Harf Devrimi ne zaman ve neden yapıldı?
Cumhuriyetin ilk yıllarında henüz kullanılmakta olan Arap Harfleri ne zaman ve neden kaldırılarak, yerine yeni Türk Alfabesi ne zaman kullanılmaya başlandı?
Yeni Türk alfabesi aslında latin alfabesi kökenli olmakla beraber Türk Dili için Başöğretmen Mustafa Kemal Atatürk tarafından özel olarak hazırlanan ve latin alfabesinde olmayan ı, ü, ö, ç, ğ gibi sesler için özel olarak üretilmiş harfler de içeren Genç Cumhuriyetin yeni Türk alfabesi olmuştur.
Türkler, İslam dinini kabul ettikten sonra, Arap alfabesi Türkler arasında yayılmış ve Türkçe'ye uygulanmıştır. Ancak Arap diline özel harflere ve seslere dayalı bir alfabe olan Arap Alfabesi aslında hiçbir zaman Türk Dili için yeterli olmamıştır.
Bu nedenle Ulu Önder Atatürk, cumhuriyetin ilk yıllarında devam eden alfabe tartışmalarını Harf Devrimi ile noktalamış ve 1 Kasım 1928 tarihinde harf devrimini gerçekleştirmiştir.
Okuma yazmayı kolaylaştırmak, Türk milletinin eğitim ve kültür düzeyini yükseltmek, milli kültürü oluşturmak ve çağdaş uygarlığa yönelmek amacıyla yapılan harf inkılabı, başarıyla gerçekleştirilmiş ve bu amaçlara ulaşılmıştır.
Türk'lerin kullandıkları alfabeler nelerdir?
Türkçe'nin yazıldığı ilk alfabe, batılıların "runik" diye tanımladıkları Göktürk alfabesidir. Runik kelime anlamı olarak 'Sır' demektir. Batılılar bu alfabeyi henüz çözemedikleri dönemde 'Sır' yani 'Runik' olarak tanımlamışlardır.
Türk damgalarından doğduğu, dolayısıyla Türkler tarafından icat edildiği kabul edilmektedir. Türkler arasında VII-IX.
yüzyıllar yaygın olarak kullanılmıştır. İskandinav Alfabesi ile benzerlik gösteren bu alfabe Danimarkalı William Thomsen tarafından çözülmüştür.
Göktürk alfabesiyle yazılan 732 yılında yazılan Kültigin abidesi Türk edebiyatının yazılı ilk eseri sayılmaktadır.
Türk'lerin kullandığı bir diğer alfabe ise Uygur alfabesidir. Uygur alfabesi, Soğd kökenli olup bazı değişikliklerle Türkçeye uygulanmıştır. Harf sayısı 14'tür. Bunlardan üçü ünlü, 11'i ünsüzdür. Sağdan sola doğru yazılır. Z hariç tüm harfler bitiştirilir.
Kaşgarlı Mahmud'un Bağdat'ta yazıp Abbasî halifesine sunduğu Divanu Lugati't-Türk (1072) adlı eserinde bu alfabe için kullandığı tanımlama "Türk alfabesi" olmuştur.
Türkler’in ve Müslüman Arapların, Çinlilere karşı oluşturdukları ittifak ile 751 yılında Talas savaşında, Arap ve Türk orduları Çinlileri ağır bir yenilgiye uğratmaları sonucunda Türklerin Müslümanlaşmasında bir dönüm noktası olmuştur. Bu tarihten sonra Türk’ler yavaş yavaş Müslümanlaşmaya başlamışlar ve Müslümanlıkla birlikte Arap Alfabesini de kullanmaya başlamışlardır.
KİRİL (SLAV) ALFABESİ
Osmanlıca ve Türkiye dışındaki Türk dil ve lehçelerinin yazımında Arap alfabesinden sonra en geniş ölçüde kullanılan alfabedir. XVIII. yüzyıl başlarında Hristiyanlık'ı yaymak için Çuvaşlar'a giden Ruslar bu dili kendi harfleriyle (Kiril) yazdılar. Eski Sovyetler Birliği idaresindeki Türkler'ce 1937-1940 yılları arasında Stalin rejimi tarafından bu alfabe kabul ettirilmiş ve her Türk boyu için farklı alfabeler yapılmıştır. Bunun sonucunda Türkler arasında 20 ayrı Kiril alfabesi kullanılmıştır. Bugün de bu alfabeyi kullanmaya devam etmektedirler.
Ancak Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonra alfabe değiştirme eğilimleri kuvvetlenmiştir. Ayrıca Türk Cumhuriyetleri arasında kültür alışverişini daha sağlıklı yapmak için ortak alfabe çalışmaları devam etmektedir.
Türkiye Cumhuriyetinin yeni alfabeye geçmesinin ardından, Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Azerbaycan, Moldova'daki Gagavuz Türk'leri de latin harflerinden türemiş alfabeyi kullanmayı seçmişlerdir.
Boğaziçi Üniversitesi'nde Betül Tanbay ile Turgut Turhanlı gözaltına mı alındı?
İddiaya göre Boğaziçi Üniversitesi'nde Betül Tanbay ile Turgut Turhanlı'nın da aralarında bulunduğu öğretim üyeleri gözaltına alındı.