Triger zinciri kopması veya motorda yaşanan diğer bazı problemlerde genelde ithalatçı ve satıcıların tüketiciyi suçladığı ve kullanım hatasından kaynaklı problemler olarak sunmaya çalıştığını görmekteyiz. Ancak aşağıda detaylı olarak değerlendireceğimiz üzere kullanıcı hatası çok özel durumlar harici mümkün değildir.
Otomotiv İthalatçı /distribütör veya satıcı taraflar, triger zinciri kopması hadisenin “ancak kullanıma bağlı sebeplerden” sözkonusu olabileceğini, ayrıca tüketicinin “yığdırma ve yanlış vites seçimi yapmak suretiyle” zincir kopmasına sebep olduğunu iddia etmektedir. Bu iddiaların çoğu açıkça yanlış ve gerçeğe aykırıdır.
Triger zinciri kopması olayı, genellikle tüketicilerin düşük ve sabit bir hızda seyir halindeyken, aniden aracın motorunun sessiz kalması, davacının motorun durduğunu fark etmesi üzerine kontrollü olarak sağ şeride geçerek aracı durdurması şeklinde cereyan etmektedir. Tüketicinin ne bir “yığdırma”, ne bir “yanlış vites seçimi” davranışı sözkonusu olmamaktadır. Otomotiv İthalatçı /distribütör veya satıcı taraflar hiçbir dayanağı olmayan, tamamen gerçeğe aykırı suçlamalarda bulunmaktadır.
Otomotiv İthalatçı /distribütör veya satıcı tarafların tüketicinin aracı “yığdırarak” triger zincirinin kopmasına sebebiyet verdiği, sonra da bu konuda gerçeğe aykırı beyanda bulunduğu iddiası, zaten ağır şekilde mağdur edilmiş ve haksızlığa uğratılmış olan tüketiciye hakaret niteliğindedir.
Bu durumlarda genellikle tüketiciler olayın hemen ardından Yol Yardım hizmetini aramakta, henüz motorun durmasının triger zinciri kopmasından kaynaklandığından tamamen habersiz oldukları için, telefondaki görevliyle olayın seyrini aynen aktarmakta, sorunun basit bir çözümü olup olmadığını ve yok ise ne yapması gerektiğini danışmaktadır. Bu konuşmanın kayıtları genellikle Firmaların arşivinde bulunsa da bu kayıtlara ancak firmalar kendi ihtiyaç duyduklarında ortaya çıkarmaktadır.
Tüketiciler bilahare araç Yetkili Servise çekildikten sonra da, Otomotiv İthalatçı /distribütör veya satıcı tarafların markasına güveninden dolayı zaten arıza neyse layıkıyla giderileceği beklentisini taşıdığından, olayın gelişimini bir kere daha aynı samimiyet, dürüstlük ve detaylarla anlatmaktadır.
Bir otomobil motorundaki “triger zincirinin ancak kullanıma bağlı sebeplerden kopabileceği” iddiası ispata muhtaç olmakla esasen çoğu olayda da akla ve mantığa aykırıdır.
Malum olduğu üzere, her türlü mühendislik ürününde olduğu gibi, otomobil motorlarında da gerek tasarım gerekse üretim hatalarına bağlı sebeplerden çeşitli arızalar ve kırımlar sözkonusu olabilmektedir. Son derece karmaşık bir tasarımı ve üretim süreci bulunan bir dizel motorunda yer alan, insan yapısı bir ekipmanda “ancak kullanıma bağlı sebeplerden” kırım olabileceği iddiası akla ve mantığa aykırıdır.
• Bazı firma üretimi motorların tasarımıyla ilgili özel bir tercihten dolayı 2007 yılından beridir çok sayıda … marka araçta sabit hız ve viteste seyir halinde ansızın triger zinciri kopmasına sebep olduğu, tartışmalı olmayan, alenileşerek kamuoyuna mal olmuş bir gerçekliktir.
