ZIRAI HAVACILIK www.tayyareci.com
Zirai Havacılıkla İlgili Faydalı Olabilecek Bazı Siteler AŞAĞIDA
ZİRAAİ İLAÇLAMA İŞLETMELERİ AŞAĞIDA
Zirai Havacılık sayfasını oluşturabilmek için desteğinizi bekliyorum. Bu sayfada hem zirai havacılık nedir anlatabilmek, hem de zirai havacılık konusunda faaliyet gösteren şirketleri listeleyebilmek sitelerine link verebilmek yoksa telefon numaralarını yazmak istiyorum. Tayyareci 2003
"melih çavaş" <melihcavas@yahoo.com> Thu, 20 Feb 2003 11:12:32 -0800 (PST) zirai havacılık 1
Zirai İlaçlama hakkında size orta vadede yardımcı olmayı düşünüyorum. Çukurova Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Tarım Makineleri, Tarımsal Havacılık konusunda yaptığım lisansüstü çalışmalarımı zaman içinde size yollayarak sitenize ve Zirai Havacılığa katkıda bulunmak istiyorum. Ben ilaçlama pilotluğuna bu sezon başlayacak genç bir pilotum ve Tarkim Uçuş Okulu'nda çalışıyorum.
Zirai İlaçlama konusuna sitenizde yer verecek olmanız, böyle bir niyeti taşımanız, bizleri gerçekten çok mutlu etti. Nedendir bilinmez; zirai ilaçlama uçuşu Türkiye'de uzun yıllardan beri genel havacılığın arka bahçesi, üvey evladı olarak görüldü. Böyle bir gerçeklik neredeyse yok sayıldı. Sektörde çalışan bir çok değerli pilot da "havacılıkta bir yerlerde dikiş tutturamazsam; en kötü ihtimalle zirai ilaçlama pilotu olurum" zihniyeti içinde mesleklerini kabullenme-geliştirme yoluna gitmedi, gidemedi. Oysa; dünyada 1920'lerde, Türkiye'de ise 1950'lerde başlayan Tarımsal Havacılık uygulamaları çeşitli gelişmelerle birlikte tüm hızıyla devam etmektedir.
Bildiğiniz üzere, Türkiye'de zirai ilaçlama eğitimi veren iki kuruluş mevcut: Biri Tarkim Uçuş Okulu, diğeri de THK. Adana; Türkiye'de zirai havacılığın kalbi durumunda. Şirketlerin ve faaliyetlerin %80'i Adana'da. Size şirketlerin telefon numaralarını, sahip oldukları uçak sayılarını ve adreslerini; Türkiye'de kullanılan uçakların performans değerlerini; ICAO'nun hazırladığı "Manuel On Aerial Work" kitabından yaptığım çevirileri; bazı fotoğrafları, ilgili siteleri
Konu ile ilgili Türkiye'de yayınlanmış en kapsamlı ve en doğru kitap; 1970'lerden beri bu konuda araştırmalar yapan ve ilk-tek olması nedeniyle Türkiye'de "konunun babası" olarak tabir edilen, halen Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Makineleri Tarımsal Havacılık biriminde çalışmalarını yürüten hocam Prof. Dr. Fahri Deligönül'ün 2000 yılında yazdığı TARIMSAL HAVACILIK adlı kitaptır. Konuyu merak eden, sektörde çalışan ya da çalışacak herkesin bir el kitabı olarak kullanabileceği bu kitabı size de tavsiye ederim.
Adana'da konu ile ilgili iki dernek mevcut : "Uçakla Zirai Mücadele İşletmeleri Derneği UZMİ-DER" ve "Zirai İlaçlama Personeli Derneği ZİP-DER". Bu derneklerle de bağlantı kurmanıza yardım edebilirim.
Bu yazı daha çok size nasıl yardım edebileceğimi anlattığım bir yazı oldu. Mümkün olan en kısa zaman içinde size bunları teker teker yollayacağım. Takdir edersiniz ki bu sıralar işlerimiz yoğun.
Size çalışmalarınızda başarılar diler; iyi uçuşlar dilerim
Zirai Havacılıkla İlgili Faydalı Olabilecek Bazı Siteler
KARATAŞ CD. 958.SK. NO:10 YÜREĞİR ADANA
YALTIR CD. NO:51 CEYHAN ADANA
YALI CD.352/1 KARŞIYAKA İZMİR
SEYHAN CAD. NO:29 SEYHAN ADANA
GÜVENLİK CD. 177/3 AŞAĞIAYRANCI
KAYALIBAĞ MH. 16.SK. NO:25/8 SEYHAN ADANA
NECATİBEY CD. 86/6 NECATİBEY
HASTANE CD. NO:52
İNÖNÜ CD.ÖZEL İDARE İŞH. KAT:2 NO:205 ADANA
BEBELİ KÖYÜ KARATAŞ
KENEDDY CD. 86/9 KAVAKLIDERE
ÇİÇEKLİ KÖYÜ TARSUS
MÜTAHİTLER CD.KURTULUŞ MH. ADAKOĞLU APT. KAT:7 SEYHAN / ADANA
AHMET EROĞLU /
YENİŞEHİR MH. ESENCE CD. ESENCE GEÇİDİ N0:13 KAYSERİ
ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ LOJMN. ADANA
İSTASYON CAD.NO:10 CEYHAN ADANA
MENEVİŞ SK. NO:81/6 AŞAĞIAYRANCI
HURMALI MH.184. SOK.NO:28/7 ADANA
SANDALCI SK. 12/4 KAVACIK SU88BAYEVLERİ ANKARA
AHMET SAMİ ÖZYURT
CEMAL GÜRSEL CD. 103/7 CEBECİ
GÜLSEREN SK. 6/2 06570 MALTEPE
BELEDİYE KARŞISI KAYAHAN APT. NO:7 SEYHAN / ADANA
TAYFUR SÖKMEN CD. NO:30 REYHANLI
GÜVENLİK CD. 117/3 AŞAĞIAYRANCI ANKARA
SEYHAN CAD. NO: 27 SEYHAN ADANA
TÜRKKUŞU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ UÇUŞ İŞLETME MD.
