Gece Düşerken: 2014
bu yazı ağır miktarda kamu spotu içerir, çok fazla ciddiye almayın.
neden bunu diyorum, ciddiye alınca kaçıyorsunuz. önemsemek istiyorsunuz ama neşenizi bozduğundan pek de umurunuzda olmuyor ciddiyet. sonra da içe dönülüyor işte. aslında daha anlamlı bir giriş yapmak isterdim ama mesele ciddi. pat diye girince daha çok dikkat çekiyor, affola.
şimdi size böyle dedim diye kendinizi kasmayın ya. gülmeyin de. hatta yazının sonuna kadar sabredemeyip bırakabilirsiniz, cidden. buna alınmam, okumanızı beklemiyorum çünkü. tek derdim can sıkıntısı. yok yok, yalnızlık değil. hele gecenin bu vaktinde (01.19) burada isem yalnız değilimdir.
itiraf edin, derdiniz can sıkıntısı değil yalnızlık. ben mi? benimki de sadece can sıkıntısı zaten. yalnızlık nedir diye soranlara "siz ölüyorum dediğinizde bile kimsenin umurunda olmamanıza yalnızlık adı verilir" derim. konu ne ara size geldi, aslında ben gayet ciddi bir şekilde kendimden bahsedecektim. yazının uzun ya da kısa, yani nasıl istediğinizi soracaktım. ama bu pek bir şeyi değiştirmeyecekti, nasıl mı? şöyle. siz ne kadar okumak isteseniz de istemeseniz de bu yazı bir yerde bitecek. bir hikayenin bitmemesi için hiç başlamaması gerekir. öyle derler, ben pek anlamam bu işlerden. sanırım sonundan çok devamıyla ilgilenmekten kaynaklanıyor. bir bakıma da hikayenin ana karakteri bile olsanız, yazar sizi ve kalanınızı pek düşünmüyor bazen. sanırım bu ironi ya da saçmalık. siz karar verin.
bence saçmalık. yok yok, yazıdan bahsediyorum. genelinden. cidden okuduysanız sizi tebrik ederim. ben ciddiye almayın demiştim ama, sonra uyarmadı demeyin.
Yazanı Bilal Aydın zaman: 01:42
Edebi değil, otobüs muhabbeti.
Ben soğuk bir adam değilim. Bu, ilişki üzerine. Ahkam kesip, yine mi yaea haletine girecekseniz okumayın. Oku diyen yok. Her şeyi okudun bir bu mu kaldı. Sinirliyim çok. Öyle böyle değil. Her cümle bir nefes. Neyse, ben soğuk bir adam değilim. Basit yazacağım, çünkü böyle bir konu. Kız arkadaşım ile ilgili problemim var. Konuya bak amk yahu. Bu sadece. Bir yerlerde insanlar ölüyor, açlık çekiyor, tecavüze, hakarete uğruyor ama ben kız arkadaşımla problemim var diye dertleniyorum. Peki ne yapayım? Bırakayım mı bunu? Kızı değil, fikirin efkâr olmasını. Çoğaldıkça olmuyor mu, nasıl bırakayım ki zaten. Çaresiz bir adam değilim ama derdini anlatamayan insandan çıkar bu seri katiller. Dinlemediğiniz değil yahu, sizinle alakası bile yok adamın, kızgın ve can yakmak istiyor. Sen denk gelirsen seni de yakar. Döşediğiniz dinamitlerim altında bir ben kalmayacağım, hepimizin canı yanacak bu işten. Ben size, yazmaya iten şeyi açıklıyorum. Evet veriyorum size yüzyıllardır hebrew ile şifrelenmiş yazıtlarda saklanan sırrı. Herkes sıkıntıdan yazıyor. Bu kadar basit işte okuduğumuz şeyler. Sebep bu, yok canım demeden önce, dur ve düşün bunu. Bak,'' güneşte saçlarını yıkayan ve şarkı söyleyen erkekler dışında tanrı yoktur, güzel şeyler tanrıdır'' diyen D.H lawrence bunu sıkıntıdan yazmış. Peki ben niye yapmayayım, sıkıldım ve yazıyorum ne var bunda. Konu dağıldı yahu, nereye geldik. Konuşurken de böyle oluyor, ondan mı soğuk diyorlar lan bana? Olm dünyadaki en son adamlardan biriydim ben soğuk diyebileceğiniz. Nasıl dediniz lan? Nasıl yaptınız? Görmemek için sevildiğinizi hala neden vuruyorsunuz onun bunun lafına bakıp. Taşımasın edebi değer, ulan ben aylardır Türkçe muhabbete bile giremedim reelde, bunları yazdığıma şükür ediyorum. Kızgınım ve önüme ne gelirse kırmak istiyorum. Sadece konuşmaya ihtiyacım var; edebi değeri, figurative Language'i başka zaman tartışırız.
