(1) EVRENSEL NITELIKTEKI BELGELER
Download "(1) EVRENSEL NITELIKTEKI BELGELER"
1 BIRINCI BÖLÜM (1) EVRENSEL NITELIKTEKI BELGELER
2 (1.1) GENEL BIRLEŞMIŞ MILLETLER ANTLAŞMASI VE ULUSLARARASI ADALET DIVANI STATÜSÜ
3 Giriş Notu Birleşmiş Milletler Antlaşması, Uluslararası Örgütlenme konusundaki Birleşmiş Milletler Konferansı'nın sonucunda 26 Haziran 1954'te yürürlüğe girmiştir. Uluslararası Adalet Divanı Statüsü, Antlaşmanın ayrılmaz bir parçasıdır. Antlaşmanın 23., 27. ve 61. maddelerinde yapılan değişiklikler 17 Aralık 1963 tarihinde Genel Kurulca kabul edilmiş ve 31 Ağustos 1965'te yürürlüğe girmiştir. 61. maddede yapılan yeni bir değişiklik de 20 Aralık 1971 tarihinde Genel Kurulca kabul edilmiş ve 24 Aralık 1973'te yürürlüğe girmiştir maddede yapılan bir değişiklik de 20 Aralık 1965 tarihinde Genel Kurulca kabul edilerek 12 Haziran 1968'de yürürlüğe girmiştir. 23. maddede yapılan değişiklik, Güvenlik Konseyi'nin üye sayısını on birden on beşe çıkarmaktadır. Değiştirilmiş 27. madde, Güvenlik Konseyi'nin usul sorunlarındaki kararlarının dokuz üyenin olumlu oyu ile alınacağını (daha önce yedi idi), bütün öteki sorunlardaki kararlarınsa, Güvenlik Konseyi'nin beş sürekli üyesinin hepsinin oyları da katılmak üzere, dokuz üyenin olumlu oyu ile alınacağını (daha önce yedi idi) öngörmektedir. 61. maddede yapılan ve 31 Aralık 1965 tarihinde yürürlüğe giren değişiklik, Ekonomik ve Sosyal Konsey'in üye sayısını on sekizden yirmi yediye çıkarmaktaydı. Aynı maddede daha sonra yapılan ve 24 Aralık 1973'te yürürlüğe giren değişiklik, Konsey'in üye sayısını daha da artırarak yirmi yediden elli dörde çıkarmıştır maddede yapılan ve bu maddenin birinci fıkrasını ilgilendiren değişiklik, Antlaşmanın gözden geçirilmesi amacıyla, Genel Kurul'un üçte iki çoğunluğunun ve Güvenlik Konseyi'nin herhangi dokuz üyesinin oylarıyla (daha önce yedi idi) saptanacak yer ve tarihte Birleşmiş Milletler üyelerinin bir Genel Konferansı'nın düzenlenebileceğini öngörmektedir. Genel Kurul'un onuncu olağan Toplantısında böyle bir gözden geçirme konferansının önerileceğine ilişkin bir hükmü içeren 109. Maddenin 3. fıkrası, 1955 yılında Genel Kurul'un onuncu olağan toplantısında Genel Kurul ve Güvenlik Konseyi tarafından uygulanmış olması dolayısıyla, "Güvenlik Konseyi'nin herhangi yedi üyesinin oyu"ndan söz eden özgün biçimi ile korunmuştur. Birleşmiş Milletler Antlaşması
4 Biz Birleşmiş Milletler halkları: Bir insan yaşamı içinde iki kez insanlığa tarif olunmaz acılar getiren savaş felaketinden gelecek kuşakları korumaya, temel insan haklarına, insan kişiliğinin onur ve değerine, erkeklerle kadınların ve büyük uluslarla küçük ulusların hak eşitliğine olan inancımızı yeniden ilan etmeye, adaletin korunması ve antlaşmadan doğan yükümlülüklere saygı gösterilmesi için gerekli koşulları yaratmaya ve daha geniş bir özgürlük içinde daha iyi yaşama koşulları sağlamaya, sosyal bakımdan ilerlemeyi kolaylaştırmaya, ve bu hedeflere ulaşmak için: hoşgörüyle davranmaya ve iyi komşuluk anlayışı içinde birbirimizle barışık yaşamaya, uluslararası barış ve güvenliği korumak için güçlerimizi birleştirmeye, ortak yarar dışında silahlı kuvvet kullanılmamasını sağlayacak ilkeleri kabul etmeye ve yöntemleri benimsemeye, tüm hakların ekonomik ve sosyal bakımdan ilerlemesini kolaylaştırmak için uluslararası kurumlardan yararlanmaya, istekli olarak, bu amaçları gerçekleştirmek için çaba harcamaya karar verdik. Buna uygun olarak, hükümetlerimiz, San Francisco kentinde toplanan ve yetki belgeleri, usulüne uygun görülen temsilcileri aracılığıyla işbu Birleşmiş Milletler Antlaşması'nı kabul etmişler ve Birleşmiş Milletler adıyla anılacak bir uluslararası örgüt kurmuşlardır. I. BÖLÜM
5 Amaçlar ve Ilkeler 1. Madde Birleşmiş Milletler'in amaçları şunlardır: 1. Uluslararası barış ve güvenliği korumak ve bu amaçla: barışın uğrayacağı tehditleri önlemek ve bunları boşa çıkarmak, saldırı ya da barışın başka yollarla bozulması eylemlerini bastırmak üzere etkin ortak önlemler almak; barışın bozulmasına yol açabilecek nitelikteki uluslararası uyuşmazlık veya durumların düzeltilmesini ya da çözümlenmesini barışçı yollarla, adalet ve uluslararası hukuk ilkelerine uygun olarak gerçekleştirmek: 2. Uluslar arasında, halkların hak eşitliği ve kendi yazgılarını kendilerinin belirlemesi ilkesine saygı üzerine kurulmuş dostça ilişkiler geliştirmek, ve dünya barışını güçlendirmek için diğer uygun önlemleri almak; 3. Ekonomik, sosyal, kültürel ve insancıl nitelikteki uluslararası sorunları çözmede, ırk, cinsiyet, dil ya da din ayrımı gözetmeksizin herkesin insan haklarına ve temel özgürlüklerine saygının geliştirilip güçlendirilmesinde uluslararası işbirliğini sağlamak; ve 4. Bu hedeflere ulaşılması yolunda ulusların giriştikleri eylemlerin uyumlu hale geldiği bir odak olmak. 2. Madde Birleşmiş Milletler örgütü ve üyeleri, 1. Madde de belirtilen amaçlara ulaşmak üzere aşağıdaki ilkelere uygun biçimde hareket edeceklerdir: 1. Örgüt, tüm üyelerin mutlak eşitliği ilkesi üzerine kurulmuştur. 2. Tüm üyeler, üyelik sıfatından doğan hak ve çıkarlarından tümünün yararlanmasını sağlamak için, işbu Antlaşma'ya uygun olarak üstlendikleri yükümlülükleri iyi niyetle yerine getirirler. 3. Tüm üyeler, uluslararası nitelikteki uyuşmazlıklarını, uluslararası barış ve güvenliği ve adaleti tehlikeye düşürmeyecek biçimde, barışçı yollarla çözerler. 4. Tüm üyeler, uluslararası ilişkilerinde gerek herhangi bir başka devletin toprak bütünlüğüne ya da siyasal bağımsızlığa karşı, gerek Birleşmiş Milletler'in amaçları ile bağdaşmayacak herhangi bir biçimde kuvvet kullanma tehdidine ya da kuvvet kullanılmasına başvurmaktan kaçınırlar.
6 5. Tüm üyeler, örgütün işbu Antlaşma gereği giriştiği tüm eylemlerde örgüte her türlü yardımı yaparlar ve Birleşmiş Milletler tarafından aleyhinde önleme ya da zorlama eylemine girişilen herhangi bir devlete yardım etmekten kaçınırlar. 6. Örgüt, Birleşmiş Milletler üyesi olmayan devletlerin de, uluslararası barış ve güvenliğin korunmasının gerektirdiği ölçüde bu ilkelere uygun biçimde hareket etmesini sağlar. 7. Işbu Antlaşmanın hiçbir hükmü, özü bakımından, bir devletin ulusal yetkisi içinde bulunan işlere Birleşmiş Milletler'in karışmasına izin vermediği gibi, üyeleri de bu türden işleri işbu Antlaşma uyarınca bir çözüme başlamaya zorlayamaz; ancak, bu ilke VII. Bölüm'de öngörülmüş olan zorlama önlemlerinin uygulanmasını hiçbir biçimde zedelemez.