ZİYAPAŞA BULV. 38/6 SEYHAN
FLORYA CD. YENİBAĞLAR SK. 2NO:11 D:2 FLORYA / İSTANBUL
KIZILAY CD. FERASET İŞHANI SEYHAN ADANA
RIDVAN HOCA ÇARŞI ÜSTÜ NO:1
TOPLAM 31 İŞLETMEDEKİ UÇAK SAYISI
ZİRAAİ İLAÇLAMA İŞLETMELERİ
AHMET S. ÖZYURT
ATİLLA EKİCİ UÇAKLA İLAÇLAMA
BAŞAK UÇAKLA İLAÇLAMA
BODUR UÇAKLA İLAÇLAMA
EKİCİ ZİRAİ MÜCADELE
ER-BAY UÇAKLA ZİRAİ MÜCADELE
HALİL ATAR UÇAKLA İLAÇLAMA
HÜRKANAT UÇAKLA ZİRAİ MÜCADELE
MARTI UÇAKLA ZİRAİ İLAÇLAMA
MEHMET BODUR UÇAKLA İLAÇLAMA
NAZAR UÇAKLA İLAÇLAMA
ÖLÇER ZİRAİ MÜCADELE
ÖZER TARHAN ZİRAİ İLAÇLAMA
ÖZGÖK KOLL. ŞTİ.
REYHANLI ZİRAİ HAVACILIK
SEVGİ ŞENSOY UÇAKLA ZİRAİ MÜCADELE
TARUÇ UÇAKLA İLAÇLAMA
TÜRKER UÇAKLA İLAÇLAMA
ÜMİT ZİRAİ MÜCADELE
ŞAHİN UÇAKLA İLAÇLAMA
ABD'de; Federal Havacılık İdaresi Kaza İnceleme Birimi tarafından 1994-1999 yılları arasında yapılan araştırma neticesindeki tarımsal havacılık kaza sayıları, ölümcül kaza ve ölüm sayıları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
1994-1999 Tarımsal Havacılık Kazaları-FAA Kaza İnceleme Raporu
Ölümcül Kaza Sayısı
Kaynak: 1999 Yılı NTSB Kaza Raporları
100,000 h Başına Kaza
Genel olarak bakıldığında tarımsal havacılıktaki başlıca kaza nedenleri şöyle sıralanabilir:
b- Eğitim eksikliği;
c- Uzun süre alçak uçuş;
d- Enerji nakil hatlarının sık ve gelişigüzel yerleştirilmesi;
e- Bakım ve onarım eksikliğinden kaynaklanan mekanik arızalar;
f- Uçağın operasyon limitlerine uymama;
g- Uygulama öncesi mania keşif uçuşlarının yapılmaması;
h- Alçak irtifada engellere çarpma;
i- Gürültülü, titreşimli, sıcak kabin ortamında yoğun çalışma sonucu direnç ve dikkat azalması
j- Pistlerin standart harici; kısa, dar,bazen kavisli veya kaygan yüzeyli ve pist kalkış iniş bacaklarında maniaların olması;
k- Uygunsuz hava şartlarında uçuş;
l- Yorgunluk ve stres
( Aşağıdaki kısım ICAO Manuel On Aerial Work 1984 Edition'dan çevrilip yorumlandı.)
Tarımsal Havacılık Uygulamaları için ICAO Güvenlik İlkeleri
Tarımsal havacılık uygulamaları, doğası gereği potansiyel olarak risklidir. Ancak, uygulamaların güvenli bir şekilde yapılması gerekliliği hiçbir zaman göz ardı edilmemelidir.
a- Pilot; ticari pilot lisansı için gerekli olan genel eğitimden farklı olarak, tarımsal havacılık uygulaması için özel olarak seçilmeli ve eğitilmelidir.
b- Pilot; yemek alışkanlığı, alkol kullanımı, sigara kullanımı, uyuşturucu kullanılmaması, hijyen sorumluluğu, bedensel ve zihinsel disiplin ve sağlık
vb gibi konularda her zaman pilot olmanın gerektirdiklerine uymak durumundadır.
c- Tarım uçağı, sivil havacılık otoritelerince onaylanmış bir kurum/üretici tarafından tarımsal havacılıkta kullanılmak üzere özel ve tahditli olarak üretilir ve gerektiğinde ilgili modifikasyonlar sivil havacılık otoritelerinin denetiminde yapılır.
d- İniş-kalkış için kullanılan pistler her uçak veya uygulamaya göre farklılık gösteren asgari güvenlik ve emniyet standartlarını karşılamalıdır. Pist; olası her türlü olağan ve emercensi durumlar göz önünde bulundurularak güvenli uçuş yapılabilecek şekilde hakim rüzgar yatağına göre seçilmeli ve hazırlanmalıdır. Pilotun rüzgar şiddet ve yönünü tayin edebilmesine imkan verecek rüzgar torbası veya benzeri olanaklar sağlanmalıdır.