Yazanı osman yeşilyurt zaman: 22:13
bir şeye ne zaman adım atsam koşarken buluyorum kendimi. neden fren eklemediniz bana? ya da niye son virajdan önce aklıma geliyor durmak? şimdi işin yoksa bir sürü şarkı dinle, bir sürü şey oku. ne diyordu menteş, şiddete meyyalim vallahi dertten.
bu yazdıklarımın gerçek kişi, kurum ve kuruluşlarla alakası yoktur. ya da sınırlıdır. son zamanlarda bu da çıktı, sınırlı yokluk. sınırlı varlık. varlık ve hiçlik. adım atınca böyle korkunç bir mutluluğa adım atmak gerekiyor, o zaman sınırdakileri dışarıdan görebiliyorsun. bunun, dışardan görmenin bir çok şeyle alakası var ama. ceviz ağacının altında bir şey yetişmez mesela, dikersen ölür. dışardan bakarsan, sağ kalırsın. bunun gibi bir şey. bir şey isteyecekseniz, çam ağacından isteyin. dallarını, gölgesini ve kokusunu. o sizi barındırır.
cigarayı son kez çekmeden filtresine kadar gelmişti tütün. aklıma gelenleri sıraladım, aklımdan önce gözlerim geldi. yanıyordu. sonra onu yakan, son fırt'ından önce aklıma gelmeyen cigara geldi, ona yandım. baktım aklıma acıdan başka bir şey gelmiyor, bakmayı bıraktım ben de. acının iki anlamı var ama, onları bırakmadım. ve ilk anlamı gerçek, diğeri ise pek bilinmez.
Yazanı Bilal Aydın zaman: 02:07
her insan ölecek yaştadır.
insan, en son doğduğu yerde ölmeye meyleder.
bunu daha önce düşünmemiştim. çok garip bir şey lan bu. kaldığın yerden devam etmek, devam ettiğin yerde kalmak. bir de bunu isteyerek yapmak. (bi ara yazım kurallarına uysam iyi olacak). ölüme meylettiğini düşündün mü hiç, tekrar doğmak için ama. yenilenmek ya da değişmek için değil. sadece tekrar doğmak için. ya da bir yere ait olmak için de olabilir. bir yerde ne kadar çok ölüyorsan oraya aitsindir çünkü. bu böyledir. doğduğun ya da doyduğun yer değil. en çok öldüğün yer. sahi, en son ne zaman ve nerde öldün?
bir de, yaşarken ne iyi adamlardık be. üzüldüm şimdi.
Yazanı Bilal Aydın zaman: 02:13
- Bana öyle geliyor ki, spot ışıklarından rahatsız oluyorsunuz. İnsanlarla temastan kaçınıyorsunuz. Mesela, sadece ara sıra röportaj veriyorsunuz.
Evet, pek sosyal bir insan değilim. Şöhretin sunduğu avantajlardan yararlanan, gazetecilerle temasta bulunmaktan hoşlanan insanlar vardır. Ben bunları sevmiyorum. Şimdiye kadar gazetecilerle yaptığım söyleşilerden sonra yazılmış tek bir makale olmadı ki, beni tatmin etmiş ol
sun. Mesele bana övgüler düzülmemiş olması değil, yazılanların tartışılan, konuşulan şeyle ilgisinin olmaması. Şöhretim yüzünden birinin ilgisine mahzar olduğumu anlamak benim için bir yük. Beni sinirlendiriyor.
- Sizi sinirlendiren şey ne?
