Medyum Recep KAPLAN - Rüyalar Hakkında Merak Edilenler ve Sık Sorulan Sorular
Herkes Rüya Görebilir mi ?
Evet. Laboratuar çalışmalarına göre, rüyalarımızın birçoğunu uykunun REM safhasında deneyimliyoruz. REM (rapid eye movement) fazı, ismini bu devrede hızla hareket eden göz kürelerimizden almıştır. Bu safhada beyin elektriksel olarak oldukça aktif, buna karşılık bedenimizin hemen tüm kasları tamamen gevşemiş durumdadır. Bir gece boyunca ortalama 3-4 kez REM uykusuna gireriz ve bu her 90-100 dakikada bir meydana gelir. Uykumuzu uzatırsak, her birREM safhası da gecenin başındakilere oranla daha uzun olurlar.Uykunun son REM siklusu ortalama 45 dakika sürer ve en canlı rüyalarımızı da bu sonuncu REM?de görürüz.Rüyalarımızı Hatırlamada Neden Zorluk Çekeriz?
Bazı insanlar gece boyunca gördükleri tüm rüyaları büyük bir netlikle hatırlayabilirlerken bazılarıysa ya hiç rüya görmediklerini zanneder veya nadiren rüyalarını hatırlarlar. Uyku boyunca meydana gelen hemen hemen her şey (rüyalar, gece boyunca kısa süreli uyanıklıklarda aklımıza gelen düşünceler, vs..) sabah olduğunda unutulur. Uykunun doğasında tüm bunları ?hemen yazılmadığı takdirde- unutturan bir şeyler var. Bazen günün orta yerinde veya görüldükten günler sonra aniden bir rüyayı hatırlarız. Demek ki, rüyalar tamamen kaybedilmiyorlar, sadece onları gizlendikleri yerden çıkarmaya dair zorluk çekiyoruz uyandığımızda.Uyku ve rüyalar, alkol de dahil olmak üzere, kullanılan maddelerden ve ilaçlardan oldukça etkilenirler. Dahası, düzenli kullanılan bir ilacın aniden kesilmesi kabuslara neden olabilir.
Her sağlıklı insan gibi psikolojik rahatsızlıkları olan hastalar da rüya görüyorlar. Ancak yapılan çalışmalar öyle gösteriyor ki, bu hastaların gördükleri rüyalar farklı özellikler barındırabiliyorlar. Bu özelliklere birkaç örnek derledik; şimdi gelin hep beraber bu örneklere göz atalım:
Uyku sırasındaki zihinsel aktivite beyinde genetik olarak miras alınan ya da yaşam süresince deneyimlenen anıların saklandığı beyin bölgelerinin uyarılmışlık durumuyla ilişkili. Kişi yaşlandıkça ya da radyasyon gibi dış etkilere maruz kaldıkça sinaptik bağlantılar zayıflıyor ve bu durum uyanıklık durumunda da rüya benzeri bazı sanrıların görülmesine neden oluyor. (Kavanau, 2002)
2) Madde Kullanımı
Beyindeki ventral tegmentum bölgesi hem rüya görmede hem de madde bağımlılığında söz sahibi. Çoğu bağımlılığın tedavisi sırasında hastalar madde kullandıklarına dair rüyalar görüyor. Bir grup hasta üzerinde yapılan bir çalışma (Christo & Francy, 1996), tedavi gören hastalardan maddeye dair rüyalar görenlerinin tekrar bağımlı hale gelme olasılıklarının daha yüksek olduğunu gösteriyor. Bunun nedeni ise, çoğu bağımlılık yapan maddenin ventral tegmentumdaki dopaminerjik aktiviteyi arttırmasıyla açıklanıyor. Bu aktivite, rüyaları da etkiliyor.
Yapılan çalışmalar, şizofreni hastalarının rüyalarının normal gruba göre daha basit ve garip öğelerden arınmış olduğuna dair. Ancak sık sık, içeriklerinde hoş olmayan duygular barındırabiliyorlar. Şizofreni hastaları rüyalara fazla ilgi duymuyorlar. Rüyalarında genellikle gerçek üstülüklerdense normal ancak şiddet yönelimli öğelere rastlanıyor.
