﻿ Hz. Rasûlullah ve Ashâbı – tasavvuf ve sufiler
Buradasınız: Ana Sayfa › Hz. Rasûlullah ve Ashâbı
Hazret-i Rasûlullah Muhammed Mustafa [s.a.v.]
Hz. Muhammed çevresinden gelen paganist görüş ve uygulamalarla ilgilenmedi. Kendisi, aynı dönemde herhangi bir puta tapmamakla birlikte, O’nun bu dönemdeki tutumu Kuran’da “…oysa, vahiyden önce, kitap nedir, iman nedir sen bilmezdin” (Şura Suresi, 42:52) ve “Allah seni yorulmuş halde buldu ve doğru yola yönlendirdi.” (43:7) ifadeleriyle gösterilir. Bununla birlikte, gerek kendi ülkesinde, gerekse gezip gördüğü ülkelerdeki toplumlarda dini inanç ve ahlak bakımından gözüne çarpan çöküntü, sapkınlık ve bozulmalar, Hz. Muhammed üzerinde derin izler bıraktı ve bu konularda düşünmeye sürükledi.
Hz.Muhammed 25 yaşındayken kervanlarını ve ticari işlerini yönettiği Hz.Hatice üzerinde dürüstlüğü ile iyi bir izlenim bıraktı ve evlenme teklifini kabul ederek ile evlendi. Evlendiklerinde Hz.Hatice 40 yaşındaydı. Hz. Hatice, Hz. Muhammed’i çok bilgili bir hristiyan olan amcazadesi Varaka Bin Nevfel ile tanıştırdı. Varaka Tevrat ile İncil’ide iyiden iyiye incelemiş ve arabçaya tercüme etmişti. Dinler tarihini çok iyi biliyordu ve araştırmaları sonucunda putatapıcılığı bırakıp hıristiyanlığı kabul etmişti. Ondaki peygamberlik alametlerini farkeden Varaka Bin Nevfel Hz.Muhammed’i sevdi. Bilgili olduğu için Hz. Muhammed’de ona saygı gösteriyor ve her fırsatta ziyaret ediyordu. O da Hz.Muhammed’e Tevrat’ı baştan başa okudu. Hz. Adem’den Hz. İsmail’e kadar bütün Peygamberlerin menkıbelerini anlattı. Hz. Musa’nın dinini nasıl yaydığını, Hz. İsa’nın Hıristiyanlığını da izah etti. İlahi vahdeti derinlemesine anlattı, kadim dini geleneklerin tefekkür ve halvet yollarını gösterdi.
Hz.Muhammed yaşı ilerledikçe arta kalan zamanlarında düşünmek ve ibadet etmek için Mekke yakınlarındaki Hira mağarasına (dağda) gider ve günlerce kalırdı. İbadetlerini Hz.İbrahim’in dini üzerine yapardı. Hz.Muhammed’e 40 yaşındayken Cebrail tarafından Vahiy geldi ve “Oku” dedi. 3 yıl Vahiy gelmedi. Sonra yine Hira Mağarasında ibadet yaparken yeni Vahiy geldi. İslamiyet’i yaymasını istedi. Hz. Muhammed’i inanan ilk Müslümanlar, karısı Hz. Hatice amcasının oğlu Hz.Ali, evlatlığı Zeyd, yakın arkadaşı Hz.Ebu Bekir’dir. Hz.Muhammed yeni gelen Vahiy üzerine dini açıkça yaymaya başladı.
Kur’an’da İsrâ suresinde ve hadislerde aktarılanlara göre, Hz. Muhammed Medine’ye hicretten bir süre önce, Mirac olayı meydana geldi: Bu gecede, Hz.Muhammed, Hz.Cebrail’in eşliğinde, önce Mescid-i Aksa’ya gitti. Orada, Hz. İbrahim, Hz. Musa, Hz. İsa ve diğer peygamberlerden bazılarıyla karşılaşarak, onlarla görüştü. Sidretu’l-Münteha’da, kendisine gösterilen “Allah’ın ayetleri”ni gördükten sonra, aynı gecede Mekke’ye döndü. Ehl-i Sünnet inancına göre Hz.Muhammed bu yolculuğu hem ruh hem beden ile yapmıştır. Bu semavi gece yolculuğunda,Hz.Muhammed’e Cennet ve Cehennem ve bu ikisine girenlerin hali gösterildi. Bu yolculuk esnasında, diğer bazı hükümler yanında beş vakit namaz da müslümanlara farz kılındı.