7 II. BÖLÜM Üyeler 3. Madde Birleşmiş Milletler'in asıl üyeleri, Uluslararası örgütlenme konusunda San Francisco'da yapılan Birleşmiş Milletler Konferansı'na katılmış, ya da 1 Ocak 1942 tarihli Birleşmiş Milletler Bildirgesi'ni önceden imzalamış bulunan ve işbu Antlaşma'yı imzalayarak 110. Madde uyarınca onaylayan devletlerdir. 4. Madde 1. Işbu Antlaşmanın getirdiği yükümlülükleri kabul eden ve bunları yerine getirme konusunda yetenekli ve istekli olduklarına örgütçe hükmedilen tüm diğer barışsever devletler Birleşmiş Milletler'e üye olabilir. 2. Bu koşullara uyan her devletin Birleşmiş Milletler üyeliğine kabulü, Güvenlik Konseyi'nin tavsiyesi üzerine Genel Kurul kararı ile olur. 5. Madde Güvenlik Konseyi tarafından aleyhinde bir önleme ya da zorlama eylemine girişilmiş bulunan bir örgüt üyesi, üyelik sıfatından doğan hak ve ayrıcalıklarını kullanmaktan, Güvenlik Konseyi'nin tavsiyesi üzerine Genel Kurul tarafından alı konabilir. Güvenlik Konseyi bu hak ve ayrıcalıkların kullanılmasına yeniden izin verebilir. 6. Madde Bir örgüt üyesi, işbu Antlaşma'da belirtilen Ilkeleri direnmeli bir biçimde çiğnerse, Güvenlik Konseyi'nin tavsiyesi üzerine Genel Kurul tarafından örgütten çıkarılabilir. III. BÖLÜM Organlar 7. Madde 1. Birleşmiş Milletler örgütünün başlıca organları olarak: bir Genel Kurul, bir Güvenlik Konseyi, bir Ekonomik ve Sosyal Konsey, bir Vesayet Meclisi, bir Uluslar arası Adalet Divanı ve bir de Sekreterlik kurulmuştur.
8 2. Gerekli görülebilecek yardımcı organlar işbu Antlaşma'ya uygun olarak kurulabilir. 8. Madde Birleşmiş Milletler örgütünün başlıca ve yardımcı organlarına, her türlü göreve erkeklerle kadınların eşit koşullar altında seçilebilmelerine hiçbir kısıtlama koymayacaktır. IV. BÖLÜM Genel Kurul Bileşimi 9.Madde 1. Genel Kurul Birleşmiş Milletler'in bütün üyelerinden oluşur. 2. Her üyenin Genel Kurul'da en çok beş temsilcisi bulunur. Görev ve Yetkileri 10. Madde Genel Kurul, işbu Antlaşma kapsamına giren ya da işbu Antlaşma'da öngörülmüş organlardan herhangi birinin yetki ve görevlerine ilişkin bütün sorunları ya da işleri görüşebilir ve, 12. Madde hükümleri saklı kalmak koşuluyla, bu tür sorun ya da işler konusunda Birleşmiş Milletler üyelerine veya Güvenlik Konseyi'ne veya hem örgüt üyelerine, hem de Güvenlik Konseyi'ne tavsiyelerde bulunabilir. 11. Madde 1. Genel Kurul, silahsızlanmaya ve silahlanmanın düzenlenmesine hakim olan ilkeleri de içermek üzere, uluslararası barış ve güvenliğin korunması için yapılacak işbirliğinin genel ilkelerini inceleyebilir ve bu ilkeler konusunda örgüt üyelerine veya Güvenlik Konseyi'ne veya hem örgüt üyelerine hem de Güvenlik Konseyi'ne tavsiyelerde bulunabilir. 2. Genel Kurul, Birleşmiş Milletler üyelerinden herhangi biri veya Güvenlik Konseyi veya örgüt üyesi olmayan bir devlet tarafından 35. Maddenin 2. Fıkrası uyarınca kendisine sunulan ve uluslararası barış ve güvenliğin korunmasına ilişkin bütün
9 sorunları görüşebilir ve 12. Madde hükümleri saklı kalmak koşuluyla bütün bu tür sorunlar konusunda ilgili devlet ya da devletlere veya Güvenlik Konseyi'ne ya da hem devletlere hem de Güvenlik Konseyi'ne tavsiyelerde bulunabilir. Bir eylem gerektiren bu tür sorunların tümü, görüşmelerden önce ya da sonra Genel Kurul tarafından Güvenlik Konseyi'ne gönderilir. 3. Genel Kurul, uluslararası barış ve güvenliği tehlikeye sokacak gibi görünen durumlara Güvenlik Konseyi'nin dikkatini çekebilir. 4. Genel Kurul'un işbu maddede sayılan yetkileri, 10. Maddenin genel kapsamını sınırlandırmaz. 12. Madde 1. Güvenlik Konseyi herhangi bir uyuşmazlık ya da duruma ilişkin olarak işbu Antlaşmanın kendisine yüklediği görevleri yerine getirdiği sürece, Genel Kurul da Güvenlik Konseyi bunu kendisinden istemedikçe, bu uyuşmazlık ya da durum konusunda herhangi bir tavsiyede bulunamaz. 2. Genel Sekreter, uluslararası barış ve güvenliğin korunmasına ilişkin olup Güvenlik Konseyi'nce ele alınmış bulunan işleri, Güvenlik Konseyi'nin onayı ile, her toplantıda Genel Kurul'un bilgisine sunar; Güvenlik Konseyi sözü geçen işleri elden bıraktığı anda da, Genel Sekreter yine aynı şekilde Genel Kurul'a, ya da Genel Kurul toplantı halinde değilse, Birleşmiş Milletler üyelerine durumu bildirir. 13. Madde 1. Genel Kurul: a. siyasal alanda uluslararası işbirliğini geliştirmek, uluslararası hukukun giderek geliştirilmesini ve yasalaştırılmasını teşvik etmek; b. ekonomik, sosyal, kültürel alanlarda, eğitim ve sağlık alanlarında uluslararası işbirliğini geliştirmek ve ırk, cinsiyet, dil ya da din ayırımı gözetmeksizin herkesin insan hakları ile temel özgürlüklerinden yararlanmasını kolaylaştırmak için incelemeler yapılmasına önayak olur ve bu amaçla tavsiyelerde bulunur. 2. Genel Kurul'un yukarıda 1 (b) fıkrasında sözü edilen sorunlara ilişkin öteki sorumluluk, görev ve yetkileri, IX. ve X. Bölümler'de belirtilmiştir. 14. Madde 12. Madde hükümleri saklı kalmak koşuluyla, Genel Kurul, Birleşmiş Milletler'in Amaç
10 ve Ilkeleri'ni belirten işbu Antlaşma hükümlerinin çiğnenmesinden doğan durumlar da içinde olmak üzere kamu iyiliğine zarar verecek, uluslar arasındaki dostça ilişkileri tehlikeye sokacak nitelikte gördüğü herhangi bir durumun, kökenine bakılmaksızın barışçı yollarla düzeltilmesi için gerekli önlemler alınmasını tavsiye edebilir. 15. Madde 1. Genel Kurul, Güvenlik Konseyi'nin yıllık raporları ile özel raporlarını kabul eder ve inceler; bu raporlar Güvenlik Konseyi'nin uluslararası barış ve güvenliği korumak için kararlaştırdığı ya da aldığı önlemlerin bir dökümünü de içerir. 2. Genel Kurul, Birleşmiş Milletler'in öteki organlarından gelen raporları da kabul eder ve inceler. 16. Madde Genel Kurul, uluslararası vesayet rejimi konusunda, XII. ve XIII. Bölümler uyarınca kendisine düşen görevleri yerine getirir; stratejik bölge olarak belirlenmemiş bölgelere ilişkin antlaşmaların kabulü de bu görevler arasındadır. 17. Madde 1. Genel Kurul, örgütün bütçesini inceler ve kabul eder. 2. Üyeler, Genel Kurul'un yapacağı paylaştırmaya uygun olarak örgütün harcamalarını üstlenirler. 3. Genel Kurul, 57. Maddede sözü edilen uzmanlık kuruluşları ile yapılan mali ve bütçeye ilişkin düzenlemelerin tümünü inceleyerek kabul eder ve anılan kuruluşların idari bütçelerini, kendilerine tavsiyelerde bulunmak üzere, inceler. Oylama 18. Madde 1. Genel Kurul'un her üyesinin bir oyu vardır. 2. Genel Kurul'un önemli sorunlar konusundaki kararları, hazır bulunan ve oy veren üyelerin üçte iki çoğunluğu ile alınır. Önemli sayılan sorunlar şunlardır: uluslararası
11 barış ve güvenliğin korunmasına ilişkin tavsiyeler, Güvenlik Konseyi'nin sürekli olmayan üyelerinin seçilmesi, Ekonomik ve Sosyal Konsey üyelerinin seçilmesi, Vesayet Meclisi üyelerinin 86. Maddenin 1 (c) fıkrası uyarınca seçilmesi, Birleşmiş Milletler'e yeni üyelerin kabulü, üyelik hak ve ayrıcalıklarının askıya alınması, üyelikten çıkarma, Vesayet rejiminin işleyişine ilişkin sorunlar ve bütçe sorunları. 3. Üçte iki çoğunlukla çözülecek yeni sorun türlerinin belirlenmesi de içinde olmak üzere, başka sorunlar konusundaki kararlar, hazır bulunan ve oy veren üyelerin oy çokluğu ile alınır. 19. Madde Örgüte mali katkısını ödemekte gecikmiş olan bir Birleşmiş Milletler üyesi, eğer gecikmiş ödemelerinin tutarı önceki iki tam yılın ödeme payları tutarına eşit ya da bundan fazla ise, Genel Kurul'da oy kullanamaz. Bununla birlikte Genel Kurul, ödemedeki aksamanın söz konusu üyenin istenci dışındaki nedenler yüzünden meydana gelmiş olduğu kanısına varırsa, bu üyenin oylamaya katılmasına izin verebilir. Yöntem 20. Madde Genel Kurul yılda bir kez olağan toplantı yapar, durum gerektirdiğinde de olağanüstü toplanır. Olağanüstü toplantılar, Güvenlik Konseyi'nin ya da Birleşmiş Milletler üyelerinin çoğunluğunun isteği üzerine Genel Sekreter'in çağrısı ile yapılır. 21. Madde Genel Kurul, içtüzüğünü kendi yapar. Her toplantı için başkanını seçer. 22. Madde Genel Kurul, görevlerini yerine getirmek için gerekli gördüğü yardımcı organlar oluşturabilir.
