İKYWORLD Dünyada İnsan Kaynakları Yönetimi: 18 YAŞINDAN BÜYÜK VE 29 YAŞINDAN KÜÇÜK ERKEK
SİGORTA PRİMİ ÖDEMEK İSTEMEYEN İŞVEREN 18 YAŞINDAN BÜYÜK VE 29 YAŞINDAN KÜÇÜK ERKEK İŞÇİYİ İŞE ALMAK İÇİN 30 YAŞINDAKİ İŞÇİYİ İŞTEN ÇIKARACAK MI?
İş Kanunu ve bazı Kanunlarda değişiklik yapan 5763 sayılı Kanun 15.05.2008 tarihinde TBMM’de kabul edilmiş, 26.05.2008 tarih ve 26887 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Getirilen düzenlemelerden biride 18 yaşından büyük ve 29 yaşından küçük olanlar ile yaş şartı aranmaksızın 18 yaşından büyük kadınların istihdamı halinde işveren sigorta prim hissesinin işsizlik sigortası fonundan karşılanmasıdır. Son bir haftadır yönetilen sorulardan özellikle 29 yaş üstü çalışanların tedirgin olduğu anlaşılmaktadır. Kanaatimce 29 yaş üstü çalışanların tedirgin olmasını gerektiren bir husus yoktur ancak 29 yaş üstü erkek işsizlerin iş bulmasında sorunlar yaşanabilir.
1. 18 yaşından büyük ve 29 yaşından küçük olanlar ile yaş şartı aranmaksızın 18 yaşından büyük kadınlardan; Yasa hükmünün yürürlük tarihi olan 01.07.2008 tarihinden önceki altı aylık dönemde prim ve hizmet belgelerinde kayıtlı sigortalılar dışında olması şartıyla, 01.07.2008 tarihinden önceki bir yıllık dönemde işyerine ait prim ve hizmet belgelerinde bildirilen ortalama sigortalı sayısına ilave olarak 01.07.2008 tarihinden itibaren bir yıl içinde işe alınan ve fiilen çalıştırılanlar için prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin;
a. Birinci yıl için yüzde yüzü,
b. İkinci yıl için yüzde sekseni,
c. Üçüncü yıl için yüzde altmışı,
d. Dördüncü yıl için yüzde kırkı,
e. Beşinci yıl için yüzde yirmisi “İşsizlik Sigortası Fonundan” karşılanır.
2. İşveren hissesine ait primlerin İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanabilmesi için işverenlerin çalıştırdıkları sigortalılarla ilgili olarak 506 sayılı Kanun uyarınca aylık prim ve hizmet belgelerinin yasal süresi içerisinde Sosyal Güvenlik Kurumuna verilmesi ve sigortalıların tamamına ait sigorta primlerinin sigortalı hissesine isabet eden tutarı ile İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanmayan işveren hissesine ait tutarın ödenmiş olması şarttır.
3. İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanan prim tutarları gelir ve kurumlar vergisi uygulamalarında gider veya maliyet unsuru olarak dikkate alınmaz.
4. Destek unsurundan diğer ilgili mevzuat uyarınca ayrıca yararlanmakta olan işverenler; aynı dönem için ve mükerrer olarak bu destek unsurundan yararlanamaz. Bu durumda, işverenlerin tercihleri dikkate alınmak suretiyle uygulama, destek unsurlarından sadece biriyle sınırlı olarak yapılır.
5. Uygulanmaya ilişkin usul ve esaslar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından belirlenir.
Yasal Düzenleme Aşağıda Belirtilen İşverenleri Kapsamaz:
a. 01.10.2003 tarihinden sonra özelleştirme kapsamında devir alınan işyerleri hariç olmak üzere, mevcut ve faaliyette bulunan işyerlerinin devredilmesi, birleşmesi, bölünmesi veya nevi değiştirmesi gibi hallerde yeni işe başlama olarak değerlendirilmez.
b. Mevcut bir işyerinin kapatılarak; değişik bir ad veya unvan yada bir iş birimi olarak aynı faaliyette açılması veya çalışan sigortalıların bütün olarak devredilmesi halinde, bu işyerleri hakkında uygulanmaz.
c. Yönetim ve kontrolü elinde bulunduracak şekilde doğrudan veya dolaylı ortaklık ilişkisi bulunan şirketler arasında istihdamın kaydırılması, şahıs işletmelerinde işletme sahipliğinin değiştirilmesi gibi ek bir kapasite ve istihdam artışına neden olmayan, sadece teşviklerden yararlanmak amacıyla yapılan işlemler hakkında uygulanmaz.
