Dissosiyatif Bozukluklar - Çocuk Psikoloğu - Terapi Hizmeti.
Kitap okurken ya da film izlerken zaman zaman hepimiz bir yerlerde kopmuşuzdur kitaptan ya da filmden, dikkatimiz dağılmış ya da aklımız başka düşüncelere dalmış ve ne okuduğumuzu ne de izlediğimizi o an hatırlayamamışızdır. Bu sıradan bir kafa karışıklığından başka bir şey değildir. Zaman zaman unutkanlık olarak ifade edilen dissosiyatif bozuklukta oluşan semptomlar bir travmaya tepki olarak sıkıntılı anıları uzak tutmak için gelişmiştir. Kişide kimlik, bellek, bilinç ve çevrenin algılanması normalde bir bütünken, dissosiyatif bozuklukta bu bütünlük bozulur.
Dissosiyatif bozukluk yaşayan bir kişi psikoterapi sayesinde yeni baş etme teknikleri öğrenerek sağlıklı ve üretken bir yaşamı yakalayabilir.
Dissosiyatif Bozukluk DSM Tanı Ölçütleri Başvuru El Kitabı’nda dört ana başlıkta toplanmaktadır:
2. Dissosiyatif Füg
3. Dissosiyatif Kimlik Bozukluğu (Çoğul Kimlik Bozukluğu)
4. Depersonalizasyon Bozukluğu
1. DİSSOSİYATİF AMNEZİ (Psikojenik Amnezi)
b. Bu bozukluk sadece Dissosiyatif Kimlik Bozukluğu, Dissosiyatif Füg, Travma Sonrası Stres Bozukluğu, Akut Stres Bozukluğu ve bir maddenin (örn. kötüye kullanılabilen bir ilaç, tedavi için kullanılan bir ilaç) ya da genel tıbbi bir durumun (örn. Kafa Travmasına Bağlı Amnestik Bozukluk) doğrudan fizyolojik etkilerine bağlı değildir.
c. Bu semptomlar klinik açıdan belirgin bir strese ya da toplumsa, mesleki alanlarda ya da işlevselliğin önemli diğer alanlarında bozulmaya neden olur.
2. DİSSOSİYATİF FÜG (Psikojenik Füg)
3. DİSSOSİYATİF KİMLİK BOZUKLUĞU (Çoğul Kimlik Bozukluğu)
İki ya da daha fazla birbirinden ayrı kimliğin ya da kişilik durumun varlığı (her birinin kendi içinde oldukça süreklilik gösteren çevre ve benlik algısı, ilişki kurma ve düşünce biçimi vardır).
d. Bu bozukluk bir maddenin (örn. Alkol Entoksikasyonu sırasında görülen “blackout”lar ya da kaotik davranış) ya da genel tıbbi bir durumun (örn. kompleks parsiyel katılmalar) doğrudan fizyolojik etkilerine bağlı değildir. Not: Çocuklardaki semptomlar hayali oyun arkadaşlarına ya da başka tür bir oyun fantezisine bağlanmaz.
4. DEPERSONALİZASYON BOZUKLUĞU
a. Kişinin mental süreçlerinden ya da bedeninden ayrıldığı hissinin olduğu ya da sanki bunlara dışarıdan bir gözlemciymiş gibi bakıyor olduğu, sürekli ya da yineleyen yaşantıların olması (örn. riyadaymış gibi hissetme).
b. Depersonalizasyon yaşantısı sırasında gerçeği değerlendirme yetisi bozulmaz.
c. Bu semptomlar klinik açıdan belirgin bir strese ya da toplumsa mesleki alanlarda ya da önemli diğer işlevsellik alanlarında bozulmaya neden olur.
d. Depersonalizasyon yaşantısı sadece Şizofreni, Panik Bozukluğu, Akut Stres Bozukluğu ya da diğer bir Dissosiyatif Bozukluk gibi başka bir mental bozukluğun gidişi sırasında ortaya çıkmamaktadır ve bir maddenin (örn. kötüye kullanılabilen bir ilaç, tedavi için kullanılan bir ilaç) ya da genel tıbbi bir durumun (örn. temporal lob epilepsisi) doğrudan fizyolojik etkilerine bağlı değildir.
Dissosiyatif Bozukluğun tüm alt tiplerini de içeren ortak gösterge ve semptomları şöyle sıralamak mümkün:
1. Belirli bir zaman dilimine, olaya ve/veya kişiye ait hafıza kaybı (amnezi)
2. Depresyon ve kaygı bozukluğunu da içeren psikolojik sıkıntılar
3. Kendinize yabancılaşma hissi (depersonalizasyon)
4. Çevredeki kişi ve eşyaların bozuk ve gerçek dışı algısı
5. Kimlik algısında bulanıklık
Dissosiyatif Bozukluklar bir travma ile baş etme yolu olarak tanımlanabilir. Bozukluk genellikle çocukluk dönemlerinde maruz kalınan kronik fiziksel, cinsel ya da duygusal şiddet ya da daha seyrek olarak farklı alanlarda korkutucu ve yaşanacakların öngörülemediği ev ve/ veya çevresel ortamlarda görülür. Kimliğimiz çocukluğumuzda oluşuyor. Bu nedenle çocuklar erişkilere göre kendilerinin dışına çıkmaya, kendilerine yabancılaşmaya ve travmaya başka bir insan maruz kalıyormuşçasına travmaları deneyimlemeye çok daha yatkındırlar. Çocuklukta yaşananlara dayanmayı sağlayan bu teknik erişkinlikte yaşanan neredeyse tüm baskılı durumlarda kullanılan bir baş etme tekniğine dönüşebilir.
Çocuklukta bu tarz bir bahşetme tekniği geliştirmemiş bir erişkinin yaşadığı ağır bir travma neticesinde dissosiayatif bozukluk geliştirmesi seyrek olarak görülür.
Dissosiyatif bozukluk yaşayan kişilerin aşağıdaki komplikasyonlarla karşılaşma riski yüksektir:
Alkolizm ya da başka madde kötüye kullanımı
Dissosiyatif bozukluk ilişkilerde ve iş hayatında da belirgin sıkıntılara yol açar. Bu bozukluğa sahip olanlar duygusal ve profesyonel streslerle başa çıkamazlar. Ve bu tür durumlarda olayların dışında kalmayı veya ortadan kaybolmayı tercih ederler. Bu gibi ayrışma tepkileri sevdiklerini kaygılandırır, iş arkadaşları tarafından da güvenilmez olarak algılanmalarına neden olur.
Dissosiyatif bozukluktaki birincil tedavi uzun soluklu psikoterapidir. Bu bozukluk farmakoterapi ile tedavi edilmez. Uzman terapistlerin uygulayacağı uzun soluklu psikoterapi ile tam tedavi mümkündür.