kendini yakan kuş: simurg 0
16 Mart 2018 Cuma 03:20 tarihinde yazıldıktan sonra feriduddin attar, mantıkut tayr, simurg, simurg anka, şeyh edebali, zümrüdü anka olarak fişlendi.
simurg bilindiği kadarıyla iran efsanelerinde adı geçen bir kuş. nam-ı diğer simurg anka, zümrüdü anka.. yunan mitolojisinde de phoenix olarak anılır. feriduddin attar'dan tutun, şeyh edebali'nin osman bey'e nasihatine kadar birçok yazılı eserde kendine yer bulmuş bir efsane. efsane olmasına efsane ama tasavvufta da yer edinmiş, mecazi anlamlara sahip bir anlatı.
gerçek yolculuğu anlatır simurg. insanın kendi içinde yaptığı yolculuğu.. küllerinden yeniden doğmanın hikayesidir.
insanın özüne ulaşmaya çalıştığı yolculukta çıkan engelleri tasvir eder. hem benlikten hiçliğe uzanan yolculuktur, hem hiçlikten benliğe geri dönüştür..
feridüddin attar'ın mantıku't-tayr isimli eserinde şöyle anlatılır;
“…günlerden bir gün, dünyadaki bütün kuşlar bir araya gelirler. toplanan kuşların arasında hüthüt, kumru, dudu, keklik, bülbül, sülün, üveyk, şahin ve diğerleri vardır. amaçları, padişahsız hiç bir ülke olmadığı düşüncesiyle, kendilerini yönetmek üzere bir padişah seçmektir.
simurg, apaçık meydanda olmasaydı hiç gölgesi olur muydu? simurg gizli olsaydı hiç âleme gölgesi vurur muydu? burada gölgesi görünen her şey, önce orada meydana çıkar görünür. simurg’u görecek gözün yoksa, gönlün ayna gibi aydın değil demektir. kimsede o güzelliği görecek göz yok; güzelliğinden sabrımız, takatımız kalmadı. onun güzelliğiyle aşk oyununa girişmek mümkün değil. o, yüce lûtfuyla bir ayna icad etti. o ayna gönüldür; gönüle bak da, onun yüzünü gönülde gör!
1. vadi istek
4. vadi istiğna
7. vadi yokluk (fena)
bekâ kuşlar gayrete gelip tekrar yola düşerler…
aynı, aşıkla, maşukun aşkta; habible, mahbubun muhabbette; sacidle, mescudun secdede; bir olması gibi...
aradan zaman geçer, “fenâda kaybolan kuşlar yeniden bekâya dönüp”, yokluktan varlığa ererler…
Bu postada 0 bikbik kere edilmiş
hayvanlar gibi düşünmek 0
14 Mart 2018 Çarşamba 00:32 tarihinde yazıldıktan sonra eugen bleuler, kucaklama makinası, otistik, otizm, temple grandin olarak fişlendi.
hayvan gibi şi'yabmayacağınızı bilsem hayvanlar gibi düşünmek isterdim. pervasızca.. doya doya.. kana kana düşünmek.. ama hayvan gibi şi'yabıyosunuz yhaa. bende bırakıyorum düşünmeyi. eskimo modundayım uzun süreden beri. eskimoya sormuşlar "ne düşünüyosun?" diye. "ben düşünmem, evde balık var." demiş. bunun bi de kurtlu versiyonu var ama buraya yazıpta zayi etmek istemiyorum.
efenim, konumuz hayvanlar gibi düşünmek. hayvanlar gibi düşünebilen bi hayvanlar var sanıyordum ama mesele öyle değilmiş. hayvan gibi düşünebilen insanlar varmış. bu tür insanlara yakıştırdığımız tanım da "otistik".
otizm kelimesini literatüre kazandıran isim eugen bleuler ama konumuz bu değil şimdilik. bir başka yazıda kendisine yer vermeyi düşünüyorum. eugen otizm kelimesini eski yunandaki "autos" kelimesinden türetiyor. eski yunandaki autosun karşılığıda kendi hayal dünyasında yaşayan gibi birşey. yani fantazileri gerçeklerin üzerine çıkmış kimse gibi. pek tabi yanlış anlamış da olabilirim, götümden uyduruyor da olabilirim. eugen otizmi, şizofreni öncesi görülen temel semptomlardan biri olarak tanımlamış. yani eugen'e göre şizofreninin ön şartı otistik olmak.
buraya kadar herşey tamam. otizm bir hastalık. şizofreni öncesi görülüyor ve otistik olanların şizofreniye doğru gitme ihtimali var. ama işler öyle değil sayın abim.
ilim ile bilimdeki bağzı gelişmeler ve otizmin yakından incelenmesi sonucunda otizmin rahatsızlık olmadığı bile söylenebilir. buna kanıtım da temple grandin. evet. belgelerle geldim yine. araştırmacı kişiliğimin zirvelerindeyim.. bi ara düşüp tekrar çıkıcam.
