CUMHURİYET DÖNEMİ TÜRK EDEBİYATI OLAY ÇEVRESİNDE OLUŞAN METİNLER (ROMAN VE HİKÂYE) GENEL ÖZELLİKLER TEST-1 - Edebiyat Meraklılarının Sitesi | Edebiyat Meraklılarının Sitesi
türk edebiyatı testleri	olay çevresinde oluşan metinler roman ve hikaye
………….Türk edebiyatında aydın-halk arasındaki uçurumu açık ve kaygıdan uzak şekilde ele alan nadir romanlardan biridir. Eser, ………. zincir romanları içinde bir yerde düşünülebilir ama farklılığı bu zincir içinde ilk defa Anadolu'dan bir bakışın romana hâkim olmasıdır. Evet, Ahmet Celal bir İstanbul çocuğudur ama Anadolu'nun bambaşka bir gerçeğini anlatır: alabildiğince fakirlik ve bunun verdiği daha büyük bir ruhsuzluk.
1.Bu parçada boş bırakılan yerlere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
A) Sürgün - Refik Halit Karay’ın
B) Şık - Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın
C) Çalıkuşu - Reşat Nuri Güntekin’in
D) Ateşten Gömlem - Halide Edip Adıvar’ın
E) Yaban - Yakup Kadri Karaosmanoğlu’nun
………… roman, hikâye, tiyatro, gezi gibi alanlarda eser vermesine rağmen edebiyatımızda romancı olarak tanınır. Özellikle Çalıkuşu, Yaprak Dökümü gibi romanları Türk halkı tarafından sevilerek ve beğenilerek okunmuştur. Bunda eserlerinde kullandığı dilin etkisi büyüktür. Yazar, her yaştan insanın kolaylıkla anlayabileceği gayet sade, açık, anlaşılır bir dille eserlerini kaleme almıştır.
I. Parasız Yatılı
II. II. Korsan Çıkmazı
III. Çok Sesli Bir Ölüm
IV. Unutma Bahçesi
3.Aşağıdaki yazarlarla yukarıdaki eserler eşleştirildiğinde kahramanlardan hangisi dışta kalır?
A) Latife Tekin
B) Pınar Kür
4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde boş bırakılan yere ayraç içindeki yazar getirilemez?
A) ………Ya Tahammül Ya Sefer adlı eserinde, insanoğlu içindeki tatminsizliği nasıl aşar sorusunu araştırmıştır. (Mustafa Kutlu)
B) ……….., Ölü Erkek Kuşlar adlı eserinde geleneksel toplum değerlerini postmodem bir söylemle sorgulamıştır. (İnci Aral)
C) …….., Dost ve Yaşamasız gibi hikâyelerinde soyutlamaya ağırlık vermiş yazarlarımızdandır. (Vüs’at O. Bener)
D) ……….. Aylak Adam ve Anayurt Oteli romanlarında yalnızlık ve bunalımın hikâyesini anlatmıştır. (Talip Apaydın)
E) ………., Bıyık Söylencesi adlı eserinde bir Anadolu kasabasında muhteşem bir bıyığın, sahibini ve ona özenle bakan berberini unutturacak kadar ilgi çektiğini anlatır. (Tahsin Yücel)
Edebiyatımızda fantastik unsurların yoğun olduğu kurgularıyla tanınan…………, ilk yapıtı Pasifik Günleri'nden Beyoğlu’nda Gezersin'e kadar düş, rüya ve gerçek arasındaki başarılı geçişleriyle dikkatleri çekmiştir. Eserlerinde daha çok fantastik gerçekçiliğin gizemli ve düşsel dünyasını anlatmıştır. Yazar, düşselliği gerçeğe dönüştürürken, okuru dış gerçeklikten uzaklaştırır; gerçek dışına, gerçeküstüne doğru gizemli bir yolculuğa çıkarır. Olağanüstü öğelerle, olağanüstü kahraman ve olaylarla gerçeküstü bir dünya oluşturan yazar, bu dünya ile gerçek dünyayı eserlerinde bir arada kullanır.
5.Yukarıdaki parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilebilir?
