Apollo AY programı - © Cetin BAL - GSM:+90 05366063183 - Turkiye / Denizli
A.B.D Apollo Ay proğramı
1960 ve 1970'lerde, ABD ulusal havacılık ve uzay dairesince yürütülen Ay'a iniş programıdır. Program 1961'de kamuoyuna duyurulduysa da Ay'a iniş ve dönüş için düşünülen almaşık teknikler arasından hangisinin seçileceği konusundaki karar oldukça uzun incelemeler sonucunda oluşturulabildi. Sonunda Ay yörüngesinde buluşma yöntemi seçildi. Bu yöntem, 50 tonluk bir uzay aracının, güçlü bir fırlatıcı araç (SaturnV) yardımıyla Ay çevresinde bir yörüngeye yerleştirilmesine dayanıyordu. Birçok fırlatma aracı (özellikle büyük roketler) ve bunlarla birlikte kullanılacak bir uzay aracı yapıldı. "Apollo" adı verilen bu uzay aracı, Ay'a yaklaşıldığında yavaşlamasını ve Ay çevresinde bir yörüngeye oturmasını sağlayacak güçte küçük roketlerle donatılmıştı. Bu roketler ay modülü adı verilen bölümün uzay aracından ayrılmasını da sağlayacaktı. Ay modülü de , Ay'a inmeyi ve sonra Ay yörüngesindeki "Apollo" aracına dönmeyi sağlayacak roketlere sahipti.
İlk insanlı Apollo uçuşu trajik bir kaza yüzünden ertelendi; bir fırlatma denemesi sırasında uzay aracında çıkan yangında üç astronot yaşamlarını yitirdiler.Yer yörüngesinde yapılan birkaç insansız uçuştan sonra, 11 Ekim 1968'de Apollo-7 üç kişilik mürettebatıyla yer çevresinde 163 kez dolandı. İnsanlı ay yolculuğunun ilk adımı Apollo-8 ile atıldı. Yer çevresindeki yörüngesinden çıkartılarak ay çevresinde bir yörüngeye oturtulan Apollo-8, bu yörüngede dolandıktan sonra bir sorun çıkmadan Yer'e geri döndü.Apollo-9 un Yer yörüngesindeki uzun süreli uçuşu sırasında Ay modülü sınandı. Ay yörüngesine oturtulan Apollo-10 un uçuşu sırasında, Ay modülü ay yüzeyinden 15 km yüksekliğe kadar alçaldı. Adım adım geliştirilen bu yöntem Temmuz 1969'da Apollo-11'in Ay yüzeyine inişiyle son aşamasına ulaştı. Astronot Neil Armstrong Ay'ın yüzeyine ayak basan ilk insan oldu.
Nisan 1970'te fırlatılan Apollo-13, oksijen depolarından birinde bir patlama meydana gelmesine karşın Yer'e dönmeyi başardı.Sonraki Apollo yolculuklarında Ay yüzeyinde detaylı incelemeler yapıldı, çok sayıda taş örneği toplandı; Ay yüzeyine, Güneş rüzgarı deneyi ve Ay yüzeyinin sismografik ölçümleri gibi bilimsel araştırmalarda kullanılan birçok aygıt yerleştirildi. Programın son aşaması olan Apollo-17'nin uçuşu Aralık 1972'de gerçekleştirildi.
Bugüne kadar ilk büyük aşama Apollo 8 ile oldu 21 Aralık 1968'de Cape Kennedy'den fırlatılan SaturnV roketiyle Apollo 8 uzaya fırlatıldı. Önce 28.000 km/saat olan hızı daha sonra 40.000 km/saat'e yükseltildi. Astronotlar uzay aracını Güneş'in çekim alanına kaptırmadan Ay etrafında dairesel bir yörüngeye oturttular. Yörüngenin Ay'dan ortalama uzaklığı 112 km idi. Uzay aracı 38.428 km/saat hızla atmosfere girdi, atmosferde yerçekimi etkisiyle hızı 40.000 km/saat'i buldu. 20 km'lik eğrisel bir rotayla 27 Aralıkta Büyük Okyanusa indi.
