Download "YAŞAM BOYU DÖNEMLERİNE GÖRE KADIN CİNSİYETİNİN KARŞILAŞTIĞI SORUNLAR / OLAYLAR"
1 Bir insan hakları ihlali olan kadına yönelik şiddet gelir, eğitim düzeyi fark etmeksizin farklı toplum ve kültürlerin yaşadığı ortak bir sorundur ve dünyadaki bütün kadınlar kocaları, babaları, kardeşleri ve/veya diğer aile üyeleri tarafından şiddete maruz kalabilmektedir. Bu da birçok kadının eğitim görmesine, çalışmasına, sakat kalmasına hatta ölmesine sebep olmaktadır. Yakın zamana kadar aile içi mahremiyet olarak kabul edilen kadına yönelik şiddet konusu, artık bir insan hakları ihlali ve halk sağlığı sorunu olarak gündemde yer almaktadır. Bu konu ile ilgili ülkemizde de yasal düzenlemeler yapılmış ve aile içi şiddet uygulayan kişilere yönelik cezalar arttırılmıştır. ŞİDDET TÜRLERİ 1. Fiziksel Şiddet: Tokat atmak, tekmelemek, kezzap dökmek, hırpalamak, boğazını sıkmak, kolunu bükmek, ellerini ayaklarını ezmek, sigara söndürmek, kesici veya vurucu aletle yaralamak, saçını çekmek, sakat bırakmak, sağlıksız koşullarda yaşamaya mecbur bırakmak, sağlık hizmetlerinden yararlanmasına engel olmak, bedensel zarar görmesine neden olmak gibi eylemlerdir. Fiziksel şiddetin en ağır biçimi töre/namus bahaneleriyle uygulanan şiddettir. 2. Psikolojik Şiddet: Bağırmak, korkutmak, küfretmek, tehdit etmek, hakaret etmek, ailesiyle/arkadaşlarıyla görüşmesini engellemek, eve kapatmak, küçük düşürmek, çocuklarından uzaklaştırmak, başka kadınlarla kıyaslamak, nereye gideceği nasıl giyeceği ile ilgili baskı yapmak, kadının kendini geliştirmesine engel olmak gibi eylemlerdir.
2 3. Cinsel Şiddet: Evli olduğu kişi bile olsa kadını istemediği yerde, istemediği zamanda ve istemediği şekilde cinsel ilişkiye zorlamak (tecavüz), başkalarıyla cinsel ilişkiye zorlamak, cinsel organlara zarar vermek, çocuk doğurmaya veya doğurmamaya, kürtaja, fuhuşa, enseste zorlamak, zorla evlendirmek, telefonla, mektupla cinsel içerikli rahatsız edici davranışlarda bulunmak gibi eylemlerdir. 4. Ekonomik Şiddet: Para vermemek ya da kısıtlı vermek, ailenin tasarrufları, gelir ve giderleri hakkında bilgi vermemek, istemediği işte zorla çalıştırmak, çalışıyorsa iş hayatını olumsuz etkileyecek kısıtlamalar getirmek, aileyi ilgilendiren ekonomik konularda kadını dahil etmeden tek başına karar vermek gibi eylemlerdir. YAŞAM BOYU DÖNEMLERİNE GÖRE KADIN CİNSİYETİNİN KARŞILAŞTIĞI SORUNLAR / OLAYLAR Bebeklik ve Çocukluk Dönemi Cinsiyet bir hastalık değil biyolojik bir farklılıktır. Cinsiyeti nedeniyle kız çocuğunun yaşadığı ve sağlığını etkileyen olumsuzluklar aşağıdaki şekilde özetlenebilir Gebelik süresince cinsiyet seçimi, erkek çocuk tercihi, Gebeliğin bebeğin kız olması nedeni ile istenmemesi, Gebeliğin bebeğin cinsiyetin kız olduğu için sonlandırılması, Daha çok Afrika ülkelerinde uygulanan pek çok sağlık riski taşıyan kadın sünneti, Beslenme bozukluğu, İhmal, hizmetten yararlanamama, Bebeklik döneminde erkek çocuklarda daha yüksek olan hastalık ve ölüm hızının özellikle 2-5 yaş arasında kız çocuklarında artması. Ergenlik Dönemi (10-19 Yaş) Ergenlik dönemi, yaş grubunu kapsar ve her iki cinsiyet için de önemlidir. Ancak kız ergenler için toplumsal cinsiyet ayrımcılığı nedeniyle daha fazla risk söz konusudur. Toplumsal baskı Bekâret denetimi Cinsiyet temelli şiddet
