Tez Önerisi Nasıl Hazırlanır? – İbrahim AY
Yazar: U. Erman EYMEN
Tez önerisi araştırmacının (öğrencinin) yapacağı araştırmanın (tez çalışması) ana hatlarıyla tanımlandığı bir dokümandır. Bu doküman araştırmacının inceleyeceği konuyu tüm boyutları ile ele almasını sağlar. Ayrıca tez önerisi Lisans Üstü Eğitim Öğretim Yönetmeliğinin 18’nci maddesi uyarınca tüm doktora programları için zorunlu tutulmuştur. Bunun yanında ülkemizdeki hemen hemen tüm üniversiteler yüksek lisans programlarında da tez önerisinin hazırlanmasını zorunlu kılmaktadırlar.
Bu zorunluluğun ötesinde, ilk bakışta tez çalışması için çok cazip görünen pek çok konunun, öğrenim süresi zarfında incelenemeyeceği tez önerisinin hazırlanması ile birlikte ortaya çıkmaktadır. Tez önerisinin bir diğer yararı ise öğrenci ve danışman arasındaki iletişim problemlerini en aza indirmesidir. Tezin çatısının baştan sağlam kurulması daha sonra yaşanabilecek yapbozları önlemektedir.
Tez önerisi; sağladığı tüm bu yaralar ve gerekliliğine rağmen pek çok tez çalışması için bir formalite olarak görülmekte ve önemsenmemektedir. Bunun tutumun nedeninin öğretim üyelerinin aşırı yoğunluğu ve eğitim programlarında bu konuya yeterli zaman ayrılması olduğu söylenebilir. Ancak bu durumdan en çok mağdur olan yine öğrencilerdir. Çalışmaya tez öneri hazırlanmadan başlanması ilk etapta bir avantaj gibi görünmektedir. Ancak tezin çatısı başta kurulmadığı için ilerleyen aşamalardan öğrenciler tam bir çıkmaza girmektedirler. Bu durumu elinde proje/plan olmadan inşaata başlayan ustaların düşeceği duruma benzetebilirsiniz. Hemen tuğlaları dizmeye başlamak heyecan vericidir. Ancak sizi bir yere götürmez.
İşte bu çalışmada bir tez önerisinin nasıl hazırlanacağını örnek üzerinde ana hatlarıyla açıklamaya çalıştık. Ayrıca konu hakkında www.istatistikmerkezi.com adresi üzerinden profesyonel yardım alabilirsiniz.
Tez önerisinin nasıl hazırlanacağına ilişkin her üniversitenin kendisine özgü bir formatı bulunmaktadır. Bunun için biz burada en geniş ve en kapsamlı format olan detaylarına Prof.Dr.Niyazi Karasar’ın Bilimsel Araştırma Yöntemi kitabından ulaşabileceğiniz araştırma önerisi formatını kullandık.
Tez önerisi temel olarak problem, amaç, önem, varsayımlar, sınırlılıklar, tanımlar, yöntem, çalışma planı, geçici ana hatlar (içindekiler) ve kaynaklar bölümünden oluşur. Şimdi her bir bölümde neler olması gerektiğini inceleyelim.
Tezin adı, tezin konusunu açıkça belirten bir ad olmalıdır. Çok uzun, anlaşılması güç ve çok genel tez adlarından kaçınılmalı, gerekirse alt başlık konulmalıdır. Araştırma ilerledikçe, tezin adında, esası değiştirmeyecek şekilde geliştirmeler yapılabilir.
TOPLAM KALİTE YÖNETİMİNİN GÖREV PERFORMANSINA ETKİLERİNİN BELİRLENMESİ
Polis Teşkilatının Karakol Seviyesindeki Birimlerinde Bir Uygulama
Araştırmacının, ideal gördüğü ve normal olarak yapmak isteyip de çeşitli nedenlerle vazgeçmek zorunda kaldığı şeyler araştırmanın sınırlılıklarıdır. Sınırlılıklar, araştırmacının kendi bilgi, beceri ve olanaklarından gelebileceği gibi, problem alanı, araştırma amaçları, yöntem ve diğer pratik zorluklardan kaynaklanabilir. Örneğin belli bir konuyu tarih boyutu içinde ele alırken sadece belli yıllar arasında çıkan belgelerin incelenmesi, zaman ve kaynaklar yönünden bir sınırlılık olabilir.
