ORTA DÜNYA’YA DÖNÜŞ - The hobbit: an unexpected journey
Yüklə 129.76 Kb.
ölçüsü 129.76 Kb.
ORTA DÜNYA’YA DÖNÜŞ:
FİLMİN TASARIMI, GÖRÜNTÜLENMESİ VE FİZİKSEL DÜNYASI
Peter Jackson’ın Miramar-Yeni Zelanda’daki tesisi Stone Street Stüdyoları, Jackson ve ekibinin boya fabrikasından bozma stüdyoda “Yüzüklerin Efendisi” üçlemesini çektiğinden bu yana boyut ve kapasite olarak yaklaşık üçe katlandı. “Hobbit: Beklenmedik Yolculuk”un dünyasını inşa etmek altı plato barındıran sekiz dönümlük alanın tamamını kullanmayı gerektirdi. Platolardan ikisi bu yeni üçleme için özel olarak kurulup, en son teknolojiyle donatıldı.
Bir kez daha baştan sona üç film yapmak yapımcıların gerçekten destansı bir lojistik operasyonu gerçekleştirmelerini zorunlu kıldı: Yüzlerce yeteneğin işlerini yapabilmesine olanak tanıyacak, yaklaşık 100 setin inşasını kapsayan, binlerce parça kıyafet, protez, peruk, aksesuar ve silah üretimini gerçekleştirecek ve yapımı Miramar’daki platolardan Yeni Zelanda’nın enfes doğaya sahip her iki adasına götürecek bir operasyonu bu.
“Hobbit: Beklenmedik Yolculuk” için Orta Dünya’yı hayata geçiren kişiler, Jackson’ın uzun süredir birlikte çalıştığı görüntü yönetmeni Andrew Lesnie, yapım tasarımcısı Dan Hennah, besteci Howard Shore, makyaj ve saç tasarımcısı Peter Swords King, Weta Workshop’tan Richard Taylor ve Weta Digital’dan Joe Letteri’ydi. Tüm bu isimler “Yüzüklerin Efendisi” üçlemesiyle kendi dallarında Oscar®’a layık görüldüler, tıpkı kostüm tasarımcıları Ann Maskrey ve Bob Buck gibi. “‘Yüzüklerin Efendisi’nin yapımından on yıl sonra, kendimizi aynı yaratıcı yetenekler ve set ekibiyle yeniden aynı sette bulduk” diyor Jackson ve ekliyor: “Dolayısıyla, daha ilk günden itibaren harika bir aile ortamı vardı”.
Yönetmenin yeni set çalışanlarından biri ise eski dostu Andy Serkis’ti. Serkis, Gollum’u canlandırmanın yanı sıra, film boyunca ikinci birim yönetmenliğini de üstlendi. Bu konuda, “Peter birlikte ‘Yüzüklerin Efendisi’nde çalıştığımızdan beri yönetmenliği denemek istediğimi biliyordu. ‘Büyük çaplı filmler yapma yolunda senin için iyi bir fırsat olur’ dedi. Gerçekten de olağanüstü, zorlayıcı ve büyük ölçüde hayat değiştiren bir deneyim oldu” diyor.
Jackson ve ekibi önceki üçlemeden görsel bir uyum hissini bu üçlemeye de taşımayı umdular ama çok büyük bir farkla. “Aradan on yıl geçmişken, Orta Dünya’dan pek çok görüntü birer ikon hâline geldi. Ama ‘Hobbit: Beklenmedik Yolculuk’ta daha huzurlu bir dönem hissi yaratmak önemliydi. Bu dünyanın üzerine çöken karanlık içten içe oluşmaya başlamışsa da henüz yayılmış değil. Dolayısıyla, bu durumu filmdeki dünyayı biraz daha nazik göstererek yansıtmak, tasarım ve görüntülemede daha çok masal kitabı havası yaratmak istedik”.
Bu dünyanın temelini yapımın sanat departmanı ortaya çıkardı. Yaklaşık 350 kişilik bir ekiple çalışan Dan Hennah, fiziksel setlerde, karakterler ve ortamların yaratımını gerçekleştiren Weta Digital’la omuz omuza hareket ederek, çok katmanlı, zengin ve elle tutulur derecede gerçek bir Orta Dünya yaratmakla sorumluydu.
