ENNEGRAM- İNSAN TANIMA SANATI
“Kendini bilmek tüm bilgeliğin başlangıcıdır.” Aristoteles
“Güneş aynı, rüzgâr aynı, caddelere dökülmüş sarı sonbahar yaprakları aynı ama insanların içlerinde kabaran duygular farklı…
Aile aynı, şehir aynı, dünya aynı ama algılar farklı, duygular farklı, duruşlar farklı.
Aynı şarkının, dinleyen her bir insanın ruhunda estirdiği fırtına farklı.” diye ne güzel yazmış güzel insan, rahmetli şair ve yazar Kâmil Aydoğan .
Farklılıklarımızı fark ederek bunun nasıl bir zenginlik olduğunu bilmek yaşadığımız dünyayı daha anlamlı kılmaktadır. İnsan tanıma yöntemlerini bilmenin önemini kavramak zenginliğimizi artırabilir. Bunu başarabilmenin en güzel yollarından biri de binlerce yıllık tecrübelerden damıtılmış bir sistem olan kişilik tanıma sanatı ennegramdır.
Kendimizi ve en yakınlarımızı gerçekten ne kadar tanıyoruz? Neyi, nasıl hissederler? Nasıl düşünürler ve nasıl hareket ederler? Verdikleri tepkilerin ne kadarı gerçeği yansıtıyor? Bildiklerimizden çok daha ötesini ve gerçeğini öğrenmek isterseniz ennegrama göz atabilirsiniz.
Sizi mutlu eden şey nedir? Ne yaptığınız veya ne yaşadığınız zaman kendinizi başarılı hissediyorsunuz? Tüm bunlar ennegram numaranıza göre farklılık göstermektedir.
Ennegram çevremizdekileri doğru anlamamızı sağlar. Hayata bir de ennegram penceresinden bakabilsek ne farklı olurdu? Farklı neler hissederdik?
Eğer eşinizin iki numara dediğimiz yardımsever bir kişilik olduğunuzu fark etmemişseniz çok kolay çözülebilecek konularda çok zorlanabilirsiniz. Örneğin, altı numara eşiniz veya arkadaşınız varsa onların güvenlik modunda çalıştığını ve her şeyi sorgulayarak düşündüğünü bilmezseniz onların düşünce ve yorumlarını içselleştirebilir ve gereksiz sorunlar yaşayabilirsiniz. Yakınınızda dokuz numara kişilik tipinde bir insan varsa işleri ertelemesinin sizi önemsememekten kaynaklanmadığını bilmeniz çok önem olabilir. Zihinsel düşünce merkezli olan bir insana, siz duygusal merkezli olarak iletişim ile yaklaşırsanız amacınızın tam tersi ile karşılaşabilirsiniz.
Bir sınıfa yanımızda birkaç farklı kişilik tipindeki iki insanla birlikte girdiğimizi düşünelim, arkadaşımız eğer sekiz numara ise o ortamda hemen kendisini ifade etmek ve topluluğa kendini kabul ettirmek isterken; Beş numaralı arkadaşımızın isteği ise kendini fark ettirmeden insanları gözlemlemek ve kendisine gelebilecek tehlikeleri taramak olacaktır. Peki biri ile tanışırken kime karşı nasıl ifade etmeliyiz veya bir insanı diğerlerine nasıl takdim etmeliyiz? Beden dilimiz kişilik tipi ile ilgili hangi bilgileri veriyor?
Bizi biz yapan birbirimize benzer özelliklerimiz kadar, sahip olduğumuz farklı özelliklerimiz değil midir? Bizdeki bu farklı özelliklerimiz kendimiz için çok anlamlı iken maalesef diğer insanların bu farklılıklarına aynı anlamı yükleyemiyoruz. Bazen farklılıklarımızın insanlık soframızın en güzel menüsü olduğunu unutabiliyoruz. Eğer insanı tanımakla ilgili bir amacımız varsa insanı tanıma yolculuğumuzda ennegram bize muhteşem bir yöntem sunuyor.
