Aşgabat: Seçiniň aıdanlary “esassyz”
Ors hökümetiniň wise-premıeri Igor Seçin
İakynda Türkmenistanyň DIM-i resmi beıannama ıaıradyp, Orsıetiň resmi toparynyň Türkmenistana saparynyň yz ıany ors hökümetiniň wise-premıeri Igor Seçiniň ors metbugatynda çap edilen çykyşynyň mazmunyny “esassyz” diıip atlandyrdy.
Igor Seçin Hazarıaka gazgeçiriji proıektiniň doňdurylanlygyny, Orsıetiň kompaniıalarynyň Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan gazgeçirijisiniň gurluşygyna gatnaşmaga taııardygyny aıdyp, Türkmenistanyň İewropa bilen gaz hyzmatdaşlygynyň perspektiwalaryna şübheli garaışyny beıan edipdi.
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň beıannamasynda: “Orsıet resmileriniň aıdan sözleri ıurduň partnıorlarynyň öňündäki borçlaryny şübhe astynda goııar, türkmen tarapy bu sözleri Türkmenistanyň energiıa boıunça halkara hyzmatdaşlygynyň kadaly gidişine päsgel bermäge synanyşyk hökmünde kabul edıär” diılip bellenilıär.
Türkmenistanyň Daşary işler ministliginiň beıannamasyna Orsıet tarapy entek resmi reaksiıa bildirenok. Bu barada Azatlyk Radiosyna Orsıetiň Daşary işler ministrliginiň metbugat gullugynda aıtdylar. Emma wise-premıer I.Seçiniň orsıet metbugatynda çap edilen sözleriniň onuň öz şahsy pikiri däl-de, eıse ors hökümetiniň pozisiıasydygyny synçylar belleıärler.
Türkmenistanyň ozalky diplomaty Nurmuhammet Hanamow wise-premıer I.Seçiniň Orsıetiň ıokary derejeli resmisi bolsa-da, onuň ıurduň prezidenti ıa premıer-minsitri tarapyndan rugsat berilmedik zatlary aıtmaga ygtyıarynyň ıokdugyny belledi.
Merkezi Aziıa boıunça analitik Artıom Ulunıan wise-premıer I.Seçiniň Orsıetde resmi kararlary kabul edıän ıolbaşçylar toplumyna girıänligini belledi.
2007-nji ıylda Türkmenistan, Gazagystan we Orsıet hazarıaka gazgeçirjisini gurmak boıunça ylalaşyga gol çekipdi. Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň beıannamasynda Aşgabadyň bu proıektiň özüne degişli böleginiň gurluşygyna başlanlygy aıdylyp, ors resmileriniň gazgeçirijiniň gurluşygynyň doňdurylıandygy baradaky çykyşynyň “geň galdyranlygy” bellenildi.
“Şeıle çykyşy eden tarap öz üstüne alan borçlaryny ıerine ıetirmeıär ıa-da ıerine ıetirmek islemeıär” diılip, Türkmenistanyň daşary syıasat edarasynyň 28-nji oktıabrda ıaıradan beıannamasynda nygtalıar.
Emma N.Hanamow wise-premıer I.Seçiniň sözleriniň Orsıetiň iş ıüzündäki hereketlerine gabat gelıänligine ünsi çekıär: “Hazar deňziniň ıakasyndaky turbanyň gurluşygy barada köpden bäri gürrüň edilıän hem bolsa hiç bir ädim ädilenok. Işläıin diıse, Orsıet ony derrew ıerine ıetirip bilerdi”.
Türkmenistan Daşary işler ministrliginiň resmi beıannamasynda ors resmisiniň Orsıetiň Türkmenistan-Owganystan-Päkistan-Hindistan proıektine goşulmaga taııardygy baradaky sözlerine jogap edip, ors kompaniıalary bilen hiç hili ylalaşyga gol goımanlygyny ıatlatdy.
