﻿ Tiftik Keçisi | Torunoğlu
Tiftik Keçisi (Ankara Keçisi) Yetiştiriçiliği
Ülkemizde Cumhuriyetin ilk yıllarında artış gösteren Tiftik Keçisi varlığı, 1960’lı yıllara kadar bu artışı sürdürmüş, ancak 1970’li, özellikle 1980’li ve 1990’lı yıllarda, düşmüştür.
Keçi kıymete bindi
Türkiye’nin ‘tekstil’ sektörüne yön ve destek vermek amacıyla hazırlanan ‘Tekstil, Hazırgiyim ve Deri Ürünleri Sektörleri 2013-2017 Eylem Planı’ kapsamında son yıllarda nesli azalan Ankara keçisine dikkat çekildi. Eylem planında, tekstil sanayinin ihtiyaç duyduğu kaliteli hammaddenin teminine yönelik olarak ‘Ankara keçisi’ arzına ilişkin tedbirler alınması ve yetiştirilmesi için de ülkenin doğusu ve batısı arasında lojistik köyler kurulması kararlaştırıldı.
Son yıllarda nesli azalan milli ırk Ankara keçisi, yeni hazırlanan ‘Türkiye Tekstil, Hazırgiyim ve Deri Ürünleri Sektörleri 2013-2017 Eylem Planı’ ile gündeme alındı. İlgili bakanlıklar, sivil toplum kuruluşları ve sektör temsilcileriyle hazırlanan taslakta, “Ankara keçisi ve Ankara tavşanının tekstil sanayinin ihtiyaç duyduğu kaliteli hammaddenin teminine yönelik olarak arzına ilişkin tedbirler alınması amaçlanmaktadır” ifadelerine yer verildi. Tekstil ve deri sektöründeki ‘hammadde ihtiyacı’, ‘ürünlerin dış pazardaki yeri’ ile ilgili olarak çok sayıda çalışmanın planlandığı taslakta, tiftik için önemli bir hammadde kaynağı olan Ankara keçisinin korunması gerektiğine de dikkat çekildi. Hazırlanan proje taslağında ayrıca, şu bilgilere yer verildi:
ULUSLARARASI ÇALIŞMA PLANI
“Hayvansal liflerden, yeterli kalitede yün yapağı elde edilemediği, hatta liflerin telef edildiği gerekçesiyle 2014-2015 yılları kapsamında uluslarası standartlara göre projeler yürütülecek. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı koordinasyonunda TOBB ve Deri Sanayicileri Derneği işbirliği ile hayvansal liflerin, sanayi üretimine göre elde edilmesi ve depolanmasına yönelik çalışmalar yapılacak.
LOJİSTİK KÖYLER KURULACAK Ankara keçisi gibi tekstil ve deri sektörün için hammadde kaynağı olan hayvanların korunması ve yetiştirilmesi için, Türkiye’nin doğusu ve batısı arasında lojistik köyler kurulacak. Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı’nın koordine ettiği çalışma, 2014-2017 yılları arasında yürütülecek.
YÜN SEKTÖRÜNÜN HAMMADDESİ
Ankara keçisinden elde edilen tiftik, giyim sanayinde, döşemelik kumaş üretiminde, dekoratif amaçla, battaniye, halı, şal, şapka, atkı üretiminde, tela, battaniye ve kilim yapımı sanayinde kullanılıyor. Ankara tavşanı’ndan elde edilen yün de tekstil sektörünün her alanında kullanılıyor. Peruk imalatında da kullanılan Ankara tavşanının yününe, ses dalgalarını çok iyi ilettiği gerekçesiyle havacılık alanında da ihtiyaç duyuluyor.
İLK SIRADA AFRİKA VAR
Dünyada Ankara keçisi yetiştiriciliği yapan ülkelere bakıldığında Türkiye 350 bin baş ile üçüncü sırada yer alıyor. Verilere göre, menşei Ankara olmasına rağmen Ankara keçisi yetiştiriciliğinde Güney Afrika 1 milyon 351 bin baş ile birinci sırada ve Amerika Birleşik Devletleri 375 bin baş ile ikinci sırada yer alıyor.
