YURTDIŞI HİZMET - SİGORTALILIK BAŞLANGIÇ TARİHİ TESPİTİ - TASFİYE EDİLMİŞ ÇALIŞMA
Yurt Dışı Hizmet,
Tasfiye Edilmiş Süre,
K. Tarihi: 03.05.2017
Taraflar arasındaki “tespit” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İstanbul 22. İş Mahkemesince davanın kabulüne dair verilen 26.03.2015 gün ve 2015/85 E., 2015/297 K. sayılı kararın temyizen incelenmesinin davalı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin 01.10.2015 gün ve 2015/12816 E., 2015/17439 K. sayılı kararı ile,
"…1- Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davalı Kurum vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,
Somut olayda, davacı 15 yıl sigortalılık 23/05/2002 tarihinden önce yerine getirmiş olup 3600 prim gün sayısı şartını 24/04/2011 tarihinde yerine getirdiği için (b) bendindeki şartlara bakmak gerekecektir. Geçici 81. maddenin (C) fıkrasının (b) bendinin (bc) alt bendinde “23/05/2002 tarihinde (a) bendinde öngörülen şartları yerine getiremeyenlerden bu şartları; 24/05/2008 ile 23/05/2011 tarihleri arasında yerine getirenler kadın ise 56 yaşını doldurmuş olmaları şartı ile yaşlılık aylığından yararlanabilirler.” düzenlemesi yer almaktadır. Davacı 3600 prim gün sayısını tamamlama şartını 24/04/2011 tarihinde yerine getirdiğinden 506 sayılı Kanunun Geçici 81. maddesinin (C) fıkrasının (b) bendinin (bc) alt bendine göre davacının tahsis talep tarihinde 56 yaşını doldurmuş olması gerekmektedir. Ancak tahsis talep tarihi olan 27/05/2013 tarihinde davacının yaşının 53 yıl 28 gün olduğu anlaşılmaktadır.
O halde, davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır…"
Davacı vekili, müvekkilinin Almanya’da geçen hizmetlerini borçlanarak bedelini ödediğini, sonrasında yaşlılık aylığı bağlanması için Kuruma müracaat ettiğini, ancak yurtdışı sigortalılık başlangıç tarihi olan 29/04/1978 tarihinin Kurum tarafından sigorta başlangıç tarihi olarak kabul edilmemesi nedeniyle talebinin reddedildiğini, Türkiye ile Almanya arasında imzalanan sözleşme gereğince Kurum işleminin hatalı olduğunu, tahsis talep tarihi itibariyle yaşlılık aylığına hak kazandığını ileri sürerek davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkeme ilk kararında davacının 29/04/1978 - 20/07/1984 tarihleri arasında Almanya'da sigortalı olarak çalıştığı, 05/02/2008 tarihinde prim iadesi suretiyle bu hizmetlerini tasfiye ettiği, yurtdışı çalışmaların tasfiye edilmesi halinde, tasfiyeye uğramış hizmetlerin sosyal sigorta hukuku açısından geçerliliğini yitirmiş sayılacağı ve artık her iki ülke mevzuatına göre nazara alınabilecek bir sigortalılık süresi kalmayacağından, Türkiye Cumhuriyeti ile Almanya Federal Cumhuriyeti arasında aktedilen Sosyal Güvenlik Sözleşmesinin konuya ilişkin 29. maddesinin 4. bent hükmü uyarınca, rant sigortasına giriş tarihinin Türkiye’de sigorta başlangıcı olarak sayılmasının mümkün olmayacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Mahkemece bozma kararına uyularak verilen ikinci kararda Türkiye ile Almanya arasında yapılan Sosyal Güvenlik Sözleşmesi’nin ilgili maddeleri uyarınca, davacının yurt dışında zorunlu sigorta kapsamında fiilen çalışmaya başladığı ve 18 yaşını doldurduğu 29/04/1978 tarihinin Türkiye'de sigorta başlangıç tarihi olduğu ve davacının Kuruma başvurduğu 27/05/2013 tarihini takip eden aybaşı olan 01/06/2013 tarihi itibariyle yaşlılık aylığına hak kazanma koşullarının oluştuğunun anlaşıldığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Anılan madde uyarınca yaşlılık aylığı bağlama koşulları 4447 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 08/09/1999 ve 4759 sayılı Kanunun kabul edildiği 23/05/2002 tarihindeki “sigortalılık süresi”nin “kaç yıl” olduğu dikkate alınarak belirlenmektedir.
23.05.2002 tarihinde; sigortalılık süresi 18 yıldan fazla olan kadınlar 20 yıllık sigortalılık süresini ve 40 yaşını doldurmaları, sigortalılık süresi 23 yıldan fazla olan erkekler 25 yıllık sigortalılık süresini ve 44 yaşını doldurmaları ve en az 5000 gün; … sigortalılık süresi 2 yıl 8 ay 15 günden fazla, 3 yıldan az olan kadınlar 20 yıllık sigortalılık süresini ve 56 yaşını doldurmaları ve en az 5975 gün, sigortalılık süresi 2 yıl 8 ay 15 günden fazla, 3 yıl 6 aydan az olan erkekler 25 yıllık sigortalılık süresini ve 58 yaşını doldurmaları ve en az 5975 gün prim sayısına sahip olmaları halinde malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş bulunmaları şartı ile yaşlılık aylığından yararlanabileceklerdir.
bd) 24.05.2011 tarihinden sonra yerine getiren kadınla 58,…yaşını doldurmuş olmaları şartı ile yaşlılık aylığından yararlanabileceklerdir.
Konuyla ilgisi bakımından “Sigortalılık süresi” kavramına da değinmekte yarar vardır.