Bu hiç durmadan gelişen süreç, (“Yüzüklerin Efendisi” üçlemesinin doğuşunu sağlayan görsellere de imza atmış olan) ünlü Tolkien illüstratörleri John Howe ve Alan Lee’nin büyük emeklerle yarattığı binlerce güzel çizimle başladı. Onların yarattığı görsellik Jackson ve Hennah’yla yaptıkları konuşmalardan, senaryodan ve kitaplara duydukları sevgiden organik olarak büyüyüp ortaya çıktı.
“Bir filmde çalışmak bir senaryodan hatta kitaptan elde edebileceğinizden çok daha fazla ayrıntı gerektiriyor” diyor Lee ve ekliyor: “Tolkien dili Orta Dünya’nın tarihini ve köklü kültürlerini yaratmada bir araç olarak kullanıyor. Nerede olduğunuza dair bir his, bir atmosfer yaratıyor; üstelik bunu güneşin nerede olduğuna ya da ayın nereden yükseleceğine işaret etmeden yapıyor”.
İllüstratörlerin konsept çalışmaları zaman zaman malzemenin duygusal içeriğini de ifade etti. Howe bu konuda şunları söylüyor: “Peter yaptığı filmi izleyen kişinin kitabı okurken kafasında canlandırdığıyla aynı görüntüleri görmesini istiyor. Bu yüzden, bir yeri neredeyse hiç ayrıntı vermeden tarif ediyor ama bize karakterlerin sahip olduğu izlenimi aktarıyor. İlla neye benzediğini bilmiyorsunuz, ama size nasıl hissettirmesi gerektiğini anlıyorsunuz”.
Konsept çalışmalarını kılavuz olarak kullanan Hennah, setlerin tasarımını gerek gerçekçilik gerek olağanüstü ayrıntılandırma anlamında Jackson’un beklentileri doğrultusunda hayata geçirdi. “Setlerin inşası için, karakterlerin etkileşimde bulunacağı yerlere baktım ki ne miktarda inşaat yapmamız gerektiğini belirleyebilelim” diyor Hennah.
Maket yapımcıları her set için maketler hazırladılar. Böylece, Jackson aksiyonu planlayıp, olabilecek sorunları baştan giderebildi. Hennah ve sanat yönetmeni Simon Bright daha sonra inşaatı denetlediler. Bu gerçekten de yapım süresince günde 24 saat devam eden bir operasyondu. Ekipler ayrıntılı ve tam dekorasyonlu setleri hızlı bir şekilde hazırlamak için nöbetleşe çalıştılar.
“On yıl önce sahip olmadığımız birkaç teknik geliştirdik” diyen Hennah, şöyle devam ediyor: “Örneğin, tüm doğal şeyler canlı ya da gerçek elementlerden kalıplandırıldı. Örneğin, dağlara gidip kayanın üzerini silikonla kaplayarak kalıbını çıkardık. Her biri 5-6 metre yüksekliğinde 5-6 tane kayanın yüzeyinden kalıp aldık ve bunları çeşitli kombinasyonlarda kullandık. Ağaçlar için de aynı uygulamaya başvurduk. Adeta bir tiyatro setinde çalışmak gibiydi”.
Bu set yaratımı tarzı özellikle Trolbükü Ormanı, Goblin Kasabası ve Gollum’un mağarasında etkili oldu. Sanat departmanı bir gecede bir seti değiştirebiliyor ya da genişletebiliyordu. Bu da Jackson’a istediği şekilde çekim yapma özgürlüğü ve esnekliği sağlıyordu.
Elfler, Hobbitler, Cüceler, Büyücüler ve Goblinler arasında, her bir diyar kendine özgüydü ve tasarımcıların sadece oyuncular ve kostümler vasıtasıyla değil aksesuarlar ve ortamlar aracılığıyla da kimlikleri oturtmalarını gerektiriyordu. “Saygı göstermemiz gereken pek çok farklı tarih vardı, özellikle de malzemelerin kullanışları anlamında. Bu yüzden, bolca araştırma yaptık ve buna dayanarak çeşitli kurallar koyduk” diyor Hennah.
