İşte Türkiye'nin kalp-damar hastalıkı haritası
İstanbul Cerrahi Hastanesi Kardiyoloğu Prof. Dr. Erhan Babalık, kalp ve damar hastalıklarında dünyada yüzde 37 ile ön sıralarda olan Türkiye’de en önemli etkenin yeme-içme kültürü ve fazla kilo olduğunu söyledi.
Babalık, hastalıktan korunmanın yollarını ve tetikleyen faktörler hakkında bilgilendirmede bulundu. Türkiye’de kalp hastalıklarının çok çeşitli ve sık görüldüğünü söyleyen Prof. Dr. Babalık, “Türkiye’de ön plana çıkan iki temel hastalık kalp damar hastalığı ve beyin damar hastalığı. Bu iki hastalığın temeli aynıdır; Damar sertliği olarak bilinmektedir. Dünyada ve ülkemizde kalp hastalıklarına bağlı ölümler ilk sıradadır ve yüzde 37 oranla Türkiye Avrupa’dan önde yer alıyor. Tahminlere göre Türkiye’de yılda 420-440 bin yeni kalp hastası teşhis ediliyor ve 340 bin kişi de kalp ve damar hastalığına bağlı hayatını kaybediyor. İkinci sırada dünyada ve Türkiye’de kanser ve tümörlere bağlı ölümler yer alıyor. Ülkemiz tabi ki coğrafi olarak yem-içme kültürü farklılığı ön planda” dedi.
Prof. Dr. Babalık, kalp-damar ve beyin hastalıkları dikkate alındığında doğrudan ilişkili risk faktörlerini sigara kullanımı, aşırı kilo almaya yol açan düzensiz yeme-içme, yetersiz fizik egzersiz aktiviteleri, yüksek tansiyon, alkol kullanımı, şeker hastalığı olarak sıraladı.
Babalık,“Tütün kullanımı 2012 yılında ülkemizde yüzde 27’si aktif içici olduğunu ve bunun yüzde 42’sini erkeklerin, yüzde 13’ünü kadınların oluşturuyor. Sigara içiyor olmak ölümü üç kat arttırıyor” dedi.
Hareketsiz bir toplum olduğumuzu belirten ve erkeklerin yüzde 55’i, kadınların ise yüzde 70’i yetersiz egzersiz yapıyor diyen Kardiyolog Prof. Dr. Babalık, “Günde 30 dakikadan haftada 5 gün toplam 150 dakika sadece hızlı yürüyüş tarzı yapılsa, egzersizin düzelmesine bağlı olarak kalp krizine bağlı ölümleri yüzde 50 azaltmış oluruz. Çok basit ve bedava maliyeti olmayan yaşam tarzı değişikliği ile bunu elde edebiliriz” ifadelerini kullandı.
Prof. Dr. Babalık, kalp-damar hastalıkları ve beyin-damar hastalıklarını tetikleyen faktörleri sıralayan ve yapılması gereken ufak hayat tarzı değişikliklerinin ölüm riskini azaltmanın yollarını ise sırayla şöyle özetledi: ”Alkol tüketimi ile kalp-damar arasında doğru orantılıdır. Ülkemizde erkek yüzde 17, kadın yüzde 4 alkol tüketiyor. Kentlerdeki alkol tüketimi kırsallara göre daha yüksek. Alkol yüksek dozlarda kalp kasını öldüren bir olaya sahip ve yine ritim bozukluğu ve beyin kanamalarına yol açıyor. Azaltmakla büyük faydası görülür.
Sağlıksız beslenme, doymuş-katı yağlar, trans yağlar ve tuzun çok kullanılması, sebze-meyve ve balığın az tüketilmesi kalp-damar hastalıklarını tetikler. Bu olumsuz beslenme alışkanlıkları kan şekeri yükselmesi ve yüksek tansiyon, kan yağlarında olumsuz değişikliklere yol açması, kilo artışına neden olması gibi nedenlerle bahsedilen hastalıklar ortaya çıkar. Kilo, şeker, tansiyon ne kadar yüksekse o kadar risk artar. 2014 yılındaki verilerine göre Türk insanının yüzde 40’ı fazla kilo, buna ilaveten erkeklerde yüzde 11, kadınlarda yüzde 15 oranında obezite -çok fazla kilolu insan var. İki kişiden biri ya fazla kilolu ya obez. Bu nedenle kilo azaltıcı yaşam tarzı değişikliği önemli. Yüksek tansiyon kadınlarda daha çok görülüyor. 2012 verilerine kadınlarda yüzde 30 ortalama kadınlarda yüzde 32 ve yüzde 28 erkeklerde görülüyor.
Şeker hastalığı faktörlerden biri. Bunun daha kötüye gitmesi, ayaküstü atıştırmalıklar ve fast food tarzı yiyecekler tehlikeli. Türkiye’de 1998 yılında şeker hastalığının sıklığı yüzde 7 iken bu oran 2010 yılında, 12 yıl sonra yüzde 14’e çıkmış. Bu oran batı ülkelerinde yüzde 9. Hareketsiz ve fazla kilolar nedeni bu oranlar. Son iki yılda bir duraklama gösterse de yine de çok yüksek oran.
Son olarak yüksek kolesterol. Yemek içme alışkanlığı ve doymuş yağların tüketilmemesi önemlidir. Bu yağlar hem ölüm riskini hem de damar hastalığına yakalanma riskini yükseltir. Sanayi ürünü yağlardan uzak durulmalı. Bitkisel yağlar tercih edilmeli. Zeytinyağı en az zararı olan olumlu bir yağdır. Bu saydığımız risk faktörleri bireyde ne kadar çoksa bu hastalığa yakalanma riski o kadar artar. Bu riskler ortalama 2 ila 4 kat arttırır. Birden çok risk faktörü bulunduğu zaman katlayarak gider ve 2 yada 3 risk faktörü varsa o kişi bu hastalığa yatkındır. Yüksek kolesterol için konuşacak olursak kötü huylu kolesterolünüzü yüzde 10 düşürürseniz 5 yıl içinde kalp riskini yarı yarıya azaltırsınız.
Tedaviler temel olarak iki şekilde yapılır. Teşhisi konulmuş hastaların saptanıp tedavi edilmesi, ilaç tedavileri sayesinde yüksek tansiyon ve kalp yetmezliğinin daha iyi tedavi edilmesi, kalp krizinin ilk başladığı saatlerde acil anjiyo ve stent yöntemleriyle ölüm oranları ciddi bir şekilde azalmıştır. İkinci yöntem ise toplumda var olan yüksek riskli kişilerin saptanması ve bunların topluca tedavi edilmesi. Halkı iyi bilgilendirme ile yüksek oranda bu hastalıkların önüne geçilebilir. Sigara tüketiminde ise son yıllarda kanunlar sayesinde azalma görülmüştür. Tedavilerinin yapılması ve takiplerinin yapılması ölümleri azaltmaktadır”.
Yalnızlık antidepresan kullanmaya itiyor Kalp check-up’ı hayat kurtarıyor Öğün: “Düztaban çocuklara altı kalın ayakkabı öneriyoruz” Uzmanlardan, "Bayramda dengeli beslenin, bol su için" uyarısı Kan testiyle erken doğum riski tahmin edilebilecek