İLME MANİ OLMAK, FAYDALISINI ÖĞRENMEMEK VE ZARARLISINI ÖĞRENMEK HARAMDIR, Cuma Hutbeleri, Bu site, İlahiyatçı - Yazar Ali Riza DEMİRCAN'ın kişisel web sitesidir. | Bu site, İlahiyatçı - Yazar Ali Riza DEMİRCAN'ın kişisel web sitesidir.
Aşırı Övgü/Yalakalık Kula Kulluk Olarak Haramdır I
Aşırı Övgü/Yalakalık Kula Kulluk Olarak Haramdır III
Yalakalık Kula Kulluk Olarak Haramdır II
İnsanların Onurlarını Çiğneyip Mallarını Sömürenler Cehennemliktirler III
Ana Sayfa » Cuma Hutbeleri
İLME MANİ OLMAK, FAYDALISINI ÖĞRENMEMEK VE ZARARLISINI ÖĞRENMEK HARAMDIR
İLME MANİ OLMAK, FAYDALISINI ÖĞRENMEMEK VE ZARARLISINI ÖĞRENMEK HARAMDIRİslâm Dininin sunduğu mutlu kılıcı iman esaslarını, helal ve haramhükümlerini bilmek ve Rabbimizin ni­metlerinden yararlanmak ve insanlarıfaydalandırmak için ilim öğrenmek farzdır. Dinimiz açıklanan gayelerle bilgiedinmenin faziletini Peygamberimizin diliyle şöy­le açıklamıştır:«İlim tahsiliiçin yola çıkan kişiye, bu yüzden Allah Cennet.
İslâm Dininin sunduğu mutlu kılıcı iman esaslarını, helal ve haramhükümlerini bilmek ve Rabbimizin ni­metlerinden yararlanmak ve insanlarıfaydalandırmak için ilim öğrenmek farzdır. Dinimiz açıklanan gayelerle bilgiedinmenin faziletini Peygamberimizin diliyle şöy­le açıklamıştır:«İlim tahsiliiçin yola çıkan kişiye, bu yüzden Allah Cennet yolunu kolaylaştırır.
İlme talip olanları sevdiklerinden melekler (de on­lara yardım vekoruma) kanatlarını gererler. Göklerde ve yerde bulunan bütün canlı varlıklar,hatta sudaki ba­lıklar bile, ilim adamları için, Allah'tan afv ve mağfi­retdilerler. (Bilgisiyle amel eden) Birâlimin (Yaptıklarının bilincinde olmayan cahil ) bir âbid üzerine üstünlüğü ayın şâiryıldızlara üstünlüğü gibidir. Âlimler, peygamberlerin vârisleri­dir.Peygamberleraltın ve gümüş miras bırakmadılar. Ama onlar hakikat ilmini miras bıraktılar.Busebeple ilme önem verip - öğrenen kişi büyük bir miras almıştır.» (1)
A- Zararlı Bilgi
İslâm Dini ilmi yüceltmiş, Kur'ân, Hadis, Tıp, Fi­zik ve Kimya gibiilim dallarına yöneltmiştir. Ancak kişinin dünya ve âhiretine yaramayan,topluma yarar ve gelişim sağlamayan faydasız ilimden kaçınılması da mü'minlereemredilmiştir.
Kendilerine fayda sağlamayacak, üstelik zarara uğ­ratacak bilgileriöğrenenler de Kur'ân-ı Kerim'de Rabbimiz tarafından kınanmıştır. (2)
Korunmak için zarar verici bilgileri, gerekirse zarar vericikişilerden öğrenmek caizdir. Fakat amaçmutlaka "korunmak" olmalıdır. Bu amaç içindir ki Peygamberimiz Allah'tan yardımdileyerek daima şöylece dua etmişler­dir:«Allahım! Faydasız ilimden sanasığınırım...» (3)
B-Kazanç,Şöhret veMevki Amacı
Dinimizde, Allah'ınrızasını kazanmaya ve insanla­ra hizmet etmeye vesile olabilecek bilgiyi, parakazanmak, şöhrete ermek, mevki edinmek ve böylece diğer insanlara üstün olmakiçin tahsil etmek de haram kılınmıştır. Çünkü böylesine gayeler takip edilerek tahsil edilecek ilimlefayda sağlanamaz. Peygamberimiz şöyle buyururlar:«Kendisi ile Allah'ın rızasıkazanılacak bir ilmi yalnız dünya malı elde etmek için öğrenen kimse Kıya­metGününde Cennet'in kokusunu alamaz.»
