ZEHİRLE KAPLI KORUYUCU TAVANIMIZ: OZON
"Ozon" adını son zamanlarda daha sık duymaya başlamış olabilirsiniz. Basında genellikle ozon tabakasının delinmesi ile (ki aslında burada bir tür incelmeden bahsedilmektedir) ortaya çıkabilecek sorunlardan ve bunun gelecekte büyük bir tehlike oluşturacağından bahsedilir. Bu yazıda ozonun mucizevi yapısını, hayati görevini ve olmadığı takdirde neler olabileceğini okuyacaksınız.
Soluduğumuz hava yani atmosfer, büyük ölçüde oksijen gazından oluşur.
Oksijen molekülleri 2'şer atomdan (O2) meydana gelmişlerdir. Ozon gazının oluşması içinse 3 oksijen (O3) atomuna ihtiyaç vardır.
Atmosferin alt tabakalarında bulunan oksijen gazı (O2) solunum yoluyla yeryüzündeki tüm canlılara hayat verir.
Atmosferin en üst tabakalarında bulunan ozon gazı ise (O3), zehirli ve çok kötü kokulu bir gazdır.
Eğer, canlılar oksijen yerine ozon solumak zorunda kalsaydı, yeryüzünde insan dahil hiçbir canlı yaşayamazdı.
İşte bu noktada, Kuran'ın "…herşeyi yaratmış, ona bir düzen vermiş, belli bir ölçüyle takdir etmiştir. " (Furkan Suresi, 2), ayeti gereği çok hassas bir denge ortaya çıkar. Çünkü ozonun atmosfer katmanları arasındaki dağılışında çok hassas bir ayar ve ölçü söz konusudur.
Güneş ışınları neden sadece bazı oksijen moleküllerine çarpmakta ve onları nasıl parçalayabilmektedir?
Neden bütün oksijen molekülleri bu yolla parçalanmaz ve solunumumuz için gerekli oksijen miktarı sabit kalır?
Neden oksijen molekülleri iki veya daha fazla sayıda serbest kalan oksijen atomu ile birleşmez; sadece bir tek oksijen atomu (O) ile birleşir ve ozon gazını meydana getirir?
Tüm ozonun yaklaşık %90'ı en yüksek konsantrasyona yaklaşık 25 km yükseklikte ulaşır. Böylece Dünya yüzeyinden 15–45 km yukarıda Stratosfer olarak bilinen, yukarı atmosferin çok soğuk bir tabakasına saçılmış ve yaklaşık 20 km kalınlığında bir tabaka oluşturur. Her 100.000 molekülde sadece bir tane bulunması aslında ozonun seyrek bir gaz olduğunu açıklamaktadır. Ancak bu kadar az miktarda bulunmasına rağmen ozon yeryüzündeki biyolojik olaylarda başlıca rolü oynamaktadır.
Son derece basit kimya formülleri bile bir kimyager kontrolünde gerçekleşirken, atmosferde bu olayın tesadüflerle ve kendiliğinden oluştuğunu düşünmek bilim ve akıl dışı olur. Allah'ın izni olmaksızın, hiçbir güç bu atomları oksijen ve ozon gazı molekülleri olarak farklı oranlarda bir araya getiremez. Kuşkusuz, Yüce Allah tüm kainattaki olaylar gibi ozonun oluşumunu ve onun atmosferdeki kalınlığını ve miktarını da en kusursuz şekilde yaratmıştır. Sonsuz rahmet sahibi Yüce Allah'ın ilmi bir Kuran ayetinde şu şekilde haber verilmiştir:
OZON TABAKASININ KALINLIĞI NEDEN DÜNYA'NIN HER YERİNDE EŞİT DEĞİLDİR
Ozon tabakası Dünya'nın her yerine eşit olarak dağılmamıştır. Normal şartlar altında ozon tabakasının en kalın olduğu yer kutuplar, en ince olduğu yer ise ekvatordur. Aslında genel anlamda bakıldığında zararlı güneş ışınlarının daha dik geldiği ekvatorda ozon tabakasının daha kalın olması beklenir. Ancak burada yine oldukça hassas bir denge vardır.
Kutuplarda ise güneş ışınları yılın büyük bir kısmında çok yatık olarak geldiği için bu bölgede ışınlar ekvator bölgesi kadar yüksek miktarlarda ozon üretemez. Bu durum zararlı ışınlara kutup bölgelerinin daha açık olması anlamına gelir. Ancak bu olay Dünya'da asla bu şekilde sonuçlanmaz. Stratosferik rüzgarlar ve farklı stratosferik basınçlar, ozonun ekvatordan kutuplara doğru hareket etmesine neden olarak burada ozonun daha kalın bir tabaka oluşturmasını sağlar. Böylece ekvator da, kutuplar da zararlı güneş ışınlarından mükemmel bir sistemle korunmuş olur.
OZON TABAKASI DÜNYA'YI ZARARLI UV IŞINLARINDAN NASIL KORUR?
