Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Karatepe: Başkanlık Sistemi İçin 4 Ayrı Model Hazırladık
Cumhurbaşkanı Başdanışmanı ve Anayasa Hukuku Uzmanı Prof. Şükrü Karatepe, AK Parti ve MHP'nin üzerinde uzlaştığı cumhurbaşkanlığı sistemi önerisinin perde arkasını anlattı.
Cumhurbaşkanı Başdanışmanı ve anayasa hukuku uzmanı Prof. Şükrü Karatepe cumhurbaşkanlığı sistemi önerisini Gazete Habertürk'ten Kübra Par'a anlattı.
- AK Parti ve MHP'nin üzerinde uzlaştığı cumhurbaşkanlığı sistemi önerisi Meclis'e geldi ama çalışmaların perde arkasını merak ediyoruz. Cumhurbaşkanlığı'nda nasıl bir çalışma yürütüldü?
Sayın Cumhurbaşkanı'mızın yeni Anayasa ve başkanlık sistemi üzerine çalışma yapmak için oluşturduğu bir heyet var. Bu heyetle ortalama ayda bir toplandık ve toplamda 4 metin hazırladık. Bunlardan ilki; Anayasa'nın ilkeleriydi. Önce arkadaşların görüşlerini aldık ve o görüşleri tasnif edip "Türkiye için neden ve nasıl bir yeni Anayasa olmalıdır?" sorusuna cevap veren, Anayasa'nın dayanacağı felsefeleri açıklayan bir metin hazırladık. İkinci olarak; bu ilke ve felsefeleri hayata geçireceğimiz, sıfırdan 100 maddelik bir Anayasa yazdık. Yeni bir Anayasa çıkarmak şu an için zor görününce, "Mevcut Anayasa'yı başkanlık sistemine nasıl uyarlayabiliriz?" diye düşündük. Bu üçüncü aşamada kamuoyunda, akademik çevrelerde ve diğer partilerin konuşmalarında dile getirdikleri eleştirileri göz önüne alarak mevcut Anayasa'yı 40 maddeyle başkanlık sistemine dönüştürdük. Son olarak daha kısa hale getirmek amacıyla sadece yasama ve yürütme ile ilgili değişikliklere odaklanan, 20 küsur maddelik bir metin hazırladık.
Bir gün Devlet Bahçeli "Artık bu durum değişsin, fiili durumu anayasal hale getirelim" diye sürpriz bir açıklama yapınca bizi partiden çağırdılar. Bizim heyetle beraber AK Parti'den arkadaşlarımızın katıldığı karma bir çalışma grubu oluşturduk.
"Eleştirenler, 'Başkanlık sistemi diktatörlüğe götürür mü?' diyorlar. Önemli olan, diktatörlüğe gitme ihtimalinde önünü kesecek önlemler alınmış olmasıdır. Öneride, Meclis'e Cumhurbaşkanı seçimlerini yenileme yetkisi veriliyor. Bu riski gören vekiller bir araya gelip seçimleri yenileyebilir ama kendi vekilliğini de riske atmak zorunda. Zaten bunu göze almıyorlarsa, diktatörlükten söz etmeye hakları yoktur."
'ANAYASA'NIN TÜRKÇE'SİNİ YENİLEYELİM'
"Önerilen değişiklik referandumdan geçse ve yapılsa bile Türkiye hâlâ belirli yönleriyle bir darbe Anayasa'sı tarafından yönetilmiş olacak. Gönlümüzde yatan, başlangıç hükümleri de dahil ne kadar darbe kalıntısı hüküm varsa hepsinin Anayasa'dan çıkarılmasıydı. Bir de metnin yeniden yazılması çok önemli. Anayasa'nın şöyle bir sorunu var; kendi içinde bir şeyin uygulanmasını düzenlerken, bunu uygulayacak insanların hep hata yapacağını düşünerek, sürekli önlem ve kontrol mekanizması getiriyor. 'Herkesin düşünce özgürlüğü vardır' diyorsa, sonrasında uzun bir sınırlama getiriyor. Dolayısıyla metin çok uzuyor. Heyecanlı, zaman zaman bir edebiyat metni gibi yazılmış. Halbuki Anayasa'nın hukuk kavramları ile yazılması gerekir. Bence hükümlerini ve uygulamasını hiç değiştirmeden, Anayasa'yı yeniden güzel Türkçe'mizle yazmamız lazım. O zaman mevcut metin 3'te 1 eksilir, kısalır, daha kompakt, anlaşılır, sempatik bir Türkçe ile yazılmış bir metin çıkar."
'SEÇİMLE OLUŞMUŞ BİR HSYK'YA GEREK YOK'
- AK Parti ve MHP'nin üzerinde uzlaştığı metin, sizin ne kadar içinize sindi?
