Zapatalar ve özgürlüğün Kızılderili hali
Meksika deyince sizin aklınıza ne gelir bilinmez ama benim aklıma ilk gelen Zapatista lar olur. Kısa adı EZLN olan Zapata Kurtuluş Ordusu nun en tanınmış ismi olan komutan Marcos, yüzündeki maskesi, ağzındaki piposuyla Meksika ile özdeşleşmiştir. Ülkesinde ve diğer coğrafyalarda komutan Marcos un sevilmesinin en büyük nedenlerinden biri de rahat tavırlarıdır. Başına konulan milyon dolarlık ödüllere rağmen, rahat tavırlarıyla herkesi etkileyen ve sıradan bir insanmış gibi basına demeçler veren Marcos un bu hali onun Latin Amerika da efsaneleşmesine yardımcı olmuştur. Marcos un sevilen bir isim olmasının altında yatan bir diğer gerçekte basın mensuplarıyla kurduğu yakın ilişkilerdir. Objektiflerden kaçmayan, mikrofonlara konuşmaktan çekinmeyen Marcos un basın mensuplarıyla kurduğu yakın ilişkiler, Marcos un popülaritesini artırmış, sadece Zapataların arasında değil, tüm dünyada kabul gören bir lider olmasına yardımcı olmuştur. Geride bıraktığımız Kasım ayı, Zapata Kurtuluş Ordusu nun kuruluş günüydü. O günlerde Türkiye önemli bir gazeteciyi ağırladı. 13 yıl önce işini, ailesini bir kenara bırakarak Zapatalar arasında yaşamaya karar veren, Gloria Munoz Ramirez, Türkiye de yayınlanan kitabının tanıtımı için, İstanbul a geldi. Zapata larla birlikte yaşadığı deneyimleri, yazdığı kitapla insanlarla paylaşan Ramirez in Türkiye ye gelişi basında çok fazla yankı bulmadı. Boğaziçi Üniversitesi ve Tarih Toplum Enstitüsü nde düzenlenen konferanslarda, Zapatalarla birlikte geçirdiği 13 yılı dinleyicilere aktaran Ramirez in anlattığı şeyler dinlenmeye değerdi. Ramirez in anlattıklarını dinleyenler, ve yayınlanan kitabına göz gezdirenler, Zapatist hareket ve Marcos hakkında, sınırlı da olsa bilgi edinme şansına sahip oldular. Ramirez in kamuoyuna aktardıkları aslında insanların bilinç altında yer etmiş birçok sorunun cevabını içinde barındırıyordu.Ramirez deneyimlerini insanlarla paylaştıkça, Zapata gerçeği çok daha iyi anlaşılıyordu.Tıpkı Meksika halkı gibi, insanlar Zapataların ne için mücadele ettiğinin farkına varıyorlardı. Böylelikle insanların kafasında bir Zapata figürü oluşuyordu. 1983 yılının 17 Kasım ında 6 kişiyle kurulan bu yapının, kısa zamanda nasıl bir halk hareketine dönüştüğü gerçeğinin altında yatan da Zapataların verdiği mücadelenin haklılığıydı. Yoksul köylülerle birlikte uyuşturucu tarlalarını yok eden, fuhuşa karşı savaş açan, iktidarın her türlü yozlaştırma ve sömürü politikalarına halkla birlikte geliştirdikleri projelerle, karşı duran Zapatalar, bölge halkları için bir umut olmanın ötesinde, yeni bir dünya için Latin Amerika da önemli bir heyecan oldular. Bütün baskı ve saldırılara karşı, Meksika halkının çoluk çocuk, genç yaşlı demeden destek verdiği Zapatalar, Kızılderili kimliklerini rağmen Meksika halkının bütününe hitap eden bir hareket olmayı başardılar. Demokratik yolları sonuna kadar zorlayan ve alternatif hareketler için itici güç olmayı başarabilen Zapatalar, entelektüel çevre tarafından da kabul gördü. 23 yılı aşkın süredir mücadele eden Zapatalar bu süre içersinde diğer ülkelerde yaşayan kitle örgütlerini de harekete geçirecek güce ve güvenilirliği ulaştı. Şimdilerde ise Zapatist hareket bambaşka bir yönetim, organizasyon ve eylem biçimleriyle dünya halklarına farklı açılımlar sunuyor. Farklılıkları görmezden gelerek değil göz önünde tutarak, iktidarı ele geçirmekten çok, alternatif yaşam alanları meydan getirerek, Anti-Kapitalist söyleme yeni katkılar yapan Zapatist hareket, siyasi olarak ta birçok yeniliği içinde barındırıyor.Zapatalar Kapitalist dünyanın içinde, insanlığa yeni solunum koridorları açıyor. Özgürlüğün ve insanca yaşamın mücadelesini veren Zapatalar, kendi enstrümanlarıyla, tüm dünyaya yaşanılabilir bir geleceğin ezgisini söylüyorlar. Anadolu dan kilometrelerce uzakta olan Latin Amerika da, yürekleri tüm dünya insanlığı için çarpan, Maya halklarını takdir etmek ve kıskanmamak elde değil. Gazeteci, Ramirez de katıldığı konferanslarda, düzenlenen söyleşilerde ve yazdığı kitapta sıkça Zapata büyüsünün ne olduğunu anlatıyor. Kapitalizmin insanlığı makine dişlilerinde ezdiği bir dünyada insanca yaşamın dizelerini yazan bu hareketi, gözlemlediği ve özümsediği kadarıyla bizlere anlatıyor. Ramirez in "Ateş ve Söz" adlı kitabı Zapata gerçeğini bilmeyenler için bir kez daha gün yüzüne taşıyor. Zapataların 20 yılının anlatıldığı kitap, yeni bir dünyanın düşünü kuranlar, ve siyasetle ilgilenenler için altı çizilerek okunulacak türden.