Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın “Ellerindekini de kaybederler” sözü, Kuzey Irak’taki bağımsızlık referandumundaki ısrar sonucu bölgenin ‘yarı bağımsız devlet’ haklarını kaybetmesi ve Kuzey Irak’taki milyonlarca kişinin dünyadan tecrit edilmesiyle sonuçlandı.
Türkiye, İran ve Irak yönetimleri, uyarılarını dikkate almayarak dün bağımsız bir devlet olmak için referanduma giden Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’ne (IKBY) yönelik yaptırım kararı aldı. Bağımsız devlet fikrinde ısrar edilmesi durumunda siyasi, ekonomik ve askeri unsurları devreye sokacağını açıklayan IKBY’yi çevreleyen bu üç ülkenin ilk yaptırımı, referandumu ‘Yok hükmünde’ sayıp, Erbil yerine Bağdat hükümetini muhatap almak oldu.
ARTIK MUHATAP IRAK DEVLETİ
IKBY kağıt üzerinde, Irak anayasasına göre bu devlet içinde dışişleri ve savunmada Bağdat hükümetine bağlı olmak ve içişlerinde bağımsız olmak üzere bir bölgesel yönetim hakkına sahipti. Ancak hiçbir federal yönetimde görülmemiş şekilde ülke sınırlarında merkezi hükümetin değil federal Erbil yönetiminin gümrük kapıları ve askerleri bulunuyor hatta merkezi hükümetten bağımsız uluslararası anlaşmalara imza atabiliyordu. Türkiye-İran ve Irak’ın bu kararı, Erbil yönetiminin adı konulmamış ‘konfederasyon devlet’ yetkilerini kaybetmesi anlamına kalıyor. Türkiye ile Irak ordularının, iki ülke sınırında ortak tatbikat başlatması da Erbil yönetiminin elindeki bu yetkilerini kaybetmesi olarak görüldü. Türk Dışişleri Bakanlığı referandumun sonuçları bakımından yok hükmünde olduğunu bildirerek “Gerek uluslararası hukuk, gerek Irak anayasası bakımından her türlü hukuki temelden ve meşruiyetten yoksun olan bu girişimi tanımıyoruz” açıklamasını yaptı.
Irak ve İran’dan dün ‘hava sahasının IKBY’ye kapatılması kararı alınırken, yaptırımları bir adım daha öteye götüren Bağdat, IKBY yönetiminde bulunan uluslararası havalimanlarının merkezi hükümete devrini ve yönetiminin kime bağlanacağı tartışmalı olan Kerkük gibi şehirlere askeri müdahale etme ve bu bölgelerdeki de facto Erbil yönetimlerine son verme kararı aldı.
KAPI KAPANDI SIRA VANADA
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın dün yaptığı açıklamalarda, Türkiye’nin adım adım uygulamaya koyacağı yaptırımların Kürt yönetiminin referandum sonrasında ‘bağımsız devlet’ fikrinde ısrar etmesi durumunda bölgenin adeta tecritiyle sonuçlanacağını ortaya koydu. Erdoğan, Erbil yönetimi için hayati önemdeki Habur sınır kapısını Irak’tan Türkiye’ye geçişler için kapatıldığını ve bir süre sonra Türkiye’de Yumurtalık üzerinden dünyaya açılan ve IKBY’nin en önemli gelir kaynağı olan Kerkük boru hattının vanasının kapatılacağını açıkladı. Bu durum, Türkiye-Irak-İran kara ve hava sınırları kapatılmış, ekonomik gelirlerini kaybetmiş IKBY yönetiminin varlığını sürdürememesi anlamına geliyor. Türkiye, Rudaw televizyon ve radyolarının Türk uyduları üzerinden yaptığı yayınlarına son vererek bir nevi Erbil yönetiminin dünya ile iletişimi kesti.
RUSYA DA ‘IRAK BÖLÜNEMEZ’ DEDİ
Erdoğan’ın dün telefonla görüştüğü Rus lider Putin’in de, Irak’ın toprak bütünlüğünün korunması mesajı vermesi, IKBY yönetiminin Suriye üzerinden dünyaya açılma olasılığını tarihe karıştırdı. Erbil yönetiminin PKK-PYD ile olası ittifakında dahi ‘terör koridoru’ bölge ülkelerinin ittifakı nedeniyle Akdeniz’e ve dünyaya açılamadığı için ‘tecrit edilmiş bölge’ye dönüşüyor.
