İnsani Gelişme Monitörü Araştırması sonuçları açıklandı
09:0022 Mayıs 2020
İstanbul Bilgi Üniversitesi İletişim Fakültesi ve İNGEV (İnsani Gelişme Vakfı) iş birliğiyle hazırlanan "İnsani Gelişme Monitörü Araştırması"nın sonuçları dikkat çekici bulguları ortaya koydu.
Ülke çapında 26 ilde 18 yaş üstü katılımcılarla yapılan ve vatandaşların sosyal medyaya yaklaşımını irdeleyen araştırma, sosyal medyayı özgür hesaplarla dolu bir alan olarak algıladığını gösteriyor.
Toplumun yüzde 56’sı sosyal medyayı "özgür haber alma kaynağı" olarak tanımlıyor. Türkiye’nin yüzde 88’i sosyal medyayı "ülkedeki değişik konular hakkında haber almak" ve "edinilen bilgilerin doğruluğunu araştırmak" için kullanıyor. Her 5 kişiden 3’ü sosyal medyayı "kendi hayatındaki gelişmeleri paylaşmak" için tercih ediyor. 55 yaş ve üstü kesim, sosyal medyayı "tanıdıklarının hayatıyla ilgili bilgi almak" için kullanırken, 18-34 yaş grubu, sosyal medyayı "kendi hayatındaki gelişmeleri paylaşmak" için kullanmaya daha yatkın görünüyor.
Yeni medya araçlarında yazılı içerik azalırken görsel ve video bazlı içeriğin yoğunluk artıyor. Görselin 20. yüzyıl ortalarından itibaren egemen olmaya başladığını belirten İstanbul Bilgi Üniversitesi İletişim Fakültesi Dekanı Prof.Dr. Halil Nalçaoğlu, içinde bulunduğumuz dönemde yazılı içerik kullanımının görsel kullanımının gerisinde kaldığını sözlerine ekledi.
2000’li yıllarla birlikte kullanıcıların aynı zamanda içerik sağlayıcı haline geldiğini ve bu yolla şimdiye kadar görülmedik hacimde içeriğin paylaşıldığını ifade eden Prof. Dr. Nalçaoğlu; "Araştırmanın ortaya koyduğu önemli bir bulgu, özellikle belli bir yaşın üzerindeki nüfusun geleneksel olarak adlandırılan radyo ve basılı yayınlara olan bağının sürmesi. Bu anlamda görsel egemenliğinin de alt kırılmalarından söz etmek mümkün. Bu bulgu kuramsal olarak yapılan bir tespiti de doğrulamaktadır: Yeni iletişim araçları ve platformları kendilerinden önce gelen mecraları yok etmiyor, ama onları dönüştürerek kendine bir yer ediniyor." dedi.
Sosyal medyanın toplumun standart iletişim aracı haline geldiğini söyleyen Nalçaoğlu, bilgi paylaşımı, kimlik oluşturma, fikir yayma, başkalarını ikna etme, topluluk oluşturma gibi temel toplumsal işlevlerin gelecekte sosyal medya üzerinden süreceğini belirtti. Nalçaoğlu "Yazılım alanındaki gelişmeler, üretimin görece kolaylığı, donanım geliştirme ve üretimindeki yetkinlik ve nihayet pazarlama alanının bu yeni oluşumlara adaptasyonu sayesinde sosyal medyayı son derece dinamik bir gelişim ve çeşitlenme sürecine sokuyor. Sosyal medya internet teknolojisinin sunduğu altyapı sayesinde çok geniş bir içerik transferi olanağına sahip. İnternet aracılığı ile şekillenen hayatlarımız yeni normalimiz olmuş durumda." dedi.
Mobil internet kullanımı dünyanın her yerinde olduğu gibi ülkemizde de iletişim ve etkileşim teknolojilerinin lokomotifi haline geldiğini vurgulayan Prof.Dr. Halil Nalçaoğlu, "Teknoloji gelişirken insanların fizikî hareketliliği artıyor. Temel toplumsal işlevler internet üzerinden gerçekleştiği için internete erişimin mekân-bağımlı olmaktan çıkması gerekiyordu, çıktı da. Dijital uçurum teknolojinin ötesinde toplumsal eşitsizliklerle sosyo-ekonomik, cinsiyete ve yaşa dayalı, coğrafî katmanlaşmanın bir sonucudur. Ülkemiz de de bu tablo tüm dünyada olduğu gibi kendini gösteriyor. Hayat dijitalleşirken dijital araçlara ve internete erişimin eşitsizliği mevcut eşitsizlikleri daha da derinleştiriyor. Mobil teknolojiler kısmen bu uçurumu dengeleyen bir işlev görüyor." ifadelerini kullandı.
-Bilgisayar sahipliği, evden internet erişimi ve interneti olan akıllı telefon sahipliği oranlarının en yüksek olduğu sosyo-ekonomik grup beklendiği üzere A ve B grubu (Sırasıyla yüzde 84, yüzde 89 ve yüzde 97).
-C1, C2, D ve E gruplarına ilerledikçe, bu oranların düştüğünü gözlemliyoruz. Örneğin D ve E grubunun sadece yüzde 35’inin evinde bilgisayar bulunuyor, yüzde 43’ü internet erişimine ve yüzde 61’i akıllı telefona sahip.