Cevaplaması zor. Bir araya gelip konuşan insanların ortak bir noktaları olmalı diye düşünüyorum ki sohbet tek taraflı olarak kalmasın. Oysa hemen her gazeteci sorusunu yönelttiğinde cevaplarla değil, notlarıyla ilgileniyor. Sohbet onu etkilemiyor, yalnızca işi için anlamlı. Aynı şekilde bir sohbet arkadaşı olarak sinema seyircisi de beni sinirlendiriyor, benim hakkımdaki merakımdan ötürü. Kısacası bu tür sohbetler samimi değil, bu da beni küplere bindiriyor. İnsanlar sosyalleşiyorlar, ama karşılıklı, samimi bir ilgi yok; dolaylı bir yolla karşılaşıyorlar.
- Siz samimi bir temas mı istiyorsunuz?
Bana öyle geliyor ki herkes biraz bunu istiyor. Yaptığımız birçok şeyde büyük bir samimiyetsizlik var, özellikle insan içine çıktığımızda yaptığımız şeylerde, bir sürü saçmalık, boşluk. Şahsen söylemeyi önemli bulduğum bir şey yoksa bu tür sohbetlere bir anlam veremiyorum. Film yaptığım için de her şeyi eserlerimle söylemeye çalışıyorum.
- Sohbetimizin temelinin bir hayli olumsuz olduğunu mu söylemeye çalışıyorsunuz bana?
- Bunu kuvvetle hissedebiliyorum.
- Sayın Tarkovski, eğer hiçbir ortak yanımız olmadığınızı düşünüyorsanız yanılıyorsunuz. Size geldim, çünkü filmlerinizden ötürü kendimi size yakın hissettim. Bu söyleşi benim açımdan sizinle konuşabilmenin bahanesi yalnızca.
- Umarım kanıtlayabilirim. Londra’ya sizin için geldim. Buradan bir makale çıkacak olması yalnızca tali bir sonuç, bu sohbetin peşi sıra gelen bir şey.
- Her şeyden önce şu var: Sizi görmek benim dileğimdi, isteğimdi. Sonra bunu yapabilmek için bütün o engellerle karşı karşıya kaldım.
Dinleyin, filmleriniz beni derinden etkiledi; şeylere bakışınız çok tanıdık, bir kadın olarak kendimi o filmlerde görememem dışında. Kadınlar filmlerinizde kesinlikle geleneksel bir rol oynuyorlar. Erkek dünyası egemen, daha doğrusu yalnızca erkek dünyası var. Erkeklerin bakış açısından kadın gizemli. Sevgi dolu; erkeği seviyor, bütün varoluşu erkekle olan ilişkisi etrafında dönüyor. Kadının kendine ait bir hayatı yok.
Peki, tek başına bir adam, bu normal midir?
Bu imkânsız. Siz kendi dünyanızı, o kendi dünyasını korursa ortak hiçbir şeyiniz olmaz. İç dünyanın ortak bir dünya haline gelmesi gerekir. Gelmezse eğer, ilişkinin bir geleceği olmaz, umutsuzdur, uyumsuzdur, ölmeye mahkûmdur. Bir kadının eş değiştirmesini tuhaf bulmaya meyilliyim. Mesele kaç eşi olduğu değil, ben ilkeyi düşünüyorum. Mesele şu ki, kadın bu evlilikleri bir hastalık gibi yaşar. Yani önce bir hastalığa düşer, sonra bir başka hastalığa, sonra bir başkasına, vs. Aşk öyle bütün bir duygudur ki, aldığı biçim ne olursa olsun tekrarlanamaz; bütünlüğü yüzünden tekrarlanamaz. Kadın bu duyguyu tekrarlayabilirse ona tümüyle anlamsız gelir. Bu kadın şanssız olmuş olabilir ya da kendi dünyasını korumaya çalışmış, kendi dünyasını daha önemli bulmuş, yabancı bir dünya içinde erimekten korkmuş olabilir. Bu durumda da ciddiye alınmayı bekleyemez ki. Anlıyor musunuz?
Tuhaf, çok tuhaf, bundan bahseden kadınlar erkeklerle benzerlikleri üzerinden duruyor, kadın olarak emsalsizliklerini anlamıyorlar. Bu beni hep hayrete düşürmüştür, çünkü kadının iç dünyası erkeğinkinden esasen çok farklıdır. Kadının, özel olması yüzünden erkekten bağımsız var olmayacağına inanıyorum. Erkekten bağımsız var olursa, doğal, organik değildir artık. Toplum içinde kesinlikle bir yer edinebilir; bir erkeğin işini yapabilir, ama bu onu kadın yapar mı? Hayır, asla.
