Farabi (870 – 950) – Uygur Akademisi
Uygur Tarihi ve Kültürü
Uygurlar, Dil ve Din
BaşlangıçBilginlerimizUygur Tarihi ve KültürüUygurlar, Dil ve DinUygur EdebiyatıYurtdışı EğitimiKütüphane You Are Here: Home » Bilginlerimiz » Farabi (870 – 950)	Farabi (870 – 950)
Posted date: Nisan 24, 2013
In: Bilginlerimiz, Genel
Doğum Yeri Doğum yeri bazı kaynaklarda Büyük Horasan’daki Faryab olarak bazı kaynaklarda ise bugün Kazakistan topraklarında bulunan Seyhun kıyısındaki Farab şehri olarak gösterilir. Farabi ile hemen hemen aynı dönemlerde yaşamış olan İbn Havkal Farabi’nin ölümünden 27 yıl sonra yazdığı Yollar ve ülkeler (el-mesâlik-ü ve ‘l-memâlik) adlı eserinde Farabi’nin küçük bir kale olan Vesic’de doğduğunu söyler. Vesic küçük bir yer olduğu için nisbesinde bağlı olduğu Farab şehrini kullanmış olmalıdır. Buna karşın İbn-ül Nedim ve Beyhaki Horasan’daki Faryab’ı işaret ederler. Farabi’nin etnik kökeninin Türk mü Fars mı olduğu çerçevesindeki tartışmaya benzer şekilde doğum yeri konusunda da bir tartışma süregelmiştir. Buna göre Fars kökenli olduğunu söyleyenler Büyük Horasan’daki Faryab’da doğduğunu, Türk kökenli olduğunu söyleyenler de daha doğuda, şimdiki Kazakistan’daki Farab’da doğduğunu ileri sürerler.
Farabi’nin etnik kökenine ilişkin farklı görüşler vardır. Dimitri Gutas’a göre ” sonuç olarak, Farabi’nin etnik kökenini bulmaya çalışmak, bu konuda karar vermek için yeterli delil olmadığı için, yararsız bir çabadır.” David C. Reisman’a göre bu biyografik olgular karanlıkta kalmış, önemli olmayan ayrıntılardır, ancak yine de ortaçağ biyografi yazarlarının yaptığı gibi hayali öykülerle bezenmiş abartmalara veya modern yazarların yaptığı gibi eserlerinin uydurma yorumlarından yola çıkarak Farabi’nin etnik kimliği ve dinsel aidiyetine ilişkin bir çekişmeye girilmesine karşı durmalıyız.” Oxford Encyclopaedia of African Thought ‘a göre ise ” Farabi’nin kökeni kendi yaşadığı dönemde veya 950’deki ölümünden kısa süre sonra kimse tarafından kayda geçirilmemiş olduğu için, onun etnik kökenine ve doğum yerine ilişkin kayıtların hepsi rivayetlere dayanmaktadır.”
Türk Kökeni Teorisi Farabi’nin Türk kökenli olduğunu ileri süren en eski kaynak İbn Halikan (ö. 1282) olmuştur. Farabi’nin Fars kökenli olduğunu ileri süren Useybia’nın çağdaşıdır ve 669/1271’de tamamladığı “”Wafayat” adlı eserinde Farabi’nin bugün adı Otrar olan Farab kenti yakınındaki Wasij köyünde, Türk bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldiğini yazar. İbn Halikan’ın takipçisi olan modern yazarlar İbn Halikan’ı referans alarak Farabi’nin Türk olduğunu yazarlar. İbn Halikan’ın Farabi için “el Türk” lakabını kullanmış olması Dimitri Gulas gibi yazarlar tarafından eleştirilmiştir. Bu eleştirilerde Farabi’nin hiç bir zaman böyle bir lakap kullanmadığı ileri sürülmüştür. Halbuki, İbn Halikan’ın izleyicisi Ebu el-Fida aslında İbn Halikan’ın kullandığı “el Türki” ifadesinin sadece “o bir Türk idi” “wa-kāna rajolan torkīyan” şeklinde tanımlamak için kullanılmış olduğunu yazar. “
Farabi’nin hayatı ve ölümü üzerine çok sayıda hikaye aktarılmış olmasına rağmen, bunların çoğu güvenilir değildir. Farabi’nin El-Medinetü’l-Fazıla (Türkçe: Fazilet Şehri:Toplumun İlkeleri Üstüne Kitap) adlı elyazmalarındaki bazı notlardan öğrenebildiğimiz kadarıyla 942 yılı Eylül’üne kadar Bağdat’ta kaldı ve kitabını yazmaya bu dönemde başladı, daha sonra Bağdat’tan ayrılıp Suriye’ye gitti. Sonraki yıl (331/943 Eylül)’de Suriye’de kitabını bitirdi. Dönem dönem Halep’te de yaşadı ve dersler verdi. Daha sonra Mısır’ı ziyaret etti ve El-Medinetü’l-Fazılasını özetleyen 6 bölümü 948-948’da Mısır’da kaleme aldı. Ardından Suriye’ye geri döndü. Suriye’deki Hamdani hanedanından Seyfüddevle’nin koruması altında kaldı ve onore edildi. Bu ilişki sonraki dönem biyografi yazarları tarafından süslenmiştir. Aynı dönemlerde yaşamış olan tarihçi El-Mesûdî’ye göre 339 yılı Recep ayında (14 Aralık 950 ile 12 Ocak 951 arası) Şam’da ölmüştür.
Ana madde: Farabi’nin eserleri listesi
Doğa Felsefesi [değiştir]
Sincan Uygur Özerk Bölgesi’ndeki Sorunun Kaynakları
Uygur Bilgisayar İlmi Cemiyeti
Uluslararası Stratejik Araştırma Kurumu
© 2013 Uygur Akademisi her hakkı saklıdır.