Güncel Yorum: 20 Temmuz 2011 Çarşamba
Arap baharı’ denilen olguyu birçokları 68 gençlik hareketiyle kıyaslamaktadır; ancak isyanların dışardan müdahalelerle sonuç alınmaya çalışılması bile, bunun böyle olmadığının göstergesidir. Arap dünyasını sallayan ‘Arap baharı’nın bir ‘İran kışı’na dönüşebileceği gerçeğinin gözden kaçırılmaması da gerekir.
Tunus’la başlayan halk ayaklanması, Mısır’da yüzbinlerin katıldığı toplumsal ayaklanmalar, domino etkisiyle Bahreyn’e, Yemene ve sıçraması,
“isyan”ın artık bir yerle sınırlı kalmayacağının ve giderek de bölgeselleşeceği yönündeki tezleri güçlendirdi. Nitekim yaşananlar da bunun böyle olduğunu gösterdi. Halkların hayalleri çalınıyorTüm
Arap coğrafyasını sarsan isyan dalgası hemen herkeste, ne oluyor acaba?
Yeni bir devrim ve isyan dalgasıyla mı karşı karşıyayız, sorusunu beraberinde getirdi. Oysa devrimleri, sosyal patlamaları ve benzeri ayaklanmaları bir araya getiren gerçeğin, ekonomik ve sosyal olduğu kadar, psikolojik faktörleri de var. Kavramlar üzerinden yürüdüğümüzde Arap coğrafyasındaki isyanın ciddiyetini görebilmek zor olmasa gerek. Ancak bu üç kavramın dışardan oluşturulan basınç ve yönlendirmeyle nasıl
kullanılıp değersizleştirildiğine de tanık olduk. Özgürlük taleplerinin
içinin boşaltılıp tarihin çöp sepetine atılması için her sey kullanıldı. Oyunu sahneleyenlerin, sahneye koyanların halkların özgürlük, demokrasi talepleriyle pek ilgilendikleri yoktu. Onlar başka bir oyunun peşinde, halkların hayallerini çalma derdindeydiler.Tepkinin dışa vurumuİsyana
açılan her pencerenin, politik yapıların bakış açısına göre değiştiği gerçeğini de bir kenara not almakta fayda var. Bu yüzden konuya ilişkin analizler yaparken asıl kaygımız, yanlış anlamalara ve anlam kaymalarına
engel olmak, biraz da olsun başka perspektiflerden bakabilmek. Bu mival
üzerinden isyan diye gösterilen seylerin gerçekte çok iyi organize edilmiş gösteriler olduğunu söyleyebiliriz. Asağıda bu gösterilerin neden çok iyi organize eldildiğini dilim döndüğünce anlatmaya çalışacağım.
Eylemlere sıradan insanların katılması; daha fazla özgürlük, daha fazla aş, ekmek ve daha demokratik bir ülke taleplerini pekiştiren bir unsur oldu... Yıllardır uğradıkları baskılar, aşağılanma,
devletin buyruğundakileri insan yerine koymaması sonucu biriken tepkinin dışa vurmasıdır. Bu gerçeği yok sayma şansımızın olmadığını biliyorum. Buna rağmen oyunun bu talepler üzerine kurgulandığı gerçeğini
de görmemiz gerektiği kanaatindeyim.
Halkın talepleri manipüle edilip kullanılmaya çalışılıyorABD’nin
Ortadoğu’daki işgalle kalıcılaşması ve IMF, Dünya Bankası patentli neoliberal saldırılara karşı mülksüzlerde biriken öfke, kapitalizmin küresel krizinin yıkıcı sonuçlarıyla doruğa çıktı. İşsizlik, yoksulluk, sefalet yetmiyormuş gibi uzun yıllardır devletin zorbalık ve onur kırıcı
icraatlarına da maruz kalan Arap halkı, sonunda ayaklandı. Korku duvarını yıkan mülksüzler sokaklara döküldüler ve Arap Dünyası’nda bir ilki gerçekleştirerek; diktatörlerine yöneldiler.
Neo-liberalizm adına bu eylemleri analiz edenler kendi çıkarları doğrultusunda bu tepkiyi kaşıyıp nasıl kullacaklarını hesapladılar. İsyan hareketi, yavaş
yavaş kendi mecrasından çıkarılıp farklı mecraya akması sağlandı. Amerikanın ve AB’nin Ortadoğu’da yapmak istediklerini darbelerle değil, ama kitlerleri manipüle ederek gerçekleştirme imkanı da doğmuş oldu. Batı’nın sahte demokrasisi: Ilımlı İslam rejimleriSuriye,
Libya, Mısır’daki isyanlar, ABD ve AB’nin taleplerini karşılamakta zorlanan gerici faşist rejimleri, kitleleri kullanarak dönüştürmeye, kendi denetiminde ideolojik ve askeri olarak kullanacağı yeni rejimleri inşa ederken mülksüzlerde biriken enerjinin de boşalımı sağlanmış olacaktı. Asıl soru Libya’da Albay Kaddafi, Mısır’da Hüsnü Mübarek, Suriye’de Beşar Esad yaratılan bu basınçla devrilip yerine ne konacaktır? Uyduruktan demokrasi talebi üzerine bina edilen pratiğe bakınca gerçek çırılçıplak ortadadır. Amerika ve AB adına demokrasi dedikleri, gerçekte faşizmin tam kendisi olan ılımlı İslam kavramıdır. Bu kavram içinde olan ülkeler Bahreyn, Ürdün, Fas gibi ülkelerdeki demokrasi talepli gösteriler kanla bastırılmasına göz yuman ‘batı demokrasi’nin ikiyüzlülüğü gözlerden kaçmamalı.Batı’nın gözdeleri: Erdoğan ve GülenIlımlı
İslamla kastedilen şey; Amerika’nın ve AB’nin Türkiye’de başarıyla hayata geçirdiği örnek AKP ve Fehtullah Gülen çizgisidir. Amaçlanan ise bu pratiğin tüm Arap Yarımadası’nda hayata geçirilmesidir.
