Torna kalemi nedir? Torna kalemi nasıl seçilir ve özellikleri
Tornalarda kesme işini yapan aletlere torna kalemi denir ve kater denilen elemanlara bağlanarak kullanılırlar. Bir iş parçası üzerinde değişik kalemlerle işlenecek birkaç veya birçok işlem olabilir. Örneğin, iş üzerinde bir kısmın kaba işlenmesi, diğer bir kısmın hassas ölçülü ve temiz işlenmesi, işe vida açılması, profil ve kanal açılması, işin tornada kesilmesi gibi değişik işlemler olabilir. Bu tür işlemlerin hepsi bir tek kalemle yapılamaz, her işlem için ayrı ayrı kalemler yapılması gerekir. Bu yüzden tornacılıkta kullanılan kalem türleri de değişik şekillerde olur.
Sağ ve sol kalem denilince; kalemin hangi yöne doğru kesme yaptığı belirtilmiş olur. Mesela sağ kaba talaş kalemi denilince, bu kalem sağdan sola doğru kesme yapar. Sol kaba talaş kalemi denilince, bu kalem soldan sağa doğru kesme yapar. Bir kalemin sağ yada sol kalem olduğunu anlamak için; kalemin talaş yüzeyi bize bakacak şekilde sağ elle tutulmalı, kesici ağız sola doğru ise bu kalem sağ kalemdir, kesici ağız sağa doğru ise bu kalem sol kalemdir. Bu özellik sadece kaba talaş kalemleriyle yan kalemler için geçerlidir. Mesela ince talaş kalemi her iki yöne kesme yapacak şekilde bilenir.
GEREÇLERİNE VE KULLANMA YERLERİNE GÖRE TORNA KALEMLERİ
Torna kalemlerinde aranan en önemli özellik, işlenen malzemenin sertliğine karşı, normal şartlarda uzun zaman körlenmeden kesebilecek bir özelliğe sahip olmasıdır. Kalemin bu özelliği, genel olarak çalışma şartlarına bağlı olmakla beraber aslında yapıldığı malzemenin cinsine bağlıdır. Bu gün modern tornacılıkta kullanılan torna kalemleri seri çeliklerden, yüksek kaliteli seri çeliklerden, sert metallerden ve bornitrit-silisyumnitrit gibi keramiklerden yapılır.
Seri Çelik Kalemler (SS):
Bu gün seri çelik olarak adlandırılan çelikler crom (Cr), volfram (W), molibden (Mo) ve vanadyum (V) gibi metallerin alaşımlarından meydana gelir. Seri çeliklerin dokuları sık ve dayanıklıdır. Kesme esnasında meydana gelecek ısıdan dolayı sertlik özelliğini bir anda kaybetmezler. Özel olarak bir torna kalemi yapılması gerektiği zaman seri çeliklerden bir kalem yapılabilir. Özel haller dışında tornacılıkta kalem olarak kullanılması ekonomik değildir.
Yüksek Kaliteli Seri Çelik Kalemler (HSS):
Seri çeliklere alaşım maddesi olarak kobalt (Co) katılmak yoluyla seri çeliklerden daha dayanıklı, daha sık dokulu ve daha yüksek ısı değerlerinde kesme yapabilen yüksek kaliteli bir çelik elde edilir. Bu çelikten yapılmış torna kalemlerinin üzerinde (HSS) sembolü yazılıdır. HSS torna kalemlerinin en önemli özelliği; çalışma esnasında meydana gelen kuvvet değişimlerinden ve darbelerden etkilenmemesi ve kesme esnasında 600°C sıcaklığa kadar kesme özelliğini ve sertliğini kaybetmemesidir. Ancak yüksek kesme hızlarında körlenirler.
Son yıllarda yüksek kaliteli seri çeliklerden yapılan birçok kesici takımların, örneğin torna kalemlerinin kesici ağızları altın sarısı renge sahip “titannitrit” ile kaplanmaktadır. Titannitrit aşınmaya karşı çok dayanıklı bir metal bileşimi olduğundan bununla kaplanmış bir torna kalemi ile yüzlerce işlemi peş peşe yapmak mümkün olmaktadır.
Yüksek kaliteli seri çelik kalemler, normal sertliklerdeki her türlü çeliklerin işlenmesinde, özellikle delik tornalama ve profil tornalama işlerinde iyi bir kesici olarak kullanılır.
