BİR "KRAL" IN HAYATI: STEPHEN KINGLive A+
Kitap 28 Aralık 2014
Ülkemizdeki hayranlarının Türkçe’sinin yayımlanmasını 6 aydır soluksuz beklediği Stephen King romanı Bay Mercedes sonunda Altın Kitaplar etiketiyle raflardaki yerini aldı. Bu kitabın şerefine, Live A+ olarak artık zamanı gelmiş, hatta çoktan geçmiş bile olan yazımızla karşınızdayız.
Live A+ – Stephen King (Facebook – Official Stephen King Page)
Başlarken söyleyelim: Bu bir Bay Mercedes yazısı değil, Stephen King yazısıdır. Yazarın hayatını ve eserlerini, çok fazla derine inmeden ve okuyucuyu çok fazla sıkmadan incelemeye çalışmaktadır. Bu satırların yazarının görüşlerini yansıtmaktadır ve hayranlık duyduğu bir efsaneye karşı kişisel görev bildiği bir borç ödeme çabasıdır.
Stephen King Efsanesi
Stephen King’i anlatmaya başlarken, tür, tarz, içerik, özgünlük, kalite gibi nitelikler ile ilgili görüşlerimizden önce, King’in eserlerinin niceliksel durumunu inceleyerek kimden bahsettiğimizin daha net anlaşılmasını sağlamekta fayda var.
Bunu da daha anlaşılır kılabilmek, yani karşılaştırma yapabilmek için öncelikle ülkemizdeki “kitap” satışları hakkında kısa bir bilgi vererek başlayalım.
YayFed verilerine göre, yıllara göre bandrol sayısı aşağıdaki gibi:
2014 ilk 11 ay: 319,678,118
Yine YayFed’in 2012 verilerine göre, Eğitim, Akademik ve İthal kitaplar çıkarıldığında bandrol taşıyan kitapların %34’ü kültürel kitaplar. Yani ortalama olarak satılan her üç kitaptan biri. Buradan yola çıkarak, son 5 yıl verilerine göre ortalama olarak yılda toplam 100 milyon civarında kültürel içerikli kitap satıldığını varsayarsak, kişi başına yılda 1.5 kitap bile okumadığımızı kabul etmek gerekli. Tabii ki bu oranın içerisinde Edebiyat dışı da çok büyük oranda yayın var (özellikle son yıllarda tam bir patlama yaşayan dini kitapları da göz önünde bulundurulduğunda bu oranın içindeki Edebi kitapların payının ne kadar küçük olduğunu tahmin etmek hiç de güç değil). Yine de tümünü dahil ettiğimizde yuvarlak hesap, ülkemizde kişi başına yılda 1.5 kitap okunuyor demek yanlış olmaz.
Şimdi bu 1.5 değerini aklımızda tutarak Stephen King’in eserlerine genel bir bakışla devam edelim.
King, ilk romanı Carrie’yi 1974’te yayımladı. O tarihten bu güne kadar (öykü derlemelerini saymazsak) tam 55 romanı yayımlandı. Orijinal isimleri, yayıncıları ve yayın yıllarına göre bu kitaplar şöyle:
Kitap Orijinal Yayıncı Yayın Yılı
‘Salem’s Lot Doubleday 1975
Dead Zone, The Viking Press 1979
Talisman, The G.P. Putnam’s & Sons 1984
Eyes of the Dragon, The Viking Press 1987
Tommyknockers, The G.P. Putnam’s & Sons 1987
Dark Half, The Viking Press 1989
Stand: The Complete & Uncut Edition, The Doubleday 1990
Gerald’s Game Viking Press 1992
Green Mile: The Two Dead Girls, The Signet 1996
Green Mile: The Mouse on the Mile, The Signet 1996
Green Mile: Coffey’s Hands, The Signet 1996
Green Mile: The Bad Death of Eduard Delacroix, The Signet 1996
Green Mile: Night Journey, The Signet 1996
Green Mile: Coffey on the Mile, The Signet 1996
Bag of Bones Scribner 1998
Girl Who Loved Tom Gordon, The Scribner 1999
Dreamcatcher Scribner 2001
Black House Random House 2001
