03-04-2017 12:05 tarihinde yayÄ±nlandÄ±.
YaÅŸadÄ±ÄŸÄ±mÄ±z bÃ¼tÃ¼n bu sÃ¼reÃ§lerden sonra yine kadim soruya geri dÃ¶nmeliyiz. Nereden baÅŸlamalÄ±yÄ±z? Bu soru elzem ve bÄ±kmadan sormamÄ±z gereken bir soru… Ã‡Ã¼nkÃ¼ yaÅŸadÄ±ÄŸÄ±mÄ±z sÃ¼reÃ§te bu soruya verdiÄŸimiz farklÄ± cevaplarÄ±n uygulamalarÄ±nÄ± ve sonuÃ§larÄ±nÄ± yaÅŸÄ±yoruz. Ve sanÄ±rÄ±m aklÄ± baÅŸÄ±nda hiÃ§ kimse bugÃ¼nÃ¼nden mutlu deÄŸil! Ä°ktidarda olmaya raÄŸmen, kÃ¼resel siyasette Ã¶nemli bazÄ± baÅŸarÄ±lara raÄŸmen bu bÃ¶yledir. Yani MÃ¼slÃ¼manlÄ±k dediÄŸimiz ÅŸey bireyde ve toplumda tezahÃ¼r edemiyorsa bu soruya verdiÄŸimiz cevaplarÄ±n uygulanma alanlarÄ±nda bir sorun var demektir. O zaman yeniden bu soruyu sormalÄ±yÄ±z: Nereden baÅŸlamalÄ±yÄ±z?
BaÅŸlangÄ±Ã§ her zaman sonucu iÃ§inde taÅŸÄ±r. Bu yÃ¼zden Siyasal Ä°slamcÄ±lÄ±ÄŸÄ±n iktidar olarak baÅŸlamalÄ±yÄ±z tezi son Ã¶rneÄŸi de dÃ¢hil birÃ§ok Ã¶rneklerini de sayabiliriz ki olumlu sonuÃ§ vermemiÅŸtir. Yani iÅŸin Ã¶zÃ¼nÃ¼ nesneleÅŸtiren bÃ¼tÃ¼n yaklaÅŸÄ±mlar, asÄ±ldan bizi uzaklaÅŸtÄ±ran bir Ã¶zelliÄŸe dÃ¶nÃ¼ÅŸmektedirler. Ã–teki Ã¼zerinden yapÄ±lan her baÅŸlangÄ±Ã§; yani bilgiye sahip olma, teknolojiye sahip olma, iktidara sahip olma vesaire gibi baÅŸlangÄ±Ã§lar bizi davamÄ±zdan uzak tutmakta ve yanÄ±lgÄ±mÄ±zÄ± artÄ±rarak bizi bize karÅŸÄ± yabancÄ±laÅŸtÄ±rmaktadÄ±r. Demek ki iki temel noktanÄ±n altÄ±nÄ± Ã§izmeliyiz: ilki, nesneleÅŸtirme, ikincisi ise nesnelleÅŸtirilmeye dayalÄ± olarak yabancÄ±laÅŸma… HÃ¢lbuki davamÄ±zÄ±n temeli ise karÅŸÄ±lÄ±klÄ± tanÄ±ÅŸÄ±klÄ±k olmalÄ±dÄ±r.
Mevcudun bulunduÄŸu zemini oluÅŸturan unsurlara sahip olma dÃ¼rtÃ¼sÃ¼ aslÄ±nda bizi mevcuda dÃ¶nÃ¼ÅŸtÃ¼rmekten baÅŸka bir noktaya taÅŸÄ±mÄ±yor. Ä°ktidarÄ±n dÃ¶nÃ¼ÅŸtÃ¼rÃ¼cÃ¼ gÃ¼cÃ¼nÃ¼ gÃ¶rmezden geldiÄŸimizde nasÄ±l bir deÄŸiÅŸime maruz kalÄ±yorsak bugÃ¼nÃ¼ oluÅŸturan kÃ¼ltÃ¼rel paradigmalara dayalÄ± isteklerimizin bizi dÃ¶nÃ¼ÅŸtÃ¼receÄŸini bilmeliyiz. Kimlik siyaseti yaptÄ±ÄŸÄ±nÄ±zda veya modern teknolojiye hayran olduÄŸunuzda farkÄ±nda olmadan sizi nasÄ±l dÃ¶nÃ¼ÅŸtÃ¼rdÃ¼ÄŸÃ¼nÃ¼ gÃ¶zlemlemek mÃ¼mkÃ¼n!
