Kontrollü Over Uyarısı İçin Kullanılan İlaçlar
Gonadotropin serbestleştirici hormon agonistleri
GnRH agonistik analoglarının başlangıç uygulaması gonadotropin salgılanmasını arttırır(alevlendirici etki, flare up) ve hipofiz baskılanması durumuna ulaşmak için genellikle 7-14 gün gerekir.Uzamış uygulaması GnRH reseptör down regülasyonuna yol açar.Prematür lüteinizasyonu önler.
Analoglar arasındaki farklılıklar temel olarak uygulama metotları ve etkinlikleri ile ilişkilidir. Tümü parenteral uygulanması gereken küçük polipeptid moleküllerdir.Subkütan, intramüsküler ve intranazal uygulanabilirler.
Genel isim Ticari isim Göreceli etkinlik Veriliş yolu Tavsiye edilen dozDoğal GnRH 1 i.v. s.c.NanopeptidlerLeuprolide Lucrin,Lupron 50-80 s.c. 500-1000 mikro gr/gün20-30 i.m. depo 3,75-7,5 mg/ayBuserelin Suprefact 20-40 s.c. 200-500 mikrogr/gün
İntranazal 300-400 3-4kez/gün
Histrelin Supprelin 100 s.c. 100 mikrogr/gün
Goserelin Zoladex 50-100 s.c. implant 3,6 mg/ay
Nafarelin Synarel 200 intranasal 200-400 2 kez/gün
Triptorelin Decapeptyl 36-144 s.c. 100-500 mikrogr/gün
i.m. depo 3,75 mg/ay
Lucrin/Prosalid ( leuprolide asetat) 5 mg/ml s.c. uygulanır.
Lucrin depot 3,75 mg-11,25 mg s.c. uygulanır.
Eligard leuprolide asetat 22,5 mg-7,5 mg
Decapeptyl triptorelin 0,1 mg/ml s.c.
Tüp bebek tedavisinde kullanılan bu ilçaların yan etkileri kısaca: Sıcak basması, libido azalması,impotans,vaginal kuruluk, meme boyutunda azalma, duygusal dengesizlik, geri dönüşümlü osteoporoz, lokal cilt reaksiyonları, baş ağrısı sayılabilir.
GnRH antagonist analogları gonadotropin salgılanması üzerine doğrudan engelleyici, geri dönüşümlü olan baskılayıcı bir etkiye sahiptir. Antagonistik moleküller hipofizer GnRH reseptörleri için yarışır ve işgal ederler.Baskılanma hızlıdır,alevlendirici etki yoktur. Reseptör kaybı olmadığı için etkili hipofizer baskılanma için agonistlerden daha yüksek doz antagonist gerekmektedir. Bırakıldığında gonadal fonksiyon hızla geri döner.FSH’a göre daha belirgin LH inhibisyonu yaparlar. Prematür lüteinizasyon ve yüksek LH seviyelerinin oosit üzerindeki etkileri önlenebilir.
Genel isim Ticari isim Veriliş yolu Tavsiye edilen doz
Ganirelix Orgalutran s.c. 0,25mg/0,5 ml
Cetrorelix Cetrotide s.c. 0,25mg/1 ml
Lokal cilt reaksiyonları,bulantı,baş ağrısı,yorgunluk ve kırgınlık görülebilir.
Folikül uyarıcı hormon ve lüteinize edici hormon gonadal işlevi kontrol eden iki ön hipofiz hormonudur.FSH erken folikül hücre gelişimini arttırır.Preovulatuar folikülün gelişiminde önemlidir,aromataz aktivitesini arttırır.Ardından LH uyarısı androjenlerin üretimini sağlar ve östradiole aromatize edilir.
İnsan menopozal gonadotropini (MENOTROPİN=hMG)
Eşit miktarda 75 IU FSH ve 75 IU LH içerir.Menopoz dönemi yaşayan kadınlardan alınan idrarın saflaştırılmasıyla elde edilirler.
Merional 75 IU-150 IU flakon.i.m./s.c. yapılabilir.
Menopur/Menogon 75 IU flakon im/sc yapılabilir.
