Şu anda buradasınız:Anasayfa > Tibet Budizmi'nin Temel Öğretileri > 2. Düzey: Lam-rim (Tasnif Edilmiş Aşama) Bilgileri > Etik Öz Disiplin Geliştirmek
Alexander BerzinMeksiko, Meksika, Eylül 2001Bazı kısımları düzenlenmiş metinTürkçe’ye çeviren: Yeşim Özben
Secde etmeden önce, bunun mekanik bir hareket olmaması için sakinleşmek çok önemlidir. Bu amaçla, ayaktayken nefesimize odaklanırız. Normal şekilde burnumuzdan nefes alıp veririz. Zihnimiz dağınıksa, aldığımız ve verdiğimiz soluğu bir döngü sayacak şekilde, nefes döngülerimizi sayabiliriz. Zihnimiz o kadar dağınık değilse, nefesleri saymadan odaklanabiliriz. Bunu yaparken önümüzdeki yere bakabiliriz. Zor bir günün sonunda dikkatimiz çok dağınıksa ve stresliysek, gözlerimizi kapatabiliriz ama yere bakmak daha iyidir. Rahatlamaya çalışın. Omuzlarınız inik olsun.
Daha sonra neden buraya geldiğimizi sorgularız. Amacımız veya hedefimiz nedir? Yaşamda emin bir istikamette, sığınak istikametinde gidiyoruz. Diğer bir deyişle, tüm kusurlarımızın ve sorunlarımızın tamamen ortadan kaldırılması ve tüm iyi niteliklerimizin idraki anlamına gelen, Buddhaların bütünüyle gerçekleştirdiği ve Arya Sangha’nın (yüksek seviyede idrake ulaşmış cemaat) da kısmen gerçekleştirdiği gibi Dharma Cevherine erişmeye çalışıyoruz. Buraya gelmemizin sebebi seçtiğimiz istikamette gitmeye, yani herkese en iyi şekilde yardımcı olmak için aydınlanmaya erişmeye yönelik bir adım olarak etik öz disiplini öğrenmektir. Disiplin sahibi olmazsak, herhangi birine yardımcı nasıl yardımcı olalım?
Gittiğimiz istikametin temsiline, önümüzde duran bu Buddha imgesine bakar ve Buddha’nın bedeni, dili ve zihninin iyi niteliklerini düşünürüz. Söz gelimi, her şeyi anlama, bilhassa da herkese yardımcı olma becerisini, herkesle nasıl kusursuz bir iletişim kurulacağını ve herkesi aydınlanmaya götürecek biçimlerde hareket etme becerisini kendimize hatırlatırız. Herkese bir Buddha’nın yaptığı gibi yardımcı olabilmeyi isteriz. Zihnimizde bu amaç olduğu halde, bu istikamette secdeye kapanır, kendimizi ona derin bir saygıyla, bütünüyle teslim ederiz. Böylece aydınlanmaya erişmiş olanlara, bodhichittayla erişmeye çalıştığımız kendi müstakbel aydınlanmalarımıza ve bu aydınlanmaya erişmemize olanak verecek kendi Buddha doğalarımıza olan saygımızı gösteririz. Secde ettikten sonra, Buddha’nın bir kopyasının içimizde eriyip bize karıştığını, bize bu mertebeye erişmemiz için esin kaynağı olduğunu hayal ederiz. Sonra yerimize otururuz.
Bence bu sadece ders oturumlarını değil, meditasyon seanslarını açmak için de anlamlı bir yoldur.
Şimdi de sunuda bulunduğumuzu hayal ederiz. Başkalarına yardımcı olmak için neyimiz var neyimiz yoksa – zamanımızı, enerjimizi, tüm kalbimizi – vermeye hazırızdır. Bu hazırlık çalışmasını evde yapıyorsak, yalnızca bir bezle örtülü ve üzerinde emin istikametimizi temsil eden bir imge, bir Buddha imgesi bulunan bir raftan ibaret olabilecek sunaklarımızda en azından bir kap su bulunduğundan emin olabiliriz. Yerimize oturmadan önce, sunağa gider ve fiilen sunuda bulunabiliriz. Temiz sol elimizin dördüncü parmağını suya daldırıp üç kez fiskeler, başkalarına yardımcı olmak ve bunu yapabilmek için de aydınlanmaya erişmek amacıyla varımızı yoğumuzu verdiğimizi hayal ederiz.