Ortadoğuya yönelik politik hedefinin bugünün şartlarında ancak ılımlı İslamla mümkün olacağı, taleplerinin ancak bu şekilde karşılanacağı Arap
halklarının yeraltı ve diğer kaynaklarının daha rahat sömürülmesinin önü açılacağı düşüncesi, Ortadoğu siyasetini belirleyen odakların ortak fikridir. R.T. Erdoğan’ın parlatılıp, yoksul Arap halkına, Batılı canavarlara karşı direnen yürekli bir lider, diye sunulması; çok iyi kurgulanmış planın bir parçasıdır. Ilımlı İslamın kurtuluş gibi sunulması, Fethullah Gülen güdümlü misyoner okulların Ortadoğu’da mantar gibi çoğalması bu planın ne zamandan beri adım adım hayata geçirildiginin de göstergesidir. Süreç bu okulların açılması ve örgütlenmesiyle başlamış, gelinen aşama ise sürecin artık tamamlandığı düşünülmüş olmalı ki bu okularda örgütlenen yapı, isyanın içinde aktif olarak yer almıştır. İsyan içindeki İslamcı gurupları bir araya getirip örgütleyen, finanse eden dünya otorilerinin çıkarını pekiştiren Gülen grubudur. Batı dünyasını öcü gören, Arap halklarının hayallerini çalma işini üstlenen cemaat, neo-liberalizmin kendisine biçtiği rolü çok iyi oynamış, kendi ideolojisi olan ılımlı İslamı da ihraç etmiştir.Mısır’da rejim yıkılmadı sadece şekil değiştirdiBatılı
güçlerin, medya aracılığıyla kendi halklarına Arap halklarının gerici faşist rejimlere karşı demokrasi için ayağa kalkışlarını gösterirken, Kürtleri görmek istememesi, yalan ve ikiyüzlü politikalarının ne denli inkara dayandığının da göstergesidir. Özgürlük için ayaklandığını Tahrir
Meydanı’ndaki sivil itaatsizlik eylemlerini yazıp çizen Batı medyasının, Kürtlerin doğal talepler için başlatmış olduğu sivil itaatsizlik eylemlerine ilişkin tek satır yazmamaları şaşırtıcı olmasa gerek. Solcu olduğunu söyleyen çevreler de bu kara propagandanın etkisinde kalmakta, somut değerlendirmelerden çok suyun akışına kendilerini bırakmaktadırlar. Gerçeğin bu kadar iyi gizlenebilmesi ‘Tahir Meydan’ında yıkılmak istenen dikta rejimi değildir özünde. Asıl hedef Amerika’nın ve AB’nin Ortadoğu’da daha da kalıcılaşmasıdır. Amerika’ya yönelik oluşan tepkinin, yine Amerikan propagandası altındaki
suni özgürlük hareketidir. Mısır’da Mübarek rejimi yıkılmamış, sadece şekil değiştirmiştir. İslamcı örgütler bu iş için kullanılmış anti Amerikancı tepki doğrudan Hüsnü Müberek ve ailesine yönelmiştir. Suriye’de de çok farklı değildir. Radikal unsurlar Amerika tarafından parasal olarak beslenmiş ve örgütlenmiştir. Türkiye; Truva atı ya da neo-liberalizmin sopasıSuriye’deki
İslamcı grupları Türkiye finanse etmiş ve korumuştur. Türkiye’nin Suriye’yle yakınlaşması sadece sızmayı kolaylaştırma için yapılmıştır. Vizelerin karşılıklı kaldırılması, militanların Türkiye’ye giriş-çıkış kolaylaştırmış silah ve cephanenin Suriye içlerine akışını sağlamıştır. Dostluk sadece görüntüdedir. Örneğin Almanya Dışişleri Bakanı Westerwelle, “Türkiye Arap ilkbaharında anahtar rolü oynuyor ve artık Avrupa bunu daha iyi anlıyor. Türkiye’nin İslam ülkeleri arasındaki köprü fonksiyonundan korkmak yerine bunu kullanmalıyız” derken, Türkiye’nin bu işe ne kadar girdiğini de anlatıyordu. Yine Westerwelle, Ankara’nın bölgede ağırlığını artırdığını ve artık bölgesel bir güç olduğunu belirterek, “Türkiye’nin bölgede ağırlığı çok arttı. Birçok konuda örneğin Suriye’deki sorunun çözümünde anahtar rol oynuyor.
Türkiye son yıllarda Afganistan, İran, Irak, Libya, Tunus ve Mısır’daki gelişmelerde belirleyici rol oynadı” derken, kastedilen Türkiye’nin, bugün hepimizce malum olan hangi rolleri (Truva atı) üstlendiğidir. Erdoğan, Esad’a “orantısız güç kullanıyorsun, sonuçlarına katlanırsın” derken, kendisinin Kürt halkına yönelik orantısız güç kullandığı hepimizce malumdur. Neo-liberalizmin sopası rolünü üstlenen Türkiye bunu
zaman zaman açıktan, zaman zaman da gizli gizli yapmaktadır.İran kışına dönüşebilirHedefinden
saptırılan tepki gerçek düşmandan uzaklaşmış olduğundan emperyalist-kapitalist kamp suyun farklı mecrada akması için İslamı ve yoksulların inançlarını çok iyi kulandıklarını,dün terörist addettikleri
hatta Guantanamo’da uzun süre esir olarak tutuklarını zamanla devşirip Libya gibi ülkelerde hem (Libya’daki iç savaşta El-Kaideci militanların aktif olarak yer aldıkları artık aşikardır) isyana angaje etmeleri de planın bir parçasıdır.
Arap baharı diye dillendirilen olguyu bugün, birçokları 68 gençlik hareketiyle kıyaslamakta, teorik çözümlemeler yapmaktadır; ancak isyanların sıra halinde başlayıp sonuçlandırılması, sonuçlanmayan yerlerde ise dışardan müdahalelerle sonuç alınmaya çalışılması bile bu ayaklanmaların 68 baharından binlerce fersah uzak olduğunun göstergesidir. Öyle ki Arap dünyasını sallayan geniş çaplı protesto hareketi “Arap baharı”nın bir “İran kışı”na dönüşebileceği gerçeğinin gözden kaçırılmaması da gerekir.Ekonomik krizle de bağı var2011’’in
ilk çeyreğinde, bütün dünyanın gündemine şu ya da bu şekilde oturan, neo-liberal politikaların iflası sonucu oluşan ekonomik krizin, henüz ne
olup ne olmadığı anlaşılmamışken; Arap devletlerinin, işleyişini dumura
uğratan sokak gösterileri, Arap dikta rejimlerinin sarsılıp kimlik değiştirmelerine neden olan “isyan dalgası”, sessizliği kırma noktasında
kaldıraç olabilir mi acaba? “Neden” diye sorduğumuzda, geldiğimiz ülkenin Türkiye denilen bölümünde, onca ölüme, gözyaşına rağmen, sessizliğin hala devam etmesidir. Bu örnekleri elbette çoğaltmak mümkündür.
Arap Yarımadası’ndaki isyanı ya da sosyal patlamayı ayrıcalıklı kılan özgün durumun elbette hali hazırda yaşanan ekonomik krizle de bağlantısı var. Bunun yanında, dünyayı yöneten egemenlerin, dünyanın birçok yerinde çeşitli sebeplerle neden oldukları krizler de bu
süreci tamamlayan etkenlerdendir. Soruları çoğaltmak mümkün olmakla beraber, ancak bunun gereğinden fazlasının bize katkısından ziyade, gerçeğin anlaşılamasını zorlaştırıp, durumu daha da karmaşık sorular yumağına dönüştürür. İsyana açılan her pençerenin, politik yapıların bakış açısına göre değiştiği gerçeğini de bir kenara not almakta fayda var. Bu yüzden yazıyı kaleme alırken, asıl kaygımız, yanlış anlamalara ve anlam kaymalarına engel olmak, her pencereden kısa da olsa bakabilmekti. İsyanın baharına dikkat kesilip kışa hazırlıklı olmalıyız…
Ölünceye dek iki cümlecik bile Türkçeyi konuşamayan Kürt bir anadan olmama rağmen ilk kez, delikanlılık çağlarıma denk gelen Altmışlı yıllardaki TİP (Türkiye İşçi Partisi ve DDKO (Devrimci Doğu Kültür Ocakları)’nun düzenlediği “Doğu Mitingleri”nde “Kürt” olduğumun farkına (bilincine) vardım.
Şimdilerde yaşım altmış beş..
Kısa sayılmayan bu ömür boyunca ve şu saniyeye kadar, Türkiye Cumhuriyeti devletinin her hangi bir zamanda Kürtlerle barışa “karar” vermiş olduğuna inanmamışımdır. Yıllardır fikr-i sabit haline gelen bu düşüncemi en yakın arkadaşlarıma sayısız kez dile getirmişimdir.
Bilmem ne harp dairesinin derinlerdeki devlet örgütlenmesini bir yana bırakın; Genel Kurmay başkan ve subaylarının, Milli Güvenlik Kurulu bileşenlerinin ya da her hangi bir hükümetin her hangi bir bakanlar kurulu toplantısında, “yahu arkadaşlar yeter, kendi insanlarımıza ve tüm dünyaya duyurmak üzere bu kardeş kavgasının ‘son”una geldiğimize dair bir karar alalım artık..” diye bir barış iklimini yaratacak düşünce ve kararlılığın içinden geçtikleri bir “an”larının olmuş olduğuna inanmıyorum.
Peki, o halde Kürt hadisesiyle yıllardır başı dertte olan TC hükümetlerinin bu güne kadar yaptıklarını ne şekilde, nasıl tanımlamalı?