Tuhaf. Moskova’da kadınlardan birçok mektup almıştım, Ayna adlı filmimde, kimsenin erişemeyeceğini, kimsenin göremeyeceğini düşündükleri dünyalarını açıp oraya sızmayı başardığımı söylüyorlardı. Belki sizin farklı bir kişilik yapısınız var. Belki kendinizden talepleriniz farklı. Belli ki, Ayna’daki anne gibi değilsiniz. Ayna annem hakkındadır. Kurgu değildir, gerçeğe dayanmaktadır. İçinde kurgusal bir tek bölüm bile yoktur. Belki haklısınız, belki de kendinizi orada göremiyorsunuz.
Evet, kesinlikle. Demek bunu anlamışsınız. Peki, sonra ne oldu? İnsan körmüş gibi kendi kendisinin etrafında dönmeye başladı. Elleri dışında dünyayı algılamasına yarayacak bir organı kalmamıştı. Bu dünyaya dair o kadar çok şey algıladık ki, bunun mutluluk ve uyuma varmak için yeterli olacağı düşünülebilir. Ama hayır, tam tersine, ‘dünya hakkında ne kadar çok şey bilirsek’, aslında atalarımızdan o kadar daha az biliyoruz, açıklığı daha fazla yakalamış uzmanlar bunu görüyorlar. Karıştırma kabiliyetimiz var. Körsünüz diyelim, soğuk bir radyatöre dokunduğunuzda, etrafınızdaki dünyanın da soğuk olduğunu düşünürsünüz, kaloriferler yanıyorsa da tam tersini, etrafınızdaki dünyanın sıcak olduğunu. Orası önemli değil, ama bu anlayışın gerçek dünyayla bir ilgisi yoktur; yalnızca dokunma duyusunu ifade eder. Dünyayı algılamamızın kaloriferlerin yanıyor olup olmamasına bağlı olması zavallıca. Dünya hakkında çok şey bildiğimize karar verdik. Oysa hiçbir şey bilmiyoruz. Dünyanın küçük bir kısmına dair belli belirsiz bir kavrayışa sahibiz, ama o da bize genel tabloyu vermiyor, çünkü dünya sonsuz.
Hayır, çok daha önce. İnsan kendini doğaya ve diğer insanlara karşı korumaya başladığında başladı. Toplumumuz bu kırık fay üzerine gelişti. İnsanlar sevgiyle, dostlukla, manevi bir temas ihtiyacı ile değil, yarar sağlama itkisiyle birbirleri ile ilişki kuruyorlar. Ayakta kalmak için, doğal olarak. Ama ben insan her durumda ayakta kalabilirdi diye düşünüyorum, çünkü insan, hayvan değil. İnsanın doğayla uyum içinde yaşadığı ve hayret verici şeyler yarattığı örnekler biliyoruz. Örneğin Sanskrit dilinde belgelenmiş o Doğu kültürleri, maddi dünya ile manevi dünya arasında bir denge kurmayı başarabilmişlerdir. Hâlâ bu kültürlerin izlerini taşıyoruz, bize uygarlığın bir zamanlar farklı, gerçeğe daha yakın bir yol aldığını anlatıyorlar. Bu uygarlıkların neden silinip gittiği sorulabilir. Öyle görünüyor ki başka kültürler onlara paralel gelişti, birbirlerine karşı birtakım düşmanca duygular beslemeye başladılar ve bu uygarlıklar kendi kavramlarını geliştirme imkânı bulamadılar. Yine de bunun tam sebepleri bilinmiyor.
Her hâlükârda insanın bu dünyaya manen yükselmek amacıyla geldiğini, kötülük dediğimiz şeyi yenmek, kaynağı egotizmde yatan kötülüğü yenmek için geldiğini anlaması lazım. Egotizm, insanın kendi kendisini sevmesinin, sevgi kavramına dair hatalı bir kavrayışı olmasının bir semptomudur. Her şeyin deforme olmasının kaynağı budur. Bilimimizin budalalığı, hataları ve yıkıcı sonuçları, kadınların doğru zamanlarda iktidarı almamalarının değil, insanın manen yüksek seviyeye çıkamamış olmasının sonucudur. İnsanlık manevi değerler doğrultusunda ilerleseydi, bir enerji kaynağı değil manevi bir kaynak arayışına girseydi, o zaman bu konuştuğumuz hiçbir şey gündemimizde olmayacaktı. O zaman insan manevi bir sürecin denetiminde uyum içinde gelişecekti. Manevi sürecin entelektüel süreç gibi böyle bir tek taraflılık yaratabileceğini sanmıyorum. Maneviyat, uyum kavramını içerir zaten. Ne kadar haklı olursanız olsun, başka her şey ikincil önemdedir. Filmlerimde kendinizi göremiyorsanız bu benim yanlış olduğumu kanıtlamaz. Ben resmetmek istediğim kadınlar hakkındaki gerçeği söyledim. Siz beğenmeyebilirsiniz. Yoksa kadınları toplumsal gerçekçi bir anlamda mı resmetmemi isterdiniz?