Büyük Sakya ustası Chogyel Pagpa (Tib. Chos-rgyal 'Phags-pa) benim çok faydalı bulduğum bir sunuda bulunma yöntemi öğretmiştir. Buna “içe çekili konsantrasyon sunuları” (Tib. ting-nge-'dzin-gyi mchod-pa; samadhi sunuları) denir. Yaptığımız tüm okumaları ve çalışmaları Buddhalara sunduğumuzu hayal ederiz; bu da bunları başkalarına sunduğumuz anlamına gelir – bununla başkalarına yardımcı olacağızdır. Bunu su biçiminde sunarız. Bu geçmişte, şimdi ve gelecekte sahip olduğumuz veya okuduğumuz ve çalıştığımız her şeydir. Daha sonra edindiğimiz ve edineceğimiz tüm bilgileri çiçek biçiminde sunarız. Geliştirdiğimiz veya geliştireceğimiz tüm disiplini, bu bilgiyi uygulamaya koymamızı sağlayacak disiplini tütsü biçiminde sunarız. Kazandığımız ve hayatta kazanacağımız tüm içgörüyü, herkese ışık ve zihin açıklığı getirmesi dileğiyle, ışık biçiminde sunarız.
Dharma’ya duyduğumuz veya duyacağımız kuvvetli inancımızı, herkesi yatıştırması ve ferahlatması için parfüm veya parfümlü su biçiminde sunarız. Yaşamında olup bitene dair hiçbir fikri olmayan bir kimse değilizdir. Güvendeyizdir. Neler olup bittiğini biliriz. Bu insanı fevkalade dinçleştirici bir şeydir. Bir savaş olasılığı ya da buna benzer şeyler sebebiyle paniğe kapılmayız. Yalnızca şöyle düşünürüz: “Elbette öyle, samsaradan ne beklenir ki?” Üç zamana dair konsantrasyonumuzu yiyecek biçiminde sunarız. Gerçekten başkalarıyla olduğumuzda, bundan hemen sonra ne yapacağımızı düşünmek yerine, onlara konsantre olmak için bu sunuda bulunuruz. Son olarak da, geçmişte, şimdi veya gelecekte sahip olduğumuz tüm öğretme ve anlatma becerilerimizi, müzik biçiminde sunarız.
Güçlükler yaşadığımızı, bilhassa da etik öz disipline ilişkin bazı sorunlarımız olduğunu açıkça kabulleniriz. Bazen yıkıcı biçimlerde davranmaktan dolayı pişmanlık duyarız. Bunu yenmeyi çok isteriz. Bu kusurları tekrarlamamak için elimizden geleni yapmaya çalışırız. Yaşamda benimsediğimiz istikameti sığınak ve bodhichitta ile yeniden olumlarız. Öğrendiğimiz her şeyi önümüzdeki güçlüklerin disiplinle üstesinden gelmek için uygulamaya koyarız.
Disiplin sahibi olmaya muktedir olduğumuz için sevinç duyarız. Ne de olsa, tuvalet eğitimi almış olduğumuz gibi, acıktığımızda ağlamaya da başlamayız. Disiplin edinme, çocukça ve yıkıcı biçimlerde davranmaktan kendimizi alıkoyma becerisine sahibizdir. Bu harikadır. Buddha doğasına sahibizdir. Etik öz disiplin gelişimini bütünüyle gerçekleştirip tamamladıkları için Buddhaları ve büyük ustaları, özellikle de muhteşem eseri Bodhisattva Davranışına Haiz Olmak’ta (Tib. sPyod-'jug, San. Bodhisattvacharyavatara, İng. Engaging in Bodhisattva Behavior) etik öz disiplinin nasıl geliştirileceğine dair bu kadar açık öğretiler sunmuş olan büyük Hintli usta Shantideva’yı bağrımıza basarız. Çok teşekkürler sana, Shantideva.
İsteklerde bulunuruz. Lütfen, disiplin geliştirmeyi öğrenmek istiyorum. Lütfen bunu bana öğret, Shantideva. Öğretini almaya hazırım. Açığım. Bu öğretilere gerçekten ihtiyaç duyuyorum. Disiplinim olmazsa başkalarına nasıl yardım edebilirim?
Daha sonra Buddhalara ve büyük ustalara bizimle kalmaları için yalvarırız. Lütfen, gitmeyin. Bana aydınlanmaya giden yolun tamamını öğretin. Bunu başarmak konusunda ciddiyim.
