Bento’nun Eskiz Defteri Fiyatı, Taksit Seçenekleri ile Satın Al
Hollandalı filozof Baruch (Bento) Spinoza, kısa ömrünün en yoğun yıllarını yazarak geçirmiş. Resim yapmaktan zevk alır, yanında hep bir eskiz defteri taşırmış. Ani ölümünün ardından dostları mektuplarını, elyazmalarını, notlarını kurtarmayı başarmış ama eskiz defteri bulunamamış. John Berger, içinde ne olduğunu bilmeksizin, bu eskiz defterini bulmayı hayal etmiş hep. İstediği sadece filozofu yeniden okurken, Spinoza''nın gözlemlediği şeylere bir de onun gözüyle bakabilmekmiş. Bir gün süet ciltli bir eskiz defteri hediye gelince, "Bu Bento''nun olmalı!" demiş kendi kendine ve Spinoza''nın düşüncelerini izleyerek çizimler yapmaya başlamış. Ve Bento''nun Eskiz Defteri çıkmış ortaya. Çizme edimi üzerine sözcükler ve imgelerle yürütülen bir araştırma var bu kitapta: Çağımızın en bilge yazarlarından John Berger''ın çiçeklerle, bitkilerle, hayvanlarla, çeşitli muhalif ve sürgünlerle, Arundhati Roy, Platonov gibi yazarlarla yarenlik ederek yürüttüğü, sanatın giderek acımasızlaşan bu dünyaya bakışımızı nasıl etkilediği üzerine bir düşünme süreci.
Bazen öyle kitaplar oluyor ki, uzun uzun yazmaya utanıyor insan. Sadece ‘hemen okuyun’ sonra üzerine konuşalım diyesi geliyor insanın. Hakkında söylenecek sözler gereksiz vakit kaybı olur, diye düşünebiliyorsunuz. Okurken her satırını çizmiş olduğunuzu fark edip sayfaları zedelediğinizi düşünüyorsunuz. Altı çizili satırların kanadığına inanacaksınız neredeyse. Tek tek çizmek yerine, harf harf ezberlesek daha iyi olurdu diyorsunuz. Kitap bittikten sonra, ne mutlu bana, böyle güzel kitaplar var ve biz onları okuyabiliyoruz diyorsunuz. Çok uzattım, farkındayım. Ama, John Berger’in son şaheseri için elimde olsa günlerce konuşabilirim. Daha yazılış öyküsüyle çok etkileyici bir kitap ‘Bento’nun Eskiz Defteri’. Özetleyeyim; Hollandalı filozof Spinoza (Bento diye de bilinir), kısacık ömrüne sığdırdığı o kadar şey arasına resim yapmayı da sıkıştırmış. Yanında hep bir eskiz defteri varmış. Ölümünden sonra dostları bütün el yazmalarını, notları kurtarıp ortaya çıkarsa da eskiz defteri hiç bulunamamış. Aklının bir kenarında bu bilgiyi hip muhafaza eden John Berger’e hediye edilen süet ciltli bir defteri ilk gördüğünde şunu demiş, “bu Bento’nun olmalı!” Sonra hem çizmiş John Berger, hem de yazmış. Ama yazarken sınır tanımamış kendine. Çizmek edimi üstüne, karşılaştığı insanlara, gözlemlediği durumlara dair yazdığı kadar, Arundhati Roy, Andrey Platonov gibi yazarlara selam da vermiş. Aslında en basitinden, Ethica odağında Spinoza’yı anlama çabası olarak da değerlendirilebilir kitap. Kimi yerlerde Ethica’dan önermeler alıntılamış kitabında. Onun hemen yanında bugünün ‘ahlak’ anlayışındaki ahlaksız durumları veya üzerine durup düşünmemiz gerekenleri anlatmış. Kimseyi suçlamıyor Berger. Durumu tüm ayrıntılarıyla ‘resmediyor’ sadece. Örneğin bir süpermarkete alışveriş yapmaya giren tüm müşterilerin potansiyel hırsız olarak algılandığını gözler önüne seriyor önce. Özel güvenlik, X Ray cihazları, özel düzenlenmiş raflar, kameralar… Hattâ kasiyer ve güvenlik görevlilerinin de bizzat çalıştıkları şirket tarafından potansiyel hırsızlar olarak algılandığını, çünkü iş çıkışında üstlerinin arandığını anlatıyor. Sonra buzdağının altta kalan tarafını açıklıyor. Söz konusu şirketin, çalıştırdığı personelin emeğini sömürdüğünü, yemek izninin bile sınırlı tutulup fazla mesai ücretlerini, hattâ sigortasını bile yatırmadığını belirtip soruyor. Asıl hırsız kim? Berger’in Bento’ya saygı duruşunda bulunarak zihnimizi açtığı daha pek çok şey var… En iyisi ‘hemen okuyun’. Sonra çevrenizdekilere de okutun. Böyle güzel kitaplar herkesin hakkı.
Bento’nun Eskiz Defteri Yorumları