ANKARA KEÇİSİ (Capra hircus ancryrensis) IRKININ DEVAMLILIĞININ SAĞLANMASI İÇİN YETİŞTİRİCİLİĞİNİN DESTEKLENMESİ PROJESİ
Projenin konusunu Ankara Keçisi (Capra hircus ancryrensis) varlığının ve sahip olduğu genetik varyasyonun sürdürülebilir olarak korunması konusunda yetiştiricilerin bilinçlendirilmesi, koruma çalışmalarına katılımlarının sağlanması ve yetiştiricilerin bakım-besleme giderlerinin bir kısmının desteklenmesi oluşturmaktadır. Bu kapsamda birinci derecede hedef kitle, yaygın olarak Ankara Keçisi (Capra hircus ancryrensis) yetiştiriciliği yapılan köylerde yaşayan kadın paydaşlar olarak düşünülmektedir. Verilecek eğitimler ve destekler neticesinde alınması hedeflenen sonuçlar şöyledir:
36 saat eğitim, 25’i kadın olmak üzere toplam 40 eğitim verilecek köylü, 25 destek verilecek yetiştirici, 750 adet destek alacak hayvan, 5000 $ yem, 1875 $ aşı, 2125 $ donanım ve demonstrasyon desteği. Tüm bu sonuçlar ile de Ankara keçisinin (Capra hircus ancryrensis) şuan ki sayısında gerilemeye izin vermeden hatta sayısının arttırmasını sağlayarak korunmasına ve neslinin kaybolması ile ilgili tehdidin önüne geçilmesine çalışılacaktır.
Proje uygulama alanı; Beypazarı, Çağa ve Güdül Belediyelerine bağlı köylerdir.
Proje bütçesi; 26.000 $’ı UNEP/GEF/SGP tarafından hibe verilmek üzere toplam:50.600 $’dır.
Ankara keçisi (Capra hircus ancryrensis) ırkının en saf örneklerinin Ankara’da görülmesi, Ankara’nın bu ırk için doğal habitat olması, ancak ülkemizde yukarıda sayılan sebepler sonucunda bu ırkın varlığının tehdit altına girmiş olması, ayrıca ülkemizde üretilen tiftik kalitesinin diğer dünya pazarlarına göre daha kaliteli olması, saf yetiştiren sayısının çok az olması ve bu nedenle net verilere sahip olunamaması, ekonomik açıdan rekabet ettiği diğer hayvan türlerine göre daha az getirisi olduğundan daha az tercih ediliyor olması, Ankara Keçisinin (Capra hircus ancryrensis) diğer keçi ırklarıyla bir arada yetiştirilmesi sonucu melez genotiplerin ortaya çıkması (kıl keçisi vb), kaybolma eğiliminde bile olsa çok uzun yıllardan beri var olan orijinal popülâsyonları temsil eden bireylerin varlığı, ülkemizdeki tiftik kalitesinin iyi olması nedeniyle yetiştiricilik potansiyelinin olması, çok azalmış olmakla birlikte Ankara Keçisini (Capra hircus ancryrensis) yetiştirme isteği olan kişilerin varlığı ve Ankara Keçisi (Capra hircus ancryrensis) yetiştiriciliğinin ekonomik bakımdan rekabet edebilirliğinin geliştirilebilme imkânının olması bu projenin hazırlanma gerekçelerindendir.
1. Zootekni açısından gerekçeler
— Çiftçilerin Ankara keçisine uygun yemleme yapmaması: Şuanda yapılan besleme ve yemlemenin eğitim eksikliği nedeniyle yetersiz kalması Ankara keçisi (Capra hircus ancryrensis) ve tiftik üzerindeki kaliteyi düşürmektedir. Bu nedenle yetiştiricileri Ankara keçisine (Capra hircus ancryrensis) özel yem (Ankara keçisi yemi, gebe Ankara keçisi yemi ve Teke yemi,) vermeye alıştırmak bu faaliyetin ana unsurudur.
— Uygun sürü büyüklüğü ve saf yetiştiricilik yapılmaması: Yemleme süreleri, kırkım zamanı tespiti, teke katımı gibi konular ve bu konuların yetiştiricilere öğretilmesi bu faaliyetin diğer kollarıdır.
2. Hayvan sağlığına ilişkin gerekçeler
— Yetiştiricilerin Ankara keçisi için aşılama, parazit ilacı ve sağaltım yapmaması: Ankara Keçisine (Capra hircus ancryrensis) yapılması gereken aşıların yapılmaması ve verilmesi gereken ilaçların verilmemesi keçilerde kısırlığa, hastalanmalara, et ve tiftik veriminin ve kalitesinin düşmesine neden olmaktadır. Bu nedenle yetiştiricilere bu konuda eğitim vermek son derece önemli ve gereklidir.