d. 506 sayılı Kanun gereğince yapılan kontrol ve denetimler sonucunda çalıştırdığı kişileri sigortalı olarak bildirmediği tespit edilen işyerleri hakkında bir yıl süreyle uygulanmaz.
e. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve uluslararası anlaşma hükümlerine istinaden yapılan hizmet ve yapım konulu işyerlerine yönelik işyerleri hakkında uygulanmaz.
f. Kamu idareleri işyerleri hakkında uygulanmaz.
g. 506 sayılı Kanuna göre sosyal güvenlik destek primine tabi çalışanlar ile yurt dışında çalışan sigortalılar hakkında uygulanmaz.
a. 01.07.2008 tarihinden sonra 18 yaşından büyük ve 29 yaşından küçük erkek ile yaş şartı aranmaksızın 18 yaşından büyük kadın işçileri işe alan işverenler uygulamadan yararlanacaktır.
b. İşverenler 01.01.2008-30.06.2008 döneminde çalışan kayıtlı sigortalıların dışında yeni işçi almak zorundadır. Örneğin A işvereni belirtilen dönemde çalışan 2 işçiyi çıkarıp yeni 2 işçi alırsa bu haktan yararlanamaz.
c. İşverenler 01.07.2007-30.06.2008 döneminde bildirilen ortalama sigortalı sayısına ilave olarak yeni işçi alacaklardır. Örneğin A işyerinde belirtilen dönemde 20 işçi çalışıyorsa, A işverenin haktan yararlanması için en az 21 işçi çalıştırması gerekir. Doğal olarak alınan işçi sayısı kadar avantaj sağlanacaktır. Diğer bir ifadeyle A işvereni ilave 1 işçi aldıysa 1 işçi için işveren sigorta payını ödemeyecektir.
d. İşverenler için getirilen bu düzenleme 01.07.2008-30.06.2009 dönemini kapsıyor yani bir yıl ile sınırlıdır. 01.07.2009 tarihinden sonra yeni işçi alımının işverene bir avantajı olmayacaktır.
e. 01.07.2008 tarihinden itibaren prime esas kazanç alt sınırı üzerinden işveren sigorta payı (%19,5) 124,55 YTL ’dır. İşveren işe aldığı her yeni işçi için bu miktar kazanç sağlayacaktır. Örneğin; A işvereni 01.07.2008 tarihinden itibaren 10 işçi alırsa aylık SSK prim kazancı 124,55 x 10= 1245,50 olacaktır.
f. 01.07.2008-30.06.2009 döneminde yeni işçi alan işverenler bu haktan 5 yıl suretle ve her yıl %20 azalışla yararlanacaktır.
g. 30 yaş üstü işçinin işten çıkarılması halinde işveren bu haktan yararlanamayacak,ayrıca işçinin İş Kanunundan doğan ihbar tazminatı, kıdem tazminatı, kötü niyet tazminatı, ücret ve benzeri haklarını da ödemek zorunda kalacaktır.
01.07.2008 tarihinden itibaren, 30.06.2009 tarihine kadar; 18 yaşından büyük ve 29 yaşından küçük erkekler ile yaş şartı aranmaksızın 18 yaşından büyük kadınları istihdam eden işverenlerin işveren sigorta prim hissesi işsizlik sigortası fonundan karşılanacaktır.
İşverenler açısından işyerlerinde halen çalışan 29 yaş üstü işçilerin işten çıkarılması kanaatimce bir kazanç teşkil etmeyecektir. Çünkü bu haktan yararlanamayacakları gibi işçilere tüm yasal haklarını da (ihbar, kıdem tazminatı vb.) ödemek zorunda kalacaktır.
Erkek işçi için yaş sınırlaması iş bulmada önem arz edecektir.İşverenler doğal olarak bu haktan yararlanmak için 29 yaş üstü erkek işçiyi tercih etmeyecektir.
İşverenlerin bu haktan yararlanmak için işçileri istifaya zorlaması ve/veya haklı haksız nedenlerle iş sözleşmeleri feshetmeleri, ihaleli işlerde iş bitimi/yeni iş alımı halinde ne olacaktır gibi benzeri soruların cevapları ile uygulama başladıktan sonra sizlerden gelecek soruların cevapları ayrı bir yazının konusunu oluşturacaktır.