Ekonomi Özel elektrik dağıtım ve toptan satış sektörü Mayıs 11, 2014Kasım 23, 2016
Bugün 36 milyon aboneye hizmet veren özel elektrik dağıtım ve toptan satış sektörü, 2014 ve 2015 yılları içnı öngörülen düşük büyüme oranları nedeniyle endişeli günler geçiriyor. Yaptıkları yatırımların geri ödemelerinde soruıı yaşayacaklarmı belirten sektör oyuncuları, Enerji Borsası’nuı bir an önce hayata geçirilmesini, piyasaımı daha şeffaf hale getirilmesini talep ediyor.
2009 yılından bu yana toplam 21 bölgenin elektrik dağıtımı özel sektöre geçti. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının verilerine göre, özel sektörün elektrik dağıtımı alanına yaptığı yatırım ise 2 milyar liraya ulaştı. Türkiye genelinde 3 6 milyon aboneye hizmet veren ve yaklaşık 70 bin kişiye istihdam sağlayan elektrik dağıtım sektörü, 2003’te 9 bin kWh olan serbest tüketici limitinin 20l4’te 4 bin 500 kWh (133 TL) seviyesine indirilmesi ve 2015’te sıfırlanacak olması ile pazarda büyüme beklentisi içine girdi. Bu arada Enerji Piyasaları işletme Anonim Şirketi (EPlAŞ) adıyla kurulması beklenen enerji borsası da sektörde dört gözle bekleniyor.
Ancak 2014 ve 2015 için yapılan düşük ekonomik büyüme tahminleri sektör oyuncularını korkutuyor. Düşük büyüme sonucu oluşacak arz fazlasının elektrik fiyatlarında aşağı yönde baskı oluşturacağını belirten uzmanlar, yüksek faiz oranlan nedeniyle de devam eden yatırım projelerinin finansmanı açısından ciddi sıkıntılar ortaya çıkacağını belirtiyor.
ÖDEMELERDE ZORLUK ÇIKIYOR
Elektrik dağıtım ve satış sektörünün en önemli oyuncularından biri olan Akenerji’nin genel müdürü Ahmet Ümit Danışman, Ekonomist’e yaptığı açıklamada, 2013 yıl sonu itibariyle 647 MW kurulu güce ulaştıklarını kaydediyor. Danışman, mevcut kapasitesinin yanı sıra inşaatı devam eden 900 MW kurulu güce sahip Erzin Doğal Gaz Santrali ile proje çalışmaları süren 198 MW kurulu güce sahip Kemah Hidroelektrik Santrali’nin de devreye girmesiyle, Akenerji’nin toplam kurulu gücünün bin 745 MW seviyesine çıkacağım belirtiyor.
Elektrik sektörünün yapısı itibarıyla ekonominin geneli ile birlikte değerlendirilmesi gerektiğini dile getiren Danışman, 2014 ve 2015 için beklenen düşük büyüme oranlannın sektöre etkisini şöyle değerlendiriyor: “Elektrik talebi, sanayi üretimi ve tüketicilerin risk algısı ile doğrudan bağlantılı. Düşük talebin elektrik fiyatları üzerinde yarattığı baskı yeni yatırımların geri ödemelerinde zorluk yaratıyor. Elektrik fiyatları 2013’te 2012’ye oranla yüzde 0,2lik artış gösterdi. Bu durrum, artan maliyetlerle birlikte özellikle doğal gaza bağlı üretim yapan şirketleri olumsuz etkiledi. Söz konusu zorluklara rağmen, Türkiye, kişi başı elektrik tüketiminde henüz doygunluğa ulaşmadı.”
DOĞAL TEKEL KONUMUNDA
Elektrik dağıtım şirketleri, sektörde sürekli değişen hukuki altyapı ve düşen kârlılık nedeniyle endişeli bir süreç yaşıyor. Akkök-CEZ ortaklığı olan ve Sakarya, Kocaeli, Bolu ve Düzce’de hizmet veren SEDAŞ’ın icra kurulu başkanı Bekir Sami Güven, şu anda sektördeki en önemli sorunun kârlılık olduğunu dile getiriyor. Güven, “Dağıtım şirketlerinin faaliyetlerinin sürdürülebilirliği açısından bölgelere göre gelir tavanlarının daha gerçekçi oluşturulması gerekiyor” diyor.
