Özhan Bakadur (Çemberin köşeleri) / PANDORANIN İPHONENU
PANDORA'NIN İPHONENU 21.6.2013
Elleri küçük bir güvercin gibi titriyordu. İki iri ter damlası peş peşe sıraya girmiş alnında ki kırışıklıktan sızarak kaşının gözüyle kesiştiği köşe başına doğru soğuk soğuk ilerliyordu. Dudakları kurumuş, göz bebekleri yasaklanmış bir işi yapıyor olmanın korkusuyla alabildiğine büyümüştü. Pandora yasak kutunun kapağını açmak üzereyken çelişkilerle dolu derin duygular içindeydi.
Zeus, Olimpos Dağından ateşi çalarak insanlara ulaştıran Prometheustan ve elbette Prometheus'un dostlarına dönüşen insanoğlundan intikam almak için yaratmıştı güzeller güzeli Pandora'yı ve onu Prometheus'un kardeşi Kral Epimetheus'a eş olarak göndermişti. Zeus Pandora'yı Epimetheus'a gönderirken bir de kutu verdi ona. Birazdan Pandora'nın yasakları çiğneyerek açacağı bu kutunun içinde hastalıklar, acı ve keder vardı. Kutu açıldığında dünya kirlenmiş olacaktı. İşte “Pandora'nın Kutusu açıldı” şeklinde ifade edilen deyimin mitolojik öyküsü özetle böyle aktarılıyor.
Pandora'nın kutusu, ona verilmiş bir hediyeydi aslında. Ancak bu hediye ne onu ne de çevresinde ki insanları mutlu etmedi. Neden bilmiyorum, ama eğitimde ödül ve ceza gündeme geldiğinde aklıma hep Pandora'nın kutusu gelir!
Malum okullar kapandı. Sırasıyla merkezi sınavlar yapılıyor ve her hafta bir sınav süreci daha sona eriyor. Biten her süreç beraberinde bir ödül ya da cezayı gündeme getiriyor. Her gün yeni bir Pandora kutusu daha açılıyor yani!
Bence bir teşekkür belgesi, onur belgesi veya 5 günlük kısa süreli okuldan uzaklaştırma cezası arasında anlamlı hiçbir fark yoktur. Başka bir düzlemden bakarsak, kallavi bir karne hediyesi ile başarısızlık nedeniyle verilen bir mahrumiyet cezası işlevsel olarak aynı noktada buluşur. Ödüllerde cezalar kadar faydasız ve hatta zararlıdırlar.
Birçoğunuzun “Hoppala Paşam Malkara Keşan” diye mırıldandığını duyar gibiyim. Şimdi bu da nerden çıktı diyorsunuz değil mi? Ne güzel başarıyı ve olumlu davranışları ödüllendiriyor ve aksi durumlarda ise ceza mekanizmasına başvuruyorduk, şimdi kafa karıştırmanın ne lüzumu vardı? Diyorsanız, hiç zahmet etmeyin! Hiçbir şey karışmadan düzelmez ve değişmez.
Pavlov'un köpekleri olarak bilinen deneyi hemen hepimiz biliriz.1849 yılında dünyaya gelen Rus bilim adamı İvan Petroviç Pavlov Fizyolog, Psikolog ve Fizikçidir. Bu çok yönlü bilimsel kişiliğine karşın Pavlov'u meşhur kılan ise Psikoloji alanında yaptığı çalışmalardır.
Şartlı refleks deneyinde Pavlov bir köpeğe zil çaldıktan sonra yemek verir ve bu durumu düzenli bir şekilde sürdürür. Yemeği görünce köpeğin salya salgılaması elbette normaldir ancak bir süre sonra köpek sadece zil sesini duyduğunda da salya salgılamaya başlayacaktır.
İşte klasik eğitim modelinin bireyi kült ödül ve ceza perspektifiyle eğitmeyi amaçlayan çizgisinin kaçınılmaz olarak vardığı nokta budur? Klasik davranışçı eğitim anlayışı “Pavlov'un Köpeği” gibi görmekten öteye gidememektedir.
Oysaki çocuklar hakları ve sorumlulukları olan, okula özgürleşmek için gelen, en temel eğitim kurumu olan ailede modelden görerek öğrenen bireyler olmalıdırlar. Bu modern bakış açısının karşısında duran davranışçı ekolün at başı ise şüphesiz ödül ve cezadır.
Ödül, bireyde derin bir rüşvetçilik, bireycilik ve çıkarcılık inşa etmektedir. Ödül güdüsüyle iş yapmaya programlanarak bina edilen bir kişilik kaçınılmaz olarak yaptığı her şey için bir karşılık beklemektedir. Daha çocukluk günlerinden başlayarak bireycilik tarafından ele geçirilen ego merkezli “birey” en küçük çıkar için bile çetin pazarlıklar yapmaya girişir.
Bu pazarlık karne hediyesinin ne olması gerektiği ya da üzerinde uzlaşılan ödülün marka ya da kalitesini belirleme şeklinde gerçekleşebildiği gibi, kereviz yemek karşılığında parka gitme izni almak şeklinde bile karşımıza çıkabilir. Bu yönüyle eğitim asıl işlevinden koparak çıkarların tartışıldığı bir müzakereye evirilmektedir.
Ceza açısından da durum çok farklı değildir aslında. Bir sorumluluğunu yerine getirmesi “rüşvet” verdiğiniz birey başka bir sorumluluğunu yerine getirmemek için öngörülen “bedeli” göze alabilir mesela. Aynı derin hesap ve çıkarcılık burada da kendisini göstermektedir. Ayrıca cezanın topluma, sorumluluklara ve kurallara karşı tepki doğurduğu da bilinen başka bir gerçektir.
Bireyler sorumlulukları ve hakları zemininde öğrenmek ve gelişmek yerine “rüşvet” ya da korku dürtüsüyle eğitildiklerinde maalesef sağlıksız bireyler olarak yetişiyorlar. Birbirimize hediye vermek son derece faydalı ve insan ruhunu geliştiren bir eylemdir. Ancak hediye ile ödülü karıştırmamak gerektiğini düşünüyorum.
Pandora'nın “ödülü” olan kutudan çıkan kötülük bugün kendisini cep telefonlarından, bilgisayarlardan ve İphonelerden gösteriyor. Pandora'nın İphone'nu daha fazla açılmadan durumu yeniden gözden geçirmek faydalı olacaktır. Herkese iyi tatiller ve iyi haftalar dilerim.
ÖĞRETENLERİN OTORİTESİ GENELLİKLE ÖĞRENMEK İSTEYENLERİN ÖNÜNDE ENGELDİR. ( CİCERO )
Puan : 3,6 / 22 Oy
110 ÇAĞ DEĞİŞİRKEN-1 28.11.2014 2480
115 FORMÜLE YAN BASMAK 17.10.2014 2725
167 CIRCIR'IN SERANATI 23.8.2013 5099