Altındağ Yeminli Mali Müşavirlik | Sirküler 2009-43 Resmi Daireler Tarafından Yapılan Hakediş Ödemelerinden Binde 7,5 Damga Vergisi Kesintisi Yapılır
Resmi Daireler Tarafından Yapılan Hakediş Ödemelerinde
Binde 7,5 Damga Vergisi Kesintisi Yapılır
Uygulamada, özellikle inşaat ve taahhüt işi yapan firmalarca, bu işler dolayısıyla ödenen hakediş bedelleri ile ilgili kağıtlar için nispi damga vergisi kesintisi yapılıp yapılamayacağı ve/veya hakediş ödemeleri ile ilgili kağıtlar için kimlerin damga vergisi kesintisi yapmak zorunda olduğuna ilişkin sorularla, sıklıkla, karşılaşılmaktadır. Aşağıda bu soruların cevapları bulunacaktır.
2) Damga vergisinin konusu kağıttır
Bilindiği üzere, 01/07/1964 tarih ve 488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 1 inci maddesinnin birinci fıkrasında; "Bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtlar damga vergisine tabidir hükmüne yer verilmiş ve ikinci fıkrada da kağıtlar teriminin, yazılıp imzalanmak veya imza yerine geçen bir işaret konmak suretiyle düzenlenen ve herhangi bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilecek olan belgeler ile elektronik imza kullanılmak suretiyle manyetik ortamda ve elektronik veri şeklinde oluşturulan belgeleri ifade eder hükmüne yer almaktadır. Dolayısıyla, damga vergisinin konusuna yukarıdaki tanıma uyan ve (1) sayılı tabloda yer alan kağıtlar girmektedir.
3) Resmi dairelerle kişiler arasında düzenlenen kağıtların damga vergisini kişiler öder
Damga Vergisi Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasında, damga vergisinin mükellefinin kağıtları imza edenler olduğu ve aynı maddenin ikinci fıkrasında ise; resmi dairelerle kişiler arasındaki işlemlere ait kağıtların damga vergisini kişiler öder hükmüne yer verilmiştir. Burada geçen kişi tabiri, tüm gerçek ve tüzel kişileri ifade eder.
4) Resmi daire kimdir
Damga Vergisi Kanunu'nun 8 inci maddesine göre, bu Kanunda yazılı resmi daireden maksat, genel ve özel bütçeli idarelerle, il özel idareleri, belediyeler ve köylerdir.
Bu dairelere bağlı olup ayrı tüzel kişiliği bulunan iktisadi işletmelerin resmi daire sayılmaz.
Dolayısıyla, resmi dairelere bağlı olsa bile ayrı tüzel kişiliği bulunan (şirket) iktisadi işletmeler resmi sayılmadığından, damga vergisi açısından bu bölüm ve (3) başlıkta yer alan açıklamalar bu kişiler açısından geçerli değildir.
5) Resmi daireler tarafından yapılan hakediş ödemeleri damga vergisine tabidir
Damga Vergisi Kanununa ekli (1) sayılı Tablo'nun "IV-Makbuzlar ve diğer kağıtlar" başlıklı bölümünün 1/a fıkrasında, resmi daireler tarafından yapılan mal ve hizmet alımlarına ilişkin ödemeler (avans olarak yapılanlar dahil) nedeniyle kişiler tarafından resmi dairelere verilen ve belli parayı ihtiva eden makbuz ve ibra senetleri ile bu ödemelerin resmi daireler nam ve hesabına, kişiler adına açılmış ve açılacak hesaplara nakledilmesini veya emir ve havalelerine tediyesini temin eden kağıtların binde 7,5 nispetinde damga vergisine tabi tutulacağı belirtilmiştir.
Diğer taraftan, Damga Vergisi Kanunu'nun 19 uncu maddesine göre, resmi daireler tarafından, nispi vergiye tabi bulunan ve müteahhit veya diğer şahıslara yapılan kesin veya avans şeklindeki istihkak ödemelerine ilişkin makbuzlara ait damga vergisi, istihkaktan kesinti yapılması şekliyle ödenmektedir.
Resmi daireler tarafından yapılan mal ve hizmet alımına ilişkin ödemeler sırasında düzenlenen kağıtlar, avans ödemeleri de dahil olmak üzere, damga vergisine tabi tutulur. Ancak kesin ödeme sırasında damga vergisi hesaplanırken avans ödemeleri sırasında damga vergisi kesilip kesilmediği araştırılır ve üzerinden damga vergisi hesaplanan avans tutarı düşüldükten sonra kalan damga vergisine tabi istihkak veya ödeme tutarı üzerinden damga vergisi kesilir (43 Seri No'lu Damga Vergisi Kanunu Genel Tebliği, 04/02/2005 gün ve 25717 sayılı Resmi Gazete).
Mal ve hizmet alımlarına ilişkin ödemelerde damga vergisi matrahının tespitinde katma değer vergisi hariç tutar dikkate alınır (30 Seri No.lu Damga Vergisi Kanunu Genel Tebliği, 29/01/1997 gün ve 22892 sayılı Resmi Gazete).
Yukarıdaki yasa hükümleri ve genel tebliğ açıklamaları birlikte değerlendirildiğinde, sadece resmi daireler tarafından yapılan mal ve hizmet alımına ilişkin ödemeler, avans olarak yapılan ödemeler dahil, damga vergisine tabi tutulacaktır.
Dolayısıyla, 488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 8'inci maddesindeki resmi daire tanımına giren kurumlar tarafından yapılan hakediş ödemelerinden binde 7,5 damga vergisi kesintisi yapılması gerekmektedir.
6) Resmi daire sayılmayan kurum ve kuruluşların yaptıkları hakediş ödemelerinden damga vergisi kesintisi yapılmaz
Damga Vergisi Kanunu'na ekli (1) sayılı tablonun "IV-Makbuzlar ve diğer kağıtlar" başlıklı bölümünün 1/a fıkrasına göre, mal ve hizmet alım bedelleri kati veya avans şeklinde sadece resmi daireler tarafından yapıldığında, ödeme ile ilgili makbuzlar damga vergisinin konusuna girmektedir.
Dolayısıyla, resmi daire sayılmayan veya kamu tüzel kişiliği statüsünde bulunmayan kurumlar ile resmi dairelere bağlı olsa bile ayrı tüzel kişiliği bulunan (şirket/KİT) iktisadi işletmeler tarafından diğer kişi ve kuruluşlara bu kapsamda yapılan (ücretler hariç) ödemelerle ilgili makbuzlar ise damga vergisine tabi tutulmaz.