4) Manik depresyon
Manik depresif hastalar mani dönemlerine girmeden önce ölüm ve yaralanma konuları içeren garip rüyalar görüyorlar. Bir başka bulguysa rüyalarının depresyon hastalarına göre daha fazla kaygı öğesi taşıyor olması (Beauchemin & Hays, 1995)
Depresyonda rüya görme sıklığı düşüyor (Kramer, 2000)Bu hastaların rüyalarında mazoşist öğelere, Başarısızlık ve felaket senaryolarına rastlanabiliyor. Yine bir başka çalışma (Cartwright, 1984) depresyon hastalarının rüyalarının kendi geçmişlerine yönelik pek çok anı barındırdığını ortaya koyuyor.
6) Zekâ Geriliği
Hastalar genellikle basit rüyalar görüyorlar ve içeriklerinde sıkça ev ve ev ortamına dair olaylara rastlanıyor. Erkekler daha saldırgan içerikli rüyalar görüyorken kadınların rüyaları daha renkli oluyor. Bir yerlerden düşme öğesine sık rastlanıyor. (Kramer & Roth, 1979).
7) travma Sonrası stres Bozukluğu
Hastalar sürekli bir seyir gösteren ve aynı tipte rüyalar görüyorlar. Bu rüyalar genellikle canlı, sanki rüyanın içinde yaşanıyormuşçasına, rahatsız edici ve kolay hatırlanabilir oluyor. Sıkça uyanmalar, motor aktivitesindeki yükselme ve Terleme, hastaların rüyalarındaki huzursuzluğun göstergeleri olarak ele alınıyor (Wilmer, 1996).
Rüya Tabirlerinde Zaman
Bu tartışmalar devam ederken, Dr. B. Klein adında Amerikalı bir bilim adamı yardımcıları ile birlikte hummalı çalışmalara koyuldu. Gönüllü olarak seçtiği bazı kimseleri hipnotize ederek uyuttu. Belli bir süre sonra uyandırıp rüyalarını dinledi. Neticede, bir rüyanın yirmi saniyeyi geçmeyecek kadar kısa sürdüğünü tespit etti. İşin enteresan tarafı şuydu ki ; uyandırdığı gönüllüler üç beş saniye süren rüyalarını saatlerce anlatabiliyorlardı. Hatta bir kısmının rüyası yazılsa ortaya kalınca bir macera romanı çıkabilirdi. Dr. Klein yılmadan tecrübelerini sürdürdü. Bu iş üzerinde sarf ettiği pek çok mesai sonunda vardığı netice; en uzun rüyanın doksan saniyeyi geçirmediği idi.
Böylece her defasında kişilerin rüya görmekte olduğunu öğrenmiş oldu. Bu tespitin doğruluğunu ilim çevrelerine delilleriyle sunmak gereğini duydu. Ömrü boyunca hiç rüya görmediklerini iddia eden kimseleri toplayıp onlar üzerinde tecrübeler yaptı. Göz hareketlerinin başladığı anda uyandırdığı bu kimseler hayret ve şaşkınlık içinde ilk defa rüya gördüklerini söylendi.
Rüya Tabirleri ve Geçici Ölüm
Geçici ölüm denilen uykuda görülen garip haller...
Niçin ve ne surette rüya görüyoruz? Bu bir fenomendir. İlk insan'ın yaratılışından bu güne kadar filozoflar, bilim adamları çeşitli şekillerde açıklamışlar, düşünmüşler, fakat rüyayı kesin bir şekilde belirleyememişlerdir.
Ancak şu kadarını bilmemizde fayda vardır ki rüya, büyük ve soyut bir dünyadır. Aynı zamanda rüya, öldükten sonraki yaşantımız ile de ilişkilidir. Bu ilişkiyi yakalamak, temiz duygu ve ruh temizliğiyle ancak mümkün olabilmektedir. Rüya ile çok ince gerçekler keşfedilmiş ve sonsuza kadar da keşfedilmeye devam edilecektir.
Chicago üniversitesi uyku araştırmalarından Allan Rechtschaffen uykunun hiç bir fonksiyonu olmadığını tespit etmiştir. Adale yorgunluklarının azalmasına rağmen vücudun dinlenmesi için uykuya ihtiyacı olmadığını söylemiştir. Çünkü vücudumuzdaki hücrelerin kendi kendilerini tamir etme yeteneği vardır. Araştırmacıların tespitlerine göre bu esnada faaliyetten uzak olmasına, ya dinlenme veya uyku durumunda bulunmasına da gerek yoktur. Uyku sırasında alınan EEG kayıtları üzerinde yapılan incelemelerde beyinde faaliyetsizlik görülmemiştir.