12 V. BÖLÜM Güvenlik Konseyi Bileşimi 23. Madde 1. Güvenlik Konseyi, Birleşmiş Milletler'in on beş üyesinden oluşur. Çin Cumhuriyeti, Fransa, Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği, Büyük Britanya ve Kuzey Irlanda Krallığı, ve Amerika Birleşik Devletleri Güvenlik Konseyi'nin sürekli üyeleridir. Genel Kurul, her şeyden önce, Birleşmiş Milletler üyelerinin uluslararası barış ve güvenliğin korunmasındaki ve örgütün öteki amaçlarının sağlanmasındaki katkılarını, aynı zamanda da hakça bir coğrafi dağılımı göz önünde tutarak, Birleşmiş Milletler'in öteki on üyesini de Güvenlik Konseyi'nin sürekli olmayan üyeleri olarak seçer. 2. Güvenlik Konseyi'nin sürekli-olmayan üyeleri iki yıllık bir dönem için seçilirler. Güvenlik Konseyi üyelerinin sayısı on birden on beşe çıkarıldıktan sonra sürekliolmayan üyeler için yapılacak ilk seçimde, dört yeni üyeden ikisi bir yıllık bir dönem için seçilecektir. Süresi biten bir üye hemen yeniden seçilemez. 3. Güvenlik Konseyi'nin her üyesinin Konsey'de bir temsilcisi vardır. Görev ve Yetkileri 24. Madde 1. Birleşmiş Milletler'in üyeleri, örgütün çabuk ve etkili hareket etmesini sağlamak için, uluslararası barış ve güvenliğin korunmasında başlıca sorumluluğu Güvenlik Konseyi'ne bırakırlar ve sorumluluk gereğince görevlerini yerine getirirken, Güvenlik Konseyi'nin kendi adlarına hareket ettiğini kabul ederler. 2. Güvenlik Konseyi, bu görevleri yerine getirirken Birleşmiş Milletler'in Amaç ve Ilkeleri'ne uygun hareket eder. Bu görevleri yerine getirebilmesi için Güvenlik Konseyi'ne verilmiş belirli yetkiler VI, VII, VIII ve XII. Bölümler'de gösterilmiştir.
13 3. Güvenlik Konseyi, Genel Kurul'a incelenmek üzere yıllık raporlar ve gerektiğinde özel raporlar sunar. 25. Madde Birleşmiş Milletler üyeleri, işbu Antlaşma uyarınca, Güvenlik Konseyi'nin kararlarını kabul etme ve uygulama konusunda görüş birliğine varmışlardır. 26. Madde Dünyanın insan ve ekonomi kaynaklarının, yalnızca en küçük bölümünü silahlanmaya ayırarak, uluslararası barış ve güvenliğin sağlanıp korunmasını kolaylaştırmak için Güvenlik Konseyi, 47. Maddede öngörülen Askeri Kurmay Komitesi'nin de yardımıyla, silahlanmanın düzenlenmesi için bir sistem kurmak üzere Birleşmiş Milletler üyelerine sunulacak planlar hazırlamakla yükümlüdür. Oylama 27. Madde 1. Güvenlik Konseyi'nin her üyesinin bir oyu vardır. 2. Güvenlik Konseyi'nin yöntem sorunlarındaki kararları dokuz üyenin olumlu oyu ile alınır; ancak, VI. Bölüm ile 52. Maddenin 3. Fıkrası hükümleri uyarınca alınan kararlarda, bir uyuşmazlığa taraf olan, oylamaya katılamaz. Yöntemi 28. Madde 1. Güvenlik Konseyi, görevlerini sürekli olarak yapacak biçimde örgütlendirilecektir. Bunun için, Güvenlik Konseyi'nin her üyesi örgüt merkezinde her zaman bir temsilci bulunduracaktır. 2. Güvenlik Konseyi, belirli dönemlerde toplanır; üyelerden her biri, dilerse bir hükümet üyesi ya da özel olarak atanmış başka bir temsilci tarafından bu toplantılarda temsil olunabilir.
14 3. Güvenlik Konseyi, örgüt merkezinin dışında çalışmalarını en çok kolaylaştıracağına inandığı herhangi bir yerde toplantı yapabilir. 29. Madde Güvenlik Konseyi, görevini yerine getirmek için gerekli gördüğü yardımcı organları oluşturabilir. 30. Madde Güvenlik Konseyi, başkanının seçim yöntemini de saptayan içtüzüğünü kendi yapar. 31. Madde Güvenlik Konseyi üyesi olmayan herhangi bir Birleşmiş Milletler üyesi, Güvenlik Konseyi'ne sunulan herhangi bir sorunun görüşülmesine, eğer Konsey bu üyenin çıkarlarının özellikle söz konusu olduğu görüşüne varmışsa, oy hakkı olmaksızın katılabilir. 32. Madde Güvenlik Konseyi üyesi olmayan herhangi bir Birleşmiş Milletler üyesi veya Birleşmiş Milletler üyesi olmayan herhangi bir devlet, Güvenlik Konseyi'nin incelediği bir uyuşmazlığa taraf ise, bu uyuşmazlığa ilişkin görüşmelere, oy hakkı olmaksızın, katılmaya çağrılabilir. Güvenlik Konseyi, Birleşmiş Milletler üyesi olmayan bir devletin katılması konusunda uygun gördüğü koşulları koyar. VI. BÖLÜM Uyuşmazlıkların Barışçı Yollarla Çözülmesi 33. Madde 1. Süre gitmesi uluslararası barış ve güvenliğin korunmasını tehlikeye düşürebilecek nitelikte bir uyuşmazlığa taraf olanlar, her şeyden önce görüşme, soruşturma, arabuluculuk, uzlaşma, hakemlik ve yargısal çözüm yolları ile, bölgesel kuruluş ya da antlaşmalara başvurarak, veya kendi seçecekleri başka yollarla buna çözüm aramalıdırlar. 2. Güvenlik Konseyi, gerekli gördüğünde, tarafları aralarındaki uyuşmazlığı bu gibi yollarla çözmeye çağırır.
