Almanya is kazalarini nasil azalttı? | ISGforum.net :: İSG sektörünün iş ve bilgi ağı
Almanya is kazalarini nasil azalttı?
Konusu 'Sunumlar' forumundadır ve Erkan Dündar tarafından 30 Haziran 2013 başlatılmıştır. Erkan Dündar
is kazalarini nasil azaltti ? Ahmet Algan
Berlin eyaleti sosyal kaza sigortasi is müfettisi 27. Hafta İSG sunumları
Almanya is kazalarini nasil azaltti ?
Berlin eyaleti sosyal kaza sigortasinda ögrenci referatinda 5 müfettis arkadasla bizde sigortali 313 bin ögrenci, 106 bin cocuk yuvasina giden cocuk, meslek okullarina giden 98 bin talebe ve günlük bakim annelerinde bulunan 4600 cocuktan sorumluyuz.
Kazalari önlemek icin isletmelerde sirasi ile teknik ve organize tedbirlerini alip, calisani egitseniz dahi bazi sinira kadar muvaffak olursunuz. Kazalari tamamen bertaraf etme imkaniniz olamaz.
Gectigimiz yil ölümle neticelenen bir kaza ile konuya baslamak istiyorum.
Bizde sigortali tekerlek sandalyede engelli bir lise talebesi Berlin Teknik Ünüversitesinde meslek fuarina gitmis, üc basamakli bir merdivenden düserek ölmüstü.
Bu kazayi Ünüversitelerden sorumlu müfettis arkadas hadisenin hemen akabinde yerinde inceledi. Bu Ünüversitede tam kadro calisan is güvenligi uzmani ve is yeri hekimi nezdinde kaza degerlendirmesi su neticeyi ortaya koydu:
Fuarin yapildigi alan iki ayri zeminden olusuyor. Birinci zemini alt zemine sadece üc basamak bagliyor. Merdivenlerde tutunacak ancak 4 basamaktan sonra gerektiginden böyle bir tutunak yok. En üst basamakta beyaz bir cizgi basamagin taninmasi icin cekilmis. Merdivenin saginda ve solunda teker sandalyeler icin gerekli rampa mevcud.
Binalarda yaya trafigi icin gecerli isik kuvveti de mevcud oldugundan teknik tedbirler alinmis.
Bu kazada bir kasit veya agir ihmal yok. Kazanin sebebi:
a) tekerlekli sigortalimizin ayni zamanda görme engelli olmasi,
b) kendisi ile fuara beraber gelen refekatcisindan kisa müddette olsa ayrilmasi,
c) merdivende mevcud beyaz cizginin zamanla asinmasi olmustur.
Temmuz 2008 yilinda türk gazetelerine konu olan bir haberde yozgat cekerek ilcesine bagli bir köyden 1987 yilinda Istanbul Pendik te bulunan cam üretiminde kullanilmak üzere tas ügüten kuvars degirmenlerinde calismak üzere gelen 26 kisinin kisa zamanda silikoz hastaligina yakalandiklarini ve calisamaz hale geldiklerinden tekrar köylerine döndüklerini bildiriyor. Haberin yayinlandigi günlerde 26 isciden 14 kisinin vefat ettigini digerlerininde ölümü bekledigini yaziyordu.
Fabrikanin kapanmasi ve evraklarin bulunmamasi sebebi ilede sosyal güvenlik kapsamina alinmadiklari söyleniyor.
Simdi dönelim almanyaya:
Bu sema 1886 dan 2008 yilina kadar is yerlerinde hayatini kaybedenleri gösteriyor.
1917 yilinda özel sektör ve kamuda is kazasindan vefat edenler toplam: 9201
1948 yilinda özel sektör ve kamuda is kazasindan vefat edenler toplam: 4681
2008 yilinda özel sektör ve kamuda is kazasindan vefat edenler toplam: 572
Bu tabelada tüm özel sektörün bin iscide kaza orani 26 ya düstügünü gösteriyor. Ayrica her meslek branslarinin kaza oranin farkli oldugu görülüyor.
Almanya calisma bakanliginin son yayinladigi “almanyada kazalarda ölen ve yaralananlar” istatistigi benim icin is güvenliginin almanyada ne kadar basarili oldugunu gösteriyor:
Buna göre 2010 yilinda ölenler
a) is yerlerinde 525
b) tarafikte 3834
c) okulda 12
d) evlerde 7533
e) bos zamanlarda 7238
f) digerleri 1101
Almanyada is kazalarinin azligi benim icin mevcud is güvenligi sisteminden kaynaklanmaktadir. Peki bu hale nasil gelindi?
19. yüzyilda avrupa endüstrisinin gelismesinde is kazalari ve meslek hastaliklari had safhada idi. Is kazasi gecirenler ve meslek hastaligina yakalananlar haklarini alamiyorlardi. Aileler perisan oluyor, cocuklar yetim kaliyor, ailenin gecimi icin bu cocuklar calismak zorunda kaliyorlardi.
