İnternette Güvenli Sörf İçin 10 İpucu..
Bilmeyenler ve bilipte yapmayanlar için;
Herkes spam`e maruz kalır.Bunlarla başa çıkmanın tek yolu e-posta sağlayıcınızla gelen filtreleri kullanmaktır. Ancak bazı spam`ler bu tedbirleri bile aşabilir. Bu spam`lere karşı koymanın bir yolu da postanıza gelenleri e-posta servis sağlayıcınıza rapor etmek. Mesela gereksiz e-posta servis sağlayıcınıza ''Junk Maili rapor Et'' seçeneği ile yahoo ve hotmail bu desteği sağlıyor. Bunları kullanın, çünkü bu servis sağlayıcıların karmaşık filtreleme özellikleri her zaman çöp e-postalarla savaşmaya hazır.
Bilgisayar ve internet, birçoğumuzun
hayatını kolaylaştırırken kimilerine de dünyayı zindan ediyor. Oyun, chat, arama derken kendilerini sanal bir girdabın
içinde bulanların sayısı hızla artıyor.
Geçtiğimiz haftalarda yoğun seçim gündemi arasından çarpıcı bir haber sıyrıldı. Amerika’da video oyunları saplantılı bir çiftin çocuklarının düşmüş olduğu içler acısı durumdu bu. Anne-baba bilgisayar oyunlarına kendilerini o kadar kaptırmışlardı ki, çocuklarının halinin belki farkına bile varmadılar. Bilgisayar oynarken ihmal ettikleri 22 aylık oğulları ile 11 aylık kızları ciddi şekilde kilo kaybetmiş, çeşitli organlarında enfeksiyon zuhur etmişti. Haklarında çocuk ihmalinden ötürü dava açılan çift, 12’şer yıl hapisle cezalandırılabilecek.
Dünyanın farklı coğrafyalarına dair benzer haberler daha önce de karşımıza çıkmıştı. Romanya’da 9 gün 9 gece bilgisayar oyunu oynayan 14 yaşındaki bir genç, yorgunluktan hastanelik olmuştu. Hong Kong’da 12 saat ‘Diablo 2’ adlı bilgisayar oyununun başından kalkmayan bir çocuk, sanal şeytanı yok edeyim derken hayatını kaybetmişti ki bu oyun Türkiye’de de oldukça popüler. Hong Kong’da daha önce de ‘Counter Strike’ oynayan bir genç, bilgisayar karşısında ölü bulunmuştu. Güney Kore’nin Seul şehrinde 38 yaşındaki bir Koreli, aralıksız oyun oynamış, onuncu günde ekran karşısında fenalaşmış ve kurtarılamamıştı… Eğlence amaçlı oturdukları halde saatlerini oyun başında geçiren bu örneklerde; sara hastalığı gibi bir krize maruz kalındığı tahmin ediliyor.
Farklı coğrafyalardan, yaşlardan benzer örnekleri çeşitlendirmek mümkün. ‘Oyun bağımlılığı’ ifadesiyle literatüre geçen bu saplantının bir benzeri de internete karşı geliştiriliyor. Teknolojinin bize sunduğu sevimsiz iki hediye; ‘internet bağımlılığı’ ve ‘oyun bağımlılığı’ yani özetle bilgisayar bağımlılığı. Benzer belirtiler görülüp, hemen hemen aynı tedavi yöntemleri kullanılsa da Amerikan Hastanesi’nde görevli uzman psikolog Aslı Akkan ikisi arasındaki farka dikkat çekiyor: “İnternet bağımlılığının bir sürü sebebi var. Kimi anti sosyal olduğu için geçer internet başına, kimi kumara ulaşmak ister, kiminin ise zamanı o kadar çoktur ki sörf yapar. Oyun bağımlılığında ise özellikle karakter yaratılanlarda, kişi gerçeklikten kopmak ister. Böylece, oynadığı oyun sayesinde kendini yeni bir karakterle özdeşleştirerek farklı bir gerçekliğe teslim olur.”
Dünyanın en yoğun ‘internet nüfusuna’ sahip Amerika’da bu hastalığın belirtisi ziyadesiyle gün yüzüne çıkmış. Öyle ki ülkede bilgisayar bağımlıları için birçok rehabilitasyon merkezi kurulmuş. Bu merkezlerde, gününün büyük bölümünü internette geçirdiği için kendini iyi hissetmeyen bilgisayar kullanıcılarına psikolojik danışmanlık hizmeti veriliyor. Bazı Uzakdoğu ülkeleri, internet kullanımını kısıtlamak amacıyla yasalar çıkarıyor, internet üzerinden oynanan oyunların belli bir süre sonra kendi kendine kapanması için uygulamalar gerçekleştiriliyor. İnternet bağımlılarını rehabilite eden merkezlere devlet desteği sağlanıyor.