e- Uçağın yapısal limitleri çok iyi bilinmeli ve hesaba katılmalıdır. Uçuş öncesi veya esnasında uçağın uçuş güvenliğine sahip bir konumda olması için gerekli olan her türlü prosedür uygulanmalı, her türlü önlem alınmalıdır.
f- Pilotun fiziksel limitleri saptanmalı ve hesaba katılmalıdır. Yorgunluğun ve stresin erken belirtileri ve neticeleri; yer ekibi tarafından olduğu kadar pilotun kendisi tarafından da gözetim altında tutulmalıdır. Gerektiğinde uçuş kesilmelidir ve bundan asla imtina etmemek gerekir.
g- Uçuş esnasında her zaman; tam olarak kafaya oturan koruyucu bir kask takılmalı, pilotu bel ve omuzlarından rahatsız etmeyecek sıkılıkta saran sağlam emniyet kemeri kullanılmalıdır.
h- Enerji nakil hatları ve ağaçlar dahil tüm lokal manialar uçuş öncesi keşfedilmeli ve göz önünde bulundurulmalıdır.
i- Karşılaşılabilecek lokal meteorolojik koşullar konusunda çalışılmalı, meteorolojik rasatlar düzenli olarak takip edilerek göz önünde bulundurulmalıdır.
j- Uçağın; ağırlık merkezi, yükleme, kalkış-iniş, sürat, olası tüm koşullar için pert dö vites limitleri gibi hayati operasyon bilgileri her uçak için özel olarak hazırlanan pilot operasyon el kitabından alınarak belirlenmeli ve her zaman hesaba katılmalıdır.
k- Kimyasalların kullanıldığı yerlerde kimyasalın hem toksik özellikleri hem de hangi yollardan vücut tarafından emildiğine dair ciddi bir ön çalışma yapılmalı ve bu çalışma bu maddelerle temas edebilecek pilot dahil tüm personel tarafından göz önünde bulundurulmalıdır.
Etkili Uygulama Teknikleri
Yapılan ilaçlamanın verimli olabilmesi için;
a- En uygun tipte en iyi uçak seçilmelidir;
b- En iyi kimyasal ilaç ve solvent seçilmelidir;
c- En iyi ve uygun ilaçlama ekipmanı seçilmelidir;
d- İlaçlama sistemi en iyi ve doğru şekilde kalibre edilmelidir;
e- İlaçlama metoduna göre en uygun meteorolojik koşulların bilinmesi ve uygulamaların bu limitler dahilinde yapılması gerekmektedir;
f- Tarlalar uzunlamasına pasajlarla ilaçlanmalıdır;
g- Tehlike oluşturabilecek maniaların kaldırılması ya da işaretlenmesi gerekmektedir;
h- Hakim rüzgar yönüne göre tarlaların oryantasyonunun yapılması gerekir;
i- İlaçlamanın hangi zamanda yapılması gerektiği çok iyi bilinmelidir;
j- Çok küçük, parçalı, düzensiz tarlalarda uygulama yapılmaması;
k- İlaçlama esnasında bilgili ve tecrübeli flamacıların kullanılması gerekir.
Uygulamanın Verimli Olabilmesi İçin Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
Uygulamanın verimli olabilmesi için dikkat edilmesi gereken hususlar aşağıdaki gibi sıralanabilir:
a- Engebeli arazide yukarı meyle doğru yüklü uçakla uçmaktan kaçınılmalıdır. Eğer mümkünse, uçağın performans limitleri içinde kalacak şekilde, pistin irtifası tarlalardan yüksek olmalıdır. Hiçbir zaman pistler, uçağın emniyetle kullanılmasını engelleyecek irtifalarda olmamalıdır. İrtifa arttıkça hava yoğunluğu azalır; bu da direk olarak uçak, motor ve pervane etkinliğini düşürür.
b- Uçağın ilaç yükü, ilaçlama bittiğinde şeridi yarım bırakacak şekilde konmamalıdır.
c- Eğer tarla 2 pasajdan fazla ilaçlama yapılacak boyutta ise, iki yönlü pasaj planlaması yapılabilmelidir. Hatta bazı durumlarda iki uçakla aynı anda yan yana iki şeridin ilaçlanması mümkün olmalıdır.
d- Bilinmeyen bölgelerde mania ve bölge keşif uçuşları, ilaçlamaya başlamadan hemen önce yüklü uçakla yapılmaktansa, yüksüz uçakla yapılmalıdır.
Eğer ilaçlama yapılacak tarla pilot tarafından uygun ve emniyetli görülmezse mümkün olduğunca alternatif tarlalar planlanmalıdır. Böyle durumlarda tüm ekip kısa zamanda organize olabilmelidir.
Yorgunluk ve İlaçlama Uçuşu
Yorgunluğun pilot performansına etkileri aşağıdaki gibi sıralanabilir:
a- -İşin normal ve ani gerekliliklerine geç cevap vermek;
b- -Manevraların zamanlamasını tutturamamak, zamanlamada yanlışlıklar yapmak;
c- -Performansın ani şekilde iyiden kötüye, kötüden iyiye çeşitlilik göstermesi;
d- -İşin herhangi bir bölümüne aşırı konsantre olup, işin diğer bölümlerine gereken dikkati gösterememek. İlaçlama uçuş irtifasına konsantre olup elektrik tellerini gözden kaçırma neticesinde meydana gelen kazalar bu maddeye örnek olarak gösterilebilir.
