Temel İslam Bilimleri Tezli Yüksek Lisans Programı (%30 İngilizce)
Neden İbn Haldun'da Temel İslam Bilimleri?
Sosyal bilimlere münhasır uluslararası bir araştırma üniversitesi bünyesinde yer alan Temel İslami İlimler Yüksek Lisans programı kendi alanında küresel çapta nitelikli bir eğitim ve öğretimin şartlarını oluşturacak şekilde kurgulanmıştır. Programa titizlikle seçilen öğrenciler, üniversitemizin sunduğu burs imkânlarından yararlanmakta, aynı zamanda araştırma ve eğitim faaliyetlerine katkı sunmaktadır. Lisans ve lisansüstü eğitim süreçlerine fiilen iştirak edecek bu genç araştırmacılar hocalarıyla usta-çırak esasına dayalı bir etkileşim içine girmekte ve Türkçe/Osmanlıca, Arapça ve İngilizce olmak üzere üç dilde temel literatürü takip becerisi kazanmış olarak mezun olmaktadır.
Prof. Dr. Bilal Aybakan
Tefsir, Hadis, Fıkıh, Kelam ve Tasavvuf bilim dallarını kapsayan bu program ortak ve seçmeli derslerden oluşan bir müfredatı esas almaktadır. Program kapsamında isteyen öğrencilerimize ücretsiz İngilizce hazırlık sınıfı okuma imkânı da verilmektedir.
Yakında açmayı hedeflediğimiz doktora programına nitelikli öğrenci kazandırmak ve ulusal/uluslararası düzeyde yetkin araştırmacı ve akademisyen yetiştirmek bu programın öncelikli hedefleri arasında yer almaktadır.
Yüksek Lisans Başvuru Şartları sayfasını ziyaret ediniz.
Prof. Dr. Serdar DEMİREL
Dr. Öğr. Üyesi Betül AVCI
Dr. Öğr. Üyesi İhsan KAHVECİ
Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Murat ÖZEL
Dr. Öğr. Üyesi Volkan Yıldıran STODOLSKY
Dr. Öğr. Üyesi Ahmet SÜRURİ
Dr. Öğr. Üyesi Yaşar ÇOLAK
Dr. Öğr. Üyesi Tuba ERKOÇ BAYDAR
Ders Kodu Ders Adı Saatler Kredi AKTS
BIS 501 Bilimsel Araştırma Teknikleri ve Yayın Etiği 3 0 3 8
BIS … Program Seçmeli Ders 3 0 3 8
Toplam 9 32
BIS 599 Tez 0 0 0 30
BIS 505 Klasik İslami Metinler I 3 0 3 8
BIS 506 Klasik İslami Metinler II 3 0 3 8
BIS 530 Kuran’ın Ana Konuları 3 0 3 8
BIS 531 Kuran İlimleri 3 0 3 8
BIS 532 Günümüz Tefsir Problemleri 3 0 3 8
BIS 533 Klasik Tefsir Metinleri 3 0 3 8
BIS 540 Hadis Usulü Metinleri 3 0 3 8
BIS 541 Hadis Literatürü 3 0 3 8
BIS 542 Sened ve Metin Tenkidi 3 0 3 8
BIS 543 Siyer 3 0 3 8
BIS 544 Klasik Hadis Şerh Metinleri 3 0 3 8
BIS 550 Malî Muâmelat Fıkhı 3 0 3 8
BIS 551 Ahvâl-i Şahsiyye 3 0 3 8
BIS 552 Fıkıh Mezhepleri Tarihi 3 0 3 8
BIS 553 Klasik Fıkıh Metinleri 3 0 3 8
BIS 560 Modern Kelam Metinleri 3 0 3 8
BIS 561 Klasik Mantık 3 0 3 8
BIS 562 Kelam Ekolleri 3 0 3 8
BIS 563 Klasik Kelam Metinleri 3 0 3 8
BIS 580 Tasavvuf Terimleri 3 0 3 8
BIS 581 Tasavvuf Kurumları Tarihi 3 0 3 8
BIS 582 Osmanlı Tasavvuf Düşüncesi 3 0 3 8
BIS 583 Klasik Tasavvuf Metinleri 3 0 3 8
1) Bu ders planı 2017-2018 Akademik yılı ve sonrasında kayıt olan tüm öğrenciler için geçerlidir.
