6. sınıf Sosyal Bilgiler 4. Ünite Ülkemizin Kaynakları Konu Anlatımı ve Ders Notu (1. bölüm)
Un, ekmek ve makarna üretiminde kulla­nılır.
Buğday, sürekli yağış almasından dolayı Karadeniz kıyılarında, düşük sıcaklıkların görül­mesinden dolayı da Doğu Anadolu Bölgesi’nin yüksek kesimlerinde yetişmez.
Buğdaydan sonra en çok yetiştirilen tahıl­dır.
Soğuğa ve sıcağa dayanıklı olup buğda­ya göre daha kısa sürede yetişir. Bu nedenle buğdayın yetişemediği daha soğuk ve yüksek yerlerde de üretimi yapılır.
Arpa, hayvan yemi olarak ve ekmek yapı­mında kullanılır. Bira sanayisinin ham maddesi­dir.
En çok İç Anadolu, Güneydoğu Anado­lu ve Ege bölgelerinde yetiştirilir.
Buğdayın ve arpanın iyi yetişemediği yer­lerde yetişir.
Fazla sıcaklıklardan zarar görür. Yayla ik­limini sever, düşük ısıya dayanabilir. Bunun için buğdaya göre daha fakir topraklarda ve yüksek­lerde tarımı yapılmaktadır.
Tanesinden ekmek ve bira, saplarından hasır şapka yapılır. Sandalye yapımında ve hay­van yemi olarak da yararlanılır.
Serin, yüksek, nemli bölgeler ile sıcak ve kurak yörelerde yetiştirilir.
Yulaf unu besin maddesi olarak da kulla­nılır.
Fazla su ve sıcaklık isteyen mısır, bu özelliğiyle diğer tahıllardan ayrılır. Yaz yağışları­nın ve sulama imkânlarının bulunduğu yerlerde yetiştirilir.
Akdeniz, Karadeniz, Marmara ve Ege bölgelerinde üretilir.
Ülkemizde pirinç üretimi tüketimi karşıla­yamamaktadır. Bu nedenle yurt dışından pirinç it­hal edilmektedir.
Ülkemizde en fazla Marmara (Meriç Ova­sı), Karadeniz (Tosya – Boyabat) ve Akdeniz bölgelerinde üretilir.
Alüvyal toprakları sever. Yetişme döne­minde bol su ve yüksek sıcaklık, olgunlaşma ve hasat döneminde tam kuraklık ister.
En çok Güneydoğu Anadolu Bölgesi, Ege Bölgesi (Büyük Menderes, Küçük Mende­res, Gediz ovaları), Akdeniz Bölgesi (Çukurova, Antalya Ovası), Güney Marmara Bölümü ve Do­ğu Anadolu Bölgesi’nde (Malatya, Elazığ, Iğdır ovaları) yetiştirilir.
Yetişme döneminde bol su, olgunlaşma döneminde de yüksek sıcaklığa ihtiyaç duyar.
Türkiye, dünyanın kaliteli tütün üreten ül­keleri arasında yer alır.
Tütün üretimi belli bölgelerde toplanmış­tır. Bu durum kaliteli tütün üretimi sağlamak için üretimin devlet kontrolünde olmasından kaynak­lanır.
Ülkemizde en çok Ege Bölgesinde yetiş­tirilir. Bu bölgemizi sırasıyla Güneydoğu Anado­lu, Karadeniz ve Marmara bölgeleri izler.
Türkiye’de sadece Doğu Karadeniz Bölümü‘nde, Giresun’dan Gürcistan sınırına kadar olan kıyı şeridinde yetişir. Üretilen çayın büyük bölümü Rize’den sağlanır.
Tohumlarından yağ çıkarılan bitkiler ara­sında en önemlisidir.
Ayçiçeğinin artığı aynı zamanda hayvan yemi olarak değerlendirildiği için ayçiçeği işleyen yağ fabrikalarının çevresinde hayvancılık faaliyet­leri de gelişmiştir.
Ekim alanı yaygındır. Başta Marmara Bölgesi’nin Trakya kesimi olmak üzere, İç Ana­dolu ve Karadeniz (doğu kıyıları hariç) bölgele­rinde de yetiştirilir.
Keten lifleri, keten kumaş ve kâğıt yapı­mında kullanılır. Tohumlarından boya yapımında kullanılan bezir yağı elde edilir.
Kenevir bitkisinin lifleri ise halat, ip, pas­pas gibi kaba dokumalarda kullanılır.
En fazla Batı Karadeniz Bölümü‘nde üretimi yapılır.
Haşhaş üreti­miinin büyük bir bölümü Ege Bölgesi‘nde yapılır. Afyon, Denizli, Kütahya, Uşak, Konya, Isparta ve Burdur’da üretimi yapılır.
Bir kısmından yağ elde edilir, bir kısmı ise sofralık olarak tüketilir.