İlaçlama uçuşunda yorgunluk ve benzeri durumlar; diğer tüm sivil havacılık branşlarında olduğundan çok daha elzemdir. İlaçlama uçuşunun; yüklü uçakla alçak uçuş, devamlı azami dikkat ve manevralarda serilik gerektirmesinden dolayı pilotu çok kısa sürede ve çok fazla yorduğu; yorgunluğun da en kısa zamanda en doğru kararı vermeyi geciktirdiğinden kazalara sebep olduğu bilinmektedir.
Sürüklenmenin nedenleri şöyle sıralanabilir:
a- Tarımsal havacılık uygulamaları esnasında, istenenden daha küçük çaplı damlaların ya da partiküllerin havaya bırakılması;
b- Bilinçli ya da bilinçsiz, sürüklenmeye neden olabilecek meteorolojik koşullarda küçük çaplı damlaların ya da partiküllerin havaya bırakılması;
c- Damlanın; her ne kadar damla çapı normal koşullarda sürüklenmeye meyilli olmasa da, hedefe ulaşana kadar geçen süre içinde buharlaşma neticesinde, çapının küçülmesi ile beraber sürüklenmeye maruz kalması;
d- Damlaların kanat ucu girdaplarına ya da pervane akımına kapılması nedeniyle hedefine doğru ilerlemek yerine havaya kaldırılması neticesinde sürüklenmeye maruz kalması.
Püskürtme sistemi, uygulama tekniği, pilotun becerisi, kimyasalların uçuculuğu, ilaçlanan bölgenin büyüklüğü sürüklenmenin dolaylı nedenleridir. Ayrıca unutulmamalıdır ki dolaylı ya da direk faktörlerden sadece biri bile sürüklenmeye neden olabilir ve sürüklenme sadece havadan uygulamalarda meydana gelmez.
Sürüklenmeden kaçınmak için genel uygulama kuralları aşağıdaki gibi sıralanabilir:
a- Amaca uygun mümkün olan en iri damla çapının seçilmesi gerekir. Bu aynı zamanda gerekli enine dağılımı sağlayacak ve hedefe ulaşmayı kolaylaştıracaktır.
b- Eğer herbisit uygulaması yapılıyorsa; kimyasalın havada kalış süresini en aza indirmek için uçuş yüksekliği mümkün olduğunca az olmalıdır.
c- Gün içinde ilaçlamaya en uygun koşulların oluştuğu zamanları; arıların, kuşların ve diğer canlıların yaşadığı hassas bölgelerin yakınlarda ilaçlama yapmak için harcanmalıdır. Daha az hassas bölgeler için çok iyi olmasa da arta kalan zamanlar kullanılmalıdır.
d- Bir şeridi ilaçlamaya başlarken uçak doğru ilaçlama irtifasına ulaşmadan asla ilaç kolu açılmamalıdır. Şeridin sonunda ilaç kolu çekişe başlamadan kapatılmalıdır.
e- Sürekli olarak meteorolojik koşulların değişimi takip edilmelidir. Meteorolojik koşullar sürüklenme limitlerini aşmadan ilaçlama kesilmelidir.
f- Buharlaşma damla çapını küçültür ve sürüklenme riskini arttırır. Buharlaşmanın etkisinden kaçınmak için düşük sühunette, yüksek nemlilikte ve alçak irtifadan uygulama yapılmalıdır.
g- Türbülans havanın aşağı ve yukarı, sağa ve sola düzensiz hareket etmesine dolayısıyla damlaların sürüklenmesine neden olur. Türbülanslı hava koşullarında mümkün olduğunca ilaçlama yapmamak gerekir.
h- Her uygulama için ayrı ayrı rüzgar limitlerine uyulmalı; rüzgar belirli bir hızı geçtiğinde ya da rüzgar yönü 90 dereceden fazla değişiklik gösterdiğinde asla ilaçlama yapılmamalıdır.
i- İlaçlama ekipmanında kaçak ya da sorun mevcutsa asla ilaçlamaya devam edilmemelidir.
j- Yapılacak ilaçlamanın havadan yapılmasının uygun olup olmadığını çok iyi düşünülmelidir. Sürüklenmenin neticesinde komşu ürünler zarar görebilir, çevre kirlenir, doğal yaşam zarar görür. Bu yüzden sürüklenme koşullarına her zaman azami dikkat gösterilmelidir.
İlaçlama uçuşunda pilotların dikkat etmesi gereken, Dünya Meteoroloji Organizasyonu'nun düzenlediği, Teknik Not No:32 "İlaçlama ve Orman Uçuşları İçin Meteoroloji" başlıklı listedeki 11 madde aşağıdaki gibidir:
a- Genel hava durumu;
b- Cephesel hareketlilik, cephenin bölgeye ne zaman gireceği;
c- Yer rüzgarının hız ve istikameti, yer rüzgarında beklenen değişimler;
d- Alçak seviye türbülansı;
e- Görüşü kısıtlayan faktörler: pus, sis, duman..vb gibi;
f- Gündoğumu ve günbatımı saatleri ve alacakaranlık;
g- Sühunet ve alçak seviye inversiyon durumu;
h- Yaprak nemliliği, işba numarası;
i- Yağış durumu, şiddetli ya da hafif, mevzi ya da sağanak;
j- Şimşek ve fırtına uyarıları;
k- Bulutluluk, bulut tabanı ve bulutun cinsi.
