Arslan Kaya - SERBEST MESLEK ERBABI VERGİDE NELERE DİKKAT ETMELİ?
Mart ayı vergi ayı olduğu için vergi mükellefleri için en sevimsiz ve külfetli aydır.Oysa Merkezi yönetim Bütçesi içinde, yılın iki sevimli ayından biridir.
Mart ayı,bir bakıma işletmelerin ve bağımsız çalışan vergi mükelleflerinin kendileri ile hesaplaşma aylarıdır.Tüm bir yıl içerisinde sahip oldukları emek,sermaye,bilgi ve kaynaklarını,iş kapasitelerini ve insan kaynaklarını kullanarak ulaştıkları sonuçları sermaye katılımı olmaksızın ortak olan Devlet ile hesaplaşacaklardır.Yıllık iş hacimlerini,satışlarını,giderlerini,yaptıkları yatırımlarını,projelerini ve gelire dönüşen emeklerinin hesabını çıkartacaklardır.İşte bunlardan biri de ‘serbest meslek erbabı’dır.Doktorlar,avukatlar,mali danışmanlar,müşavir mühendisler,gümrük komisyoncuları,noterler Gelir Vergisi Kanunu uygulamasında serbest meslek erbabı kabul edilmiş,yaptıkları faaliyetlerde serbest meslek faaliyeti,elde ettikleri kazançlarda serbest meslek kazancı olarak kabul edilmiştir.Serbest meslek faaliyeti ise sermayeden ziyade şahsi mesaiye,ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmayan işlerin işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında,kendi nam ve hesabına yapılması olarak tanımlanmıştır.
Serbest meslek kazançlarında önemli bir istisna yoluyla, özelliği olan bazı kazançlar vergi dışında tutulmuştur.
Telif kazançları istisnası olarak tanımlanan bu istisna ile,müellif,mütercim,heykeltıraş,hattat,ressam,bestekar,bilgisayar programcısının elde edecekleri hasılatlar gelir vergisinden istisna edilmiştir.
Serbest meslek erbabı,hasılat ve gelirlerini Serbest meslek Kazanç Defteri’nde izleyecektir.Defterin bir tarafına giderleri,diğer tarafına da hasılatlarını kaydedecektir.
Serbest Meslek kazancında hasılatın elde edilmesinde tahsilat esası kabul edilmiştir.Verilen hizmet ile ilgili yapılan tahsilat hangi yıl tahsil edilmişse o yılın geliri kabul edilecektir.Başka bir anlatımla hizmet tamamlanmadan yapılan tahsilat için hizmetin tamamlanması beklenmeyecek,tahsil edilmesi yeterli olacaktır.Ancak,vergi,resim,harç,bilirkişilik ve ekspertiz gibi alanlarda harcanmak üzere alınan paralar bu konularda harcanmak koşuluyla hasılat sayılamayacaktır.
Hasılatların elde edilmesi için yapılan giderler de, Kanunda sayılan şekil ve kapsamda olmak üzere belgelendirilerek Serbest Meslek Kazanç Defterine kaydedilecektir.Bunlar,özetle; mesleki kazancın elde edilmesi ve idamesi için yapılan genel giderler,kira giderleri,hizmetli ve işçilerin giderleri,seyahat ve ikamet giderleri(İş ile ilgili olmak koşuluyla) ,mesleki faaliyette kullanılan Tesisat,Demirbaş ve Taşıtlar için ayrılan amortismanlar,mesleki yayın bedelleri,mesleki faaliyetin gerektirdiği mal ve hizmet alımları,mesleki Kuruluşlara ödenen aidatlar,işyeri ile ilgili ödenen ayni vergi,resim, harçlardır.
Kazancın Beyanına gelince,Tam mükellef serbest meslek erbabı,bir takvim yılında elde ettiği geliri , ertesi yılın Mart ayının 25 inci günü akşamına kadar yıllık beyanname ile beyan edecektir. Serbest Meslek Erbabı yıllık beyannamesine, diğer gelir unsurlarından beyanı gereken varsa bu tutarları da dahil edecektir.Hesaplanan vergiden, beyana dahil edilmiş gelirlerden stopaj yoluyla kesilen vergiler ile Geçici Vergi olarak ödenen tutarlar indirildikten sonra ödenmesi gereken bir vergi tutarı çıkması halinde, bu tutar, Mart ve Temmuz aylarında olmak üzere iki eşit taksitle ödenecektir.05.02.2009