ELMADAĞ HUKUK OFİSİ İstanbul Dünya Ticaret Merkezi (İDTM) A-1 Blok, No: 61 Yeşilköy / İstanbul Tel.: +90 (212) Faks: +90 (212)
Download "ELMADAĞ HUKUK OFİSİ İstanbul Dünya Ticaret Merkezi (İDTM) A-1 Blok, No: 61 Yeşilköy / İstanbul Tel.: +90 (212) 465 88 65 Faks: +90 (212) 465 88 69"
1 ELMADAĞ HUKUK OFİSİ İstanbul Dünya Ticaret Merkezi (İDTM) A-1 Blok, No: 61 Yeşilköy / İstanbul Tel.: +90 (212) Faks: +90 (212) Sirküler Sayı: 2013/ İş hayatımızın önemli enstrümanlarından olan Çek, tarihli değişikliklerle (Resmi Gazete No mükerrer sayılı) bir yıldır bizlere yön veriyor. Bu sayımızda değişiklik kanununu mercek altına alacağız.
2 Sirküler Sayı: 2013/ KONU: ÇEK KANUNU VE TTK BAKIMINDAN GENEL BİR DEĞERLENDİRME VE ÇEK KANUNUNDA MEYDANA GELEN DEĞİŞİKLİKLER Bilindiği üzere, 31/01/2012 tarihli ve 6273 sayılı Çek Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair kanun; 03/02/2012 tarihli ve mükerrer sayılı Resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiş bulunmaktadır sayılı Çek Kanununda yapılan değişiklikler bu sirkülerin konusunu oluşturmaktadır. Çek Defteri Hangi Usullerle Kimlere Verilir? Bankalar, çek hesabı açılması ile ilgili olarak bu Kanunla kendilerine verilen görev ve yükümlülükleri yerine getirirken, çek hesabı açtırmak isteyenin yasaklı olup olmadığını bu Kanun hükümlerine göre araştırırlar; ayrıca ilgili kişinin ekonomik ve sosyal durumunun belirlenmesinde gerekli basiret ve özeni gösterirler. Bankalar, çek hesabı açtırmak isteyenlerin yasaklılık durumuna ilişkin Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası kayıtlarını, açık kimliklerini saptamak için fotoğraflı nüfus cüzdanı, pasaport veya sürücü belgesi örneklerini, yerleşim yeri belgelerini, vergi kimlik numaralarını, tacir olanların ayrıca ticaret sicili kayıtlarını, esnaf ve sanatkâr olanların ise esnaf ve sanatkâr sicili kayıtlarını almak ve çek hesabının kapatılması hâlinde bunları, hesabın kapatıldığı tarihten itibaren on yıl süreyle saklamakla yükümlüdür. Yerleşim yeri yurt dışında bulunan kişiler, bankaya kendileri ile ilgili olarak Türkiye de bir adres bildirmek zorundadır. Çekin karşılığının tamamen veya kısmen bulunmaması hâlinde, çek düzenleyenin bankaca bilinen adresleri, talebi hâlinde hamile verilir. Çek hesabı ilgilinin, vekilin veya yasal temsilcisinin imzası olmadan açılamaz. Çek hesabı açılmasını veya mevcut çek hesabından çek defteri verilmesini isteyen kişi, her defasında tacir veya esnaf ve sanatkâr olup olmadığı ve kendisi hakkında çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı bulunmadığı hususunda bankaya yazılı beyanda bulunur. Tüzel kişiler adına verilecek beyannamede ayrıca, tüzel kişinin yönetim organında görev yapan, temsilcisi olan veya imza yetkilisi olan kişilerin çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı bulunmadığı belirtilir. Hakkında çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı kararı bulunan gerçek kişinin, yönetim organında görev yaptığı, temsilcisi veya imza yetkilisi olduğu tüzel kişiye çek defteri verilmez. Çek defterleri bankalarca bastırılır. * Lütfen sirkülerimizin sonunda yer alan bilgilendirme notunu okuyunuz. Sayfa 1