Şiirsel Sinema – Andrey Tarkovski – Derleyen: John Gianvito – Agora Kitaplığı – S.135-140 [Söyleşiyi yapan: İrena Brenza – 1984]
Yazanı Emre Kocalar zaman: 10:52
köprünün başındayız ve yine gelmişsiniz. ah, ne kadar da vefalısınız dostum. size böyle hitap edebilir miyim, eski dostum? bu soruyu daha önce de sormuş olabilirim. bu konuşma daha önce de yapılmış olabilir. bir konuşmaya ait olmak zordur. sizi onunla pek hatırlamazlar. geçenlerde biri yol tarifi istedi ama benden, henüz yeni gelmişken. '...... köprüsü' ne nasıl gidebilirim dedi. anlattım. gitti. o an o köprü bana ait oldu, o yolunu buldu. iki dakikada buranın yerlisi yaptı beni ve iki dakikada bana bunu bahşetti. siz, değerli dostumla bu yüzden bugün burada buluşmak istedim. bir yerli gibi başladım o yüzden. önce hitabı sorup sonra sizi soruyorum, nasılsınız bayım?
benim de iyi olduğum söylenebilir. bu nezaket ve sohbetten ötürü. köprüden aşağı yürürken insanlar değişik geliyor bana, size de oluyor mu o? demek istediğim her gün gidişini gördüğünüz birini size gelirken görmek garip oluyor. ya da baloncu'nun elinde hala çocuklar için balon varken görmek, garip geliyor. balonların bu kadar çok olduğuna inanmıyordum mesela. ya da balıkları alıp giden o yeşil gömlekli adam samimi gelmiyordu bana. çalıştığını görmüyordum çünkü. görmediğinizde bazen inanmazsınız. onun gibi. samimiyetinizin artmasını istediğiniz birinden ödünç kalem isteyin ama, sizi daha çok sevecektir ve samimiyeti artacaktır. evet, cidden.
tersten bakınca yaşlanmak aklına geliyor insanın. kaçınılmaz son. birkaç hatıra ve çocuğun size hükmettiği o beyaz yıllar. bugün bundan konuşasım var. köprüyü tarif etmek yaşlandırdı beni. yerliler hep yaşlıdır zaten. bilge kızılderililer gibi. birden fazla kabile di mi onlar, aynı değil? 500'e yakın demek? tahmin etmezdim. hepsi garip dans ediyor ve at üstünde mi yaşıyor? atlar da ispanyolların gelmesinden sonra geldi ama, haklısınız. hepsinde yok. ve bu dahil bütün genellemeler yanlıştır. kesinlikle öyledir bayım. eğer bir kızılderili iseniz ve atınız yoksa kesinlikle genellemeyi hak etmiyorsunuz. genellemeyi hak etmek için yapılması gerekenleri konuşalım bir gün, unutturmayın. ilk sıraya da atlı kızılderilileri yazalım.
dostum, bay K. size sesleniyor sanırım. toplantı mı varmış? yolu henüz yarılamamıştık oysa ki. yaşlılık ve genellemelerden daha sonra devam ederiz o zaman. sonraya kalanlar hep çok oluyor, bunu da ekleyelim genellemelere. ve bayım, kalem istemeyi unutmayın.
Not : bu kadar ara verince, toparlaması zor oluyor. her türlü saçmalık ve gariplik için kalemlerinize sığınıyorum.
Not : zannetmem ama okumak isterseniz öncesini, birincisi burada, ikincisi burada ve üçüncüsü de buradadır.
Yazanı Bilal Aydın zaman: 01:52
Tarkovski söyleşisi: “Zekice bir cevap istiyorsan,...