Ayten PEHLİVAN KKTC’de Plastik Kirliliği ve Çevre Duyarlılığı
10 Ağustos 2018 - Cuma 00:11
Ülkemizde çevre duyarlılığının uygulamada sadece ağaç, fidan dikmekle sınırlı olduğunu gözlemliyoruz. Bunun yani sıra, okul ve belediyeler tarafından organize edilen çöp toplama faaliyetleri de halk olarak seçtiğimiz yöntemlerden biridir. Fakat güncel çevresel durumumuza bakıldığında, halkımıza etkisini daha çabuk ve uzun sureli gösterecek olan faaliyetler kazandırmalıyız.
Tüm Avrupa ve dünya gündeminde olan plastik kullanımı ve çevreye verdiği büyük zararları sık sık haberlerde ve sosyal medya ortamlarında görüyoruz. Ülkemizde de plastik kullanımı çevreyi tehdit edecek duruma gelmiştir.
Plastik diye adlandırdığımız madde kimyasal olarak uzun polimer zincirlerinden oluşur ve bu polimerler doğal olarak neredeyse etrafımızdaki birçok şeyin içeriğinin bir kısmını oluşturmaktadır. Günlük hayatımızda kullandığımız plastik ise, sentetik olarak ham petrol dan üretilir. Sentetik polimerler doğal formundan farklı olarak, kimyasal içeriğinden dolayı daha güçlü ve dayanıklı bir materyal oluşturur. Üretiminin kolay, düşük maliyetli olması ve kısa sürede seri üretilebilmesi nedeniyle, plastik küresel olarak yaklaşık 100 yıldan fazladır üretilip kullanılmaktadır.
Plastik günümüzde her yerdedir. Kıyafetlerimizden tutun da cep telefonlarımıza, bilgisayarlarımıza, mobilya ve diğer ev eşyalarında, evlerde ve arabalara, kısa süre hayatları olan su şişeleri, alışveriş torbaları ve kullan-at içecek bardaklarına kadar liste uzayıp gidiyor…
Kullanım hayati geçtikten sonra attığımız plastik nerede sonlanır?
Plastiğin doğada çözünebilmesi yaklaşık 500-1000 yıl sürer! İcadından bu yana 8.3 milyar ton plastik üretilip bunun 6.3 milyar tonu ise “atık” haline gelmiştir. Bunun 9’u geri dönüştürülür, 12’si yakılır ve geri kalan 79’u ise doğada bugün varlığını sürdürmektedir. Plastik kirliliğinden en fazla etkilenen ekosistem olan okyanuslara yılda 8 milyon ton plastik atık girer. Denizin yüzeyinde süzülen plastik, güneşten gelen Ultraviyole ışınları tarafından küçük parçalara ayrılır ve mikro plastik olarak adlandırdığımız hale dönüşür.
Mikro plastikler aynı zamanda plastik yapımında eklenen bazı zararlı kimyasalları da barındırır. Denizlerde, boyutlarından dolayı mikroorganizmalar tarafından tüketilir ve en önemlisi de besin zincirine girerek diğer trofik düzeydeki canlıları da etkilerler.
Mikro plastiğin insan sağlığına zararları nelerdir?
Mikro plastikler besin zinciri vasıtasıyla tükettiğimiz deniz ürünlerinden vücudumuzda son bulur. Ayrıca, içme suyunda, yemeklik tuzlarda ve hatta evlerimizin içindeki tozlarda bulunan bu maddeler kolayca vücudumuza girer. Yapılan araştırmalara göre mikro plastiğin içerisinde bulunan Bisphenol A (BPA) gibi bazı kimyasal grupları yüksek dozlarda kansere yol açtığı ve erkeklerde testosteron seviyesini düşürttüğü gözlemlenmiştir.
Plastik kirliliğine karşı bize düşen görev nedir?
Ülkemizde süpermarketlerde kullanılan plastik torbalar plastik kirliliğinin çok büyük bir parçasını oluşturmakla beraber, kullanımını ve üretimini azaltmak bizlerin elindedir. Alışverişte tek kullanımlık plastik torbalar yerine bir kez satın alacağımız bez alışveriş torbalarını tercih edersek plastik torba ihtiyacını da azaltabiliriz.
Peki, çözümü ve uygulaması bu derece kolay olan plastik torba sorunu neden hala ülkemizde var olmaktadır?
Çevre duyarlılığımızın yukarıda bahsettiklerim ile kısıtlı olması ve halkımızın bilinçlendirilmemesi…
Bugün plastik torba kullanmayı siz bırakın, yarın komşunuz, arkadaşınız bıraksın ve bu şekilde birbirimizi bilinçlendirerek ülke çapında plastik kirliliğiyle başa çıkabilecek duruma gelebiliriz. En bariz olan plastik torba kullanımına değinirken ayni zaman da vurgulamak isterim ki, bunun yanında yapabileceğimiz birçok şey vardır. Pet sise gibi tek kullanımlık plastiği tercih etmemek, kafelere kendi kahve termosumuzu götürerek kullan-at bardakları kullanmamak, içerisinde mikro plastik bulunduran kozmetik ve diş macunu kullanmamaya dikkat etmek gibi…
Genel olarak çevre kirliliği ve koruması hakkında bilinçlenmemiz ve harekete geçmemiz gerekmektedir. Hükümetimizin bir şeyler yapmasını beklemek veya sürekli birilerini suçlamak yerine bireysel olarak atacağımız adımlar çok daha verimli bir toplum olmamızı sağlayacaktır.
En önemlisi de bu dünyada yaşayan insanlar olarak çevremize ve doğaya karşı sorumluluğumuzun olduğunu unutmamalıyız.
MSc Environmental Chemistry & Toxicology
Etiketler: KKTC’de, Plastik, Kirliliği, ve, Çevre, Duyarlılığı, ,
Tuğçe - 10 Ağustos 2018
Verimli ve toplum bilincini artırak bir makale. Tebrikler
Dogan - 10 Ağustos 2018
Cok guzel bir makale. Elinize saglik.