Devalüasyon nedir? - Kredi Mühendisi
Anasayfa » Soru&Cevap » Devalüasyon nedir?
Devalüasyon, devletin müdahale etmesi sonucunda ulusal para biriminin diğer ülke para birimleri karşısında değer yitirmesi olarak tanımlanmaktadır.
Bazı ekonomilerde dış ticaret açığı fazla verir ve bu açık kapanamaz. Yani, toplam ithalat toplam ihracattan fazladır. Bu da dış ticaret açığının oluşmasına neden olur. Bu gibi durumlarda ulusal para birimine müdahale edilerek satın alma gücü zayıflatılır ve ticaret dengelenmeye çalışılır. Bunu bir örnek ile açıklamak gerekirse;
Devalüasyon yapılmadan önce dolar kurunun 3,70 TL olduğunu varsayalım. Devlet %50 oranında devalüasyon yaptığında dolar kuru 5,55 olacaktır. Eğer ihraç edilen ürünün talep esnekliği fazla ise, ithalatını yapan firmalar da daha fazla ürün talep edeceklerdir. Çünkü, talep edilen ürünün fiyatı (3,70/5,55) 0,66 Dolar ucuzlamış olacak ve talep de o doğrultuda artacaktır.
Devalüasyon sonrasında ithal ürün maliyetleri de artar ve talep daralması oluşur. Bu nedenle bazı ülkeler, ithalatı kısmak zorunda kalırlar. Özellikle hammadde açısından dış ülkelere bağlı olan ülkelerde üretilen ürünlerin iç piyasadaki fiyatları artar, bu da enflasyona neden olur.
Devalüasyonun nedenlerini maddeler halinde sıralayacak olursak;
İhracatı arttırmak veya avantajlı hale getirmek için,
Yurt içinde üretilen mal ve hizmetlerin fiyatlarının artması, yabancı paranın satın alma gücünü de aynı oranda arttıracağı için,
Enflasyonun kontrol altında tutulamaması halinde İMF’nın baskısıyla
Devalüasyon, dış ticaret açığının azaltılması amacıyla yapılmaktadır. Bu doğrultuda; ihracat artarken, ithalat azalır ve artan ihracat hacmi ile ülkenin milli gelirinde de artış sağlanır.
Yapılan müdahalenin başarılı olabilmesi ve ekonomide dengenin yakalanabilmesi için;
Diğer ülkelerin de devalüasyona gitmemesi,
Enflasyonun düşürülmüş olması,
İhraç edilen malların, talebi arttıran ürünler olması gerekir.
Türkiye’de ilk devalüasyon 1931 yılında yapılmış ve dolar kuru 211 kuruş olarak belirlenmiştir. 1931 yılında yapılan bu devalüasyon, o yılların gerekliliği olarak kısa vadeli TL değerlemesi olarak değerlendirilmiş ve devalüasyon teorilerine en uygun müdahalenin 1946 yılında Recep Peker Hükümeti zamanında yapıldığı belirtilmiştir.
1946 yılı Devalüasyonu
7 Eylül kararları olarak anılan ilk devalüasyon ile TL’nin değeri %40’a kadar düşürülmüş ve dolar kuru 2,82 olmuştur. TL’nin değerinin çok düşürülmesi, ithal mallarının fiyatlarını arttırmış ve yurt içindeki fiyat istikrarının bozulmasına neden olmuştur. Hükümet istediği fiyat hareketlerini ayarlayamadığı için de, 7 Eylül 1946 yılında yapılan ilk devalüasyon ezimetle sonuçlanmış oldu.
1958 yılı Devalüasyonu
1950 yılında iktidar olan Demokrat Parti, 1958 yılında yüksek oranlı devalüasyon uygulamıştır. Yapılan bu devalüasyon ile ödemeler bilançosundaki bazı boşlukları kapanmış olsa da, ekonomide beklenilen dengeyi sağlayamamıştır. 1958 yılında İktisadi İstikrar Tedbirleri adı altında yapılan bu devalüasyon ile TL %220 değer kaybetmiş ve dolar kuru 9 TL olmuştur.
1970 yılı Devalüasyonu
10 Ağustos 1970 tarihinde Adalet Parti hükümeti tarafından tarihin en ağır 3.devalüasyonu yapılmıştır. Yapılan bu devalüasyon ile TL %66 değer kaybetmiş ve dolar kuru 15,15 TL olmuştur.
1970 yılından sonra yapılan devalüasyonlar ve oranları şunlardır:
Devalüasyon Tarihi Devalüasyon Oranı
7 Eylül 1946 % 54,3
4 Ağustos 1958 % 68,9
10 Ağustos 1970 % 40
21 Eylül 1977 % 9,1
1 Mart 1978 % 23
10 Haziran 1979 % 43,7
24 Ocak 1980 % 32,7
5 Nisan 1994 % 51
22 Şubat 2001 % 28,4
E-Haciz Nedir? Nasıl Sorgulanır? Spot Kredi Nedir? Kredi Red Nedeni 11 Nedir?