Prostat Kanseri Tedavi Süreci | Prof. Dr. Murat Binbay
Prostat Kanseri Tedavi Süreci
Prostat kanseri tedavi süreci hangi tedavileri kapsar, süreç sonrası hastaların nelere dikkat etmesi gerekir, neler yapmaları gerekir? Bu yazımızda sizlere bu soruların cevaplarını vereceğiz.
Prostat Kanseri Tedavi Süreci Radyasyon Tedavisi
Radyoterapi olarak da isimlendirilir, lokal bir tedavi çeşididir. Tedavi edilen bölgedeki kanser hücrelerini yüksek enerjili ışınlar vasıtasıyla öldürmek hedeflenir. Prostat kanserinde erken dönemlerde radyoterapi, cerrahinin yerine uygulanabilmektedir. Ayrıca cerrahi sonrası bölgede kalan tümör hücrelerini yok etmek amacıyla da uygulanabilmektedir. İleri evrelerde radyoterapi ağrıyı azaltmada yardımcı olur.
İki çeşit radyoterapi yöntemi mevcuttur:
Eksternal Radyoterapi: Radyasyon bir makine vasıtasıyla dışardan hastaya uygulanır. Haftada beş günü hastalar bu tedavi için kliniğe gelirler.
İnternal Radyoterapi: İnce tüpler tümör içine ya da yakınına yerleştirilip , radyasyon bu tüplerden yayılır. Hastalar birkaç gün süren bu tedavi için klinikte kalırlar, hasta taburcu edilirken tüpler çıkarılır. Radyoterapi esnasında halsizlik, yorgunluk, bitkinlik olabilir. Dinlenmek önemlidir ancak hekimler hastalara olabildiğince aktif olmalarını önerirler.
Eksternal radyoterapi alan hastalarda diyare, idrara sık sık çıkma, idrar yapma esnasında rahatsızlık, ciltte kızarıklık ya da kuruma olabilir. İnternal radyoterapinin yan etkileri daha azdır, geçici idrar kaçırma görülebilir. Radyoterapi öncesi hastalar bu tedaviye neden ihtiyaç duyduklarını, tedavinin etkisini ve yan etkilerini, tedavi olurken nelere dikkat etmeleri gerektiğini ve normal yaşamsal aktivitelerine ne zaman döneceklerini öğrenmek isterler.
Prostat Kanseri Tedavi Süreci Hormon Tedavisi
Prostat kanser hücreleri; gelişmek ve çoğalmak için erkek hormonlarına yani androjenlere ihtiyaç duymaktadırlar. Hormon tedavisiyle tümör hücreleri androjenden mahrum bırakılırlar. Testisler(erkek yumurtalığı) en önemli erkeklik hormonunun esas üretim merkezidir.
Hormon tedavisi; ilaçlar ve cerrahi tedaviyi içinde bulundurur.
Luteinleştirici hormon salgılatıcı hormon (LHRH) agonistleri: Bu ilaçlar testislerden erkeklik hormonu yapımına engel olurlar.
Antiandrojenler: Erkeklik hormonlarının etkilerini baskılarlar.
Diğer İlaçlar: Böbrek üstü bezinde androjen üretimini engel olurlar.
Cerrahi: Testislerin cerrahi yöntemle alınmasına orşiektomi denir. Orşiektomi veya LHRH agonistleri tedavisi ardından vücutta testislerden erkeklik hormonu üretimi durur. Bununla birlikte böbrek üstü bezi az miktarda androjen üretimini devam ettirir. Geriye kalan androjen etkisine engel olmak için antiandrojen ilaç kullanmak gerekebilir. Bu tedavilerin birlikteliğine total androjen blokajı denir.
Araştırmalarda total androjen blokajının tek başına cerrahi veya LHRH analoğu kullanmaktan daha etkin olduğu gözlemlenmiştir.
Hekimler; prostat kanserinin yayılımını hormon tedavisi ile önlerler. Kanser genellikle tedavi sonrası ilk birkaç yıl görülmez. Fakat zamanla prostat kanseri tekrarlayabilmektedir. Bu durumda diğer tedavi seçenekleri gündeme gelir. Hormon tedavisi hayat kalitesini etkileyebilir.
Prostat Kanseri Tedavi Süreci Yan Etkiler
En sık karşılaşılan yan etkiler; impotans, sıcak basmaları, cinsel arzunun olmaması ve kemik gücündeki azalmadır. LHRH agonisti bu belirtileri ilk kullanıma başlandığı dönemde kısa süre için artırabilir. Antiandrojenler; bulantı, kusma, diyare, memede büyüme ve gerginlik hissine neden olabilir. Nadiren karaciğerin çalışmasında bozulma olabilir. Ketokanazol uzun süre kullanıldığında karaciğer fonksiyonlarını bozabilir, aminoglutetimid deride döküntülere neden olabilir.
