e-international Journal of Educational Research - PDF
Download "e-international Journal of Educational Research"
1 86 II. Meşrutiyet Dönemi İlköğretimde Karma Eğitim Uygulamaları ve Yasal Düzenlemeler 1 Yrd. Doç. Dr. S. Tunay Kamer Kastamonu Üniversitesi Türkiye Özet Araştırmanın amacını, Türk eğitim sisteminde II. Meşrutiyet dönemi ilköğretimde karma eğitim uygulamaların belirlenmesi oluşturmaktadır. Bu kapsamda karma eğitim uygulamalarının, yasal düzenlemelerin tespitine çalışılmıştır. Tarama modeli kullanılarak gerçekleştirilen çalışmada dönemin gazete ve dergilerinde çıkan haberlerden de yararlanılmıştır. II. Abdülhamid devrinde ( ) sıbyan mekteplerinin yerini ibtidai mektepleri almıştır. Karma eğitimin okullarda uygulanmasına ilişkin araştırma sonucuna göre seneleri arasında açılan resmî ibtidai mekteplerinin sayısına bakıldığında 2632 okulun 329 u karmadır ders yılı içerisinde ise ibtidai mektebinin 477 i karmadır yılında İstanbul daki resmî ibtidai mekteplerin sayılarına bakıldığında en çok karma okulun Samatya da olduğu görülmektedir yılında özel ibtidailere bakıldığında ise karma okulların İstanbul, Edirne, Ankara, Aydın, Hüdavendigar, Sivas, Trabzon, Kastamonu, Konya, Ma muratü l-aziz, Urfa, İzmit, Teke, Canik, Karesi, Kal a-i Sultaniye ve Bitlis vilayetleri ve livalarında olduğu görülmektedir. En çok karma okul Kastamonu, Hüdavendigar ve Sivas ta bulunmaktadır den 1913 e kadar geçen süreç içerisinde maarif alanında yapılan çalışmaların birikimiyle ve Maarif Nazırı Emrullah Efendi nin bu alandaki çalışmaları sonucu Şükrü Bey in Maarif Nazırlığı döneminde 6 Ekim 1913 (23 Eylül 1329) tarihinde Tedrisat-ı İbtidaiye Kanun-ı Muvakkatı yürürlüğe girmiştir. Bu kanunda karma eğitim uygulaması ile ilgili maddeler bulunmaktadır. Bir köy ya da mektebin 50 den fazla kız öğrenci yoksa ibtidai okulu karma olarak kız-erkek öğrenci alabilir. Kız-erkek karma eğitim verilen okullarda kızların eğitim süresi kaza maarif encümenleri kararı ile 4 seneye indirilebilir. Anahtar Kelimeler: Eğitim tarihi, II. Meşrutiyet dönemi, ilköğretim, karma eğitim GİRİŞ 19. yüzyılda tüm dünyadaki ekonomik ve siyasal sistem değişikliği, Osmanlı da da etkisini göstermiştir. Bunun sonucu olarak eğitimin de devletin denetimine alınması gerekmiştir. Kökenleri daha eskiye dayansa da Tanzimat la beraber başlayan Batı dan geri kalmama çabası II. Meşrutiyet te yaşadığı en önemli dönüşüm, var olan kurumların aksaklıklarını giderme çabasının dışında, temelde geçmişle bugün arasına mesafe konması istendiğini gösteren ve yaşamın bütününe hâkim olması istenilen yeni hayat düşüncesinin ortaya çıkışı olmuştur. Tanzimat sonrasının genel sorunu olarak görülen Bu devlet nasıl kurtulur? a, II. Meşrutiyet te verilen cevap Bu devleti ancak eğitim ve öğretmenler kurtarır. şeklinde olmuştur (Akyüz, 2013:265). 1 Yazarın, Prof. Dr. Yahya AKYÜZ danışmanlığındaki doktora tezinden üretilmiştir.
