TUS Sorularını Doğru Anlamak
TUS Sorularını Doğru Anlamak konusu
Bir test sınavında sorular en kolaydan en zora kadar geniş bir spektrum içinde sorulur. Normal bir TUS sınavında, sınava giren herkesin en az 100 soruyu doğru cevaplandırabileceği, seçici soruların 101-150. sorular olacağı, "eleyici ve yerleştirici" sorularında en zor kısımda yer alan 50 soru olduğu rahatlıkla varsayılabilir. Yani çok kolay sorular olduğu gibi çok zor sorular da vardır, kolay soruları herkes yaptığı için bir kolay sorudan kazanılan puan çok düşüktür, aksine doğru yapılan bir zor soru, çok daha yüksek puan getirebilir. Buradan şu sonuç çıkarılabilir: aynı sayıda net yapan iki kişinin puanları aynı olmayacağı gibi, aralarında 10 puana yakın ciddi farklarda olabilir.
Test sınavı seçici ve eleyici bir sınav olduğu için sadece bilgiyi ölçmemekte, aynı zamanda sınav esnasındaki dikkat ve konsantrasyonu da ölçmektedir. Bu sebeple soruların bir kısmında soru cümlesine ya da şıklara ve dizilişine önemli ve ilk bakışta farkedilemeyen bazı "çelmeler" konulmaktadır. Bu çelmeleri farketmek ve takılmamak ancak belli bilimsel ve teknik kurallara dikkatle uymakla mümkündür.
Yani sadece "çalışarak bilmek" yetmemekte, çelmelere takılmadan "Soruyu doğru anlamak" ve şıkları çok iyi analiz etmek" gerekmektedir. Yapılan istatistikler test sınavlarında insanların doğru bilgiyi bildikleri halde soruların %12-20'sini soruyu doğru anlamadığından ve şıkları çok iyi analiz etmediğinden yanlış cevaplandırdığını göstermektedir. Şimdi "Soruyu doğru anlamak" için temel stratejilere ve çelme noktalarına detaylıca göz atalım. Soruyu doğru anlamak için şunlara dikkat etmelisiniz:
Bu soruda eğer soru dikkatsiz okunur ve soru sonundaki "rol oynamaz" bölümü "rol oynar" şeklinde algılanıverirse a. şıkkındaki Kistik fibrozis bir anda çok sıcak gelebilir ve cevap yanlış olabilir. (Cevap D)
- İlk yapılması gereken -kolaysa- Doppler USG'dir.
Tanı sorusu mu? Ayırıcı tanı sorusu mu? düz bilgi sorusu mu? "En" sorusu mu?... vs..
4-SORUYU OKURKEN CEVAP İÇİN ÖNEMLİ KELİME YA DA KELİME GRUPLARININ ALTINI
Kural olarak soru cümlelerinde gereksiz hiçbir veri verilmez. Sadece şaşırtmak için hiçbir bilgi soruya eklenmez. Ayrıca soruda her bilginin bir ipucu olduğunu düşünün. Hatta sorudaki bazı bilgileri hiç kullanmamışsanız kendi kendinize sorun: "Ben bu bilgiyi kullanmadım acaba cevabım mı yanlış?"
Soru: Aşağıdaki virüs enfeksiyonlarından hangisi "virüsün belirtisiz bir enfeksiyonla vücuda girip hücre kromozomuna entegre olarak kalması" ve daha sonra çeşitli faktörlerle aktive olup klinik belirtiler oluşturması biçiminde tanımlanır?
Önemli Not: Bu soru çok tartışılan bir soru oldu. Bir çok kimse A şıkkının doğru olduğunu iddia ediyor. Fakat burada soru sorma tekniği açısından A şıkkı çeldirici sıkdır ve tanıya giden kritik veri "hücre kromozomuna entegre olarak kalması"dır. Çoğu latent virüs enfeksiyonu kromozoma entegre olmaz. (Cevap E)
65 yaşında bir erkek hasta sağ ayağında şişlik, kızarıklık, ağrı ve titreme ile yükselen ateş yakınmalarıyla acil servise başvuruyor. 2 yıl önce koroner by-pass cerrahisi geçirdiği ve bu nedenle sağ saphen veninin çıkarıldığı ve bu antibiotik ile tedavi edildiği öğreniliyor. FM'de 39oC ateş ve sağ saphen venektomi yapılan trase boyunca eritemli ve yaygın ödemli bir alan bulunuyor. Her iki ayak parmaklarında tinea pedis enfeksiyonu belirleniyor.
Bazı bilgiler enfeksiyona işaret ediyor. Burada tablo selüllit/lenfanjit tablosudur. Daha önce
aynı tablonun olması ve antibiyotik tedavisine cevap vermesi olayın bakteriyel olduğunu
düşündürüyor. (c ve d şıklarını eleyebiliriz)
Normalde sellülitin en sık sebebi A grubu streptokoklardır. Zaten A şıkkına konmuş.
