Akciğer Kanseri Nedir, Belirtileri, Nedenleri, Evreleri ve Tedavisi - Saglikk.com
Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından açıklanan verilere göre dünyada her yıl 7.6 milyon kişi kanser hastalıkları nedeniyle ölmektedir ve akciğer kanseri bu ölümlere en çok neden olan kanser türüdür.
Akciğerlerin birinde ya da her ikisinde birden kontrolsüz hücre çoğalması sonucu ortaya çıkan akciğer kanseri; akciğerde tümör oluşumuyla karakterize olan bir kanser türüdür. Akciğerde ortaya çıkan tüm tümörler kötü huylu olarak sınıflandırılmazlar. Kötü huylu tümörler tehlikelidir; akciğerde başlar ve kan dolaşımı ya da lenfatik sistem aracılığı ile vücudun diğer bölgelerine yayılma eğilimi gösterirler.
Genetik yatkınlığı bulunan, sigara kullanan, hava kirliliğine maruz kalan ve verem hastalığı geçiren kişilerde görülme sıklığı artan akciğer kanseri nedenleri tek bir unsura indirgenemez. Akciğer kanserinin teşhis edildiğinde akciğer kanserinin tedavisi kişi özelinde planlanır. Akciğer kanserinin evreleri belirlenir; kişinin yaşı ve genel sağlık durumu da göz önünde bulundurularak tedavi için bir yol haritası çizilir.
Akciğerlerde bulunan hücrelerin kontrolsüz bir şekilde çoğalması ve sağlıklı dokular oluşturamaması durumu “akciğer kanseri” olarak tanımlanır. Hücrelerin kontrolsüz bir şekilde çoğalması akciğerde tümör oluşumunu tetikler ve oluşan tümör yerleştiği bölgede büyüyüp yayılmaya başlar.
Diğer tüm kanser türleri gibi tümör yerleştiği bölgede bir süre kaldıktan sonra çevre dokulara ve organlara yayılır. Yayıldığı bölgelerde hasara yol açarak “metastaz” adı verilen yayılma sürecini tetikleyip vücudun genelini etkisi altına almaya başlar.
Akciğer kanserinin; küçük hücreli ve küçük hücreli olmayan akciğer kanseri olarak iki farklı şekilde gözlenebilir. Akciğer kanserinin türleri hastalığın tedavisi için teşhis edilmeli ve hastaya yakalandığı akciğer kanserinin türü doğrultusunda tedavi başlatılmalıdır.
Hızla yayılan küçük hücreli akciğer kanseri; tüm akciğer kanserinin vakaları içerisinde yaklaşık %15’lik bir orana sahiptir.
Sigara ve tütün ürünlerinin kullanılması, sigara dumanı bulunan ortamlarda zaman geçirilmesi, radyasyon olan ortamlarda zaman geçirilmesi, asbeste maruz kalınması, hava kirliliği, arsenik içeren suların içilmesi ve radyasyon terapisi gibi nedenlerle ortaya çıkan küçük hücreli akciğer kanserinin teşhis edildiğinde kişiye kemoterapi, radyoterapi ve akciğer kanseri ameliyatı gibi çeşitli tedavi yöntemleri uygulanabilir.
Küçük hücreli akciğer kanserine oranla daha yavaş yayılan bu tür, akciğer kanseri vakalarının yaklaşık %85’lik bir kısmını kapsar.
Adenokarsinom, Yassı hücreli karsinoma ve büyük hücreli karsinoma gibi farklı türleri bulunur.
Kronik öksürük, göğüs ağrısı, nefes darlığı, ses değişimi, iştah azalması, tekrarlayan akciğer problemleri en sık görülen akciğer kanser belirtileri arasında yer alır.
Akciğer kanseri vücutta farklı şikayetler yaşanmasına neden olabilir. Akciğer kanseri hastalığına yakalanan herkeste benzer ya da aynı şiddette seyreden belirtiler görülecek diye bir genelleme yapılamaz. Kanserin türü, kişinin sağlık durumu ve hastalığın seyri yaşanan belirtileri farklılaştırabilir.