2) Program %30 İngilizce olduğu için toplam ders yükünün en az % 30’u İngilizce olarak verilen derslerden seçilmelidir. 2017 girişli öğrencilerin bu şartı sağlamaları için en az 1 seçmeli derslerini İngilizce olarak almaları gerekmektedir.
3) Mezuniyet yükümlülüğü 124 AKTS’dir.
BIS 500 Seminer
Bu derste kimi uygulamalarla akademik telif becerileri geliştirilmeye çalışılacaktır. Temel İslam Bilimlerine ilişkin kaynak taraması, seçimi, tasnifi ve derecelendirmesi ve ilgili bilginin tespiti, toplanması ve yorumlanması süreçleri uygulamalı olarak verilecektir. Adayların hazırlayacakları metinlerin sunumu, eleştiriye açılması, geri dönüşümlere göre yeniden gözden geçirilmesi ve gerçek yayın aşaması süreçlerini fiilen yaşatarak bilimsel araştırma ve yayın tecrübesini olabildiğince artırmak bu dersin ana amacını oluşturmaktadır.
BIS 501 Bilimsel Araştırma Teknikleri ve Yayın Etiği
Bilimsel araştırma safhalarına uygun şekilde bilimsel bir araştırma için gerekli olan veri toplama yöntemi ve analiz teknikleri, bilimsel makale yazım ilkeleri, dipnot kullanma ve kaynakça oluşturma teknikleri, araştırma raporu hazırlama, yorumlama ve yazım teknikleri ve tez hazırlama ilkelerini açıklar. Bunun yanında bilimsel yayınlarda uyulması gereken etik kuralları, alıntı usulleri, kaçınılması gereken intihal ve benzeri konuları ele alır.
BIS 503 İslami İlimlerin Teşekkülü
İslami ilimler uzun bir tarihî serüvenin ürünüdür. Teşekkül aşamasında önce iç içe ve bir bütün halinde gelişen İslami ilimler zamanla bir iç ayrışmaya uğrayıp müstakil disiplinler haline gelmişlerdir. Bu derste Tefsir, Hadis, Fıkıh, Kelam ve Tasavvuf gibi temel İslam bilimlerinin oluşum ve ayrışma süreçleri yakından incelenecektir. Teşekkül döneminde ortak bir kaderi paylaşan bu disiplinlerin bu aşaması aynı olay ve şahıslar tarafından belirlenmiş, birini etkileyen gelişme diğerleri üzerinde de kelebek etkisi meydana getirmiştir. Dolayısıyla bu disiplinler arasında sıkı bir organik irtibat bulunmakta olup bu irtibat noktalarının keşfi disiplinlerarası ilgi ve alakayı doğurarak interdisipliner araştırma merak ve iştiyakını tetikler.
