Bir SID'in hikayesi
Hüseyin 'Wisdom' Kılıç
(Editörün Notu: Bu yazı ilk olarak Wisdom tarafından tr-demoscene forumuna yazılmıştı. Yazının çok değerli bilgiler içerdiğini düşündüğümüz için, kendisinin de onayını alarak Plazma'da yayınlıyoruz. Yazı ile ilgili sorularınız olursa, tr-demoscene forumunda sorabilirsiniz. )
Yine Hindistan'dayım. İki gece önce ofisteyken aniden SID yapasım geldi ve hemen birşeyler yaptım. Dün Vigo ve Hydrogen'e dinletmiştim, sağolsunlar güzel şeyler söylediler.
Bügün aklıma bir fikir geldi: Henüz bu SID'i yeni yapmaya başladığıma göre, bir müziğin yapım aşamalarını merak eden insanlarla paylaşabilirim. Böylece bir müzik nasıl oluşuyor insanların daha iyi bir fikri olur. İlginç gelir mi bilmiyorum. Ama ilk üç aşamayı iletiyorum. Maalesef müziği yapmaya başlarken aklımda böyle bir fikir olmadığından çok sık kaydetmemiştim aşamaları. (Notebook'ta C64 emülatör ile çalışınca "aman yaptığım şey uçmasın" kaygısı olmuyor haliyle.)
Her bir aşama ilgili biraz detay vermeye çalışacağım, sorular olursa onları da yanıtlamaya çalışacağım, ancak bu thread'i bir SID tutorial'ına dönüştürmeye şimdilik vaktim yok maalesef.
Dosyalar iki parça halinde olacak:
.sid dosyasını SIDPlayer (ya da SID plugin'i destekleyen herhangi başka bir player; XMPlay, WinAMP vb.) ile açabilirsiniz.
.dat dosyası aslında rename edilmiş bir .prg dosyası. Bu dosyayı CSDb'den temin edebileceğiniz JCH Editor V3.04 (NewPlayer V20.G4) ile C64'te açabilir ve müziğin içeriğine ulaşabilirsiniz.
Her ne kadar söylemem gerekmese de bu SID'in copyright'ı hala bana ait. :-) Henüz release edilmediğinden dolayı bir yerde kullanmak ya da içinden bölümler almak istemeniz durumunda önce bana bir sormanızı rica ediyorum. (Geçmişte bu konuda dilim yandığından bunu yazmak zorunda kaldım, kusura bakmayın.)
Sözü çok uzattım. İlk üç aşamayı aşağıdaki link'ten indirebilirsiniz (Ed: Aynı zamanda bu dosya derginin bonus diskinde de var):
Dosyayı indirip açtıysanız her bir aşamaya tek tek bakabiliriz:
1. corrupt01.dat / .sid
Müziğe başlamadan önce aklımda olan grand/deep bir sound yaratmaktı. Editör'ü açtım ve basit bir bass enstrümanı yaptım. Bu ses ile klavyeden birşeyler çaldım ve bunu bass ritmi olarak yazdım bir sequence'e. Bass ritmi ortaya çıkınca müzik biraz şekillenmeye başladı kafamda.
Aynı nota dizisini kullanarak bir synth arpeggio'su yazdım. Sonra bu arpeggio'yu ikinci bir kanalda, notaları biraz aşağıya kaydırarak kullandım, böylece basit bir echo efekti oldu.
Bass sesini biraz kısık tuttum. Bu sayede daha sonra aynı ritmi yüksek sesle çaldığımda etkisi daha fazla olsun istedim. Dolgunluğu yakalayabilmek için önce zayıflığı aktarmam gerek diye düşündüm. Bu ritmi müziğin genel teması olarak kullanmayı düşünüyorum ve müziğin içinde arada bir bu ritme geri döneceğim.
Müzikte fazla tekrar olsun istemiyorum ve progression hızlı olsun istiyorum. O yüzden hafiften yankılanan basit bir ritim daha yazdım ve bunu ilk arppegio'ları çaldıktan hemen sonra çalmaya başladım. Müziğin tonu yavaş olmasına rağmen bu biraz hızlıca ritim sayesinde bir denge yakalamaya çalıştım. Bu tip kontrastları daha sonra da kullanacağım.
Enstrümanların programlanması, klavyeden birşeyler çalınması, ilk sequence'lerin yazılması için şu ana kadar geçen toplam süre: 01:48
2. corrupt02.dat / .sid
Bass ritminin arasına hi-hat'ler serpiştirdim. Bass ritmin akışı yüzünden bu hi-hat'ler istediğim ritmi yakalayamiyor, o yüzden şimdilik hoşuma gitmese de öyle bıraktım. Daha sonra buna tekrar döneceğim muhtemelen.
Henüz geçişleri ve atakları yapmak için erken olsa da drum başlamadan önce tek bir snare ile aklımda olan atağı kısmen yapıp bıraktım. Buna da daha sonra döneceğim.
