Eğitim Geliştirmede “İletişim”, “Grafik” ve “Tasarım” Kavramlarının Önemi | blog.enocta.com
03/10/2011 1 Views Enocta
E-eğitim geliştirme, temelde bilginin aktarımına yönelik bir iletişim faaliyetidir. Bu nedenle yazımıza bu soru ile başlıyoruz. Bilginin kütlesel düzeyde üretilip, tüketildiği çağımızın bilgi toplumunda iletişim medyaları; bireyleri cezbetmek ve kendi alanları içinde tutmak için mücadele veriyor ve bu amaç doğrultusunda mesajlar gönderiyorlar. İletişim organları, birçok mesaj arasından sadece birini seçecek olan bireyi kendi tarafına çekmek için zorlu bir mücadele içindeler. Aslında, hiçbir izleyici aynı anda bir kaç mesajı aynı düzeyde algılayacak yetiye sahip değil. Tüm bu mesaj bombardımanı içinde dışarıdan gelen mesajların bir kısmı reddedilirken, bir kısmı da kabul görerek hafızalarımızdaki yerini alıyor ve hatta davranışlarımızdan okunabiliyor.
Lezzetli yemek pişirmenin ilk şartının malzemeleri iyi tanımak olması gibi; e-eğitim tasarımcısının da doğru ve amacına ulaşan içerikler tasarlamak için iletişim sürecindeki faktörleri iyi bilmesi gerekir. E- eğitimlerdeki iletişim sürecine baktığımızda, aşağıdaki ifadeler ile iletişimin beş temel unsurunun eşleştiğini görebiliriz:
(Bilgisayar) (Ders İçeriği) (Görseller, Metinler, Ekran) (Kullanıcı) (Etkileşim)
Gönderici  Mesaj  İletişim Aracı  Alıcı  Göndericiye Geri Bildirim
İletişimin bu beş aşamasının herhangi birinde yaşanan problemler, sürecin tamamlanmamasına ve iletişimin sağlıklı olmamasına yol açar. Sonuç, hedef kitle ile istenilen kalitede buluşamamış e-eğitimlerdir.
Grafik İletişim Nedir?
Grafik; görsel olarak algılanan şeylerle, yani görüntülerle ilgili bir kavramdır. İletişim ise her türlü bilginin insanlar arasında gerçekleşen alışverişidir. Bu durumda grafik iletişim, görüntülerden oluşan bilgilerin değiş-tokuşu olarak da tanımlanabilir.
İletişim yöntemi ya da aracı, farklı gereksinimlere bağlı olarak değişebilir. Örneğin; sözlü iletişim bazı durumlarda yeterli olmasına rağmen, aslında sınırlı bir iletişim aracıdır. Sözlü iletişim sırasında yanlış anlamalar olabilmekte ve kelimeler, düşünceler çok çabuk unutulabilmektedir. Çünkü sözlü iletişimde fikir ve düşünce alışverişini olanaklı kılacak bir kayıt söz konusu değildir. Bir düşünce ve kavramın kaydedilebilmesi için bir grafik iletişim sisteminin kurulmuş olması gerekir. Gelişmiş ya da gelişmekte olan ülkelerde grafik imgeler önemli ve sürekli bir yere sahiptirler. Yazılar, resimler ve fotoğraflar başlıca grafik iletişim araçlarıdır.
Bir mesajın açık, ekonomik ve estetik bir yolla iletilmesi grafik iletişimin başlıca amacı ve başarı kriteridir. Burada “ekonomik” kelimesiyle ifade edilmek istenen, mesajın; mümkün olduğu kadar az elemanla iletilebilmesidir. Bu aynı zamanda grafik tasarımın da temel kurallarından birisidir. Her grafik unsur, mesajın etkisini artıracak şekilde tasarlanmalıdır. Bu bilgilerden hareketle e-eğitimleri sunduğumuz ekranların; kalabalık olmaktan ziyade, sade ve aktarılan konunun anlaşılmasına destek olmayan elemanlardan arındırılmış olması bir başarı kriteri olarak ele alınabilir.
