Mısır İngilizlerin Boyunduruğundan Nasıl Kurtulabilir?
MISIR İNGİLİZLERİN BOYUNDURUĞUNDAN NASIL KURTULABİLİR?
İngilizlerin boyunduruğundan Mısırlılar kendilerini tahlise (kurtuluşa) cesaret edebilecekler midir? İlan-ı harbi müteakip İngilizlerin tevkifi üzerine altı hafta kadar Mısır’da ikamete mecbur olduğu zamanda icra ettiği tedkikata istinaden Alman profosörlerden Dr. Karl posta ile attığı cevabı veriyor:
Ahval-i hazıra nazar-ı dikkate alınacak olursa Mısır İngilizlerin işgal ordusunun elinden ancak hariçten vuku bulacak bir mukavemet sayesinde kurtarılabilir. Cenubdan Sudan gayet tehlikeli bir komşudur. Oralarda efkar bir taraftan mahsulatın fena olmasından ve diğer taraftan İngilizlerin ahaliye tahmil ettiği ağır vergilerden dolayı bir müddetten beri halk galeyanda bulunmaktadır.
Sudan’da Mehdi’nin günleri henüz unutulmamıştır. Sudanlılar Mısırlılara kıyasen daha iyi muhariptirler. İngilizlerin kuvveti hususiyle Sudan askerleri isyan edecek olursa umumi bir ihtilali bastırmaya kafi değildir. Şayet Sudan askerleri isyan edecek olursa oradan isyan sürat-i berkiye ile bütün Mısır’a sirayet eder. Fakat asıl muavenet Mısırlılarla Türkler tarafından gelebilir. Türkler İngilizler tarafından Mısır’da ezilen hukuk-u hükümranilerini herhalde müdafaaya ve tekrar tesise mecburdurlar. Türkiye’ne Mısır’a iki suretle hücum edilebilir. Bunlardan biri Napolyon’un dahi Kudüs’e giderken ihtiyar ettiği tarik olup Kudüs’ün cenubundan ve çöl tarikiyle icra olunabilir. İkinci ise ehl-i saliplerin ihtiyar ettiği tarik olup Sina şube-i ceziresi üzerinden Maan yani Akabe tarikidir. Maatteessüf bu havaliye dört seneden beri yağmur yağmadığından bütün çeşmeler kurumuştur. Memleket büsbütün bir çöl haline geldiğinden bedeviler oralardan firar etmişlerdir. Eylül ve Teşrin-i evvel aylarında başlayan yağmur mevsiminin bu sene rahmet getirip getirmediğini bilmiyorum. Herhalde büyücek bir ordu o havalide kolaylıkla ilerleyemez. Diğer taraftan İngilizler bu taraftan hücum icrasından korktuklarından el-Ariş’i tahkim ve ayrıca bir sahra şimendiferi de vücuda getirmişlerdir. İngilizler Sina’da dahi aynı suretle hareket ederek Sina kanalında siperler vücuda getirmişlerdir. Buralara Hindistan’dan celbedilen topçular yerleştirilmiştir. Bundan maada Hind askeri de getirilmiştir. Bunlar dahi Osmanlı ordusuna karşı muharebe edeceklerdir.
Diğer tarikten Devlet-i Osmaniye dahi maatıl kalmamıştır. Suriye ve Filistin’de kuvay-ı askeriye toplanmıştır. Eski zamanlar olsa idi İngilizler sevgili müttefikleri ile beraber Devlet-i Osmaniye’nin oralardaki hareket-i askeriyesini şiddetle protesto ederlerdi. Bugün buna dair hiç bir şey işitilmiyor. Fransa’daki vaziyet-i askeriye Devlet-i Osmaniye’ye karşı bir hareket icrasına müsaid olmadığından İngilizler ne kadar zayıf olduklarını takdir ediyorlar. Onun için Mısır’a bir İngiliz müstemleke nazırıyla bakılmakla beraber Devlet-i Osmaniye bundan fazla tahrik edilemiyor.. Henüz her şey bir karanlığa bürünmüş olmakla beraber muharebe gürültülerinin yakında Mısır’da dahi taayyün-ü endaz olacağına hiç şüphe yoktur. Şayet muharebe zuhur edecek olursa İngiltere evvela intikamını oradaki Avusturalyalılarla Almanlardan almaya kalkacağından onların hali vahim demektir. [Bu makalenin tarih-i tahriri eskidir.]
Donanma Cemiyeti: 16 Kasım 1914
Transkript: Erol Kömür 5 Temmuz 2013