15 34. Madde Güvenlik Konseyi, herhangi bir uyuşmazlık veya uluslar arasında bir anlaşmazlığa yol açabilecek ya da uyuşmazlık doğurabilecek bir durum konusunda, bu uyuşmazlık ya da durumun süre gitmesinin uluslararası barış ve güvenliğin korunmasını tehlikeye düşürme eğiliminde olup olmadığını saptamak için soruşturmada bulunabilir. 35. Madde 1. Birleşmiş Milletler'in her üyesi herhangi bir uyuşmazlık ya da 34. Maddede öngörülen nitelikte bir duruma Güvenlik Konseyi'nin ya da Genel Kurul'un dikkatini çekebilir. 2. Birleşmiş Milletler üyesi olmayan bir devlet, taraf olduğu herhangi bir uyuşmazlık konusunda, işbu Antlaşma'da öngörülen barışçı yollarla çözme yükümlülüğünü bu uyuşmazlık için önceden kabul etmek koşuluyla, Güvenlik Konseyi'nin ya da Genel Kurul'un dikkatini çekebilir. 3. Bu madde uyarınca dikkatine sunulan işlere ilişkin olarak Genel Kurul'un girişeceği işlemler, 11. Ve 12. Maddelerin hükümlerine bağlı olacaktır. 36. Madde 1. Güvenlik Konseyi, 33. Maddede belirtilen nitelikte bir uyuşmazlığın ya da benzeri bir durumun herhangi bir evresinde, uygun düzeltme yöntem ya da yollarını tavsiye edebilir. 2. Güvenlik Konseyi, bu uyuşmazlığın çözülmesi için taraflarca önceden kabul edilmiş olan tüm yöntemleri göz önünde tutacaktır. 3. Güvenlik Konseyi bu maddede öngörülen tavsiyelerde bulunurken, genel kurul olarak, hukuksal nitelikteki uyuşmazlıkların taraflarca Uluslararası Adalet Divanı Statüsü hükümlerine göre Divan'a sunulması gerektiğini de göz önünde tutacaktır. 37. Madde Maddede belirtilen nitelikte bir uyuşmazlığa taraf olanlar söz konusu uyuşmazlığı, anılan maddede gösterilen yollarla çözmeyi başaramazlarsa, Güvenlik Konseyi'ne sunarlar. 2. Güvenlik Konseyi bir uyuşmazlığın süre gitmesinin gerçekten uluslararası barış ve güvenliğin korunmasını tehlikeye soktuğu kanısına varırsa, 36. Madde uyarınca mı
16 hareket edeceğini yoksa uygun gördüğü başka çözüm yolları mı tavsiye edeceğini kendisi kararlaştırır. 38. Madde Güvenlik Konseyi, Maddeler hükümlerini zedelemeksizin, bir uyuşmazlığa taraf olanların tümünün istemesi halinde bu uyuşmazlığın barışçı yollarla çözülmesi için taraflara tavsiyelerde bulunabilir. VII. BÖLÜM Barışın Tehdidi, Bozulması ve Saldırı Eylemi Durumunda Yapılacak Hareket 39. Madde Güvenlik Konseyi, barışın tehdit edildiğini, bozulduğunu ya da bir saldırı eylemi olduğunu saptar ve uluslararası barış ve güvenliğin korunması ya da yeniden kurulması için tavsiyelerde bulunur veya 41 ve 42. Maddeler uyarınca hangi önlemler alınacağını kararlaştırır. 40. Madde Güvenlik Konseyi, durumun ağırlaşmasını önlemek üzere, 39. Madde uyarınca tavsiyelerde bulunmadan ya da önlemleri kararlaştırmadan önce, ilgili tarafları gerekli ya da istenir gördüğü geçici önlemlere uymaya çağırabilir. Bu geçici önlemler tarafların haklarını, iddialarını ya da konumlarını hiçbir biçimde zedelemez. Bu geçici önlemlerin yerine getirilmemesi halinde Güvenlik Konseyi bunu gereğince dikkate alacaktır. 41. Madde Güvenlik Konseyi, kararlarını yürütmek için silahlı kuvvet kullanmasını içermeyen ne gibi önlemler alınması gerektiğini kararlaştırabilir ve Birleşmiş Milletler üyelerini bu önlemleri uygulamaya çağırabilir. Bu önlemler, ekonomik ilişkilerin ve demiryolu, deniz, hava, posta, telgraf, radyo ve diğer iletişim ve ulaştırma araçlarının tümüyle ya da bir bölümüyle kesintiye uğratılmasını, diplomatik ilişkilerin kesilmesini içerebilir. 42. Madde
17 Güvenlik Konseyi, 41. Maddede öngörülen önlemlerin yetersiz kalacağı ya da kaldığı kanısına varırsa, uluslararası barış ve güvenliğin korunması ya da yeniden kurulması için, hava, deniz ya da kara kuvvetleri aracılığıyla, gerekli saydığı her türlü girişimde bulunabilir. Bu girişimler gösterileri, ablukayı ve Birleşmiş Milletler üyelerinin hava, deniz ya da kara kuvvetlerince yapılacak başka operasyonları içerebilir. 43. Madde 1. Birleşmiş Milletler'in tüm üyeleri, uluslararası barış ve güvenliğin korunmasına katkıda bulunmak üzere, Güvenlik Konseyi'nin çağrısı ile özel antlaşma ya da antlaşmalar uyarınca, uluslararası barış ve güvenliğin korunması için gerekli silahlı kuvvetleri ve geçit hakkını da içine almak üzere her türlü yardım ve kolaylığı Konsey'in hizmetine sunmayı yükümlenirler. 2. Bu antlaşma ya da antlaşmalarda, söz konusu kuvvetlerin sayısı, niteliği, hazırlık derecesi ve genel mevkileri ile, sağlanacak kolaylık ve yardımın niteliği belirlenecektir. 3. Anlaşma ya da antlaşmalar, Güvenlik Konseyi'nin girişimi ile, mümkün olan en kısa zamanda görüşülecektir. Anlaşmalar, Güvenlik Konseyi ile örgüt üyeleri arasında ya da Güvenlik Konseyi ile üye kümeleri arasında yapılacak ve imzalayan devletlerce, her birinin anayasası gereğince, onaylanacaktır. 44. Madde Güvenlik Konseyi kuvvet kullanmaya karar verdiği zaman, Konsey'de temsil edilmeyen bir üyeyi, 43. Madde uyarınca üstlenilen yükümlülüklerin yerine getirilmesi için silahlı kuvvet vermeye çağırmadan önce, o üyeyi, dilerse, o üyenin kendi silahlı kuvvetlerine bağlı birliklerin kullanılmasına ilişkin Güvenlik Konseyi kararlarına katılmaya çağıracaktır. 45. Madde Birleşmiş Milletler'in ivedi askeri önlemler alabilmesini sağlayabilmek üzere üyeler, birleşik uluslararası zorlama eylemini yürütmek için derhal kullanılabilecek ulusal hava kuvveti birlikleri bulunduracaklardır. Bu birliklerin gücü ve hazırlık derecesi ile, bunların birlikte hareketini düzenleyen planlar, 43. Maddede belirtilen özel antlaşmanın ya da antlaşmaların öngördüğü sınırlar içinde, Askeri Kurmay Komitesi'nin yardımı ile Güvenlik Konseyi'nce belirlenecektir. 46. Madde
18 Silahlı kuvvet kullanılması için planları, Askeri Kurmay Komitesi'nin yardımı ile Güvenlik Konseyi hazırlar. 47. Madde 1. Uluslararası barış ve güvenliğin korunması, Güvenlik Konseyi'nin buyruğu altına konulan kuvvetlerin kullanılması ve yönetilmesi, silahsızlanmanın düzenlenmesi ve muhtemel bir silahsızlanmanın gerçekleştirilmesi için Konsey'e gerekli olan askeri araçlara ilişkin her konuda Güvenlik Konseyi'ne danışmanlık yapacak ve ona yardımcı olacak bir Askeri Kurmay Komitesi kurulacaktır. 2. Askeri Kurmay Komitesi, Güvenlik Konseyi'nin sürekli üyelerinin Kurmay Başkanları'ndan ay da onların temsilcilerinden oluşur. Kurmay Komitesi'nde sürekli olarak temsil edilmeyen herhangi bir Birleşmiş Milletler üyesinin Komite çalışmalarına katılması Komite'nin görevini iyi yapabilmesi için gerekli olduğu zaman, Komite bu üyeyi kendisiyle işbirliği yapmaya çağırır. 3. Askeri Kurmay Komitesi, Güvenlik Konseyi'nin yetkisi altında Konsey'in emrine verilen tüm silahlı kuvvetlerin stratejik açıdan yönetilmesinden sorumludur. Bu kuvvetlerin komutasına ilişkin sorunlar daha sonra çözülecektir. 4. Askeri Kurmay Komitesi, Güvenlik Konseyi'nin izniyle ve uygun bölge kuruluşlarına danıştıktan sonra, bölge alt komiteleri kurabilir. 48. Madde 1. Güvenlik Konseyi'nin uluslararası barış ve güvenliğin korunması konusundaki kararlarının yürütülmesi için gerekli önlemler, Milletler'in tüm üyeleri ya da bunlardan bazıları tarafından alınır. 2. Bu kararlar, Birleşmiş Milletler üyeleri tarafından doğrudan doğruya ve üyesi bulundukları uluslararası kuruluşlar içindeki eylemleriyle yürütülür. 49. Madde Birleşmiş Milletler üyeleri, Güvenlik Konseyi'nin kararlaştırdığı önlemlerin yürütülmesinde birbirlerine karşılıklı yardımcı olmak için birleşirler. 50. Madde
