» Cezayir ve Cezayir Tarihi
Cezayir çok eski tarihlerde bir yerle?im merkeziydi. Bilinen en eski halk Berberilerdir. Cezayir kyyylaryna önce Fenikeliler gelmi?tir. M.Ö. 814-813 yyllarynda Kartacalylaryn eline geçen ülke, geli?erek bilhassa kyyy ticaretinin önemli bir merkezi olmu?tur. Daha sonra Romalylar ve Bizanslylar tarafyndan i?gal edilmi? olan Cezayir'de halk, bu zamanlarda Hyristiyanly?y kabul etmi?lerdir.
Yslamiyeti yaymak için dünyanyn her tarafyna da?ylan Müslümanlar 7. asyrda buralara gelmi?lerdir. Abdullah bin Ebu Serh tarafyndan burasy fethedilmi?tir. Cezayir halky Yslamiyeti kabul etmi?, Yslam devletinin hakim oldu?u zamanlarda Yslamiyet'in sayesinde ilerlemi?, benimsedikleri Yslam kültür, medeniyet ve adetlerini ve Arapça lisanyny günümüze kadar muhafaza etmi?lerdir.
On altyncy asyrda Oruç ve Hyzyr (Barbaros Hayreddin Pa?a) reisler tarafyndan fethedilen Cezayir, Akdeniz'i ya?ma, talan ve barbarlyklaryyla kan gölü haline getiren Avrupaly korsanlara kar?y mücadele eden Müslüman leventlerin üssü haline gelmi?tir. Barbaros Hayreddin Pa?a daha sonra burayy Osmanly Devletinin bir beylerbeyli?i haline getirmi?tir. Üç asyr Osmanly idaresinde kalan Cezayir'de o devre ait eserler ve gelenekler canlyly?yny hala korumaktadyr.
1830 senesinde Fransyzlar, çok büyük deniz ve kara kuvvetleri ile uzun sava?lardan sonra ülkeyi ele geçirdiler. Bir sömürge idaresi kuran Fransyzlary halk hiçbir zaman kabul etmedi, devamly ayaklanma te?ebbüsleri içerisinde bulundu. Fransa Ykinci Dünya Sava?ynda (1942) Cezayir'i mukavemet merkezi olarak kullandy. Sava? bittikten sonra Cezayirliler gösterdikleri fedakarly?a kar?ylyk ba?ymsyzlyk veya Fransyzlarla ayny haklara sahib olmak istediler. Bu istek Fransyzlar tarafyndan büyük bir tepki ile kar?ylandy ve halk katledilmeye ba?landy.
1789 Fransyz Yhtilali ile her türlü hürriyetlerin yayyldy?y ülke oldu?u yyllarca söylenen Fransa, Cezayir'deki insanlara bu hürriyeti tanymyyordu. Yçindeki Haçly ruhunu Cezayirde'de göstermi?, kitle katliamy yapmy?tyr. Günümüzde, o zamandan kalma toplu mezarlar çykmaktadyr. 1948'de Fransa buranyn sömürge de?il, Fransa topraklary oldu?unu ilan etti. Dy? dünyaya kar?y yapylan bu ilana ra?men burayy bir sömürge olarak idare etmeye çaly?my?lar ve asla Cezayir halkyna Fransyzlarla e?it haklar tanymamy?lardyr.
1950 senesinden sonra Fransa'ya kar?y mücadelede te?kilatlanmaya ba?layan halk, muntazam bir ordu kurmayy ba?ardy. 1954 senesinde bilfiil ba?layan silahly mücadele, 1956 senesinde ba?ymsyzly?a kavu?an Fas ve Tunus'un da deste?ini sa?lady. Mücadele 1962'de "Cezayir Demokratik Halk Cumhuriyeti" adyyla ba?ymsyzly?yny ilan etmesiyle neticelendi.
Fransa'nyn itirazlaryna ramen 10 devlet tarafyndan ba?ymsyzly?yny ilan etmesinin hemen ardyndan tanynan Cezayir, 1963 senesinde ilk anayasasyny halk oyu ile kabul etmi?tir. Bu anayasaya göre be? yyl için halk tarafyndan seçilen meclis yine be? yyl için Cumhurba?kanyny seçiyordu. Yürütme organy, Cumhurba?kany ve bakanlar kurulu tarafyndan meydana gelmektedir. Bu ilk anayasa mucibince seçilen ilk Cumhurba?kany Ahmed bin Bella 16 Haziran 1965'te Albay Huari Bumedyen tarafyndan bir darbe ile devrildi.
Kurulan ihtilal konseyi tarafyndan 1978'e kadar idare edilen ülke ayny sene kabul edilen yeni bir anayasa ile idare edilmeye ba?lamy?tyr. 7 ?ubat 1979'da ?adli bin Cedid devlet ba?kany oldu. 1989'da Sosyalizme ili?kin bütün ifadelerden temizlenen, siyasal ço?unluk ilkesini kabul eden ve grev hakky tanyyan yeni anayasa halk oylamasyyla kabul edildi. 26 Aralyk 1991'de yapylan seçimlerin ilk turunda oylaryn %85'ini alan Yslami Selamet Cephesi 288 milletvekili kazandy. Bunun üzerine seçimler iptal edildi.