“Savsaklama” diye yanıtlarsak kanımca en doğru tanıyı koymuş oluruz: T.C. hükümetleri bu güne kadar, içinde barındıracağı kaçınılmaz ve muhtemel “taviz”ler nedeniyle başlı başına rizikolu bir iş haline gelen Kürt sorununu çözüme kavuşturma yerine “kendinden sonrakilere havale” etmenin en gerçekçi kolay siyaset olduğuna inanmışlardır.
Anlayacağınız Kürtleri her dönemde “idare” etmişlerdir.
İyi de, yarım asra varan kan ve heder olan milyarlarca dolar kaybı bu insanları hiç mi ilgilendirmemiş ya da ilgilendirmiyor?
Evet, hiç ilgilendirmiyor.
Herkesin ağzında sakız ama yeridir diye biz de yineleyelim: Siz ülkenin içine düştüğü her hangi bir ekonomik çöküntü ya da krizden ötürü açlıkla karşı karşıya kalan bir başbakan , bakan ya da bir komutan gördünüz mü?
Bırakın Türkiye’yi, Dünya tarihinde bile bir örneği yoktur.
Siz, yere düşen on binlerce genç içerisinde bu güne kadar bir hükümet yetkilisi ya da meseleyi ille de kan ve barut yoluyla çözeceğini düşünen bir komutanın çocuğuna rastladınız mı?
Olan yoksul, gariban Anadolu insanlarına olduğu sürece bu iş sanıldığı gibi çok vahim değildir (!) İktidar ve muktedirler, “Türkiye büyük, nüfusça kalabalık bir ülke. Senede en az beş bin insanımızı trafik kazalarına veriyoruz zaten, varsın buna yılda yüz- iki yüz de asker eklesek ne olur ki..” diye düşünüyorlarsa!
Hiç..Ne olacak, bana göre öyledir de.
Yani siz, savaşı durdurmaktan bu kadar korkan yönetenlerin, bunları akıllarından geçirmediklerini düşünüyorsanız ben buna düpedüz saflık derim!.
Bir seçim yaşadık. Kürt tarafı akıllara durgunluk veren, dünyada izleyen herkesi kendisine hayran bırakan bir emek ve yöntemle başarılı bir sonuç aldı. Kürt halkının kurtuluşu değildi bu belki ama barışa giden yolda güçlü bir hamle olacaktı.Ama her zaman olduğu gibi kursağımızda bırakıldı. Neticede ne olduğunu herkes gördü. Seçimin rakamsal sarhoşluğunda olanlar barış düşleyenlere, çözüm yerine kafalarının arkasındaki “hükümdar olma”nın yol haritasını gösterdiler: Muhalefetin burnunu sürtme!..
Yirmi genç gitti, yüreklerimizi dağlayarak.
Asker değilim, sebep ve sonuca dair
hadisedeki teknik ayrıntılara girmeyeceğim. Ne ki, olaydan sonra “Türk-Kürt” düşmanlığını içlerinde gizleyen kimi kalemşörlerin yazıp söyledikleri insanları çıldırtacak düzeyde. Üstelik koro halinde: Vay efendim işler tam rayına girmişken, barışa giden yolların taşları döşeniyorken, vs. vs.
İşler ne zaman rayına girdi, hükümdarın şişinmesinden başka akılda kalan bir şeyi gösterin bana!
İlk günden itibaren yüzde ellinin keyfini (kendisine biat etmeyen muhalefetin burnunu sürtmek suretiyle) çıkarmaktan başka Hünkâr
T. Erdoğan ve AKP’nin siyasi iklimi ılıklaştıran ne gibi bir girişimi oldu. Yaşadıklarımızın üzerinden bir şey geçmedi, daha dündü, hatırlayanınız var mı?.
Kimi zaman suret-i haktan görünerek kafa karıştıran ve aslında Kürt hadisesinde alttan alta AKP’nin, “Kendi Kürdünü yaratma” değirmenine su taşımaktan başka hayırlı bir işine tanık olmadığımız Ahmet Altan arkadaşımız, 15.temmuz günü son olayla ilgili olarak,
Böylesine büyük bir acı ve öfke yaratan cinayet niye işlenmişti?
Askerlere pusu kurarken PKK nasıl bir tepkinin oluşacağını biliyordu, neden böyle bir tepki yaratmak istiyordu?
Niye “barışı” konuşulamaz hale getiriyordu?
Bu cinayet, Öcalan’ın İmralı’daki müzakerelerde “
bir barış konseyi kurulması” için anlaşmaya varıldığını açıklamasının hemen ardından geldi..”
Yazısı uzun ama sadece bu kısmını bile ele aldığımızda yıllardır alanlarda yüz binlerin örgüt için “Halktır, halk burada!” dediği PKK için neredeyse bir “cinayet örgütü” olduğunu demeye getiriyor..
Türk medyasının salvosuna kapılarak ve şimdilerde oluş biçimiyle askerlerin geniş bir çatışma alanında meydana gelen bombalamalar sonucu yaşamlarını yitirdikleri tartışılıyor (Bknz. İç İşleri Bakanının konuyla ilgili ilk demeci) ve hadise daha yaşken, nedense sayın Altan bunun PKK tarafından kurulan bir “tuzak” sonucu yaşamlarını yitirdikleri yargısına varıyor.
Kaldı ki iddia etmiyorum, ayrıca tuzak da olabilir. Bu neyi değiştirir, tartışmayı sürdürmek gidenleri geri getirmiyor çünkü. Asıl varmak istediğim husus “barış” konusudur. Mal bulmuş mağribi gibi Taha Akyol, Fikret Bila ve daha bir sürü yazarlardan geri durmayan Ahmet ALTAN da sanki “barışa ramak” varmış da bu hadiseyle ortam dinamitlenmiş. Şöyle diyor PKK için: “Niye “barışı” konuşulamaz hale getiriyordu?”
İyi güzel de AKP ne zaman “barış”tan söz etti Allah aşkına, söyler misiniz, dediği gibi İmralı’nın, kurulduğu ya da
kurulacağını söylediği “Barış Konseyi”nin gerçekleşmesi söz konusu idiyse son görüşmelerinde AKP (lafzen olmasa bile) bunu ihsas ettiren yumuşaklığı BDP’ye neden göstermedi, sayın ALTAN buna da
az biraz değinseydi ya.Her türlü talebe “kapalı” olduğunu daha AKP-BDP görüşmesi başlamadan önce “çözüm”ü tıkayan T.C.nin şimdiki imparatoru değil miydi?
O halde hangi barışa ramak kalmıştı anlayamıyorum.
Kör müydük, sağır mıydık biz yoksa.
BDP’nin en kritik ve önemli Kürt illerinde AKP’yi tepetaklak etmesi çok kişide olduğu gibi onun da içine oturmuş anlaşılan. Bir de CHP gibi hükümdara diz çökmüyor ya buna da çok üzülüyor hazret, ama belli etmiyor (!) Gönderen
Küba ve `Sosyalizmini` Yerinde Görmek-7
Latin kültüru yayaş yavaş yok oluyor. Geleneksel eğlence, muzik, dans ve
giyecekler artık yerini kapitalist kültüre bırakıyor. ABD`ye müthiş bir
özenti var. Sınırları açsan, serbest bıraksan çoğunluk terkedip gider. Ve gidiyorlar… Her yıl binlerce insan yurtdışında bulunan akrabaları tarafından davetiyeyle ülkelerini terk ediyor. Biz Kürtler gibi..
Bir konuda bize çok benziyor Kübalılar. Çok dedikoducu ve tembeller. Tembeller çünkü aldıkları maaş çalışkan olmayı gerektirmiyor. Niye çalışsınlar ki! Bu nedenle bazen bir kahve ya da yemek masaya elli dakika sonra geliyor. Çok müşteri olduğundan değil, işi önemsememekten dolayı böyle oluyor. Kahve içeceksin bir yerlerde. Ya kahve makinası bozuk ya da kahve yok.
