KARAR 2007/UH.Z-1894(2007) Kamu İhale Kurumu, 2007/UH.Z-1894 K. Kararı
Karar No: 2007/UH.Z-1894
Karar No : 2007/UH.Z-1894
Albayrak - Esat Sigorta Aracılık Hizm. Tic. Ltd. Şti., Atatürk Alanı, Meydan Cami Sok., No:25, K:3, TRABZON
Trabzon İl Özel İdaresi Genel Sekreterliği, Pelitli Beldesi,Adnan Kahveci Mah., Rize Yolu Üzeri, 61010, TRABZON
16.05.2007 / 14291
2007/36869 İhale Kayıt Numaralı “Muhtelif Araç ve İş Makinelerinin Zorunlu Karayolları Mali Sorumluluk Sigorta Poliçelerinin Yaptırılması” İhalesi
26.05.2007 tarih ve 08.11.05.0199/2007-35E sayılı Esas İnceleme Raporunda;
Trabzon İl Özel İdaresi Genel Sekreterliği’nce 09.04.2007 tarihinde Açık İhale Usulü ile yapılan “Muhtelif Araç ve İş Makinelerinin Zorunlu Karayolları Mali Sorumluluk Sigorta Poliçelerinin Yaptırılması” ihalesine ilişkin olarak Albayrak - Esat Sigorta Aracılık Hizm. Tic. Ltd. Şti.’nin 04.05.2007 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 08.05.2007 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 16.05.2007 tarih ve 14291 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 14.05.2007 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,
İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Tarife ve Talimatı’nda belirlenen teminat ve prim tutarları dışında herhangi bir indirim yapılamayacağının bildirildiği, ancak aşırı düşük teklif olarak tanımlanması gerektiği düşünülen teklifin idare tarafından kabul edildiği, iddialarına yer verilmiştir.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin Birinci Bölümünün “Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası” başlıklı V.D maddesinde; “Sigorta hizmetleri, 4734 sayılı Kanunun 4 üncü maddesindeki hizmetler kapsamında yer aldığından anılan Kanuna göre ihale edilmesi gerekmektedir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu uyarınca yaptırılması zorunlu olan mali sorumluluk sigortası ihalelerinde, idareler araç sayısı ve plaka numarasını belirteceklerdir. İstekliler idari şartnamede yer alan araç sayısı, aracın kayıtlı olduğu il ve aracın hasarsızlık oranını dikkate alarak teklif verecektir.
İdarelerce, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu uyarınca yaptırılması zorunlu mali sorumluluk sigortası ihalelerinde; yaklaşık maliyetin hesaplanması, ihale dokümanının hazırlanması ve tekliflerin değerlendirilmesinde, Hazine Müsteşarlığınca hazırlanan ve Müsteşarlığın bağlı bulunduğu Devlet Bakanlığınca onaylanarak yayımlanan Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Tarife ve Talimatının esas alınması gerekmektedir.”, düzenlemesi mevcuttur.
Bu düzenleme doğrultusunda, teknik şartname ekinde sigortası yapılacak araçlara ait bilgilerin verildiği listenin isteklilere sunulduğu görülmüştür.
Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Tarife ve Talimatı’nda, “Teminat ve Prim Tutarları” başlıklı A.1.1 maddesinde, araç gruplarına ait prim tutarları belirlenmiştir. Aynı maddede; “…Sigorta şirketleri, aşağıda belirtilen talimatı dikkate alarak belirledikleri prim tutarlarını peşin tahsil eder. Sigorta şirketleri, prim tutarlarında herhangi bir gerekçeyle bu Tarife ve Talimat dışında hiç bir şekilde indirim yapamaz.”, düzenlemesi yapılmıştır.
