Denge Laboratuvarı , denge rehabilitasyonu - DoktorFizik
Home > Robotik Fizik Tedavi Laboratuvarları > Denge Laboratuvarı
Parkinson, MS, inme, sinir hasarı, kırık gibi çok çeşitli nedenlerden kaynaklanabilen denge bozukluklarının rehabilitasyonunda robotik ve bilgisayar destekli sistemlerden faydalanılmaktadır. Denge rehabilitasyonu için çeşitli muayene yöntemleri ve standardize edilmiş klinik testler mevcuttur.
Giyilebilir teknolojilerin de kullanılabildiği bilgisayar destekli ölçüm araçları (postürografi, Physilog, Xsens, ISway vb) dinamik denge değerlendirmesinin hassasiyetini ve objektifliğini arttırır.
DENGE BOZUKLUĞU REHABİLİTASYONU
Sağlıklıyken farkına bile varmayız, ancak denge basit bir beceri değildir. Merkezi sinir sistemi vücudumuzu dengede tutmak için görme, eklem pozisyon hissi ve kulaktaki denge organından gelen duyu bilgilerini entegre eder. Bunun için beyin, beyincik, omurilik ve organlara giden sinirler sağlam olmalıdır. Sağlıklı bir kas iskelet yapısı da elzemdir. Bu yapıların herhangi birindeki bozukluk denge sorunlarına yol açabilir. Denge bozukluğu tedavisi için sorunun kaynağı doğru tespit edilmelidir.
Denge vücut ağırlık merkezini destek yüzeyi üzerinde kararlı bir şekilde tutabilmektir. Dengenin bozulması yürümeyi zorlaştırdığı gibi düşme riskini de arttırır. Yaşlılarda kas erimesi, postür bozukluğu gibi nedenlerle denge bozukluğu sıktır. Bu nedenle şu özellikleri taşıyan yaşlılarda denge bozukluğu araştırılmalıdır:
1- Son 12 ayda 2 veya daha fazla kez düşenler.
2- Yeni bir düşme nedeniyle doktora başvuranlar.
3- Yürüme ve denge güçlüğü çekenler.
İnme, parkinson hastalığı, multiple skleroz gibi hastalıklar da dengeyi bozabilir ve denge rehabilitasyonu gerektirebilir.
Hastanın klinik öyküsü alındıktan sonra baş dönmesi nedenleri açısından göz hareketleri muayenesi ile kulaktaki denge organının belli manevralarla test edilmesi uygundur. Genel nörolojik muayene ardından dengenin değerlendirilmesi sabit (statik) ve hareketli (dinamik) şekilde yapılır. Sabit denge hareketsiz ve ayakta sabit dururken yapılır ve daha kolay ölçülebilir. Denge değerlendirmesi için çeşitli muayene yöntemleri ve standardize edilmiş klinik testler mevcuttur. Giyilebilir teknolojilerin de kullanılabildiği bilgisayar destekli ölçüm araçları (postürografi, Physilog, Xsens, ISway vb) dinamik denge değerlendirmesinin hassasiyetini ve objektifliğini arttırır. Postür, hareketin hızı, ivmesi, reaksiyoner ve telafi edici cevaplar belirlenebilir. Böylece hafif hastalıklarda klinik muayeneye göre daha kesin değerlendirme yapılabilir.
Dinamik dengede oturur pozisyondan ayağa kalkma, parmak ucunda yükselme, tek ayak üstünde durma, öne-geriye-yana adım atma, farklı eğim ve sertlikteki zeminlerde durma, yürüme hızını değiştirme, yürürken başı çevirme, dönme, engelleri aşma gibi parametrelere bakılabilir. Böylece rehabilitasyonda özellikle ağırlık verilmesi gereken sorunlar belirlenir. Düşme riski belirlenerek risk azaltıcı önlemler alınır.
Doğru teşhis konulduktan sonra ise tedavi ve rehabilitasyon süreci başlar. Denge sorunu baş dönmesi ile beraber veya tek başına olabilir. Baş dönmesini azaltmak için belli göz ve baş manevraları içeren egzersizler uygulanabilmektedir. Dengeyi iyileştirmek için kişiye özel yapılandırılmış güçlendirme egzersizleri, elektrostimülasyon, bilgisayar destekli denge eğitimi, sanal gerçeklik, robotik yürüme gibi tedavi uygulamaları yapılır.