Güntay Şimşek - Böyle gitmez! - Bloomberg HT
20 Haziran 2013 Perşembe, 09:46
PARİS- "Her şey güzel olacak?" edebiyatıyla, küresel iş dünyasında geldiğimiz noktanın içler acısı bir tablo ortaya koyduğunu rahatlıkla söyleyebilirim. Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) yurtdışına daha fazla Türk malı ürün satılması için uğraşıyor, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) de aynı iddiada, ama bunun için neler yaptığını tam olarak bilmiyorum. Bol parasının olduğunu ve TOBB'un başında kimin birkaç dönem daha nöbet tutacağı yönünde etkili ve yetkili zevatın ciddi gayret gösterdiğini ise iyi biliyorum. İş dünyası da TOBB'a, İstanbul Ticaret Odası'na (İTO) ve TİM'e "Adam gibi iş yapın" noktasında tepki koyamıyor.
İsimlerini zikrettiğim 3 kuruma da görev düşüyor. Ama onlar gelecek satmakla meşguller. Başbakan Erdoğan'ın 2023 vizyonu bunun en güzel örneği. Nasıl olsa 10 yıl var, önüne gelen 2023 için hedef açıklıyor. 2023'te ihracatımız 500 milyar dolar olacak! Hedef belli de oraya nasıl varılacağı konusunda bu kurumlar arasında ortak bir akıl ve çalışma yok. Şu anki hızlarıyla ve faaliyetleriyle de o hedefe ulaşmaları imkânsız. Bu hızla 350 milyar dolar ihracatı zor buluruz.
Nedenlerini basit bir iki örnekle anlatayım. Yukarıdaki kurumlardan birisinin başkanıyla, yurtdışında açacakları bir fuar için gittim. İlgili bir bakanımız da katılmıştı. Gördüğüm manzara şaşırtıcıydı. Yapılan fuar, o ülkede tanıtılmamış, ilgili medya mensupları, resmi makamlar bile doğru düzgün harekete geçirilmemişti. Sadece Türk şirketlerinin katılımıyla derme çatma bir yerde fuar yapıldı. Fuara katılan Türkler kendi arasında eğlendi, geldi.
Şu an Paris Airshow'dayım ve bu fuar 1909'dan beri yapılıyor. Hatta dünyanın en uzun ömürlü ve en büyük ticari havacılık fuarlarından birisi ve 50. defa kapılarını rekor bir katılımla açtı. Dünya genelinde tam 2215 şirket burada yer aldı. Havacılık endüstrisinde söz sahibi olmak isteyen Türkiye'den sadece 4 şirket; TAI, TEI, Gür Metal ve Uygur Makine kendi imkânlarıyla, dağınık bir şekilde katıldı. Herhangi bir uçabilen Türkiye yapımı hava aracı da fuarda yok! Zaten Türkiye'deki havacılık fuarında da uçuş yasaktı. Normal bir durum.
Türk şirketlerinin arkasında duran, organizasyon yapan, fuar giderlerini karşılayan, organize edip tek mekânda gövde gösterisi yapabilecek bir konuma getirecek kurumlar nerede? Dışarıda ciddi sahipsizlik söz konusu. Başka şirketlerin de burada olması teşvik edilmemiş. Mesela Aselsan ve çok sayıda özel Türk şirketi rahatlıkla burada yer alabilir, Türkiye'nin imajına ciddi katkı sağlayabilirdi. Ama bunu akıl edecek TOBB ve TİM gibi kurumlar ortada yok. Yorum size kalmış. Türkiye, üreterek ihracatını geliştirebilir mi? Varsa yoksa ithalat ve yurtdışından gelen mallarla ihracat yapma anlayışı bize ne kazandırır, oturup bir kez daha düşünsünler...
Paris Airshow'da gelişmiş veya gelişmekte olan birçok ülke ortak standlarıyla yer alıyor. Havacılık endüstrisinde söz sahibi olan büyükler için zaten sorun yok. Birçoğunun kapalı salonlarda ve açık alanlarda özel mekânları var. Eğer Türkiye de kazandığı değerleri bir adım daha ileri götürmek, havacılık endüstrisinde söz sahibi olmak istiyorsa, oyunu kuralına göre oynamak zorunda.
Yıllardır bu fuarı takip ederim. İsrail, açık alanda, kendine tahsis edilen büyük bir mekânda, her dönem gövde gösterisi yapar. Bütün şirketleriyle ve ürünleriyle varlığını hissettirir. Hatta İsrail Savunma Bakanlığı adına bile yeri var.
Brezilyalı Embraer'in nerelerden gelerek üçüncü yolcu uçağı üreticisi olduğunu, yeni nesil E-Jets ailesiyle fuarlara damga vurduğunu da iyi biliyorum. Tepeden inmeci bir anlayışla, "Savaş uçağı da yaparız, yolcu uçağı da" mantığıyla havacılıkta bir yerlere gelmek zor. Bunu ancak, bu fuarları gezerek, görerek anlamak mümkün. Çünkü havacılık endüstrisi KOBİ'lere, küçük şirketlere kadar yayılmadıkça, en küçük alanda bile yaratıcı fikirlerin önü açılmadıkça gelişmiyor.
Türkiye'nin havacılık endüstrisinde güzide şirketleri var, ancak ortak akıl oluşturamadığından sıkıntılar yaşıyor.