Saflaştırılmış folikül uyarıcı hormon (FOLLİTROPİN)
Saf FSH barındıran ve laboratuar koşullarında rekombinant DNA teknolojisi ile üretilen preparatlarda LH aktivitesi bulunmamaktadır.Endojen LH seviyeleri artmış olan hastalarda kullanım alanı bulmuştur.Ampul,flakon ve kalem içindeki hormon oranı standarttır.
Puregon= Follitropin beta içerir. 300IU/0,36 ml -600IU/0,72 ml -900IU/1,08 ml kartuş
50 IU-100 IU- 150 IU flakon s.c. uygulanır.
Gonal-f= Folitropin alfa içerir. 450 IU/0,75 ml -1050 IU/1,75 ml flakon-75 IU flakon
300 IU-450 IU-900 IU hazır dolu enjeksiyon kalemi s.c. uygulanır.
Üriner foliküler uyarıcı hormon
Menopoz dönemi ardından kadınların idrarından saflaştırılarak elde edilen sadece FSH hormonu içeren ilaçlardır.İdrardan elde edilen pürifiye FSH preparatlarında <1 IU LH ve yüksek pürifiye FSH preparatlarında ise <0,1 IU LH bulunmaktadır.
Fostimon/Fertinex 75 IU -150 IU urofollitropin i.m./s.c.
Lokal deri reaksiyonları,baş ağrısı,abdominal ağrı,bulantı,kusma,ishal ve over kistleri görülebilir.
Kısa sürede GnRH salınımında artışa yol açarak hipofizer gonadotropin salgılanmasını arttırır.Bu foliküler gelişim,seçilme,baskın folikülün oluşması ve yırtılma ile sonuçlanır.Atılımı yavaştır.Günde 100 mg’dan ardışık 5 gün verilmesini takiben ilaç serumda 30 güne kadar tespit edilebilir.Bazı hastalarda antiöstrojenik etkisi görülebilir.
Klomen 50 mg’lık 10 ve 30 tablet oral
Serophene/Gonaphene 50 mg 10 tablet oral olarak alınır.
Sıcak basmaları,şişkinlik,bulantı,kusma,baş ağrısıve görme ile ilgili belirtiler görülebilir.
Sitokrom P450 bağımlı bir enzim olan aromataz sadece östrojen yapımındaki son basamakta rol oynar,androjenlerin östrojene dönüşümünü sağlar.Tüm dokularda östrojen yapımını azaltan bir antiöstrojenik ajandır.Günde bir kez ağızdan uygulanır.
Letrozole= Femara/Letrasan/Letroks/Letrol/Letu 2,5 mg 30 film tablet oral alınır.
Kemik ağrısı,sıcak basması,sırt ağrısı,bulantı ve nefes darlığı görülebilir.
Kontrollü ovarian uyarının her şeklinde kendiliğinden LH artışının tutarsızlığı yüzünden ve GnRH agonistleri ile tedavi edilen hastalardaki LH yetersizliği sebebiyle ovulasyonun son tetiklenmesini gerçekleştirmek için hCG değişmez bir şekilde kullanılmaktadır.Preovulatuar foliküller hazır olduğunda hCG uygulamasını granüloza hücrelerinin luteinizasyonu,östradiol yapımından -progesteron yapımına geçiş,oosit olgunlaşması,mayozun yeniden başlaması ve takiben 36-40 saat sonra folikülün yırtılması takip eder.hCGC’nin serumdaki uzun yarı ömrü klinik uygulamada istenmeyen bir özelliktir.Sürekli luteotropik etki ile çok sayıda korpus luteum gelişimi olur ve fizyolojik değerlerin üzerinde östradiol ve progesteron yapılır.Sonuçta ovaryan hiperstimulasyon sendromu oluşabilir.Uzamış etkisinin bir diğer sakıncası küçük foliküllere etki edip çoğul gebelik oluşmasına yol açabilecek gecikmiş ovulasyondur.İdrardan veya rekombinant olarak elde edilebilir.
Pregnyl 500 IU/amp- 1500 IU/amp- 5000 IU/amp im/sc uygulanabilir.
Ovitrelle 250 mikrogr/0,5 ml(6500 IU eşdeğer)(rekombinant)
Choragon /Choriomon/Profasi 5000 IU i.m./s.c.
Bu ilaçları doktorunuza sormadan kullanmanız önerilmez.