Antioksidanlar Nedir? Antioksidanlar Ne Yapar Faydası Nedir?
Vücudumuzda üretilen antioksidanlar
Antioksidan Takviyesi Seçerken Dikkat Etmeniz Gerekenler
Vücudumuzdaki hücreler, farklı enfeksiyonlar ve mikropların oluşturduğu türlü tehditlerle karşı karşıya kalır. Bir başka önemli tehdit, serbest radikaller adı verilen kötü kimyasallardan gelmektedir. Bu serbest radikaller hücrelere zarar verebilirler. Hücrelerimizde aynı bedenimiz gibi çalışırlar. Hücre yaşamına devam edebilmek için besin almalıdır ve aldığı bu besinleri enerjiye çevirdikten sonra besinden kalan artıkları hücre dışına bırakır. İşte bu hücre dışına atılan atıklar serbest radikallerdir. Hücrenin dışkısı veya çöpü gibi düşünebilirsiniz. Serbest radikaller hücre atıkları dışında yediklerimiz, soluduğumuz hava ile de vücüdumuzda oluşur.
Serbest radikaller birçok şekil, boyut ve kimyasal konfigürasyona sahiptir ve DNA dizisinde kodlanmış talimatları bile değiştirebilirler. Bir arter duvarında sıkışıp kalması durumunda düşük yoğunluklu lipoprotein (LDL, bazen kötü kolesterol olarak da adlandırılır) molekülü yapabilirler. Ya da hücrenin zarını değiştirir, hücreye giren şeyin akışını değiştirir ve onu besinsiz bırakarak hücrenin ölümüne yol açabilir.
Peki bu serbest radikallere karşı vücut kendini nasıl savunacak? Asla savunmasız değiliz. Bu acımasız saldırı için vücudumuz serbest radikalleri yok eden vücuttan atan moleküller oluşturuyor. Ayrıca serbest radikal savaşçıları da yiyeceklerden alıyoruz. Bu serbest radikaller ile savaşıp onları yok eden, vücuttan dışarı atan savaşcılara “antioksidan” denir. Antioksidanlara süpürücü, temizlikçi, çöpçü gibi anlaşılır isimlerde takılmaktadır.
Antioksidan, olarak görev yapan yüzlerce madde olmasına karşın en tanıdık olanlar C vitamini , E vitamini , p-karoten mineralleri, selenyum, astaksantin, koenzim Q10 ve manganezdir. Fakat bunlar dışında ülkemizde çok tüketilen ve bir çok kişinin tüketmesine rağmen antioksidan olarak faydasını bilmediği, sumak, karanfil, nane, tarçın, ekinezya, yeşil çay dünyanın en güçlü antioksidanları listesinde başlardadırlar.
Antioksidan olarak görev yapan maddeler konusunda genel bir yanılgı vardır. Bu yanılgı her antioksidanın aynı görevi yaptığı düşünülür, fakat böyle değildir. Çünkü antioksidan terimi kimyasal bir terimdir ve maddelerin birbiriyle etkileşimi sonucu farklı görevlere sahip antioksidanlar oluşmaktadır. Bir başka büyük yanlış anlama, antioksidanların birbiriyle değiştirilebilir olmasıdır. Her birinin kendine özgü kimyasal davranışları ve biyolojik özellikleri vardır. Her biri farklı madde (veya madde ailesi) ile biraz farklı roller oynayan, ayrıntılı ağların parçaları olarak gelişmektedirler. Bu, tek bir maddenin tüm kalabalığın işini yapamayacağı anlamına gelir. Antioksidanı şavaşçı bir kuvvet olarak düşünürsek bu kuvvet içinde aynı düşman ile savaşan fakat farklı yollar ve taktikler ile ilerleyen savaşçılar vardır. Bu savaşçılar gıdalardan aldığımız antioksidan içeriğidir. Bir savaşta tüm bu birliklere ihtiyaç olduğunu unutmamak gerekir.
Bilim adamları 1990’larda, atardamar tıkanıklığının aterosklerozunun erken dönemlerinde serbest radikallerin hasar verdiğini anlamaya başladılar ve bunun üzerine arttırılan bilimsel çalışmalar sonucu serbest radikalleri kanser, görme kaybı ve diğer birçok kronik rahatsızlığa katkıda bulunabileceğini ortaya koydular. Bazı çalışmalar, antioksidanca zengin meyve ve sebze alımının düşük olduğu kişilerde bu kronik durumların daha çok görüldüğünü göstermiştir. Klinik deneyler, tekli maddelerin, özellikle beta karoten ve E vitamininin kalp hastalığına, kansere ve benzerlerine karşı silah olarak etkisini test etmeye başladı.
