Ebola Nedir? | Acıbademlab Blog
Ebolavirus, Filoviridae ailesinden bir RNA virüsüdür. Virüsün insanda hastalığa neden olduğu bilinen 5 türü vardır. Virüs 1976 yılında Demokratik Kongo Cumhuriyeti sınırlarında bulunan Ebola nehri yakınlarında keşfedilmiştir. O zamandan beri Afrika’da sporadik olarak salgınlarda bulunmuştur. Çeşitli Afrika ülkelerinde bulunmaktadır. Virüsün doğal rezervuarı hala bilinmemekle beraber Afrikadaki meyve yarasalarının virüsün doğal kaynağı olduğu düşünülmektedir.
Afrikada Hastalığın görüldüğü ülkeler;
İnsana enfekte hayvanın organ, kan, vücut sıvıları ile yakın temas sonrası bulaştığı bildirilmiştir. İnsandan insana geçiş enfekte insanların kan ve vücut sıvılarının, sağlıklı insanların bütünlüğü bozulmuş deri ve mukozalarına ile direkt teması ile meydana gelir. Ayrıca hastanın vücut sekresyonları ile kontamine çevresel materyal ile de bulaşma meydana gelebilir. Hayatta kalan hastalarda klinik bulguların düzelmeye başladığı dönemde kanda viremi düşük düzeyde devam eder ve nekahat döneminde de vücut sekresyonlarında virüs varlığı gösterilmiştir. Bu nedenle hastalar iyileşme döneminde de bulaştırıcı olabilirler ve bu süre net değildir.
Böyle hastaların takip ve tedavileri esnasında sağlık çalışanları gerekli önlemleri almadıkları takdirde yakın temas ile hastalığa yakalanabilirler.
Kuluçka süresi virüse maruz kaldıktan sonra 2-21 gün arasında değişir. Ortalama 8-10 gün sonra semptomlar gelişebilir.
Hastalık akut yüksek ateş ( ≥38,5 °C ) ve özgün olmayan semptomlar ile başlar. 38,5 °C ‘den büyük ateş, şiddetli baş ağrısı, kas ve eklem ağrısı, halsizlik, ishal, kusma, mide ve karın ağrısı, iştahsızlık belirtileri ile de devam eder.
Eşlik edebilecek diğer belirtiler; Döküntü, gözlerde kızarıklık, hıçkırık,öksürük, boğaz ağrısı, göğüs ağrısı, nefes almada zorluk, yutma güçlüğü, cilt ve mukozal kanamalar veya organ içine kanamalardır.
Ebola virüsü bulaşmış hastalar klinik semptomların başlamasından önce bulaştırıcı değildir. Ateş içeren semptomların başlamasından itibaren bulaştırıcılık başlar.
Hastalar klinik bulguların gelişiminden itibaren virüs atılımı artarak devam eder. Hastalar klinik semptomların başlamasından sonra 14. günü geçirmiş ise hayatta kalma şansı artar. Ölüm sıklıkla klinik bulguların ortaya çıkışını takiben 9-10. günler arasında septik şok, çoklu organ yetmezliği ve yaygın damar içi pıhtılaşma bozukluğu (DIC) nedeni ile olur.
Hastalık neden olan virüs türüne ve nitelikli sağlık hizmeti alabilme durumuna göre %25-90 oranında fatal seyreder.
Laboratuvar testlerinde lökopeni (sıklıkla lenfopeni) trombositopeni ve karaciğer enzimlerinde artış görülebilir. PTZ, aPTT ve fibrin yıkım ürünlerinde artış olabilir.
Hastalığın özgün tanısında antijen tespit testleri (hızlı tanı testleri ve ELISA), antikor yanıtının saptanması için ELISA ve serum nötralizasyon testi, RT- PCR ve virüs izolasyonu kullanılır.
Sıtma, Şigelloz, Kolera, Tifo, Leptospiroz, Riketsiyoz, Hepatit ve diğer viral hemorajik ateşler dikkate alınmalıdır.
Hastalığın özgün bir tedavisi bulunmamaktadır. Destek tedavisi uygulanmaktadır. Hasta standart kurallara ek olarak temas ve damlacık izolasyon kurallarına uyularak, izole edildiği ortamda monitörize edilerek, mümkün olan en az sayıdaki sağlık personeli teması ve ziyaretçi kısıtlaması ile izlenmelidir. Bu gün için kullanılabilir veya klinik çalışma düzeyinde bir aşısı bulunmamaktadır.
Sağlık bakanlığı ‘’Ebola virüs hastalığı Vaka Yönetim Rehberinde’’ olası şüpheli ve kesin vakaların takip ve tedavisi için görevlendirilen referans hastaneleri bir liste halinde yayınlamıştır.