SANAL BİR VİRÜS: BİLGİSAYAR BAÐIMLILIÐI
Hastaneye başvuranlar arasında 65 yaşında olan bile var. İnternetle geç tanışan ve bundan keyif alıp, vaktinin çoğunu bilgisayar başında geçirenler... Ama yukarıda da değindiğimiz gibi daha çok 15-25 yaş arasındakilerin ilgisini çekiyor bilgisayar. Türkiye’de internet bağımlılarının oranını ve karakteristiğini görmek için internet forumlarına bir göz gezdirmek kâfi. Bağımlı olduğu için kendini çaresiz hissettiğini dile getiren çok sayıda gencin yazdıkları bu forumlarda mevcut. İşte bunlardan bir tanesi: “Ne yapacağımı şaşırdım! Sık kullanılanlarım 100 siteyi geçeli baya oldu. Bloglines’ta 40 sitenin feedlerini takip ediyorum. Şu anda bile opera’da 7 sayfa açık. Nereye bakacağımı şaşırdım. Kategorilendirme bile yapamaz oldum. Gezdiğim site sayısı arttıkça her şey birbirine karıştı. Yıllardır internete girerdim; ama bu bloglar, rss, web 2.0 derken işler çok değişti, yavaş yavaş bağımlısı oldum.”
VAKTİMİ GEÇİRDİÐİM EN İYİ YER İNTERNET GİBİ
BAÐIMLILIK, SADECE SAATLE ÖLÇÜLMÜYOR
Literatürde haftada 40 ila 80 saatini ekran başında geçirenler ‘bilgisayar bağımlısı’ olarak tanımlanıyor; fakat Balıklı Rum Hastanesi Bağımlılık Merkezinde görev yapan psikiyatr Yasin Genç’e göre bu sürenin çok da anlamı yok. “Mesela önemli bir işin var; ama internet başından kalkamıyorsan bağımlısın demektir.” Bağımlılık tarifini ise şöyle yapıyor: “Bir şeyden keyif alıyorsun ve sürekli dozu artırıyorsun. Alkolde eğer ölçü bardaksa internette de saattir. Nasıl alkol almadığında yoksunluk belirtileri başlarsa; uykusuzluk, sinirlilik, gerginlik gibi… Günde on saat bilgisayar başında kalan biri de ondan uzakta kaldığında benzer hallere bürünür. Fiziksel ve ruhsal anksiyeteler gözlenir. Bilgisayar bağımlılığında da tamamen diğer bağımlılıklara benzer semptomlar var ve bunlar işlevselliği bozuyor.
Esasında ‘bilgisayar bağımlılığı’nın bir hastalık olup olmadığına dair özellikle yurt dışında ciddi bir tartışma var. Kimilerine göre bu sadece alışveriş bağımlılığı ya da kleptomani gibi bir ‘itki denetimi’ problemi, başka psikolojik problemlerin bir tezahürü. Prof. Dr. Mansur Beyazyürek’e göre bir maddenin ya da herhangi bir davranışın bağımlılığa sebep olduğuna karar vermek için kişinin sosyal, psikolojik ve biyolojik yapısına değişiklik yapmasına rağmen vazgeçilemez olması yeterli. Mesela bir çocuk ailesiyle arası bozulması, derslerinin kötüleşmesi, ağrıları ya da ruhsal bozukluklarına rağmen internetten ya da oyun oynamaktan vazgeçemiyorsa bağımlı demektir. Bilgisayar bağımlılarında organik bozukluklara da sık rastlandığını söylüyor Prof. Beyazyürek; gözlerin bozulması, sırtta eğrilik gibi… Yasin Genç, bu vakalarda sebep-sonuç ilişkisini bulmanın güçlüğüne değiniyor: “Saf internet bağımlısı değil gelen hastalar, muhakkak başka bağımlılıkları da var.” Eştanılı bir durum bilgisayar bağımlılığı. Sosyal fobi en sık rastlanan tetikleyicilerden. Fakat sosyal bir hayatı olduğu halde internete bağlılığı arttıkça asosyalleşenler de var.
BİLGİSAYAR, ÇOCUÐUN HAYAL DÜNYASINI ÖLDÜRÜYOR
Bilgisayar bağımlılığının tedavisinde hastanın katılımı önemli. Diğer bağımlılıklara nazaran hastanın durumunu daha kolay kabul edebilmesi, doktorların işini kolaylaştırıyor. Kalıp değil, kişiye özel tedaviler uygulanıyor. Önce bilgisayarın kişinin hayatındaki yeri tespit ediliyor. Psikolojik, biyolojik, sosyal patolojiler varsa belirleniyor. Eğer bir sosyal çekilme, sıkıntı varsa antidepresan kullanılıyor. Daha çok da davranışçı terapi uygulanıyor. Hastanın internete girme saati azaltılarak, yerine keyif alarak yapabileceği başka alışkanlıklar ikame ediliyor.