BIS 502 Fıkıh Usûlü
İnsan hayatı, en küçük yapı taşı olan iradi fiillerden örülü bir yapı olarak farzdan harama uzanan bir yelpazede yer alan çeşitli dinî-ahlaki değer kategorilerine dağıtılmak suretiyle ilahi iradeye göre tanzim edilmiştir. İlahi iradenin barındığı vahiy ürünü kaynaklardan doğru olarak çıkarılıp anlaşılması ve hayata doğru tatbiki belli bir bir yöntemi zorunlu kılmıştır. İşte Fıkıh Usulü bu işlevi görmek üzere ortaya çıkmıştır. Hangi kaynaklardan ne şekilde hüküm çıkarılacağını belirleyen bu disiplin dört ana başlık etrafında şekillenmiştir. Hüküm, kaynak, hüküm çıkarma yöntemleri ve kaynaklardan hüküm çıkarma dirayetine sahip otorite (müctehid) olmak üzere dört ana başlık etrafında tasarlanan Fıkıh Usulünde Kur’ân-ı Kerim, Sünnet, icma, sahabe kavli, kıyas, istihsan, mesalih-i mürsele, örf, sedd-i zerâi’, istıshab gibi kaynak ve yöntemler, bunlardan çıkarılan hükümler, bu hükümleri çıkarma yöntemleri ve bu işi kotarma ehliyetine sahip olma şartları bu dersin ana eksenini oluşturmaktadır.
BIS 531 Kuran İlimleri
Nüzul Sebepleri, Nâsih-Mensuh, Muhkem-Müteşabih, Hurûf-i Mukattaa, Fevâtihu’s-Süver, Garibü’l-Kur’ân, İcazü’l-Kur’ân, Aksâmü’l-Kur’ân, Kısasu’l-Kur’ân, Tekraru’l-Kur’ân, Emsâlu’l-Kur’ân, Hakikat ve Mecaz, Müşkilü’l-Kur’ân, Mücmel ve Mübeyyen, el-Vücuh ve’n-Nezâir, Mübhematü’l-Kur’ân, Halku’l-Kur’ân gibi Kuran İlimlerinin temel konuları ele alınır.
BIS 533 Klasik Tefsir Metinleri
Tarihî süreç içerisinde oluşan tefsir literatürü tanıtılır. Taberî, Beğavî, İbn Kesîr gibi rivayet ağırlıklı tefsirler yanında Matürîdî, Fahredden Râzî, Zemahşerî, Ebussuûd gibi dirayet tefsirlerinden örnek metinler, klasik dönem müfessirleri ve yazdıkları eserlerin yöntem ve özellikleri uygulamalı olarak gösterilir.
BIS 541 Hadis Literatürü
Hadis ilimleri, bu ilimlere yazılmış temel eserler, hadis ilimlerine dair telif türleri, türlerin başarılı örnekleri, eserlerin içerikleri işlenecek, söz konusu eserlerin kullanım şekilleri gösterilecektir.
BIS 543 Siyer
Bütün İslami ilimlere zemin teşkil etmesi hasebiyle Hz. Muhammed’in hayatı merkeze alınarak Cahiliye dönemi, İslamiyetin doğuşu, yayılışı, Mekke ve Medine dönemleri, Gazve ve Seriyyeler vb. konular ele alınacaktır.
BIS 551 Ahvâl-i Şahsiyye
Bu derste, doğum, ölüm, evlenme, boşanma ve nesep gibi kişinin doğrudan şahsıyla ilgili konular İslam Hukuku çerçevesinde ele alınıp açıklanacak ve bu konuların ilgili eserlerde tarihî süreç içerisinde yer alış ve işleniş biçimleri incelenecektir.
BIS 553 Klasik Fıkıh Metinleri
Klasik İslâm Hukuk literatürü hakkında sağlıklı bir kanaat oluşturmak üzere farklı dönem, mezhep ve türlerden temsil kabiliyeti yüksek metinler seçilip tahlile tabi tutulacaktır. Böylelikle genç akademisyenlerimiz alanıyla ilgili birincil kaynaklara erişim ve yararlanma becerisi kazanmış olacakları gibi daha önce üretilmiş ikincil literatürdeki bilgi ve yorumların mevsukiyet ve isabetini de değerlendirme imkânı bulacaklardır.
BIS 561 Klasik Mantık
Kelam ilminde bir metot oluşturma ve bu ilim dalına epistemolojik bir zemin hazırlama amacıyla ilim/bilgi kavramı üzerinde durulacak, klasik mantığa giriş ve mantık ilmine konu olan meseleler İsaguci metni üzerinden işlenecektir.