Havanna gibi büyük bir şehirde bile alışveriş yerlerinde çok az hesap makinası var. Kalem ve kağıtla hesaplıyorlar. Devir teslim saatlerinde bir saat birşeyler almak için seni bekletirler.
Ama gençler güzel giyiniyor. Nereden buluyorlar, diye sordum. Miami`de, ABD ve İtalya`da yaşayan onbinlerce Kübalı oralardan satın aldıkları ucuz giyecekleri buraya getirip yakınları aracılığıyla satıyorlar veya dağıtıyorlar.
Karın doyurma sorununu yukarıda anlatmıştık. Ama şunu da eklemek gerekiyor. Haftanın en az üç günü Firihole dedikleri siyah kuru fasulye yemeği ve pilav yenir.. Bütçe yeterliyse belki ayda bir kaç defa tavuk. Diğer günler ise sadece ekmek ve içindeki bir parça peynir veya sucuk. Büyük kentlerde yaşam daha pahalı ama yasak ticaretten dolayı ekstra kazanma olanakları da fazla. Ama uzak kasaba ve köylerde yaşam çok zor. Daha ucuz ancak yemek sorunu yüzbinleri aç uyumaya zorluyor.
Sorun hem para ve hem de yiyecek bulmakta. Halkta para yok ve dışarıda yiyecek yok. Ama siyah kuru fasulye her zaman vardır. Devlet bunu herhangi bir şekilde garantiye almıştır. Ama pirinci bulamadığın olur. Ve platano dedikleri büyük muz ile topraktan çıkarılan değişik bitki kökleri de en çok yenilen yiyecekler.
İnanın, bizim ülkedeki en küçük ilçede bile daha çok yiyecek, giyecek ve
diğer ihtiyaçlarını karşılarsın. Tabii paran olursa… Buralarda yemek yok. Var olan da çok kötü.
Şunu da ilave etmek gerekir. Küba halkına ödenen 10-20 doların yarısıyla
belki yiyecek ihtiyacının yarısını karşılıyabiliyorsun. Sorun olan şey ise aynı yemek çeşidinin haftanın dört gününde yenmesi. Siyah kuru fasulyeyi haftanın beş günü halkın yüzde sekseni yemek mecburiyetinde. Başka türlü karın doyurmak çok zor.
Bir kaç sohbetten önemli notlar
Havanna`da beş gün büyük bir evde bir oda kiraladım. Ev sahibi bir mühendis, hanımı da Forex tipi bir devlet dairesinde yurtdışından akrabaların gönderdiği parayı sahiplerine yetiştirmekle görevli memur. Mühendis ev sahibi sistem taraftarı, sosyalist ve Fidel`i savunan ve ona
değer veren biri. Partide delege, mahalle meclisine üye. Ancak öyle aktif bir siyasetçi değil. Bir çok defa İspanya, Doğu Almanya ve Sovyetlerdeki kendi dalında mühendis toplantılarına gitmiş. Bilgili ve bilinçli. Aldığı maaş 500 peso yani 20 dolar. Eşi ise 12 dolar maaş alıyor. Toplam ayda 32 dolar. Yani yılda 400 dolara yakın bir gelirleri var. Ben beş gün için yüz dolar kira ödedim. Bir ay odayı kiraya verse gecede 20 dolardan ayda 600 dolar kazanacak. 200 dolar devlete oda kiralama ruhsatı için öderse geriye 400 dolar kalır. Demek istediğim, devletten aldığı bir yıllık geliri turisten bir ay içinde alıyor. Tabii yılın her günü turist kiracı bulmak da kolay değil. Ruhsat için devlete ödenen para kadar oda kiralamayanlar da oluyor ve bunlar zor durumda da kalıyor. Bu durum bir kaç ay sürerse ev sahibi kiralama iznini iptal ediliyor.
Mühendis ev sahibiyle bir kaç gece sohbet ediyoruz. Bizim bildiğimiz Marksizm ve sosyalizm böyle değildi, diyorum. Herkese yetenek ve ihtiyacına göre mutluluk vaad ediliyordu. Ancak burada ne yetenek var ve
ne de ihtiyaçlar karşılanabiliniyor, diye soruyorum. Biz sosyalizmi böyle bilmiyorduk, cümlesini dert yanarak Fidel ve sistem taraftarı sosyalist Tony`e iletiyorum. Cevap şöyle oluyor: "Bizim hiç bir şeyimiz yok ki, ne yer altı ve ne de yer üstü gelir getirecek hiç bir kaynağımız, zenginligimiz yok. Hiç bir yerden yardım alamıyoruz. Bir de ABD ambargosu bizi zor durumda bırakıyor. Devlet ne yapsın. Hiç bir şeyi
olmayan bir ülkede oniki milyonu doyurmak kolay mı? Ancak devlet var olanla, yani turizm gelirleriyle halkını zar zor besleyebiliyor. Başka ne yapılabilinir ki! Ama düzelecek. Raul (Fidel`in yerine geçen kardeşi)
bu iki yıldır reformlar yapmak için planlar, düzenlemeler yapıyor. Sosyalizme ters düşmeden bu ülkeyi geliştireceğiz. Bu ambargo bir kalksa
Evet, ne yapılabilinir ki! Söyledikleri doğru. Dünyada artık dayanışma diye bir şey yok. Her şey menfaata dayalı. İki sistemli dünya yok artık.
Bu nedenle sosyalizmin yol alması zor. Belki yıllar önce konuşulan bir veya bir kaç ülkede sosyalist devrimlerin başarma sansının olup olmadığı
tekrar tartışılmalı, diyorum.
Yine de Tony`e `Çok şey yapılabilinir kardeşim, çok şey……` dedim.
İlk bölümlerde aktardığım bilgilerin bir kısmını Tony`den alıyorum. Tabii onun olumlu gördüğü şeyleri ben eleştiriyorum. Mesela, o devlet tüm ihtiyaçları karşılıyor, diyor. Ben bu yeterli değil, diyorum. O eğitim ve sağlıktan övünerek söz ediyor. Ben sokakta başkalarından duyduğum eleştirileri ona iletiyorum. O emperyalizmden söz ediyor. Ben tamam, doğru diyorum ama sosyalizmi geliştirmek icin gayret, çaba yok diye de ekliyorum. O da haklı ben de haklıyım düşüncesiyle kendimi avutuyorum..
Özetlersek buradaki resmi ideolojiye göre, ABD Küba`ya embargo uyguluyor
ve diğer Avrupa ülkelerini de buna zorluyor. Batı ve ABD, Küba`ya mal satışını engelliyor. Küba bunlarla ticaret yapamıyor. En büyük sıkıntı bu. Geriye bir kaç fakir Latin Amerika kalıyor. Onlarla olan ilişkiler ve turizm gelirleriyle Küba bugün ayakta durabiliyor.
Aslında Küba sadece mal alamamaktan şikayetçi. Halbuki mal alınacak para
olsa ambargo kolayca delinir. Bir de serbest ticaretten söz ediliyor. Bu engelleniyor deniliyor. Ancak Küba ne satacak ta gelir sağlanacak, bundan söz edilmiyor.
