(ANNUAL PAID LEAVE IN TURKISH LABOR LAW )
Author : Hamide Merve GÜÇLÜ
Page : 748-755
ÖZET Anayasa’nın çalışma şartları ve dinlenme hakkı başlığını taşıyan hükme göre; dinlenmek, çalışanların hakkıdır. Ücretli hafta ve bayram tatili ile ücretli yıllık izin hakları ve şartları kanunla düzenlenir (m.50/III-IV). İş Kanunu ise hükmü emredici olarak düzenlemiş ve yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemeyeceğini hüküm altına almıştır (İşK.53/II). Yıllık ücretli izne hak kazanabilmek için işçinin işyerinde işe başladığı tarihten itibaren fiilen, en az bir yıl çalışmış olması şarttır (İşK.53/I). Bu süreye deneme süresi de dahildir. Bir yılın dolmadığı iş sözleşmelerinde çalışılan süre ile orantılı olarak yıllık izin kullanımı söz konusu olamaz. Bu hükmün sonucu olarak işçi hak ettiği yıllık ücretli izni gelecek çalışma yılının içinde kullanır (İşK.54/IV). İşçinin aynı işverenin değişik işyerlerinde çalıştığı durumlarda, yıllık ücretli izne hak kazanmak için gerekli sürenin hesabında, işçinin aynı işverene ait ilk işyerinde çalışmaya başladığı tarih dikkate alınır (İşK.54/I). Bu hesaplama işçinin çalışmaları arasında zaman olması durumunda dahi bu şekilde yapılır. Bir yıldan daha kısa süren mevsimlik veya kampanya işlerinde çalışan işçilere İş Kanunu’nun yıllık ücretli izinlere ilişkin hükümleri uygulanmaz (İşK.53/III). Ancak bu kural nispi emredici olup tarafların anlaşmasıyla işçi lehine değiştirilerek, mevsimlik ve kampanya işlerinde çalışan işçilere de yıllık izin uygulaması yapılması mümkündür. Ayrıca bir işyerinde mevsimlik işlerde çalışan işçi, çalışma mevsiminin olmadığı dönemde aynı işyerinde farklı işlerde çalıştırılıyorsa da, bu işçinin yıllık ücretli izin hakkından faydalandırılması gerekir. Kısmi süreli veya çağrı üzerine çalışmaya dayalı iş sözleşmesi ile çalışanlar da yıllık ücretli izin hakkından tam zamanlı çalışanlar gibi yararlanır ve farklı işleme tabi tutulamaz (Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği m. 13/I). Bu işçiler hak ettikleri yıllık ücretli izni bir sonraki yıl izin süresi içine rastlayan günlerde çalışmamak suretiyle kullanırlar (Yön. m. 13/II). İşçilere verilecek yıllık izin süresi onların işyerindeki çalışma süresine, yaptığı işe ve yaşına göre değişir. Şöyle ki, hizmet süresi bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) olanlara on dört günden, beş yıldan fazla on beş yıldan az olanlara yirmi günden, on beş yıl (dahil) ve daha fazla olanlara yirmi altı günden daha az yıllık izin verilemez. Yer altı işlerinde çalışan işçilerin yıllık ücretli izin süreleri dörder gün arttırılarak uygulanır (İşK.53/IV). Ancak on sekiz ve daha küçük yaştaki işçilerle elli ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi yirmi günden az olamaz (İşK.53/V). Yıllık izin süreleri iş sözleşmeleri ve toplu iş sözleşmeleri ile artırılabilir (İşK.53/VI).
Anahtar Kelimeler: Yıllık izin, dinlenme hakkı, ücretli izin
ABSTRACT According to the provisions of the Constitution titled working conditions and right to rest; rest is an acknowledged right of employees. The scope of the right and conditions of paid week and holidays as well as the paid annual leave are regulated by law (a.50/III-IV). The Labor Law regulates the provision as mandatory and states that the right to annual paid leave cannot be waived (Labor Law 53/II). In order to be entitled to annual paid leave, the employee must have actually worked at least one year from the date of commencement of work at the workplace (Labor Law 53/I). This period includes the trial period as well. In the case of employment contracts where a year is not full yet, the annual leave cannot be used in proportion to the period worked. As a result of this provision, employees are required to use their annual paid leaves they are entitled only during the next working year (Labor Law 54/IV). In cases where the employee is employed in different workplaces of the same employer, the date on which the employee started working at the first workplace of the same employer is taken into account in the calculation of the time required to qualify for annual paid leave (Labor Law 54/I). This calculation is made in the same way even if there is time gap between the employee's employments. The provisions of the Labor Law related to the annual paid leave do not apply to workers who work in seasonal or campaign jobs for less than a year (Labor Law 53/III). However, this rule is a relative mandatory provision, and it is possible to apply annual leave to workers employed at seasonal and campaign jobs by changing the rule in the favor of the worker if parties agree mutually in the contract. In addition, if a worker who is employed in a workplace to perform seasonal works performs different jobs in the same workplace during the out-of-working season, it is a requirement to allow this worker to benefit from the right to annual paid leave. Employees with work contracts based on part-time or on-call work also benefit from annual paid leave equally as full-time employees and they cannot be treated differently (Annual Paid Leave Regulation a. 13/I). These workers use their annual paid leaves they are entitled by not working on days that fall within the next year's leave (Regulation a. 13/II). The annual leave period to be granted to workers varies according to the period they worked in a workplace, their job and age. So much so that, annual leave less than fourteen days for those with a term of service from one year to five years (including five years), less than twenty days for those with a service term of more than five less than fifteen years (including fifteen years), less than twenty six days for those with a service term of fifteen years (included) and more cannot be given. The annual paid leave period of workers employed in underground worker is increased by four days (Labor Law 53/IV). However, the annual paid leave period granted for those workers who are eighteen years old or younger cannot be less than fifty, on the other hand for workers who are older cannot be less than twenty days (Labor Law 53/V). Annual leave periods can be increased with labor contracts and collective agreements (Labor Law 53/VI).
Keywords: Annual leave, right to rest, paid leave