Beıannamada Türkmenistanyň Orsıetiň daşyndan İewropa gaz akdyrmak üçin mümkinçiliginiň ıokdugy baradaky pikire hem jogap berlip, “Türkmenistan özüniň energiıa syıasatynda İewropa ugruny giňeltmegini dowam etdirer we etjek hyzmatdaşlygyny özbaşdak kesgitlär” diıip bellenilıär.
“Türkmenistan İewropanyň ynamly we abraıly kompaniıalary bilen dürli ugurlar, şol sanda energiıa ugrundan hem ylalaşyklara gol çekdi. Bu çäreler ykdysady we kommersiıa taıdan bähbitli. Orsıetiň satyn alıan türkmen gazynyň möçberini azaldandygy göz öňünde tutulanda, bu meseläniň ähmiıeti hasam güıçlenıär” diıip, Türkmenistanyň DIM-i öz resmi beıannamasynda belleıär.
Moskwa İewropa Bileleşiginiň “Nabukko” proıektini bu ugurdan öz öňe sürıän proıektlerine bäsdeş hasap edıär. Türkmen gazynyň Orsıetiň daşyndan İewropa akdyrylmagy, bir tarapdan, Moskwanyň ykdysady bähbitlerine ters gelıän bolsa, beıleki tarapdan, Orsıetiň regiondaky syıasy agramyny güıçlendirmek tagallalaryna päsgel berıär.
Sentıabr aıynyň başynda Orsıetiň premıer-ministri Wladimir Putin “Nabukko” proıektini agzap geçipdi. Onuň sözlerine görä, “Türkmenistan bilen Azerbaıjanyň arasynda Hazar deňziniň territorial bölünişigi boıunça bar bolan dawa proıektiň durmuşa geçirilmegini kynlaşdyrıar.
Merkezi Aziıa boıunça syıasy analitik A.Ulunıanyň pikirine görä, Türkmenistanyň Orsıetiň resmilerinden nägilelik bildirmegi Aşgabadyň öz energiıa syıasatynda Moskwanyň täsirini çäklendirmek boıunça nobatdaky ädimidir: “Türkmenistanyň ıolbaşçylary tebigy resurslardan öz islegine görä peıdalanmak isleıärler. Bu ilkinji nobatda-da ıurtdaky režimiň durnuklylygy üçin ähmiıetli”.
A.Ulunıanyň pikiriçe, şeıle pozisiıa Türkmenistanyň ıöredıän syıasatyna gabat gelıär we syıasy-jemgyıetçilik ıagdaıy gözegçilikde saklamak hem döwletiň girdeji bähbitlerinden daşary ıurduň aıry-aıry ıolbaşçylarynyň hem şahsy peıda görmek isleglerini öz içine alıar.
Öňki diplomat N.Hanamowyň pikirine görä, Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Orsıetiň resmileriniň sözlerinden nägile bolmagyna gozgalan meseleleriň Türkmenistanyň hemmetaraplaıyn güıçli ösüşi yglan edıän syıasatyna kölege salıanlygy bilenem bagly bolmagy ahmal.
Emma N.Hanamow resmi beıannamalara garamazdan, Türkmenistanyň “Nabukko” goşulmak isleginiň bardygyna şübheli garaıar: “Nabukkonyň gürrüňini edip, Türkmenistan diktatura režiminden we adam hukuklarynyň gödek depelenmegi problemasyndan ünsi sowjak bolıar”.
Şu günki gün energiıa hyzmatdaşlygy ıurtlaryň ykdysady bähbitleri bilen deň derejede syıasy meselelere hem garaşly. Merkezi Aziıa boıunça syıasy analitik A.Ulunıan ykdysady we ilkinji nobatda energiıa meseleleriniň syıasatyň guraly bolup hyzmat edıänligini belledi.
Orsıetiň wise-premıeri I.Seçiniň ors metbugatynda aıdan sözleri we Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň ıaıradan resmi beıannamasy Russiıa Federasiıasynyň prezidenti Dmitriı Medwedewiň Türkmenistana eden saparynyň yzysüre ıüze çykan waka. Emma resmi maglumatlarda Orsıetiň prezidentiniň Türkmenistana saparynyň şowly geçenligi habar berlipdi.