwçylaryna “Garagum kanaly” sowhozynyň garşysynda, kanalyň içinde Russiıadan gelen artistler konsert berjekler, kim islese, okuwdam boş, şoňa gidip biler diıdiler.
Biz bäş-alty oglan bolup, obadan ep-esli uzaklykdaky kanal boıuna gitdik. Tigirli çapyşyp, ol ıere nädip ıetenimizi bilmedik. Kanalyň şol çäginiň günorta tarapy biziň kolhozymyzyň ıeridi. Kanaldan gaırada – demirgazykda bolsa tarp ıerde açylan “Garagum kanaly” sowhozy ıerleşıärdi.
Hakykatdanam kanalyň biz tarapynda, ıagny çep kenarda gyra berkidilip barža goılupdyr. Haıal etmän, Mary tarapdan – kanalyň ters akymyndan, üsti adamdan doly uly ak kater geldi. Şol katerden birnäçe adam düşüp, ikä bölündiler. Uly bölek kenara berkidilen barža geçdi. Bir kiçeňräk topar hem “Garagum kanaly” sowhozyna tarap gitdi. Şolaryň arasynda Berdi Kerbabaıew bardy. Ol beılekilerden sere boıy saılanyp barıardy.
Men: “Alha, Berdi Kerbaba” diıenimi duımandyryn. Onuň ıanynda bolsa çal saçly Gara Seıitli bardy. Ol iki kişi meniň gözüme başgalardan saılanyp durdy. Olar iki kenarda duran adamlar bilen el bulap salamlaşıardylar.
Muňa gaty haıran galdym. Atgyranyň çölünden bir wagt kanal geçip, ol ıerden derıa bolup suw akar. Şol suwuň içi bilen ak gämide ıüzüp, biziň ıanymayza ıazyjy-şahyrlar geler diıip, hyıalyňa getirip bolmasa gerek.
Ine, bu şeıle boldy. Mary tarapdan gelenleriň arasynda Berdi Kerbabaıew bilen Gara Seıitliıew hem bar ekeni.
Çöle gelen sibirliler
Omsk şäheri Sibirdäki medeni merkezleriň biri hasaplanıar. Ol ıerde “Omskiniň halk hory” atly aıdym-saz topary bar. Beıle aıdym-saz topary dünıäde örän seırek. Sebäbi şeıle uly akademiki topary; köp sanly sazandany, aıdymçylary hem tansçylary saklamak üçin, kuwwatly döwlet gerek. Ony diňe döwletiň hasabyna saklamak mümkin.
Berdi Kerbabaıewiň jaılanan ıeri. Aşgabat
Şol uzak Sibirden gelenler Garagum kanalynyň iki kenaryna jemlenen türkmenleriň öňünde çykyş etdiler. Olar ençeme rus halk aıdymlary bilen birlikde, kompozitor Nury Muhadowyň şahyr Allaberdi Haıydowyň goşgusyna döreden “Komsomol” diıen aıdymyny türkmen hem rus dillerinde aıtdylar. Olaryň türkmençe aıdyşy örän çalgyrtdy, ıöne sözleri düşnüklidi. Bu aıdym soňra Bütinsoıuz radiosy üçin ıazgy edilipdir, ony käte Bütinsoıuz radiosy eşitdirip durıardy.
Omskiniň artistleriniň tasnslary aıratyn ıakymly boldy. Olar suw içindäki baržanyň üstünde al-ıaşyl öwsüp, gamak ıaly pyrlanıardylar.
Çölüň jümmüşinde ıaşap hem işläp ıören çopanlar, pagtaçylar, Garagum kanalyny gurujylar, ıaşlar-ıetginjekler olaryň çykyşyndan ünsüni sowup bilmedi. Olaryň her bir çykyşy biz üçin geňdi, örän özüne çekijidi. Tansçylar, aıdymçylar her täze çykyşynda, başgaça geıinmäge ıetişıärdiler.
Bu şatlykly pursat bir sagat, belki, ondanam gowrak dowam etdi.
Konsert gutardy. Tomaşaçylar dargap başlady. Obadaşlarym-ıoldaşlarym yza dolanmak üçin taııarlandylar. Men bolsam entegem gaıra kenara seredıärdim. Bu mahala çenli çaı-nahar edinen myhmanlar ıene yzyna çykyp, Mara dolanmak üçin, kenara gelerler, şonda Berdi Kerbaba bilen Gara Seıitlini görerin diııärdim. Emma olar görünmedi. Gaıtam biziň öňümizde çykyş eden sibirli artistleri-de, ol ıere alyp gitdiler.
Hawa-da, bu türkmeniň däbi, uzak ıerden gelen myhmany çaı-naharsyz yzyna gaıtaryp bilmezler.
Berdi Kerbabaıewiň mazar daşy
Biz oba dolandyk, ıöne eşiden aıdym-sazym hem ol gören adamlarym hiç wagt ıadymdan çykmady. Belent başly, ak saçly Berdi Kerbaba bilen çal saçly şahyr Gara Seıitli meniň ruhy dünıäme şol şekilde ornaşdy.
Olar bol suwly derıanyň kenarynda durup, adamlara el bulaıarlar. Olaryň ikisi hem şol bol suwy, çöl içinde dörejek bereketi nähili arzuw edipdiler. Men olary hakykata öwrülen şol hyıaly pursatda gördüm.