3 Çek Karşılıksız Çıktığında Ne Yapılmalı Ve Karşılıksız Çekin Yaptırımı Nedir? Karşılıksız çek işlemi yapılmasına sebebiyet veren kişilerin kayıtları sadece Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından tutulacaktır. Yapılan değişikliklerle üzerinde yazılı bulunan düzenleme tarihine göre, kanuni ibraz süresi içinde ibrazında, çekle ilgili olarak karşılıksızdır işlemi yapılmasına sebebiyet veren kişi hakkında halen uygulanmakta olan adli nitelikteki yaptırım, Cumhuriyet Savcısı tarafından uygulanacak idari nitelikteki bir yaptırıma dönüştürülmüştür. Bu nedenle kanunun yayım tarihinden itibaren karşılıksız çek verenlerin kayıtları hukuken adli sicilde bulunmayacak sadece Türkiye Merkez Bankası tarafından tutulacaktır. Bu nedenle Çek kanununun 2 nci maddesinde yer alan adli sicil ibaresi Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası olarak değiştirilmiştir. Karşılığı bulunan çek, hesabın bulunduğu muhatap bankanın herhangi bir şubesine ibraz edildiğinde hamilin varsa vergi kimlik numarası saptandıktan sonra ödenir. Ancak çek, hesabın bulunduğu şubeden başka bir şubeye ibraz edildiğinde, o şubece karşılığı sorulmak suretiyle ödenir. Karşılıksızdır işlemi, muhatap bankanın hamile kanunen ödemekle yükümlü olduğu miktarın dışında, çek bedelinin karşılanamayan kısmıyla sınırlı olarak yapılır. Muhatap banka, ibraz eden düzenleyici dışındaki hamile, süresinde ibraz edilen her çek yaprağı için; a) Karşılığının hiç bulunmaması hâlinde, 1) Çek bedeli TL veya üzerinde ise TL, 2) Çek bedeli TL altında ise çek bedelini, b) Karşılığının kısmen bulunması hâlinde, 1) Çek bedeli TL veya altında ise, çek bedelini aşmamak koşuluyla, kısmî karşılığı TL ı tamamlayacak bir miktarı, 2) Çek bedeli bin Türk Lirasının üzerinde ise, çek bedelini aşmamak koşuluyla, kısmî karşılığa ilave olarak TL, ödemekle yükümlüdür. Bu husus, hesap sahibi ile muhatap banka arasında çek defterinin teslimi sırasında yapılmış olan dönülemeyecek bir gayri nakdî kredi sözleşmesi hükmündedir. Bu fıkradaki miktar, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan fiyat endekslerindeki yıllık değişmeler göz önünde tutularak Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından her yıl Ocak ayında belirlenir ve Resmî Gazete de yayımlanır. Hamilin talepte bulunması hâlinde, karşılıksızdır işlemi; çekin arka yüzüne tahsil için bankaya ibraz edildiği tarih, hesap durumu, bankanın yükümlülüğü çerçevesinde ödediği miktar ve ibraz eden gerçek kişinin adı ve soyadı yazılmak, bu kişinin tüzel kişi adına bedeli tahsil etmesi hâlinde bu husus belirtilmek ve bu kişi ile birlikte banka yetkilisi tarafından imzalanmak suretiyle yapılır. Banka tarafından ödenen miktar düşüldükten sonra karşılıksız kalan tutar açıkça belirtilir. Hamilin imzalamaktan kaçınması hâlinde, karşılıksızdır işlemi yapılmaz. Sayfa 2
4 Muhatap bankanın üçüncü fıkraya göre ödemekle yükümlü olduğu tutar dâhil, kısmî ödemenin hamil tarafından kabul edilmemesi hâlinde, ikinci fıkra hükmüne göre karşılıksızdır işlemi yapılır; ibraz tarihi ile ödememe nedeni çekin üzerine yazılır ve çek, üzerine imzası alınarak hamiline geri verilir; ön ve arka yüzünün fotokopisi banka tarafından saklanır. Çek hesabında hiç karşılığın bulunmaması ve hamilin sadece muhatap bankanın üçüncü fıkraya göre ödemekle yükümlü olduğu tutarın ödenmesini talep etmesi hâlinde de bu fıkra hükmüne göre işlem yapılır. Muhatap bankanın üçüncü fıkraya göre ödemekle yükümlü olduğu tutar dahil kısmî ödeme hâlinde, çekin ön ve arka yüzünün onaylı fotokopisi ücretsiz olarak hamile verilir. Çek hamili, bu fotokopiyle müracaat borçlularına veya kambiyo senetleri hakkındaki takip usullerine başvurabileceği gibi, Cumhuriyet