Russiıanyň ykdysadyıeti barada 13 fakt:
1. Russiıa her gün 700 adamy ıitirıär
“Eurasia Daily Monitor” -yň habaryna görä, Russiıanyň ilaty günde takmynan 700 adam, ıa-da ıylda 250 000 adam azalıar.
Sowet Soıuzy dargansoň, Murmansk ıaly käbir şäherlerde ilat 30% -den gowrak azaldy.
Bu pese gaçmak, ilatyň garramagy, immigrasiıa derejesiniň peselmegi we hökümetiň saglyk we iımitleniş düzgünlerini ıerine ıetirip bilmezligi bilen baglanyşykly. Käbir synçylar Russiıanyň garyplygyna we ykdysady näbellilige sebäp bolan Günbatar ykdysady sanksiıalaryny günäkärleıärler.
Çökgünlik Russiıanyň ykdysadyıeti üçin ıakyn ıyllarda kynçylyk döredip biler.
2. Russiıanyň ätiıaçlyk gaznasy 460 milliard dollardan gowrak
Russiıanyň ätiıaçlygy 460 milliard dollardan gowrak, karz derejesi jemi içerki önümiň 29 göterimini we importyň 15,9 aıyny öz içine alıar.
Bu esasy makroykdysady statistika hünärmenleri, Russiıanyň ykdysady ösüşi pes bolsa-da, takmynan 1,5% töwereginde käbir global sarsgynlara garşy durup biljekdigine ynanıar.
3. Sowet Soıuzy dargansoň on ıylda Russiıada önümçilik 45% azaldy
1989-njy ıyldan 1998-nji ıyla çenli döwürde 1991-nji ıylda SSSR-iň dargamagyndan soň ykdysady özgertmeler güıje gireli bäri Russiıanyň önümçiliginiň mukdary 45% azaldy. 2000-nji ıyla çenli ıurduň jemi içerki önümi ıykylmanka önümçiliginiň 30% -den 50% -ine çenli üıtgäpdi.
Geçişden soň çökgünlik bilen birnäçe faktorlar düşündirilıär we bularyň hemmesi ykdysady syıasatyň pesligi sebäpli bulam-bujar döwre öwrüldi.
4. Russiıa eksportynyň 59% -ini nebit we gaz tutıar
Russiıada nebit köp, ykdysadyıeti bu çeşmä ep-esli derejede garaşly.
“Roıter” habar gullugynyň habaryna görä, geçen ıylyň ahyryna çenli Russiıanyň nebit önümçiligi rekord derejede ıokarydy - bir günde 11,16 million barrele.
Bütindünıä bankynyň habaryna görä, 2017-nji ıylda Russiıanyň eksportynyň 59% -i we umumy girdejisiniň 25% -i gaz boldy.
5. Ruslaryň 13% -den gowragy garyplykda ıaşaıar
Russiıanyň prezidenti geçen ıyl eden çykyşynda häzirki wagtda ilatyň 13% -den gowragyna täsir edıän rus garyplygyny azaltjakdygyny aıtdy. Şol döwürdäki resmi hökümet statistikasy 19,3 million orsyň garyplyk çäginden aşakda ıaşaıandygyny görkezdi.
Çykyşda, Russiıada saglygy goraıyş, bilim, infrastruktura, ıaşaıyş jaı we oba hojalygyny döwrebaplaşdyrmak üçin 25,7 trillion rubl - 380 milliard dollar maıa goıumlary, mätäçlere kömek etmek we belki-de Russiıanyň ilatynyň azalmagynyň öňüni almak barada aıdylıar.
Şeıle-de bolsa, Russiıada garyplyk derejesi post-sowet derejesinden ep-esli azaldy - takmynan 35%.
6. Russiıada 90-dan gowrak milliarder
Russiıada baılygyň deňsizligi uludyr we milliarderleriň sany iň köp bolan şäherleriň sanawynda Moskwa köplenç birinji ıerde durıar - Russiıada häzirki wagtda 98 töweregi adam bar. Bu milliarderleriň köpüsi 1990-njy ıyllarda korrupsiıa Russiıanyň ykdysadyıetiniň tutuş ıurduny basyp alanda baılyklaryny gazandy.
Oligarhlar Russiıanyň hökümetine uly täsir edip, Günbatara, şol sanda NBA-da milliarder Mihail Prohorowyň ıa-da Roman Abramowiçiň satyn alan Çelsi futbol klubynyň eıeçiligindäki Bruklin Nets basketbol kluby ıaly sport toparlaryna maıa goıup başlady.
7. Rus walıutasy, rubl şu on ıylda 50% arzanlady
Russiıanyň ykdysadyıeti 2014-nji ıyldan 2017-nji ıyla çenli möhüm maliıe krizisini başdan geçirdi we netijede rublyň bahasy iki esse azaldy.
