SAİLAW OKRUGLARY WE UÇASTOKLARY
Gülläp ösüşleri başdan geçirıän Türkmenistan döwletimiziň meşhurlygy gün-günden artıar. Durmuşyň ähli ulgamlarynda çuň özgertmeler amala aşyrylıar. Bu özgertmeler bolsa raıatlarymyzyň ruhy hal ıagdaıynyň has-da kämilleşmegine we jemgyıetimiziň dürli gatlaklarynyň arasynda ajaıyp sazlaşygyň emele gelmegine öz täsirini ıetirıär. Ykdysadyıetde, ylymda we bilimde, medeni-gumanitar ulgamlarda gazanylıan üstünlikler bilen birlikde, döwletimiziň kanunçylyk binıatlarynyň kämilleşdirilmegine hem uly ähmiıet berilıär. Mysal üçin, ıurdumyzda geçirilıän ähli saılawlaryň guramaçylykly amala aşyrylmagyna mümkinçilik berıän kanunçylyk esaslary döwrebaplaşdyrylıar. Munuň özi geçirilıän saılawlaryň halkara talaplarynyň derejesine laıyk gelmegini üpjün edıär.
Möhüm jemgyıetçilik–syıasy çäre bolan saılawlaryň guramaçylykly geçirilmegi üçin ıurdumyzyň çäklerinde saılaw okruglary we uçastoklary döredilıär. Olary döretmek nähili amala aşyrylıar?
Türkmenistanyň Prezidentiniň saılawlarynda tutuş Türkmenistanyň çägi boıunça bir saılaw okrugy, Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlarynyň saılawlarynda, Türkmenistanda saılawçylaryň sanyna laıyklykda, ıagny saılanyljak deputatlaryň sanyna deň bolan 125 saılaw okrugy, welaıat halk maslahatlarynyň agzalarynyň saılawlarynda bolsa, degişli çäkde 40 saılaw okrugy, etrap, şäher halk maslahatlarynyň agzalarynyň saılawlarynda hem degişli çäkde 20 saılaw okrugy döredilıär.
Geňeş agzalarynyň saılawlarynda degişli çäkde saılawçylaryň sany takmynan deň bolan 5-15 saılaw okrugy döredilıär. Şunda 1000-e çenli saılawçy bolan çäkde 5-6, 1001-den 2000-e çenli saılawçy bolan çäkde 7-8, 2001-den 4000-e çenli saılawçy bolan çäkde 9-11, 4000-den köp saılawçy bolan çäkde bolsa 12-15 saılaw okrugy döredilıär. Saılaw okruglarynyň sany bellenilen möçberleriň çäginde degişli Geňeş tarapyndan kesgitlenilıär.
Her bir saılaw okrugynyň saılawçylarynyň sany degişli saılawlar boıunça okruglara düşıän saılawçylaryň ortaça sanynyň on göteriminden, uzak we barmasy kyn ıerlerde bolsa on bäş göteriminden geçmeli däldir.
Saılaw okruglary degişli saılaw toparlary tarapyndan saılawlara çenli azyndan ıetmiş gün galanda döredilıär. Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlarynyň saılawlarynda saılaw okruglarynyň atlary hem bellenilıär. Saılaw okruglarynyň araçäkleri görkezilen sanaw ilatyň dykgatyna ıetirilıär.
Saılawlarda, sala salşykda ses bermegi geçirmek üçin şäheriň, şäherçäniň, obanyň çägi saılaw uçastoklaryna bölünıär.
Saılaw uçastoklary degişli etrap, şäher saılaw topary tarapyndan yzygiderli tertip boıunça belgilenip döredilıär. Saılaw uçastoklary saılawçylaryň ses bermäge gatnaşmagyna amatly bolar ıaly tertipde döredilıär.
Harby bölümlerde, uzak we barmasy kyn ıerlerde, şypahanalarda we dynç alyş öılerinde, ıatymlaıyn kesel bejeriş edaralarynda ıa-da administratiw mejbur ediş, ıa-da jenaıat iş ıörediş ätiıaçsyzlandyryş çäresi ulanylan adamlaryň saklanylıan ıerlerinde bu edaralaryň ıolbaşçylarynyň teklipnamasy boıunça saılaw uçastoklary döredilip bilner.
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň teklipnamasy boıunça Merkezi saılaw topary tarapyndan Türkmenistanyň diplomatik wekilhanalarynyň ıanynda hem saılaw uçastoklary döredilip bilner. Olar Merkezi saılaw toparynyň kesgitlän etrabynyň ıa-da şäheriniň saılaw uçastoklarynyň düzümine girizilıär.
Aslynda saılaw uçastoklary nähili tertipde döredilıär?
Saılaw uçastoklary saılawlara, sala salşygyň geçiriljek gününe çenli azyndan kyrk bäş gün galanda döredilıär. Harby bölümlerde, uzak we barmasy kyn ıerlerde, şypahanalarda we dynç alyş öılerinde, ıatymlaıyn kesel bejeriş edaralarynda, administratiw mejbur ediş ıa-da jenaıat iş ıörediş ätiıaçsyzlandyryş çäresi ulanylıan adamlaryň saklanylıan ıerlerinde, Türkmenistanyň diplomatik wekilhanalarynyň ıanynda saılaw uçastoklary saılawlara, sala salşygyň geçiriljek gününe çenli azyndan bäş gün galanda hem döredilip bilner.
Saılaw uçastoklary ıigrimiden iki müňe çenli saılawçy sany bilen döredilıär, käbir halatlarda saılawçy sany ıigrimiden az bolan saılaw uçastoklary hem döredilip bilner.
Etrap, şäher, etrapdaky şäher, şäherçe, geňeşlik saılaw topary uçastok saılaw toparynyň we ses bermegiň geçiriljek jaıynyň ıerleşıän ıerini görkezmek bilen her bir saılaw uçastogynyň araçägi hakyndaky habary ilatyň dykgatyna ıetirıär.
Saılawlaryň öň ıanynda durmuşa geçirilıän guramaçylyk çäreleriniň ählisi jemgyıetçilik-syıasy çäresiniň ıokary derejede amala aşyrylmagyna mümkinçilik berıär. Bu ulgamyň işiniň kämilleşdirilmegine türkmeniň milli lideriniň hut özüniň ıakyndan ıardam bermegi bolsa, islendik görnüşli saılawlaryň örän guramaçylykly geçirilmegini üpjün edıär.
Türkmenistanda Saılawlary we sala salşyklary geçirmek baradaky Merkezi toparyň guramaçylyk müdirliginiň baş hünärmeni.