Fotoğraf Banyo İşlemleri, Developman (birinci banyo), tespit, ağartma - Nüve Forum
Optik Araçlar hakkinda Fotoğraf Banyo İşlemleri, Developman (birinci banyo), tespit, ağartma ile ilgili bilgiler
Fotoğraf filmi ya da kağıdı üstünde normal olarak, çekimden sonra gözle görülen bir görüntü oluşmaz. Yalnızca, ışığın etkisiyle gümüşe dönüşmüş, gümüş bromür (Bk. HALOJEN) billurlarından bir gizli görüntü bulunur (Bk.
Fotoğraf Banyo İşlemleri, Developman (birinci banyo), tespit, ağartma
Fotoğraf filmi ya da kağıdı üstünde normal olarak, çekimden sonra gözle görülen bir görüntü oluşmaz. Yalnızca, ışığın etkisiyle gümüşe dönüşmüş, gümüş bromür (Bk. HALOJEN) billurlarından bir gizli görüntü bulunur (Bk. FİLM). Gizli görüntüyü, bir dizi kimyasal işlemle açık ve kalıcı görüntüye dönüştürmeye «banyo işlemi Banyo işlemlerinin ilk ve en önemli evresi developmandır. Developmanda, ışık görmüş olan gümüş tuzu grenleri, GÜMÜŞ'e indirgenir (
Bk. YÜKSELTGENME VE İNDİRGENME)
AgBr............... + .......... banyo ***8212;>
gümüş bromür............... malzemesi
Ag...............+ ..........Br......+.....yükseltgenmemiş banyo
gümüş............... bromür iyonu
Bu süreçte, ışık görmemiş grenler, etkileşime uğramaz. Poz verme sürecinde oluşan ve yalnızca 10 gümüş atomu içeren gizli görüntü noktacığının, toplam 1010 (10 000 000 000) gümüş atomu içeren bütün greni indirgemeye sokma özelliği, fotoğrafçılık maddelerinin yüksek duyarlıkta olmasının temel nedenidir.
Banyoda, buna uygun bir indirgeyici ya da iki indirgeyiciden oluşan bir karışım bulunur. Developman banyolarına katılan başlıca üç madde, hidrokinon, p-aminofenol ve p-fenilen diamindir. Söz konusu maddelerin indirgeme gücü, çözeltinin alkalilik oranına bağlı olarak artar. Bu nedenle banyoya, boraks, sodyum karbonat ya da kostik soda gibi, uygun alkaliler katılır. Developman tepkimesi sonucu açığa çıkarılan bromür iyonlarının, tepkimenin oranını azaltması yüzünden, taze ve kullanılmış developmanlar arasındaki farkı en aza indirmek için, çözeltiye potasyum bromür de eklenir.
Developman çözeltilerinde, ayrıca sodyum sülfit bulunur. Sodyum sülfit, developman maddesinin atmosferdeki oksijenle yükseltgenmesini engelleyerek, banyonun saklanma ömrünü uzatır. Sülfit, alkali çözeltilerde tepkimeye giren ve ayrışarak renkli tanecikler üreten yükseltgenmiş developman banyosuyla da kimyasal tepkimeye girerek, fotoğrafta lekelerin oluşmasını önler.
Siyah-beyaz fotoğraflarda, birbirine karışmış çok küçük lifler halinde beliren ve siyah olan gümüş, banyo işleminin temel ürünüdür. Yükseltgenmiş banyo, sonraki işlemlerle yıkanıp atılır. Renk eşleştiricisiyle developman işleminde üretilen p-fenilen diaminin tepkimeye girdiği renkli fotoğraflarda ise, gümüş, istenmeyen öğedir. Normal banyo işleminde (hem siyah-beyaz, hem renkli), ışık görmemiş alanlarda hiç bir kimyasal tepkime olmaz; en çok (ya da doğrudan) ışık görmüş alanlarda, en koyu karartılar ortaya çıkar. Dolayısıyle, elde edilen ilk görüntü, fotoğrafı çekilen nesnedeki ton değerlerinin tersine verildiği bir «negatiftir.
Tespit: Developman işleminde ortadan kalkmayan gümüş tuzu, az da olsa rçnklidir ve ışığa duyarlı olduğu için, ışık görmesi sürerse, giderek koyulaşır. Bu yüzden ya tabakadan yıkanıp atılması (tespit) ya da renksiz ve pasif bir maddeye dönüştürülmesi (kararlı hale getirme) gerekir. Tespit maddeleri, gümüş bile-şikleriyle karmaşık tuzlar oluşturan bileşiklerdir; gümüş tuzlarını çözüp, tuza dönüştürürler. Bu iş için, oldukça derişik sodyum ya da amonyum tiyosülfat çözeltileri kullanılır. Sodyum çözeltilerine genellikle, «hipo
Siyah-beyaz fotoğrafların tespit çözeltileri, developman tankından bulaşmış developman çözeltisinin indirgeme gücünü ortadan kaldırmak için, asitleştiri-lir. Bunun yapılmadığı koşullarda, developman çözeltisi, gümüş tuzunun bir bölümünü indirgeyerek, «dik-roik sis Tespit işleminden sonra, film ya da kağıt,, suyla iyice yıkanarak, istenmeyen renk ve lekeler bırakacak biçimde ayrışan ve uzun süre saklandığında, develope edilmiş gümüşe zarar veren artıklardan arındırılır.
Kararlı hale getirme, gerçekte tespit kadar doyurucu sonuç vermeyen bir işlemdir. Son baskının dayanıklılığı daha azdır ve çözülmeyen beyaz gümüş bileşikleri içerdiği için, yalnızca kağıt üstüne yapılan baskılarda kullanılabilir. Bu yöntem, çalışma kolaylığının ve sonucun elde edilme hızının, elde edilecek görüntünün nitelikli olmasından önemli olduğu durumlarda kullanılır. Kararlı hale getirici maddeler, genellikle, tiyoüre gibi organik kükürt bileşiklerinden oluşur. Developman işlemlerinden sonra, işleme girmeyen gümüş tuzu, kararlı hale getirici çözelti içine batırılarak, beyaz ve etkin olmayan bir bileşik haline getirilir. Kararlı hale getirilmiş baskılar, geri kalan çözeltiyi sileceği ve baskıyı daha az dayanıklı yapacağı için, suyla yıkanmaz. Bu baskılar, renk değişikliğine uğramadan, birkaç yıl dayanabilir ve bu arada kesinlikle kalıcı bir baskı istenirse, yeniden normal yollarla tespit edilip yıkanabilir.
Ağartıcılar: Ağartıcılar, develope edilmiş gümüşü ortadan kaldırmak için kullanılır. Çeşitli bileşimlerden yararlanılmakla birlikte, ağartıcılar üç temel sınıfa ayrılır. Potasyum dikromat ve sülfürik asit gibi yalın ağartıcılar, develope olmamış gümüş tuzunu etkilemeden, gümüşü nispeten daha kolay eriyebilen gümüş tuzuna (gümüş sülfat) dönüştürürler. Yeniden halojenleştirici ağartıcılar, potasyum bromürün yanı sıra, develope olmuş gümüşü yeniden gümüş bromüre dönüştüren, potasyum ferrisiyanür gibi, daha hafif yükseltgeyiciler içerir. Bunlar, renk banyolarında da kullanılır ve eski haline getirilmiş olan gümüş bromürün, develope olmamış gümüş tuzlarını arıttığı tespit banyosunda temizlenirler.
Ağartıcı tespit çözeltileri, tiyosülfat gibi yükseltgeyiciler içerir. Bunlar, hem develope olmuş gümüşü, hem de develope olmamış gümüş tuzlarını aynı anda temizlediklerinden, bazı renkli fotoğraf banyolarını kısaltma amacıyla kullanılırlar.
Negatif ve pozitif baskı: Siyah-beyaz fotoğrafların çoğunda olduğu gibi, asıl fotoğraftan büyütülmüş bir baskı elde edileceği zaman ya da profesyonel sinemacılıkta raslanılan biçimde, birden çok kopya çıkarmak gerektiğinde, iki aşamalı bir fotoğrafçılık işleminden yararlanılır. Bu işlemlerin ikisi de, koyu ve açık bölgelerin yer değiştirdiği negatif banyoyu ya da doğrudan ve tonları aynı kalarak işlem gördüğü pozitif banyoyu içerebilir. Daha yalın olduğu için genellikle negatif banyo yöntemi kullanılır. Siyah-beyaz fotoğrafta, developman banyosunu, tespit, suyla yıkama ve kurutma izlerken, renklilerde renk develop-manım (tespit ve yıkamadan önce), develope olmuş gümüşü temizlemek için, bir ağartma işlemi izler.
Pozitif banyo ise, kısa metrajlı filmler ve projeksiyonda gösterilecek renkli slaytlar gibi, asıl fotoğrafın son ürün olduğu sistemlerde kullanılır. Bu yöntemle yapılan işlerde, banyo işlemlerinin daha da karmaşıklaşmasının sakıncası, ikinci bir fotoğrafçılık işlemi zorunluluğunun kaldırılmasıyla karşılanır. Si-yah-beyaz negatif banyoda, ışık görmüş olan çözelti, önce negatif bir görüntü verecek biçimde develope edilir; ardından, yalın bir ağartıcıyla ağartılır. Develope olmamış emülsiyon grenleri, ışık gösterme yoluyla ya da kimyasal işlemlerle bulutlandırılır ve ikinci bir işlemle develope edilir. Renkli pozitifte ise, ışık görmüş olan emülsiyon, önce renksiz negatif gümüşlü görüntü vermesi için siyah-beyaz developman banyosuna sokulur; sonra, kalan grenler bulutlandırılır ve pozitif renkli görüntü vermesi için, renk developmanıyla banyo edilir. Develope olmuş gümüş ve artık gümüş tuzları, ağartma ve tespit işlemleriyle temizlenip atılır.
öteki yöntemler: Developman ile tespit malzemelerinin bir arada bulunduğu banyolara, «tekli banyo Belli bir alanda oldukça sık kullanılan, ama, fotoğrafçıların genellikle karşılaşmadığı banyo türlerinden biri, Ut developman yöntemidir. Bu yöntem, grafik sanatlarda, özellikle de RÖPRODÜKSİYON'da kullanılır. Baskı işlemlerinde, normal olarak yalnızca siyah ve beyaz tonlar kullanılabilir; ara tonlar, yani griler, uzaktan bakıldığında görülmeyen ve gri bir renk veren, küçük küçük noktalar halinde sağlanır. Bu nedenle, bir nesnenin baskıda kullanılacak negatifini elde etmek için, gri tonları ya tam siyaha ya da tam bir baskıya dönüştürecek, yani çok yüksek kontrast verecek bir işlem gerekmektedir.
Bu işlem için kullanılan developman çözeltisinde, az sayıda serbest sülfit iyonu bulunur ve genellikle, yükseltgenmeyi önlemek için kullanılmadan hemen önce birbirine karıştırılan, iki ayrı çözelti halinde kullanılır. Sülfit eksikliği, develope olan ilk grenlerin kinon üretmesine, bu da, öteki grenlerin daha hızlı develope olmasına yolaçar. Böylece, çok ışık görmüş yerler, hızla develope olurken, az ışık görmüş yerlerde, developman yavaştır. Developman, resmin en ışıklı yerinden başlayarak, «bulaşıcı developman
Banyo yöntemleri: Banyo için gerekli olan evreleri gerçekleştirmek amacıyla uygulanacak işlemler, yapılacak işin miktarına göre değişir. Küçük ölçekli işlerde, filmler ve kağıtlar, değişik boyutlardaki teknelere, yeterli sürelerde sokulup çıkarılarak yıkanabilir. Makaralı filmler, genellikle sarılır ve içine banyo işlemleri için gerekli olan çözeltilerin döküldüğü, küçük, ışık geçirmez tanklarda banyo edilir.
Büyük çaplı banyo işlemleri, bütünüyle otomatik-leştirilmiştir. Fotoğraf kağıdı, yüzlerce metre boyunda kağıt alabilen silindirlerde, dönerek banyo edilir ve ancak işlem tamamlandığında, kesilerek parçalara ayrılır. Makaralı filmler ise, birbirine eklenerek, uzun şeritler halinde banyo edilir. Bu uzun şeritler, makaralar üstünde taşınarak, kesintisiz bir biçimde, içinde gerekli çözeltilerin bulunduğu tanklara girip çıkarlar.
Banyo işleminin herhangi bir aşamasında gerekli olan zamanlama, şeridin hızı, o evreye ayrılmış tankların sayısı ve derinliği değiştirilerek sağlanır.
3.cilt / s.823-826
Baldassare and selmirsel like this.
(birinci, ağartma, banyo, banyo), developman, fotoğraf, tespit, ışlemleri