27 Kasım 2015 13:18
Bir savaş yüzyılı olarak 20’nci yüzyıl, bir edebiyat yüzyılı olarak 20’nci yüzyıl, bir bilim yüzyılı olarak 20’nci yüzyıl, bir kaos yüzyılı olarak 20’nci yüzyıl ve elbette bir intihâr yüzyılı olarak 20’nci yüzyıl. Sergey Yesenin’den Stefan Zweig’a, Virginia Woolf’ten Sylvia Plath’e, Paul Celan’dan Otto Weininger’ya birçok şair-yazar, birçok filozof, düşünce insanı, sanatçı ve entelektüelin intihârına tanık olan tuhaf yüzyıl. Varoluş sancısıyla, endişeyle ya da entelektüel kaygıyla dolup taşan absürt yüzyıl. Pratik felsefenin, absürt edebiyatın, Tanrı’ya başkaldırışın ve daha bir yığın dinamiğin bir yüzyıla sığmasının yanında, bu peş peşe intihârları nasıl kaldırdı 20’nci yüzyıl? Ona biraz daha yakından bakacak olursak:
1. Otto Weininger
Yüzyılın henüz başları. Tarih 4 Ekim 1903. 1880 doğumlu filozof Viyana’da intihâr etmişti. Kendisi, felsefe tarihinde pek de bilinir bir simâ değildir aslında. En azından Türkiye için bu böyle. Ama belirtmekte yarar vardır ki, onun felsefi dehâsı 20’nci yüzyıl felsefesine oldukça derin bir etki yapmıştı. Tek eseri olan Cinsiyet ve Karakter, aslında ağır bir kadınlık ve Yahudilik eleştirisi içeriyordu ama elbette kitap buna indirgenemeyecek kadar ağırdı. Geniş bir perspektifle bakıldığında, felsefenin her alanına dokunacak bir düşünce sistemi olduğu vurgulanabilir. Her ne kadar, kendisi asistem bir filozof olsa da. Bu önemli eseri verdikten sonra Otto Weininger, Viyana’da, Beethoven’ın öldüğü odada hayatına istemli olarak vedâ etti. Weininger’nın intihârında, kendisinde Yahudilik ve kadınlık gibi iki şeytani yönün de mevcut olduğuna dair inancının etkisi olduğu görüşü yaygın bir görüştür.
2. Sergey Yesenin
Bu intihârın üzerinden çok geçmemişti ki, 28 Kasım 1925 tarihinde, Rus şair Sergey Yesenin‘in intihârı, bir başka genç dehâyı bizden ayırmıştı. 1895 doğumlu şairin Rus edebiyatının en önemli şairlerinden birisi olduğu yönündeki ortak kanıya katılmamak mümkün değildir. Henüz 30 yaşındayken hayata istemli olarak vedâ eden Yesenin’in intihârına dair belki de en önemli ayrıntı, kendisi gibi önemli bir şair olan, dostu Mayakovski’ye bıraktığı vedâ şiiridir. Yesenin bu şiiri bileklerinden akan kanla yazmıştır:
(Çeviren: Azer Yaran)
20’nci yüzyılın ortalarına gelindiğinde, varoluşsal sancı ve 20’nci yüzyılın derin buhranı kendisini iyiden iyiye hissettirmeye başlamıştı. 28 Mart 1941 tarihinde Virginia Woolf, içinde bulunduğu depresyona bir son vererek intihâr yolunu seçen bir başka yazar oldu. 1882 senesinde doğan ve edebiyat tarihinin en önemli kadın yazarlarından birisi sayılan Woolf, ceplerine taşlar doldurarak kendisini Ouse nehrine bıraktı. Geride bıraktığı eserlerden Kendine Ait Bir Oda, feminist hareketin simgelerinden birisi oldu. Çok sevdiği eşi Leonard Woolf’e bıraktığı son mektup ise, oldukça vurucuydu:
Virginia Woolf’ün intihârının üzerinden bir yıl geçmişti ki, dünyayı kaplayan umutsuzluk ve kaygı, yazar vicdanının ve hassasiyetinin sembolü hâline gelen Stefan Zweig‘ı intihâra sürekledi. Tarih 22 Şubat 1942 idi. Stefan Zweig ve eşi Lotte, Hitler’in kurduğu dünya düzeninin kalıcı olacağı düşüncesine inanarak, bu endişe ile hayatlarına yan yana son vermişlerdi. Satranç, Tehlikeli Merhamet, Acımak gibi birçok güzel eseri gerisinde bırakan Zweig ve can yoldaşı Lotte, son fotoğraflarında bize tuhaf bir huzur vermişlerdi.