2 87 Eğitim ve kadın konularının öneminin en başından beri farkında olan İttihat ve Terakki, daha ilk nizamnamesinde genel eğitimin ilerlemesini Cemiyet in amaçlarından biri olarak belirtmiştir (Akşin, 2001) deki 4. Kongresinde kabul edilen programının 19. maddesinde ise kızların eğitimini devletin sorumluluklarından saymıştır. Bu amaçla kadın eğitimi konusunda Tanzimat la başlayan süreci hızlandıracak faaliyetlerde bulunulmuş, kız ibtidailerinin ve rüşdiyelerinin sayısı artırılmıştır (Caporal, 1982) e gelindiğinde ise kızlar için ilk idadi, ardından da sultaniler açılmıştır (Kurnaz, 1996). Diğer taraftan Darülmuallimat ın eğitim kalitesi de yükseltilmeye çalışılmış, kadınlar için İnas Darülfünûnu adıyla bir üniversite açılmasının yanı sıra, aynı dönemde İnas Sanayi Nefise Mektebi de öğretime başlamıştır. Burada açıklanması gereken bir durum 1914 yılında ibtidailerin ve rüşdiyelerin birleştirilerek numune rüşdiyeleri adı altında faaliyet göstermesidir yılı, dönemin tam ortasına ( ) geldiğinden sadece ibtidailer değerlendirilmiş ve bu çalışmada rüşdiyeler ele alınmamıştır. Araştırmanın problemini, Türk eğitim sisteminde II. Meşrutiyet dönemi ilköğretimde karma eğitim ile ilgili uygulamaların ve yasal düzenlemelerin belirlenmesi oluşturmaktadır. Bu araştırmanın amacı, Türk eğitim sisteminde II. Meşrutiyet dönemi ilköğretimde karma eğitim ile ilgili uygulamaların ve yasal düzenlemelerin incelenmesidir. Bu amaca ulaşmak için aşağıdaki sorulara cevaplar aranmıştır: 1. II. Meşrutiyet döneminde ilköğretimde karma eğitim ile ilgili uygulamalar nasıldı? 2. Karma eğitimin uygulanmasıyla ilgili hangi yasal düzenlemeler yapılmıştır? Araştırma için karma eğitim uygulamalarının seçilme nedeni Türk kültür ve sosyal yaşamında önemli olan karma eğitimin, geçmişte nasıl uygulandığı ve bu uygulamaların günümüz eğitimini önemli bir derecede etkilediğinin düşünülmesidir. Ayrıca karma eğitim ile ilgili bazı tez ve kitap bölümlerinde az çok çalışılmış olmasına rağmen toplu bir çalışmanın olmaması ve dolayısıyla bu alanda büyük bir boşluğun doldurulması açısından bu çalışma önem taşımaktadır. YÖNTEM II. Meşrutiyet dönemi ilköğretimde karma eğitim uygulamalarına ilişkin, tarihsel bir araştırma niteliğindeki bu araştırma tarama modelindedir. Tarama modelleri, geçmişte ya da hâlen var olan bir durumu var olduğu şekliyle betimlemeyi amaçlayan araştırma yaklaşımlarıdır. Araştırmaya konu olan olay, birey ya da nesne, kendi koşulları içinde ve olduğu gibi tanımlanmaya çalışılır (Karasar, 2006:77). Eğitimde tarihsel araştırma birkaç nedenden dolayı önemlidir. Böyle bir araştırmanın bulguları eğitimcilerin geçmişteki bulgulardan ve hatalardan bir şeyler öğrenmesini sağlar; eğitimsel reformdaki ihtiyaçları anlamak için ve belirli boyuta kadar, gelecekteki eğilimleri öngörmek amacını taşır. Tarihsel araştırma tarihçinin