Son olarak, çalışmalarımız, dinlememiz ve pratiklerimizle geliştirdiğimiz tüm olumlu güç, yalnızca daha fazla disiplinle samsarada başarıya ulaşmaya değil, aydınlanmaya vesile olsun. Bu güç bir Buddha’nın tüm bedenlerini ve herkese en iyi şekilde yardımcı olmak için bir Buddha’nın tüm disiplinini geliştirmeye vesile olsun.
Daha sonra tartışmayı konsantrasyon içerisinde dinlemeye dair bilinçli bir karar alırız. Dikkatimiz dağılacak olursa, dikkatimizi toplamaya ve yorulursak da silkinip kendimizi uyandırmaya çalışırız. Üzerimizde bir ağırlık hissediyorsak ve enerjimiz düşükse yükseltmek için kaşlarımızın ortasındaki noktaya yoğunlaşır, başımızı düşürmeden bakışlarımızı yukarıya yönlendiririz. Biraz sinirli veya stresliysek, enerjilerimizi dengelemek için başımızı sabit tutarken bakışlarımızı yere yönlendirerek göbeğin hemen altındaki bölgeye yoğunlaşırız. Bunu yaparken soluk vermemiz gerekene kadar nefesimizi tutarak normal bir şekilde nefes alıp veririz.
Bu akşam, Shantideva’nın Bodhisattva Davranışına Haiz Olmak adlı eserinde son derece kapsamlı olarak ele aldığı etik öz disiplin konusundan bahsetmek istiyorum. Bodhisattva olmak istiyor ve kendimiz üzerinde nasıl çalışmamız ve başkalarına nasıl yardımcı olmamız gerektiğini öğrenmeyi arzu ediyorsak, bu metin tüm Hintli ve Tibetli ustaların üzerinde hemfikir olduğu en önemli kaynaktır.
Geniş Kapsamlı Bir Tutum Olarak Etik Öz Disiplin
Etik öz disiplin, altı tane geniş kapsamlı tutumdan (Tib. pha-rol-tu phyin-pa, San. paramita) biridir. Bu tutumlara genellikle “mükemmellikler” adı verilir. Pek çok kimseye “mükemmellik” kelimesi zor gelir çünkü “Nasıl mükemmel olabilirim ki?” diye düşünürler. Ben daha düz bir tercümeyi tercih ediyorum. Bunlar bizi uzağa, aydınlanmanın uzak kıyısına kadar taşıyan tutumlardır.
Burada bahsettiğimiz, yalnızca iyi bir atlet veya iyi bir müzisyen olmak için gereken disiplin değil, aydınlanmaya erişmek ve başkalarına yardımcı olmak için gereken disiplindir. Shantideva bu tartışmayı bodhichitta geliştirmek bağlamında ileri sürer. Bu bize amacımız veya hedefimiz olan motivasyonumuzun önemini gösterir. Neden disiplin geliştirmek isteriz? Bunu ne için kullanmak isteriz? Evrendeki tüm sınırlı varlıkların gerçekten de sorunları vardır ve acı çekerler ve biz kendimiz de berbat durumdayızdır. Bizzat bu haldeyken başkalarına nasıl yardımcı olabiliriz? Başkalarına olabildiğince yardımcı olmak için kendimize çeki düzen vermemiz gerekir. Başkalarına faydamız dokunması için kendi üzerimizde çalışmalı ve aydınlanmaya ulaşmalıyızdır. Bunu yapmak için de disipline ihtiyaç duyarız. Neden disiplin geliştirmek ve bunu ne için kullanmak istediğimiz konusunda kuşkumuz yoksa, bunu geliştirmek çok daha kolaydır. Aksi takdirde, disiplin kelimesini duyduğumuzda aklımıza ancak atletizm, performans sanatları veya askerlik gibi şeyler gelir. Burada bahsettiğimiz bu değildir. Söz konusu olan, emirlere uymak anlamında bir disiplin değildir.
Her şeyden önce, bodhichitta isteği veya dileği geliştiririz. Aydınlanmaya hakikaten erişmek isteriz çünkü herkese mümkün olduğunca yardım etmenin tek yolu budur. Ne kadar güçleşirse güçleşsin veya ne kadar uzun sürerse sürsün, bu mesele