19 Güvenlik Konseyi tarafından bir devlet aleyhine önleyici ya da zorlayıcı önlemler alındığında, Birleşmiş Milletler üyesi olsun ya da olmasın başka herhangi bir devlet, bu önlemlerin yürütülmesi yüzünden özel ekonomik sorunlarla karşı karşıya kalırsa, bu devletin, söz konusu sorunların çözümü için Güvenlik Konseyi'ne danışma hakkı vardır. 51. Madde Bu Antlaşmanın hiçbir hükmü, Birleşmiş Milletler üyelerinden birinin silahlı bir saldırıya hedef olması halinde, Güvenlik Konseyi uluslararası barış ve güvenliğin korunması için gerekli önlemleri alıncaya dek, bu üyenin doğal olan bireysel ya da ortak meşru savunma hakkını kullanırken aldıkları önlemler hemen Güvenlik Konseyi'ne bildirilir ve Konsey'in işbu Antlaşma gereğince uluslararası barış ve güvenliğin korunması yada yeniden kurulması için gerekli göreceği biçimde her an hareket etme yetki ve görevini hiçbir biçimde etkilemez. VIII. BÖLÜM Bölgesel Antlaşmalar 52. Madde 1. Işbu Antlaşmanın hiçbir hükmü, uluslararası barış ve güvenliğin korunmasına ilişkin olup, bölgesel antlaşma ya da kuruluşların varlığına engel değildir; yeter ki, bu antlaşma ve kuruluşlar ve bu kuruluşların çalışmaları Birleşmiş Milletler'in Amaç ve Ilkeleri ile bağdaşır olsun. 2. Böyle antlaşmalara giren ya da böyle kuruluşları oluşturan Birleşmiş Milletler üyeleri yerel uyuşmazlıkları Güvenlik Konseyi'ne sunmadan önce, bunları söz konusu antlaşmalar ya da kuruluşlar aracılığıyla ve barışçı yollarla çözmek için tüm çabalarını harcayacaklardır. 3. Güvenlik Konseyi, yerel uyuşmazlıkların böyle bölgesel antlaşmalar ya da bölgesel kuruluşlar aracılığıyla barışçı yoldan çözülmesinin gelişmesini, ya ilgili devletlerin girişimi ya da Güvenlik Konseyi'nin göndermesi yoluyla teşvik eder. 4. Işbu madde, 34. Ve 35. Maddelerin uygulanmasını hiçbir biçimde zedelemez. 53. Madde 1. Güvenlik Konseyi, gerekirse, kendi yetkisi altında alınan zorlama önlemlerinin uygulanması için bölgesel antlaşma ya da kuruluşlardan yararlanır. Bununla birlikte, Güvenlik Konseyi'nin izni olmaksızın bölgesel antlaşmalar uyarınca ya da bölgesel kuruluşlar tarafından hiçbir zorlama eylemine girişilmeyecektir; bu maddenin 2.
20 Fıkrasında verilen tanıma göre düşman devlet sayılan tüm devletlere karşı 107. Madde uyarınca alınan ya da böyle bir devletin saldırı politikasına yeniden girişmesine karşı bölgesel antlaşmalar çerçevesinde yöneltilen önlemler, ilgili hükümetlerin isteği üzerine örgütün böyle bir devlet tarafından girişilecek yeni bir saldırıyı önleme görevini üstlenmesi mümkün oluncaya dek, bunun dışındadır. 2. Bu maddenin 1. Fıkrasında kullanılan "düşman devlet" terimi bu Antlaşma'yı imzalayan devletlerden herhangi birinin Ikinci Dünya Savaşı'nda düşmanı olan tüm devletler için geçerlidir. 54. Madde Güvenlik Konseyi, bölgesel antlaşmalar uyarınca ya da bölgesel kuruluşlar tarafından uluslararası barış ve güvenliğin korunması için girişilen ya da tasarlanan tüm eylemlerden her an tam olarak haberli bulundurulacaktır. IX. BÖLÜM Uluslararası Ekonomik ve Sosyal Işbirliği 55. Madde Uluslar arasında halkların hak eşitliği ve kendi yazgılarını kendilerinin belirlemesi ilkesine saygı üzerine kurulmuş barışçı ve dostça ilişkiler sağlanması için gerekli istikrar ve refah koşullarını yaratmak üzere Birleşmiş Milletler: a. yaşam düzeylerinin yükseltilmesini, tam istihdamı, ekonomik ve sosyal alanlarda ilerleme ve gelişme koşullarını, b. ekonomik, sosyal alanlarla sağlık alanındaki uluslararası sorunların ve bunlara bağlı başka sorunların çözümünü, kültür ve eğitim alanlarında uluslararası işbirliğini, ve c. ırk, cinsiyet, dil ya da din ayrımı gözetmeksizin herkesin insan haklarına ve temel özgürlüklerine bütün dünyada etkin bir biçimde saygı gösterilmesini, kolaylaştıracaktır. 56. Madde Üyeler, 55. Maddede belirtilen amaçlara ulaşmak için, gerek birlikte gerekse ayrı ayrı, örgütle işbirliği içinde hareket etmeyi yükümlenirler.
21 57. Madde 1. Hükümetler arası antlaşmalarla kurulan ve kendi kuruluş belgeleri gereğince ekonomik, sosyal, kültürel alanlarla eğitim ve sağlık alanlarında ve bunlarla ilgili başka alanlarda geniş uluslararası yetkileri bulunan uzmanlık kuruluşları, 63. Madde uyarınca Birleşmiş Milletler'e bağlanacaktır. 2. Birleşmiş Milletler'e bu şekilde bağlanan kuruluşlar bundan böyle "uzmanlık kuruluşları" adıyla anılacaktır. 58. Madde Örgüt, uzmanlık kuruluşlarının izlenceleri ile çalışmalarını eşgüdümlü duruma getirmek için tavsiyelerde bulunur. 59. Madde Örgüt, gerektiğinde, 55. Maddede belirtilen amaçlara ulaşabilmesi için gerekli her türlü yeni uzmanlık kuruluşunu oluşturmak üzere ilgili devletler arasında görüşmeler yapılmasına önayak olur. 60. Madde Örgütün bu Bölüm'de belirtilen görevlerinin yerine getirilmesi konusunda sorumluluk, Genel Kurul'a ve Genel Kurul'un yetkisi altında, X. Bölüm'de bu amaçla kendisine verilen yetkileri kullanacak olan Ekonomik ve Sosyal Konsey'e düşer. X. BÖLÜM Ekonomik ve Sosyal Konsey Bileşimi 61. Madde 1. Ekonomik ve Sosyal Konsey, Genel Kurul'ca seçilen elli dört Birleşmiş Milletler üyesinden oluşur Fıkra hükümleri saklı kalmak üzere, her yıl Ekonomik ve Konsey'in elli dört üyesi üç yıllık bir süre için seçilir. Süresi biten üye hemen yeniden seçilebilir. 3. Ekonomik ve Sosyal Konsey üyelerinin sayısı yirmi yediden elli dörde çıkarıldıktan sonra yapılacak ilk seçimde, görev süreleri o yılın sonunda bitecek olan dokuz üyenin yerine yirmi yedi yeni üye seçilecektir. Bu yirmi yedi yeni üyeden, bu şekilde seçilmiş dokuz tanesinin görev süresi, bu yılın sonunda, öteki dokuz üyenin
22 görev süresi de iki yılın sonunda, Genel Kurul'ca yapılacak düzenlemelere uygun olarak, sona erecektir. 4. Ekonomik ve Sosyal Konsey'in her üyesinin Konsey'de bir temsilcisi vardır. Görev ve Yetkileri 62. Madde 1. Ekonomik ve Sosyal Konsey, ekonomik, sosyal, kültürel alanlarda, eğitim ve sağlık alanlarında ve bunlarla ilgili başka alanlarda uluslararası sorunlar üzerinde incelemeler yapabilir, raporlar hazırlayabilir ya da bunların yapılıp hazırlanmasına önayak olabilir ve bütün bu sorunlara ilişkin olarak Genel Kurul, Birleşmiş Milletler üyeleri ve ilgili uzmanlık kuruluşlarına tavsiyelerde bulunabilir. 2. Konsey, herkesin insan haklarına ve ana özgürlüklerine etkin bir biçimde saygı gösterilmesini sağlamak üzere tavsiyelerde bulunabilir. 3. Konsey, Genel Kurul'a sunmak üzere, yetki alanına giren sorunlara ilişkin sözleşme tasarıları hazırlayabilir. 4. Konsey, Birleşmiş Milletler'ce öngörülen kurallara uygun olarak, yetki alanına giren sorunlara ilişkin uluslararası konferanslar toplayabilir. 63. Madde 1. Ekonomik ve Sosyal Konsey, 57. Maddede sözü edilen kuruluşların herhangi biriyle, bu kuruluşun Birleşmiş Milletler'e hangi koşullar altında bağlanacağını saptayan antlaşmalar yapabilir. Bu antlaşmalar Genel Kurul'un onayına sunulur. 2. Ekonomik ve Sosyal Konsey, uzmanlık kuruluşlarına danışarak, onlara tavsiyelerde bulunarak ve Genel Kurul ile Birleşmiş Milletler üyelerine tavsiyelerde bulunarak, bu uzmanlık kuruluşlarının çalışmalarını eşgüdümlü duruma sokabilir. 64. Madde 1. Ekonomik ve Sosyal Konsey, uzmanlık kuruluşlarından düzenli raporlar almak için uygun önlemlere başvurabilir. Ekonomik ve Sosyal Konsey, kendi tavsiyeleri ile bu Konsey'in yetkisine giren konulara ilişkin Genel Kurul tavsiyelerini yerine getirmek üzere başvurulan önlemler konusunda raporlar almak için Birleşmiş Milletler üyeleriyle ve uzmanlık kuruluşlarıyla antlaşmalar yapabilir. 2. Konsey, bu raporlar konusunda görüşlerini Genel kurula iletebilir.