3 88 geçmiş hakkında sorularıyla ilgili gerçekleri kapsayan diğer kaynaklar ve belgeler için sistematik bir araştırmayı kapsar. Konuya ilişkin sayısal veriler ilgili kaynaklardan alınırken tablolar bütün olarak alınmamıştır. Sayısal verilerin karma eğitimle ilgili olanları tespit edilmiş bunlar içinden de şu anki ülke sınırları içerisindeki okullar ve öğrenci sayıları değerlendirilmiş ve tablo üzerinde buna göre düzenleme yapılmıştır. BULGULAR VE YORUM II. Abdülhamid döneminde sıbyan mekteplerinin yerini ibtidai mektepleri almıştır. II. Meşrutiyet in arifesinde (1907/1908) İstanbul da 13 ü kız, 7 si erkek ve 254 ü karma olmak üzere toplam 274 ibtidai okulu bulunmaktadır. Diğer vilayetlerde ise 2554 ü erkek, 203 ü kız, 2388 i karma olmak üzere 5145 ibtidai okul mevcuttur (Erdem, 2007:111). II. Meşrutiyet sonrasında açılan ibtidai mekteplerinin sayıları incelendiğinde, ilk üç sırayı, Aydın (toplam 237), Ankara (toplam 229) ve Konya (toplam 213) illeri almaktadır. İstanbul ise Trabzon, Hüdavendigar, Adana, Sivas, Edirne, Bolu, Karesi ve Canik illerinden sonra on ikinci sırada yer almaktadır. Dikkat çeken bir diğer husus da Aydın, Ankara, Konya, Trabzon, Adana ve Sivas illerinde kız ibtidai mektebi ve karma ibtidai mektebe karşılık çok fazla erkek mektebi açılmış olmasıdır. Hüdavendigar ve Edirne illerinde ise erkek ve kız mektebine karşılık, resmî ibtidai mekteplerinin neredeyse tamamını karma mektepler oluşturmaktadır. Diyarbakır, Kayseri, Menteşe, Karahisar-ı Sahip ve Urfa da bu dönem içerisinde karma mektep bulunmamaktadır (Alkan, 2000) den 1913 e kadar geçen süreç içerisinde maarif alanında yapılan çalışmaların birikimiyle ve iki dönem Maarif Nazırlığı görevinde bulunan Emrullah Efendi nin bu alandaki çalışmaları sonucu Şükrü Bey in Maarif Nazırlığı döneminde 6 Ekim 1913 (23 Eylül 1329) tarihinde Tedrisat-ı İbtidaiye Kanun-ı Muvakkatı yürürlüğe girmiştir (Özalp, 1982). Her ne kadar da adı ilköğretim geçici kanunu da olsa Cumhuriyet yıllarında da birçok maddeleri yürürlükte kalmıştır (Akyüz, 2013:268). Kanunun 8. maddesine göre, ibtidai mektepleri her mahalle ya da köyde açılmalıdır. Birbirine yakın köyler, ortak olarak bir ibtidai mektebi açabilirler. Bir köy ya da mektebin 50 den fazla kız öğrencisi varsa burada bir kız okulu açılması mecburidir. Ama bu sayıda kız öğrenci yoksa ibtidai okulu karma olarak kız-erkek öğrenci alabilir. Her çocuk, 7 yaşını doldurduğu senenin Eylül ayından itibaren, 16 yaşını doldurduğu Haziranın başına kadar okula gitmek zorundadır. Kız-erkek karma eğitim verilen okullarda kızların eğitim süresi kaza maarif encümenleri kararı ile 4 seneye indirilebilir (Ergün, 1996). Bu tür bir uygulamanın farklı yapılması için Edirne Vilâyeti Maarif İdaresi, rüşdiyelerin birinci senesine yaşları arasında olan öğrencilerin kabul edilip, 15 i aşan öğrencilerin alınmamasının diğer vilayetlerde olduğu gibi Edirne de de çok sayıda çocuğun eğitimden yoksun kalmasına sebep olduğunu belirterek yaş sınırının
