Anoreksiya Nervoza Nedir? Belirtisi Nelerdir?
Anoreksiya Nervoza, bir tür yeme bozukluğudur. Özellikle ergenlik döneminde görülen ve yoğun kilo kaybı nedeniyle hayatı tehdit edebilen psikiyatrik hastalıktır. En sık yeme bozukluğu olan Anoreksiya Nervoza, günümüzde daha sık görülmektedir. Erkeklerde de görülmekle birlikte, kadınlarda 20 kat daha sık görülmektedir.
Hastalarda, zayıflama takıntısı vardır. Kilo problemi olmadığı halde çok şiddetli diyet yaparlar. Ortalama vücut kitle indexi 19-25 arasında iken, Anoreksiya Nervozalı bireylerin vücut kitle indexi 13-15 kadardır. Aşırı zayıf olma, besin alımında yetersizlik gibi nedenlerle birçok ek hastalıklar ortaya çıkabilmektedir.
Her bin genç kızdan birinde görülen Anoreksiya Nervozanın nasıl ortaya çıktığı tam olarak bilinmemektedir. Ortaya çıkmasına yol açan birçok etken vardır. Hastalığın görüldüğü bireylerde ek olarak bazı diğer psikiyatrik hastalıklar da bulunabilmektedir.
Hastalarda kabul edilebilir düzeyin altında kilonun olmasına rağmen, giderek artan kilo kaybı isteği ve seyri vardır. Yemek yemeyen hastalar, ek olarak az uyur ve bunlara rağmen oldukça aktif bir yaşamları vardır. Anoreksiya Nervozanın ne olduğu, nedenleri, belirtileri ve diğer tüm detayları yazımızda bulabilirsiniz.
Anoreksiya Nervzova; normal sınırın altında kilonun olmasına rağmen, giderek artan kilo verme isteği ve bu nedenle ortaya çıkan aşırı kilo kaybıdır. Yeme bozukluğu olarak adlandırılan psikiyatrik hastalıklardan biridir. Hastalar aşırı derecede zayıftırlar. Zayıflık derecelerine bağlı olarak birçok ek hastalık ortaya çıkabilmektedir, hatta bu durum yaşamı tehdit edebilmektedir.
Kadınlarda görülme sıklığı 20 kat daha fazladır. Özellikle, ergenlik çağındaki genç kızlarda görülür. Ortalama olarak bin genç kızdan birinde görülmektedir. Son yıllarda görülme sıklığı artmıştır. Erkeklerde görülme sıklığında da artış gözlenmektedir.
Anoreksiya kelimesi iştahsızlık anlamına gelmektedir. Hastalığın başlangıç döneminde, az da olsa iştaha sahip olan bireyler, zaman ilerledikçe tüm iştahını kaybederler ve gıda maddelerine karşı duyarsız hale gelirler. Zayıflama takıntısı yüzünden, gıda alımı neredeyse kesilir. Yedikleri yiyecekleri kusma eğilimi de görülmektedir.
Anoreksiya Nervoza hastaları, oldukça zayıf olmalarına rağmen kendilerinin çok şişman olduğunu düşünürler. Böylece ağır diyetlere ve egzersizlere başlarlar. Normal sınırların altında olan kiloları daha da azalır. Bu durumda ek hastalıklar oluşmaya başlar. Anoreksiya Nervoza hastalığı nedeniyle bazı hastalarda ölüm riski ortaya çıkabilir. Tahmini ölüm oranının %6-18 dolaylarındadır.
Hiperaktif ve yoğun psikolojik sorunları olan bireylerde daha sık ortaya çıkmaktadır. Diyet yaygınlığı ve ince bel modası yüzünden tanı alması gecikir. Hastaların inkarcı tutumu ve yakın çevrelerinin duyarsızlığı nedeniyle kötü sonuçlar ortaya çıkabilir.
