Tütsülük - Anlamı ve Kullanımı - Kadim İnsan
Çağlar boyunca insanlar inançlarını yerine getirirken tütsü kullanmışlardır. Tütsü çeşitli bitki kurularından, ağaç reçine veya talaşlarından ve köklerden yapılan, bazen tek bir malzeme bazen de karışım şeklinde olarak bir kap içerisinde yakılan bir çeşit adaktır. Bazen sadece güzel kokması veya sinek gibi zararlı haşereleri uzakta tutmak için de yakılır.
Tütsü birçok gelenekte ilahlara, ruhlara ve atalara sunulan bir adak olma özelliğini günümüze kadar korumuştur. Tütsü dumanının dualarımızı gök yüzüne yani kozmosa taşıyacağına inanılır. Ayrıca tütsü bilinen en eski simya yöntemlerindendir de denilebilir. Çünkü tütsü, bitkileri karıştırmak ve onları yakarak farklı bir enerjiye dönüştürmektir. Bu anlamda, farklı alemlere veya boyutlara duaları taşıyacağına inanılmaktadır.
Tütsü seremonisi sadece yakılan malzemelerden ibaret değildir. Tütsünün yakıldığı kap da burada çok önemlidir. Genellikle bu bilgi göz ardı edilse de tütsülük beş elementin birleşimi olan materyallerde yakılır. Bu elemental birleşim ise toprak kaplar ve metal kaplarla sembolize edilir.
Çömlekçilik ve demircilik çağlar boyunca kutsal meslekler sayılmış, bu kişilere sadece yaptıkları kullanışlı ürünlerden dolayı değil, zanaatlerinin kutsallığından dolayı da saygı duyulmuştur. Birçok mitte insan çamurdan meydana gelmiştir. Bu işlem genelde bir ilahın kozmik okyanustan (su) bir avuç kil alıp (toprak) şekillendirmesi ve ardından ısıyla (ateş) onu katılaştırarak hayat nefesini (hava) üflemesiyle canlandırmasıdır(ruh).
Kilden yapılan nesneler bu anlamda daha sık kullanılmıştır. Bunun temel sebeplerinden biri, beş elementin bir araya getirildiği bir nesne olması dışında kullanımda da daha pratik olmasıdır. Metal tütsülükler ısıyı çabuk iletir ve uzun süre sıcak kalır. Bu sebeple metal tütsülükler zincire asılarak veya taş bir zemine sabitlenerek kullanılmaktadır. Metal tütsülüklerde hareket kısıtlılığı doğar. Buna karşın, kil tütsülüklerde, doğru yerden tutulduğunda kişi ısıdan etkilenmez. Tütsülüğü istediği yöne rahatça taşıyabilir. Bu da birçok çalışmada önemli bir etmendir.
Çömlekçilerden alınan kil tütsülükleri kullanmadan yapılması gerekenler vardır. Kullanıma uygun hale getirilmiş kilin dört elementi barındırdığına inanılır. Beşinci olan “Ruh Elementi” için tütsülüğün uygun şekilde kutsanması gerekmektedir. Bunun için geleneklerde çeşitli bitliler veya bitki karışımları kullanılır. Kil tütsülük alındıktan sonra kişi için özel olan bir yerde tütsülüğe köz konur. Günümüzde çabuk yanan kömürler tercih edilmekle birlikte geleneksel olarak meşe ağacı odunu kullanılmaktadır. Ardından tütsülüğe dokunarak kısa bir dua, bir niyet veya basit bir sözcük söylenerek içine tütsü olacak malzeme atılır. Ayağa kalkılarak teker teker dört yöne doğru tutulup havaya kaldırılır ve dört temel element gücünün kutsaması istenir. Son olarak merkezde tütsülük havaya kaldırılıp ilahi enerjilerden, sonrasında diz çökerek yere oturulup Yeryüzünün enerjilerinden tütsülüğü kutsamaları istenir. Enerjinin yükseldiği hissedildiğinde de tütsülüğe yumuşak bir şekilde üflenir.
Bu ritüelde önemli olanın yapılan eylemlerle birlikte hisler olduğunu hatırlatmakta fayda var. Sıcaklık, serinlik, tüylerin ürpermesi gibi fiziksel hisler olabileceği gibi, neşe, mutluluk, duygusallık, heyecan gibi duygusal hisler de kendini gösterebilir. Aynı anda birden fazla his de yaşanabilir. Burada kişinin kendini gözlemlemesi ve iyi hissetmesi esastır.
Bu süreç boyunca tütsülüğün dumanının azalmaması önemlidir. O yüzden tütsü karışımından bolca kullanmak ve tütsülüğün yaklaşık 1 saat yanacağı hesaplanarak hazırlanması yerinde olacaktır. Açık bir alanda yapıldığında tütsü dumanı herhangi bir sorun teşkil etmez, ancak kapalı alan ritüellerinde kısıtlamaya gitmek yerine tüm kapı ve pencereleri açarak havadar bir alan yaratılabilir. Tek pencereli bir oda için de pencerenin önüne dışarıya dönük bir vantilatör veya fan kullanılabilir.
Tütsü olarak genelde ağaç reçinesi kullanılır. En sık kullanılan reçineler kopal, akgünlük, zamk arabi, mür ve çam sakızıdır. Süreci daha içsel bir şekilde yaşamak isteyen kişi aşağıda, bir antik Mısır tarifi olan Kyphi (Kapet) adlı tütsü karışımının çok basit formunu da yapabilir.
Kyphi Tütsü Tarifi
Öncelikle hatırlatmakta fayda var, kyphi tütsü karmaşık işlemlerle ve farklı zamanlarda hazırlanıp bir araya getirilen özel bir tariftir. Burada verilen tarif evde yapılmaya daha uygun ve bulunması kolay malzemelerden düzenlenmiştir. Orijinal tarifte kullanılan bazı bitkiler endemik (sadece belirli bir bölgeye özgü bitki türleri) olduğundan bulunmaları çok zordur. Bu yüzden o bitkiler tariften çıkartılmış, fakat tütsünün etkisini korumak amacıyla yine geleneksel olan bitkiler tarife eklenmiştir.
Tüm malzemeler tek tek öğütülür. Burada öğütülmekten kasıt, tamamen toz haline getirmektir. Öğütülmüş halini satın almak daha kolaylaştırabilir. Özellikle tarçın ve hazanbel kökü gibi malzemeler evde öğütülmesi zor bitkilerdir. Tüm malzemeler ayrı ayrı öğütüldükten sonra her birinden birer ölçü olacak şekilde karıştırılıp üzerine bir miktar bal eklenir ve iyice harmanlanır. Karışım ağzı kapalı, yayvan bir kaba konulup üç gün ışık almayan bir yerde (dolap içinde) bekletilir. Ardından istenildiği gibi kullanılabilir.
Imbolc Doğa Döngüsü (1-2 Şubat) Anlamı ve Seremonileri Samhain – Cadılar Bayramı Anlamı ve Önemi Kış Gündönümü (Yule) – 21 Aralık Anlamı ve Gelenekleri Kış Gündönümü (Yule) Güneş’i Çağırma Seremonisi
Etiketler: element, kyphi, ritüel, tütsü, tütsülük