Ana sayfa İzmir Bergama Bergama Hakkında Bilmediğiniz 10 Şey
Geçmişte birçok ‘ilk ve en’e sahne olan Bergama, İzmir‘e bağlı bir ilçe. Bakırçay Havzası’nda yer alan UNESCO Dünya Mirası Pergamon Antik Kenti‘nin yer aldığı yamacın eteklerinde kurulu Bergama, Kozak Yaylası ile Edremit Körfezi arasında yer alıyor. UNESCO Dünya Miras Listesine 9 farklı kültürel alan ile giren bu özel coğrafya hakkında bilinmeyen ilginç bilgiler var.
En parlak ve tarihe iz bırakan dönemi Bergama Krallığı ve hemen sonrası Roma Devleti’nin ilk zamanları olan Bergama toprakları, hala o günlerin izlerini taşıyor. Antik dönemlerde Doğu ve Batı medeniyetlerinin geçiş noktası olan Mysia bölgesinde yer alan şehir, bilim, sağlık, kültür, ticaret ve mimaride dünya ile boy ölçüşen önemli gelişmelerle anılıyor. Bergama hakkında bilmediğimiz şeylerin birçoğu dünya tarihine damgasını vurmuş.
Hasta, iyileşmeyeceği görüşüyle Asklepion’a alınmayınca acı çekmeden ölmek umuduyla oyuktaki süt-zehir karışımını içer ama ölmek yerine iyileşir. Yılan zehrinin şifa verici yönünü böylece ortaya çıkınca Eski Çağ’ın ünlü hekimi Bergamalı Galen, Asklepion’un sembolünün çifte yılan olmasına karar vermiş. Mermer sütun Bergama Müzesi’nde sergileniyor.
9. İlk parşömen
İsmail Araç, 1953’ten beri deri tabaklama işiyle uğraşıyor. Fotoğraf: Tijen Burultay
Üzerine yazı yazmak ya da resim yapmak için kullanılan hayvan derisi olan parşömen Bergama’da bulunmuş. Latince Charta Pergamena kelimesinden türeyen parşömen, Bergama kağıdı anlamında kullanılıyor.
Yaygın bir antik söylenceye göre Mısır Kralı, Bergama Kütüphanesinin İskenderiye Kütüphanesini geçmemesi için Anadolu’ya papirüs ihracını yasaklamış. Bergama’nın Kralı II. Eumenes yeni bir kâğıt icat edecek olana büyük ödüller vaat etmiş. Dönemin Kütüphane Müdürü Krates oğlak derilerini işleyerek yazılabilecek hale getirmiş ve krala sunmuş. Parşömen MÖ II. Yüzyıldan başlayarak Bergama’dan bütün dünyaya yayılmıştır.
8. İlk Asya kütüphanesi
Kütüphaneden geriye birkaç sütun kalmış
7. İlk büyük hastane
Eczacılığın babası, Hekim Galenos’un da kenti olan Bergama’da dönemin en büyük sağlık yurdu Asklepion, MÖ 4. yüzyıl ile MS 5. yüzyıllar arasında dünyanın en büyük tedavi merkezlerinden biri olmuş. Sağlık tanrısı Asklepios’a adanan merkezde farklı tedavi yöntemleri kullanılmış.
6. En dik antik tiyatro
Helenistik Dönem’de inşa edilen Bergama Antik Tiyatrosu, 70 derecelik açısıyla dünyanın en dik tiyatrolarından biri olarak gösteriliyor. 15,000 seyirci kapasiteli tiyatro, muhteşem manzarasıyla ziyaretçilerini etkiliyor.
5. İlk telkinle tedavi (Psikoterapi)
Bergama’nın sağlık merkezi olan Asklepion, farklı tedavi yöntemlerinin kullanıldığı, dünyanın en tanınan hastaneleri arasında gösteriliyor. Su sesiyle tedavi, telkin yöntemiyle rüya analizi gibi çalışmaların gerçekleştirildiği Asklepion’da psikolojik sorunu olan hastalar tünellerde su sesiyle tedavi ediliyordu.
