Olumlu Sorgulama / İKEDA Yönetim Danışmanlık
Anasayfa » Olumlu Sorgulama
Olumlu Sorgulama-Appreciative Inquiry
Olumlu Sorgulama (AI) insanların ve organizasyonların gelişimde kullanılan David Cooperrider ve Suresh Srivastva tarafından 80’li yılların başlarında geliştirilen bir metodolojidir. Ancak bu düşüncelerin iş yaşamına uygulaması, organize biçimde sunulması 1987 yılından itibaren gerçekleşmiştir. O yıllarda “Pozitif Yönetim” ismiyle kitaplara konu olan yaklaşım, bugün “Olumlu Sorgulama” (İng. Appreciative Inquiry-AI) adı altında değişim yönetimi uzmanları tarafından dünya çapında yaygın olarak kullanılmaktadır.
AI inin temelinde klasik problem çözme metodolojisinden uzaklaşma isteği yatar. Çünkü eski metodoloji motive etmekten uzaktır. Sorun arar, eleştirir. AI ise sorun aramayı bırakarak, positif geri bildirim yöntemiyle bireylerin ve kurumların hafızalarında yer alan en iyi, en başarılı hikayeleri ortaya çıkarmaya çalışır. Geçmiş başarılar daha sonra müştereken arzulanan geleceğin şekillendirilmesinde, vizyon oluşturulmasında temel oluşturulmaktadır.
Bu gelişmelerin temelinde sistemlerin gittikçe daha karmaşık bir yapıya kavuşması (karmaşıklık teorisi) ve çalışanların artan beklenti seviyeleri nedeniyle kurumsal gelişme ve olumlu değişimin gittikçe artan miktarda müşterek çalışma ortamı sağlayan, katılımcı metodolojilere olan ihtiyaç yatmaktadır.
AI bu yönüyle diğer vizyon oluşturma ve planlama metodolojilerinden farklılık gösterir çünkü incelenen birey veya kurumun geleceğinin şekillenmesi geçmişte yatmaktadır. Daha sonraki aşamada, konsensüs yöntemiyle, somut kısa ve uzun vadeli hedefler belirlenerek vizyon gerçeğe dönüştürülür. Tüm paydaşların katıldığı çok fazla sayıda mülakat bu sürecin temelini oluşturur. Yaşanan tecrübelere göre doğru soruların sorulması değişim sürecini zaten
başlatmaktadır. Akıl ve duyguların. Arzulanan müşterek geleceğin vizyon oluşturulmasında kullanılması tüm sistemin değişmesi için gereken ivmeyi sağlar.
Değişim Yönetimi projelerinde bugün AI aşağıdaki özellikleri nedeniyle farklı yeni bir strateji olarak sunulmakta ve kullanılmaktadır:
• AI çalışmalarında işbirliği vurgulanır. Sistemdeki tüm oyuncuların sesini duyurmasına fırsat verilir.
• Değişime günlük bir faaliyet olarak bakmaz. Değişim uzun süren bir yolculuktur.
• Sisteme yönlenmiştir.( çalışanlardan ziyade organizasyonda değişim amaçlanır)
• Değişimde sürekliliğe ve innovasyonel yaklaşıma değer verilir.
Şimdi de uygulamaya geçelim; Olumlu Sorgulama çalışmalarında genellikle “4-D” ismiyle bilinen model tatbik edilir:
1. Başarılı, bizi mutlu eden sonuçların irdelendiği, keşfedildiği “Discovery” safhası; Katılımcılar eşleri ile yaptıkları detaylı mülakat seansları sonunda geçmişteki başarı ve mükemmeliyet dönemlerini keşfederler.
2. Geçmiş başarıları kullanarak ideal organizasyonu hayal etme, “Dreaming” safhası;
Bu safhada geçmiş başarı ve değerler temel teşkil etmek üzere gelecek canlandırılır.
3. Yeni yapı ve süreçlerin tasarımı; “Designing” safhası;
Bu aşamada kısa ve uzun vadeli hedefler belirlenir.
4. Bu son aşamada hayal edilen ve tasarlanan hedeflere ulaşmak için gereken stratejiler, politikalar belirlenir. İşlerin ismi konur, sorumlular belirlenir. (Delivery)
Uygulama ve Kullanıldığı Alanlar:
Olumlu Sorgulama (AI)metodolojisi uygulamada çeşitli şekillerde kullanılabilir. Bu 1 ila 3 gün arasında sürecek genel şirket toplantıları şeklinde olabileceği gibi amaca bağlı olarak daha kısa sürede aşağıda örnekleri verilen amaçlar için çeşitli eğitim ve workshopların içinde kullanılabilir.
Stratejik Planlama Projeleri
Organizasyonel Değişim ve Geliştirme
Takım ve İşbirliği Geliştirme
AI şirket zirveleri aslında yukarıdaki süreçlerin başlangıç noktasını oluşturmaktadır. Bu toplantılarda 20-2000 kişiye kadar katılımlarla şirketin sorguladığı alanlarda "Ortak Akıl" yöntemleri kullanılarak çözümler aranır.
Alternatif olarak AI metodolojisi bir kurumda sürekli bir arama, diyalog geliştirme yöntemi olarak kullanılabilir. Özellikle sivil toplum geliştirme projelerinde bu yöntem yoğun olarak kullanılmaktadır.
Yine kullanıldığı alanlardan biride sınıf eğitimleridir. Katılımcıların "ne bildiklerine" odaklanarak, mevcut bilgi düzeyini katılımcı diyalog yöntemiyle artırmayı amaçlar. Özellikle soft-skills diye bilinen konularda kullanılmaktadır.
AI genellikle çok sayıda katılımcının olduğu karmaşık yapılarda başarılı sonuçlar vermektedir. AI Dünya’da birçok büyük şirkette, İngiliz Havayolları, Amerikan Sağlık Bakanlığı, GTE ve Chicago, Denver gibi şehirlerin dönüşümünde, okul ve hastane reformlarında ve toplumsal gelişim projelerinde yoğun olarak kullanılmış ve kullanılmaya devam etmektedir.
Ülkemizde de son iki senedir bu alanda girişimler başlamıştır. HSBC, Boyner Holding, Koç Holding, Shell ve Turcas’da bu konuda projeler yürütülmüştür.
Ikeda Danışmanlık, Change Facilitation www.change-facilitation.org. işbirliği ile edindiği bu alandaki bilgi ve uygulama deneyimini Türkiye'de kurumlara aktarmaya devam etmektedir.
"HAYAT İLERİYE DOĞRU YAŞANIR, AMA GERİYE DE BAKILIR"