Ve elbette Sylvia Plath. 11 Şubat 1963, Londra. 20’nci yüzyılın ve hatta dünya tarihinin en iyi kadın şairlerinden birisi hayata istemli vedâ etti. 30 yaşındaydı ve iki çocuğu vardı. Çocuklarının odasına, sabah içmeleri ve yemeleri için süt ve kurabiye bıraktı. Odalarının kapısını ise içeri gaz girmeyecek şekilde kapattı. Ve kafasını fırının içine sokarak intihâr etti. Güzelliği, gizemi, şiirleri ve anneliği ile Sylvia Plath hâfızamızda öyle bir yer edindi ki, onu unutmak artık insanlık için pek de mümkün değildi.
(Çeviren: Cevap Çapan)
Son olarak ise Paul Celan. 20 Nisan 1970 tarihinde kendisini Seine nehrine bırakarak yaşama istemli vedâ etti. 20’nci yüzyılın en önemli şairlerinden birisi olan Rumen şair, 50 yaşındaydı. İkinci Dünya Savaşı’nı deneyimleyen, 18 ay toplama kampında tutulan şair, bu bunalımı üzerinden atamamıştı ve savaştan çok sonra bile olsa o derin kaygıyla yaşamı arasında bir bağ kuramadı ve Celan, ardında ne güzel şiirler bırakmıştı:
Sevilen Şairlerin Kaleminden Dökülmüş 8 Sonba...
Barışı Sonuna Kadar Savunmamız İçin Bizlere ...
12 Maddede Duyguları İfade Etme Sanatı: Edebi...
Her Şeyden Uzaklaşmak İstediğinizde Sığınabil...
Sabahattin Ali Şiiri Olduğunu Bilmediğiniz 10...
Şems-i Tebrizi'nin Aşk Romanında Geçen 40 Kur...
Edebiyat Tarihinin En Unutulmaz 36 Giriş Cüml...
7.978 kez okundu 15 Aralık 2016
49.016 kez okundu 31 Ağustos 2016
7.431 kez okundu 01 Eylül 2016
7.669 kez okundu 20 Mayıs 2016
Sayılı Günleri Kalan Bir Annenin Yıllar Sonra Bir Kitap Aras...
8.183 kez okundu 07 Eylül 2016
Rainer Maria Rilke'nin Hz.Muhammed İçin Yazdığı Şiir
5.115 kez okundu 29 Mart 2017
22.375 kez okundu 05 Ocak 2016
17.956 kez okundu 11 Kasım 2015
4.802 kez okundu 19 Aralık 2016
8.958 kez okundu 17 Mart 2017
17.674 kez okundu 15 Ekim 2015
9.654 kez okundu 08 Mart 2016
4.614 kez okundu 04 Ağustos 2015
Çocuklara felsefe öğretmek matematik ve okuma-yazma becerile...
14.357 kez okundu 24 Haziran 2016
10.836 kez okundu 05 Ekim 2015
35.220 kez okundu 30 Kasım 2015
13.278 kez okundu 28 Eylül 2015
9.832 kez okundu 25 Ağustos 2016
11.463 kez okundu 09 Aralık 2016