Bir bakışta yeni tip koronavirüs.
Kovid-19 hakkında şu ana kadar bilinenler, korunma yolları, araştırmalar ve Türkiye'nin önlemlerini ele aldık.
Dünya son 30 yılda SARS ve MERS'in ardından üçüncü kez koronavirüs salgınıyla karşı karşıya geldi ve küresel bir tehdit oluşturmaya başladı.
İlk kez Aralık ayında Çin'in Vuhan kentinde görülen ve "Kovid-19" olarak adlandırılan dünya çapında ölümlere neden olan koronavirüs, milyonlarca insanı tedirgin etmeye devam ediyor.
Virüs, tüm çabalara karşın yayılmaya devam ediyor. Halen ölüme yol açma riski yaklaşık yüzde 3 olarak belirtiliyor. Bu oranın, bir tür koronavirün 2003 yılında neden olduğu SARS salgınına göre daha düşük olduğunun altı çiziliyor. Buna karşılık, virüsün bu defa daha hızlı yayıldığı, daha kısa sürede daha çok insana bulaştığı vurgulanıyor.
Kovid-19 için ülkeler tedbirlerini aldı ve gelişmelere göre tedbirlerini genişletmeye devam ediyor. Tedirginlik yaratan virüse ilişkin doğru bilgi edinilmesi sağlığın korunması için önem taşıyor.
Koronavirüsler, Koronaviridae ailesi içinde yer alıyor. Başlıca dört türde sınıflandırılıyor: Alfa, Beta, Gama ve Delta Coronaviruslar. İnsan, yarasa, domuz, kedi, köpek, kemirgen ve kanatlılarda bulunabiliyor.
Şimdiye kadar virüsün (yüzde 96 oranında) yarasalardaki virüslere benzediği, bu sebeple yarasalardan yayıldığı düşünülüyordu. Fakat yapılan bir çalışmada, pangolin (pullu karıncayiyen) adlı bir yabani hayvan türündeki virüslerin mevcut koronavirüse yüzde 99 oranında benzediği keşfedildi.
— Abdullah Uçar, M. Yusuf Özdemir
Yakın geçmişte koronavirüsler, insanlarda üç salgına neden oldu. 2003'te SARS olarak tanımlanan koronavirüs, Uzak Doğu'da bir çeşit yabani kediden, 2012'de MERS olarak tanımlanan koronavirüs ise Suudi Arabistan'da develerden insana geçti.
Ne zaman, nerede ortaya çıktı?
Henüz netlik kazanmayan Kovid-19'un kökeni hala araştırılıyor. Şu ana kadar elde edilen veriler, Çin'in Vuhan kentinde bulunan Huanan Deniz Ürünleri Toptan Satış Pazarında yasadışı olarak satılan vahşi hayvanları işaret ediyor.
Bulaşma, hastalığın başlangıcındaki ilk kaynak olarak Huanan Deniz Ürünleri Toptan Satış Pazarında yasadışı satılan vahşi hayvanlar düşünülmekle birlikte, insandan insana ve sağlık merkezlerinde bulaşma olduğu yönünde bilgiler yer alıyor.
Diğer solunum yolu virüsleri gibi Kovid-19 da hasta kişinin öksürmesi, hapşırması ya da burnunu temizlemesi sırasında saçılan parçacıkların solunması ile bulaşıyor.
Kovid-19 olası vaka tanımına uyan hastalarda solunum yolu numuneleri Kovid-19 açısından HSGM Mikrobiyoloji Referans Laboratuvarlarında değerlendiriliyor. Kovid-19 olası vaka tanımına uyan tüm hasta numuneleri Kovid-19 için de değerlendiriliyor.
Fotoğraf 2011 tarihli. Tayland polisi 100 pangolini ülke dışına kaçırılmak üzereyken ele geçiriyor.
Salgının yayılmaya başladığı Vuhan'da çekilen ilk fotoğraflardan biri.
AA Podcast'lerini dinleyerek yeni tip koronavirüsle ilgili son gelişmeler hakkında bilgi sahibi olun.