4 89 arttırılmasını istemiştir. Fakat Tedrisat-ı İbtidâiye Meclisi, bu konuda hiçbir ayrıcalığın yapılamayacağı ve Tedrisat-ı İbtidâiye Kanun-ı Muvakkatı nın ilgili maddesine göre hareket edilmesinin gerektiğini belirtmiştir (Nurdoğan, 2005:319) seneleri arasında açılan resmî ibtidai mekteplerinin sayısına bakıldığında 2017 erkek, 286 kız ve 329 karma olmak üzere 2632 dir. Bununla ilgili ayrıntılı bilgiler Tablo 1 de verilmiştir. Tablo Yılları Arasında Açılan Resmî İbtidailer Vilayetler E K M Toplam İstanbul Edirne Adana Ankara Aydın Hüdavendigar Diyarbakır Sivas Trabzon Kastamonu Konya Ma muratü l-aziz Urfa İzmit Bolu Teke Canik Çatalca Karahisar-ı Sahip Karesi Kal a-i Sultaniye Kayseri Menteşe Alkan, 2000:165 den alınmıştır. (E: Erkek, K: Kız, M: Karma) Tablo 1 de de görüldüğü üzere yılları arasında açılan karma okul 104 adetle en çok Hüdavendigar vilayetindedir. Daha sonra 79 okulla Edirne vilayeti gelmektedir. Bunu Bolu, Trabzon, Konya izlemektedir. Genel olarak erkek ibtidai okullarının sayısı daha fazladır. Bu da kız öğrencilerin erkeklere göre eğitim olanaklarından daha az yararlandığı gerçeğini ortaya koyması açısından önem taşımaktadır. Vilayetler arasında İstanbul daki duruma ayrıntılı bir şekilde bakacak olursak İstanbul genelinde karma eğitimin uygulandığını görülmektedir. İstanbul da karma eğitim uygulayan resmi ibtidai sayıları Tablo 2 de verilmiştir.
5 90 Tablo 2. İstanbul Resmî İbtidai Mektep Sayıları (1911) Bulunduğu Yer E K M Mercan Sultanahmet Fatih Samatya Eyüp Beyoğlu Hasköy 1-14 Beşiktaş 1-15 Arnavutköy 1-2 Yeniköy Büyükdere Tarabya Beykoz Anadoluhisarı Beylerbeyi Üsküdar Doğancılar Kadıköy Büyükada Makriköy Beykoz Şile Yenibosna Keçeci Kurt, 2011:82 den alınmıştır. (E: Erkek, K: Kız, M: Karma) Tablo 2 de yer alan 1911 yılında İstanbul daki resmî ibtidai mekteplerin sayılarına bakıldığında en çok karma okulun Samatya da olduğu görülmektedir ders yılı içerisinde, Türkiye genelindeki toplamlara baktığımızda, erkek ibtidai mektebi, 473 kız ibtidai mektebi ve 477 karma ibtidai mektebi olmak üzere toplam adet ibtidai mektebi bulunmaktadır (Alkan 2000). Ergün (1996) ise, yıllarına ait ibtidai mekteplerinin sayılarının 4609 erkek, 587 kız, 3977 karma olmak üzere toplam 9173 olduğunu belirtmektedir yılındaki vilayet ve livalara göre okul sayıları aşağıda verilmiştir. Tablo 3 incelendiğinde yılında İstanbul, Edirne, Adana, Ankara, Aydın, Hüdavendigar, Sivas, Trabzon, Konya, Ma muratü l-aziz, İzmit, Bolu, Teke, Canik, Çatalca, Karesi, Kal a-i Sultaniye ve Bitlis vilayetleri ve livalarında resmî ibtidai karma okulları olduğu görülmektedir. Bu vilayet ve livalar arasında en fazla karma ibtidai okul Edirne (150) ve Hüdavendigar (110) dadır yılında özel ibtidailere bakıldığında ise karma okulların İstanbul, Edirne, Ankara, Aydın, Hüdavendigar, Sivas, Trabzon, Kastamonu, Konya, Ma muratü l-aziz, Urfa, İzmit, Teke, Canik, Karesi, Kal a-i Sultaniye ve Bitlis vilayetleri ve livalarında olduğu