BIS 563 Klasik Kelam Metinleri
Ebû Hanife’nin el-Fıkhu’l-Ekber, Tahâvi’nin Akîdetü’t-Tahâviyye, Mâtürîdiyye’nin Akîde Risalesi, Semerkandi’nin Sevâdü’l-A‘zam, Nesefi’nin Akâid, Uşi’nin Emâlisi gibi klasik akide ve Eşarî’nin el-İbâne, Mâtürîdî’nin Kitâbü’t-Tevhid, Cüveynî’nin el-İrşâd, Pezdevî’nin Usûlüddin, Nesefî’nin Tabsıratü’l-Edille ve Bahrü’l-Kelam, Sâbûnî’nin el-Bidâyesi gibi klasik kelam metinlerinden seçilen bölümler okunup belli problemler değerlendirilecektir.
BIS 571 Tasavvuf Kurumları Tarihi
Öğrencinin, tasavvuf tarihini bütüncül olarak kavramasını ve ilimler şemasındaki yerini anlamasını sağlamayı hedefleyen bu derste, tasavvufun bir ilim olarak teşekkülünden başlayarak tasavvuf tarihinin önemli dönüm noktaları, tarikatların oluşumu ve tekamülü ele alınacaktır
BIS 573 Klasik Tasavvuf Metinleri
Öğrencinin, tasavvuf edebiyatını genel olarak tanıması, tasavvuf dilini ve anlam dünyasını kavraması amaçlanan bu derste, tasavvuf literatürünün başlıca eserleri ve isimleri, tasavvufun dili, tasavvuf literatüründe metaforik anlatım konu edilecektir. Bir yandan literatürün klasikleri örnek metinler üzerinden tanıtılıp tartışılacak ve öte yandan tasavvuf edebiyatının dilinin bir analizi yapılacaktır.
BIS 530 Kuran’ın Ana Konuları
Kuran’da ulûhiyet, kâinat, insan ve bunların birbirleriyle ilişkileri, vahiy ve kitaplar, peygamberlik ve peygamberler, insanın özgürlüğü ve sorumluluğu, ibadet ve sistematik ibadetler, toplumsal düzen, ahlak, ahiret gibi temel konular ele alınıp incelenecektir.
BIS 532 Günümüz Tefsir Problemleri
Günümüzde Kuran tefsirinde tartışılan ve farklılaşmalara yol açan hususlar ele alınıp incelenecektir. Kuran’ın anlaşılması ve tefsirine dair meseleler, Kuran’da tarihsel ögelerle ilgili tartışmalar, kadının yaratılışına dair ayetlerin yorumu, Kuran’da neshe delalet eden ayetlerin anlaşılması, işârî ve ilmî tefsirin ne ölçüde mümkün ve makbul olduğuna dair soru ve sorunlar incelenecek konular arasındadır.
BIS 540 Hadis Usulü Metinleri
Hadis tarihine giriş, hadisin İslam inanç ve kültüründeki yeri, hadis tarihinin dönemleri, hadis literatürü ve hadisin sosyal tarihi, hadis usulüne dair temel kavramlar, hadis usulü kaynakları, hadis usulü problemleri, klasik hadis usulünün kaynakları konuları işlenecektir.
BIS 542 Sened ve Metin Tenkidi
Hadis ilminin gayesi rivâyetlerin aslına uygun muhafazası ve naklidir. Temel dinamikleri “sened ve metin tenkidi” olan hadis usûlü ilmi bu gayeyi gerçekleştirmek üzere geliştirilmiştir. “Hadis tenkidi” başlığı altında ele alınabilecek sened ve metin tenkidinin yegâne hedefi rivâyetlerin kaynağına aidiyetini tespittir. Her iki tenkit türünde de sadece rivâyet tenkit edilir. Hz. Peygamber’in söz ve davranışlarının kritiği, hadis tenkidinin konusu ve amacı değildir.
