“Uslu” Çocuğu Anlamak…
“Uslu ol” ya da “İyi bir çocuk ol” çocuklarımıza, özellikle de küçük olanlara en sık söylediğimiz sözlerden birisi. Bu söz, tıpkı bir refleks gibi düşünmeden ağzımızdan çıkıverir. Çocuklarımızın ahlak sahibi olmayan gaddar insanlar olmalarına karşı duyduğumuz sonsuz korkuya gösterdiğimiz bir tepki gibidir.
Önce “uslu ol” ne demek onu inceleyelim.
Genellikle, hoşgörülü ve uyumlu ol anlamına gelir.
Ancak kendimize karşı dürüst olursak, o zaman şunları ima ettiğini da söyleyebiliriz:
“huzuru bozmamak için ne gerekiyorsa yap,”
“aşırı iddiacı, gürültücü ve inatçı olma, sesin çok çıkmasın,”
ve alttan alta şunu dikte eder:
“istemesen bile kendinle ya da eşyalarınla ilgili birşeylerden vazgeç.”
Özellikle kız çocuklarına, bunun çok daha ağır bir versiyonu söylenir: “Cici kız ol!”
Peki, bu ne demek? Çoğunlukla şu anlama gelir:
“duygularını yut, onları bir güzel çiğne ve çığlık atmak istesen bile sadece gülümse.”
Küçük kız çocukları bu mesajı çok yoğun ve sık alırlar bizden. İtaat etmelerine alkış tutar ve agresif, kafa tutan ve iddiacı eğilimlerine kaşlarımızı çatarız.
Çocuklarımıza verdiğimiz bu emirlerin daha derin anlamlarını masaya yatıralım:
Gerçek duygularını inkar et, onlardan sakın ve dikkatini verme
Çatışmaktan kaçın ve ne pahasına olursa olsun uzlaşmaya git
İddiacı olma, bunun yerine karşındaki insanla geçinmenin bir yolunu bul
Altta yatan bu üç mesajın her birinin, birer yetişkin olarak bizim için ağır bir bedelinin olduğunu biliyor musunuz? Sonra da sevdiğimiz insanla, iş arkadaşlarımızla ve arkadaşlarımızla pek iyi gitmeyen ilişkilere nasıl girdiğimizi ve sürdürmeye nasıl devam ettiğimizi merak ederiz. Çiftlerden birinin, tekrar ve takrar aldatılmaya hatta dövülmeye ya da bir yetişkinin arkadaşları ya da çocukları tarafından aşağılanmaya nasıl izin verdiğine hayret ederiz. İşte bunların hepsinin kökeni, çocukken aldığımız “uslu ol”, “iyi çocuk ol” mesajlarında yatar. .
Şimdi bana “uslu” ve “iyi” olmamak gerektiğini savunduğum için nefret mailleri göndermeden önce durmanızı ve tepkinizi gözden geçirmenizi rica ediyorum. En ufak bir şekilde hatta uzaktan yakından “uslu” olmamak gerekiyor demiyorum. Söylediğim tek şey bu mesajı robotlaşmış bir şekilde vermeyi bırakmamız gerektiği.
“Uslu olmak” asla gerçek duyguların ve benlik duygusunun inkarından gelmez. Tam tersi gerçek “usluluk” ancak kendi duygularınıza ve benlik duygunuza karşı tamamen dürüst olduğunuzda ortaya çıkar.
Çocuklarımıza, özellikle de kızlarımıza özfarkındalık – yani kendi kendini yönetebilen, bağımsız, kendi sınırlarını bilen insanlar olmayı – öğretmek yerine uslu olmayı öğretirsek, o zaman onlara kendine karşı dürüsüt olmak yerine bir ilişkide olmanın – ne kadar kötü olursa olsun – daha önemli olduğunu öğretmiş oluruz.
Odağı, davranışın iyiliğinden ve yüzeyselliğinden kaldıralım ve çocuklarımıza şunları öğretelim:
Başkalarıyla dürüst bir şekilde ilişki kur
Sınırlarını bil ve kimsenin onları aşmasına izin verme
Başkalarının sınırlarına ve özgürlüklerine saygı duy
Seni herkes sevmeyecek ve sevmek zorunda da değil
Herkesle arkadaş olman gerekmediği gibi böyle olması gerekiyor gibi hissetmene de gerek yok
Kimse, kendisi dışındaki bir insan ya da bir şey tarafından tanımlanamaz
Bir ilişki uğruna kendine yalan söylemek en sonunda ilişkiyi kötüleştirir
Bazen “uslu” olmak yerine dürüst olmak daha önemlidir
Seni sevenler ne pahasına olursa olsun dürüst ve “gerçek sen” olmana izin verirler
Bir dahaki sefere çocuğunuz, arkadaşı kendisine kötü davrandı diye o da ona kötü davrandığı için ağlayarak eve geldiğinde, hemen atılıp “uslu ol!” demeyin. Bunun yerine gerçek arkadaşlığın ne olduğuna dair sohbet edin ve daha da önemlisi bu deneyimin, hangi arkadaşların ruha iyi, hangilerinin kötü geldiğine dair iyi bir ders olduğunu konuşun.
Sonuçta egomuza iyi gelen tüm bu ilişkiler her zaman sonunda bizi hayal kırıklığına uğratır. Ama ruhumuza iyi gelenler ne kadar “uslu” olmazsak olalım sonsuza dek kalır. Çünkü dürüst olma cesaretini diğer tüm meziyetlerin üzerinde tutarlar.
Çocuklarımızı bize kolay gelen, uygun ve robotik mesajlarla beslemeyi bırakmamızın zamanı geldi. Bunun yerine daha “uygunsuz gerçeklere” doğru açılmak için kendimize meydan okumalıyız.
uslu çocuğu anlamak