Kadın ve erkeklerin internetteki tercihleri birbirinden farklı. Kadınlar daha çok alışveriş sitelerinde vakit geçiriyor, erkekler ise oyun, kumar ve cinsel içerikli siteleri tercih ediyor. Çocuklar bilgisayarda en çok oyun oynuyor. Chat ise her yaş grubuna hitap ediyor. Prof. Beyazyürek, çocuklar için bilgisayarın çok ciddi bir tehdit olduğunu düşünüyor: “Özellikle çocuklar ortaokuldan önce bilgisayar başına kesinlikle oturtulmamalı. İnsanı insan yapan en önemli özellik soyut düşüncedir ve bu yetenek dokuz yaşına kadar şekillenir. Soyut düşüncenin henüz tamamlanmadığı bir dönemde çocuğun önüne bilgisayar gibi bambaşka bir dünya koyduğunuz takdirde yeteneği gelişemez ve robotlaşır. En azından 8-9 yaşına kadar aileler bu konuda dikkatli davranmalı.” Ebeveynin, “Ne güzel, çocuğum bilgisayar kullanıyor” sevincinin de anlamsızlığını ortaya koyuyor Beyazyürek’in ifadeleri. Zira akıl hastalıklarının büyük bölümü de soyut düşüncenin bozulmasıyla başlıyor.
Peki bu durum karşısında nasıl bir tedbir geliştirmeli? Psikiyatr Genç, bağımlılık sorununun çözümünün genel bir devlet politikası olması gerektiğini düşünüyor. İnsanların bilinçlendirilmesi, bu yönde atılacak en önemli adım. Böylece kişisel ‘farkındalık’ arttığı için tedavi ihtiyacının doğması da sağlanacaktır. Psikolojik desteğin de ihmal edilmemesi gerekiyor.
Şüphesiz burada en büyük iş, kişinin kendi iradesine düşüyor. Saatlerce açık tuttuğu bilgisayarında açtığı her pencerenin içinden geçerek bilmediği bir yönde ilerlemektense daha ‘tutumlu’ bir tavır takınmak gerekiyor. Aksi takdirde bilgisayar içinde sanal bir dünya kuruyor kişi kendine ve bu, dışarıdaki hayattan hem psikolojik ve nadiren de olsa fiziksel bir kopuşa dahi sebep olabiliyor. Bu durum karşısında söylenebilecek tek söz kalıyor: “Değer miydi?”
İlhan Mansız: RAHATLAMAK İÇİN OYUN OYNUYORUM
Rahatsızlığından ötürü futbolu bırakan İlhan Mansız da bilgisayar oyunu tutkunlarından. Onun oyunlarla geçmişi çocukluğuna kadar gidiyor, sanal dünyada da futbolu tercih ediyor. Bilgisayar meraklısı arkadaşlarıyla kamp dönemlerinde de sık sık macera içerikli oyunlar oynamış. İlhan Mansız, futbolu bıraktığı için bilgisayar karşısında artık daha fazla vakit geçiriyor. “Tamamen rahatlamak amacıyla oyun oynuyorum.” diyor. Bazı günler hiç aklına bile gelmiyor oyun oynamak; fakat 7-8 saate varacak kadar da bilgisayar başında kaldığı olmuş. Teknolojiye düşkün olduğunu ifade ediyor; ama günlük hayatını etkilemeyecek şekilde internet başında vakit geçirdiğinin altını çiziyor İlhan Mansız. Özellikle iletişimlerde yüz yüze görüşmeyi tercih ediyor. Merak ettiği bilgilere ulaşmak için de ilk kaynağı internet oluyor.
BİLGİSAYAR BAÐIMLILIÐININ BELİRTİLERİ
Haftada 40 ila 80 saatini bilgisayar başında geçirmek. Mesela oyundan uzaklaşmamak uğruna yemek yememek, su içmemek, tuvalete gitmemek vb...
Kişinin internet başında ya da bir oyun oynarken elektrik kesilmesi ya da herhangi bir engelle karşılaştığında aşırı tepki vermesi.
İnternette vakit geçirmek ya da oyun oynamak için bir toplantıya katılmamak, spor yapmamak, ertesi gün işe uykusuz gitmek, eşlerin birbirini ihmal etmesi gibi önemli sebepler.
Fiziksel ya da ruhsal sorunların ortaya çıkmasına ya da artmasına rağmen bilgisayar kullanmaktan vazgeçememek. Mesela birikmiş ödevler varken saatlerce oyunun başından kalkamamak, dinlenme ihtiyacına rağmen uykusuz kalmayı göze almak.
Onlar google kadar iyiler ama isimlerini bile duymadınız. İşte o arama motorları;Nielsen/NetRatings araştırma bölümünün Amerika Birleşik Devletleri sınırları içersinde yaptığı arama motorları kullanımı mayıs ayı sonuçlarına göre Google %56.3'lük kullanımla lider durumda bulunuyor ve en yakın takipçisi Yahoo ise %21.5 ikinci sırada yer alıyor.