23 65. Madde Ekonomik ve Sosyal Konsey, Güvenlik Konseyi'ne bilgi verebilir ve Güvenlik Konseyi'nin isteği üzerine ona yardım eder. 66. Madde 1. Ekonomik ve Sosyal Konsey, Genel Kurul'un tavsiyelerini yürütme konusunda, yetkisine giren bütün görevleri yerine getirir. 2. Konsey, Genel Kurul'un onayı ile, Birleşmiş Milletler üyelerinin ya da uzmanlık kuruluşlarının kendisinden isteyeceği hizmetleri yapabilir. 3. Konsey, işbu Antlaşmanın başka yerlerinde gösterilen ya da Genel kurul'ca kendisine verilebilecek olan öteki görevleri de yerine getirir. Oylama 67. Madde 1. Ekonomik ve Sosyal Konsey'in her üyesinin bir oyu vardır. 2. Ekonomik ve Sosyal Konsey'in kararları, hazır bulunan ve oy veren üyelerin oyçokluğu ile alınır. Yöntem 68. Madde Ekonomik ve Sosyal Konsey, ekonomik ve sosyal konularda ve insan haklarının ilerletilmesi için komisyonlar kuracağı gibi, görevlerini yerine getirmesine yarayacak başka komisyonlar da kurar. 69. Madde
24 Ekonomik ve Sosyal Konsey, Birleşmiş Milletler'in bir üyesini özellikle ilgilendiren bir sorunu incelerken, bu üyeyi oy hakkı olmaksızın görüşmelere katılmaya çağırır. 70. Madde Ekonomik ve Sosyal Konsey, uzmanlık kuruluşlarının temsilcilerinin Konsey görüşmelerine ve Konsey tarafından kurulan komisyonların görüşmelerine oy hakkı olmaksızın katılmaları, kendi temsilcilerinin de uzmanlık kuruluşlarının görüşmelerine katılmaları için her türlü düzenlemeyi yapabilir. 71. Madde Ekonomik ve Sosyal Konsey, kendi yetkisine giren sorunlarla uğraşan hükümet dışı örgütlere danışmak için, uygun düzenlemeler yapabilir. Böyle düzenlemeler uluslararası örgütlerle ve, gerektiğinde, Birleşmiş Milletler'in ilgili üyesine danışıldıktan sonra ulusal örgütlerle de yapılabilir. 72. Madde 1. Ekonomik ve Sosyal Konsey, başkanının seçim yöntemini de saptayan içtüzüğünü kendi yapar. 2. Konsey, içtüzüğü uyarınca ihtiyaca göre toplanır; içtüzükte Konsey'in, üye çoğunluğunun isteği üzerine toplanmasını öngören hükümler de bulunacaktır. XI. BÖLÜM Özerk Olmayan Ülkelere Ilişkin Bildirge 73. Madde Halkların henüz kendi kendilerini tam olarak yönetmediği ülkelerin yönetilmesinden sorumlu olan ya da bu sorumluluğu yüklenen Birleşmiş Milletler üyeleri, bu ülkeler insanlarının çıkarlarının her şeyden önce geldiği ilkesini kabul ederler. Işbu Antlaşma ile kurulan barış ve güvenlik sistemi içinde bu ülkelerin insanlarının refahını en yüksek ölçüye çıkarma yükümlülüğünü kutsal bir ödev bilirler, ve bu amaçla: a. söz konusu halkların kültürüne saygı göstererek, onların siyasal, ekonomik ve sosyal bakımdan ilerlemelerini ve eğitim alanında gelişmelerini sağlamayı, onlara hakça davranmayı ve onları kötülüklerden korumayı;
25 b. her ülkeye ve halkına özgü koşullar ve bunların çeşitli gelişme aşamalarına uygun olarak, bu halkların kendi kendilerini yönetme yeteneğini geliştirmeyi, onların siyasal ereklerini göz önünde tutmayı ve kendi özgür siyasal kurumlarının giderek geliştirilmesinde onlara yardımcı olmayı; c. uluslararası barış ve güvenliği pekiştirmeyi; d. bu maddede belirtilen sosyal, ekonomik ve bilimsel amaçlara uygulamada ulaşmak üzere yapıcı gelişme önlemlerini kolaylaştırmayı, bilimsel araştırmalara özendirmeyi, birbiriyle ve koşullar elverdiğinde uluslararası uzmanlık kuruluşlarıyla işbirliği yapmayı; ve e. XII. ve XIII. Bölümler'in uygulama alanı dışında, sorumlulukları altında bulunan ülkelerin ekonomik, sosyal ve eğitim koşullarına ilişkin istatistiksel ve teknik nitelikte başka bilgileri, güvenlik gerekleri ve anayasalara ilişkin görüşler saklı kalmak üzere, bilgi için düzenli olarak Genel Sekreter'e iletmeyi kabul ederler. 74. Madde Birleşmiş Milletler üyeleri anavatan topraklarındaki politikaları kadar, bu Bölüm'ün konusunu oluşturan ülkelerdeki politikaların da, dünyanın geri kalan kesiminin çıkarları ve refahı göz önünde tutulmak koşuluyla, sosyal, ekonomik ve ticari alanlarda iyi komşuluk genel ilkesine dayanması gerektiği konusunda da antlaşmaya varmışlardır. XII. BÖLÜM Uluslararası Vesayet Rejimi 75. Madde Birleşmiş Milletler örgütü, daha sonra yapılacak özel antlaşmalar gereğince vesayet rejimine sokulabilecek ülkelerin yönetimi ve gözetimi için, kendi yetkisi altında bir uluslararası vesayet rejimi kuracaktır. Bu ülkeler bundan böyle "vesayet altında ülke" adıyla anılmaktadırlar. 76. Madde Işbu Antlaşmanın 1. Maddesinde belirtilen Birleşmiş Milletler'in Amaçlarına uygun olarak vesayet rejiminin temel hedefleri şunlardır: a. uluslararası barış ve güvenliği pekiştirmek;
26 b. vesayet altındaki ülkelerde yaşayan insanların siyasal, ekonomik ve sosyal bakımdan ilerlemelerini ve eğitim alanında gelişmelerini kolaylaştırmak; her ülkeye ve halkına özgü koşulları, ilgili halkların özgürce dile getirdiği erekleri ve her vesayet antlaşmasında öngörülebilecek hükümleri de göz önünde tutarak, bu ülkeler halklarının kendi kendilerini yönetmelerini ya da bağımsızlığa doğru giderek gelişmelerini de kolaylaştırmak; c. ırk, cinsiyet, dil ya din ayrımı gözetmeksizin herkesin insan haklarına ve temel özgürlüklerine saygı gösterilmesini teşvik etmek ve dünya halklarının karşılıklı bağımlılığını geliştirmek; ve d. sosyal, ekonomik ve ticari alanlarda bütün Birleşmiş Milletler üyeleri ile onların uyruklarına eşit işlem yapılmasını sağlamak ve, yukarıda belirtilen amaçların gerçekleştirilmesini zedelememek ve 80. Madde hükümleri saklı kalmak koşuluyla, adalet dağıtımında da bu sonunculara eşit işlem yapılmasını sağlamak. 77. Madde 1. Vesayet rejimi, aşağıdaki kategorilere giren ve vesayet antlaşmaları gereğince bu rejime sokulabilecek ülkelere uygulanacaktır: a. şu anda manda altında bulunan ülkeler; b. Ikinci Dünya Savaşı sonucunda düşman devletlerden ayrılabilecek ülkeler; c. yönetimlerinden sorumlu devletlerce gönüllü olarak bu rejime sokulan ülkeler. 2. Yukarıda belirtilen kategorilere giren ülkelerden hangilerinin, hangi koşullarda vesayet rejimine sokulacağı, daha sonra yapılacak bir antlaşma ile belirlenecektir. 78. Madde Birleşmiş Milletler üyeleri arasındaki ilişkiler egemen eşitlik ilkesine dayalı olacağına göre, Birleşmiş Milletler'e üye olan ülkelere vesayet rejimi uygulanmayacaktır. 79. Madde Vesayet rejimine sokulacak her ülke bakımından vesayet koşulları ve bu düzene getirilebilecek tüm değişiklik ve düzeltmeler, Birleşmiş Milletler'in bir üyesinin mandası altında bulunan ülkeler söz konusu olduğunda mandater devleti de içine almak üzere, doğrudan doğruya ilgili devletler arasında yapılacak bir antlaşmanın konusunu oluşturacak ve 83 ve 85. Maddeler uyarınca onaylanacaktır.