Hz.Muhammed Mekke’ye dönünce, bu yolculuğunu anlattı. Bunun üzerine Kureyş’liler, alay etmeye başladılar. Hz. Ebu Bekir’e giderek dediler ki: “Senin adamın dün gece Kudüs’e, oradan da semaya çıkıp tekrar Mekke’ye döndüğünü söylüyor, ne dersin?” Hz. Ebu Bekir de: “O dediyse doğrudur!” dedi. Fakat inanmayanlardan çoğu bu sözle ikna olmadı.
Hz.Muhammed’in hicret ettiğini öğrenen Mekke müşriklerinin önde gelenleri, her tarafa haber ulaştırmış ve onları bulup getirene yüz deve ödül vaadetmişti. Ebu Cehil başta olmak üzere müşrikler her tarafta Rasulullah (s.a.v.)’i ve sadık arkadaşı Hz.Ebu Bekir’i arıyordu. Ebu Cehil’in adamları Hz.Ebu Bekir’in evine gelince Hz.Ebu Bekir’in kızı Hz. Esma, onlara Hz.Ebu Bekir ve Hz.Muhammed’in nerede oldukları konusunda bir ipucu vermedi. Bunun üzerine öfkeye kapılan Ebu Cehil, Hz. Esma’yı tokatlamıştı.
Her tarafta Hz.Muhammed’i arıyanlardan becerikli bir iz sürücüsü, iz sürerek Mekkeli müşrikleri Sevr mağarasına kadar getirmişti. Ancak bu sırada bir mucize olmuş bir örümcek mağaranın ağzına ağ örmüş ve bir güvercin de yuvasını mağara girişine yuva kurmuştu. Askerler mağaranın yanına gelince, Hz.Ebu Bekir endişenmeye başladı. Hz.Muhammed, O’nu bir ayetle teselli ediyordu: “Tasalanma, Allah bizimle beraberdir.” Bu sırada askerler, mağara girişindeki örümcek ağını ve güvercin yuvasını görünce içeride kimse olamayacağını düşünerek geri döndüler.
Hz. Muhammed Medine de Hamza başta olmak üzere tüm Medinelilerce bekleniyordu. Rasulullah (s.a.v.) Beni Salim mahallesinde Cum’a Namazı’nı kıldı ve ilk Cum’a hutbesini okudu. Medine´ye girdiğinde halk Peygamberlerinin kendi evlerinde kalması konusunda tartışınca iki cihan Peygamberi bir öneri sundu “devesinin ilk çökeceği yere evinin yapilmasi” ve halk bunu kabul etti. Bu şekilde Medine’de Ebâ Eyyub el-Ensari’nin konuğu oldu. Devesinin ilk çöktüğü yere bir Mescid ve kendi ailesinin kalması için mescide bitişik odalar yapıldı. Mescidin bir yanına da barınaksız kişilerin kalabilmeleri için “Suffa”adı verilen bir sundurma inşa edildi. Aynı zamanda İslam dünyasının “ilk yatılı okulu” sayılan bu yerde kalanlara “Ashabu’s-Suffa” denildi.
Hicretten sonra Medine İslam’ın merkezi oldu.Hicret olayı ile Medine’de ilk yazılı anayasa hazırlanarak, İslam Devleti kuruldu. Hicret, Hz.Ömer zamanında İslam dünyası için takvim başlangıcı kabul edilmiştir.
Arabça Madinat/Madinah ya da Türkçe okunuş ile Medine kelimesi günümüzdeki devlet anlamını taşır. Bugünkü İsrail Devleti’nin resmi adı olan “Madinat Yişral” terimi de buna dayanır.
Medine halkı, dinleri uğruna Mekke’den göçenler -muhacirun (=göçedenler)- ve bunlara yardımcı olduklarından dolayı ensar (=yardımedenler) adını alan müslümanlığı kabul eden yerli halk olan Yemen kökenli Evs ve Hazreç kabilelerinden teşekkül etmiştir. Hazreç kabilesi Hadramut bölgesindendi. Aslen Yemenli olan Evs ve Hazreç kabileleri eski yurtlarına olan özlemle yerleştikleri bu yere “Yemen Serabı” anlamında Yesrib demişlerdi. Yesrib bir site devleti idi. Müslümanlar ise Yesrib’e Medinetü’n-Nebi , (=Peygamber Yurdu) dediler ; daha sonraları “Nurlanmış Yurt” anlamında Medinetü’l- Münevvere olarak adlandırıldı. Medine halkının önemli bir unsuru da Benu Kureyza, Benu Kaynuka, Benu Nadir adlı Yahudi klanlarından oluşuyordu ve Medine sınırları yakınlarında Hayber gibi yerlerde de yaşayan Yahudiler, varlıklı kişiler olduklarından, etkinlikleri sayılarına kıyasla daha fazlaydı. Etnik olarak böylesine karmaşık bir yapı arz eden Medine halkı arasında birlik sağlamak oldukça güçtü. Evs ve Hazreç kabileleri arasındaki geleneksel düşmanlığın her an yeniden alevlenme tehlikesi de vardı. Ayrıca Ensar ile Muhacirunu kaynaştırmak, çözülmesi gereken bir sorundu. Hz. Muhammed, bütün bu kesimleri birleştirip bağdaştırmayı hedefledi. Ancak her şeyden önce çok yoksul olan muhacirlerin durumlarının düzeltilmesi gerekiyordu. Hz. Muhammed “Muhacirun” ile “Ensar”ı kardeş ilan ederek, ensarın “kardeşleri”ne doğrudan yardım etmesini sağladı.
