GÜNEŞ ENERJİSİ VE ŞANLIURFA GERÇEĞİ (1)
Prof. Dr. Cemal Okuyan
Güneş, dünyamızdan 147 milyon km uzaklığında olan ve bulunduğumuz güneş sisteminin en önemli enerji kaynağıdır.
Yaşamın temel unsuru olması nedeniyle; sadece insanların değil, tüm canlılar için yaşamsal bir öneme sahiptir.
Modernleşmeyle birlikte, insanoğlu enerjiyi daha yoğun kullanmaya başlamış ve bunun sonucunda da 24 saat kullanabileceği yeni enerji kaynakları arayışına girmiştir.
Buna karşın, en ucuz enerji kaynağı olan güneşten de daha çok yararlanmanın yöntemlerini araştırmıştır.
Çevre bilincinin artmasıyla birlikte, doğaya zararı olmayan enerji kaynakları önem kazanmış ve bu konuda güneş enerjisi daha popüler olmuştur.
Son 30 yıldır dünya; petrol ürünü ve kömür gibi termal enerji kaynaklarının atmosfere verdikleri zararın ne kadar ciddi boyutta olduğunu fark etmiş ve bu kaynakların yerine temiz enerji kaynaklarını koymaya çalışmıştır.
Güneş enerjisinin konutlarda kullanılmasının ilk uygulaması, güneş kolektörleri şeklinde olmuştur. Kapalı bir devreden oluşan sistemde, güneşten gelen ışınlar borulardaki suyu ısıtmakta ve bir depoda sıcak su biriktirilmektedir. Bu şekilde; konutlar, işyerleri ve hastaneler gibi sıcak suyun tüketildiği yerlerde güneş enerjisi değerlendirilmektedir.
Son yıllarda, fotovoltaik teknolojinin geliştirilmesiyle birlikte, güneş enerjisinin doğrudan elektrik enerjisine dönüştürülmesi yaygınlaşmıştır. Güneş panelleri adı verilen bu sistemlerde, güneş enerjisi direkt olarak elektriğe çevrilir.
PV (fotovoltaik) hücreleri daha önce sıkça hesap makinelerinde ve saatlerde kullanılmıştır. Fotovoltaik hücreler bilgisayar çiplerinde kullanılan yarı iletken malzemeden üretilmektedirler.
Güneş ışığı bu maddeler tarafından absorbe edildiği zaman, elektronlar bulundukları atomlardan ayrılarak madde içinde serbest kalırlar ve böylece bir elektrik akımı oluşur. Işığın (fotonların) elektriğe (voltaj) dönüşümüne fotovoltaik efekt adı verilmiştir.12-24 panellik bu tür bir sistem normal bir evin tüm elektrik ihtiyacını karşılayabilir. Endüstriyel uygulamalar veya elektrik santralleri için binlerce güneş panelinin kullanıldığı büyük sistemler kurulmaktadır.Bir güneş hücresinin performansı verimi ile ölçülmektedir. Aldığı enerjinin yüzde kaçını kullanılabilir elektriğe dönüştürdüğü verimi belirleyen en önemli parametredir. Ancak belli dalga boylarındaki ışık elektriğe dönüştürülebilir, geri kalan büyük miktar hücreyi oluşturan madde tarafından ya emilmekte ya da yansıtılmaktadır. Bundan dolayı günümüzde tipik bir güneş hücresinin verimi %15 civarındadır, yani aldığı enerjinin sadece altıda birini elektriğe çevirmektedir.
Düşük verim daha geniş alan ihtiyacı, dolayısı ile daha yüksek maliyet demektir. Bundan dolayı günümüzdeki tüm çalışmalar güneş hücrelerinin verimini arttırmak için yapılmaktadır. 1950 yılında yapılan ilk güneş hücresinin verimi %4 idi.
Evsel uygulamalarda genelde 424 adet arası güneş paneli kullanılmaktadır.
Şanlıurfa: Toprak, su kaynaklarının yanında güneş enerjisi bakımından çok şanslı bir ilimizdir.
Sanayi ve teknoloji alanında yaşanan büyük gelişmelerle birlikte, endüstriyel ve kentsel yaşamın önemli girdilerinden biri olan enerjinin kullanımı giderek artmıştır. Enerjiye olan talebin fazlalığı dünyada enerjinin önemini büyük ölçüde artırmıştır. Bu amaçla, tüm dünyada yenilenebilir başka bir deyişle tükenmeyen enerji kaynaklarının (rüzgâr ve jeotermal enerjisi) kullanımı üzerine yapılan çalışmalar hız kazanmıştır.
Yenilenebilir enerji kaynakları arasında güneş enerjisi önemli bir yere sahiptir. Öyle ki, bir yılda yeryüzüne ulaşan güneş enerjisi, dünyadaki toplam fosil yakıt rezervlerinden elde edilebilecek enerjinin yaklaşık 160 katıdır. 3642° kuzey enlemleri arasında yer alan ve güneş kuşağı içerisinde bulunan Türkiye, coğrafi konumu nedeniyle sahip olduğu güneş enerjisi potansiyeli bakımından şanslı bir durumdadır.