Sis ormanı ve tropikal dağ ormanı kökenli süs bitkileri
Sis ormanları genellikle tropikal yağmur ormanları ile iç içedir (yağmur ormanlarında deniz seviyesinden 500 metre sonrasında artık sis ormanı özellikleri görülür).
Bu yazı henüz taslak şeklinde olup zamanla zenginleştirilecek. Sis ormanı ve sis ormanı kökenli süs bitkileri hakkında şimdilik kısa bilgiler veriyorum. Bu sayfada daha sonra olabilecek yenilikleri blog‘da ilan edeceğim. Her bir yeniliği, herhangi bir sayfada sonradan yaptığım değişiklikleri oradan bildirdiğim için blogu takip etmenizi tavsiye ederim.
Bitkilerin evrimlerine göre..
Burada esas konu süs bitkileri olunca sis ormanlarını ve yoğun nemli tropikal dağ ormanlarını beraber ele alıyorum. Çünkü her iki tip ormanların küçük bitkileri geçirdikleri evrimler sonucunda benzer özelliklere sahip olmuşlar. Şimdiki yaşam alanları da sisli puslu olmak dışında büyük benzerlik gösterir. Geceleri soğuma, ıslanma ve bitkilerin bünyelerinde sabaha kadar ısı azalması.
Söz konusu süs bitkilerinin ortak özellikleri şunlar: Az ve kısa köklü olmaları, uzun köklü olsalar bile köklerinin tümümüm toprak kökü olmayıp ağaçlara tutunma kökleri olması, yoğun nemli hava istemeleri, yoğun nemli havanın durağan değil hareketli olması gerekmesi.. Geceleri bünyelerinin soğuması gerekmesi, aksi takdirde gelişimlerinin durması. Sitede bu özellikteki bitkileri ele aldıkça sis ormanı kategorisinde birikecekler.
1- Sis ormanı (cloud forest)
Yılın çoğu zamanında, hemen her gün sisli puslu olmaları, bulutlarla kaplanmaları nedeniyle bu ormanlara sis ormanı adı verilmiş (cloud forest). Sis ormanları genellikle tropikal yağmur ormanları ile iç içedir. Yağmur ormanları olan dağlık bölgelerde deniz seviyesinden 500 metre sonrasında artık sis ormanı özellikleri görülür. Yükseklere çıkıldıkça yağışlar azalıp bitkilerin özellikleri değişir. Yağmur ormanları ve sis ormanları Kostarika’da çok bulunur. Alçak kesimler yağmur ormanı, yüksek kesimler sis ormanıdır. Bu doğal özellikler Kostarika için önemli bir turizm (eco-tourism) geliri kaynağı olup önemi her yıl artıyor.
Sis ormanlarında aşırı sıcak hava pek görülmez. Yağmur yağmasa bile farklı nedenlerle her yer ikide birde sırılsıklam ıslanır. Birincisi bulutların ağaçlar arasında dolaşmaları sebebiyle, ikincisi geceleri aşağıdadan yukarı yönelen nemli hava akımları sebebiyle “su zerreleri serin dallarda yapraklarda yoğunlaşır.”..
Aşağılarda gündüz boyu artan ısınma sonucu gece boyunca yukarı doğru kuvvetli nemli hava akışı olur. Ilık nemli havadaki su buharı serin yüksek kesimlerdeki bitkilerin üzerinde yoğunlaşarak gece boyunca, sabahleyin güneşin ısıtmasına kadar adeta yağmur yağışı etkisi gerçekleştiririr (her yer sırılsıklam ıslanır). Bu hep böyle devam eder. Ayrıca sis ormanları sık sık bulut ziyaretlerine maruz kalır. Hava akımları da nemlilik gibi yoğundur. Soğuk bir hava akımı bitkileri serinletir peşinden ılık nemli hava veya bulup gelir, bitkiler üzerinde yoğunlaşan su zerreleriyle gündüzleyin bile her yer sırılsıklam olur. Ağaçlardan damlalar düşer durur. Sis ormanlarında dolaşmak için hava yağmurlu olmasa bile her ihtimale karşı yağmurluk giyinmelisiniz, yanınızda şemsiye bulundurmalısınız.
