'Gaz köprüsü' olma hedefine engel
Türkiye soğuk kış günlerine doğalgaz sağlayıcısı Botaş'ın yaşadığı finans krizi, proje erteleme ve intihar çalkantısı yaşadığı bir dönemde giriyor. Aynı günlerde dünyada doğalgaz tekeli olmaya çalışan...
ANKARA - Türkiye soğuk kış günlerine doğalgaz sağlayıcısı Botaş'ın yaşadığı finans krizi, proje erteleme ve intihar çalkantısı yaşadığı bir dönemde giriyor. Aynı günlerde dünyada doğalgaz tekeli olmaya çalışan Rus şirketi Gazprom, stratejik öneme sahip Bakü-Erzurum doğalgaz boru hattı (BEBH) projesini baltalıyor.
Hazar'da tesadüfen doğalgaz bulunduğunda, "Ruslardan daha ucuza alıyorum" gerekçesiyle bu doğalgaza talip olmayan Azerbaycan ve Gürcistan, Gazprom BEBH projesini baltalamak için doğalgaza zam yapınca Türkiye'nin almaya hazırlandığı doğalgazı sahiplendi. Hükümetin duruma el koymaması halinde, Türkiye'nin Avrupa'ya doğalgaz köprüsü olmasını öngören proje her an suya düşebilir. Botaş da son günlerde zor bir dönemden geçiyor.
Gürcistan da katıldı
Enerji Bakanı Hilmi Güler'in yakın takibe aldığı Botaş'ta vekil bürokratların sorumluluk alma konusundaki tereddütleri işlerin daha ağır ilerlemesine neden oluyor. Botaş Türkiye içinde sıkıntılı günler yaşarken geçen hafta Azerbaycan'dan kötü bir haber geldi. Azeriler, ilk bulunduğunda 'Rus doğalgazından daha pahalıya mal olacağı' gerekçesiyle sırt çevirdiği Şahdeniz doğalgazını, Rus Gazprom şirketi Azerbaycan'a sattığı doğalgaza zam yapınca sahiplendi.
Azerilere, aynı gerekçelerle Şahdeniz doğalgazına sıcak bakmayan ve ABD'nin de baskısıyla sadece yılda 500 milyon metreküp satın almayı taahhüt eden Gürcistan da katıldı.
Üst düzey bir diplomat, sorunun hükümet düzeyinde ele alınması gerektiğini belirterek şunları söyledi: "Şahdeniz'de doğalgaz bulunduğunda Azeriler ve Gürcüler Gazprom'dan 60 dolara doğalgaz alıyordu. Onu bırakıp, 120 dolara Şahdeniz gazı almayı kabul etmediler. Biz Avrupa'ya köprü olma stratejisi nedeniyle tek başımıza talip olduk. Dünyada tekel olmak isteyen Gazprom, bunu engellemek için onlara sattığı doğalgazın fiyatını artırdı. Şimdi 200 dolara Rus doğalgazı almak yerine Şahdeniz doğalgazına sarılıyorlar. Hükümet bastırmalı ve Azerbaycan'a 'taahhüdünüzün arkasında durun' demeli. Aksi takdirde Avruya'ya köprü olamayız."
Hazar havzasındaki Şahdeniz projesinde petrol aranırken bulunan, bulunduğunda da Türkiye dışında hiçbir devletin ilgisini çekmeyen Azeri doğalgazı, Gazprom Azerbaycan'a ve Gürcistan'a sattığı doğalgaza yüksek zam yapınca kıymete bindi.
Türkiye, Azerbaycan'ı 'taahhütlerine uymaya' ikna edemezse Orta Asya doğalgazını Avrupa'ya nakletme projesi suya düşebilir.
Botaş'ta sorun yumağı
Botaş'ın Gazprom'a ve bankalara olan borcu 7 milyar doları aşarken, alacaklarının tahsili konusunda sonuç alınamıyor. Ankara Büyükşehir Belediyesi'nin şirketi olan EGO, borcunu devlete yıkmaya çalışıyor. EGO'ya başlatılan haciz işlemi de 5 milyon dolar tahsil edilince durduruldu. EGO ve TEÜAŞ gibi kamu şirketleri ödemeleri yapmazsa Botaş'ın ödemeler dengesi ciddi birşekilde bozulacak.
Türkiye-Yunanistan doğalgaz boru hattının inşaatını yapan Sutek-Bayındır Ortak Girişim Grubu'nun iflas etmesi üzerine proje durdu. Projenin ertelendiği belirtiliyor. Yunanistan'ın da yavaş ilerlemesi nedeniyle Türkiye cezadan kurtulacak. Ancak projenin gecikmesi demek, Türkiye'nin Avrupa'ya doğalgaz iletme ve satma projelerinin gecikmesi anlamına geliyor.
Botaş Genel Müdürlüğü'nde başmüfettiş olan Metin Özbalcı 16 Kasım günü mesai bitimine doğru makamında intihar etti. Olay Botaş'ta sinirlerin
gerilmesine neden oldu.