Mahidevran Sultan ve Ailesi: März 2014
Bugünlerde rahmetli dedem Celal Bey'in notlarından başımı kaldıramıyorum, çünkü o kadar çok değerli bilgiler varki anlatmakla bitmez. Aslında bu notların kesinlikle yayımlanması lazım, bu yüzden bazı bölümlerini burada ilgilenenlerle paylaşmak istiyorum.
Notlarda anlatılan ve Yavuz Sultan Selim'in Haremin de geçen enteresan bir olayı buraya ekliyorum:
(...) Hafza Sultan'ın dairesinde hizmet gören ve babasının Sarayından beraberinde getirdiği Felek Hatun, vakti zamanında pek güzelmiş ve Güranizade ile nikahı dahi mevzu bahis olmuş. Fakat Felek Hatun efendisi Hafza Sultan'ın yanından ayrılmak istemediğinden istikbali pek parlak olan Güranizade'yi kabul etmemiş. Nihayet bir gün Yavuz Selim zevcesini ziyarete dairesine gelmiş ve Felek Hatun'a tesadüf etmiş. Padişah derhal Felek Hatun'u huzuruna celb ederek yanında oturan zevcesi Hafza Hatun'a 'Memleketlini bizim Paşa'ya verelim' demiş. Hafza Sultan'da bir el işareti ile Felek Hatun'a konuşmasını buyurmuş. Müsade alan Felek Hatun'da başı eğik ve el pençe divan halde 'Şevketlü Efendimiz, kulunuzun muradı efendimize hizmet etmekdir, maada bir arzum yoktur' diye cevap vermiş. Yavuz Selim kızın cevabından pek hoşlanmış ve aradan bir süre sonra Has Odaya alıp Hazinderlarına dahil etmiş. Felek Hatun bu tayin hasebi ile efendisi Hafza Sultan'la arasının açılmasından korkmuş. Doğrudan Hafza Sultan'ın yanına gidip ayaklarına kapanıp 'Efendim, kulunuz Felek'i azad ediniz, sizin müteessir olmanıza sebep olmak istemem' demiş. Hafza Sultan'da nedimesini ayağa kaldırıp kucaklamış ve 'Müteessir olma, senin bir günahın yoktur, Efendimize söylerim, Bahçesaray'a dönebilirsin' demiş.(...) Hafza Sultan bilahare Valide Sultan oluncada vefakar nedimesini tekrar İstanbul'a getirtip Baş Kalfası yapmıştır.
Şehzade Mustafa'nın şimdiye dek ismi bilinmeyen son eşi'nin merhum fransız tarihci Andre Clot'un mektubu sayesinde öğrendim. Bu hanımın ismi Futuha-Begim olup Kırım'da Giray Hanedanından Mahmut Giray'in kızı olarak 1530 senesin de dünyaya gelmiş. Şehzade Mustafa ile 1545 senesin de evlenmiştir. Futuha-Begim Hatun, 1546'da Şehzade Mehmet'i ve 1550 senesinde de Şah Sultan'ı dünyaya getirmiştir.
İsmi malum dizi de Şehzade Mehmet'in annesi'nin Barbaros Hayrettin Paşa'nın kızı Mihrünnisa Hatun olduğu gösterildi. Fakat bu doğru değildir! Aynı şekilde dizi de Şehzade Mustafa'nın bir kızı varmış gibi gösteriliyor, buda doğru değil! Şehzade Mustafa'nın iki kızı vardı: büyüğü Nuricihan Hatun'dan dünyaya gelen Nergizşah Sultan, küçüğü de Futuha-Begim'den dünyaya gelen Şah Sultan'dır.
Şah Sultan babası katledildiğinde henüz 3 yaşında bir çocuktu ve hayatı'nın büyük bir kısmını Bursa'da sürgünde geçirdi. Sultan Süleyman ölümünden bir sene önce, yani 1565 yılında Şah Sultan'ı Damad Abdülkerim Ağa ile evlendirdi.