16 Ocak 1992'de sürgünden dönen Budiyaf, Yüksek Devlet Konseyi Ba?kany ve Devlet Ba?kany oldu. 9 ?ubat 1992'de 12 ay süreli sykyyönetim ilan edildi. 4 Mart 1992'de Yslami Selamet Cephesi yasa dy?y ilan edildi. Siyasi faaliyetleri yasaklayan ve birçok ki?iyi idam ettiren Budiyaf 29 Haziran 1992'de bir suikast neticesinde öldürüldü.
(Cezayir Demokratik Halk Cumhuriyeti), Kuzey Afrika'da bulunan, Afrika'nyn Sudan'dan sonra ikinci büyük ülkesidir. Cezayir'in kom?ulary kuzeydo?uda Tunus, do?uda Libya, güneydo?uda Nijer, güneybatyda Moritanya veMali, batyda Fas ve Baty Sahra'dyr. Etnik açydan bir Yslami, Arap ve Berberi ülkesidir. Ülke ismi Arapçada (El Jazair) adalar anlamyndadyr.
1830 yilinin Temmuz ayinda Fransizlar Cezayir'i isgal ettiler. Fransyzlar, burayy kurmak istedikleri Büyük Fransiz Ymparatorlugu'nun bir parçasi haline getirmeyi amaçliyorlardi.
Fransiz isgaline karsi ikinci bagimsizlik savasi 1954 yilinda basladi. Bu savas Milli Kurtulus Cephesi'nin öncülügünde baslatildi. Milli Kurtulus Cephesi, Cezayir halkinin suurlandirilmasinda önemli etkinligi olan Cemiyeti Ulema'nin öncülügünde olusturulmustu. Cephe, Kasim 1954'te yayinladigi ilk bildirisinde amacinin Cezayir'i isgalden kurtararak bu topraklar üzerinde Islam esaslarina göre sekillenen bagimsiz bir devlet kurmak oldugunu bildirdi. Sekiz yil süren bagimsizlik savasi süresince bir buçuk milyon Cezayirli Müslüman, isgalciler tarafindan öldürüldü. Bugün birçok cezayirliye göre Fransyzlaryn cezayir'deki katliamlary soykyrym anlamyna gelmektedir. Cezayir 2005 yylynda resmen FRansa'dan i?ledi?i soykyrym için özür talep etti. Cezayir Devlet Ba?kany 2006 yylynda Fransa'nyn Cezayir'de sadece Cezayirlileri öldürmedi?ini, onlaryn diline ve kültürüne de soykyrym uygulady?yny ilan etti. Fransa bu suçlamalary kabul etmedi?i gibi, "konu tarihçilere byrakylmalydyr" dedi. Ayny Fransa Ermenilerin soykyrym iddialaryna ise sonuna kadar sahip çykty ve meclisinden 2001 yylynda Ermeni iddilaryny kabul eden bir karar çykardy.
Milli Kurtulu? Cephesi 1958'de geçici bir hükümet olusturdu. 5 Temmuz 1962'de de bagimsizlik ilan edildi. Müslümanlarin sekiz yil süren mücadeleleri karsisinda isgalciler bu ülkeyi terk etmek zorunda kaldilar.
Fransyz yönetimi altynda 1,5 milyon kadar Cezayirli katledilmi?tir. Y?kence ve kötü muamele görenlerin sayysy ise bilinmemektedir. Cezayirliler bu döneme Cezayir Soykyrymy adyny vermektedir. Son olarak 2005 ve 2006 yyllarynda Cezayir Devlet Ba?kany Fransa'yy soykyrym yapmakla suçlamy? ve Paris'ten bir özür beklediklerini açyklamy?tyr. Ancak Fransa iddialary kabul etmemi? ve konunun tarihçilere byrakylmasy gerekti?ini öne sürmü?tür. Fransa Devlet Ba?kany ve Ba?bakany konunun hassas oldu?unu ve tarihçiler tarafyndan incelenmesi gerekti?ini, siyasete konu edilmemesini istemi?lerdir.
Fas'tan ba?layarak do?uya do?ru giden 2400 km.lik Atlas Da?lary Cezayir'in kyyy kesimine paralel olarak batydan do?uya, Tunus'a kadar uzanyr. Cezayir'in kyyylary genelde da?lara çok yakyn ve sarptyr; çok sayyda liman yoktur. Ülkenin güneyini Büyük Sahra Çölü kaplar. Atlas da?syrasynyn Cezayir'deki kysmynyn en yüksek noktasy 2900 m. civaryndadyr.
Denize yakyn kesimde taryma elveri?li alanlarda ba?ta zeytin gibi Akdeniz iklimi bitkileri yeti?ir. Ülke ekonomisinin belkemi?i petrol ve do?algazdyr. Cezayir dünyanyn petrol rezervleri syralamasynda 14'üncü ülkedir ve ikinci en büyük do?algaz ihracatçysydyr. Bunlar dy?ynda demir, fosfat, uranyum, kur?un, çinko madenlerine sahiptir.
Ba?lyca ?ehirler Cezayir (ba?kent), Oran, Konstantin, Annaba'dyr. 32,5 milyonluk nüfusun büyük kysmy kyyyya yakyn bölgede ya?ar. Çok geni? topraklary kaplayan güneydeki bölgeler ise 1.5 milyon kadar insany baryndyryr ve bunlaryn ço?u da vaha'larda ya?amaktadyrlar. Nüfusun ço?unlu?u Müslüman'dyr, etnik olarak Berberiler ve Araplardan olu?ur.