Her gün uçuş öncesi pilotun ilgili meteoroloji yetkilisinden yukarıdaki meteorolojik koşulları alması ve yorumlaması gerekir. Meteorolojik koşulların incelenmesi ve yorumlanması tamamen pilota aittir. Meteorolojik koşullar gerek uçuş güvenliği gerek de ilaçlamanın başarısı açısından büyük önem arz eder. Ayrıca havanın yoğunluğu; motor, pervane ve uçak performansını etkilediğinden, dikkate alınmalı, ilgili performans hesapları ona göre kalibre edilmelidir. Genel bir kural olarak havanın yoğunluğu, sühunet artınca azalır ve bu da uçak, motor ve pervane etkinliğini düşürür.
Meteorolojik koşullar genel olarak uygulamanın verimliliğine etki eder. Bu koşullar; rüzgar, sühunet, işba noktası, türbülans, inversiyon, nemlilik, yağmur ... vb gibidir. İdeal olarak ilaçlamanın sıfır rüzgar koşulunda yapılması gerekir; ama bu durum uygulamada her zaman mümkün değildir. Rüzgarın limitler dahilinde olması koşulu ile aşağıdakiler dikkate alınmalıdır:
a- Uçuş doğrultusuna göre arka veya ön rüzgar koşulu homojenliği olumsuz yönde etkiler. Bu yüzden yan rüzgarla ilaçlama yapılmalıdır. Ayrıca rüzgar limitleri uçuş yüksekliğine, damlacık boyutuna göre değişiklik gösterir. ULV uygulamasında rüzgar hızı azami 10 km/h ve rüzgar salınımı rüzgar hızı ne olursa olsun azami 90 derece olmalıdır. ULV için tavsiye edilen hava koşulu yağışsız stratus tipi bulutlar ve hafif rüzgardır.
b- 300 mikron ya da daha büyük damlalar için rüzgar azami 30 km/h olmalıdır. Rüzgar fazla ise mümkün olduğunca alçak irtifadan örneğin 1 metreden uçulmalı, damla boyutu nominal boyuttan daha küçük olmamalıdır, Bilindiği gibi damla çapı küçüldükçe sürüklenme artar.
c- Yapılan bir araştırmada; 12 km/h rüzgar hızında, 1 metrelik uçuş yüksekliğinde, damlaların sürüklenmeleri aşağıdaki tabloda görülmektedir
Rüzgar Hızı : 12 km/h; Uçuş Yüksekliği: 1 m
d- Fazla yan rüzgar ve uygulamanın yüksek irtifada yapılması şerit dağılım düzgünlüğünü olumsuz etkiler.
e- Coğrafi koşullar ya da mania koşulları ilaçlamanın yan rüzgar yerine ön/arka rüzgar koşulunda yapılmasını gerektirebilir. Böyle durumlarda uçağın yer hızı rüzgardan etkileneceğinden bu; ilaçlama homojenliğini olumsuz etkiler ve o zaman gidiş-gelişli iki yönlü pasaj uygulaması yerine tek yönlü pasaj uygulaması yapılmalıdır.
f- Yağmur ihtimali her zaman göz önünde bulundurulmalıdır. Bazı kimyasallar kurumadan yağmur yağarsa, yıkanabilirler. Bu da çevre kirlenmesini ve gereksiz ilaç kullanımını doğurur. Genel bir kural olarak yağmur ihtimali varsa ilaçlama yapılmamalıdır.
g- Bazı kimyasallar bazı meteorolojik koşullarda uygulanırlarsa verimli olmazlar. Bundan kaçınmak için üretici talimatlarına uymak gerekir. Genel bir kural olarak; sühunet yüksek, nemliliğin düşük olduğu koşullarda buharlaşma olur ve bu da damla çapının küçülmesine neden olur ve dolayısıyla sürüklenme artar.
Tarımsal havacılıkta çalışacak pilotların ayrı bir eğitimden geçirilmeleri gerekmektedir. ICAO'ya göre hemen hemen her ülkede temelde aynı olmak üzere, ilaçlama pilotu eğitiminin amacı asgari olarak aşağıdakileri kapsamalıdır:
a- -İlaçlama pilotu; ağır, tam yüklü bir uçakla manevra yapabilme ve düzensiz, kısa toprak pistlerden iniş kalkış yapabilme becerisine sahip olmalıdır.
b- -İlaçlama pilotu; kullanılacak kimyasallar hakkında bilgi sahibi olmalı; kimyasalın etiketi üzerindeki talimatları anlayabilmeli ve uygulayabilmelidir.
c- -İlaçlama pilotu; kimyasal sürüklenme koşullarını ve nedenlerini bilmeli, mümkün olduğunca sürüklenmeyi en aza indirmeyi başarabilmelidir. Aynı zamanda kullanılan kimyasalın sürüklenmesi neticesinde uygulama yapılan tarlanın yanındaki ürünlere etkisini bilmelidir.
d- -İlaçlama pilotu; meteorolojik koşulların ilaçlama uçuşuna ve kullanılan kimyasala etkilerini bilmelidir.
e- -İlaçlama pilotu; kullanılan tarım uçağını ve uçağın limitlerini çok iyi bilmelidir.
