Fobilerle Yaşamanın Fiziksel, Psikolojik ve Duygusal Etkileri ⋆ Bilgiustam
Bir fobi ile yaşamak zor olabilir. Korkulan nesne veya durum günlük yaşamınızın tümünü etkilemese bile zamanınızın çoğunu, endişe ederek ya da nasıl önleneceğini anlayarak geçirebilirsiniz. Aslında, tanım gereği, bir fobi hayatınıza müdahale eden bir şeydir. Farklı fobilerin, fiziksel ve psikolojik etkilerinin neler olduğunu, ailenizle ve arkadaşlarınızla durumunuz hakkında nasıl konuşulacağını ve hangi destek kaynaklarının mevcut olduğunu bilmek fobilerle yaşamanın ilk kuralıdır.
Ailenize ve Arkadaşlarınıza Söyleyin
Fobiniz hakkında arkadaşlarınıza ve ailenize söylemek sizin için çok duygusal olabilir. Sizleri yargılayacaklarından veya sizinle dalga geçeceklerinden korkabilirsiniz. Her şeyden önce, geçmişte fobisi olan biri hakkında zamanında sizde şaka yapmış olabilirsiniz. Ve sevdiklerinizin size hasta gibi davranarak “etiketleyeceği” ve arkadaşlarınızın sizinle dalga geçeceği konusunda endişelenebilirsiniz. Ama bu duygulardan kurtulmanız gerekiyor.
Fobinizi ifşa etmek zor olsa da iyileşme sürecinde gerekli bir adımdır. İlk başta, sadece bir yakın arkadaşınızla konuşmak isteyebilirsiniz. Muhtemelen en çok hangi arkadaşlarınızın bu fobiyi kabul edeceğini biliyorsunuzdur. Herkese anlatmanıza gerek olmadığını unutmayın. Bu sizin seçiminiz. Bir terapistten yardım alırsanız, bu zor tartışmaları ortaya çıkarırken size rehberlik edebilir. Genel olarak, mümkün olduğunca dürüst olmak en iyisidir. Bir fobiden dolayı yaşadığınız üzüntüyü az ya da yokmuş gibi göstermeye çalışırsanız, arkadaşlarınız da muhtemelen aynı şekilde cevap verirler.
Psikolojik ve Duygusal Etkileri
Bazı fobiler (özellikle agorafobi) sosyal durumlardan kaçınmanıza neden olup sizi toplumdan izole edebilir. Bu durumda olan tek kişi sizin olmadığınızı bilerek ama neden herkes gibi olmayacağınızı merak ederek mücadelenizi sürdürün. Fobiler bazen utanç verici olabilir, hatta ne korkuyorsun sorusuna maruz kalıp bugüne kadar sadece fobinizden dolayı utanmış biri olabilirsiniz. Ve bazı kararları verirken fobinizin etkisiyle davranmak mecburiyetinde kalabilirsiniz. Mesela uçaktan korktuğunuz için sizin yapmanız gereken bir iş seyahatinin bütün masrafları üstlenerek bir başkasını göndermek gibi. Fobiler sizi çaresiz hissetmenize neden olabilir.
Akrabalarınızdan, en yakın arkadaşlarınızdan veya terapistinizden birincil destek alacağınız halde, ek destekleri keşfederek bu korkuyla başa çıkmayı daha kolay hale getirebilirsiniz. Araştırıldığı taktirde İnternette fobileri olan insanlar için hem çevrimiçi hem de çevrimdışı destek kaynakları vardır. Pek çok insan, başkalarının fobileriyle kişisel mücadelelerini paylaştığı forum paylaşımlarını okumayı faydalı bulmaktadır. Bazıları en yeni tedavi bilgilerini ararken bazıları da tanımadığı biriyle derdini paylaşmanın kendisine daha iyi geleceği fikrindedir.
Birçok fobi hastası, sahip oldukları fobinin türüne benzer endişeler yaşamasına rağmen, her fobi türü de kendine özgü endişeleri beraberinde getirmektedir. Doğru destek grubunu veya destek topluluğunu bulmak sizin biraz zamanınızı alabilir, ancak bir kez yaptığınızda zaman ayırdığınıza sevineceksiniz. Aileniz ya da bir arkadaşınız olsa bile, aynı zorluklarla karşılaşan diğer fobi sahipleri ile aynı dili konuşacağınızdan size daha iyi gelecektir.
Fobileriniz günlük yaşamınızda sürekli olarak sizi etkilemiyorsa bazı fobilerinizden kurtulmak oldukça kolaydır. Mesela yükseklik korkusunuz varsa (akrofobi), yüksek yerlerden kaçınmak çok az çaba gerektirebilir. Ya da tam tersine örümcek (arachnophobia) korkusu gibi bazı fobiler, herhangi bir yerden kaçınmak için zor olabilir. Fırtına korkusu (astrofobi) gibi fobiler bile bir dereceye kadar yönetilebilir.
Şayet; köpek korkunuz varsa yeni bir arkadaşınızın, bir köpeği olup olmadığını ya da tekne korkunuz varsa bir kamp gezisini tercih edip edilemeyeceğini sorarken utanç yaşayabilirsiniz. Ancak, belirli bir fobiniz varsa, yeni durumlardan korkuyor olabilirsiniz. Korkunun amacının mevcut olacağından endişelenebilir ve korktuğunuzdan korkmaya başlarsınız. Bu sizin korkularınızdan korkarak, belirli bir fobiyi hayatınızı önemli ölçüde çıkartmanıza yardımcı olur.
