19-03-2016, Saat: 15:53 Limited şirket, bir veya daha çok gerçek veya tüzel kişi tarafından bir ticaret unvanı altında, kanunen yasak olmayan her türlü ekonomik amaç ve konu için kurulan, esas sermayesi belirli olup, bu sermaye esas sermaye paylarının toplamından oluşan, ortakların sorumluluğu taahhüt ettikleri esas sermaye payları ile sınırlı olan tüzel kişiliğe sahip bir ticaret ortaklığıdır. Limited şirketin kuruluşunda şu aşamalar yer alır: Şirket sözleşmesinin düzenlenmesi, kurucular beyanının hazırlanması, değerleme raporunun hazırlanması, esas sermaye pay bedellerinin ödenmesi, tescil ve ilan. Limited şirketin kanunen zorunlu organları genel kurul ve müdürlerdir. Genel kurul tüm ortakların katıldığı bir karar organı, müdürler ise yönetim ve temsil organıdır. Ortakların kişisel nitelikteki hak ve borçları; genel kurul toplantılarına katılma, şirket yönetim ve temsiline katılma hakkı, bilgi ve inceleme hakkı, oy hakkı, özel denetim isteme hakkı, şirketten çıkma hakkı, haklı sebeplerle şirketin feshini isteme hakkı, rekabet yasağı, bağlılık yükümlülüğüdür. Parasal nitelikteki hak ve borçlar ise kâr payı hakkı, yeni paylarda ön alım hakkı, tasfiye payı hakkı, sermaye koyma borcu, ek edim yükümlülüğü, yan edim yükümlülüğüdür. Limited şirkette pay ortaklardan birisine veya üçüncü bir kişiye devredilebilir. Şirket sözleşmesiyle, ortaklara şirketten çıkma hakkı tanınabileceği gibi, bu hakkın kullanılması belirli şartlara da bağlanabilir. Şirket sözleşmesinde, bir ortağın genel kurul kararı ile şirketten çıkarılabileceği sebepler öngörülebilir. TTK’da öngörülen sona erme sebepleri şunlardır: Şirket sözleşmesinde öngörülen sona erme sebeplerinden birinin gerçekleşmesi, genel kurul kararı, şirketin iflası, kanunda öngörülen diğer sona erme hâlleri, haklı sebeplerin varlığında bir ortağın mahkemeden şirketin feshini istemesi. Tüzel kişiliği haiz olmak üzere ortaklarının belirli ekonomik menfaatlerini ve özellikle meslek veya geçimlerine ait ihtiyaçlarını sağlayıp korumak amacıyla gerçek ve tüzel kişiler tarafından kurulan değişir ortaklı ve değişir sermayeli ortaklıklara kooperatif denir. Kooperatiflerin kuruluşunda üç aşama vardır: Ana sözleşmenin hazırlanması, ilgili bakanlıktan izin alınması, tescil ve ilan. Ortakların hakları katılma hakları, koruyucu haklar ve mal varlığı haklarından oluşmaktadır. Katılma hakları; genel kurul toplantılarına katılma hakkı ve oy hakkı, koruyucu haklar; bilgi alma hakkı, denetleme hakkı, dava açma hakkı, mal varlığı hakları; gelir gider farkı üzerindeki haklar, tasfiye artığı üzerindeki hak, kooperatif ortağının mirasçısının ortağın yaptığı ödemelerin iadesini talep hakkıdır. Kooperatiflerde üç zorunlu organ vardır: Genel kurul, yönetim kurulu ve denetçiler. Kooperatifler KoopK m.81’de sayılan sebeplerle sona ererler.
19-03-2016, Saat: 16:15 Türk Ticaret Kanunu’nda yer alan tanıma göre “kıymetli evrak öyle senetlerdir ki, bunların içerdikleri hak, senetten ayrı olarak ileri sürülemediği gibi başkalarına da devredilemez”. Buna göre kıymetli evrak, devredilebilir nitelikte bir hak içeren, bu hakkın senetsiz olarak kullanılmasının ve devrinin mümkün olmadığı senetlerdir. Kıymetli evrakın temel unsurları ise senet, hak ve hak ile senet birlikteliğidir. Kıymetli evrakın temel özelliklerinin başında devredilebilir olması gelir. Bundan başka kıymetli evrak kural olarak temel ilişkiden mücerret (soyut), kanun ve ilgili mevzuatta sayılanlardan ibaret (sınırlı sayıda) ve özellikli şekil şartlarına tabidir. Kıymetli evrak; • İçerdiği hakkın türü, • Bu hakkın senetten önce mevcut olup olmadığı,
• Sebebe bağlılık bakımından gruplandırılabilir. Buna göre kıymetli evrak; • İçerdiği hakkın türü bakımından, alacak senedi, pay senedi, katılma senedi veya emtia senedi,
• Sebebe bağlılık bakımından, sebebe bağlı senetler ve sebepten bağımsız senetler, • Hakkın ortaya çıkışı bakımından ise kurucu senetler ve açıklayıcı senetler şeklinde gruplara ayrılmaktadır.
