Bu ilginin arkası boş değil. Aslında çok anlamlı mesajlar taşıyor. Çünkü, alternatif dağıtım kanallarının sayısı ve kullanımı ne kadar artarsa artsın, şubeler hala bankalar için çok önemli… Bu nedenle de yüksek maliyetine rağmen şube sayısını artırmaktan vazgeçmiyorlar. Bazıları yeni şube açıyor, bir bölümü de şube satın alıyor. Aralarında yeniden yapılandırarak şubelerini büyütenler de var.
Şubenin varoluş nedeni, bankacılık hizmetinin müşteriye direkt olarak ulaştırılması. Aynı zamanda müşteriyle tanışmanın da ilk adresi olma özelliği de taşıyorlar. Bu da şubelerin mümkün olduğu kadar müşteriye yakın konumlandırılmasını beraberinde getiriyor. Yani müşteriye etkin ve verimli hizmet sunumunda şubenin konumu, hizmet kalitesinin tamamlayıcı öğesi oluyor.
Türkiye Bankalar Birliği verilerine göre, Ocak ayı sonu itibariyle Türkiye’deki toplam şube sayısı 6 bin 67. Bunların bin 779 tanesi İstanbul, 576’si Ankara, 465’i de İzmir’de bulunuyor.
Diğer 78 ildeki şube sayısı ise 3 bin 247.Yani neredeyse üç büyük ildeki şube sayısı kadar.
Rakamlar da açık olarak gösteriyor. Finansın ve sanayinin kalbi olarak kabul edilen İstanbul diğer illere göre açık ara önde. Hatta bazı ilçelerindeki şube sayısı pek çok ilden çok daha fazla. Çünkü, İstanbul, Ankara ve İzmir gibi büyük illerdeki şubeler ağırlıklı olarak belirli merkezlerde toplanıyor. Bunun en büyük nedeni de, nüfus yoğunluğu ve sosyo-ekonomik dağılım.
İstanbul’un gözdesi Kadıköy
TBB verilerine göre, İstanbul’da en fazla şube Kadıköy ilçesinde bulunuyor. İlçedeki şube sayısı 277. Bu rakam pek çok ildeki şube sayısından daha fazla. Örneğin, Bursa’da 194, Antalya’da ise 160 şube bulunuyor.
Bu, ilçenin nüfusunun yanı sıra, küçük ölçekli işletmelerin fazla olmasından kaynaklanıyor. Kadıköy ilçesindeki şubelerin önemli bir kısmını da Bağdat Caddesi civarında yer alan şubeler oluşturuyor. Çünkü, Bağdat Caddesi’ndeki nüfusun büyük çoğunluğu A segmentinde yer alıyor. Ayrıca, çok sayıda küçük işletme ya da mağaza da bu bölgede faaliyet gösteriyor. Bağdat Caddesi’ndeki potansiyelden yararlanmak isteyen bankalar da birden çok şubeyle pastadan daha büyük pay kapma yarışına giriyor.
Şişli ise 180 şube ile bu açıdan İstanbul ikincisi durumunda… Beşiktaş’ta 157, Bakırköy’de 156, Beyoğlu’nda 125, Eminönü’nde 99, Fatih’te ise 87 şube bulunuyor. Bu ilçelere de baktığımızda, ortak özelliklerinin ticaretin ve nüfusun yoğunlaştığı yerler olmaları göze çarpıyor.
Çankaya şube zengini
Başkentin en fazla bulunduran ilçesi ise 341 şube ile Çankaya. Çankaya’nın özelliği Ankara’nın merkezi konumunda olması. Başka bir deyişle, bakanlıkların, özel işletmelerin ve kamu kuruluşlarının neredeyse tamamının yer aldığı ilçe olması. Hem nüfus yoğunluğu hem de ticaret hacminin büyüklüğü bankaların da iştahını kabartıyor. Buna bağlı olarak da, bankalar şube açarken ağırlıkla tercihini bu ilçeden yana kullanıyor.
Ankara’nın en gözde ikinci ilçesi ise Altındağ… Toplam 95 şubenin yer aldığı ilçeyi, 54 şube ile Yenimahalle, 22 şube ile Keçiören izliyor. Diğer ilçelerdeki şube sayıları ise hep 10’un altında.
İzmir’in kalbi ise şube sayısından da anlaşılacağı gibi Konak’ta atıyor. Toplam 120 şubenin yer aldığı ilçeyi 55 şube ile Bornova, 50 şube ile Karşıyaka izliyor. Çiğli’de 19, Gaziemir’de ise 14 şube bulunuyor.
Sosyo-ekonomik yapı önemli
Aslında bankaların şube yeri belirlerken kullandığı kriterler birbirine çok benziyor. Bu nedenle de belli merkezlerde ya da belli caddelerde yoğunlaşma olduğu gözleniyor. Bunun en büyük nedeni ise bu bölgelerde, nüfus ve ticari faaliyetlerin diğer yerlere göre daha yoğun olması. Buna en iyi örnek olarak İstanbul’da Kadıköy Bağdat Caddesi, İskele ve Altıyol, Şişli Zincirlikuyu-Maslak hattı; Ankara için Kızılay ve Bahçelievler verilebilir.
Bağdat Caddesi ve Ankara Bahçelievler de şubelerin yoğunlaşmasının en önemli nedeni, buraların birer ana cadde ve çevrelerindeki konut bölgelerinin yoğun olması. Diğer bölgeler ise kamu hizmetlerinin, küçük ve orta ölçekli işletmelerin ve sağlık hizmetlerinin yoğunlaştığı noktalar olarak dikkat çekiyor. Yine İstanbul’daki Rami ve Eminönü, gün içinde, özellikle küçük ve orta ölçekli işletmelerden kaynaklanan ticari faaliyetler nedeniyle şubeleşmenin yoğun olduğu yerler olarak dikkat çekiyor.