Futuha-Begim Hatun ikinci evliliğini 1555'den sonra Pertev Paşa ile yaptığı bilinir. Şah Sultan 1565 senesinde evlendirilidiğine göre Futuha-Begim Hatun'da o tarihlerde Pertev Paşa'yla evlenmiş olması lazım. Zaten Pertev Paşa'da 28.6.1565 tarihin de 2.Vezir olmuş, bu rütbe tevcihine istinaden dul bir Hanedan Geliniyle evlendirilmesi bir nevi özel bir Padişah hediyesi gibi görülebilir. Genelde Padişahlar
devlet adamlarını mükafatlandırmak için kızkardeşleriyle, yeğenleriyle, eski Gözdeleriyle ve Saraylılarıyla evlendiriyorlardı. İşte Futuha-Begim Hatun'un Pertev Paşayla evlendirilmesi de bu sebeptendi. Buna göre Futuha-Begim Hatun 35 yaşında ikinci evliliğini yapmıştır.
Pertev Paşa, Futuha-Begim Hatun'la evlendiğin de yaklaşık 45 (belki daha büyük) yaşında bir devlet adamıydı. Futuha-Begim Hatun'dan önceki eşi de Hanedan'dan olup Yavuz Sultan Selim'in kızlarından birinin kızı olan bir Hanımsultan'dı ve bu prensesten Ahmet Efendi adında bir oğlu olmuştu. Ahmet Efendi ise babasından önce ölmüştür. Pertev Paşa'nın ilk eşi Hanımsultan ise 1565'den önce vefat etmiştir.
Pertev Paşa 1572 yılında vefat etmiştir ve Eyüp'te kendi Türbesin de medfundur. Futuha-Begim Hatun'da ikinci eşi'nin Türbesin de yatmaktadır.
Pertev Paşa'nın çocukları:
1.Ahmet Efendi (Hanımsultan'dan dünyaya gelmişti. Ahmet Efendi'nin kızı Ayşe Hatun, Sultan II. Osman'la evlenmiştir)
2.Mahmut Efendi (Futuha-Begim Hatun'dan dünyaya gelmiş olabilir)
3.Mustafa Efendi (Futuha-Begim Hatun'dan dünyaya gelmiş olabilir)
4.Mehmet Efendi (Futuha-begim Hatun'dan dünyaya gelmiş olabilir)
6.Hatice Hatun (Futuha-Begim Hatun'dan dünyaya gelmiş olabilir)
Bir düzeltme yaptım: Pertev Paşa'nın Sultan II. Osman'la evlenen torunu Akile Hatun değil Ayşe Hatun'muş.
Pertev Paşa'nın torunu Ayşe Hatun, Ocak 1622 tarihin de Sultan II. Osman ile evlenmiştir. Sultan II. Osman'ın annesi Mahfiruz Valide Sultan'da Mahidevran Haseki'nin yeğenidir. Acba Pertev Paşa'da Çerkes'miydi? Veya Kırımlı'mıydı?