Hal böyleyken, davalı tarafın, dava konusu araçtaki triger zinciri kopması hadisenin “ancak kullanıma bağlı sebeplerden” sözkonusu olabileceği iddiası ayıplı araca bağlı hukuki sorumluklarını üzerinden atmak ve mahkemeleri yanıltmak amacını taşımaktadır.
Otomotiv İthalatçı /distribütör veya satıcı tarafların tüketicilerin aracın “düzenli bakımlarını ihmal ettiği gerekçesi” ve bu nedenle triger zinciri kopmasının “periyodik bakım ve yağ değişimlerinin aksatılmasına bağlı” gerçekleştiği iddiaları da yine çoğu olayda gerçeğe aykırıdır.
Firmaların söz konusu araçlar için belirlediği periyodik bakım ve yağ değişimi aralığı genelde “10 000 – 15 000 km’de bir” olarak uygulanmaktadır. Tüketici aracı satın alındığı tarihten itibaren ortalama 10-11 000 km’lik aralıklarla Yetkili Serviste düzenli bakımdan geçirmiş ancak örneğin 31.08.2018 tarihinde triger zinciri kopması, aracın son düzenli bakımdan beri sadece 10 185 km yol yapmış durumdayken gerçekleşmiştir. Dolayısıyla 185 km hatta bin ikibin kilometre gecikerek yapılan bakımların triger kopmasına neden olmayacağın dair bilirkişi raporları mevcuttur.
4.3- Dava konusu araçta meydana gelen triger zinciri kopması hadisesi, bu konuda 2007 yılından beri devam eden kronik bir kötü şöhreti bulunan Bazı Firmaların üretimi bazı kronik arızalı tipi motorun tasarımı ve yerleştirmesinden kaynaklanmaktadır.
Tüketiciler genelde tüketici mahkemelerinde davaları, yalnızca kendi mağduriyetinin tazmin edilmesi için değil, gizli ayıpla ilgili sorumluluğunu üzerinden atmaya çalışan Firmaların kendisi ile aynı durumda olan bütün tüketicilerin haklarını ve emniyetlerini sağlayacak tedbirler almaya zorlamak amacıyla da açmaktadır.
Tüketiciler muhataplara yaptığı ve sonuç vermeyen sayısız sözlü görüşme ve sunumun yanısıra, gönderdiği e-mailler de “aracın ayıplı mal niteliğinde olduğunu, ücretsiz onarım talebi bulunmadığını, 6502 Sayılı Kanun’un kendisine tanıdığı seçimlik haklardan hangisini kullanmak istediğimi muhataplara bilahare yazılı olarak bildireceğini, onayı olmadan araçla ilgili hiçbir işlem yapılmaması talebini” açıkça ifade etmeleri gerekmektedir. Mümkünse bu mailler Otomotiv İthalatçı /distribütör veya satıcı tarafların KEP adreslerine iletilmelidir. Ya da noterden ihtarname şeklinde gönderilmelidir.
Dün, aracımda 31 Ağustos 2017 tarihinde oluşan "trigger zinciri kopmasına" bağlı hasar ve akabinde Şirketiniz'ce takınılmış olan tutuma dair ekte yeniden sunduğum şikayet ve değerlendirme yazısına ilişkin olarak, aşağıdaki hususu ayrıca dikkatinize getirme ihtiyacı hissettim:
Yazıda kullandığım bahsi geçen hasardan kaynaklanan "mağduriyetlerimin giderilmesi" ibaresi, özellikle seçilmiş genel bir ibaredir. Yazıda "mağduriyetlerimin giderilmesi" amacıyla, 6502 Sayılı Tüketicinin Korunmasına İlişkin Kanun'un 11. Maddesine binaen haiz olduğum seçimlik haklardan hangisini tercih edeceğim hususuna özellikle yer vermemiş olduğumun ayrıca altını çizmek isterim. Bu çerçevede, onayım olmadan aracımla ilgili herhangi bir "ücretsiz onarım" tasarrufu yapılmamasını özellikle talep etmekteyim. Bahsi geçen Kanunla haiz olduğum seçimlik haklardan hangisinden yararlanacağım hususunu, Şirketiniz'in şikayet ve değerlendirme yazım ışığında yapacağı değerlendirmeleri de dikkate alarak tarafınıza bilahare yazılı olarak arz edeceğim.