İngiltere Milli Fizik Laboratuarı Kompütür bilimleri bölümünde psikolog araştırmacı Dr. Evans'a göre uykunun tek maksadı rüya görmemiz için, zemin hazırlamasıdır. Stanford Tıp Merkezi Uyku Kliniği doktoru Dr.William Dument'in görüşüne göre ise; rüya görmek son derece önemlidir. Rüyalar da fiziki dengenin oluşmasını sağlanmaktaymış...
Bilimsel olarak kanıtlanamasa da, yapılan araştırmalarda horlayan insanların daha az sayıda, daha kısa ve genellikle unutulan rüyalar gördüğü sonucuna varılmış.
Rüya İle Amel Edebilir miyiz
İnsanın sorumlu olduğu saha vardır. Bu da uyanıklık halidir. Yani insan uyanıklık halinde sorumludur, uyanıklık haricinde uyku ve baygınlık gibi yaptığı işlerden sorumlu tutulmamıştır. Dolayısıyla insan rüyasında yaptığı iş ve davranışlardan, söylediği sözlerden sorumlu değildir. Hatta bir insan rüyasında dinden çıkacak kelimeler söylese dinden çıkmış sayılmaz.
1- Hayatımızın 3'te birini uyuyarak geçiririz.
2- Ortalama bir ömrün yaklaşık olarak 6 yıllık bölümü sadece rüyagörerek geçer. Bu 2,100 günden daha uzun bir zamanı başka bir alemde geçirmek demektir.
3- Rüyaların varlığı insanoğlununki kadar eskidir. Adem (a.s.)'nin dünyaya inişinden buyana rüyalar var ola gelmiştir ve bütün uygarlıklarda ve ilkel toplumlarda bile zaman zaman büyük ilgi ve değer görmüştür. Roma zamanlarında etkileyici ve anlamlı rüyalar yorumlanmak üzere senatoya anlatılırdı.
4- Herkes, istisnasız HERKES rüya görür! Rüya görmediğini söyleyenler sadece gördükleri rüyaları hatırlayamayanlardır ve sırf hatırlamıyorlar diye rüya görmedikleri anlamına gelmez.
5- Rüyaların yaşamın vazgeçilmez bir parçasıdır, rüya görmüyor olmak ciddi protein eksikliği veya kişilik bozukluğundan kaynaklanıyor olabilir.
6- Her gece 1 ila 2 saat arası rüya görürüz, bu ortalama olarak gecede 4 ila 7 rüya demektir.
7- Kör insanlar da rüya görürler. Rüyalarında görsel imgeler olup olmaması doğuştan mı yoksa hayatının sonraki devrelerindemi kör olduklarına bağlıdır. Sonradan kör olanların rüyalarında görsel imgeler mevcuttur. Bununla birlikte rüyayı meydana getiren tek duyu görme değildir. Duyma, dokunma hissi, koku alma ve benzeri duyular körler için daha duyarlı hale gelirler ve rüyaları da bu duyuları üzerine kuruludur.
8- Rüyanın görülmesinden beş dakika sonra, rüyanın içeriğinin yarısı unutulur. On dakika sonra ise yaklaşık %90'ı unutulmuş olur.
9- Rüya kelimesi eski Arapça "görme, görülen şey" anlamına gelen "ruyet" kelimesinin çoğuludur ve "Görülen şeyler" anlamındadır.
10- Erkekler, erkekler hakkında daha çok rüya görürken, kadınlar erkekler ve kadınlar hakkında hemen hemen eşit sayıda rüya görür.
11- Araştırmalar beyin dalgalarının rüyadayken uyanık olduğumuz zamankinden daha etkin olduğunu göstermiştir.
12- REM uykusunun hemen ardından uyanan insanlar, sabaha kadar uyumaya devam eden insanlara göre rüyalarını ve rüyanındetaylarını daha iyi hatırlarlar.
13- Fizyolojik açıdan bakacak olursak, REM uykusu sırasında, görülen rüyanın içeriğinin ne olduğu hiç fark etmeksizin, erkekler ereksiyon, bayanlar ise daha yoğun vajinal kan dolaşımı yaşarlar. Ayrıca "ıslak rüya olarak da tabir edilen", rüya görenin hamamcı olduğu rüyaların açıkça cinsel içerikli olması da gerekmemektedir.
14- Sigarayı bırakan insanlar daha uzun ve daha yoğun rüyagörürler.
15- Emekleyen ve yeni yürümeye başlayan çocuklar kendileri hakkında rüya görmezler. 3-4 yaşlarına gelinceye kadar kendirüyalarında kendilerini göremezler.
