KARAR 2008/UH.Z-1052(2008) Kamu İhale Kurumu, 2008/UH.Z-1052 K. Kararı
Karar No: 2008/UH.Z-1052
Karar No : 2008/UH.Z-1052
Ürfan Söylemez/ Söylemez İnşaat Müth. Taah. Bilimum İnş. Malz. ve Köm. Tic. Gaziler Mahallesi Bostan 531 Sokak No: 15 Salihli / MANİSA
Salihli Belediyesi Su Kanalizasyon Müdürlüğü Atatürk Mahallesi Kurudere Caddesi No:1 Salihli / MANİSA
25.01.2008 / 2861
2007/196514 İhale Kayıt Numaralı “Belediye Alt Yapı Hizmetlerinde Çalıştırılmak Üzere Hizmet Alımı İşi” İhalesi
26.02.2008 tarih ve 08.03.70.0097/2008-11E sayılı Esas İnceleme Raporunda;
Salihli Belediyesi’nce 07.01.2008 tarihinde Açık İhale Usulü ile yapılan “Belediye Alt Yapı Hizmetlerinde Çalıştırılmak Üzere Hizmet Alımı İşi” ihalesine ilişkin olarak Ürfan Söylemez/ Söylemez İnşaat Müth. Taah. Bilimum İnş. Malz. ve Köm. Tic.’in 14.01.2008 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 21.01.2008 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 25.01.2008 tarih ve 2861 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 24.01.2008 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,
Mevzuata aykırı olduğu yukarıda belirtilen ihale işlemlerinin değerlendirilmek, gerekiyorsa inceleme ve/veya soruşturma yapılmak üzere idarenin bağlı bulunduğu İçişleri Bakanlığı’na bildirilmesine,
İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; ihaleye istekli sıfatıyla katıldıkları, idarece tekliflerinin aşırı düşük olduğu gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, oysa tekliflerinin asgari işçilik maliyetini karşıladığı, bu nedenle de değerlendirme dışı bırakılmalarının mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.
İdari şartnamenin 2.a maddesinde ihale konusu işin “Belediye Alt Yapı Hizmetlerinde Çalıştırılmak Üzere Hizmet Alımı İşi” olduğunun belirtildiği, işin fiziki miktarı ve türünün ise 2.c maddesinde; “18 Adet İşçi, 2 Adet Tekniker Hizmet Alımı İşi” olarak belirlendiği,
“26.3. Vasıflı personel ücreti;
1- İnşaat teknikeri (20 yıl deneyimli) ücreti, brüt asgari ücretin %125 fazlası olacaktır.
2- İnşaat teknikeri ücreti, brüt asgari ücretin %67 fazlası olacaktır.
Ayrıca, vasıflı ve vasıfsız çalıştırılacak personelin fazla çalışma ücretleri ve genel tatil ücretleri 4857 sayılı İş Kanunun 41 ve 47 maddeleri uyarınca ödemesi yapılacaktır.” düzenlemesine,
49 uncu maddesinde; “İşin süresi sözleşmeden itibaren 01.02.2008 ile 31.12.2008’e kadar 11 aydır.” düzenlemesine,
“Diğer Hususlar” bölümünde ise;
“- Çalışanların aylık hak ediş düzenlemesini ve hasta sevk işlemlerinin Salihli’de yapılacağının beyan edilmesi ve bunun için ilgili bir iş yeri adresi bildirilmesi,
- İş elbisesi, eldiven, yağmurluk ve çizme idarece verilecektir.
- Dini ve resmi bayramlarda çalışan işçilerin ücretleri ödenecektir.
- İş kazası sigorta prim oranı %3,5
- Yoğurt idarece verilecektir.” düzenlemesine yer verildiği görülmüştür.
Teklif fiyata dahil olan masraflar esas alınarak Kamu İhale Kurumu’nun işçilik hesaplama modülü kullanılarak yapılan hesaplamada; 18 işçinin brüt asgari ücret (608,40YTL)üzerinden hesaplanan (% 3 sözleşme giderleri dahil olmak üzere) teklif edilmesi gereken asgari maliyet toplamının 153.234,40YTL’ye karşılık geldiği, 20 yıl deneyimli inşaat teknikeri için brüt asgari ücretten %125 fazla ücret (1.368,90YTL) üzerinden hesaplanan (% 3 sözleşme giderleri dahil olmak üzere) teklif edilmesi gereken asgari maliyet toplamının 19.154,38YTL olduğu, 1 inşaat teknikeri için brüt asgari ücretten %67 fazla ücret (1.016,028YTL) üzerinden hesaplanan (% 3 sözleşme giderleri dahil olmak üzere) teklif edilmesi gereken asgari maliyet toplamının 14.216,88YTL olduğu, teklif edilmesi gereken asgari maliyet toplamının ise bu tutarların toplamı olan 186.605,66YTL olduğu görülmüştür.
