‘DİŞ’E DOKUNAN TATLAR
Aralık 2013	TÜRKAN YILMAZER
Ağız ve diş sağlığının bozulması sadece onları değil, tüm vücudumuzu derinden etkiliyor. Bu yüzden de bu hafta Türkiye’de bilimsel çalışmalarıyla öne çıkan, ailesi 8 kuşaktır diş hekimliği yapan Doç. Dr. Tosun Tosun’a konuk olduk. İstanbul’da yürüttüğü serbest hekimliğin yanında İtalya Genova Üniversitesi’nde konuk öğretim üyeliği yapan Tosun Bey için damak tadının ve lezzetli yemeklerin önemi büyük. İngilizce, Fransızca, İspanyolca, İtalyanca ve Portekizce bilen Doç. Dr. Tosun için yemek yapmak ve yemek de böyle evrensel bir dünya… Yemek yapmayı normalde de çok sevdiğini söyleyen Tosun Bey, meğer bir yıl boyunca ünlü bir İtalyan aşçının çevirmenliği görevini yürütürken, mutfakta ‘yamaklığı’nı da yapmış. Böylece yemek pişirmeyi ve değişik lezzetler keşfetmeyi öğrendiğini dile getiren Tosun Tosun, zaman zaman ailesi ve dostları için de sağlıklı yemekler pişiriyor. Doç. Dr. Tosun, RAİLLİFE okurları için hazırladığı ağız ve diş sağlığına iyi gelen bol floralı besinlerden oluşan mönüyü şöyle anlatıyor:
Domates soslu jumbo karides
Adaçaylı kağıtta palamut
Bol otlu Akdeniz salatası
Malzemeler: 2 adet orta boy kereviz / 1 adet havuç / 2 adet patates / 1 çay bardağı zeytinyağı / 1 tatlı kaşığı tuz / 1 tatlı kaşığı karabiber / 1 bardak süt / 2 yemek kaşığı un
Yapımı: Sebzeleri iyice yıkayın, kabuklarını soyup parçalara bölün. Limonlu suda bekletin. 5 bardak suyu kaynatıp, tüm sebzeleri içine koyun. Tuz, karabiber, zeytinyağının yarısını ekleyin. Sebzeler yumuşayınca blender ile püre haline gelene dek çırpın. Ayrı bir tencerede iki yemek kaşığı un, bir bardak süt, bir çorba kaşığı sıvı yağı, orta ateşte pişirin. Püre haline gelmiş karışıma ilave ederek, iyice çırpın. Zeytinyağını üzerine ilave ederek, servis yapın.
Malzemeler: 3 adet jumbo karides (kişi başı) / 1 çay bardağı zeytinyağı / 50 gr rendelenmiş parmesan peyniri / Arzuya göre karabiber / 5 adet iri domates
Yapımı: Domatesleri kaynamış suyun içine koyun, iyice yumuşadıktan sonra kabuklarını soyup iri iri doğrayın. Karidesleri iyice yıkayın. Kafalarını ayırıp domateslerin içine atıp kaynatın. Karides kafası çok tuzlu olduğu için tekrar tuz atmanıza gerek yoktur. Domatesler püre halini alınca kafaları tencereden çıkarın. Bir tavada da karidesleri üzerine zeytinyağı, karabiber ve parmesan peyniri serpiştirerek pişirin. Domates sosla birlikte ikram edin.
Malzemeler: 1 adet palamut (kişi başı-madalyon şeklinde kesilmiş) / Yağlı kâğıt / İp / Zeytinyağı / Tuz / Karabiber / Adaçayı
Yapımı: Kestiğiniz yağlı kâğıda, arzuya göre, tuz ve karabiber serpiştirip üç adet palamut madalyonu yerleştirin. Palamutların üzerine arzuya göre zeytinyağı ve bir tutam adaçayı koyun. Yağlı kâğıdı kapatıp her iki yanından iple bağlayarak fırın tepsisine dizin. Yarım saat sonra fırında pişirdikten sonra servis edebilirsiniz.
Malzemeler: 1 adet küçük boy göbek salata / Yarım demete yakın nane / 4-5 dal taze fesleğen / Yarım demete yakın maydanoz / 3-4 adet taze soğan / 5 adet çeri domates / Sirke / Zeytinyağı / Tuz
Yapımı: Taze soğan ince ince doğrayın. Çeri domatesleri ikiye kesin. Tüm yeşillikleri iyice yıkadıktan sonra, elle koparıp derin bir kapta birleştirin. Sirke, tuz ve zeytinyağı ilave edildikten sonra, salata kabına alınır.
Floradan ağız ve diş sağlığına etki nedir?
