İETT’ye misafir olan eski TBMM Başkanı Sabit Osman Avcı:
“İETT gibi kurumlar tarihi belleğiyle korunmalı”
Filiz Acar, Fotoğraf:Yakup Ali Turan
İETT bir meclis başkanını ağırladı. Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde 1970-73 yılları arasında başkanlık yapan eski Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Sabit Osman Avcı ile İETT İletişim Danışmanı Engin Şenol’un makamında yaptığımız söyleşide biraz eski İETT’yi biraz da İstanbul ulaşımını konuştuk. <?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" />
Efendim, söyleşimize sizi tanıyarak başlayabilir miyiz?
1921 yılında Artvin`de doğdum. 1944 yılında İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi`nden mezun oldum. Orman Genel Müdürlüğü’nün çeşitli kademelerinde Orman Yüksek Mühendisi olarak çalıştım. 1953 yılında çeşitli araştırmalar için Amerika Birleşik Devletleri`ne gönderildim. 1961 yılında Artvin milletvekili olarak politikaya atıldım. Köyişleri, Orman, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı yaptım. 26 Kasım 1970’de TBMM Başkanlığı`na getirildim. Bu görevi eski İETT’li Ferruh Bozbeyli’den devraldım. 1977’de İstanbul milletvekili oldum. Halen İstanbul’da yaşıyorum.
İETT`ye MİSAFİR OLDULAR : Eski meclis başkanı Sabit Osman Avcı, İETT İletişim Danışmanı
Engin Şenol`a (Ortada) İstanbul Büyükşehir Belediyesi Proje Grubu`ndan inşaat mühendisi
Naci Özen ile birlikte misafir oldu.
İETT 136 yıllık tarihe ve birikime sahip bir kurum. Bu kurumda çalışmış pek çok ünlü isim var. Bunların arasında sizin gibi bir meclis başkanı da var...
Evet biliyorum. Ferruh Bozbeyli’nin İETT’deki görevi neydi biliyor musunuz? Sokak sokak gezip sönen ampulleri yazarmış. Hangi direkte hangi ampul arızalı diye... Televizyonda gösterilen bir belgeselde izledim. “İlk Durak” belgeseli. O zaman gördüm ki sadece Bozbeyli değil başka birçok isim de gençliğinde İETT’de çalışmış. Bu isimler arasında kimler yok ki... İETT, bünyesinden başbakan ve başkanlar çıkarmış bir kurum. Bunun yanında sanatçılar, edebiyatçılar, yazarlar...
Benim İETT ile Enerji Bakanı olduğum dönemde bir yakınlığım oldu. İETT’nin o zamanki genel müdürü Saffet Gürtav, elektrik fiyatlarının 1-2 Kuruş artırılması talebiyle geldi. Talebini onayladım. Bir de Türk Elektrik Kanunu görüşmeleri sırasında komisyonda görev aldım. Köy elektrifikasyonuna fon ayrılması için gerekli maddenin konmasına yardımcı oldum.
KOYU SOHBET: İETT Web, değerli konukların birikimlerinden yararlanmak isteyince
Benzerleri dünyada bile az olan İETT gibi köklü kurumların yaşatılmasıyla ilgili düşüncelerinizi alsak...
İETT denince; tünel onun, tramvay onun, otobüs onun. Halen de öyle. İlk defa Tünel’i Fransızlar yapmıştır biliyorsunuz. Tünel, Türkiye’nin ve İstanbul’un ilk, dünyanın da üçüncü metrosudur.
İETT yaşatılmalı mutlaka. Böyle kurumlar tarihi bellekleriyle korunmalı. Toplu taşımayı teşvik etmeli. Zamanla hizmetler değişiyor tabii. Elektrik ile gaz ayrıldı. Belediyelerin o zaman çok borçları oldu Elektrik İdaresi’ne. O borçların tahsili de çok zor oldu. TEK kurulurken Enerji Bakanı`ydım. Elektrik Etüd İdaresi kaldırıldı. Yalnız otobüsle tramvay kaldı İETT’nin elinde.
İstanbul’un trafik sorununun uzun vadede çözümü için sizin öngörüleriniz nelerdir?
Büyükşehir Belediye Başkanı Topbaş ile görüşsem söyleyeceğim: İstanbul’un trafiği sadece metroyla da çözülemez. Ben geziyorum, görüyorum. Her sokakta iki taraf otopark. Her yerde kuyruğa giriyorsun. Hele köprüleri geçerken... İstanbul trafiğinin çözümü biraz da deniz yolunda. İstanbul’un Marmara’sı var, Boğaz’ı var. Denizden yararlanmalı. 8-10 kişilik deniz otobüsleri deniz taksisi şeklinde çalıştırılmalı. Kadıköy’den Bostancı’ya, Bostancı’dan Pendik’e. Biri oradan kalkacak, biri karşıdan. Sık gidip gelecekler. Deniz otobüsleri şimdi de var ama Pendik’ten Yalova’ya gidiyor. O da önemli ama esas olan kısa mesafeleri denizden aşmak. Levent metrosu mesela... Yine fakir fukara kullanıyor, zengin arabasından vazgeçmiyor.
Şimdi tek-çift plaka tartışılıyor. Bence bu da çözüm değil. Zamanında vali Muammer Bey, bana demişti ki; “İstanbul’da tek-çift numara uygulaması yapacağım.” Evet tesir eder, ama zenginlere ikişer araba aldırırsın dedim. Zenginin zaten dört arabası var. Kendisinin, karısının, oğlunun, gelininin... Ben Amerika’da bir uygulama gördüm. Üç şeritli yolların en sağ kulvarını beyaz çizgilerle ayırmışlar, oradan sabah ve akşam saatlerinde içinde üç veya dört kişi olan araçlar geçebilir ancak. Durum böyle olunca aynı semtte oturanlar sırayla birbirinin arabasıyla çıkıyor. Onlar oradan geçince diğer tarafın da trafiği azalıyor. Böylece akım sağlanıyor.