Akciğer zarında sıvı birikmesi (plevral effüzyon) | GNCR
Göğüs kafesinin içerisi ve akciğerlerin yüzeyi “plevra” adı verilen ince bir zar ile sarılıdır. Bu zarların birbiri ile temas ettikleri, göğüs kafesinin iç kısmı ile akciğerin dış yüzeyi arasında kalan boşluk ise “plevral aralık” olarak adlandırılmaktır.
İşte bu boşluk arasında, bir diğer ifadeyle akciğer zarları arasında sıvı birikmesine “plevral effüzyon” adı verilmektedir. Normalde akciğer zarları arasında kayganlaştırıcı görevi gören çok az miktarda bir sıvı bulunmaktadır. Bu sıvı çeşitli hastalıklarda artış göstererek rahatsızlığa neden olmaktadır.
Akciğer zarları arasında sıvı birikmesinin pek çok farklı nedeni olabilir. Akciğerin dışında başka organlardaki bozukluklarda akciğerde su birikmesine neden olabilir. Mesela kalp yetmezliği, karaciğer ve böbrek hastalıklarında akciğer zarları arasında sıvı birikerek nefes darlığına yol açabilir.
Sıklıkla akciğerin zatürre gibi enfeksiyonları veya tüberküloz (verem) hastalığı gibi durumlarda akciğerin çevresinde sıvı toplanmaktadır. Bazı hastalarda bu sıvı enfeksiyonun gerilemesi ile kendiliğinden kaybolurken bazen de kronik bir hal almaktadır.
Romatoid artrit veya lupus gibi otoimmün hastalıklarla birlikte “pulmoner emboli” denilen akciğere pıhtı atması durumunda da akciğer zarları arasında sıvı birikir.
Günümüzün en çok korkulan ve sık görülen hastalıklarının başında gelen kanserlerde akciğerde sıvı toplanmasının bir başka nedenidir. Plevral effüzyon sadece akciğer kanserinde değil, meme kanseri, kolon kanseri gibi daha pek çok kanserde görülebilir.
Plevral effüzyonu olan hastalar akciğer zarında biriken sıvının akciğeri sıkıştırması nedeniyle nefes darlığı hissederler. Bazı hastalar ise nefes darlığı ile birlikte ağrı da hissedebilirler. Özellikle derin nefes almakla artan yan ağrısı (plöretik ağrı) zatürreye bağlı sıvı birikimlerinde sıklıkla görülür.
Sıvının birikme nedenine bağlı olarak hastalarda öksürük, ateş gibi inflamatuar semptomlar görülebilir. Kanser hastalarında nefes darlığının yanında halsizlik, kilo kaybı gibi bulgularda eşlik eder.
Akciğer zarlarında sıvı birikiminden şüphelenildiği takdirde doktorunuz sizden bazı tetkikler isteyebilir. Ayrıca akciğerdeki sıvı miktarını anlamak ve sıvının olup olmadığının tesbit edilmesi için akciğer röntgeni veya akciğer tomotografisi istenebilir. Bazı durumlarda akciğer zarlarında sıvı olup olmadığının anlaşılması için ultrason yaptırılmasıda gerekebilmektedir.
Akciğer zarlarının sıvı topladığı durumlarda hangi tanı yönteminin kullanılacağına, biyopsi gerekip gerekmediğine ve tedavinin nasıl yapılacağına doktorunuz karar verecektir.
Akciğerin zarında toplanan sıvının biyokimyasal özellikleri sıvının neden toplandığının anlaşılmasında son derece faydalıdır. Tedavinin yapılabilmesi için sebebinin bilinmesi gerekir. Bu nedenle doktorunuz akciğerinizdeki sıvıdan örnek almak isteyebilir. Enjektör ile göğsünüze iğne batırılarak az bir miktar sıvı analiz için alınabilir. Bu işleme “torasentez” adı verilmektedir. Bununla birlikte nefesinizi rahatlatmak, akciğerin üzerindeki basıyı kaldırmak amacıyla daha fazla miktarda sıvı iğne ile çekilebilir. Ancak vücutta daha fazla sıvı olduğu takdirde veya içeriye tekrar sıvı oluşumunun önlenmesi için ilaç verilmesi gerektiği durumlarda “göğüs tüpü” takılması gerekebilir. Birkaç gün boyunca göğüs tüpü ile sıvı boşaltıldıktan sonra göğüs tüpü çekilir.
Bazı durumlarda sıvının neden kaynaklandığını bulmak zor olabilir. Bu gibi durumlarda sıvı ile birlikte akciğer zarından da biyopsi alınması gerekebilir. Bu işlem göğüs kafesi uyuşturularak kalın bir iğne yardımı ile yapılabildiği gibi ameliyathanede anestezi altında kamera ile de yapılabilmektedir.
Akciğerde sıvı toplanması durumunda temel amaç sıvının göğüsten boşaltılmasıdır. Bununla birlikte sıvının neden kaynaklandığının bilinmesi tedaviyi yönlendirecektir. Kalp yetmezliği yada böbrek yetmezliği gibi bazı durumlarda sadece sıvının boşaltılması yeterliyken; zatürre, verem gibi hastalıklarda uzun süre antibiyotik kullanmak gerekebilir.
Kanserlerde sıvı toplanmasına neden olabileceği için sıvının neden toplandığının araştırılması önemlidir. Bu nedenle kanser şüphesinin yada riskinin olduğu durumlarda sıvının boşaltılması ile birlikte biyopsi seçenekleride göz önünde tutulmalıdır.
Hastalığın nedeni belirlendikten ve biriken sıvı boşaltıldıktan sonra bazı hastalar için sıvının tekrar toplanmasının önlenmesi gerekmektedir. Bu amaçla “talk” adı verilen ilacın göğüs kafesinin içerisine verilmesi gerekebilir. İçeriye ilacın verilebilmesi için genellikle bu tür hastalara “göğüs tüpü” takılmaktadır. Sıvı tamamen boşaltıldıktan ve içeriye ilaç verildikten sonra ise birkaç gün içinde göğüs tüpü çıkartılır.
Akciğerde sıvı birikmesi, yada bir başka değişle akciğerin su toplaması durumunda hangi yöntemin seçileceğine doktorunuz karar verecektir. Akciğerin sıvı topladığı durumlarda tedaviyi göğüs hastalıkları uzmanı ve göğüs cerrahisi uzmanları sağlamaktadır.
UYARI: Bu sayfada yer alan sağlık bilgileri, kullanıcıya bilgi vermek amacıyla yazılmıştır. Herhangi bir ticari amaç barındırmaz ve hiçbir şekilde doktor tavsiyesi yerine geçmez.