Coğrafi Bilgi Sistemleri | Ekopangea
Anasayfa Makaleler Fiziki Coğrafi Bilgi Sistemleri
Yeryüzü üzerindeki karmaşık toplumsal, ekonomik, çevresel vb. tasarlama sorunlarının çözümüne yönelik tasarlanan yere/konuma dayalı karar verme süreçlerinde kullanıcılara yardımcı olmak üzere, büyük hacimli coğrafi veriler; toplanması, depolanması, işlenmesi, yönetimi, yersel incelemesi, sorgulaması ve sunulması işlemlerini yerine getiren donanım, yazılım, çalışan, coğrafi veri ve yöntemler ile bu verilen kullanıcıya sunulması işlevlerini bütünlük içerisinde gerçekleştiren bir bilgi düzenidir.
Coğrafi Bilgi Sistemleri her iş alanına göre türlü biçimlerde yorumlanmaktadır. Bu değişik yorumlamalara karşın Coğrafi Bilgi Sistemleri bir bakıma “Yeryüzü üzerindeki bölgeleri tanımlayan, verileri saklayan ve kullanan bilgisayar sistemi” olarak da tanımlanabilir.
Coğrafi Bilgi Sistemi’nin Temel Bileşenleri nelerdir?
A)Donanım: Donanım CBS’nin işlemesini olanaklı kılan bilgisayar ve buna bağlı yan ürünlerin bütünü donanım olarak adlandırılır.
B)Yazılım: Coğrafi bilgileri depolamak, incelemek ve görüntülemek gibi gereksinim ve işlemleri kullanıcıya sağlamak üzere, yüksek düzeyli programlama dilleriyle gerçekleştirilen algoritmalardır.
C)Veri: CBS’nin en önemli bileşenlerinde biri de “veridir”. Grafik yapıdaki coğrafi veriler ile tanımlayıcı nitelikteki öznitelik veya tablo verileri gerekli kaynaklardan toplanabileceği gibi, piyasada bulunan hazır durumdaki veriler de satın alınabilir.
D)Kişisel Kaynaklar: Bireyler yeryüzündeki gerçek sorunları uygulamak üzere gerekli düzenleri yönetir ve gelişme tasarıları hazırlar. CBS kullanıcıları, düzenleri tasarlayan ve koruyan uzman teknisyenlerden günlük işlerindeki başarımlarını artırmak için bu düzenleri kullanan kişilerden oluşur.
E)Yöntemler: Başarılı bir CBS, çok iyi bir tasarım ve iş kurallarına göre işler. Bu tür işlevler her kuruma özgü örnek ve uygulamalar biçimindedir.
Coğrafi Bilgi Sistemleri’nin Temel Bileşenleri
Coğrafi Bilgi Sistemleri’nin Yararları
Coğrafi Bilgi Sistemleri(CBS) kişi, kurum ve kuruluşların yersel tabanlı veriler üzerinde yapacakları çalışmalarda karar vermelerine yardımcı olmaktadır. Yani CBS, hem veri tabanı yönetimi hem inceleme hem örnekleme yeteneği hem de çalışmalar sırasında karar destek düzeneği gibi birçok ve önemli özellikleri içerisinde barındırmaktadır. Bu gibi yetenekler de Coğrafi Bilgi Sistemleri’ni diğer sistemlere göre her zaman ön sıralara taşımaktadır.
Coğrafi Bilgi Sistemleri’nin yararlarını sınırlandırmak neredeyse olanaksızdır. Ancak CBS’nin yararları bakımından birkaç örnek verilebilir;
Bilgi akışını hızlandırır,
Daha verimli üretim ve belge yönetimi sağlar,
Etkili ve doğru incelemeler(ivedi duruma karışma, önemli bilgi incelemeleri vb.) sağlar,
Veri güncelleme kolaylığı sağlar,
İş gücünü arttırır ve zaman yitimini önler.
CBS aşağıdaki üç amaca ulaşmayı ister;
-Harita ve coğrafi bilgileri kullanarak üretkenliği artırmak,
-Coğrafi veri tabanında yönetimi geliştirmek ve
-Karar vermeyi destekleyen coğrafi verileri kullanacak daha iyi yöntemleri ortaya koymak.
