Primle çalışanların izin ve mesai hakları | Gazete 9 Eylül
Ana Sayfa Yazarlar Primle çalışanların izin ve mesai hakları
Primle çalışanların izin ve mesai hakları
Bir okurumuz soruyor: “Bir iş yerinde satış temsilcisi olarak garanti asgari ücret + belli kotanın üzerinde satışını yaptığı mallardan aldığım primle çalışıyorum. Her ne kadar prim de alsam çalışma saatlerim oldukça uzun. Birkaç kez fazla çalışma ücretlerimin ödenmesini istedimse de ‘sen primle çalışıyorsun, fazla çalışma ücretin olmaz’ denildi. Bu koşullarda çalışmak istemiyorum. İşten kendi isteğimle ayrılsam tazminatım ile bugüne kadar ödenmeyen fazla çalışma, hafta tatili, bayram ve resmi tatil günü ücretlerimi alabilir miyim?”
4857 sayılı İş Yasası’nın 63’üncü maddesi gereğince genel bakımdan çalışma süresi haftada en çok 45 saattir. Aksi kararlaştırılmamışsa bu süre, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanır. Haftalık çalışma saatinin bu saatlerin üzerinde olması, ayrıca hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil günlerinde de çalışılması halinde anılan yasanın 41, 46 ve 47’nci maddelerine göre yapılan fazla çalışma ücretinin, normal günlük ücretin saat başına düşen miktarının yüzde 50 yükseltilmesi suretiyle, çalışılan hafta tatili ücretinin 2.5 gündelik, çalışılan ulusal bayram ve genel tatil günü ücretinin de 2’şer gündelik üzerinden ödenmesi gerekmektedir.
Okurumuzun yakınmasından anladığımıza göre işverenle aralarında geçerli olan iş sözleşmesi gereğince asgari ücret esas olmak üzere ayrıca belli bir kotanın üzerinde satışı yaptığı mallardan prim alarak çalışmaktadır. İşin içinde prim de olduğundan hem kotayı tutturmak ve hem de daha fazla prim alabilmek için normal çalışma saatlerinin üzerinde fazla çalışma yapmaktadır. Bu şekilde satış primi ile çalışanlara da fazla çalışma ücreti ile çalıştıkları hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri için ayrıca ek ücretlerinin ödenmesi gerekir. Ancak burada bilinmesi gereken şudur: Yargıtay’ın yerleşmiş içtihatlarına göre satış primi ile çalışanlar aldıkları satış priminin içinde yaptıkları fazla çalışma ve hafta tatili ücretlerinin zamlı kısmını aldıkları için yaptıkları fazla çalışma ve çalıştıkları hafta tatili ücretlerinin zamsız kısmını alabileceklerdir. Yani yasa gereği yüzde 50 zamlı ödenmesi gereken fazla çalışma ücretinin “yüzde 50 zamlı kısmı” ile 2.5 gündelik üzerinden ödenmesi gereken hafta tatili ücretinin “1.5 kat kısmını”, ödenen prim içinde aldıkları kabul edilmekte, buna göre de yaptığı fazla çalışmanın ücretini yüzde 50 zamlı olarak değil normal ücret gibi zamsız, aynı şekilde çalıştığı hafta tatili için de ancak 1 gündelik kısmını alabileceklerdir. Ayrıca çalıştığı ulusal bayram ve genel tatil günleri için ayrıca birer gündelik tutarındaki ücretin de ödenmesi gerekmektedir.
Okurumuzun bugüne kadar yaptığı fazla çalışma ücretleri ile çalıştığı hafta tatillerinin zamsız kısmı ve çalıştığı genel tatil günleri için birer gündelik daha ödenmesi gerektiğine ilişkin istemini işverene noterden göndereceği ihtarname ile bildirmesi, ödenmesi için tanıyacağı birkaç günlük makul süre içinde ödenmemesi halinde iş sözleşmesini 4857 sayılı İş Yasası’nın 24/II-e maddesine göre haklı nedenle feshedeceğini açıklaması, buna karşın ödenmez ise bu durumda iş mahkemesinde dava açması gerekmektedir.
Bir başka okurumuz soruyor: “Yıllık iznimi ailemin bulunduğu Kars’ta geçirmek istiyorum. Normal izin sürem dışında yol izni hakkım var mı?”
4857 sayılı İş Yasası’nın yıllık ücretli iznin uygulanmasına ilişkin 56’ncı maddesi gereğince yıllık ücretli izinlerini işyerinin bulunduğu yerden başka bir yerde geçirecek olanlara istemde bulunmaları ve bu hususu belgelemeleri koşulu ile gidiş ve dönüşlerinde yolda geçecek süreleri karşılamak üzere işveren toplam dört güne kadar ücretsiz izin vermek zorundadır. Bu hükme göre okurumuzun ailesinin başka bir şehirde olduğunu, örneğin oturma belgesi ile belgelemesi halinde işveren ücretsiz yol iznini vermek zorundadır. Vermemesi durumunda gidiş dönüş için yolda geçen süre nedeniyle devamsızlık işlemi yapması mümkün değildir.
Sonraki İçerikŞairlere ölüm yoktur!