16- Horladığınız anda rüya görüyor olamazsınız.
17- Kabuslar çocuklar arasında daha yaygındır. Tipik olarak 3 yaş civarında başlar ve 7-8 yaşlarına kadar devam eder.
18- Yapılan araştırmalara göre, insanlar arasında yaşadığı bir olayı daha önce yaşamış olduğu hissi (dejavu olarak da bilinir) oldukça yüksektir ve erkeklere göre bayanlar arasında daha yaygındır.
19- Yetişkinlerin yaklaşık %3'ü uykularında nefes alma zorluğu çekerler ve bu durum tedavi edilmezse açıklanamayan aşırı yorgunluk ve verimsizliğe yol açabilir.
20- İnsanlar rüyada kendilerinin öldüğünü görebilir ve ölüm tecrübesi yaşayabilirler. Rüyada öldüğünü gören ya da düşmekte iken yere çarpmadan önce uyanamayan insanların gerçekten öleceği şeklindeki efsane doğru değildir.
Bunun en temel yolu, uykuya dalmadan hemen önce kendinize şu cümleyi tekrarlamaktır: ?Göreceğim rüyaları hatırlamak istiyorum.? Yatağınızın yanı başına bir not defteri veya kayıt cihazı koyun. Uyandığınızda, yatağın içinde mümkün olduğunca az hareket edin ve başlamakta olan gün hakkında hiçbir şey düşünmemeye çalışın. Yanınızdaki kağıda gördüğünüz tüm rüyaları veya gözünüzün önünde kalan imgeleri kaydedin. Konsantrasyonunuzu bozabilecek en ufak şey, rüyanızın hafızanızdan yavaş yavaş silinmesine yol açacaktır. Eğer rüyanızın tamamını hatırlayamıyorsanız, çok zayıf bir hatıra da olsa, uyanmadan önce aklınızda olan son şeyi yazın.
Rüyalar Renkli midir?İnsanlar rengi ancak gerçek anlamda görsel bir deneyimin doğal bir parçası olarak algıladıkları veya rüyalarını hatırlamakta zorlandıkları için rüyalarının renksiz olduğunu iddia etseler de rüyaların hemen hepsi renklidir. Günlük hayatlarında renklerin daha fazla farkında olan insanların anlattıkları rüyalarda renklerin yine kuvvetle vurgulandığı dikkati çeker. Rüyalarda Görülenlerden Öğrenilebilecek Bir Şey Var mıdır?
Her ne kadar bilim adamları bu konuda birbirine karşıt fikirler sürüp tartışmaya devam ediyor olsalar da, kendi gördükleri rüyalarüzerine çalışma yapan veya yapılan insanların hepsi de rüyalarının onlar için çok anlamlı olduğunu vurgularlar. Rüyalar, rüyayı gören kişinin duygularını, düşüncelerini, davranışlarını, kişilik yapısını, tepkilerini ve değer yargılarını anlamakta çok işe yararlar. Birçok insana göre, rüyalar çözülmek için bekleyen sorunlara ışık tutarlar. Dahası sanatçılar, yazarlar ve bilim adamları rüyalarında sık sık yaratıcı fikirler bulduklarını söylerler.
Akılda tutulması gereken en önemli nokta, rüyalarınızın sizin şahsi duygu ve düşüncelerinizi yansıttığıdır. Rüyanızda gördüğünüz insanlar, olaylar, durumlar ve duygular tamamen size özeldir. Bazırüya uzmanları şu teoriyi savunurlar: ?Farklı insanlar, kültürler ve zamanlarda karşımıza çıkan tipik ve arketipik rüyalar ve rüyaelemanları vardır.? Bununla birlikte, genellikle, aynı imge veya sembolün farklı insanlar için farklı anlamları vardır. Örneğin, rüyada görülen bir fil bir hayvan bakıcısı için farklı, en sevdiği oyuncağı peluş bir fil olan bir çocuk için bambaşka anlama sahiptir. Bu yüzden ?Rüya Tabirleri Sözlüğü? adı altında piyasaya sürülen kitaplardaki açıklamaların birçoğu kullanışlı olmaktan uzaktır. Yapılması gereken en doğru çalışma, rüyanızda gördüğünüz her imgeyi ve size çağrıştırdıklarını sabırla ve ısrarla düşünmek ve gün içinde bu imgelerin hayatınızla paralellik gösteren bağlantılarını sorgulamaktır. Eğer bir rüya günlüğü tutar ve uzunca bir sürenin sonunda kaydetmiş olduğunuz rüyaları topluca incelerseniz bütünsel rüyayaşamınıza dair en doğru manzarayı elde edersiniz.
