1938 – Dersim Katliamı Belgeseli ( Çayan Demirel ) | HABER MERKEZİ
Yapım Tarihi : 2006 Süre : 00:68:00
Yönetmen – Çayan DEMİREL Danışman – Ali Naki GÜNDOĞDU Kurgu – Ali Haydar GÜLER
Müzik – Metin Kemal KAHRAMAN
Dersim isyanı belgesel film oldu…
Dersim isyanı üzerine şimdiye kadar çok kez konuşuldu, yazıldı, kitaplar yayımlandı ve şimdi de belgesel konusu oldu. Çayan Demirel’in hazırladığı “38” adlı belgesel Dersim isyanını, belgeler ve tanıkların ağzından sunuyor izleyiciye.
“…tarihin altında kalanlara, tarihi altüst edenlere…” diye başlıyor Dersim 38 belgeseli… Dersim’de 1938’de gerçekleştirilen sindirme ve yok etme harekatının detaylarına bakıyoruz. Fonda Metin Kemal Kahraman’ın suya ve dağlara ad koyan ağıtları var. Bir dram koridorundan geçecegiz zaten, müzikler koridorun uzamasına neden oluyor.
Yaşlı bir adam, Haydar Amca, “kamerayı kapatırsanız konuşurum” diyor. Konuşursa yeniden yıkıma ve kıyıma uğratılmaktan korkuyor. Genciz iste, ne anlamı var ki bu korkunun diyoruz. Hayır, korkmakta hakli olduğunu anlıyoruz, belgeselin içinde kaybolmaya başladıkça…
“Şimdi bu Kemal Paşa, ama kapat haaa!” diyor yeniden Haydar Amca. Kapanıyor kamera, başlıyor uzun bir ağıt…
Onlar konuştukça yüzlerindeki yankıyı okuyor ve dokuyor bellek denilen marifet. “Munzur’un üzeri cesetlerle doluydu…” Görüyoruz ama inanamıyoruz… Evliya evliya gezen Dünya ana gerçeklerin kapısına da uğramış ama yanıt alamamış yaşadıklarına. “Halk halka ağlasın” temennisine sığınmış en son.
Halk halka ağladı mı gerçekten? Geçmişe tahammülü olmayan bir halk, geçmişine saldırdığı diğer halkı anlamak istedi mi ya da?
Çocukluğumuzun geçtiği asker mahalleleri düşünüyorum ve sırtımızı övgüyle Dağ Mahallesi’ne dayayışımızı seviyorum. “Unutmayın bu derdi” diyor Dünya Ana yine, “bunu unutmayın…”
Dersim’e 1935-36’da yapılan yolların ve köprülerin yalnızca bir zulme uzadığını düşünmek, Dersim‘i yeniden şekillendirmek için bir temizlik yapılacağını İsmet İnönü imzalı resmi yazılardan okumak… “Sark Çıbanı”nı patlatmak, kanatmak ve temizlemek… Resmi tarihin hiçbir sayfasında değinilmeyen Dersim harekatının, Beşikçi‘nin tespitiyle gerçek bir jenoside dönüştürülüşünü dönemin gazetelerinde atılan zalim manşetlerden öğrenmek…
Saf Türk olmayanlara bu ülkede hizmetçi ve köle olma hakkı veren bir Adalet Bakanı’nı atlayarak tarih dersinden on alarak sınıf geçmek…
“Kavramlarin eksik olduğu yerlere sözcükler tam zamanında yetişir…” Yetişiyor da… Önce ayaklandırmak için kışkırtıyorsun; ardından “bak, ayaklandı asiler” deyip imha amaçlı saldırıyorsun… Oysa Dersim’liler devleti yol ve okul olarak görüyor. Öğreniyor ki devlet, aynı zamanda cana ve mala kastedebilen de bir şey… Devlet kavramı o zaman anlamını yitiriyor ve zulmü anlatan sözcüklerle aynı anlama gelmeye başlıyor.