Sağlam bir diş dokusu için gerekli olan flor; bütün yeşil yapraklı bitkiler, deniz mahsulleri, yumurta ve sakatatlarda bol miktarda bulunuyor. Floru tamiratçı olarak düşünebilirsiniz. Bizlerin beslendiği gıdaların çoğunluğu asit içeren yiyecekler… Çünkü sebze ve meyveler çok asit içerir. Ancak tüm memeli hayvanların ve insanların vücudunda şöyle bir savunma mekanizması vardır: Tükürüğün içinde bulunan flor imdada yetişir. Asitler diş minesini eritmeye başlayınca, oranın elektrik dengesi de bozulur. Diş minesini oluşturan kalsiyum ve fosfat erime başlayınca floru bir mıknatıs gibi çeker ve flor o bölgeye giderek yama olarak yapışır ve onarmaya başlar. İşte bu yüzden florlu gıdalarla beslenmek önemli.
Yüzyıllardır insanların yiyecekleri değişiyor. Bol çiğnenen gıdalar yerine daha çok pişen gıdalar almaya başladık. Sıvı besinler arttı, hazır gıdalar hayatımıza yerleşti…
Bu durum dişleri nasıl etkiliyor?
Daha önceki yüzyılda diş hekimlerinin hiç görmediği asit erozyonu maalesef hazır gıdaların hayatımıza girmesiyle 20. yüzyılda başlıca problemlerden bir tanesi oldu. Hazır ya da konserve ürünlerde raf ömrünü uzatmak için gerektiğinden fazla asit kullanılıyor. Maruz kalınan asit dişler üzerinde aşındırmalar yapıyor. Dişlerin üzeri girintili çıkıntılı oluyor. Normalde insan doğada yaşadığı zaman çoğunlukla pişirilmemiş gıdalar tükettiği için dişleri de buna ayarlı. Pişmiş gıdalar bile diş eti problemlerine yol açıyor. Gıdalar yeterince sert olmadığında dişleri kendi kendine temizleyemiyor. Dolayısıyla insanların sürekli diş bakımı yapmaları, yaptırmaları gerekiyor.
MEYVENİN ARDINDAN SÜT İÇİN
Diş etini sağlıklı tutabilmek için ne yapılabilir?
Artık kimse vahşi doğada yaşamıyor, sert gıdalarla beslenmiyor. Diş fırçalama ile kişiler sadece yüzeyleri temizliyor. Dişlerin her bölgesine ulaşılamadığında, diş taşları oluştuğunda da bakteriler çok çabuk ulaşıyor ve vücutta iltihabın oluşmasına yol açıyorlar. Bu yüzden yılda bir diş temizliği öneriyoruz. Bu temizlik sırasında diş etlerine de bakım yapılıyor. İnsanların dişi ağrıdığında değil, bir check up gibi diş hekimlerine gitmeleri gerekiyor.
Diş sağlığı açısından meyveleri nasıl buluyorsunuz?
Kavun ya da çilek gibi çok şekerli meyveler bile asit içerir. Meyveyi tabii ki tüketmek lazım ama yedikten sonra ya ağzımızı suyla çalkalayacağız ya da sütlü bir ürün tüketeceğiz. Süt o asidin etkilerini yok eder. Ama tabii sütü şekersiz içmeyi öneriyoruz.
Birçok kişi aft diye tabir edilen ağız yaralarından da mustarip. Bu formül onlarda da işe yarar mı?
Evet, sirkeli karanfilli su çok eskilerden beri bilinen iyi bir antiseptiktir. Aftı olanlara da tavsiye ediyorum. Aft vücuda yerleşmiş herpes virüsünün bedenin savunma sisteminin düşmesiyle ortaya çıkar. Lazer ya da ozon tedavileriyle aftı ortadan kaldırmak mümkün. Ama önemli olan bedeni güçlendirmektir. Çünkü insanlar strese girdiklerinde, çok çalıştıklarında savunmasını zayıflatır. Savunma sisteminin düşmesinin en büyük tedavisi ise dinlenmektir. Aftın psikolojik yönü de var.
EVİNİZDE DE DİŞLERİNİZİ BEYAZLATABİLİRSİNİZ
Diş beyazlatma için evde uygulanan jeller işe yarıyor mu?
Evet, ama daha uzun sürede… Bu jellerin içeriğinde oksijen bulunuyor. Ama oksijenin fazlası dokuyu etkiler. Zarar vermemesi için insanların kendi başlarına kullanacakları formlarında, konstrasyonları daha düşük tutuluyor. O ürünü kullanmanın bir sakıncası yok sadece kısa sürede, bir iki günde değil de, birkaç haftada sonuç alabilirler.
Adaçaylı kağıtta palamut, Bol otlu Akdeniz salatası, Domates soslu jumbo karides, Kereviz çorbası, Tosun Tosun