E) Faik Baysal
6.Aşağıdaki yapıtlardan hangisi türü bakımından ötekilerden farklıdır?
B) Aganta Burina Burinata
C) Masumiyet Müzesi
D) Midas’ın Kulakları
E) Yeni Yalan Zamanlar
Cumhuriyet Dönemi öykücülüğüne denizi, denizden ekmeğini kazananları getiren yazar……… Ege Kıyılarından eseriyle başlayarak günümüze değin, konusunu denizden alan birçok öykü yazmıştır. Gülen Ada öyküsünde yazar, doğayı konuşturmuş, doğayla söyleşmiştir. Bu öyküde kişiler silinmiş, denizle küçük bir adanın seslerine, söyleyişlerine kulak verilmiştir. Dalgaların bile bir amaç uğruna hırçınlaştığı sezilir öyküde.
7.Yukarıdaki parçada sözü edilen sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?
C) Vüs’at O. Bener
E) Tarık Dursun K.
Yazar, Abdullah Efendi’nin Rüyaları adlı eseriyle öykücülüğümüzde kişisel kargaşanın, kişilik yanılsamalarının, yaşamı gerçekliği dışında da algılamanın çok başarılı örneklerini vermiştir. Yazar, öykülerinde, kişinin içsel çöküntüsünü, yaşamın somut gerçekliğinden sıyrılarak iç benliğine sığınmasını anlatmıştır. Yaz Yağmuru öyküsünde ise ilk yapıtında belirsiz bıraktığı ruhsal çatışmaları daha somut düzeyde işlemiştir.
8.Yukarıdaki parçada sözü edilen sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?
B) Nezihe Meriç
C) Sevinç Çokum
Köylüye, emekçiye eğilen bir öykücülük anlayışı Sabahattin Ali’den sonra yaygınlık kazanmıştır. İkinci Dünya Savaşı’nın çalkantıları arasında yaygınlaşan bu anlayışın belli başlı yazarları arasında…….. sayılabilir.
9.Yukarıdaki parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilemez?
………1945 sonrası Türk öykücülüğünde taşlamacı, buruk gülümseyen, yergici tutumuyla kendine özgü bir yer edinmiştir. Taşlamacılığı ve yergiciliği bireysel açıdandır. Büyük kentin türedi zenginlerini, bu tür insanların görgüsüz aile yaşamlarını, toplumun aydın katlarıyla olan uyuşmazlığını yansıtmıştır. Yazar, Konçinalar öyküsünde oldukça ilginç buluşlarıyla okura seslenmiştir.
10.Yukarıdaki parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilebilir?
C) Emine Işınsu
Yakup Kadri, romanlarında değişik dönemlerin toplumsal ortamlarını kronolojik bir biçimde ele almasıyla tanınır. “Kiralık Konak”ta, Tanzimat’tan I. Dünya Savaşı’na kadar yetişen üç kuşak arasındaki anlayış farklılığını; “Hüküm Gecesi”nde, II. Meşrutiyet Dönemi’ni ve bu dönemdeki parti çekişmelerini, “Sodom ve Gomore”de, mütareke yıllarının İstanbul’unda sosyal yaşantıyı, işgalcilerle iş birliği yapan çevrelerin ahlak düşüklüğünü; “Yaban”da, Kurtuluş Savaşı yıllarında Anadolu köyünün durumunu, köylü ile aydının birbirini “yabancı” görmelerini; “Panorama”da, Türkiye’nin 1952’ye kadarki durumunu konu edinmiştir.
11.Yakup Kadri’nin, sözü edilen eserlerde bu konuları işlemesi, aşağıdakilerin hangisine kanıt olarak gösterilemez?