Göğüs bölgesiyle ilgili en çok görülen akciğer kanseri belirtileri şu şekilde sıralanabilir:
Yoğun, şiddetli ve kronik öksürükler
Öksürürken göğüste, sırtta ve omuzlarda ağrı
Balgam renginde ve miktarında değişiklik
Nefes alırken hırıltı oluşması
Tekrarlayan akciğer hastalıkları
Akciğer kanserinin yayılmasına bağlı olarak kişi, vücudunun farklı bölgelerinde ya da genelinde de bazı semptomların olduğunu fark edebilir. Akciğer kanseri lenfatik sisteme, kemiklere, beyne, karaciğere ve adrenalin bezlerine yayılabilir.
Akciğer kanserinin yayılmasına bağlı olarak kişilerde şu belirtiler de ortaya çıkabilir:
Baş ağrısı, kemik veya eklem ağrıları
Alınan travmalara bağlı olmayan kemik kırılmaları
Genel bir halsizlik hali
Sigara ve Tütün Ürünleri Kullanımı: Akciğer kanserinin nedenlerinin başında sigara kullanımı gelir. Tüm tütün ürünleri akciğer kanserinin oluşma riskini tetiklese de sigaranın baskın bir rolü vardır.
Sigara içen kişilerin sigara içmeyenlere göre akciğer kanserine yakalanma riskinin yaklaşık 5 kat daha fazla olduğu bilinmektedir. 7000’den fazla kimyasal madde içeren ve neredeyse tüm maddeleri kanser nedeni olarak kabul edilen sigaranın kullanımı bırakıldıktan sonra dahi kanser oluşma ihtimalinin hiç içmeyenlerle aynı orana düşmesi için uzun bir sürenin geçmesi gerektiği bilinmektedir.
Pasif Sigara İçiciliği: Sigara içilen ortamlarda zaman geçirilmesi sigara kullanıldığı zamanlardaki kadar yüksek risk içermese de akciğer kanserine yol açabilmektedir. Yapılan araştırmalar sigara dumanına maruz kalanların sigara içmeyenlere göre akciğer kanserine yakalanma riskinin %24 oranında arttığını ortaya koymaktadır.
Asbest Lifleri: Asbeste maruz kalan kişilerin akciğer dokularında silikat lifler oluşur. Termal ve akustik yalıtım malzemelerinde yaygın olarak kullanılan bu madde günümüzde zararlarının anlaşılması nedeniyle oldukça kısıtlı bir şekilde kullanılır. Sigara içimi ile birleşince akciğer kanserine yakalanma riskini 50 ila 90 kat arasında arttırır.
Radon Gazı: Radon gazı uranyum ürünü olan doğal ancak kimyasal nitelikte bir gazdır. Akciğer kanserinin nedenleri arasında yer alan radon gazına maruz kalınması ve sigara kullanımı gibi yaşam tarzıyla ilgili seçimler akciğer kanserine yakalanma riskini arttırır.
Ailesel Yatkınlık: Sigara içilmesi ve farklı kimyasallara maruz kalınması akciğer kanserinin en sık görülen nedenleri arasında sayılsa da yapılan bir çok araştırma ailelerinde akciğer kanseri hastalığı öyküsü bulunanların da bu hastalığa yakalanabileceğini ortaya koymaktadır.
Akciğer Hastalıkları: Kronik obstruktif akciğer hastalığı yani KOAH gibi kronik medikal problemlerin akciğer kanserine yakalanma riskini 4 ila 6 kat arasında arttırdığı bilinmektedir.
Hava Kirliliği: Endüstriyel atıklar, egzoz dumanları, sanayileşme ve ormanların azalması nedeniyle oluşan hava kirliliği akciğer kanserine yakalanma riskini arttırmaktadır. Uzmanlara göre uzun süreli kirli hava soluyan kişilerin pasif sigara içicileriyle aynı oranda akciğer kanserine yakalanma riskine sahip olurlar.
Akciğer kanseri evreleri; akciğer kanserinin türlerine göre sınıflandırılmıştır.
Kısıtlı Evre: Bu evrede kanser hücreleri yalnızca akciğer içerisinde ve bazı zamanlarda lenf nodüllerinin yakınında konumlanmıştır.
Gelişmiş Evre: Kanserli hücreler her iki akciğere yayılmıştır ve kan dolaşımının da etkisiyle vücudun geneline yayılma özelliği sergilemiştir.
Bu kanser türünün evrelerinde TNM sistemi kullanılır. Tümör (T); orijinal tümörün boyutunu, Lenf Nodülü (N); kanserli hücrelerin lenf nodüllerinde olup olmadığını ve Metastaz (M) kanserli hücrelerin vücudun diğer kısımlarına yayılıp yayılmadığı tanımlamak için kullanılır.