Şeklinde bir ön bilgilendirme talebini içerebilir.
Tüketicilerin maruz kaldığı “seyir halinde motorun stop etmesi” hadisesi, işlek bir otobanda ve yüksek hızlarla seyrederken gerçekleşmesi halinde sürücü ve yolcuların hayatını tehlikeye düşürecek, kabul edilemez derecede büyük bir emniyet riski teşkil etmektedir. Can ve mal güvenliğini tehlikeye atmaktadır.
• Hal böyleyken, Otomotiv İthalatçı /distribütör veya satıcı taraflar motorun triger zinciri koparmak konusunda devam eden ve kötü şöhretini ve yarattığı mağduriyetleri kamuoyundan ve tüketicilerden saklamakta; tüketicileri adeta “pimi çekilmiş bir bomba” ile başbaşa bırakmaktadır. Gizli bir kusurdan dolayı seyir halinde bir aracın triger zincirinin kopması, ciddi emniyet riski yaratan vahim bir durumdur.
Küreselleşen dünyada, çok-uluslu otomotiv üreticileri, ürünlerini tek bir ulusal pazarda değil birçok ulusal pazarda piyasaya sürmekte; aynı ürünle ilgili bir gizli kusurdan dolayı başka bir ülkedeki tüketicilerin yaşadığı mağduriyetler bizim ülkemizdeki tüketicilerin haklarının korunması için dayanak oluşturmalıdır. Aynı şekilde bir ülkede tüketicilerin haklarını ve emniyetlerini korumak için verdikleri mücadele, diğer ülkelerdeki tüketicilerin hak arama süreçlerinin önünü açacaktır.
Triger zinciri kopması hadisesi pekala ilk kez bir tüketicinin aracında görülmüş olabilir. Triger zinciri kopma sorunu, triger mekanizmasının motor içindeki yerleştirmesinden dolayı aşırı ısı ve vibrasyona maruz kalarak erken ve aşırı yıpranmasından kaynaklanabilmektedir. Bu erken yıpranan eleman bazı araçlarda, araç sabit seyir halindeyken aniden kırılmakta ve ağır hasar oluşturmaktadır. Bununla beraber, tabi ki bu motorla donatılmış her aracı etkilememekte, sanayi ürünlerinde üretim ve tasarıma bağlı başka gizli ayıplarda olduğu gibi, adeta bir “talihsizlik piyangosu” gibi istatistiki olarak belirli sayıda araçta tezahür etmektedir.
Aşağıda konu ile ilgili Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun emsal nitelikte kararı da sunulmuştur.
YARGITAY HGK İÇTİHATI
Triger kayışı sıyrılmasına bağlı ağır motor hasarı; birçok parça değiştiği için araç orijinalliğini kaybetmiş; değer kaybı oluşmuş; ayrıca davacının araca güveni sarsılmış; misliyle değiştirilme talebi yerine getirilmeli; davacı değer kaybına ilişkin zararı karşılanarak da olsa bu aracı kullanmaya zorlanamaz
Yargıtay HGK Kararı E.2009/4-441 K.2009/444 T.21.10.2009
· 12140 km’de seyir halindeyken aniden alternatör kayışı kopmuş, akabinde triger kayışı sıyrılmış, motorda ağır hasar oluşmuş;
· yapılan tamirlerde motorun birçok parçası değişmiş, böylece araç orijinal halini kaybetmiş
İlgili Alt Mahkeme kararı:
Istanbul 2. Tüketici Mahkemesi E. 2009/150 K. 2009/26 T.13.05.2009
· “bilirkişi raporunda bu durumun üretim hatası olarak nitelendirildiği sabittir”
T.C. YARGITAY HUKUK GENEL KURULU E. 2009/4-441 K. 2009/444 T. 21.10.2009
ÖZÜ : Yapılan onarımlar sonucu arızaların giderilmiş olduğu; ancak bu arızaların giderilmesi amacıyla aracın birçok parçası değiştirilip, böylece aracın orijinal halini kaybettiği gibi, tüketicinin araca duyduğu güvenin sarsılması nedeniyle araçtan beklediği yararı sağlayamadığı, davacı tarafça değişiklik talebi iletilmesine karşın, davalı yanın bu istemi yerine getirmediği, tüketicinin bu şekilde aracı değer düşüklüğüne ilişkin zararı giderilerek de olsa kullanmaya zorlanamayacağı, belirgindir. Bu sebeplerle, aracın yenisi ile değiştirilmesini isteme koşulları gerçekleşmiştir.