A) Romancının toplumu geniş bir zaman diliminde gözleyerek anlatması gerektiğine inandığına
B) Tarihsel olaylarla toplumsal değişim arasında ilgi bulunduğunu düşündüğüne
C) Kuşaklar arası farklılıkların tarihsel ve toplumsal gelişimle bağlantılı olduğu kanısında olmasına
D) Romanın toplumsal gelişimi yansıtmada bir araç olabileceğine inandığına
E) Romanda bireysel duygu ve düşüncelerin belirtilmesinin yersizliğini düşündüğüne
Türk edebiyatına ait hiçbir romanda bu yapıtta olduğu kadar çok roman kişisi yoktur denebilir. Adnan ile Belkıs’ın çevresinde gelişip genişleyen bu romanda irili ufaklı kırk kadar insan vardır. Bunlar hep Mithat Cemal Kuntay’ın çok iyi tanıdığı çevrenin insanları: Konakların, köşklerin, yalıların insanları... Ancak o, bu yapıtında geçmişe, özleyerek ve imrenerek değil, âdeta tiksinerek ve öfkelenerek bakar. Çürümüş bir ortamda namuslu insan olarak Şair Raif’le Dağıstanlı Hoca’yı, iyi insan olarak ise bir tek Süheyla’yı görürüz.
12.Bu parçada sözü edilen eser, aşağıdakilerden hangisidir?
B) Hür Şehrin İnsanları
D) Üç İstanbul
Köy romanlarının, köylü olmasa bile, en azından köyü tanıyan, köylüyü incelemiş yazarlarca yazılması gerekmez mi? Fakir Baykurt bu kanıdadır ve kendisini örnek göstererek “Sanki köy romanı yazmaya mahkûmum, istesem de kent romanı yazamam.” der.
13.Aşağıdaki eserlerden hangisi Fakir Baykurt’a ait değildir?
A) Tütün Zamanı
B) Onuncu Köy
D) Irazca’nın Dirliği
…… Aganta Burma Burinata adlı yapıtında bir Bodrumlunun deniz aşkını, denize olan tutkusunu anlatır. Aynı zamanda deniz emekçilerinin çileli yaşantısını da. Onların günlük yaşantısını, ekmek paralarını nasıl zorluklarla kazandıklarını dile getirir. Deniz insanlarının iç dünyasını anlatır bize. O insanların nasıl sevindiklerini, nasıl üzüldüklerini, nasıl sevdiklerini görürüz. Eser romandan çok, uzun bir hikâyeye benzer. Kişiler çok belirgin değildir. Birey olarak denizcilerden çok, deniz emekçilerinin genel yaşamları, çileli ekmek kavgaları vardır.
14.Bu parçada boş bırakılan yere, aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
B) Osman Cemal Kaygılı
…….. Türk edebiyatında mizahın en büyük ve en tanınmış temsilcilerinden biri olmuştur. Hayatı boyunca çok sayıda yapıta imza altmıştır. Mizah türündeki yapıtlarında toplumcu-gerçekçi bir çizgi izlemeye çalışmıştır. Şiir, hikâye, gezi, roman, anı gibi birçok türde eser yazmıştır.
15.Bu parçada boş bırakılan yere, aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Roman, makale, fıkra ve eleştiri türlerinde yapıtları vardır. Geniş bilgisini ve kültürünü yapıtlarına aktarmıştır. Özellikle romanlarında psikolojik öğeleri, ruhsal dengesizlikleri, toplumsal sorunları işlemiştir. “Fatih-Harbiye” romanında Batı-Doğu ikilemini, “Dokuzuncu Hariciye Koğuşu”nda bir gencin hastalık ve sıkıntılarını ele almıştır.
16.Bu parçada sözü edilen sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?
Çankırı, Kastamonu, Çorum çevresinde geçen romanlarında köydeki yaşama biçimini, toplum yapısını, köylünün dünyasını işledi. Tanzimat’tan bu yana değişen mülkiyet ilişkilerini, ağalık kurumunun, eşkıyalık hareketlerinin gerçek yüzünü anlatmayı amaçladı. Mütareke ve cumhuriyet dönemlerini konu aldığı romanlarında ise siyasal çekişmeler çevresinde Batılılaşma hareketini, yeni Türk devletinin oluşumunu eleştirdi. “Devlet Ana” romanında geliştirdiği tarih tezlerinin ışığında Osmanlı geleneğinden kopuşun yanlışlığını vurguladı. Batı’dan farklı olan “Asya Tipi Üretim Tarzı” tezi bir bakıma onun romanlarının anahtarı olmuştur. Göl İnsanları, Yorgun Savaşçı, Rahmet Yolları Kesti, tanınmış romanlarıdır.