1. Araştırma İstanbul Bölgesindeki 23 polis karakolu ile sınırlıdır.
2. Araştırmada ele alınan psikolojik değişkenler, uygulanan ölçüm araçlarının güvenirlik ve geçerlik boyutlarıyla sınırlıdır.
3. Sosyal bilimler alanında yapılan çalışmaların tamamen deneyselliğe oturtulmamasından kaynaklanan sınırlılık, bu çalışma için de geçerlidir.
Yöntem, “belli bir problemi çözmek için izlenen düzenli yol” şeklinde tanımlanabilir. Araştırma yöntemi, problemin çözümü için gerekli verilerin toplanması, analizi ve yorumlanmasını içerir. Araştırma yöntemi bir başka araştırmacının aynı çalışmayı gerektiğinde aynen tekrarlayabilmesine olanak sağlayacak kapsam ve ayrıntıda verilmelidir.
Yöntem bölümünde “araştırmanın modeli”, “veriler ve toplanması” ile “verilerin çözümü ve yorumlanması” açıklanır. Araştırmanın uygulamalı olduğu durumlarda yöntem bölümüne “evren ve örneklem” başlığı eklenir.
Araştırma modeli araştırma amacına uygun olarak verilerin toplanması ve çözümlenebilmesi için gerekli koşulların tanımlanmasıdır. Bu koşullar, “tekil” ve “ilişkisel” olmak üzere iki farklı araştırma modeli kullanılarak açıklanabilir.
Tekil araştırma modelinde ilgilenilen olay ve konulara ilişkin değişkenler ayrı ayrı tanımlanır. Bu tanımlama geçmiş ya da şimdiki zamanla sınırlı olabileceği gibi, zamanın bir fonksiyonu olarak gelişimsel de olabilir. Örneğin “Türkiye-Azerbaycan İlişkilerinin Güvenlik Boyutu ve Geleceği” konulu bir araştırmada tekil araştırma modelinin kullanılması uygun olacaktır.
İlişkisel araştırma modellerinde ise iki veya daha fazla değişken arasındaki ilişkinin varlığı ve/veya derecesi belirlenmeye çalışılır. Bu tür bir düzenlemede, aralarında ilişki aranacak değişkenler, tekil araştırma modelinde olduğu gibi ayrı ayrı sembolleştirilir. Ancak bu sembolleştirme ilişkisel bir analize olanak verecek şekilde yapılır. “11 Eylül Sonrasında Değişen Terör Algılamalarının, Türkiye’nin Güvenliğine Etkileri” konulu bir araştırmada ilişkisel tarama modelinin kullanılması uygun olacaktır.
Araştırmada eşitlenmemiş kontrol gruplu zaman dizisi modelinden yararlanılmıştır (Şekil 1). Toplam Kalite Yönetimi yaklaşımının, görev etkinliği ve verimliliği değişkenlerine olan etkileri saptanmaya çalışılacaktır.
Araştırmanın uygulamalı olduğu durumlarda, uygulamanın yapıldığı örneklem ve sonuçların genellenmek isteneceği evren bu bölümde tanımlanır. Bu kapsamda örnekleme türü, örneklem büyüklüğü, bunun tahmininde kullanılan teknik, güven ve hata sınırlarının neler olduğu, gerekçeleriyle açıklanır.
Örnek olay türünden araştırmalarda ise yalnızca incelenen örnek ayrıntılı olarak tanıtılarak seçiliş nedeni açıklanır.
Amaç ve sınırlılıklarda da belirtildiği üzere, araştırma, Toplam Kalite Yönetimi yaklaşımının, polis teşkilatının karakol seviyesindeki birimlerinin, görev etkinliği ve verimliliğine olan etkilerinin belirlenmesine dönüktür.
Araştırmanın oranlı eleman örnekleme kullanılarak yazılacaktır. Bu çerçevede araştırmaya katılacak polis memurları sosyo-kültürel özelliklerine göre, kendi içinde benzeşikliği olan “alt evren”lere ayrılacak daha sonra bu alt evrenlerin her birinden, oransal örnekleme yapılacaktır.
Elde edilen verilerin genellenmek isteneceği çalışma evreni, polis teşkilatının karakol seviyesindeki birimleridir.
Araştırmada, hangi tür (olgusal, yargısal) verilerin, hangi kaynaklardan (belge, insan, diğer), hangi tekniklerle (belgesel tarama, gözlem, görüşme vb.) hangi araçlarla, kimler tarafından ve nasıl toplanacağı bu bölümde ayrıntılı olarak açıklanır.
