Türkiye’de Atık Plastiklerin Geri Kazanımı - İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği
Türkiye’de Atık Plastiklerin Geri Kazanımı
• Bugün ülkemizin pek çok yerinde gerek modern teknolojiyi kullanan gerekse eski sistemle çalışıp hurda plastikleri yeniden değerlendiren sanayii grubu ve bu gruba hurda toplayan ekipler oluşmuştur.
• Rekabet ortamı çok sayıda plastik imalatçısının ‘’granül’’ olarak isimlendirdiği hurda plastik kullanarak maliyetleri düşürmeye yöneltmiştir. Bu nedenle her kademede hurda plastiklerin toplanarak değerlendirilmesi giderek yaygınlaşmaktadır.
• Sera örtüleri, gübre torbaları dışında işyeri ve ailelerin diğer bir deyişle küçük kesimin çöpe attıkları hurdaların yaklaşık %60’ı toplanmakta ve plastik hurdacılarına satılmaktadır. Geri kalan kısmının ise ilgililerce değerlendirildiği tahmin edilmektedir.
• Atık plastikler durumunda tek fark, hurda plastiğin toplanması, sınıflandırılması ve temizlenmesidir. Bu hurdalar toplayıcı tarafından bir ön tasnife, daha sonra hurda işleyiciler tarafından ikinci bir tasnif işlemine tabi tutulurlar. Ayırma işlemleri ülkemizde genellikle el ve gözle yapılmakta olup zaman içinde otomatik makinelerin kullanımı da yaygınlaşmaya başlamıştır.
• Plastik hurdaların büyük kısmı sera filmi ve gübre/kimyasal madde torbalanması gibi kısa ömürlü uygulamalarda tüketilen alçak yoğunluklu polietilen (AYPE) olup geri kazanım oranı yüksektir.
• Geri kazanılan AYPE’nin bir kısmı çöp torbası, poşet, levha ve plakalar gibi ikincil uygulamalarda kullanılır.
• Boru ve fittings gibi çok daha uzun ömürlü uygulamalarda kullanılan polivinil klorür (PVC) için geri kazanım oranı daha düşüktür. Ancak PVC şişelerin kullanımdan sonra yeniden granül veya toz haline getirilerek şişe dışı uygulamalarda kullanımı ülkemizde başarıyla uygulanmaktadır.
• Ülkemizde plastik şişelerin geri dönüştürülmesi için ilk fabrika Sabancı A.Ş. Tarafından kurulmuştur.
• Daha sonra yüksek yoğunluklu polietilen den (YYPE) imal edilmiş şişe ve kap atıklarını geri dönüştürerek yeniden şişe, kap, plastik eşya, telefon kablosu, su kanalizasyon, yağmurlama borusu, katlanabilir hortum, poşet ve endüstriyel varil vb. üretiminde kullanılabilecek hammadde haline getirmek için Yeşil Plastik adı verilen bir fabrika kurulmuştur.
• Yeşil plastik fabrikasının saatteki kapasitesi 900kg, yıllık kapasitesi 5000 ton'dur (1997 verilerine göre). Fabrika, kullandığı suyu arıtmakta ve arıttığı suyun %75’ini tekrar kullanmakta, üretim atıklarının %90’nını kullanılabilecek hale getirerek satmakta ve çöpü en aza indirmektedir. YYPE(Yüksek yoğunluklu polietilen)'den yapılan kasalar ve büyük bidonlar ve polipropilen (PP) atıklarında özellikle şeffaf PP atıkların geri dönüşümünü yapmaktadır.
Musa Kamil Ekin, 3 Şubat 2016