Türkiye’deki her dağıtım şirketinin kendi bölgesinde doğal tekel olduğuna dikkat çeken Güven, “O bakımdan rekabet şansınız yok. Kâr ayrıştırması sonucunda da işin dağıtım kısmına bir kârlılık bırakılmamış. Ama düzenleyici kurumun da kur artışını, faiz artışını, maliyetlerin yükselmesini dikkate alması gerekir. Devletin, düzenleyici kurumun, bu dağıtım şirketlerini sürdürülebilir birer ticari işletme haline getirmesi lazım. Sürdürülemez bir yapıda bırakılamaz” diye konuşuyor.
YABANCILAR DA EPİAŞ’I BEKLİYOR
Türkiye’nin enerji sektörü, yabancı sermaye için de önemli fırsatlar barındırıyor. Bu fırsatı görüp Türkiye’de yatırım kararı alan uluslararası yatırımcılardan biri de Almanya merkezli EWE Enerji. Türkiye’de 2009’dan bu yana faaliyet gösterdiklerini dile getiren EWE Enerji Operasyon ve Satış Direktörü Özkan Ak-yıldız, öncelikle İstanbul, Bursa ve Kayseri’yi hedef aldıklarını ifade ediyor. Piyasanın serbestleşmesiyle birlikte birçok elektrik tüketicisinin tedarikçisini değiştirdiğini hatırlatan Akyıldız, “Sistem operatörü ve dağıtım şirketleri, tedarikçi değişikliği konusunda artan işlem adetleriyle başa çıkmakta zorlanıyor. Bu konuda sürecin yeniden tasarlanması ve gerekli sistem yatırımlarının süratle tamamlanması gerekiyor” diyor.
Akyıldız, diğer önemli bir konunun ise sağlıklı işleyen bir organize toptan satış piyasasının bulunmayışı olduğunu vurguluyor. Akyıldız, “2014 yılı içerisinde EPİAŞ’ın faaliyete geçmesini ve fiyatların serbest piyasada müdahalelerden uzak bir şekilde tespit edilmesini umuyoruz” diyor.
40 MİLYAR DOLAR’LIK SATIŞ!
Sektörde dile getirilen olumsuzluklara rağmen, Türkiye’nin büyüme potansiyeli ve enerji ihtiyacı nedeniyle elektrik dağıtım ve satış sektörüne ilgi devam ediyor. Dağıtım hizmeti vermeyen ama toptan elektrik satışı yapan firmaların sayısı da giderek artıyor. Türkiye’de elektrik toptan satış piyasasının şu anda 40 milyar dolarlık büyüklüğe ulaştığı tahmin ediliyor.
Türkiye’nin ilk türbin fabrikasını kuran ve tavuk gübresinden elektrik enerjisi üretmeyi başaran Ankara merkezli Era Holding, ‘Yaren Elektrik’ şirketi ile yakın zamanda elektrik satış alanına giriş yapanlardan biri. Era Şirketler Grubu Yönetim Kurulu Başkanı Alpay Ünal, serbest tüketici limitinin 133 TL’ye düşmesinin ardından elektriği perakende ürün olarak konumlayacak pazarlama stratejilerine ağırlık vermeye başladıklarım anlatıyor. Ünal, “Şu an Türkiye’nin sekiz noktasında hizmet veren e-shoplar ile tüketicilere enerji noktaları oluşturmayı hedefledik. E-shoplarımızı bayilikler yolu ile 2014 yılı sonunda 80 noktaya çıkarmayı planlıyoruz” diye konuşuyor.
Ünal, pazardaki fırsatları ise şöyle özetliyor: “Özel şirketlerden kullanılan elektriğin kwH’ine baktığımız zaman toplam pastanın yüzde 23’üne tekabül ediyor. Adet bazında ise yüzde 3’lük bir pazardan söz ediliyor. Bu da demek oluyor ki piyasanın yüzde 97’si şu anda tedariğini herhangi bir toptan satış firmasından sağlamıyor. Bu, sektörün en büyük fırsatlarından birisidir.”
← En Kapsamlı İnsan Geni Etkinliği Atlası
Neden online alışveriş yapıyoruz? →
Avrupa borç batağında!
OECD, dünyayı ve Türkiye’yi nasıl görüyor?