başsavcılığına talepte bulunurken dilekçesine bu fotokopiyi ekleyebilir ve bunu icra daireleri ile mahkemelerde ispat aracı olarak kullanabilir. Mahkeme veya icra dairesinin istemi hâlinde çekin aslı bu mercilere gönderilir. Banka; a) Çekin karşılığının hesapta bulunmasına rağmen hamiline ödenmesinin geciktirilmesi b) Kanunen ödemekle yükümlü olduğu miktarın hamile ödenmesinin geciktirilmesi hâllerinde, çek hamiline, her geçen gün için binde üç gecikme cezası öder. Bu hâllerde 4/12/1984 tarihli ve 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun hükümleri uygulanmaz. c) Üzerinde yazılı bulunan düzenleme tarihinden önce ibraz edilen çekin karşılığının Türk Ticaret Kanununun 707 nci maddesi uyarınca kısmen veya tamamen ödenmemiş olması hâlinde, bu çekle ilgili olarak hukukî takip yapılamaz. İleri düzenleme tarihli çekle ilgili olarak hukukî takip yapılabilmesi için, çekin üzerindeki düzenleme tarihine göre kanunî ibraz süresi içinde bankaya ibraz edilmesi ve karşılıksızdır işlemine tabi tutulması şarttır. Çekin, üzerinde yazılı baskı tarihinden itibaren beş yıl içinde ibraz edilmemesi hâlinde, muhatap bankanın üçüncü fıkraya göre ödemekle yükümlü olduğu tutara ilişkin sorumluluğu sona erer. Bu husus zamanaşımı ile karıştırılmamalıdır. Bu madde sadece bankanın ödemekle yükümlü olduğu (2013 yılı için bu miktar 1000 TL dir) miktarı ödeme yükümlüğünden kurtulacağına dair bir maddedir. Yani çek yaprağı 5 yıldan daha eski ise bankanın asgari tutarı ödeme yükümlülüğü ortadan kalmaktadır. Çekin İbraz Süresi Nedir? Çekin Kanuni ibraz süresinde herhangi bir değişiklik yapılmamış keşide yeri ile ödeme yeri aynı ise 10 gün içerisinde farklı ise 30 gün içerisinde farklı kıtalarda ise 90 gün içerisinde bankaya ibraz edilmesi gerek. Süresinde ibraz edilmezse çek kambiyo vasfını kaybeder ve çeke dayanarak kambiyo takibinde bulunulmaz. Fakat çekin vasfını yitirmesi temel borç ilişkisini etkilemediğinden alacaklı genel mahkemelerde alacak davası açarak alacağını tahsil yoluna gidebilir. Sayfa 3
5 Karşılıksız Çek Düzenleyen Kişi Aleyhine Şikayet Süresi Ne Kadardır? Üzerinde yazılı bulunan düzenleme tarihine göre kanunî ibraz süresi içinde ibrazında, çekle ilgili olarak karşılıksızdır işlemi yapılması hâlinde, altı ay içinde hamilin talepte bulunması üzerine, çek hesabı sahibi gerçek veya tüzel kişi hakkında, çekin tahsil için bankaya ibraz edildiği veya çek hesabının açıldığı banka şubesinin bulunduğu yer ya da çek hesabı sahibinin yahut talepte bulunanın yerleşim yeri Cumhuriyet Savcısı tarafından, her bir çekle ilgili olarak çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı kararı verilir. Bu fıkra hükmüne göre çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı kararı, karşılıksızdır işlemine tabi tutulan çekin düzenlenmesi suretiyle dolandırıcılık, belgede sahtecilik veya başka bir suçun işlenmesi hâlinde de verilir. Karşılıksız Çek İle İlgili Keşideci, Banka Çalışanı Ve Diğer Kişiler Hakkında Öngörülen Müeyyideler Nelerdir? T acirin ticarî işletmesiyle ilgili iş ve işlemlerinde, tacir olmayan kişinin çek defterini kullanarak çek düzenleyen ve düzenleten kişi altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Tacir olmayan kişiye tacir kişiye verilmesi gereken çek defteri veren banka görevlisi hakkında elli günden yüzelli güne kadar adlî para cezasına hükmolunur. İkinci maddenin üçüncü fıkrasındaki yükümlülüğe aykırı olarak bankaya gerçek dışı