Dark Tower: The Drawing of the Three, The Viking Press 2003
Dark Tower: The Gunslinger, The Viking Press 2003
Dark Tower: The Waste Lands, The Viking Press 2003
Dark Tower: Wizard and Glass, The Viking Press 2003
Dark Tower: Song of Susannah, The Scribner 2004
Dark Tower: Wolves of the Calla, The Scribner 2003
Dark Tower, The Scribner 2004
Colorado Kid, The Dorchester Publishing Co., Inc. 2005
‘Salem’s Lot Illustrated Edition Doubleday 2005
Cell Scribner 2006
Lisey’s Story Scribner 2006
Duma Key Scribner 2008
Under the Dome Scribner 2009
11/22/63 Scribner 2011
Dark Tower: The Wind Through the Keyhole, The Scribner 2012
Joyland Titan Books 2013
Mr. Mercedes Scribner 2014
Revival Scribner 2014
Finders Keepers Scribner 2015 yılında yayımlanacak
31 yıl üzerinden düşündüğünüzde, yılda ortalama 1.77 kitaptan bahsediyoruz. Bir başka deyişle, Stephen King, Türkiye’de bir kişinin 2014 yılı itibarıyla ulaştığı ortalama kitap okuma hızından daha hızlı bir şekilde kitap yazıyor. Hem de tam 30 yıldır.
Live A+ – Stephen King Kitapları (Altuğ TATLI)
Bu noktada şöyle bir parantez de açalım; Türkiye’de satıldığını ve okunduğunu varsaydığımız o 100 milyon kitabın ortalama sayfa sayısı hakkında bir veri yok elimizde. Ancak bir bilgi vermesi adına King’in 2009 yılından beri çıkardığı kitapların (orijinal baskılarının) sayfa sayılarına bir göz atalım.
Bu 7 kitabın ortalama sayfa sayısı 581. Yani bizim okuduğumuz 1.5 kitap ile Stephen King’in yazdığı 1.77 kitap arasında da bir fark olduğunu belirtmekte fayda var.
Live A+ – The Works Of Stephen King (http://cromeyellow.com)
Evet, özetle, müthiş üretken bir yazardan bahsediyoruz. Bir o kadar da popüler. Wikipedia’nın kitapları en çok satan yazarlar listesinde 300-350 milyon arası tahmini satış rakamı ile 19. sırada.
(listenin ilk sırasını 2 ila 4 milyar arasında satış tahmini ile William Shakespeare ile Agatha Christie’nin paylaştığını da belirtelim)
Sinemada Stephen King
King‘in popülerliğinin bir başka göstergesi de Sinema. 2011 yılında slate.com sitesinin imdb.com verilerine dayanarak yaptığı araştırmaya göre eserleri en çok Film uyarlamasına kaynak olmuş yazarlar sıralaması şu şekilde:
Live A+ – Stephen King (slate.com)
Stephen King’in bu listedeki yaşayan tek yazar olduğunu söylemeye gerek olmadığını düşünüyorum. Doğum tarihi anlamında bu listede yer alan yazarlardan Stephen King’e en yakın olanı 1989’da 86 yaşında ölen Georges Simenon. İlginç bir rastlantı eseri analizin yapıldığı tarihte King ile aynı sayıda filme esin kaynağı olan eserlerin sahibi Simenon’un doğum yılı 1903. Ayrıca, okuduğunuz satırların yazıldığı günde imdb.com’daki arama kutucuğuna “Stephen King” yazdığınızda, Writer başlığının yanında 185 rakamını görüyorsunuz (17’si henüz gösterilmemiş). Bu yönüyle de King’in ne kadar sevilen bir yazar olduğunu bir kez daha teyid etmekte fayda olduğu aşikar.
Reddedilen Stephen King
Bu kadar çok satmasına, bu kadar esin kaynağı olmasına, bu kadar tutulmasına rağmen ciddi edebiyat çevreleri ve eleştirmenleri tarafından asla kabul görmemiş, hiç bir zaman onaylanmamıştır.
King‘in eserleri her zaman ucuz ve kötü olarak değerlendirilmiştir.
