in Orhan Koloğlu
on 17 Oca 2017
Cumhuriyet gazetesinin spor sayfasında kısacık bir haber vardı:
Spor Toto Süper Ligimizde bu sezon 26 kişiyle en fazla Brezilyalı futbolcu top koşturuyor. Sambacıları 13 Kamerunlu, 1o’ar Senegalli ile Nijeryalı ve 9 da Portekizli oyuncu takip ediyor. “
Sahaya hepsi de birinci takımla çıktıklarına göre Birinci Ligimizdeki 18 takımın ilk kadrolarında 58 yabancı kökenli futbolcu bulunduğu kesin. Buna yedekler ve de İkinci ile Üçüncü liglerdekiler de katılırsa, gelecekte gözlerimizin daha da renklerine takılıp kararacağını fark edeceğiz.
Sorun sadece bizde mi?.. Fransız milli futbol takımının Almanya maçına 7 zenci futbolcuyla çıktığını görmemiş olan yoktur.
Yanlış anlaşılmasın fiziklerinden yararlanıp hak kazanıyorlarsa söylenecek bir şey yok. Aldıkları paraların Dolar kökenli olmasının, sadece Türk Lirasına dönülmesi talimatının ilan edildiği dönemde bunları kaybedip kaybetmeyeceğimiz sorununu gündeme getiriyor. Üstelik bizim bütün ünlü futbolcularımız da Dolar esaslı anlaşmalarla ligimizde takım değiştiriyorlar. “İçlerinden yurt dışında oynama imkanı bulanlar önerilerini kabul ettirebilecekler mi?” sorusu ister istemez akla geliyor.
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Dolar/Euro dışlama kararının aslında uluslararası sorunlardan değil iki en ünlü takımımızın çekişmesinden doğduğunu iddia edenler de çıktı. Fenerbahçe’den Beşiktaş’a transfer olan futbolcu Gökhan Gönül’e dev maçta en yoğun protesto dolarlarla yapıldı. Sarı Lacivertli taraftarlar, üzerine milli futbolcunun resmi basılmış sembolik dolarları stada girerken işportadan 5 Türk lirasına satın alıp üzerine fırlatmada kullanmışlar. Anlaşılıyor ki, iki takımdan biri ligi şampiyon bitirirse, Dolar/Lira çekişmesinin sonucu olarak ya ödüllendirilecek ya da cezalandırılacak.
Bu yazıyı Aralık ayının ortasında yazıyorum. Bir ay sonra hala Dolar/Lira çekişmesi devam edecek mi… Bilemem ama sorunun salt bu ikisi arasında olmadığının, bütün ekonomik ve ticari konuları etkilediğini unutmamak mümkün değil.2.8 lira değerden 3.5 hatta daha üste çıkışın yani dolara neredeyse %15 oranında zam yapışın günlük yaşamı etkilememesi mümkün müydü?.. Otomobilleri 21 milyona yaklaşan ülkede benzinin litresinin 4.98 liraya çıkıvermesinin Dolar üzerinden her aileyi düşünmeye sevk etmemesi mümkün müydü?..
Buna karşılık, Yabancı sermayesi ve tekniği ile Türkiye’ye en çok para getiren Otomotiv Sanayiinde rekora koşulduğu haberi de, içerden çok dışardan güdümleneceğimizi anımsatıyor.
Üretimin l.450.000’e çıkacağı ve l.l00.000’ninin üzerinde ihracat yapılacağı ekleniyor.
Yazıyı kaleme aldığım sırada Türkiye’nin toplam dış borcunun 411,5 olduğu, Dolardaki 45 kuruşluk artışın dış borcu 185 milyar lira artırdığını anımsatan da çıktı. Bu arada resmi görevlerde kullanılmak üzere, Doların dışlanması sürecinde Türk Hava Yolları’nın 77.8 milyon Dolara ikinci el uçak alışı açıklandı. Hem de salt devlet büyükleri için.
Akbank’ın genel müdür yardımcısı bu arada açıkladı: Her yıl 100 milyon Dolar yatırım yapıyorlarmış. Ve bu arada açıklama da var: Döviz bozup ev alan dolardan eline 2.8 yerine 3.5 lira geçeceğinden kâr edecekmiş.
Bu ortamda Financial Times göre mali sektör dışındaki şirketlerin 2005 – 2015 arasındaki dış borçları listesini açıkladı. Çin yüzde 65 ile birinci durumda. Arkasından yüzde 40’la ikinci sırada. Türk şirketlerinin dış borçları 400 milyar Dolara varıyor. Şanghay hayaline herhalde şu sıralarda da temas ederler.
Özellikle giyim eşyalarında alış verişin düşmesi arayı kapamak için işin hediye değişimi taktiğine dönüştüğünü kanıtladı. Alışverişe eğilimli görünene kokoreç ya da ayranı bedava sunan da var. Hele çocuk giyim ürünlerinde yüzde 75’e varan indirim de görülüyor. İşin ilginci 50 Türk Lirası üzerinden 9 taksitle satışı kabul eden de.
Ya kapanan mağaza ve AVM merkezlerinin çokluğu hiç dikkatinizi etkilemedi mi!... Cağaloğlu, İstiklal Caddesi, Bağdat Caddesi gibi ünlü merkezlerde değil, ben yaşadığım Tuzla kasabasındaki sokaklarda o kadar çok camlarını, kapısını kapamış, üstelik “Satılık” diye ilan asmış dükkancık gördüm ki….
2016 yılının ilk 9 ayında turist kaybının 10 milyon olduğu hakkındaki iddia Dolar’ın kaybı hakkında bir fikir verebiliyor mu?