4. İncil’de adı geçen 7 kiliseden biri Bergama’da
St. John’un kaleme aldığı Revelation bölümünde sözü edilen 7 kiliseden biri Bergama’da bulunuyordu. Bu 7 kilise fiziki yapıları değil, toplulukları ifade etmek için kullanılıyor. Bergama ile birlikte anılan diğer kentler, Efes, Symrna, Philedelphia, Laodicea, Thyatira ve Sardis olarak geçiyor.
3. Mısır Tanrılar Tapınağı Kızılavlu
Bergama’nın en büyük antik yapılarından biri olan Kızılavlu, Mısır Tanrılar Tapınağı olarak inşa edilmiş. Hıristiyanlığı benimsemeden önce Mısır tanrılarına tapan Bergamalıların, Mısır yeraltı tanrısı Serapis, İsis ile Harporakes’e adadığı yapı daha sonra kiliseye dönüşmüş.
2. İlk yerel festival düzenleyen şehir
Mustafa Kemal Atatürk’ün başlattığı bir gelenek olan Bergama Kermesi, ilk kez 1937 yılında gerçekleştirilmiş. Türkiye’nin ilk, dünyanın ise Fransa Nice’ten sonra ikinci yerel festivali olarak kabul edilen Bergama Kermesi, her yıl haziran ayında düzenlenmeye devam ediyor.
1. Zeus Sunağı Berlin’e Bergama’dan götürüldü
Pergamon Müzesi, Almanya
Pergamon Krallığını yöneten Attalos Hanedanı tarafından yaptırılan anıtsal, dinsel bir yapı olan Bergama Zeus Sunağı, üzerindeki mermer kaplama freskler, sanat tarihinin en önemli yapıtları arasında gösteriliyor. 1870’li yıllarda Prusya’ya götürülen eser, günümüzde Berlin Pergamon Müzesi‘nde sergileniyor. Eseri her yıl 1 milyonun üzerinde kişi ziyaret ediyor.
Yüzlerce antik eser ve mimari yapının yanı sıra çok sayıda Türk-İslam eserine de sahip olan Bergama, Osmanlı Dönemi’nde de devletin en önemli şehirlerinden biriydi. Ulucami, Selçuklu Minaresi, Kurşunlu Camii, Şadırvan Camii, Çukurhan, Taşhan, Küplü Hamam, Tabaklar Hamamı, Hacı Hakim Hamamı bu dönemde inşa edilen yapılar arasında.
Bu eserler de dahil olmak üzere Bergama gezilecek yerler baş döndürecek kadar çok. Bergama’ya nasıl gidilir bilgisini daha önce paylaşmıştım. Fırsatınız olunca bu ilkler ve enler şehrini gezin.
Önceki makaleGürcistan Vizesi | Batum Vizesi
Sonraki makaleEski Bir Ermeni Kilisesi: Yağ Camii, Adana
Erdem 28 Kasım 2017 at 15:41
Önceki yıllarda çok seyahat imkanım olmuştu. Bu sene vasat geçti. Yazı oldukça güzel olmuş. Teşekkür ederim.
Kimi 17 Ekim 2017 at 22:28
Guzel hoş bir yazı, harıka olmus!
Mine Turgut 4 Mayıs 2016 at 14:16
Mehmet Hayri Ergun 22 Şubat 2016 at 15:04
Ece Ercan 22 Şubat 2016 at 13:52
Erhan Cinarli 25 Aralık 2015 at 16:41
Banu Dal 24 Aralık 2015 at 21:18
Efe Zeybek 24 Aralık 2015 at 12:06
Vedat Osman Ataç 23 Aralık 2015 at 17:53
Nazife Gürbüztürk 23 Aralık 2015 at 16:08
Astro Pay 22 Aralık 2015 at 20:47