Yahudiler ile açılan aralarını düzeltmek için bu kavmi, hıristiyan ve putperestleri de müslümanlarla birlikte içine alan Medine kent devletini kurdu. Bu kesimlerin hak ve yükümlülüklerini saptayan “Medine Sözleşmesi” adı verilen kırkyedi maddelik bir tür “Medine Anayasası” benimsendi. Kendi dinleri ile birçok benzerlikler göstermesine karşın, Yahudiler İslam’a karşı direndiler. Hz. Muhammed onlara, İslam dininin kendinden önceki peygamberlerin söylediklerine uygun ve onların da bildirdiği, dolayısıyla dinlerinin devamı olan bir din olduğunu ifade etti. Yahudiler yine de İslam’a direnmekten ve müslümanlara karşı olumsuz tutumlarından vazgeçmediler. Medine’de Hz. Muhammed’e karşı olanlar yalnızca Yahudiler değildi; Mekkeli putperestlerin işbirlikçisi bazı kişiler de zahirde müslümanlığı seçtiklerini söylemelerine rağmen “nifak” unsuru olarak karışıklık çıkartmaya çalışıyorlardı ki İslam teminolojisindeki “münafikûn” zümresinin kökleri o günlere gider.
Hicret’in 2. yılı olan 624 yılında gelen bir vahiyle Kudüs’teki Mescid-i Aksa yerine, Mekke’deki Kabe-i Muazzama (=Mescid-i Haram) kıble olarak değiştirildi. Ertesi yıl , 625’te ise Ramazan ayı Oruç ayı olarak bildirildi ve Hacc müslümanlara farz kılındı.
Mekkeliler İslam’ın daha fazla yayılmasını engellemek amacıyla saldırıya karar verdiler. Hz. Muhammed düşman çok diye Medine çevresine hendek kazdırdığından bu savaşa Hendek savaşıdenildi. Savaşta karşılıklı ok atışları hakimdi. Mekkeliler hendekten geçemeyince kuşatmayı kaldırıp geri döndüler. Bu savaştan sonra bir çok Arap kabilesi Müslüman oldu..
Hicret’in onuncu yılında çok kalabalık olan müslümanlar Kabe’yi ziyaret etti. 632 yılının Mart ayında (9 Zilhicce) Arafe günü Rasulullah (s.a.v.)’ın yüzbinden fazla kişiye Cebel-i Rahme (=Rahmet Dağı) de verdiği son hitabesine “veda hutbesi” denir. Hz. Muhammed Veda Hutbesi‘nde Müslümanların kardeş olduğunu, kendisinden sonra eski cahiliyyet hayatına geri dönülmemesini, kan davasının yasaklandığını, kadın ve kölelere iyi davranılması gerektiğini söyledi. Hz. Muhammed konuşmasının sonunda Kuran’ın tamamlandığını ve görevinin sona erdiğini bildirerek bir anlamda Müslümanlara veda etti. Bu hac, Rasulullah (s.a.v.)’ın ilk, tek ve son haccı idi.
Hz. Muhammed, Mescid-i Nebevi’de vefat ettiği anda bulunduğu Hz. Aişe’nin odasında defnedildi. Bugünkü Mescid-i Nebevi içerisinde bulunan kabri “Ravza-i Mutahhare” adı ile anılmakta olup Hz. Ebu Bekir (R.A.) ve Hz. Ömer (R.A.) de orada medfundurlar.
(*) Hz. Rasulullah (s.a.v.)’ın hayatı hakkında detaylı olarak bilgilenmek isteyenler için Muhammed Hamidullah‘ın İslâm Peygamberi eseri ile M. Asım Köksal‘ın İslam Tarihi, Efendimiz ve Yolu eserleri; internette http://sonpeygamber.info adresi tavsiye olunur.