Ana Sayfa Gıda Haberleri “Şekerde zehir” Sayıştay’ın hesap hatası çıktı!
Türkiye Şeker Fabrikalarına (Türk Şeker) bağlı kamuya ait bütün şeker fabrikalarında, şeker pancarında meydana gelen enfeksiyonlara karşı belirlenen miktarların üzerinde formaldehit (formalin) kullanıldığı iddiasını içeren Sayıştay Raporu’nun, yanlış bir hesaba dayandığı tespit edildi.
Sayıştay, Osmanlı İmparatorluğu’nda 19. Yüzyılda başlayan yenileşme hareketleri çerçevesinde mali istikrarın sağlanması, gelirlerin ve giderlerin kontrol altına alınarak güçlü bir kamu maliyesinin tesisi ve sürdürülmesi yönündeki çabaların bir sonucu olarak, 29 Mayıs 1862 tarihinde Sultan Abdülaziz’in “İrade-i Seniyye”si ile Divan-ı Ali-i Muhasebat adıyla kuruldu.
19.12.2010 tarihinde yürürlüğe giren 6085 sayılı Sayıştay Kanunu ile kamu kaynağı kullanılan tüm faaliyetler Sayıştay’ın denetim kapsamına alınmıştı.
Kamu hesaplarını denetliyor ama…
Kanunu gereği, kamu kaynağı kullanılan tüm faaliyetleri denetlemekle görevli olan Sayıştay, Türkiye Şeker Fabrikaları Anonim Şirketi 2016 Yılı Denetim Raporu’nda önemli bir hesap hatasına, buna dayalı olarak yanlış bir iddiaya yer verdi.
Kampanyası 110 günün üzerine çıkan fabrikaların silolarında bekleyen pancarlarda bozulma meydana geldiğinden çeşitli işleme güçlükleri ile karşılaşıldığı, bu sorun ile karşılaşan fabrikaların şerbetinde mikroorganizmaların sebep olduğu enfeksiyonlar meydana geldiği ve bu durumun şeker kaybına neden olduğu belirtilen raporda, “Enfeksiyonun önlenmesi ve artan kayıpların en aza indirilmesi için şerbete Formaldehit (formalin) verilmektedir. Formalinin yetersiz kullanılması çözüm sağlamayacağı gibi, fazla kullanılması da sakıncalı olduğu gibi aynı zamanda israftır. Şirkete bağlı fabrikaların kampanya dönemlerinde enfeksiyon durumuna göre 100 bin ton pancar için 20 tonu geçmeyecek şekilde formalin kullanılabileceği öngörülmüştür” denildi.
Ton hesabındaki yanlışlık
Yapılan denetim ve incelemeler sonucunda pancarda bozulmanın; silolama şartları, iklim ve pancarın bitkisel özelliğine bağlı olarak kampanyanın 110 günü aştığı dönemlerde iyice kendisini gösterdiğine vurgu yapılan raporda, bu kez formalin kullanımının en uygun miktarının 100 ton pancara 0,02 kg olarak tespit edildiği bilgisine yer verilerek, “Şirket yetkilileri tarafından fabrikalara her yıl duyurulmaktadır. Ancak bütün fabrikalarda bu değerin çok aşıldığı görülmektedir. Formalinin insan sağlığına zararları konusunda ortaya konulmuş bilimsel araştırmalar bulunmaktadır” ifadeleri kullanıldı.
2016/2017 kampanya döneminde fabrikalarda formalin kullanımı
Ancak rapordaki “Şirkete bağlı fabrikaların kampanya dönemlerinde enfeksiyon durumuna göre 100 bin ton pancar için 20 tonu geçmeyecek şekilde formalin kullanılabileceği” bilgisi ile “formalin kullanımının en uygun miktarının 100 ton pancara 0,02 kg olarak tespit edildiği” bilgisi, hesap hatasını ortaya koydu. 100 bin ton pancar için 20 ton formalin kullanımının, 100 tona göre hesaplandığında 0,02 kg değil, 0,02 ton, yani 20 kg olması gerekiyor.
Raporda, 0,02 kg temel alınarak, “bütün fabrikalarda bu değerin çok aşıldığının görüldüğü” ifadesine yer verilirken; 0,02 ton, yani 20 kg hesabıyla bakıldığında sadece Ankara, Elazığ, Erzincan, Eskişehir şeker fabrikalarında bu miktarın üzerinde bir kullanım olduğu görülüyor. Üstelik bu değerlerin de belirlenen limit değerlerin çok çok üzerinde olmadığı dikkat çekiyor.