Türkiye yine değişik bir gündem, yani anayasa değişikliği ile yeni bir tartışma evresine girdi. Aklımın erdiği zamandan beri de hep anayasa ve bunun değişiklikleri ile ilgili tartışmalar içinde gençliğimi ve olgun yaşımı geçirdim. 1921 yılında olağanüstü koşullarda kabul edilen anayasa (Teşkilatı Esasiye Kanunu), daha sonra 1924 yılında kabul edilen ve Atatürk Anayasası olarak bilinen yasayı sadece kitaplardan okuduğum kadarı ile biliyorum. 27 mayıs 1960’da TSK’nın idareye el koyması ile birlikte, Atatürk İlke inkılâpları ile demokrasiyi koruma ve kollamak için, 1961 anayasası olarak bilinen anayasa, 9 temmuz 1961 yılında kabul edildi. Halk oylamasındaki kabul oranı ise % 60,4 olarak ortaya çıkmıştı. Bütün bunlara rağmen Türk siyasi yaşamının durulduğunu söylemek de mümkün değildir. Nihayet, 12 eylül 1980 yılındaki TSK’nın idareye tekrar el koyması ile birlikte, 18 ekim 1982 yılında, hep tenkit edilerek 15 defa revizyona uğrayan, 1982 anayasası kabul edildi (Kabul oranı % 90’ın üzerinde idi). Yalnız, tarihsel seyrini verdiğimiz 30 yıllık süreç ve iki idareye el koyma hareketi arasında, anayasa ile ilgili tartışmaların durulduğunu söylemek de mümkün değildir. Daha önce üzerinde durduğum gibi, 1924 Atatürk Anayasasını, Atatürk İlke ve İnkılâpları ile demokrasiyi koruma ve kollama için değiştirilen 1961 anayasasının, 1982 de yine aynı gerekçe ile değiştirildiğini görüyoruz. Bunun yanında bu dönemde iktidarda olan partiler de, bu iki anayasadan şikayetçi olmuşlardır. Aşağı yukarı, 1950 yılından 2010 yılına kadar olan döneme, hep anayasa tartışmalarının olduğu yıllar olarak bakmak gerekir.
T.C Devletinin Kuruluşundan bu yana, Anayasa tarihçemiz üzerinde kısaca durmağa çalıştım. Ben bir hukukçu değilim. Ama, gerek anayasa ve diğer yasalar üzerindeki tutumumuzu eleştirmek istiyorum. Daha önceki bir yazımda da, üzerinde durduğum gibi, hep madalyonun bir tarafı üzerine dikkatlerimiz teksif ediyor, diğer tarafını düşünmüyoruz. 60 yıllık süreç içinde “Hep yapılan kanunlar hatalı, bunu uygulayanların hatası yok ise, o zaman anayasa ve kanunları yargılayarak hapse atalım” ve işi kolayca bitirelim. İşte, bizim gözden kaçırdığımız husus da budur. İnsan olarak uygulama hatalarını görmüyoruz ve hep kanunları hatalı buluyoruz. Bana göre bu, demokratik yaşamın gereğini yerine getirecek birikim ve anlayışa sahip olmayanların, kendilerini aklamaları için kanunların arkasına saklanmaları olarak ortaya çıkan bir durumdur. Magna Carta ( M.S 1215) ile idare edilen İngiltere’de bu şekildeki tartışmalar yoktur ve olması da mümkün değildir. Çünkü orada, Anayasal düzen ile ilgili olarak mantıki ve siyasi yapı yani, bununla ilgili kültür yerleşmiştir.
Zaten değişe, değişe (Bazı maddeler 2-3 defa) 1982 de kabul edilen anayasadan eser kalmamış, olmasına rağmen, bu anayasaya ait 26 madde değiştirilse veya en mükemmelinden bir anayasa yapsak bile tartışmalar bitmeyecektir. Her iktidarda olan, yönetimine karşı olan durumları ortadan kaldırma çabası içine girmektedir. Bununla ilgili kanunları değiştirse bile, demokrasideki hukukun üstünlüğü ile ilgili hususlarına dikkat edilmediği için, daha sonra bu kanunlar aynen bir bumerang gibi, kanunları yapanları avlamaktadır. Kanunlar yapılırken iyi niyet esas olmak üzere, faziletli insanlar tarafından uygulanmaları da önemlidir. Bu olmadığı takdirde Ülkemizde olduğu şekildeki tartışmalar devam edecektir.
Demokratik bir ülkede anayasa, toplumsal bir uzlaşma metni olmakla birlikte, bu hususa konsensüs ile ulaşılabilir. Yalnız burada, konsensüs’ü çoğunluk anlamındaki birliktelik olarak anlamamak gerekir. Buradaki konsensüs, demokratik diyalekt içinde, azınlıkların haklarının da olduğu bir mutabakat olması gerekir. İşte, bir yıla yakın zamandır, değişik şekilde açılım olarak lanse edilen ve açılamayan, demokratik açılımın da temeli burada yatar. Bugün önümüzde olan anayasa değişikliğinin bir şeyler getireceğine veya getirebileceğine inanmıyorum. Sadece, yönetim ile yargının bir tartışması olarak görüyorum. Sonuçta da kimse kârlı çıkacağa benzemediği gibi, kaos da devam edecektir.
Ülke çıkarlarının gerçekleştiği bir hukuk sisteminin özlemi ile saygılarımı sunarım.