beyanda bulunan kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Beyanname almadan veya beyannameye rağmen, hakkında çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı bulunan kişiye veya bu kişinin yönetim organında görev yaptığı veya temsilcisi ya da imza yetkilisi olduğu tüzel kişiye çek defteri veren banka görevlileri elli günden yüzelli güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Kısmen veya tamamen karşılığı bulunmayan çekle ilgili olarak, talebe rağmen, karşılıksızdır işlemi yapmayan banka görevlisi, şikâyet üzerine bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Karşılığı tahsil edilmek üzere bankaya ibraz edilen çekin karşılığının hesapta mevcut olmasına rağmen, hamile ödemede bulunmayan ya da bankanın kanunen ödemekle yükümlü olduğu miktarı hamile ödemeyen banka görevlisi, şikâyet üzerine bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Hakkında çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı kararı verilmiş olan kişi, buna rağmen çek düzenlerse, fiil daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmadığı takdirde, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Hakkında çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı kararı verilmiş olan kişi adına çek hesabı açan banka görevlisi, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Çek defteri basmaya veya bastırmaya kanunen yetkili kılınanlar dışında çek defteri basanlar ve Sayfa 4
6 bastıranlar iki yıldan beş yıla kadar hapis ve binbeşyüz güne kadar adlî para cezasıyla cezalandırılır. Hamiline çek defteri yaprağını kullanmadan hamiline çek düzenleyen kişi, bu aykırılığı içeren her bir çekle ilgili olarak, Cumhuriyet savcısı tarafından üçyüz Türk Lirasından üçbin Türk Lirasına kadar idarî para cezası ile cezalandırılır. 2 nci maddenin, sağlanması ve saklanması gereken bilgi ve belgelere ilişkin hükmüne aykırı hareket edilmesi veya çekin karşılıksız çıkması dolayısıyla hamili tarafından talep edilmesi üzerine düzenleyicinin banka kayıtlarındaki adreslerinin kendisine verilmemesi hâlinde, ilgili bankaya Cumhuriyet savcısı tarafından beşyüz Türk Lirasından beşbin Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir. Çek Düzenleme Yasağı Kime Uygulanır? Çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı çek hesabı sahibi hakkında uygulanacaktır. Bu yaptırım tüzel kişiler hakkında da uygulanacaktır. Çek Kanunundan Önce Karşılıksız Çek Düzenleme Suçu İşleyenlerin Hukuki Durumu Ne Olacak? Çek Kanununda çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı, idari nitelikteki bir yaptırım olarak düzenlendiğinden bu değişikliğin zorunlu sonucu olarak Kanunun 5 nci maddesinin ikinci, dördüncü, dokuzuncu ve onbirinci fıkraları yürürlükten kaldırılmıştır. Yürürlükten kaldırılan hükümlerin niteliği; Çek hesabı sahibi gerçek kişi veya tüzel kişinin yönetim organının çek karşılığını ilgili banka hesabında bulundurma yükümlülüğü, Karşılıksız çek düzenleyen kişi hakkında soruşturma veya kovuşturma evrelerinde mahkeme tarafından çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı verilmesi, Karşılıksız kalan çekle ilgili olarak Cumhuriyet savcılığınca kovuşturmaya gerek görülmemesi veya açılan davanın beraat ile sonuçlanması halinde çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağının kaldırılması ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına bildirilmesine ilişkin düzenleme, karşılıksız kalan çekle ilgili uygulanacak adli ceza hükümleri. Çek Düzenleme Yasağı Kararına Karşı Hangi Yola Başvurulur? İ dari nitelikte bir yaptırım olan çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı kararına karşı yapılacak başvuru ve itirazlar hakkında 5326 sayılı Kabahatler kanunu hükümleri uygulanacaktır. Sayfa 5