“Sigortalılık süresi”, 506 Sayılı Kanunun 108. maddesinde uzun vadeli sigorta kolları açısından tanımlanmıştır.
Somut olayda, doğum tarihi 29.04.1960 olan davacının onsekiz yaşını ikmal ettiği 29.04.1978 tarihinde Pflichtbeitragszeiten (mecburi sigortalılık süresi) kapsamında Alman Rant sigortasına tabi sigortalılığının bulunduğu, 17.12.2010 tarihinde Kuruma intikal eden yurtdışı hizmet borçlanma talep dilekçesi ile Almanya’da çalışılan ve boşta geçen 01.01.1978 ile 01.01.1984 tarihleri arasındaki süreyi borçlanmayı istediği, Kurumca borçlanma talebi üzerine 29.04.1978 ile 20.07.1984 tarihleri arasındaki 2242 günlük süre borçlandırılarak 18.182,62-TL borç tahakkuk ettirildiği, davacı tarafından 15.03.2011 tarihinde 18.183,00-TL borçlanma bedelinin Kurum hesabına yatırıldığı, ayrıca davacının 05.04.2007 tescil tarihi itibariyle 3 yıl 4 ay 11 gün (1211 gün) devam eden 1479 sayılı Kanun kapsamında sigortalılığı bulunduğu ve son olarak 5510 sayılı Kanunun 4/1-a maddesi kapsamında 27.11.2010 ile 30.09.2011 tarihleri arasında 304 gün sigortalı çalışmasının olduğu ve davacının tarafından 27.05.2013 tarihinde tahsis talebinde bulunduğu anlaşılmaktadır.
Hukuk Genel Kurulu’nda yapılan görüşmeler sırasında, davacının sigorta başlangıcı olan 29.04.1978 tarihi ile 4447 sayılı Kanunun yürürlük tarihi olan 08.09.1999 tarihleri arasında 18 yıldan fazla sigortalılık süresi bulunduğu, bu haliyle davacının tahsis koşullarının 506 sayılı Kanunun Geçici 81/A maddesi uyarınca 4447 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce yürürlükte bulunan hükümlere göre değerlendirilmesi gerektiği, 4447 sayılı Kanunun yürürlüğü öncesi yaşlılık aylığından yararlanma şartlarını belirleyen 506 sayılı Kanunun 60. maddesine göre kadın için 50 yaşını doldurmak, 15 yıldan beri sigortalı bulunmak ve en az 3600 gün prim ödeme şartının yerine getirilmesinin yeterli olduğu, davacının değişiklik öncesi 506 sayılı Kanunun 60. maddesinde belirtilen koşulları yerine getirdiğinden aylık talep tarihi itibariyle aylığa hak kazandığı, buna göre yerel Mahkemenin direnme kararının onanması gerektiği görüşü ileri sürülmüş ise de, bu görüş Kurul çoğunluğu tarafından benimsenmemiştir.
Davacının 01.01.1978-20.08.1984 tarihleri arasında Almanya’da bulunan sigortalılık süresini 3201 sayılı Kanuna göre borçlandığı ve Türkiye’deki sigortalılık başlangıç tarihinin, Türkiye Cumhuriyeti ile Almanya Federal Cumhuriyeti arasında imzalanan Sosyal Güvenlik Sözleşmesinin uzun vadeli sigorta kollarından olan “Malüllük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortaları (aylıkları)” başlıklı beşinci bölümde düzenlenen 29’uncu madde hükmüne göre 18 yaşını doldurduğu 29.4.1978 tarihi olduğunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Dolayısıyla davacının yaşlılık aylığına esas alınacak sigortalılık başlangıcı 29.4.1978 tarihidir.
Geçici 81. madde (A) bendi, kanunun yürürlüğe girdiği 8.9.1999 tarihinden önce yaşlılık aylığı bağlanmasına hak kazananlar ile kadınlar yönünden sigortalılık süresi 18 yıl ve daha fazla olanlara kanunun yürürlük tarihinden önce yürürlükte bulunan hükümlerin uygulanacağını belirtmiştir. Öncelikle (A) bendi kapsamı incelenecek, (A) bendi kapsamına girmeyenler hakkında (B) veya (C) bendi kapsamında irdeleme yapılacaktır.
rdeleme yapılırken sadece 18 yıl veya daha fazla sigortalılık süresinin dolup dolmadığına bakılacak ancak prim ödeme gün sayısının dolup dolmadığına ve yaşa bakılmayacaktır.
Kanunda böyle bir şart yoktur.
Davacının yaşlılık aylığı talep ettiği 27.5.2013 tarihinde, tabi olduğu kanun hükümlerine göre 50 yaş, 15 yıl sigortalılık ve 3600 gün prim ödeme şartlarını yerine getirdiğinden yaşlılık aylığına hak kazanmış durumdadır. Yüksek 21. Hukuk Dairesinin belirttiği gibi olayda Geçici 81/C-bc’nin uygulama yeri yoktur. Dosya içinde bulunan Kurumun 12.12.2013 tarihli yazısında davacı hakkında Geçici 81. madde (A) hükmünün uygulanacağı ve 29.4.1978 tarihi başlangıç esas alındığında davacının talep tarihi itibariyle yaşlılık aylığına hak kazanacağı kabul edilmiştir. Kurumun talebi kabul etmemesinin nedeni davacının sigortalılık başlangıcını 13.1.2001 tarihi olarak almasından kaynaklanmaktadır. Kurum, aylık şartları yönünden hangi yasanın uygulanacağı hususunda değil sigortalılık başlangıcı yönünde ihtilaf çıkarmaktadır. Başlangıç 1978 tarihine çekilince yaşlılık aylığının uygulanacağı yasa maddesi de değişmektedir.