Fikret Bayram | NE BİLEYİM İŞTE! Köşe Yazısı
NE BİLEYİM İŞTE!
Meydana gelen hadiseler Festinger’in o meşhur kuramının yaşanan hali sanki.
Bilişsel Çelişki Kuramı ya da Bilişsel Uyumsuzluk Teorisi , Leon Festinger tarafından ortaya atılmış bir psikoloji bilimi kuramıdır. İnsanların amel ve düşüncelerini geçmişteki tecrübe ve değerlerine göre belirlediklerini savunur.
Birtakım düşünce veya değerlere sahip olan insanlar zaman içinde bu düşünce ve değerlerine muhalif durumlarla karşılaşabilirler. Karşılaştıkları durumlar, kendi düşünceleriyle çelişirse, bahsettiğimiz bu bilişsel çelişki durumu meydana gelir. Bu durumda kişiler, kendi inançlarını terk etmemek adına, sonradan ortaya çıkan uyumsuzlukları kabul etmeme eylemini sergileyebilir. Gerçeklerle yüzleşmekten kaçar ya da gerçeklere karşı koyarak şedit eğilimine geçer.Karşı görüş hiç var olmamış gibi davranır ve görmezlikten gelir. Kişi, karşısına çıkan (kendi düşüncelerine aykırı) uyumsuzluklarla yüzleşmekten kaçınır ve bilinçaltında kendini kandırmaya çalışır; fakat kişilerin bilinçaltında gerçekleşen bu durum bilinçli olarak yaptığı - ya da farkında oldukları- bir kendini kandırma durumu değildir.
En genel örneği vereyim ; Sigara içen birisinin sigaranın sağlığa karşı zararlarının farkında olduğunu varsayalım; fakat buna rağmen sigara içen kişi, (zamanla) karşıt görüşe -yani sigaranın sağlığa zararlı olduğunu söyleyenlere karşı- muhalif düşünceler besleyebilir, bilimin yanıldığını, sigara içmenin zararının olmadığını iddia eder hale gelebilir. Daha önce sigaradan ölen hiçbir tanıdığının olmadığını, hatta sigara içmesine rağmen 90 yaşında hâlâ sağlam olan bir akrabasının olduğunu söyleyebilir. Sizler bunu bir futbol takımı taraftarlığına, bir siyasi parti savunuculuğuna endeksleyerek değerlendirebilirsiniz.
Belirtmek isterim ki aynı yolda yürüdüğüm, benzer fikirlere sahip olduğum kişilerin tüm yaptıklarına kefil olamam. Tamamen aynı düşüncede buluşmamızında mümkün olamayacağının farkındayım. Bundan dolayı yanında yer aldığım bazı gönül dostlarım ile üslup farklılıklarımız olabilir. Bilinmelidir ki bu kendisinden ayrılmama yol açmaz ama kendisini ikaz etmekten de imtina etmem.
Hatırınızda mı hocam?
Bardağın dibinde çay bıraktım diye fırça atmıştınız.
Ya siz hocam, sakalımı sünnete uymuyor diye ikaz etmiştiniz.
Ha bir de siz.Namazda ayaklarımın arası çok açık diye çıkışan
Ben söylediklerinizden ders çıkartarak elimden geldiğince uymaya çalıştım.
Yalnız uzun zamandır merak ettiğim bir husus var.
Faiz,zina,kumar ve içki için de yapanlara, yapılmasına fırsat verenlere, daha rahat ve daha fazla yapılsın diye imkanları genişletenlere söyleyecek sözünüz olur mu acaba?
Hani ne bileyim her geçen gün artıyor, artsın diye yatırımlar yapılıyor.
Hani ne bileyim işte ?