BM Londra'ya ilaç olmadı - Dış Haberler Haberleri - Radikal
BM Londra'ya ilaç olmadı
Britanya, İran'la esir krizi nedeniyle başvurduğu BM Güvenlik Konseyi'nden ne kınama, ne de askerlerin salıverilmesi çağrısı çıkarabildi. Konsey, 'derin kaygı duyduğunu' ve 'bir an önce çözüm' isteğini belirtti.
İran, askerlerin yasadışı davrandığını belirten bir nota verdi. Bir İran TV'si, Cumhurbaşkanı Ahmedinecad'ın, Başbakan Erdoğan'la görüşmesine atıf yaparak, İngilizlerden özür talep edildiğini bildirdi.
TAHRAN/LONDRA - İran'ın 15 Britanyalıyı tartışmalı Basra Körfezi sularında esir almasıyla patlayan krizde BM Güvenlik Konseyi kartını oynayan Londra umduğunu bulamazken, Tahran dün diplomasi satrancında hamle üstüne hamle yaptı. Özellikle esir askerlerin itiraflarını yayımlanıp hükümetlerinin dünya çapındaki siyasetini eleştirdiklerinin görülmesi dikkat çekti. Bu olaya öfkelenen Britanya Başbakanı Tony Blair ise sabır telkin edip Tahran'ın tecrit olacağını savundu.
Britanya'nın kınama ve esirlerin bırakılması çağrısı için başvurduğu BM Güvenlik Konseyi'nden sadece 'olaydan derin kaygı duyulduğu' ve 'sorunun bir an önce çözümü' çağrısı çıktı. Bunda Rusya'nın itirazı etkili olurken, İran, Konsey'in açıklamasını 'faydasız' bulup 'Sorun, ikili kanallarla çözümlenebilir. Britanya'nın, soruna BM dahil üçüncü tarafları dahil etme çabası katkı sağlamaz' diyerek hamlelerine girişti.
İlk adım Britanya'ya denizcilerin 'yasadışı hareket ettiğini' ve tekrarından kaçınılması garantisinin verilmesi gerektiğini belirten ancak özür içermeyen bir nota verilmesi oldu.
'Britanya bunu hep yapıyor'
Tahran 'özür' talebini ise Başbakan Tayyip Erdoğan'ın önceki akşamki girişimiyle İran Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinecad'la yaptığı telefon görüşmesine atıfla gündeme taşıdı. Fars televizyonu, Ahmedinecad'ın Erdoğan'a "Son yıllarda Britanya güçleri uluslararası hukuku ve İran sınırını ihlal etmektedir. İran'dan özür dilemelidir" dediğini kaydetti. Bugüne dek özür talebini sadece Devrim Muhafızları komutanları dile getiriyordu.
'Bize gerçekten iyi bakıyorlar'
Britanya konuyu BM'ye taşıyınca Türkiye gibi üçüncü ülkelerin başvurusu üzerine kadın esir Faye Turney'i bırakma kararından vazgeçmiş olan Tahran'ın diğer hamlesi esirlerin İran karasularını ihlalden ötürü özür dileyip Irak işgali gibi hükümetlerinin politikalarını eleştiren açıklamalarını ortaya koyma manevrası oldu. Önceki akşam Turney'in 'Britanya'nın Irak'tan çekilmesi gerektiği' yolundaki mektubunu yayımlayan Tahran, Britanyalı denizci Nathan Thomas Summers'ı devlet kanalı El Âlem'e çıkardı. Çiçek desenli bir perdenin önünde Turney ve diğer esirlerle oturan, rahat, hatta gülümseyen tavrıyla dikkati çeken Summers, "İzinsiz sınırı geçtik. İzinsiz karasularınıza girdiğimiz için özür dilemek istiyorum. İçten özür diliyorum. Tutuklandığımızdan beri bize davranışları dostça. Hiçbir şekilde zarar görmedik. Bize gerçekten iyi bakıyorlar" derken görüldü.
Kadın esirin Ebu Garib atfı
Ardından İran, kadın esir Turney'in Britanya halkına üçüncü mektubunu yayımladı. Mektuba göre "Bush ve Blair hükümetlerinin müdahaleci politikalarının kurbanıyım" diyen Turney, Irak'tan çekilme çağrısını yineledi. Turney'nin "Ebu Garib'de esirlere nasıl davranıldığını görüyoruz. Bense iyi muamele görüyorum" diyerek hükümetine "Diğer halklara saldırgan tavrını değiştir" diye seslenmesi dikkat çekti.
Britanya ise Bremen'deki AB gayriresmi dışişleri bakanlarının 'Askerlerin esir alınması uluslararası hukuka aykırı. Esirler derhal ve şartsız bırakılmalıdır" diyen bildirisi ile teselli bulurken, ekranlara çıkarılan askerlerine bu tür mesajlar verdirilmesine çok öfkelendi. Blair, İran'ın askerlerin görüntüleriyle kimseyi kandıramayacağını belirtip, ülkesinin İran'ın 'tecrit olduğunu görmek istediğini' ama sabırlı olmak gerektiğini kaydetti. Dışişleri Bakanı Margaret Beckett da, esir askerlerin propaganda aracı olarak kullanıldığını belirterek "Bu çok çirkin ve zalimce" çıkışında bulundu. Rusya da BM'den olaya ilişkin bağımsız soruşturma istedi.
Bu arada İran'ın Arap zirvesi sırasında, Körfez monarşilerine bölgesel savunma ittifakı kurmayı önerdiği kaydedildi. (Dış Haberler)