Tüm Elektronik Atıklar Nereye Gidiyor? ( 30.04.2008 )
Eski elektronik eşya ve aletlerinizi attığınızda ne olduğunu biliyor musunuz? Genellikle hayır, fakat bu elektronik atıkların hem toksik kimyasallar hem de değerli metaller içerdiğini düşününce, "kim bilebilir ki?" diye düşünebilirsiniz. Ne yazık ki yapılan araştırmalar, her yıl üretilen milyonlarca ton elektronik atığın kaderinin büyük oranda bilinmediğini ortaya çıkardı.
Bilgisayar, telefon ve televizyon gibi eski elektronik eşyaların sayıları her yıl hızla artmaktadır. Çoğu ülkede, ucuzlayan fiyatlar çoğu zaman daha düşük kalite ve daha kısa kullanım ömrü getirse de elektronik eşyaların tamiri yerine yenisinin alınmasını da getirdiğinden bunlar en hızlı büyüyen atık tipleridir.
Çoğu gelişmiş ülkelerde, “kullan-at” kültürünün parçası olduğu için, sunulan çözümler daha geride kalırken, e-atığın miktarı dramatik olarak artmaktadır. Daha sıkı düzenlemelerin olduğu Avrupa Birliği ülkelerinde bile e-atığın yüzde yetmiş beşi kayıt altında değildir. Her yıl, 8.7 milyon ton e-atığın 6.6 milyon tonu geri dönüştürülememektedir.
Elektronik Atığın Sebepleri
Yeniden dönüştürülemeyen büyük miktardaki elektronik atığın sebepleri aşağıda sayılan nedenlerle açıklanabilir:
-Depolama: Eski elektronik parçalar ve aletler çoğunlukla kullanıcıların evlerinde saklanır. Bu ise onların atılacağı günü geciktirmeye hizmet eder ve efektif olarak tekrar kullanım şanslarını azaltır.
-Toprağa gömme/yakma: Elektronik atıklar ev atıklarıyla karşılaştırılınca çoğu zaman dönüştürülemeden toprağa gömülür ya da yakılırlar. Her iki yol da toksik kimyasalların çevreye zarar vermesine yol açar.
-Tekrar kullanım ve ihraç: Eski bilgisayarlar ve telefonlar sık sık tekrar kullanım ya da dönüşüm için gelişmekte olan ülkelere gönderilirler ve bu da daha özensiz ve işlenmemiş yine çevre kirliliğine yol açacak elektronik atıklara yol açar.
Açık ve kesin çözümlerden biri çoğu elektronik firmalarının ürünlerinden en zararlı toksik kimyasalları elimine etmeleri ve kendi yeniden dönüşüm programlarını düzeltmeleridir. En son yeni cep telefonu ve dizüstü bilgisayarlar için çok geniş talep olduğu ve bu satışlardan çok geniş bir alanda kar yapabildiği için şirket ve firmaların bunu ihmal etmemeleri gerekir.
2006’da bir milyardan fazla mobil telefon dünya çapında ihraç edilmiştir. Bununla birlikte, Nokia (Pazar lideri) yalnızca bu satışlardan %2’sini yeniden dönüştürmüştür.
En önemli bilgisayar üreticileri ise biraz daha iyisiyle şu an ortalama %9 geri dönüşüm oranına sahiptirler. Bu demektir ki büyük şirketler kendi eski sayılabilecek ürünlerinin %90’ını yeniden dönüştürmemektedir.
Elektronik atık yükselimini çözümleyebilmek için, tüm üretici firmalar müşterilerine ürünlerinin geri dönüşümünü ücretsiz ve güvenli bir şekilde sağlamayı sunmalıdırlar. Bunu yapmaya gönülsüz olduklarında ise elektronik malzemelerin güvenli dönüşümü için yasal düzenlemelere ihtiyaç duyulmaktadır. Örneğin Japonya’da etkili yasal düzenlemelerle eski ürünlerin %53’ünün dönüştürüldüğü bilinmektedir. Bu tüm PC üreticileri için ortalamanın beş katından daha fazla bir orandır ve çözümlerin hâlihazırda mümkün olduğunu gösterir.
Bu sayfa 1884 kez görüntülendi.