27 80. Madde 1. 77, 79 ve 81. Maddeler uyarınca yapılan ve ülkelerden her birini vesayet rejimine sokan özel vesayet antlaşmalarında saptanabilecek noktalar dışında ve bu antlaşmalar yapılıncaya dek, bu Bölüm'ün hiçbir hükmü herhangi bir devletin ya da herhangi bir halkın herhangi bir hakkını ya da Birleşmiş Milletler üyelerinin taraf bulunabileceği yürürlükteki uluslararası belgelerin hükümlerini, ister dolayısıyla ister dolaysız olarak herhangi bir biçimde değiştirecek tarzda yorumlanamaz. 81. Madde Vesayet antlaşması, her durumda, vesayet altındaki ülkenin hangi koşullar altında yönetileceği konusunu kapsar ve yönetimi üzerine alacak makamı gösterir. Bundan böyle "yönetimden sorumlu makam" adıyla anılacak olan bu makam, bir ya da birkaç devletten oluşabileceği gibi, örgütün kendisi de olabilir. 82. Madde Bir vesayet antlaşması, 43. Madde uyarınca yapılan herhangi bir özel antlaşmayı ya da antlaşmaları zedelemeksizin, vesayet antlaşmasının uygulandığı vesayet altındaki ülkenin tümünü ya da bir kesimini içine alan bir stratejik bölgeyi ya da stratejik bölgeleri gösterebilir. 83. Madde 1. Vesayet antlaşması koşullarının onaylanması, bunların değiştirilmesi ve düzeltilmesi de içinde olmak üzere, Birleşmiş Milletler'in stratejik bölgelere ilişkin tüm görevleri, Güvenlik Konseyi'nce yerine getirilir Maddede belirtilen temel hedefler stratejik bölgelerden her birinin halkı için de geçerlidir. 3. Güvenlik Konseyi, vesayet antlaşmalarına uygun olarak ve güvenlik gerekleri saklı kalmak koşuluyla, Birleşmiş Milletler'in vesayet rejimi uyarınca yüklenmiş olduğu siyasal, ekonomik, sosyal ve eğitsel görevlerin stratejik bölgelerde yerine getirilmesinde Vesayet Meclisi'nin yardımından yararlanacaktır. 84. Madde
28 Vesayet altındaki ülkenin uluslararası barış ve güvenliğin korunması konusunda kendi payına düşeni yerine getirmesini sağlamak, yönetimden sorumlu makamın görevidir. Bu amaçla, yönetimden sorumlu makam, Güvenlik Konseyi'ne karşı bu konuda üstlendiği yükümlülükleri yerine getirmek ve aynı zamanda yerel savunmayı sağlayıp vesayet altındaki ülkede dirlik ve düzeni korumak için vesayet altındaki ülkeden gönüllü birlikler, kolaylıklar ve yardım sağlayabilir. 85. Madde 1. Vesayet antlaşmaları koşullarının kabul edilmesini, bunların değiştirilmesini ya da düzeltilmesini de içermek üzere, stratejik bölge olarak gösterilmemiş tüm bölgelere ilişkin vesayet antlaşmaları konusunda Birleşmiş Milletler'e düşen görevler Genel Kurul'ca yerine getirilir. 2. Genel Kurulun yetkisi altında hareket eden Vesayet Meclisi, bu görevlerin yapılmasında Genel Kurul'a yardım eder. XIII. BÖLÜM Vesayet Meclisi Bileşimi 86. Madde 1. Vesayet Meclisi Birleşmiş Milletler'in aşağıdaki üyelerinden oluşur. a. vesayet altındaki ülkenin yönetiminden sorumlu üyeler; b. 23. Maddede adları belirtilmiş olup da vasilik altında ülke yönetmeyen üyeler; c. Vesayet Meclisi'nin toplam üye sayısının, vesayet altında ülke yöneten üyelerle yönetmeyenler arasında eşit biçimde bölüşülmesini sağlamaya yetecek sayıda, Genel Kurul'ca üç yıllık bir süre için seçilecek başka üyeler. 2. Vesayet Meclisi'nin her üyesi, kendisini kurulda temsil etmek üzere özel ehliyette bir kişiyi gösterir. Görev ve Yetkileri 87. Madde Genel Kurul ve onun yetkisi altında Vesayet Meclisi, görevlerini yerine getirirlerken:
29 a. yönetimden sorumlu makamın sunduğu raporları inceleyebilirler; b. dilekçeleri kabul edebilirler ve onları söz konusu makama danışarak inceleyebilirler; c. söz konusu makamca yönetilen ülkelerde, bu makamla anlaşarak saptanan tarihlerde belirli aralıklarla denetleme gezileri düzenleyebilirler; ve d. vesayet antlaşmaları koşulları uyarınca bu önlemleri ve diğer tüm önlemleri alabilirler. 88. Madde Vesayet Meclisi, Vesayet altındaki ülkelerden her birinde yaşayan insanların siyasal, ekonomik ve sosyal alanlarla eğitim alanındaki ilerlemeleri konusunda bir soru kağıdı hazırlar; Genel Kurul'un yetkisi içinde vesayet altında bulundurulan ülkelerin her birinin yönetiminden sorumlu makam da söz konusu soru kağıdına dayanan bir yıllık raporu Genel Kurul'a sunar. Oylama 89. Madde 1. Vesayet Meclisi'nin her üyesinin bir oyu vardır. 2. Vesayet Meclisi'nin kararları, hazır bulunan ve oy veren üyelerin oyçokluğu ile alınır. Yöntem 90. Madde 1. Vesayet Meclisi, başkanının seçim yönetimi de saptayan içtüzüğünü kendi yapar. 2. Meclis, içtüzüğü uyarınca ihtiyaca göre toplanır; içtüzükte Meclis'in üye çoğunluğunun isteği üzerine toplanmasını öngören hükümlerde bulunacaktır. 91. Madde Vesayet Meclisi gerektiğinde, Ekonomik ve Sosyal Konsey'in ve uzmanlık kuruluşlarının ayrı ayrı yetki alanlarına giren konularda onların yardımından yararlanır. XIV. BÖLÜM
30 Uluslararası Adalet Divanı 92. Madde Uluslararası Adalet Divanı, Birleşmiş Milletler'in başlıca adli organıdır. Divan, Uluslararası Sürekli Adalet Divanı'nın Statüsüne dayanan ve işbu Antlaşmanın ayrılmaz bir parçasını oluşturan eski Statü'ye uygun olarak çalışır. 93. Madde 1. Birleşmiş Milletler'in tüm üyeleri, ipso facto, Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'ne taraftırlar. 2. Birleşmiş Milletler üyesi olmayan devletlerin Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'ne taraf olabilme koşulları, her seferinde Güvenlik Konseyi'nin tavsiyesi üzerine Genel Kurul'ca belirlenir. 94. Madde 1. Birleşmiş Milletler'in her üyesi, taraf olduğu tüm uyuşmazlıklarda, Uluslararası Adalet Divanı'nın kararına uymayı yükümlenir. 2. Bir uyuşmazlığın taraflarından biri, Divan'ın verdiği bir hükme göre kendisine düşen yükümlülükleri yerine getirmezse, öbür taraf Güvenlik Konseyi'ne başvurabilir, Konsey de, gerekli görürse, hükmün yerine getirilmesi için tavsiyelerde bulunabilir ya da alınacak önlemleri kararlaştırabilir. 95. Madde Işbu Antlaşmanın hiçbir hükmü, Birleşmiş Milletler üyelerinin, uyuşmazlıklarının çözümünü zaten var olan ya da ileride yapılabilecek olan antlaşmalar gereğince başka mahkemelere bırakmalarını engellemez. 96. Madde 1. Genel Kurul ya da Güvenlik konseyi herhangi bir hukuksal sorun konusunda Uluslararası Adalet Divanı'ndan danışma görüşü isteyebilir. 2. Genel Kurul'ca bu konuda herhangi bir anda yetkili kılınabilecek olan tüm öteki Birleşmiş Milletler organları ve uzmanlık kuruluşları da kendi çalışma alanları içinde karşılarına çıkacak hukuksal sorunlar konusunda Divandan danışma görüşü isteyebilirler.