BBC‘de yayımlanan bir makalede söylendiğine göre, Yale Üniversitesi’nin ünlü edebiyat eleştirmeni Harold Bloom, 2003’te Amerikan Ulusal Kitap Derneği tarafından King’e ödül verdiğinde şöyle demişti:
“Kültürel yaşamımızın seviyesi bir kez daha dibe vurdu. Daha önce King’i ucuz yazar olarak tanımlamıştım. Belki bu bile çok iyimser. Onun Edgar Allen Poe ile hiçbir ortak noktası yoktur. O sadece yetersiz bir yazardır.”
Her ne kadar bu sert yorum, Bloom‘un kişisel görüşünü yansıtıyor olsa da, temsil ettiği çevrenin ortalama görüşüyle çok da uyumsuz olduğu söylenemez.
Stephen King’in Hayatı
Stephen King, 21 Eylül 1947’de ABD’nin en kuzey eyaleti Maine’de doğmuş ve hayatının büyük bölümünü burada yaşamıştır. Hala ailesi ile birlikte yazlarını Florida’da, yılın geri kalanını da Main’daki Bangor ve Center Lovell’da bulunan evlerinde geçirmektediler.
Stephen King’in, doğup büyüdüğü ve hayatının neredeyse tamamını geçirdiği Maine ile bağı bu kadarla da kalmıyor. King’in kitaplarının çoğu da Maine’de, gerçek ortamlarda geçmektedir.
Babası, o iki yaşındayken “tüyüp gittiği” için (Stephen King “Yazma Sanatı” kitabında kendi dili ile kaleme aldığı özgeçmişinde babası için böyle diyor) annesi onu ve kendisinden iki yaş büyük ağabeyi David’i tek başına yetiştirmek zorunda kalmış.
Küçük Steve oldukça zor bir çocukluk geçirmiş. Çeşitli hastalıklar sebebi ile tamamlayamadığı birinci sınıfı ertesi yıl tekrar okumak zorunda kaldığı için bütün okul hayatını kendisinden bir yaş küçüklerle birlikte sürdürmüş. Ancak, büyük bölümünü yatakta geçirdiği o birinci sınıf yılı belki de onun yazar olmasını sağlamış denebilir. Bir de annesi tabii ki.
Daha henüz doğru dürüst yazmayı bile bilmezken, yatakta geçirdiği o yıl okuduğu bilim kurgu çizgi romanların kopyalarını defterine yazmaya başlamış. Yazdığı bu hikayelerden birini annesine gösterdiğinde annesi ona bunu kendi yazıp yazmadığını sorar. Kopyaladığını itiraf edince annesi defteri Steve’e geri verir ve “İddiaya girerim sen bundan iyisini yaparsın. Bir tane de kendin yaz” der.
“Yazmak” fikri Stephen King’i çok etkiler. King bu durumu şöyle tanımlıyor:
“Sanki kapalı kapılarla dolu kocaman bir binaya buyur edilmiştim de bu kapılardan istediğimi açma iznim varmış gibi. Bir insanın bir ömür boyu açamayacağı kadar çok kapı var diye düşündüm (hala da böyle düşünüyorum)”
Oğluna inanan bir annenin daha 7 yaşındaki oğluna verdiği bu teşvik belki de tarihin en büyük yazarlarından birinin doğmasını sağlamış. Hayatının sonraki bölümünde sürekli yazmış Stephen King. Ağabeyi ile çıkardığı gazeteler, kendi mizah kitapçıkları, okul gazetesi, okuldan sonra, geçimini kazanmak için dergilere gönderdiği öyküler derken ilk romanı Carrie ile birlikte inanılmaz yükselişi başlamış.
Ancak annesinin “yazmasını” öğütlediği günden bu güne kadar geçen dönem o kadar da kolay olmamış. Özellikle evliliğinin ilk yılları. Yazdıklarından doğru dürüst para kazanıncaya, yani Carrie‘ye kadar oldukça büyük maddi sıkıntılar çekmişler. Bir yandan bir okulda öğretmenlik yaparken yaz aylarında bir çamaşırhanede, otel ya da hastanelerin içi larvalarla dolu çamaşırlarını yıkamış. Aynı dönemde karısı Tabitha ise Dunkin Donuts’ta garsonluk yapıyormuş.