Denizbank Genel Müdür Yardımcısı Dinçer Alpman’a göre, Bağdat Caddesi, Asya yakasındaki bireysel müşterilerin en yoğun olduğu ve A grubundaki kişilerin çok yoğun olduğu bir yer. Ayrıca, “küçük işletme” tanımına uyan çok sayıda şirket var. Bu nedenle de tüm bankalar burada olmak istiyor.
Dinçer Alpman, Bağdat Caddesi gibi yerlerde bankaların birden çok hatta 1-2 kilometrede bir şubesi olduğuna dikkat çekiyor. Bunun müşterilerden gelen talebe bağlı olduğunu söylüyor. Alpman, “Özellikle A segmentindeki müşteriler uzun bir yol kat ederek şubeye ulaşmak istemiyor. Kendine yakın şubeyi tercih ediyor. Bu da bankaların çok yakın aralıklarla şube açmasına neden oluyor” diyor.
Kadıköy, Şişli, Çankaya, Konak ve diğerleri… Şu anda bankaların şube açmak için birbiriyle yarıştığı ilçeler. Ancak, bu ilçeler, artık doyma noktasına ulaşmak üzere. Her ne kadar küçük ve orta ölçekli bankalar buralardaki şube yapılanmalarını tam olarak tamamlamamış olsa da, pastadan kalan payın çok küçüldüğü söylenebilir. Bu nedenle de yeni bölgelere kayış olduğu gözleniyor. İstanbul’da İkitelli, Güneşli, Kemerburgaz; İzmir’de Bornova ve Bostanlı gibi semtler öne çıkıyorlar.
Yani ticaretin gittikçe yoğunlaştığı semtler bankaların şube açmak için yeni gözdesi olacak. Yapı ve Kredi Bankası yetkilileri de, geleceğin şube yerlerini belirlerken, bu faktöre dikkat ettiklerini söylüyorlar.
Garanti Bankası Genel Müdür Yardımcısı Nafiz Karadere ise her bankanın, büyüme stratejisi çerçevesinde şube açmak için tercih ettiği ilçe veya semtlerin farklılıklar gösterdiğini söylüyor. Bu farklılığa rağmen, rasyonel bir değerlendirme yapabilmek için, bu bölgelerin kredi ve mevduat hacmi, GSMH büyüklüğü, bölgedeki mevcut ve gelecekte yapılması düşünülen yatırımlar, rekabet yoğunluğu gibi kriterlere uygunluk aranıyor.
Koçbank Genel Müdür Yardımcısı Galip Gürsoy ise şube sayısını artırma amacında olan bankaların ilk etapta şube yoğunluğu fazla olan yerlere yöneleceğini söylüyor. Gürsoy’a göre, bu ilçelerde şubesi olan bankalar ise, potansiyel olarak gelecek vaat eden yeni bölgelere yönelecek.
ŞUBE YERİ NASIL BELİRLENİR?
Finansbank Genel Müdür Yardımcısı Tamer Özatakul, şube yeri belirlerken aradıkları kriterleri şöyle anlattı:
NÜFUS VE SOSYO-EKONOMİK DURUM Öncelikle bölgenin bankacılık faaliyetlerine olan talep ve potansiyeli makro olarak inceleniyor. Nüfus yoğunluğu ve sosyo ekonomik dağılım da baktığımız en önemli kriterler.
TİCARİ FAALİYETLERİN DAĞILIMI Bunun yanı sıra, ticari faaliyetlerin yoğunluğu, sektörlere ve iş kollarına göre dağılımı da şube yeri belirlerken dikkat ettiğimiz kriterler arasında yer alıyor. Bu arada vergi istatistiklerini, o bölgenin altyapısı ve geleceğe ilişkin yatırım planlarını da takip ediyoruz.
Denizbank Genel Müdür Yardımcısı Dinçer Alpman, bankacılık sektöründe bundan sonra aşırı bir şubeleşme olmayacağını söylüyor. Kâr marjlarının çok daraldığını, öyle bir baskı altında verimlilik hesapları iyi yapılmadan şube açmanın imkansız hale geldiğini ifade ediyor. Alpman konuyla ilgili şunları söylüyor:
“3-5 yıl önce belli şubeler zarar etse de, çok kârlı şubeler onları taşırdı. Artık Türk bankacılık sisteminde bu dönem kapandı. Açılan her şube, bir dükkan gibi kendi maliyetlerini karşılayıp kâr etmek durumunda. Bu da ciddi potansiyel olan yerlerde şube açılmasını gündeme getiriyor. Zaten şube açmak oldukça maliyetli bir iş. Buna bir de bankacılıktaki köpük karlar döneminin kapanması eklendi. Bu nedenle yeni şube yerleri belirlenirken, çok dikkatli, adeta ince elenerek, bir değerlendirme yapılacağını düşünüyorum.
Özellikle İstanbul’a baktığımızda, bankaların yeni şubelerini yeni yerleşim ve sanayi merkezlerine yönlendirmesi son derece doğal olacak. Tabii şu anda da gözde olan, ancak bankaların çeşitli nedenlerle bu bölgelerde olmaması nedeniyle, eski merkezlerde de yeni şubeleri görmemiz mümkün olacak.”