Billirubin Nedir? Yetişkinlerde ve Yenidoğan da Billirubin Yüksekliği | Sağlık Ansiklopedisi
İçinde Karaciğer, Uncategorized
1 Bilirubin Nedir
1.1 Billirubin Testi Nasıl Yapılır
2 Bilirubin Yüksekliği
2.1 Bilirubin Yüksekliği Nasıl Düşürülür
3 Yenidoğan Bebeklerde Bilirubin Yüksekliği ve Tedavisi
Bilirubin, vücuttaki kırmızı kan hücrelerinin parçalanmasıyla oluşur. Karaciğer salgılanmasına yardımcı olur. Yüksek düzeylerde bilirubin sarılığa neden olabilir. Cildin ve gözlerin sararması nedeniyle bu hastalık kolayca tanınabilir.
Kan serumundaki yaklaşık normal bilirubin aralığı şöyledir:
Yetişkinler için desilitre başına 1,2 miligram (mg / dL)
18 yaşın altındaki çocuklar için 1 mg / dL
Cilt normalde 2 ila 3 mg / dL seviyelerine ulaştığında cilt sarı olur.
İnsan vücudundaki kanın renginin kırmızı görünmesinde rol alan ve oksijen taşınmasında görev üstlenen alyuvar hücreleri bulunur. Alyuvar hücrelerinin ömrü 120 günlük olup bu sürenin sonunda bu hücreler parçalanır ve bu olayın neticesinde ise bilirubin olarak isimlendirilen turuncu ve ya sarı renkte bir madde ortaya çıkar.
Bilirubin maddesi ise safra kesesinde depolanmakta olup ayrıca vücuttan atılan dışkıya da renk vermektedir. Bilirubin olarak tabir edilen maddenin asıl kaynağı ise alyuvar hücrelerinde mevcut olan hemoglobindir.
Hemoglobin‘in parçalanması işlemi ise vücuttaki RES (Retikülo endotelyal sistem)’de gerçekleşir. Vücuttaki Bilirubin maddesinin miktarının ölçümünün yapılması bazı sağlık sorunları hakkında bilgi kaynağı oluşturmaktadır. İdrar ve ya kandan alınan örnekler kullanılarak gerçekleştirilen testten elde edilen neticeler anemi (kansızlık), karaciğer problemleri, safra ve yeni doğan bebeklerde görülebilen sağlık sorunlarının değerlendirilmesine katkı sağlar.
Örneğin, retikülo endotel sistemde meydana gelen ve suda çözünemez durumda olan indirek bilirubin maddesi kanar geçer ve taşınmasının sağlanabilmesi için albüminlere bağlanır. Bilirubin maddesinin kanda bulunan miktarının 100 ml. kandaki değeri olan 0,3-10 mg’dan daha fazla olması hali (2-2-5 mg.) sarılık olarak tabir edilen sağlık sorununa neden olur.
Billirubin Testi Nasıl Yapılır
Bir hemşire veya laboratuar teknisyeni, kolunuzda bir damar içine yerleştirilmiş küçük bir iğneyle kan alır. Kan bir tüpte toplanır.
Yenidoğanlarda, genellikle topuğun derisini kırmak için bir iğne kullanılarak kan alınır.
Doktorunuz kanı analiz için laboratuara gönderir.
Testten önce doktorunuza ne kadar aktif olduğunuzu ve hangi gıda ve ilaçları aldığınızı söyleyin. Bazı ilaçlar sonuçlarınızı değiştirebilir.
Testten sonra, normal aktivitelerinize hemen devam edebileceksiniz.
Direkt Bilirubin Maddesi Vücut Dışına Nasıl Atılır
Kanda mevcut durumda olan indirek bilirubin maddesi karaciğere gelerek hücreler için daha az zararlı olabilecek bir hale ( bilirubin sülfat, bilirubin diglikuronid) getirilir. Direkt bilirubin olarak da adlandırılan söz konusu maddeler sonradan karaciğerden safra kesesine gönderilerek buradan da safra kanallarına aktarımı gerçekleştirilir.
İndirekt bilirubinin tersine direkt suda erime özelliği taşımaktadır. Bundan dolayı idrara diretk bilirubin maddesi geçebiliyor olsa da indirekt bilirubin olarak tanımlanan madde geçemez. İndirekt bilirubin maddesi vücuttan kolaylıkla atılamayarak birikmesine rağmen direkt suda çözünüp vücuttan kolaylıkla atılabilme özelliği taşımaktadır. Safra yolu vasıtasıyla ince bağırsağa boşaltımı gerçekleştirilen direk dışkıya bilinen rengini de verir. Dolayısıyla da vücut dışına atılımı gerçekleşir.
Kandaki bilirubin maddesinin yüksekliği ciltte ve göz aklarında sararmalar şeklinde kendisini gösterir. Kandaki mevcut bilirubin maddesinin yüksek çıkması durumunda alyuvarların yıkım hızının olması gerekenden yüksek olduğu ortaya çıkmaktadır. Genetiğe dayalı faktörler, anemi (kansızlık), dalakta büyüme, siroz gibi karaciğer hastalıkları, kanal daralması, safra kesesindeki tümör, zedelenme gibi haller, uzun süren açlık durumu ve iltihaplı hastalıklar gibi pek nedenden dolayı bu maddenin miktarı yükseliş gösterebilmektedir.