Kıymetli evraka benzer bazı senet türleri bulunmaktadır. Kıymetli evrak ile bu senetlerin hukuki nitelikleri farklıdır. Bunların başında adi senetler gelir. Adi senet, bir hakkın varlığını ispat amacıyla kullanılır. Ancak kıymetli evrakın temel özelliği olan hak ile senet kaynaşması ve hakkın senetsiz olarak kullanılamaması özelliği adi senetlerde bulunmamaktadır. Bundan başka ibraz ve teşhis senetleri de bazı yönleri bakımından kıymetli evraka benzer olsa da kıymetli evrak değildir. Defiler, kıymetli evrak hukukunun temel konularından biridir. Defi, bir talep karşısında kalan borçlunun, bir sebebe dayanarak bunu yerine getirmekten kaçınmasıdır. Kıymetli evrakta defiler farklı gruplar altında ele alınabilir. Defileri hükümsüzlük defileri, senet metninden anlaşılan defiler ve kişisel defiler olmak üzere üçe ayırmak mümkündür. Hükümsüzlük defilerinde borçlu senedin bir sebebe bağlı olarak kendisi açısından hüküm ifade etmediğini, senette yer alan talebin kendisinden talep edilemeyeceğini ileri sürmektedir. Kıymetli evrakta özellikli şekil şartları bulunması gerektiğinden bunların mevcut olmaması veya senedin incelenmesi ile anlaşılabilecek defiler bir diğer defi grubunu oluşturmaktadır. Son defi grubu ise kişisel defilerdir. Bunda borçlu, alacaklı (hamil = senedi borçluya ibraz ederek borcu ödemesini talep eden kimse) ile arasındaki doğrudan ilişkilerden kaynaklanan sebepleri ileri sürerek borcu yerine getirmekten kaçınmaktadır. Kıymetli evrakta hak ile senedin kader birliği söz konusu olduğundan, senedin kaybolması, çalınması, yanması vb. hâllerde hakkın nasıl kullanılacağı belirlenmelidir. Bu gibi hâllerde, senedin aksine hak kaybolmamakta ve kullanılmaz hâle gelmemektedir. Söz konusu hâllerde borçlunun, gerçek hak sahibinden başka birisine ödeme yapmaktan yasaklanması önemlidir. İptal ancak bir mahkeme kararı ile olur. İptal ile birlikte hak ile senet birlikteliği sona ermiş olur. İptal üzerine yeni bir senet düzenlenebileceği gibi hakkın senetsiz olarak kullanılması da mümkün olur.
19-03-2016, Saat: 16:27 Kambiyo senetleri, poliçe, bono ve çekten oluşur. Poliçe ve çek de muhatap, düzenleyen ve lehtarın bulunduğu üç taraşı bir hukuki ilişki varken bonoda sadece iki taraf (düzenleyen ve lehtar) vardır. Kambiyo senetleri bir para alacağını temsil ederler, kanunen emre yazılı senetlerdir, ibraz senetleridir, tedavül senetleridir, para yerine geçen senetlerdir. Kambiyo senetlerinde müteselsil sorumluluk, soyutluk, imzaların bağımsızlığı, özel şekil şartlarına tabi olma, özel takip usulü uygulanma ve sınırlı sayı ilkesi olmak üzere altı ilke geçerlidir. Kambiyo senetleri Türk Ticaret Kanunu’nda farklı hükümlere tabi tutulmakla birlikte ehliyet, temsil, aval ve ciro gibi konularda müşterek hükümler öngörülmüştür. Kambiyo senedini düzenleyecek kişinin fiil ehliyetine sahip olması gerekir. Bir kambiyo senedinin temsilci aracılığıyla düzenlenmesi ve imzalanması mümkündür. Aval, kambiyo senedi nedeniyle sorumluluk taşıyan kişiler lehine verilen bir tür kefalet olup hamilin haklarını elde etmesi bakımından ek bir teminat sağlar. Kambiyo senetleri, kanunen emre yazılı senet sayıldıklarından genellikle ciro yoluyla devredilirler. Poliçe, bir kişinin (keşideci/düzenleyen) karşı tarafa (lehtara) olan borcunun üçüncü bir kişi (muhatap) tarafından ödenmesini sağlamak amacıyla düzenlediği havale niteliği taşıyan bir kambiyo senedidir. Poliçede altı adet zorunlu unsur vardır: Poliçe kelimesi, kayıtsız şartsız belirli bir bedelin ödenmesine ilişkin havale, muhatabın adı ve soyadı, lehtarın adı ve soyadı, düzenlenme tarihi ve düzenleyenin imzası.