Yaşadığımız dünyada bilgiler; kitap gazete, dergi, afiş, broşür ve diğer görsel araçlarla okuyucuya ya da izleyici kitlesine ulaşır. Günümüz insanının çoğu hayati etkinlikleri, grafik imgelerle iletişim kurabilme yeteneklerine bağlıdır. Örneğin; gittiğimiz yolun tek yönlü-çift yönlü mü olduğunu, tuvaletlerin kadınlara mı yoksa erkeklere mi hizmet verdiğini ya da park edemeyeceğmiz yerleri yine grafik imgelerin yol göstericiliği ile öğreniriz. İlk kez gittiğimiz yerlerde yolumuzu bulmak için haritalar kullanırız. Ya da, diş macununu el kreminden ayırt etmek için ambalajındaki yazı, resim ya da fotoğraflardan oluşan görsel bilgilere bakarız.
Hayatımızı şekillendiren tüm bu grafik elemanların, hedef kitle ile buluşan e-eğitimlerde de etkin kullanılması; son kullanıcının eğitim içinde rahat hareket etmesini, eğitimin içeriğine daha kolay konsantre olmasını sağlar. Ayrıca, eğitimin kalıcılığına da destek olur.
Kelime olarak günümüzde oldukça sık kullanılan ve farklı disiplinlerde bile benzer süreçler içeren bu kavram için birden fazla tanım yapılabilir:
– Tasarım, gerekli olanın araştırılmasıdır.
– Tasarım, belirli bir amaç gözeten yaratıcı bir eylemdir.
– Tasarım, zekâ ve sanatsal yeteneğin ortak bir ürünüdür.
– Tasarım, bir problemin çözümü demektir.
Değişik disiplinlerde çalışan tasarımcıların mutlaka sanatsal yeteneğe sahip olmaları gerekmez. Planlamanın olduğu bir yerde tasarım olgusundan söz edilebilir. Aslında akşam yemeği için hazırladığımız sofrada bile tasarımla ilgili bazı sorulara yanıt bulmak zorunda kalabiliriz.
Bütün sanatların temelinde bir tasarım olgusu bulunmaktadır. Tasarlama eylemi, oluşturulacak yapının organizasyonu ile ilgili her türlü faaliyeti içerir. Bir e-eğitimi; içeriğin akacağı ortamdan tutun da, kullanıcı navigasyonuna kadar birçok tasarım probleminin çözümünü gerekli kılar.
“Grafik Tasarım” terimi ilk kez 20. yüzyılın ilk yarısında metal kalıplara oyularak yazılıp, çizilen ve daha sonra da çoğaltılan görsel malzemeler için kullanılmış ve teknolojinin gelişmesi ile birlikte bilgisayar dünyasındaki yerini almıştır.
Grafik tasarım, görsel bir iletişim sanatıdır. En temel işlevi de bir mesajı iletmektir. Aslında her grafik tasarım ürünü, doğru ve etkili iletişim kurabilme gücü ile değerlendirilmelidir. İletişim, grafik tasarımın var olma sebebidir.
Tasarım, bir problemin çözümü demektir. Grafik tasarım ise iki boyutlu yüzeylerdeki problemlerin çözümüyle ilgilenir. Dolayısıyla, “Bilgiyi daha iyi nasıl aktarabiliriz?” sorusunun sürekli olarak sorulduğu her türlü e-eğitim faaliyetinde, grafik tasarım bu büyük sorunun cevabının verilmesinde kilit rol oynar. Sıklıkla düşülen bir yanılgıdan hareketle şunu söyleyebiliriz ki; e-eğitimlerin grafik tasarımında asıl göz önüne alınması gereken, rengârenk ekranlardan ziyade hedeflenen mesajın iletilip iletilmediği olmalıdır.