Titanyum Nedir? Nerelerde Kullanılır?
Periyodik cetvelin IV B grubunda bulunan ismini Yunan Tanrısı Titanlardan alan bir kimyasal elementtir. Yer kabuğunda yer alan elementler arasında 9. sırada bulunur. Titanyumu 1871 senesinde İngiliz kimyacı W. Gregor titanyumoksidi bölerek ve 1875 senesinde ayrıca Alman kimyacısı M.H. Klaporth tekrardan bu metali buldu. Fakat Amerika’ya kaçmış bir Alman bilgini olan W.J. Kroll 1936’da bir işleme şekli geliştirdikten sonra yani Kroll yöntemi, titanyum metalinin üretimine geçilebildi.
Titanyum metali 1950 senelerinden bu yana Kroll yöntemi ile ticari amaç için üretilmektedir. Kullanıldığı ana türler, titanyumdioksit, titanyum metali ve titanokarbit olarak üç gruba ayrılır.
Titanyum içeren ve ekonomik açıdan değer taşıyan birkaç mineraller Rutil, anataz her ikisi de tilanyumoksit. TiO2 ve ilmenit demirli titanyumoksit FeTiO3. Titanyum minarelerinin içerdiği üç ana bölge vardır. Akarsuların ya da denizin yığdığı altınlı alüvyon yataklarıdır. Bu bölgelerde özellikle rutil ve ilmenite rastlanır yani ilmenitli kumlar.
Titanyum Hangi Ülkelerden Çıkarılır ?
İlmenitli kumlardaki TiO2 yoğunluğuyla adlandırılan titanyum miktarı, Güney Afrika’da % 48, Avustralya’da % 54, Hindistan’da bulunan karela’da % 58-60, Florida ve New Jersey’de ABD % 61-64 oranındadır. Ekonomik açıdan yararlanmaya verimli filizlerin çoğunluğu, Kuzey Amerika ile İskandinavya’daki bazı prekabriyum dönemi kayalarında yani kalkanlar vardır. Brezilya’da anataz türünde geniş titanyum rezervleri bulunur. Salitre, Tapirai ve Minas Gerais, Brezilya’nın ana karbonattit yataklarıdır.
Titanyum Nerelerde Kullanılır ?
ABD, Avustralya ve Kanada en önemli titanyum üreten ülkelerdir. Titanyumdioksit boya, vernik ve cila endüstrilerinde renk verici madde olarak kullanılmaktadır. Titanyum pigmenti yani titanyum beyazı parlak beyaz rengi koruyucu üstün özellikleri sebebiyle, bu endüstri dallarında büyük bir kullanıma sahiptir.
Titanyumun bir diğer bölümü kâğıt endüstrisinde kullanılmaktadır. Burada titanyumdan dış tabaka yani karton kapak ve astar yapımında kullanılır. Titanyum pigmenti kâğıdın parlaklığını yükselterek saydamlığını düşürür. Bu şekilde pigment resim basmada kolaylık bir şekilde kullanılabilir.
Fotoğraf kâğıdı endüstrisi de büyük bir titanyum pigmenti kullanıcısıdır. Plastik endüstrisi üçüncü önemli alandır. Titanyumun % 65’i uçak ve silah endüstrilerinde kullanılmaktadır, uçak ve füzelerle uzay gemisi, füze ve uçak motorlarının yarı maddesi olarak kullanılır.