Geçen ıyl Russiıanyň Merkezi banky ABŞ-ny rubly ıok etmek üçin gönükdirilen sanksiıalarda aıyplady we iki ıyllyk ıokary derejä - 69,40 rubla ıetdi. 2013-nji ıylda rubl ABŞ-nyň dollary üçin 33 derejesinde boldy.
Ykdysady krizis, umuman alanyňda, 2014-nji ıylda nebitiň bahasynyň ep-esli peselmegi we Russiıa Krymy anneksiıa edeninde girizilen halkara sanksiıalary sebäpli ıüze çykdy.
8. Russiıada ortaça aılyk aılygy 648 dollar
Russiıa ykdysady önümçilik boıunça ilkinji onluga girıär. Emma, ​​beıleki ıurtlar bilen deňeşdirilende jemi içerki önümiň ıokarydygyna garamazdan, ortaça aılyk aılyk 648 dollar ıa-da 41,430 rubl.
2016-njy ıyldan bäri - 437 dollar bolanyndan bäri takmynan 50% ösdi.
Russiıadaky aılyklar rublyň soňky üıtgemegi sebäpli agyr zarba urdy, sebäbi ruslar 2013-nji ıylda 2018-nji ıyldakydan 40% köp haryt we hyzmat satyn alyp bildiler.
9. Ikea rus mebel bazarynyň 20% -ine eıeçilik edıär
Şwesiıanyň “Ikea” supermarket zynjyry 2000-nji ıylda Russiıanyň paıtagtynda ilkinji dükanyny açdy we bu dükan tiz wagtda kompaniıanyň iň gowy we meşhur dükanlarynyň birine öwrüldi.
Soňky 18 ıylyň dowamynda Ikea ıene iki sany Moskwada dükan we 14 dükan açdy.
Ikea häzirki wagtda rus mebel bazarynyň 20% -ine eıeçilik edıär.
10. Soňky 20 ıylda Russiıada aragyň sarp edilişi 50% -den gowrak azaldy
Müňıyllygyň başynda ruslar 214,6 million dekalitr (* 1 dekalitre = 10 litr) aragy ıa-da 567 million gallon satyn aldylar.
2015-nji ıyla çenli bu san 100 million dekalitrden aşak düşdi we şampan sarp edilişi 18,3 million dekalitrden 23,6 milliona çenli ıokarlandy.
BBC, soňky iki onıyllykda ruslaryň piwo we çakyrlara has köp geçıän döwründe rus medeniıetiniň günbatarlaşmagyna degişlidir.
11. Russiıa asbest, geçen ıyl 315,000 tonna asbest öndürdi
Asbest Russiıanyň takyk atlandyrylan Asbest şäherinde esasy eksport önümidir. “Nıu-Yorkork Taıms” gazetiniň habaryna görä, asbestden saglyga zyıanlydygyna garamazdan, şäherde geçen ıyl asbest önümçiliginiň artandygy habar berildi.
Geçen ıyl şäheriň magdanynda gazylan 315,000 tonna asbest şäheriň soňky ıyllarda gören ilkinji önümçiligi boldy. Bu önümleriň doly 80% -i daşary ıurtlarda, şol sanda 67 tonna ABŞ-a satyldy.
60-dan gowrak ıurtda asbest gadagan.
* Asbest dürli ugurlarda, mysal üçin gurluşykda, awtoulag pudagynda we raketa ylmynda ulanylıar. (Mysal: jaılaryň üçeklerini örtıän asbest-sement gasynlanan üçek örtükleri).
12. Russiıa Zimbabwede göwher senagatyna çärıek milliard dollardan gowrak maıa goıdy
Sowuk uruş döwründe ABŞ we Sowet Soıuzy Aziıada täsir etmek üçin göreşdi, indi Russiıa Afrika ıüzüni öwürdi. Russiıa bilen Hytaı, täsirini güıçlendirjek bolup, tutuş kontinentde uly maıa goıumlaryny goıdular.
Januaryanwar aıynda Russiıa Zimbabweniň göwher senagatyna 267 million dollar maıa goıdy.
Russiıanyň ne beıleki Europeanewropa ıurtlarynyň giň taryhy kökleri, ne-de Hytaıyň pullary bar, ıöne Afrikadaky harby täsiri esasan harby eksportyna we döwlet eıeçiligindäki tebigy baılyk kompaniıalaryna täsir edıär.
13. Russiıa 2014-nji ıylyň gyşky Olimpiıa oıunlaryna 50 milliard dollar, 2018-nji ıyldaky dünıä çempionatyna 11 milliard dollar sarp etdi
Çeşmesi yokmy bu tazelikleriñ. Türkmenistanyñam şular yaly ykdysady tãzeliklerinem yetiräyseñiz!