Bilirubini yüksek olan bireylerde kaşıntı, sarımsı cilt, kusma, mide bulantısı, titreme, dışkıda kil renkli bir görüntü ya da soluk bir renk durumunun söz konusu olması, iştahsızlık, karında ağrı ve şişkinlik hali, idrarda kötü koku olması, yorgunluk hissi ve genel bir halsizlik, idrarın koyu sarı renge ya da kahverengiye dönmesi, karın ağrısı, cildin beyazlaşması gibi belirtiler kendisini gösterebilmektedir Ciddi bir sağlık problemi olan bilirubin yüksekliği durumunda mutlaka bir uzman doktora gidilmeli, seviyesi ölçülerek yüksekliğinin nedeni saptanarak tedavi edilmelidir.
Bilirubin Yüksekliği Nasıl Düşürülür
Bilirubin yüksekliğinin tedavi yöntemleri bu durumun altında yatan sebep doğrultusunda farklılık göstermektedir.
Hepatit A için herhangi bir tedaviye gereksinim olmayıp kendi kendisine geçebilen bir sağlık problemidir.
Metastaik karaciğer kanseri ya da kanser için tedavi, hastalığın şiddetine ve de birerin genel sağlık durumuna bağlı olarak tedavi uygulanır.
Karaciğerde bulunan safra taşları cerrahi bir operasyonla alınabilir. Karaciğerde ciddi düzeyde işlev bozukluğu olduğu durumlarda hastaya karaciğer nakli yapılmasına gereksinim söz konusu olabilmektedir.
Yenidoğan Bebeklerde Bilirubin Yüksekliği ve Tedavisi
Yetişkinlerde yüksek bilirubin seviyeleri ortaya çıkabilir, ancak yeni doğan bebeklerde hastalık daha yaygındır. Bunun nedeni, doğumdan sonra bir bebeğin bilirubini verimli bir şekilde metabolize etmeye başlaması ve dışkıya salgılaması biraz zaman alacağı içindir.
Yüksek bilirubin seviyesine sahip yenidoğanlar, doktorların yenidoğanlarda neonatal hiperbilirubinemi veya sarılık olarak adlandırdıkları bir duruma sahiptir.
Merck El Kitabı, tüm yenidoğanların neredeyse yarısının doğumdan sonraki ilk haftada görünür sarılık olduğunu belirtir.
Yenidoğanda Bilirubin Yüksekliği Tedavisi
Yenidoğanlarda, birkaç günden 2 haftaya kadar süren yüksek bilirubin seviyeleri aşağıdakilerin işareti olabilir:
Anne ve çocuk arasında kan grubu uyumsuzluğu
Kalıtsal bir enfeksiyon
Karaciğeri etkileyen bir hastalık
Yetişkinlerde, bağırsaktaki bakteriler ürobilin oluşturmak için konjüge edilmiş bilirubini parçalamaktadır ve bu dışkı ile atılmaktadır. Yeni doğanlarda, karaciğerin bilirubini uygun şekilde işlemeye başlaması birkaç gün alır.
Yüksek bilirubinin ciddiyeti ve tıbbi önemi, nedene bağlı olacaktır. Bebeğin yaşı ve erken doğup doğmadıkları da bir faktördür. Tam zamanında doğan sağlıklı bir bebekte bilirubin düzeyleri, yaklaşık 18 mg / dL’yi aştıklarında endişe yaratma eğilimindedir.
Prematüre bebekler için doğum doğum süresi ne kadar erken olursa, sağlık uzmanlarının bilirubin düzeylerinin aşırı olduğunu düşündüğü eşik de o kadar düşük olur.
Yüksek bilirubin seviyeleri sinirler için toksik olabilir ve beyin hasarına neden olabilir.
Bebeklerde sarılık çoğu şiddetli değildir ve semptomlar doğal olarak düzelir. Uzun süreli sarılık emziren bebeklerde daha sık görülür. Bu sarılık türü genellikle zararlı değildir ancak yakından izlenmesi gerekir.
Yenidoğan doktoru, sarılık teşhisi konursa diğer tedaviler arasında laktasyon danışmanı görmeyi önerebilir.
Bazı bebekler bir doktorun bebeği özel bir mavi-yeşil ışığa maruz bıraktığı fototerapi alırlar. Bu, ışığın bilirubini karaciğer ve böbreklerin çıkarabileceği farklı bir forma dönüştürdüğü standart bir tedavidir.
Kandaki ve idrardaki bilirubin maddesinin düşüklüğü yükselme gösterebildiği gibi bazı nedenlerden kaynaklı olarak düşük de çıkabilmektedir. Yapılan testler neticesinde bilirubinin maddesinin olması gerekenden düşük düzeyde çıkması kaygılanmayı gerektiren bir durum olma özelliğine sahip değildir.
Kimi doktorlar bilirubin maddesinin düşüklüğünün kalp hastalıklarından kaynaklı olduğu görüşünü savunsa da henüz konuyla alakalı olarak yapılmış olan herhangi bir akademik çalışma söz konusu değildir. Ancak C vitamini destelerinin alınmış olması, kafeinli içecekler tüketmiş olmak, teofilin ve ya fenobarbital içerikli ilaçların kullanılmış olması bilirubin maddesinin düşüklüğüne neden olabilmektedir.
Vücut sistemlerinin olumsuz yönde etkilenmemesi için bilirubin maddesinin düşüklüğünün ve ya yüksekliğinin söz konusu olduğu hallerde bir doktorun önerisi olmaksızın bitkisel bile olsa dahi hiçbir şey gelişi güzel kullanılmamalıdır.
Kan Tahlili Sarılık
By Tıpoloji Nisan 12, 2019