SENİN FOBİN HANGİSİ? – Psikoloji Magazin
Fobiler, bireysel farklılıklara göre değişkenlik gösteren, bir nesne, bir faaliyet yada bir durum karşısında duyulan yoğun korkudur.Kişiler de yüz kızarması, çarpıntı, terleme, titreme, ağız kuruluğu, nefes darlığı, görmede bulanıklık gibi kaygı (anksiyete) belirtileri görülür.Kimileri bu belirtileri çok yoğun yaşarken kimileri ise daha hafif seyreder.Fobiler aynı panik atak belirtileri gibi bedensel tepkiler gösterebildiği için karıştırılması olasıdır.Fakat ikisi birbirinden farklıdır.Fobiler genellikle ergenlik çağı yada yetişkinlikte başlasa da, çocuklukta da nadiren başlayabilir. Belirtiler en az altı ay devam eder ve yaşam boyu sürebilir.Yapılan araştırmalara göre kadınlarda erkeklerden iki kat daha sık görülür. Belirli fobileri olan insanlar, korkmak için gerçek bir neden olmadığını bilmeleri ve davranışlarının kendileri için bile bir anlam ifade etmemesine rağmen, olaylardan ve/veya nesnelerden oldukça korkuyorlar.Korkuları karşısında güçsüz hissediyorlar ve korku beklentisi bile aslında kişilerde büyük endişeye sebep oluyor.
FOBİ NEDENLERİ NELER OLABİLİR?
Fobilerin bir çok nedeni olabilir.Bir ebeveyni kaybetmek, aşırı korumacı ebeveynlere sahip olmak, cinsel veya fiziksel istismara maruz kalmak, aile üyelerinin korktuğunu gördüğü nesneyi öğrenmek veya kendi özel korkusuyla ilgili travmatik bir olayı yaşamak belirli bir fobiyi geliştirme riskini arttırır.Bunların dışında bazı bedensel hastalıklar, nörolojik ve psikiyatrik rahatsızlıklar da fobilere neden olabilir.
Bazı evrimsel açıklamalara göre ise, kişinin bir nesneden korkmasının altında yatan sebebin, atalarının o nesne/durum tarafından daha önce zarar görmüş olması ve bu durumun yarattığı travmanın genetik yollarla kişiye kadar aktarıldığıdır.Kişide yoğun korku hissettiren o nesneyle daha önce yaşadığı yada gördüğü olumsuz bir durum olmasa dahi belki de atalarının ona genetik mirası olabileceği yönündedir.Örneğin kurbağadan korkuyor adını dahi duymak istemiyorsunuz öyle ki kurbağayla alakalı korkmanızı gerektiren travmatik bir olayda yaşamadınız ozaman evrim araştırmacıları bu korkunun sebebini kişinin atalarının kurbağayla geçen travmatik bir olayın kalıntısı olabileceğini söylemektedirler.Belki de kurbağa korkusu atalarınızdan sizlere sizi korumak adına aktarılmış olabilir.
AZ BİLİNEN FOBİ TÜRLERİ
Sosyal Fobi, Agorafobi(alan korkusu) ve Örümcek Korkusu, Yükseklik Korkusu gibi Özgül Fobiler en sık rastlanılan fobilerdir.Henüz kesin doğruluğu herkesçe kabul edilmemiş olsa da günlük yaşamımızı belkide henüz farkında olmadan kısıtlayan bazı fobi örnekleri aşağıda sıralanmıştır.Unutulmamalıdır ki, fobi tanısı almak için mutlaka uzman kişilerden değerlendirme ve analiz alınması gereklidir.
Cep telefonu ile kurulan iletişimden, telefondan ayrı kalma korkusu
Köprüden geçme korkusu
Düzenli yuvarlak yada deliklerden korkma
Fobik bozukluklarda öncelikle kapsamlı bir değerlendirme yapılır ve buna bağlı olarak bir tedavi planı hazırlanır.Bilişsel stratejiler,sosyal beceri eğitimleri, maruz kalmaya dayalı stratejiler ve/veya farmakolojik ve fiziksel yaklaşımlar geliştirilir.Uzman ve danışan işbirliği tüm diğer rahatsızlıklarda olduğu gibi çok önemlidir.
Bilişsel-davranışçı terapi (CBT), spesifik fobi bozukluğunun tedavisi için tercih edilen terapilerden biridir.Belirli durumlarda sıkıntıya neden olan düşünce ve davranışları değiştirmeye yardımcı olmaktadır. Maruz kalma tedavisi genellikle CBT’ye dahil edilir. Maruz kalma terapisi genellikle, gevşeme egzersizleriyle eşleştirilir, korkulan nesneye veya duruma kişi gerçek veya sanal (bilgisayar) bir şekilde maruz bırakılır. İlaçlar özellikle korkulan durum kaçınılmaz ise, kaygıyı azaltmak için kullanılır.
Yazı: Büşra Ceren Yılmaz
Yazı Fotoğraf: Identity Magazine