Dünya'ya Güneş'ten sürekli olarak zararlı ışınlar gelir. Bu ışınlar çok yüksek enerjiye sahip oldukları için Dünya'ya bu biçimde ulaşırlarsa, yeryüzündeki her şey yanar ve Dünya'da hayat var olamaz. Ancak Stratosferdeki ozon ve oksijen, ultraviyole ışınları yutarak Dünya yüzeyindeki yaşamı korur.
Güneşin UV-B ve UV-C ışınları Stratosfere girdiklerinde, ozon ve oksijen molekülleriyle çarpışırlar. UV-B radyasyon sadece ozonu parçalamaya yetecek enerjiye, UV-C radyasyon ise ozon ve oksijen moleküllerini parçalamaya yetecek enerjiye sahiptir. Bu süreçler esnasında UV-B radyasyon yayılır, çevreleyen atmosfer tarafından yutulur ve böylece radyasyonun Dünya yüzeyine erişmesi önlenir.
UV-B radyasyon, ozonu parçalayarak yok ederken, UV-C, oksijen moleküllerini parçalayarak yeniden ozonun oluşumuna neden olur, ancak bu parçalama işlemi esnasında bu zararlı ışınlar da tamamen yok olur.
Bilimsel gerçekler de göstermektedir ki; Yüce Allah'ın, Stratosferde sağladığı dengenin bir sonucu olarak ozon hem üretilir hem de yok edilir.
OZON HAKKIDA BUNLARI BİLİYOR MUYDUNUZ?
Gökyüzünün mavi renkte görünmesi bu gaz sayesinde olmaktadır. Sıvı halde ise lacivert renge dönüşür.
Kirlenmemiş bir atmosferde üretilen ozon miktarıyla tüketilen ozon miktarı tam bir denge halindedir. Böylece stratosferdeki ozonun toplam konsantrasyonu nispeten sabit kalır.
Ozon sadece UV radyasyonun hareketiyle oluşmaz. Yüksek voltajlı elektrik boşalması hareketiyle de oluşabilir. Böylece şimşek ve yıldırım esnasında da, çok küçük miktarlarda ozon meydana gelebilir. Ozon, bazı zamanlar bir şimşek ve gök gürültülü yağıştan sonra belirgin bir temiz koku şeklinde hissedilebilir.
Elektrikli tren hattındayken elektrik kokusunu fark ettiyseniz, bu bir miktar ozon gazı kokladınız demektir. Büyük miktarlardaki ozon, hoşa gitmeyecek kuvvetli bir kokuya sahip olmanın yanı sıra gözleri ve ciğerleri de rahatsız eder.
OZON CANLI YAŞAMINDA NEDEN HAYATİ ÖNEME SAHİPTİR?
Atmosferdeki ozonun %10 civarındaki kısmı yeryüzüne çok yakın olan Troposferde (yüzeyden 10–16 km. yukarıda) bulunur. Geri kalan % 90'lık kısmı ise Troposferin tepesi ile yaklaşık 45 km yükseklikteki Stratosferde yer alır. İşte bu noktada Yüce Allah'ın yarattığı bir hassas denge daha ortaya çıkmaktadır:
Eğer buradaki hassas ölçü tam tersi şekilde olsaydı yani ozonun %90'lık kısmı aşağı atmosfer olarak tanımlanan Troposferde toplanmış olsaydı canlıların solunum yapması çok güç olacak ve ozonun canlı yaşamı üzerinde yıkıcı etkisi ortaya çıkacaktı.
Üst atmosfer olarak tanımlanan Stratosferde ise %10'luk kısmı bulunsaydı bu durumda ozonun zararlı ultraviyole (UV) ışınlarına karşı koruyucu kalkan görevi ortadan kalkacak ve canlı dokuları büyük zarar görecek, hatta zararlı ışınların yeryüzüne ulaşması nedeniyle canlı yaşamı söz konusu olamayacaktı.
YÜCE ALLAH TÜM EVRENDE KUSURSUZ BİR DENGE YARATMIŞTIR
Eğer Dünya çekirdeğinin manyetik alan oluşturacak bir özelliği, atmosferin zararlı ışınları süzecek yapısı ve yoğunluğu olmasaydı, kuşkusuz Dünya üzerinde yaşam söz konusu olamazdı. Yeryüzündeki canlı hayatının var olabilmesi için tüm canlıların solunum yapabilmeleri ve zararlı güneş ışınlarından korunabilmeleri gerekmektedir. Kuşkusuz hiçbir insanın ya da başka bir canlının bunları düzenlemesi mümkün değildir. Açıktır ki, insanın yaşamı için hayati öneme sahip olan bu koruyucu özellikler, rahmeti bütün varlıkları kuşatan Yüce Rabbimiz tarafından var edilmiştir. Bu sistemi oluşturan, her atoma her moleküle hakim olan ve göğü, "korunmuş bir tavan" olarak yaratan Allah'tır. Yüce Allah bu mucizeyi bir ayette bizlere şu şekilde bildirmiştir: