Anayasa Mahkemesi Kişisel Verilerin Korunması Kanununu Anayasaya Uygun Buldu
.	 Yayınlanma Tarihi : 27 Ocak 2018 .
Anayasa Mahkemesi’nin, ana muhalefet partisi tarafından, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Hakkında Kanun’un değişik maddelerinin iptali istemiyle açtığı davada verdiği 28.09.2017 tarihli “RET” kararı, 23 Ocak 2018 tarihli Resmi Gazete’de yayımlandı.
Mahkeme, anılan kararı ile, iptal istemini reddederek, Kanun hükümlerinin anayasaya uygun olduğu sonucuna vardı. Mahkeme değerlendirmesinde; Avrupa Konseyi tarafından hazırlanan 108 sayılı “Kişisel Verilerin Otomatik İşleme Tabi Tutulması Karşısında Bireylerin Korunmasına Dair Sözleşme“, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) hükümleri ile AİHM kararları ve Anayasa’nın 20.maddesinde yer alan hüküm, dayanak gösterilmektedir.
6698 S.K. İptali İstenen Madde
İptal İstemi Kabul/Ret
Karşı Oy Kullanan Üye
“veri işlemesinde uyulacak kuralları” düzenleyen maddede yer alan verilerin “işlendikleri amaç için gerekli olan” süre kadar muhafaza edilmesi” kuralı
md.5/2- c, ç, e, f bentleri
“verilerin işlenme şartlarını” düzenleyen maddede yer alan; “sözleşmenin kurulması/ifası çerçevesinde, veri sorumlusunun hukuki yükümlülükleri ve meşru menfaatleri çerçevesinde, bir hakkın tesisi, kullanılması, korunması çerçevesinde, açık rıza aranmaksızın veri işlemenin mümkün olduğu” kuralları
“özel nitelikli kişisel verilerin işlenme şartları” başlıklı maddede yer alan,“mezhep” ve “kılık kıyafet” in özel nitelikli kişisel veri sayılacağı kuralı
Serdar Özgüldür, Serruh Kaleli, Osman Alifeyyaz Paksüt
“özel nitelikli kişisel verilerin işlenme şartları” başlıklı maddede yer alan, sağlık ve cinsel hayat dışındaki kişisel verilerin, kanunlarda öngörülen hallerde ilgili kişinin açık rızası aranmaksızın işlenebileceği, kuralı
Engin Yıldırım, Serdar Özgüldür, Serruh Kaleli, Osman Alifeyyaz Paksüt
“kişisel verilerin silinmesi, yok edilmesi veya anonim hale getirilmesi” başlıklı düzenlemede yer alan, “buna dair diğer kanunlarda yer alan hükümlerin saklı olduğuna” dair kural
“Kişisel verilerin aktarılması” başlıklı maddede yer alan “kişisel verilerin aktarılmasına ilişkin diğer kanunlarda yer alan hükümlerin saklı olduğuna” dair kural
“kişisel verilerin yurt dışına aktarılması” başlıklı maddede yer alan, “buna dair diğer kanunlarda yer alan hükümlerin saklı olduğuna” dair kural
“veri sorumlusuna başvuru” başlıklı maddede yer alan, “ancak, işlemin ayrıca bir maliyeti gerektirmesi halinde, Kurulca belirlenen tarifedeki ücret alınır” hükmü
Kurul’a yapılacak şikayetlere dair maddede yer alan, “devlet sırrı niteliğindeki bilgi ve belgeler hariç” istisnası hükmü
“veri sorumluları sicili” başlıklı maddede yer alan, “işlenen kişisel verinin niteliği, sayısı, veri işlemenin kanundan kaynaklanması veya üçüncü kişilere aktarılma durumu gibi Kurulca belirlenecek objektif kriterlere göz önüne alınmak suretiyle, Kurul tarafından, veri sorumluları siciline kayıt zorunluluğuna istisna getirilebilir” hükmü
Kurul Başkanı’na verilen yetkiler arasında yer alan, Kurul kararlarından, Kurulca gerekli görülenlerin kamuoyuna duyurulmasını sağlamak, yetkisi
Kanun uygulamasına getirilen istisnaları içerir maddede yer alan, “kişisel verilerin, 3.kişilere verilmemek ve veri güvenliğine ilişkin yükümlülüklere uyulmak kaydıyla gerçek kişiler tarafından tamamen kendisiyle veya aynı konutta yaşayan aile fertleriyle ilgili faaliyetler kapsamında işlenmesi” ve “kişisel verilerin milli savunmayı, milli güvenliği, kamu güvenliğini, kamu düzenini veya ekonomik güvenliği sağlamaya yönelik kanunla görev ve yetki verilmiş kamu kurum ve kuruluşları tarafından yürütülen önleyici, koruyucu ve istihbari faaliyetler kapsamında işlenmesi” istisnalarına dair hükmü
Bu madde ile değiştirilen Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşların Teşkilat ve Görevleri Hkk.da KHK’nin 47.maddesinde yapılan değişikliklerde dair
Karara, çeşitli maddeler yönünden karşı oy kullanan Başkanvekili Engin Yıldırım, özellikle “cinsel hayata ve sağlığa ilişkin özel nitelikli hassas verilerin” açık rıza olmaksızın, “kamu sağlığının korunması, koruyucu hekimlik, tıbbi teşhis, tedavi ve bakım hizmetlerinin yürütülmesi, sağlık hizmetleri ile finansmanının planlanması ve yönetimi amacıyla, sır saklama yükümlülüğü altında bulunan kişiler veya yetkili kurumlar tarafından” işlenebilmesine dair “sınırları son derece belirsizleştirilmiş” istisnaya karşı çıkmıştır.