Sis ormanının bir diğer adı yosunlu ormandır çünkü ağaç gövdeleri yosunlarla ve epifitik bitkilerle kaplıdır. Orman olduğundan dolayı ağaçlar çok ama ağaç çeşitliliği azdır. Sis ormanlarına uygun ağaç türleri az olup genelde küçük yapılı olurlar (yani dev ağaçlar pek bulunmaz). Her sis ormanı kendi yöresine özgü birkaç tür büyük bitkiye sahiptir. Büyük bitkiler az çeşitli, küçük bitkiler ise çok çeşitli. Her yer yosunlarla, mantarlarla, likenlerle, eğrelti otu vb çiçeksiz bitkilerle, yoğun neme adapte olmuş çiçek açan küçük yapılı çeşitli bitkilerle kaplıdır. Ağaç dallarında ve kayalıkların üstlerinde de birçok epifitik bitki türleri görülür.
Sis ormanlarından alınmış süs bitkilerinden örnekler
Afrika menekşesi, guzmanya, eşmeya (açmaya).. Sis ormanlarında Afrika menekşelerini guzmanyalar gibi ağaç dalları üzerinde görmek mümkün. Daha çok kayalıklar üzerindeki çatlakların arasında ve taşların arasında birikmiş olan humuslu çürüntülerde yaşarlar. Guzmanya vb türler ise ağaç dalları üzerinde bulunur. Nadiren kayalıklarda da görülür.
2- Yoğun nemli tropikal dağ ormanı
Sis ormanı kadar “çoğu zaman ıslak” olmasa bile ona yakın nemlilikte olur. Bir hayli benzer özelliklidir. Belki yükseltinin ya da coğrafi konumun etkisiyle buralarda bulutlar ormanla bütünleşecek kadar alçakta olamıyor sırf bu sebeple bunlara sis ormanı denmemiş. Bazıları daha çok yağmur ormanı özelliğinde olabiliyor. Bir kısmı subtropikal bölgelerde olup kışın yapraklarını döken ağaçlarla kaplıdır. Ama birçok özellikler aynı olduğu gibi sahip oldukları bitkilerin geçirdikleri evrimler de hemen hemen aynıdır.
Bu tür dağ ormanlarından alınmış süs bitkileri
Antoryum, Phalaenopsis orkidesi, reks begonyası, paşa çadırı, yumrulu begonya, yılbaşı kaktüsü, onbir ay çiçeği.. Sonra pekçok orkide sayılabilir.
3- Bitkilerde dikkat edilecek hususlar
Her tropikal dağ ormanı farklı olup hepsi sis ormanı özelliği taşımaz. Söz konusu coğrafyaların bitkileri birçok açıdan benzer şekilde evrim geçirmiş olsalar bile her şarta aynı derecede dayanıklı olamazlar. Geceleri aşırı ıslanan sis ormanlarının bitkileri daha dayanıklıdır. Diğerleri yoğun hava nemi istedikleri halde esintisiz mekanlarda hava nemi yüzünden hastalıklanır. Hava kuru olsa hiç yaşayamaz. Reks begonyalarının böyle bir hassaslığı var.
Krasula tarzı metabolizma‘ya sahip olmaları
Bu şu demektir: Geceleri serinlemeye ihtiyaçları var. Aksi takdirde bütün yaz boyunca gelişimleri durur. Evlerde yetiştirilen bu tip bitkilerden çoğu 10C derece serine çok rahat dayanır, bazıları 15C serine rahat dayanır. Haklarında verilen bilgilerde 20C dereceden daha serinde bırakmayın tavsiyeleri yanlıştır. Tam tersi, 20C dereceden daha serin geceler yaşadıkları takdirde hem çok sağlıklı olurlar hem gelişimleri hızlı olur. Yaz boyunca gece ortamı esintili ederek üstlerine su fısfıslamak sis ormanı bitkilerine büyük fayda sağlar. Esinti yaşlığı götürdükçe bitkinin ısısı düşer: Böylece stomataları açılır, gündüz biriktirdikleri oksijeni açığa salarak onun yerine havadan karbondioksit alıp depolarlar. Sonuçta fotosentez sekteye uğramadığı için gelişim hızlı ve kusursuz olur. Fakat bazı dağ ormanı bitkileri az bir durağan havada bile ıslaklık sebebiyle mantar hastalıklarına yakalanabilir. Dikkatli olmalısınız. Yaz sıcaklarında külleme hastalıkları, diğer mevsimlerde başka türlü hastalıklar..
