etik ‹ Headline
Ana Sayfa / Etiketler "etik"
SUİSTİMAL HAFTASI RESMİ DESTEKÇİSİ OLDUK
Date: 18 Eki 2017 /
Suistimallerin şirketlere ve itibara olan yıkıcı etkilerine dikkat çekmek amacıyla, bu yıl da Uluslararası Suistimal Haftası’nın resmi destekçisi olduk.
ACFE tarafından düzenlenen Uluslararası Suistimal Haftası bu yıl 12-18 Kasım tarihleri arasında. Şirketinizde suistimal ve yolsuzlukların önüne nasıl geçebileceğiniz, dünyada durum gibi konularda bu haftada, sizlerle yoğun olarak bilgi paylaşacağız. Proaktif kriz iletişimi eğitimi ve çalışmalarımızda üzerinde hep durduğumuz bir konu. Kriz olmadan, tedbirlerini alarak, önüne geçmek. Kriz, her ne kadar beklenmeyen bir durum olsa da; Kriz Yönetimi Enstitüsü yaşanılan krizlerin %75’inin önlenebilir olduğunu belirtiyor. İnsanların güvenini kaybetmeden, kurum kültürünü kalıcı olarak zedelemeden, hatta şirketinizi bir zamanların enerji devi Enron’da olduğu gibi, kapanma noktasına getirmeden; konunun önemine dikkat çekmek istiyoruz.
Bugün de, Global Etik Günü olarak kutlanıyor. Etik ve kriz iletişimiyle ilgili blog yazılarımıza göz gezdirmek isterseniz;
Date: 20 Şub 2017 /
Arzu Pınar Demirel, Etik ve İtibar Derneği’nin Dergisi Inmagazine için yazdı.
”İletişim, tıp veya hukuk gibi, diplomasız yapılamayan bir meslek dalı değil. İletişim Fakültesi’nden mezun olmayanlar da, kariyerlerini reklam, halkla ilişkiler, sosyal medya gibi iletişimin çeşitli alanlarında yapabiliyor. Bazıları psikoloji, sosyoloji, işletme eğitimi aldıklarından dolayı, sosyal bilimlere daha yakın olsalar da; gıda uzmanından, kimya mühendisine, bu alanın kapısını açmadığı yok. Ne de olsa iletişim mesleğinden bahsediyoruz. Araya duvar örüp, ‘‘sen gel, sen git’’ demek yakışır mı hiç! İşin özü, birbirinden farklı eğitim, kültür, gelir grubundan insanların anlaşabilmelerini, ortak bir zeminde buluşmalarını sağlamak. Tek bir kelimeye bile birbirinden farklı anlamlar yüklendiği, birinin kara dediğine ötekinin beyaz dediği bir ortamda, diyalog başlatabilmek.
Kimi zaman milyonlarca insanın bir lideri desteklemesini sağlamak; kimi zamansa bir markayı vazgeçilmez kılmak. Şirket çalışanlarının etik değerlere sahip çıkmalarında da, kriz yönetiminde de iletişimcilerin rolü var. Birbirini yakından tanıyan iki kişi bile zaman zaman anlaşmakta zorluk çekerken; iletişimi kitlesel olarak yönetebilmek büyük maharet istese de; diploma gerektirmiyor. Meslek olarak tanınmadığından veya akademide temsil edilmediğinden değil. Tam aksine her yıl, sektörde duyulan ihtiyacın üstünde, pek çok genç, İletişim Fakülteleri’nden mezun oluyor. Ancak genel kanı; bu mesleğin bir şekilde öğrenilip, icra edilebileceği yönünde. Örneğin Tıp Fakültesi’nden mezun olmayan birisi hasta tedavi etmeye kalkarsa, ona büyük zarar verebilir. Şimdi sorarım sizlere; insanları etkilemek hayati bir konu değil midir? Etik kurallara bağlı olmayan iletişimciler, kitleleri olmadık ideolojilerin peşinden sürükleyebilir; içi boş vaatlerle, batırana kadar alışveriş yaptırabilir, halkı yalan yanlış bilgilendiremez mi? Bu içinde bulunduğumuz iletişim ve teknoloji çağında, hayati öneme sahip değil mi? Evet, belki öldürmez. Ancak düşüncelerimizi kontrol edebilir, hayatımızı çalabilir ve bedeli çok ağır olabilir.