Sadece Bildiğimiz Şeyler Hakkında Rüya Görebiliriz
Rüyalarımızda sık olarak hiç tanımadığımız insanlar görürüyoruz.
Peki beynimizin bu suratları uydurmadığını, o insanların gerçek insanların gerçek yüzleri olduğunu, gün içerisinde gördüğümüz ama bilmediğimiz veya hatırlamadığımız insanlara ait olduklarını biliyor muydunuz?
Son rüyanızda gördüğünüz katil, siz çocukken babanızın arabasına benzin koyan benzinci olabilir.
Hayatımız boyunca yüz binlerce surat görüyoruz böylece beynimizin rüyalarda kullanabileceği büyük bir kaynak yaratmış oluyoruz.
Rüyalar Hakkında Çarpıcı İddialar
Uzmanların rüyalar hakkında tespit ettikleri ilginç bilimsel açıklamalar
Rüyalar Hatırlanır mı ?
Bazı insanlar gece boyunca gördükleri tüm rüyaları büyük bir netlikle hatırlayabilirlerken bazılarıysa ya hiç rüya görmediklerini zanneder veya nadiren rüyalarını hatırlarlar.
Uyku boyunca meydana gelen hemen hemen herşey (rüyalar, gece boyunca kısa süreli uyanıklıklarda aklımıza gelen düşünceler, vs..) sabah olduğunda unutulur. Uykunun doğasında tüm bunları ?hemen yazılmadığı takdirde- unutturan bir şeyler var.
Bazen günün orta yerinde veya görüldükten fünler sonra aniden bir rüyayı hatırlarız. Demek ki, rüyalar tamamen kaybedilmiyorlar; sadece onları gizlendikleri yerden çıkarmaya dair zorluk çekiyoruz uyandığımızda. Uyku ve rüyalar, alkol de dahil olmak üzere, kullanılan maddelerden ve ilaçlardan oldukça etkilenirler. Dahası, düzenli kullanılan bir ilacın aniden kesilmesi kabuslara neden olabilir.
Rüya da Ölümler Gerçek Olur mu
Hayır, bunun gerçekle hiçbir alakası yok. Rüyasında öldüğünü veya yere çarptığını anlatabilen birileri olduğuna göre böyle bir varsayımın gerçekle ilgisi olamaz
Bazı insanlar gece boyunca gördükleri tüm rüyaları büyük bir netlikle hatırlayabilirlerken bazılarıysa ya hiç rüya görmediklerini zanneder veya nadiren rüyalarını hatırlarlar. Uyku boyunca meydana gelen hemen hemen herşey (rüyalar, gece boyunca kısa süreli uyanıklıklarda aklımıza gelen düşünceler, vs..) sabah olduğunda unutulur. Uykunun doğasında tüm bunları hemen yazılmadığı takdirde unutturan bir şeyler var. Bazen günün orta yerinde veya görüldükten fünler sonra aniden bir rüyayı hatırlarız. Demek ki, rüyalar tamamen kaybedilmiyorlar; sadece onları gizlendikleri yerden çıkarmaya dair zorluk çekiyoruz uyandığımızda. Uyku ve rüyalar, alkol de dahil olmak üzere, kullanılan maddelerden ve ilaçlardan oldukça etkilenirler. Dahası, düzenli kullanılan bir ilacın aniden kesilmesi kabuslara neden olabilir.
Allah Rasulü Hazret-i Muhammed (S.A.V.) buyurdular ki :Fedale ibn-i Ubeyd (radiyallahü anh) hazretlerinin rivayet ettiği bir hadis-i şerifte Efendiler Efendisi (aleyhi ekmelüttehaya) Veda Haccı esnasında şunları söylemiştir:Size gerçek mü?minin kim olduğunu söyleyeyim mi? O, diğer kimselerin malları ve canları hususunda kendisinden emin bulunduğu insandır. Doğru müslüman başka insanların, onun dilinden ve elinden gelebilecek zararlardan salim olduğu kimsedir. Hakiki mücahid nefsinin engellemelerine rağmen ömrünü Allah?a itaatla geçiren yiğittir.. ve halis muhacir de hata ve günahlardan uzak duran iman eridir.