Apollo 8 için yapılan bütün hesaplar doğru çıkmıştı: atmosferdeki sürtünmeden dolayı aracı sıcaktan koruyan ön ısı kalkanı 2.000 oC kadar ısındı ve kalkanın 5 cm (~2 inç) kalınlığındaki kısmı Büyük Okyanusa indiğinde tutuşmuştu. Yere 7000 metre yükseklikte koni biçiminde iki paraşüt açılmış ve aracın düşüşünü düzenlemiştir.
Apollo 9, 3 Mart 1969'da Cape Kennedy Uzay Üstünden SaturnV roketiyle fırlatıldı. Astronotlar Ay'a inmek için kullanacakları Ay modülünü denediler. Apollo'nun ana gövdesiyle ay modülü arasındaki bir tünelden ay modülüne geçildi, böylece ilk defa araç dışına çıkmadan bir araçtan diğerine aktarma yapılabildi. Apollo 9 kabini ile kenetli bulunan ay modülü birbirinden ayrıldı, daha sonra iki araç boşlukta burun buruna gelerek birbirine kenetlendi. Apollo 9 görevini tamamlayıp 13 Mart 1969'da Atlantikte denize indi.
Apollo 10, 18 Mayıs 1969'da Cape Kennedy Uzay üstünden SaturnV roketiyle fırlatıldı. Üç astronotu Statford, Cernan ve Young'la birlikte Dünya etrafında iki dolanım yaptı, sonra motorlarını ateşleyerek 40.000 km/saat'lik hızla Ay'a yöneldi. Apollo 10'un kabini SaturnV roketinin üçüncü kısmından ayrıldı. Apollo 10, Ay'dan yaklaşık 111 km uzaklıktaki ikinci yörüngesine girdi, ay modülü örümcek Cerman ve Young ile birlikte araçtan ayrıldı. Bu arada Apollo 10 ile Örümcek arasında çeşitli manevralar ve radar kontrolleri yapıldı. Örümcek uzayda bırakıldı, araç 26 Mayıs 1969'da Büyük Okyanusa indi.
Apollo uzay projesinin en büyük başarısını Apollo 11 gerçekleştirdi. 20 Temmuz 1969'da Neil Armstrong ve Albay Edvin Aldrin, Apollo 11 ile ilk defa Ay'a ayak bastı. 16 Temmuz 1969'da Cape Kennedy Uzay üstünden SaturnV roketi ile fırlatılan Apollo 11, 11 dakika 50 saniye sonra yer yörüngesine ulaştı. Ay ile Dünya arasındaki 240.000 millik yolculuğunu tamamlayarak hedefine ulaşan Apollo 11' i Ay yörüngesine sokacak ana roket 19 Temmuz günü ateşlendi.20 Temmuz sabahı erken saatlerde Aldrin ve Armstrong , Eagle adı verilen ay modülüne geçtiler. Ay modülü bir süre sonra içinde Yarbay Collins'in bulunduğu kumanda modülünden ayrıldı. Eagle, İngiliz yaz saatiyle sabaha karşı 3,56 da Ay'a indi.
İkinci defa Ay'a indirilmesiyle sonuçlanan Apollo 12 yolculuğu 14 Kasım 1969'da başladı. Denizci Binbaşı Charles Conrad ve Denizci Binbaşısı Alan Bean ile kumanda modülü komutanı Binbaşı Richard Gordon'u taşıyan Apollo 12 uzay aracı, 17 Kasım'da Ay'ın çekim alanına girdi. İntrepid (korkusuz) adlı Ay modülü 19 Kasım 1969 günü Ay'ın Fırtınalar Okyanusu bölgesine mükemmel bir iniş yaptı.
İçlerinde Ay'a ayak basan ilk insanında olduğu Apollo11 Mürettebatı
(Neil Armstrong, Michael Collins, Edvin Aldrin)