6 91 görülmektedir. En çok karma okul Kastamonu (1082), Hüdavendigar (930), ve Sivas ta (907) bulunmaktadır. Tablo 3. Vilayet ve Livalardaki İbtidailer ( ) Vilayetler Resmî Hususi E K M E K M İstanbul Edirne Adana Ankara Aydın Hüdavendigar Sivas Trabzon Kastamonu Konya Ma muratü l-aziz Urfa İzmit Bolu Teke Canik Çatalca Karesi Kal a-i Sultaniye Bitlis Alkan, 2000:165 ve 171 den alınmıştır. (E: Erkek, K: Kız, M: Karma) yılında karma ibtidailerin okul, öğretmen ve öğrenci sayılarının durumu Tablo 4 te ayrıntılı olarak verilmiştir. Tablo 4. Karma İbtidailerde Sayısal Durum ( ) Okul Öğretmen Öğrenci Resmî Özel Gayrimüslim Yabancı Kurnaz, 2011:100 den alınmıştır yılında karma ibtidailerin durumuna genel olarak bakıldığında en çok özel karma ibtidai olduğu bunu gayrimüslimlerin açmış olduğu karma ibtidailer izlemektedir. Resmî karma ibtidailerin sayısının az olmasına rağmen öğrenci sayısı oldukça fazladır.
7 ders yılındaki resmî ibtidailerin öğretmen sayısına göre ayrıntılı bilgileri Tablo 5 te verilmiştir. Tabloya bakıldığında karma okulların daha çok bir öğretmenli olduğu görülmektedir. Altıdan fazla öğretmeni olan okullarda karma eğitim uygulanmamaktadır. Tablo 5. Öğretmen Sayısına Göre İlkokullar ( ) Okul Türü E K M Altıdan fazla Altı Öğretmenli Beş Öğretmenli Dört Öğretmenli Üç Öğretmenli İki Öğretmenli Bir Öğretmenli Belli olmayan Ergün, 1996:213 ten alınmıştır. (E: Erkek, K: Kız, M: Karma) ders yılındaki resmî ibtidailerin dershane sayılarına göre sınıflamasına bakıldığında ise bir dershaneli okullarının sayısının çok olduğu görülmektedir. Bu durum karma okullar içinde geçerlidir. Ayrıca numune ibtidailerinde karma eğitim uygulanmamaktadır. Dershane sayılarına göre ilkokulların ayrıntılı bilgileri Tablo 6 da verilmiştir. Tablo 6. Dershane Sayısına Göre İlkokullar ( ) Okul Türü E K M Numune İbtidaisi Altı dershaneli Beş dershaneli Dört dershaneli Üç dershaneli İki dershaneli Bir dershaneli Ergün, 1996:214 ten alınmıştır. (E: Erkek, K: Kız, M: Karma) Ayrıca 1917 yılında erkek öğrenciler için yapılan okullarda kız öğrencilerin de alınmasının istendiği görülmektedir. 18 Kasım 1917 de Niğde Livasına gönderilen belgede bunun bir örneği görülmektedir. Belgede kız çocuklarının eğitiminin önemine vurgu yapılarak erkek öğrencilere tahsis edilmiş köy okullarına kız öğrencilerinin de alınacağı ve erkek okullarına kız çocuklar için dershaneler eklenmesi gerektiğinden söz edilmektedir 2 (BOA, DH.UMVM. 83/8. 03/S /1336 (Hicrî)). 2 Ekte sunulmuştur.
