Refrakter Metaller Tantal.
YayınlayanCanan Gündüz Değiştirilmiş 1 yıl önce
... konulu sunumlar: "Refrakter Metaller Tantal."— Sunum transkripti:
1 Refrakter Metaller Tantal
2 Tantal: Tarihi 1802 yılında İsveçli kimyacı Anders Gustaf Ekenberg tarafından Ytterby, İsveç’ten çıkan minerallerde bulundu. 1825 yılında K2TaF7 bileşiğinin metalik potasyum ile redüksiyonu sonucu ilk Ta tozu elde edildi. yılında Alman kimyacı Heinrich Rose Na2TaF7 bileşiğni sodyum ile redükleyerek daha saf Ta tozları elde etti. 1866 yılında İsviçreli kimyacı Jean Charles Galissard de Marignac Ta ve Nb ayrıştırılması için kimyasal yöntem geliştirdi ve Ta ayrı bir element olduğunu kesin bir şekilde kanıtladı. 1922 yılından itibaren elektrokimyasal yöntemlerle saf Ta üretimi gerçekleştirilmektedir. 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren ise tantal kapasitör endüstrisi en önemli Ta uygulaması haline geldi.
3 Tantalın Genel Özellikleri
Periyodu 5b Atomik numarası 73 Kütle numarası g/mol Elektronegatifliği 1.5 Kristal Yapısı hmk Kafes parametresi a = 3.30 Ao Yoğunluğu 16.68 g/cm3 Ergime derecesi 3000 oC Kaynama derecesi 5427 oC Termal genleşme katsayısı 6.5x10-6 K-1 (25 oC) Young modülü 185 GPa Kayma modülü 65-69 GPa Bulk modülü 170 GPa Poisson oranı 0.35 Sertliği GPa Çok iyi korozyon dayanımı vardır. Diğer refrakter metallere (Nb hariç) kıyasla sünektir. Birçok aside karşı dirençlidir. Vücut sıvılarından etkilenmez ve bu nedenle cerrahi ekipmanların yapımında kullanılır. TaC – C kompozitleri (ergime sıcaklığı >3700 oC)
4 Tantal Rezervleri Yer kabuğunda 54. en sık bulunan elementtir. Yaklaşık 2.1 ppm vardır. Doğada saf halde bulunmaz.
5 Tantal Mineralleri Columbite Tantalite
6 Tantal Üretimi Metil isobutil keton (MIBK) ile kompleks Nb ve Ta florürleri çözeltiye alınır. Güçlü sülfürik asitler ile diğer empüriteler giderilirken, yüksek konstantrasyonda Nb/Ta içeren ara ürünler elde edilir.
7 Tantal Üretimi
8 Tantal Üretimi
9 Tantal Üretimi: FFC Redüksiyonu
Elektrolit olarak kalsiyum klorür tuzu ergimiş halde kullanılırç Katotta yer alan metal oksit tozları elektro-redüksiyon ile metale dönüşür. Oksijen iyonları yükü hücrenin karşısına taşıyarak karbon dioksit oluştururlar ve katotta redüklenmiş metal birikir. Anot: 10O2- + 5C → 5CO2 + 20e- Katot: 2Ta2O5 + 20e- → 4Ta + 10O2- İşlem sıcaklığı 750 – 1000 oC’dir.
10 FeTaNb + NaCl + 7NaFeCl4 = Ta/NbCl5 + 8NaFeCl3
Tantal Üretimi: Klorinasyon Ekstrasyon yöntemine modern bir alternatif klorinasyon yöntemidir. Redüktive klorinasyon: Konsantre cevherler 900 oC’de klorin buharıyla işeleme sokulur. Uçucu olmayan toprak elementlerinin klorürleri cevherde kalırken, Si, Sn, Ti, W, Nb ve Ta klorürler gaz halden toplanarak, ayrıştırılır. Ferro-alaşımların klorinasyonu: Ferroniyobyum-tantalyum alaşımları alüminotermik ya da elektrotermik reaksiyonlarla üretilir. Bu alaşımlar NaCl ile birlikte oC’deki NaCl.FeCl3 eriyiğine atılır. FeTaNb + NaCl + 7NaFeCl4 = Ta/NbCl5 + 8NaFeCl3 8NaFeCl3 + 4Cl2 = 8NaFeCl4 NbCl5, TaCl5 ve WOCl4’ün buharlaşma sıcaklıkları 228 – 248 oC arasında
11 Tantalın Kullanım Alanları
12 Tantalın Kullanım Alanları
Proses endüstrisi Isıtma ve soğutma bobinleri Tantal, Ta-Nb Kabuk ve tüp ısı değiştiricileri Tantal Kondenserler Tantal kaplı çelik tekerler Distilasyon kuleleri Sıcak sülfürik asit servisi için valfler Molibden, Tantal, Ta-Nb Genişleme bağlantıları(körükler) Cam üretim elemanları 1m çapa 1.3m boya kadar bütün potalar Tungsten, Tantal, Ta-40Nb Mekikler, tekstil sanayii Tantal, Niyobyum Termokupul koruyucu tüpler Tantal kaplı bakır veya çelik Kırıcı diskler Isı duvarları Tantal kaplı bakır, Tantal Püskürtücüler, huniler, jet fırlatıcıları Fişek ısıtıcılar 30 Psi basınçda 150oC de HCl servisi için pompalarda Tantal (bozulan parçalarda)
13 Tantalın Kullanım Alanları
Özel donanımlar İmplant malzemeler Tantal Müzik enstrümanları Elaktrolitik kaplama ekipmanları Elektronik sanayi Kapasitörler Toz tantal, folyo, tel Kapasitör kızakları Tantal şerit Redresör, demiryolu sinyalleri Pil şarj edicileri Elektron tüpü parçaları Katotlar Uzay ve Nükleer Endüstri Hipersonik uçak tekerleri için kenar ve burun elemanları Ta-10W(a) Roket nozülleri Ta-10W (Ta-Hf clad) Isı kalkankları ve sezyum buhar giriş tüpleri (İyon motoru) Tantalyum Arı peteği yapılar Ta-10W Sıcak gaz boruları Ta10W(a)
14 Kaynaklar Handbook of Extractive Metallurgy, Edited by Fathi Habashi,Volume 3. Prof. Dr. Onuralp Yücel, Production of Refractory Materials Ders Notları, İstanbul Teknik Üniversitesi Prof. Dr. Şaduman Şen Ders Notları, Sakarya Üniversitesi. Sydney Marks, Vanadium, Niobium and Tantalum in A Text-Book of Inorganic Chemistry, Edited by J. Newton Friend, Volume VI, Part III Anatoly Agulyansky, The Chemistry of Tantalum and Niobium Fluoride Compounds, Elsevier, 2004.
"Refrakter Metaller Tantal." indir ppt
Refrakter Metaller Niyobyum.