01 Mayıs 2020, 00:01
Pardoks malum, çelişki demek
Çelişki de birbirini tutmama anlamına geliyor.
Bir de çelişik çelişkiler var ki işte onlar pek malum değil.
Özellikle olağanüstü durumlarda doğruyu ararken doğruya giden yolların karmaşıklığı neticesinde ortaya çıkar bu çelişik çelişkiler.
Yani alınan her önlem bir başka önlemin de alınmasını gerektirir ki konu ile uğraşanların ne İsa’ya ne de Musa’ya yaranmaları mümkün olmayabilir..
Yazının başlığında ki korunma yabancıların deyimi ile prevention parodox ta işte bu durumun Latince söylenmiş hali.
Terim ilk olarak 1981'de Epidemiyolog Geoffrey Rose tarafından tanımlanmış.
Epidemiyoloji nedir diye merek eden olursa (ben ettim ve baktım) diye onu da yazıvereyim:
Epidemiyoloji, toplumdaki hastalık, kaza ve sağlıkla ilgili durumların dağılımını, görülme sıklıklarını ve bunları etkileyen belirteçleri inceleyen bir tıp bilimi dalı imiş.
Yani tam da bu günler için biçilmiş kaftan misali bir bilim dalı.
Okuduğum kaynakta Geoffrey Rose’un konu ile ilgili açıklaması noktası virgülüne kadar şöyle.
‘’Bir hastalık vakasının çoğunun, o hastalığın düşük veya orta derecede risk altındaki bir popülasyondan geldiğini ve çelişkili bir durumun (aynı hastalığın) yüksek riskli popülasyonundan geldiği görünüşte çelişkili durumu açıklar. Bunun nedeni, yüksek risk altındaki kişilerin sayısının az olmasıdır.’’
İzahı izaha muhtaç bir tanım olsa da ana fikir belli.
Bunu günümüzde ki salgın meselesine uyarlarsak daha net anlaşılacak kanaatindeyim
Korunma paradoksu özünde şunu söylüyor;
Önlem almazsanız telafisi mümkün olmayan son derece ciddi sonuçlar ortaya çıkar ve doğal olarak almadığınız önlemlerden dolayı suçlanırsınız.
Önlem aldığınız takdirde o olumsuz sonuçlarla karşılaşmazsınız, insanlar tehlikeyi sezemezler aralarından yok sayanlar bile çıkar bu seferde aşırı önlem almakla suçlanırsınız.
Bu paradoksu hepsinden önce atalarımız bulmuşlar bana kalırsa.
İki ucu çoklu değnek demişler,
Aşağı tükürsen sakal yukarı tükürsen bıyık demişler,
Doluya koysan almıyor boşa koysan dolmuyor demişler,
Ne isa’ya Ne Musa’ya yaranamadık demişler,
Başka şeyler de demişlerdir de aklıma gelenler şimdilik bunlar.
Durum da aynen de bu.
Covid-19 ile mücadele sadece sağlık alanında yapılamıyor.
Alınan her önlem bir başka önleminde alınmasını gerektirdiği için denklem bir türlü çok bilinmeyenli olmaktan çıkamıyor.
Bir de işin insanları ikna etmek gibi bir zorunluluğu var ki,eminim yöneticileri de en çok bu konu zorluyordur.
Evde otur kardeşim – Sıkıldım…
Sosyal mesafeyi koru kardeşim – Kimse korumuyor ki…
Maskesiz dışarıya çıkma kardeşim – Maske yok ki…
Toplu etkinliklerde bulunma kardeşim – Arkadaşları özledim…
Ellerini en az yirmi saniye ve sıklıkla yıka kardeşim – Ellerim çatladı…
Bu virüs çok tehlikeli ve bulaşıcı önlem al kardeşim – Abartma yahu yok bişey işte…
Havadan bile bulaşma ihtimali var dikkat et – Bana bir şey olmaz…
Ez cümle insanları sağlıkları konusunda ki doğrulara ikna edebilmek bile Murphy nin ‘’Gerçek problemlerin gerçek çözümleri yoktur’’sözünün doğruluğunu kanıtlayabilecek kadar zor iş.
Neydi yazının başlığının Türkçesi?
Çelişe çelişe nasıl korunulacaksa artık…