HARRAN OVASINDAKİ PALİGORSKİT İÇERİKLİ VERTİSOL VE VERTİK BENZERİ TOPRAKLARIN KARAKTERİSTİKLERİ • Doktora
Yrd. Doç. Dr. Salih Aydemir
ŞANLIURFA- SIRRIN'DAKÎ KANAL ÇIKIŞ ağzı TOPRAKLARININ BAZI FÎZÎKSEL, KİMYASAL VE MİNERALOJİK ÖZELLİKLERİ •Yüksek Lisans Erdal SAKÎN Doç.Dr. Ali SEYREK
ŞANLIURFA İLİ BOZOVA İLÇESİNDE YAYGIN OLARAK YETİŞTİRİLEN ANTEPFISTIĞI (Pistacia Vera L.) AĞAÇ ÇEŞİTLERİNİN BESLENME STATÜSÜ •Yüksek Lisans Ece TUTAR Yrd. Doç. Dr. İlhan KIZILGÖZ
ŞANLIURFA – KARACADAĞ BÖLGESİNDEKİ ÇELTİK TARIMI YAPILAN TOPRAKLARIN FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ •Yüksek Lisans Hamid DİNÇER Yrd. Doç. Dr. Ali Rıza ÖZTÜRKMEN
HARRAN OVASI’NDA ÇİFTÇİ KOŞULLARINDA TOPRAKTA BULUNAN N, P, K İÇERİĞİ İLE PAMUK BİTKİSİ TARAFINDAN ALINABİLİRLİĞİ ARASINDAKİ İLİŞKİ •Yüksek Lisans Murat ÖZTÜRKMEN Doç. Dr. Yaşar KASAP
COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMİ VE UZAKTAN ALGILAMA TEKNİKLERİ KULLANARAK TOPRAK ÖZELLİKLERİ İLE PAMUK VERİMİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN BELİRLENMESİ •Yüksek Lisans
Sema KARAKAŞ Prof. Dr. Mehmet Ali ÇULLU
HARRAN OVASINDAKİ PALİGORSKİT İÇERİKLİ VERTİSOL VE VERTİK BENZERİ TOPRAKLARIN KARAKTERİSTİKLERİ
10 / 08 / 1997
20/ 04/ 2001
Texas A&M Üniversitesi ABD.
Texas A&M Üniversitesi, ABD.
Bu çalışma Türkiyenin güneydoğusunda yer alan ve sulama altındaki 225,000 ha lık alana sahip olan Harran Ovasının altı farklı toprak serisinde kurulmuştur. Ova yıllık yağışın (400 mm) yaklaşık 4 katı olan bir buharlaşma ile Akdeniz iklimi özellikleri göstermektedir. Toprak örneklerinin rutin fiziksel, kimyasal, mikromorfik ve mineralogikal analizleri yapıldı. Yapılan analiz sonuçları gösterdiki topraklar kilce ve özellikle kaba kil fraksiyonunca zengin, yüksek katyon değişim kapasitesine (KDK) sahip, alkali reaksiyonlu, ve özellikle kuzey güney yönünde yükselen taban suyu seviyesine bağlı olarak artan miktarda tuz birikmesine maruz kalmaktadır. Yüksek seviyedeki (COLE) lineer genişleme katsayıları, strese bağlı kayma yüzeyleri yüksek potensiyeldeki şişme-büzülme özelliğine işaret etmektedir. Topraklar en son Taksonomik sınıflandırmaya göre Haploxererts, Calcixererts ve Vertic Calcixererts olarak sınıflandırılmışlardır. Seçilen bazı rutin analizlerin regresyon modelleri gösterdi ki COLE değerleri en iyi yüzde kil ve KDK ile tahmin edilebilmektedir, ve KDK da en iyi yüzde kaba kil ve COLE değerleri ile korele olmuştur.
Topraklar ikincil karbonat birimi ve cristik plazmik fabrik ile porfiroskelik özellik göstermektedirler. Karbonat miktarının az bulunduğu yerlerde sepik plazmik fabrik gözlenmiştir. Çoğunlukta topraktaki yüzey horizonları yoğun olarak toprak işlemesine bağlı, düzenli ve düzensiz birbirlerine bağlantılı ortho vughs ve kompleks boşluklardır. Fakat yüzey altı horizonları boşlukları çoğunlukla büzülme-şişme ye bağlı pedotürbilasyondan kaynaklanmaktadırlar.