Anoreksiya Nervoza tedavi edilebilir hastalıklardandır. Yeme düzeninin sağlanması ve psikiyatrik destek ile birlikte tedavi edilmektedir. Tedavi edilmeyen hastalarda uzun dönemde çeşitli ek hastalıklar ortaya çıkabilmektedir. Bu hastalıkların bazıları kalıcı hasarlara ve ölüme yol açabilir.
Birçok psikiyatrik hastalıkta olduğu gibi, Anoreksiya Nervozanın da nasıl ortaya çıktığı tam olarak açıklanamamıştır. Bu konuda yapılan çalışmalar ile Anoreksiya Nervoza hastalığına yol açabilecek bazı nedenler saptanmıştır. Tıp biliminde bulunan bütün hastalıklar gibi bu hastalıkta da, oluşmasına yol açan nedenler biyolojik, psikolojik ve çevresel olarak sınıflandırabiliriz.
Aile bireylerinde çeşitli psikiyatrik problemlerinin olması, Anoreksiya Nervoza hastalığının daha sık ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Özellikle anoreksiya ve bulımiya nervova gibi yeme bozukluklarının olması, riski arttırmaktadır.
Genetik altyapının etkisinin olduğu bilinse de, hangi genler nedeniyle oluştuğu tam olarak bilinmemektedir. Beyindeki sinir hücrelerinin arsındaki iletişimi sağlayan bazı ara maddelerin (nörotransmitter) eksikliği veya fazlalığıyla da oluşabildiği düşünülmektedir.
Anoreksiya Nervoza, altta yatan bazı psikiyatrik hastalıklar ile daha sık ortaya çıkmaktadır. Depresyon, bipolar bozukluk ve obsesif kompülsif kişilik bozukluğu bu hastalıklardan bazılarıdır.
Bazı kişisel özelliklerle birlikteliğinin sık olduğu görülmüştür. Her zaman mükemmeli araya bireylerde, depresif duygudurum halinin varlığı, fazla endişeli (anksiyete) bireylerde ve ilişki kurma zorluğu çeken kişilerde daha sık görülmektedir. Özellikle takıntılı bireylerde daha sık görülür.
Anoreksiya Nervoza, sürekli strese yol açan nedenlerle de oluşabilmektedir. Taşınma, boşanma, ayrılık, okul değiştirme ve yakın birini kaybetme gibi stres faktörleriyle de oluşabilmektedir.
Anoreksiya Nervoza adlı yeme bozukluğuna yol açan en önemli nedenler genelikle çevresel kaynaklıdır. Günümüz dünyasında popüler olan diyet yapma ve sıfır beden olma modası nedeniyle ortaya çıkabildiği bilinmektedir. Zayıf olmanın toplum tarafında daha fazla kabul edilmesi Anoreksiya Nervozanın ortaya çıkmasında oldukça etkilidir.
İnce bedenlere sahip olmanın avantaj olduğu düşüncesi, artist ve mankenlere benzeme isteği gibi nedenlerle zayıf olma takıntısı baş gösterir. Bale yapmak, jimnastik ve mankenlik gibi ince bedenli olmanın gerektiği iş ve sporlar nedeniyle de oluşabilir. Aslında zayıf olan bireyler, sağlıklı sınırların altında bir kiloya düşerler.
Anoreksiya Nervozanın Belirtisi Nelerdir?
Anoreksiya Nervoza nedeniyle ortaya çıkan birçok belirti bulunmaktadır. Bu belirtilerde bazıları ilk anlardan beri varken, bazıları ilerleyen süreçlerde ortaya çıkabilmektedir. Ciddi tabloya dönüşebilen bu hastalığın belirtilerinin bilinmesi oldukça önemlidir. Anoreksiya Nervozanın tüm belirtileri şunlardır.
1. Yemek Yememek ve Katı Diyetler Uygulamak
Anoreksiya Nervoza hastalarının ortak belirtisi budur. Hastaların iştahları normal dönemlerinde de azdır. Hastalığa ait takıntı halinde ise, iştahları tamamen yok olabilmektedir. Böylece yemek yemeyi asgari seviyeye indirirler veya büyük çoğunlukla ortadan kaldırırlar.