Prostat Kanseri Tedavi Süreci Sonrası İzlem
Prostat kanseri tedavi süreci sonrası vücutta kalıp saptanamayan kanser hücreleri bir zaman sonra kanserin tekrarlamasına yol açabilmektedir. Hastalar düzenli olarak takip kontrole gelmelidirler. Kontrollerde; fizik muayene, parmakla rektal muayene, kan testleri, görüntüleme yöntemleri ve biyopsi kullanılabilir. Bazı yiyeceklerin (domates gibi), ilaçların, bazı mineraller ve vitaminlerin prostat kanserini önleyebileceğine ilişkin araştırmalar sürmektedir.
Prostat Kanserinde Destek
Prostat kanseri nedir ; hastanın hem kendi yaşamını hem de yakınlarının yaşamını etkileyen ve kontrolü zor bir hastalıktır. Hastalar yakınlarını yitirmekten, iş ve gündelik aktivitelerini devam ettirememekten endişe duyarlar. Tedaviler, yan etkiler, hastanede kalma süreleri de bu endişeyi arttırmaktadır. Hekim, hemşire ve diğer sağlık personeli tedavi ve diğer hususlarda hastaların sorularını cevaplandırabilir. Psikolojik bakımdan hastanın desteklenmesi önem arz eder.
Prostat kanseri nedeniyle yapılan ameliyatın ismi radikal prostatektomi dir. Bu ameliyatta en önemli amaç prostat kanseri olan dokuların temizlenmesidir. Prostat idrar tutmayı yarayan kasların ve sertleşmeyi sağlayan sinirlerin yanı başında yer almaktadır. Prostatın etrafını her taraftan saran zengin bir damar ağı vardır (çok kanlanan bir organ). Bu yapısal özelliklere bağlı olarak prostat kanseri ameliyatı riskleri vardır.
Radikal prostatektomi ameliyatı sırasında veya sonrasında komplikasyonlar %5-25 arasında değişen oranlarda görülür. Bu oranlar ameliyatı yapan cerrahın tecrübesine ve yeteneğine bağlı olarak değişir.
Radikal prostatektomi ameliyatı sırasında en sık görülen komplikasyon kanamadır. Ameliyat sonrası dönemde hastaların hayat kalitesini bozan en önemli komplikasyon idrar kaçırmadır. Radikal prostatektomi ameliyatı olan hastaların bir kısmında sertleşme bozukluğu gelişmektedir.
Ameliyat sırasındaki riskler (komplikasyonlar):
Ameliyat esnasında görülebilecek en önemli komplikasyon kanamadır. Açık cerrahi ile yapılan prostat kanseri ameliyatlarında ortalama 2 ünite (1000 cc) kanama görülürken, tecrübeli robotik cerrahlar ile kanama neredeyse hiç görülmez (ortalama 100 cc). Kanama eğer kontrol edilemezse hastanın genel durumunu bozup, özellikle yüksek riskli hastalarda hastanın kaybıyla sonuçlanacak bir süreci başlatabilir. Kanama oranları ameliyatı yapan cerrahın tecrübesine bağlı olarak değişir.
Radikal prostatektomi ameliyatında barsak yaralanması 2 aşamada görülebilir. Bunlardan ilki laparoskopik veya robotik radikal prostatektomi ameliyatında karına trokarların yerleştirilme aşamasında gerçekleşebilir. İkinci durum ise prostatın çıkarılması esnasında makata yakın bölgede bulunan rektumun yaralanmasıyla gerçekleşir. Barsak yaralanması radikal prostatektomi ameliyatı sonrası oldukça nadir görülür (%1-2 oranında).
Emboli (gaz veya pıhtıya bağlı):
Hayatı tehdit eden bir komplikasyondur. Emboli olmaması için hastaya ameliyat sırasında özel çoraplar giydirilir. Ameliyat öncesi ve sonrası kan sulandırıcı iğneler yapılır. Hastanın ameliyat sonrası erken dönemde ayağa kalkması önemlidir. Tüm bu önlemlere rağmen riskli hastalarda nadiren de olsa (1000 hastanın 2-3’ünde) emboli görülebilir.
İdrar kanallarının (üreter) yaralanması:
Hastaların %1’inden azında görülür. Cerrahı oldukça zora sokan ve bazı hastalarda böbrek kaybı ile sonuçlanabilecek bir komplikasyondur. Ameliyat esnasında fark edilirse, üreter yaralanmasının derecesine göre farklı teknikler ile tedavi edilebilir.
Obturator sinir yaralanması:
Obturator sinir ayağın iç tarafında bulunan kasları hareket ettirmekle görevlidir. Radikal prostatektomi ameliyatında lenf bezlerinin temizliği yapılırken yaralanabilir. Bu sinir yaralandığı takdirde hasta bacak bacak üstüne atamaz, yaralanan sinir tarafındaki ayağı ile tekme atamaz.
Ameliyat sonrasındaki riskler (Erken dönem):
İleus (Barsak hareketlerinin olmaması):
Ameliyat olan hastaların %3’ünde görülebilir. Narkotik ağrı kesicilerin uzun süre kullanımı, anti-kolinerjik ilaçlar, ameliyat sonrası az hareket etmek ve anastomozdan idrar kaçağı olması ileus riskini arttırır. Genellikle tedavi ile kendiliğinden düzelir.