Peki ennegram nedir? Bize ne gibi faydalar sağlar?
Ennegram 9 Tip Kişilik Modeli, insanın kendini keşfetmesi, potansiyelini fark etmesi ve kişisel gelişimini sağlaması için oluşturulmuş bir haritadır (GPS). Ennegram bireyin özünü ve doğasını derinlemesine en iyi şekilde kavrayan çok güçlü bir yöntemdir. Ennegram, her bir kişilik tipi için detaylı ve farklı bir kişilik modeli ortaya koyar. Bu sistem insanın davranışlarının altında yatan motivasyon kaynaklarını açığa çıkararak, stres ve rahat anındaki muhtemel tutum ve davranışlarını tanımlar.
Ennegram eğitimi, henüz Türkiye’de layık olduğu yeri bulmuş değil, oysa Amerika, Avrupa ve Uzakdoğu’da çok yaygın kullanılmaktadır. Uluslararası firmalar ennegram eğitimini CEO başta olmak üzere satış pazarlama ve insan kaynakları yöneticilerine temel eğitim olarak vermektedir. Örneğin “Yüzüklerin Efendisi” gibi nice filmlerdeki karakterler ennegram sistemine göre oluşturulmuştur.
Kişilik tipini öğrenmenin, insanlar arası iletişimi güçlendirme, kişiler arası çatışmaları önleme ve sorunlara çözüm geliştirme yolunu açma gibi faydaları vardır. Kendi kişilik tipini öğrenmiş olan, kişiliğinin güçlü ve zayıf yönlerini bilen, bunlara yönelik olarak kendisini geliştirme şansı yakalayan insanlar iyi birer iletişimci olurlar. Bu sayede aileleri, arkadaşları, içlerinde yaşadıkları toplum ve tüm insanlık ile dengeli, sıcak ve destekleyici ilişkiler kurabilirler.
Ennegram ile kendimizi farklı açılardan görmek; şefkat, iyileşme, sevgi ve dönüşümü sağlayabilir. Kişinin kalbine dokunarak inancı, umudu ve sevgiyi ortaya çıkartır. Bu sistem günlük davranışlarımızı anlamak kadar kişiliğimizin bizi sınırlayan kısımlarını da gösterir. Kendimizi gözlemleyebildiğimiz zaman nasıl ve neden kendimizden kaçtığımızı görebiliriz. Ennegram kişiliğimizin yapısında var olan tıkanıklıkları aşmamıza yardımcı olur. Kendimizi ve insanı tanımazsak sivri uçlu insanlar olarak akşama kadar birbirimizi acıtıp duruyoruz. Ennegram kendimizi tanıma yolculuğunda iyi bir kılavuzdur. Bu nedenle Anadolu kültürümüzde “Başkasını bilmek ilim, kendini bilmek ise irfandır.” diye ne güzel ifade edilmiştir.
Ennegram’ın temel felsefesi insan doğasındaki dokuz temel kişilik yapısının açıklanmasıdır. Her bir temel kişilikte dokuz bakış açısı, dokuz değer sistemi bulunur. Tarzların ortak yönleri olmasına rağmen farklı güdülenme ve alışkanlık gibi farklı davranış , tepki verme, savunma yöntemi mevcuttur ve hepsinin değişim reçetesi de farklıdır. Ennegram davranışlarımızı tarafsız görebilmemiz için kendimizi gözlemlemeyi, davranışlarımızın arkasında yatan güdüyü tespit etmeyi ve dönüşüm sürecimizdeki doğru yol haritasını anlamamızı sağlar.
Uzun yıllardır kurum ve şirketlerin yönetici ve personellerine Ennegram testi uyguluyor ve Ennegram eğitimi veriyorum. Tecrübelerim gösteriyor ki mesleği ve ilgi odağı insan olan tüm meslek grupları ve insanlar için ennegram öğrenmek harika bir gelişim ve artı sağlıyor.