Süheyl Ünver ismini ilk kez 1978’de ortaokul talebesi iken duydum. Türkçe ders kitabımızda “Türklerde Çiçek Zevki” adlı bir denemesi vardı. Süheyl Ünver, Türklerdeki çiçek tutkunluğunu anlatıyordu: “Eskiden ne kadar güzel yazma kitaplarımız vardı. Bunları, bakınız, neden severim: Bir defa elle yazılmıştır. Sonunda, yazanın imzası vardır. Kim olduğunu ve yazdığı tarihi öğrenirim. Cildine bakarım. Yapanın im­zası yoktur, lâkin meçhul sanatkârını hayırla anarım. Sayfalarını karıştı­rır, temiz ve pürüzsüz altın cetvellerine, noktalarına, bahis başlarına ve başlık tertiplerine bakar, hayran olurum; içim açılır. Son sayfasına baka­rım. Boş bir yer kalmış, kitabı süsleyen, oraya çiçeklerden bir buket yap­mıştır. Buna bayılır ve bakmakla doyamam. Bu, ne asil Türk zevkidir!” diye hayranlıkla biten cümleler vasıtasıyla bizde de aynı hayranlığı uyandırmaya çalışıyordu.
Fakir komşuda da vardı çiçek zevki, Topkapı Sarayı'nın duvarlarında da. Yatak odasında, oturma köşesinde, yemek yenen yerde, tek veya buket halinde serpilmiş veya saksılarda hep çiçeklerimiz vardı. Müzelerde, yerli kumaşlarda, oyalarda, çevrelerde, yas­tıklarda hep o vardı: “Çünkü bu devir, Türklerin yüzyıllar süren çiçek bayramıdır. Genç kız bunu işler, uğru açılır; ev yapan duvarlarını süsler! O dünya mekânının yanmayacağına inanır. Ressam onu yaparsa sıkıntı görmez. Müzehhip kitabının sonuna korsa ona bir eser daha yap­tırırlar. Bu, ne güzel ve olgun kafaya yakışır, ne yüksek inanıştır! Şairler onu terennüm eder, bülbüller onun için öter. Bu ne asil Türk zevkidir! Kütüphanelere giderim, kitapları elden geçiririm, Türk ciltleri kendilerini kapaklarındaki çiçeklerle, buketlerle beli eder. Dergilere bakarım, aralarında çizgi veya az bir renk ile be­raber de olsa, yine onlardan bulurum. O zaman düşünürüm ki, Türk, çiçeği yalnız saksıda görmeğe alışmış değildir. Onun resimleriyle de odalarını ve kitaplarını süslemiştir. 1948’de Salon Dergisi’nden alınan bu yazıdan anlamıştık ki yazar da aslında bir ressamdır, bir mücelliddir, müzehhiptir. İçindeki çiçek zevkini bize duyurmak istemektedir.
Gurbetnâme’deki mektupları okuyunca kaybolan bu kadim kültürümüz için hayıflandım. Mektup türünün geleneğinin ilahi vahiy ile başladığı düşünülürse bunun ne demek olduğu daha iyi anlaşılır. Belkis, tahtının üstünde bir mektup buldu, hidayete kavuştu. Bizans’a, Kisra’ya, Mute’ye giden tebliğ mektupları, Efendimizin bir sünnetine de işaret eder. Mektûbât-ı Rabbâni, Mektûbât-ı Esâd (Erbili) vs. Bütün bunlar bize mektubun neden tarihi bir belge, bir irşad vasıtası olduğunu gösteriyor. Gurbetnâme’de hem irşad hem edebiyat hem tarih var.
Derman çifti ve onların öncüleri Süheyl Ünver, Ekrem Hakkı Ayverdi, Ressam Ali Rıza Efendi, Üsküdar ilim ve irfan ehli olmasaydı bugün elimizdeki birçok hat, tezhip, kitabe, mezar taşı, cami mimarisi olmayacak ve bunları büyük ihtimalle Kuşadalı İbrahim Efendi’nin mektuplarında olduğu gibi ABD’ye, İngiltere’ye, Fransa’ya görmeye gidecektik. Devletin yapması gereken işi bu birkaç kişi yapmıştır ki, bu da Ünver Hoca’nın dediği gibi “servet ile değil himmet ile” olmuştur. Hayat düsturu olarak “ben de yarın yoktur yazılması gerekiyorsa şimdi yazılır, görülmek gerekiyorsa hemen yola çıkılır” diyen Süheyl Ünver hocaya rahmet. Son söz Kubbealtı Neşriyat’a. Mektupları yayına hazırlayan Sâmiha Uluant Ataman’ın emeğine uygun olarak ne güzel bir kapak, iç düzen ve grafik! Teşekkür ederiz efendim.