Radikal prostatektomi ameliyatında; prostat çıktıktan sonra idrar torbası ve idrar yollarının birbirine bağlanır. Bu bağlantı doğru şekilde yapılmaz ise (teknik olarak), bağlantıda kullanılan ipler ameliyat sonrası koparsa veya hastanın iyileşme kusuru varsa bağlantı yerlerinden karına idrar kaçağı meydana gelir.
Bağlantı kaçağı hastada ağrıya, barsak hareketlerinin durmasına ve yapılmış olan bağlantı noktasında darlık gelişmesine neden olabilir. Ameliyatı yapan cerraha ve ameliyat tekniğine bağlı olarak %0.6 ile %10 arasında değişir. Tecrübeli robotik cerrahlar tarafından yapılan radikal prostatektomi ameliyatlarında bu risk minimaldir.
Uzamış lenf kaçağı:
Yüksek riskli prostat kanserli hastaların ameliyatlarında çevre lenf bezleri geniş olarak çıkarılır. Lenf bezlerini çıkarılması sonrası hastaların %2’sinde lenf sıvısı kaçağı olur. Bu komplikasyonun görülmesi hastanın hastanede kalış süresini uzatabilir ve enfeksiyon gelişmesine eğilimi arttırır.
Hastaların %1-2’ sinde görülür. Robotik cerrahi ile yara yeri enfeksiyonu görülme ihtimali açık ameliyata göre oldukça azdır. Yara yeri enfeksiyonu olduğunda uygun antibiyotik ile tedavi ve yara bakımı yapmak gerekir.
Ameliyat sonrasındaki riskler (Geç dönem):
İdrar kaçırma radikal prostatektomi ameliyatlarında hastanın hayat kalitesini bozan en önemli komplikasyondur. Ameliyat olan hastanın sondası çekildikten sonra hastaların birçoğunda idrar kaçırması olur. Bunların bir kısmında hemen, bir kısmında bir hafta içinde, bir kısmında bir ay içinde düzelme olur.
Hastaların az bir kısmında bu düzelme 3-6 aya kadar uzayabilir. Ameliyat olan 100 hastanın 10’unda idrar kaçırma kalıcı olarak kalır (Tüm ameliyat yöntemlerinin ortalaması). Açık ameliyat olanlarda kalıcı idrar kaçırması %20’ler civarındayken, robotik ameliyat olan hastalarda kalıcı idrar kaçırması %5 oranında görülür.
Hastanın genç olması, cerrahın bu ameliyatta tecrübeli olması ve sürekli yapması (ayda en az 4 radikal prostatektomi yapması) ve ameliyatın robotik cerrahi ile yapılması ameliyat sonrası idrar kaçırma riskini minimuma indirir.
Prostat kanseri ameliyatından sonra en sık görülen komplikasyondur. Prostata yapışık olarak bulunan, sertleşmeyi sağlayan sinir ve damar yapıları en iyi robotik cerrahi ile korunabilir. Tecrübeli robotik cerrahlarda sertleşme bozukluğu tecrübesiz olanlara göre daha az görülür. Prostat kanseri ameliyatı sonrası sertleşme düzeyleri kişiden kişiye göre farklılık gösterir (Ameliyat öncesi sertleşme kalitesi, hasta yaşı, her iki taraftaki sinirlerin korunup korunmadığına göre).
Prostat kanseri ameliyatı sonrası uygun teknikle hastaların %50-70’inde sertleşme tekrar elde edilebilmektedir.
Yara yeri fıtığı:
Hastaların %1-3’ ünde yara yerlerinden barsak fıtıklaşması görülebilir. Yara yeri fıtıklaşması daha çok şişman hastalarda, şeker hastalarında, ameliyat sonrası sigara içen veya çok öksüren hastalarda ve ameliyat sonrası erken dönemde ağır yük kaldıran hastalarda görülür. Yara yeri fıtığı olduğunda hastanın tekrar ameliyat olması gerekir.
Prostat Kanseri Tedavi Süreci İçin Unutmamanız Gerekenler
Prostat kanseri tedavi süreci sonrası kurtulma oranları sadece bir istatistiktir. Her prostat kanserli hasta birbirinden farklıdır. Prostat kanserinin özelliği farklıdır, hastaların vücudunun prostat kanserine ve prostat kanseri tedavisine verdiği yanıt farklıdır. Bu istatistikler bir prostat kanserli hastaya ne olacağını veya hastanın ne kadar yaşayacağını söyleyemez. Her prostat kanserli hasta kanserinin evresi, sağlık durumu, yaşı, var olan ek hastalıkları göz önüne alınarak doktoru tarafından kendi özelinde değerlendirilmelidir.
Prostat kanseri nedir? hakkında bilgi almak ve tedavi planlaması oluşturmak isteyen hastalarımız iletişim numaramızdan bizlere ulaşabilirsiniz.