7 Karşılıksız Çekin Bedeli Sonradan Ödenirse Ne Olur? Karşılıksız kalan çek bedelinin ticari işlerde uygulanan temerrüt faiz oranı üzerinden hesaplanacak faizi ile birlikte tamamen ödenmesi halinde çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı Cumhuriyet Savcısı tarafından kaldırılır ve bu husus Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına bildirilir. Çek Düzenleme Yasağının Süresi Ne Kadardır? Çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağına ilişkin kayıt, kaydın girildiği tarihten itibaren on yıl geçtikten sonra Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankasınca resen silinecek ve bu işlem ilan edilecektir. Bankalara Yeni Çek Defteri Düzenlemesi Hakkında Getirilen Yükümlülükler Nelerdir? 5941Sayılı Çek Kanununa eklenen geçici 3 ncü madde hükmüyle yapılan değişikliklere uygun olarak yeni çek defterlerinin bastırılıp dağıtılmasına ve eski çek defterlerinin imhasına ilişkin usul ve esaslar belirlenmiştir. Yapılan değişikliklerin içeriği aşağıdaki gibidir. a) Bankalar, 3/şubat/1012 tarihinden itibaren bir ay içinde Türkiye Cumhuriyet Merkez bankasınca tebliğde belirlenen esaslara göre bankalar yeni çek defterleri bastıracaklardır. b) Bankalar.31/12/2012 tarihine kadar bastıracakları yeni çek defterlerini müşterilerine verecekler müşterilerin ellerindeki eski çek defterlerini imha edeceklerdir. c) Çek kanununda değişiklik yapılmadan önceki hükümlere göre düzenlenmiş eski çekler hukuken geçerlidir. d) Üzerinde basıldığı tarih yer almayan eski çeklerin 30/06/2018 tarihine kadar bankaya ibraz edilmemesi halinde, muhatap bankanın kanun 3 ncü maddesindeki sorumluluğu sona erecektir. Çek Karşılığının Hiç Bulunmaması Halinde Bankanın Yükümlülüğü Nedir? -Çek bedeli bin Türk Lirası veya üzerinde ise bin Türk Lirası, -Çek bedeli bin Türk Lirasının altında ise çek bedelini, - Çek karşılığının kısmen bulunması halinde; - Çek bedeli bin Türk Lirasıveya altında ise,çek bedelini aşmamak koşuluyla, kısmi karşılığı bin Türk Lirasına tamamlayacak bir miktarı, Sayfa 6
8 - Çek bedeli bin türk lirasının üzerinde ise, çek bedelini aşmamak koşuluyla, kısmi karşılağa ilave olarak bin Türk Lirasını, Ödemekle yükümlüdür. Çekte Vade Var Mıdır? Çekin üzerinde yazılı düzenleme tarihinden önce ödenmek için muhatap bankaya ibrazı geçersizdir. Bu madde ile çekin en önemli özeliği olan Çekte Vade olmaz ilkesinden vazgeçilerek bir nevi çeke vade getirilmiştir. Çek Düzenleme Yasağına İlişkin Kayıtlar Nerede Tutulmaktadır? Kanunun yayımı tarihinden önce verilmiş olan çek düzenleme çek hesabı açma yasağı karalarına ilişkin kayıtlar getirilen şartlar oluşuncaya kadar, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca tutulmaya devam edilecektir. Mevcut çek düzenleme çek hesabı açma yasağı kararları hakkında soruşturma evresinde bulunan dosyalar için Cumhuriyet Başsavcılığınca; kovuşturma evresinde bulunan dosyalar hakkında mahkemece idari yaptırım kararı verilecektir. Yargıtay da bulunan dosyalar ise, yeni çek kanununa göre işlem yapılmak üzere hükmü veren mahkemeye gönderilir. Mahkeme duruşma yapmaksızın karar verir. Çekte Zamanaşımı Ne Kadardır? Yeni Türk Ticaret Kanunun 814 üncü maddelerinin birinci ve ikinci fıkralarında eski Türk Ticaret Kanununun yukarıda belirtilen hükmüne aynen yer verilmiş olduğundan bu maddedeki altı aylık zamanaşımı süresi üç yıla çıkarılmıştır. İSTANBUL 2013 Sayfa 7