DAVA ve KARAR : Taraflar arasındaki “Ayıplı malın iadesi” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; İstanbul 2. Tüketici Mahkemesi’nce davanın kabulüne dair verilen 16.02.2007 gün ve 2006/258 – 2007/71 sayılı kararın incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’nin 19.09.2008 gün ve 2007/15207-2008/10651 sayılı ilamı ile;
Mahkemece, bilirkişi raporunda yer alan “Tamir olmuş aracın bu durumu; davacı tarafından kullanılıp yararlanması olanağını önemli ölçüde azaltacak ve süreklilik gösterecek nitelikte olmamakla birlikte söz konusu hususların vaat edilen veya standartlarında tespit edilen nitelik ve niceliğine aykırılık olarak, aracın değerini önemli ölçüde azaltan bir eksiklik şeklinde nitelendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.” şeklindeki görüş, yanlış değerlendirilerek malın iadesi için gerekli koşulların gerçekleştiği biçiminde yorumlanmış ve davanın kabulüne karar verilmiş ise de; davalı tarafından ücretsiz tamir edilen araca ilişkin giderilen arızaların Garanti Belgesi Yönetmeliği’nin 14. maddesinde yer alan sayıda tekrarlanması şartının oluşmaması nedeni ile aracın iadesi doğrultusunda verilen karar doğru görülmemiştir. Ancak, tamir sonrası aracın yeni durumu nedeni ile oluşan değer farkına hükmedilmesi gerekli ve olanaklıdır. Mahkemece bahsedilen değer farkına ilişkin olarak karar verilmesi gerekirken şartları oluşmadığı halde aracın iadesine yönelik olarak verilen kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir… ),
Somut olayda; “0 km”de alınan aracın tüketiciye tesliminden sonra, servis ışığı yanıp yağ oranı düşük uyarısı vermesi nedeniyle motor yağ keçesinin değiştirildiği, aracın dış cephe boyasında özellikle vernik tabakası altında boya kusuru bulunduğu, aracın alternatör kayışının koptuğu, triger kayışı arasına girerek supapların eğildiği ve motorun arızalandığı, buna bağlı olarak emme ve egzoz supap takımı olmak üzere birçok parçanın tamamen değiştirildiği; yapılan onarımlar sonucu arızaların giderilmiş olduğu; ancak bu arızaların giderilmesi amacıyla aracın birçok parçası değiştirilip, böylece aracın orijinal halini kaybettiği gibi, tüketicinin araca duyduğu güvenin sarsılması nedeniyle araçtan beklediği yararı sağlayamadığı, davacı tarafça değişiklik talebi iletilmesine karşın, davalı yanın bu istemi yerine getirmediği, tüketicinin bu şekilde aracı değer düşüklüğüne ilişkin zararı giderilerek de olsa kullanmaya zorlanamayacağı, belirgindir.
SONUÇ : Davalı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile, direnme kararının yukarıda açıklanan nedenlerle ONANMASINA ve aşağıda dökümü yazılı (1.815) Lira bakiye temyiz ilam harcının temyiz edenden alınmasına, 21.10.2009 gününde oybirliği ile karar verildi.