Aldatıcı görsel ve ifadeler, dikkati başka yöne çekme, yeşil badana diye adlandırılan, içi boş, sosyal sorumluluk ve sürdürülebilirlikle ilgili söylemler, kadınları seks objesi olarak konumlandırma, çocuklarla duygu sömürüsü iletişim çalışmalarında karşılaştığımız olumsuz yöntemlerden bazıları. Aslında konu etkilemekse, gerçek hayattan uzak, büyülü bir dünyanın içine çekilmeye, hafiften abartılmasına hiç birimiz ses çıkarmıyoruz. Gerçekleri yüzümüze, olduğu gibi vuran reklamların sattırmayacağını çoğumuz tahmin edebiliyoruz. Ancak bazı şirketler, markalar veya kişiler sınırı geçebiliyor. İkna sanatını, kandırmayla karıştırabiliyor.
Örneğin yakın zamanda, Sırma Su, twitter üzerinden Halep’e su yardımı yaptığını yazarak, fotoğrafını paylaştı. Ancak fotoğrafın, işinin ehli iletişimciler tarafından uyarlanmadığı ve logoların sonradan eklendiği çok aşikardı. Nitekim orjinal görsel de, sosyal medyada hızla yayılarak; Sırma Su yalancılıkla itham edildi. Firma yetkilileri, daha sonra yardımın yalan olmadığını, güvenlik nedeniyle gerçek araçlarının fotoğrafını paylaşılmadığına dair demeç verdi. Ancak halkın tepkisini çekmişti bir kere. Üstelik kültürümüzde yapılan yardımlarla övünmenin hoş karşılanmadığını, sosyal sorumluluğun bağış anlamına gelmediğini, akıllı bir stratejisi ve sürekliliğinin olması gerektiğini de değerlendirmemişlerdi. Bu işte, işinin ehli iletişimcilerin parmağının olmadığı belliydi.
Oyuncak firması Hasbro’nun ‘‘Yılbaşında Eğlenceyi Dışarda Arama!’’ başlığıyla yayınladığı reklam filmi de, tecavüzü çağrıştırdığı iddiasıyla, sosyal medya platformalarındaki, binlerce kullanıcı tarafından eleştirildi. Reklamda, Türk filmlerindeki cinsel istismar ve tecavüz sahnelerinden canlandırmalar yer alıyordu. Taksici, vestiyer görevlisi, garson ve tuvalet bekçisi gibi meslekleri yapanlar da, kötü bir imajla yansıtılıyordu. Şirket özür dileyerek, kısa sürede, reklamı yayından kaldırdı.
Reklamın amacının ürünü sattırmak olduğu düşünülürse, yanlış bir içgörüye dayanan, kötü bir fikir olduğunu söyleyebilir miyiz? Metroda giderken, yüzüne tekme atılan kadınların olduğu, terörle iç içe yaşadığımız bugünlerde; korku içerikli mesajlar vermek sağduyulu bir davranış mı? Bu bir şirketin itibarını zedelemez mi? Üstelik bu reklamda yaratıcılıktan da bahsedemeyiz; çünkü fikrin çıkış noktasının, yaklaşık 10 yıl önce Playstation’un İngiltere’de yayınlanan, bol ödüllü global reklam kampanyasına dayandığı da görülebiliyor. Playstation’ın reklam filminde, insanlara dışarıdaki restoranlarda yemeklerin pis yapıldığı gösterilerek; “evinizde oturun, Playstation oynayın” deniyordu. Ancak o reklamda kimse aşağılanmamıştı. İşinin ehli iletişimciler tarafından yapılmıştı.
Bu işte ustalaşmak, üniversitesinden mezun olmakla mümkün değil. O daha başlangıç, ilk adım. Üstelik meslek tercihlerinde doğru bir rehberliğin bulunmadığı ülkemizde; yetişkin eğitimleriyle, kendini geliştirerek, hayallerini gerçekleştirme özgürlüğünün olmasını da doğru buluyorum. Ancak atlanmaması gereken husus, kendini ve vizyonunu geliştirmek, alanlarının en iyilerini gözlemleyebileceği ortamlarda bulunabilmek, çalışarak, deneyimle, adım adım ilerlemek. Ne kadar farklı düşünülürse, düşünülsün; iletişim mesleği, güler yüzlü, insanlarla iyi geçinen herhangi birisi tarafından yapılamayacak boyuta çoktan erişti.
Günümüzdeki iletişim kazaları, sanıldığı gibi ‘‘nasılsa unutulmuyor’’; markalara ve şirketlere çok ciddi, kalıcı zarar verebiliyor.
