YENİ TREND GLÜTENSİZ BESLENME
Tüm dünyada son dönemin popüler beslenme şekli glütensiz beslenme oldu. Hatta dünyada glutensiz gıda üretimi olarak milyarlarca dolarlık büyük bir sektör oluşmuş durumda. Ülkemizde de bu konu son zamanlarda oldukça fazla konuşuluyor. Sağlıklı yaşam tutkunu özellikle kilo vermek isteyen çoğu insan glütensiz beslenmeyi araştırmaya ve uygulamaya başladı. Gelin hep birlikte glutensiz beslenme biçimi nedir ne değildir mercek altına alalım.
Gluten, başta buğday olmak üzere çavdar, arpa ve yulafta bulunan, hamurun kabarmasını sağlayan, raf ömrünü uzatan, elde edilen ürünün kalitesine önemli etkisi olan bir tür proteindir. Gluten proteini buğday, arpa, yulaf, çavdar unu ile yapılmış her türlü yiyeceğin dışında günlük hayatta tükettiğimiz besinlerin çoğunda bulunmaktadır. Makarna, şehriye, erişte, kuskus, bisküviler, simit, ekmek, tarhana, irmik, krakerler, hazır salça, ketçap, çikolata, şeker gibi birçok işlenmiş gıdada bulunmakla birlikte, içeceklerden boza, malt kullanılarak üretilen alkollü içecekler (bira, cin, viski, burbon, likör vb.),alkolsüz malt içeceklerinde de bulunmaktadır.
Gluten ile ilişkilendirilen üç hastalık vardır; Çölyak Hastalığı (ÇH), Buğday Alerjisi (BA) ve son yıllarda tanımlanan Çölyak Dışı Gluten Duyarlılığı (ÇDGD).
Çölyak hastalığı, genetik yatkınlığı olan kişilerde ortaya çıkan ve toplumda yüzde 1 oranında görülen bir hastalıktır. Tanısında kanda glutene karşı oluşan antikorların ve endoskopi ile ince bağırsak patolojisinin saptanması yeterlidir. Bu durumda glutensiz diyetin tavizsiz bir şekilde uygulanması tedavi için gereklidir.
Çünkü gluten sağlıklı bireylerde olumsuz etki yaratmazken;
Çölyak hastalarının yaşam kalitesini olumsuz yönde etkiler. Glütensiz diyetler adeta çölyak hastalarının sığındıkları bir limandır. Çölyaklı hastalarda bu protein vücuda alındığında yabancı bir madde gibi algılanır ve vücut kendi kendine saldırır; glutenli gıdaları sindiremez ,barsaklardaki doku harabiyeti artar ve hastalıkla birlikte gaz şikayetleri, ishal, karın ağrısı, şiddetli yorgunluk veya hiperaktivite gibi sorunlar görülebilir. Çölyak hastalığı veya glütene karşı alerji/intoleransı olan kişiler glütensiz beslenmelidir.
Glütensiz beslenmenin zayıflamak olduğunu düşünmek;
Doğal olarak glütensiz yaşamda kilo verilebilir ancak bunun nedeni simit, makarna, kraker ve hamur işleri gibi rafine karbonhidratlarla dolu besinlerden uzak durma sonucu gerçekleşir. Glütensiz beslenmeyi bir zayıflama metodu olarak görmemeliyiz. Çünkü popüler hale gelen glutensiz diyette buğday, arpa, çavdar, yulaf gibi temel enerjimizi sağladığımız 31 farklı antioksidan içeren, mide sağlığı, kardiyovasküler hastalıklar ve kansere karşı koruyucu özelliği olan hayatın "sağlık sigortası" tahıllar tüketilmediğinden B grubu vitaminleri ve tahıl posasını alamayız. Kesin olarak gluten ile ilişkili hastalık tanısı almamış olanların, bu gıdaları hayatlarından çıkarması hem zor, hem pahalı, hem de gereksizdir. Uzun vadede glüten içeren gıdaları hayatımızdan çıkarttığımızda birçok besin öğesinden yararlanamaz ve vücudumuzda çeşitli vitamin, mineral eksikliğine neden olabiliriz.
İngiliz Tıp Dergisi’nde bu konuyla ilgili bir araştırmada yayınlanmıştır. Araştırmada 25 yıl takipli, 110.000’den fazla kadın ve erkeğin beslenme alışkanlıkları değerlendirilmiştir ve gluteni az tüketenlerde görülen kalp krizi vakaları ile gluteni çok tüketenler arasında önemli bir fark olmadığı belirlenmiştir. Daha da önemli olan sonuç ise tam tahılları tüketmeyerek gluteni hayatından çıkaran kişilerde kalp hastalıkları riski artmıştır.
Bu nedenle glütensiz beslenme zayıflamaya çare olarak görülmeden doktor tavsiyesiyle uygulanmalıdır. Emin olmadan glüten kesilirse vücut tam tahıllı ürünlerden alacağı değerli içeriklerinden eksik kalabilir. Bu nedenle Çölyak hastaları dışındaki bireylerde glutensiz beslenme teşvik edilmemelidir. Glüten hassasiyetiniz olsun ya da olmasın, her iki durumda da yapacağınız en önemli şey hem sağlık hem de zayıflamak için en doğru faktör olan sağlıklı ve dengeli bir beslenme programını uygulamak olacaktır.