İdarece aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadığı, 08.01.2008 tarihli ihale komisyon kararında, ihalenin 186.605,76 YTL teklif veren Berk-Say Tem. Yem. Üret. Hizm. Danış. İnş. San. Tic. Ltd. Şti.’nin üzerinde bırakıldığı ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklifin Postaş Taş. İnş. Tem. Hizm. Pet. Oto. San. ve Tic. Ltd. Şti. olarak belirlendiği, 186.605,21 YTL teklif veren Ürfan Söylemez’in teklifi ile ilgili olarak ise herhangi bir değerlendirme yapılmadığı görülmüştür.
Başvuru sahibi Ürfan Söylemez’in 14.01.2008 tarihli şikayet başvurusu üzerine idarenin 21.01.2008 tarihli cevap yazısında, başvuru sahibinin teklifinin teklif edilmesi gereken asgari maliyetin altında olması nedeniyle değerlendirme dışı bırakıldığı belirtilmiştir. Ürfan Söylemez’in 186.605,21YTL’lik teklifinin asgari işçilik maliyetini karşılamadığı görüldüğünden, teklifinin değerlendirme dışı bırakılması işleminin mevzuata uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
Öte yandan; ihale işlem dosyasının incelenmesi sonucunda, ihale üzerinde bırakılan istekli olan Berk-Say Tem. Yem. Üret. Hizm. Danış. İnş. San. Tic. Ltd. Şti.’nin sunmuş olduğu birim fiyat teklif mektubunda, teklif edilen 186.605,66YTL’lik bedel üzerinde düzeltme yapılarak rakam ve yazı ile 186.605,76YTL yazıldığı, birim fiyat teklif cetvelinde de aynı şekilde düzeltme yapıldığı, bu düzeltmelerin yanında beş adet paraf bulunduğu görülmüştür. Bununla birlikte; isteklinin birim fiyat teklif cetvelinde öngördüğü ücret kalemleri toplandığında 186.605,66YTL’ye tekabül ettiği, toplamda herhangi bir aritmetik hata bulunmadığı tespit edilmiştir. İsteklinin teklif etmiş olduğu bedelin ihale komisyon kararında ise 186.605,76YTL olarak yer aldığı belirlenmiştir. Birim fiyat teklif mektubu ve eki cetvelde sözkonusu düzeltmelerin yanında bulunan parafların, beş kişiden oluşan ihale komisyon üyelerinin, ihale işlem dosyasında mevcut diğer tutanak ve kararların altında yer alan parafları ile benzerlik teşkil ettiği görülmüştür. İhale dosyasının içeriğinde, yapılan düzeltmeler hakkında sözkonusu istekliye yazılı bir bildirimde bulunulduğuna ilişkin herhangi bir bilgi veya belgeye de rastlanılmamıştır. Bu belirlemeler çerçevesinde, düzeltmelerin ihale komisyon kararından önce isteklinin bilgisi dışında re’sen yapıldığı sonucuna varılmıştır.
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Teklif mektuplarının şekli” başlıklı 63 üncü maddesinde; “Teklif mektupları bu Yönetmeliğin ekinde yer alan standart formlardan işin niteliğine uygun olanı esas alınarak hazırlanır.
Sunulan teklif mektuplarının şekil ve içerik bakımından yukarıda belirtilen niteliklere uygun olmaması teklifin esasını değiştirecek nitelikte bir eksiklik olarak kabul edilir. Teklif mektuplarının taşıması zorunlu özelliklerden herhangi birini taşımayan teklif mektupları değerlendirme dışı bırakılacağından, bunların sonradan değiştirilmesi, düzeltilmesi veya eksikliklerinin giderilmesi gibi yollara başvurulmaz. Teklif mektubu reddedilen isteklinin teklifi değerlendirme dışı bırakılmış sayılır.” hükmü bulunmaktadır.
4734 sayılı Kanunun “Temel İlkeler” başlıklı 5 inci maddesinde; “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü bulunmaktadır.
İhale komisyonunca, ihaleye teklif veren isteklilerin bilgisi dışında re’sen teklif fiyatında değişiklik yapılması işlemi, idare görevlilerinin 4734 sayılı Kanunun 5 inci maddesinde öngörülen ihalelerde saydamlık ve güvenilirlik ilkelerini sağlama görevlerine aykırı hareket ettiklerini ortaya koymuştur. Bu açıdan; saydamlık ve güvenilirlik ilkeleri görevlerini tarafsız olarak yerine getirme yükümlülüğü altında bulunan kamu görevlileri eliyle ihlal edildiğinden söz konusu ihalenin iptal edilmesi gerekmektedir.