ICAO'ya Göre İlaçlama Pilot Eğitimi
ICAO'ya göre ilaçlama pilotunun içeriği genel olarak aşağıdakileri kapsamalıdır:
a- Teorik Kısım
Ø İlaçlama uçuşu terminolojisi;
Ø Havacılık ve topoğrafik haritaların kullanımı;
Ø İniş yeri gereklilikleri;
Ø Hava ve yer emniyet usulleri;
Ø Meteoroloji ve uçuş;
Ø Uçuş el kitaplarının kullanımı.
ü Püskürtme elemanları
Ø Karıştırıcı ve yediriciler;
Ø Püskürtme düzeninin aerodinamik yapıya etkileri;
Ø Gübreleme ve tohum serpme uygulama oranları;
Ø Havadan uygulamada püskürtme tipleri ve kalibrasyon;
Ø Sistemler ve bileşenleri;
Ø Malzeme bakımı;
ü Tarımsal havacılıkta kullanılan kimyasallar
Ø Tipleri ve amaçları;
Ø Uygulama normları;
Ø Uygulama zamanlaması;
Ø Kimyasal limitler;
ü Kimyasal güvenlik ve zehirlenme
Ø Kimyasalların pilota zararları;
Ø Kimyasalların flamacıya zararları;
Ø Kimyasalların çevreye, hayvanlara zararları;
Ø Zehirlenme belirtileri;
Ø Emniyet ekipmanları: giysi, kask, maske, eldiven, havalandırma
Ø Kimyasalların saklanması;
Ø İlk yardım;
ü İlaçlama uçuş paternleri
Ø Şerit karakteristikleri;
Ø Uygulama düzgünlüğü;
Ø Önceki ve sonraki paternler;
Ø Uygulama yoğunluğu, enine ve boylamasına dağılım;
Ø Paternlerin ölçümü;
ü Kimyasal sürüklenme problemleri
Ø Pilotun sürüklenmedeki sorumluluğu;
Ø Sürüklenmenin ne zaman ve nasıl olabileceği;
Ø Sürüklenme kontrolü;
ü Uçak ve yer ekipmanının kullanımı ve bakımı;
Ø Yükleme sistemleri ve prosedürleri;
Ø Karıştırma sistemleri ve prosedürleri;
Ø Filtre ve pompa sistemleri;
Ø Yakıt hesaplamaları;
Ø Uçağın temizlenmesi;
Ø Uçağın bakımı ve uçuşa elverişliliği;
Ø Tarımsal havacılık kontratları ve kayıtları;
Ø Yasal durumlar;
Ø Ülke çevre koruma düzenlemeleri ve uygulamaları.
b- Pratik Kısım
ü Temel Eğitim (Tarımsal havacılık eğitim uçağı ile, yüksüz, 10 saat)
Ø Uçağın tanıtımı;
Ø Uçuş oryantasyonu;
Ø Yavaş uçuş, asgari kontrol edilebilir sürat;
Ø Pert dö vites giriş ve çıkışları;
Ø Virile giriş ve virilden kaçınma;
Ø Keskin ve normal dönüşler;
Ø Normal kalkış;
Ø Tam pert dö vites inişi;
Ø Teker inişi;
Ø Kısa meydan iniş-kalkış usulleri;
Ø Flap kullanımı;
Ø Toprak pistlerden iniş-kalkış usulleri;
Ø Yan rüzgar iniş-kalkış teknikleri;
Ø Arka rüzgarı ile iniş-kalkış;
Ø Yaklaşmada kayış manevrası;
ü Tekamül ( Tarımsal havacılık uçağı ile, yavaş yavaş artacak şekilde deponun suyla doldurulması, 13 saat)
Ø Uçağın tanıtımı, keskin dönüş, pert dö vites giriş ve çıkışları, şerit sonu kaide dönüşleri, yavaş uçuş;
Ø Kısa kalkış, çeşitli flap kullanımları ve etkileri;
Ø Alçak uçuşta paternler (tarla ve pist paternleri);
Ø Kayış teknikleri;
Ø Kalkıştan vazgeçme, karar zamanı, dump'ın kullanımı;
Ø Emercensi inişler;
Ø Çeşitli yükler için kalkış koşusu;
Ø Tam yükle kısa meydan kalkışları;
Ø Yaklaşmada pert dö vitesten kaçınma teknikleri;
Ø Çeşitli flap ve güç kullanımlarında tam yüklü uçakta pert dö vitese giriş ve çıkışlar;
Ø Maniadan kaçınma teknikleri;
Ø Kaide dönüşleri ve Emercensi dump sisteminin kullanımı;
Ø Temizleme dönüşleri;
Ø Yoldan, toprak pistlerden ve manialı pistlerden iniş-kalkış teknikleri;
ü İlaçlama Uçuşu Teknikleri (Tam yüklü ilaçlama uçağında, 17 saat)
Ø Alçak irtifa uçuşu;
Ø Emercensi dump usulleri;
Ø Bölge ve tarlada mania keşfi ve rüzgar faktörleri;
Ø Yoldan ve kısa pistten iniş-kalkış;
Ø Çekişler ve kaide dönüşleri;
Ø Sabit irtifada alçak uçuş. Örneğin 3m, 2m, 1m;
Ø Engebeli arazide kaide dönüşleri;
Ø Uçuş esnasında uygun yer izdüşümünü muhafaza etmek;
Ø İlaçlama ekipmanının kullanımı;
Ø İlaçlama ekipmanının kalibre edilmesi;
Ø Flamacılarla iletişim;
Ø Pasajlarda sürüklenme kontrolü;
Ø Birden fazla uçaklarla yapılan operasyonlar;
Ø Uçuş sonrası emniyet usulleri ve uçağın temizlenmesi;
Ø Müşterilerle ilişkiler.