Ekmek istediği köylünün güzel eşini de isteyen askerleri öldüren bir adam, katliamın ilk çırasını tutuşturuyor. Yakalandığında öldürüleceğini bilen köylü, ardından köprüyü yakıyor, köprünün yangını dağlara bulaşıyor ve Abdullah Alpdoğan’ın emriyle yangın, evlere sıçrıyor. Zaten devletin istediği de bu… İmha sürecini hızlandırmak için gereksinme duyulan bahane kendiliğinden yaratılmış oluyor: “Dersimli köylü asker öldürdü!”
Sonrası gözlere sinen korku ve dehşetin fotoğraf kareleri sadece… “Laç deresinde vurulmuştu o, ölmüş, öldürülmüş, asker gitmiş ki çocuğu etrafinda dolanıyor. Kayınbabam anlattı, o zaman askerin milisiymiş, çocuk etrafında dolanıyor, gidip annesinin memesini emiyor, memeleri dışarı çıkmış ya, gidip biraz emiyor, sonra geri dönüp kumda oyun oynuyor, sonra dönüp tekrar meme emiyor. Askerlerin başındaki subay “yazıktır karışmayın, o zaten kendi halinde ölür” diyor. O subay orada karışmamış çocuğa. Biraz uzaklaşınca arkadaki askerin biri çocuğu süngüleyip, nehre firlattı.”
Rivayete göre derler ki, komutan bu olaydan sonra kalp krizi geçirip, oracıkta ölüverir… Ağrının asılı kaldığı yerdir kalp çünkü…
Çayan Demirel’i ve belgeselin kurgusunu yapan Ali Haydar Güler’i, belgeselin danışmanı Ali Naki Gündoğdu’yu, belgeselde emeğini esirgemeyen Burak ve Koray’ı bir Dersimli olarak kutluyorum.
Orada, kütüphanede sararmış gazete başlıklarından ve yaşlanıp da belleği diri tutan Dersimli yaşlılardan derlediği travmatik hayatın özetini sundular bize…
Dipnot: “Gerçeğin üzerindeki örtüyü kaldırmalı sözlerimiz…’
Etiketler:Çayan Demirel, CHP, Cumhuriyet Halk Fırkası, Dersim, Dersim harekatı, Dersim Katliamı, Dersim İsyanı, Genelkurmay, Munzur, Ordu, TSK, Tunç Eli, Tunceli	Yorumlar
← Deniz Baykal, Onur Öymen’e de konuşmasına da sahip çıktı!
Devletin Tunç/Eli Dersim’de ne yapmıştı? →
8 Yanıt to “1938 – Dersim Katliamı Belgeseli ( Çayan Demirel )”
mustafa tuba orgun
25 Şubat Cuma 2011 17:05
bir bütün olmaya çalışan milletin içinden etnik amaç çıkarmaya çalışanlara,1.dünya ve kurtuluş savaşlarının yıkıntılarının doğurduğu zafiyetleri kullanarak kendilerine menfaat sağlamaya çalışan vatan hainlerine karşı dünyanın her yerinde güç uygulanır,öyle karısını istedi onun için askeri öldürdü senaryolarıda ikna edici değil,daha yapılan binlerce kalleşlik var cezası ağır olsada uıygulama haklıdır,bu tip toplumlar her zaman kadınların eteğinin altına saklanır, çocukların barındığı yerleri kendine siper eder sonrada kadınları çocukları vurdunuz diye isyan eder tıpkı filistinliler gibi kalleşliklerine devam eder o zamanı şartlarında bunları ayır etmek iyice zordu
16 Eylül Perşembe 2010 3:35
saf Türk olmayanlara bu ülkede hizmetçi ve köle olma hakkı veren bir adalet bakanı ve onun gibi düşünen onlarca gerici zihniyet malesef günümüzde halen varlığını korumakta ve yeni bir dersim katliamını yapmaya kendilerini muktedir görmektedirler.