Bu işlemi gerçekleştiren idare görevlileri hakkında ise gerekli inceleme ve soruşturma işlemlerinin yapılması gerektiği açıktır.
B) İhalelere Yönelik Yapılacak Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 20 nci maddesi yönünden incelenmesi sonucunda (ğ) bendi yönünden tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:
(ğ) İhale dokümanının ihalenin sağlıklı bir şekilde sonuçlandırılması yönünden yapılan incelemede,
Kamu İhale Genel Tebliğinin XIII. bölümünün “Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımlarında Teklif Fiyata Dahil Olacak Masraflar” başlıklı G maddesinde; “İşin niteliği gereği resmi ve dini bayram günleri ile yılbaşı günü yaptırılacak çalışma için 4857 sayılı İş Kanununun 47 nci maddesi uyarınca belirlenecek ücretin hesaplanabilmesi açısından çalışılacak gün ve personel sayısı ihale dokümanında belirtilecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.
İdari şartnamenin 26.3 maddesinde ve “Diğer Hususlar” bölümünde resmi ve dini bayramlarda çalışan işçilerin ücretlerinin ödeneceğine ilişkin düzenlemeye yer verilmesine rağmen, çalışılacak gün ve personel sayısına ilişkin bir düzenleme yapılmamıştır. Resmi ve dini bayramlarda çalışacak işçilerin ücretlerinin hesaplanması konusundaki belirsizliğin, isteklilerin ihaleye sağlıklı teklif vermelerini engelleyici nitelikte olduğu ve bu hususun da ihalenin iptalini gerektirdiği sonucuna ulaşılmıştır.
2) Mevzuata aykırı olduğu yukarıda belirtilen ihale işlemlerinin değerlendirilmek, gerekiyorsa inceleme ve/veya soruşturma yapılmak üzere idarenin bağlı bulunduğu İçişleri Bakanlığı’na bildirilmesine,
İddiaların incelenmesi kapsamında yapılan inceleme sonucunda tespit edilen mevzuata aykırılıkların, idari ve/veya cezai yönleriyle gereği yapılmak üzere, Cumhuriyet Savcılğı’na bildirilmesine de karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle,
Çoğunluk kararında; “İhale komisyonunca, ihaleye teklif veren isteklilerin bilgisi dışında re’sen teklif fiyatında değişiklik yapılması işlemi, idare görevlilerinin 4734 sayılı Kanunun 5 inci maddesinde öngörülen ihalelerde saydamlık ve güvenilirlik ilkelerini sağlama görevlerine aykırı hareket ettiklerini ortaya koymuştur. Bu açıdan; saydamlık ve güvenilirlik ilkeleri görevlerini tarafsız olarak yerine getirme yükümlülüğü altında bulunan kamu görevlileri eliyle ihlal edildiğinden söz konusu ihalenin iptal edilmesi gerekmektedir.” denilerek ihale komisyonunca, ihaleye teklif veren isteklinin bilgisi dışında re’sen teklif fiyatında değişiklik yapılması işlemi de iptal gerekçeleri arasınsa sayılmıştır.
Ancak 4734 sayılı Kanunun 30 uncu maddesinin son fıkrasında “Verilen teklifler, zeyilname düzenlenmesi hali hariç, herhangi bir sebeple geri alınamaz ve değiştirilemez.” hükmü yer almaktadır. Bu durumda ihale komisyonunun, teklif mektubundaki teklif bedelini değiştirme yetkisi olmadığına göre bu hususun ihalenin iptal gerekçesi olarak belirtilmemesi, teklif mektubunun değiştirilmemiş haliyle geçerli kabul edilmesi gerekmektedir.
Aksi bir yorum, yani teklif mektubundaki teklif bedelinin ihale komisyonunca değiştirilmesinin ihalenin iptal gerekçesi olması durumunda, geçerli bir teklif üzerinde ihaleyi bırakmak istemeyen idareler için yeni bir ihale iptal gerekçesi oluşturulmuş olacaktır.
Bu işlemi gerçekleştiren idare görevlileri hakkında gerekli inceleme ve soruşturma işlemlerinin yapılması hususu da Kararda yer almaktadır.
İhalenin iptaline ilişkin görüşe katılmakla birlikte, teklif mektubundaki teklif bedelinin ihale komisyonunca değiştirilmesi işleminin ihalenin iptal gerekçesi olamayacağı görüşüyle çoğunluk görüşüne katılmıyoruz.