“Elita” jaılarda kim ıaşamaly?
Habarlar gündeligi – 28-nji aprel, 2017. 19:30 - 20:00
Blog “Elita” jaılarda kim ıaşamaly? Awgust 15, 2011
Aşgabat şäherinde gurluşyk, 2010-njy ıyl.
Türkmenistanyň paıtagty Aşgabat şäherinde türk gurluşykçylary tarapyndan gurulıan, otaglary giň ıaşaıyş jaılary halkyň arasynda «elita jaılary» diıip at aldy. Beıle jaılaryň gurluşygy prezident Saparmyrat Nyıazowyň döwründe başlanypdy.
Halka elıeterli bolmasa-da, «elita jaılary» şu günlerem aldygyna gurulıar. Onuň hakyky bahasynyň — ıagny, özüne düşıän gymmadynyň elli müň amerikan dollaryndan geçmeıändigini gurluşykdan başy çykıan adamlar aıdıarlar. İöne hökümet tarapyndan ol jaılara kesilıän baha ilki ıyllarda ıüz müň amerikan dollaryna barabar bolan bolsa, soňra ol bahany 140 müň amerikan dollaryna eltdiler. Käbiri has hem gymmat.
Ilkinji töleg jaıyň umumy bahasynyň on göterimi, ıagny on dört müň amerikan dollary bolup, bäş ıyllap hiç hili pul tölenmeıär. Bäş ıyldan soň her aıda 800-1000 amerikan dollaryny tölemeli. Bu töleg otuz ıyllap dowam etmeli.
Her aıda üç ıüz-dört ıüz dollara barabar aılyk alıan maşgalalara beıle tölegiň hötdesinden gelmek elbetde, aňsat düşmez. Tölegi töläp bilmeıänleriň bolsa elinden jaılar yzyna alynıar. Jaılar yzyna alnan çagy öňki tölenen tölegler yzyna gaıtarylmaıar, olar ıaşalan ıyllar üçin tutulyp galynıar.
İurtda korrupsiıanyň, neşe söwdasynyň ösmegi halk içinde puldar adamlary-da köpeltdi. «Elita jaılaryny» alan käbir adamlar jaı töleglerini wagtynda töläp dynmak üçin, banklara köpräk pul geçiräıseler, derrew olary prokuratura çagyryp, puly nireden alandyklarynyň hasaby soralıar.
Şu ıylyň mart-aprel aıynda ıurduň dürli welaıatlaryndan, hatda Ahal welaıatyndan hem propiskasyny nähilidir bir ıol bilen Aşgabat şäherine geçirip, «elita jaılaryny» satyn alan ençeme adamlaryň ellerinden jaılary alyndy hem-de olar gelen welaıatlaryna ugradyldy. Elbetde, başga welaıatlardan bolan puldarlaryň propiskasyny paıtagta geçirip, olara «elita jaılaryny» almaga ıardam bermek üçin güıçli tanşyň ıa-da tükenmez puluň gerekdigi düşnükli zat. Welaıatlardan göçüp gelenlere şeıle hemaıaty beren ıolbaşçy işgärleriň ençemesi işden kowuldy.
Dogrusyny aıtsaň, türk firmalarynyň gurıan bu «elita jaılary» gaty bir ıokary standartlara laıyk däl. İöne adamlar jaı üçin başga maňlaı diräre ıer bolmany üçin, «Hökümet ahyr bir gün kredit töleglerini geçer» diıen umyt bilen bu jaılary almaga mätäç bolıarlar. İöne bu jaılary rugsat berseň, türkmenleriň özlerem gurup bilerdi. Bu iş türkmenlere başartman durmaz.
Türk firmalarynyň gurıan jaılarynyň köpüsiniň 5 ball ıer titremesine hem döz gelip bilmejekdigini ıerli gurluşyk hünärmenleri aıdıarlar. İene bir täze obıekt almak üçin, harsal işlenıär. İerli gurluşyk inspektorlarynyň aladasy bolsa başga zat.
Gurluşyk harytlarynyň Türkiıedäki nyrhy bilen Türkmenistandaky nyrhy deň däl. Şeıle-de bolsa, türk kompaniıalary öz gurluşyklaryny Türkmenistana Türkiıedäki nyrh bilen gurup berıäne meňzeıär. İogsam bolmasa, «elita jaılarynyň» nyrhy beıle ummasyz bolmazdy.
Serdar Gulgeldiıew Aşgabatda ıaşaıan intelligensiıa wekiliniň edebi lakamy, synçy. Blogdaky pikirler awtoryň özüne degişli.
Iň täze makalalar Türkmen ymamlary ıüzi suratly mazar daşlary bilen 'söweşıär'