istediğiniz web sayfası, sohbet programında size yollanan içeriği alabilmeniz için gerekli olduğundan "IP'siz yapamaz mıyım" sorusunun yanıtı olumsuzdur.
148.101.005.132 gibi bir IP adresiniz olur ve İnternet'te aynı adrese sahip iki bilgisayar bulunmaz. Eğer kötü niyetli kişiler bu adresi biliyorsa size hack girişimlerinde bulunabilirler. Yani IP adresinizi de gizlemeniz yerindedir. Özellikle kablo türü sürekli İnternet bağlantısı olanlar bu yazıda bahsedeceğimiz firewall yazılımlarını kullanmıyorsa en azından gerçek IP adresinizi maskeleyecek programlar arayabilirsiniz. Ayrıca başınıza gelmesi pek mümkün olmasa da, "Sana dosya yollayacağım, IP adresin ne" gibi sorulara kanıp numaranızı da vermeyin.
(Cookie'ler bu dosya konusuyla yakından ilgili olduğu için bu kutuyu da ekledim. Sadece cookie'leri inceleyen eski bir dosya konusunu buradan okuyabilirsiniz)
Türkçeye "çerez" olarak geçmiş cookie dosyaları web sayfalarının kullandığı minik dosyalardır. Bir web bağlantısında karşı tarafın geleneksel yollardan neler öğrenebileceğini gördük. Kim olduğunuzu sayfaya girmenizle anlayamayacak olan siteler sizin hakkınızda herhangi bir bilgi de toplayamaz. Ama kabul etmek lazım ki bazı durumlarda sitenin önceki ziyaretlerinizi hatırlamasının yararı olacaktır. Örneğin birkaç sayfalık bir makalenin ilk sayfasını okudunuz ve sonra siteden çıktınız. Yine bu makaleye ulaşmak istediğinizde sitenin sizi doğrudan ikinci sayfaya yönlendirmesi kuşkusuz güzel olurdu.
İşte böyle bir şeyin olması için sitenin sizin bilgisayarınızda bir parça bilgi bırakması, her yeni ziyaretinizde de bu bilgiye ulaşması gerekir. Bu bir parça bilgi çerez içinde saklanır. Çerezler genelde uzun ömürlü olur. Ama bazıları da siz alışveriş sitesindeyken sepete attığınız ürünleri hatırlar, site terk edilince silinir.
Bir site bilgisayarınıza her istediğini doğrudan yaptıramaz, çerezleri de site değil İnternet tarayıcı programınız sabit diskinize kaydeder. Tabii bunu da sizin izniniz olmadan yapmaz. Ama bir kez böyle bir dosya kaydedildi mi, kaydeden site sizden tekrar tekrar izin almadan bu dosyayı okuyabilir. Her site sadece kendi çerezini okuyabilir, diğer sitelerin bıraktıklarını okuyamaz. Yani sakin olmakta fayda var, kimse çerezler sayesinde sabit diskinizde at koşturup istediği yerde dosya oluşturamaz, bu dosyalar için belli bir yer oluşturulmuştur. İzniniz olmadan buraya yazılamayacağı gibi rasgele yerlerden dosya da okunamaz.
Özetlemek gerekirse eğer site çerez yerleştirebilirse, sizin yaptıklarınızı bu dosyaya yazarak adımlarınızı takip edebilir. Böylece de sanal profilinizi oluşturabilir. Bu sizin için iyi de olabilir, kötü de. Örneğin idéefixe sizin zevklerinizi iyi bilirse bir dahaki ziyaretinizde hoşlandığınız konuyla ilgili kitapları size doğrudan sunar, siz de yemek kitaplarıyla ya da spor dergileriyle ilgilenmiyorsanız zaman kaybetmemiş olursunuz. Ama tercihlerinizi içeren bu bilgi grubu bir başka yere satılırsa, orası da sizi rahatsız eden reklamlara başlarsa bu kabul edilemez bir gelişme olur.
"Yabancı Cookie" Az önce belirttiğimiz gibi siteler sadece kendi sayfalarında sizle ilgili bilgi toplayıp genel davranışlarını bilemezler. Ama göz önünde bulundurmanız gereken bir konu var, o da yabancı "cookie"ler. Örneğin kuzu.com'un bir sayfasına girdiniz. Ama sayfada kendi sunucu bilgisayarlarına kaydetmeden, doğrudan kurt.com'dan bir resim kullanıyor olabilir. O zaman siz bir anlamda kurt.com'a da girmiş oldunuz.
Kurt.com'u kaynak olarak kullanan kuzu.com dışında pek çok site olabilir. Bu diğer sitelere de girerseniz, hiç farkında olmadan kurt.com sizin hakkınızda çok daha etraflı bilgiye sahip olabilir. Çünkü siz diğer siteleri gezerken hem onlardan hem de kurt.com'dan cookie alırsınız. Kuzu.com ve diğerlerinin güvenlik ve mahremiyet politikalarına güveniyor olsanız da kurt.com'u bilmediğinizden kurt.com'un oluşturduğu profili ne amaçlarla kullanacağını da tahmin edemezsiniz. Bugün yardımcı programların hemen sildiği DoubleClick çerezleri buna örnektir. Reklam hizmeti verdiği farklı sitelere girdikçe, aynı merkezden çerez alırsınız.
