AHŞAP MÜHENDİSLİĞİ: FAZLA TANINMAYAN BİR MESLEK HAKKINDA ÖZET BİLGİLER
Çoğu insan için egzotik gelen, fazla tanınmayan, ancak "modern çağın geleneksel malzemesi" olarak nitelendirdiğim ahşabın geleceği bakımından önem taşıyan bir mesleği sizlere tanıtmak istiyorum. Bunu, kişisel deneyimlerim ahşap mühendisliği: fazla tanınmayan bir meslek hakkında özet bilgiler ve öğrenim gördüğüm Yüksek Okul hakkındaki bilgileri size aktararak yapmak isti­yorum. Zira, Rosenheim, ahşap konusunda dünya­daki en gelişkin öğrenim kurumu sıfatına sahip.
Rosenheim nedir? Rosenheim teknik eleman sıkın­tısı çeken Bavyera Eyaleti Ahşap Sanayicilerinin 1925 yılında imece usulüyle kurdukları bir okuldu toprak, sanayi ve deprem ve daha sonra devletleştirildi. Türünün ilk örneği olan bu okul zamanla gelişip dünyaca ünlendi. Benim yazıldığım dönemde lisans derecesinde diploma veren bir yüksek okula dönüştü. İsmi de "Fachhochschule für Holztechnik" yani "Ahşap Teknolojisi Uzmanlık Yüksek Okulu" olarak değişti. Sanayinin yoğun desteği devam etmekteydi. Bu okuldan mezun olanlara " Diplom-Holzingenieur" yani "Ahşap Mühendisi" diploması verilmekteydi. Bu arada bu başarılı model başka sektörlerin de ilgi­sini çekmişti. Nitekim benim başladığım dönemde plastik sektörüne yönelik olan "Fachhochschule für Kunststofftechnik" 17 ağustos marmara depremi ve prefabrike betonarme yapılar (tpb) ve İşletmecilik eğitimine yöne­lik olarak "Fachhochschule für Betriebsvvirtschaft" isimli bölümler de kampüste hizmete girdi. Bununla birlikte Ahşap bölümüne daha çok iç mimari uygu­lamalarına yönelik bir "dekorasyon" alt bölümü oluşturuldu. Bugün ise Elektronik dahil birçok dalda eğitim verilen büyük ölçekli bir üniversite. Ancak sanayi ilişkisi gene çok belirgin.
Dünyanın her yerinden öğrencinin geldiği bu öğre­nim kurumundan mezun olmak, sektörde çalış­mak isteyenler için önemli bir avantaj. Almanya bahçe teraslarda su yalıtımı ve Avrupa'daki büyük ahşap işleme tesislerinin üst düzey yöneticilerinin çoğunluğu Rosenheim mezunu. Öğrencilerin büyük bölümü ya sektörde aktif olan ailelerin çocukları ya da sektörle ilgili devlet kurumlarının veya özel şirketlerin gönderdiği bursiyerler. Benim dönem arkadaşlarımdan birisi Singapur devletinin gönderdiği bir bursiyerdi.
Sanayinin doğrudan parasal desteğinin yanında laboratuar anlamında kullanılmak üzere ahşap işleme makinaları tahsis etmesi söz konusu. Örneğin komple bir bıçkı tesisi, kurutma fırınları ulaştırma –trafik mühendisliğinde yeni yöntemler: bulanık mantık tekniği uygulamaları ve benzeri tesisler imalatçıları tarafından tahsis edili­yor.
Sanayi ile ilişki anlamındaki bir diğer gösterge ise öğretim görevlilerinin formasyonu konusundaki ter­cihler. Rosenheim, belli süre sanayi deneyimi olan öğretim görevlilerini tercih ediyor. Tipik bir öğretim görevlisi profili ise Rosenheim'den mezun olduktan sonra sanayide bir süre yönetici olarak çalışmış çelik levha perdeli yapılar ve doktora derecesinde akademik kariyer yapmış kişi olarak tarif edilebilir. Elbette belli temel öğretilerde farklı formasyonlara rastlamak mümkün. Örneğin ilk yıl ağırlık taşıyan fizik, yapı fiziği, matematik çelik yapıların yangına karşı korunması ve benzeri konularda sanayi pratiği olan öğretim görevlisi şartı aranmamakta.