(...) Ananevi tertibat mucibince Harem'e giren Alexandra Lisowskaya, sıkı bir terbiyeden sonra Harem Sofhasına çıkma müsaadesi almış. Zaten pek dilber olan bu rus kızı, uzun örülmüş kızıl saçları ve güzel mavi gözleriyle Padişahın nazarı dikkatini celb etmiş. Derhal hususi daireye alınan rus kızı burada artık bütün bütün Hükümdarın kalbini fethetmiş ve Gözdelik makamına yükselmiştir. Sultan Süleyman kızın saçına ve parlak yüzüne istinaden Hürrem ismini tesmiye etmiştir. (...) Mahidevran Haseki zevci'nin üstüne bir Cariye getirmesine pek hiddetlenmiş ve kayınvalidesi Hafza Sultan'ın huzuruna çıkıp: 'Bize hak reva görülen bumudur, Efendimizin alelade bir Cariye'yi bize tercih etmesini hangi kadın kabul eder' diye şikayet ediyor. Hafza Sultan ise gelinini susturup 'Padişahın iradesini hiç kimse sorgu sual edemez, sen bile' diyor. (...) Nihayet bir gün Mahidevran Haseki, Harem'in büyük Salonun'da Hürrem Haseki'ye tesadüf eder. Rus kızı oturmuş başka harem kızlarıyla gülerek sohbet ediyor. Mahidevran Haseki bu Cariye'nin mağrur hallerine zaten haftalardır fevkalade hiddetlendiğinden artık kendisine hakim olamayarak Hürrem'in üzerine yürüyüp 'Rezil! Seni satılmış et parçası kadın! Demek benim yerimi almak istiyorsun, benimle yarışabileceğini mi zannediyorsun! Seni o geldiğin rus cehennemine geri göndereceğim' diye bağırıyor. Kızın saçından tutduğu gibi yere fırlatıyor ve üzerine çullanıp tokatlayarak bir güzel tartaklıyor. Eingestellt von
Sayın Talha Uğurluel,
Öteki Gündem isimli TV Programın'da büyük halam Mahidevran Haseki'den için Köle Kadın dediniz. Biz Temrukoğlu ve Çerkasski ailesi olarak sizi kınıyoruz. Hürrem Haseki'den için bu terimin kullanılması uygun olabilir ama halamız Mahidevran Haseki için kullanılması doğru değildir.
Mahidevran Haseki satılmış bir Köle değildir!!! Biz ailece bu sayfada kaç tane Belge yayımladık ve halamızın bir Köle olmadığını bu Belgeler sayesinde kanıtladık.
Lütfen söylediklerinize çok dikkat ediniz, orda bahsettiğiniz insanların aileleri hala devam ediyor. Hiç mi düşünmüyorsunuz, kendi halanızdan, kız kardeşinizden için Kadın Köle denilse siz nasıl bir tepki gösterirdiniz? Yanlızca sizin için değil, diğer hiç düşünmeden ithamlarda bulunanlar için de söylüyorum!
Türkiye de 2 Milyon kadar Çerkes yaşıyor. Halam Mahidevran Haseki'den için Köle dediğiniz de bu insanlarada hakaret etmiş olduğunuzu sakın unutmayın lütfen.
Mahidevran Haseki Düzmece Mustafa İsyanını Destekledimi?
İsmi malum dizi de güya Mahidevran Haseki'nin bu isyanı desteklediği gösterildi. Fakat gerçekte öyle birşey olmadı, olmasıda mümkün değildi. Mahidevran Haseki isyanı desteklemek isteseydi bile bunu yapmak için maddi imkanı yoktu. Şehzade Mustafa'nın katlinden sonra malum olduğu üzere Mahidevran Haseki, kız kardeşleri, oğlunun ailesi Bursa'ya sürgün edildiler. Bu sırada Sultan Süleyman, Mahidevran Haseki'nin bütün mal varlığına el koymuştu. Mahidevran Haseki oğlunun türbesini de ancak seneler sonra kendisine Leyszade Konağı tahsis edilmesiyle yaptırabilmişti. Yani Düzmece Mustafa isyanı sırasında Mahidevran Haseki'nin parası olmadığı gibi sefil bir hayata mahkum olduğundan maddi bir destek vermesi imkansızdı.
Dizi de halamın isyana yardım etmiş gibi gösterilmesinin nedeni de Sultan Süleyman'nın sürgün ettiği eşine sahip çıkmamasına bir sebep vermek içindi. Bu şekilde güya Mahidevran Haseki hak ettiğini bulmuş gibi oluyor, halbuki Sultan Süleyman'ın yaptığı sadece vicdansızlıktan başka birşey değil. Masum oğlunu öldürttüğü gibi esas eşi olan kadın'a da onca adaletsizliği reva görmesine bir mana verme çabasındalar. Gerçekleri başka türlü gösterip insanların gözlerine bir perde çekme gayesin de olanlara ancak diğer alem de bekleyenleri hatırlatmak isterim. Bu dünya'da adaleti bulamayanlar ebediyette bulacaklardır. Bu dünya'da yalan beyan edenler de diğer alemde cefalarını çekeceklerine inanıyorum.
