İŞ FİKRİ - ISLAK KURU TEMİZLEME (Yeni Para dergisi)
Kuru temizleme hayatımızın olmazsa olmazı. 1950’lerden bu yana kuru temizlemeciye gidiyor her bir şeyimiz. Pahalı elbiselerin, nazik kumaşların, kürklerin derilerin üzerindeki etiket zaten yıkamayı baştan yasaklıyor. Gerçi evdeki çamaşır makinelerinin gelişip marifet kazanmasıyla biraz bağımlılığımız azaldı ama, halen zorunlu işlem ve kaçınılmaz bir masraf olarak yerini koruyor. Buradan da koskoca bir sektör doğmuş. Her köşe başında kuru temizlemeci buluyorsunuz. O küçük dükkanlar ne kadar iş yapar hiç anlamam. Alışveriş merkezlerinde açılanlar ayrı bir boyuta geçmiş, mükemmel ciro sağlıyorlar. Mahalle arasındakiler de kazanıyor olmalılar ki kapatmıyorlar. Gerçi ben sadece TV’deki İhsan Yıldırım’ı tanıyorum, malum, hali vakti yerinde, ama herkesin kazancı kendine bana ne ki..
Kuru temizleme güzel de, kullandığı perkloretilen dünyanın başına dert. Zararlı atık sayıldığı, kanserojen olduğu, olumsuz çevre etkisi olduğu için istenmiyor, ama tekstil ve moda için elzem olduğundan vazgeçilemiyordu. Elbiseler çekmesin, yıpranmasın, solmasın, boyamasın, leke kalmasın istendiğinden, özel kimyasallarla kuru temizleme yapılması kaçınılmazdı. Kimyasallar nedeniyle naylon esaslı giysi parçaları eriyor, kaz tüyleri dikişlerden çıkıyordu. Çevre koruma gerekçesiyle atık su kontrolü sağlayarak Avrupa’da kuru temizlemecilerin boğazına bastılar, vergiler koydular. Çevre kirletmeyen yeni teknoloji arayışı biraz da bundan kaynaklandı.
Amerika’da 1992 yılında beri Çevre Koruma Ajansı EPA perkloretilen kullanımını azaltmak için araştırmalar yapıyor. Hemen tüm eyaletlerde kuru temizleme yerine ıslak temizleme yapan tesisler ve bunlara hizmet veren kuruluşlar açılmış. Devlet desteği ile de sayıları her gün artıyor. Kuru temizleme gerektiren kumaş ve lekelerin büyük çoğunluğuna hitap eden yıkama teknikleri gelişiyor.
Başımıza gelecek var
Bizde halen hiçbir kısıtlama ve kontrol yok ama, AB üyeliği yolunda her gün karşımıza yeni bir adet çıkıyor, bu da yakında gelirse şaşmayın. “Binlerce kuru temizleme makinesi var, atacak mıyız yani?” demeyin, kamyonlarımızın da başına geldi aynı şey. Çevre kirleten motorları olduğu için önce Avrupa’ya girişini yasakladılar, sonra memleketin doğusuna sürdüler, şimdi de hiç kullanamazsın diyorlar. Kuru temizlemeciler ellerindeki makineler için de bir süre sonra filtre yatırımı yaptırırlar, derken tüketici “kanserojen” lafını duyunca kafası karışır, aynı kaliteyi aynı fiyata veren ıslak temizlemeciler açılmışsa kuru temizleme hızla gözden düşer. Bu gibi talep kaymaları ülkemizde hızlı oluyor.
Çamaşır makinesi üreticileri uğraşa didine sonunda kuru temizlemeye alternatif makine yaptılar. Daha doğrusu, mevcut endüstriyel yıkama makinelerini deterjan ve program uyarlamasıyla kuru temizlemenin yerini alır hale getirdiler. Evdeki makinelerden çok daha yavaş dönen, daha fazla su ile yıpratmadan yıkayan, daha çok sıkıp, kurutmada nem kontrolü ile çekmeyi buruşmayı önleyen, sıradan deterjan yerine özel deterjanlar kullanan makineler yaptılar. Son birkaç yıldır adeta yarış içinde birçok üretici bu konu üzerinde çalıştı. “Wet cleaning” denen ıslak temizleme alanında birçok makine piyasaya çıktı ama, Woolmark onayını alan tek marka olduğuna bakılırsa ipi Electrolux göğüsledi. Lagoon markasıyla çıkardığı makine, kuru temizlemenin yerini almaya aday.
Electrolux’ün yünlü kumaş birliği Woolmark ile birlikte yaptığı üç yıllık bir araştırma sonucunda ticari çamaşır makinesinin özel program ve biodeterjanlarla yünlüleri bozmayan yıkama yapmayı başarmış. Dünyadaki ilk ve tek Woolmark onaylı makine. Kuru temizlemeye girmesi şart diye bilinen yün, ipek, kürk, deri, güderi giysiler hiç sorunsuz, kısa sürede ve daha iyi şekilde temizleniyor.
