Obsesif Kompulsiyon - Çocuk Psikoloğu - Terapi Hizmeti.
Eğer obsesif kompulsif bozukluk (saplantı zorlantı bozukluğu ) tanısı aldıysanız yalnız değilsiniz. (Obsesif kompulsif bozukluk sıklıkla OKB olarak adlandırılır)
ABD'de nüfusun %3'ü yani yaklaşık 5 milyon kişi bu tanıyla izlenmektedir. Genel nüfusun %2-3'ünü etkileyen OKB, sık rastlanır bir hastalık olup tüm dünyada 100 milyonun üzerinde insanı etkilemektedir. Pratik olarak her 50 kişiden birinde OKB bulunmaktadır.
OKB, her yaş ve etnik gruptan kadın ve erkeklerde görülmekle birlikte, çoğu kez ergenlik veya erken erişkinlik dönemlerinde ortaya çıkar. OKB hastalarının yaklaşık %70-80'inde depresyon gelişebilir.
Obsesif düşünceler veya kompulsiyonlar size ve hayatınıza ciddi bir yük olabilir. Bu korkuların ve düşüncelerin gerçek olmadığından eminsinizdir; ancak gerçek olan tek şey bunlardan artık bıkmış olduğunuzdur. Obsesyonlarınız o kadar güçlü olabilir ki; zihniniz şüpheyle doludur.
OKB bazı ritüelleri (törensel davranışları ) - örneğin ellerinizi yıkamak, elektrik prizlerini ve elektrikli aletleri kontrol etmek, bazı nesneleri biriktirmek - yapmazsanız bir felaketle karşılaşacağınızdan korkmanıza neden olur. Törensel davranışı belli bir sayıda yaptığınızda "Şimdi her şey yolunda..." duygusunu yaşamaya başlarsınız. Bu davranışları obsesyonlar diğer bir zamanda tekrar ortaya çıkana kadar bırakabilirsiniz.
OKB'YE NE SEBEP OLUR?
OKB'nin temizliğe aşırı önem verme gibi erken çocukluk dönemlerinde yerleşmiş tutumlarla ilişkili olan psikolojik bir hastalık olduğu düşünülmüştür. Ancak OKB hastalarının özel bir ilaç grubuna yanıt verdiğini gösteren yeni kanıtlar, bu hastalığın nörobiyolojik kökenli olabileceğine işaret etmektedir. OKB'nin kesin sebebi bilinmemesine rağmen beyindeki bir maddenin düzeyi ile ilişkili olabileceğini düşünülmektedir. Beyinde doğal bir biçimde oluşan sinir uyarılarının iletilmesinde görev alan nörotransmiter seratoninin bu hastalıkta kilit rolü oynadığı düşülmektedir.
Seratonin birçok doğal kimyasal madde gibi sinir hücrelerinde depolanmıştır. Beyin hücreleri birbirlerine çeşitli mesajlar gönderebilmek- böylece yürüyebilir, yemek yiyebilir,ve yatayabiliriz- için seratonine ihtiyaç gösterirler.
Seratonin sinir hücrelerinde biriktirilir. Bir sinir hücresi mesaj göndermeye başladığında, depolanmış seratonini sinir aralığına boşaltır; böylece mesaj diğer sinir hücresine geçebilir. Seratonin sinir hücresinin dışında olduğunda çalışma için serbesttir. Mesajları bir sinir hücresinden öbürüne taşımaya yardımcı olduğundan, seratonin bir nörotransmiter olarak da adlandırılabilir.
SERATONİN SİNİR HÜCRELERİ ARASINDA BİR KÖPRÜ OLARAK İŞLEV GÖRÜR.
Mesaj diğer sinir hücresine başarılı bir şekilde geçtiğinde seratonin gerektiğinde kullanılmak üzere depolanacak sinir hücresine tekrar geri döner.
OKB SİZİN SUÇUNUZ DEĞİLDİR. SİZ OKB'NİN NEDENİ DEĞİLSİNİZ.
OKB hastalarında sinir hücrelerinin arasında serbest seratonin düzeyi normalden daha azdır.
Ayrıca OKB hastalarında, normal kişilere ve diğer psikiyatrik bozukluklara göre farklı beyin aktivitesi örnekleri görüldüğü ortaya konmuştur; bu farklılık ilaç ve davranışçı tedavisiyle normale dönmektedir.
OKB İYİLEŞİR Mİ?
OKB' si olan birçok kişi uzun zamandır bu hastalığın belirtilerini yaşamaktadır. OKB' si olan bir grup insanın ise diğer problemleri vardır; genellikle birlikte görülen diğer rahatsızlıklar anksiyete bozuklukları( sosyal fabi veya panik bozukluk) veya depresyondur; bu hastalıkların da tedavisi gerekmektedir.
OBSESYON VE KOMPULSİYONLAR...
OKB' si olan hastaların iki tür belirtisi olabilir; obsesyonlar ve kompulsiyonlar. Bazı hastalarda sadece obsesyonlar, bazılarında ise sadece kompulsiyonlar vardır. Ancak hastaların çoğunda her iki belirti de bulunmaktadır.
Obsesyonlar kişinin kafasından atamadığı istenmeyen, sürekli zihnini meşgul eden tekrarlayıcı düşünceler, duygular veya fikirlerdir. Bu düşünceler korkutucu , rahatsız edici ve acı verici olabilir. Birçok kişi bu düşüncelerin anlamlı olmadığını bilir, ancak bunlardan etkilenmemeyi de başaramaz.Obsesif düşünceler kişileri huzursuz, gergin yapar.
Bir kişinin birden fazla obsesyonu olabilir. Obsesyonlar yıllar içinde değişebilirler.
OKB'dan yakınanlar bir felaketin olmasını engellemek için ritüelistik (törensel) bir davranış yapma zorunluluğu duyarlar. Bu törensel davranışlar kompulsiyonlar olarak bilinir.
OKB; iş ve özel yaşamlarında sürekli mükemmellik peşinde koşanları tanımlayan kompulsif terimiyle karıştırılmamalıdır. Bu kişiler günlük görevlerini yerine getirmeye yardımcı olan ve kendilerine güvenlerini arttıran rutinlere uyarlar. Tam tersi olarak OKB'si olan kişiler obsesif düşüncelerini veya törensel davranışlarını yaşamlarında istemezler. Bu obsesyonların ve yararsız törensel davranışların yaşamlarının gidişini ve işlevselliklerini olumsuz etkilediklerini bilir ve bundan yakınırlar.
OKB'si olan kişiler kendi kurallarını koyarlar ve her seferinde törensel davranış yerine getirilmelidir. Bu törensel davranışların tamamlanması saatler alabilir ve kişinin günlük yaşamını sekteye uğratabilir. Kişi törensel davranışın anlamsız olduğunu bilir. Bu törensel davranış tamamlandığında kişi kendisini kısa bir süre daha iyi ve rahatlamış hisseder. Fakat bir süre sonra korkular ve gerginlik tekrar başlar ve kişiyi ritüelistik davranışı tekrarlamaya zorlar.