9 3 Şubat 2012 CUMA Resmî Gazete Sayı : (Mükerrer) KANUN ÇEK KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN Kanun No Kabul Tarihi: 31/1/2012 MADDE 1 14/12/2009 tarihli ve 5941 sayılı Çek Kanununun 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan adlî sicil ibaresi Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası şeklinde değiştirilmiş ve aynı maddenin yedinci fıkrasına aşağıdaki bent eklenmiştir. d) Çekin basıldığı tarih, MADDE sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan altıyüz ibareleri bin şeklinde ve altıncı fıkrasında yer alan şikâyette ibaresi talepte şeklinde değiştirilmiş, maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir. (9) Çekin, üzerinde yazılı baskı tarihinden itibaren beş yıl içinde ibraz edilmemesi hâlinde, muhatap bankanın üçüncü fıkraya göre ödemekle yükümlü olduğu tutara ilişkin sorumluluğu sona erer. MADDE sayılı Kanunun 5 inci maddesinin başlığı Çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı şeklinde, üçüncü fıkrasında yer alan hukukî ve cezaî sorumluluk ibaresi hukukî sorumluluk ile idarî yaptırım sorumluluğu şeklinde, birinci ve onuncu fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiş; ikinci, dördüncü, dokuzuncu veonbirinci fıkraları yürürlükten kaldırılmıştır. (1) Üzerinde yazılı bulunan düzenleme tarihine göre kanunî ibraz süresi içinde ibrazında, çekle ilgili olarak karşılıksızdır işlemi yapılması hâlinde, altı ay içinde hamilin talepte bulunması üzerine, çek hesabı sahibi gerçek veya tüzel kişi hakkında, çekin tahsil için bankaya ibraz edildiği veya çek hesabının açıldığı banka şubesinin bulunduğu yer ya da çek hesabı sahibinin yahut talepte bulunanın yerleşim yeri Cumhuriyet savcısı tarafından, her bir çekle ilgili olarak çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı kararı verilir. Bu fıkra hükmüne göre çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı kararı, karşılıksızdır işlemine tabi tutulan çekin düzenlenmesi suretiyle dolandırıcılık, belgede sahtecilik veya başka bir suçun işlenmesi hâlinde de verilir. (10) Çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı kararına karşı yapılacak başvuru ve itirazlar hakkında,30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun kanun Sayfa 8
10 yoluna ilişkin hükümleri uygulanır. Çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı kararına karşı yapılan başvurunun kabulü hâlinde, bu kararla ilgili olarak da sekizinci fıkradaki bildirim ve yayımlanma usulü izlenir. MADDE sayılı Kanunun 6 ncı maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. Çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağının kaldırılması MADDE 6 (1) Karşılıksız kalan çek bedelinin, çekin üzerinde yazılı bulunan düzenleme tarihine göre kanunî ibraz tarihinden itibaren işleyecek 3095 sayılı Kanuna göre ticarî işlerde temerrüt faiz oranı üzerinden hesaplanacak faizi ile birlikte tamamen ödenmesi hâlinde, çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı Cumhuriyet savcısı tarafından kaldırılır. Çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağının kaldırıldığı, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına 5 inci maddenin sekizinci fıkrasındaki