Güneydoğu Anadolu, Akdeniz, Ege ve Marmara bölgelerinde üretilir.
Rakı ve içki yapımında kullanılır. Burdur (% 50) üretimde birincidir. Burdur’u, Muğla ve An­talya illeri izler.
Ege ve Marmara bölgelerimizdeki ovalar ile Çukurova ve Batı Karadeniz Bölümü‘nde fa­sulye tarımı yaygındır.
İç Anadolu, Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yetiştirilir.
Yazları sıcak ve yağışlı geçen iklim şart­larında yetişir.
En çok Akdeniz Bölgesi‘nde üretilir. Or­ta ve Batı Karadeniz kıyıları ile Ege ve Marma­ra’da üretimi yapılır.
Yeşil mercimek en fazla İç Anadolu Bölgesi‘nde, kırmızı mercimek ise Güneydoğu Anadolu Bölgesi‘nde üretilir.
Seracılık faaliyetlerinin gelişmiş olmasın­dan dolayı en çok sebze üretimi Akdeniz ve Ege bölgelerinde yapılmaktadır.
Akdeniz Bölgesi’nde turfanda sebzecilik gelişmiştir.
Seracılık güneşli gün sayısının fazla oldu­ğu Akdeniz, Ege, Marmara ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yapılır.
Karadeniz kıyılarında bulutlu gün sayısı­nın fazla olması, Doğu Anadolu’da kış mevsimi­nin soğuk ve uzun geçmesi, İç Anadolu’da ise yaz kuraklığının erken başlaması sebze üretimini sınırlandırmış ve seracılığı engellemiştir.
Ana vatanı Karadeniz kıyılarıdır. Ordu, Giresun, Trabzon ve Samsun illerinde ülkemiz fındığının %80’i üretilir. Fındığın geri kalan kısmı Marmara Bölgesi’nde İzmit Körfezi çevresinden elde edilir.
Yıllık üretimi ile Türkiye, dünyadaki fındık ihtiyacının yarısından fazlasını karşılar. Bu ne­denle fındık önemli bir ihraç ürünüdür.
Üzüm bitkisine asma, üzüm yetiştirilen yerlere bağ adı verilir.
Üzüm üretiminde ilk sırayı Ege Bölgesi alır. Bu bölgeyi Güneydoğu Anadolu, İç Anadolu, Marmara ve Doğu Anadolu bölgeleri izler.
Soğuğa karşı dayanıksızdır.
Ege Bölgesi’nin kıyı kesimleri, Akdeniz, Marmara ve Karadeniz Bölgesi ile Güneydoğu Anadolu’nun soğuk olmayan kesimlerin­de yetiştirilir.
İncir, kuru ve yaş olarak tüketilir.
Kuru incir ihracatımız gelişmiştir.
Üzümden sonra yetişme alanı en geniş meyvedir.
En fazla İç Anadolu Bölgesi‘nde üretilir.
Yüksek sıcaklık ve bol su ister. Don olay­larından olumsuz etkilenir. Bu nedenle sıcaklığın 0°C’nin üstünde olduğu yerlerde üretilir.
En fazla üretim Akdeniz Bölgesi’nin kıyı kesiminde yapılır. Daha sonra Ege, Marmara’nın güneyi, Doğu Karadeniz Bölümü’nün (Rize ve çevresi) kıyılarında yetiştirilir.
Kış sıcaklık ortalamalarının yeterli olduğu Alanya – Anamur arasında üretilir.
Dünyada yetişme alanı sınırlıdır.
Türkiye’de Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde yetiştirilir. Üretiminde Gaziantep, Şanlıurfa başta gelir.
Türkiye, kayısı üretiminde dünyada 1. sı­radadır. Türkiye’de en fazla kayısı Doğu Anado­lu’da (Malatya) üretilmektedir.
Soğuğa karşı dayanıklıdır. Her bölgede yetişir. Anayurdu Anadolu’dur. Kereste ve lüks mobilya yapımında kullanılır. Üretimin %50’si ih­raç edilir.
En çok Marmara ve Ege’de yetişir. En ka­liteli şeftalinin yetiştiği yer Bursa’dır.
Karadeniz’de nem oranının yüksek olması nedeniyle ormanlar deniz seviyesinden itibaren başlar. Bölgede, her mevsim bol yağışlı olması nedeniyle gür ormanlar yetişir.
İç bölgelerde yağışların yetersiz olması ve belli dönemlerde kuraklığın etkili olması nedeniyle, ormanlar geniş alan kaplamazlar. İç kesimlerde ormanlar, genellikle daha nemli olan yüksek kesimlerde toplanmıştır.
« 6. sınıf Sosyal Bilgiler 4. Ünite Ülkemizin Kaynakları Konu Anlatımı ve Ders Notu (2)
6. sınıf Sosyal Bilgiler 4. Ünite Ülkemiz ve Dünya Konu Anlatımı ve Ders Notu »