Almanya prusya krali Friedrich Wilhelm askere gelen genclerin ciliz, kisa boylu, hasta oldugunun sebebini cocuklarin agir sartlarda calismasina bagladigi icin 1839 yilinda 9 yasindan kücük cocuklarin calismasini yasakladi. 16 yasindan kücük genclerinde günlük calismasini 10 saate indirdi. 1853 yilinda cocuklarin calisma yasagi 12 yasina cikarildi.
12 ila14 yaslarindaki cocuklarin günlük calisma saati 6 saatle kisitlandi.
1869 yilinda yürürlüge giren “isletme kanunu”nda is verenlerin teknik is güvenligi tedbirleri almalari zorunlu kilindi.
Sosyal kaza sigortasinin kurulusu
Almanya 1884 te dünyanin hic bir yerinde daha örnegi olmayan kaza sigortasini kurdu.
Bu kurulan sigorta bir nevi koparatif gibi calisiyordu. Is verenler calistirdiklari isci sayisina göre aidat ödüyor, is kazalarinin ve meslek hastaliklarinin masrafi ve sorumlulugu bu meslek koparatifleri tarafindan karsilaniyordu.
Günümüze kadar almanyada gelistirilen sosyal sistemde bes sosyal sigorta (SGB=Sozialgesetzbuch) olusturuldu.
1. Hastalik sigortasi (SGB V)
2. Bakim sigortasi (SGB XI)
3. Emeklilik sigortasi (SGB VI)
4. Issizlik sigortasi ve (SGB III)
5. Kaza sigortasidir. (SGB VII)
Ilk dört sigortanin masrafi (aidati) is veren ve isci tarafindan ayni oranda paylasilir.
Kaza sigortasinin (meslek koperatifinin) masrafi sadece is veren tarafindan karsilanir.
Türkiyede böyle bir kaza sigortasi kuruldugu takdirde bu sigortanin masraflarinin sadece is verene yüklemektense is güvenliginden sorumlu olan isveren ve isciye ayni oranda yüklemek gerek. Aksi takdirde is güvenligi asagidaki misalde görüldügü gibi ciddiye alinmaz.
2012 yaz tatilimde Ayvagediginde cektigim bu fotografta bir kaynakci elinde dakikada belki 5 bin devir yapan makine ile capak temizliyor. Gözünde koruyucu gözlük yok. Is güvenligini kendi cikari icin ciddiye alan is veren bu isi hemen durdurmasi ve “oglum ben seni buraya kaynakci ustasi olarak aldim. Zarar görmeyesin diye sana gözlük temin ettim. Gözlüksüz calismanla usta oldugunu göstermiyorsun. Gözüne bir capagin kacmasi ile kör olman bir yana, benim isimi aksatacaksin. Bir daha seni gözlüksüz calistigini görmeyeyim” diyerek kesin tavir takinmasi lazim.
Almanyada tüm sosyal sistem “Sosyal kanunlar kitabi” (SGB=Sozialgesetzbuch) altinda toplanmistir.
Bu sosyal sistemin icine engelliler kanunu (SGB IX) ile cocuk ve genclik yardim kanunu (SGB VIII) dahil edilmistir.
Sosyal kaza sigortasi (SGB VII = Gesetzliche Unfallversicherung)
Almanyada kamu dahil her bransin kendine ait bir kaza sigortasi mevcuddur. Bu sigortalar devletin kendilerine verdigi muhtariyet hakkini kullanarak kanunlarin yaninda özel nizamnameler hazirlamistir. Tüm isletmeler üyesi oldugu kaza sigortasinin cikarmis oldugu bu nizamnamelere uymak mecburiyetindedir. Uzmanlar tarafindan hazirlanan her bransa uygun bu nizamnameler 200 den fazladir. Bazi numuneleri.............
Kaza sigortalarinin vazifesi
birinci etapta her türlü yöntem ile is kazalarini, meslek hastaliklarini ve meslekle ilgili diger hastaliklari önlemek,
ikinci etapta kazalarin veya meslek hastaliklarinin meydana gelmesi ile sigortalinin sihhatini ve calisma gücünü eski haline getirmektir. Bu mümkün olmaz ise maddi destek vermektir.
Kazazedenin yapabilecegi baska bir meslegin egitim masrafini üstlenmekte buna dahildir.
Sigortanin hedefi kaza geciren veya meslek hastasi olan sigortaliyi mümkün oldugu kadar is hayatinda tutmaktir.
Is veren masraf acan is kazalarini sosyal kaza sigortasina bildirmek mecburiyetindedir.
Doktora görünme mecburiyeti gerektirmeyen masrafsiz kazalari kaza defterine kayit etmek mecburiyetindedir.
