Yeşil Sahalardan Siyasete Bir Cumhurbaşkanlığı Serüveni: "George Weah" | TÜRKSAM
Türksam / Orta Doğu ve Afrika / Yeşil Sahalardan Siyasete Bir Cumhurbaşkanlığı Serüveni: “George Weah”
Liberya 1847’de kurulmuş bir ülkedir. Ülkeyi kuranlar da on beşinci ve on dokuzuncu yüzyıllar arasında Afrika’dan kopartılıp Amerika kıtasına (ve tabii 1776’dan sonra Amerika Birleşik Devletleri’ne) gönderilen bir dönemin köleleridir. Bu bağlamda literatürün de Afrika’da sömürgeleştirilmeyen tek toprak olarak söz ettiği ülke; Liberya… Ne var ki, bu yaklaşım pek doğru olmuyor ve bana göre ülkenin ilk temel sorununu oluşturuyor. Kurulduktan sonra Liberya’ya akın eden Amerikan şirketleri, özellikle de kauçuk konusunda Liberya’yı fazlasıyla sömürmüşler ve hala da sömürmekte. Firestone Kauçuk şirketi, örneğin, 1858 yılında 1 milyon hektarlık arazinin üstüne konmuş, ve bu arazide kauçuk yetiştirip Amerika’ya göndermeye başlamıştır. Bu işten on yılda yaklaşık 160 milyon dolarlık kauçuk karı elde eden Firestone bunun sadece 8 milyon dolarını Liberya’ya vermitirş. Dolayısıyla aslında tam bir sömürgecilik başlangıcı yaşanmış Liberya’da. Ülke, bir Amerikan sömürgesi olmuş. Ülkenin ilk anayasası da Amerika Birleşik Devletleri’nin o dönemki anayasasından esinlenilmiş ve ülkeyi kuran siyahların, yani Amerikan kökenli olanların, o topraklara geldiklerinde karşılaştıkları yerli halka göre birçok ayrıcalık tanınmıştır. Örneğin 5.maddede denmiş ki “Bu devletin amacı bu cahil kıtanın halkına eğitim vermektir”. Yani anayasa kendi içinde bir çeşit ayrımcılık uygulamış. Ülkenin ilk sorunu, bu anlamda, aslında kolonyalizmden geliyor. Liberya’nın toprakları Firestone’la başlayan ve yıllar içinde sayıları daha da artan Amerikan şirketleri tarafından parsellenmiş. Şu anda ülkede 73 Amerikan şirketi bulunuyor ve hepsinin de büyük arazileri var. 2010 yılında Liberya’da çıkan petrol gösteriyor ki bu sayı artabilir.
Weah’ın futbolculuk kariyerinde sadece Milan’ın değil toplam sekiz kulüp bulunuyor. Invincible Eleven, Mignity Barolle, Bongrange Banguine, Young Survivors of Clonetown, Monaco, Paris St.Germain, Milan ardından Chelsea. Young Survivors takımında onun oynadığı dönemde teknik direktör yok, maçlara teknik direktörsüz çıkıyorlar. Direktörlük işini de bir yerden sonra futbolcu Weah yapıyor. Bu kulüplerde 1985-2003 arasında olağanüstü işlere imza atıyor. 1995 yılında örneğin aynı anda hem Afrika’da, hem Avrupa’da hem de dünyada yılın futbolcusu seçiliyor. Şu ana kadar da Avrupa’da oynayıp da en çok gol atan Afrikalı futbolcu konumunda. Rekoru hala kırılamadı. 2002 yılında, tam artık futbolu bırakmak üzereyken, o dönemde devlet başkanı olan Charles Taylor tarafından Liberya milli takımına çağrılıyor, çağrıyı kabul ediyor, Lone Star olarak bilinen o takımın hem forveti hem teknik direktörü hem kaptanı hem de doktoru oluyor. Lone Star, 2002 Dünya Kupası’na gidemiyor belki ama gruptan da aslında son maçta çıkamıyor. 2003’te bitirdiği futbolculuk kariyerinden sonra yine Charles Taylor’un isteğiyle BM İyi Niyet Elçisi oluyor Liberya’da. 2005 yılında siyasete atılıyor, Demokratik Değişim için Kongre Partisi’ne üye oluyor, bu partiden seçimler için aday gösteriliyor, ama Birlik Partisi adayı Ellen Sirleaf’e kaybediyor. 2011 yılında bu sefer daha iddialı giriyor seçimlere ama yine Sirleaf’e kaybediyor. Siyasi hayatına 2014 yılında Montserrado Senatörü olarak devam ediyor. Senatörlük seçimlerinde Ellen Sirleaf’den intikam alıyor, Ellen Sirleaf’ın oğlu Robert Sirleaf’ı saf dışı bırakıyor, hem de yüzde 78 oyla… 2005 ve 2011 yıllarında Demokratik Değişim için Kongre Partisi adına girdiği seçimleri bu sefer 2017 yılında Demokratik Değişim için Koalisyon Partisi adına giriyor. Bu seçimlerde Ellen Sirleaf aday olmuyor ve seçimi Weah kazanıyor. 22 Ocak 2018 tarihinden itibaren de görevine başlıyor.
