Bakanlığın gizli raporunda İsrail için ne yazıyor
Masum Gök yazdı
Mehmet Ali Güller’in bugün Cumhuriyet gazetesinde yer alan “Ortadoğu’da büyük gaz savaşı” başlıklı yazısı, birkaç yıl önce elime geçen Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına ait “gizli” ibareli belgeyi tekrar okumama neden oldu.
Güller yazısında “ABD’nin Basra’dan Doğu Akdeniz’e uzanan bir enerji koridoru inşa etme hedefi, bugün bölgemizde yaşadığımız sorunların temelidir” diyor.
“ABD TÜRKİYE’Yİ CEZALANDIRABİLİR”
Peki, bizim Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığımız ne düşünüyor bu konuda?
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının 2015 Aralık ayına ait raporunda, “ABD genel olarak ifade etmek gerekirse, bölgedeki enerji kaynaklarının Türkiye dâhil uygun güzergâhlar ile Avrupa’ya iletilmesini sağlayarak Avrupa’nın Rusya’ya olan enerji bağımlılığını azaltmak ve kendi üzerindeki yükü hafifletmeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda ABD, ülkemizin bölgede bir enerji hub’ı olma hedefini desteklemektedir.Diğer taraftan, büyük enerji projelerinin uluslararası ilişkilerden soyutlanamamasının bir gereği olarak, ABD’nin dış politika çıkarları ve öncelikleri ile Türkiye’nin öncelikleri örtüşmeyebilmektedir. Bu kapsamda, ABD’nin Türkiye üzerinde baskıcı ve caydırıcı, sonraki aşamada cezalandırıcı bir strateji izlemesi, karşılıklı pozitif bağımlılık oluşturulmadığı takdirde ihtimal dâhilindedir” ifadeleri kullanılıyor.
İSRAİL TÜRKİYE’Yİ İSTİYOR
Sanırım bugün ABD’nin Doğu Akdeniz’de Türkiye’ye karşı aldığı tutum da bu raporda yazıldığı çıkarların örtüşmemesinden kaynaklanıyor.
Raporda İsrail gazıyla ilgili de önemli tespitler yer almakta. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı raporunda İsrail’in kendi gazını Türkiye üzerinden piyasaya ulaştırmak istediği belirtiliyor: “Doğu Akdeniz kaynaklarının tek bir ihraç pazarı ve iletim güzergâhını hedeflemediği; en ekonomik iletim güzergâhı Türkiye olsa bile, uluslararası ilişkiler kaynaklı riskler nedeniyle, kaynakların Türkiye-Avrupa ve Uzak Doğu arasında boru hatları ve LNG terminalleri ile paylaştırılacağı ve ülkemizin dahil olduğu bir projenin gündeme gelmesi halinde, İsrail’in BOTAŞ’ı ortak yapmak istediği bilinmektedir.”
“TÜRKİYE İSRAİL GAZINI DEĞERLENDİRMELİDİR”
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının raporunda siyasi şartların da elvermesi durumunda İsrail gazının Türkiye üzerinden taşınması gerektiği vurgulanıyor: “İsrail’in Tamar ve Leviathan sahalarından üretmeyi planladığı doğalgazı, düşük maliyetlerle ve ticari olarak, güvenilir ve geniş pazarlara ulaştırılması hedefinde Türkiye, çok kritik bir noktaya gelmiştir. Ancak, İsrail ile ilişkilerin mevcut durumu ve siyasi atmosfer, ülkemizin enerji kaynaklarının çeşitlendirmesi bağlamında oldukça büyük bir fırsatın önünde engel teşkil etmektedir. Söz konusu doğalgazın Rusya Federasyonu’ndan temin edilen kaynaklara ciddi bir alternatif haline gelebileceği ve Türkiye’nin diğer doğalgaz anlaşmalarında pazarlık şansını arttırabileceği düşünülmektedir. Bu sebeple, Türkiye’nin, kendi kara çıkışına kadar olan yatırım maliyetlerine katlanmaksızın, rekabetçi fiyatlarla, arz güvenliğine katkı sağlayacak miktarda gazın gelmesine -siyasi fizibilitenin oluşması halinde- imkân verecek ticari projelere izin verilmesine ilişkin süreç değerlendirilmelidir.”
israil doğalgaz rapor enerji bakanlık