Araştırmada, polis teşkilatının karakol seviyesindeki birimlerinin görev etkinliği ve verimliliğini belirleyici, (bu bölümde çalışmanın alındığı ülkenin poliste teşkilatının etkinlik ve verimliliğini belirleyen kriterler yer almaktadır) ilişkin olgusal veriler toplanacaktır.
Ayrıca toplanan olgusal veriler araştırmacı tarafından tasarlanacak ve uygulanacak olan bir anketten elde edilecek yargısal verilerle desteklenecektir.
Toplanan ham veriler, çoğu kez, toplandıkları şekliyle fazla bir şey anlatmazlar. Bunların nitel ve nicel analiz teknikleri kullanılarak çözümlenmesi ve yorumlanması gerekir. Bu nedenle ham verilerin nasıl toplanacağı kadar nasıl çözümleneceği ve yorumlanacağının da önceden belirlenmesi önemlidir.
Bu bölümde verilerin çözümü ve yorumlanmasında kullanılacak nitel ve nicel araştırma teknikleri seçilme gerekçeleri ile birlikte ayrıntılı olarak tanımlanır.
Elde edilen görev etkinliği ve verimliliğini belirleyici veriler frekans dağılımı ve yüzdeler şeklinde özetlendikten sonra, deney ve kontrol grupları arasında karşılaştırmalar yapılacaktır.
Verilerin t çözümlemeleri yapılıp manidarlıkları 0,05 düzeyinde ve tek yönlü sınanacaktır.
Çözümlemeler, SPSS paket programından yararlanılarak gerçekleştirilecektir. Bu amaçla, veriler kullanılabilirlik denetiminden geçirildikten (edit edildikten) sonra, bilgisayara aktarılacaktır.
Bu başlık altında, tez için öngörülen “taslak plân” oluşturulur. Taslak plân, araştırma boyunca gelişerek değişecek olan plândır. Taslak plânda, giriş bölümün ardından, kuramsal çerçeve, verilerin elde edilmesi ve değerlendirilmesine ilişkin bilgiler, elde edilen bulgular ve bu bulgulara dayalı ulaşılan sonuçlar ayrı bölümler ve başlıklar altında düzenlenmelidir.
Kuramsal çerçeve bölümünde kuramsal çerçeve ifadesi yerine, bu çerçeveyi ifade eden başlık/başlıklar kullanılabilir.
I.GİRİŞ: ARAŞTIRMANIN AMACI, ÖNEMİ ve KAPSAMI
C. ARAŞTIRMANIN ÖNEMİ
F. ARAŞTIRMANIN SINIRLILIKLARI
II. KURAMSAL ÇERÇEVE: TOPLAM KALİTE LİDERLİĞİ
A. TEMEL KAVRAMLAR1. Kalitenin Tanımı
2. Kaliteyi Oluşturan Unsurlar
3. Kalite Olgusunun Tarihçesi
B. TOPLAM KALİTE LİDERLİĞİ
1. Toplam Kalite Yönetiminin Tanımı
2. Toplam Kalite Yönetiminin Temelleri
2.2. Önlemeye Yönelik Yaklaşım
2.3. Sürekli İyileştirme
2.4. Ölçüm ve İstatistik
3. Kalite Yönetimi Guruları ve Felsefeleri
3.1. W. Edwards Deming ve Felsefesi
3.2. Philip B. Crosby ve Felsefesi
4. Toplam Kalite Yönetimi ve Klasik Yönetim Düşüncesi
C. TOPLAM KALİTE YÖNETİMİNİN EVRİMSEL GELİŞİMİ
III. ARAŞTIRMANIN YÖNTEMBİLİMİ
A. ARAŞTIRMA EVRENİ
B. ÖRNEKLEMİN SEÇİMİ
C. VERİ TOPLAMA ARAÇLARI
D. ARAŞTIRMA BULGULARININ DEĞERLENDİRİLMESİNDE KULLANILAN İSTATİSTİKİ TEKNİKLER
A. ARAŞTIRMANIN YAPILDIĞI KARAKOLLARA AİT BİLGİLER
1. Karakolların Türü
2. Karakollarda Görevli Personelin Özellikleri
4. Karakollarda Bulunan Birim ve Bölümler
5. Karakolların Faaliyet Alanları
B. ARAŞTIRMAYA KATILAN PERSONELİN DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ
2. Rütbe Dağılımı
3. Eğitim Düzeyi
V. SONUÇ EKLER KAYNAKLAR