Primlerde yapılacak indirim ve artırımlara dair düzenlemenin, söz konusu “Tarife ve Talimat’ın”, A.1.2 maddesinde yapıldığı görülmektedir. Primlerde yapılacak indirim ve artırımlarla ilgili ilk düzenleme, “İl Trafik Hasar Yoğunluğu İndirimi” başlıklı A.1.2.1 maddesinde yapılmıştır. Bu maddede; “4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanununa tabi şehirlerarası ve uluslararası eşya ve yolcu taşımacıları hariç olmak üzere, araç işletenlerine kayıtlı oldukları illere göre aşağıda belirlenen oranlarda il trafik hasar yoğunluğu indirimi uygulaması yapılır.
d) (a), (b) ve (c)’de yer alan illerin dışındaki iller için yüzde 20.”, düzenlemesi mevcuttur.
Yukarıda belirtilen madde doğrultusunda, teklif sahiplerinin idare tarafından verilen listedeki araç bilgilerine göre söz konusu düzenlemede belirtilen oranlardaki indirimleri uygulamaları gerekmektedir.
Primlerde yapılacak indirim ve artırımlarla ilgili ikinci düzenleme, “Hasarsızlık İndirimi ve Prim Artırımı Oranları” başlıklı A.1.2.3 maddesinde yapılmıştır.
Söz konusu indirim ve artırımların hangi durumlarda yapılacağına ilişkin olarak A.1.3.1 maddesinde; “İşleten sıfatıyla ilk kez trafiğe araç çıkacaklar için dördüncü basamaktan prim uygulanır.
Sigorta sözleşme süresi içinde işleten için herhangi bir tazminat ödemesi yapılmaması durumunda, müteakip sigorta sözleşmesinde uygulanacak prim indirimi oranı bir üst basamağa göre belirlenir. Sigorta süresi içinde meydana gelen her tazminat ödemesi için ise müteakip sigorta sözleşmesinde uygulanacak prim artırımı oranı bir alt basamağa göre belirlenir…”, düzenlemesi,
“İbrazı İstenilen Belgeler” başlıklı A.1.3.4. maddesinde “Sigortalıya ait son poliçe bilgilerinin sigortacı tarafından Trafik Sigortası Bilgi Merkezine (TRAMER) ait veri tabanından kontrol edilememesi durumunda sigortalı, son poliçe örneğini sigorta yaptıracağı şirkete ibraz eder.
Sigorta şirketi, sigortalı tarafından ibraz edilen belgelere ve TRAMER’den alacağı Hasar Durum Belgesine bağlı olarak sigorta sözleşmesine uygulanacak indirim ve artırım oranlarını belirler. Prim basamağının tespiti amacıyla araç satış işlemini gösterir belgenin veya araç ruhsat suretinin ve gerekli durumlarda son poliçe örneğinin ibraz edilememesi durumunda prim basamağı, birinci basamakta yer alan prim oranına yüzde 10 ilave edilerek hesaplanır.”, düzenlemesi,
“İndirim ve Artırımların Hesabı”, başlıklı A.1.3.4. maddesinde; “İl trafik hasar yoğunluğu indirimi, hasarsızlık indirimi veya prim artırımı ile Zorunlu Taşımacılık Sigortası indirimi için tespit edilen indirim ve artırım oranları toplanarak uygulanmaz. Tarifede belirtilen prime ardı ardına uygulanır.”, düzenlemesi mevcuttur.
Yukarıda yapılan açıklamalar sonucunda, sigorta şirketlerinin A.1.2.3 maddesinde belirlenen basamak ve oranlara göre, idare tarafından verilen listedeki araçlara ait bilgiler doğrultusunda gerekli olan hasarsızlık indirimi veya prim artırımı uygulamasını yapmaları gerekmektedir. Dolayısıyla, idare tarafından isteklilere verilen listedeki 219 araca ait bilgiler doğrultusunda, isteklilerin yapacakları indirim ve artırımlar, yukarıda belirtilen düzenlemeler doğrultusunda sabit olduğundan, isteklilerin teklif tutarlarında bir fark bulunmaması gerekmektedir.
Ancak, idarece yapılan yaklaşık maliyet hesabında bulunan tutar ile ihale üzerinde kalan firmanın teklif tutarı arasında büyük bir fark bulunduğu, ayrıca isteklilerin tamamının birbirlerinden farklı teklifler verdikleri görülmektedir.
