Yara Tedavisi Neden Önemlidir? - Deniz Yahcı - Yara Bakım Koordinatörü Deniz Yahcı – Yara Bakım Koordinatörü
Uzun süre iyileşmeyen yaralar hastanın ya da uzvunun kaybına neden olabilir.
Günümüzde; yaşam süresinin uzaması ve genetik unsurlar gibi nedenlerden ötürü Demans, Alzhaimer, Diyabet, Kalp ve dolaşım bozukluğu hasta oranının ve yaşlı nüfusunun yükseldiği görülmektedir. Bu artış nedeniyle yatağa bağımlı hale gelen hastalarda açılan yatak yaraları, tedavi edilmediği takdirde; hastalarda enfeksiyon gelişmesine, beslenme ve kandaki elektrolit dengesinin bozukluklarına neden olarak hastanın genel sağlık durumunu olumsuz etkiler ileri aşamada ise hastanın kaybına dahi neden olabilecek sonuçlar ortaya çıkarabilir.
Ayrıca; diyabetin neden olduğu yan etkilere bağlı olarak ayakta açılan yaralar da tedavi edilmediği takdirde kişilerin uzuvlarını kaybetmelerine neden olmaktadır. Bu gibi olumsuz etkileri ortadan kaldırmak için erken dönemde teşhis yara tedavisini oldukca olumlu etkilemekte mortalite (ölüm)oranını düşürmektedir.
Türkiye’de diyabet hastalarına yönelik “Türkiye Endokrinoloji Metabolizma Derneği” tarafından 1997-1998 yıllarında yapılan bir çalışmada (TURDEP-I) 20 yaş üzeri prevelansı %7,2 iken aynı dernek tarafından 2010 yılında yapılan diğer bir çalışmada (TURDEP-II) bu oranın % 13,7 olduğu saptanmıştır. Bu verilere göre Türkiye’de son 12 yılda diyabet sıklığının %90 oranında arttığı gözlenmiştir.
Yapılan araştırmalar, tüm diyabetlilerin %10-15’inin ayağında halen yara bulunduğunu ve diyabetik hastaların yaşamları boyunca ayaklarında yara açılması olasılığının yaklaşık %25 olduğunu göstermektedir.
Diyabetiklerde majör bacak amputasyonlarının (dizaltı-dizüstü) en önemli nedeni (% 85) ayakta yara varlığıdır.
TURDEP-II çalışmasındaki yüzde oranları ve diyabetli sayılarını baz alacak olursak 500 binden fazla hastanın halen ayağında diyabete bağlı yaraların olduğu söylenebilir. Bu ayaklar amputasyon ve mortalite yönünden yüksek risk taşımaktadırlar ve topluma büyük maddi-manevi yük oluştururlar. Her türlü tedavi öncesi veya sonrası ayakta yara mevcudiyeti, amputasyon için en önemli göstergedir.
Diyabetik ayak sorunları sağlık çalışanlarının tek başlarına başa çıkabilecekleri bir konu değildir. Çoğu zaman basit bir yara gözüyle bakılan diyabetik ayak yaraları aylar, hatta yıllar süren tedaviler gerektirebilir. Bu süreyi kısaltmak ancak multidisipliner bir yaklaşımla mümkündür. Multidisipliner yaklaşımı benimsemiş özel eğitimli bir ekip, diyabetik ayak yaralarının tedavisinde mükemmele yakın sonuçlar elde edebilecek ve hastaların alt ekstremitelerini major amputasyondan koruyarak mevcut kılar.