Download "Tek Gen Hastalıklarında Prenatal Tanı. Uzm.Dr.Kadri Karaer Gaziantep Dr.Ersin Arslan Eğitim Araştırma Hastanesi"
1 Tek Gen Hastalıklarında Prenatal Tanı Uzm.Dr.Kadri Karaer Gaziantep Dr.Ersin Arslan Eğitim Araştırma Hastanesi Türkiye Maternal Fetal Tıp ve Perinatoloji Derneği ANKARA HAZİRAN 2016
3 Tek Gen Hastalıkları Tek gen hastalıkları, tek bir gende meydana gelen mutasyon sonucu oluşan hastalıklardır Otozomal dominant Otozomal resesif X kromozomuna bağlı dominant ve resesif Y kromozomuna bağlı
4 OMIM Gene Map Statistics
5 Prenatal Tanı Çeşitli yöntemlerle doğum öncesinde tanı koymaya Prenatal Tanı adı verilmektedir. Amniosentez, Kordosentez, CVS, Fetal cilt dokusu, Detaylı ultrasonografi, diğer Maliyet, maternal ve fetal riskler, komplikasyonlar, abortus, erken doğum, ölü doğum ve davalar.
6 Prenatal Tanı Prenatal tanı yapılıp yapılmamasına gerekse tanı yöntemlerinin seçimi ve tanı sonrası davranış biçimlerinin belirlenmesi aşamalarının tümüne, özellikle karar verme aşamalarına, anne ve baba adayının aktif katılımı ve sorumlulukların paylaşımı sağlanmalıdır.
7 Prenatal tanının amacı Prenatal tanının amacı mükemmel-kusursuz bebekler üretmek değildir The are no perfect human specimens - we are all genetically flawed in some way. F.Collins
8 Prenatal tanının amacı Ebeveynlerin kendi değerlerine göre; bebeği, kendileri ve ailesi için bilinçli kararlar vermesine yardımcı olmak için bebeğin sağlığı hakkında bilmesi gerekenleri öğrenmelerine yardımcı olmak.
9 Prenatal tanının faydaları Gebeliği yönetmek Potansiyel sonuçlarını belirlemek Doğumda olası komplikasyonlar için plan yapmak Gebeliğin devam edip etmeyeceğine karar vermek Gelecekteki gebelikleri etkileyebilecek koşullar keşfetmek
10 Prenatal Tanı hakkında Genel Uyarılar Tüm çiftlerin müdahale gerektiren doğumsal sorunları olan bir çocuğa sahip olma riski ~% 3 % 100 garantisi yok ( prenatal testler'normal' olsa bile) Tüm çiftlere süreci, etnokültürel, ahlaki ve / veya dini bakış açılarına göre anlatmak Genetik danışmanlık kısmında yargılayıcı ve yönlendirici olmadan, ailelere onlar için en iyi seçimi yapmalarına yardımcı olmak önemlidir Anormal prenatal tanısı olan bir gebeliği sonlandırmak ya da devam etme kararı asla kolay bir karar değildir.
11 PRENATAL TANININ POSTNATAL TANIDAN AYIRAN EN ÖNEMLİ ÖZELLİĞİ; DOĞMAMIŞ BİR BİREYE DOĞRU VE GÜVENİLİR SONUÇ VERMEK BU SONUCA GÖRE AİLE BELKİ DE BU ÇOCUĞU TERMİNE EDECEK
12 Prenatal Tanı için başvuran çift Gebeliğin kaçıncı haftası Terminasyonuna karşı Terminasyonuna ılımlı Hastalığın ismi, geni, kalıtımı bilinmiyor Hastalığın ismi, geni, kalıtımı biliniyor Hastalık araştırma Prenatal test çeşidine karar verme Prenatal tanı tedavisi veya natal müdahale için gerekli ise önerilebilir
13 Gebelik Haftası Gebeliğin sonlandırılması üzerinde uzlaşılamayacak konulardan biridir. Tıbbi açıdan gebelik sonlandırma endikasyonlarını şu şekilde sıralayabiliriz: 1- Anne istemi (10.haftaya kadar) 2- Medikal nedenler (anneye ve bebeğe ait) 3- Fetal doku elde edilmesi 4- Fetusta yaşamla bağdaşan veya bağdaşmayan genetik bozuklular Etik kabullerimize göre 22. gebelik haftası sonrası fetus ancak yasal olarak ve özellikle 2827 sayılı kanuna göre uygun raporlar sonrası gebelik doğuma kadar sonlandırılabilir
14 Prenatal Tanı için başvuran çift Gebeliğin kaçıncı haftası Terminasyonuna karşı Terminasyonuna ılımlı Hastalığın ismi, geni, kalıtımı bilinmiyor Hastalığın ismi, geni, kalıtımı biliniyor Hastalık araştırma Prenatal test çeşidine karar verme Prenatal tanı tedavisi veya natal müdahale için gerekli ise önerilebilir
15 21OH eksikliği Prenatal tanı koymak önemli!! Cinsiyet + Mutasyon analizi gebeliğin haftasında
16 Poliklinik Hastaları-1 Merhaba Doktor Bey benim 3 gebeliğim oldu, biri 1 yaşında, diğeri 6 aylık vefat etti. Bu çocukların tanıları konamadı. Bize yardımcı olabilir misiniz? Bir ayrıntı var Doktor bey, 28 haftalık gebeyim, bu çocuğumda böyle olmaz değil mi?
