Öğrenci: Suat BOYNUKALIN
Danışman: Prof. Dr. Remzi DİLEK
Tez Adı: DERELİ (GİRESUN) BARAJ YERİ ve GÖL ALANININ MÜHENDİSLİK JEOLOJİSİ ve ÇEVRE KAYAÇLARININ JEOMEKANİK ÖZELLİKLERİ
Tez No: Dt47
Bu araştırmada, Dereli (Giresun) baraj yeri, iletim tüneli güzergahı ve hidroelektrik santral yerinin Mühendislik Jeolojisi açısından incelenerek adı geçen tesislerin yapılabilirliklerinin araştırılması amaçlanmıştır. Bu amaçla, baraj ve diğer enerji tesislerinin bulundukları yerleri de içine alan yaklaşık 250 km 'lik alanın 1/25 000 ölçekli, baraj ve hidroelektrik santral yerlerinin 1/1000 ölçekli ve göl alanının 1/5000 ölçekli jeoloji haritaları hazırlanmıştır. Baraj ve diğer enerji yapılarının bulundukları yerlerde temel kaya ödevini görecek olan kayaçların, fiziksel, mekanik ve elastik özellikleri arazi ve laboratuvar deneyleri ile araştırılmış ve baraj tipi belirlenmiştir. Ayrıca, baraj gölünde toplanacak suyun kimyasal karakteri analizler yardımıyla ortaya konmuştur.
Jeolojik çalışmalar sonucunda, inceleme alanında yaşlıdan gence doğru Kotana metamorfitleri (Liyas Öncesi), Umuf formasyonu (Liyas), Süllü formasyonu (Dogger ?-Ü.Kretase), Yavuzkemal formasyonu (Ü.Kretase), Dereli granitoyidi (Ü.Kretase Sonrası) ve Kuvaterner yaşlı travertenler, alüvyonlar ve yamaç döküntüleri ayırdedilerek haritalanmıştır. Kotana metamorfitleri ile Umuf formasyonu arasındaki uyumsuzluk dışında, diğer birimlerin birbirleriyle geçişli oldukları ve yörede Liyas'tan Üst Kretase Sonu'na kadar uzanan düzenli bir istiflenmenin varlığı saptanmıştır.
Planlanan enerji yapılarının bulundukları yerlerdeki kayaçlar üzerinde yapılan arazi ve laboratuvar deney sonuçlarına göre; Dereli baraj yeri, iletim tüneli güzergahı ve HES yerinde yüzeylenen sağlam granitoyid genellikle iyi kaliteli, sık çatlaklı, orta genişlikte çatlak açıklıklı, düz-ondülasyonlu çatlak yüzeyli, sert-çok sert, geçirimsiz-az geçirimli, yüksek dirençli, düşük poroziteli, az su emmeli ve orta modül oranlıdır. Orta-ileri derecede ayrışmış olan granitoyid ise, çoğunlukla kötü-çok kötü kaliteli, yumuşak ve orta dirençlidir. Denge bacası ve cebri boru güzergahında yüzeylenen şistler, orta-iyi-çok iyi kaliteli, düz-ondülasyonlu çatlak yüzeyli, aşırı derecede sert, geçirimsiz- az geçirimli, çok yüksek dirençli, düşük poroziteli, az su emmeli; mermerler ise, orta-yüksek dirençli, düşük poroziteli ve az su emmelidirler.
Temel kayasının fiziksel, mekanik ve elastik özellikleri, baraj yerinin topoğrafyası ve malzeme durumu gözönüne alınarak Dereli Barajı'nın kaya dolgu tipinde yapılmasının en uygun çözüm olduğu, baraj ve diğer enerji yapılarının yapılırlıklarını etkileyebilecek boyutta herhangi bir sorun bulunmadıgı sonucuna varılmıştır.
Dereli baraj gölünde toplanacak suyun korrozif karakterli olmadığı, ancak kalsit yönünden doygun durumdaki suyun borularda kabuklanmaya neden olabileceği belirlenmiştir.