Anasayfa/SDR ve DSP/DVB-T TV Alıcısı ve SDR ile AIS Decoder
4 137 9 dakika okuma süresi
Karasal Sayısal Video Yayını (Digital Video Broadcasting/Terrestrial- DVB-T) TV alıcıları ve SDRSharp (SDR#) ile yapılabilecek amatör uygulamalara, çözücüler (decoder) ile devam ediyoruz. Bu kez konumuz AIS decoder. Ancak önce AIS’in ne olduğuna değinip, bilahare uygulamaya geçelim. AIS, İngilizce “Automatic Identification System” kelimelerinin kısaltması olup, bir otomatik tanımlama sistemidir.
Radyo amatörleri için bu sistem, çalışma mantığı açısından APRS’ye çok benzer bir alt yapı ile çalışmaktadır.
Zaten benzer uygulamaları incelememizin, deneme maksatlı çalıştırmamızın ve dokümante edilmesinin de asıl sebebi, paket data haberleşme verilerinin incelenmesi, decode edilmesi mantığının daha iyi kavranmasını sağlamak ve uygulama geliştirilmesine katkı sağlamaktır.
Paket veri haberleşmesi frekans bandını minimum işgal ederek karşı tarafa sesli haberleşmeden daha çok metin verisinin aktarılması esasına dayanmaktadır. Radyo amatörleri arasında da paket veri haberleşmesi oldukça yaygın ve sevilen uygulamaların başında gelmektedir.
Eskiden sadece büyük tonajlı gemilerde bulundurulması zorunlu AIS, günümüzde hukuki zorunluluk olarak 15 metreden büyük birçok gemide bulunmaktadır.
AIS, gemiler arası ses haberleşmesi yerine veri haberleşmesi şeklinde işlev görmekte, gemi kendine ait tanıtım bilgisini radyo dalgaları üzerinden gönderirken, diğer gemilerden yayınlanan bilgileri de yine deniz telsiz sistemini kullanarak izleyebilmektedir. Yayınlanan bilgiler rota, hız, seyir durumu, enlem-boylam gibi dinamik bilgilerin yanında gemi adı, IMO numarası, Deniz Seyyar Servis Tanıtım (Maritime Mobile Service Identity-MMSI) ve çağrı işareti, varış limanı, varış saati, yük türü, konumlandırma sistemi türü gibi diğer genel bilgileri de içermektedir. Erişim (kapsama) alanı meteorolojik ve fiziki şartlara göre değişmektedir.
Sistem bir VHF Data Link (VDL) içerisinde darband (NFM) üzerinde bant genişliğinden tasarruf etmek maksadıyla Zaman Bölmeli Çoklu Erişim (Time Division Multiple Access- TDMA) kullanılmaktadır. Bu da her 60 saniyede bir tekrarlanan 2.250 zaman dilimine denktir.
Veri aktarım aralığı normalde her 60 saniyede bir iken gemi hızına göre bu süre değişebilmektedir. Örneğin Class-A sınıfı bir AIS sisteminde 3 knot bir kızla seyir halinde 3 dakikada bir sinyal aktarılırken 23 knot ve değişen hızlarda 2 saniyede bir aktarılmaktadır.
Konumuz amatör çalışma olduğu için, yazıda AIS ile ilgili daha fazla detaya girmeden DVB-T TV alıcısı donanımı ve SDR# yazılımı kullanarak sinyalleri tek yanlı çözme (decode) uygulamasını anlatacağım.
İlgili arkadaşlarımız AIS ile ilgili buraya tıklayarak daha fazla bilgiye kolayca ulaşabilirler. Artık yazılımların kurulum işlemlerine geçebiliriz. Çalışma adımlarımız şu şekilde olacaktır.
İsmi biraz garip gelebilir ancak DVB-T TV alıcısının bilgisayarınıza USB’den bağlandığını, ShipPlotter yazılımının da ses kartını kullandığını göz önüne alırsanız neden ihtiyaç duyulduğunu anlayabilirsiniz.
Çünkü ShipPlotter yazılımına ses frekansını taşıyacak fiziksel bir ses çıkışı DVB-T TV alıcısının üzerinde bulunmamaktadır.