17.Bu parçada tanıtılan sanatçı, aşağıdakilerden hangisidir?
……….., Türk edebiyatının en üretken yazarlarından biridir. Hayatını kaleminden kazanan ender yazarlardandır. Bu yüzden erken yaşlarda gazetecilikle uğraşmış, gazetelerde başyazı yazmış, günlük fıkralar yazmış, gazete çıkarmış, gazetelerde romanları tefrika edilmiş, Server Bedi imzasıyla çok bilinen polisiye Cingöz Recai serüvenleri yine gazetelerde yayımlanmış, romanlar ve öyküler yazmış, çeviriler yapmış, Kültür Haftası ve Türk Düşüncesi adında iki dergi çıkarmış çok yönlü bir yazardır. Belki çok yazmanın verdiği bir alışkanlıkla kıvrak bir kalemi vardır, aynı zamanda iyi bir üslupçudur. Zekâsı dilini sivriltmiş, polemiklere girmiş, hırçın bir polemikçi olarak ün yapmıştır.
18.Bu parçada boş bırakılan yere aşağıda verilenlerden hangisi getirilmelidir?
Kemal Bilbaşar'ın 1943'te yayımlanan ilk romanı……….. nedense ilk yayımlandığı dönemde edebiyat tarihçilerinin, eleştirmenlerin ve okurların dikkatinden kaçmış, hak ettiği ilgiyi görememiştir. Kimi eleştirmenlerce, psikolojik yabancılaşmanın, bireyin varoluş sancıları ve yalnızlığının ülkemiz edebiyatında ilk kez işlendiği roman olarak değerlendirilen…………………., ayrıca bir karşı - kahraman olan anlatıcı - kahramanın kendi iç dünyasının derinliği, çelişki ve çatışmalarını büyük bir samimiyetle ve hiçbir ayrıntıyı gizlemeden dile getirdiği bir metin olarak da ilgi uyandırmaktadır.
A) Anayurt Oteli B) Denizin Çağırısı
C) Yağmur Beklerken D) Ay Tutulduğu Gece
E) Kölelik Dönemeci
Peyami Safa hikâyecilerimizden ve romancılarımızdan yazdıklarına "insan ruhunun karanlık taraflarına dalabilecek bir tahlil huzmesi katmalarını" beklediğini belirtir. Onun kendi- E ne özgü yanı, romanlarının ayırıcı vasıflarından biri, yaptığı -1 ruh çözümlemeleridir. Hemen bütün romanlarında bu tür ruh çözümlemelerini, karakter tahlillerini görürüz, ömrünün son on yılında yazdığı Matmazel Noraliya'nın Koltuğu ile Yalnızız romanlarında ise ruh çözümlemeleri daha yoğundur ve bunlar psikoloji, parapsikoloji ve mistisizmle yoğrulmuştur. Daha çok Batılı yazarları okuduğu için onun metafizik düşünceleri yerli tasavvuf düşüncelerinden çok Batılı mistisizme yakındır.
20.Buna göre, Peyami Safa'nın sanat anlayışı aşağıda verilen sanatçılardan hangisinin sanat anlayışıyla paralellik göstermez?
D) Abbas Sayar
Roman görünüşte Cemal’in, olayların geçtiği tarihten altı yıl önce ayrıldığı sevgilisi Sabiha'yı tekrar bulabilme umuduyla ama daha çok kendi kişiliğini bulma yolunda vermiş olduğu mücadele etrafında geçer. 1920 yılı Eylül'ünde güney vilayetlerinin birinden Tıbbiyede tahsil yapmak üzere İstanbul'a gelen Cemal, 1914 yılında ayrıldığı ve bütün çocukluğu ile gençlik yıllarının geçtiği İstanbul'u her bakımdan çok değişmiş bulur. Çünkü İstanbul düşman işgali altındadır ve şehirdeki hemen herkes bedbaht, perişan ve geleceğe ait bütün ümitlerini kaybetmiş bir durumdadır. Cemal, romanın başında, altı yıldır görmediği Şehzâdebaşı'ndaki Elâgöz Mehmet Efendi Mahallesi'ne gelir ve romancı ani bir geri dönüşle kahramanını altı yıl öncesine hatta daha önceki yıllara, mahalleye ait hatıralarına götürür. Romanın 125 sayfa tutan birinci kısmı, Cemal'in doğup büyüdüğü ve 1914 yılında ayrıldığı mahallesindeki hatıralarının hikâyesidir.
