Endüstri 4.0 ın Önündeki En Önemli Zorluklar
Dokuz Eylül Üniversitesi Endüstri 4.0 Dönüşüm Koordinatörü
2018 yılında İzmir ili ve çevresindeki işletmelere gerçekleştirdiğimiz anket çalışmasına göre işletmelerin endüstri 4.0 önündeki en önemli zorlukları işletme içindeki teknik beceri ve uzmanlık eksikliği ve finansman ve kaynak eksikliğidir. İşletme içindeki teknik beceri ve uzmanlık eksikliği, finansman ve kaynak eksikliğine göre daha çok işletme tarafından endüstri 4.0 ın önündeki en önemli zorluklar arasında belirtilmiştir. Yurt dışında gerçekleştirilen araştırmalarda da benzer bulgulara ulaşıldığı görülmektedir. PwC tarafından 2016 yılında 26 ülkede 2000 den fazla işletmenin katılımı ile gerçekleştirilen araştırmanın sonucuna göre de, dijital kültür ve eğitim eksikliği işletmelerin karşılaştıkları en öncelikli güçlük olarak belirtilmektedir. PwC tarafından gerçekleştirilen araştırmanın bulgularına göre zorluklar dış faktörlerden çok kültür, organizasyon, liderlik, yetkinlikler gibi iç faktörlere bağlı olduğu görülmektedir. Hem tarafımızdan yürütülen araştırmaya hem de dünya genelinde yapılan araştırmalara göre işletmelerin endüstri 4.0 yolculuğunda karşılaştıkları en önemli güçlük; endüstri 4.0 ın gerektirdiği yetkinliklere sahip olan personel eksikliğidir.
Gelecekte daha fazla uzmanlık gerektiren, IT konusunda yüksek becerilere sahip çalışanlara ihtiyaç artacaktır. Gelecekte KOBİ lerde kalifiye elemana ihtiyaç da daha fazla olacaktır. Dijital yetkinlikleri yüksek ve becerileri fazla olan personellerin, KOBİ lerde istihdamı sağlanmalıdır. KOBİ ler yetkinlikleri yüksek olan personelleri istihdamı için çalışma koşullarının elverişliliğini artırmalıdırlar. Endüstri 4.0 yolculuğunda sorun yaşamak istemeyen KOBİ ler organizasyon yapılarını ve istihdam politikalarını gözden geçirmek zorundadırlar. İşletmelerin dijitalleşme düzeyi arttıkça nitelikli personel ihtiyacı da artacaktır. Yapılan araştırmalara göre, dijitalleşme sürecinin başında olan işletmeler personellerinin becerilerini yeterli olarak belirtirken, dijitalleşme düzeyi arttıkça işletmeler nitelikli personelinin yeterli olmadığını ve ihtiyaçları doğrultusunda yetkinliklere sahip personel bulmada zorlandıklarını belirtmektedirler.
Endüstri 4.0 projelerinin uygulama aşamasına geçebilmesi için güçlü liderlik ve güçlü üst yönetimin desteği gerekmektedir. Çalışanların teknolojilere ilişkin güveninin sağlanması ve dijital bir kültürün yaratılması üst yönetimin önceliği olmalıdır. Yeni teknolojilerin geliştirilmesinde ve uygulanmaya başlama sürecinde çalışanların da tüm aşamalara katılması hayati önem arz etmektedir. Organizasyonlarda dijital kültür eksikliği, endüstri 4.0 uygulamalarında engel oluşturmaktadır. İşletme çalışanlarının dijital üretim süreçlerinin sürdürülebilmesi için gerekli dijital becerilere sahip olmaları gerekmektedir. İlk aşama endüstri 4.0 yolculuğunun bir dönüşüm süreci olduğunun anlaşılması ve bu sürece çalışanların dijital farkındalıklarının ve yetkinliklerinin artırılması ile başlanılmasıdır. Endüstri 4.0 dönüşümünden sorumlu bir kişi atanmalı, yönetimin tam desteği ve katılımı sağlanmalı ve çalışanların eğitimi öncelikler arasında yer almalıdır.
Endüstri 4.0 teknolojileri işletmelere önemli yatırımlar yapmasını gerektirmektedir. İşletmeler bu 4-5 yıllık yolculukta, endüstri 4.0 dönüşümü için önemli finansal kaynaklar ayırmalıdırlar. Gerçekleştirilen araştırmamızda ve dünya çapında yapılmış araştırmalarda endüstri 4.0 ın önündeki önemli bir güçlük finansman ve kaynak eksiklikleridir. İşletmeler finansal kaynak ayırarak gerçekleştirdikleri yatırımlar sonucunda elde edecekleri kazançları da net bir şekilde göremediklerini belirtmekte ve bu nedenle gerekli olan yatırımları yapmayı erteleyebilmektedirler. Başlangıçta işletmeler, endüstri 4.0 yatırımlarında kendilerine en çok değeri sağlayacak olan teknolojilere yatırım yapmaları gerekmektedir. Mevcut durumlarını iyi bir şekilde ortaya koyarak, kapsamlı fayda /maliyet analizleri doğrultusunda endüstri 4.0 teknolojileri için gerekli yatırım kararlarını vermelidirler.
KOBİ lerin endüstri 4.0 hazırlık ve uygulama aşamasında desteklenmesi çok önemlidir. Endüstri 4.0 teknolojileri ve uygulamaları KOBİ ler için önemli yatırımların yapılmasını gerektirebilir. Önemli olan sınırlı kaynaklarla en öncelikli konulara odaklanmak ve gerekli adımları atabilmektedir. Bunun için KOBİ lerin öncelikli olarak endüstri 4.0 bakımından mevcut durumlarının ortaya konulması ve yapmaları gereken öncelikli adımların belirlenmesi gerekmektedir. Aksi takdirde yüksek yatırım maliyetlerine katlanılarak istenen yararların elde edilmesi de sınırlı kalabilir. Elbette ulaşılmak istenen hedef, dikey ve yatay değer zincirlerinin dijitalleşmesi ve entegrasyonu, fabrikanın bütünsel bir yaklaşımla ele alınması ve değer zincirindeki tüm aşamaların gerçek zamanlı iletişimidir. Ancak, bu hedefe doğru ilerlerken her işletmenin izleyeceği adımlar aynı olmayacağı için izlenecek adımların ve yapılacak teknolojik yatırımların çok dikkatli olarak belirlenmesi gerekmektedir.