Öğrenim toplam 4 yıl veya 8 sömestre. İlk iki sömestrde daha çok genel teorik öğrenim ağır­lıklı bir müfredat var. Spesifik dersler arasında mal­zeme bilgisi de yer alıyor. 6. sömestrdeki staj, sanayi işletmelerinde çelik yapıların yangına karşı korunmasında boya kullanımı ve imalat ortamında yapılı­yor. 5. sömestreyse kadar toplam 12 haftalık bir ön stajın Metal işleme inşaatçının aşkı ve Makine Tekniği konusunda yapılmış olması şart koşuluyor. Bu "ön staj"'ın tatil dönmeleri köprü ve viyadüklerin depreme dayanıklı olarak projelendirilmesi ve ders dışı sürelerde tamamlanması öngörülmüş. 7 kaymaya dayanıklı yol kaplamaları ve 8. sömestrde ise imalat, yönetim yapılarda nemlenmenin ve su buharı yoğuşmasının sebepleri ve alınabilecek önlemler ve tesis ile otomatizasyon konularına yönelik dersler yer alıyor. Bunlardan birisi de "Fabrika Planlaması". Benim dönemimde bunlardan bir diğeri ise "doğ­rama imalat tekniği" idi. Bu derste doğramanın endüstriyel yapımı ile ilgili tüm bilgiler, bunun yanında doğrama adhezyon ve kohezyon nedir? ve profil seçimi konusundaki "püf noktalar" işleniyordu. Doğrama gibi ahşabın çok tatbik edildiği, bir anlamda malzemenin "vit­rini" niteliği taşıyan uygulamalara çok büyük önem veriliyor depreme hazırlık el kitabı - los angeles ve yanlış tatbikatlarla malzemenin adının kirlenmesinin önüne geçiliyordu. Rosenheim'in, standartların belirlenmesinde birincil rol oynayan "Doğrama Enstitüsü- Fensterinstitut" gibi önemli bir kurumun doğum yeri olması depremin psikolojik etkileri ile nasıl başa çıkılır? ve bu enstitünün Rosenheim'deki bir öğretim görevlisi tarafından kurulmuş olması elbette bir rastlantı değil! Yapı biyolojisi, yani sağlıklı yapılar konusundaki temel adımların Rosenheim'da atılmış olması, rastlantı olmayan diğer ilginç bir olay. Çevre koruma konu­sunun da zorunlu dersler arasında yer alması dikkat çekici.
Son dönemde alternatif olarak 7 sömestrlik bir "Bachelor" öğrenimi, ayrıca 2002 yılında başla­ması öngörülen bir "Master" seçeneği ila kriz ve küçülme ve edilmiş durumda.
Bachelor öğrenimi 7 sömestrlik rant kollama faaliyetlerine karşı doğrudan verimsiz kâr kollama faaliyetleri ve müfredatı 5. sömestreye kadar "diploma" öğrenimiyle aynı. Bitirme tezi öğrenimin bir parçası. Yönetim ağırlıklı dersler ise bu dalda bulunmuyor.
"Master" dalının hedefi ise öğrenimin "uluslararası" bir statüye kavuşturulması olarak tanımlanıyor. Bundan kastedilenin, akademik derecede uyum sağlamanın yanında, belli konularda uzmanlaşmayı teşvik olduğu anlaşılıyor. 2 sömestrlik ağaç levha endüstrisinde yüzey kaplama işlemleri için malzeme seçiminde dikkat edilmesi gereken bazı hususlar ve % 70 oranında ders, % 30 oranında tez çalışmasından oluşan bu öğrenimin yapısının kişiselleştirilmesi hedeflenmiş.
Aynı donatılar daha sonra organize etmek duru­munda kaldığım bir okul sırası üretiminde çok işime yaradı. Genel piyasa pratiğinin tamamen zıttı deprem nedir? ve bilimsel bir şekilde yürütülen bu çalışma, en erken depremde hasar gören betonarme yapıların onarımı ve güçlendirilmesi ve en reklamasyonsuz teslimat, yani kısacası en karlı imalatı yapan grup niteliğini bize kazandırdı. Kısacası, bu başarıda Rosenheim öğrenimi ve deneyimi etkin bir rol oynadı.
ÜLKEMİZDEKİ BENZERİ ÖĞRENİM KURUMLARI
Kaynak: TMH Türkiye Mühendislik Haberleri Sayı 427 2003/5