Üyeler Serdar Özgüldür ve Serruh Kaleli; “özel nitelikli hassas veriler” arasında sayılan, kişinin “mezhebi” ve “kılık ve kıyafeti“nin, maddenin (3) nolu fıkrasında sayılan istisnalar kapsamında “açık rıza olmaksızın” işlenebileceği sonucuna varıldığını, toplumun “hassas bir yönü olan işarete dilen hususların (verilerin) değil işlenmesi, kaydının tutulması dahi Anayasaya açık aykırılıkla malüldür” derken, ülkemizin yakın tarihinde vahim toplumsal çatışmaların çıkmasına neden olan bu tür bilgileri “kişisel veri” olarak kabulü ile işlenebilir hale getirilmesinin hukuk devleti ile bağdaşmayacağını, vurgulamışlardır.
Ayrı bir karşı oy gerekçesi hazırlayan üye Osman Alifeyyaz Paksüt‘de, mezhebin kişisel veri olarak kabulü ile işlenebilir hale getirilmesine karşı çıkarken, çoğunluk görüşünü yetersiz bulmuştur. Çoğunluk görüşünde, “düzenleme ile kişinin mezhebinin özel nitelikli veri sayıldığı ve daha üst bir koruma alanı sağlandığı, kişilerin ayrımcılığa uğramasına neden olabilecek alanlarda bilgilerin toplanmasının, farklı grupların özel ihtiyaçlarının tespit edilmesi ve ayrımcılıkla mücadelede oluşan boşluk ve eksikliklerin giderilmesi bakımından önemli olduğu” savunulurken, Paksüt, “kişilerin mezheplerine ilişkin verilerin alenileştirilmesinden ve yaygınlaştırılmasından ve özellikle kamusal veri tabanlarına işlenmesinden kaçınılarak, Anayasa’nın değiştirilemeyecek hükümlerinde esasları ve nitelikleri belirlenen Türkiye Cumhuriyeti devletinin özgür ve eşit vatandaşlarının din, vicdan ve inanç alanına bırakılmalıdır.” demiştir.
1981 yılında hazırlanan 108 sayılı Sözleşme’ye dayalı olarak, aradan neredeyse 40 yıl geçtikten sonra yasalaştırılan, kişisel verilerin korunması açısından “bir önceki kuşak” hak ve tanımlamaları içeren 6698 sayılı Kanun, daha uygulamaya geçmeden, epey tartışma doğurmuş görünüyor.
Siyasi içerikteki bu tartışmalar öne çıkarken, Google, Facebook gibi asıl olarak reklam şirketi olan ve bütün gelir/faaliyetleri veri işlemeye dayalı olan “yeni devler”e atıf yapılmamış olması da dikkat çekici. Bilindiği kadarıyla, bu şirketler yasalaşma süreci ile sonrasında Kurul oluşum ve faaliyetlerinde, geri planda ciddi bir lobi faaliyeti gerçekleştirdiler. Veri işlemenin kolaylaştırılması, istisnaların arttırılması, süreler ve daha pek çok teknik detay bu şirketler tarafından çok önemseniyor. Önümüzdeki günler neler getirecek, göreceğiz..
Etiketler : 6698 sayılı KanunAnayasa Mahkemesikişisel verilerin korunması kanunumezhepözel nitelikli kişisel verisağlık verisi
5229 6 Eylül 2017