İnsandan insana geçiş, bütünlüğü bozulmuş deri veya mukozanın enfekte insanların kan ve vücut sıvılarıyla direkt teması ile meydana gelir. Bu nedenle standart izolasyon kuralları ile birlikte temas izolasyon kurallarına uyulması çok önemlidir. Ayrıca hastanın vücut sekresyonları ile kontamine çevresel materyal ile de bulaş olabileceği dikkate alınmalıdır. Hastalardan hava yolu ile bulaş gösterilmemiş olmakla birlikte sekresyonlarda virüs bulunduğu için damlacık izolasyon kuralları da mutlaka uygulanmalıdır.
EVH’ya bağlı ölümlerde sağlık personelinin kişisel koruyucu ekipman kullanılarak cenazeye temas etmesi gereklidir.
1.EBOLA VİRÜS HASTALIĞI VAKA TANIMLARI
Aşağıda belirtilen ’’ Epidemiyolojik kriterler’den en az birisinin varlığında klinik kriterlerden ≥38,5 °C ateş ile birlikte diğer klinik bulgulardan en az birisinin bulunduğu veya sebebi açıklanamayan ölüm olan vakadır.
Semptomlar ortaya çıkmadan önceki 21 gün içinde;
Doğrulanmış veya şüpheli EVH vakasının kan veya diğer vücut sıvıları ile temas veya
EVH’nın aktif olarak yayılımının olduğu bölgede yaşıyor olmak veya
Endemik bölgede yarasa, kemirgen veya maymun, şempanze gibi primatlar ile doğrudan temas (dokunma, temas etme, etini yeme v.s.)
≥38,5 °C ateş ile birlikte,
Aşağıdaki klinik bulgulardan en az birisinin varlığı,
Sebebi açıklanamayan ölüm.
Şüpheli vaka tanımına uyan ve Ebola Virüs hastalığı laboratuvar testleri ile doğrulanan vakadır.
Not: Ayırıcı tanıda sıtma mutlaka akla gelmeli ve araştırılmalıdır.
2. EBOLA VİRÜS HASTALIĞI İZOLASYON ÖNLEMLERİ
Bulaşıcı hastalıklar yönünden nakli yapılacak şüpheli vakalarla ilgili sağlık personelinin bilgilendirilmesi gereklidir. Vaka hakkında ön bilgi verilmeli ve en az sayıda sağlık personeli ile çalışılmalıdır.
Hastaya ulaşmadan önce sağlık personeli koruyucu önlemleri almalıdır.
Şüpheli vakanın götürüleceği hastane, uygun enfeksiyon kontrol önlemlerini alması için önceden bilgilendirilmelidir.
Kurum ve kuruluşlarla gerekli işbirliği sağlanmalıdır. Vaka takipleri ve hasta transferleri titizlikle takip edilmelidir.
Hastanın yatırılacağı odanın özelliği
EVH şüpheli veya kesin vakalarda hastaların hastaneye yatışlarında standart, temas ve damlacık izolasyonuna uygun davranılmalıdır.
Tek kişilik özel banyo ve tuvaleti olan odada, hasta odasına girişler sınırlandırılmalı, mümkün olduğunca giriş ve çıkışlar kayıt altına alınmalıdır. Hastanın sadece bakımından sorumlu olan personel ile girişler sınırlandırılmalıdır.
Kullanılacak tüm malzemeler ve ekipmanlar hastaya özel olmalıdır. Oda dışına çıkarılmamalıdır.
4. HASTANIN NAKLİ SIRASINDA ALINACAK ÖNLEMLER
Ambulanslarda ve hastayla temas edecek tüm sağlık personeli için aşağıdaki kişisel koruyucu ekipman hazırlanmalıdır. Hastayla kurulacak tüm temaslarda bu malzemelerin kullanılması zorunludur.
Su geçirmeyen önlük ve tulum
Su geçirmez ayak koruyucu
5. EBOLA VE SEYAHAT ÖNLEMLERİ
Dünya Sağlık Örgütü ( WHO) 12 Ağustos 2014 tarihi itibarı ile Ebola hastalığının görüldüğü bölgelere veya bu bölgelerden yapılacak seyahatlere bir yasaklama getirmemiştir. Bununla birlikte ABD hastalık önleme ve kontrol merkezi (CDC) tarafından yapılan değerlendirmede Ebola virüs hastalığı ile temas edenlere seyahat kısıtlaması getirilmiştir. Temas öyküsü olanlar için son temastan 21 gün geçtikten sonra sivil-ticari uçaklarla veya toplu taşıma araçları ile seyahat edebileceği belirtilmiştir.
Ülkemizde Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü’ne bağlı sağlık denetleme merkezleri tarafından enfekte bölgeden gelen seyahat araçları için uygulanacak sağlık tedbirleri uluslar arası giriş noktalarında uygulanmaktadır.
Acıbadem Lab Tarafından 30 Kas.14 tarihinde gönderildi.