Tüfenkci: Denetimi artırdık
Kuzey Irak’ta oy verme işlemleri başladığı sırada Habur Sınır Kapısı’nın kapatıldığı iddia edildi. Ancak Gümrük ve Ticaret Bakanı Bülent Tüfenkci, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamayla bu iddiayı yalanladı. Tüfenkci şunları kaydetti: Şu anda kapatma yok. Geçişler güvenlik gerekçesiyle sıkı kontrollü sağlanıyor. Irak tarafından gelenlerin daha sıkı kontrolle geçişlerine izin veriyoruz. Karşıdan gelen araçlar için denetimi artırdık.
KERKÜK’TE REFERANDUM BAĞDAT’TA TEYAKKUZ
IKBY tüm uyarılara rağmen sözde bağımsızlık referandumunu dün gerçekleştirdi. Teyakkuza geçen Bağdat yönetimi askeri ve ekonomik önlemleri artırdı.
Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’nin (IKBY) anayasaya aykırı ve tek taraflı aldığı referandum kararı sonrası oy verme işlemleri dün tamamlandı. İsrail dışında hiçbir ülkenin desteğini alamayan referandum; Erbil, Süleymaniye ve Duhok illerinin yanı sıra statüsü tartışmalı Kerkük vilayetinin tamamı, Salahaddin’in Tuzhurmatu ilçesi, Diyala’nın Hanekin ilçesi ile Celavla ve Karatepe kasabalarında gerçekleşti. Ayrıca kısa bir süre önce terör örgütü DEAŞ’ın elinden alınan Musul vilayetinin Sincar, Mahmur, Telkeyf, Hamdaniye, Şeyhan ilçeleri ile Zummar, Rabia, Nemrud ve Bartilla kasabalarında sandık kuruldu.
Bağdat yönetimi referandumun gerçekleştiği sırada tam anlamıyla teyakkuza geçti. Önce, Irak Temsilciler Meclisi toplandı. Görüşmenin ardından açıklama yapan Irak Meclis Başkanı Selim el-Cuburi, referandumun “yasal olmadığını” yineleyerek, hükümete “ülkenin birliğini koruması” çağrısında bulundu. Ardından Irak Meclisi, Kerkük ve tartışmalı diğer bölgelerde askeri güç bulundurma kararı aldı. Irak Başbakanı Haydar el-İbadi de IKBY’deki bölgelerde yaşayan vatandaşların korunması talimatı verdi. Meclis ayrıca, IKBY denetimindeki tüm sınır kapılarının da kapatılmasına karar verdi.
PKK’LI TERÖRİSTLER KUTLADI
Irak meclisinin aldığı diğer önlemler şu şekilde devam etti: Kerkük petrollerinin merkezi yönetime teslim edilmesi ve referandumda oy kullanan memurların görevden uzaklaştırılması kararı alındı. Öte yandan Irak devlet televizyonunun haberinde, “Merkezi hükümet, yargı ve denetim organlarına IKBY ve bazı Kürt yetkililerin petrol gelirlerinin yer aldığı banka hesaplarını takibe alma talimatı verdi” ifadeleri kullanıldı. Ayrıca Irak Türkmen Cephesi (ITC) Başkanı Salihi, PKK’lılar Kerkük sokaklarında kutlama yapıyor. Öcalan fotoğrafları ile PKK’lı teröristler sokakta. Kerkük Kürtler tarafından değiştirilmeye başlandı” dedi.
olacak değiliz’Uluslararası bütün uyarılara rağmen Irak’ı kaosa sürükleyecek sözde bağımsızlık referandumu kararından dönmeyen Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) Başbakanı Mesud Barzani, Erbil’in Pirmam ilçesinde oyunu oğlu Mesrur Barzani ile birlikte kullandı. IKBY Başbakanı Neçirvan Barzani de Erbil’deki Rotana Oteli’nde oyunu kullandı. Neçirvan burada yaptığı açıklamada “Anlayış bekliyoruz. Referandum, 26 Eylül’de bağımsız Kürdistan’ı kurmak demek değildir” dedi. Referanduma karşı olduğunu söyleyen Barzani muhalifi Goran Hareketi Lideri Ömer Seyid Ali ile İslami Topluluk Partisi’nin (Komel) sandığa gitmesi dikkat çekti.
çatışma çıktıKorkulan oldu. Irak’ın Salahaddin vilayetine bağlı Tuzhurmatu ilçesinde Peşmerge ile Haşdi Şabi arasında referandum sırasında çatışma çıktı. Çatışmada iki Peşmerge öldü. Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) Tuzhurmatu Asayiş Sorumlusu Muhammed Faik’in verdiği bilgiye göre, Tuzhurmatu’dan Diyala’nın Hanekin ilçesine gitmekte olan sekiz kişilik Peşmerge grubuna Haşdi Şabi tarafından ateş açıldı. RPG-7 roketatar ve Doçka tipi silahların kullanıldığı ileri sürülen çatışma esnasında kente bir katyuşa roketi düştü