ü Özel Uygulamalar (15saat)
Ø Ormanda defolyant, gübre ve tohumlama;
Ø Toz ilaç;
Ø Gece operasyonları;
Ø Sivrisinek-çekirge mücadelesi;
Ø Düşük hacim-yüksek basınç ve yüksek hacim-düşük basınç uygulamaları.
( Aşağıdaki kısım J:W: Maan'ın 1973 Handbook for Agricultural Pilots adlı kitabından çevrildi.)
Uçuş Öncesi Planlama Yaparken Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
Uçuş öncesi planlama yaparken göz önünde bulundurulması gereken hususlar aşağıdaki gibi sıralanabilir:
a- Bütün uçuşlar hiçbir kişiyi ya da yerdeki herhangi bir şeyi tehlikeye sokmayacak şekilde yapılmalıdır.
b- Meskun mahal üzeri alçak uçuş asla yapılmamalıdır; hatta bu husus pek çok ülkede yasadışı sayılmaktadır.
c- Uçuş esnasında tehlikeli olabilecek ve dikkat edilmesi gereken hususlar aşağıdaki gibidir:
Ø Elektrik telleri;
Ø Çitler ve direkler;
Ø Uçağın tırmanamayabileceği düzeyde meyilli yüzeyler;
Ø Canlıların yaşadığı bölgeler;
Ø Sürüklenme neticesinde zarar görebilecek hassas bölgeler;
Ø Yerdeki taşıtlar;
Ø Anayollar ve tren yolları;
Ø Manevrayı kısıtlayabilecek tepe ve dağlar;
Ø Sürüklenme neticesinde kullanılan kimyasaldan zarar görebilecek komşu tarladaki ürünler;
Ø Gübre gibi zehirli olmayan materyalleri uygularken bile civardaki insanların zarar görebileceğinden dolayı sürüklenmeye her zaman dikkat etmek.
d- Yakındaki pistlerde aynı zamanda uçuş trafiği olabilir. Olası çarpışmalardan kaçınmak için ilgili hava trafik otoritesi ile devamlı irtibat halinde olmak gerekir.
İlaçlamada Kullanılan Pistler
Çoğu ilaçlama pisti; ilaçlama yapılacak bölgeye yakın olsun ve iş daha ekonomik olarak icra edilsin diye tarlaların arasındaki görece uygun toprak ya da çim pistlerdir. Bu pistler bazen bir pistten beklenen özellikleri taşıyamamaktadır. Tarımsal havacılık sektöründe;eğimli, kavisli, gereğinden kısa, manialı, tek yönlü, hakim rüzgar yatağında olmayan uygunsuz pistlerle sıklıkla karşılaşılabilir. Bu alanların emniyetli olarak çalışmaya imkan verip vermediği uçuştan önce çok iyi düşünülmelidir.
Bir pistin uzunluğu yüklü bir uçakla her koşulda güvenli olarak iniş- kalkış yapılabilecek uzunlukta olmalıdır. Her uçağın kendi pilot el kitabında çeşitli yüklerde, çeşitli meteorolojik koşullarda kalkış ve iniş mesafeleri mevcuttur. Kullanılması düşünülen bu pistler; kalkıştan vazgeçme, çeşitli rüzgar koşullarında rahatlıkla çalışabilme, emercensi inişlerde emniyetle kullanılabilmeleri açısından pilot el kitaplarında yazan uçağın iniş ve kalkış yer koşusu mesafelerinin, pistin başında ya da sonunda mania yok ise en az iki; mania varsa üç katı uzunluğunda olmalıdır. Ayrıca pistin eni herhangi bir olumsuzluk durumunda sağa ya da sola kaçma olasılığı göz önünde bulundurularak uçak kanat açıklığının en az bir buçuk katı genişliğinde olmalıdır.
Uygun pist yüzeyi kuru, düzgün ve kısa çimenli olmalıdır. Çimen boyu 3 santimetreden fazla olduğunda kalkış koşusu gereksiz sürüklenmeden dolayı %15 oranında artacağından çimen boyuna dikkat etmek gerekir. Pistler ayrıca mümkünse meyilsiz ve düz bir hatta olmalıdır.
Uygun pist ilaçlama uçuşunda geçen ölü zamanı azaltmak için uygulama yapılacak tarlalara yakın olmalıdır. Yapılan araştırmalar sonucu initkal mesafesi ULV için 24 km; sulandırılmış EC için 16 km'den fazla olursa yapılan ilaçlamada ölü zaman uzadığı, iş veriminin düştüğü, maliyetin arttığı görülmüştür. Uçuş emniyeti açısından pistin iniş ve kalkış doğrultusunda herhangi bir mania olmaması gerekir.