3. Tiftik pazarına ilişkin gerekçeler
— Tiftik kırkımında değişik zamanlama: Yetiştiricilerin Ankara keçisi (Capra hircus ancryrensis) sürülerine teke katımını farklı zamanlarda yapmaları sonucunda farklı zamanlarda yavru elde edilmekte ve böylece farklı zamanlarda kırkım yapılmaktadır. Bu da piyasaya zamanında, yeterli miktarda ve yeterli kalitede tiftik sunulmasına engel olmaktadır. Bu nedenle yetiştiricilere bu konuda gerekli eğitimler verilerek sorunun önüne geçilmek istenmektedir.
— Koyun-Keçi Yetiştiricileri Birliği’nin aktif çalışmaması: Mevcut durumda olan Koyun-Keçi Yetiştiricileri Birliği şuanda aktif bir çalışma temposuna sahip değildir. Birliğin daha aktif olması ve birliğe daha fazla katılım sağlanması konusunda yetiştiricilere bu konuda eğitim verilmelidir. Böylece daha aktif çalışan bir birlik ile yetiştiriciler elerindeki tiftikleri daha iyi bir fiyata ve daha koordineli bir şekilde pazara sunabilirler.
Proje ile Beypazarı, Güdül, Çağa çiftçilerinin saf Ankara Keçisi yetiştiriciliğine yönelmesi hedeflenmiştir. Bu kapsamda;
1 - Ankara keçisi besleme (‘tiftik keçisi yemi’ olarak karma yem kullanımı ve karma yem+mera+ tekniğine göre yem vermek) ve yetiştirmesinin (saf sürüler içinde 10 keçi, 1 teke) tekniğine uygun olarak yapılması ve şecere yönetiminin başlatılması,
2 – Tedavi hekimliğine ihtiyaç duymayan sağlıklı sürü oluşturabilme, (aşılama, ilaçlama, sağıtım ve hayvan sağlığı)
3 – Kaliteli tiftik üretimi ve pazarlamasının yapılması, (eğitimler sonucunda doğru beslenen, doğru yetiştirilen sağlıklı sürüler elde edilmesi ve doğru pazarlama teknikleri ile piyasaya zamanında ve kaliteli tiftik sunulması)
4- Projenin koordinasyonu, izlenmesi, değerlendirilmesine yönelik faaliyetler planlanmıştır.
Tiftik kumaşı haberi
Kazan'da Sof Kumaşı üretimine başlandı -
Türkiye'de ilk defa Kazan'da üretimi yapılmaya başlanan ve Ankara'nın tarihi değerlerinden olan Sof Kumaşının üretimi için Kazan'da bir dokuma atölyesi kuruldu. Kazan'daki bayanlar arasından seçilen 16 kursiyer üretim öncesi aldıkları teorik ve pratik eğitimin ardından uzman öğreticilerin gözetiminde Sof Kumaşının üretimine başladı. Kursiyerler haftanın 3 günü dokuma yaparken 2 gün de kumaşlardan yapılacak giyisi, hediyelik eşya ve aksesuar tasarımı yapıyor.
Tiftik keçisini Anadolu'ya Türklerin getirdiğini ve 13. Yüzyıldan itibaren de Ankara'da Sof Kumaşının üretilmeye başlandığını kaydederek, "Ankara Sof Kumaşıyla meşhurdu ve Ankara ekonomisi Sof üzerine dayanıyordu. Öyleki 18. Yüzyılda Ankara vergi gelirlerinin %90'ını Sof Kumaşından elde edilen gelirlerden oluşturuyordu. Sof öyle bir kumaştıki özellikleri itibariyle çok pahalı olduğu için bunu İstanbul'daki seçkin kişiler, padişah ve etrafı ile yabancı ülkelerde yine saraylılar kullanıyorlardı. Sof Kumaşı Kazan'da yıllar sonra ilk kez üretilmeye başlanıyor"dedi.
Anahtar Kelimeler:tiftik keçisi,ankara keçisi,tiftik keçisi özellikleri
Ankara- Beypazarı kırkılmış tiftik sürüsü
Ankara Keçisi-Ankara Beypazarı
Tiftik Keçisi-Ankara Beypazarı
Ankara Keçisi Siyah-Ankara