Hacı Arif Bey Kimdir? | Biyografi Ansiklopedisi
Doğum Tarihi: ?? ?? 1831
Doğum Yeri: Eyüp, İstanbul
Ölüm Tarihi: 28 Haziran 1885
19. yüzyılın en önemli Klasik Türk müziği bestekârlarından biri. Kürdîlihicazkâr makamı ile Müsemmen usulünü bulmuştur.
Hacı Arif Bey, 1831 yılında İstanbul’da doğmuştur. Asıl adı Mehmed Ârif’dir. Babası Ebûbekir Efendi, Eyüb Mahkemesi kâtiblerindendi. İlköğrenimi sırasında sesiyle dikkat çeken Hacı Arif Bey, Zekâi Dede Efendi ile besteci Eyyubî Mehmed Bey’den ders aldı. Zekâi Dede Efendi onu hocası Dede Efendi’yle tanıştırdı; musikiye karşı büyük yeteneği olduğunu Dede Efendi de görmüştü.
Çok geçmeden sesinin güzelliğini haber alan Sultan I. Abdülmecit Han onu 1854 yılında Muzika-yı Hümayun’a aldırdı. Küçük yaşlarda Müzika-i Hümâyûn’u bitiren Hacı Arif Bey, sarayda uzun yıllar görev yaptı. Sultan I. Abdülmecit’in takdirini kazandı. Sarayda besteci Haşim bey’den müzik öğrenmeye devam etti. Haşim Bey’den çok yararlandı, ondan yüzlerce eser öğrendi. Okuyuş üslubunu da ondan aldığı söylenir. En girift besteleri bir dinleyişte hatasız tekrarlaması ile dikkati çekti. Terbiye, nezaket ve kibarlığı ile sevgi topladı; daha 20’li yaşlarında iken Sultan I. Abdülmecit’in mabeyincisi oldu.
İkinci evliliği sırasında da Saray’dan ayrılan Hacı Arif Bey, eşi öldükten sonra yine Saray’a dönmek istiyordu. Ama 1861’de I. Abdülmecit Han ölmüş, yerine kardeşi Abdülaziz Han tahta çıkmıştı. Hacı Arif Bey, besteci Rıfat Bey’in yönetimindeki Saray Fasıl Topluluğu’na “serhanende” olarak alındı; ayrıca yine cariyelerin musiki hocalığıyla görevlendirmişti.
Cariyelerin musiki hocalığı görevi onu daha önce iki kez evliliğe götürmüştü ve yine üçüncü kez de aynı sonucu verdi. Bu sefer II. Mahmut’un eşi ve Abdülaziz’in annesi Pertevniyal Valide Sultan’ın nedimelerinden Nigârnik Hanım’a âşık oldu. Valide Sultan da çok beğendiği Hacı Arif Bey’in bu aşkına onay vermesi ile ve Padişah Abdülaziz’in onay vermesi ile evlilikle sonuçlandırıldı. Ancak yine 1871 yılında saraydan uzaklaştırıldı. Dört bin kuruş aylıkla emekli edilerek saraydan uzaklaştırıldı. Bunun üzerine Taşlık’taki konağını sattı; Zincirlikuyu’da satın aldığı çiftliğine çekilerek müntezi bir hayat sürmeye başladı. Bu sıralarda önce Devlet Şurası’nda (Danıştay) sonra Beykoz Aşar Müdürlüğü’nde beş yıl kadar devlet memurluğu yaptı. Arasıra saraya uğruyor, bazen ders veriyor. Sultan Aziz’e bestelerini sunuyor, bunlara büyük ihsanlarla karşılık veriliyordu.
Ömrünün sonuna kadar Nigârnik Hanım’la evli kalan Arif Bey 1871’de tekrar Saray’dan ayrıldı. Şura-yı Devlet’te, Beykoz Aşar Müdürlüğü’nde beş yıl memur olarak çalıştı.
Sultan Abdülaziz’in 30 Mayıs 1876 tarihindeki ölümünden sonra Muzika-yı Hümayun’da girişilen tasfiye sonucu Hacı Arif Bey de açığa alındı. V. Murat’ın üç aylık padişahlığından sonra Sultan Abdülhamit II Han tahta çıktı. Besteci uzun bir süre işsiz kaldı, geçim derdine düştü. Zincirlikuyu’da bir çiftlik evine çekilip çevreden koptu. Bu sırada 1877-78 Osmanlı-Rus savaşı (93 Harbi) patlak verdi. Arif Bey savaş yıllarını çiftlikte geçim sıkıntısı içinde geçirdi.
Muzika-yı Hümayun’da dördüncü kez görevlendirilen Arif Bey’e kolağası rütbesi verilir, ama bu ona göre küçük bir rütbedir. Arif Bey, önceki padişahlardan gördüğü ilgiyi Abdülhamit II’den göremediği vehmiyle huzursuz olur. Saray’ın eski canlı havası da kaybolmuştu; siyasi durum gittikçe gerginleşmekteydi. Abdülhamit II’den umduğu yakınlığı görmeyen besteci, kimi zaman Zincirlikuyu’daki eve çekilerek sade bir yaşayışın verebileceği mutluluğu aradı, kimi zaman da Padişah’la çatışmayı göze alan davranışlarda bulundu. Abdülhamit’in “Şu şarkıyı oku”, diye verdiği bir emre karşı, önce hastayım deyip reddetmiş, ikinci defa gelen mabeyinciye, “Ben onun babasından çok saygı gördüm.” Bana, “Şu şarkıyı oku” diye emir veremez. Sanatta padişah iradesi geçerli değildir. Cevabını vermesi üzerine, Saray’da hapsedildi. Elli gün sonra, nihavent makamındaki “Ahteri düşkün garibim, âşık-ı avareyim” şarkısını besteledi. İlk dizedeki “yıldız” anlamına gelen Farsça “ahter” kelimesi “talii düşkün” biçimine dönüştürülerek şarkı Abdülhamit II Han’ın huzurunda okundu. Eseri çok beğenen padişah, besteciyi bağışladı.
* Tasdî edeyim yari biraz da sühanimle
Hacı Arif Bey, Hacı Arif Bey biyografi, Hacı Arif Bey doğum yeri, Hacı Arif Bey fotoğraf, Hacı Arif Bey hakkında, Hacı Arif Bey hayatı, Hacı Arif Bey kaç yaşında?, Hacı Arif Bey kimdir?, Hacı Arif Bey memleketi, Hacı Arif Bey nereli, Hacı Arif Bey özgeçmişi, Hacı Arif Bey resim, Hacı Arif Bey video
Bugün İncelenen Biyografi3.464
Bu Hafta İncelenen Biyografi35.875
Bu Ay İncelenen Biyografi84.957