'Doktorlara 'hapis' yolu
(1-Nisan) TÃ¼rk MÃ¼ziÄŸini AraÅŸtÄ±rma ve TanÄ±tma Grubu tarafÄ±ndan dÃ¼zenlenen "TÄ±ptan Kalbe, Kalpten TÄ±bba" semineri, Antalya'nÄ±n Kemer Ä°lÃ§esi'nde baÅŸladÄ±.
Yeni TÃ¼rk Ceza Kanunu (TCK), yaÅŸamÄ±n her alanÄ±nda olduÄŸu gibi tÄ±p alanÄ±nda da alÄ±ÅŸÄ±lmÄ±ÅŸ birÃ§ok uygulamayÄ± ve hÃ¼kmÃ¼ deÄŸiÅŸtiriyor. TCK'nÄ±n 280. maddesine gÃ¶re, gÃ¶revi sÄ±rasÄ±nda suÃ§la karÅŸÄ±laÅŸtÄ±klarÄ± halde durumu ilgili makamlara bildirmeyen hekim, eczacÄ±, ebe, hemÅŸire ve diÄŸer saÄŸlÄ±k Ã§alÄ±ÅŸanlarÄ± 1 yÄ±la kadar hapis cezasÄ± alacak. TCK bununla birlikte, 'Evrensel Hasta HakkÄ± NormlarÄ±'na uygun bir takÄ±m olumlu iyileÅŸtirmeler getiriyor.
Yeni TÃ¼rk Ceza Kanunu ve Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) ile insan saÄŸlÄ±ÄŸÄ±na verilen Ã¶nem artÄ±rÄ±ldÄ± ve saÄŸlÄ±k hakkÄ±nÄ± istismara yÃ¶nelik haller aÄŸÄ±r yaptÄ±rÄ±mlara baÄŸlandÄ±. TCK'ya gÃ¶re, akÄ±l hastasÄ±, alkol, uyuÅŸturucu ve madde baÄŸÄ±mlÄ±sÄ± suÃ§lularÄ±n, yÃ¼ksek gÃ¼venlikli saÄŸlÄ±k kurumlarÄ±nda gÃ¶zetim ve tedavi altÄ±nda tutulmasÄ± ve bu sÃ¼relerin cezalarÄ±na sayÄ±lmasÄ± hÃ¼kmÃ¼ getirildi. Bununla birlikte saÄŸlÄ±k sektÃ¶rÃ¼nÃ¼n 'kanayan yarasÄ±' olan organ ve doku ticareti yasaklandÄ±, insan Ã¼zerinde bilimsel amaÃ§lÄ± deney yapÄ±lmasÄ± Ã§aÄŸdaÅŸ normlarla sÄ±nÄ±rlamalara tabi tutuldu. Gebe kadÄ±nlar, Ã§ocuklar ve savunmasÄ±z hastalar Ã¼zerinde iÅŸlenecek suÃ§lar, Ã¶zel koruyucu yaptÄ±rÄ±mlara baÄŸlandÄ±. HastalarÄ±n Ã¶zel hayatÄ± ve mahremiyet hakkÄ±, Ã¶zel hÃ¼kÃ¼mlerle koruma altÄ±na alÄ±ndÄ±. Hakim veya savcÄ± kararÄ± olmaksÄ±zÄ±n rÄ±za dÄ±ÅŸÄ± genital muayene yasaklandÄ± ve yaptÄ±rÄ±ma baÄŸlandÄ±.
Yeni TCK Ã¶zellikle saÄŸlÄ±k Ã§alÄ±ÅŸanlarÄ±na yeni ve aÄŸÄ±r sorumluluklar yÃ¼klÃ¼yor. SaÄŸlÄ±k Ã§alÄ±ÅŸanlarÄ±nÄ±n gÃ¶revleri sÄ±rasÄ±nda karÅŸÄ±laÅŸacaklarÄ± suÃ§larÄ± bildirme yÃ¼kÃ¼mlÃ¼lÃ¼klerinin kapsamÄ± geniÅŸletildi ve bu gÃ¶revin ihmali halinde uygulanacak cezalar aÄŸÄ±rlaÅŸtÄ±rÄ±ldÄ±. TCK'nÄ±n 280. maddesine gÃ¶re, gÃ¶revini yaptÄ±ÄŸÄ± sÄ±rada bir suÃ§un iÅŸlendiÄŸi yÃ¶nÃ¼nde bir belirtiyle karÅŸÄ±laÅŸmasÄ±na raÄŸmen, durumu yetkili makamlara bildirmeyen veya bu hususta gecikme gÃ¶steren saÄŸlÄ±k mesleÄŸi mensubu, 1 yÄ±la kadar hapis cezasÄ±yla cezalandÄ±rÄ±lacak. Bu madde kapsamÄ±nda tabip, diÅŸ tabibi, eczacÄ±, ebe, hemÅŸire ve saÄŸlÄ±k hizmeti veren diÄŸer kiÅŸiler asli gÃ¶revlerinin yanÄ± sÄ±ra gÃ¼venlik gÃ¼Ã§lerine yardÄ±m etmek zorunda kalacak.