DolayÄ±sÄ± ile kendimizi ifade ederken karÅŸÄ±tlarÄ±mÄ±z Ã¼zerinden tanÄ±mlama yaptÄ±ÄŸÄ±mÄ±zda da benzer sorunlarÄ± yaÅŸayacaÄŸÄ±mÄ±zÄ± bilmeliyiz. Ve bÃ¼tÃ¼nlÃ¼kler Ã¼zerinden oluÅŸturulacak her tÃ¼rlÃ¼ mÃ¼hendislik faaliyetlerinin kurucu nesnelliÄŸini aÅŸmamÄ±z her zaman kolay olmuyor. Ve nesneleÅŸmeye baÅŸladÄ±ÄŸÄ±mÄ±zda ise kendimiz olmaktan Ã§Ä±ktÄ±ÄŸÄ±mÄ±zÄ± yalanlamanÄ±n bize hiÃ§bir katkÄ±sÄ± olmayacaktÄ±r.
Tevhidi karÅŸÄ±tÄ± Ã¼zerinden deÄŸil deÄŸer Ã¼zerinden ve bu deÄŸere sahip olmasÄ± gereken biz Ã¼zerinden tanÄ±mlamaya baÅŸladÄ±ÄŸÄ±mÄ±zda bir anlam kazanacaktÄ±r. Ã‡Ã¼nkÃ¼ salt bir teori meseleyi Ã§Ã¶zÃ¼me kavuÅŸturmayacaktÄ±r. Dava, bu anlamÄ± ile teorik bir Ã§erÃ§eve deÄŸil yaÅŸamÄ±n Ã¶ne Ã§Ä±kardÄ±ÄŸÄ± bir sÃ¼reÃ§tir. Ve Ã¶nemli olan bu sÃ¼reÃ§te deÄŸerden kopmadan reel olanÄ± deÄŸere uyumlu hale getirme Ã§abasÄ±nÄ± sÃ¼rdÃ¼rmektir.
Demek ki baÅŸlangÄ±Ã§ noktamÄ±z ‘biz’ olmalÄ±…
Bu biz hem deÄŸeri ve hem de bu deÄŸeri taÅŸÄ±yan insanÄ± iÃ§inde taÅŸÄ±r. Yani tek baÅŸÄ±na birini deÄŸil ikisini aynÄ± anda ve birlikte taÅŸÄ±r. O zaman soru ÅŸu: bu ‘biz’ nedir ve neye tekabÃ¼l eder? Bu noktada mÃ¼racaat edeceÄŸimiz kaynak tabii ki Kuran ve onun yaÅŸayan tanÄ±ÄŸÄ± ResulÃ¼n pratiÄŸidir. Kuran’Ä±n ilk emri okumaktÄ±r. Burada okumayÄ± anlamadan ve yaÅŸamadan baÄŸÄ±msÄ±z olarak algÄ±lamak bizi bizden uzaklaÅŸtÄ±racak ve modern hastalÄ±ÄŸa dÃ¼ÅŸÃ¼recek bir vasatÄ± kendi elimizle inÅŸa anlamÄ±na gelecektir. Okumak, iki yÃ¶nlÃ¼ ve onu anlama, anlamlandÄ±rma ve bu anlaÅŸÄ±lanÄ± hayata tekabÃ¼l ettirme Ã§abasÄ±dÄ±r. O yÃ¼zden ilk emir Ã¶nemli… Bir karÅŸÄ±tlÄ±k Ã¶nermesi deÄŸildir. Bizzat biz’in oluÅŸumunun ilk temelini oluÅŸturuyor. Ne ile okuyacak? Rabbin ismi ile… NiÃ§in okuyacak? Ã‡Ã¼nkÃ¼ Rabbi kerem sahibi ve onu ilgi ile yaratmÄ±ÅŸtÄ±r… Rabbine kulluk edebilmesinin esaslarÄ±nÄ± Ã¶ÄŸrenmek ve yaÅŸamak iÃ§in… Neden okuyacak? Kendisine tevdi edilmiÅŸ sorumluluÄŸu yerine getirmek iÃ§in… NasÄ±l okuyacak? Ä°man edecek ve takva sahibi olarak okuyacak ki okuduÄŸu vahiy onu nurlandÄ±rsÄ±n… Niye okuyacak? Teklife muhatap olduÄŸu iÃ§in…
Kuran, mÃ¼minlerin Ã¶zelliklerini sayarken, inanÃ§ ilkelerinden Ã§ok eylemlere dikkat Ã§ekmektedir. Namaz kÄ±lmak, oruÃ§ tutmak, zekÃ¢t vermek, hacca gitmek, namusunu korumak, hÄ±rsÄ±zlÄ±k yapmamak, adil olmak vs. Yine Maun suresinde Kitap, dini yalanlamaya dair ayetlerinde yetimi ve miskine yardÄ±m etmemeyi dinin inkÃ¢rÄ±na Ã¶rnek olarak vermektedir.