8 93 Ayrıca dönemin dergi ve gazeteleri incelediğinde karma eğitim uygulamalarına ilişkin haberlerin de olduğu görülmektedir Haziran 1914 tarihli Tedrisat Mecmuasının 26. sayısında Muhtelit İbtidailerin İmtihanları adlı haber yer almaktadır. Haberde ibtidailerde karma eğitim gören kız öğrencilerin okulu bitirme yaşlarıyla ilgili Maarif Vekâleti nin almış olduğu karar yer almaktadır yılında çıkan Tedrisat Mecmuasının 28. sayısında karma eğitim uygulamasıyla ilgili şöyle bir haber yer almaktadır (Binbaşıoğlu, 1999): Sayın meslektaşımız Satı Bey ile Selanik Fevziye Mektebi Encümen İdaresi bilmüşterek Yeni Mektep unvanı ile bir okul kurmuşlardır. Bir çocuk yuvası ile bir kısm-ı ibtidaiden oluşmuştur. Çocuk yuvası, yedi yaşına kadar olan çocuklarımıza aittir. İlk kısım beş sınıftır. Bu yıl son sınıf yerine, özel bir sınıf açılacak. Buraya herhangi bir sebeple bilgilerinde ve Türkçeye vukuflarında sınıfta kalmış kızlar alınacaktır. Yeni okul, Beyazıt ta tramvay durağı önünde Bekir Efendi Konağındadır. Yatılı kısmı da vardır. Öğrenci kayıt ve kabul edilmektedir. Yıllık ücret, gündüzleri öğle yemeği dahil olduğu halde yuva çocukları için 12, ilk sınıfa özgü öğrenciler için 18 liradır. Bu yıl, öğretim döneminin yarısı geçtiğinden bu miktarın yarısı alınacaktır. Karma eğitimin uygulanması ile ilgili başka bir yazı ise Halide Edip in [Adıvar] fahri müfettiş sıfatıyla İstanbul daki vakıf ve kız okulları hakkında hazırladığı raporlardır yılında Türk Yurdu dergisinde yayınlanan bu raporlarda Halide Edip okullar hakkında bilgi vermiştir. Bu okullardan biri de Şehzadebaşı Muhtelit Mektebi dir (Türk Yurdu, 1916). Musavver Mektep dergisinin 3 Kasım 1918 tarihli 6. sayısında Kâzım Nami nin [Duru] İzmir de zenginlerin de yardım, destek ve iştirakiyle bir özel okul açacağı haberine yer verilmiştir. Bu gelişme müjdeli bir haber olarak sunulmakta ve açılacak okulun kız erkek karışık bir şekilde yani karma eğitim vereceği yazmaktadır (Gurbetoğlu, 2006:238). SONUÇ VE DEĞERLENDİRME Karma eğitimin okullarda uygulanmasına ilişkin araştırma sonucuna göre seneleri arasında açılan resmî ibtidai mekteplerinin sayısına bakıldığında 2632 okulun 329 u karmadır ders yılı içerisinde ise ibtidai mektebinin 477 i karmadır. Bu da ilköğretim içindeki genel toplamın yaklaşık % 10 unun karma eğitim verdiğini göstermektedir yılında İstanbul, Edirne, Adana, Ankara, Aydın, Hüdavendigar, Sivas, Trabzon, Konya, Ma muratü l-aziz, İzmit, Bolu, Teke, Canik, Çatalca, Karesi, Kal a-i Sultaniye ve Bitlis vilayetleri ve livalarında resmî ibtidai karma okulların olduğu görülmektedir. Bu vilayet ve livalar arasında en fazla karma ibtidai okul Edirne ve Hüdavendigar dadır yılında özel ibtidailere bakıldığında ise karma okulların İstanbul, Edirne, Ankara, Aydın, Hüdavendigar, Sivas, Trabzon, Kastamonu, Konya, 3 Karma eğitimle ilgili tartışma ve fikirler Türk Eğitim Sisteminde Karma Eğitime İlişkin Fikirler, Tartışmalar ve Uygulamalar ( ) adlı doktora tezimde ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir.