Bu doğrultuda, idarenin, “…teklif ettiğiniz birim fiyatların net prim üzerinden mi yoksa brüt prim üzerinden mi verildiğinin yazılı olarak açıklanması gerekmektedir. Ayrıca, adına ihaleye teklif verdiğiniz ana sigorta şirketinin acentenize vermiş olduğu komisyon oranını gösterir kanıtlayıcı belgelerin ve teklif birim fiyat cetvelinde sunmuş olduğunuz birim fiyatların ayrıntılı hesabının açık olarak yapılarak…İhale Komisyonumuza teslim edilmesi”, şeklinde bir açıklama yazısını, Adnan Yıldız dışında kalan 6 istekliden talep ettiği görülmüştür.
İhale üzerinde kalan firmanın teklifine ait açıklamanın 2. maddesinde, “ihalenize verdiğimiz teklif birim fiyatımız net prim üzerinden olup, vergiler hariçtir” açıklaması; 3 üncü maddesinde, “ihale uhdemizde kalırsa yasa gereği sigorta edilecek araç ve gereçler brüt rakam üzerinden poliçe edilecektir, bu poliçelerin toplam tutarı vergiler dahil 41.912,57 YTL’dir.”, açıklaması mevcuttur.
Söz konusu açıklamada, brüt tutarın 41.912,57 YTL olduğu, 4.490,37 YTL’lik vergi miktarının düşülmesi sonucu net tutar olarak 37.422,20 YTL’nin bulunduğu açıklanmaktadır. Ancak, hemen arkasından, brüt ihale teklif fiyatının 37.422,91 YTL olduğu belirtilmektedir. 37.422,91 YTL tutarındaki küsuratın neden (…,20) değil de (…,91) olduğu anlaşılamamıştır. Açıklamanın devam eden kısmında, brüt ihale teklif fiyatı olan 37.422,91 YTL tutarının 4.490,37 YTL’lik vergi tutarı tekrar düşülerek 32.923,54 YTL tutarının bulunduğu belirtilmekte, akabinde, 4.489,66 YTL’lik miktarın idareye yapılan iskonto olduğu ifade edilmektedir.
İdari şartnamenin “Teklif Fiyata Dahil Masraflar” başlıklı 26 ncı maddesinin birinci bendinde; “İhale ve sözleşme taahhüdünün tamamının yapılmasına ait bütün vergi, resim, harç ve benzeri giderler ile ulaşım, nakliye ve her türlü sigorta giderleri teklif fiyata dahildir.”, düzenlemesi ile üçüncü bendinde; “Ancak, sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde idarece yükleniciye ayrıca ödenir.”, düzenlemesi mevcuttur.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükmü doğrultusunda isteklilerin tekliflerini bütün vergiler dahil olmak üzere vermeleri gerekmekte iken, ihale üzerinde kalan isteklinin, mahiyeti açıklanmayan vergilere ait bir tutarı brüt prim tutarından düşerek teklif verdiği ve arkasından, Tarife ve Talimat’da belirtilen durumlar dışında prim tutarlarında herhangi bir indirim yapılması imkânı olmamasına rağmen, açıklama yazısında belirtilen miktarda bir iskontonun yapıldığı görülmektedir.
Ayrıca, idarenin, isteklilerin teklifleri hakkında açıklama talep ettiği yazıda, birim fiyatların ayrıntılı hesabının açık olarak yapılması istenmesine rağmen, ihale üzerinde kalan isteklinin açıklamasında bu tür bir ayrıntılı hesabın yapılmadığı, ancak bu çelişki ve eksikliklere rağmen idarenin bu açıklamayı kabul ettiği belirlenmiştir.
Bu tespitler dışında, ihale üzerinde kalan firmanın teklif cetvelinin, idarenin hazırlayıp isteklilere verdiği teklif cetvelinden farklılıklar arz ettiği, istekli tarafından teklif cetveline yeni bir kalem eklendiği ve bazı kalemlerdeki araç sayılarının, idarece hazırlanan teklif cetvelindeki araç sayılarından farklı olduğu tespit edilmiştir.