Düzenlenme yeri ile ödeme yeri ise kanunda alternatifi öngörüldüğünden yedekli unsur olarak anılırlar. Poliçe ve bonoya vade yazılması zorunlu değildir; vade taşımayan poliçe görüldüğünde ödenir. Vade dört ayrı şekilde gösterilebilir: Belirli bir günde, düzenlenme tarihinden belirli bir süre sonra, görüldüğünde ve görüldükten belirli bir süre sonra. Muhatabın borçtan sorumlu olabilmesi için poliçenin muhatap tarafından imzalanarak kabul edilmesi gerekir. Bonoyu düzenleyen kişi, senedi verdiği kişiye (lehtar) vade günü bonoda yazılı tutarı ödeme vaadinde bulunur. Bonoda beş adet zorunlu unsur vardır: Bono veya emre yazılı senet kelimesi, kayıtsız şartsız belirli bir bedeli ödeme vaadi, lehtarın adı ve soyadı, düzenlenme tarihi ve düzenleyenin imzası. Poliçe ve bonodan sorumlu olan başvuru borçlularını takip edebilmek için süresi içinde protesto yaptırmak gerekir. Kural olarak protesto vadeyi izleyen iki iş günü içinde ödeme yerindeki bir noterde düzenlenmelidir. Poliçe ve bononun zaman aşımı süreleri aynıdır. Buna göre asıl borçluya karşı üç yıl, asıl borçlu dışındaki başvuru borçlularına bir yıl, cirantaların birbirlerine karşı başvuru hakları ise altı ay geçmekle zaman aşımına uğrar.
19-03-2016, Saat: 16:30 Çek, bir kambiyo senedi olarak banka hesabındaki paradan bir borcun ödenmesi amacıyla düzenlenir. Nama, emre veya hamiline yazılı olması mümkündür. Çekte beş zorunlu unsur vardır: Çek kelimesi, kayıtsız şartsız belirli bir bedelin ödenmesine ilişkin havale, muhatabın ticaret unvanı, düzenlenme tarihi ve düzenleyenin imzası. Düzenlenme yeri ile ödeme yeri ise yedekli unsur olarak anılırlar. Çekin ödenebilmesi için belirli bir zaman diliminde hâmil tarafından muhatap bankaya ibrazı gerekir. Kural olarak, çek ödeme yerinde, yani hesabın bulunduğu banka şubesinde ibraz edilir. Çekte vade yoktur, görüldüğünde ödenir. Ancak düzenlenme tarihinden önceki bir tarihte bankaya ibraz edilen bir çekten dolayı, hesapta para yoksa takip yapılamaz. Çekte ibraz süreleri üçe ayrılır. Buna göre düzenlenme yeri ile ödeme yeri aynı yer ise on gün, farklı yer ise bir ay, farklı kıta ise üç ay içinde çek bankaya ibraz edilmek zorundadır. Muhatap banka, keşideci tarafından düzenlenmiş bir çeke bağlı olarak, onun (çek üzerinde yazılı) talimatı doğrultusunda hesabındaki paradan ödemede bulunur. Keşidecinin çeki imzalamak suretiyle muhataba vermiş olduğu ödeme yetkisini tek taraşı bir irade beyanıyla geri almasına “çekten cayma” adı verilir. Keşideci, cayma hakkını kullanırken herhangi bir sebep açıklamak zorunda değildir. Çekten cayma, ancak ibraz süresi geçtikten sonra hüküm ifade eder. Çekin karşılıksız çıkması durumunda, hesap sahibinin bazı idari yaptırımlarla karşılaşması mümkündür. Buna göre, çek hamilinin şikâyeti üzerine Cumhuriyet Savcısı tarafından karşılıksız çek sahibine çek keşide yasağı getirilir. Karşılıksız çek durumunda bankanın yasal garanti tutarını ödeme yükümlülüğü de ortaya çıkar. Bu tutar çek başına 1.000 TL ile sınırlıdır. Çekte zaman aşımı süreleri yeni kanunla değişitirilmiştir. Buna göre, düzenleyen ve diğer başvuru borçlularına karşı başvuru hakları ise ibraz süresinin bitiminden itibaren üç yıl geçmekle zaman aşımına uğrar. Emtia senetleri, konişmento, makbuz senedi ve varant’tan oluşur. Buna göre, belirli bir yere gemiyle gönderilmek üzere teslim edilen ticari mallar için konişmento düzenlenir. Makbuz senedi ve varant ise umumi mağaza adı verilen antrepo işletmecileri tarafından çıkarılırlar. Makbuz senedi mülkiyet hakkını, varant ise rehin hakkını temsil eder.