Lagoon bir sistem. Yıkama ve sıkma lagoon denen tek makinede yapılıyor. Yaklaşık 15-20 dakikada 1 yıkama 2 sıkmadan oluşan program, 30 veya 40 derece sıcaklıkta tamamlanıyor. Eğer sıcak su alırsa yıkama süresi daha da kısalıyor. Programları farklı olduğundan yünlüler, ipekiler, pamuklular vb. ayrı ayrı yıkanıyor. Lagoon ticari yıkama makinesinden geliştirildiği için normal yıkama da yapıyor. Örneğin komşunun kürkünü de atıp yıkayabiliyorsunuz, yandaki lokantanın masa örtülerini de. Değişen tek şey, 10 kg. kuru kapasiteli yıkama yerine ancak 5 kg. kuru lagoon yıkama yapabilmeniz. Koruyucu yıkama programında kazanı yarısına kadar doldurulan makine giysilere çok daha nazik davranıyor. Lagoon makinelerinin kuru çamaşır kapasitesi 5 kg dan 20 kg a kadar değişiyor, fiyatları da buna paralel gidiyor.
Lagoon bir sistem. Yıkamanın yanı sıra kurutma, ütüleme, paketleme gibi istasyonları da verilebiliyor. Makine fiyatının içinde makine kullanma eğitimi dahil, ama Woolmark onaylı yıkama yapmak için ayrı ve ücretli bir eğitim alınıyor. (Electrolux: Emre bey, 293 1020/311)
Electrolux Lagoon satışı ve eğitimleri için MBT firmasına yönlendiriyor. MBT, adını kurucusu Mustafa B.Turgut’tan alıyor. Çamaşırhane sektörünün yakından tanıdığı bir isim, 30 yıla yakın süredir sektörde çalışmış, makine satışından kuru temizleme işletmesine işin mutfağında yetişmiş bir kişi. Lagoon gibi kullanımı özellik taşıyan bir makinenin önce eğitim sorumluğunu, sonra satışını üstlenmiş. Kendisi de şirket merkezinin bulunduğu Antalya’da.Lagoon ile çalışan bir ıslak temizleme dükkanı açarak işletiyor. 30 yıllık birikimini aktardığı ıslak temizleme konseptini Franchise ediyor.
Franchise zincirinin adı ÇİTİCİM. Yerli kuru temizlemecilerin son yıllarda “Dry...” diye başlayan yabancı isimler koyduğu ülkemizde, yabancı kökenli teknolojiyi Türkçe markayla tanıtması sün günlerin gündemine uygun düşmüş.
Franchise alanlar aldıkları Lagoon kapasitesi ile orantılı bir giriş bedeli ödüyorlar. Bunun karşılığında.ekipman seçimi, yer seçimi, işletme teknikleri, pazarlama teknikleri personel yönetimi konularında eğitim alıyorlar. Marka birliği ve bilinirliğinin yanı sıra, toplu satın almanın getirdiği avantajlar makine yerine Franchise almayı özendiriyor.
Çiticim Franchise alanları, hem endüstriyel yıkama, hem kuru temizleme muadili ıslak yıkama yapabiliyorlar. Aynı zamanda makine satışına da yetkililer. Okul, hastane, otel gibi yerler bu makineden alarak hem endüstriyel yıkamalarını, hem kuru temizleme isteyen yıkamaları yapabiliyorlar. Çiticim dükkanları işlek mahalle ve sitelerde, alışveriş merkezlerinde, büyük otellerin içinde açılabiliyor. (MBT: 0242-312 6880 www.mbtendustriyel.com)
Görünen o ki, kuru temizleme işi köşeye sıkışacak. Islak temizleme daha düşük maliyetlerle daha iyi temizlik sağlayacak. Ekipmanını zamanında değiştiren veya takviye eden bu yeni treni yakalayacak. İşi bilmeyenlerin özellikle alışveriş merkezlerinde Çiticim açmaları karlı bir iş fırsatı oluşturuyor.
Sadece Lagoon alarak da iş yapmak mümkün. Kuru temizlemecilerin bir kısmının makinesini değiştireceğini veya ikinci makineyi alacağını tahmin ediyorum.
Ama binlerce kuru temizlemecinin hepsinin birden yatırıma gireceği veya pazarını bırakacağını beklemek saflık olur. Önümüzdeki yıllarda Lagoon’cular kuru temizlemenin kanserojen etkilerini, kuru temizlemeciler de suyun giysileri bozduğunu anlatıp duracaklar. Tüketicilerin çoğu muhafazakardır, yenilikleri ancak eskidiğinde benimser. Tozun dumanın kalkacağı bu başlangıç yıllarında kuru temizlemecilerin karşısında tek olmaktansa, reklamı olan zincir marka altında faaliyet göstermek daha akıllı bir yatırım olacaktır diye düşünüyorum.