Toth’un Gizemli Kitabı – Rehber Leo
antik mısır, kitap, kutsal, tarih, toth
Gizemlerle dolu Antik Mısır dünyasından günümüze kadar gelen bir söylenti vardır. İçerisinde hayvanlarla konuşmamızı sağlayan büyülerden tutun, dünyayı ve diğer astronomik cisimlerin fiziğini anlamamızı sağlayacak, çağının çok ötesinde bilgilerin olduğu söylenir. Kitap, insanlık tarihinin en büyük gizemlerinden birisidir.
Bir kitap ve içinde sınırsız bilgi. Bunu modern dünyada kim istemezdi ki? Öğrenmenin giderek kolaylaşmasını sağlayan şartlara sahipken, nedense daha az öğrenmeye yatkın olmaya başladık. Acaba insan uğruna emek harcadığı merakı için mi hevesli? Yoksa bilgiyi değil, bilgiye ulaşana kadar içinde bulunduğu arayışı mı seviyor? Bu konular tartışılmaya başlandığından bu yana dünyanın dört bir yanındaki gelişmiş toplumlar, meraklarını doğru yönlendirip çağlarının çok çok üzerinde bir konuma ulaştılar.
Mısır medeniyeti birbirinden ilginç tesadüflere, hala keşfedilmeyi bekleyen binlerce gizeme sahip. M.Ö yapılan şeylerin anlamı modern insanlık tarafından bile çözülemiyor. Bugün komplo teorilerine değinmeyeceğiz. Tam tersine hakkındaki söylentilerle kafaları fazlasıyla karıştıran bir kitaptan bahsedeceğiz. Antik Mısır mitolojisinin en esrarengiz tanrılardan birisi olan Toth ve sınırsız bilgi kaynağı olan kitabından.
Tarihsel kayıtlara göre Toth Kitabı, eski Mısır metinlerinin bir koleksiyonu olup, Toth’un kendisi tarafından yazılmıştır. Toth, yazı ve bilgi tanrısıdır. Toth Kitabı, on sekizinci yüzyılın sonlarında Paris’te Turis papirüsünde ilk deva gündeme geldi.
Kitapta, Toth ve öğrenmeye oldukça hevesli bir öğrenci arasındaki diyaloglar konu alınır. Bu zamana kadar dünyanın farklı bölgelerinden derlenmiş parçaları ve söylentilere göre farklı versiyonları bulunur. Toth ve öğrenci haricindeki diğer tanrı ise Osiris’tir. Osiris, kural koyucu ve kuralları koruyucu tanrıdır.
Araştırmalara göre Toth’un 20.000 ila 36.525 cilt kaleme aldığı söylenir. Mısır tarihi boyunca bile farklı kişiler tarafından farklı versiyonlarının yazıldığı söylenir. Ancak söz konusu binlerce kitap ve uyarlaması arasında en ilginç olanlar, bizzat Toth tarafından yazıldığı belirtilen iki büyü kitapçığıdır. Bu iki büyüden ilki hayvanlarla karşılıklı iletişim kurmayı ve ikincisi ise okuyucunun mitolojik tanrılara isteğini iletmesini sağlıyor.
Kitabın bit uyarlamasında orijinal yazıtların bulunduğu yere dair ipucuları veriliyor:
“Kitap nehrin ortasında Koptos’da.
Nehrin ortasında bir demir kutu var,
Demir kutunun içinde bir bronz kutu var,
Bronz kutuda da bir ahşap kutu,
Ahşap kutuda fildişi ve abanozdan yapılmış bir kutu daha var,
Fildişi ve abanoz kutusunda ise gümüş bir kutu var,
Gümüş kutuda da bir altın kutu,
Altın kutunun içinde ise Thot Kitabı var.
Büyük demir kutu etrafında yılanlar ve akrepler var. Bu yılanlar ve akrepler kimseyi öldürmediler sadece Thot’un kitabını koruman için oradalar.”
Yazıtlarda, nehir ile kastedilen tahmin edeceğiniz üzere, Mısır topraklarına hala kaynak sağlayan Nil Nehri. Kitabın aslında Kaptos bölgesi yakınlarında, Nil Nehri’nin derinliklerinde bir dizi kutu içinde saklandığı söyleniyor.
Efsanelere göre eski Mısır prenslerinden Neferkaptah, bu kitaba ulaşmaya çalıştı ve onu bulunduğu kutulardan yılanlarla mücadele ederek çıkartmayı başardı. Ancak yaptığı hırsızlıktan dolayı tanrılar, eşi Ahwere ve oğlu Merib’i öldürdüler. Neferkaptah ise acılarına katlanamayarak intihar etti.
Kuşaklar sonra kitapla gömülen Neferkaptah’ın mezarına birisi ulaşıp kitabı oradan aldı. Setne Khamwas adı bu Mısırlı, kitabı korumaya çalışan Neferkaptah’ın ruhuna karşı mücadele verdi ve başarılı oldu. Setne sonralarda, çocuğunu öldüren ve firavunun önünde kendinin küçük düşüren güzel bir kadınla tanıştı.
Zamanla Setne, tüm gördüklerinin ve yaşadığı acıların aslında Neferkaptah tarafından yapılan bir illüzyon olduğunu keşfetti ve daha fazla cezalandırılma korkusuyla kitabı Neferkaptah’ın mezarına geri bıraktı. Sonra Neferkaptah Setne’den bir istekte bulundu ve Setne, kendisinin oğlunu ve eşini yanına gömdü.
Aslında bu hikaye, Mısır mitolojisindeki sıradan insanlarla tanrıların kurdukları, anlamsız ve uçarı ilişkileri konu alan Mısır inancını yansıtıyor:
Günümüzde Toth Kitabı’na ait olduğu söylenen çeşitli papirüs parçaları; Berlin, Paris, Viyana, Floransa, Kopenhag ve New Haven’da bulunuyorlar. Kitabın içeriğini okuyan kişinin Dünya, denizler, hava ve gök cisimleriyle ilgili sırları çözmek için güçler kazandığı efsanesi hala gizemini koruyor.
Aynı zamanda hayvanların dilini çözme, zihinler arası yolculuk yapma ve ölülerle iletişim kurma gibi yetiler kazandırdığı söyleniyor. Elde edinilen diğer bilgilere göre Yunan mitolojisindeki bilgi tanrısı Hermes ile Toth’un birçok ortak noktası var. Hatta çoğu akademisyen bu iki mitolojik kahramanın aslında aynı kişi olduğunu ve sadece kültür farklılıklarından dolayı farklı isimlendirildiğini savunuyorlar.
Ne olursa olsun, mitolojik bir inancın felsefeye yön veren düşünce sistemlerine temel atması ve tanrısal boyutta bile olsa, bilginin antik toplumlarca bu kadar önemsenmesi çok ilginç. Merak insanın en uç doyum noktasıdır, antik toplumlardaki inanç sistemleri merak ve bilgi çerçevesinde şekillenmiş ve bugün hala tartışılan felsefi konulara ışık tutmuştur.
Yazının başında da söylediğim gibi: Acaba insan bilgiyi bilemenin verdiği hazzı değil de, bilgiye ulaşana kadar içinde bulunduğu arayışın verdiği hazzı mı seviyor? Tüm güzellikler istenilen şeye sahip olana dek mi geçerli?