Genetigi degistirilmis gidalar ve kullanim alanlari - Sizden Gelenler
23 Mayıs 2014, Cum
Yuksek Gida Muh. Meltem Gunay
GDO 'lu olarak adlandirilan genetigi degistirilmis gidalarin cikis hikayesi urunlerin dogada dayanikliligini arttirma buna bagli olrak maksimum verim elde etme ve yine en mukemmeli yakalama istegi ile olusmustur.
Dünyada, Genetiği Değiştirilmiş Organizma (GDO) içeren ürün üretilen alan 1996'da 1,7 milyon hektar iken, 2012 sonu itibarıyla bu rakam 100 katına çıkarak 170 milyon hektara yükselmistir. Bu urunlerden bazilari ve uzerlerinde yapilan degisimler asagidaki tabloda tanimlanmistir.
Genetik olarak kazandirilan yetenek Urun Genetik degisim
Zararli bitkilerekarsi dayaniklilik Soya fasulyesi Agrobacterium tumefaciens CP4,'den elde edilen herbisit dayaniklikik geni bitkiye enzim 5-enolpyruvylshikimate-3-phosphate synthase yardimiyla aktarildi.
Zararli boceklere dayaniklilik Misir Avrupada misirda deliklere sebep olan boceklere karsi Bacillus thuringiensis'den elde edilen protein Cry1Ab dayaniklilik kazandirmak icin kullanilmistir.
Yag asiti kompozisyonu Kanola California bolgesinde ' Umbellularia californica' adinda bir agactan elde edilen thioesterase enziminden bir gen yuksek laurate seviyesi icin kullanilmistir.
Viruse karsi dayaniklilik Erik Erikte zarara neden olan pox virusune karsi dayaniklilik icin coat proteini kullanildi.
Gelistirilmeye calisilan bazi urunler
Vitamin zenginlestirme Pirinc Vitamin A'nin oncusu Beta karoten'i uretebilecek 3 gen pirincin endospermine yerlestirilir.
Aşı Tütün Transgenik tutun fareye enjekte edildiginde bagisikligi guclendirerek Hepatitis B virusune karsi antigen (HBsAg) urettigi tespit edildi.
Ağız yoluyla aşı Mısır Newcastle hastalik virusu (NDV) (yalanci veba) deki fusion proteini misira aktarilarak bir tur agiz asisi olusturulup tavuklardaki bu hastaliga cozum olmustur.
Hizli olgunlastirma Somon Balik yumurtasina bir tur gelistirme hormon geni enjekte edilerek % 6.2 buyume saglanmistir.
Tablodaki veriler bazi olumlu yaklasimlara da yer vermektedir. Ancak gdo'lu gidalarin etkilerini incelemek oldukca zaman alici arastirmalar gerektirmektedir. Zira alerjik reaksiyonlar veya cesitli toksikolojik etkiler yaratabilecegi tahmin edilmektedir.
Bir baska tabloda da ulkeler, üretim alanları ve ürünlerine şöyle yer verilmistir.
Ülkeler Alan (milyon hektar) Ürün
ABD 69,5 mısır, soya fasulyesi, pamuk, kanola, şeker pancarı, alfalfa (yonca), papaya, kabak
Brezilya 36,6 soya fasulyesi, mısır, pamuk
Arjantin 23,9 soya fasulyesi, mısır, pamuk
Kanada 11,6 mısır, soya fasulyesi, kanola, şeker pancarı
Hindistan 10,8 pamuk
Çin 4 pamuk, papaya, domates, tatlı biber
Paraguay 3,4 soya fasulyesi, mısır, pamuk
Güney Afrika 2,9 soya fasulyesi, mısır, pamuk
Pakistan 2,8 pamuk
Uruguay 1,4 soya fasulyesi, mısır
Bolivya 1 soya fasulyesi
Filipinler 0,8 mısır
Avustralya 0,7 pamuk, kanola
Burkina Faso 0,3 pamuk
Myanmar 0,3 pamuk
Meksika 0,2 pamuk, soya fasulyesi
İspanya 0,1 mısır
Şili <0,1 mısır, soya
Kolombiya <0,1 pamuk
Honduras <0,1 mısır
Sudan <0,1 pamuk
Portekiz <0,1 mısır
Çek Cumhuuriyeti <0,1 mısır
Küba <0,1 mısır
Mısır <0,1 mısır
Kosta Rika <0,1 pamuk, soya fasulyesi
Romanya <0,1 mısır
Tabloda goruldugu uzere pamuk, soya fasulyesi ve misir gdo'lu olarak one cikan gidalardir. Bu urunlerin genetiginin degistirilmesindeki amac urunu hem bazi bitkisel hastaliklara karsi dayanikli hale getirmek hem de ekimi yapilan urunden maksimum verim elde etmektir.
Ulkemize bu urunlerin kontrolsuz bir sekilde girebildigi bilinmektedir. Bunu engellemek icin kontrol noktalari olusturulmali ve bu noktalardaki urunlerin analiz sonuclari ile ulkemize alinmasi saglannalidir.
Merak edenler icin bir misirin genleri ile nasil oynandiginin sematik bir gosterimini de paylasmak istedim. Burada enzim yardimiyla hedef bir gen kesiliyor, misirda degisecek gene ekleniyor ve oncu gen yardimiyla gen kopyalanip plasmid vektoru olusturuyor. Bakteri icerisinde cogalan vektorler misir hucresine ekleniyor. Boylece gdo'lu bir urun elde edilmis oluyor.
Eger urunde genetik olarak bir degisiklik var ise bu urun ambalajinda ve hatta uretim yerinde belirtilmek zorundadir. Dunyada GDO'lu urun icin olusturulmus bazi sembollerde su sekildedir:
1998 Toplam Görüntülenme #genetigi#degistirilmis#gidalar#kullanim#alanlari