«Bir ilmi âlimlerarasına katılmak veya o bilgi ara­cılığıyla insanlara karşı mücadele vermek yada insanların ilgisini kendisi üzerinde toplamak için tah­sil eden kimseyi(kendi rızasını ve toplumun yararı­nı gaye edinmediği için) Allah Cehennem'esokar.»
«İlimden dilediğiniziöğreniniz. Allah'a yemin ede­rim ki bilginizle amel etmedikçe bilgi çoğaltmaklamü­kâfatlandırılmazsınız.» (4)
Peygamberimizin bumübarek sözleri ne büyük bir hakikati ortaya koymaktadır. Gerçekten sâdecemaddî menfaat elde etmek için hareket eden âlimlerden daha zalim ve zararlı kimolabilir? İlmi kötüye kullanmaktan, cemiyetin hürmet ettiği unvanları istismaretmekten, menfaat için ilim haysiyetini çiğnemekten daha korkunç ne tasavvurolu­nabilir? Bu gibi ilim sahiplerinden Cehennem azabına daha müstahak kimvardır?
Sevgili Peygamberimizne güzel buyurmuşlardır:[«Kıyamet Günü'nde en şiddetli azaba uğrayacak insanbilgisi kendisine fayda sağlamayan âlimdir.»
«İyice biliniz kikötülüklerin en zarar verici olanı bilginlerin yaptıklarıkötülüklerdir.Hayırların en verimlileri de âlimlerin yaptıklarıhayırlardır.»] (5)
İslâm Dini zarar verici nitelik taşıyanları dışında­kibütün ilim dallarına yönelmeyi farz-ı ayın ve farz-ı kifaye olarak görevkıldığı gibi, öğretmeyi de vazife kıl­mıştır. Öğreneni de öğreteni deyüceltmiştir.
Peygamberimiz şöylebuyururlar: [«Kişinin bildiği bir şeyibaşkasına öğretmesi sa­dakadır.»
«Öğreten ve öğrenen sevapta müşterektir.»] (6)
C- İlmi Engelleme
Dinimiz öğrenim ve öğretime pek büyük bir ehem­miyet verdiği içindir kiPeygamberimiz; [«İlme mani olmak haramdır.» «Kendisinden faydala­nılmayan ilim,Allah yolunda harcanmayan bir hazine gibidir.»] buyurmuş, böylece ilimhayatının canlı ve üretken olmasını emretmiştir.(7)
Peygamberimiz ilimde tekelciliği de menetmiştir. Soruldukları haldebildiklerini öğretmeyen, görev veril­diği zaman da mazeretsiz olaraköğreticilikten kaçanların hı­yanetlerini ve uğrayacakları azabı da şöylecehaber vermiştir:[«Bilgisinden sorulduğu halde (bilmiyorum diye­rek) onuöğretmek istemeyen kimsenin ağzına Kıyamet Günü'nde, ateşten bir gem vurulur.»
«Kıyamet Günü'nde Allah katında derecesi en aşa­ğı olacaklardan biri de(insanların) bilgisinden fayda­lanmadığı âlimdir.»
«İlmi alanlarda birbirinize karşı samimi olup yardımlaşın. Birinizbildiğini diğerinden saklamasın. Zira ilimde hı­yanet, malda hıyanetten dahakötüdür.»] (8)
Bilgilerinden dolayı mümtaz bir sınıf olan âlimle­rin;bilgilerini normalin üstünde bir gayretle başkala­rına öğretip tebliğ etmelerilüzumuna dikkatimizi çe­ken Peygamberimiz, bu mevzuda bizleri mantıkî bir ge­rekçeile şöyle irşad buyurmuşlardır:«... Kendisine bilgi aktarılıp (öğreten) çokkimse vardır ki, bizzat dinleyen (ve öğreten) den daha iyi mu­hafaza etmiş (vegereğini yerine getirmiş) olur.» (9)
Her alanda daha iyi kavrayabilecek ve gereğini yapabilecek nesillerebilgi aktaracak ilim adamları mü'minlerin en büyük zenginlik kaynağıdır. Bunun içindir ki ŞanlıPeygamberimiz «İlim adamı, İslâm'ın rüknüdür.» buyurur.
