Howard Gardner, zekanın iki değil, sekiz yönü olduğunu savunmuştur. Böylece sadece matematikte ve dilde başarılı olanların değil, müzikte, sporda, dansta, iletişimde, doğada, resimde kendini gösterenlerin ve kendini iyi tanıyanların da zeki olduğunu ortaya çıkartmıştır. Klasik yaklaşımda zekâ olgusu dil ve matematik yetileriyle sınırlandırılmışken, çoklu zekâ yaklaşımında insanın birden fazla zekâsı olduğu, bu zekâları insanların hayatları boyunca geliştirebildikleri ve zekânın kader olmadığı savunulmuştur. Bu yazımda sizlerle öncelikli olarak kişilerin, güçlü oldukları zeka alanlarına göre, bazı özelliklerinden bahsetmek istiyorum. Ardından tüm bu zeka türlerinin desteklenmesi için yapılabilecek aktiviteleri paylaşacağım.
Çoklu Zeka Teorisine Göre İnsanların Özellikleri:
Sözel - Dilsel Zekası Gelişmiş Kişiler:
• İletişim becerisi kuvvetlidir.
• Dil bilgisi ve yazım kurallarını etkili kullanabilir.
• Kendi yaşıtlarına göre iyi bir kelime dağarcığı vardır.
Bu alanı güçlendirmek için yapılabilecek çalışmalar: Türkçe dil etkinlikleri, okuma-yazma çalışmaları, hikaye dinleme ve anlatma becerisini geliştirici etkinlikler, kelime oyunları, drama çalışmaları.
Mantıksal - Matematiksel Zekası Gelişmiş Kişiler:
• Matematik işlemlerini zihinden yapma becerisine sahiptir.
• Rakamlarla, şekillerle ilgili etkinlikleri sever.
• Strateji oyunlarında, zeka oyunlarında, yapboz ve bilmecelerde oldukça başarılıdır.
Bu alanı güçlendirmek için yapılabilecek çalışmalar: Bilmece ve bulmacalar, problem çözme ile ilgili aktiviteler, fen etkinlikleri, deney yapma, araştırma, matematik-sayı ve kavram eğitimi, okuma ve yazmaya hazırlık çalışmaları, sayı oyunları.
Uzamsal - Mekansal Zekası Gelişmiş Kişiler:
• Görsel hafızası kuvvetlidir.
Bu alanı güçlendirmek için yapılabilecek çalışmalar: Her türlü görsel algı ile ilgili etkinlik, hayali öykü anlatma, drama, yaratıcı etkinlikler, resim ve sanatsal etkinlikler, lego-puzzle gibi oyunlar, boyama kitapları, değişik materyallerden yeni şeyler oluşturma. Aynı-benzer-farklı gibi kavramları resimler üzerinden bulma gibi oyunlar.
Bedensel - Kinestetik Zekası Gelişmiş Kişiler:
• Spor, dans, rol yapma gibi iziksel beceri gerektiren alanlarda yetenekleri vardır.
• Zihin-beden ve el-göz koordinasyonları iyidir.
• Uzun süre hareketsiz oturmayı sevmezler.
• Yeni, tanımadığı nesnelere dokunarak keşfetmeyi sever.
• Hareket ederek, deneyimleyerek daha kolay öğrenir.
• Hamur, çamur, parmak boyası gibi dokunularak yapılan etkinlikler daha çok hoşuna gider. • Jest ve mimiklerle kendini ifade etme konusunda başarılıdır.
Bu alanı güçlendirmek için yapılabilecek çalışmalar: Her türlü fiziksel gelişimini destekleyen etkinlikler, dans, spor, hamur ve kil çalışmaları, el-göz koordinasyonunu geliştirici etkinlikler, parmak boyası, gevşeme egzersizleri.
Müziksel - Ritmik Zekası Gelişmiş Kişiler:
• Seslere, notalara ve ritimlere karşı özel bir ilgiye sahiptir.
• Her türlü sese karşı duyarlıdır ve tepki verir.
• Şarkıları öğrenmek onun için kolaydır.
Bu alanı güçlendirmek için yapılabilecek çalışmalar: Şarkı dinleme, öğrenme ve söyleme, müzik aleti çalma, ritm çalışmaları.
Kişilerarası Sosyal Zekası Gelişmiş Kişiler:
• Empati yeteneği gelişmiştir.
• Liderlik özellikleri kuvvetlidir.
• Çok küçük yaşlarda bile toplumsal sorunlarla ilgilenebilir.
• Dinlemeyi, konuşmayı, önerilerde bulunmayı sever.
Bu alanı güçlendirmek için yapılabilecek çalışmalar: Sosyalleşebileceği yerlerde olmak, yaşıtlarıyla oyun oynamak, drama etkinlikleri, kutu oyunları, takım oyunları.
Kişisel - İçsel Zekası Gelişmiş Kişiler:
• Bağımsızlık duygusu gelişmiştir.
• Kendini değerlendirme ve kendisi ile ilgili hedefler oluşturabilme becerisi gelişmiştir.
Bu alanı güçlendirmek için yapılabilecek çalışmalar: Kendini ifade etme becerileri ile ilgili aktiviteler, yaratıcı düşünme ile ilgili aktiviteler, problem çözmeyle ilgili aktiviteler, bireysel aktiviteler.
Doğa Zekası Gelişmiş Kişiler:
• Doğa ile ilgili konulara ilgi duyar.
• Araştırmayı, yeni şeyler keşfetmeyi sever.
Bu alanı güçlendirmek için yapılabilecek çalışmalar: Fen ve doğa etkinlikleri, deneyler, proje çalışmaları, geziler, doğa yürüyüşleri, ekolojik çalışmalar, bitkileri inceleme, hayvanlarla oynama.