Antibiyotikler: Yanlış Kullanımı Sizi ve Çevrenizdekileri Riske Sokar! - İlaçpedia
Antibiyotikler hayat kurtarır, ama bunların yanlış kullanımı bakterilerin ilaca olan bağışıklığını güçlendirir. Bu durumun sizi nasıl etkilediği ve nasıl engelleyebileceğiniz konusunda bilinçli olmak sağlığınız açısından hayati önem taşır. Avrupa'da ve Amerika'da da bu konuda yeni çalışmalar ve önlemler ile çözümler aranmakta. Bunun için harcanan efor konunun ciddiyetini anlamamız açısından oldukça önemli.
Eğer bakterilerin ilaçlara bağışıklık kazanması beni ilgilendirmez diyorsanız, çok yanılıyorsunuz. Örneğin MRSA adlı bir bakteri bir zamanlar sadece hastanedeki hastaları etkilemekteydi, fakat bu bakterinin ilaca bağışıklık kazanan yeni bir formu artık tüm insanlarda enfeksiyon oluşturabilmekte.
Antibiyotiğe karşı oluşan bağışıklık, ilaç artık bakterilere karşı işe yaramamaya başladığında ortaya çıkar. Bu gibi rahatsızlıklarda tedavi zorlaşır, iyileşme süresi uzar ve daha uzun ve pahalı tedavilere başvurmanız gerekebilir. Hatta öyleki bazı enfeksiyonlar ölüme kadar götürebilir.
Uzmanlar bakterilerin bağışıklık gösteremeyeceği antibiyotikler oluşturmaya çalışsa da bu organizmalar yeni antibiyotiklere çabuk adapte olabilirler. Bu yüzden antibiyotiğin doğru kullanımı, bakterilerin ilaca bağışıklığı konusunda oldukça önemli.
Antibiyotikler Ne Zaman Kullanılmaya Başlanmalıdır?
Antibiyotikler; bakteri ve mantar enfeksiyonlarında, ve bazı parazitlerde kullanılır. Virüsler üzerinde işe yaramaz. Aşağıdaki tabloda viral ve bakteriyel rahatsızlıklar ayrı ayrı gösterilmiştir. Viral rahatsızlıklar için antibiyotik kullanımı işe yaramadığı gibi bakterilerin antibiyotiğe olan bağışıklığını güçlendirir.
Bazı kulak enfeksiyonları
Ciddi sinüs enfeksiyonları
Çoğu deri enfeksiyonu
Çoğu kulak enfeksiyonu
Çoğu boğaz ağrısı
Yanlış Antibiyotik Kullanımının Sonuçları
Antibiyotikler , soğuk algınlığı ve virüs kökenli (viral) hastalıkları tedavi edemeyecekleri gibi hastalıklar için çokça kullanıldıklarında bakteriler üzerinde daha etkisiz hale gelmeye başlarlar. Antibiyotiği sağlık uzmanı (doktor, eczacı) tarafından belirtildiği şekilde kullanmamak da aynı problemlere neden olur. Örneğin, antibiyotik tedavinizi iyileştiğinizi düşünerek yarıda keserseniz bakterilerin tamamının ortadan kalkmamasına sebep olursunuz. Bu durumda geride kalan bakteriler, aldığınız antibiyotiğe karşı bağışıklık kazanır ve kullandığınız antibiyotiğe dirençli yeni bakterilerin üremesine yol açmış olursunuz. Bakteriler ilaca bağışıklık kazandığında hastalık komplikasyonları ve ölüm riskleri de artar. Ayrıca bu bağışıklık kazanmış bakterilerin tedavisi, normal tedaviye göre çok daha pahalıdır ve yan etkileri daha tehlikelidir. Örneğin, bağışıklık kazanmış bir bakterinin sebep olduğu tüberküloz hastalığının tedavisi, bağışıklık kazanmamış bakterininkine göre çok daha pahalıdır ve tedavisi 2-3 yıla kadar uzayabilir.
Uzayan hastalık süresi, ekstra yapılması gereken testler, tedaviler ve hastane masrafları vb. gibi farklı sonuçları da vardır.
Antibiyotiğinizin Etkisini Kaybetmemesi için Ne Yapmalısınız?
Antibiyotiklerin ne zaman kullanılması gerektiğini kavrayın. Her hasta olduğunuzda antibiyotiklere sarılmayın. Antibiyotikler bir çok bakteriyel enfeksiyonu tedavi edebilir fakat viral enfeksiyonlarda bir etkisi yoktur - grip, bronşit, soğuk algınlığı gibi.
Virüs kökenli (viral) bir hastalığınız varsa antibiyotik için doktorunuza ısrar etmeyin. Bunun yerine semptomlarınızı rahatlatabilecek başka yollar olup olmadığını sorun - örneğin akan burun için burun spreyi ya da boğazınız için ılık bir su ile hazırlanan bir gargara gibi.
Antibiyotiğinizi reçetenizde yazan miktar ve aralıkta alın. Doktorunuzun verdiği talimatlardan şaşmayın. Kendinizi iyi hissetseniz bile tedaviyi yarıda kesmeyin. Bir antibiyotiği tamamen tüketmek, bakteriyi tamamen etkisiz hale getirmenin tek yoludur. Antibiyotiğinizi yarıda keserseniz, sadece en zayıf bakterileri yok etmiş olursunuz, gerisi de bağışıklık kazanarak yani güçlenerek daha büyük bir tehtid oluşturabilmektedir.
Reçetesiz antibiyotik kullanmayın. Eğer antibiyotiğinizi bitmeden bıraktıysanız, birdahaki hasta oluşunuzda geriye kalanları kullanma eğiliminde olabilirsiniz. Ama bu iyi bir fikir değil çünkü elinizde kalan ilaçlar bakterileri öldürmeye yeterli olmayabilir ve vücudunuzdaki bakteriler bağışıklık kazanarak daha tehlikeli hale gelebilirler.
Bakterilerin yayılmasını önleyin. Enfeksiyonların önlenmesinde temizlik çok önemlidir. Özellikle tuvaletten sonra, bebeğinizin altını değiştirdikten sonra veya çiğ et ya da tavuğa dokunduktan sonra, ellerinizi mutlaka sabunlu suy ile yıkayın. Yiyeceklerinizin bulunduğu alanı temiz tutun. Antibakteriyel temizleyiciler ve sabunlar çok yaygın olsa da, olmazsa olmaz değillerdir. Normal sabun ve su, bakterileri öldürmek için yeterli olacaktır.
Kendinizi ve Çevrenizdekileri Koruyun
Antibiyotiğe bağışıklık kazanan bakteriler, bugün tüm dünyada büyük bir problem. Neredeyse bütün ciddi bakteriler, yaygın antibiyotiklere karşı bağışıklık kazanmış durumda. Antibiyotikleri yanlış kullandığınızda, bakterileri hem öldüremiyorsunuz, hem de güçlendirerek ölmelerini zorlaştırıyorsunuz. Bundan dolayı, çevrenizdekileri ve kendinizi korumak için antibiyotik kullanımını ciddiye alın ve yanlış kullanımı önleyin.
İLAÇLARINIZ HAKKINDA BİLMENİZ GEREKEN EN ÖNEMLİ 10 DETAY Grip Aşısı Kimlere ve Ne Zaman Yapılır?