Bebeğinizin uyku problemine çözümler
Ana Sayfa > Bebek Geldi > Bebeğinizin Uyku Rehberi > Bebeğinizin uyku problemine çözümler
21 Kasım 2012 Çarşamba, 14:22
“Bebeğinizin uykuları düzenli mi? Yoksa sık sık uyanıyor mu?” Bu sorular bebeği olan annelerin birbirlerine en çok sordukları sorulardandır. Yeditepe Üniversitesi Hastanesi Uzman Psikolog Özden Dandul, “Eğer bebeğiniz sık sık ağlayarak uyanıyorsa; yani uyku problemi varsa bu aile içinde çok büyük strese hatta eşler arası çatışmaya neden olur.” diyor ve uykuyla ilgili bilinmeyenleri sizlerle paylaşıyor.
Dünyaya gelmek bebek için travmatik bir deneyimdir. Doğumdan sonraki ilk günleri bebek uyuyarak geçirerek doğumla birlikte yaşadığı büyük değişime, dünyaya alışmaya çalışır. Bebekler yetişkinlerden çok daha uzun süre uyurlar. Onların hem fiziksel büyümeleri hem de duygusal ve bilişsel gelişmeleri için uyku çok gereklidir. Yeni doğan bebekler günlerinin 2/3’sini yani 16-17 saatini, 3-3.5 saatten uzun olamayan uyku periodları ile geçirirler. 6. haftadan itibaren, genellikle bebek gün içinde uyanık kalıp geceleri uyumaya başlar. 6. ayında ise bebek gününün hemen hemen yarısını uykuda, diğer yarısını da uyanık geçirir. Bebeğin uykularının düzenli bir rutine girmesi ise ancak 12.-16. haftada söz konusu olabilir. Bebeklerin %70’i 3. aydan sonra düzenli bir şekilde uyumaya başlarken; 9. aydan sonra bu oran %90’a çıkar.
Ne zaman uyku bozukluğundan söz edilir?
Uyku bozukluğu şayet biyolojik bir nedene dayanmıyorsa, psikosomatik; yani kaynağı psikolojik kökenli bir problemdir. Ne zaman uyku probleminden söz edebileceğimiz konusunda ise değişik uzmanların farklı görüşleri vardır. Richman, eğer bebek ya da çocuk geceleri 5 ya da daha fazla kez uyanıyorsa ve uyandığında en az 20 dakika uyanık kalıyor ya da anne babasının yatağına gidiyorsa ve bu durum en az 3 aydır devam ediyorsa burada uyku probleminden söz edebileceğimizi belirtir. Zuckerman ise, bebeğin geceleri 3 seferden fazla uyanıp, yeniden uyumasının en az 1 saati aldığı durumlarda uyku problemi olduğunu belirtir.
Özellikle doğum öncesi ve sonrası stresli günler geçiren annelerin bebeklerinin uykuda sorun yaşadıklarını görürüz. Bebek uyuyamayarak, ağlayarak uyanarak, sürekli annenin varlığını arayarak aslında kendisi ile ilgili bir sıkıntıyı dile getirir. Uyku sorunu olan bebeklerin uyuyamama nedenlerini anlayabilmek için öncelikle bebeğin içinde büyüdüğü ailenin dinamiklerini anlamak gerekir. Aile içi dinamiklerin başında anne babanın yaşam biçimleri, onların bireysel tarihleri ve aralarındaki ilişkinin niteliği gelir. Bebeğin uyuyamamasında etkili olabilecek değişkenler üzerine düşünmeden ailelere bir takım genel geçer önerilerle gitmek genellikle yardımcı olmadığı gibi anne babanın kendilerini bebekleri karşısında daha yetersiz ve çaresiz hissetmelerine neden olur.
Uyku ve bağlanma
Genel anlamda baktığımızda aslında uyku bir ayrılma, veda ediştir. O yüzden de bebek ya da çocuk için ‘iyi geceler’ ile ‘hoşçakal’ aynı anlama gelir. Uyku da sorun yaşayan bebeklerin özellikle annelerine bağımlılık geliştirerek her türlü ayrılmaya da tepkili olmaları da sadece bir tesadüf değildir. Ayrılamama, bağlılık yerine bağımlılık geliştirme başta anne ve bebek arasında değişik nedenlerle geliştirilememiş olan ‘bağlanma’ ile ilgilidir.
Kesin formül yok
Başta da vurguladığım gibi uyku problemi üzerine düşünürken- ki burada özellikle ‘düşünmek’ sözcüğünü kullanıyorum- sorunu çok etraflı ele almak ve bebeğin uyuyamayarak neye direnç gösterdiğini, ağlamaları ile neyi anlattığını anlamak gerekir. Bu elbette zaman alan bir süreçtir. Oysa, genellikle anne babalar içinde bulundukları stresin neden olduğu çaresizlikle birlikte haklı olarak kesin sorularla gelip; net cevaplar almak isterler. “Uyanınca yatağından almalı mıyım? Yoksa ağlayarak onu kendi haline mi bırakmalıyım?..” Bu soruların kesin bir cevabı yoktur. Bunun nedeni ise her bebeğin ve onun içinde doğduğu aile ortamının farklı olmasıdır.
Uykuya gidişin; yani uyumadan hemen önce bebeğin neler yaşadığının, gününü\günlerini nasıl geçirdiğinin uykusu üzerinde belirleyici önemi vardır. Biz yetişkinler için geçerli olan kural bebekler için de geçerlidir. Şayet stresli bir gün geçirdiyseniz ya da yaşamınızda önemli değişiklikler oluyorsa uykularınız da bundan direkt olarak etkilenir, başka bir deyişle “mışıl mışıl” uyuyamamaya başlarsınız. İşte bebekler için de durum aynıdır.
0-2 Yaş Döneminde Yapılması Gerekenler
İdeal olan sadece ilk haftalarda bebeğin yatağının anne babasının odasında olmasıdır. Çünkü bebeğn anne babanın varlığını hissetmeye onların seslerini, soluk alışverişlerini duymaya ihtiyacı vbardır. Ancak ilk haftalardan sonra bebek mutlaka kendi odasına alınmalıdır. Bebek her ağladığında yanına giderek yatağından almak yerine bebeğe kendi kendine yeniden uyuyabilmesi için zaman verilmesi gerekir. Şayet bebek yine uyuyamamışsa yanına giderek onunla konuşmak varlığınızı ona hissettirerek bebeğinize bağımsız bir şekilde uyuya bilmesi için gerekli olanağı ona vermiş olursunuz. Uyku konusunda bir başka önemli noktada uykuya gidişin bir seremoniye dönüştürülmesidir. Belirli bir uyku saatinin ve rutinin sağlanması bebeğin bir sonraki davranışı öngörerek kendisini bir sonraki adıma hazırlamasını sağlar.