Gulluk etmeseň, aılygyňdan tutıarlar
Türkmenistanda ıaş erkekler dini ynançlary esasynda hökmany harby gullukdan ıüz öwrendikleri üçin zähmet- düzedişine höküm edilıär, BMG-niň Adam hukuklary komitetinde Türkmenistandan 11 wyždan ıesiriniň şikaıatyna seredilıär diıip, "Forum – 18" habarlar gullugy ıazıar. "Forum – 18" ıurt içindäki İehowa şaıatlaryna salgylanyp, 2014-nji ıylyň oktıabryndan bäri alty sany İehowa şaıadynyň sud edilip, zähmet-düzedişine höküm edilendigini, olaryň soňkusyna 2016-njy ıylyň fewralynda iş kesilendigini aıdıar.
Bu erkekler öz öılerinde, çäklendirme astynda ıaşamaly we olaryň aılyklarynyň bäşden biri döwlet tarapyndan tutulyp alynıar diıip, düıbi Norwegiıada ıerleşıän dini habarlar gullugynyň baş redaktory Feliks Körliı ıazıar.
Şeıle-de ol häzirki wagtda Türkmenistanda dini ynanjy esasynda harby gullukdan boıun gaçyranlygy sebäpli türmä basylan adamyň bilinmeıändigini aıdıar.
"İehowa şaıady, wyždan ıesiri Bahram Hemdemow dini ıigrenje meçew bermek aıyplamasy esasynda dört ıyl türme tussaglygyna höküm edildi, emma ol bu aıyplamany ret edıär" diıip, habarda aıdylıar. "Forum – 18" Türkmenistanda öňki ıyllarda İehowa şaıatlarynyň, hökmany harby gullukdan ıüz öwrendigi üçin, yzygiderli türmä basylandygyny ıatladıar. "Irki ıyllarda olaryň käbirine türme tussaglygy hökümi çykarylmadyk hem bolsa, köpüsi türmä basyldy” diıip, Feliks Körliı Ruslan Nargulyıewiň2015-nji ıylyň fewralyndaky günä geçiş esasynda azat edilendigini belleıär.
Türkmenistanda adam hukuklarynyň bozulmagy bilen bagly faktlar, resmi Aşgabat köplenç dymmak bilen garşy alsa-da, halkara hukuk toparlary tarapyndan yzygiderli habar berlip durulıar. Habarlardan mälim bolşuna görä, BMG-niň Adam hukuklary komiteti 5-nji iıulda Ženewada, ıapyk gapylaryň arkasynda, Graždan azatlyklary we syıasy hukuklar baradaky halkara konwensiıa boıunça, Türkmenistandaky ıagdaıa syn salmaga başlady.
2012-nji ıylda bu komitetde bolan diňlenişik mahalynda Türkmenistanyň hökmany harby gulluga alternatiw graždan gullugyny girizmezliginiň sebäbi soralypdy.
"Forum – 18" indi BMG-niň Adam hukuklary komitetinde Türkmenistanyň 11 raıatynyň, dini ynançlary esasynda hökmany harby gullukdan boıun gaçyran wyždan ıesirleriniň şikaıatlaryna hem seredilıändigini ıazıar. Ol 11 erkegiň dokuz sanysynyň ozalky wyždan bendisidigi aıdylıar.
Türkmen konstitusiıasynyň 41-nji maddasynda watan goragynyň "mukaddes borçdugy" we her bir erkegiň harby gulluk etmelidigi aıdylıar. Türkmenistanda erkekler umuman 18-27 ıaş aralygynda, iki ıyl gulluk etmeli. Şonuň bilen bir wagtda, 2013-nji ıylda alternatiw harby gulluk baradaky kanun taslamasynyň hem taslanandygy aıdylıar diıip, "Forum – 18" türkmen resmileriniň bu kanun taslamasy baradaky soraglara jogap bermändiklerini ıazıar.
Türkmenistanyň Jenaıat kodeksiniň 219-njy maddasynyň 1-nji bölümi esasynda, parahatçylyk wagtynda ıaragly güıçleriň hatarynda gulluk etmekden boıun gaçyranlara azyndan iki ıyl türme ıa iki ıyl zähmet-düzediş hökümi çykarylıar.
"Forum – 18" 2014-nji ıylyň oktıabryndan bäri şeıle höküm çykarylan alty adamyň hemmesiniň aılyklarynyň 20 prosentiniň döwletiň hasabyna geçirilıändigini, emma olaryň türmä basylmakdan howatyr edip, arz etmekden saklanıandyklaryny habar berıär.