Sayın Bülent Arınç’a Açık Mektup – HyeTert
Ermeni Apostolik kilisesinin kurallarına ve geleneklerine göre Patrikler yaşam boyu görev yapmak üzere seçilirler ve görevleri ancak istifa ya da ölümle sona erer. Tarih boyunca Ermeni kilisesinde hiçbir patrik ya da katolikos hastalık nedeniyle görevden alınmamıştır. Hasta Patriğin rapora dayanılarak görevden alınması ve yeni bir patrik seçilmesi Ermeni kilisesinin kurallarına ve geleneklerine aykırıdır. Bu koşullarda ancak eş patrik seçimi yapılabilir.
Bu nedenledir ki patrikliğin tek yasal ve yetkili organı olan Ruhani Meclis, 24 Aralık 2008’de hasta Patrik Mesrob II’nin hayat boyu patrik olarak kalacağını teyit eden bir karar vermiş ve bunu patriklik web sayfası Lraper ile cemaat basınında yayımlamıştır[i]. Daha sonra 2 Mart 2009’da Lraper’in Ermenice sayfasında yayımlanan bildiri ileRuhani Meclis, Patrik Mesrob II ölene kadar patrik olarak kalacağından “eş patrik” seçimine karar verildiğini açıklamıştır.[ii]
6 Kasım 2009’da Başbakanla görüşen Başepiskopos Aram Ateşyan başkanlığındaki heyet, Başbakana eş patrik seçimi için başvuru yapılacağını bildirmiştir[iii].
Son olarak 3 Aralık 2009 tarihli bildiride Ruhani meclis kararı tekrar belirtilirken “eş patrik” seçimi için başvuru yapılması kararı ve başvuru yapıldığı açıklanmıştır[iv]. Patrik vekili ve Ruhani Meclis başkanı tarafından İstanbul Valiliği kanalıyla yapılan başvuru ile eş patrik seçimine izin verilmesi istenmiştir.
Patriklik ve Ruhani Meclis seçimi düzenlemek üzere “müteşebbis heyet” adıyla bir kurul oluşturulmasına karar vermiş ve bir bölümü cemaat vakıf başkanları, bir bölümü Ruhani meclis tarafından belirlenen heyet, Ruhani Meclis tarafından atanarak göreve başlamıştır. Ancak sadece eş patrik seçimini düzenlemekle görevli bu heyet, hiçbir hakkı ve yetkisi olmadığı halde, kendilerini atayan Ruhani meclis kararına aykırı olarak, yeni patrik seçimi için yetkili makamlara ikinci bir başvuru yapmıştır. Bu durumda yetkililerce, Patrikliğin tek yasal ve yetkili organı Ruhani Meclis’in karar ve başvurusu dikkate alınarak eş patrik seçimine izin verilmesi gerekirken, orta yol seçilip, geçici patrik genel vekilliğini Ruhani Meclis tarafından seçilen kalıcı bir makam haline getiren bir karar verilmiştir. Böylece seçim düzenleme heyetinin görevi sona ererken eş patrik seçimi de engellenmiştir.
Bu duruma göre, hastalık raporuna dayanarak patriği görevden alarak yeni patrik seçimine gidilmesi, hem kilisemizin kurallarına, geleneklerine hem de Ruhani meclis kararına aykırı olacaktır. Ruhani Meclis’in sözü geçen kararlarını değiştirmedikçe, Türkiye Ermenileri patriği Mesrob Mutafyan yaşadığı sürece yeni patrik değil ancak eş patrik seçilebilir. Mevzuatta eş patrik olmadığı için eş patrik seçilemeyeceği, savunulamaz. Türkiye patrikliğinde gerek olmamışsa da Ermeni kilisesinde pek çok eş patrik uygulaması vardır. Nitekim eş patrik seçimine söz konusu seçim düzenleme heyetinden ve bazı patrik ve patriklik karşıtlarından başka itiraz eden olmadığı gibi eş patrik seçimi kararı açıklanınca üç değerli baş episkoposumuz resmen eş patrik seçimi için aday olmuş, iki Katolikosluk, Kudüs patrikliği ve de din adamlarımız eş patrik seçimine karşı çıkmamıştır.
Sonuç olarak, halk tarafından seçilmiş din adamlarınca yönetilen patriklik makamının uzun süre atanmış din adamlarınca yönetilmesi makamın gücünü, etkinliğini azaltacağı gibi, itibarını da zedeler. Sorun Ermeni kilisesinin kurallarına ve geleneklerine uygun olarak çözülmelidir. Bu nedenle Patriklik ve Ruhani Meclis en kısa zamanda eş patrik seçimini de kapsayan yeni bir patrik seçim yönetmeliği hazırlayarak, hükümetin onayına sunmalı ve onaydan sonra halkın eş patriği seçmesine izin verilmelidir.
“Ruhani Meclis üyeleri, Patrik Mesrob II Hazretleri’nin, Türkiye Ermenileri Patrikliği yetki sınırları içinde bulunan Ermeni cemaatinin, hayat boyu Ruhani Önderi olduğunu ilan etme kararını oy birliğiyle aldılar.”
geleneklerimize göre Patrikler ölene kadar görev yapmak üzere seçildiğinden, Patrik Hazretleri (Badriark Hayrın) Mesrob II’nin ölene kadar Patrik (Badriark) kalacağını ve (Atoragizs Badriark) eş patrik seçimine karar verildiğini açıklamıştı.
Sayın Başbakan’a Patrik Mesrob II. Hazretleri’nin sağlık durumu hakkında da bilgi verilerek kendisi hakkında iyi bir haber veremeyeceklerini ifade etti. Ruhani Meclis Başkanı, başkanlığını yaptığı Ruhani Meclis’in aldığı karara da değinerek Ruhani Reisimiz’in ömür boyu Patrik ünvanını taşıyacağını belirtti. Ayrıca, Patrik Hazretleri’nin mevcudiyetinin yanında, cemaatin bir Ruhani Reis’in varlığını arzu ettiğini de vurguladı. Bu durumda bir Eş Patrik seçimi için başvuru yapılmasının uygun olacağı düşünülmüş olduğundan bu konuda resmi müracaatın yapılacağını da belirtti.
[iv] [v] http://lraper.org/main.aspx?Action=DisplayNews&NewsCode=N000003076&Lang=TR
“Patrikliğimiz Ruhani Meclisi, Patrik Hazretleri’nin seçilmiş olmasını göz önünde bulundurarak, 24 Aralık 2008’de Patrik Hazretleri’ni hayatının sonuna kadar Türkiye Ermenileri Patrikliği’nin ruhani yetki sınırlarında yaşayan cemaatimizin ruhani önderi olarak tanıma kararı almıştı. 2 Mart 2009’da ise gerekli görüldüğü takdirde eş-patrik seçimine gidilmesine karar vermişti.
Ruhani Meclis’in 13 Kasım 2009 tarihli oturumunda Eş-Patrik seçimi için başvuruda bulunulması kararlaştırıldığı cemaatimize duyurulur.” Aynı duyuruda eş patrik seçimi başvurusu yapıldığı da açıklanıyordu: “Patrik Vekili Başepiskopos Şahan Sıvacıyan, Ruhani Meclis Başkanı Başepiskopos Aram Ateşyan, Ruhani Meclis Sekreteri Kıdemli Peder Krikor Damatyan 3 Aralık 2009, Perşembe, saat 15.15’de Vilayet’e giderek Vali Muammer Güler tarafından kabul edildiler ve resmi başvuru yazısını sundular.