Biz de bu yazılımı kullanarak tıpkı adı gibi aslında fiziksel olarak var olmayan ancak yazılımsal olarak oluşturulan sanal bir ses kablosu oluşturarak DVB-T’den elde ettiğimiz ses frekansını ShipPlotter yazılımına gerçek zamanlı (realtime) aktaracağız.
Decode işlemleri ile uğraşıyorsanız bu yazılım ileride de size yardımcı olacağı için işlemi yapmanızı öneririm. Tipik çalışma sistemi aşağıdaki gibidir.
VAC uygulaması ile bilgisayarınızın ses kartına giren ya da çıkan tüm sinyalleri kaydedebilir, 64’e kadar sanal ses kartı kurabilir ve sayısal (dijital) olarak işlenen bütün sesleri yakalayabilirsiniz.
Yazılımı decode işlemlerinde, Skype vb. uygulamalarda karşı tarafa kendi çalan şarkınızı aktarmada, bilgisayarı bir ses anfisi gibi kullanmada veya İnternet radyoculuğunda kullanabilirsiniz. Ancak yazılımın deneme sürümü sadece üç sanal kablo oluşturmanıza izin vermektedir.
Daha sonra “Draw” tuşuna bir kez basıp haritanın oluşturulmasını bekleyelim.
Haritanız sayfanın aşağı kısmında oluştuktan sonra “Reset” tuşunun hemen altındaki “image file” ve “calibration file” yazılarının karşısında bulunan bağlantılardan bu iki dosyayı dosyaları indirin. Daha sonra dosyaları kolay kullanım için “C:COAAShipPlotterChart files” klasörüne kopyalayın.
İlk etapta herhangi bir işlem yapmadan önce bu yazılımda kullanacağımız haritayı yüklememiz ve yazılıma için haritayı koordinat sistemi kullanarak kalibre etmemiz gerekiyor.
Bir anlamda yazılıma koordinatlarını bildiğimiz bir referans noktası vererek tüm haritayı buna göre koordinatlandırmasını ve kalibre etmesini sağlıyoruz. Aslında az önce indirdiğiniz kalibrasyon dosyası bunun için. Ancak dosyanın hem bazen sorun çıkarabilmesi, hem defarklı altrnatifini göstermek adına farklı bir yolunu anlatacağım.
2 numaralı bölümden az önce bilgisayarınıza indirdiğimiz vektörel haritamızı yükleyelim. Bu adımdan sonra “c:coaashipplotterchart filesxxxxxxxx.clb not found. Calibrate the map before use” uyarısı ile karşılaşırsanız “Tamam” tuşuna basarak devam edelim.
Uyarı, yüklenen haritaya göre kalibrasyon dosyasının bulunmadığını veya kullanamadığını bu nedenle kullanım öncesi haritayı kalibre etmemiz ile ilgili. Biz de zaten şu anda bunu yapıyoruz.
5 numaralı ikona tıklayarak yazılımın genel ayarlarına geçelim. Bu ekranda aslında fazla bir şey değiştirmenize gerek yok.
Sadece sağ üst tarafta bulunan “Ship plotting by type” kısmından birden fazla su üstü aracını seçerek hangilerinin görüntülenip görüntülenmeyeceğini belirleyebilirsiniz. Seçiminizi yapıp sağda bulunan “Plotted” ve “Labelled“i seçmeniz durumunda tercihleriniz aktif olacaktır.
Sıra ses (Audio) ayarlarında. Yazılımın üst kısmında bulunan “Options” menüsünden “Audio” sekmesine gelip, “Soundcard” seçeneğinden “Line 1 (Virtual Audio Cable)” bağlantısını seçelim. Eğer birden fazla sanal ses kartı seçti iseniz sizde “Line 1” farklı görünebilir.
Eğer göremiyorsanız az önce yüklediğiniz sanal ses kablosu yazılımı (Virtual Audio Cable-VAC) hatalı yüklenmiş veya doğru ayarlanmamış olabilir. Sorun yoksa devam etmek için şu adımları izleyin.