"SUÃ§LU DA OLSA HERKESÄ°N TIBBÄ° BAKIMA ULAÅžABÄ°LME HAKKI VARDIR"
Hasta HaklarÄ± ve SaÄŸlÄ±klÄ± YaÅŸam DerneÄŸi (HASHAYAD) BaÅŸkanÄ± Prof. Dr. Tevfik Ã¶zlÃ¼, TCK'nÄ±n 280. maddesiyle saÄŸlÄ±k Ã§alÄ±ÅŸanlarÄ±nÄ±n 'ihbarcÄ±' durumuna dÃ¼ÅŸÃ¼rdÃ¼ÄŸÃ¼nÃ¼ Ã¶ne sÃ¼rerek, "SaÄŸlÄ±k Ã§alÄ±ÅŸanlarÄ±nÄ±n gÃ¶revleri sÄ±rasÄ±nda karÅŸÄ±laÅŸacaklarÄ± suÃ§larÄ± bildirme yÃ¼kÃ¼mlÃ¼lÃ¼klerinin kapsamÄ±nÄ±n aÅŸÄ±rÄ± geniÅŸletilmesi ve bu gÃ¶revin ihmali halinde uygulanacak cezalarÄ±n aÅŸÄ±rÄ± aÄŸÄ±rlaÅŸtÄ±rÄ±lmasÄ± hasta haklarÄ± bakÄ±mÄ±ndan oldukÃ§a sakÄ±ncalÄ±dÄ±r" dedi.
Ã¶zlÃ¼, yaptÄ±ÄŸÄ± aÃ§Ä±klamada, eski ceza kanununun 530. maddesi gereÄŸince, sadece kiÅŸiler Ã¼zerinde iÅŸlenen suÃ§larÄ±n bildirilmesinin zorunlu olduÄŸu, hastanÄ±n kendisi hakkÄ±nda kovuÅŸturmaya neden olacak bir suÃ§un bildirilmesinin zorunlu olmadÄ±ÄŸÄ±nÄ± hatÄ±rlatarak, "Yeni TÃ¼rk Ceza Kanunu bu makul sÄ±nÄ±rlamalarÄ± kaldÄ±rmÄ±ÅŸtÄ±r. SuÃ§un kapsamÄ±nÄ± aÅŸÄ±rÄ± geniÅŸlettiÄŸi gibi, Ã¶nceden Ã¶n gÃ¶rÃ¼len hafif para cezasÄ±nÄ± da 1 yÄ±la kadar hapis cezasÄ±na dÃ¶nÃ¼ÅŸtÃ¼rmÃ¼ÅŸtÃ¼r. AyrÄ±ca, eski TCK'da yer alan 'sanatlarÄ±nÄ±n icap ettiÄŸi yardÄ±mÄ± ifa ettikten sonra' ifadesi de, yeni TCK'da yoktur. Tam aksine, '..bu hususta gecikme gÃ¶steren' ifadesiyle saÄŸlÄ±k Ã§alÄ±ÅŸanlarÄ±, asÄ±l iÅŸleri olan tÄ±bbi bakÄ±mÄ± yapmadan suÃ§u ihbar etmekle mÃ¼kellef tutulmaktadÄ±r. Bu hÃ¼kÃ¼m bir suÃ§a bulaÅŸmÄ±ÅŸ hastalarÄ±n hekime baÅŸvurmalarÄ±nÄ± ve tedavi olmalarÄ±nÄ± engelleyebilecek ve onlarÄ±n saÄŸlÄ±klarÄ±nÄ± tehlikeye atabilecektir. Ä°htiyacÄ± olan tÄ±bbi bakÄ±m hizmetini almak Ã¼zere baÅŸvuracaÄŸÄ± saÄŸlÄ±k Ã§alÄ±ÅŸanÄ± tarafÄ±ndan ihbar edileceÄŸini dÃ¼ÅŸÃ¼nen suÃ§lu bir hasta, tedavi olma hakkÄ±nÄ± kullanamayabilir. Bu durum onun saÄŸlÄ±ÄŸÄ±nÄ± ve yaÅŸama hakkÄ±nÄ± riske edebilir" ÅŸeklinde konuÅŸtu.
