Prof. Dr. Cevat Geray’ı Uğurladık | Günay Güner , İsveç Postası
17 Ekim 2018, 21:44
Bu yazı 26 Temmuz 2018, Perşembe 19:51:45 tarihinde eklendi. 400 kez okundu.
Prof. Dr. Cevat Geray’ı Uğurladık - Günay Güner
“Her ölüm erken ölümdür”ü yoğun düşündüren bir yitimdi Sevgili Cevat Geray Öğretmenimizin aramızdan ayrılışı. 24 Temmuz 2018’de Cebeci Gömütlüğünde Geray’ı uğurlarken herkes kederliydi. “Bu insanlarda ne çok izi vardır, kimbilir” diye geçirdim içimden. Alçakgönüllülüğü, muhabbet-gönül insanı oluşu, dudaklarındaki sürekli gülümseyişiyle insanın içini ısıtışı, hiçbir şeyle yarışmadan tane tane konuşuşu, türkülü, Türkçe sevdalısı buluşmalarımız… Binlerce öğrencisi gibi Münevver Oğan, Cihat Oğan, Nermin Küçükceylan, Uğur Küçükceylan, Mustafa Sönmez (Ah, o İsveç günleri…), Oğuz Gemalmaz, Hülya Küçükaras, İsmail Sami Çakmak, Celal İlhan, Günay Güner…en yakınları arasındaydılar. (Adlarını anamadıklarım, anımsayamadıklarım bağışlasınlar. Biliyorum, bir dolu ad var.)
Kentleşme, halk eğitimi, kırsal kalkınma, kooperatifçilik, köy toplumbilimi (sosyoloji) alanlarında dünya ölçeğinde ustaydı. Neredeyse son soluğuna değin Fakülte’de derslerini sürdürdü; öğrenci yetiştirdi. “Gerçekte hiç emekli olmadı” demek yanlış olmaz. Yalnızca ders vermekle de kalmadı, hemen her aydınlanmacı buluşmada, etkinlikte dostlarının arasındaydı. Kabuğuna çekilmeye karşıydı; bilinçle, öyle de yaptı. Zaten Siyasal Bilgiler Fakültesi öğrencisiyken öyle bir edebiyat gecesi düzenledi ki başta Cemal Süreya olmak üzere, o buluşmada şiirlerini okuyan ve kimileri tanınmayan ozanlar bugün Türk Şiirinin sütunlarını oluşturuyorlar. Lise çağında elle çıkardıkları Kaynak dergisinden başlayarak onyıllar içinde Hisar, Forum, Mülkiye…dergilerinde dergicilik çalışmalarını sürdürür.
Cevat Geray, Prof. Dr. Fehmi Yavuz’un asistanıdır. SBF’deki asistan odasında kalır ki öncesinde Fehmi Yavuz ve başka kimi öğretmenler de o odalarda kalmışlardır. Yine öğrenciyken örgütsel çalışmalara katılmış, Talebe Cemiyeti Başkanlığı yapmıştır. İzleyen yıllarda ise birçok başka örgütte savaşımı sürecektir. Bilimsel çalışmaları çok özgün ve ufuk açıcıdır. Çalışma alanlarından özellikle halk eğitimi, demokrasiyle doğrudan ilişkisi nedeniyle yaşamsaldır. Günümüz Türkiye siyasal koşulları bu gerçeği her dönemden iyi anlatmaktadır.
1960 Devrimi ardından Milli Eğitim Bakanı olan Fehmi Yavuz’un Özel Kalem Müdürlüğünü de yapan Cevat Geray Haziran 1977-3 Eylül 1982 arasında (3 kez seçilerek) Siyasal Bilgiler Fakültesi’nin dekanlığını yaptı; “Efsane Dekan”ı oldu. Öğrencisini polise teslim etmediği gibi, öğrencisini döven polisi, Fakülte önünde sıraya dizdirdiği polisler arasından belirlenmesini sağlar. O Efsane Dekandır. Sağcı öğrencilerin de öğrenim haklarını sonuna kadar korur. (Oysa önceki Dekan Öztin Akgüç sorun doğduğunda, çareyi Falülteyi tatil etmekte bulmaktadır.) Yasal düzenlemeler üzerinde yapılan oyunlar sonucunda dekanlık görevi sona erdirildi. Ardındansa Cevat Geray 1402’lik oldu; Fakülteyle ilişiği kesildi. (Tuncer Bulutay, Korkut Boratav gibi öğretmenlerde aynı durumdadırlar.)
Cevat Geray yasal savaşımı soncunda ancak 1990 yılında yeniden, o çok sevdiği, kendini adadığı SBF’ye, bilimci görevine dönebildi. Bu yıllar ve yaşamı boyunca insan hakları savaşımını sürdürdü; Aziz Nesin, Tahsin Saraç gibi aydınlarla birlikte “Aydınlar Dilekçesi” diye bilinen belgeyi yazıp imzaya açtılar, yaklaşık 200.000 imzalı dilekçeyi diktatör Kenan Evren’e ulaştırdılar. Bu çok büyük bir olaydır. Yine Ekin Bilar adıyla bir kültür, direniş kurumu kurdular. Türk Dil Kurumu’nun 12 Eylül Cuntası tarafından 1983 yılında kapatılmasından sonra 18 Nisan 1987’de kurulan Dil Derneği’nin de kurucu Başkanı Cevat Geray’dır. Dil Derneği’nin yayım organı Çağdaş Türk Dili dergisine de büyük destek sağladı.
İnsan hakları savaşımıyla da kültürümüzde yer eden Cevat Geray özellikle Türkiye İnsan Hakları Kurumu’nun (TİHAK) kuruluşunda yer aldı, destek verdi. Bugün insan hakları savunusunda, direnişte Cevat Gerayların, Muzaffer İlhan Erdostların yarattıkları birikimden beslenilmektedir. Emperyalizmin güdümüne karşı çıkan insan hakları anlayışını onlar savundular.
Cevat Geray’ı nasıl anlatabiliriz ki? Her tümce eksik…
Işıklar içinde uyu eşsiz Öğretmenim, Ağabeyim.