Halkara Iki syıasy bosgunyň kyssasy Awgust 23, 2012
Julian Assanj (sagda) bilen Aleksandr Barankou
Ilki göräımäge, Julian Assanj bilen Aleksandr Barankounyň häzirki ıagdaılarynyň arasynda hiç hili meňzeşlik ıok ıaly.
Gysga kesilen açyk reňkli saçly, syratly hem-de sypaıyçylykly adam bolan Assanj, “Wikileaks” websahypasynyň esaslandyryjysy bolup, ol baradaky habarlar wagtal-wagtal dünıäniň iň uly gazetleriniň baş sahypasynda çap edilıär. Belarusy üç ıyl öň terk eden Barankounyň bolsa Interpolyň websahypasynda deri penjekli, goıy reňkli uzyn saçly, sakgally we perwaısyz bakyşly suraty ıerleşdirilipdir.
İöne bu iki adamy hem birleşdirıän bir zat bar. Olaryň ikisine hem Ekwador tarapyndan syıasy gaçybatalga berildi.
Ekwador, Beıik Britaniıanyň, Şwesiıanyň we ABŞ-nyň edıän basyşyna garamazdan, Assanja beren sözünde durmagy dowam edıär. İöne Barankounyň onuň ıaly hoşwagt bolmazlygy-da mümkin.
Assanj Şwesiıa tarapyndan jynsy zorlukda aıyplama bilen gözlenıär. Ol Ekwadoryň Londondaky ilçihanasynda gizlenensoň, oňa şu hepdäniň başlarynda syıasy gaçybatalga berildi. Şondan soň onuň ilçihananyň balkonyndan eden çykyşy bütin dünıäde neşir edildi. Ol şu wagt hem ilçihananada bolıar.
Aıdylşyna görä, Barankou 30 ıaşynda bolup, ol polisiıada harby ıolbaşçy bolup işläpdir. Ol Belarusyň ıokary derejeli resmileriniň arasynda dowam edıändigi aıdylıan parahorlugy ıüze çykarmaga synanyşandygyny aıdıar. Oňa 2010-njy ıylda Ekwadorda syıasy gaçybatalga berlipdi.
İöne sanlyja gün öň, şu ıylyň 29-njy iıulynda, Belarusyň prezidenti Aleksandr Lukaşenko Ekwadora sapar etdi we şondan soň Barankou tussag edildi. Ol şu wagt Ekwadoryň paıtagty Kitodaky türmede saklanıar. Belarusly resmileriň Barankouny yzyna gaıtaryp bermekleri üçin Ekwador hökümetinden eden täze haıyşynyň netijesinde ol şu wagt bu iş boıunça suduň kararyna garaşıar.
Barankou 9-njy awgustdaky sud diňlenişiginden soň ıerli medianyň wekillerine beren maglumatynda özüniň Belarusa yzyna gaıtarylyp berlen halatynda janyna howp abanjakdygyny aıtdy.
Belarus İewropa giňişliginde ıerleşıän we ölüm jezasyny entägem ulanıan ıeke-täk ıurtdur.
"Eger olar meni yzyma gaıtaryp berseler, men gynamalar hem-de ölüm jezasy bilen ıüzbe-ıüz bolaryn. Meniň hiç hili çykalgam ıok" diıip, Barankou aıtdy.
2009-njy ıylda Barankou Belarusdan gaçyp çykandan soň, Ekwadora barypdy. Ol Belarusda parahorlukda we bidüzgünçilikde aıyplanyp, Interpolyň gözlenıänler sanawyna goşulypdy. Barankou Ekwadora syıahat etmek üçin wiza zerurlygynyň yokdugy sebäpli, şol ıurda barypdy.
Barankouly waka çylşyrymlylygyna galıar. Belarusy terk etmezden ozal onuň anyk nirede we nähili wezipede işländigi nämälim. Käbir çeşmeler onuň polisiıa serkerdesi bolandygyny aıdıarlar. Barankounyň ekwadorly gyz dosty Mabel Andreıd Azatlyk Radiosyna beren maglumatynda onuň goşunda işländigini, şeıle hem hökümetdäki bidüzgünçiliklere gözegçilik edıänleriň arasynda bolandygyny aıtdy.
