﻿ Fatih Sultan Mehmet zehirlendi mi? – Edirne Tarihi
26 Ekim 2011 Cengiz	Fatih, Mehmet, Sultan, zehirlendi
Fatih’in daha 50 yaşındayken ölümü gerek akademik, gerekse popüler düzeydeki tarihçiler arasında bir tartışma konusu oldu.
Fatih’i kimin zehirlettiği konusunda üç iddia vardır. Birincisi Amasya Valisi Şehzâde Bâyezid’in, Veziriazam Karamanî Mehmed Paşa’nın kardeşi Cem Sultan lehindeki teşebbüsleri yüzünden başhekim Acem Lari’yi kullanarak babasını zehirlettiği şeklindedir. Fatih’in hayatının son günlerinde oynadığı rol, Acem Lari’den şüphelenilmesine yol açmıştı. Acem Lari, dört yıl sonra 1485’te Edirne‘de öldüğünde, Edir neliler arasında hekimin İkinci Bayezid tarafından zorla verdirilen aşırı dozda afyon yüzünden öldüğü dedikodusu dolaşıyordu.
Bu konudaki ikinci iddiaya göre Memlük Sultanı Kayıtbay, Acem Lari’yi kullanarak sultanı zehirletmiştir. Memlükler’in daha önce de Fatih’e suikast teşebbüsleri olmuştu.
Zehirlenme konusundaki üçüncü ve en kuvvetli iddia ise 30 yıl Fatih’in yanında hizmet edip, sultanın itimadını kazanan ve vezir rütbesi ile önemli görevlerde bulunmuş Yahudi mühtedisi eski hekimbaşı Yakup Paşa’nın (Maestro Jacopo), Fatih’e karşı bir düzine kadar başarısız suikastta bulunan Venedikliler tarafından satın alınarak, zehirleme hadisesinin gerçekleştirildiği şeklindedir.
Alman tarihçi Franz Babinger, Şehabettin Tekindağ ve başka birçok tarihçi ve hekimin araştırmalarına rağmen Fatih’in ölümündeki esrar henüz çözülemedi. Daha önce Fatih Sultan Mehmed’e defalarca suikast teşebbüsünde bulunan Venedikliler’in Fatih’in ölümünde bir rollerinin olması kuvvetli bir ihtimaldir.
Venedik 1456 ile 1479 yılları arasında 12 defa Fatih’i zehirleme teşebbüsünde bulunmuştu. Arnavut Paul isimli berber, Trogirli bir denizci, Vlaco isimli bir Yahudi hekim, Floransalı Francesco Baroncello, Krakowlu bir Polonyalı ve Katolanyalı bir maceraperestin isimleri bu suikast teşebbüslerinde geçer. Ancak bu teşebbüsler, çoğu zaman sadece plan aşamasında kalmıştı.
15. yüzyılda Avrupa’da zulüm gören Yahudiler Osmanlı topraklarına sığınıyorlardı. Avrupa’da papanın bile güvenmediği Yahudi hekimler Osmanlı sarayında büyük itibar görüyorlardı. Papa Beşinci Nikola’nın Yahudi hekimlerin verdikleri ilaçlarla İtalyanlar’ın Hristiyan ruhunun zedeleneceğini söylemesi doktorları iş yapamaz duruma getirmişti. Bu şartlar altında İtalya Gaeta’dan Edirne‘ye gelen Yahudi hekim Maestro Jacopo Müslüman olup Yakup ismini almıştı. İkinci Murad zamanında sarayda hekim olarak çalışmaya başlayan Yakup Paşa, Fatih zamanında da görevine devam etti. Zamanla Fatih’in güvendiği kişilerden biri oldu.
1468’de İtalya’ya bir ziyaret yaparak Arapça’dan Latince’ye çevrilmiş bazı tıp kitaplarını inceledi. Sonraki yıllarda Osmanlı ilerleyişini durduramayan Venedik Fatih’i zehirletmeye karar verdi. Dikkat çekmemek için Floransalı Lando Delgi Albizzi İstanbul’a gönderildi. Degli, İstanbul’daki Floransa konsolosu vasıtasıyla Yakup Paşa ile irtibata geçti. Yakup Paşa, teklifi uzun uzun düşündükten sonra peşin olarak 10 bin altın ve 1472 Mart’ından aynı yılın Mayıs’ına kadar sultanı öldürdüğü takdirde Venedik’e kabul ve İstanbul’da kalan mallarına karşılık 25 bin altın daha istemişti. Venedik yönetimi bu isteği kabul etmesine rağmen Yakup Paşa’nın herhangi bir zehirleme teşebbüsüne girip girmediğini bilmiyoruz. Ancak 1481’de Fatih’in ölümünden sonra isyan eden asker birçok devlet adamıyla birlikte Yakup Paşa’yı da öldürmüştü.
Kaynak : Erhan Afyoncu
← Edirne Sevdalısı Güngör Mazlum'dan 2 Güzel Kitap…
Osmanlı Padişahlarının Türbeleri Nerede? →
Balkan Savaşı'nda Edirne Hastanesi -Engin Koç
30 Kasım 2012 Cengiz Bulut Balkan Savaşı'nda Edirne Hastanesi -Engin Koç için yorumlar kapalı
İki Lüleli (Şair Hayali) Çeşmesi
18 Ekim 2011 Cengiz İki Lüleli (Şair Hayali) Çeşmesi için yorumlar kapalı
Edirne vilayetinin 1334 senesi büdçesi Mehmed Reşat ve Talat Paşa İmzalı
16 Ağustos 2013 Cengiz Bulut Edirne vilayetinin 1334 senesi büdçesi Mehmed Reşat ve Talat Paşa İmzalı için yorumlar kapalı