İTERATİF OYUN TASARIMI
Oyun veya oyunlaştırma tasarımı hiçbir zaman bitmeyen, sürekli kendini yenileyen ve gelişerek ilerleyen bir süreçtir. Oyun pazara çıktıktan sonra bile iteratif oyun tasarımı sürekli olarak devam etmektedir. Oyun oynamayı sevenler veya oyunlara ilgi duyanlar da büyük olasılıkla bu durumun farkındadır. Birçok oyun şirketi artık oyunların ilk başta beta versiyonlarını yayınlayarak, hızlıca oyunları test etmektedir. Oyunculardan en hızlı şekilde geri bildirim toplayarak iteratif oyun tasarım süreçlerini devam ettirmeleri gerekmektedir.
Beta versiyonundan sonra gelen oyunun son hali bile sürekli yenilenmeye açık durumdadır. Oyunlar, oyuncuların beklentilerine ve ihtiyaçlarına göre geliştirilebilir. Bu yüzden oynadığımız birçok oyuna sürekli olarak farklı güncellemeler geliyor.
Sıfırdan başlayarak sonsuza kadar giden oyun tasarım serüvenine “İteratif Oyun Tasarımı” denilmektedir. İteratif oyun tasarımını dört ana başlıkta inceleyebiliriz*.
Conceptualize: Oyunun fikrinin, konseptinin bulunduğu aşamadır.
Prototype: Bulunan fikrin hızlı şekilde bir prototipe çevrildiği aşamadır.
Playtest: Prototipi insanlar üzerinde test ederek geri bildirimlerin toplandığı aşamadır.
Evaluate: Toplanan geri bildirimlerle oyunun daha iyi bir hale getirildiği aşamadır.
Sıfırdan oyunun fikrinin bulunup, son kullanıcıya gittikten sonra bile geliştirilmeye devam ettiği sürecin ana başlıkları bu şekildedir. Bütün süreçler kendi içerisinde de alt başlıklara ayrılmaktadır. Fakat, bu alt başlıklar ve detayları başka bir yazının konusu.
Oyunun konseptini bulduğunuz aşamadır. Bu evrede yapmanız gereken tek şey hayal gücünüzü kullanmaktır. Çünkü oyunun konsepti herhangi bir konuşmadan veya konudan aklınıza gelebilir.
Bu evrede aklınıza gelen fikri geliştirmek için kendinize “nasıl yaparız?” sorusunu sorarak fikrinizi ilerletebilirsiniz. Verdiğiniz cevaplar sizi tatmin etmiyorsa geliştirme takımınızla veya arkadaşlarınızla da beyin fırtınası yaparak “nasıl yaparız?” sorusuna farklı cevaplar arayabilirsiniz.
İlk aşamada bulduğunuz fikri tekrardan geliştirmek için “farz edelim ki” kelimesini cümlenizin başına ekleyerek hayal gücünüzün sınırlarını zorlayabilirsiniz.
Mobil cihazlar için araba yarışı oyunu yapmak istiyorum.
Nasıl yaparız: Nasıl bir araba yarışı yaparız? Şehrin ara sokaklarında geçen bir araba yarışı yaparız.
Farz edelim ki: Farz edelim ki yarıştığımız arabalara özel silahlar ekleyebiliyoruz ve fark edelim ki bu silahlarla…
Conceptualize aşamasında “nasıl yaparız?” sorusu ve “farz edelim ki” kelimesi oyununuz fikir temellerini atmanıza yardımcı olacaktır.
Not: Oyun konsepti ve oyun tasarımı karıştırılmamalıdır. Oyun konsepti oyunun fikrinin bulunduğu veya üretildiği aşamadır. Oyun tasarımı ise oyunun yaratıldığı/yapıldığı aşamaya verilen isimdir.
Oyununuzun ana konseptini bulduktan sonra, fikri hızlı şekilde prototipe dönüştürmeniz gerekmektedir. Prototipi hazırlarken kod veya dijital araçlar kullanmak zorunda değilsiniz. Elinizin altındaki kağıt, kalem, makas vb. gibi basit araçlarla da ilk prototipinizi hızlıca oluşturabilirsiniz.
Prototipi hızlıca yapmanızın sebebi; oyunun nasıl görüneceğini, nasıl hissettireceğini ve oyundaki aksiyonların nasıl olacağını prototip ile hızlı şekilde test etmektir. Prototipte projeniz hayal ettiğiniz gibi gözükmüyorsa, fazla vakit kaybetmeden istediğiniz hale gelene kadar fikrinizi geliştirebilir veya prototipinizi yeniden tasarlayabilirsiniz.
Ayrıca prototip size oyuncu deneyimini de göstermiş olur. Prototip aşamasında fikri nasıl göstereceğinize ve “farz edelim ki” kalıbına odaklanabilirsiniz. İlk aşamada prototipin güzel gözükmesinin bir önemi yoktur. Önemli olan prototipin oyun ve oyuncu deneyimi hakkında fikir vermesidir.
Oyun veya oyunlaştırma tasarımcıları prototipleri test edilene kadar oyunun nasıl hissettireceğini, oyunun nasıl görüneceğini veya oyunun nasıl anlaşılacağı hakkında tam bir fikre sahip olamaz. Bu yüzden test aşaması iteratif oyun tasarımında büyük önem taşımaktadır.
Playtest aşamasında test ettiğiniz kişilerin oyun esnasındaki tepkilerini, hangi durumlara nasıl reaksiyon verdiğini kayıt altına almanızda fayda var. Sonra tuttuğunuz notlar üzerinden ilerleyerek oyununuzu oyuncular için nasıl daha iyi hale getirebileceğinizi bulmanız gerekiyor.
Playtest aşamasında oyuncuların oyuna nasıl tepki verdiğini doğru analiz etmeniz gerekiyor ki oyununuzu doğru şekilde geliştirebilesiniz. Eğer oyuncu davranışlarını yanlış anlamlandırır veya yorumlarsanız Evaluate aşamasında başarısızlık yaşama ihtimaliniz de artar.
Bu noktada üzerinde durmanız gereken soru “oyuncuların oyunu daha kolay anlaması için nasıl geliştirebilirim?” olmalıdır. Oyununuzu oyuncular için ne kadar kolay anlaşılır bir hale getirebilirseniz, oyununuzun hayal ettiğiniz gibi anlaşılmasına/yorumlanmasına o kadar yaklaşırsınız.
İteratif oyun tasarımı hiçbir zaman sona ermeyen bir süreçtir. Sürekli gelişen canlı bir organizma olarak da düşünebilirsiniz. O yüzden iteratif tasarım aşamalarında yaşayacağınız başarısızlık sizi demotive etmemelidir. Yaşadığınız başarısızlık size sadece nasıl daha iyisini yapabildiğinizi gösterir.
Even tired. Ever failed. No matter. Try again. Fail again. Fail Better.” Samuel Beckett
*Colleen Macklin & John Sharp – Game, Design and Play (sayfa: 105)