Mahidevran Haseki sürgün de Bursa'da bulunduğu sırada çektiği acıların son nefesine dek sürdüğü bilinen bir gerçektir. Bursa kadısı'nın şikayet ve ısrarla Sultan Süleyman'a gönderdiği mektubun'da artık Mahidevran Haseki'nin sefaletine bir son verilmesini rica etmiştir. Sultan Süleyman'da belki istemeyerek ve vicdan'dan mahsun halde eski Gözdesine, kulları'nın baskısı yüzünden Leyszade Konağının tahsis edilmesini irade buyurmuştur. Lakin Bursa halkı'nın Mahidevran Haseki'ye saygıda kusur etmesinden dolayı durumu düzelmeyerek pek fena bir hale düşmüştür.
Evlat acısıyla yanıp tutuşan Mahidevran Haseki üstüne halkın kendisine hürmet etmemesini de yaşamıştır. Daha dün oğlu Şehzade Mustafa'nın ikbalin de güneşlenen bu yüce kadın, düştüğü felaketin ortasında kalbi parçalanmış harab olmuştur.
Kız kardeşlerinin ölümünden sonra yanın'da sadakatle bağlı kalan hizmetkarlarından hariç kimsesiz kalması'da bu yanlızlığının zirvesi olmuştur. Bu kadar acı ve kederle sınavlanan muhterem ve temiz kalbli büyük-halacığımın psikolojik durumunu düşünmek bile tüğler ürpertici. Yaşadığı acıların bedeli olarak diğer alem de mükafatlandırıldığına ve cennete giren ender insanlardan olacağına inanıyorum.
Rahmetli dedem Celal Bey'in evrakları arasından çıkan ve Mahidevran Haseki için yazılmış mersiyeyi buraya ekliyorum:
Bitmedi bu cihan'ın acısı,
Ne vakit dinerki ruhumun sancısı,
Fena'dan bekaya eyledi rıhlet,
Ya Rab yegane senden bekleriz hikmet,
İçdi ecel şarabını el-hükmü-lillah,
Sualsiz dedi son nefesin de Allah,
O ki Çerkezistan emiri'nin dilberi rana duhteri,
Oldu Osmanlı Sarayında Padişah Süleyman'ın zevcesi,
Gönüllerin şahı El-cedid Mustafa Han maderi,
Şanı pürnur Mahidevran Haseki
Sevgili halamız Muazzez Şahinbey'i kaybettik.
Kabardey Çerkasski Hanedanın'dan Mirza Tobulduko Haydar Bey ahvadından. Merhum Çerkes Mirza Bitu Mustafa Paşa'nın soyundan. Merhum Prens Temruk Haydaroviç Bey'in ve merhume Malhurub Mahidevran Haseki'nin büyük yeğeni. Merhum Ahmet Temrukoğlu ve merhume Safinaz Hanım'ın kızı. Vedat Temrukoğlu ve Şayan Temrukoğlu ve Behiye Özdemiroğlu ve Necati Temrukoğlu'nun ablaları. Merhum Aziz Şahinbey'in sevgili eşi. Vesime Baykal ve Cahide Vlora ve Tarık Şahinbey'in muhterem anneleri.
Ender bir Hanımefendi olan Feride Muazzez Şahinbey'i kaybettik.
Nurlar içinde yatsın sevgili halacığım, yüce Allah'ım mekanını cennet etsin. Amin.
Muhteşem Yüzyıl'ın Bitmek Bilmeyen Muhteşem Hataları !!!
