Rize'deki sele santral inşaatı mı neden oldu?
Rize'nin İkizdere vadisinde yapımı süren Hidroelektrik Santral (HES) inşaatlarında açılan tünellerden çıkan malzemelerin dökülmesi sonucu dere yataklarının daraltıldığı, bunun da sele neden olduğu iddia edildi
İkizdere Derneği Başkanı Kadem Ekşi, “Derelere dokunmayın” dediklerini hatırlattı ve “40 metrelik dere yatağını 7-8 metreye indirirseniz olacağı budur” diye konuştu.
Bölgede dün akşam saatlerinde başlayan ve aralıklarla bugün öğle saatlerine kadar süren şiddetli sağanak yağışlar nedeniyle kapanan Rize- İkizdere karayolu hala daha açılamadı. İkizdere vadisi üzeri Kayabaşı mevkinde Adalı Holding tarafından yapımı süren İncirli HES inşaatının su iletim tüneline giren dere suları, 3 kilometre sonra tünelden çıkarak karayoluna taştı. Ekili alanlara büyük zarar verdi, tünelin her iki yanında bulunan firmanın şantiyelerini de yıktı. Çok sayıda araç ve gereç sular altında kaldı, ulaşım kesildi.
İncirli HES tünelinden taşan suların çay ve mısır tarlasına zarar vermesinden yakınan Dursun Ali Yılmaz, “Allah rızası için bu yaşadığımız sıkıntı nedir, birisi çıksın söylesin. Bizim günahımız nedir? HES’i yapan müteahhit para kazanacak, biz sefalet çekeceğiz. Açtıkları tünelden giren su karayoluna taştı. Yolu da tarlalarımızı da aldı götürdü. Bizim hakkımızı şimdi kim ödeyecek” diyerek tepkisini dile getirdi.
DERE YATAĞINI DÜŞÜRÜRSENİZ SONUÇ KAÇINILMAZ
Bölgede yapımı süren HES inşaatlarının sele neden olduğunu ileri süren İkizdere Derneği Başkanı Kadem Ekşi ise, yaşananların değerlendirilmesi halinde ciddi hataların görüleceğini söyledi. HES tünellerinin yerleşim yerlerindeki yamaç kütlelerini harekete geçirdiğini, tünel güzergahları boyunca yapılan patlatmaların zemini örseleyerek zaten eğimli olan arazilerden kaya ve toprak kaymasına neden olduğunu iddia eden Kadem Ekşi, şunları söyledi:
“Biz bunları aylar önce söyledik. Yüksek yağışla birlikte doğal dengesi bozulan bu alanlar toprağın ciddi bir şekilde akması, ağaçlarla birlikte serbest haldeki kaya parçalarıyla birlikte menfez ve köprü altlarına yığışmasıyla bu sonuçlar oluştu. Biz, ‘derelere dokunmayın’, ‘dere yataklarını tünel güzergahları içerisinden çıkardığınız malzemelerle doldurarak daraltmayın’ demiştik. 40 metrelik bir dere yatağını siz 7-8 metreye düşürürseniz bu sonuçlar kaçınılmazdır. Bunları hem DSİ hem de Valilik yetkilileri ile diğer birimlerin hassas bir şekilde kontrol etmesi gerekiyor. Bir kepçe operatörüne bu vadileri teslim etmememiz gerekiyor. Dere yataklarında kontrolsüz yapılaşmaya dur demeliyiz. Kontrolsüz HES inşaatlarını, kontrolsüz dere yataklarından malzeme alımını bir şekilde engellenmesi lazım. Doğal dengesini bozduğunuz anda, yüzyılladır ara yüzeylerden akan derelerin geometrileri ile oynadığınızda bu sonuçlarla karşılıyor.
DAHA VAHİMİ OLABİLİR
Buradan çıkarmamız gereken ders çok önemlidir. İkizdere vadisinde diğer kontrolsüz şekilde gelişen HES projelerinin hayata geçirilmesi durumunda bundan çok daha kötü ve vahim sonuçlarla karşılaşabiliriz. Yeni olaylara gebe kalmamak için bu anlayışın ortadan kalkması şart. HES şantiyelerinin bölgeye verdiği ciddi zarar vardır. Su ve sel baskınları oluşturdular. Hem insanlara hem vadiye, hem de kendilerine zarar verdiler. Bu yaşananlardan ders çıkarılmalı.”
36 KÖY YOLU KAPALI
Bu arada, Rize’de dünden bu yana etkili olan şiddetli sağanak yağışlar sonrası 36 köy yolu meydana gelen sel ve heyelanlar sonucu ulaşıma kapandı. Karasu köyünde 3 ev kullanılamaz hale geldi, sel suları 1 kahveyi yıktı. Çok sayıda köyün enerji ve haberleşme hatları zarar gördü. Bayındırlık ve İskan İl Müdürlüğü ekipleri bölgelerde hasar tespit çalışmalarına başladı. Bu arada hasar gören şehir içme suyu şebekesi nedeniyle Rize’ye su verilemiyor.(dha)