Haftanın Ekonomi ve Finans Değerlendirmesi (4-10 Mart 2019) | Stratejik Düşünce Enstitüsü
Bu hafta, yurtiçi piyasalarda takip edilen verilerden birisi olan şubat ayına ait enflasyon rakamları açıklandı. Buna göre şubat ayı TÜFE yıllık bazda %0,61 gerileyerek %19,67 olarak gerçekleşirken, Yİ-ÜFE de %29,59 düzeyinde gerçekleşti. TÜFE, Eylül 2018’den bu yana ilk defa %20 seviyesinin altına gerilerken, Yİ-ÜFE de Temmuz 2018’den bu yana ilk defa %30 seviyesinin altına gerilemiş oldu.
Hafta ortasında TCMB Para Politikası Kurulu toplantısı gerçekleştirildi. Toplantı sonrasında faiz oranlarında herhangi bir değişikliğe gidilmezken, enflasyon rakamlarında belirgin bir iyileşme gözlemlenene kadar sıkı para politikası duruşundan vazgeçilmeyeceği hatta gerek duyulursa ilave sıkılaştırma yapılabileceği belirtildi. Enflasyon oranlarında bir gevşeme ortaya çıkmış olmakla beraber, faiz indirimi için belirgin ve kalıcı enflasyon düşüşleri beklenmektedir.
Bu haftanın dikkat çeken bir gelişmesi OECD’nin 2019 yılı büyüme tahminleri oldu. Kuruluş ticaret önlemlerini gerekçe göstererek 2019 yılı için küresel büyüme tahminini %3,5’ten %3,3’e indirdi. OECD’den gelen açıklamada 20 ülkenin neredeyse tamamında büyüme beklentileri aşağı yönlü revize edildi. Aynı raporda, Türkiye büyüme tahmini de aşağı yönde revize edildi. Geçtiğimiz kasım ayında Türkiye ekonomisinin 2019 yılında %0,4 küçüleceğini öngören OECD, bu tahminini %1,8’e yükseltti.
Bu hafta takip edilen verilerden birisi de geçici dış ticaret verileri oldu. Buna göre Şubat ayı ihracatı %3,7 artış göstererek 14,3 milyar dolarla şimdiye kadar gerçekleştirilen en yüksek şubat ayı ihracatı olarak tarihe geçmiş oldu. İhracatın ithalatı karşılama oranı ise %88,6 olarak belirlendi.
TCMB Haftalık Para ve Banka İstatistiklerine göre, Mart ayı başı itibariyle Merkez Bankası toplam rezervleri, 100 milyar 65 milyon dolarla son 7 ayın zirvesini gördü. Detaylarına bakıldığında, brüt döviz rezervleri 26 milyon dolar azalışla 79 milyar 96 milyon dolara inerken, altın rezervleri, 420 milyon dolar artarak 20 milyar 549 milyon dolardan 20 milyar 969 milyon dolara çıktı. Aynı dönemde bireylerin yabancı para cinsinden mevduat ve fonları yaklaşık 700 milyon dolar artışla 103.56 milyar dolar oldu. Tarihi zirve 2016 yılının Nisan ayında görülen 104.1 milyar dolar idi. Kurumlar da dahil edildiğinde yurtiçi yerleşiklerin kıymetli maden dahil yabancı para mevduat ve fonları bu dönemde yaklaşık 1 milyar dolar artışla 170.97 milyar dolara yükseldi.
Geçtiğimiz hafta sonu ABD-Çin arasında gerçekleştirilen ticaret görüşmeleri sonrasında, Çin’in fikri mülkiyet hakları konusunda daha hassas davranması ve önemli sayılabilecek ölçüde ABD ürünü alımı yapması şartıyla ABD’nin Çin’e uyguladığı ek gümrük vergilerini kaldıracağına yönelik haberler çıktı. Sözkonusu haberler piyasalarda olumlu karşılanarak ticaret savaşı endişelerini hafifletti. ABD tarafı görüşmelerin olumlu geçtiğine dair açıklamalarda bulunurken, Çin tarafı teknoloji transferi, fikri mülkiyet hakları ve tarım sektörü başlıklarında önemli ilerleme sağlandığını açıkladı. Bu haber sonrasında Asya piyasalarında yükselişler gözlemlenirken özellikle Çin borsası Shanghai %2’nin üzerinde değer kazandı.
AB-ABD arasında da ticaret tartışmaları devam ediyor. Avrupalı yetkilerle görüşmelerde bulunan Trump, bekledikleri yönde bir anlaşma yapılamaması halinde AB menşeli otomobil ve parçalarının ithalatına gümrük vergisi getireceklerini açıkladı.
Çin Ekonomi Politikası
Asya piyasalarındaki bu olumlu gelişmenin hemen ardından haftanın ilk işlem gününde Çin Ulusal Halk Kongresi’nin açılışında konuşan Çin Başbakanı Keqiang 2019 yılına ilişkin ekonomik büyüme hedeflerini %6-6,5 aralığına aşağı yönde revize ettiklerini duyurdu. Öte yandan ekonomideki yavaşlamaya destek olmak adına çeşitli politikalar uygulayacaklarını belirten Çin hükümeti altyapı yatırımlarının yanı sıra önemli vergi indirimleri uygulamasına gideceklerini duyurdu.
ABD ekonomisi güçlü tüketim ve yatırım harcamalarının etkisiyle 2018'in son çeyreğinde %2,6 ile beklentilerin üzerinde büyüdü ve ekonomik büyüme, 2018 yılının genelinde ise %2,9 düzeyinde gerçekleşti. Tüketici fiyatlarındaki yıllık artış son iki yılın en düşük düzeyine geriledi. Bu gelişmeler bir ölçüde ekonomik yavaşlamaya işaret ettiğinden, çalışan ücretlerinde artış ve işe alımlar devam ederken, işsizlik oranı düşük seyrediyor. Bu yüzden faiz kararları konusunda bir belirsizlik var.
Piyasalarda uzun zamandır 2019 yılında küresel ekonomide yavaşlama olacağı beklentisi hâkim. Bu durum bilanço küçültme programına ara verecek olan FED üzerinde baskı oluştururken faiz artırımının da erteleneceğine yönelik beklentileri artırıyor. Bu hafta FED üyelerinden ekonominin daha fazla faiz artırımı olmadığı takdirde aşırı ısınabileceği yönünde önceden var olan endişelerin şu anda ikinci plana itildiğine yönelik açıklamalar gelmesi de bu beklentileri artırıyor.
AB’de de belirsizlik devam ediyor. Ekonomideki yavaşlama sinyalleri devam ederken, ECB faizler konusunda beklemeyi tercih ediyor. Bu yıl içerisinde faizde değişiklik beklenmezken, gelecekte genişlemeci politikaya yönelme olacağı yönünde beklenti ortaya çıkmaya başladı.
Brexit’deki belirsizlik devam ediyor. Daha önce Britanya parlamentosunca reddedilen taslak ay ortasında yeniden oylamaya sunulacak. Reddedilmesi halinde Brexit 29 Mart’tan daha ileri bir tarihe ertelenebilir. Bu belirsizlikler de hem Birleşik Krallık hem de AB ekonomisindeki belirsizlikleri etkiliyor.