Konunun diğer ve tehlikeli boyutu da, halk üzerindeki etkisi. Etik anlayışa sahip olmayan, kendini de geliştirmemiş, kulaktan dolma, trend olan, nöropsikolojik bilgilerle, bir şeyler yapmak isteyen iletişimcilerin, insanlara önemli zararları dokunabilir. Beynin şifrelerini henüz çözmedik. Ancak hipnotik etki mekanizmasının nasıl işlediği biliniyor. Kimse beynini diplomasız bir doktora emanet etmezken; düşüncelerimiz, algı mekanizmamız ve hatta duygularımızla ilgili son derece savunmasızız. Manipüle edilemeyeceğimizi ve herşeyin kendi kontrolümüz altında olduğunu mu sanıyoruz? Gerçekten mi?”
Ben Size Zeki ve Çevik Olamazsınız Demedim
Spor hem büyük bir endüstri olarak rekabet ihlallerinden sabıkalı; hem de sporcular bireysel olarak doping skandallarıyla gündemde yerini buluyorlar. Taraftarların da geri kaldıkları söylenemez. Özellikle stadlarda gördüğümüz şiddet olaylarıyla; ”fair play”, Türkçesiyle dürüst oyun kavramı üzerinde düşünmeye davet ediyorlar.
Ülkemizde rekabet ve etik denildiğinde akla ilk gelen isimlerden Dr.M. Fevzi Toksoy’dan bu konuyla ilgili bir yazı istedik.Rekabet hukuğu alanında danışmanlık veren Actecon’un Kurucusu Toksoy adil rekabete dikkat çekti.
”Spor ve özellikle de futbol benzetmeleri birçok konuyu daha rahat anlatmamıza yardımcı olur.Kafama kazınmış olan en karizmatik spor benzetmesini ise bir İsveçli’yle sohbetim esnasında duymuştum. 60’larındaki delikanlı görünümlü adama yaşını sorduğumda bana; ‘oynayacak kadar genç, skoru söyleyecek kadar yaşlı’ demişti.Çok fiyakalıydı.Ancak nedense bu tip benzetmeler bazı konuları anlatırken hiç kullanılmaz. Az geçer şu ifadeler:’Bir futbolcu centilmenliğinde, bir hakem kadar adil, futbol maçı gibi rekabetçi’…Hatta ve hatta bu ifadeler şaşkınlıkla ve istisnaları anlatmak için kullanılır.Fair-play kavramı mesela… Niye var ki? Bu kavram olması gerekeni payelendirir. Dürüstlüğün ödüllendirildiği nerede görülmüş ki? Önümüzdeki hafta meşhur Heysel Stadı faciasının 31’nci yılı anılacak. Gençler bilemeyebilirler; Juventus ve Liverpool arasında oynanan Avrupa Kupası finalinde 39 taraftarın arbedede sıkışarak öldüğü facia. Ben 14 yaşında bir futbol aşığı olarak televizyondan ağzım açık, şok içerisinde seyretmiştim.’Neden’ demiştim. İnsan nasıl olur da böyle bir şölende ölür? Bu faciadan sonra tüm İngiliz takımları uzun süre Avrupa Kupaları’ndan men edildiler. Sonrasında ise futbolda güvenlik konusunda örnek bir ülke oldular. Adil rekabet kavramını çok küçük yaşlarda bireylerine aktarabilen toplumlar başarılı olmaktalar. Hata yapsalar bile bu hataları telafi etmekte de usta olurlar. Aman ha, kimselere imrenmiyorum. Global konuşuyorum. Zira dünyanın karnesi bu alanda hiç de iyi değil. Bence bizler (yani dünyalılar) zeki ve çeviklik konusunda eksiğimiz olmadığını düşündürebiliriz. Ancak şu son yıllarda sporun ahlak kısmında aynı beceriye sahip olduğumuzu söylemek zor. Sporun en tepesindeki etik dışı uygulamalardan, ispat edilen rüşvetlerden, pahalı hediyelerden, yanlı oylamalardan dünya gençliği nasıl bir ders çıkartıyor açıkçası merak ediyorum.
Umarım 19 Mayıs Gençlik ve Spor Bayramı, hediye edildiği kavram ve kitleye etik boyutuyla hitap eden bir konsepte bürünür. Adil rekabet hiçbir zaman kaybetmez. Skor aksini söylese bile…
İyi bayramlar dilerim.”