);*} OSMANLILARIN TEMİZ VE SAĞLIKLI OLDUKLARI (4)
10 Kasım 2018, Cumartesi 9:02
Umûmî hamamlarda Müslim-gayrimüslim, zengin-fakir hiçbir ayırım yapılmadığını şu misalden de anlayabiliriz ki; Mevlânâ hazretleri böyle bir hamamda kendisine yer açması için tellağın bir gayri müslimi kenara ittiğini görünce, çok üzülmüş, gerekli i’kazı yapmış ve o hamamdan yıkanmadan çık­mıştır. (1)
Türkler Avrupa’da ekseriyetle tesadüf edildiği gibi in­san­ların yemek ye­dikleri veyahut yıkanıp temizlendikten sonra tekrar yiyecekleri kaplarda kö­peklerin yemesine müsâade etmezler. Frenklerin bu hali sık sık câiz görmele­rin­den do­layı onlardan “Köpekler” diye bahsederler. Çünkü Av­rupa’da çok kere sofraya köpeklerin de kullanmış olduk­ları kaplarla yemek getirilir. ”(2)
M. De Thevenot şöyle demektedir: “Türkler çok yaşarlar ve az hasta olurlar. Bizim memleketlerdeki böbrek hastalık­ları ve daha bir sürü tehlikeli hastalıkların hiç birini bilmez­ler. Öyle zannediyorum ki, Türklerin bu mü­kemmel sıhhatle­rinin başlıca sebeplerinden biri de sık sık hamama gitmeleri ve yiyip içmedeki itidalleridir. Çünkü Türkler az yemek yer­ler. Hıristiyanlar gibi karma karışık şeyler yemezler. Umûmî­yet i’tibâriyle içki âlemleri yap­mazlar ve dâima idman yapar­lar. ”(3)
Avcı Sultan Mehmed zamanında İngiltere’nin İstanbul se­fareti kâtipliği yapan ve büyük bir Türk düşmanı olan Ricaut’un “Histoire de L’etat Present de L’Empire” isimli eserinde şöyle demektedir:
“Türkler yaşayış tarzlarının harici manzarası i’tibâriyle hakikaten çok temizdirler. Gerek yıkanmaları gerek dinen zorunlu oldukları diğer görevleri­nin yerine getirilmesi i’tibâriyle, iptilâ derecesinde intizam perverdirler. Yı­kandıkları su ile mânevî kirlerinin de akıp gideceğine inanırlar. ”(4)
Selçuklu ve Osmanlı kervansaraylarında bile tam teşek­küllü hamamlar vardır. Yoldan gelen yorgun, terli, üstü başı tozlu insanların yıkanıp temizle­nip rahat edebilmesi için ya­pılmıştır. George William Frederick Howard, “Türk Sularında Seya­hat 1853” isimli eserinde dedelerimizin temizlik yönünü şöyle övüyor:
“Türk hamamında bir çeşit kızgın mermer (göbektaşı) üzerinde yatılı­yor. Hamam sık sık kullanılırsa çok etkili bir tedavi aracıdır. Bizler derimizi okşar gibi yıkanmakla temiz­lendiğimizi sanıyoruz. Türkler ise gerçek temizlik örneği kişilerdir…”(5)
Corneille le Bruyn adındaki seyyah ise ecdâdımızı şöyle tarif etmektedir: “Türkler, umûmîyet i’tibâriyle boylu poslu, güzel yapılı adamlardır. Hıristiyan Avrupa’nın tek bir şeh­rinde bile bütün Osmanlı İmparatorluğundan daha çok sakat ve biçimsiz adama rast gelinir. Fazla olarak Türkler güçlü kuvvetli oldukları için pek çok yaşarlar. Herhalde bu­nun en tabi sebebi gâyet sıhhî ve iyi gıdalar kullanmalarında ve mi­deyi bozmak sûretiyle ciğerlere, kalbe ve dimağa ekse­riya zarar veren lezzetli ve çeşitli yemeklere ehemmiyet verme­melerinde aramalıdır. İşte bundan dolayı Türkler nâdi­ren hasta olurlar. Bizlerin dâima tutulduğumuz taş, kum, damla ve saire gibi hastalıklar onlarda hemen hemen hiç görülmez. Bu sıhhî vaziyetlerini bir taraftan yiyip içmedeki kanaatkâr­lıklarına bir taraftan da ifrata kaçmamak şartıyla hamamda yıkanıp temizlenme adetlerine borçludurlar.”(6)
1-Mevlâna Celâleddin-i Rûmî, “Makaleler”, Konya Büyükşehir Belediyesi Yay. 2005. s. 112.
2-Ahmed Gürkan, İslâm Kültürünün Garbı Medenileştirmesi, Akçağ Yay. İst. 1969, s. 207.
3-Ahmed Gürkan, a.g.e, s. 205.
4-Ahmed Gürkan, a.g.e, s. 205.
5-G.W.Frederick Howard,“Türk Sularında Seyahat (1853)”,Terc.1001 Temel Eser,İst.1978,s.22.
6-Ahmed Gürkan, a.g.e, s. 208.