31 XV. BÖLÜM Sekreterlik 97. Madde Sekreterlik, bir Genel Sekreter ile örgütün gerek duyabileceği memurlardan oluşur. Genel Sekreter, Güvenlik Konseyi'nin tavsiyesi üzerine Genel Kurul'ca atanır. Genel Sekreter örgütün en yüksek memurudur. 98. Madde Genel Sekreter, Genel Kurul'un, Güvenlik Konseyi'nin, Ekonomik ve Sosyal Konsey'in ve Vesayet Meclisi'nin bütün toplantılarında bu sıfatla hareket eder; bu organlar tarafından kendisine verilen bütün öteki görevleri de yerine getirir. Örgütün çalışması konusunda Genel Kurul'a yıllık raporlar sunar. 99. Madde Genel Sekreter, uluslararası barış ve güvenliğin korunmasını tehlikeye düşürebileceğini düşündüğü herhangi bir konuyu Güvenlik Konseyi'nin dikkatine sunar Madde 1. Genel Sekreter ve memurlar, görevlerini yerine getirirlerken, herhangi bir hükümetten ya da örgütün dışındaki herhangi bir makamdan ne yönerge isterler, ne de kabul ederler. Genel Sekreter ve memurlar, uluslararası memurluk durumlarına bağdaşmayacak herhangi bir davranışta bulunmaktan kaçınırlar ve yalnızca örgüte karşı sorumludurlar. 2. Birleşmiş Milletler'in her üyesi, Genel Sekreterler ile sekreterlik memurlarının salt uluslararası nitelikteki sorumluluklarına saygı göstermeyi ve görevlerinin yerine getirilmesinde onlara etki etmeye çalışmamakla yükümlüdür Madde 1. Sekreterlik memurları, Genel Kurul'ca saptanacak kurallar uyarınca Genel Sekreter tarafından tanırlar. 2. Ekonomik ve Sosyal Konsey, Vesayet Meclisi ve, gerekiyorsa, Birleşmiş Milletler'in öteki organlarına sürekli nitelikte özel memurlar verilir. Bu memurlar Sekreterliğin bir parçasını oluştururlar.
32 3. Memurların işe alınmasında ve çalışma koşullarının saptanmasında öncelikle göz önünde tutulacak nokta, en yüksek derecede etkinlik, yetki ve dürüstlük niteliklerini benliklerinde toplamış kişilerin hizmetini sağlama gereği olmalıdır. Memurların, olabildiğince geniş bir coğrafi dağılım esasına dayanılarak işe alınmasının önemi, gereğince göz önünde tutulacaktır. XVI. BÖLÜM Çeşitli Hükümler 102. Madde 1. Işbu Antlaşmanın yürürlüğe girmesinden sonra, Birleşmiş Milletler'in herhangi bir üyesi tarafından yapılan her uluslararası antlaşma ya da antlaşma, mümkün olan en kısa sürede Sekreterlik'te kütüğe işlenecek ve Sekreterlik tarafından yayımlanacaktır. 2. Işbu maddenin 1. Fıkrası hükümleri uyarınca kütüğe işlenmemiş bir uluslararası antlaşma ya da antlaşmanın taraflarından herhangi biri, söz konusu antlaşma ya da antlaşmayı Birleşmiş Milletler'in bir organı önünde ileri süremez Madde Birleşmiş Milletler üyelerinin işbu Antlaşma'dan doğan yükümlülükleri ile başka herhangi bir uluslararası antlaşmadan doğan yükümlülüklerinin çatışması durumunda, işbu Antlaşma'dan doğan yükümlülükler üstün gelecektir Madde Örgüt, üyelerinden her birinin ülkesinde, görevlerini yerine getirmek ve amaçlarına ulaşmak için gerekli hukuksal ehliyete sahiptir Madde 1. Örgüt Üyelerinin her birinin ülkesinde, amaçlarına ulaşmak için gerekli ayrıcalık, bağışıklık ve dokunulmazlıklardan yararlanır. 2. Birleşmiş Milletler üyelerinin temsilcileri ile örgütün memurları da, aynı şekilde, örgütle ilgili görevlerini tam bir bağımsızlık içinde yerine getirebilmek için gerekli ayrıcalık, bağışıklık ve dokunulmazlıklardan yararlanırlar. 3. Genel Kurul, işbu maddenin 1. Ve 2. Fıkralarının uygulanmasına ilişkin ayrıntıların saptanması amacıyla tavsiyelerde bulunabilir ya da Birleşmiş Milletler üyelerine bu amaca yönelik sözleşmeler yapılmasını önerebilir. XVII. BÖLÜM
33 Güvenliğe Ilişkin Geçici Hükümler 106. Madde Güvenlik Konseyi'ne kendi kanısına göre 42. Madde uyarınca üzerine düşen sorumlulukları yüklenmesi olanağını verecek olan ve 43. Maddede sözü edilen özel antlaşmalar yürürlüğe girinceye değin, 30 Ekin 1943'de Moskova'da imzalanan Dört Ulus Bildirgesi'nin tarafları ile Fransa, işbu Bildirge'nin 5. Maddesi uyarınca, uluslararası barış ve güvenliğin korunması için gerekebilecek her türlü eyleme Birleşmiş Milletler adına birlikte girişmek üzere birbirlerine ve, eğer durum gerektiriyorsa, Birleşmiş Milletler'in öteki üyelerine danışacaklardır Madde Işbu Antlaşmanın hiçbir hükmü, Antlaşma'yı imzalayan herhangi bir devletin Ikinci Dünya Savaşı sırasında düşmanı durumunda olan bir devlete karşı, bu konuda sorumluluk sahibi hükümetlerin söz konusu savaşın sonucu olarak giriştiği ya da girişilmesini uygun bulduğu bir eylemi ne etkiler, ne de engeller. XVIII. BÖLÜM Değişiklikler 108. Madde Işbu Antlaşma'da yapılacak değişiklikler, Genel Kurul üyelerinin üçte iki çoğunluğu tarafından kabul edilip, Güvenlik Konseyi'nin sürekli üyelerinin tümünü saptamak üzere Birleşmiş Milletler üyelerinin üçte ikisi tarafından her birinin anayasa kuralları gereğince onaylandığı zaman, tüm Birleşmiş Milletler üyeleri için yürürlüğe girer Madde 1. Işbu Antlaşmanın gözden geçirilmesi amacıyla, Genel Kurul'un üçte iki çoğunluğunun ve Güvenlik Konseyi'nin herhangi dokuz üyesinin oylarıyla saptanacak yer ve tarihte Birleşmiş Milletler üyelerinin bir Genel Konferans'ı düzenlenebilecektir. Konferansta Birleşmiş Milletler'in her üyesinin bir oyu olacaktır.
Birleşmiş Milletler Antlaşması (26 Haziran 1945)
Birleşmiş Milletler Antlaşması (26 Haziran 1945) Giriş Notu Birleşmiş Milletler Antlaşması, Uluslararası Örgütlenme konusundaki Birleşmiş Milletler Konferansı nın sonucunda 26 Haziran 1945 de yürürlüğe
SIĞINMA VE MÜLTECI KONULARINDAKI ULUSLARARASI BELGELER VE HUKUKI METINLER BIRLEŞMIŞ MILLETLER MÜLTECILER YÜKSEK KOMISERLIĞI Türkiye Temsilciliği tarafından yayınlanmıştır Ankara 1998 Yayın Kurulu Furio
4323 BİRLEŞMİŞ MİLLETLER EĞİTİM, BİLİM VE KÜLTÜR KURUMU (UNESCO) TÜRKİYE MİLLİ KOMİSYONU YÖNETMELİĞİ Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi : 10/5/2004 No : 2004/7355 Dayandığı Kanunun Tarihi : 20/5/1946 No