Obsesif Kompülsif Bozukluk (OKB), diğer adıyla Takıntı Zorlantı Bozukluğu hastanın günlük yaşamını işgal eden bir hastalıktır.
OKB tekrarlayan ve rahatsız edici düşünceler (obsesyonlar/takıntılar) ve bu düşüncelerden kurtulmak ve rahatlamak için ortaya çıkan eylemlerden (kompülsiyonlar/zorlantılar) oluşur (örn. El yıkama, sıraya dizme, kontrol etme). Çeşitli klinik görünümleri olan, kronik ve zorlayıcı bir hastalıktır.
OKB tedavisinde, ilaç (SSRI tipi antidepresanlar) ve psikoterapi (bilişsel davranışçı terapi) bir arada önerilir. Ancak SSRI tipi antidepresanlardan %50 oranında düşük verim alma ihtimali görülmektedir. Bunun nedeninin kişisel farklılıklar olduğu düşünülmektedir. Antidepresan ilaç emiliminden sorumlu olan CYP450 adlı enzimin herkeste farklı olduğu saptanmıştır. Bu enzimin herkeste farklı olmasının nedeni genetik değişime uğramış olmasıdır. Bunun yanında henüz tanımlanmamış epigenetik değişimler, yani çevresel ve kalıtımsal etkilerle değişen genetik yapı da OKB’de tedaviyi sınırlamaktadır. Dahası genetik araştırmalar OKB’nin genetik görünümünün karmaşıklığından bahseder, bu da uygun tedaviyi bulmayı güçleştirir.
Tedavide kişinin genetik yapısına uygun antidepresan kullanımı ilaca olumlu cevap verilmesi ihtimalini artırır. Araştırmalarda, kişiye özel ilaç tedavisi ile iyileşme arasında pozitif bir ilişki bulunmuştur. Buna karşın, OKB süresinin uzunluğu, erken başlaması, semptomların güçlülüğü, kronik olması ve hastanın daha önce hastaneye yatmış olması ile ilaç tedavisine olumsuz cevap verilmesi arasında bir ilişki bulunamamıştır.
Aileler, ikizler ve ırklar üstüne yapılan çalışmalarla, OKB’nin genetik yapısı incelenmiştir. Tek yumurta ikizlerinde, çift yumurta ikizlerine göre daha fazla OKB görülmesi genetik faktörlerin oldukça etkili olduğunu göstermektedir. Buradan yola çıkarak akrabalara uygulanan ilaç tedavilerinin etkinliği gözden geçirilerek gelen hastaya uygun tedavi bulunabilir. Yapılan başka bir çalışmada, serotonin ve dopaminle ilişkili 6 adet gen (5-HT2A, 5-HTT, DRD2, DRD4, COMT, MAOA) ile OKB tedavisinde kullanılan ilaçlara verilen tepkiler arasında ilişki bulunmuştur.
Anahtar kelimeler: farmakogenetik, Obsesif-Kompulsif Bozukluk, OKB, takıntı zorlantı bozukluğu