Standart ayarlarda bilgisayarınız tüm cookie'leri kabul eder, bunu istediğiniz gibi değiştirebilir, yabancı cookie'leri yasaklayabilir, tümden cookie'leri etkisiz hale getirebilir, ya da her seferinde izin sorulmasını sağlayabilirsiniz. Ama eğer sadece sizin kullandığınız bir bilgisayardan şifre ve kullanıcı adı kullanarak bir siteye giriyorsanız hem cookie'leri iptal edip hem de sitenin sizi otomatik olarak tanımasını sağlayamazsınız. Yani her seferinde şifre ve kullanıcı adını girmek zorunda kalabilirsiniz, her ne kadar "Beni Tanı" seçeneğine tıklasanız da.
Ve sürekli bağlantı sahibi olarak servis sağlayıcınızın dinamik IP adresi verip veremeyeceğini öğrenin, böylece sızma girişimlerini daha zorlaştırırsınız.
IP Koruması Sürekli bağlantısı olanlar ve IP adresini meraklı gözlerden korumak isteyenler firewall kurulumunun ötesinde IP numaralarını maskeleyebilirler. Bugün bu işi yapma amaçlı onlarca minik yazılım download sitelerinde mevcut.
Ayrıca İnternet'te de bu amaçlı birçok site hizmet sunuyor. Bunların en ünlülerinden www.anonymizer.com ile istediğiniz siteye Anonymizer proxy sunucuları üzerinden gidebilirsiniz. Böylece karşı taraf sizin yerinizi tespit edemez. Tek yapmanız gereken siteye girip "http" kutusuna gideceğiniz adresi yazmak.
Bu hizmetten daha fazla faydalanmak isteyenler sitedeki ücretsiz "Anonymizer Toolbar"ı yükleyerek tarayıcılarına bir On/Off düğmesi ekleyebilir ve istedikleri zaman korumayı açabilirler.
Ama bir uyarı da yapmakta yarar var. Bazı güvenli hizmet veren siteler, IP numaranızı bilemezse o sitelerden faydalanmak imkansız olabilir. Örneğin deneme amacıyla, Anonymizer üzerinden girdiğimiz bir üniversitemizin öğrenci sayfasında sisteme giriş linki dahi çıkmadı. Bu da ne zaman IP'nizi maskelemeniz gerektiği konusunda dikkatli olmanızı gerektiriyor.
Ne Kadar Çerez Doyurur?Cookie yani çerezler bilgisayarınızda az miktar bilgi depolayan dosyacıklar olarak büyük bir tehdit oluşturmazlar. Ama mahremiyetinize tehlike uzun vadeli bir erozyon gibi, kişisel tercihlerinizin yavaş yavaş elde edilmesi ve kullanılmasıdır. Site her girdiğinizde tıkladığınız sayfaları saklayaraktan yine bir tüketici profili oluşturabilir.
"Cookie Nedir" başlıklı kutuda nelere dikkat etmeniz gerektiğini okuyabilirsiniz, önlem olarak ise az sonra inceleyeceğimiz programları kullanabilirsiniz.
Burada iş biraz da kişiliğinize kalmış, "Ne de olsa hakkımda hayati bilgiler toplanmıyor" diyerek ayarları sonuna kadar açabilir, daha çekingen biriyseniz tümden kapatabilirsiniz. Ama orta derece bir ayar kuşkusuz en iyisi. Çünkü e-yatırım siteniz, portföyünüzü incelemeniz için bilgisayarınıza illa cookie yerleştirecek şekilde hazırlanmış olabilir, öte yandan pazarlama kampanyası düzenleyen bir şirkete karşı da bir nebze korunursunuz.
Her seferinde sizden izin alınmasını sağlamak da bir çözüm olabilir. Her cookie için bir pencere açılır ve cookie sahibi sitenin adı görüntülenir, böylece yabancı bir cookie alıp almadığınızı anlarsınız. Sorgu ekranında "Söz konusu site için ayarları hatırla" seçeneği de mevcuttur, yani bir evet ya da hayır ile o siteden gelecekte de çerez alıp almayacağınıza karar verebilirsiniz. Bu arada her sitenin çerezlerden faydalanmadığını da belirtelim.
Netscape çerezler için detaylı ayar yapmanıza izin veriyor, çerezlerimi ben ayıklayıp pişireyim diyenler için tüm tarayıcı yazılımlarda bu tip ayarlar mevcut. Çerez ayarları İnternet Explorer'da Araçlar menüsünden İnternet Seçenekleri'ne tıklayarak açılan pencerenin Gizlilik sekmesinde yapılır. Netscape içinse Edit münüsünden Preferences diyerek açılan ekranda Privacy& Security başlığında Cookies bölümü bulunur.
E-Posta Koruması, Alışveriş Korkusu, Esrarlı Sohbetler, Virüsler, Casus Kodlar, Kalkan ile Korunma, Temizlik = Güvenlik, Bilgisayarda Ajan Var mı...