Drum'ların başladığı yerde C64'teki üç kanal sınırlamamasından dolayı sık kullanılan bir tekniği kullandım: Bass enstrümanının ilk birkaç tick'ine base drum koydum, böylece herhangi bir bass notası çaldığımda önce base drum çalıyor, hemen arkasından da bass çalıyor. Bu sesi tek başina dinlediğimizde bile kulağımız bu gecikmeyi pek algılayamıyor. O yüzden efektif bir yöntem.
2. kanalda hızlı ve kesiksiz bir ritim olduğundan o kanalı snare'ler için kullanamam. Bass ritmi bozmamak için orada da kullanamıyorum, o yüzden snare'leri 3. kanala yazmak zorunda kaldım. Bass ritmi 3. kanala aynen kopyalayıp, enstrümanı daha gitar benzeri bir ses ile değiştirdim. Aralarda da snare oldu. Snare yazmak zorunda kaldığım tick'lerdeki gitar notalarının eksikliği bass ritmi de ayni şeyi çaldığından dolayı hissedilmiyor.
Bass ritmini aynı enstrümanın daha yüksek sesli bir varyasyonuyla çalıyorum artık. Ayrıca filtre tipini de sesi daha dolgulaştıracak şekilde değiştirdim. Sesin release'i daha önce çok kısıktı, şimdi onu arttırdım, bunun da dolgunluğa faydası oldu, ayrıca biraz yankı varmış gibi oldu.
Gitar için kullandığım enstrumanın sesi biraz kısık. Basit bir enstrüman. Tek amacı bass'ı güçlendirmek.
Şu aşamada yumuşak bir intro'dan sonra aniden dolgunlaşan ve sertleşen bir müzik parçası var elimde. İlk baştaki amacıma biraz ulaşmış durumdayım.
Eğer kafamda komple bir parça fikriyle oturmamışsam bilgisayar başına, yazdığım birkaç ritmin varyasyonlarını bir arada çalarak parça nasıl devam edebilir anlamaya çalışıyorum. Burada da öyle yaptım, aynı ritimleri farklı varyasyonlar ve sırayla çalarak müziğin devamının gelmesi için kendime fikir vermeye çalıştım.
Gitar sesini bir oktav üstten çalarak müziğin o bölümünde hafif bir coşku ile kızgınlık hissini bir arada vermeye çalıştım. Bu kısım henüz tam istediğim gibi olmadı. Muhtemelen aynı şeyi bir oktav daha yükselterek deneyeceğim daha sonra.
Varyasyonlardan biri de gitar ritmini alıp bunu ring modulation ve synchronization ile çaldırmak ve 2. kanal ile karıştırmak oldu. Biraz futuristic bir sound oldu gibi.
Bass'ın dolgun versiyonu ile intro'daki arpeggio'ları bir arada çaldım. İntro'dan daha güzel sound ediyor ama intro'yu yine de daha sessiz ve sade bırakacağım sanırım.
Birkaç varyasyon daha var, pek söze değer değiller, onları geçiyorum.
3. corrupt03.dat / .sid
En son olarak çift gitar ve bass bir arada çalıyormuş gibi denedim. Bu bölüm şu anda oldukça amatör sound ediyor, daha sonra düzelteceğim.
Ayrıca, son save'de parçanın sonuna biraz sessizlik ekledim. Loop eden müzikler "bilgisayar müziği" hissinden kurtulamıyor kanımca. Çoğu zaman bu hoşuma gitse de bu müziği direkt loop ettirmemeyi düşünüyorum. Bu iş ayrıca düzgün bir wav/mp3 export alabilmek için gerekliydi (SIDPlay'de wav export alabilmek için export süresini girmeniz gerekiyor.)
Bilmiyorum yazdıklarım ne kadar anlamlı ama şimdilik bu kadar. Umarım biraz olsun ilginç geliyordur ya da belki birilerine yardimci olabilecek birkaç ipucu vardır. Gelen (gelirse :-) ) tepkilere göre bu yazıları biraz daha şekillendirebilirim sanıyorum.
Yazıya başlarken de belirttiğim üzere teknik detaylara (tick vb.) ve özellikle de SID ile ilgili detaylara girmiyorum. Bu konularda yeterince bilgi var internet'te. Onlar hakkında da yazarsam bu yazı bitmez gibi görünüyor, biraz da o yüzden üstünden geçiyorum. Yine de kafanıza çok takılan bir soru olursa cevaplamaya çalışayım. Buraya yazarsanız ben olmasam bile bilen baska biri cevaplar mutlaka.
Müziğe birşeyler eklediğimde tekrar yazacağım.
Şimdi yazdıklarımı tekrar okudum da çoğu cümleyi kötü dil kullanımı yüzünden ben bile anlamadım. :-) Hindistan insani yoruyor, mazur görünüz.
Drey'in Sequencer Köşesi Başlangıç Amiga Kickstart Rom Dosyası