temple grandin, şu an 70 yaşında ve ömrünü hayvan bilimine adamış bir profesör. hayvanların nasıl davrandığını ve dünyayı nasıl tanımladıklarını çogiyi anlayabilmiş. nasıl mı? kendisi de aynı şekilde algılıyor. çünkü temple doğuştan beri otistik.. otistikten profesör olur mu canım hiç demeyin. bizim memlekette olmaz. ama olunabilen yerler var. çarpılırsınız.. ben bile düzeltemem vallahi..
temple, otistik insanların davranışları ve dünyayı algılama biçimleri hakkında bize önemli bilgiler veriyor. otistiklerin dünyayı görsel olarak algıladıklarını söylüyor ve hayvanlarında aynı şekilde algıladıklarını düşünüyor. hayvanların dünyayı algılama şeklini bildiği için hayvanlarla arası çogiyi. insanları çözememiş. pek çok akademik makalede imzası var. toplum tarafından bir zamanlar itilmiş olsa da sonradan kabul görmüş, saygıdeğer bir kişilik.
hatta temple'ın insanlığa hediye ettiği bir icadı da var. kucaklama makinası.
her kaynağın altına linkini gömdüm ama yazıyı okumaya üşenen veya daha fazlasını izleyerek öğrenmek isteyen olursa diye filminin linkini de veriyorum.
yine teoriyle pratiği birleştirememenin burukluğuyla papuy.
pareto'nun prensibi 0
5 Mart 2018 Pazartesi 00:47 tarihinde yazıldıktan sonra pareto, pareto ilkesi, pareto prensibi, sosyal bilimler, vilfredo federico damaso pareto olarak fişlendi.
ilkokulda başarılı bir öğrenci olan pareto'ya bir gün hocası pareto demiş ki "senin adın pareto, benim adım da pareto. bu iş böyle olmaz. bundan sonra senin adın vilfredo federico damaso pareto olsun.". o gün bugündür pareto; vilfredo federico damaso pareto olarak anılır. şaka lan şaka. dedelerinin ismini vermişler işte. vilfredo dedesinin dedesinin dedesi, federico dedesinin dedesi, damaso da dedesi. e-devletten soyağacı alıp her bir dedenin ismini koymuşlar.
pareto ilginç bi adammış. tarihe ismini yazdıran pek çok insan gibi çok yönlü bi kişilik. babası inşaat mühendisiymiş. şaka yapmıyorum bu kısımda, gerçekten inşaat mühendisi. pareto'da babam gibi müyendiz olacam ben büyüyünce diye düşünmüş olacak ki, inşaat mühendisliği yapmış ilk zamanlarda. kırklı yaşlarına kadar da devam etmiş inşaatlarda çalışmaya. sonra hayatta inşaat ve paradan daha önemli şeyler olduğunu düşünmüş ve basmış istifayı.
evet, kırklı yaşlar demiştik. kırklı yaşların ortalarında bir sosyal bilim dalı olan ekonomi(iktisat) alanında boy göstermeye başlamış. bu yaştan sonra elimden bişey gelmez ki hacı, bi bildiğim inşaat var dememiş. ilk zamanlar ateşli bir klasik liberalizm savunucusuymuş. sonra bakmış sadece klasik liberalizmle ilgilenince kızlar teklif etmiyo.. sosyoloji alanında boy göstermiş.. politikayla ilgilenmiş.. işin felsefesine de gireyim diyip, felsefe de yapmış. ilginç bi kişilik dedim ya başta. öyle.
pareto'nun insanlığa en büyük katkısı pareto prensibi. nam-ı diğer 80/20 kuralı.
bir gün, italya'daki toplam mal varlığının %80'inin; toplumun %20'sine ait olduğunu farkediyor.
sonra çalıştığı yerde yapılan toplam işin %80'ini; çalışanların %20'lik kısmının yaptığını görüyor.
sonra üzerinde çalıştığı işin %80'lik kısmını; toplamda harcadığı enerjinin %20'si ile yaptığını görüyor. ve kalan %80'lik kısım yerine; en verimli %20'lik kısmı tespit edip, o kısma yoğunlaşırsak %80 daha az yorulmuş oluruz diyor. beyin bedava.
hayatını verimlilik üzerine harcamış bir müyendiz kafası. olabildiğince az çalışıp, alabildiğine verimli olmayı hedeflemiş pareto. vel hasılı kelam tembelin önde gideni(!).
özetinin özeti de şu; bir iş yaparken mal gibi gereksiz ayrıntılarda boğulacağına, işin en gerekli yerine odaklan. ne sen yorul, ne ben yorulayım.. arta kalan zamanınla da başka işler yap. böylelikle daha az zamanda daha çok iş yapabilirsin.
hayvanlar gibi düşünmek