﻿ YERYÜZÜNDE YAŞAM | BİLELİMMİ.COM
( 3 Ders Saati)
Dünyanın farklı doğal ortamlarındaki insan yaşantılarından yola çıkarak iklim özellikleri hakkında çıkarımlarda bulunur.
Belli bir yerde, sıcaklık, nem, yağış, ba­sınç, rüzgâr ve bulutluluk gibi hava olaylarının mevsimlik, yıllık gidişlerinin uzun yıllar boyunca gösterdikleri ortalama duruma denir. Bu or­talama durum uzun yıllar içinde çok büyük deği­şikliğe uğramaz.
Dünya Üzerinde Sıcaklık Kuşaklar
Yeryüzündesıcaklık,nem,yağış,basınç ve rüzgar gibi iklim elemanlarının farklılık göstermesi farklı iklim
tiplerinin görülmesine yol açmıştır.Yeryüzündeki iklimleri sıcaklık yönüyle
olarak gruplandırabiliriz.Şimdi bunları sırası ile inceleyelim.
*Ekvator çevresinde görülür.Sıcaklık ve yağış ortalaması fazladır.
*Güneş ışınlarının sürekli dik ve dike yakın açıyla gelmesinden dolayı mevsimler belirgin olarak görülmez.
*Gece ile gündüz arasındaki sıcaklık değişimi azdır.
*Doğal bitki örtüsü geniş yapraklı ve uzun boylu ağaçların oluşturduğu yağmur ormanlarıdır.
*Kahve, kakao, kauçuk, ananas, şeker kamışı, soya fasulyesi, turunçgiller, Hindistan cevizi, mısır ve pirinç yetiştirilir
Tropikal İklim (Savan)
*Ekvatorun kuzeyinde ve güneyinde iki kuşak halinde uzanır.
*Yaz mevsimi sıcak ve yağışlı geçerken kışlar kurak geçer
*Sıcaklık ortalaması 20 C’nin altına düşmez
*Doğal bitki örtüsü yüksek boylu ot topluluklarından oluşan savan’dır.
*Asya kıtasının güney ve doğusunda Pakistan, Hindistan,Bangladeş,Çin ve Japonya gibi ülkelerde görülür.
*Yazlar sıcak ve yağışlı geçerken kışlar kuraktır.
*Yağışın fazla olmasından dolayı bitki örtüsü orman
*Pirinç, çay, kahve, pamuk, muz, ananas, turunçgiller, zeytin önemli tarım ürünleridir..
*Arabistan yarımadası. Büyük Sahra Çölü, Avustralya’nın iç kısımları, Meksika Çölleri, Peru Çölleri, Kızılkum, Karakum ve Taklamakan Çölleri bu iklimin görüldüğü yerlerdir.
*Yağış miktarı yok denecek kadar azdır.
*Doğal bitki örtüsü olarak kurakçıl otlar ve kaktüslerdir.
*Çöl ikliminin simgesi hurmadır. Yeraltı suyunun yüzeye çıktığı yerler olan va­halarda sulama ile pamuk, yer fıstığı, tahıl ve üzüm yetiştirilir.
*Güneş ışınlarının eğik açıyla gelmesinden dolayı sıcaklık ortalaması yıl boyunca 0 derecenin altındadır.Yıllık yağış miktarı az olup yağışlar kar şeklindedir.
Kutup Altı (Tundra)İklimi
*Ilıman kuşak ile soğuk kuşak arasında 60 derece paralelleri çevresinde görülür.Kanadanın kuzeyi ve Sibirya da görülür.Yaz mevsiminde sıcaklık 0 derecenin üzerine çıkınca donmuş toprak çözülür ve bataklıklar oluşur.Buna Tundra denir.
Yıllık ortalama sıcaklık değerleri soğuk iklimlere göre daha yüksek sıcak iklimlere göre daha düşüktür.Orta kuşakta görülen bu iklimlerde mevsimler daha belirgin olarak görülür.Bunlar;
*Batı Avrupa ve Kuzey Amerika kıtasının batı kıyılarında görülür.
*Her mevsim yağışlı geçer
*Yazlar serin,kışlar ılık geçer
*Doğal bitki örtüsü ormandır.
*Orta kuşakta karaların denizden uzak kesimlerinde ve kıtaların doğu kıyılarında görülür.
* Yıllık sıcaklık farklılıkları oldukça fazladır Bitki örtüsü bozkırdır.
*Akdenize kıyısı olan ülkelerle Avusturalya,Güney Afrika da görülür.
*Yazlar sıcak ve kurak kışlar ılık ve kar yağışlıdır.
*Bitki örtüsü makidir.
1-Haritalardan ve görsel materyallerden yaralanarak Türkiye’de görülen iklim türlerinin özellikleri hakkında çıkarımlarda bulunur.
2-Haritalardan ve görsel materyallerden yararlanarak Türkiye’deki iklim türlerinin dağılışında konumun ve yeryüzü şekillerinin rolünü açıklar.
*Akdeniz ,Ege ve Marmara Denizi kıyılarında görülür.
*Yazlar sıcak ve kurak,kışlar ılık ve yağışlı geçer.
*Yağışların büyük çoğunluğu kış ayında olurken yazın neredeyse hiç yağış olmaz
*İklimin bitki örtüsü her mevsim yeşil kalabilen kısa boylu ağaç ve otlardan oluşan Maki dir.
*Karadeniz kıyılarında görülür.
*En büyük özelliği her mevsim yağışlı olması ve yağışların mevsimler arasında dengeli dağılmasıdır.
*Denizlerden uzak iç kesimlerde görülür.
*Yazlar sıcak ve kurak ,kışlar ise soğuk ve kar yağışlı geçer.
*İklimin karakteristik bitki örtüsü bahar yağışları ile yeşerip yaz sıcakları ile kuruyan bozkırdır.
*Coğrafi konum:Ülkemizin kuzey yarım kürede olduğu için güneyinden kuzeyine gittikçe yıllık sıcaklıklar azalır.
*Yükselti:Yükselti arttıkça ortalama sıcaklık düşer ve kışlar daha sert geçer.
*Denize göre konum:Ülkemizde denize yakın yerlerde yaz kış sıcaklık farklarının az olduğu ılıman iklim görülür.Denizden uzaklaştıkça karasal iklimin etkileri görülür.
*Dağların uzanış şekli:Ülkemizin kuzeyi ve güneyinde(Karadeniz ve Akdeniz bölgelerinde) dağlar denize paralel uzandığı için denizin yumuşatıcı etkisi içerilere kadar sokulamaz.Ege Bölgesinde ise dağlar denize dik uzandığı için buradaki deniz etkisi içerilere kadar sokulabilir.