8. Bir süre bekleyip akan şelalede (waterfall) RX datasının gelip gelmediğini izleyelim. Baktınız ki datalar tam sizin girdiğiniz frekansta gelmiyor, o zaman fare imleci ile akan data frekansına bakarak fare imleci ile ortalayalım.
Filtre genişliğini de yine fare imleci ile izlenen data genişliğine göre arttıtıp azaltalım (frekans üzerine iken iki yana ok işareti çıktığında basılı tutarak veya sol menüden “Filter” seçeneği ile).
Ses ayarlarını doğru yapıp yapmadığımızı kontrol etmek isterseniz SDR# uygulamasını çalıştırıp ShipPlotter yazılımında 3 numaralı ikona basıp sinyal alımında iken (RX) 13 numaralı ikondaki bölümü kullanabilirsiniz.
Skalada iniş ve çıkışlar ses frekansının ShipPlotter yazılımına doğru aktarıldığını gösterir.
Eğer buraya kadar alatılanları yaptıysanız şimdi ShipPlotter yazılımının 7 numaralı ikonuna tıklayarak vektörel haritamıza gelelim. Aşağıdaki ekranda deneme amaçlı çalıştırdığım sistemde benden tam 300 Km ileride Class-A AIS kullanan bir geminin yerini görebilirsiniz.
Tam detayına bakmadım ancak bir kargo gemisi olduğundan hareketle Class-A AIS kullanıyor olabileceğini öngördüm, zaten çok da önemli değil.
Dokümanda ShipPlotter yazılımı anlatsam da aynı amaçla kullanılabilecek bir çok yazılımı İnternet üzerinden bulabilir ve benzer konfigürasyonla kullanabilirsiniz.
Lütfen bu konuda çalışmalar yapmadan önce aşağıdaki uyarı ve hukuki şartları okuyunuz. Görüşmek üzere.
2. Okuyucu tarafından bu işlemlerin yapılmasından doğacak her türlü sorumluluk uygulayana ait olup, farklı bir amaç için kullanılmasından yazar ve TAMSAT sorumlu tutulamaz. Kanun koyucunun mevcut sistemlerin kullanımıyla ilgili hukuki durum, konuya bakışı ve yaptırımı aşağıda belirtildiği gibidir.
ais ais nedir Automatic Identification System decoder sistemi dvb-t alıcı IMO MMSI sdr sdr alıcı sdr nedir sdrsharp TDMA ndir vhf data link Warship Automatic Identification System-W-AIS
Yazınız için teşekkürler ben farklı bir konuyu araştırırken bu sayfaya ulaştım; size de sormak istiyorum. Benim yapmaya çalıştığım şey; otel odalarındaki televizyonlarda misafirin ilk açılıştı adının yazması ve hoş geldin mesajı. Yani misafir resepsiyonda kayıt yaptırıp odasına çıktığında ve televizyonu açtığında, kendi adıyla bir hoş geldin mesajı.
22 Ocak 2016, 18:37
Yunus Bey, belirttiğiniz konunun makalede anlatılan uygulama ile bir ilgisi yoktur.
16 Kasım 2015, 22:00
Donanımsal eksikliklerim sebebiyle radyo amatörü değilim( o ileride umarım) ancak dvb-t ile olabildiğince bu dünyayı keşfetmeye çalışıyorum.sayenizde öğrendiğim sdr ile tv veya telsiz kanallarının sinyallerini yakalamaktan çok daha öte meteoroloji balonlarından istasyonlara kadar birçok iletişimin bu yolla gerçekleştiğini ve burada koca bir dünya olduğunu öğrenmiş oldum bpsk-31, bpsk-63 ,fsk-31 gibi isimler çoğu insan gibi hiç birşey ifade etmiyordu sayenizde tabi internet ortamından olabildiğince çok şey öğrendim ve bir o kadarda eğlendim teşekkürler TAMSAT.
Osman Onen dedi ki:
4 Ekim 2013, 12:40
İyi günler. Bu sayfada verdiğiniz bilgileri uygulamak istiyorum. DVB-T alıcısını nereden temin edebilirim. İstanbulda ikamet ediyorum. Saygılarımla. Osman Önen