Kapatılmayan bir tekke: Özbekler Tekkesi | Zaman-Mekân | Dünya Bülteni Haber Portalı
00:47, 15 Mart 2012 Perşembe
1752-1753 yılında Maraş valisi Abdullah Paşa tarafından kurulmuş olan Özbekler Tekkesi Nakşibendi tarikatına vakfedilmiş Üsküdar sırtlarında bulunan bir tekkedir. Bu tekkeyi diğer birçok tekkeden ayıran özelliği ise Kurtuluş Savaşı sürecindeki faaliyetleridir. Osmanlı Devletinin I.Dünya savaşından yenik ayrılmasının ardından başkent İstanbul ve Anadolu’nun birçok yeri işgal altına girmişti. Bunun üzerine Anadolu’da büyük bir direniş hareketi başlamıştı. Bu direniş hareketinin tesiriyle üllkede seçimler yapılmış ve seçimlerin sonucunda İstanbul’da Mebusan Meclisi toplanmıştı. Ancak toplanan meclisin Misak-ı Milli kararlarını alması üzerine İngilizler kuvvetleri Meclisi Mebusan’ı bastılar, yakaladıkları milletvekillerini tutukladılar ve Malta adasına sürgüne gönderdiler. Böylece İstanbul resmen (hukuken) işgal edildi. Bu durum İstanbul’un artık düştüğünü gösteriyordu. Aynı zamanda mücadelenin Anadolu’da devam ettirilmesi gerektiğini de göstermekteydi. Anadolu'ya geçişte ilk durak
İşgalin ardından Milli Mücadele yanlısı sivil ve asker bir çok memur İstanbul’u terk etmeye Anadolu’ya geçmeye başladı. Ancak işgal kuvvetlerinin kontrolündeki İstanbul’dan kaçmak, Anadolu’ya ulaşmak zordu ve sadece gizli yollarla yapılabilmekteydi. İstanbul’dan Anadolu’ya geçiş Karakol Cemiyeti adındaki gizli bir cemiyetin yürüttüğü faaliyetler ile sınırlı bir şekilde yapılabilmekteydi. Karakol Cemiyetinin oluşturduğu güzergah İstanbul-İzmit-Geyve-Adapazarı yoluydu ve bu yolun ilk durağı Üsküdar’da bulunan Özbekler Tekkesi’ydi. Özbekler Tekkesi vasıtası ile Anadolu'ya geçenler
Üsküdar’a geçen vatanperverler öncelikle Özbekler Tekkesine gelir ve burada misafir olarak kalırlardı.Yine burada yapılan planlama ve sevk ile Ankara’ya olan yolculuklarına devam ederlerdi. Harbiye Nazırı Fevzi Çakmak, İsmet İnönü, Celal Bayar, Adnan ve Halide Edib Adıvar, Mehmed Akif Ersoy, Hamdullah Suphi (Tanrıöver), eski meclis-i mebûsan başkanı Celâleddin Arif Bey, Yunus Nadi, Miralay Kâzım(Orbay), Erzurum mebusları Hüseyin Avni, Necâti, Zihni ve Necip Beyler, Sakallı Nureddin Paşa, erkân-ı harbiye kaymakamı Seyfi, Binbaşı Saffet (Arıkan), Çerkes Edhem’in kardeşi Saruhan Mebusu Binbaşı Reşit, Hüsrev(Gerede), polis merkezi memurlarından Manastırlı Nuri (Conker) gibi önemli kişiler Özbekler Tekkesi üzerinden Ankara’ya gitmişti. Tekke bu tür faaliyetlerinden dolayı zaman zaman İngiliz ve İtalyan askerlerinin baskınlarına maruz kalmıştı. Tekke bu faaliyetinin dışında aynı zamanda haberleşme merkezi olarak da çalışmaktaydı. İstanbul ile Ankara arasındaki haberleşmenin bir bölümü bu tekke üzerinden sağlanmaktaydı. Şeyh Ata Efendi
Özbekler Tekkesinin başında bu dönemde Şeyh Ata Efendi bulunmaktaydı. Şeyh Ata Efendi kendisini vatanın ve milletin kurtuluşuna adamış bir insandı. Gündüzleri insanlara nasihat ederek onları milli mücadelenin etrafında toplanmaya, direnişe çağırırken çevre camilerin imamlarını da örgütledi. Üsküdar’dan milli mücadeleye katılmak isteyenleri toplar onbeşer-yimişer kişilik kafilelerle belirlenmiş olan Menzil Hattı’ndan işgal bölgesinin dışına çıkarırdı. Karakol Cemiyetinin faaliyetlerinden biri olan İstanbul’dan Anadolu’ya silah ve cephane kaçırma faaliyetlerinde de Özbekler Tekkesi ve Şeyh Ata Efendi önemli rol oynadı. İstanbul’daki cephaneliklerden temin edilen silah ve mühimmat gizlice tekkeye getirilirdi. Oradan da cemiyet üyelerince Çamlıca yolu ile önce Kısıklı imamı Nuri hocanın Libadiye’deki evinin yanındaki mezarlığa sonra da Dr.Esat Paşa’nın çiftliğine aktarılırdı. Uygun zamanda ise Tomruk memba suyu taşıyan arabaların altlarında Alemdağı’ndaki milli güçlerin gizli karargahına ulaştırılırdı. Kurtuluş Savaşı sürecinde böyle önemli bir yeri olan Özbekler Tekkesi Cumhuriyet döneminde de faaliyetlerine devam etti. 3 Mart 1924 tarihinde çıkarılan kanun ile Tekke ve Zaviyeler kapatıldı ve değerli eşyaları Vakıflar Genel Müdürlüğüne devredildi. Ancak Özbekler Tekkesi bu uygulamanın dışında kaldı.