18 Geç Başlangıçlı Tek Gen Hastalıkları Huntington Erişkin Polikistik Böbrek Ailesel Adenomatoz Polipozis Myotonik Distrofi Retinitis Pigmentoza Ailesel Hiperkolesterolemi Uzun QT-Brugada Öneri PGT
19 Poliklinik Hastaları-2 Merhaba Doktor Bey 3 gebeliğim oldu, üçü de özürlü Kayınvalidemde(aynı zamanda teyzesi) de aynısı olmuş 4. sü sağlam!!! Komşularım da böyle dedi.. Bende 30 haftalık gebeyim, benimde 4. gebeliğim ama bu çocuğumda özürlü imiş Neyi yanlış yaptık acaba!!!
21 Poliklinik Hastaları-3 Akraba mısınız? Yok Dr. Bey Emin misin? Çok uzaktan var Dr. Bey eşim teyzemin kızının kızı O zaman akrabasınız!!! Gerçekten mi!!!
25 Genetik neden daha önce bulunmamış Genetik neden daha önce bulunmuş Etkilenmiş birey hayatta mı? - + Kalıtım modeline göre karar verme Hastalığa ait neden biliniyorsa ona yönelik moleküler çalışma planlama Detaylı klinik değerlendirme Anne-baba Akrabalarda benzer şikayeti olan var mı?? Haftasına göre Prenatal tanı yöntemine karar verme
26 Tek gen hastalıklarında moleküler yöntemler Eski yöntemlere yeni yöntemlerin katkısı- Yeni jenerasyon dizi analizi Yeni jenerasyon dizi analizi yüzlerce genin aynı anda analizini sağlar. İnsandaki genin aynı anda analizini sağlar. Bir insanın tüm DNA sının analizini sağlar
27 Tek gen hastalıklarında moleküler yöntemler DNA dizileme ucuzlamakta: tüm genom ($1,500-$5,000) tüm ekzom ($800-$900). Bu iyi bir şey mi???
28 Hasta Örnekleri-1 21 haftalık gebe USG de İnfantil polikistik böbrek hastalığı Aile erken prenatal tanı ve PGT istediği için mutasyon analizi planlanıyor. Kliniğinde polikistik böbrek bulgusuda olan tam 177 hastalık OMIM taramasında gözükmekte Ekzom sekanslama yapıldı
29 Glutarik asidüri tip 2 Homozigot ETFDH: c.1198_1201del (p.his401glnfsx3)
31 Hasta Örnekleri-2
33 Hasta Örnekleri haftalık gebe, fetüs erkek USG de hidrosefali ve başparmak uzunluk? anomalisi 1 erkek fetuste benzer bulgular Pedigri analizinde X e bağlı kalıtım Exom sekanslama
34 FANCB GENİ NM_ c.2041a>t, p.lys681* Wang et al. (1993) reported a pedigree in which 4 affected males in 3 sibships connected through possible carrier females in 2 generations of a family presented with a VACTERL phenotype with hydrocephalus. This family had previously been reported by Hunter and MacMurray (1987), Evans et al. (1989), and Sommer et al. (1989). Wang et al. (1993) found that affected members of this family had spontaneous chromosome breakage and rearrangements, suggesting that some cases of VACTERL-H hydrocephalus represent severe Fanconi anemia.
35 Hasta Örnekleri-4
37 Hasta Örnekleri-5 12 haftalık gebelik 2010 erkek 5 gün sonra ex. Hirschuprung hastalığı 2011 erkek işitme kaybı+kabızlık 2014 erkek 3 ay sonra ex. Hirschuprung hastalığı BEYAZ PERÇEM
38 Waardenburg-Shah syndrome Waardenburg-Shah syndrome (WSS) is a neurocristopathy characterized by the association of Waardenburg syndrome (sensorineural hearing loss and pigmentary abnormalities; see this term) and Hirschsprung disease (see this term). Prevalence is unknown but over 50 cases have been reported in the literature so far. Patients present in the neonatal period with pigmentary anomalies (including white forelock, white eyebrows and eyelashes, white skin patches and pigmentary anomalies of the irides) in association with intestinal obstruction. Neurosensorial deafness is common and early, and may be unilateral. Psychomotor development is normal. Three disease-causing genes have been identified so far: EDNRB (13q22.3) encoding the endothelin-b receptor, EDN3 (20q13.32) encoding an endothelin receptor ligand and SOX10 (22q13.1) encoding the SOX10 transcription factor. Mutations in theednrb and EDN3 genes are inherited in an autosomal recessive manner, with individuals carrying homozygous mutations manifesting WSS and those with heterozygous mutations in either gene presenting with isolated Hirschsprung disease or often being asymptomatic. SOX10 mutations are inherited in autosomal dominant manner and specific mutations (particularly those involving the 2 terminal coding exons) appear to result in a more severe WSS variant with neurologic findings characterized by peripheral demyelinating neuropathy, central dysmyelinating leukodystrophy, Waardenburg syndrome, and Hirschsprung disease (PCWH; see this term). Conversely, some patients with type 2 Waardenburg syndrome (Waardenburg syndrome without Hirschsprung disease; see this term) are carriers of heterozygous SOX10 mutations. No mutations in any of the three disease-causing genes are detected in between 20 and 40% of WSS/PCWH patients.
39 Hipokrat Andı 3. paragraf Yeteneğim ve hakimiyetim ölçüsünde hastalarımın iyiliği için tedaviler önereceğim ve asla kimseye zarar vermeyeceğim.