Bütün topraklar kum ve silt fraksiyonlarında Kalsit, Kuvars ve Feldispatlardan oluşan benzer bir mineralojiye sahiptirler. Harran, Gürgelen ve Kıssas serileri silt fraksiyonunda Klorit, Smektit, Kaolinit ve Mika kil mineralleri ve Cepgenli ve Sırrın serilerinde bunlara ek olarak Paligorskit te miktarca az olarak tesbit edilmiştir. Sırrın serısındeki kum ve silt fraksiyonlarındaki Paligorskit fiberleri Kalsit taneleri arasında yeralmaktadır. İnce kil fraksiyonundaki kil tipleri yoğun olarak Smektit, ve Paligorskit ve az miktarda Kaolinit, İllit ve Klorit olmasına karşın, kaba kil fraksiyonu Smektit, Klorit, Kuvars, Kalsit, İllit ve Paligorskit olarak tesbit edilmiştir. Toplam K analizininde desteği ile kaba ve ince kil fraksiyonlarında ayrıca düzenli olmayan Smektit ve İllit ten oluşan karışık katmanlı kil formasyonları belirlenmiştir. Kil minerallerinin orijinleri litojenik olmasına rağmen, yüzey horizonlarda transmisyon elektron mikroskopisi ile Paligorskitin ayrışması sonucu oluşmuş Smektit tesbit edilmiştir.
ŞANLIURFA- SIRRIN'DAKÎ KANAL ÇIKIŞ ağzı TOPRAKLARININ BAZI FÎZÎKSEL, KİMYASAL VE MİNERALOJİK ÖZELLİKLERİ
Bu araştmnanın amacı, Şanlıurfa-Sımn mevkinde yeralan kanal çıkış ağzı topraklannın bazı fiziksel, kimyasal ve mineralojik özelliklerim araştırmaktır. Çalışma alanında farklı derinliklerden alınan toprak örneklerinin çeşitli yöntemlerle analizleri yapılmıştır. Kanal çıkış ağzı topraklannın toprak reaksiyonlan(pH) 0-3170cm derinlikte 7.3-7.9 olarak ölçülmüş, 3170-3570cm derinlikteki değer 7.8 olarak belirlenmiştir. Organik madde içeriği (% 0.3-0.7) ile düşüktür. Katyon değişim kapasitesi 41-61meq/100g arasında değişmekte olup en yüksek değer 0-30cmderinlikte belirlenmiştir. Kireç içeriği % 24.2-56.1 arasında değişmekte ve 900-1500 cm'lerde en yüksek orana ulaşmaktadır. Söz konuşu topraklarda tuzluluk problemi olmayıp tuzluluk içeriği (% 0.02-0.04) düşük düzeydedir. Tekstür analizinde tüm profil kil tekstürlü olup, kil oranı % 49.9-76.6 arasunda değişmektedir. Bu oran paleosol denilen katmanlarda en yüksek değerdedir. Şilt oranı % 15-39 ve kum oranı % 8-13 arasında değişmektedir. Mineralojik analizlerin sonucunda kil fraksiyonlannın mineralojisi incelendiğinde smektit tipi kil mineralinin baskın olduğu gözlenmiştir. Bunu sırasıyla paligorskit, illit ve kaolinit izlemektedir. Kum fraksiyonlannın kalsitçe zengin olduğu ve bu minerali kuvars, plajioklas, olivin-diyopsit-enstantit ve homlend-epidot'ın izlediği gözlenmiştir.
Araştırma sonucunda, pleyistosen dönemlerinde toprakların çamur akıntıları ve erozyonun etkisiyle eğim faktörüne bağlı olarak buralara kadar taşındığım buna benzer toprak özelliklerinin ovanın diğer kesimlerinde de yer yer tespit edilmesi ile açıklanabilmektedir.
Ayrıca araştırmaya konu olan toprakların daha çok baraj dolgusu olarak kullanıma uygun olduğu anlaşılmıştır.