Demek ki ‘biz’ iÃ§inde de muhatap olan ilk kiÅŸinin ‘ben’ olduÄŸunu aÃ§Ä±klÄ±kla belirtmeliyiz. Bizin iÃ§inde ilk muhatap ben olunca bu noktada ben ile biz arasÄ±ndaki iliÅŸkiyi de ayrÄ±ca dÃ¼ÅŸÃ¼nmeye baÅŸlamalÄ±yÄ±z. Biz hem MÃ¼slÃ¼manlarÄ± iÃ§inde taÅŸÄ±yan bir temel oluÅŸa sahiptir. Hem de bÃ¼tÃ¼n insanlarÄ± iÃ§inde tutan bir bÃ¼tÃ¼nlÃ¼ÄŸe sahiptir. Ä°nsan olmada eÅŸit ve aynÄ± haklara sahip olduÄŸumuzu dÃ¼ÅŸÃ¼nÃ¼p kendime tanÄ±dÄ±ÄŸÄ±m haklarÄ±n o insana da bir hak olduÄŸu bakÄ±ÅŸÄ± beraberinde kavga ve Ã§atÄ±ÅŸma yerine birlikte yaÅŸamanÄ±n imkÃ¢nlarÄ±nÄ± oluÅŸturmanÄ±n zeminini inÅŸa ettirir. Mesele, iliÅŸkilerdeki zorbalÄ±k ve haksÄ±zlÄ±ÄŸa karÅŸÄ± Ã§Ä±kmaktÄ±r. Yoksa onun kendisi iÃ§in kabul ettiÄŸi deÄŸeri ve yaÅŸamÄ± reddetmek deÄŸildir. EÄŸer bizi yaratan Allah dileseydi zaten hepimiz bir ve aynÄ± olurduk sorun da Ã§Ã¶zÃ¼lmÃ¼ÅŸ olurdu. Modern kÃ¼ltÃ¼r bunu denemeye Ã§alÄ±ÅŸÄ±yor ve tek boyutluluk, mekanik bir dÃ¼nyayÄ± gÃ¶zÃ¼mÃ¼ze sokuyor. Bu sadece yabancÄ±laÅŸmayÄ± artÄ±rmaktan baÅŸka bir iÅŸe yaramÄ±yor.
