﻿ Tahribatlı- Tahribatsız Muayene
Müşteri tarafından onayı talep edilen kaynaklı bağlantılar için WPS –PQR’ları kapsamaktadır.
Ana Malzeme: Kaynak ile birleştirilecek malzeme
Test Parçası: Test için kullanılacak olan kaynaklı birleşim
Test Numunesi: Test parçasından belirli bir tahribatlı muayene için kesilen bölüm
Homojen Birleşim: Kaynak malzemesi ve ana parçanın kaynak sonrası kimyasal vemekanik özelliklerini arasında farklılık olmaması.
Heterojen Birleşim: Kaynak malzemesi ve ana parçanın kaynak sonrası kimyasal ve mekanik özelliklerini arasında farklılık olma durumu..
Farklı Malzeme Bağlantısı: Kaynak ile birleştirilecek ana malzemelerin farklı kimyasal ve mekanik özelliklere sahip olma durumu.
Kusur: Kaynak süreksizliği veya kaynak geometrisindeki sapmalar (çatlaklar, porosity, curuf, tam penetrasyon sağlayamama durumu)
Ana Malzeme Kalınlığı: Kaynak edilecek malzemelerin kalınlığı
Kaynak Malzemesi Kalınlığı: Kep yüksekliği hariç kaynak kalınlığı.
pWPS: Preliminary Welding Procedure Specification – Ön Kaynak Prosedürü Şartnamesi
WPS: Welding Procedure Specification – Kaynak Prosedürü Şartnamesi
WPQR: Welding Procedure Qualification Record – Kaynak Prosedürü Kalifikasyonu
Test Malzemesinin ve Yönteminin Saptanması:
Müşteri onaylanması istediği WPS-PQR’ların malzeme sınıfı kapsam aralığını ve malzeme kalınlık aralığını, kaynak türü (alın kaynağı, köşe kaynağı, boru kaynağı), kaynak paso sayısı ve kaynak posizyonu konularında Teknik Yöneticiye bildirmesinin ardından, teknik yönetici ilgili standarttan test malzemeleri için uygun malzemeyi, malzeme kalınlığını, kaynak posizyonunu ve kaynak türünü belirler ve müşteriyi bilgilendirir. Kalınlık saptanmasında yapılacak olan kaynak işleminin tek paso yada daha fazlı pasoda yapılacak olması, alın kaynağı, köşe kaynağı yada boru kaynağı olması gibi faktörlere göre değişiklik gösterir.
Test Parçalarının Hazırlanması ve Uygulanması Gereken Tahribatlı- Tahribatsız Muayene Metotlarının Belirlenmesi:
Teknik Yönetici hazırlanması gereken kaynak test parçalarının ile ilgili gerekli bilgiyi ilgili standartlara göre belirleyip müşteriye iletir. Kaynak işlemi sonrası uygulanması gereken tahribatlı – tahribatsız muayeneler ile ilgili olarak ve bu muayenelerin test parçalarının hangi bölümlerine yapılması gerektiği konusunda bilgiyi ilgili standardından belirleyerek müşteriyi bilgilendirir.
-Müşteri tarafından test öncesi hazırlanmış pWPS’i gözden geçirerek yapılacak kaynak testinin kapsamı konusunda bilgilerini tazeler.
-Kaynak işlemi başlamadan evvel kaynak personelini işin kapsamı ile ilgili bilgilendirir.
-Kaynak öncesi kaynağın yapılacağı yerin uygunluğunu kontrol eder. Kaynak aşırı soğuk ortamda ya da nem, rutubetli ortamda yapılmamalıdır. Titanyum bağlantıları gibi non-ferrotik malzemelerin kaynağında bu şartlar çok önemlidir. Açık saha çalışmalarında kaynak için gaz kalkanını ve kaynağın nüfuziyetini etkilememesi için yağmuru ve aşırı rüzgarı önleyecek tedbirler alınmalıdır
-Kaynak prosesini not eder.
-Test esnasında kullanılacak kaynak malzemesinin (kaynak teli / elektrod) markası, çapı vb özelliklerini not eder
-Kaynak yönünü not eder
-Kaynak ağzı geometrisini not eder
-Kaynak bölgesinin kir pas vb yabancı maddelerden arındırılmış olduğunu kontrol eder.