21.Bu parçada sözü edilen roman ve yazarı aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?
A) İstanbul'un Bir Yüzü - Refik Halit Karay
B) Sodom ve Gomore - Yakup Kadri
C) Üç İstanbul - Mithat Cemal Kuntay
D) İbrahim Efendi Konağı - Semiha Ayverdi
E) Sahnenin Dışındakiler - Ahmet Hamdi Tanpınar
Olay örgüsünün kuruluşu, şahıs kadrosu ve anlatım tekniği bakımından üç roman arasında önemli farklılıklar bulunmaktadır. Romanlardaki temel çatışmalar, her üç romanda da aynıdır. Bir aşk olayı çevresinde Ege Bölgesi’ndeki tütün üreticilerinin problemlerini, sosyal ve ekonomik durumlarını sezdirmek, aşkın sosyal çevreden dolayı imkânsızlaşması vs. Bu bakımdan…………. romanlarını seri roman veya nehir roman tanımlamalarından biri ile adlandırabiliriz. Ancak, anlatım tekniği, olay örgüsünün kuruluşu ve şahıs kadrosu farklılığı vardır. Romanlar aynı mesaj çevresinde şekillendikleri için bunları "Ege Üçlemesi" diye adlandırmanın daha uygun olduğu görüşündeyiz. Romanlarda sosyal ve ekonomik çehresiyle ele alınan İzmir, İzmir'e bağlı ilçeler ve köyler; olay örgüsü, konu ve kahramanların özelliklerini belirlemede önemli bir rol oynamıştır.
22.Bu parçada boş bırakılan yere aşağıda verilenlerden hangisi getirilmelidir?
A) Sağırdere - Körduman - Kurt Kanunu
B) Yılanların Öcü - Tırpan - Kaplumbağalar
C) Tütün Yorgunu - Köylüler - Define
D) Gecekondu - İlyas Efendi - Halo Dayı
E) Zeliş - Yağmurlar ve Topraklar - Acı Tütün
Necati Cumalı, birbirini takip eden üç romanda Egeli tütün üreticilerinin problemlerini işlemiştir. Bunlar…….. , ……. ve …………'dür. Bu üç romanda Ege'deki tütün üreticilerinin kendilerine has yaşama tarzı, geçinme problemleri, insani özellikleri romana has kurgu içerisinde dile getirilir, sezdirilmeye çalışılır.
23.Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
A) Tütün Zamanı - Yağmur Duası - Yarbükü
B) ölmez Otu - Zeliş - Sarı Traktör
C) Zeliş - Yağmurlar ve Topraklar - Acı Tütün
D) Viran Dağlar - İçe Dönük ve Atak - Acı Tütün
E) Aşk da Gezer - Zeliş - Onuncu Köy
Roman, Kurtuluş Savaşı’nın en karanlık, en umutsuz dönemini anlatan çarpıcı bir romandır. Romanın en önemli kişisi Cehennem Yüzbaşı Cemil’dir. Cemil, Mütareke İstanbul’unda tutuklanması düşünülen, aranan kişi olmasaydı yine de Kurtuluş Savaşı’na katılacak mıydı? Yoksa Neriman’ı alıp sessiz bir köşede dinlenmek mi isteyecekti?
24.Yukarıdaki parçada sözü edilen eser aşağıdakilerden hangisidir?