Yeri gelmişken, King‘in, muazzam kariyerini borçlu olduğu kadınlardan bir diğeri yıllarca binbir türlü zorluğa birlikte göğüs gerdiği sevgili karısı Tabby’dir. Carrie’nin taslaklarını King’in attığı çöp kutusunda bulup okuduktan sonra onu “Burada birşey yakalamışsın” diyerek devam etmeye teşvik eden karısı her zaman en büyük destekçisi olmuş.
King, evliliğinin ilk yıllarında ciddi alkol sorunları da yaşamış. Hadi daha açık söyleyelim, bir dönem alkolikmiş. Erişebileceği alkol içeren bütün sıvıları bitirene kadar içermiş. Buna şuruplar, ağız çalkalama suları da dahil.
The Shining’i yazarken bir anda Jack Torrence karakterinde kendini yazdığını farkediyor King. Jack Torrence da tıpkı kendisi gibi bir o işte, bir bu işte çalışıyor, öğretmenlik yapıyor, bir yandan yazmaya çalışıyor, karısı ona sonuna kadar güveniyor ve destekliyor, çocuğunu çok seviyor ve “Alkolik”. Bir bakışla King, Torrence‘ı, kendi alkol sorunu ile yüzleşmek için yaratmıştı. İyi ki de öyle yapmış. Allahtan King’in sonu Torrence gibi olmuyor. Stephen King, daha ileri yıllarda uyuşturucu problemine bile yakalansa, eşi Tabby’nin ve ailesinin desteği ile bu sıkıntılardan kurtulmayı bilmiş.
Stephen King Karakterleri
Evet, Stephen King yaşadığı olayları ve yerleri sürekli eserlerine ilham olarak kullanmış. Belki de bu yüzden o kadar “olağan dışı” hikayeler ve karakterler anlatsa bile, hayata ve gerçeğe yakınlığı yakalamayı hep bilmiş, okuyucusunu kendine ve anlattıklarına inandırmayı her zaman başarmıştır.
Ve unutulmaz olmayı da her zaman başarmıştır. Stephen King‘in herhangi bir eserini okuyup ya da bir şekilde senaryosuna dokunduğu uyarlama bir sinema filmini izleyip bunu unutabilmek çok da kolay değildir. Psikolojik sorunlu veya doğa üstü güçlere sahip karakterler öne çıkar bütün bu eserlerde. Bu karakter bir çocuk, bir satıcı, bir hemşire de olabilir, bir kedi ya da köpek veya bir palyaço da. Hatta bir araba ve hatta hatta bir otel bile olabilir.
Live A+ – Stephen King Characters (http://cromeyellow.com)
Carrie‘yi, The Shining‘deki Jack Torrence‘ı, Misery‘deki Annie Wilkes‘ı, Yeşil Yol‘daki John Coffey‘i veya Rita Hayworth and The Shawshank Redemption‘daki Andy Dufresne‘i kim unutabilir?
Stephen King‘in bir özelliği de kitaplarındaki kahramanların farklı eserlerde birbiri ile ilişkili olarak yeniden ortaya çıkmalarıdır. Aşağıdaki infografikte, bu durum detaylı olarak gösterilmektedir.
Live A+ – Stephen King Characters Flowchart (tessiedesigncompany.blogspot.com)
Türk okuyucusu, Altın Kitaplar‘dan çıkan Bay Mercedes ile, Stephen King yolculuğuna devam ediyor. Bu kitabın, Stephen King yolculuğumuzun sonu değil sadece bir durağı olacağı çok açık. Bu yazımızın da Live A+’daki Stephen King yolculuğumuzun bir başlangıcı olmasını diliyoruz.
Live A+ – Bay Mercedes (http://www.altinkitaplar.com.tr)
Etiketler: Altın Kitaplar, Bay Mercedes, Carrie, Misery, Mr Mercedes, Rita Hayworth and The Shawshank Redemption, Stephen King, The Green Mile, The Shining
Burak Beyhatun 07 Şubat 2015
Elinize sağlık , harika olmuş , Ben de blog falan yazmaya çalıştım ama yetenek yok beceremedim artık okuruz sitenizden güzel yazıları 😀
liveaplus 08 Şubat 2015
Burak Bey, yorumunuz için çok teşekkürler… Sitemizdeki yazıları okumaya her zaman bekleriz…