3 Cinsel taciz / istismar Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar İstenmeyen gebelikler İsteyerek düşükler Paralı seks Kansızlık / beslenme bozukluğu Madde bağımlılığı (alkol, sigara, uyuşturucu) Erişkin Dönem Erişkin dönem doğurganlıkla ilgili olayların en yoğun yaşandığı dönemdir. Bu dönemde; Gebelik, doğum, doğum sonu komplikasyonlar İstenmeyen gebelikler İsteyerek düşükler Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar Kansızlık / beslenme bozukluğu Paralı seks Cinsel taciz - istismar Cinsiyet temelli şiddet Hizmetlerden mahrum bırakılma Anne ölümü toplumsal cinsiyet ayrımcılığının etkili olduğu durumlardır.
4 Menopoz ve Sonrası Kadının sağlık sorunlarının en ihmal edildiği dönemdir. Bu dönemde karşılaşılan sorunlar çoğu kez kadının cinsiyeti ya da üreme fonksiyonları ile ilişkilendirilmez. Menopoz sonrası, bu döneme özgü semptomların yanı sıra, kalp damar hastalıkları, kanserler ve osteoporoz görülme sıklığı giderek artmaktadır. NE YAPMALI? Kadın Sivil Toplum Kuruluşları İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğü ALO 183 Cumhuriyet Savcılığı ŞİDDETE MARUZ KALDIĞINIZDA Sağlık Kuruluşları Baro Polis Jandarma Belediye
5 1. İl Sosyal Hizmetler İl Müdürlükleri a) Danışmanlık ve Rehberlik Hizmetleri, şiddete maruz kalmış kadınlara sosyal çalışma yapan görevliler tarafından ihtiyaçları doğrultusunda ücretsiz danışmanlık ve rehberlik hizmetleri verilmektedir. b) Kadın Sığınmaevleri, şiddete uğrayan veya risk altındaki varsa beraberindeki çocukları ile birlikte geçici süre barınma ihtiyacını karşılamakla birlikte; - Güvenli barınma - Psikolojik destek - Hukuksal Danışmanlık Hizmeti - İş ve meslek edindirme çalışmaları - Çocuklara yönelik destek - Sağlık hizmetleri sağlar. 2. ALO 183 Kadın, Çocuk ve Özürlü Sosyal Hizmet Danışma Hattı Şiddete uğrayan, risk taşıyan, desteğe ihtiyacı olan kadın ve çocuklara ücretsiz psikolojik, ekonomik, hukuksal danışmanlık hizmetleri sunar ve yol göstericilik yapar. 3. Sağlık Kuruluşları Tedavi yapar, yaşanılan şiddeti belirleyen rapor verir. 4. Polis Merkezleri / Jandarma Karakolları Cumhuriyet Savcısını bilgilendirir. Sağlık kuruluşuna yönlendirme yapar. Olayla ilgili delil toplar. Olaya ilişkin tutanak düzenler. Ailenin korunmasına dair kanun ve diğer yasal haklarla ilgili bilgilendirme yapar. 5. Cumhuriyet Savcılığı Bulunduğunuz yerin Adliyesindeki Cumhuriyet Savcılığına bir dilekçe ile suç duyurusunda bulunabilirsiniz Sayılı Ailenin Korunmasına Dair Kanun ile koruma tedbir isteyebilirsiniz.
