Anasayfa Özgün Yazılar Yeni Bir İnternet Devrimi: Starlink Uydu Ağı
“Geçtiğimiz Nisan ayının sonlarında siz de gökyüzünde peş peşe ilerleyen ışık kaynakları gördünüz mü? Neydi onlar? Uzaylılardan gelen bir mesaj mı var yoksa birileri görsel şölen mi peşinde?”
Dönemsel olarak gökyüzünde görülen ışık kaynakları yaklaşık 10 yıl içerisinde şu anda kullanılandan çok daha hızlı ve geniş kapsama alanına sahip internet ağı sağlayacak olan Starlink Uyduları’dır.
Starlink projesi ile bu gecikmenin 20-30 ms’ye düşürülmesi hedeflenmektedir. Bu da şimdiye kadarki en düşük gecikmeye sahip ağ anlamına gelir. Gelecekte daha da önem arz edecek bu teknoloji sadece SpaceX ile öne çıkmamaktadır. Amazon şirketinin kurucusu Jeff Bezos da Eylül 2019’da “Project Kuiper” adında bir projenin duyurusunu yapmıştır. Ancak projenin hali hazırda mühendis eksiği olduğu bilinmektedir. Bezos uyduları yörüngeye yerleştirmek için FCC’den ve ilgili kurumlardan gereken izinleri alamamıştır. (Federal Communications Commission: Genel olarak ABD’nin iletişim yasalarını düzenlemekten sorumlu devlet kurum) FCC’den izinleri alıp yörüngeye uydular göndermesine rağmen, Covid-19 sebebiyle Japonya’daki destekleyicilerinin finansal sorunlar yaşadıklarını belirterek iflas talebinde bulunan şirket OneWeb de burada dikkatleri üzerine çekmektedir. Bazı analistler, bunun satış öncesi değer kazandırmak amacıyla yapılmış stratejik bir hamle olduğunu iddia etmektedir.
Kripton yakıtlı iyon motoru kullanan Starlink, bu motor sayesinde yörüngedeki hareketlerini, manevralarını gerçekleştiriyor ve görev ömrünü tamamladığında da deorbit yaparak atmosfere giriş yapmaktadır (Deorbit: Uzay aracının kasten Dünya’ya doğru yörüngeden çıkarılması). Sistem aynı zamanda star-tracker olarak bilinen bir sistem ile uydunun yörünge yönelimine destek sağlamaktadır.
Bir astrofotoğrafçının kadrajından uydu izleri
Yörüngenin 300 km gibi kısa bir mesafeden başlaması ve yörünge yerleşmesinin bir ışık şöleni gibi gerçekleşmesi beraberinde bazı sıkıntılar getirmektedir. Işık şöleni olarak seyredilmesinin sebebi aslında uydu üzerindeki 4 büyük antenden kaynaklanan yansımadır. Astronomlar oluşan ışık kirliliği ile gözlem yapmakta zorlanırken, astrofotoğrafçılar da çekilen fotoğraflarda araya uydu izlerinin de karışmasından şikayetçi olmaktadır. SpaceX yetkililerinden Gwyne Shotwell, ışıkların bu denli bir sıkıntı oluşturabileceğini öngörmediklerini açıklamış ve açıklamasının devamında getirdikleri çözümü de belirtmiştir. Shotwell’in açıklamasına göre antenlerin üzerine iletimi düşük oranda etkileyecek Güneş vizörü denilebilecek (arabaların camlarına karartma yapmak için takılan siyah tabaka benzeri madde) bir katman yerleştirilecek. Nisan ayında fırlatılan uydularda bu sistemin kullanılacağı belirtilmiş olup fakat kaç uyduda deneneceği açıklanmamıştır. Bu sebeple sistemin başarısı hakkında bir şey söylemek için henüz erken.
Uzaydan veri aktarımı, özellikle internet bağlantısı SUA ile ilk defa gerçekleşmeyecek. Yörüngelerde bulunan bir çok haberleşme uydusu bu amaç için kullanılmaktadır. Ülkemizde kullanılan Türksat 3A, 4A ve 4B örnek olarak verilebilir. Ancak bu noktada asıl problem bu uyduların Dünya’dan binlerce km uzakta olmasıdır. Yazının başında değinildiği gibi gecikme süresi bu uydularda 300 ms’ye kadar çıkabilmektedir. Şu anda bu ağlara normal bir çanak anten ve uydu alıcısı ile bağlanılabilmektedir. Starlink içinde bu iki aygıtın çeşitli değişikliklerle yeterli olacağı bilinmektedir.
İlk kez 2019 yılında testi gerçekleştirilen gelişmiş savaş yönetim sisiteminin(ABMS) testlerinde Starlink uyduları da yerini aldı. ABD Hava Kuvvetleri’nin tedarik, teknoloji ve lojistikten sorumlu Müsteşarlık Yardımcılığı’nın Baş Mimarı Preston Dunlap yaptığı açıklamada gerçekleştirilen test esnasında AC-130 uçağının Starlink uyduları üzerinden veri aktarabildiğini söyledi.
Covid-19 sebebiyle ertelenen 8 Nisan 2020’de gerçekleştirilmesi planlanan tatbikatta ise KC-135 uçakları ile Starlinkler üzerinden veri aktarımı sağlaması planlanıyordu.
Canlı atış testlerinde İHA’ları ve seyir füzelerinin hedef olarak kullanılması planlanırken yine Starlink’lerin üzerinden veri aktarımı da test edilecekti.
Önceki yazı Northrop Grumman ABD Donanması için ‘çok hafif torpido’ prototipi üretti
Sonraki yazı Fas, Fransa’dan hava savunma sistemi tedarik ediyor
Remdiesel Army-2019’da yeni Typhoon’u tanıttı
Vietnam, Rusya’dan Yak-130 eğitim uçağı alacak
Etiketler Rusya İHA USA ABD Türkiye SSB ASELSAN Tusaş füze Nato Türk Silahlı Kuvvetleri TSK Roketsan savunma sanayii COVID-19