Sert Metal Torna Kalemleri:
Bu gün endüstride torna kalemi olarak en çok sert metal uçlar kullanılır. Çünkü, sert metal uçlar, çelik kalemlere göre on kat daha yüksek kesme hızlarında özelliğini uzun zaman kaybetmeden kesebilirler.
Bu gün sert metaller genellikle plaka şeklinde yapılmış uçlar olarak kullanılır. Ayrıca bir sapa sert lehimle kaynatılarak da kullanılmaktadır. Kaynatılarak kullanılan sert metal uçalar, körlendikçe bilenir. Böylece bir uç tamamen bitinceye kadar kullanılabilir. Plaka şeklindeki sert metal uçlar, özel olarak yapılmış katerlere ya doğrudan doruya havşa başlı vidalarla veya bir bağlama ayağı ile bağlanır.plaka şeklindeki sert metal uçlar üç ve dört köşeli olarak yapılır. Bir köşe körlenince diğer köşe kesme konumuna getirilir. Bütün köşeler körlenince yenisi takılır.
Plaka şeklindeki sert metal uçların aşınmaya karşı dayanımlarını arttırmak için 1000°C sıcaklıkta yüksek vakum altında uçlarına titannitrit, titankarpit ve alüminyum oksit (Al2 O3) kaplanır. Ağızları kaplanmış uçlar altın veya bakır sarısı renginde olur. Kaplanmış bir sert metal aynı cinsten yapılmış kaplanmamış bir sert metale göre daha geç körlenir ve daha yüksek kesme hızlarında kullanılır.
Sert metal uçlar, işlenecek malzemelerin işleme özelliklerine uygun düşecek şekilde birbirinden farklı kesme özelliklerinde yapılırlar. Bir iş yapılırken, sert metal ucun malzemenin cinsine uygun olarak seçilmesi gerekir. Bunun için sert metal uçlar ana renklerle ve büyük harflerle gruplandırılmıştır.
P grubu sert metal uçlar mavi renkli olup uzun talaş veren malzemelerde kullanılır.
M grubu sert metal uçlar sarı renkli olup uzun ve kısa talaş veren malzemelerde kullanılır.
K grubu sert metal uçların tanım rengi kırmızı olup kısa talaş veren malzemelerde kullanılır.
Keramik Uçlu Torna Kalemleri:
Keramik uçlar ya sadece saf alüminyum oksitten (Al2 O3) veya alüminyum oksit ile metalkarpit karışımından yapılır. Kesme esnasında 1200°C sıcaklığa kadar ısınması halinde aşınmaya karşı direncini kaybetmez. Ancak ani hız değişimlerine karşı çok hassastır, hemen çatlar. Bu yüzden sürekli olarak aynı hızlarda kullanılması gerekir. Ayrıca keramik kesici uçlarda soğutma suyu kullanılmaz. Keramik uçlar özel olarak yapılmış katerlerine özel bağlama ayakları ile bağlanır. Keramik uçlar kesme özelliğini kaybedince (körlenince) bilenmez. Her köşesi körlenen bir keramik uç artık bitmiş demektir.
Monokristal Elmas Uçlar (MKD):
Monokristal elma uçlar, yapay kristal elmastan yapılmış kesici uç demektir. Elmas bu güne kadar bilinen minerallerin içinde en serti olduğu için kesici olarak da en yüksek kesme hızına sahiptir. Elmastan daha yüksek bir kesme hızında çalışan bir madde yoktur.
Elmas uçlar, bilhassa demir olmayan malzemelerin ve bunların alaşımlarının hassas olarak tornalanmasında kullanılır. cam, sert metal ve keramik gibi çok sert malzemeler de elmas uçlarla tornalamaktadır.
Polikristal Elmas Uçlar (PKD):
Polikristal elmas uç demek, elmas tozlarından yapılmış kesici uç demektir. Sert metal bir uç üzerine önce bir lehim tabakası kaplanır. Sonra bu tabakanın üzerine de 0,5mm–1,5mm kalınlığında elmas sinterleme fırınlarında pişirilerek kapanır. Polikristal elmas uçlarda elmas tozu ne kadar sık ise dayanımı ve kesme özelliği o kadar sık olur.
İlginizi Çekebilir Whatsapp Mavi Tık Nasıl Kapatılır
Kombi Sıcak Su Vermiyor Ne Yapmalıyım?
Turkcell 9 TL 250 MB İnternet Paketi Nasıl İptal Edilir
DLL Dosya Eksikliği DLL dosyaları indir