Coğrafi Bilgi Sistemleri’nin Kullanım Alanları
Uygulayım bilimsel(teknolojik) gelişmelerle birlikte türlü birçok uygulamayı içine alan Coğrafi Bilgi Sistemleri sorunlar karşısında iş ve hizmetlerin tıkanma noktasına geldiği, var olan yerleşim yerlerinde ya da tasarlanan yerleşimlerde, yerel yöneticiler için bir çözüm yolu olarak en çok önerilen yöntemdir. Belediye ve yerel yönetimlerde; çevre yönetimi, havza yönetimi, ulaşım tasarlama, uygun yer seçimi, çok ölçütlü karar verme, kazı‐dolgu çalışmaları, akıllı harita üretimi, alan tasarlaması, envanter çalışmaları, senaryo ve eğilim incelemeleri, kirlilik örneklemesi, üç boyutlu alan örnekleme, araç izleme, deprem hasar incelemeleri, vergi izleme vb. gibi birçok kullanım alanı bulunmaktadır. Coğrafi Bilgi Sistemleri’nin kullanım alanları yalnızca bunlarla sınırlı değildir. Bu alanları belli başlıklar altında toplamak gerekirse;
Çevre Yönetimi: Çevre düzeni tasarıları, çevre koruma alanları, ÇED yazanağı hazırlama, göller, göletler, sulak alanların belirlenmesi, çevresel izleme, hava ve gürültü kirliliği, kıyı yönetimi, hava bilimi, su bilimi…
Doğal Kaynak Yönetimi: Yer yapısı, su kaynakları, akarsular, havza incelemeleri, yaban yaşamı, yer altı ve yer üstü doğal kaynak yönetimi, madenler, petrol kaynakları…
Mülkiyet‐İdari Yönetim: Tapu‐Kadastro, vergilendirme, seçmen belirleme, nüfus, kentler, beldeler, kıyı sınırları, idari sınırlar, tapu bilgileri, komşu alan dışında kalan alanlar, uygulama bayındırlık tasarıları…
Bayındırlık Hizmetleri: Bayındırlık etkinlikleri, otoyollar, devlet yolları, demir yolları ön incelemeleri, deprem çizgileri, kıran yönetimi, yapı hasar belirlemeleri, yapıların türlerine göre dağılımları, bölgesel kalkınma dağılımı…
Eğitim: Araştırma‐inceleme, eğitim kurumlarının sığaları ve bölgesel dağılımları, okuma‐yazma oranları, öğrenci ve eğitmen sayıları, tasarlama…
Sağlık Yönetimi: Sağlık‐Coğrafya ilişkisi, sağlık birimlerinin dağılımı, çalışan yönetimi, hastane vb. birimlerin sığaları, bölgesel hastalık incelemeleri, sağlık tarama etkinlikleri, cankurtaran hizmetleri…
Belediye Etkinlikleri: Kentsel etkinlikler, bayındırlık, taşınmaz vergisi toplama, bayındırlık düzenlemeleri, çevre, park-bahçeler, fen işleri, su‐kanalizasyon‐doğal gaz kuruluş işleri, TV kablolama, uygulama bayındırlık tasarıları, var olan haritalar, altyapı, ulaştırma tasarısı, toplu taşımacılık, belediye yolları ve kuruluşları…
Ulaşım Tasarlaması: Kara, hava, deniz ulaşım ağları, doğal gaz boru hatları, iletişim durakları, yer seçimi, erke iletim hatları, ulaşım haritaları…
Turizm: Turizm bölgeleri alanları ve merkezleri, turizm amaçlı uygulama bayındırlık tasarıları, turizm kuruluşları, sığaları, kazıbilim çalışmaları…
Orman ve Tarım: Eğim‐bakı hesapları, orman düzenleyim haritaları, orman sınırları, kır tasarlaması, ulusal parklar, orman kadastrosu, yer örtüsü, toprak haritaları…
Ticaret ve Sanayi: Sanayi alanları, organize sanayi bölgeleri, erkin bölgeler, bankacılık, pazarlama, sigorta, risk yönetimi, üye, adres yönetimi…
Savunma ve Güvenlik: Askeri kuruluşlar, uygulama ve atış alanları, yasak bölgeler, sivil savunma, güvenlik, suç incelemeleri, suç haritaları, araç izleme, trafik düzenleri, ivedi durum…
Yeryüzünde yaygın olarak kullanılan CBS yazılımları;
Arc/Info(ESRI), ArcView GIS(ESRI), SDE(ESRI), MapObjects (ESRI), ArcIMS(ESRI), Microstation, GeoGraphics,GeoEngineering, GeoMedia, AutoCAD, MapInfo, MapInfoProfessional, ARGUS, IDRISI, NETCAD.
ArcGıs Eğitim Dersleri pdf 1
Turoğlu H. COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİNİN TEMEL ESASLARI (3. BASKI) İstanbul 2011 kitabı syf:10-40
Önceki makaleCBS ve Kent Bilgi Sistemleri
Sonraki makale125.000 Yıllık Göç Geçmişimiz