Setlerden bazıları “Yüzüklerin Efendisi” üçlemesinin hayranlarına tanıdık gelecektir: Bilbo’nun Çıkın Çıkmazı’ndaki evinin küçük çaplı seti depodan çıkarıldı, tamir edildi ve “Hobbit: Beklenmedik Yolculuk”ta kullanılabilmesi için üzerinde değişiklikler yapıldı. Jackson burasının önceki filmlerde yaşlı Bilbo ve Frodo’nun yaşadığı yermiş hissi vermesini istedi. Görüntü yönetmeni Andrew Lesnie burayı, “dünyada yaşanacak ideal yer; sıcak, davetkar, sade ama nefes kesici,” olarak niteliyor.
Lesnie, Jackson’la birlikte Orta Dünya’ya geri dönme fırsatını memnuniyetle karşıladı. Çekimler bu kez el yapımı, son teknoloji ürünü Red Epic dijital kameralarla 3D olarak yapıldı. Kompakt ve taşınabilir bu kameralar hem dolly hem vinç hem de elde kulanım için büyük kolaylık sağlarken, filmli kameralardan çok daha fazla bilgiyi kaydedebiliyor (Daha önce benzeri görülmemiş biçimde saniyede 48 kare (fps) ile kayıt yapabiliyorlar). Lesnie şunu belirtiyor: “Bambaşka bir teknik deneyim; son on yılda dijital alandaki inanılmaz gelişimin somut bir örneği”.
Jackson’ın “Hobbit: Beklenmedik Yolculuk”ta kullanmayı planladığı teknikleri test etmek için çekilen ilk sahnelerden biri Çıkın Çıkmazı’ndaki, 13 Cüce ile gruba tepeden bakan Gandalf’in Bilbo’ya katıldığı akşam yemeğiydi.
Jackson’ın önceki 2D Orta Dünya’sında göz yanılsaması yaratarak Gandalf’i Hobbit ve Cüce arkadaşlarından çok daha uzun boylu gösteren “zorlama perspektif” tekniği 3D çekimlerde büyük ölçüde gereksiz kaldı. Daha önceki yapımlarda olduğu gibi, “Hobbit: Beklenmedik Yolculuk”ta da her bir karakterin çok sayıda farklı boyutta kopyaları kullanıldı. Bu kopyaların boyu 1.20 metreden 2.10 metreye kadar değişkenlik gösteriyordu. Fakat Çıkın Çıkmazı ziyafetinde ve yüz yüze etkileşim gerektiren daha birçok sahnede, Jackson, Bağımlı Hareket Kontrolü (Slave Motion Control ya da Slave MoCon) adı verilen en gelişmiş kamera teknolojisine öncülük etme fırsatını buldu.
Bu teknik, sanat departmanının aksiyonu sağlamak için iki set inşa etmesini gerektiriyordu: Biri sahnede yer alan oyuncuları içinde barındıracak ölçülerde inşa ediliyor, diğeri ise aynı sahnede yer alan uzun ve kısa karakterleri yeşil ekranda yaratmak için kullanılıyordu. Oyuncular sahneyi her iki sette aynı anda oynuyorlardı. Bu sırada göz hizası için görsel işaretler ve diyaloglar için de mini kulaklıklar kullanılıyordu. Kameralar bu sırada mükemmel bir senkronizasyonla kayıt yapıyorlardı. Bu süreç, Peter Jackson’a iki seti eşzamanlı olarak yönetme olanağı tanıyordu. Setler daha sonra dijital olarak tek sahne hâline getiriliyordu.
Bağımlı Hareket Kontrolü amiri Alex Funke şunları söylüyor: “Ana set üzerindeki master platform normal kamera vinci üzerinde çalışıyordu. Ancak, her bir hareket kodlanmıştı. Böylece yapılan her şey nümerik veriye dönüştürülerek kaydediliyor, doğru yüzdeye ayarlanıyor ve bir kabloyla yeşil sette kayıt yapan hareket kontrollü kamera vincine (ya da bağımlı platforma) gönderiliyordu. Bu platform daha sonra master platformun her hareketini belirlenmiş uzaklık ve hızla bire bir kopya ediyordu”.
Ortaya çıkan çekimler Cüceleri ellerinde yiyeceklerle dört bir yana koşuştururken gösteriyordu, ve tam ortalarında upuzun duran Gandalf tam olması gereken boyuttaydı.
