Rusya’da Birinci Müslüman Kongresi - Niyazi PAKYÜREK - Bursa Hakimiyet
Rusya’da Birinci Müslüman Kongresi
Carlık Rusyası 1905 yılına gelindiğinde Doğu’da bir hayli Türk ili ve insanını kendi hakimiyeti altında tutuyordu. Ancak 1905 yılı Rusya’nın kendi tarihinde dönüm noktasını teşkil etmiş, Doğu’daki Japonya’ya mağlup olunca ve ülkede sosyal ve ekonomik problemler artınca tarihte “I. Rus İhtilali” diye bilinen siyasi huzursuzluklar neticesinde Çar II. Nikola ülkede meşrutiyeti ilan etmek zorunda kalmıştı. Meşrutiyet ilanı ile birlikte basın-yayın, toplantı gibi bazı temel hak ve hürriyetler tanınmış “Duma” adı verilen aslında danışma fonksiyonundan başka bir özelliği olmayan parlamento toplanmıştı.
1905 ihtilaline girerken Rusya Türkleri arasında “Ceditçilik” adı verilen eğitimde ve fikirde teform hareketi yayılmaya başlamış ve asırlar boyunca hareketsiz kalan Türk kavimleri yavaş yavaş toparlanmaya başlamış siyasi hayata doğru adım atmışlardır. Böylece Türkler 15 Ağustos 1905’te Niji Novgorad, 13-23 Ocak 1906’da, St. Petesburg ve 16-21 Ağustos 1906 tarihinde Nijni Nogvorod’ta siyasi toplantılar düzenleyerek ilk defa olarak Müslüman Türklerin problemlerini kamuoyu önünde incelemişlerdir. Fakat daha sonra başbkan Stolipi’nin iktidara gelmesiyle 1907’de halklara tanınan hürriyetler yeniden kısıtlanmış ve siyasi faaliyetler hızını kaybetmişti. Çok geçmeden I. Dünya harbinin patlak vermesi sosyal ve siyasi faaliyetlerin tamamen durmasına sebep olmuştu.
lına girildiğinde Rusya’da yiyecek sıkıntısı had safhaya ulaşmış, birçok fabrika kapanmış, enflasyon artmış, asker kaçaklarının sayısı 1.5 milyona ulaşmıştı. Kısacası cephede de başarılı olamayan Çarlık rejimine karşı halkta büyük bir nefret uyanmıştı. Çar baskılara dayanamayarak 27 Şubat 1917’de tahttan feragat etti.Şubat 1917’den Ekim 1917’ye kadar süren 8 aylık süreç Rusya tarihinde görülmemiş bir demokrasi sürecidir. Ama diğer taraftan da anarşi dönemine girmişti. Bir taraftan ordular cephede dövüşürken diğer taraftan ise Sosyal İhtilaller(SR),Sosyal Demokratların Menşevik ve Lenin’in yönetimindeki Bolşevik kıanatlar, liberal Kadet’ler ve başka bir hayli değişik politik görüşlerdeki gruplar iktidar mücadelesi içindeydi.
Kırım’da siyasi mahiyette diyebileceğimiz faaliyetler 17(30) Mart 1917’de başladı. Kırım Türklerinin ilk kongresi 25 Mart (7 Nisan) 1917’de Akmescit’de 2000 kişilik bir kalabalıkla toplandı. İdil Uaral’da Şubat ihtilali ile birlikte çeşitli faaliyetler görüldü. 1917 Nisan’ında Bakü’de Kafkasya Müslümanlarının büyük kurultayı toplanmıştı. Daha önce Taşkent’te ilk Müslüman kurultayı toplandı. Ama sonunda, Kazanlılar, Kırımlılar, Azeriler, Kazaklar, Türkmenistanlılar ayrı ayrı milli mücadele vermeye başladılar böylece Rusya Çarlık İmparatorluğu bu sefer(S.S.C.B) olarak yeniden kuruldu. PAYLAŞ: