INSTITUTIONALIZATION OF JA’FARISM AS A MODERN IDENTITY IN TURKEY
Abdülkadir YELER İstanbul Medeniyet Üniversitesi
Bu çalışmada, Türkiye’de yaşayan Caferilerin kimlik oluşturma ve kurumsallaşma süreçleri, Türkiye’dekisosyal değişimler ekseninde ele alınmıştır. Öncelikle Caferiliğin tarihsel süreci ve Türk toplumuiçerisindeki konumları incelenmiştir. Kentleşmenin Caferiliğin kurumsallaşmasında ve kimlikedinmelerindeki etkileri araştırılmıştır. Zira Türkiye’de son yüzyılda kentleşme ve modernleşme ilebirlikte yaşanan sosyal dönüşüm ve değişimler, ülkede yeni dini, etnik ve siyasi kimliklerin ortayaçıkmasına ve kurumsallaşma sürecine girmelerine yol açmıştır.Çalışmada nitel araştırma tekniklerinden, dokümantasyon, görüşme ve doğrudan gözlem tekniklerikullanılmıştır. Osmanlı arşiv belgelerinden yararlanılarak, Caferilerin Türkiye’ye göç süreçleri incelenmiştir.Caferilerin günümüz Türkiye’sindeki görünümlerini değerlendirebilmek için ise Caferiliderleri ve mensupları ile mülakatlar yapılmıştır. Bunun yanı sıra ibadet mekanlarında gözlemleryapılmış ve bazı ritüellere iştirak edilerek araştırma gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler değerlendirildiğinde, Türkiye’de yaşanan kentlere içgöç sürecinde Caferilerinde büyük kentlere yerleşmeye başladıkları görülmüştür. Dolayısıyla Türkiye’de Caferiliğin, Türktoplumunda yaşanan kentleşme ve modernleşme süreçlerine paralel bir şekilde kurumsallaştığı belirlenmiştir.Bu kurumsallaşmanın Caferi kimliğinin şekillenmesinde belirleyici etken olduğu sonucunavarılmıştır. Bununla birlikte Türkiye Caferiliğinin homojen olmadığı ve kimlik bakımından çeşitliliksergiledikleri gözlenmiştir. Ayrıca Caferi kurumsallaşmasında caminin merkezi bir rol oynadığı veMuharrem ayında gerçekleştirilen aşure törenlerinin de modern anlamda kurumsallaşmanın bir örneğiniteşkil ettiği belirlenmiştir. Çalışmada Türkiye Caferilerinin dile getirdikleri sorunlarına vetaleplerine de yer verilmiştir.