Yağışlı, az yağışlı, kurak, soğuk mevsimli özelliklere göre
Ev orkidelerinin bazıları yaz sıcaklarında fotosentez yapamayıp dinlenmeye geçerler, sonbahar serinleri başlayınca çiçek açarlar. Bazıları da tam tersi doğası gereği sonbahardan kış başına kadar soğukta bir süre susuz kalıp dinlenmek isterler yoksa çiçek açmaları mümkün olmaz.
Antoryumlar geceleri bir hayli serin esinti ve ıslaklık ister yoksa ya hiç gelişemez ya da gelişim son derece yavaş olur. Yılda sadece bir veya iki tane çiçek açar. Normalde her 1,5 – 2 ayda yeni bir yaprak ve yeni bir çiçek açması gerekiyor. Yazın gelişememe yukarda bahsettiğim krasula tarzı fotosentez özelliğine sahip olduklarından dolayı yazın serin esinti alamamaları yüzündendir. Kışın gelişememe yanlış ortam ve yanlış bakım sonucudur.
Kategori: Botanik Tarih: 27 Şubat 2013
Etiketler: Sis ormanı
'Sis ormanı ve tropikal dağ ormanı kökenli süs bitkileri' hakkında sorular, açıklamalar
Öncelikle yukardaki yazı ve yapraklardan besin verme yazılarızdan dolayı çok teşekür ederim fevkalade yazılar. Afrika menekşeşi sis ormanları bitkisi, yapraklardan besin verilir deniyor kafam karıştı. bu çiçeği sularken bile damlayan su damlaları bile leke yaparken sis ormanlarında yaşamasını mantığım almadı. hele su ve besin fıslamak nasıl olur anlayamadım.
Sis ormanı sayfamda anlattığım gibi orada bitkiler sık sık (en az günde bir defa) sırılsıklam ıslanırlar. Ortam fazlasıyla yoğun hava hareketlerine sahiptir. ıslaklık çabuk kuruyor. Gece ıslaklığı gündüz gider, gece yine ıslanma olur. Afrika menekşesi, gloksinya, japon küpesi, reks begonyaları, antoryum, yılbaşı kaktüsü, paşaçadırı benzer iklimli tropikal dağ ormanlarının bitkileridir. Geceleri yoğun nem yüzünden her yer sırılsıklam ıslanır. Afrika menekşesi ise tam olarak sis ormanı bitkisidir. Ortamın ani ıslanması gün içinde birkaç defa olabiliyor. Verdiğim bilgilerde yanlış yok. Yanlışlık ortada dolaşan bilgilerde. Sanıyorum havasız esintisiz evler için öylesi tavsiyelerde bulunuyorlar. Ben afrika menekşelerimi sık sık yıkardım. Ortalık esintili olunca zararı değil faydası oluyor. Yapraklarda lekelere gelince muhtemelen hiç yıkamadığınız için üstünde toz birikintisi oluyor, su damlası gelince de lekelenme oluyor. Esintisiz yerlerde ıslaklık hastalık da yapar. Bu sayfada verdiğim bilgilere dikkat ederseniz besinli su fısfıslamadan önce ve sonra ortamın esintili olması gerektiğini özellikle yazmıştım. Bir de fısfıslamanın niteliğini anlatmıştım. Üstlerinde damlalar olmayacak, tam ıslanma olamayacak, zerrelerin konması yeterli diye açıklamıştım.
« Funda toprağı, Ericaceous compost
Bitkilerde bağışıklık sistemi, savunma mekanizmaları »