Ana Sayfa Araştırma Araştırma: Türkiye’de rektörler bilim yerine tweet üretmişler!
Uluslararası Higher Education dergisinde yayımlanan makale, Türkiye üniversitelerinde görevli 70’in üzerinde rektörün, bilimsel üretim yerine ‘tweet’ atmakla ilgilendiğini ortaya koydu.
Uluslararası Higher Education dergisinde yayımlanan bir makale, Türkiye üniversitelerinde görevli 70’in üzerinde rektörün, bilimsel üretim yerine ‘tweet’ atmakla ilgilendiklerini ve tweetlerin büyük bir bölümünde hükümet üyelerine veya Cumhurbaşkanı Erdoğan’a bağlılıklarını yansıttıklarını ortaya koydu.
Akdeniz Üniversitesi’nden Prof. Dr. Engin Karadağ’ın, Türkiye’de üniversite rektörlerinin akademik profilleri üzerine araştırma makalesi, uluslararası Higher Education dergisinde yayımlandı.
127’si devlet ve 70’i vakıf olmak üzere 197 üniversitenin rektörlerini konu alan araştırmada bibliyometrik analiz yöntemi kullanılarak Türkiye’de vakıf ve devlet üniversitelerindeki rektörlerin sosyodemografik özellikleri, kariyer gelişimleri ve akademik niteliklerine ilişkin bulgular sergilendi.
Araştırma, rektör profillerinin yanı sıra, üniversite sisteminde cinsiyet dağılımı, iş ilanları gibi çeşitli alanları da kapsayan geniş bir envanterle Türkiye’de üniversitelerin 2016 sonrasında geldiği durumu özetliyor.
Rektörlerin akademik geçmişleri
İlahiyatçı rektör sayısında artış
Çoğunluğunun uluslararası yayını ve atfı yok!
Atıf oranı açısından da rektörlerin yüzde 29’unun Scopus’ta yüzde 36’sının da WoS endeksinde hiçbir atıf almadığı gösteriliyor. Rektörlerin yüzde 40’ı ise iki endekste en fazla on atıf almış.
Söz konusu akademik nitelik ölçümleri bakımından Türkiye’de sayıca Umran. S. İnan (Koç Üniversitesi) ve Yusuf Leblebici (Sabancı Üniversitesi) isimleri başarılı görünüyor.
Rektörler sosyal medyada geziyor!
Araştırmada rektörlerin sosyal medyadaki faaliyetleri ile akademik performanslarına ilişkin ölçümler de yer alıyor. Buna göre akademik performansı en düşük (H-Index’i 0) olan 72 rektörün sosyal medya paylaşımları sayısı ile akademik nitelikleri arasında ters orantı bulunuyor.
Ocak-Mayıs 2019 arasında bu rektörlerin 56’sı (yüzde 78) günde 100’den fazla twitter paylaşımı yapmış ve bu paylaşımların içeriğini de rektörler ile hükümet üyeleri ya da hükümete yakın kuruluşların karşılıklı ziyaretleri teşkil etmiş. Paylaşımlarda hükümete ya da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a destek, bağlılık bildiren içerikler de bulunuyor.
Daha önce akademik nitelikleri yüksek rektörlerce yönetilen üniversitelerin başına özellikle 2016 sonrasında düşük akademik nitelikli rektörler atandıktan sonra; yerel ve uluslararası sıralamada hızlı düşüşe uğradıkları da saptanıyor.
Örneğin THE listesinde göre 2016 öncesinde en yüksek 1000 üniversite içinde bulunan üç üniversite, rektörleri 2016 yılında değiştikten sonra 1000’in altına düşmüşler; aynı üniversiteler, Türkiye’nin üniversite listesi olan TUMA’da da dikkat çekici bir düşüş göstermiş.
Kadınlar akademide var, idarede yok!
Kadın araştırma görevlisi erkeklerden fazla!
Bunun dışında Türkiye yüksek öğretiminde kadın araştırmacı istihdamının yüzde 44’lük bir oranla Avrupa ülkelerinin yüzde 33’lük ortalamasını geçtiği belirtilen araştırmada; kadın araştırma görevlisi oranının da yüzde 51 ile erkeklerden fazla olduğu ve daha da artmasının beklendiği ekleniyor. Profesörlerde ise kadın oranı yüzde 35 olup bu yüzde mühendislik ve benzeri disiplinlerde yüzde 20 iken tıpta yüzde 37’ye kadar çıkıyor. Araştırma, bu istatistikleri, Türkiye’de kadının profesyonel yaşama; işgücüne katılımını teşvik eden ve toplumda kadının temsilinin önünü açan kurucu ideolojinin yansıması olarak yorumluyor.
Türkiye 142 ülke arasında 132’nci sırada
Akademik kariyerdeki bu yüksek oranlara karşın, idari mekanizmada kadınların oranının Avrupa’dan da ABD’den de düşük olması ise Türk yüksek öğretim kurumlarındaki idari yapıda hakim ataerkil kültürle açıklanıyor.
Yalnızca rektörlüklerde değil, dekanlıklarda da kadın temsiliyeti son derece düşük olup bu oran devlet üniversitelerinde daha da düşüyor. Türkiye, yüksek idari görevlerde yüzde 10’luk kadın oranıyla dünyada 142 ülke arasında 132’nci sırada bulunuyor.
Başarılı rektörler 2016 değişiklikleri öncesinde atanmış
Makalede rektörün niteliğinin üniversite niteliğini doğrudan etkilediği savunulurken; Gebze Teknik Üniversitesi, İzmir Teknoloji Enstitüsü ve Abdullah Gül Üniversitesi’nin bunun örneği olduğuna; özellikle Gebze Teknik Üniversitesi rektörü Haluk Görgün’ün üniversitesini THE endeksinde kısa sürede üst sıralara taşıdığına işaret ediliyor.
Söz konusu başarılı rektörlerin de yine 2016 değişiklikleri öncesinde atanmış olduğuna da dikkat çekiliyor. Üniversitelerin temel işlevinin araştırma olduğu, rektörlerin standardı belirlediği, iyi araştırmacıların da standardı yüksek tuttuğu hatırlatılıyor.
Karadag, E. Academic (dis)qualifications of Turkish rectors: their career paths, H-index, and the number of articles and citations. High Educ (2020). https://doi.org/10.1007/s10734-020-00542-1