Cevapla	mustafa tuba orgun
25 Şubat Cuma 2011 17:06
niye bunlar sadece bu tip insanlar hiç sorguladınmı kardeşim.
Cevapla	ısman hakkarili
27 Nisan Salı 2010 12:32
herkesin izlemesi gereken bir tarih gerçeği
1 Ocak Cuma 2010 18:37
Kendine Dersimli Deyip bunu seyreden ve hala olanlari kavriyamamis olanlaradir.
vede bu haksizliklari icine sindirip o sistemin savunuculugunu yapanlaradir
zaten yapanlardan ve sistemden bir beklenti olmaz.
Ve de Kour olmayinda gorun kendi gerçekligimizi. kendiniz ogrenin ve gelecek nesile aktarin nerden nasil geldiklerini bilsinler.
Bunlari yapanin onurundan bahs etmek onur olsaydi halen devam etmezdi.
Bimri koledari Biji AZADI
21 Kasım Cumartesi 2009 4:12
Bu ne kindir ki, bir insanin korumasiz, masum ve öksüz bir yavruyu katledecek kadar hirslandirmis. Bu nefretdir ki, insanlar yakilmis kursuna dizilmis ve üstelik kadin erkek ayrimini birakin, cocuklar bile gözetilmeksizin öldürülmüs ve o da yetmeyip ölü bedenlerin kafasi kesilip cok büyük bir marifetmis gibi poz verilmis. Su belgeseli seyretdikten sonra kendi kendime sordum. Bu katliami yapanlar; Hic mi insanliginizdan utanmadiniz, hic mi vicdaniniz sizlamadi mi, hic mi düsünmediniz ayni durumda ben olsaydim bunlar bana veya aileme yapilsaydi diye, daha dogrusu hic mi onurunuz yoktu…
Cevapla	hilal aydemir
19 Kasım Perşembe 2009 19:52
söyleneceği seyit rıza söylemiştir. ”evladı kerbelayı,bi hatayı, ayıptır,zulümdür cinayettir”
18 Kasım Çarşamba 2009 1:07
Ne kadar büyük bir aci, ne kadar büyük bir korku yasanmistir ki, katliamin tanigi, tanikligini bir kamera karsisinda anlatmaya 71 yil sonra dahi aktarmaya korkabiliyor. Daha önce de seyretmistim, defalarca daha seyredecegim, cocuklarim, torunlarim da seyredecekler, söz veriyorum.
Son Dakika HaberlerBir hata oluştu; besleme kapalı gibi görünüyor. Lütfen daha sonra tekrar deneyin. Sağlık HaberleriMevsimin vazgeçilmezi eriğin faydalarıİşte esnemenin gerçek nedeni!Doğum yardımı almak isteyenler dikkat!Bu gıdalardan uzak durun !Meyvede kilo aldırabilir! Bilim ve Teknoloji HaberleriBir hata oluştu; besleme kapalı gibi görünüyor. Lütfen daha sonra tekrar deneyin. Foto GalerilerBir hata oluştu; besleme kapalı gibi görünüyor. Lütfen daha sonra tekrar deneyin. Bisimit Son YazılarıBir hata oluştu; besleme kapalı gibi görünüyor. Lütfen daha sonra tekrar deneyin.Gazete Manşetleri	BURAYA KOÇ GİREMEZ!	İstatistiklerim	7,032,234 +1 Tekil Ziyaretçi
Son Yorumlar	ψεπιlʍεz on UYDU FREKANS AYARLARI NASIL DE…Cavid Memmedov on Tuğgeneral Ünal Karaosman…Selman kemal sunaç on Sinüzit için bitkisel tedavi n…erol saka on Ergenekon işini de bir türlü a…rmys on Sinüzit için bitkisel tedavi n…	NEOCON ER-KENE-KON	Fırından yeni çıktılar	Koalisyon’dan Yemen’e operasyon
Türksat Televizyon Kanalları Frekans Listesi tüm yayınlar 3a yeni uydu Başıklar28 Şubat