ŞANLIURFA İLİ BOZOVA İLÇESİNDE YAYGIN OLARAK YETİŞTİRİLEN ANTEPFISTIĞI (Pistacia Vera L.) AĞAÇ ÇEŞİTLERİNİN BESLENME STATÜSÜ
Şanlıurfa ili Bozova ilçesinde yaygın olarak yetiştirilen antepfıstığı bitkisinin beslenme statüsünün araştırıldığı bu çalışmada materyal olarak 0-30 cm derinlikten alınan 25 adet toprak örneği ve eş zamanlı olarak alınan yaprak örnekleri kullanılmıştır. oprak örneklerinde yapılan fiziksel ve kimyasal analizler sonucunda örneklerin tekstürlerinin genelde kil bünyeli olduğu saptanmış, örmeklerin KDK, kireç ve pH değerleri ise sırasıyla ortalama 45,2, 40,0, 8,04, olarak balirlenmiştir. Toprak örneklerinin azot (N) miktarları % 0,04-0,15, fosfor (P) miktarları 1,72-4,2 kg/da, potasyum (K) miktarları ise 200-780 ppm değerleri arasında bulunmuştur. Örneklerin Cu, Mn, Fe, Zn içerikleri ise sırasıyla ortalama 0,43, 3,08, 1,83, 0,35 ppm değerlerinde tespit edilmiştir. Yaprak örneklerinde yapılan kimyasal analizler sonucunda örneklerin Cu, Mn, Fe, Zn içerikleri ise sırasıyla ortalama; 6,57, 25,4, 51,7, 10,67 ppm değerlerinde bulunmuştur. Toprak ve yaprak örneklerinde yapılan analizler sonucunda toprak örneklerinin pH, katyon değişim kapasitesi ve % kireç içeriklerinin yüksek, toplam azot kapsamlarının düşük, yarayışlı fosfor kapsamlarının yeterli, değişebilir potasyum miktarlarının genelde yeterli, alınabilir bakır ve mangan kapsamlarının yeterli, alınabilir çinko ve demir kapsamlarının ise düşük olduğu tespit edilmiştir.
ŞANLIURFA – KARACADAĞ BÖLGESİNDEKİ ÇELTİK TARIMI YAPILAN TOPRAKLARIN FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ
Bu araştırmada, Şanlıurfa-Karacadağ bölgesindeki çeltik tarımı yapılan alanların fiziksel özellikleri ve değişimleri tespit edilmiştir. Toprağın fiziksel ve kimyasal özellikleri bitkisel üretimde önemli rol oynadığı için, sık sık aynı derinlikte işlenen topraklarda ve sulama miktarı çok olan tarım alanlarında sıkışmanın artabileceği düşünülmüştür. Ancak araştırmanın yürütüldüğü alanlarda toprak sıkışmasının çok önemli boyutta olmadığı gözlenmiştir. Bunun nedeni çeltik tarımı yapılan bu alanlarda yoğun toprak işlemenin olmamasıdır. Analizi yapılan topraklarda organik madde içeriğinin düşük olduğu gözlenmiştir. Analiz edilen toprakların tekstürü kil ağırlıklı olmasına karşın belirli oranda kum ve silt içerdiği de saptanmıştır. Genellikle analiz edilen toprak fiziksel özellikleri bakımından hasat öncesi ve hasat sonrası önemli farklılıklar görülmemiştir. Araştırma alanı topraklarında drenaj bozukluğu yada taban suyu düzeyinin yüksek olması gibi sorunlar olmadığından tuzluluk ve alkalilik problemine rastlanmamıştır.
