İylmaz: 'Çagamyzy Türkmenistandan çykarmadylar'
Awgust 26, 2013
Türkmenistanda edil häzir 600-e golaı türk firmasy bar, şol firmalarda müňlerçe türkiıeli işleıär. Indi Türkiıede ıaşaıan İylmaz hem 2001-nji ıyla çenli Türkmenistanda ıaşan we işlän türklerden biri.
Gurluşyk hünärmeni İylmaz Türkmenistanda bolan mahaly türkmenistanly gyza öılenip, häzir olaryň bir çagasy bar. Emma haçan-da 2001-nji ıylda olar Türkmenistany terk etmekçi bolanlarynda, aeroportda olara öz çagasyny Türkiıä alyp gaıtmaga rugsat edilmändir.
Onsoň şol wagt diňe bir ıarym ıaşyndaky çaga häzir on dört ıaşyna gadam basyp gelıär. Şondan bäri ol ene-atasyny, onuň ene-atasy bolsa çagasyny görüp bilenok. İylmaz, bu ıagdaıa asla düşünip bilmeıändigini aıdyp, başdan geçirenleri hakda Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistana haısy sebäp bilen gitdiňiz we ol ıerde näme iş bilen meşgullandyňyz?
İylmaz: Özüm türkiıeli türkmen bolanym üçin türkmen söıgüsi bilen Türkmenistana gitdim. Türkmenistanda mermer ussasy bolup, jaılaryň daşyny mermerlemek işi bilen meşgullandym. Türkmenistanda iki ıyldan gowrak şeıle işde işledim. Soň türkmen gelnim bilen tanyşdym we ondan soň bile Türkiıä gaıtdyk. Türkiıede resmi nikadan geçdik.
Azatlyk Radiosy: Näme üçin öılenjek gyzyňyzy Türkmenistandan saılap aldyňyz?
İylmaz: Türkmenistan biz bilen ganybir kowumdaş. Türkmenler biziň bilen bir gandan bolany üçin, has mähirli göründi we şeıle sebäpden türkmen gyzyna öılendim. Soň hem bir çagamyz boldy we ol Türkmenistanda galdy.
Azatlyk Radiosy: Çagaňyz näme üçin Türkmenistanda galdy? Türkiıä getirmegiňize näme päsgel berdi?
İylmaz: Türkmenistanyň kanunlary rugsat bermänsoň, çagamyzy öz ıanymyz bilen alyp gaıdyp bilmedik. Şol sebäpden çagamyzy gelnimiň gyz jigisine berdik we şu wagt çagamyza ol seredıär. Türkiıä gelenden soň türkmen aıalym türk raıatlygyna kabul edildi. İöne men Türkmenistanda türkmen raıatlygyna kabul edilmedim.
Bir gandan gelıändigimize garamazdan, şeıle ıagdaıa duçar bolmagymyz gaty agyr degıär. Aıalym türkmen bolany sebäpli, Türkmenistan bize her ugurdan kynçylyk döredıär.
Azatlyk Radiosy: Birneme dolurak maglumat beräıseňiz, nähili kynçylyk barada gürrüň edıärsiňiz?
İylmaz: Çagamyzy görmäge gitmeklik üçin wiza alyp bilemizok. Çagamdan daşgary gaıynenem, baldyzlarym, [ıagny gelnimiň gyz jigileri], bajalarym Türkmenistanda. Şolary görmek isleıäris. Wiza berenoklar. Türkmenistanda işlemeıändigiň üçin wiza alyp, ıurda baryp bilmersiň diııärler.
Bize Türkmenistandan gelnimiň gyz jigisi çakylyk iberdi. Her gezeginde hem ret edıärler. Bir firmanyň üstünden çakylyk almagymyz talap edilıär. Men Türkmenistanda hiç bir firmada işlämok. Şonuň üçinem Türkmenistandaky bir firmada işleıär diıip, kagyz alyp bilemok.
Men adaty ıagdaıda Türkmenistandaky çagamy we garyndaşlarymy görmek isleıärin. Her gezekde bir aılyk wiza soraıarys we ony hem berenoklar. Alty aı arakesme bilen üç gezek Türkmenistana wiza üçin ıüz tutduk we hemmesinde hem wiza bermediler.
Maňa Türkmenistandan berilıän maglumata görä, Türkmenistandaky bir firmanyň işgäri ıaly edip görkezmeseň, wiza berilmejekdigi aıdylıar. Men Türkmenistandaky ıagdaıa düşünip bilemok. Ol ıerdäki kanunlar Türkiıe bilen deňeseň, gaty üıtgeşik we tapawutly ıaly. Her hökümetiň özüne görä kada-kanuny bar. Şonuň üçinem meniň Türkmenistana diıip biljek sözüm ıok.