-Kaynak öncesi punto ile birleştirilmiş kaynak test parçalarının puntolarının kaynak kalitesini etkilemeyecek geometride olduğunu kontrol eder.
-Ön tavlama yapılıp yapılmadığını not eder.
-Kaynak malzemesinin (elektrod) kaynak öncesi kurutulması gerekiyor ve kurutuluyor ise bunu not eder.
-Test esnasında kullanılan aklım cinsini (alternatif / doğru akım) not eder. Akım miktarını vb değerleri not eder
-Kaynak hızını not eder.
-Kaynak tel hızını not eder.
-Test esnasında kaynak pasoları arasında ulaşılan en yüksek sıcaklığı not eder
-Kaynak esnasında kullanılan kaynak gazı cinsini ve debisini not eder.
-Kaynak esnasında, kaynak arkasından taşlama yapılıyor mu not eder.
-Kaynak öncesi ön tavlama yapılmakta mı? Paso aralarındaki sıcaklık değerlerini not et.
-Kaynak esnasında altlık kullanılıp kullanılmadığını not eder.
-Kaynakta ilk paso yani kök paso her zaman çok önemlidir. Kök paso en azından göz ile kontrol edilmelidir. Bir sonraki pasolara geçilmende evvel kök paso temizlenmeli ve curuflardan ev diğer yabancı maddelerden arındırılmalıdır. Çift taraflı kaynaklarda, yanı iki taraftanda kaynak yapılıyor ise ilk tarafın kök kaynağına curuf ve pislikleri uzaklaştırması için arkadan taşlama yapılabilir.
-Kaynak bitiminde kaynak curuf, pislik ve yapancı maddelerden arındırılmalı. Temizlenmiş kaynak yapısal olarak gözden geçirilmeli, kaynak üzerinde mevcut süreksizlikler vb nüfuziyet eksiklikleri ilgili standarda göre değerlendirilmeli.
Müşteri daha evvel Teknik yönetici tarafından belirtilen tahribatlı ve tahribatsız muayeneleri test parçasına yaptırmakla yükümlüdür. Muayene elemanı bu testlere eşlik eder. Test sonuçlarına göre muayene elemanı tarafından hazırlanan WPS, WPQR’lar Teknik Yçnetici tarafından onaylanır ve müşteriye sunulur.
Tahribatlı / Tahribatsız muayene sonuçlarının Uygun Olmaması:
Kaynak sonrası tahribatlı / tahribatsız muayeneye tabi tutulan test parçalarının muayene sonuçlarının kabul kriterlerinin içinde olmaması durumunda, teknik yönetici müşteriyi Muayene sonucunun olumsuz olduğu konusunda nedenleride kapsayacak şekilde bilgilendirir. Müşteriden talep gelmesi durumunda test tekrarlanabilir.
TS EN ISO 15614 – Metalik malzemeler için kaynak prosedürlerinin şartnamesi ve vasıflandırılması - Kaynak prosedürü deneyi
TS EN ISO 15612 - Metalik malzemeler için kaynak prosedürlerinin şartnamesi ve vasıflandırılması – Standard bir kaynak prosedürünün uyarlanması vasıtasıyla vasıflandırma
TS EN ISO 15613 - Metalik malzemeler için kaynak prosedürlerinin şartnamesi ve vasıflandırılması – İmalât öncesi kaynak deneyini esas alan vasıflandırma
TS EN ISO 15607 – Metalik malzemeler için kaynak prosedürü şartnamesi ve vasıflandırılması -Genel kurallar
TS EN ISO 15609 - Metalik malzemeler için kaynak prosedürlerinin şartnamesi ve vasıflandırılması - Kaynak prosedürü şartnamesi
TS EN ISO 3834 - Metalik Malzemelerin Ergitme Kaynağı İçin Kalite Şartları
TS EN ISO 6947:2011 Kaynak ve benzeri işlemler - Kaynak konumları
TS EN ISO 14175 – Kaynak sarf malzemeleri – Ergitme kaynağı ve benzeri işlemler için gazlar ve gaz karışımları
TS EN ISO 5817 - Kaynak - Çelik, nikel, titanyum ve bunların alaşımlarında ergitme kaynaklı (Demet kaynağı hariç) birleştirmeler - Kusurlar için kalite seviyeleri