Resmi Gazete’de yayımlanan “Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği” ile ilgili olarak yazılı ve görsel basında bazı yanlış haber ve değerlendirmeler yer almaktadır. Bu sebeple Bakanlığımızca, kamuoyunun en doğru şekilde bilgilendirilmesi, Yönetmeliğin etkin ve doğru bir şekilde uygulanması açısından aşağıda yer alan hususlarda açıklama yapılması gereği ortaya çıkmıştır.
14/06/2014 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği dayanağı olan İmar Kanunu ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’de yer alan yeni kavramlara (mekansal strateji planı, bütünleşik kıyı alanı planı, kentsel tasarım projesi vb) açıklık getirmiştir.
İmar planların üst ölçekli planlara ve Yönetmeliğe uygunluğunun sağlanması; planı yapan, yaptıran belediyelerin veya il özel idarelerin sorumluluğundadır. Bakanlık İl Müdürlükleri aracı ile yerel yönetimlerce onaylanan ve kesinleşen planları incelenmekte ve aykırılık tespit etmesi durumunda yerel yönetimleri bu konuda bilgilendirmektedir. Çevre ve Şehircilik Bakanlığının yerel yönetimlerce onaylanacak planlara, plan işlem numarası verilmesi hususu planlara sadece bir numara verilmesinden ibaret bir işlemdir. Planlara bir numara verilmesi herhangi bir onay ve söz hakkı anlamına gelmemektedir. Amaç numara alan planların Bakanlıkça kurulacak portal da yayımlanması, paylaşılması ve halkın erişimi ile ilgilidir. Planların ilgililerin erişimine açılması, paylaşılması kamuoyunun talepleri doğrultusunda yapılmaktadır.
İmar Kanunu, Büyükşehir Belediyesi Kanunu, Belediye Kanunu ile belediyelere ve İl Özel İdaresi Kanunu ile İl Özel İdarelerine verilen plan değişikliği onama yetkilerini yönetmelikle kullanması mümkün değildir. Yönetmelikle koyulan kuralların uygulanması görevi yerel yönetimlerindir. Yönetmelikte de Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın plan değişikliklerini onaylayacağına ilişkin herhangi bir hüküm de bulunmamaktadır. İlgili yasalara belirtildiği gibi, plan değişikliklerinde, planı yapan, yaptıran ve onaylayan kurum ilk sözü söylediği gibi son sözü de söyleyecektir.
Ayrıca teknik bir içeriğe sahip olan Yönetmeliğin yaşam tarzına müdahale getirmesi de söz konusu değildir. Yönetmelikte belirlenen yürüme mesafeleri, çocuk bahçesi, oyun alanı, açık semt spor alanı, kreş, anaokulu, ilkokul gibi bir yerleşme ünitesinde bulunması zorunlu sosyal donatı niteliğindeki kamu kullanım alanlarına erişim ile ilgili temenni mahiyetindedir. Yürüme mesafeleri imar plan kararı belirlenecektir. Konunun bu Yönetmelikle ilgili olmayan diğer düzenlemelerle birlikte değerlendirilmemesi gerekir.