İylmaz İüjeor we onuň maşgalasy
Azatlyk Radiosy: İylmaz aga, Türkmenistandan öılensem diııänlere nähili maslahatyňyz bar?
İylmaz: Ganymyz bir bolsa-da, kanunlarymyz bir däl. Bu sebäpden Türkmenistan babatda gaty köp kynçylyk çekıäris. Türkiıede bolsa hiç hili kynçylyk bolmady. Türkmen aıalym häzir Türkiıede adaty türk raıatlary ıaly saılawlara çenli gatnaşyp, arkaıyn, kynçylyksyz ıaşap ıör. Türkiıede türkmen aıalyma ähli hak-hukuklar berildi.
İöne Türkmenistanda, gynansagam, şeıle kanunlar ıok. Şeıle ıagdaı ynsana gaty agyr degıär. Biz Türkmenistan bilen duşman däl. Türkmenistandakylar bilen ganymyz bir. Aslymyz hem bir toprakdan önen. Ata-babalarymyz Türkmenistandan gelen. Näme üçin maşgalalara kynçylyk döredilıär, düşüner ıaly ıagdaı däl.
Azatlyk Radiosy: İylmaz aga, iki ıurduň ıolbaşçylary gatnaşyklaryň gül ıalydygyny nygtaıarlar. Resmileriň belleışi ıaly hemme zat gülala-güllük bolıan bolsa, onda siziň bu ıagdaıa düşmegiňize kim günäkär?
İylmaz: Gaty köp tanadyş işi edilıär ıöne hiç bir ylalaşyk, kada-kanun durmuşa geçirilmeıär. Meniň pikirimçe, döwlet ıolbaşçylarynyň şeıle maşgala dramalaryndan habary ıokmuka diııärin. Bolmasa, döwlet ıolbaşçylary meniň çagamdan aıra düşmegime rugsat bermezmikä diııärin.
Türkiıäniň premıer-ministri üç sany çaga ediniň diıip, bize nesihat edıär. Şeıle döwlet ıolbaşçysynyň maşgala dramalaryndan habary bolan wagty derrew kömek etjekdigine ynanıaryn. İöne, gynansagam, öz arzy-halymyzy hiç kime ıetirip bilemizok. Türkmenistan bilen baglanyşykly maşgala dramasy barada ilatyň ıerli-ıerden öz sesini [häkimiıetlere] eşitdirmegi zerur.
Azatlyk Radiosy: Siz Türkmenistanyň Türkiıedäki ilçihanasyna kömek sorap ıüz tutduňyzmy we olar näme diıdiler? Size kömek etmedilermi?
İylmaz: Türkmen ilçihanasyna ıüz tutduk. Olar Türkmenistandan çakylyk iberilmelidigini aıdıarlar. Gelen çakylygy ilçihana tassyklanyndan soň, Türkmenistana gidip bilersiňiz diıdiler. Men Türkmenistanyň Stambuldaky konsullygyna ıüz tutdum we olar meniň Türkiıeden şeıle gidip bilmejekdigimi aıtdylar.
Azatlyk Radiosy: Siz Türkmenistana gidip bilmeıän bolsaňyz, siziň türkmen aıalyňyzam gidip bilenokmy? Türkmen gelniňiz hiç gitmedimi Türkmenistana Türkiıä geleniňizden bäri?
İylmaz: Aıalym, Türkiıä geleli bäri, Türkmenistana hiç gitmedi. Meni goıup, mensiz gidesi gelenok. Adamym bolup, sen gitmeseň, özümem gitjek däl diııär. Türkiıe we Türkmenistan raıatlarynyň gurıan maşgalalarynda esasy kynçylyk wiza bökdençligi.
Türkmenistanyň wiza bökdençligi maşgalalaryň bagtly durmuşyny hem bökdeıär.
Biziň islegimiz Türkiıäniň we Türkmenistanyň raıatlarynyň gurıan maşgalalarynyň bagtlylygyna hiç hili bökdençlik bolmazlygy. Türkmenistanyň wiza bökdençligi çagalary öz ene-atasyndan, dogan-gardaşy öz hossaryndan aıyrıar.
Biz Türkmenistandaky çagamyzy bir ıarym ıaşynda goıup gaıtmaly bolduk we on iki ıyldan bäri wiza bökdençligi sebäpli ony görüp bilemizok. Türkiıäniň we Türkmenistanyň raıatlarynyň guran maşgalalaryny wiza sebäpli biri-birinden aıyrmasynlar.