Sanatçı Günahkar Kadınlar / Aydagül Sezer - TİYATRO EĞİTİM DERNEĞİ
﻿ SANATÇI GÜNAHKAR KADINLAR
At, avrat, silah nidalarıyla yetişen bir toplumda avratların, pardon karıların, yani kadınların sanatla ilgilenmek istemesi sizce delilik değil de nedir? Ataerkil bir toplum olarak ‘kadın’ deyince aklımıza; geleneklere göre giyinen, evinde çocuğuna bakan, atasının yanında konuşmayan, çocuğunu dahi sevemeyen, en önemli görevi bulaşık ve çamaşır yıkamak olan, duygusal istekleri önemsiz, kocasının dizinin dibinde oturan, o istediğinde cinsel ilişkiye girebilen, namus belası bir obje aklımıza gelmiyor mu? “Hayır, bunlar abartı, biz artık gelişmiş bir toplumuz, eskidendi bunlar” diyenler ancak kendini kandırır. En modern toplumlarda bile kadına, direk olmasa da psikolojik baskı uygulanmaktadır. Halen çalışan kadını ‘namussuz’ olarak nitelendiren, “benimle evlenmek istiyorsan o işi yapmayacaksın” diyen modern görünümlü bir erkek topluluğuna sahibiz. Duygusal bir varlık olan kadınlarımız, kaybetme korkusuyla erkeklerin bu isteğini kabul etmektedir. Bu kadınların çoğunluğunu da maalesef üniversite mezunu kadınlar oluşturmaktadır. Böyle düşünen sadece erkekler midir sizce? “Ben öyle gelin istemem, bıraksın işini torunuma baksın, yoksa evlenemezsin’ diyen erkek anneleri; “masa başı bir iş bul, o ortamlar pek tekin değil, evlenince ne yapacaksın” diyen arkadaş ya da aile çevremiz azımsanamayacak kadar fazla sayıdalar. Başlıktan da anlaşılacağı üzere bu lanetlenmiş işin adı ‘SANAT’.
Sanat ilk zamanlardan beri insanların ön yargıyla yaklaştığı, bir düzine engellerin konulduğu bir iş dalıdır. Bu iş dalı şimdiki zamanda ise; heykeli ucube, dansı belden aşağı, resmi müstehcen, edebiyatı sakıncalı, operayı lüks, orkestrayı zulüm, sinemayı ayıp, kitapları bomba, tiyatroyu tehlikeli olarak gören bir hükümetle karşı karşıyadır. Eğer bir kadın, dansçı veya oyuncuysa o kadın evlenilecek değil, eğlenilecek kadındır. Balerinsen, dans ederken incecik taytınla incelenmesi gereken bir vücuda sahipsindir. Tiyatrocuysan, tanımadığı adama sarılan, öpüşen, içki ve sigara içen, eli işte gözü oynaşta olan birisindir ve bu nedenle basit bir kadınsındır(!)
Peki bir kadın açısından, sanatçı olmanın zorluklarının neler olduğunu hiç düşünen olmuş mudur? Eğer bir kadınsan işinden dönünce; ilgilenilmesi gereken bir çocuk, ihtiyaçları karşılanması gereken bir koca, kocanın ailesi, bulaşık, çamaşır, ütü vardır. İşinin başındayken; kostüm kısa ise sürekli temizlemesi gereken bir vücut, regl isen korkuyla giyilmesi gereken beyaz bir elbise, karın ağrısı, yönetmenin ve erkek oyuncuların senden farklı beklentiye girmesi, duygusal bir varlık olarak işinin gereği yüzüne bile bakmayacağın bir erkekle yakın temasta bulunma zorunluluğun, bunun getirdiği mide bulantısı ve tüm bunlara rağmen sevdiğin işi yapmak için çabalamak. Bırakmak için bir düzine sebep olmasına rağmen; sanatını icra etmeye çalışmak. Bir de bunların üzerine, önyargıyla yapılan yorumlarla başa çıkmaya çalışmak.
“Bak başına kötü bir şey gelir, gitme böyle yerlere” sözlerini hepimiz duymuşuzdur. Peki; kadınların başına kötü şeyler her zaman böyle ortamlarda mı gelir? Yoksa; evine gidebilmek için binilen dolmuşta, apartmanının merdivenlerinde, masa başı işinde kravatlı okumuş beylerin yanında, okulunda öğretmenlerinin yanındayken mi ya da sınıf arkadaşlarının merdivende yürürken aşağıdan eteğinin altını görebilmek için çaba sarf etmeleri, sıcak yuvanda akraban olan erkekler tarafından uğradığın tacizler, evde otururken eve giren hırsızın saldırması, toplu taşımalarda çarpma bahanesiyle cinsel uzuvlarına değdirilen eller, nikahlı kocası tarafından tecavüze uğrayanlar mı? Zihniyet değişmediği sürece istersen güvenli evinden çıkma, sonuç hep aynı. Yani kısacası, bahaneyi sanatta değil, kendimizde bulalım. Unutmayın; “Sanat, adamı insan yapar”. Sanatın güzelliklerinden bir nebze olsa faydalanabilsek, belki adam değil insan olmayı başarabilir ve insanca yaşardık.