TİHV Akademi'den ihraçlara ilişkin rapor
01 Aralık 2019 Pazar 14:48
Projenin belirtilen hedefleri doğrultusunda TİHV Akademi’nin üç faaliyet alanında yoğunlaştığını dile getiren Özen, ilk olarak ihraç edilmiş akademisyenlerin güçlenmesini sağlayacak aktivitelerde bulunduklarını ifade etti. Bunun için hak ihlaline uğramış tüm akademisyenlere yönelik hukuki ve psiko-sosyal destek açısından yol gösterici rehberler hazırlandığını; ayrıca TİHV gönüllüsü ruh sağlıkçıları ve psikologlar tarafından destek atölyelerinin düzenlendiğini belirtti. Güçlendirme faaliyetleri kapsamında ihraçların yarattığı hak ihlallerini kamuoyunda görünür kılmak için bir dayanışma kampanyasının da organize edildiğini kaydeden Özen, Türkiye’de akademisyenlere yönelik hak ihlallerini ve hukuki gelişmeleri içeren güncel bilgileri, ulusal ve uluslararası sivil toplum örgütlerini içeren bir iletişim ağında paylaşıldığını ifade etti.
Proje kapsamındaki bir başka faaliyet alanın eğitimler olduğunu ifade eden Nermin Biter, eğitimlerin hem akademisyenlerin insan hakları alanındaki çalışmalarını desteklemek hem de sivil toplum çalışanlarının kapasitesini arttırmak amacıyla yapıldığını vurguladı. Tamamı ihraç edilmiş akademisyenler tarafından verilen ve 24 dersten oluşan “Haklarla Düşünmek Seminerleri”ni yaptıklarını söyleyen Biter, dersleri sivil toplum çalışanları, öğrenciler, aktivistler gibi toplumun farklı kesimlerinden yaklaşık 1000 kişinin takip ettiğini belirtti. Biter, ayrıca İzmir ve Diyarbakır’da göç, hukuk, sağlık, kadın ve LBGT-İ gibi farklı alanlarda çalışan sivil toplum örgütlerine yönelik “İnsan Hakları Eğitim Programı”nı da gerçekleştirdiklerini ifade etti.
Yönetmenliğini Eylem Şen’in yaptığı ve dönemin hafızasını oluşturacak “Buluştuğumuz Yer: Hakikat Bahçeleri” adlı belgeselin de proje çerçevesinde hazırlandığını ve halen gösterimde olduğunu hatırlatan Özen, sözlerini TİHV Akademi’yi tarif ederek bitirdi; “TİHV Akademi proje bazlı bir grup değil, akademinin her yerde inşa edilebileceği düşüncesini insan hakları perspektifiyle buluşturan, akademisyen kimliğini aktivizmden ayrıştırmayan alternatif bir akademik oluşumdur. Akademik bilgi üretimi ve paylaşımının, haklara dayalı, hiyerarşik olmayan, katılımcılığa izin veren tarzlarını araştırma, insan hakları literatüründeki tartışmalara entegre olarak alana farklı kavramlar sunma ve hak savunuculuğu perspektifi ve metodolojisine yönelik yeni bir model oluşturma çabalarını sürdürmeye devam edecektir.”
Basın toplantısında söz alan ve “Üniversitenin Olağanüstü Hali: Akademik Ortamın Tahribatı Üzerine Bir İnceleme” raporunu hazırlayan Yrd. Doç. Dr. Serdar Tekin, önce Barış İçin Akademisyenler vakasında yaşananlar, ardından iki uzun yıl boyunca süren OHAL uygulamaları ve KHK’lerle gerçekleştirilen akademisyen ihraçları, yol açtığı yaygın ve sistematik hak ihlallerinin yanı sıra, Türkiye’nin akademik ortamında ve üniversitelerin kurumsal bünyesinde ağır bir tahribat da yarattığını ifade etti. Projenin araştırma, belgeleme ve raporlama çalışmaları çerçevesinde hazırlanan “Üniversitenin Olağanüstü Hali: Akademik Ortamın Tahribatı Üzerine Bir İnceleme” başlıklı raporun akademik ortamın tahribatını mercek altına aldığını dile getiren Tekin, raporun aynı zamanda tahribatın mahiyetini, gerçekleşme biçimlerini ve ürettiği sonuçları ele aldığını ifade etti. Yapılan araştırmanın akademik ortamın tahribat sürecinde ana örüntünün “eşgüdümlenme ve baskıda özerklik döngüsü” olduğunu ortaya koyduğunu belirten Tekin, “Üniversite yönetimlerinin OHAL sürecinde siyasi iktidarla eşgüdümlendikleri ölçüde, baskıcı ve hukuksuz uygulamaların icrasında özerk hale gelmişlerdir” diye konuştu.
