Nobel Barış Ödülü'nü kazanan Murad ve Mukwege kimdir?
2018 Nobel Barış Ödülü, tecavüzün savaşlarda bir silah olarak kullanılmasını engellemek amacıyla yürüttükleri çalışmalardan dolayı Kongolu jinekolog doktor Denis Mukwege ve Ezidi insan hakları savunucusu Nadia Murad'a verildi. Bu iki insan hakları savunucusunun hayatlarını inceledik.
Murad ve Mukwege, kadına karşı şiddetle mücadeledeki "belirleyici katkılarından" ötürü ödüllendirildi.
Bu iki insan hakları savunucusunun hayatlarını inceledik:
Nadia Murad: Ezidiler için mücadele eden Kürt
25 yaşındaki Kürt insan hakları savunucusu Nadia Murad, Irak Şam İslam Devleti (IŞİD) tarafından kaçırılan ve esir kaldığı süre boyunca cinsel ve fiziksel şiddete maruz kalmış binlerce Ezidi kadından biriydi.
O dönem BBC'ye konuşan Murad, IŞİD'den kaçmasına ise örgütle bağlantısı olmayan Müslüman bir ailenin yardımcı olduğunu anlatmıştı:
"Çoğu insan yalnızca bir kere ölür ama biz saat başı ölüyorduk. Kalplerimiz sürekli korkuyla doluydu ve ne zaman bize geleceklerini hiçbir zaman bilmiyorduk.
"IŞİD tarafından kaçırılmadan önce kendimi öldürmeyi hiç düşünmemiştim. Herkesin Allah'ın onlara verdikleri hayatı kabul etmesi gerektiğine inanıyorum. Dayanmamız gerektiğine inanıyorum ama birçok kız intihar etti."
Murad IŞİD'in elindeyken yaşadıklarını 2017'de kitaplaştırdı. 'Son Kız: Bir Anı' adlı kitapta savaşın ve IŞİD'in bölgeyi nasıl etkilediği detaylı olarak anlatılıyor.
BBC'den Nafiseh Kohnavard, Murad ile ilk konuşan gazetecilerden biriydi. Ödül açıklaması sonrası Twitter hesabında bu paylaşımı yaptı:
"Nadia'yı Musul'dan kaçmayı başardıktan bir gün sonra tanıdım. Ona, yüzünü göstermeden röportaj yapmayı önerdim ama o bunu reddetti ve 'Hayır, tüm dünya başımıza neler geldiğini görsün' dedi. Bugün o Nobel Barış Ödülü sahibi."
Denis Mukwege: Tecavüze uğrayan kadınların kurtarıcısı
1955 yılında doğan ve dokuz kardeşin üçüncüsü olan Mukwege, hastalara yardım eden bir din adamı olan babasından ilham alarak tıp eğitimi almaya karar verdi.
Doktor Mukwege cinsel saldırıya uğrayan kadınların tedavisinde uzman bir isim.
Kendisi evde yokken eve gelerek eşini ve çocuğunu rehin alan saldırganlar, Mukwege'nin arabası eve yanaştıktan sonra arabanın yanına giderek onu zorla arabadan çıkarttı. Silahı Mukwege'ye doğrultan saldırganlar, o sırada onlara seslenen Mukwege'nin yakın arkadaşı olan korumasına ateş açarak onu öldürdü. Bu sırada çıkan kargaşada arabanın arkasına saklanan Mukwege vurulmaktan kurtuldu ve araca binen saldırganlar olay yerinden kaçtı.
Bu olayın ardından ülkeyi terk eden Mukwege'nin yokluğu, çalıştığı hastanede yoğun bir şekilde hissedildi. Bir yıl sonra hastalarının ananas ve soğan satarak biriktirdiği parayla aldıkları dönüş bileti ile ülkeye geri döndü.
''Mucize Doktor'' olarak bilinen Mukwege, kısa bir süre önce düzenlenen bir ödül töreninde yaptığı açıklamada, "Tüm kurbanlar çok vahşi şekilde tecavüze uğramış halde geliyor. Hastaneye ulaşabilecek kadar hayatta kalabilenler de olağanüstü fiziksel ve psikolojik yıkım olduğu görülüyor. Gelenlerin büyük bir bölümünün genital bölgelerinde kurşun ya da sivri cisimlerle yaralanmalar mevcut oluyor. Bu, bu bölgenin tarihinde görülmemiş düzeyde bir vahşilik" demişti.
2018 Nobel Tıp Ödülü, kanser alanındaki çalışmalarıyla bilinen James Allison ve Tasuku Honjo'ya verildi
Nobel Kimya Ödülü, protein üretimi çalışmalarına verildi
Mukwege 'Mucize Doktor' olarak anılıyor
Mukwege bugüne kadar aralarında BM İnsan Hakları Ödülü, Olof Palme Ödülü ve Fransa Şeref Nişanı'nın da bulunduğu onlarca ödül kazandı. Nobel Barış Ödülü'ne ise daha önce de aday gösterilmişti.
2015 yılında Mukwege'nin hayatını anlatan bir film ise Kongo'da yasaklanmıştı. Ülkenin iletişim bakanı belgeselin Kongo'ya "haksız bir şekilde saldırdığını" öne sürerken filmin yapımcısı Thierry Michel ise hükümetin bu konunun kamuoyunda tartışılmasını engellemek istediğini söylemişti.
Mukwege'nin arkadaşı ve kadınlara karşı şiddete karşı kurulan V-Day hareketinin kurucusu Eve Ensler, The Guardian'a yazdığı makalede Kongolu doktoru şöyle anlatıyordu:
"Onunla ilk tanıştığımda gözlerinde tanık olduğu onca acının ifadesi vardı.
"Uluslararası şirketlerin Kongo'nun maden kaynaklarını sömürmek için kullandığı militanlar ülkeyi yakıp yıkarken kadınlara da toplu tecavüz ediyordu ve o yıllarca kadınların yırtılan vajinalarını dikti.
"Kadınlara sadece hastanede yardım etmiyor, aynı zamanda BM ve Avrupa Parlamentosu'nda yaptığı konuşmalarla duruma dikkat çekiyordu.
"Bugüne kadar hayatını kadına karşı şiddeti bitirmeye böylesine adamış başka bir kişi görmemiştim."
Nobel Barış Ödülü'nü kazanan Murad ve Mukwege kimdir? /nobel-baris-odulu-nu-kazanan-murad-ve-mukwege-kimdir-2169340