Sosyal fobi veya sosyal anksiyete bozukluğu, aşırı derecede sınırlayıcı olabilir. Eğitim ve kariyer planlarınızı korktuğunuz duruma maruz kalma korkusuyla erteleyebilirsiniz. Tarihleri ters çevirebilir veya partilerden uzak evde kalabilirsiniz. Sosyal fobi aynı zamanda; kamuoyunda garip davranma korkunuzu güçlendiren ve garip davranmanıza neden olan, kendi kendini kopyalayan döngülere de yol açabilir.
Agorafobi belki de tüm fobilerin yönetiminde en zor ve yaygın olanıdır. Agorafobi aslında panik, atak geçirme korkusudur. Bu korkuyla yüzleşmeye çalışırken, agorafobi tarafından panik atak geçirebilirsiniz. Bu, panik ataklarını kontrol edememe inancınızı güçlendirerek agorafobiyi daha da kötüleştirebilir. Neyse ki, bir kez tanısı kabul edildiğinde agorafobi ile baş etme yöntemleri vardır. Bu yöntemler detaylı bir araştırma ile tespit edilip uygulanıp bu fobinizi yenebilirsiniz.
Fobilerin Duygularınız ve Kişilik Üzerindeki Etkileri
Belirli bir fobi, doğası gereği, belirli bir nesne veya durum tarafından tetiklenir. Genelleşmiş anksiyete bozukluğundan farklı olarak, özgül bir fobisi olan insanlar yaygın bir endişe ve korku tarafından tüketilemezler. Yine de bir fobinin, bir kişinin günlük işleyişi ve yaşam kalitesi üzerinde çok etkili bir etkisi olabilir.
Fobilerin Ortak Duygusal Etkileri
Bazı kişilerin fobi sonucu yaşadıkları duygusal etkilerine 5 örnek;
Yaşam sınırlaması ve şiddetli anksiyete fobinin teşhisi için ana kriterlerden biri, doğada hayat sınırlaması olmasıdır. Fobinizin ne olduğuna bağlı olarak, işlerinizi yürütmek, arkadaşlarla dışarı çıkmak ya da her gün çalışmasını sağlamak için gerçek bir mücadele içinde olabilirsin. Başka bir deyişle, belirli bir fobi, eğitiminizi, kariyerinizi ve genel yaşam kalitenizi önemli ölçüde bozabilir.
Fobiler ile ilgili sınırlamalar, yaşamanızda sosyal izolasyon sağlayabilir. Neden herkes gibi olmadığınızı merak edebilirsiniz. Bu, ailenizle ve arkadaşlarınızla olan ilişkilerinizi etkileyebilir, bu da kendinizi tekrar etmenize yol açıp ve depresif hale gelmenize katkıda bulunabilir.
Fobiler garip ve utanç verici durumlar yaratabilir. Örneğin, en iyi arkadaşınıza, bir köpeği olduğu için evini hiç ziyaret edemeyeceğinizi nasıl açıklarsınız? Yeni bir aşka sahip olan Bahamalar’a nasıl bir yolculuğa çıkıyorsunuz? Çünkü bir uçak korkunuzdan dolayı uçağa binemezsiniz
Sosyal fobi yönetimi özellikle zor olabilir çünkü altta yatan korku aşağılanmadır. Bir Having fobisi tepki olarak sadece kalıcı korkuyu pekiştirir.
Kontrol Dışı Hissetmek
Belki de fobinin en kötü duygusal bileşenlerinden biri, kontrol duygusunun dışındadır. Senin fobinin irrasyonel ve / veya aşırı olduğunu anlayabilirsin, ama ne kadar zor olursa olsun, onu kontrol altına alamazsın. Eğer sadece günlük olarak yaşayabiliyor olsaydınız, o nesneyi ya da durumu ile karşılaşma korkusu olmadan yaşayabileceğinizi düşünmek için zaman harcarsanız, yalnız değilsiniz.
Fobiniz yaşamınızda, iş, sosyal hayat ve genel mutluluk gibi birçok yönü etkilediğini fark ettiğinizde çaresizlik duygusu ortaya çıkabilir. Her zaman bu fobinizle yaşayacağınızı, İyileşmek için yapabileceğiniz hiçbir şey olmadığını hissedebilirsiniz. Bir şeylerin değişmesini isteyebilirsiniz, ama asla değişmeyeceğini bilirsiniz.
Güzel olan, eğer fobiniz bu sıkıntı verici düşüncelere veya duygulara yol açıyorsa, uygun tedavi ile daha iyi olabileceğiniz konusunda umutlanabilirsiniz. Fobinin tedavisi sonunda utanç ve çaresizlik gibi olumsuz duyguları azaltmaya yardımcı olacaktır.
Demek ki, tedavide iken, bazı olumsuz hislerin kaldığını görebilirsiniz. Ruh sağlığı uzmanınıza anlattığınızdan emin olun. Diğer terapiler, belki de psikodinamik bir bakış açısıyla, hislerinizi ve endişelerinizi sıralamanıza yardımcı olabilir. Fobiler, şiddetli anksiyete eşlik eden duygusal ve fiziksel tepkilere neden olabilir. Tedavi görüyorsanız da kendi kendine yardım yöntemlerinin ve gevşeme tekniklerinin belirtilerinizi azaltmaya yardımcı olabileceğini öğrenebilirsiniz.