Peyami Safa: Deli Gönlüm – ALMANYALILAR
24. Dezember 2017 29. August 2018
Peyami Safa: Deli Gönlüm
Peyami Safa’nın “Deli Gönlüm” romanı ilk defa İkinci Dünya Savaşı yıllarında yayınlanmış. İkinci baskısı ise birkaç yıl önce. Kara roman olarak tabir edilirse de bir krimidir roman, güçlü psikolojik analizler, figürlerin inandırıcı derinlikleri yazarın ustalığının kanıtıdır. Ahlak dersi verir yazar ayrıca, yine de tavsiyelerine toplumumuzun uymadığı her gün okuduğumuz üçüncü sayfa haberleriyle ispatlanabilir.
Cevdet tam bir serseridir. Dolandırıcıdır, uçkuru zayıftır, dolandırmadığı kimse kalmamış biridir. Romanı o bize anlatır, birinci tekil şahıs ağzıyla anılarından bahseder gibidir. Üstadın ilk yirmi otuz sayfadan sonra eski, artık kimsenin anlamayacağı ama yayınevinin akıllıca davranıp tercümelerini sayfa altına yerleştirdiği tarihi sözcüklere takılıp kalmazsanız romanın hikayesine kendinizi kaptırabilirsiniz.
Cevdet sınıf atlamak ister. Zengin olmak, onlar gibi davranmak, yaşamak için dünyaya gelmiştir. Her türlü ahlak prensiplerinden uzak, fazileti küfür sayan biridir. Zengin bir kız bulup evlenmektir amacı. İlginçtir aslında bu hülyayı Hamburg’da bizim kadınlar daha çok kurarlar, rüyalarının Hiçbir zaman gerçekleşmeyeceğini saçlarına aklar düşünce, çevrelerinde sevdikleri kimseler kalmayınca, dişleri birer birer dökülünce anlarlar. Cevdet de beynelmilel hülyaların içerisinde eline geçen fırsatı değerlendirip gümrük idaresi emeklilerinden oldukça zengin yaşlı Mahmut Efendi’nin kızıyla evlenmeyi planlar.
Nezihe modern bir kızdır. Evleneceği adamı kendisi seçmek istemektedir. Cevdet kalkar kendisine zengin damat arayan Mahmut Efendi’nin Fatih’teki evine gider. Birkaç damat adayı, gelinin adayları seçeceğini bile bile bekleşirler ki bu modernliği günümüzde bile yakalayamadığımız malum. Nezihe’nin annesi hikayenin anlatıldığı zamandan dokuz yıl önce ölmüştür. Aminnesinin yanında büyümüştür Nezihe. Babası üç yıl önce kendisinden yaşça oldukça genç Vuslat Hanım’la evlenmiştir.
Hikeyenin gerisi tam bir yurdum insanı klasiğidir. Kendisini zengin gösteren, öyle davranan Cevdet ruhsal anlamda dişisini bulmuştur. Vuslat karakter özellikleri olarak Cevdet ile aynıdır. Çabuk yakınlaşırlar, Vuslat planlara dahil olur hatta Cevdet’in ipleri onun elindedir. Birkaç aşamalı planla önce Cevdet romandaki silik, naif ve zayıf karakterli Nezihe ile evlenir. Cevdet aileye iç güvey olarak girer.
Ahmet Ümit‘in cahil diye dalga geçtiği iki kişiden bir olan Peyami Safa kriminal romanı ”Deli Gönlüm”le toplumla alay eder gibidir. Cevdet eski bitirim ve namlı Etyemez Vuslat’la bir olup yaşlı adamcağızı öldürür ve evin mahzenine gömerler. Artık planların son aşamaasına gelinmiştir. Adamın o yıllarda banka olmadığından olsa gerek evde gömdüğü altınların bulunduğu oda mezarı olur. Oradan çıkartılıp başka yere gömülmesi anı kara mizah gibidir.
Ölünün ruhu Fatih’ten Şişli’ye taşınan ve isimlerini değiştiren üçlüyü rahat bırakmaz. Sonunda katiller açığa çıkarlar, yaratıcı yazar anlatıcıya her şeyi itiraf ettirir. Altınlar kimseye kalmaz. İçine girdikleri toplumun iki yüzlülüğü alabildiğine sergilenir. Cevdet iyi ahlaklı biri olmaya karar verdiğinde artık idamını beklemektedir, Vuslat ise artık eşek cennetini boylamıştır.
“Deli Gönlüm” dizi yapılsa reyting rekorları kırar. Ama toplumumuzun sahtekar ahlak anlayışı buna ne kadar izin verir uzmanları karar vermeli.
Posted in KulturTagged Deli Gönlüm, Kitap tanitimlari, Peyami Safa, romanlar, Server BediBy Almanyalılar
Vorheriger BeitragVorherige Orhan Kemal: Glückspilz – Devlet Kuşu
Nächster BeitragWeiter (Radio Merhaba Hamburg) Literatur in Hamburg