Fikret Otyam kim için ve neden yazmıştı
8 Ağustos 2015 günü Fikret Otyam’ı kaybettik. Onu önce, şiir-resim tadındaki renkli, canlı tüm gerçeği yansıtan, Güneydoğu ve Doğu Anadolu söyleşilerinden tanıyıp sevmiştik. Otyam, kendi üslubunu yaratmış özgün ve usta bir ressam ve yazardı. Suphi Karaman, 21 Nisan 1968 tarihli yazısında, Otyam’ın Gide Gide 8 kitabındaki gezi notlarını şöyle tanımlamıştı: “Üstelik bir fotoğraf makinesi sadakatiyle tespit edilmiş, bir sanatçı gazeteci eliyle renklendirilmiş…”
Filiz ve Fikret Otyam’la, Mayıs 2006’da, Ankara’da, Türkiye Esnaf ve Sanatkârlar Konfederasyonu (TESK) salonunda açılan, Yüzler ve Gözler adlı sergilerinde, konuşmuştum. Sanat ve yaşam arkadaşlığı, paylaşımı onları güzel bir çift yapmıştı. Anadolu halkına ve sanatına duydukları tutkulu sevda, ikisini birden çok güzel betimliyor. “Anadolu Sevdalıları” onların sergileriyle ilgili bir yazının da başlığıydı. Otyam, o gün önemli bir saptama yapmıştı. “Şunu iddia ediyorum: yazdığım röportajlarda, açtığım sergilerde, yaptığım söyleşilerde söylediklerimi eğer dinleyen olsaydı, 30–40 bin insanımız ölmeyecekti.”
Fikret Otyam, giyimiyle, konuşmasıyla bir dervişi anımsatıyordu. Tabii çağdaş bir derviş… Resimlerindeki beyaz -kar manzaraları ve diğer beyazlar- beni çarptı. Doğrusu daha önce bu kadar huzur verici kar resimleri görmemiştim. Kadın gözlerinin güzelliği, keçilerin sevimliliği, canlılığı hangi sözle anlatılır bilemedim. Filiz Otyam’ın hayvan yüz fotoğrafları ise, adeta konuşacak gibiydiler…
Prof. Dr. Gönül Gültekin, 1997 yılında, Otyam’ı ve sanatını, şöyle yorumluyordu:
“Yapıtlarında sürmeli gözlü, ak poşulu kadınların egemenliği ve doğal çevre içinde işlenmeleri sanatçının Doğu ve Güneydoğu insanına olan yakınlığı, kendi deyimi ile sanki bir aksevda idi. Onlarla özdeşleşmiş, onların iç yaşam gerçeklerini özümsemiş, onları anlamış ve sevmişti. … İri siyah gözbebekleri ile badem biçimli gözleri, burun ve ağız biçimleri belli bir şema içinde her tabloda yinelenir. Bu çocuk ve kadın figürleri, yöreyi sembolize ederler. Yüzlerindeki şematik biçimlendirmeye karşın, örtüleri ve tepelikleri, nakışları geleneksel süsleme ve nakış biçimlerinin detayına işlenişi ile gerçekçi bir yaklaşımı verir. Yaşam ve yöresel niteliklerdeki ayrıntılı ve gerçekçi işleyiş, sanatçının renkçi lekeci anlatımında, özgün yorumlarını ortaya çıkarır. Yüzlerdeki şematizm, onların genel yaşam gerçeklerinin ve iç gerçeklerin ifadesinde yetersizliğe düşmez. Yapıtlarında çarpıcı açık leke, detaydaki bir iki ayrıntıyla birlikte anlatımı güçlendirir. Yoksunluklar ve sorunları, bu yapıtların içeriğidirler. Açık lekeli geniş resim yüzeyleri, bazen geniş orta ve küçük koyu lekelerle olayın dramını dile getirir. Genelde bir hüzün vardır figürlerde. Atlar ise bunu tamamlayan bir duyarlılıkla konuyu bütünlerler.” (Baki Kurtuluş’un editörlüğünü yaptığı 10 ciltlik Batı Anlayışında Türk Resim Sanatı)
KİŞİLİĞİNİ OLUŞTURAN EN ÖNEMLİ ETKEN
Fikret Otyam, altı-yedi yaşlarındadır; pazarda aksakallı, pos bıyıklı bir köylüden yağ alması, babasının bir arkadaşı tarafından “Bunlar Kızılbaş’tır; kestikleri, yaptıkları yenmez mekruhtur” diyerek engellenir. Söylenileni tam olarak anlamaz ama çok üzülür. Bu tutum çocuk ruhuna bir isyan olarak kazınır. Ömür boyu ezilenlere, horlananlara yakın, dost olacaktır.