Weah, Sirleaf gibi kökten yetişmiş bir siyasetçi değil. Sirleaf Cumhurbaşkanı olmadan ve hatta sürgüne gönderilmeden önce de aktif olarak siyasetin hep içindeydi. Üstelik Sirleaf’in finans eğitimi ve bankacılık tecrübeleri Liberya siyasetinde doğrudan kullanılabilirdi ve kullanıldı da. Weah ise, 2005’teki ve 2011’deki başkan adaylıklarını saymazsak, 2014 yılında Senatör olana kadar Liberya’yı futbolda temsil etmiş ve çok da başarılı olmuş bir isim ancak tabii ki Sirleaf’in siyaset deneyimlerine ve bürokrasi bilgisine sahip değil. Bu ne kadar sorun olur, zamanla görülecektir. Ne var ki, son dönem dünya siyasetine baktığımızda donanımlı cumhurbaşkanı yerine halktan gelen cumhurbaşkanının tercih edildiğini görüyoruz. Weah da bunun son örneklerinden. Gambiya Cumhurbaşkanı Adama Barrow bir gayrimenkul danışmanı, ondan önce de Arsenal Futbol Kulübü’nde bekçilik yapmış biri. Ülkesinin son seçimlerinde Cumhurbaşkanı olmayı başardı ve şu anda halk onu seviyor. Kendisi de halktan geldiği için, örneğin, Gambiya’nın belli ülkelerdeki büyükelçilerini Dışişleri Bakanlığı’ndan değil halk arasından seçiyor. Gambiya’nın yeni Nijerya Büyükelçisi küçük ölçekli bir şirkette danışmanlık yapmıştı önceden. Ben Weah’ın da aynı çizgiyi sürdüreceğini düşünüyorum. Cumhurbaşkanı olduktan sonra önemli iki adım attı. Bunlardan biri kendi maaşını yüzde 25 oranında azalttı ve Liberya vatandaşlık yasasını değiştirme sözü verdi. 1847 yılından beri Afrikalı siyahların vatandaş olamadığı (Amerika kökenli siyahlar böyle istediler çünkü) Liberya’da vatandaşlığın artık Afrika kökenli Liberyalılara da verilmesi gündemde. Bunun dışında Weah daha önceden açtığı spor okullarına yenilerini ekleyebilir. Futbol Afrika’da sadece bir spor değil çünkü, bir iş olanağı… Özellikle Batı Afrika ülkelerinde sokakta yürürken antrenman yapan, sahilde koşan birçok genç görebilirsiniz. Weah’ın futbol altyapısı bu gençler için olumlu şekilde kullanılabilir. Bunun dışında şunu da söylemek gerek bence; Weah 2014 yılında Senatör olmuş olabilir ancak meclise katıldığı oturum sayısı sadece 14. Weah’ın bir devamsızlık sorunu var. Tıpkı dersine gelmeyen öğrenci gibi. Üstelik 2014 ‘ten beri herhangi bir yasa tasarısı hazırlığı içinde olmadı, kendisi de böyle bir tasarı teklif etmedi. Bu kadar devamsızlığı olan birinden böyle adımlar beklemek hayal olur gibi zaten ama yine de Weah için olumsuz sayılabilecek noktalar. Ancak dediğim gibi, hem kendisinin bir elit olmaması ve halktan gelmesi, hem ülkenin büyük bir ekonomik çıkmaz içinde olması, hem iç savaşın birtakım etkilerinin hala devam etmesi, hem de ebolanın ardından tam bir toparlanmanın gerçekleşmemesi Weah’ı oldukça meşgul edeceğe benziyor. Eğer bir amacınız ya da bir işiniz olursa başarılı olabilirsiniz hayatta. Amaçsız ve işsiz kaldığınızda evden bile çıkmak istemezsiniz. Weah’ın evden çıkmak için fazlasıyla nedeni bulunuyor. Kendisi meşgul bir cumhurbaşkanı olacak, zaten olmalı da…
Tags: Adama Barrow, Afrika, Arsenal, Cumhurbaşkanı, Demokratik Değişim için Koalisyon Partisi, Ebola, George Weah, Liberya, Sirleaf, TÜRKSAM, Volkan İpek