"HEKÄ°MÄ°N ASIL Ä°ÅžÄ°; HASTASINI TEDAVÄ° ETMEKTÄ°R"
SuÃ§lu da olsa herkesin ihtiyacÄ± olan tÄ±bbi bakÄ±ma ulaÅŸabilmesinin evrensel bir hasta hakkÄ± olduÄŸunu ifade eden Prof. Dr. Ã¶zlÃ¼, sÃ¶zlerini ÅŸÃ¶yle sÃ¼rdÃ¼rdÃ¼:
"AynÄ± zamanda hekimlik meslek etiÄŸinin de gereÄŸidir. Yine suÃ§a bulaÅŸmÄ±ÅŸ hastalar, bu durumlarÄ±nÄ±n hekim tarafÄ±ndan bilinmemesi iÃ§in gerÃ§eÄŸe aykÄ±rÄ± yanÄ±ltÄ±cÄ± bilgiler verebileceklerdir. Bu da hekimin doÄŸru teÅŸhis ve doÄŸru tedavi uygulamasÄ±nÄ± gÃ¼Ã§leÅŸtirecek ve mesleÄŸinin icrasÄ±nÄ± engelleyecektir. YanlÄ±ÅŸ tanÄ± ve tedavilere yol aÃ§abilecektir. AyrÄ±ca bu dÃ¼zenleme, hekimlerin tedavi sÄ±rasÄ±nda hastalarÄ±na iliÅŸkin Ã¶ÄŸrendikleri sÄ±rlarÄ± hiÃ§bir ÅŸekilde aÃ§Ä±klamama borcuna da aykÄ±rÄ±dÄ±r. Ã§Ã¼nkÃ¼, hasta-hekim iliÅŸkisi son derece Ã¶zel ve mahrem bir iliÅŸkidir. Hastalar anne-babalarÄ±ndan, eÅŸ ve Ã§ocuklarÄ±ndan bile sakladÄ±klarÄ± bilgileri hekimleriyle paylaÅŸÄ±rlar. Ã§Ã¼nkÃ¼, hayatta kalma dÃ¼rtÃ¼sÃ¼ Ã§ok gÃ¼Ã§lÃ¼dÃ¼r. Hekimin meslek icabÄ± vakÄ±f olduÄŸu bu sÄ±rlarÄ± baÅŸkalarÄ±yla paylaÅŸmasÄ± Yeni TCK'nÄ±n 134-137 maddeleri gereÄŸi suÃ§tur. Yeni Ceza Kanunu meslek sÄ±rrÄ±nÄ±n ifÅŸasÄ± suÃ§unun cezasÄ±nÄ± 3 aydan 9 aya Ã§Ä±karmÄ±ÅŸ bulunmaktadÄ±r. Hekimin mesleÄŸi gereÄŸi kendisine emanet edilen mahrem bilgileri aÃ§Ä±klamakla yÃ¼kÃ¼mlÃ¼ tutulmasÄ±, hekim-hasta iliÅŸkisinde gÃ¼ven unsurunu zedeler. Ã¶zellikle psikiyatrik hastalarda bu durum ciddi sorunlar doÄŸurabilir. Bundan dolayÄ±dÄ±r ki, yasalar hekime hastasÄ± aleyhine tanÄ±klÄ±ktan Ã§ekilme hakkÄ± tanÄ±maktadÄ±r. Hekimin asÄ±l sorumluluÄŸu hastasÄ±nÄ± tedavi etmek, onun saÄŸlÄ±ÄŸÄ±nÄ± dÃ¼ÅŸÃ¼nmektir. Kamu gÃ¼venliÄŸine yardÄ±mcÄ± olma sorumluluÄŸu, bu gÃ¶revin Ã¶nÃ¼ne geÃ§memelidir. Hasta haklarÄ± bakÄ±mÄ±ndan sakÄ±ncalÄ± bulduÄŸumuz bu dÃ¼zenlemelerin yeniden gÃ¶zden geÃ§irilmesini bekliyoruz."