Yukarıda yapılan tespitler doğrultusunda, teklif cetveli ve açıklama yazısında belirlenen mevzuata aykırı hususlar nedeniyle söz konusu isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
En avantajlı ikinci teklif sahibi firmanın açıklaması incelendiğinde, açıklama talebi yazısında idare tarafından isteklilerden istenen “adına ihaleye teklif verdikleri ana sigorta şirketinin acenteye vermiş olduğu komisyon oranını gösterir kanıtlayıcı belgelerin” adı geçen istekli tarafından sunulmadığı, söz konusu komisyon oranı ile ilgili olarak, sadece isteklinin kendi beyanının bulunduğu görülmüştür. Ayrıca, idarenin, isteklilerin teklifleri hakkında açıklama talep ettiği yazıda, birim fiyatların ayrıntılı hesabının açık olarak yapılması istenmesine rağmen, en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin açıklamasında bu tür bir ayrıntılı hesabın yapılmadığı belirlenmiştir.
Bunun dışında, Tarife ve Talimat’a göre yapılacak indirim çeşitleri belirli olmasına rağmen, söz konusu istekli tarafından yapılan açıklamada belirtilen “%10 oranındaki” indirimin mahiyetinin açıklanmadığı görülmüştür. Ayrıca, istekli tarafından yapılan açıklamada teklifin net primler üzerinden verildiği belirtildiği görüldüğünden, teklifin vergiler hariç olarak verildiği anlaşılmaktadır. Bu haliyle, söz konusu açıklamanın yetersiz olması sebebiyle, adı geçen isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
İdare tarafından değerlendirmeye alınan teklifler arasındaki en düşük üçüncü teklif sahibi firma olan Başaran Ltd. Şti.’nin açıklamasında, net prim tutarının 38.973,40 YTL olarak belirlendiği, bu tutardan %17 acenta komisyon oranına tekabül eden 6.620,47 YTL’nin çıkarıldığı, elde edilen 32.352,93 YTL’ye BSMV’nin (Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi) ve gelir vergisinin eklendiği ve istekli tarafından “gerçek maliyet” olarak nitelendirilen 38.353,54 YTL’nin bulunduğu görülmüştür.
Tarife ve Talimat’a göre, prim tutarlarında mevzuatta belirlenen durumlar dışında bir indirim uygulaması yapılamayacağından, isteklinin %17 acente komisyon oranına karşılık gelen tutarı teklifinden düşmesi işlemi mevzuata uygun bulunmamıştır.
Ayrıca, adı geçen isteklinin teklif cetvelindeki kalemlerin, idarenin hazırladığı teklif cetveli örneğindeki kalemlerden farklı olduğu görülmüştür. Belirtilen sebeplerden, söz konusu isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
İdare tarafından değerlendirmeye alınan teklifler arasındaki en düşük dördüncü ve itirazen şikâyet başvurusu sahibi firmanın açıklaması incelendiğinde, idare tarafından teklif fiyatlar hakkında isteklilerden istenen açıklama talebi yazısında istenen hususlar doğrultusunda, ana sigorta şirketinin acenteye vermiş olduğu komisyon oranını gösterir kanıtlayıcı belgenin verildiği ve teklif birim fiyat cetvelinde sunulan birim fiyatların ayrıntılı hesabının açık olarak yapıldığı görülmüştür. Ancak, teklif cetvelindeki 11, 12, 14 ve 15. kalemlerdeki miktarların, idarenin hazırladığı teklif cetveli örneğindeki kalemlerden farklı olduğu görüldüğünden, adı geçen isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
İhale komisyon kararında, Ülkü Ltd. Şti.’nin teklifinin aşırı düşük olması nedeniyle değerlendirme dışı bırakıldığı belirtilmektedir. Söz konusu isteklinin teklif mektubundaki tutar 35.974,42 YTL olmasına rağmen, idarece hazırlanan aşırı düşük teklif değerlendirme tutanağında, adı geçen isteklinin teklif ettiği tutarın, brüt prim tutarının %12’si oranındaki vergi miktarı hariç 31.489,02 YTL olarak gösterildiği ve değerlendirmenin buna göre yapıldığı görülmüştür. Aşırı düşük teklif değerlendirme tutanağında, isteklilerin teklif mektuplarında yer alan tutarlardan %12 vergi tutarının düşülmesi sonucu bulunan miktarların teklif edilen bedel olarak değerlendirilmesi işleminin bütün istekliler için uygulandığı görüldüğünden, bu uygulamanın mevzuata aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.