Hayvanlara olan merakı, sevgisi de çocukluğuna uzanır. Evlerinin bahçesi, minik bir hayvanat bahçesi gibidir. Köpek, kuzu, sansar, tavşan, yaralı çaylak, kartal, tosbağa türlü çeşit hayvanlarla birlikte büyür.
KİM İÇİN VE NEDEN YAZDIĞINI AKLINDAN ÇIKARMAZ
Fikret Otyam, söyleşimizde kim için ve neden yazdığını duygulanarak anlatmıştı.
“Bilerek asla yalan yazmadım. Kim için ve neden yazdığımı aklımdan hiç çıkarmadım. Halkın gözü-kulağı olmaya çalıştım. Ben Orta Anadolu çocuğuyum, ama Doğu bölgemizde yaşayan yoksul, topraksız insanların dertleriyle ilgilendim. Bu çalışmalarımın hepsinde birlik olmaya, sevgi köprüsü oluşturmaya önem verdim. Atatürk Barajı’na ömrümü verdim helali hoş olsun. O kadar çok şey yazdım ki… Harran’da benim adımı taşıyan bir kütüphane kuruldu. Filiz’le birlikte çektiğimiz bütün fotoğrafları, kaydettiğim türküleri hepsini oraya verdik. Kitaplarımı da oraya bağışladım.
“Eczanede çalışırken sıtmadan, açlıktan ölen, acı çeken insanları gördükçe kendime, önemli bir insan olursam, kendimi bu insanlara adama sözü vermiştim. Bu sözü yerine getirmiş seksen yaşında bir faniyim…
“KENDİMİ BEKTAŞİLERDEN BİRİ GİBİ ADDEDİYORUM”
“Doğu’ya gittiğimde Alevi, Bektaşi köylerine gittim. Cumhuriyet gazetesinde de ilk büyük röportajım Alevilerle ilgiliydi: Yüz Dost. Çocukluğumdan beri türkü hastasıyım. Kaydettiğim Alevi, Bektaşi türküleri arka arkaya çalındığında 130 saati buluyor. Kendimi Bektaşilerden biri gibi addediyorum. Aleviliğin sanata, müziğe, resme ve kadına verdiği değeri takdirle karşılıyorum. Üçüncü Hacı Bektaşi Veli Dostluk ödülünü bana verdiler.”
Doğu Perinçek, 16 Mart 2013 tarihli yazısında, uzun yıllar Aydınlık dergi ve gazetesinde köşe yazarlığı yapan Fikret Otyam’ın ustalığının yanı sıra erdemli kişiliğini vurgulamıştı:
“Öyle insanlar vardır ki, tepeden tırnağa insandır. Onları düşünürken, gözleriniz buğulanır. Dünyaya tek olarak gelmişlerdir ve sonsuza kadar onları bir daha bulamazsınız. ‘Eşi menendi yoktur’ deriz, işte öyledir Fikret ağabeyimiz. Anadolu’nun kadim ermiş geleneğinin son örneğidir. Eli öpülecek pirdir; ustadır; ağabeydir.”
Genç Fikret Otyam’ın ilk gazetecilik deneyimlerinden biriyle yazımı sonlandırayım.
“Dünya gazetesinde çalışırken Falih Rıfkı Atay, ‘Kuzum Otyat Bey (Falih Rıfkı, Otyam’ın soyadını hep böyle telaffuz eder) çok yoruldunuz size vapur bileti alalım Hopa’ya kadar gidip-gelin, on beş gün dinlenin’ der. Ben, Doğu’yu merak ediyorum. ‘Müsaade ederseniz Doğu’ya gideyim’ dedim. İzin çıkar çıkmaz Sirkeci’den kamyona atladım, kendimi Fırat kenarında buldum, daha köprü yoktu, salla geçtim ve Urfa’ya sevdalandım. Uray (belediye) oteline yerleştim. Falih Bey’in Parlamento’dan arkadaşı eski Urfa milletvekili Osman Ağan Bey’i buldum. Uzun boylu hoş bir Urfalı… ‘Burada ağalar varmış, köylüye zulmediyorlarmış, sömürüyorlarmış, onlarla ilgili yazılar yazacağım’ dedim. ‘İyi!’ dedi bana bir cip ve şoförünü verdi, ‘iki teneke de benzin al’ dedi. Biz başladık Harran Ovası’nda dolaşmaya, her yerde aynı sözler: ‘Allah ağamıza zeval vermesin’, meğer o gezdiğimiz on yedi köy Osman Ağa’nınmış. Biz baltayı taşa vurmuşuz. Doğu’dan Gezi Notları, Gide Gide–1 otuz gün Dünya gazetesinde tam sayfa yayımlandı.”
Aydınlık bir ülkede yaşamak için Filiz ve Fikret Otyam gibi sanatçılara muhtacız. Onlara yarattıkları her değer için elinize, emeğinize sağlık diyorum.
8,766 Bu habere tepkiniz:
Feyziye Özberk Fikret Otyam