Bizin teorik bir ÅŸey deÄŸil yaÅŸam sÃ¼recinde ortaya Ã§Ä±kan bir eylemlilik olduÄŸu gÃ¶rÃ¼ÅŸÃ¼nÃ¼ dÃ¼ÅŸÃ¼nmeliyiz. BÃ¼tÃ¼n insanlarÄ± kendimiz gibi olmaya davet edemeyeceÄŸimize gÃ¶re onlarla birlikte barÄ±ÅŸ iÃ§inde yaÅŸamayÄ± Ã¶ncelemeyi kabul etmeliyiz. Bu kabul bizi birlikte yaÅŸamaya sevk edebilir. Ã–bÃ¼r tÃ¼rlÃ¼sÃ¼ zaten insanlÄ±k tarihi boyunca yaÅŸadÄ±klarÄ±mÄ±zdÄ±r. Bu arada ÅŸunu da belirtmeliyim ki herkes kendisinden sorumludur. Biz, kendimizden sorumlu olduÄŸumuz gibi ben de biz iÃ§inde salt kendisinden sorumludur. Ve bu yÃ¼zden emir ve nehiy Ã¶ncelikli olarak ben ve daha sonra bize dairdir. Ama kendisi emir ve nehye uymayan birinin baÅŸkasÄ±nÄ± buna uymaya davet etmesi en hafifinden mÃ¼nafÄ±klÄ±k alametidir. SanÄ±rÄ±m bugÃ¼n MÃ¼slÃ¼manlarÄ±n temel sorunu baÅŸkalarÄ±nÄ± kurtarma adÄ±na kendi kurtuluÅŸunu ertelemeye Ã§alÄ±ÅŸmasÄ± veya buna vakit bulamamasÄ±dÄ±r. HÃ¢lbuki baÅŸkasÄ±nÄ± kurtarmanÄ±n yegÃ¢ne imkÃ¢nÄ± kiÅŸinin kendisini kurtaracak bir inanÃ§ ve eyleme sahip olmasÄ±dÄ±r. O zaman baÅŸkasÄ±nÄ± kurtarmanÄ±n bir imkÃ¢nÄ±na dÃ¶nÃ¼ÅŸebilir.
MÃ¼slÃ¼manlarÄ±, kendileri olmaya davet etmeliyiz. MÃ¼slÃ¼manlarÄ±n baÅŸkalarÄ± Ã¼zerinden bir kimlik savaÅŸÄ±na ihtiyaÃ§larÄ± olmadÄ±ÄŸÄ± gibi onlarÄ± saptÄ±racaklarÄ±nÄ± da bilmelidirler. Bu yÃ¼zden bÃ¼tÃ¼n peygamberlerin ortak Ã¶zelliÄŸi olan iki ÅŸeyi bugÃ¼nÃ¼n davetÃ§isi de benimsemelidir: ilki, gÃ¶nderilmiÅŸ emir ve nehiyleri Ã¶ncelikli olarak kendi nefislerine uygulamalarÄ± ve bunu yaÅŸadÄ±ktan sonra baÅŸkalarÄ±na anlatÄ±rken, aktarÄ±rken ve onlara ÅŸahitlik ederken de herhangi bir Ã¼cret istememeleridir.
Dinler, Felsefi inanÃ§lar ve Mezhepler arasÄ±ndaki farklÄ±lÄ±klarÄ± salt zenginlik ve sorumluluÄŸun asÄ±l sahibinin bizzat kiÅŸinin kendisi olduÄŸu gerÃ§eÄŸi Ã¼zerinden hesabÄ±nÄ± Allaha bÄ±rakmak birlikte yaÅŸamanÄ±n zorunlu ilkesidir. AslÄ±nda aynÄ± ilkeyi, her insanÄ±n kendi inanÃ§ ve eylem sÃ¼reÃ§lerini belirlerken ve kabul ederken kendi sorumluluÄŸunu Ã¼stlendiÄŸinden hareketle onunla insani iliÅŸkiler kurmanÄ±n kolaylaÅŸtÄ±rÄ±cÄ± bir unsuruna dÃ¶nÃ¼ÅŸtÃ¼rebiliriz…
DÃ¼nyayÄ± deÄŸiÅŸtirmek onu elde edip hÃ¼kÃ¼mran olmakta deÄŸil, bu dÃ¼nyanÄ±n bizden beklentilerini boÅŸa Ã§Ä±karmakta yatmaktadÄ±r. Yani dÃ¼nya seni ÅŸekillendirmemeli, sen dÃ¼nyayÄ± ÅŸekillendirmelisin. Bunun Ã¶lÃ§Ã¼tÃ¼ de Ã¶nceliÄŸi kendi deÄŸiÅŸimine vermendir.
Ä°nsan, kendi Ã¼zerine kurulacak tahakkÃ¼me karÅŸÄ± Ã§Ä±karken baÅŸkalarÄ± Ã¼zerinde de kendi kuracaÄŸÄ± tahakkÃ¼mden de vazgeÃ§melidir.
TahakkÃ¼m Ã¼zerinden kurulan biz mekanik ve doÄŸal olmaktan Ã§Ä±kar. Biz’in biz olabilmesi iÃ§in tabii olmalÄ± ve herhangi bir tahakkÃ¼me dayalÄ± olmamalÄ±dÄ±r.