Sözlük anlamı “bir sanatçının eserini taklit yoluyla yazılan eser” olan “pastiş”, postmodern romanda, sözü edilen olumsuz karşılığından uzaklaşmış; başlı başına bir yöntem olmuştur. Pastiş, postmodern romanda destan, masal, halk hikâyesi gibi türlere özgü üslup öğelerini, söyleyiş tarzlarını metnin temel üslubu edinmek şeklinde kullanılmaktadır. Pastiş, postmodern romanda üslubun taklididir. Türk romanında pastişi bütüncül bir genişlikte uygulayan yazarların başında — gelir. Yazar, köyden göç ederek büyük kent varoşlarında tutunma mücadelesi veren insanları konu edindiği Sevgili Arsız Ölüm ve Berci Kristin Çöp Masalları adlı romanlarında sözlü edebiyat türlerinin üsluba yansıyan pek çok özelliğini (masalsı anlatım) kullanmıştır.
25.Yukarıdaki parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilebilir?
D) Vüs’at O. Bener
E) Selim İleri
İstanbullu Hoca adı ile tanınan Mehmet Reşit Efendi, Konyalıdır ve İstanbul’daki “Dâhiliye Nezareti” tarafından padişaha bağlılığın güçlendirilmesi için Akşehir’e gönderilmiştir. Konya Valisi Cemal’in yardımı ve büyük bir ağırlama ile Akşehir’e geldiğinde bütün kent halkı onun üstün niteliklerini duymuştur.
Yukarıdaki parçada, anlatmaya bağlı edebî metinlerin yapı unsurlarından olan “kişiler” ile ilgili değerlendirme yapılırken………… romanının kahramanı hakkında bilgi verilmiştir.
26.Yukarıdaki parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilebilir?
Postmodern romanda parodi yani belli bir metnin konusunu örnekseme önemlidir. Bir diğer ifadeyle bir önceki metinden sonraki metin oluşturmak yani bir metni yeni bir A metin oluşturmak için hareket noktası olarak örneksemektir. Parodinin bütüncül bir anlayışla uygulanmasına……… tarafından yazılan Benim Adım Kırmızı romanı örnek gösterilebilir. Roman, on altıncı yüzyılın sonlarında padişahın emriyle hazırlanan bir kitabı resimlemekle görevlendirilen nakkaş ekibinin çalışmalarını anlatır. Benim Adım Kırmızı romanında, daha adından itibaren Umberto Eco’nun Gülün Adı romanı örneksenmiştir.
27.Yukarıdaki parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilebilir?
B) Oğuz Atay
Yazarının söyleyişiyle Kurtlar Sofrası, İstanbul’dan toplumsal bir kesit alarak bu kesit içerisinde hem toplumsal ve siyasal olayların hem de bu olayların etkilediği kişilerin açmazları ve çelişkileriyle oluşturduğu romandır. Romanda zaman olarak Demokrat Parti iktidarının özgürlüklerin kısıtlandığı son dönemi seçilmiştir. Roman, bir inşaat yolsuzluğunu aydınlatmaya çalışan gazeteci Mahmut’un öldürülmesi çevresinde gelişir.
28.Yukarıdaki parçada sözü edilen eserin yazarı aşağıdakilerden hangisidir?
E) Mustafa Necati Sepetçioğlu
Millî ve manevi değerlere, Batılı bir zihniyet çerçevesinde yaklaşan ve onları evrensel bir seviyeye taşımak isteyen aydınların başında……. romanındaki İhsan, Mümtaz, Nuran; ……..romanındaki Şinasi ve Ferit gelmektedir.
29.Yukarıdaki parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangileri getirilebilir?
A) Ateşten Gömlek - Tatarcık
B) Vurun Kahpeye - Sahnenin Dışındakiler
C) Huzur - Fatih-Harbiye
D) Yeşil Gece - Ankara
E) Yorgun Savaşçı - Yılanların Öcü
…….. Toz Duman İçinde ve Vatan Dediler romanlarında, şimdiye değin yoğun bir şekilde ele alınmayan köylüyü işlemiştir, örgütlenmiş bir güç olarak bunun Kurtuluş Savaşı’ndaki mücadelesini sergilemiştir.
30.Parçada boş bırakılan yere aşağıdaki sanatçılardan hangisi getirilmelidir?
E) Talip Apaydın
E C B D A D B D B E
E D A C A D E A B D
E E C A B E E B C E