İöne Belarusyň resmileri Barankouny "Umumy jenaıatçy" hökmünde ideıärler. Belarusyň gizlin gullugy bolan KGB-niň sözçüsi Aleksandr Antanowiç bu barada şeıle diıdi: "Barankou söwdagärlerden para aldy. Ol şol söwdagärler barada maglumat ıygnap, olaryň derňelıändigini aıdyp, eger barlaglarynyň üstüniň ıapylmagyny isleıän bolsalar, olaryň pul tölemeklerini isläpdir. Netijede ol bu işiň üsti bilen ıüz müňlerçe dollar gazanypdyr, sebäbi şular ıaly ıagdaılar köp bolupdyr."
Merkezi Minskde ıerleşıän "Platforma" atly Adam hukuklaryny goraıjy topardan Alıona Krasouskaıa Azatlyk Radiosyna beren maglumatynda Barankounyň bu guramanyň goldawyny islände, özüniň nähili maglumatlara eıediginiň üstüni açmandygyny aıdıar. İöne ol belarusly resmileriň ony yzyna gaıtaryp almakdaky tutanıerliliginiň onuň "ynamly maglumatlarynyň" bardygyny görkezıändigini aıtdy.
İakyn diplomatik gatnaşyklar
Belarusyň Barankouny yzyna gaıtaryp almagy baradaky bu tagallalary Ekwadoryň çepçi prezidenti Rafael Korriniň Eıran, Hytaı we Orsıet ıaly ıurtlar bilen aragatnaşygyny artdyrmaga synanyşıan wagtyna gabat geldi. Şol sebapli hem şu tomsuň başynda prezident Lukaşenkonyň Latyn Amerikadaky ıakyn ıaranlary bolan Kuba bilen Wenesuela eden saparlarynyň arasyna Ekwadory hem goşmagy geň galdyrmady.
Resmi maglumatlara görä, şol saparyň netijesinde prezidentler Lukaşenko we Korri harby, söwda we diplomatik ugurlarda gatnaşyklary has hem güıçlendirmegi maksat edinıän ylalaşyklara gol goıupdyrlar. Şol wagt ıaıradylan resmi maglumatda Barankounyň ady ıa-da onuň yzyna gaıtarylyp berilmegi hakyndaky haıyş barada hiç zat agzalmandy.
Barankounyň aklawçysy Fernando Lara müşderisiniň tussag edilmeginiň prezident Lukaşenkonyň Ekwadora eden sapary bilen baglanyşyklydygyny aıdıar.
Barankounyň gyz dosty Mabel Andreıd onuň Belarusa yzyna gaıtarylyp berlen halatynda, gynamalara we hat-da ölüm jezasy bilen hem ıüzbe-ıüz boljakdygyny aıdyp, Inter-Amerikan Komissiıasynyň Adam hukuklaryna we “Amerika ıurtlary” atly guramanyň hukuk bölümine ıüz tutdy.
Andreıd Ekwador sudunyň Barankouny yzyna gaıtarmajagyna umydynyň bardygyny aıdyp, Azatlyk Radiosyna şeıle diıdi: "Hemme milli we halkara kanunlar şu wagt Aleksandryň tarapynda. Ol bosgun we yzyna gaıtarylyp berilmez. Bu ıagdaıda adalat ıeňer we sud ony yzyna ugratmaz diıip umyt edıärin. Iki ıyldan bäri syıasy gorag berip gelıän Ekwador mundan beıläk hem öz goragyny bermegi dowam eder we syıasy basyşlar Barankounyň bosgun derejesini howp astyna salmaz diıip umyt edıärin".
9-njy awgustdaky diňlenişikden soň sud üç günüň içinde karara gelmelidi, ıöne henize çenli hem hiç hili karar yglan edilmedi.