HARRAN OVASI’NDA ÇİFTÇİ KOŞULLARINDA TOPRAKTA BULUNAN N, P, K İÇERİĞİ İLE PAMUK BİTKİSİ TARAFINDAN ALINABİLİRLİĞİ ARASINDAKİ İLİŞKİ
Bu çalışmada, Harran Ovası’nda çiftçi koşullarında toprakta bulunan N, P, K besin maddeleri içeriği ile bu besin maddelerinin bitki tarafından alınabilirliği arasındaki ilişkinin incelenmiştir. 10 farklı tarladan alınan toprak ve yaprak örneklerinin N, P ve K içerikleri analiz edilmiştir. Çalışma alanının genelinde toprak reaksiyonu alkali, bünye sınıfı tınlı, kireç miktarı çok yüksek, organik madde miktarı düşük, azot ve fosfor miktarının yeterli, potasyum miktarının ise yüksek olduğu gözlenmiştir. Alınan yaprak örneklerinde ise azot miktarı yüksek, fosfor miktarı düşük ve potasyum miktarı ise yeterli düzeyde bulunmuştur. Sonuç olarak; aşırı miktarda azotlu gübre kullanıldığı tespit edilmiş ve ekim öncesinde yapılan toprak analizlerinde % N’in yeterli düzeyde olduğu görülmüştür. Fosfora bakıldığında ise toprakta bulunan P (ppm) miktarı yeterli düzeyde olmasına rağmen tüm örneklerde bitki tarafından alınan fosfor miktarları ise düşük çıkmıştır.Harran Ovası koşullarında pamuk bitkisi için azotlu gübre kullanımında toprakta bulunan azot miktarına ve verilecek olan sulama sayısına önemle dikkat edilmesi, yine bu topraklarda kireç içerikleriyle kil kapsamının çok yüksek olması nedeniyle bitki tarafından alınabilir fosfor miktarı azaldığı görülmüştür.
COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMİ VE UZAKTAN ALGILAMA TEKNİKLERİ KULLANARAK TOPRAK ÖZELLİKLERİ İLE PAMUK VERİMİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN BELİRLENMESİ
Bu çalışmanın amacı, uzaktan algılama ve coğrafi bilgi sistemi (CBS) tekniklerini kullanarak verimi ile toprak verimi arasındaki ilişkiyi belirlemektir.Çalışma alanı olarak Şanlıurfa ili Harran ovası kapsamında görev yapan 18 sulama birliğinin kapladığı alan seçilmiştir. Toprak özellikleri ve pamuk verimi arasındaki ilişkiyi kurmak için 1/30 000 ölçekli toprak haritası bilgisayar ortamına aktarılarak sayısallaştırılmıştır.Ovadaki bitki yoğunluğunu belirtmek ve verim tahmininde bulunmak üzere 2002 yılı Eylül ayına ait Landsat 7 ETM+ görüntüsüne NDVI (Normalised Difference Vegetation Index) modeli uygulanarak ovanın az yoğundan, çok yoğuna doğru farklı yoğunluktaki NDVI değerleri bulunmuş ve NDVI haritası oluşturulmuştur. NDVI sınıflamasında ovadaki bitki indeksi değerleri –1 ile +0.59 arasında yer almıştır. 142014 ha olan Çalışma alanının 96338 ha farklı yoğunluktaki bitkiyle kaplı olduğu ve 45630 ha bitkisiz alan olduğu hesaplanmıştır. Ovadaki pamuk verim seviyelerini belirlemek için zenginleştirilmiş görüntülerden yararlanılarak farklı alanlardaki parsellerden verim değerleri alınmıştır. Ovanın farklı alanlarından alınan bu verim değerleri CBS ortamında NDVI haritası ile ilişkilendirilmiştir. Bu ilişki doğrultusunda ovada dört farklı verimliliğe sahip pamuk verim haritası oluşturulmuştur. Buna göre 91338 ha olan pamuk alanlarının % 28.8’ inin düşük verimli, % 31.4’ ünün orta ve % 46.3’ ünün yüksek verime sahip alanlar olduğu bulunmuştur.Oluşturulan bu veriler doğrultusunda pamuk verimi ve toprak özellikleri arasındaki ilişki sorgulanmıştır. Verimi 350 kg/da’ ın altında olan % 28.8 düşük verimli alanlarda derinlik, eğim, taban suyu ve tuzluluk parametrelerinin pamuk verimi üzerinde belirgin bir etkiye sahip olduğu görülmüştür. 350kg/da’ ın üzerinde yüksek verime sahip % 46.3 alanlarda toprak özelliklerinin derinlik, eğim, tuzluluk, drenaj bakımından problemsiz alanlar olduğu görülmüştür.