Kendilerini şişman olarak gören hastalar, oldukça katı diyetler yapmaya başlarlar. Yaptıkları diyetlerde, kalori kısıtlaması çok üst düzeydedir. Çok az gıda maddesi alırlar. Bazı hastalarda, aldıkları gıda maddelerini kusma ile çıkarma isteğinin olduğu, bazılarının ise kusarak çıkardığı görülür.
2. Aşırı Zayıflığa Rağmen Kilo Vermek
Anoreksiya Nervoza hastaları, normal hallerinde dahi oldukça zayıftırlar. Vücut kitle indexinin normal aralığı 19-25 iken, bu hastaların vücut kitle indexi daha düşüktür. Buna rağmen kendilerini kilolu olarak görürler ve daha fazla kilo vermek için çabalarlar. Bazı hastaların vücut kitle indexi değeri 13-15 aralığına kadar düşebilmektedir.
Bu durumu bir örnek ile açıklayayım; boyu 170 cm olan bir hastanın kilosu 45 kilo ve daha aşağısında olabilmektedir. Bu örneğimi hayal edebilirseniz, Anoreksiya Nervoza hastalığının ciddiyetini daha iyi kavrayabilirsiniz.
3. Yoğun Egzersiz Yapma
Bu hastalığa sahip bireylerin gıda alımı oldukça düşük olmasına rağmen, gündelik hayatlarında oldukça aktif oldukları görülür. Uyuma istekleri çok yoktur. Kilo vermek amacıyla bir taraftan diyet yaparlarken, diğer taraftan da spor ve egzersiz yaparlar. Spor ve egzersizin süresi bazı hastalarda çok fazla olabilmektedir. Hasta olduklarında dahi egzersiz yapabilirler.
4. Kilo Almaktan Korkmak
Önceki maddelerde Anoreksiya Nervoza hastalığına sahip bireylerin ne kadar zayıf olduklarını açıkladım. Bu hastalar aynaya baktıklarında, kendilerini olduklarından çok daha kilolu görürler. Bu sebepten yola çıkarak, kilo almaktan çok korkarlar. Her bir parçasının hesaplandığı kilo hesaplamaları yaparlar, gün içerisinde birçok kez tartıya çıkarak kilolarını ölçerler.
Kilo almaktan korkan bazı hastaların, yedikleri ve içtikleri gıdaları kustukları görülür. Gaita atıcı (laksatif) ve idrar söktürücü (diüretik) kullanabildikleri bilinmektedir.
5. Beden Algısının Bozuk Olması
Bir kedinin, kendini aynada fil olarak gördüğünü hayal edin. Anoreksik olan hastaların yaşadığı tam olarak budur. Aynaya baktıklarında, kendilerini oldukların çok daha fazla kiloya sahip olduğunu düşünürler. Bedenlerini algılamada bozukluk vardır.
Anoreksiya Nervozaya bağlı olarak görülen en temel belirtiler üst maddelerdedir. Ancak bu belirtiler dışında pek çok diğer belirti daha bulunmaktadır. Diğer belirtiler şunlardır; çeşitli ruh ve sinir hastalıklarına ait problemler yaşama (depresyon, obsesif kompulsif bozukluk vs), yaşça ve fiziken büyümekten korkma, yaşıtlarına göre çocukça hareketler sergileme, sinirlilik, sosyal ilişkiler kurmada zorluk yaşama ve yemekleri küçük parçalara ayırarak tüketme gibi belirtiler de görülebilmektedir.
Özet: Bu yazı bir Doktor tarafından hastaları ve hasta potansiyeline sahip kişileri bilgilendirmek için yazılmıştır. Herhangi bir tanı ve tedavi amacı yoktur. Yukarıda gördüğünüz şikayetlere sahipseniz bir Psikiyatri (Ruh ve Sinir Hastalıkları) Doktoruna muayene olmanızda fayda var.