- HSYK'nın seçim usulünde, 2'nci turda 5'te 3 çoğunluk yakalanmazsa en yüksek oyu alan 2 aday içerisinden kura çekiliyor. CHP'den buna eleştiri var. "Kurada en yüksek 2 oy alanı bırakıyorlar ama zaten AK Parti'nin karma komisyonlarında 30 üyesi var. Dolayısıyla 2 adayı belirlemiş oluyorlar. Nerede burada demokrasi?" diyorlar. Bu eleştiriye bir yorumunuz olur mu?
Bu konudaki yorumum şu; CHP'li arkadaşlara çok çalışmalarını, halktan çok destek almalarını ve Meclis'te çoğunluk sağlayıp HSYK üyelerini kendileri tayin edecek çoğunluğu elde etmelerini tavsiye ederim! (Gülüyor) Başka çare yok! 1982 Anayasası'nın eleştirdiğimiz pek çok yönü var ama aynı zamanda sorun çözücü olduğunu söyleriz. 12 Eylül'de askerler darbe yaptığında Türkiye'nin Cumhurbaşkanı yoktu. İhsan Sabri Çağlayangil, senato başkanıydı ve Cumhurbaşkanı'na vekâlet ediyordu. 1982 Anayasası'nda bu sorunları çözdüler. "1'inci, 2'nci, 3'üncü turda olmazsa, 4'üncü turda en çok oyu alan seçilir" dediler. Bu detaylarda demokrasi aramamak lazım. Ayrıca bana kalırsa, HSYK diye seçimle oluşmuş bir organa gerek yok. Çoğu demokratik Batı ülkesinde, bunların tayin ve terfileri doğrudan adalet bakanlığı tarafından yapılıyor.
'MECLİS KOMİSYONLARI ÇOK GÜÇLENECEK'
"Yeni sistem kabul edilirse parlamentonun yapısı çok değişecek. Artık Hükümet yasa tasarısı getirmeyecek. Komisyonlar çok güçlenecek, sadece bakanlığın gönderdiği metni tartışan bir kurul olmaktan çıkacak. Parlamentonun yalnızca yasa yapan bir organa dönüşmesi için bütün komisyonların yeniden düzenlenmesi gerekiyor. Mesela TBMM Adalet Komisyonu... TBMM'nin adalet sorunlarını çözecek bir kadro ile yapılanması gerekecek."
'ÖNERİLEN SİSTEMDE MECLİS BAŞKANDAN DAHA ÜSTÜN'
- Cumhurbaşkanı'na verilen bazı yetkiler, tartışma konusu oldu. "Partisiyle ilişiğinin kesilmemesi nedeniyle Meclis'teki milletvekilleri üzerinde nüfuz sahibi olabilecek; erkler ayrılığı kalkacak" deniliyor.
- AK Parti'nin getirdiği teklifte başkan ve Meclis eşit güçte mi?
- Çok tartışılan şeylerden biri de Cumhurbaşkanı'nın Meclis'i fesih yetkisi...
- Ama Meclis'in başkanlık seçimini yenileyebilmesi için çoğunluğun yakalanması lazım. Oysa Cumhurbaşkanı'nın önünde seçime götürmek için bir engel yok. Burada bir dengesizlik olmamış mı?
Ama biliyorsunuz başkan seçime gittiğinde dönem kaybeder. Diyelim ki bu başkan seçildi. 1 sene sonra "Ben bu Meclis'le çalışamıyorum" dedi. Seçimi yenilerse kendisi de dönem kaybediyor.
'ARTIK MUHALEFETİN ÇOK ÇALIŞIP İKTİDAR OLMASI GEREKİYOR'
- Ya Cumhurbaşkanı'nın Meclis'ten gelen yasaları veto yetkisi?
- Ama salt çoğunluk için 600 milletvekilinden 301'inin oyu gerekecek. Bu, kendi partisinden milletvekilleri de başkana itiraz edecek demek oluyor...
- 1994'te Refah Partisi'nden Kayseri Belediye Başkanı seçilmiş ama 1996'da yaptığı bir konuşmada "Müslümanlar içlerindeki nefreti eksik etmesin" sözleri nedeniyle 1 yıl hapis ve 5 yıl siyasetten uzak kalma cezası almış. O konuşma için "Vatandaşa tepeden bakan düzenin değişmesi gerektiğini söylerken frene basamadım" diyor.
- 1998'de hapse girmiş. "Cezaevi günlerim çok iyi geçti. 'Kendini Kuran Şehir' adında bir kitap yazdım" diye anlatıyor.
- Merve, Şeyma ve Büşra adında 3 kızı, Mehmet Kutay adında bir torunu var. (Kaynak: Habertürk)
19 Aralık 2016 Pazartesi 07:30
Cumhurbaşkanı Erdoğan, AK Parti, Karatepe, Politika