( Aşağıdaki kısım tecrübeli zirai ilaçlama pilotları ile yapılan çeşitli görüşmeler neticesinde oluşturulmuştur.)
a- Arazi koşullarında güç yaşam ve çalışma koşulları
b- Dinlenme ve beslenme yetersizliği nedeniyle aşırı yorgunluk ve dikkat azalması
c- Eksik bakım-onarım koşulları altında tarlada çalışma zorunluluğu
d- Standartlara uygun sabit tarla pistlerinin yokluğu
e- Telgraf, telefon ve elektrik tellerinin araziden gelişigüzel geçmesi ve işaretsiz olmaları
f- Pilotların sigorta problemi
g- Pilotların çok alçaktan uçmaya teşvik edilmeleri
h- İlaçla temas ve zehirlenmeye maruz kalma riski
İlaçlama Uçuşunda Pilotaj
Her zaman ilaçlama uçuşunun potansiyel olarak diğer uçuşlardan çok daha tehlikeli olduğu hususunu göz önünde bulundurmak gerekir. İlaçlama uçuşunda;
a- -Uzun süreli alçak uçuş;
b- -Alçak irtifalarda seri manevralar;
c- -Sürekli azami konsantrasyon;
d- -Hata toleransının çok düşük olması;
e- -Limitlerin sınırlarında uçuş;
f- -Muntazam olmayan toprak pistlerden iniş-kalkış;
g- -Yüklü uçakla uçuş ve yükün sorumluluğu;
h- -En kısa zamanda en doğru kararı verme;
ve bunun gibi uçuşu zorlaştıran unsurlar mevcuttur
Merhaba Celal Bey; Sorularınıza sırasıyla karşılık vermeye çalışacağım:
1- Zirai Havacılık başlığı yerine Tarımsal Havacılık başlığı daha uygun olabilir; çünkü dünyada da bu terim "Agricultural Aviation" olarak kullanılıyor. Ama Türkiye'deki literatüre bakacak olursak "Zirai Havacılık", "Zirai Mücadele Uçuşu" gibi terimlerle de karşılaşmak mümkün.
Bugün Türkiye'de konu ile ilgili en güncel ve kapsamlı çalışma olan Prof. Dr. Fahri Deligönül'ün kitabında da bu, "Tarımsal Havacılık" olarak ifade edilmiş:
<< 1960'da Lahey'de kurulan Uluslararası Tarımsal Havacılık Merkezi IAAC (International Agricultural Aviation Centre)1976 yılında tarımsal havacılığı aşağıdaki gibi tarif etmiştir:
"Tarım, orman, hayvancılık ve halk sağlığını ilgilendiren biyolojik kaynakların korunması ve kullanılması amacı ile uçak ve helikopterlerin kullanılmasını amaçlayan, inceleyen araştırmaya dayalı uygulamalı bir bilim dalıdır." >> Prof. Dr. Fahri Deligönül, Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Makineleri Bölümü,Tarımsal Havacılık, 2000, Ç.Ü. Ziraat fakültesi Genel Yayın No: 233/ Ders Kitapları Yayın No: A-75, sayfa 1.
2- Göndermeyi düşündüğüm daha çok şey var. Anlayacağınız sayfanın genel olarak gelişiminde sorumluluk alabilirim. Size haftada bir ya da iki yazı yollamaya çalışırım. Bu hafta içinde size Türkiye'deki işletmeleri ve telefonlarını içeren bir tablo yollayacağım.
3- "Cutting Cotton" adlı resim 1970'lerde Amerika'da ilaçlama yapan, yanılmıyorsam, Stearman uçağı. Uçak ilaçlama esnasında fotoğraflanmış. Eskiden dünyada ne kadar alçak uçulursa yapılan ilaçlamanın o kadar başarılı olacağına inanılıyormuş. O inancın hakim olduğu yıllardan kalma bir fotoğraf. Yapılan bilimsel çalışmalar sonucunda; ürün üzerinde 1,5 ile 3m arasında uçulduğunda yapılan ilaçlamanın başarılı olduğu ortaya çıkmıştır. 1,5 metrenin altı ya da 3 metrenin üstünde uçulduğunda ilaçlama etkinliği düşmektedir. Fakat Türkiye'deki uygulamalarda hala uçağın iniş takımları ürün içine girecek şekilde uçuluyor, bunun daha iyi olacağına inanılıyor. Çiftçiler en alçak uçan pilota uygulama yaptırtmak istiyorlar. Pilotlar da rekabet ortamında en alçaktan uçmaya çalışıyor. Bu konuda sayısız kaza mevcut. Umarız ki bu husus düzelir.
4- Konu ile ilgili benim bu güne kadar rastladığım Türkçe site zaten yok. Biz bir ilki başlatacağız. Siteler hep yabancı; daha çok Amerikan siteleri. Tigem ve Tarımsal Havacılık alakası özellikle devlet eli ile yürütülen ilaçlamalar hususunda belirginleşir: örneğin süne ve zeytin sineği ilaçlaması
5- Konu ile ilgili master çalışması yürütüyorum ama akademisyen değilim. Pilot olarak anılmam herhalde daha doğru olacaktır. E-mail'imi yazabilirsiniz. Çalışmayı sürece yaydığım için tamamlandı demek pek doğru olmayacaktır diye düşünüyorum. Siz yavaş yavaş yayınlamaya başlayın isterseniz. Zaman içinde yolladıklarımla sayfayı zenginleştiririz.
Çalışmalarınızda başarılar dilerim; iyi uçuşlar
Saygılar ; Melih Çavaş
Pilot Melih CAVAŞ Bey'e teşekkürlerimizle. Tayyareci