Kaynaklar: Süleyman Beyoğlu,Milli Mücadele ve Özbekler Tekkesi
Mustafa Kara,Din-Hayat-Sanat açısından Tekkeler ve Zaviyeler
Demokrasiyi ilk dile getiren gazete: Tercüman-ı Ahval‏Şinasi Tercüman-ı Ahvalin ilk sayısındaki ünlü mukaddimesinde halkın görevleri olduğu kadar haklarının da bulunduğunu ve bunlardan birinin de ülke menfaati için görüş bildirmek olduğunu söylüyordu
Tercüman-ı Ahval gazetesi yayın hayatına başladıTarihte bugün gerçekleşen olaylar arasında; Cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesi ile ilgili referandumun yapılması, İlk Haçlı grubunun Drakon Vadisinde bozguna uğraması, Enver Paşa’nın Başkumandan Vekili olması var..
Dünya Müslümanları Türkiye’ye böyle yardım etmiştiÖrneğin; 1920 yılında Buhara Müslümanları, 100 milyon altın rublelik bir yardımı, Türkiye için topladı.
Fransa Anadolu’dan çekilmeyi kabul etti ‘’Ankara Antlaşması’’Tarihte bugün yaşanan olaylar arasında; Ankara Antlaşmasının imzalanması, Haçlıların Antakya kuşatması, Navarin’de Osmanlı donanmasının yakılması, TBMM ile İstanbul Hükümeti arasında Amasya Görüşmelerinin gerçekleşmesi var
Bilge Kral ‘’Aliya İzzetbegoviç’’ vefat ettiTarihte bugün yaşanan olaylar arasında;II.Kosova zaferinin kazanılması, Aliya İzzetbegoviç’in vefatı, Tergovişa’da Türk asker ve komutanlarının acımasızca katledilmesi, ABD bağımsızlık savaşının sona ermesi var…
Osmanlı Kuzey Afrika’daki son toprağını kaybettiTarihte bugün yaşanan olaylar arasında; Uşi Antlaşmasının imzalanması, Napolyon’un Moskova yenilgisi, Osmanlı’nın Batı yönünde en geniş sınırlara ulaşması, Yunanistan’da Pasok’un iktidara gelmesi var…
Dolmabahçe Camii de müzeye çevrilmişti‏Tarihi Dolmabahçe camii 1948 yılında müzeyeye çevrilmişti,.
Ortadoğu’da bölünmüşlüğün kısa tarihiOsmanlı İmparatorluğu’nun hâkimiyeti altında, yüzyıllar boyunca güven ve istikrar içinde bulunan Ortadoğu, Batılı güçlerin müdahalesinden sonra bölündü ve nüfuz alanlarına ayrıldı.
Fransız Polisi Paris’te Cezayirli katliamı yaptıTarihte bugün yaşanan olaylar arasında; Fransız Polisi Paris’te Cezayirli Müslümanları katletmesi, II.Kosova Savaşı, Türkiye’nin NATO ile protokol imzalaması, İsrail Turizm Bakanına suikast düzenlenmesi var…
Fransa Kraliçesi Marie Antoinette idam edildiTarihte bugün yaşanan olaylar arasında; I.Viyana kuşatmasının kaldırılması, Fransa Kraliçesinin idamı, Atatürk’ün ilk kez komaya girmesi, Guatemala’da stadyum faciası var…
Ortadoğu’da bölücü bir ajan: Arabistanlı LawrenceGörevini: “Türkiye’ye karşı bir Arap isyanı tahrik etmektir ve onun için de batılı olan dış görünüşümü gizlemek ve az da olsa Araplara benzemek zorundayım.” şeklinde ifade ediyordu Lawrence.
Mısır İngiltere ile antlaşmalarını feshettiTarihte bugün yaşanan olaylar arasında; Gregoryen takvimine geçilmesi nedeniyle yılın on gününün kaybolması, Mısır ile İngiltere ilişkilerinin gerginleşmesi, Uşi antlaşması görüşmeleri, İlham Aliyev’in Azerbaycan Cumhurbaşkanı olması var…
Başkentlik İstanbul'dan niçin alındı ?“İstanbul, Şark-ı Roma’nın bin yüz, Saltanat-ı Osmaniye’nin beş yüz senelik payitahtı, Cumhuriyet-i seniyenin merkezi olamaz.”
Yassıada duruşmaları başladıTarihte bugün yaşanan olaylar arasında; Yassıada duruşmalarının başlaması, Nizamülmülk’ün şehit edilmesi, Sekban-Cedit Ocağı’nın kurulması, İdam edilen Boğazlıyan Kaymakamı’nın ilk Milli Şehit ilan edilmesi var…
Madalyonlu Silsilenameler’de peygamberler de resmedilmişPeygamberlerin başlarında haleler ile gösterildiği ve tarihi şahsiyetlerin sembollerine de yer verilen bu “Silsile-nameler”de portreleri çizilen şahsiyetler arasında: “Dünyadaki ilk insanlar Hz. Âdem ve Hz. Havva,insanlığın ikinci atası sayılan Hz. Nuh, Hz. Hud, Hz. Salih başta olmak üzere birçok peygamberin tasviri yapılmıştır.
Ankara başkent olduTarihte bugün yaşanan olaylar arasında; Ankara’nın başkent olması, Kars Antlaşmasının yapılması, Mısır’a nota verilmesi olayları var..