🎧Dinleyin: Koronavirüs salgınında güncel durum ve gelecek tahminleri
🎧Dinleyin: Salgın Çin'de hız kesti, yüzleşme sırası dünyada
🎧Dinleyin: Koronavirüs salgını Çin’e alternatif olarak Türkiye’yi ön plana çıkarıyor
Türkiye'de önlemler en üst seviyede tutuluyor.
Bu kapsamda alınan önlemler şöyle:
Hastalığın görüldüğü ülkelerden gelenler, havalimanlarında termal kameralar aracılığıyla test ediliyor.
Dünyadaki gelişmeler, Sağlık Bakanlığı Bilim Kurulu tarafından anlık takip ediliyor ve tedbirler duruma göre güncelleniyor.
22 Ocak'ta Çin'deki bir havayolu firması tarafından yapılan Vuhan-İstanbul uçuşları durduruldu. Bilim Kurulu'nun önerisiyle 5 Şubat'tan itibaren Çin'den gelen tüm uçuşlar durduruldu.
Başka ülkeler üzerinden gelen yabancı ülke vatandaşları, son 14 günde Çin'e seyahat ettilerse gözlem altına alınıyor.
Sağlık Bakanlığı tarafından karantina uygulama kararı verilen kişiler, Türkiye'nin her bölgesinde hazırlanan ve içinde başka hasta olmayan hastanelerde 14 gün boyunca takip ediliyor.
Karantina uygulaması altındaki kişilere ait numuneler ise Ulusal Viroloji Referans Laboratuvarı'nda test ediliyor.
Virüsün İran'da görülmesi ve ölümlerin gerçekleşmesi üzerine havalimanlarından İran vatandaşları alınmazken, Türk vatandaşları ise Türkiye'de 14 gün gözlem altında tutuluyor.
Sağlık Bakanlığınca, virüsün Türkiye'ye girişini önlemek için kara hudut kapılarına sahra hastaneleri kuruldu. Kara hudut kapılarından gelen Türk vatandaşları Sahra hastanelerinde gözlem altına alınıyor.
Vuhan'dan tahliye operasyonu
Türkiye, yeni tip koronavirüs salgınının yaşandığı Çin'in Vuhan kentindeki vatandaşlarını yurda getirmek üzere 32 saatlik başarılı bir tahliye operasyonu düzenledi.
31 Ocak Cuma günü başlayan ve 1 Şubat Cumartesi sona eren operasyonla 32 Türk, 6 Azerbaycan, 3 Gürcistan ve bir Arnavutluk vatandaşı olmak üzere, 42 yolcu Türkiye'ye getirildi.
Dr. Zekai Tahir Burak Hastanesinde 11 Şubat'a kadar gözlem altında tutulan 42 yolcu ile 20 mürettebatta koronavirüse rastlanmadı.
Güncel rakamları ve virüsün yayılma haritasını aa.com.tr üzerinden takip edebilirsiniz:
Güncel rakamlarla koronavirüs
Çin yeni tip koronavirüs (Kovid-19) ile mücadele ederken, salgının küresel ekonomide oluşturacağı tahribat da merak konusu.
ABD'nin ardından Çin 13,6 trilyon dolarlık GSYH ile dünyanın ikinci en büyük ekonomisi.
Ayrıca dünyada en çok ihracat yapan birinci, ithalat yapan ikinci ülke konumunda.
Derecelendirme kuruluşları, sadece Çin’de değil Asya-Pasifik bölgesinde de ekonomik büyümenin yavaşlayacağı uyarısında bulunuyor.
Tedarik zinciri kesintileri ve fabrikaların durma noktasına gelişi, Çin’den komponent ithalatına bağlı ülkeleri de zora soktu.
Çin’de otomobil fabrikalarının sadece üçte biri üretime devam ederken, birçok fabrika haftalardır kapalı. Parça tedarikçileri de uzun süre kapalı kalırsa dünyanın dört bir yanındaki otomobil fabrikalarında üretim durabilir.
