UNICEF, Yemen’de çocuklara yönelik 1.560’tan fazla ağır ihlal olayı tespit etmiştir. Bu ihlaller sonucunda yalnızca geçtiğimiz yıl 900’den fazla çocuk yaşamını yitirmiş, 1.300’den fazla çocuk da yaralanmıştır. Verilen bu sayılar, 2014 yılının tamamına ilişkin sayıların hemen hemen yedi katıdır. Okullara yönelik 50’yi aşkın saldırı kayıtlara geçerken, çocukların okulda ya da okul yolunda gerçekleştirilen saldırılarda yaşamlarını yitirdikleri tespit edilmiştir. Yalnızca UNICEF’in belirleyebildiği olayları yansıttığı için aslında bu sayılar buzdağının görünen bölümü sayılmalıdır.
UNICEF Yemen Temsilcisi Julien Harneis konuya ilişkin şunları söyledi: “Çocuklar, ortaya çıkmasında hiçbir rollerinin olmadığı bir çatışmada en ağır bedeli ödeyen kesim konumundalar. Ülkenin dört bir yanında çocuklar öldürülüyor, yaralanıyor ve üstelik kendilerini güvende sayabilecekleri hiçbir yer de yok. Oyun oynamak, uyumak bile artık tehlikeli hale geldi.”
Savaşın şiddeti artarken çocukların çatışan taraflara dâhil edilip bu çatışmalarda kullanılmaları da daha sık görülmektedir. Çocuklar artık kontrol noktalarında gözetçilik ve silah taşıma gibi çok daha aktif roller üstlenmektedir. UNICEF tarafından geçtiğimiz yıl bu tür 848 durum belirlenirken, çatışan tarafların henüz 10 yaşındaki çocukları bile bu amaçlar için kullandıkları da gözlenmiştir.
En son verilere göre çatışmalar esnasında 63 sağlık kuruluşu saldırıya uğramış veya hasar görmüştür. Ayrıca bu kuruluşların çoğu sık yaşanan elektrik kesintisi gibi sorunların yanı sıra tıbbi donanım, malzeme ve personel sıkıntısı içinde olduklarını belirtmektedir.
Sürüp giden şiddet ve ithalata getirilen kısıtlamalar nedeniyle Yemen’de temel hizmetlerin sunumu felce uğramış durumdadır.
Savaşın doğrudan etkilerinin yanı sıra, UNICEF’in tahminlerine göre geçtiğimiz yıl beş yaşından küçük 10 bin çocuk daha, bağışıklama, ishal ve pnömoni tedavisi dâhil kritik sağlık hizmetlerinin verilememesi sebebiyle yaşamını yitirmiş olabileceği düşünülmektedir. Verilen bu sayı, Yemen’de her yıl beş yaşına gelmeden ölen hemen hemen 40 bin çocuğu kapsamamaktadır.
Hem bölgesinin hem de dünyanın en yoksul ülkelerinden biri olan Yemen bu yıkıcı çatışmalar sonunda çöküşün eşiğine itilmiştir. Neredeyse on milyon çocuk ya da ülkedeki toplam çocuk nüfusun yüzde 80’i bugün acil insani yardım ihtiyacı içindedir. İshalli hastalıkların tehdidi altındaki çocuk sayısı 2 milyonu aşarken 320 bin çocuk da ileri derecede akut malnütrisyon riskiyle karşı karşıyadır.
Şiddet olaylarına, erişime getirilen kısıtlamalara ve ciddi kaynak yetersizliklerine karşın UNICEF ve ortakları beslenme programları uygulayabilmiş, temiz suya erişim sağlamış ve şiddet ortamında yaşayan milyonlarca çocuğa ve kadına aşı yaptırabilmiştir.
Harneis sözlerine şöyle devam etti: “İnsani yardımları hızlandırmamız, yaşam kurtarmayı sürdürmemiz, çocukların büyüyüp eğitim görme düşlerini gerçekleştirecek çalışmalar yapmamız gerekiyor.”
UNICEF çatışmanın tüm taraflarına yaptığı Yemen’deki çatışmalara son verme ve siyasal bir çözüme ulaşma çağrısını bir kez daha yinelemektedir. Barış arayışları sürerken birtakım acil önlemlerin alınması da gerekmektedir:
Tüm taraflar savaş hukukuna uymalı; siviller ve okullar, sağlık ve su temin sistemleri dâhil sivil altyapıya yönelik saldırıları durdurmalıdır;
Tüm taraflar çocukların çatışmalarda kullanılmalarına son vermeli, savaşçı olarak ya da savaş dışı işlerde kullanılmakta olan tüm çocuklar hemen serbest bırakılmalıdır;
Tüm taraflar, çatışmalar nedeniyle giriş yapılamayan yerler de dâhil olmak üzere insani yardımların engelsiz ve koşulsuz biçimde ulaşmasını sağlamalıdır;
UNICEF ve ortaklarının hemen kaynak sağlaması gerekmektedir. UNICEF, 2016 yılı için yaptığı 180 milyon dolar tutarındaki kaynak çağrısının ancak yüzde 18’ine karşılık bulabilmiştir.
UNICEF Orta Doğu ve Kuzey Afrika Bölge Direktörü Dr. Peter Salama’nın konuyla ilgili şu değerlendirmeyi yaptı: “On yıllarca azgelişmişliğin ve zaman zaman baş gösteren çatışmaların yol açtığı sorunlar nedeniyle Yemen halihazırda hassas durumda olan bir devletti. Üzücü nokta, bu durumun bedelini çocukların ödemesidir. Savaş sona ermedikçe ülke bir çöküşe sürüklenecek, bunun da çocuklar ve aileler açısından kapsamlı ve uzun süreli olumsuz sonuçları olacaktır.”
Bismarck Swangin, UNICEF Bölge Ofisi (Sana’a misyonunda), bswangin@unicef.org, +962 790 157 636
Juliette Touma, UNICEF Amman Bölge Ofisi, jtouma@unicef.org, +962-79-867-4628
Christophe Boulierac, UNICEF Cenevre (Sana’a misyonunda), cboulierac@unicef.org, +41- 799-639-244