Sağlığım: Oxytosin (OXY)
Oxytosin hormonu dişilerde süt boşaltılmasının uyarılması ve doğumda uterus düz kaslarının kontraksiyonlarının (kasılmalarının) uyarılmasıyla fonksiyoneldir.
Hipotalamik OXY salgılanması için en önemli uyaran, meme uçlarının fiziksel uyarılmasıdır. Oxytosin meme bezinin asinusları ve kanalları üzerindeki miyoepitel hücreleri uyararak bu hücrelerin kontraksiyonunu sağlar ve depolanmış sütün asinusların dışına ve kanallara, kanallardan da meme başına aktarılmasını sağlar.
Meme bezinin asinüsleri ve kanalları üzerinde iki tip miyoepitel hücre bulunur. Asinus yüzeyi üzerinde, yıldız şeklinde miyoepitel hücreler yayılırken; kanalların uzun eksen boyunca uzanan, mekik şeklindeki hücreler yayılır. Meme başındaki sinirlerin uyarılmasıyla merkezi sinir sistemine uyarı sinyalleri gönderilir; merkezi sinir sistemine gönderilen uyarı sinyalleriyle mesaj hipotalamusa iletilir; hipotalamusta da OXY salgılanması için emir verilir.
Süt boşaltılması olayı bir nöroendokrin reflextir. Nöroendokrin reflex çok hızlıdır. Meme başı uyarıldıktan sonra, OXY kan düzeyleri saniyeler içinde yükselmeye başlar ve süt boşaltılması çoğu kez bir dakika içinde gerçekleşir. Fakat, anestetikler gibi merkezi olarak etkili olan ilaçlar ya da heyecanlandıran stresler, meme emme uyarısıyla oxytosin salgılanmasını blokeleyebilir. Stres OXY salgılanmasını, dağılımını ve etkisini azaltır. Anneler OXY salgılanmasını ve süt boşalmasını artırmak için sessiz ve relax (gevşetici) bir atmosferde bebeklerini emzirmelidirler.
Doğumda Uterus Düz Kaslarının Uyarılması
OXY memelilerde uterus düz kaslarının kontraksiyonlarını uyararak doğumu kolaylaştırır. OXY uterusun miyometrium düz kas hücrelerini çevreleyen uyarılabilir membranlarını depolarize ederek, uterusun kontraksiyonunu gerçekleştirir. Doğum sürecinde, fetus servix ve vajinayı uyararak doğumu başlatır. Arginin Vasotosin (AVT) da kuşlar, reptiller ve amfibilerde oviduct ya da uterus kontraksiyonunu uyarır.
Erkekler de dişiler gibi hipotalamusunn aynı bölgelerinde OXY sentezlerler. OXY'nin erkek üreme sistemindeki işlevi sperm taşınmasını kolaylaştırmaktır. Sperm taşınmasının kolaylaştırılmasıyla birlikte, bazı seksüel davranışlarda da işlevselleştiği ileri sürülmektedir.