“Meslek hastaliklari kanunu”na göre sigortalinin kendi, doktor veya is veren meslek hastaligini bu sigortaya bildirebilir.
Meslek hastaliklari listesinde yer almayan meslek hastaliklarida kanunda gecen bir maddeye göre islem görür.
Kaza sigortasinin ilk etapta calismasina is vereni bilgilendirme ve egitme, is güvenligi uzmanlarinin, is yeri hekiminin egitimi ve bilgi ile donanimi, isci temsilcisinin egitimi, sirketlerdeki ilk yardimcilarin egitimi, yangin koruma görevlilerin egitimi, is yerlerinde is güvenligi organizasyonunun yerine getirilmesi icin ziyaretler ve denetlemeler girmektedir.
Sosyal kaza sigortasinin arastirma enstitüleri ve egitim merkezleri bu hususta gerceklestirilen müesseseleridir.
Ikinci etapta kaza sigortasinda bu hizmeti sigortalisina en iyi sekilde verebilmek icin egitilmis elemanlara (Sozialfachangestellte, Berufsberater...) sahip olmasi gerekmektedir.
Kaza sigortasi tarafindan belli sartlari yerine getiren has doktorlar (Durchgangsärzte) ve uzman hastahaneler yürütmektedir. Sosyal kaza sigortasinin kendisine ait hastahaneleride bu hizmeti sigortalisina götürmektedir.
Almanyada is güvenligi katilimcilari:
1) Isletmenin icinde organize söyledir:
a) Is güvenliginden sorumlular isveren ve iscidir.
b) Isverene bu sorumlulugu yerine getirebilmesi icin yardimci elemanlar ise;
- isci temsilcisi (Sicherheitsbeauftragte=is güvenligi görevlisi)
- is güvenligi uzmani (Sicherheitsfachkraft)
- is yeri hekimi (Betriebsarzt)
- is yeri isci temsilcisi (Betriebsrat/Personalrat=sendikanin isci temsilcisi) dir.
2) Isletmenin disindakiler:
Is güvenliginde kanun koyucu ve denetleyici:
- yaptigi kanunlarla (ve müfettisleri) ile devlet
- nizamnameleri (ve müfettisleri) ile sosyal kaza sigortasidir.
Kanunlarin en basinda anayasanin 2. maddesi gelmektedir: „Herkesin yasama ve fiziksel korunma hakki vardir“
Daha sonra diger kanunlar gelmektedir.
“Is yeri isci temsilcisi kanunu”nda (Personalvertretungsgesetz)
- Kanunlarin ve nizamnamelerin uygulanmasini takibi
- Is kazalarinin önlenmesi icin tedbir almada is verenle beraber karar alma yetkisi
- Tüm kamu teskilatlari ve kaza sigortalarinin calismalarini desteklemesi yer almaktadir.
Is kazalarini bir buz denizine veya bir ücgene benzetebiliriz. Ücgenin en üst ucunda ölümle neticelenen kazalar yer alir.
Bir altindada isciyi malülen emekliye sevk edecek kazalar.
Onun altinda da doktor tedavisi gerektiren kazalar.
Bu kazalar kaza sigortasina bildirildigi icin isletmenin disina tasan kismidir.
Is kazalarinin esas büyük kismi suyun altinda kalan ve isletmenin disina yansimayan kismidir. Bu kisimda yer alan kazalar doktor muayenesini gerektirmeyen kücük yaralanmalardir. Bu kazalar kaza defterine (Verbandbuch) kayit olunur.
Onun altindaki en büyük kisimda „nerede ise kaza“ lardir.
Bu gibi kazalarin bizzat üretimin en altinda tesbit edilmesi ve önlem alinmasi amaci ile isci temsilcisine (Sicherheitsbeauftragte=Is emniyeti görevlisi) ihtiyac duyulmustur.
Is yerinde is güvenliginin saglanmasi icin isverenin nezdinde is güveni uzmani, is yeri hekimi, is yeri isci (sendika) temsilcisi ve isci temsilcisi isletmedeki risklerin bertaraf edilmesi ve güzel bir organizenin kurulmasi icin fikir alisverisinde bulunur, kararlar alir.
Avrupa birliginin tüm üye ülkelerinde is güvenliginin ayni seviyeye ulasmasi icin yürürlüge koyulmasini istedigi is güvenligi kanunu almanyada 1996 da uygulanmaya konuldu.
Bu kanuna gore tüm isverenlerden is yerlerinde risk degerlendirmesi yapmasi, tedbirleri almasi ve bunu yaziya dökmesi istenmektedir.
Almanya gectigimiz yil müfettisler araciligi ile isletmelerde “risk degerlendirmesi yapildimi?” diye bir arastirma yapti.