Tony`in eşinin kuzini yakınlarda oturuyor. Ziyarete geldi. Arabası var. Büyük bir yük gemisinde kaptan yardımcısı. Gemi devletin. Yılda bir kaç defa bir iki aylık uzun yolculuğa çıkıyor. Latin ve kıyı Afrika ülkelerine bir kaç kez mal getirmek için gitmiş. Ayda iki yüz dolara yakın bir maaşı var. Geri gelirken de biraz birşeyler getirip satabiliyor. Arabayı böyle almış. On yıllık eski bir araba ama temiz, bakımlı. Gemi seyahatı olmadığı zaman bazen arabasıyla taksicilik yapıyor. İzni olmadan. Bana eğer istersem son gün havalananına götürebileceğini teklif etti. 15 dolar ödeyecektim. Kabul ettim. Efendi bir adam. Yolda giderken bir kaç soru soruyorum. Hanımı doçent doktor. Sistemden şikayet ediyor. `Gemiyle yurtdışına gidiyorsun, neden geri geliyorsun`, diyorum. Ya eşim ve çocuklarım, diyor. Eşi ayda 27 dolar alıyor. Tıp`ı bitiren bir kaç yıl mecburi hizmet vermek zorunda. Eşi bunu halletmiş ama yurtdışına çıkamıyor. Binlerce doktor yurtdışına kaçıp, oralarda doktorların kazandığı 3-5 bin doları kazanmayı hayal ediyor. Ama yurtdışına çıkmak çok zor, nerdeyse doktorlar için legal olarak imkansız. Taksiyle beni havaalanına götüren kaptan yardımcısı sistemi eleştiriyor. Çocuklarımın burada geleceği yok, diyor. Yokluk içinde yaşıyoruz, diyor. Evinde oda kiraladığım kuzinini bile kıskanıyor. Oda kiralamaktan binlerce dolar kazandığı için, kendisi bu imkana sahip olmadığı için de sistemi eleştiriyor. Dünyada insanların en
eşit olduğu Küba`yı eleştiriyor. Biz de eşitlik yok diyor. Ben bu kadar, kuzenim şu kadar kazanıyor, diyerek gelir farkını anlatmaya çalışıyor.
Büyük bir caddede bahçeli bir cafeteryada oturuyorum. Etrafı dinliyor, gözlemliyor, önemli özellikler ve karakterlere dikkat etmeye çalışıyorum. Dil, kültür ve giyecekleri bir yana bırakırsak sanki herhangi bir ülkenin bir kahvesinde oturuyorum. Yoldan gelip geçenler ve
yakınımda oturanlar yüksek sesle konuşuyor, havadan sudan ya da ekonomik durumdan söz ediyor. On-yirmi dakikada bir yanıma bir dilenci, bir şeyler satmaya çalışan çerezciler, sigara, içecek isteyen birileri yaklaşıyor. Yaşlı bir nine eski lastik ayakkabılarını gösterek elindeki patlatılmış mısırı satarak yeni ayakkabı alacağını söylüyor ve nerdeyse önümdeki kahveye göz dikiyor. `Kahve içme, tansiyonu yükseltir` diyerek kahvede gözü olmadığını belirtiyor. Sempatik, tatlı bir nine, yanımdaki sandelyeyi gösterek oturmasını istiyorum. Yaşı 78. Batista döneminde genç bir kız. Devrim dönemini de hatırlıyor. Ben soruyorum, o cevaplıyor. Sohbeti derinleştiriyoruz. Biraz bana zor gelen bir Küba ispanyolcası konuşuyor. Anlamadığım kelimeleri, cümleleri başka bir şekilde anlatmasını istiyorum ki önemli olan şeyleri kaçırmıyayım. Tabii
ona meyve suyu ve aç olduğu için bir pasta ısmarlıyorum.
En önemli sorum şöyle oluyor. Bugünü Batista dönemiyle karşılaştırdığında hangi dönem ona göre daha iyi? Her iki dönemin iyi ve
kötü yanları var, diyor. Fakir o zaman da fakirdi. Şimdi de durum ayni.
Ancak şimdi nerdeyse her kes fakir ve perişan. Batista döneminde çok iyi yaşayan zenginler vardı. Simdi onlar yok. Demokrasiyi soruyorum. Batista döneminde baskı vardı, diyor. İnsanlar politika yapamıyordu. Ama
şimdiki baskı öncekine benzemiyor. Zor ve şiddet yok. Ancak ekonomik açıdan baskı altındayız. Bakın bu elimdeki bir kaç küçük poşet mısırı satabilmem için ayda 60 pesoyu (2,5 dolar) devlete ödemem gerekiyor. Ayakkabılarını ve topuklardaki yarayı göstererek, `ayakkabı almam lazım`, hergün satışa çıkamıyorum. Ama ayakkabı almam için bu hafta hergün çıkmam lazım,` diyor. Tekstilden emekli, ayda 170 peso (7dolar) maaş alıyor. İki oğlu var. Ama yalnız oturuyor. `Çocuklar yardım etmiyor
mu?` diye soruyorum. `Nasıl etsinler ki, onların da durumu benden iyi değil ki` diyor.
Sokaktaki polisleri soruyorum, satışa engel oluyorlar mı, diye. `Polisler çok kötü diyor. Fidel polislerin halka bu kadar kötü davrandığını kesinlikle bilmiyor`, Eğer Fidel polislerin bu kötü tavırlarını bilse, kesin kabul etmezdi, diyor. Halbuki ben polislerin halka çok nazik davrandıklarını her gün görüyordum. Ama sık sık kimlik kontrolu halkı bezdirmiş.
Kalkıyor, ben de ucuz bir ayakkabı kaça alınır hesabını kafamda yaparak eline gerekli dolarları sıkıştırıyorum. Beni öperek uzaklaşırken uzaktan
Kendi ülkemdeki yaşlı dede ve nineleri düşünüyorum. Bizimkilerin hali daha iyidir, diyerek kendimi avutuyorum….
90 Yıldır Kanayan Yara: Filistin -4
İntihar saldırıları için ilk fetva 1983’te Lübnan’daki
Hizbullah eylemleri için İranlı mollalarca verilmişti. Bugün en
büyük destek Vahabi ulemadan geliyor. Anlaşılan, ‘bir kısas
olmadan bir insanı öldüren bütün bir kâinatı öldürmüş
gibidir’ ayeti, Filistin için geçerli değil.
1950’de Seyfullah Esin’in ataşe olarak Tel-Aviv’e
gönderilmesiyle başlayan gayrı resmî ilişkiler, 6 Mart 1950’de
İsrail’in tanınmasıyla resmîleşmişti. Bu adım Türkiye’nin
Batı Bloğu ve NATO’ya dahil olma politikalarıyla uyumluydu.
MOSSAD, aynı yıl Türkiye’de bir istasyon açmıştı. Türkiye
1951’de Mısır’ın İsrail gemilerini Süveyş Kanalı’ndan
geçirmeme kararını protesto eden Batı ülkelerine katıldı.
Türkiye ile Mısır’ın ilişkisi bu yüzden gerildi ama Türkiye
İsrail’deki temsilcisini geri çekerek ortamı yumuşattı. Ancak
İsrail’le ticari, askerî ve istihbarat ilişkileri sürdü. Bu
dönemde, Türkiye İsrail’e mülteci geçişine izin verdi.
Haziran 1954’te ABD’yi ziyaret eden Başbakan Adnan
Menderes Arap ülkelerini İsrail’i tanımaya davet etti. Mısır
Başkanı Nasır, Türkiye’nin İsrail yanlısı politikalarının
Arap dünyasında nefretle karşılandığını açıkladığında
Türkiye bunlara aldırmadı, çünkü o sırada Batı ülkelerinin
Ortadoğu’daki mutemet adamı olmayı hayal ediyordu. Yine de, Arap
ülkelerinin tepkisini çekmemek için İsrail’le ilişkileri düşük
profilli yürütmeyi tercih etti. Süveyş
Krizi 1955’te Bağdat Paktı
kurulurken, Türkiye, İsrail’in 1947 sınırlarına çekilmesi
karşılığında İsrail’i pakta davet etti ama İsrail’in
efsanevi başbakanı Ben Gurion bunu kabul etmedi. 6/7 Eylül
1955 yağmasından sonra ilk iş İsrail’e, ‘Yahudilere karşı
herhangi bir ön yargı olmadığı’ yolunda garanti vermek oldu.