Saklı Evre: Kanser hücreleri henüz tümör oluşumuna neden olmadığı için balgamda bulunur. Bronkoskopi ve diğer görüntüleme yöntemleri ile akciğer kanserinin teşhis edilemez.
Evre 0: bu evredeki kanser “karsinoma in situ” olarak ifade edilir. Kanser hücreleri henüz çok küçüktür; akciğerin derinlerine ya da vücudun diğer bölgelerine ulaşmamıştır.
Evre I: Lenf nodüllerinde olmasa da kanser hücreleri akciğer dokusunda görülmeye başlamıştır.
Evre II: Kanserli hücreler göğüs duvarına ve lenf nodüllerine doğu hareketlenmeye başlamıştır.
Evre III: Kanserli hücreler lenf nodüllerine, kalbe, yemek borusuna doğru ilerlemeye başlamıştır.
Evre IV: Kanserli hücreler hızlı bir şekilde vücut geneline yayılmıştır.
Akciğer kanserinin erken evrelerde teşhis edilirse tedavi bu hastalığın iyileştirilmesi özelinde kurgulanırken; kanserli hücrelerin tüm vücuda yayılması halinde tedavi, hastalığın ilerlemesini kontrol altına alıp hastanın yaşam süresini uzatmaya odaklanır.
Akciğer grafisi, bilgisayarlı tomografi, MRI, Pozitron Emisyon tomografi, kemik sintigrafisi gibi farklı yöntemlerle hastalığın ne denli ilerlediği tespit edildikten sonra akciğer kanserinin tedavisi kişi özelinde planlanır.
Hastanın genel sağlık durumu, hastalığın türü, hastalığın hangi evrede olduğu gibi farklı değişkenler doğrultusunda akciğer kanseri tedavisi süreci değişiklik gösterebilir.
En yaygın uygulanan Akciğer tedavisi yöntemleri şu şekilde sıralanabilir:
Kanser hücrelerinin akciğerdeki yerleşimine ve çevre dokulara ilerleyip ilerlemediğine bağlı olarak uzmanlar akciğer kanserinde ameliyat yapılmasını önerebilirler. Doktorların incelemelerinin ardından ameliyat olan hastalara ek olarak kemoterapi kürleri de uygulanabilir.
Kanserli hücrelerin ilaçla yok edilmesini sağlayan kemoterapi seansları, hastanın ihtiyaçları doğrultusunda belirlenen zaman dilimlerinde tekrarlanır. Kemoterapi ameliyat olan ya da olmayan hastalara uygulanabilir.
Kanser hücrelerini öldürmek için yüksek enerjili ışınların kullanıldığı radyoterapi seansları ameliyat öncesi ya da sonrası uygulanabilir. Genellikle kemoterapi ile birlikte ilerlemiş evrelerdeki akciğer kanseri vakalarında uygulanan radyoterapi; hastalığın ilerlemesini engellemek üzere tercih edilen yöntemlerden biri olarak ön plana çıkar.
Akciğer kanseri tedavisinde son gelişmeler arasında aşı uygulaması bulunmaktadır. Hastalığın vücut geneline yayıldığı 4. evrede kişinin bağışıklık sistemini harekete geçirmeyi amaçlayan bu tedavi son çare olup akciğer kanseri yaşam süresi üzerinde etki gösterebilmektedir.
Aşının uzun dönemli sonuçları ile ilgili henüz kesin veriler bulunmamaktadır. Bu aşının bağışıklık sistemini harekete geçirici etkisi; erken kanser evrelerinde kullanılıp kullanılamayacağı sorularını da beraberinde getirmektedir.
Konu özelinde araştırmalar devam etmekte ancak henüz akciğer kanseri erken evrelerinde aşı tedavisi uygulaması yapılmamaktadır.
Önceki İçerikB7 Vitamini Nedir, Nelerde Bulunur, Faydaları Nelerdir?
Sonraki İçerikB12 Vitamini Nedir, Faydaları Nelerdir? B12 Nelerde Bulunur,?
Halk arasında kan kanseri olarak da bilinen lösemi, kan yapıcı dokuları etkileyen ve özellikle kandaki akyuvarların normalin üzerinde artmasına neden olan bir kanser türüdür....