Çok üzüldünüz ama isyanınız önce neye?
Soma katliamı içinizi parçaladı, öfkelendiniz. Ama önce neye? AK Parti neoliberalizmini konuşmadan devam etmek 'kader işte' demekten farksız.
Diğer taraftan hükümet etmek, sayısız tercih yapmak manasına geliyor. Makro düzeyde ülkenin kaynaklarını, yurttaşlarının parasını önce ne için kullanıyorsunuz? Duble yol için mi, kadın sığınmaevi için mi? Üçüncü köprü mü, iş güvenliği denetimi mi? İşte nasıl bir sosyal güvenlik mekanizması kurduğunuz, seçilen dış politika, yasalarda en fazla neye dair değişiklik yaptığınız... Seçmen lokal noktalarda eleştirir (bu mekanizmanın ataleti ayrı yazı konusu); tüm politikaların dayandığı söylem ve siyasetten ayrı duranların eleştirisi kesilmez tabii. Başka türlü bakıyoruz işte dünyaya... Diğer yanda ‘tokatı yersin’lerle, vatandaş tartaklamalarla fiziki, tekmeleyenleri nişane gibi yanında taşımakla psikolojik şiddete dayanan o ilkel çizgi dururken saçma lafazanlıklar yaptığımın farkındayım.
Elbette ki o işletmenin patronu, sorumlu yöneticileri yargılanacak; o tuhaf basın toplantısını yapmak yerine çoktan ifade vermiş olmaları gerekirdi. Fakat Soma iş cinayeti sonrası neoliberalizme ve üç hükümettir serpilmiş, Türk-İslam senteziyle bir anlamda ‘yerlileşmiş’ AK Parti neoliberalizmine yönelmeyen isyanın inanın hiçbir hükmü yok. İnşaata dayalı büyümeyi, kalkınmanın mistifiye edilmiş gerekçelerle obsesyon haline getirilişini, ‘Büyük Türkiye’ ezberinin insani maliyetini konuşmadan devam etmek, ‘Kader işte’ deyip geçmekle aynı hatta.
Simten Coşar ve Gamze Yücesan Özdemir’in hazırladığı ‘İktidarın Şiddeti’ (Metis Yay.) adlı kitabı hararetle öneririm. 80 darbesinden itibaren neoliberalizmi, Milli Görüş’ten itibaren AK Parti’yi birlikte takip eden, Türk-İslam sentezi bu özgün neoliberalizm modeline yakından bakan on makale var kitapta.
İslamcı politikalarla neoliberalizmin hemhal oluşu, ‘hayır işi’ mefhumunun bu modeldeki yeri, sosyal hakların sosyal adalet vurgusuyla çelişir biçimde vatandaşlık kaynağından koparılışı, hukuk sisteminin piyasalar lehine değişen çerçevesi... Bu yaklaşım, ilericilik-gericilik, sekülerlik-dindarlık, hatta acıklı biçimde cehalet-okumuşluk sarmalına sıkıştırılan muhalefet söylemlerine de eleştiri aynı zamanda. Asıl mesele başka.
Kitabı hazırlayanlar neoliberalizmin şiddetinin İslamcı politikalarla sessizleştirildiği tespitini yapıyor. Madenden sağ kurtulmuş bir işçinin (Çizmemi çıkarayım mı?), Diyanet-hükümet üzerinden umreyle mükafatlandırılmasını da belki buradan okumak gerekiyor. Mesele, sağ kalan işçilere önce ne önerdiğiniz. Ve işte önce neye isyan ettiğimiz.