Ama 1956’da Mısır Süveyş Kanalı’nı millileştirdiğinde
kamuoyu baskısıyla İsrail’i kınamaya mecbur kaldı ve
Tel-Aviv’deki ataşesini çekti. Bir de ‘Filistin sorunu
çözülünceye kadar’ geri göndermeyeceği tehdidini savurdu
ancak, bu lafta kaldı. 1958’de Irak Kralı Faysal’ı
deviren Albay Abdülkadir Kasım’ın, Arap milliyetçiliğinin
bayrak ismi Cemal Abdülnasır ile yakınlaşması hem İsrail’i
hem de Türkiye’yi benzer nedenlerle endişelendirmişti. İsrail
etrafını sarılmış hissetmişti, Türkiye ise Kasım’ın, uzun
süredir sürgünde yaşayan Molla Mustafa Barzani’yi (Mesut
Barzani’nin babası) askerleriyle birlikte Irak’a dönmesine izin
vermesinden rahatsızdı. Türkiye, epeydir Kürtlere para ve silah
veren, peşmergeleri eğiten İsrail’in Kürtler üzerindeki
etkisinden yararlanmak istiyordu. Film
gibi Türk-İsrail zirvesi macera
filmlerine konu olacak şekilde gelişti. O tarihte doğrudan Türkiye
uçuşu olmayan El Al’ın bir uçağı İstanbul üstündeyken
motorunda arıza çıktığı gerekçesiyle İstanbul’a indi.
Uçaktaki İsrail Başbakanı David Ben Gurion ile Dışişleri
Bakanı Golda Meir başka bir uçakla gizlice Ankara’ya götürüldü
ve Türkiye Başbakanı Adnan Menderes’le buluştu. Aslında plan
az daha Yeşilköy’deki kontrol kulesinin telaşı yüzünden suya
düşüyordu. Çünkü kule görevlisi, İsrail uçağının
arızasını ciddiye almış, piste itfaiye ve cankurtaran araçları
yığmıştı. Neyse, Ankara araya girmişti de, önemli konuklar sağ
salim Ankara’ya ulaştırılmıştı. Ankara’daki toplantıda
MOSSAD ile MİT arasında yeni anlaşmalar yapıldı. Bu ittifaka
İran’ın gizli polisi SAVAK da dahil edildi. Elbette arka planda
CIA vardı. Böylece hem Nasırcılığa, hem Kürt tehlikesine, hem
Sovyetler Birliği’ne ve komünistlere karşı güçlü bir cephe
oluşturulmuştu. Altı Gün Savaşı
1959’da İsrail Tarım Bakanı Moşe Dayan, Türkiye’ye
tarım konusunda yardımcı olabileceklerini açıkladığında
Türkiye’de bazı çevreler tedirgin oldu çünkü böyle bir
teklifin yapıldığı ilk ülke Türkiye’ydi. Halbuki aynı
dönemde MOSSAD Kıbrıs’taki Türk direnişçileri eğitmeye
başlamıştı. İki ülke arasındaki ilişkiler 27 Mayıs
1960 darbesinden sonra da aynı minval üzerine devam etti ama
1964’te Kıbrıs dolayısıyla ABD ile yaşanan ‘Johnson Mektubu’
krizi, ABD’ye mesafe koyarken İsrail’e de uzak durma fırsatını
vermişti. 1967’deki ‘Altı Gün Savaşı’ sırasında
Nasır, Akabe Körfezi’ne İsrail gemilerinin girişini
yasakladığında Türkiye İsrail’i desteklemedi ama İsrail’e
yaptığı tek baskı Mısır’dan aldığı Sina Yarımadası ile
Suriye’den aldığı Golan Tepeleri’nden çekilmesini istemek
oldu. Filistin konusunda en ciddi tavır, 11 Eylül 1967’de
Başbakan Süleyman Demirel ile Ürdün Kralı Hüseyin Ankara’da
buluştuğunda konuldu. İki lider, İsrail’in işgal ettiği
topraklardan çekilmesini ve Kudüs’le ilgili BM kararlarının
uygulanmasını isteyen bir bildiri yayınladılar. Ardından Demirel
Sovyetler Birliği’ni ziyaret etti ve Türkiye’nin İsrail’in
işgal politikalarına karşı duruşunu tekrarladı. Bu dönem,
Türkiye’nin Araplarla İsrail arasında ilk kez dürüst bir
hakemlik görevi yaptığı dönemdi. Elrom
cinayeti ve Balyoz Harekâtı 16
Mayıs 1971’de İsrail’in İstanbul Konsolosu Efraim Elrom, Türk
Halk Kurtuluş Cephesi adlı solcu örgüt tarafından kaçırıldı.
Elrom, 22 Mayıs’ta bir apartman dairesinde ölü bulundu. 23 Mayıs
günü İstanbul’da sıkıyönetim ilan edildi ve bütün şehir
didik didik arandı. Olayın failleri hariç pek çok solcu
tutuklandı, binlerce kitaba el kondu. Türk solunun bilinçaltında,
Balyoz Harekâtı adlı bu sindirme kampanyası ile İsrail ister
istemez ilişkilendirildi. Silah
alımına devam 6 Ekim 1973’te
Mısır, Süveyş Kanalı’nın doğusundaki Bar-Levi Hattı’nı
geçip İsrail ordusunu gafil avladığında Türkiye epey
rahatlamıştı çünkü dünyada petrol krizi vardı ve Türkiye,
petrol için Arap ülkelerine ve OPEC’e göbekten bağlıydı.
Ancak, arka plandaki stratejik ortaklıktan dolayı olsa gerek,
OPEC’in baskılarına boyun eğip de İsrail’le ilişkilerini
kesmedi. Nitekim 1974’te Kıbrıs Harekâtı yapılırken iki
ülkenin istihbaratının sıkı işbirliği yaptığı söylendi.
Ancak, Başbakan Bülent Ecevit Kasım 1975 tarihinde BM’de Arap
ülkeleri tarafından hazırlanan ‘Siyonizm’in ırkçılıkla
eşdeğer olduğunu’ söyleyen karar tasarını destekleyerek
İsrail’i bir kez daha ters köşeye yatırdı. Bununla da kalmadı,
bir kaç ay sonra Türkiye Filistin Kurtuluş Örgütü’nü (FKÖ)
Filistin halkının temsilcisi olarak tanıdığını açıkladı.
Ancak, her zamanki faydacı tavrıyla İsrail’den Safir füzelerini,
Hetz tanklarını, Uzi makinelilerini almaya devam etti. Türkiye,
1978’deki Camp David ‘Barışı’ndan sonra Araplara yakın
durmaya başladı. Aynı yıl FKÖ Ankara’da büro açtı. Çünkü
Demirel hükümetine destek veren MSP İsrail’e karşı sesini
yükseltmiş, Türkiye, İran İslam Devrimi yüzünden tavana vurmuş
petrol fiyatlarından dolayı Arap ülkelerine daha muhtaç hale
gelmişti. Ancak sonra öğrenildi ki, Lübnan iç savaşı ve
Türkiyeli radikal-sol örgütlerin Lübnan’daki Bekaa Vadisi’ndeki
örgütlenme çalışmaları yüzünden İsrail istihbaratıyla sıkı
işbirliğine devam etmişti. ASALA’ya
karşı elele 1982’de petrol
fiyatlarındaki düşmeler sayesinde Arap ülkelerine bağımlılıktan
biraz olsun kurtulan Türkiye, İsrail’le daha açık ilişki
kurmaya başladı ama esas neden Lübnan’da konuşlanan ASALA
benzeri Ermeni örgütlerini MOSSAD yardımıyla etkisiz hale
getirmekti. 4 Nisan 1985’de Dışişleri Bakanı Vahit Halefoğlu,
İsrail’in Washington Büyükelçisi Meir Rosenne ile buluştu.
Amaç, ABD’nin Türkiye’ye yardımlarında İsrail’in aracılık
etmesini sağlamak ve Türkiye’yi soykırım iddialarıyla bunaltan
Ermeni lobisine karşı denge unsuru olarak kullanmaktı. Bölgede
Türkiye’den başka dostu olmayan İsrail bu işi seve seve yaptığı
gibi, basınında Ermeni Tehciri’ne veya azınlıklara ilişkin tek
kelime haber yayınlatmadı. İsrail’le ilişkiler, Aralık
1987’de Filistin’de patlak veren İntifada eylemiyle tekrar zora
girdi. Türkiye iki arada denge tutturmaya çalıştı, İsrail her
zamanki gibi alttan aldı, ses çıkarmadı. Manavgat
suyu 1994’te Ezer Weizman and Şimon
Peres Türkiye’yi ziyaret ettiler ve Süleyman Demirel’le
görüştüler. Aynı yıl Manavgat Nehri’nin suyunu İsrail’e
satma konusu gündeme geldi. İsrail düşmanı kesimler hop oturup
hop kalkınca, Manavgat’ın altın kıymetindeki suyu denize akmaya
devam etti. İsrail’in cesaretlenip Türkiye’ye ilk kez
tepki göstermesi, 16 Eylül 1994’de Başbakan Tansu Çiller ve
Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel’in FKÖ lideri Yaser Arafat’ı
Ankara’da ağırlamasıyla oldu. Kasım 1994’de İsrail’e giden
Çiller, ortamı yumuşatmak yerine Kudüs’te Filistinlilerin
merkezini ziyaret edince kıyamet koptu. Koptu da ne oldu derseniz,
askeri ilişkiler ve MİT, MOSSAD ve CIA işbirliği bütün hızıyla
devam etti. Sonuç olarak, Türkiye İsrail’le ilişkilerini
hep saklamak ihtiyacı hissetti. Bu ilişkiden hep mahcubiyet duydu.
Böylece İsrail’i meşru bir devlet olarak görmediğini ima etti.
Ancak gayri meşru gördüğü bu devletle gayri meşru ilişkileri
kurmakta beis görmedi. İsrail ise Türkiye’nin çizdiği bu
çerçeveye razı oluyor gözüktü. Bunu yaparken de muhtemelen
kendini aşağılanmış hissetti. Filistin gibi karmaşık bir
soruna, kafası İsrail konusunda bu kadar karışık olan bir
Türkiye’nin ne gibi bir katkısı olacağını hep birlikte
göreceğiz. Kaynak: Jacob Abadi,
Israel and Turkey: From Covert to Overt
M. Hakan Yavuz. “Turkey’s Relations with Israel.” Dış
Politika, XV, no.3-4 (1991), s. 41-69; George
E. Gruen, “Turkey’s Relations With Israel and Its Arab
Neighbors,” Middle East Review; Spring 1985, s. 33-43; Ömer
Kürkçüoğlu, “Turkey’s Attitude towards the Middle East
Conflict,” Foreign Policy, 5.
no. 4 (1976), s. 23-33. FKÖ’ye
karşı HAMAS kartı 13 Kasım
1974’te BM Genel Kurulu’nda 91 dakikalık bir konuşma yapan
Yaser Arafat birden dünyanın gündemine oturmuştu. Bu konuşmayı
tarihî kılan, Filistin sorununun ilk kez BM’de bir devlet ya da
hükümeti temsil etmeyen bir kuruluş adına dile getirilmiş
olmasıydı. Filistin Kurtuluş Örgütü’nün (FKÖ) en aktif
üyelerinden El-Fetih’in lideriydi Arafat. Bir şemsiye örgüt
olan FKÖ’nün temelleri Ocak 1964’te Kahire’de toplanan Arap
Zirvesi’nde atılmıştı. Arap devletleri tarihlerinde görülmemiş
bir şey yapıp bir konuda ortak tavır almışlardı. Bir ‘Filistin
Milli Fonu’ oluşturmuşlar, askerî okullarına Filistinli
öğrencileri almışlar, Arap devletlerinde FKÖ ofislerinin
açılmasına olanak sağlamışlardı. Leyla
Halid’i hatırlar mısınız? 1969
yılı Ağustos’unda TWA havayollarına ait bir uçağı Şam’a
kaçıran Filistinli teröristlerden birinin kadın olması o
yıllarda büyük sansasyon yaratmıştı. Bu cesur kadının adı
Leyla Halid’ti. Uçağa İsrail’in ABD elçisi İsaac Rabin’in
bineceği haber alınmıştı ancak Rabin uçakta değildi. Leyla
Halid’in katıldığı ikinci eylem ise, İsrail havayolları El
Al’ın bir uçağının kaçırılmasıydı. Bu sefer uçakta
İsrail Askerî İstihbaratı’nın başı Ahron Yarev’in olacağı
haber alınmıştı. Amsterdam’da rehin alınan uçak Amman’a
gidecekti ama pilot onları Londra’ya götürdü, ekipten
Nikaragualı Patrick orada öldürüldü. Sonra İngilizler Leyla
Halid’i tutukladı. Ertesi gün Dubai’den kalkan bir uçak Leyla
Halid’i kurtarmak amacıyla kaçırıldı. Ve 28 günlük
tutukluluktan sonra Leyla Halid takas edildi. Bu olaylar Filistin
davasının dünyada tanınmasını sağladı. Aradan geçen
yıllarda, esas olarak silahlı mücadeleyi öne çıkaran Arafat
1973 yılından itibaren diplomasiye ağırlık vererek FKÖ’ye
sürgün hükümeti niteliği kazandırdı. Ekim 1974’te örgüt,
Arap Birliği, İslam Konferansı Örgütü ve BM tarafından
Filistinlilerin tek meşru temsilcisi olarak tanındı. İşte
Arafat’ı BM salonlarına kabul ettiren bu tarihçeydi. FKÖ,
ilk merkezi olan Ürdün’den, 1970 yılında, tarihe Kara Eylül
diye geçen kanlı bir savaştan sonra çıkarılmış, Lübnan’a
taşınmıştı. Ancak 1982’de İsrail’in Lübnan’ı işgal
etmesine tepki göstermeyerek büyük itibar kaybetti ve Lübnan’dan
da çıkarıldı. Merkez çok uzağa, Tunus’a taşındı.
bıraktığı boşluğu, adını ilk kez 1983’te duyuran
‘Al-Harekat al-Muqawama al-İslâmîya fi Filistin (Filistin’deki
İslami Direniş Hareketi), kısa adıyla HAMAS aldı. FKÖ seküler
bir örgüttü ama HAMAS, Gazze Şeridi’ndeki mülteci kamplarında
faaliyet gösteren Mısır’ın kadim Müslüman Kardeşler
örgütünün bağrından çıkmıştı. Yıllar sonra, kuruluşunda
İsrail’in payı olduğu iddia edildi. İsrail’in amacı, güya
FKÖ’nün gücünü kırmaktı. Ancak, 14 Aralık 1987’de
başlayan İntifada’dan (Ayaklanma) sonra, İsrail’in yanlış
hesap yaptığı anlaşıldı. O gün, Gazze bölgesinde bir İsrail
kamyoneti, Filistinli işçileri taşıyan bir araca çarparak dört
Filistinlinin ölümüne ve dokuzunun da yaralanmasına neden
olmuştu. Yaralıların bulunduğu hastanenin etrafında toplanarak
eyleme geçen gençler HAMAS üyesiydiler. Sivil itaatsizlik şeklinde
başlayan eylemler kısa sürede Batı Şeria’ya yayılmış,
protesto eylemleri, grevler yapılmış. İsrail ürünleri boykot
edilmiş, yollara barikatlar kurulmuştu. Filistinli gençlerin ve
çocukların sapan, taş ve sopalarına İsrail’in cevabı ağır
silahlarla verilmişti. 1993’e kadarki Birinci İntifada’da
verilen can kayıpları bini aşmıştı. Cihat
ideolojisi İslam toprağı olan
Filistin’de bir Yahudi devletinin İslami açıdan kabul edilmez
olduğunu söyleyen HAMAS, Filistin’in kurtuluşunun cihatla
olduğunu düşünüyordu. Dolayısıyla İsrail’le görüşmeye
gerek duymuyordu. Uzun bir siyasetsizlik dönemi ardından İkinci
İntifada başladı. Ancak bu ilki gibi başarılı olmadı.
