Temizlik Hastalığı - Erişkin Psikiyatri Merkezi » NPİSTANBUL
Temizlik hastalığı, kişinin sürekli temizlik konusunda takıntılı olması ve temizlik konusundaki her şeye saplantılı olmasına verilen isimdir
Temizlik hastalığı günümüzde oldukça yaygın görülse de geçmişte de benzer yaygınlıkta olduğu söylenebilir. Fakat daha önceleri ‘titiz’ olarak adlandırdığımız kişilerin gizli bir Okb hastası olduğu atlanmış bir durumdur. Kişiyi o kadar çok zorlayıcı bir rahatsızlıktır ki temizlik hastalığı ‘ nın‘ruh kanseri’ olarak da adlandırıldığı olur.
Kişinin saçma olduğunu bildiği halde, kafasından atamadığı düşünce, duygu ve bunların yansıması olan davranışları içermektedir. Obsesyon adını verdiğimiz ‘kontrol edilemeyen akla gelen takıntılı düşünceler’ ve Kompulsiyon dediğimiz ‘bu takıntılı düşüncelerin bize yaptırmak veya yaptırmamak istediği davranışlar’ olarak iki ana bölümde değerlendirme yapılmaktadır. Örneğin kişi ‘ellerinin kirli olduğu düşüncesiyle’ ellerini yıkadıysa ve ‘hala ellerim kirli temiz olmadı (obsesif düşünce)’ diyerek ‘tekrar tekrar ellerini yıkıyorsa (kompulsif davranış)’ temizlik hastalığının varlığını söyleyebiliriz.
Temizlik hastalığının belirtilerinin başlıcası ellerin temizliği, evin temizliği, bedenin temizliğine dairdir. Her eve geldiğinde kapının önünde üstünü çıkarmak, direkt banyoya girmek ve bu işlemi tüm evdeki bireylere yaptırmak, köşe bucak temizliği hemen hemen her gün yapıyor olmak, banyo saatlerinin 1 saati aşkın alıyor olması, ellerin yıkanmasının sıklığı ve yıkandığı zamanki süresinin fazla oluyor olması, defalarca abdest alıyor olmak, çamaşırları tekrar tekrar yıkamak, bulaşıkları çamaşır suyuyla yıkıyor olmak, dışarıdan alınan her paketli ürünün temizlenmesi, oyuncakların her gün yıkanması vb şekilde liste oldukça uzayabilir.
Takıntılı düşünce zaman zaman ‘temiz olmadı ya da kirliyim’ gibi kendini gösterirken, zaman zaman da kendimizin ya da sevdiklerimizin başına kötü şeyler gelecek diye de görülebilir. Örneğin ‘3 kere şampuan sürmezsem, annemin başına kötü bir şey gelecek’ düşüncesi ile kişi ‘3 kere şampuan kullanarak’ annesinin başına gelebilecek kötü şeyi engellemiş olduğunu düşünür.
Temizlik Hastalığının Nedenleri
Temizlik hastalığı birçok nedene bağlanabilir. Öncelikle beyin kimyasındaki değişimlerden kaynaklı olduğu görülmektedir. Yani beynin bazı bölgelerindeki bozulmuş iletiden kaynaklandığı söylenebilir. Sadece fizyolojik nedenlerden ziyade psikolojik nedenlerde bu rahatsızlığı ortaya çıkarabilir. Bunlar ise; model alınan kişinin yani anne - baba veya bakım veren kişinin böyle bir rahatsızlığının oluyor olması, bazı olaylardan dolayı hissedilebilen suçluluk duyguları, geçmiş travmatik yaşantılar, çatışmalı – mutsuz ilişkiler, yalnızlık gibi duygu ve durumlarda temizlik hastalığının nedenleri arasında görülmektedir.
Temizlik Hastalığı Daha Çok Hangi Cinsiyette Görülür?
Temizlik hastalığı daha çok ev içerisinde fazla vakit geçirildiğinden dolayı kadınlarda daha fazla olduğu görülmektedir. Erken çocukluk döneminde erkeklerde daha fazla olduğu görülürken, yetişkinlikte cinsiyete göre anlamlı bir farklılık görülmemektedir.
Temizlik hastalığı başlangıçta ufak tefek, kişiyi çok rahatsız etmeden çıktığı bilinir. Titiz olarak adlandırdığımız, düzene, simetriye, kontrol etmeye yatkın olan kişilerin temizlik hastalığı yaşama ihtimalleri daha da yüksektir. Bu yüzden kendisi veya çevresindekiler bu durumdan rahatsız olmaya başladığı anda bir uzmana başvurmaları oldukça önemlidir. Temizlik hastalığı önlem alınmadığı takdirde hastalık kendisini başka türde ve daha büyük şiddette gösterebilir. Örneğin daha önce günde 1 saat evi temizleyen kişilerin, tedavi edilmediği takdirde uykudan kalan tüm zamanlarında evden çıkmayarak temizlik yaptığını biliyoruz.
6 ayı aşmadan gelen hastaların rahatsızlığa oldukça hızlı çözüm aldığı görülmektedir. Fakat uzun yıllar olan rahatsızlıkların düzelmesi de, tedavi süresinin uzamasına neden olmaktadır. Tedavide psikiyatrik muayene sonucu, ihtiyaç dahilinde ilaç tedavisi başlanırken, psikoterapi ile bu tedavi desteklenerek iyilik hali hızlı şekilde kazandırılmaya çalışılmaktadır. Yapılan araştırmalar Bilişsel Davranışçı Terapinin temizlik hastalığı noktasındaki faydasının oldukça yüksek oranda olduğunu da göstermektedir. Temizlik hastalığı tedavi edilebilir bir rahatsızlıktır. Temizlik hastalığına yakalanan kişi terapi süreçleriyle normal hayatına geri dönebilir.