Iklığ Nedir? | Karamanlı İlçesi
Karamanoğlu Mehmet Bey Mart 29, 2012 No Comments »
Orta Asya’dan getirilmiş ve ilk yaylı çalgılarımızdan olan ıklığ, bir Türk sazıdır. Kopuzdan doğmuş bütün yaylı çalgılarımızın atasıdır. En güzel Iklığ kızıl ardıç ağacından yapılır. Kabak kısım, ağaç gövde, boyun ve baş olmak üzere dört bölümden oluşur. Iklığ üzerinde iki tel bulunur ve akordu re, do ve ya re mi olmak üzere dörtlü veya beşli aralıktadır. Bu sazımızı keman veya kabak kemane çalan herkes çalabilir. Tel olarak do sesine atkuyruğu, re sesine de siyah atkuyruğu, Iklığ yayına da kara at kılından bir demet takılarak kullanılmış. Zaman içinde çok yüksek yaylalarda tel olarak at kılı, yüksekler ile ova arasında kalan yerlerde kiriş, ova kenarlarındaki yerlerde ise çelik tel takılır olmuş. Bu veriler at kültür çağından bu yana kullanılan bir saz olduğunun kanıtlarıdır.
Araştırmacıların yazılarından anlaşıldığına göre Iklığ, Orta Asya Türkleri ve Anadolu Türklerinde (Günümüzde Toros Dağları eteklerindeki köylerinde halen çalınmaktadır.) görülürken, tarihte Türk yurdunu ve kültürünü çevreleyen komşu uluslarda görülmemektedir. Eski kaynaklarda ıklığı olarak geçer.Türk kültüründe bu sazlar hasta tedavilerinde, fallar, sihir duaları da çalınırdı. Hayatın önem arz eden bölümlerinde hep görülür.
Iklığ Nasıl Yapılır?
Iklığın kabak kısmı iki bölümlü olan su kabağından yapılır. Su kabağının üstteki şişman yerin ortasından, alt tarafta kalan şişman yerin de ortasından kesilir. Kesilen kısmın ortası dar alt ve üst tarafta kalan şişman yerler kum saati gibi olmalı alt tarafta kalan kısım üst taraftaki kısımdan biraz daha küçük olmalı. Kızıl ardıçtan kalınlığı 8,5; eni12 ve uzunluğu 50 cm olan parça alınır. Elimizdeki ağaç üzerine oyum yeri, boyun yeri, baş yeri çizilir. Ağaç işlenerek oyum işi gerçekleştirilir. Türklerde ıklığın başına at başı, koçbaşı, şahin başı yapmak adet haline gelmiştir. Ağacın işlenmesi bittikten sonra kabaktan kesilmiş olan bölümün üstte kalacak kısmına deri ya da büyükbaş hayvan yüreği zarı gerilerek pürüzsüz bir şekilde yapıştırılır. Yürek zarı yapıştırılan yerin 5 cm altından düzgünce delinip yuvarlanarak düzeltilen ağaç geçirilir. Oyum yapılan enli yere kadar dayanır. Kabağın altında kalan ağaca teli bağlanır, diğer ucu ise ayar burgularına takılır. Kabak kısımdaki deri üzerine eşik yapılarak yerleştirilir. Iklığ yayı at kılından hazırlanır. Akordu yapılır, ıklığımız çalmaya hazırdır.
KAVAL Kavalın Tarihçesi: Kaval içi boş şey olan “kav”dan türemiştir. İnsanoğlunun üflemeli ilk çalgılarındandır. Orta Asya Türk uygarlıklarından beri bilinir. Ülkemizde yüzyıllardır “çoban sazı” yada ...
Dirmilcikten Gider Yaylanın Yolu Dinle
DİRMİLCİKTEN GİDER YAYLANIN YOLU DİNLE Yöre: Burdur Kaynak Kişi: Faik İNCE Derleyen: Sümer EZGÜ Çalan ve Seslendiren: Faik İNCE Kayıt: Hüseyin YALTIRIK – Burdur ...
Kezban Yenge Türküsü Dinle
KEZBAN YENGE TÜRKÜSÜ DİNLE Yöre: Burdur/Altınyayla(Dirmil) Kaynak Kişi: Kadir TURAN Derleyen: Salih URHAN Seslendiren: Sevinç AKKAYA Çalanlar: Mahalli Burdur Topluluğu Kayıt: Hüseyin Yaltırık – 20.02.2005 ...
TOPAL OYUNU Türk halk oyunları, çeşitlilik ve kapsam bakımından dünyada en dikkat çekici folklorik olgulardan birisidir. Türk halk oyunları üzerine yapılan derlemeler bile hala tam ...