Avrupa ile Asya Arasındaki Adam: Gazi Mustafa Kemal – IV : 50
Sancak bölgesinde sıkıyönetim ilân etmek için gerekçe olarak gösterdi. Bir yandan da birliklerine sınırdı yığınak yaptırdı.
Kısa süre önce Atatürk, bir kere daha isteklerini açıkça dile getirmiş ve dışişleri bakanına mecliste şunları söyletmişti: “Hatay'da (Türkler şimdi Hitit tarihiyle bağlantı kurarak, Sancağa bu adı vermişlerdi) sadece bir Türk çoğunluğu, Türk karakteri ve Türk kültürü yoktur, burası aynı zamanda ülkemizin büyük bir kesimi için bir kapı ve güvenli bir kilit noktasını da oluşturmaktadır. Hükümet neye mal olursa olsun, bu milli davayı iyi ve kesin bir çözüme ulaştırmaya kararlıdır.”
Yani Atatürk isteklerini gerekirse zorla elde etmek niyetindeydi. Birkaç tümeni savaş gücü durumunda getirip güney sınırına sevk etti, kendisi de birlikleriyle birlikte gitti. Silahlı bir çatışmaya girilip girilmeyeceği, kıl üstünde durmaktaydı.
1938 Haziranı, Avrupa'da büyük bir gerilimin egemen olduğu bir zamandı. Almanya'nın Ostmark'ı ilhak etmesini Batılı güçler önleyememişlerdi. Führer batı savunma hattının kurulmasını emretmiş ve Alman-Çek krizi ortaya çıkmıştı. İngiltere için şimdi Fransız müttefikiyle Türk dostu arasında silahlı bir hesaplaşmanın hiç sırası değildi. Bir kere daha araya girdi ve bir kere daha Paris hesabı ödemek zorunda kaldı.
Britanya hükümetinin uzanan eli altında, her iki taraf arasında doğrudan doğruya bir anlaşma sağlandı. Bir manda bölgesinin geleceği konusunda bütün sorumluluk kendisine ait olan Uluslar Birliği devre dışında bırakılmıştı. İskenderun Sancağı, Hatay Cumhuriyeti olarak bağımsız bir karakter kazandı ve Fransa ile Türkiye'nin ortaklaşa yönetimi altına girdi. Bölgenin başkomiseri Fransız’dı. Hükümeti -bir başkan ve dört bakan- Türklerden oluşturuldu. Türklerin parlamentoda, 40 sandalyeden 22'sini alarak çoğunlukta bulunmaları sağlandı. Ayrıca eşit güçle Fransız ve Türk birlikleri bölgeye girdiler. Bu arada bir de Türkiye ile Fransa arasında bir dostluk antlaşması yapıldı.
Böylece Atatürk hedefine aslında ulaşmış oluyordu. İskenderun Sancağı, Suriye devletinin parçası olmaktan çıkmış ve fiilen Türkiye'nin eline geçmişti. Ortaklaşa Türk Fransız ikili yönetimi sadece bir geçiş dönemi çözümü demekti, Paris hükümeti için bir geri çekiliş aşamasıydı. Bu aşama sürekli olamazdı. Nitekim bir yıl sonra gelişim sürecinin kaçınılmaz son aşamasına da gelindi. 1939 Haziran'ında Fransa ülkedeki haklarından vazgeçerek birliklerini geri çekti. Hatay resmen Türkiye Cumhuriyeti'ne katıldı. Fakat Atatürk bunu göremedi.
Onun son çabaları henüz başlangıç aşamasında bulunan sanayinin geliştirilmesi ve Türkiye'nin savunmasının güçlendirilmesi doğrultusundaydı. 1938 Şubat'ında silâhlar için beş yıllık bir plânın parlamentodan çıkardı. Fakat bu çift program, eğer hızla uygulanmaya girişilirse, ülkenin mali gücünü aşacak nitelikteydi. Devletin olanakları daha önceki yıllarda yapılmış zorunlu çalışmalarda alabildiğine zorlanmıştı; zaten dayanılmaz durumda bulunan vergilerin yeniden arttırılması ise düşünülemezdi.
Bu bakımdan Atatürk'ün şimdi yardıma gereksinimi vardı ve bu yardımı da alabileceği yerden aldı.
Neval Chamberlain yönetimindeki Britanya hükümeti, Almanya'nın çember içine alınması doğrultusunda var gücüyle çalışmaktaydı, bazı bakımlardan başarılı olduğu da görülüyordu. Türkiye'yi de, Almanya'yı dünyadan soyutlamayı amaçlayan bu sistemin içine almaya özellikle önem göstermek zorundaydı. Böylece Doğu-Akdeniz'de sadece güvenilir bir destek kazanmakla kalmaz, ayrıca çemberi güneydoğuda kapatan Rusya'yla da çok zorunlu olan birleşme bölgesine girmiş olurdu. Bundan dolayı Downing Sokağı, ekonomik yardımda bulunmaya hazır olduğunu bildirdi. Uzun görüşmelerden sonra, 1938 Mayısında Londra'da Türkiye ile kredi antlaşması imzalandı. Böylece Türkiye sanayi yatırımı amacıyla makineler ve demiryolu malzemesi almak, Zonguldak kömür limanını ve diğer limanları yapmak ve ülke madenciliğini geliştirmek için 10 milyon sterlin, ayrıca savaş malzemesi sağlamak için silahlanma kredisi olarak 6 milyon sterlin aldı.
« 01 ... 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 »