Jackson ayrıca karakterleri odadan odaya geçerken takip edebilmek de istedi. Bu yüzden, Çıkın Çıkmazı setini büyütüp, içine bir yemek odası, yatak odası ve geniş bir kiler ekledi. Tüm bunlar hem küçük hem büyük boyutta özenle ayrıntılandırıldı. “Peter kamerayı öyle bir hareket ettirmeyi seviyor ki, arka plan diye bir şeye fırsat kalmıyor, özellikle de yüksek çözünürlükle kayıt yaparken” diyor set dekoratörü Ra Vincent ve ekliyor: “Dolayısıyla, Çıkın Çıkmazı’ndaki her şeyin oraya aitmiş gibi görünmesi gerekiyordu; buna insanların ‘Yüzüklerin Efendisi’ filmlerinden hatırlayacağı bazı aksesuarların kopyaları da dahildi”.
Orta Dünya sanayi öncesi bir toplum. Bunun sonucu olarak, her şey el yapımı ve benzersiz. Şirketin çömlekçi, demir ustası, cam üfleyici, mobilyacı, yemek stilisti, eyerci, tekne yapımcısı, sepetçi gibi zanaatkarlar ordusu ve tam kadrolu bir alüminyum ve alçı dökümhanesi sayesinde bu el yapımı ürünleri yaratmak mümkün oldu.
Hobbitköy’ün kır manzaralı dış mekanı için, Jackson ve ekibi Yeni Zelanda’nın Kuzey Adası’ndaki Matamata bölgesinde yer alan Alexander çiftliğinden yararlandılar. On yıl önce, işler vaziyetteki bu inek ve koyun çiftliğinin bir bölümü “Yüzüklerin Efendisi” için tam boyutlu gerçek bir Hobbitköy’e dönüştürülmüştü ve o zamandan beridir de sette turistler için geziler düzenleniyor. Bahçe departmanı önceden giderek Hobbit bahçelerinin bulunduğu alana ağaç ve bitkileri yerleştirdiler ve mevcut Hobbit Deliklerini yenilediler.
“Hobbit: Beklenmedik Yolculuk” için inşa edilen yeni setlerden biri Büyücü Radagast’ın ormandaki evi Rhosgobel’dı. Evin çok sayıdaki tuhaflıklarından biri de tam ortasında bir ağacın büyümesiydi. Zaten eğri büğrü olan zeminin ve duvarların üzerine doğru eğilen ağaç inşaat ekibi için pek çok zorluk barındırıyordu.
Bir diğer yeni set de Gollum’un mağarasıydı. Lesnie kitabı okuyanlar için unutulmaz olan bu seti kasvetli ve karanlık tonlarla ışıklandırdı. “Burası fırtınanın ortasındaki sakinlik” diyor Lesnie ve ekliyor: “Buradaki sükunet mağarada var olan garip ve ürkütücü havayı daha da pekiştiriyor. Mağara kayıp ruhların yalnızlık ve umutsuzluğunu çağrıştırıyor”.
Goblin tünellerinin çok altındaki taş mağaradaki çamurlu gölde, bir yaratık Goblin ve Ork kemik ve derilerinden yapılmış küçük bir teknede kürek çekmektedir. “Tavanda pek çok çatlak var. Bu yaratık yakalayabildiği balıkları yese de daha çok bu çatlaklardan düşen Goblinlerle besleniyor... dehşet verici bir şey” diyor Hennah hin hin gülerek.
Goblinlerin kendisi yerin altında kokuşmuş leşlerin bulunduğu bir ortamda yaşamaktadırlar. Hennah bu konuda şunları söylüyor: “Renk paletimizde, granit renginden hardal tonlarına doğru gidiyoruz. Ve kayalardaki küçük deliklerde küfler gözüküyor. Derine inildikçe, kayaların Goblinlerden kaynaklanan asitle aşınmış olduğu daha anlaşılır hâle geliyor. Goblinler kayaların yüzeyine uzun ince yollar ve platformlar inşa etmişler”.
Sanat departmanı için Goblin Kasabasını dekore etmek oldukça yaratıcılık gerektiren bir işti. “Goblinlerde biraz ‘şimdilik idare etsin, gerektiğinde tamir ederiz’ zihniyeti var” diyen aksesuar ustası Nick Weir, şunu ekliyor: “Kendi şeytani ve muhtemelen iğrenç amaçları için bir şeyler üretiyorlar. Çok eğlenceliydi”.