BIS 550 Malî Muâmelât Fıkhı
Fıkhın malî muâmelât kapsamına giren eşya hukuku ve borçlar hukuku konuları nispeten derinlemesine işlenecektir. Mülkiyet kavramı, aynî-şahsî hak ayırımı ve türleri, alacak hakkını doğuran sebepler, özellikle akit, unsur ve şartları teorik bir bütünlük içinde sunulmaya çalışılacaktır.
BIS 552 Fıkıh Mezhepleri Tarihi
İslam hukuku teşekkülünden itibaren mezhepler üzerinden varlığını sürdürmüştür. İkinci asırdan itibaren biri nassların lafzını, diğeri ise manasını önceleyen iki ayrı çizgi oluştu. Biri ehl-i hadis, diğeri ehl-i rey olarak tarihe geçti. Irak bölgesi rey, Hicaz bölgesi hadis çevresi olarak nam yaptı. Ebû Hanife rey çevresinin, Malik, Evzâî, Süfyan es-Sevrî, Süfyan b. Uyeyne ve Ahmed b. Hanbel hadis çevresinin ileri gelenleri arasında yer aldı. İkinci asrın sonlarına doğru bu iki çizgi arasında bir sentez girişimi yaşandı ve bu üçüncü yolun öncülüğünü de Şafiî yaptı. Dört sünnî mezhep sünnî coğrafyanın hukuk ihtiyacını karşıladı. Endülüs ve kuzey Afrika’da Malikî, Osmanlı’da Hanefî, Selçuklu, Eyyubî ve Memlükler döneminde ağırlıklı olarak Şafiî mezhebi etkin oldu. Fıkıh mezhepleri yeterince tanınmadan İslam tarihinin doğru anlaşılması mümkün olmadığından bu dersin içeriği bu ihtiyacı karşılayacak şekilde oluşturuldu.
BIS 560 Modern Kelam Metinleri
Yeni İlm-i Kelâm söylemine dair metinler okunarak tartışılacak, çağdaşlaşma dönemi kelâm tartışmaları ve kelâm bahisleri içerisinde bugün öne çıkarılması gerekenler seçilen müellifler ve eserleri üzerinden ele alınacaktır. Ayrıca günümüz Türkiye’sinde kelam alanında yazılan kelam tarihi ve sistematik kelam konulu çalışmalar incelenecek ve değerlendirilecektir.
BIS 562 Kelam Ekolleri
Kelam ilminin başlangıcından günümüze kadar geçirdiği evreler; Haricîlik, Kaderiye, Mutezile, Cebriye, Mürcie, Müşebbihe, Şîa, Selefîlik, Eşarîlik, Mâtürîdîlik gibi ekoller gelişim süreçleri ve temel prensipleri çerçevesinde ele alınacaktır.
BIS 570 Tasavvuf Terimleri
Tasavvufun bir disiplin olarak şekillenmeye başladığı ilk dönemden itibaren dolaşıma soktuğu terminoloji bu dersin temel konusu olacaktır. Bu terminoloji, tarihsel süreç içinde değişim göstermiş, bazı terimler kalıcı olmuş, bazı terimlere yapılan vurgunun şiddeti değişmiştir. Derste, temel terimler üzerinden bir tür tasavvufun doktrinel okuması yapılacaktır.
BIS 572 Osmanlı Tasavvuf Düşüncesi
Tasavvufun Osmanlı dünyasında aldığı seyrin özellikle metinler ve isimler üzerinden ele alınacağı bu derste, öğrencinin Osmanlı tasavvufunu oluşturan başlıca tarikatlar, meşrepler ve klasikleri tanıma imkânı bulması hedeflenmektedir. Kuruluş öncesine tekabül eden tarihsel dönemden başlayarak, Osmanlı’nın son zamanlarına kadar başlıca dönüm noktaları bu derste tartışılacaktır.
Doktora Başvuru Şartları