9 94 Ma muratü l-aziz, Urfa, İzmit, Teke, Canik, Karesi, Kal a-i Sultaniye ve Bitlis vilayetleri ve livalarında olduğu görülmektedir. En çok karma okul Kastamonu, Hüdavendigar ve Sivas ta bulunmaktadır. Araştırma bulgularında da görüleceği üzere II. Meşrutiyet döneminde ilköğretimde resmi ve özel okullarda karma eğitimin uygulandığı görülmektedir. Ayrıca Şükrü Bey in Maarif Nazırlığı döneminde 6 Ekim 1913 (23 Eylül 1329) tarihinde Tedrisat-ı İbtidaiye Kanun-ı Muvakkatı yürürlüğe girmiştir. Bu kanunda da karma eğitimin uygulanmasına ilişkin maddelerin olduğu tespit edilmiştir. Karma eğitim uygulamalarına ilişkin dönemin mecmua ve dergilerinde de haber ve yazılar bulunmaktadır. Bu da karma eğitim konusunun Kâzım Nami, Halide Edip gibi dönemin aydınları ve eğitimcilerinin de gündeminde olduğunu göstermektedir. Kaynakça Akşin, S. (2001). Jön Türkler ve İttihat Terakki. 3. baskı. Ankara: İmge yayıncılık. Akyüz, Y. (2013). Türk Eğitim Tarihi M. Ö M.S Ankara: Pegem Akademi Yayınları. Alkan, M. Ö. (2000). Tanzimat'tan Cumhuriyet'e Modernleşme Sürecinde Eğitim İstatistikleri Ankara: T.C. Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü Yayınları. BOA, DH.UMVM. 83/8. 03/S /1336 (Hicrî) Binbaşıoğlu, C. (1999). Türkiye de Karma Eğitim. ABECE dergisi. Mart. s Caporal, B. (1982). Kemalizmde ve Kemalizm Sonrasında Türk Kadını ( ). Ankara: Türkiye İş Bankası Yayınları. Ergün, M. (1996). II. Meşrutiyet Devrinde Eğitim Hareketleri ( ). Ankara: Ocak Yayınları. Gurbetoğlu, A. (2006). II. Meşrutiyet Döneminde Yayımlanan Çocuk Dergilerinin Eğitim Açısından İncelenmesi ( ). Yayımlanmamış doktora tezi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü. Ankara: Türkiye Halide Edib. (1916) Senesi Vakıf Kız Mekteplerinin Senelik Raporu (I-II). Türk Yurdu dergisi c. 11, Nr.2-3, 15 Eylül Eylül 1332, s ; Karasar, N. (2006). Bilimsel Araştırma Yöntemi. 16. Baskı. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım. Kamer, S. T. (2013). Türk Eğitim Sisteminde Karma Eğitime İlişkin Fikirler, Tartışmalar ve Uygulamalar ( ). Yayınlanmamış doktora tezi Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Eğitimin Kültürel Temelleri Anabilim Dalı, Ankara: Türkiye Kurnaz, Ş. (1996). II. Meşrutiyet Döneminde Türk Kadını. İstanbul: MEB Yayınları Kurnaz, Ş. (2011). Yenileşme Sürecinde Türk Kadını. İstanbul: Ötüken Yayınları. Keçeci Kurt, S. (2011). Osmanlı Devletinde Kadın Eğitimi Harem den Mektebe. İstanbul: Yitik Hazine Yayınları. Nurdoğan, A. M. (2005). Osmanlı Modernleşme Sürecinde İlköğretim ( ). Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Yayımlanmamış Doktora Tezi. İstanbul. Özalp, R. (1982). Millî Eğitimle İlgili Mevzuat ( ), İstanbul. Tedrisat Mecmuası. Muhtelit İbtidailerin İmtihanları Sayı: Haziran 1914 s. 39. Tümer Erdem, Y. (2007). II. Meşrutiyet ten Cumhuriyet e Kızların Eğitimi. Yayımlanmamış doktora tezi. Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Türk Tarihi Anabilim Dalı, İstanbul: Türkiye
10 95 Coeducation Applications and Legal Regulations in Primary Education during the Second Constitutional Period Assist. Prof. Dr. S. Tunay Kamer Kastamonu University Turkey Extended Abstract Problem: The aim of this study is to determine the applications regarding coeducation during The Second Constitutional Era. Method: The methodology adopted during the study was survey model. Within this regard, a documents analysis on coeducation applications and legal regulations was conducted. Data for the study were collected from periodicals (newspapers, magazines, journals etc.) belonging to the Second Constitutional