Çin ekonomisindeki yavaşlama 5 milyon şirketi de risk altında bıraktı.
Çin’de yerleşik olarak tüketicilere hizmet veren yabancı markalar da ciddi bir şekilde zarar görüyor. KFC, Pizza Hut, Starbucks ve McDonalds gibi zincirler yüzlerce restoranı kapatmak zorunda kalırken, açık olanlarda da tedarik sorunları nedeniyle sınırlı hizmet sağlayabiliyor.
Apple, ocak-mart dönemine ilişkin 63-67 milyar dolar arasındaki gelir beklentisini Kovid-19 salgını nedeniyle tutturamayacağını duyururken, HSBC de salgının, bankanın Asya’daki performansı üzerine baskı oluşturabileceğini belirtiyor.
Borsalarda sert düşüşler yaşanıyor
Çin borsası da 860 milyar yuan erirken, ABD’den Avrupa’ya kadar tüm dünya borsaları satışlarla şubat ayına göre yüzde 8’e varan oranlarda düştü.
Öte yandan Çin'in dünyanın en büyük petrol ithalatçısı konumunda bulunması dolayısıyla petrol fiyatlarında sert düşüş görüldü.
Virüsün en büyük ekonomik hasarı turizm, perakende ve dayanıklı mallar sektörlerine vermesi bekleniyor.
Ekonomik destek konusunda ise merkez bankalarından beklentiler artarken, hükümetlerin de teşvik çabaları öne çıkıyor.
Uzmanlar, ekonomik etkilerin kısa vadeli olabilmesi için salgının yayılma hızının kontrol altına alınması gerektiğine işaret ediyor.
Çin’e uçuşlar askıya alınıyor
Çin'den planlanan uçuşların üçte birinden fazlasına denk gelen 85 binden fazla uçuşun iptal edildiği tahmin ediliyor.
Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü'ne (ICAO) göre, küresel havayolu gelirlerinin 2020'nin ilk çeyreğinde uçuş iptalleri sonucunda 4-5 milyar dolar düşmesi bekleniyor.
Virüs salgınında ölüm ve vaka sayılarındaki artışın ivme kaybetmesine rağmen, Kovid-19’un küresel turizm endüstrisi üzerindeki etkileri yayılmaya devam ediyor. Seyahat acenteleri ve otellerin salgından kaynaklanan ekonomik aksamalar nedeniyle 2021'e kadar olumsuz etkilerle karşılaşabileceği öngörülüyor.
Çin başta olmak üzere Asya ülkelerine seyahat planlayanların yüzde 75’i bu fikrinden vazgeçiyor.
Bölgeye yapılan rezervasyonlar, Maldivler, Güney Afrika ve Avustralya gibi alternatif destinasyonlara kaydırılıyor. Avrupalı tur şirketlerinin güvenli tatil için önerdikleri ülkeler arasında Türkiye de öne çıkıyor.
Kovid-19 salgını nedeniyle İtalya’da her yıl milyonlarca turistin ziyaret ettiği başkent Roma’da önemli turistik meydanlar ve caddelerdeki tenhalık dikkati çekti.
ABD'de artan koronavirüs vakaları paniğe neden oldu. New Jersey'deki Costco zincir marketinde yaşanan yığılma nedeniyle raflar boşaldı.
İran'da koronovirüs tedbiri: Koruyucu kıyafet giyen itfaiye ekipleri, başkent Tahran'daki Tecriş Çarşısı'nda dezenfekte çalışması yapıyor.
Koronavirüs salgınıyla ilgili tüm gelişmeleri takip etmek için tıklayın
Yeni Tip Koronavirüs (Kovid-19) hakkında AA'da yayımlanan analizler:
Küresel büyüme koronavirüs tehdidi altında
Editör ve görsel yönetmen: Mustafa Fuat Er
Metinler: Yeşim Karaaslan, Duygu Yener, Eşref Fahri
Grafik ve videografik: Emre Özkan, Ahmet Burak Özkan, Mustafa Fuat Er
Haber, video ve fotoğraflar: Anadolu Ajansı © Mart, 2020