BİREYLER ve RİSKLER ARASINDAKİ AYRIMCILIĞA SON | Sosyal Politika | Fişek Enstitüsü
1930’lardan başlayarak bir yandan devletin, zayıf ekonomiyi güçlendiren müdahalesi, kamu iktisadi kuruluşlarının (bir dönemin dev kuruluşlarının) doğmasını getirmiştir. Aynı dönemde Genel Sağlığı Koruma Yasası (Um.Hıf.K.), Belediyeler Yasası, İş Yasası vb çıkarılmış olması rastlantı değildir.
Biz bu nedeni, aynı dönemde, 1946’larda başlayan politika değişikliğine bağlıyoruz. İkinci Dünya Savaşı sonrası ekonomi politikasını yönlendirmek üzere hazırlanan planlardan en önemlisi olan “1946 Planı” veya “1946 İvedili Sanayi Planı”nın gerçekleşme oranının düşük kalması, sosyal devletten uzaklaşmanın ilk işareti olmuştur.
1964 yılında, 506 sayılı yasa çıkarılırken, “İşçi Sigortaları” yerine “Sosyal Sigortalar” adının benimsenmesinde gerekçe olarak, sosyal güvenliğin tüm topluma ve bu yapı içinde yaygınlaştırılacağı” gösterilmiştir (Halil Tunç, kişisel görüşme). Bu da, o dönemin, ülkemizin sosyal politika tarihine önemli katkılar getiren çok özel koşulları ile bağlantılı düşünülmelidir. Ama kısa süren bu dönem, söylenildiği gibi, sosyal güvenliğin “herkes”i kapsamına, hala, almaması ile sonuçlanmıştır.
Sosyal güvenlik sistemimiz, toplumun çeşitli kesimlerini bölerek farklı hizmetler sunmaktadır. SSK aracılığıyla işçileri, Emekli Sandığı aracılığıyla memurları, Bağ-Kur aracılığıyla serbest çalışanları birbirlerinden yalıtmakta, farklı normlar uygulayarak ayrımcılığa neden olmakta, sosyal güvenlik şemsiyesinde olmayan geniş bir kesim yaratmaktadır. Bu bölünmüşlük, etkin bir planlamanın önüne geçmekte, gereksiz harcamalara yolaçmaktadır. Kadınları, erkeklerin bağlı olduğu sosyal güvenlik kurumuna bağımlı kılan bu sistem, toplumsal eşitsizliği yeniden üretmektedir. Bugün ülkemizdeki 3 dev sosyal güvenlik kuruluşu bazı sigorta hakları ve bazı kollarını ve bazı koşullarda tazmin etmektedir. Örneğin, doğal felaketlere karşı hiçbir grup, sigortalı değildir. İş kazaları dışında uğranılan kazalarda, sigortalının 5 yıllık sigortalı olma koşulu getirilmektedir. Bu noktada ne yazıkki, çalışanlar arasında da bir ayırım yapılmaktadır.
Ayrıca tüm bu sistemler kişinin bir işi olmasını öngörmekte ve yararlanmayı bu önkoşula bağlamaktadır. İnsan olmak, sosyal güvenlik sisteminden faydalanmak için yeterli olmalıdır. O halde memura, işçiye, serbest çalışana farklı uygulamalarda bulunmak yanlıştır. Toplumu; güvenceli ve güvencesiz diye ikiye bölmek ise daha da yanlıştır. Tüm toplum bireylerini kapsayan, vergilerle beslenen etkin bir sosyal güvenlik sistemi ise bu sorunları çözmeye adaydır. Bu hedefe ulaşırken, sosyal güvenlik kuruluşları arasında eylem birliğinin gerçekleştirilmesi gerekir. Farklı sosyal güvenlik kuruluşları arasında norm birliğinden önce eylem birliğinin hedeflenmesi gerekmektedir.