Dicle ve Fırat Salonu’ndan notlar
Yayınevleri, matbaalardan aldıkları yeni kitaplarıyla okurlarının karşısına çıkmışlardı. Doğrusu okurlardan daha heyecanlı olduklarını söylemek hiç de abartılı sayılmaz. Şiir, öykü, roman, inceleme ve diğer türlerde kaleme alınmış eserler, okurların parmaklarını ve gözlerini üzerlerinde hissetmek için sayfalarını neredeyse kendileri çevireceklerdi.
03 Eki 2019 12:46
Diyarbekir Surları’nın gölgesinde minderlerin üzerinde yaşanan semaver keyfinin ardından bir okur olarak Tüyap’ın düzenlemiş olduğu 7’nci Diyarbakır Kitap Fuarı’na gitmek üzere yola çıktım. Piradehderî (On gözlü köprü) üzerinde hüzünlü adamların neşeleriyle bir caz havasına dönüşen davul zurna sesleri, Dicle’nin yakarışına karışıp Kurdistan’ın hayat damarı olduğunu kanıtlarcasına Hewsel’in yanı başından Kırklar Dağı’nın eteklerinde serin serin akıyordu o sıra.
Mardin Kapısı’ndan Xançepek’e doğru kıvrılan yoldan gitmek mümkün değildi çünkü mekan, Abdullah Aren Çelik ve Mustafa Orman’ın fuarın en güzel söyleşilerinden biri olan “Toplumsal Belleğin İnşası ve Edebiyatın Önemi”nde değindikleri gibi, hatırlayabilme ve unutabilmenin sanıldığı kadar kolay olmadığını tekrar tekrar hissettiriyordu. “Herkesin görmek istediği Toledo” hutbesinin, mekanın belleğini ‘soylulaştırma’ çabasıyla kazıyamayacağını, en azından şimdilik sesler, uğultular yeterince kanıtlıyordu. Fırat Salonu’nda Aren’in dediği gibi, mekanı mekanda yaşanılanlarla birlikte bir şekilde edebiyata taşımak gerekiyordu. Abdullah Aren Çelik, haklıydı. Sur’un Toledo değil Xançepek olduğunu oraya dokunabilenler yazmalıydı her şeyden ve herkesten önce.
Dağ Kapı’dan Elazığ Caddesi’ne vardıktan sonra hiç sapmadan ve İstanbul’daki Tüyap’ın en büyük zorluklarından biri olan trafik derdini yaşamadan dostlarla birlikte kısa bir sürede fuar alanına vardık. Ufkun Öte Yanı’ndan sonra yeni eseri için ‘suyunu ve kahvesini hazırlayan’ sevgili İrem Uzunhasanoğlu’nun içtenliği, sohbeti ve Diyarbekir’i daha da güzelleştiriyordu. Uzunhasanoğlu, İthaki standında kendisini bekleyen okurlarıyla buluşacaktı. Gazete Duvar yazarı Ali Fikri Işık, Avesta Yayınları’ndan çıkan Amedspor Kaos ve Direniş kitabını imzalayacak ve akşama doğru da Dicle Salonu’nda modern Kürt edebiyatının öykü damarına güçlü dokunuşlar yapmasına rağmen kıymeti yeterince anlaşılamayan Enwer Karahan moderatörlüğündeki söyleşisi gerçekleşecekti.
Fuar alanına giriş hiç bu kadar kolay olmamıştı. Kapıdaki nazik karşılama, edebiyatın sıcaklığını hemen hissettirdi. İnanılmaz bir ilgi vardı. Koridorlar canlı, salonlar doluydu. Okur, uzun zamandır göremediği ya da ilk defa karşılaşma imkanı bulduğu yazarlarla sohbet etme imkanı buluyor ve edindiği kitapları için imza alıyordu. Bu yönüyle Diyarbakır Kitap Fuarı, nefes de alınabilen bir festival ve panayıra dönüşmüştü. Fuarın her şeyden önce bir iletişim aracı olduğunu anlatması bakımından yeterince tanık ve tanıklık vardı.
Fuar girişinde edindiğim etkinlik takviminden yararlanarak katılabileceğim söyleşi ve programları belirledim. Lis Yayınevi’nin düzenlediği “Osman Sebrî ve Kürtçe Modern Öykü Kuruculuğu” katıldığım ilk etkinlik oldu. Dilawer Zeraq ve Sîdar Jîr, Kurmancî gerçekleştirdikleri söyleşilerinde, Dicle Salonu’nu dolduran okurlarıyla kurdukları harika etkileşimle dilin imkanlarını da masaya yatırdılar.
Fuar sayesinde uzun zamandır göremediğim dostları görme imkanı buldum. Yeni dostlar edindim. Zaman olmadığı için çok istememe rağmen imzasına ve söyleşisine katılamadığım tanışlarım ve arkadaşlarım oldu. Avesta Yayınları’nın düzenlediği “Genç Yazarlar Konuşuyor” da Ömer Faruk Baran, Şêxo Fîlîk ve İnan Eroğlu’nu dinleyememek beni hüzünlendirdi. Telafi için İnan Eroğlu’nun yeni çıkan “Têbîniyek”ine (nedense Haşiye diye çevirmek istedim ) sığınmaya çalıştım ve doğrusu İstanbul dönüşünde bu sığınmanın Kürt edebiyatı adına beni ferahlattığını söyleyebilirim.