Goblin Kasabasının zıttı olan Elf ileri karakolu Ayrıkvadi ise ruhani, gizemli ve çevresindeki orman ve nehirle bire bir uyumlu bir yerdir. Hennah, Ayrıkvadi için, “Yüzüklerin Efendisi”nde kullanılan orijinal seti restore etti ve genişletti. Hatta, daha sonra, görsel efektlerle daha da zenginleştirdi.
Alan Lee, Elrond’un odası için yarattığı konseptte, Ayrıkvadi’yi daha çok gözler önüne seren bir gözlemevi ekledi. Elrond, Thorin’in haritasını işte burada inceliyor. Ayrıca, çok şık bir avlu ve Beyaz Konsey Odası da yapılan eklentiler arasındaydı. Lee, “Bir kayanın üzerine oturtulmuş olan Beyaz Konsey Odası büyülü bir yer, çevresinde nefes kesen bir manzara var. Bunu Weta Digital’a borçluyuz” diyor.
Hennah Ayrıkvadi için önceden belirlenmiş gümüş rengi ve maviden oluşan renk paletini kullandı ama çok önemli bir farkla: “Son filmlerde, Elfler kaybolmakta olan bir kültürdü ve bu durum çevrelerine de yansıyordu. Ancak, bu filmde Elf kültürünün daha önceki bir dönemini yansıtıyoruz. Dolayısıyla, maviyi güçlendirip çok daha canlı bir ortam yaratmaya çalıştık”.
Jackson ve Lesnie’nin kullandığı yenilikçi kamera sistemi, Ayrıkvadi de dahil olmak üzere filmdeki tüm setler için, tasarımda fazladan bir katman daha kullanmayı gerektirdi. Bu kameralar her çekimde kıyaslanamayacak ölçüde fazla bilgi kaydedebilse de “renkleri yiyor” diyen Hennah, şöyle devam ediyor: “Dolayısıyla, renk paletlerimizde bunu göz önünde bulundurmamız gerekiyordu; özellikle de daha parlak, daha barışçıl, daha mutlu bir Orta Dünya tasvir ettiğimiz için. Tonlamada renkleri soldurabiliyoruz ama parlaklaştırmak daha zor. Bu yüzden de, tüm setlerde, tüm kostümlerde ve tüm makyajlarda aynı yaklaşımı gösterdik”.
Filmler arasındaki on yıllık zaman dilimi ve şimdiki yüksek teknolojik yeniliklerin o dönemde mevcut olmamasına rağmen, Lesnie “Yüzüklerin Efendisi” filmlerini saygıyla anıyor ama günümüz teknolojisinin sunduğu tüm imkanlara da kucak açıyor. “Saniyede 48 kare resimler o kadar net ve keskin ki ‘filmsi’ bir görüntü yakalamak için daha yumuşak bir ışıklandırma kullandım. Post prodüksiyondaki tonlama sürecinde filme yumuşaklık ve hacim vermek için çok uğraştık” diyor.
Lesnie sözlerini şöyle sürdürüyor: “2D çalışma programıyla 3D çekim yapmak istedik. Gün be gün kullanım sizi başka türlü mümkün olmayacak şekillerde eğitiyor. Ama bence sürekli bir güncelleme dünyasında yaşadık. Teknoloji sorumlumuz Dion Hartley ve kamera amirimiz Gareth Daley her türlü yeni zorluk için ek donanımlar hazırlayıp alt yapımızı düzenli olarak denetlediler”.
Işıklandırma düzenleri Jackson’ın platolar ile gerçek mekanlar arasında doğal ışığı taklit edebilmesine rahatlıkla olanak tanıyacak şekilde hazırlandı. Kino ışıkları kısılamasa da, Lesnie’nin ekibi ışık tüplerinin tek tek kapanmasını sağlayacak bir program geliştirdiler. Bu sayede, tüplerden bir kısmı söndürülerek loşluk etkisi yaratıldı ve çekim sırasında renk derecesinin düşürülmesi de mümkün oldu. Bu teknik özellikle Ayrıkvadi’de, karanlığın çöktüğü saatte başlayıp alacakaranlıkta devam eden sekanslarda yararlıydı.
“Bu gizemli krallık adeta gerçekliğin ötesine geçiyor” diyen Lesnie, sözlerini şöyle noktalıyor: “Bu diyarı her zaman şafak ya da seher vaktinde görüntüleyerek büyüsünü korumaya çalıştım. Geceleri, Ayrıkvadi hâlâ büyülü bir ışıltıya sahip”.