-Türkiye’de WhatsApp yüzde 77 ile sosyal medya uygulamaları arasında lider durumunda. Onu yüzde 63 ile YouTube ve yüzde 61 ile Instagram takip ediyor. (WhatsApp-yüzde 77; YouTube-yüzde 63; Instagram-yüzde 61; Facebook-yüzde 5; Twitter-yüzde 33). Bununla birlikte, SnapChat, Telegram ve Tik Tok yüzde 11 ya da daha düşük kullanım oranlarına sahip.
-Cinsiyet, yaş ve sosyo-eko gruplarını incelediğimiz zaman, en büyük farklılıklar 55 yaş ve üstünde ortaya çıkıyor. Bu grupta kullanım oranı yüzde 53 olan WhatsApp hariç diğer sosyal medya araçlarına rağbet azalıyor. Aynı gözlem D ve E sosyo-eko grup için de geçerli. Bu grubun yüzde 57’si WhatsApp kullanıyor. Bu grupta YouTube ve Instagram kullanım oranları her biri için yüzde 40. Facebook ve Twitter oranları ise çok daha düşük. En yüksek WhatsApp ve YouTube kullanım oranları 35-54 yaş aralığının yanı sıra A ve B sosyo-eko grupta gözleniyor (sırasıyla yüzde 76 ve yüzde 86). 18-34 yaş grubunun yüzde 54’ü Snapchat’i sık olarak kullanıyor.
-"İyi haber kaynağı olma" algısı ve "özgür olma" algısı önemli oranda paralellik gösteriyor. Sosyal medyayı özgür bulanların yarısı sosyal medyanın "iyi bir haber kaynağı" olduğunu düşünüyor. Sosyal medyayı özgür bulmayanların bu mecrayı "iyi bir bilgi kaynağı" olarak algılama oranı ise yüzde 15’e kadar düşüyor.
-Sosyal medya toplum arasında ağırlıklı olarak pasif eylem olarak adlandırılabilecek bilgi almak ve bilgiyi teyit etmek amacıyla kullanılıyor. Türkiye’nin yüzde 88’i sosyal medyayı "ülkedeki değişik konular hakkında haber/yorum almak" ve "edinilen bilgilerin doğruluğunu araştırmak" için kullanıyor. D ve E sosyo-ekonomik statü grubu, sosyal medyayı "edinilen bilginin doğruluğunu araştırmak" için diğer sosyo-ekonomik statü gruplarına göre daha az kullanıyor.
-Etkileşim içeren aktiviteler ise pasif eylemlere göre daha geri planda kalıyor. Her 5 kişiden 3’ü sosyal medyayı "kendi hayatındaki gelişmeleri paylaşmak" için kullanırken toplumun yarısı "ülkedeki değişik konular hakkında kendi görüşünü paylaşmak" gibi amaçlar için kullandığını belirtiyor.
-55 yaş ve üstü kesim, sosyal medyayı "tanıdıklarının hayatıyla ilgili bilgi almak" için kullanmaya ve 18-34 yaş grubu, sosyal medyayı "kendi hayatındaki gelişmeleri paylaşmak" için kullanmaya daha yatkın görünüyor.
-Sahte hesaplar sosyal medyanın iyi bir bilgi kaynağı olmasına engel olmasa da bireylerin pasif kalmasında etkili. Sosyal medyanın "sahte hesaplarla dolu" olduğunu düşünenlerin yarısı aynı zamanda kendini "genel olarak pasif" olarak tanımlıyor.
-Toplumun genelinde her 5 kişiden sadece 1’isi kendini "sosyal medyada aktif" olarak tanımlıyor. Yine aynı oranda birey ise sosyal medyada inanmadığı paylaşımlara yorum ya da cevap yazarak tepkisini gösterdiğini ve bu mecranın diğer kullanıcılarıyla etkileşime girdiğini belirtiyor.
-Kadınlar "inanmadıkları paylaşımlara tepki vermek" konusunda erkeklere göre daha çekimser davranıyor. Her 5 kadından 3’ü inanmadığı paylaşımlara tepki vermezken erkeklerin yarısı tepki vermiyor. Yaş ilerledikçe "inanılmayan paylaşımlara tepki verme" davranışı da artıyor. 18-34 yaş grubundaki her 5 kişiden 3’ü "inanmadığı paylaşımlara tepki vermeyeceğini" söylerken 55 yaş üstü grubun ancak yarısı "inanmadığı paylaşımlara" tepkisiz kalabiliyor.
-Toplumda sadece her 4 kişiden 1’i sosyal medyada bir gruba üye olduğunu belirtiyor. A ve B sosyo-ekonomik grupta yer alanlar ve erkekler sosyal medya gruplarına üye olmaya daha yatkın görünüyor. Sosyo-ekonomik statü grubu geriledikçe sosyal medyada bir gruba üye olma oranı da geriliyor.
-Toplumsal ve siyasal içerikli gruplara 55 yaş ve üstü kesim ilgi gösterirken, 18-55 yaş arası mesleki gruplara/işyeri gruplarına daha fazla ilgi gösteriyor.
Etiketler : Sosyal medya, İnsani Gelişme Monitörü Araştırması