[3s 56d] Macron'un anlamsız ısrarının bölgenin yeni aktörü Çin'in ekmeğine yağ süreceği çok açık. Çin ve Rusya hukuk devleti ilkelerini umursamıyor. Brüksel'deki bürokratların yakından izleyip düzenli olarak ayıpladıkları demokrasi açığına gülüp geçiyorlar. Nitekim karara ilk tepki Rusya Başbakanı Medvedev'den geldi.
[1g 3s 56d] İster fermante ister distile olsun her içkinin alkol oranı, asitliği, şekerlilik oranı gibi özelliklerinin bir dengede olması ve hiçbirinin diğerine bariz bir şekilde baskın olmaması istenir. Bu özellik içkinin dengeliliği olarak adlandırılır.
[1g 3s 56d] 2 Ekim akşamı Moreno’nun 40 yılı aşkın süredir yakıta yapılan devlet desteğinin kaldırılacağını, ekstra benzin fiyatının varil başı 1,85 dolardan 2, 39 dolara, dizel varil fiyatının ise 1,03 dolardan 2,29 dolara çıkarılacağını duyurması bardağı taşıran son damla oldu. 3 Ekim öğleden sonrasında ülkenin sokakları “Moreno dışarı!” sloganları ile yankılanmaya başladı.
[1g 13s 40d] Bugün bize, barıştan ve demokrasiden yana olanlara, düşen daha fazla barış; daha fazla demokrasi; savaşın bir insanlık suçu olduğundan yola çıkarak, bu suça/bu savaşa yine ortak olmayacağız demek; savaşa karşı barışı savunmak gerekmektedir.
[1g 15s 16d] Gerçekten de Bakan’ın, başsavcıların buyurduğu gibi birinin savaş dediğine operasyon denilmesi, tersinden operasyon denilenin işgal diye nitelendirilmesi, savaşa karşı olunup, ölmenin ve öldürmenin reddedilmesi, belki kendinizce bir tespit yaparak emperyalist paylaşımdan söz edilmesi, en nihayetinde barışın savunulması suç mudur?
[2g 3s 56d] Mektubun gerçek olduğu artık kesinleştikten sonra iktidar yayınlarından birinde şöyle bir başlık vardı: Erdoğan mektubu çöpe attı. İyi ama neden? Neden kamuoyuna açıklayıp, ‘bakın bu deli bana ve benim şahsımda bu devlete terbiyesizce, izansız şeyler yazmış. Ben de bütün halkımız adına hak ettiği yanıtı vereceğim’ demek yerine kaldırıp çöpe atmış?
[2g 15s 41d] Lâl olma hali sadece dil söz konusu olduğunda kendini göstermiyor. Zulmün ve ölümün şekli ve rengi bazen (aslında sık sık) öyle bir hal alıyor ki bunu yaşayan birisi buna bir ad, bir isim, bir anlam veremediğinden, yani bütün anlam katmanlarının dışına çıkıldığından, hayat izleği olan lâl haline bürünüyor ancak.
[3g 3s 56d] Bu seçimde kilit etken olan kırsal kesim ile şehirde yaşayanların sandığa gidiş oranlarının aynı oranda yüksek olması muhalefeti daha güçlü konuma getirdi. Çünkü iktidar partisi oylarının önemli bir yüzdesini kırsal kesimde alırken, muhalefet partileri şehir merkezlerinden daha fazla destek gördü.
[4g 3s 56d] Asıl meselemiz açlık değil, daha fazla verim/ürün sloganı ile ürettikleri kimyasallarla gezegene, sağlığımıza ve gıda güvenliğine zarar veren şirketlerin açgözlülüğü. Öyle ki dünyadaki pestisit piyasasının yüzde 75’ine, ticari tohum piyasasının yüzde 63’üne çok uluslu altı şirket hükmediyor.
[4g 3s 56d] Yeni dinin adı Pan-Kapitalizmdir. Tapınakları da çokuluslu şirket binalarının görünür yüzü olan gökdelenlerdir. Dil, din, millet ve devlet Pan-Kapitalizmin asli aktörleri olan çokuluslu şirketlerin ihtiyaçları için, ihtiyaçları kadar vardır artık. Devletin ordusu, milletin bayrağı, dinin tapınakları ve dilin hükmediciliği bu ihtiyaçlar için “hizmet emri” beklemektedir.
[4g 3s 56d] Yerel medyada muhabir olmak, esnek çalışmanın olduğu, maaşınızın asgari ücretten verildiği, iş güvencenizin ise patronların iki dudağı arasında bulunduğu bir tür “bulunma” hâli. Yeni mezunlar ya da iş arayanlar sektörde çok, siz giderseniz, diğeri gelir. Ne de olsa, “sayfa doldurmak”, “günü kurtarmak” kâfidir.
[4g 3s 56d] Endüstrinin tarıma her müdahalesi tarımsal döngüyü bozmuş, çiftçilerin ve köylülerin bilgilerini değersizleştirmiştir. Önce çok geniş alanlara tek ürün (monokültür) ekilmesiyle başlayan makinelerle devam eden tarımsal üretime, süreç içinde kimyasal gübreler, ot ve böcek öldürücü zehirler, hibrit tohumlar, GDO’lu tohumlar, hormonlar dahil edilmiş, bitkisel üretim ile hayvan yetiştiriciliği birbirinden ayrılmıştır.