Kimyanın temellerini atan üç İslam alimi - Galeri - Fikriyat Gazetesi
Giriş Tarihi: 26.12.2018 13:45 Güncelleme Tarihi: 03.12.2019 22:53
ARAPÇADAN BATI DİLLERİNE ‘KİMYA’
Kimya kelimesi dilimize Arapçadan geçmiş; Batı dillerine de yine bu dilden dönüştürülmüştür.
Arapçada kelimelerden önce tanımlık ('el' ibaresinin) kullanılması sebebiyle, kimiya kelimesi "el-kimiya" olarak söyleniyordu. Batılılar sonradan sondaki "-ya" sesini atarak kimya kelimesini el-kimi ya da Batıda bilinen haliyle alchemy olarak telaffuz etmeye başladılar.
MÜSLÜMAN KİMYASININ ALTIN ÇAĞINDA ÜÇ ÂLİM
Günümüzde "simya" olarak anlaşılan "alchemy", dönemin Müslüman bilim insanları arasında folklorik ya da okült bir uygulama olmaktan ziyade bugünkü kimya bilimi gibi algılanmaktaydı. Müslümanlar 17'inci yüzyıla kadar bu bilimde söz sahibi olacaklardı.
Müslüman kimyasının 200 yıl süren altın çağında özellikle üç kimyager göze çarpar: 722'de İran'da doğup 815'te ölen Câbir bir Hayyân; 865'te doğup 925'te ölen İranlı âlim Muhammed bin Zekeriya er-Râzi ve 801'de doğup 873'te ölen Iraklı âlim Kindi.
Sürekli laboratuarda çalışan Câbir, süblimleştirme, sıvılaştırma, kristalleştirme, damıtma, saflaştırma, cıvayla karıştırma, oksitleme, buharlaştırma ve filtrasyon gibi işlemleri geliştirip mükemmelleştirdi.
1250 YIL ÖNCE KİMYANIN TEMELLERİNİ ATTI
Şapı damıtmak suretiyle sülfirik asit üretti ve maddeleri gazlar, metaller ve mineraller olarak sınıflandırmaya başladı.
Kimyasalların özelliklerini yitirmeksizin birleşerek, gözle görülmeyen element bileşikleri oluşturması hakkında da yazdı. Tüm bunlar bugün herkesin bilebileceği bir şey gibi görünse de, bundan 1250 yıl öncesi için Câbir, zamanının çok ilerisinde bir kişiydi.
KİMYASAL DENEY İMKÂNINI ARTTIRDI
Ampirik çalışmaya çok önem veren bu seçkin bilim insanının en önemli araştırması asitler üzerinedir. Eski dünyada, sirkeye tadını veren asetik asitten daha güçlü bir asit bilinmemekteydi.
Günümüzde kimya endüstrisinin vazgeçilmezlerinden olan sülfürik, nitrik ve nitromuriyatik asitleri keşfeden Câbir, kimyasal deney imkânını önemli ölçüde artırmıştır.