Eğer ayaklarında tinea pedis enfeksiyonu ve laserasyon varlığı bilgisini hiç kullanmazsak
hemen a şıkkına atlamak gerekir. (zaten en sık sebebi ya!.. ) Fakat ayağındaki enfeksiyon
ve laserasyonun varlığı normalde deride bulunan ve deri bütünlüğü bozulunca vücuda giren
bir bakteriyi düşünmemizi gerektirir. O da e şıkkındaki Staph. aerus'tur. Yani verileri iyi
değerlendirmezsek ve şıkları sonuna kadar okumazsak yanlış kaçınılmazdır. Lenfatik
drenajın bozulmuş olması ve venektomi sonrası venöz drenajın da minör bozukluğu selülit
için zemin hazırlar. Daha önceki bir selülit, erizipel, ya da lenfanjit atağının enflamasyonu
daha sonraki ataklar için predispozandır. Bakteriyel etyoloji ne olursa olsun lökositoz
mevcuttur. A grubu dışında diğer gruplara (grup C, grup G, yenidoğanda grup B) mensub
streptokoklar da bazen selülit oluşturabilmektedir. (Cevap E)
Örnek: 20-40 yaşlarında kadın sık sık hemoptizi ve enfeksiyon şikayetleriyle geliyorsa bu hastada
en olası tanı hangisidir? (Eylül-98)
Hemoptizi en sık bronşit, bronşiektazi ve AC Ca'da görülür. Bronşit ve bronşiektazi şıklarda
yoktur. AC Ca'da 20-40 yaş arası kadınlarda sık karşılaşılan bir klinik durum değildir.
Sarkoidoz ise daha çok granülomatöz reaksiyonlar ve LAP ile giden ama hemoptizi
yapması olağan olmayan bir hastalıktır. 20-40 yaş arası bayanların özelliği doğurgan
dönem olması ve oral kontraseptiflerin sıkça kullanıldığı bir yaş grubu olması nedeniyle
(ki bu iki durum venöz tromboz ve pulmoneremboli için risk faktörleridir) pulmoner emboli
tanısı düşünülmesi gereken ilk tanıdır. Fakat anlatılan tablo daha çok küçük arterlerin kısmi
tıkanıklığı ile seyreden bir emboli tablosudur.(Ana pulmoner embolisi bu tabloya uymaz)
6- EN'Lİ SORULARI İYİ ANLAYIN
Çoğu zaman insanlar bildikleri halde bu soruları yanlış cevaplarlar. Mesela şu üç sorunun cevabı farklı olabilir ama
tek bir soruymuş gibi algılanabilir:
AIDS'li hasta da rastlanan en sık enfeksiyon etkeni?
AIDS'li hastada rastlanan en sık viral enfeksiyon etkeni?
AIDS'li hastada en sık ölüm sebebi?
Şunu sorun kendinize: "Bu soruda bana ne soruluyor?" Soruyu kendi cümlelerinizle
kendinize tercüme etmeniz o soruyu doğru anladığınızın en önemli kanıtıdır.
Örnek: Karın travmalı hastalarda yapılan diagnostik periton lavaj sıvısı incelemesinde
pozitif kabul edilen aşağıdaki sonuçlardan hangisi cerrahi tedavi endikasyonu
Açıklama; Bir çok meslektaşımız bu soruyu
"Periton Lavaj sıvısı incelemesinde hangisi pozitivite kriteri değildir?" şeklinde algılamış
yani soruyu yanlış anlamış. Oysa dikkatli bir okuma ve kendi kendine tercüme ile sorunun şöyle olduğu anlaşılacaktır: "Aşağıda; Periton Lavaj sıvısı incelemesinde hepsi pozitif olan bazı kriterler var, bunlardan hangisi cerrahi tedavi endikasyonu değildir?"
- Hücre sayımının >100.000 eritrosit / mm3 olması
- Beyaz küre >500/mm3 olması
- Safra, bakteri, yemek artıkları veya serum düzeyinden daha yüksek amilaz
- Şüpheli durumlarda, lavaj sıvısında, alkalen fosfataz ve amilaz düzeylerinin ölçümü içi
organ perforasyonunun saptanmasında yardımcı olabilir.
Lavaj sıvısında beyaz küre sayımı intraperitoneal yaralanmanın geçerli bir göstergesi olarak
düşünülmez. (Cevap B)
8 - "BENİ BU SORUDA NASIL YANILTMAK İSTİYOR OLABİLİRLER?"
Örnek: İki yıl önce koroner by-pass ameliyatı geçiren 60 yaşında bir hastanın arada bir
alkol aldığı, göbek çevresinde özellikle yemeklerden sonra başlayan ağrısı
olduğu öğrenilmiştir. Bu ağrılardan dolayı yemek yemekten kaçınan hastanın
kilo kaybı ve ishal şikayetleri vardır. Hastada fizik muayene bulgularının normal
Açıklama; Bu soru Kronik pankreatit ile Mezenterik iskemi ayırıcı tanısı açısından
önemli ve riskli bir soruydu. Hastanın ara ara alkol alması, kuşak tarzında karın
ağrısı ve diyare varlığı yanıltmak ve kronik panreatite yönlendirmek için verilse de
arının yemeklerden sonra başlaması Intestinal anjina'ya özeldir ve cevap E şıkkıdır.
Burada ayrıca sorunun hangi branştan sorulduğuda önemlidir. Branşına göre soruya
yaklaşmak doğru yapmak için gereklidir. Bu soru Cerrahi sorusu olduğu için
Cerrahi mantığıyla yaklaşıldığında E şıkkına daha kolay ulaşılabilir. (Cevap E)
Kala azar etkeni Leishmania donovanidir. Tatarcık ısırığı ile bulaşır. Retiküloendotelyal sistemi
tutar ve splenomegali görülür. Tanısı boyama, kültür ve serolojik testlerle konur.
Temel olarak RES ve makrofajlarda bulunan formu amastigot iken NNN
besiyerinde üreyen şekli promastigottur. Tedavide antimon bileşikleri ve sodyum
stiboglucanat kullanılır. (Cevap B)