Astaksantin, karotenoidler adı verilen bir kimyasal gruba ait olan kırmızımsı bir pigmenttir. Bazı alglerde doğal olarak oluşur ve somon, alabalık, ıstakoz, karides ve diğer deniz ürünlerinde pembe veya kırmızı renge neden olur. Astaksantin sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Altı yıllık bir çalışma olan Age-Related Eye Disease Study (AREDS), Katarakt hastalık riski yüksek olan kişilerde C vitamini, E vitamini, beta-karoten ve çinko kombinasyonunun ileri yaşla ilişkili maküler dejenerasyon gelişimine karşı koruma sağladığını buldu. Ispanak ve lahana gibi yeşil yapraklı sebzelerde bulunan doğal olarak meydana gelen bir karotenoid olan Lutein, aynı zamanda görüşü koruyabilir. Bununla birlikte, yaşa bağlı maküler dejenerasyon için lutein desteğinin nispeten kısa denemeleri çelişkili bulgular vermiştir. AREDS takviyesi rejiminin ve lutein, zeaksantin ve balık yağının yeni bir denemesi devam etmektedir. Bu deneme antioksidanlar ve maküler dejenerasyon hakkında daha kesin bilgiler verebilir.
Bu antioksidan yağda depolanır (yağda çözünür olarak da bilinir). Hücre duvarlarındaki yağlara saldıran serbest radikallerle savaşır. Ayrıca LDL kolesterolün atardamarlarınızı sertleştirebilecek bir form haline gelmesini (doktorunuz okside olabilir diyebilir) ve kardiyovasküler hastalığa yol açabilir. E Vitamini
E Vitamini Nereden Alınır: Tam tahıllar, bitkisel yağlar (zeytin, ayçiçeği, kanola), fındık ve yeşil yapraklı sebzeler.
C Vitamini ayrıca askorbik asit olarak da bilinir, suda çözünür. Mide, akciğer ve sindirim sistemi kanserlerini önlemeye yardımcı olabilir.
Nereden alınır: Yeşil sebzeler, domatesler ve turunçgiller portakal ve greyfurt gibi. Çiğ gıdaları seçin çünkü pişirme işlemi gıdalardaki c vitaminini yok edebilir.
Yağda çözünen bir karotenoiddir (sebzeler ve meyvelerdeki sarı, turuncu ve kırmızı pigmentlerdir). Vücut onu retinole çevirir, bu da görmeye yardımcı olur. Direkt gıdalardan alınması en iyisidir.
Nereden alınır: Meyveler, tahıllar, havuç, kabak, ıspanak ve diğer yeşil sebzeler.
Bu karotenoid, prostat, akciğer ve meme kanserine karşı korunmaya yardımcı olabilir.
Nereden alınır: Pişmiş ve işlenmiş domatesler likopen için iyi ve yaygın bir kaynaktır. Makarnalarınızda domates sosu olarak tüketilmesi tavsiye edilir. Domateslerin ısıtılması vücudunuzun likopeni emmesini kolaylaştırır. Vücudunuzun bu besin maddelerini kullanmasına yardımcı olmak için biraz zeytinyağı yağı ekleyin.
Toprakta ve suda bulunan bu mineral, tiroidinizin çalışmasına yardımcı olur. Araştırma, özellikle akciğer, kolon ve prostat kanserine karşı korunmaya yardımcı olabileceğini düşündürmektedir. Çok fazla alınması durumunda sindirim problemlerine, saç ve tırnak kaybına ve hatta karaciğerin sirozuna yol açabilir.
Nereden alınır: Hububat, soğan, sarımsak, fındık, soya fasulyesi, deniz ürünleri, et ve karaciğer.
Bilim adamları, meyve ve sebzelerde bulunan bu antioksidanların 4000’den fazlasını biliyorlar. Her bitki farklı bir flavonoid kombinasyonu içerir. Kalp hastalığı, kanser, artrit, yaşlanma, katarakt, hafıza kaybı, felç, iltihap ve enfeksiyona karşı korunmaya yardımcı olabilirler.
Bunları nereden alırsınız: Yeşil çay, üzüm, kırmızı şarap, elma, çikolata ve meyveler.
Omega 3‘ler kalp hastalıkları, felç, artrit, katarakt ve kansere karşı korunmaya yardımcı olur. Omega 6‘lar egzama, sedef hastalığı ve osteoporozun gelişmemesine yardımcı olur. Vücudunuz iltihaplanmayı önlemeye yardımcı olan bu temel yağ asitlerini yapamaz mutlaka dışardan alınması gerekmektedir.
Nereden alınır: Omega-3: Somon, ton balığı, sardalye, ceviz, Omega 6 : Bitkisel yağlar, fındık, kümes hayvanları
Öncelikle güvenilir kaynaklardan bilgi alın. Antioksidan takviyelerinin ilaçlarla veya diğer takviyelerle etkileşime girebileceğini unutmayın. Doktorunuz bu konuda tavsiyede bulunabilir.