Pey­gamberimiz bir diğer ilgili sözlerinde ger­çek âlimlerden ve ilmîfaaliyetlerden mahrum cemiyetlerin istikbaline de şöylece işaret buyurmaktadır:
«Allah, ilmi insanların göğsünden çeke çeke al­maz, hakikat âlimlerinitarafına çekmekle alır. Böylece (cemiyete ışık tutacak) hakiki âlim kalmaz;insanlar da bir takım cahilleri baş tutar; önder edinirler, onlara bir şeysorulunca ilimsiz fetvalar verirler; (ilkeler ve ya­salar koyarlar) bu suretlehem kendileri sapıtırlar hem de başkalarını saptırmış olurlar.» (10)
İslâm cemiyetinin böyle bir bahtsızlığa uğramama­sı için, harp gibicemiyetin istikbali ile alâkalı en has­sas durumlarda bile öğrenim ve öğretimeara verilme­mesi, insanları, Hakk'a çağıracak ve Batıl'lardan sakındı­racak birbilginler topluluğunun hazırlanması Rabbimiz tarafından emrolunmuştur.(11)
Saygı Değer Mü'minler!
Dinimizin faydalı bilgilerin öğrenim ve öğretiminifarz kılması ve farz olmayan ibadetlere üstün tutması her asırda Müslümanlarınilim aşkını alevlendirmiştir. Her cami bir öğretim ve eğitim yuvası halinegetiril­miştir. Emevîler, Endülüs Emevîleri, Abbasîler, Selçuk­lular veOsmanlılar devrinde, sayısız ilim külliyeleri, binlerce laboratuar ve rasathane kurulmuş, tıp,eczacılık, cebir, trigonometri, kimya, fizik, coğrafya, astro­nomi gibi müsbetilimlerin temelleri atılmıştır. Bütün dünyaya ilim ve medeniyyet nurlarısaçılmıştır. Ayrı ca, İslâm Hukuku,Tefsir ve Hadîs sahasında, yüz binlerce ciltlik eserler yazılmıştır.
Hiç şüphe edilmemelidir ki ahlâken yozlaşmamız,ilim ve teknikteki geri­liğimizilmi ibâdet gören İslâmî şuuru yitirmemizle başlamıştır.
Özetlersek İslâm'ın kendisi bir eğitim ve öğretim nizamıdır.Hz.Peygamberimiz de bir öğreticidir. Bu gerçekler Kur'ânımızda şöylecepekiştirilmiştir:[«Kur'ân kat'î bilginin tam gerçeğidir.»
Hz. Muhammed ilâhî kanunları öğretmek için gön­derilmiş birmuallimdir.] ((12))İslâmîiman temeline dayalı ilim olmazsa olmazdır.
Yüce Rabbimden cümlemizi ilmi, ilim adamları­nı ve ilim kurumlarınısevenlerden kılmasını diler, faydalı bilgilerimizi artırmasını niyaz ederim.
4.M. Mesâbîh Hn.227, 225 ve C. Sağîr 1/131
5.K. Hafa Hn. 376, M. Mesabih Hn. 267
6.İ. Mace, Hn. 243,K. Hafâ, Hn. 1756.
7.K. Hafâ, Hn. 1758, M. Mesâbih, Hn. 280
8.M. Mesabîh, Hn.223, 268, C.Sağîr, 1/133
9.M. Mesâbîh, Hn.230
10.Tac, 1/72. I.Mace, Hn. 52
12.Hakka, 72, Bakara,151
MUTLAK HAKİMİYET ALLAH'INDIR
MUHTAÇ OLDUĞUMUZ NİZAM İSLAM’DIR
İSLAM İTİKAD NİZAMI (İMAN ESASLARI)
İSLAM VE TRAFİK
İSLAM’DA TURİZME (YURT İÇİ VE DIŞI SEYEHATLERE YÖNELTİCİ GÖREVLER)
TURİZM (YURT İÇİ VR YURT DIŞI SEYAHATLER) VE VAZİFELERİMİZ
İSLAM ZAVİYESİNDEN SANAYİ VE BİLGİ TOPLUMU OLMA GEREĞİ - 1
İSLAM ZAVİYESİNDEN SANAYİ VE BİLGİ TOPLUMU OLMA GEREĞİ -2
İSLAM VE SINIRLI ÇOK KADINLI EŞLİLİĞİ GEREKTİREN SEBEBLER
SINIRLI VE ÇOK KADINLI EVLİLİK VE İSLAMİ GÖREVLERİMİZ
İSLAM NİZAMINDA AKRABALIK GÖREVLERİ
İSLAM DÜZENİNDE KOMŞULUK GÖREVLERİ -1
İSLAM DÜZENİNDE KOMŞULUK GÖREVLERİ -2
İNSANLAR EŞİTTİR YÜCELİK ALLAH’A SAYGIDADIR