İsrail’in de HAMAS’la görüşmek istemediği HAMAS’ın ruhani
lideri Şeyh Ahmed Yasin’in 22 Mart 2003 sabahı cami çıkışında
İsrail helikopterinin füze saldırısında öldürülmesiyle
anlaşıldı. Halefi, Abdülaziz Rantissi de 17 Nisan 2003’te aynı
şekilde öldürülünce, HAMAS’la İsrail’in arası iyice
açıldı. İsrail için en kötüsü, 2004 yılı kasım ayında
Yaser Arafat’ın ölümüyle başlayan ve Ocak 2005’te Mahmud
Abbas’ın devlet başkanlığıyla devam eden siyasî süreçti.
Sabık Yaser Arafat yönetiminin yolsuzluk ve kötü yönetim
hikâyelerinin ayyuka çıktığı bir ortamda, HAMAS temiz siyaset
vaat ederek, 25 Ocak 2006’da yapılan parlamento seçimlerinde 132
sandalyeli Filistin Meclisi’nde 74 sandalye kazandı. Mahmud
Abbas’ın El Fetih hareketi 45 sandalyede kalmıştı. İsrail’in
Gazze’nin tamamı ve Batı Şeria’nın bir bölümünden
çekilmesi de Filistin halkı nezdinde HAMAS’ın hanesine yazıldı.
Mart 2006’da güzel bir gelişme oldu ve o güne dek,
İsrail’in varlığını tanımadığını açıkladığı için
İsrail tarafından muhatap alınmayan HAMAS, El Kaide’nin,
İsrail’i Filistin’den çıkarmak için yaptığı cihat
çağrısını, HAMAS’ın hedefinin sadece işgal altındaki
toprakları kurtarmak olduğunu söyleyerek reddetti. Ancak, İsrail
bu beyana itibar etmemekte ısrar etti. Ve bu günlere gelindi.
İsraillilerin derin beka endişesini ve Filistinlilerin derin
mağduriyet duygusunu giderecek bir çözüm bulunmazsa, korkarım bu
savaş her iki tarafı da tüketecek... Kaynak: İhsan Dağı,
Ortadoğu’da İslam ve Siyaset,
Boyut Yayınları, İstanbul 2002; Murat Erdin, Hizbullah
ve HAMAS (Düşünceleri, Örgüt Yapıları ve Eylemleriyle),
Kastaş Yayınları, 2002. “Ölülerimizi
onların üstüne püskürteceğiz” 1
Haziran 2001’de İsrail’in başkenti Tel Aviv’deki intihar
saldırısından sonra gazetecilere mülakat veren HAMAS sözcüsü,
diş hekimi Abdülaziz Rantissi “eğer İsrail işgali bitmezse
ölülerimizi onların üstlerine püskürteceğiz” demişti.
Gerçekten de Filistin’de HAMAS’ın kontrol ettiği Gazze’deki
üniversitelerin duvarlarında ‘İsrail nükleer bombalara sahipse
bizim de insan bombalarımız var’ yazılı. İlan tahtalarında
canlı bomba olarak ölüme giden ve ‘şehitlik mertebesine ulaşan’
kahramanlara verilen beratlar, diplomalar asılı. Şehitlerin
hikâyeleri web siteleri, duvar gazeteleri, kulaktan kulağa
anlatılan hikâyelerle toplumun her katmanına yayılıyor. ‘Bir
kısas olmadan...’ İntihar
saldırılarına ilişkin ilk fetva 1983 yılında Lübnan’daki
Hizbullah örgütünün eylemleri için İranlı mollalar tarafından
verilmişti. 2002’de Irak’da verilen bir fetvada “İsrail’e
karşı intihar saldırısı gerçekleştiren Filistinlilerin
Cihad’ın en yüce mertebesine ulaştıkları’’ ilan edilmişti.
Dahası Irak’ın devrik lideri Saddam Hüseyin de Filistinli
şehitlerin ailelerine 25 bin dolarlık yardımlarda bulunuyordu.
Bugün ise en büyük destek Vahabi ulemadan geliyor. Katar
üniversitesinde görevli Şeyh Yusuf el-Kardavi intihar saldırısını
İslami kurallara uygun bulduğunu açıklamıştı. Hatta intihar
saldırısına giderken kadınların bombaları saçlarının ya da
çarşaflarının altına nasıl saklayacaklarını bile tarif
etmişti. Neyse ki kadınların intihar bombacısı olmaları kolay
değil. Katı sosyal normlar, kadınların ailelerinden
uzaklaşmalarının da, erkekler tarafından eğitilmelerinin de
önünde büyük engel. Öteki engel ise parçalara ayrılsa bile
kadının bedeninin erkek polisler ve uzmanlar tarafından
incelenmesinin günah olması. El-Ezher İmamı Şeyh Muhammed
Tantavi de Batı Şeria’daki işgalci askerlere yönelik intihar
saldırılarının şahadet olarak kabul edilebileceğini söylemişti.
Anlaşılan, Eski Ahit’te ve Kur’an’da yer alan ‘bir kısas
gibidir’ ayeti, Filistin söz konusu olduğunda önemini
yitiriveriyor... Sabra ve Şatilla
Katliamı İsrail’in sabık
başbakanlarından Ariel Sharon’un politik yaşamının en
tartışmalı sayfalarından biri hiç kuşkusuz 16-18 Eylül 1982
tarihinde yaşanan ve tarihe ‘Sabra ve Şatilla Katliamı’ olarak
geçen kanlı olaylardaki rolüdür. Beyrut’un güneyindeki bu iki
mülteci kampı söz konusu tarihlerde İsrail ordusuna bağlı
birlikler tarafından kuşatılmış, birliklerin arasına gizlenmiş
Lübnanlı Marunî Falanjist milisler tarafından açılan ateş
sonunda, Uluslararası Kızıl Haç örgütünün verdiği rakamlara
göre Filistinli ve Lübnanlı 2.750 mülteci hayatını kaybetmişti.
İsrail tüm dünyanın tepkisini çeken olaylardaki ölü
sayısını 800 olarak açıklamış ancak sorumluluğunu hiçbir
zaman üstlenmek istememişti. BM bile 521 sayılı kararı ile
katliamı lanetlemiş ancak suçluların adını anmaktan kaçınmıştı.
Halbuki katliamdan kısa süre önce bazı Amerikan, İngiliz ve
İsrail gazetelerinde olaya bizzat şahit olan doktorların,
hemşirelerin anlatıları yer almıştı. Bunun üzerine İsrail
hükümeti bir komisyon toplamayı kabul etti. Kahan Komisyonu, 1983
Şubatında sonucu bildirdi: “Ariel Sharon katliamdan sorumlu
bulunmuştur, çünkü Falanjistlerin Filistinlilere ve Lübnanlılara
duyduğu büyük düşmanlığı gözardı ederek onları
birliklerine dahil etmiş, onları eylemleri sırasında
denetlememiştir. Onun yapması gereken Falanjistlerin kampa
girmesini engellemekti.” Peki, bu raporun sonucu ne oldu derseniz,
cevap koca bir hiç!
Taraf / AYŞE HÜR -
Istanbul - 09.01.2009 Gönderen
PKK’nin Efsane Komutanı Mahsum Korkmaz'ın savaşçısı olan HPG Komuta Konsey Üyesi Goyi, “Heval Agit’in kahramanlığını halkımızın gücüyle birleştirip, halkım...