Lav Sütunları – Güzelcehisar Lav Sütunları
80 MİLYON YILLIK MİRAS...
80 milyon yıl önce, Bulgaristan’dan Gürcistan’a kadar bütün Karadeniz dağlarının bugünkü bulunduğu bölgede, yay Şeklinde büyük bir volkanik faaliyet bulunmaktaydı.
Karadeniz’in güneyi, yani Anadolu’nun yerinde ise eski zamanların Tetis Okyanusu bulunuyordu. Bu dönemde o kadar çok volkanik faaliyet gösteriyordu ki bunlardan fışkıran lavlar, gazlar ve su buharı iklimin de değişmesine yol açtılar. Hatta bazı görüşlere göre daha önce dünya üzerinde yaşayan çok sayıda canlı, bu iklim değişikliklerine uyum gösteremediklerinden yok oldular. İşte lavların ilginç jeolojik öyküsü...
Karadeniz dağ kuşağı günümüzden yüzyıllar önce, volkanlardan oluşan bir yay şeklinde uzanıyordu. Bölge derin bir deniz ile kaplı idi. Karadeniz dağ kuşağı henüz oluşmamış ve Karadeniz henüz açılmaktaydı. Bugünkü Karadeniz dağlarının güneyinde Tetis Okyanusu bulunuyordu. .
Tetis Okyanusu tabanının kuzeye doğru dalıp batması ve dalan okyanus tabanının yerin derinlerinde eriyip yüzeye çıkması sonucunda batıda Bulgaristan’dan başlayarak doğuda Gürcistan’a kadar uzanan alanda bir volkanik yay oluşmaya başladı. Bu yay yaklaşık olarak 90 milyon yıl önce faaliyete başladı ve bazı aralıklarla 70 milyon yıl önce sona erdi. Bu dönemde dünya üzerinde o kadar çok volkan faaliyet gösteriyordu ki bunlardan fışkıran lavlar, gazlar ve su buharı iklimin değişmesine ve dünya üzerinde yaşayan çok sayıda canlının yok olmasına yol açtılar.
Bu volkanik faaliyet sonucu oluşan magma kayaları ülkemizde batıda İğneada civarından başlayarak doğuya doğru Şile, Marmara Ereğlisi, Zonguldak, Bartın, İnebolu ve tüm Karadeniz dağ kuşağında izlenmektedir. Ancak, bunlardan birisi, diğerlerinden oldukça farklı güzellikler taşımaktadır. Güzelcehisar’ı benzerlerinden ayıran ve ön sıraya yerleştiren özelliği, bir doğa harikası olan Mugada koyuna kadar uzanmasıdır.
Bir volkandan akan lav soğuyup kristalleşerek kaya haline dönüşürken soğuma ve katılaşmanın doğal bir sonucu olarak büzüşür. Soğuma ile oluşan bu büzüşme kayada gerilme yaratır ve bunun sonucunda çatlaklar gelişir. Lav soğudukça büzülme devam eder ve böylece oluşan çatlaklar da giderek büyür. Bu kırıklar çok çeşitli Şekillerde gelişmekle birlikte son derece düzgün ve sistematik olarak geliştikleri yerlerde kayanın altıgen, beşgen ya da dörtgen biçimli bir yapı kazanmasına yol açarlar. Üçgen ve yedigen türler seyrek de olsa gelişebilir. Bu düzgün geometrik yapıya “sütun” ya da “kolon” yapısı adı verilmektedir.
Dünyada sadece Kuzey İrlanda, İskoçya ve Kaliforniya’da bulunan lav sütunları koruma altına alınarak doğal miras kabul edilmiştir.
İrlanda Lav Kayaları
İskoçya Lav Kayaları
Kaliforniya Lav Kayaları