Ülkü Ltd. Şti.’nin teklifine ilişkin açıklaması incelendiğinde, “net prim üzerinden hesaplanan iskonto tutarının brüt primden düşülmesi yöntemiyle teklif verildiği” belirtilmiştir. Söz konusu isteklinin, 219 aracın prim tutarları ile ilgili olarak hazırladığı listenin sonunda, brüt prim tutarının 41.538,78 YTL, net prim tutarının ise 37.088,20 YTL olarak bulunduğu görülmüştür. İsteklinin açıklaması doğrultusunda, yaklaşık %15 oranında bir iskonto oranı belirlendiği, net prim tutarı olan 37.088,20 YTL’nin %15’nin alınması sonucu çıkan tutarın, brüt prim tutarı olan 41.538,78 YTL’den çıkartılarak, isteklinin teklif mektubunda yazılı tutar olan 35.974,42 YTL’nin bulunduğu anlaşılmıştır.
Adı geçen isteklinin yaptığı açıklamada bulunan listede, araçların bulunduğu basamakların açık olarak yazıldığı ve prim oranlarının, Tarife ve Talimat’da belirlenen kademelere göre gerekli indirim veya artırım yapılarak belirlendiği görülmüştür. Ancak, Tarife ve Talimat’da belirlenen indirim oranları dışında bir indirim yapılması imkânı olmamasına karşın, istekli tarafından belirlenen %15 oranındaki iskonto oranının mahiyeti, açıklama yazısının içeriğinden anlaşılamadığından, isteklinin teklifinin değerlendirme dışı kalması gerektiği sonucuna varılmıştır.
İdare tarafından teklifi aşırı düşük bulunarak değerlendirme dışı bırakılan diğer firma olan Ufuk Ltd. Şti.’nin açıklaması incelendiğinde, isteklinin teklif cetvelindeki kalem sayısının idarece hazırlanan teklif cetveli örneğindeki kalem sayısından farklı olduğu görülmüştür. Aynı açıklamada bulunan ayrıntılı birim fiyat cetvelinin dipnotunda, %12 oranında verginin idare tarafından ödeneceği dikkate alınarak fiyat teklifi verildiği, ayrıca %17 oranındaki komisyonlarının tamamından ve 503,23 YTL’lik bir tutardan feragat edildiği belirtilmiştir. Tarife ve Talimat’da belirtilen durumlar dışında prim tutarlarında herhangi bir indirim yapılması imkânı olmamasına rağmen, istekli tarafından yapılan bu indirimler sebebiyle ve idari şartnamenin 26 ncı maddesine göre, vergiler teklif fiyata dahil olması gerekmesine rağmen, %12 oranındaki vergi miktarı düşülerek teklif verilmesinden dolayı, bu isteklinin teklifinin de değerlendirmeye alınmaması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Yukarıda yapılan tespitler sonucunda, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Tarife ve Talimatı gereğince istekliler tarafından teklif edilebilecek tek bir fiyatın söz konusu olduğu, ancak isteklilerin teklifleri arasında ve yaklaşık maliyetle ihaleye verilen teklifler arasında önemli farkların olduğu görülmüştür.
İsteklilerce ihaleye aynı tekliflerin verilmesi durumunda, idari şartnamenin 36.2. maddesinde fiyat dışı unsur olarak, iş deneyimi en yüksek olan tercih edileceği belirtilmiştir. Ancak, idari şartnamenin 7. maddesinde, isteklilerden iş deneyim belgesi sunmaları yönünde bir talebin olmadığı belirlenmiştir.
Sonuç olarak, yukarıda tespit edilen hususlar doğrultusunda, ihalede geçerli kalmayacağından, ihalenin iptâlinin gerekmektedir.