Bir değil, iki değil, üç de değil...hatalar sinciri bitmiyor Muhteşem Yüzyıl dizisin de! Bu haftaki bölümün de Şehzade Bayezid'in kuzini Huricihan Hanım Sultan'la olan evliliği vahim konulardandı. Bütün Saray'da bu yüzden tarifi güç bir kıyamet koptu. Hürrem Haseki'nin etekleri birden tutuştu, zira Bayezid'in evliliği hakkın'da Sultan Süleyman haberdar olduğu takdir de bir felaket kopacağı sürekli ima edildi. Ne saçma!!! Şehzade'nin evli olup olmaması ne gibi bir felaket getirebilirki. Sultan Süleyman'ın kendisi bile nikahla evlenmemişmiydi. Ayrıca Şehzade Mustafa'nın nikahı hakkın'da da böyle olay olmuştu. Neymiş efendim, Şehzade nikah kıydığı için felakete sürüklendi...böyle saçma bir şey olabilir mi.
Biraz mantıklı olalım lütfen. Sultan Süleyman'ın kendisi nikahla evlenmişken niçin oğulları'nın nikahları bir sorun teşkil etsinki. Sonra bundan bir sene önce dizi de Sultan Süleyman'ın bir müslüman Gözdesi olduğu gösterilmişti. Bahsi geçen Cariye'nin müslüman ve Safevi Hanedanından olması öğrenildiğin de sürgüne gönderilmişti. Gerçekte Sultan Süleyman'ın hiçbir zaman Safevi Hanedanına mensup bir Gözdesi olmadı, ama müslüman olan Gözdeleri oldu. Dizi de müslüman bir kız'ın Cariye olması yasaktır gibi gösteriliyor. Böyle büyük bir hata nasıl yapılır yahu, hayret doğrusu.
Müslüman bir kız'ın Saray'da Cariye olması yasak değildi. Mesela Saray'a alınan Çerkes kızları müslümandı, bunlar nasıl Saray'a alınmışlardı? Ayrıca Saray'a girdiği sırada belki hristiyan olan bir kız'ın Saray'a girmesiyle müslüman olması şarttı, peki bu durumda bunlar nasıl Cariye olabiliyorlardı?!
Sultan Süleyman'ın kendisi nikahla evlenmiş olması bir tarafa, Yavuz Sultan Selim de nikahla evlenmişti, yani Sultan Süleyman'ın annesi de hem müslüman'dı hemde babasının nikahlı eşiydi. Tekrar ediyorum, böyle bir durumda niçin Sultan Süleyman oğullarının nikahla evlenip evlenmemelerini sorun yapsın!!! Allah aşkına, biraz mantıklı olalım...dizinin senaryosunu berbat ettiniz.
Bir Şehzade beraber olduğu kadına nikah kıydığı için gözden düşüp idama sürüklenmesi hiç olacak şey mi...Osmanlı bu kadar mı adaletsiz ve basitti.
Ayrıca ne Huricihan ne de Mihrünnisa gerçekte yaşamış kişiler değiller. Şehzade Mustafa'nın bütün eşleri ya Kırım'dan ya da Kırım civarındandı. Sultan Süleyman'ın annesi Kırımlı Giray Hanedanından, Mahidevran Haseki de Çerkes ve Kırım civarından. Şehzade Mustafa'nın ismi bilinmeyen bir eşi'nin de Kırımlı olduğu kayıtlarda. Şu zincirlemeye bakınız, hepside Kuzey Karadeniz Bölgesinden gelmişler. Ayrıca Hürrem'in kendisi de Ukraynalı değilmi, yani gene Kuzey Karadeniz Bölgesi'nin üst tarafları. Bu ne demek oluyor: Demekki o tarihler de ki Harem kızları genellikle Kuzey Karadeniz Bölgesinden geliyorlardı. Ama dizi de maşallah Hırvat'tan geçilmiyordu.
Dizi yapımcılarının acaba Çerkeslerle bir sorunlarımı var'da Mahidevran Haseki'yi ve o dönem de ki Saray Harem mensuplarını tarihe uygun şekilde göstermiyorlar? Rahmetli Meral Okay'ın kendisi de Çerkes-Abaza'larla akrabaydı. Ben anlamıyorum.