Era. Findings: According to the results of the study, elementary schools (ibtidai) substituted for the Ottoman Primary Schools (sıbyan) during the reign of Abdülhamid II ( ). Moreover, Tedrisat-ı İbtidaiye Kanun-ı Muvakkatı was put into practice on 6 October 1913 when Şükrü Bey was the Minister of Education. In addition, according to the 8th article of the related law, elementary schools were to be established in every district of the Empire including villages. The law also indicated that a common elementary school had to be set up between nearby villages. Moreover, it was compulsory to establish a school for girls in the districts with the girl student population more than 50. By the law, the schooling age was set at seven, and children had to attend school until the age of 16. In addition, the duration of education at the coeducation schools could be reduced to 4 years with the permission of the Local Educational Commission (Kaza Maarif Encümenleri). Conclusion: The results of the current study also indicated that the total number of coeducational elementary schools were 477 out of 4486 elementary schools during the teaching year, which means that the coeducational elementary schools consist of 10 % of all elementary schools. Besides, it is also apparent that most of the coeducational elementary schools were located in Samatya, Istanbul in Moreover, during the teaching year there were public elementary schools in the provinces and the districts of İstanbul, Edirne, Adana, Ankara, Aydın, Hüdavendigar, Sivas, Trabzon, Konya, Ma muratü l-aziz, Izmit, Bolu, Teke, Canik, Çatalca, Karesi, Kal a-i Sultaniye ve Bitlis. Among these provinces and the districts most of the coeducational elementary schools were situated in Edirne and Hüdavendigar. During the same period, there were also private elementary schools in the provinces and districts of Istanbul, Edirne, Ankara, Aydın, Hüdavendigar, Sivas, Trabzon, Kastamonu, Konya, Ma muratü l-aziz, Urfa, Izmit, Teke, Canik, Karesi, Kal a-i Sultaniye ve Bitlis. Most of the private coeducational elementary
11 96 schools were located in Kastamonu, Hüdavendigar and Sivas among all provinces and the districts. The current study also highlighted the articles of such instructors and intellectuals as Kâzım Nami and Halide Edip regarding coeducation applications in the periodicals and magazines of Tedrisat Mecmuası, Türk Yurdu and Musavver Mektep. Anahtar Kelimeler: History of education, the second constitutional era, elementary schools, coeducation
12 97 EK-. BOA, DH.UMVM. 83/8. 03/S /1336 (Hicrî) Niğde Livasına Gönderilen Yazı
TC ANKARA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ EĞİTİMİN KÜLTÜREL TEMELLERİ ANA BİLİM DALI EĞİTİMİN SOSYAL VE TARİHİ TEMELLERİ BİLİM DALI
TC ANKARA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ EĞİTİMİN KÜLTÜREL TEMELLERİ ANA BİLİM DALI EĞİTİMİN SOSYAL VE TARİHİ TEMELLERİ BİLİM DALI TÜRK EĞİTİM SİSTEMİNDE KARMA EĞİTİME İLİŞKİN FİKİRLER, TARTIŞMALAR
Diyarbakır da Öğretmen Yetiştirme Deneyimleri 1. Teacher Training Experiences in Diyarbakir
Diyarbakır da Öğretmen Yetiştirme Deneyimleri 1 Teacher Training Experiences in Diyarbakir Cemal AKÜZÜM 2, Hasan AKGÜNDÜZ 3 Öz Abstract Bu çalışmada, Osmanlı batılılaşma dönemi ile Cumhuriyet döneminden
II. MEŞRUTİYET DÖNEMİ KARMA EĞİTİME İLİŞKİN FİKİRLER VE TARTIŞMALAR 1
Ocak 2015 Cilt:23 No:2 Kastamonu Eğitim Dergisi 401-412 II. MEŞRUTİYET DÖNEMİ KARMA EĞİTİME İLİŞKİN FİKİRLER VE TARTIŞMALAR 1 Selman Tunay KAMER Kastamonu Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Bölümü, Turkiye