Netice olarak tüm isletmelerin %51 inin bu degerlendirmeyi gerceklestirdigi ortaya cikti.
Bu tablo bize sunu gösteriyor:
Almanyada 1973 yilinda yürürlüge giren is güveni uzmani ve is yeri hekimi vazifelendirme kanunu (Arbeitssicherheitsgesetz) geregince büyük isletmelerde calisan bu uzmanlar sayesinde risk degerlendirmelerini büyük oranda gerceklestirebilmistir.
Kücük boyda isletmeler risk degerlendirmelerini tam basaramamislardir.
Risk degerlendirmesini bir cok isveren zor ve ancak uzman kisiler bu isin üstesinden gelecek bir sey gibi zannediyorlar. Bazi uzmanlarda risk degerlendirmesini doktora tezi gibi genisletiyorda, genisletiyorlar.
Avrupa birliginin öngördügü kanuna bakilir ise görülecekki risk degerlendirmesinin iceriginin hangi capta bir degerlendirme olmasi gerektigi hakkinda bir sey belirlenmemis. Bu sebeble kücük isletme sahipleri risk degerlendirmesini nasil yapacaklari hakkinda basin yayin ile bilgilendirilmelidir.
Bizim kültürümüzde “bir seyi bilmiyorsan bilenden sor” diyor. Her kücük isletmeci meslek erbabindan hangi tedbirlerin kendi is yerlerinde alinmasi gerektigini sorsa ve bunlari kaleme alsa kanunun ön gördügü gerekliligi yerine getirmis olacak.
1.hedef: isin insana uygun hale getirilmesi,
2.hedef: is sartlarinin (tehlikelerin) degerlendirilmesi,
3.hedef: gerekli tedbirlerin alinmasi,
4.hedef: tedbirlerin uygulanmasi,
5.hedef: tedbirlerin basarisi derecesinin degerlendirilmesi ve is sartlarinin degismesinde ve en azindan her yil degerlendirmenin tekrar edilmesi gerekmektedir.
(37) Ayvagedigi „ölüm tehlikeli“ kapagi acik trafo
(38-39) Gözne yol kenarinda kapagi acik 2 metre derinliginde su vanasi
(40) Gözne yol kenarinda agaci teli ile bogup hayat hakki tanimayan tabela (yaratilana saygi yok!)
(41) Göznede yokus asagi akan dereyi kapatan beton bendinin acik kapagi (hayati tehlike arz ediyor !)
(42) Göznenin icinde oyun parki yanindaki bendin acik kapaginin sunta ile örtülmesi !
(43) Gözne ile ayvagedigi arasindaki yol yapiminin (hizmet paylasma kavgasini) gösteren levha !
(44) Almanyada is güvenligi uzmani ve is yeri hekimi calistirma mecburiyeti hakkinda is verene alternatif model
Is yerlerinde is güvenligi enstrumanlarinin bazilari:
1) Calisanlarin bilgilendirilmesi (Unterweisung)
2) Kaza tutanagi (Verbandbuch)
3) Kaza bildirim raporu (Unfallanzeige)
4) Isci Temsilcisinin bildirim defteri (Meldebuch)
5) Kaza sigortasinin denetim raporlari (Begehungsprotokolle)
6) Is güvenligi uzmani ve is yeri hekiminin raporlari
7) Tibbi muayene (Vorsorgeuntersuchung)
8) Yangin denetim raporu (Brandsicherheitsschau)
9) Risk degerlendirmesi raporu (Gefährdungsbeurteilung)
10)Zararli maddeler listesi ve güven belgesi (Sicherheitsdatenblatt)
11)Elektrikli donanim listesi ve kontrol mührü
12)Ilk yardimcilar (Ersthelfer)
13)Yangin koruma görevlileri (Brandschutzbeauftragte)
ve en etkili calisma: is yeri icin bir is güvenligi menecmen sisteminin (Arbeitsschutzmanagementsystem) olusturulmasi.
Almanya is kazalarini nasil azaltti.doc
Almanya Maden Ocaklari kanunu:
Maden ocaklarinda calisanlarin sihhatlerinin korunmasi kanunu:
Maden ocaklarinda sihhat ve emniyet arastirmasi (1998)
Maden ocaklarinda kazalarin önlenmesi icin hazirlanan 7 altin kural:
Dipl. Ing. Ahmet Algan
Berlin Eyaleti Sosyal Kaza Sigortasi Is Müfettisi
Tel.: (030) 7624-1313
Fax: (030) 7624-1109
Maden Ocaklarinda emniyet.doc
Eğer ağır sanayini emperyalist bir güç olarak sömürge devletlerde kurarsan iş kazalarını azaltırsın. Almanya'nın da olayı bundan ibaret Edit: Yararlı bir çalışma olduğu su götürmez bir gerçek Tugbay Seker,