usullere göre bildirilir ve ilân olunur. (2) Çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı kararının verildiği yer Cumhuriyet başsavcılığına başvurularak talebin geri alınması hâlinde de birinci fıkra hükmü uygulanır. (3) Çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağına ilişkin kayıt, kaydın girildiği tarihten itibaren her hâlde on yıl geçmesiyle Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından resen silinir ve bu işlem ilân olunur. MADDE sayılı Kanunun 7 nci maddesinin dokuzuncu fıkrasında yer alan bir yıla kadar hapis ibaresi Cumhuriyet savcısı tarafından üçyüz Türk Lirasından üçbin Türk Lirasına kadar idarî para şeklinde değiştirilmiştir. MADDE sayılı Kanuna aşağıdaki geçici madde eklenmiştir. GEÇİCİ MADDE 3 (1) Bankalar, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca bu maddenin yayımı tarihinden itibaren bir ay içinde 2 nci maddeye göre yayımlanacak tebliğde belirlenen esaslara uygun olarak yeni çek defterleri bastırırlar. (2) Bankalar, 31/12/2012 tarihine kadar müşterilerine yeni çek defterlerini verir ve ellerindeki eski çek defterlerini imha ederler. (3) Bu Kanunun bu maddenin yayımı tarihinden önce yürürlükte bulunan hükümleri ile mülga 3167 sayılı Kanun hükümleri gereğince düzenlenmiş olan eski çeklerin hukukî geçerliliği devam eder. (4) Bankaların müşterilerine verdikleri eski çek defterleriyle ilgili olarak, muhatap Sayfa 9
11 bankanın 3 üncü maddenin üçüncü fıkrasına göre ödemekle yükümlü olduğu tutara ilişkin sorumluluğu 30/6/2018 tarihinde sona erer. (5) 31/12/2017 tarihine kadar, üzerinde yazılı düzenleme tarihinden önce çekin ödenmek için muhatap bankaya ibrazı geçersizdir. (6) Bu maddenin yayımı tarihinden önce verilen çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı kararlarına ilişkin kayıtlar, 6 ncı maddede düzenlenen yasağın kaldırılmasına ilişkin şartlar oluşuncaya kadar Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasında tutulmaya devam olunur. (7) Bu Kanun hükümlerine göre suç karşılığı uygulanan yaptırımı, idarî yaptırıma dönüştürülen fiiller nedeniyle, a) Soruşturma evresinde bulunan dosyalar hakkında Cumhuriyet başsavcılığınca, b) Kovuşturma evresinde bulunan dosyalar hakkında mahkemece, idarî yaptırım kararı verilir. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığında bulunan dosyalar hakkında Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca, Yargıtayın ilgili dairesinde bulunan dosyalar hakkında ise ilgili dairece, bu Kanuna göre işlem yapılmak üzere dava dosyası hükmü veren mahkemeye gönderilir ve bu mahkeme tarafından duruşma yapılmaksızın karar verilir. MADDE 7 29/6/1956 tarihli ve 6762 sayılı Türk Ticaret Kanununun 726 ncı maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında yer alan altı ay ibareleri üç yıl şeklinde değiştirilmiştir. MADDE 8 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 814 üncü maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında yer alan altı ay ibareleri üç yıl şeklinde değiştirilmiştir. MADDE 9- Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer. MADDE 10- Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür. 3/2/2012 * Burada yer alan bilgiler Elmadağ Hukuk Ofisi tarafından bilgilendirme amacı ile hazırlanmıştır. Bu kapsamda verilen bilgi, yorum ve tavsiyeler hukuk danışmanlığı kapsamında değildir. Bu kaynakların kullanılması nedeni ile ortaya çıkabilecek hatalardan Ofisimiz sorumlu değildir. Sayfa 10