Araştırmada elde edilen bulgulara değinin Tekin, Barış İçin Akademisyenler (BAK) vakası için şunları özetledi: “En az 76 üniversitede (54 devlet, 22 vakıf), en az 505 disiplin soruşturması açılmış; ayrıca bu üniversitelerin bir kısmında açığa alma ve idari görevden el çektirme gibi işlemler uygulanmıştır. En az 36 üniversitede (18 devlet, 18 vakıf) en az 87 imzacı akademisyen KHK dışındaki yollarla işten çıkarılmıştır. OHAL döneminde 55 devlet üniversitesinden 391 imzacı (devlet üniversitelerinde çalışan tüm imzacıların %42,3’ü), 5 vakıf üniversitesinden 8 imzacı ve 4 bakanlıktan 7 imzacı olmak üzere, toplam 406 imzacı akademisyen KHK’yle kamu görevinden ihraç edilmiştir. Toplamda, imzacılarla kurumsal ilişiği olan 72 devlet üniversitesinden en az 65’i (%90) ve 43 vakıf üniversitesinden en az 28’i (%65) Barış İçin Akademisyenlere yönelik disiplin soruşturması, işten çıkarma ve KHK’yle ihraç pratiklerinden birine veya daha fazlasına iştirak etmiştir”.
itibariyle Türkiye’de mevcut bulunan 108 devlet üniversitesinden 106’sında akademisyen ihraçlarının yaşandığını dile getiren Tekin, "Devlet üniversitelerinden ihraç edilen akademisyen sayısı (6.055 kişi) 2016 itibariyle devlet üniversitelerinde çalışan toplam akademisyen sayısının %4,57’sine tekabül eder. Başka bir deyişle, devlet üniversitelerindeki her 100 akademisyenden yaklaşık 5’i OHAL döneminde kamu görevinden ihraç edilmiştir” dedi. Unvanlara göre bakıldığında, devlet üniversitelerindeki tüm profesörlerin %4,3’ü, doçentlerin %7,4’ü, doktor öğretim üyelerinin %5,9’u, öğretim görevlilerinin %4’ü ve araştırma görevlilerinin %3,8’inin ihraç edildiğini dile getiren Tekin, “İhraçların özellikle 1992 ve sonrasında “her ile bir üniversite” politikası doğrultusunda küçük illerde toplu konut misali açılan üniversitelerde daha yoğun olduğu görülmektedir. Başka bir deyişle, Türkiye’nin görece yeni ve zayıf akademik kurumları, aynı zamanda OHAL dönemindeki akademisyen ihraçlarından en fazla etkilenen kurumlar olmuştur” diye konuştu.
“Zor Koşullar Altında İnsan Hakları Aktivistleri Olarak Akademisyenlerin Desteklenmesi” projesi kapsamında hazırlanan “Akademisyen İhraçları: Hak İhlalleri, Kayıplar, Travma ve Güçlenme Süreçleri” başlıklı raporun araştırma koordinatörü Lülüfer Körükmez ise, Türkiye’de uzun süredir devam eden baskı ve şiddet ortamında OHAL’in ilan edilmesi ve bu süreçte KHK’lerin hem yargılama hem de cezalandırma aracı olarak kullanılmasının, pek çok kurum ve kuruluşta olduğu gibi üniversiteler üstünde de baskıyı artırdığını dile getirdi. KHK’lerle ihraç sürecinde pek çok hak ve özgürlükler ihlal edildiğini ve bu ihlallerin tazmininin henüz gerçekleşmediğini ifade eden Körükmez, yoğun bir araştırma sürecinin sonunda hazırladıkları raporun OHAL döneminde KHK’lerle ihraç edilen akademisyenlerin uğradıkları hak ihlalleri ve bunların sebep olduğu kayıp ve travmalara odaklandığını ifade etti. Körükmez, araştırmayla aynı zamanda ihraç edilen akademisyenlerin yaşadıkları zorluklar karşısında baş etme ve güçlenme yollarını da anlamaya çalıştıklarını vurguladı.
Araştırmanın ihraçlar sürecinde yaşanan her bir hak ihlalinin yeni bir ihlale yol açtığını, bir başka deyişle ihlallerin döngüselliğini ortaya koyduğunu ifade eden Körükmez, açıkladıkları raporun Barış için Akademisyenlerin yaşadıklarına odaklandığını; onlara yönelik hak ihlallerinin Barış Bildirisinin kamuoyuyla paylaşıldığı günden itibaren başladığını ve OHAL’le beraber ivme kazandığını belirtti. Araştırmada elde edilen bulguları özetleyen Körükmez, “Araştırma, ihraç edilmiş akademisyenlerin ulusal ve uluslararası hukuk düzenlemeleri kapsamında tanınmış olan kişi özgürlüğü ve güvenliğinin, masumiyet karinesinin, özel hayatın gizliliğinin ihlalinden eğitim hakkının ihlaline kadar geniş bir yelpazeye yayılan hakların ihlallerine maruz kaldığını gösteriyor. Ağır insan hakları ihlali şeklinde yaşanan bu ihlallerle birlikte damgalanma ve dışlanma süreçleri de tespit edilmiştir” dedi.
#Zeynep Özen Barkot
1 İzmir yeni çocuk yöneticilerini seçti 2 İzmirli Levantenler karnaval düzenleyecek 3 Güneşten 70 kat büyük kara delik keşfedildi 4 Kemalpaşa Belediye Binası’na kırmızı bayrak 5 Türkiye’nin tek Yazarlar Kooperatifi İzmir'de... 6 Gül: İcra ve ilanlarla ilgili düzenleme sona ermeyecek 7 Alevi örgütleri: Gaziemir’deki bu tuzağa düşmedik 8 Evinde ölü bulunan akademisyen, İzmir'de toprağa... 9 Kara: Seyirci kalmayız 10 İzmir'de yine kadın cinayeti
Go-Kart Eylemi Devam Ediyor