6 6. Belediyelerin Kadın Danışma Merkezleri Bulunduğunuz yerin belediyesi bu hizmeti veriyorsa ücretsiz psikolojik, tıbbi ve hukuksal destek alabilirsiniz. Bazı belediyelere bağlı kadın sığınmaevi de bulunmaktadır. 7. Baro a) Adli Yardım, barolar avukatların mesleki örgütleridir. Birçok alanda savunma hakkınızı kullanmanıza destek sunar. İhtiyacı olan mağdurların ücretsiz hukuk desteği almasını sağlar. Bunun için; kimlik, ikametgah ve muhtardan alınan fakirlik belgesi gerekmektedir. b) Hukuksal Danışmanlık, Türkiye de 50 den fazla Baro ya ait Kadın Hukuku Komisyonları vardır. Bu komisyonlar kadın haklarının korunması için destek sağlarlar. Bazı illerde Baro ya ait Kadın Danışma Merkezleri bulunur. (Ankara, İstanbul, İzmir, Antalya, Denizli, Bursa, Adana, Diyarbakır) 8. Kadın Sivil Toplum Kuruluşları Bu merkezlerde şiddete maruz kalmış kadınlara dayanışma anlayışı içerisinde ücretsiz psikolojik, ekonomik ve hukuksal konularda danışmanlık ve rehberlik yapılmaktadır. Bu gönüllü kuruluşlardan bazılarına ait sığınmaevleri de bulunmaktadır.
7 HAKLARIMIZ NELERDİR? Ailenin Korunmasına Dair Kanun Medeni Kanun Türk Ceza Kanunu Sayılı Ailenin Korunmasına Dair Kanun a) Bu Kanunu Ne Sağlar? Bu kanunda aile içi şiddete maruz kalan kişinin, özellikle kadın ve çocukların korunması amacıyla şiddeti uygulayan aile bireyi hakkında alınacak tedbirler yer alır. Koruma kapsamındaki tedbirlerin uygulanma süresi altı aydır. Süre devam ederken ya da süre bitikten sonra şiddet devam ederse yeniden koruma tedbiri uygulanır. b) Ne Tür Tedbirler Alınır? Mahkeme şiddet uygulayan kişinin (6 ay süre ile) yaşanılan evden uzaklaştırılması kararı verebilir. Ortak ev dışında yaşıyorsanız bu ev ve iş yerinize gelmesini de engelleyebilir. Evden uzaklaştırılma kararı şiddet uygulayan aile bireyinin uzaklaştırıldığı konutun kira, elektrik, su vb. masrafları ödemesine engel değildir. Bunun yanında mahkeme şiddet uygulayan kişinin - Size, çocuklarınıza şiddete ve korkuya yönelik söz ve davranışlarda bulunmamasını, - Sizin ve çocuklarınızın eşyalarına zarar vermemesini, - Kaldığınız eve /işyerinize madde kullanıp gelmemesini, - İletişim vasıtasıyla sizi rahatsız etmemesini, - Varsa silahının elinden alınmasını sağlayıcı tedbirler de uygulayabilir.
8 2. Türk Ceza Kanunu nda Aile İçi Şiddet Bu kanuna göre; eziyet, çocuk düşürtmek, fuhuşa zorlamak, bekaret kontrolü yaptırmak, kasten ve kasıtlı yaralamak, izinsiz kısırlaştırmak, kişiyi zorla alıkoymak, çalışma özgürlüğünü engellemek, birden fazla evlilik, töre ve namus cinayetleri, kötü davranışta bulunma, hakaret etmek, tehdit etmek, cinsel tacizde bulunmak, huzur bozmak, konut dokunulmazlığını bozmak, çocuğun alıkonması ve kaçırılması, huzur bozmak suçtur. 3. Medeni Kanuna Göre Aile İçi Şiddet Aile içi şiddet boşanma nedenidir. Kimse zorla evlendirilemez. Ekonomik şiddete izin verilemez.