Tekkeköy Mağaraları Arkeoloji Vadisi - Tekkeköy Gündem
Tekkeköy Mağaraları, tarihi ve doğal birçok güzelliğe sahip Samsun ilçesi olan Tekkeköy’de bulunmaktadır. Karadeniz’in şu ana kadar bilinen en eski yerleşim yeri olma özelliğini taşımaktadır. Vakit bulduğunuz da ziyaret etmenizi ve yorumlarınızı sayfanın alt kısmında paylaşmayı unutmayın.
Tekkeköy Mağaraları Arkeoloji Vadisi Tarihi
Alman arkeologların vadi üzerinde yapmış oldukları bir ön yazı neticesinde bölgede çalışmalar başlatılmıştır. 1941 yılında yapılan kazı çalışmaları sonucunda mağaralar tespit edilmiştir. Yapılan çalışmalarda 360 bin metrekarelik bir alandan oluşan bir vadiye ulaşılmıştır. Yeni ayrıntılar ve yakın bölgelerdeki mağaralar için bilimsel çalışmaların yapılıp kazıların devam etmesi gerekmektedir.
Tekkeköy Arkeoloji Vadisi sadece Tekkkeköy ve Samsun için değil tüm Dünya için değerli ve önemi büyük olan mirastır. Doğal yollardan oluşmuş mağaralar, rüzgarların, karın, güneşin ve diğer doğa olaylarının etkisiyle oluşmuş taş kovuklarıdır. O dönemde yaşayan insanlar vadide yaşamışlar, kale yapmışlar, merdivenler yapmışlar. Şuanda piknik alanı olarak kullanılan alüvyonlu ovayı işlemişler ve yukarıdaki mağaraları da ev, barınma için kullanmışlar. Hatta belki de hayvanlarını koymak için yararlanmışlar.
Bölge insanları tarafından değeri pek anlaşılmamış ve 1941 yılından beri az ilgilenilmiş. Göz önüne konulacak ihtişamlı özellikleri olmadığından beklenilen ilgiye ulaşılamamıştır.
Çınarcık vadisi ve Fındıcak vadisinin birleştiği yerde doğal yollardan oluşmuş oyuk ve mağaralar Tekkeköy mağaraları olarak adlandırılmaktadır. Karadeniz bölgesinin en eski yerleşimi olarak nitelendirilen mağaralar, oluşumlarının ardından o dönemlerde yaşayan insanlar tarafından genişletilmiş ve şuandaki halini almıştır.
Tarihi çok eskilere dayanan bölgede bulunan yontularak oluşturulmuş merdivenler bölgenin Frip kalesi olarak kullanıldığı Hitit yolunun bulunduğu tahmin edilmektedir.
Yapılan çalışmalarda denizin bu bölgeye kadar geldiği ve iç liman olarak kullanıldığı tespit edilmiştir. Hitit yolunun denizin bitime inşa edildiği tespit edildiği tahmin edilmektedir. Hitit yolunu (merdivenleri) alan içerisinde net bir şekilde görmek mümkündür.
Şimdiye kadar yapılan arkeolojik kazı ve bulgularda Arkeolojik tanımlama literatürene de girmiş olan Tekkeköy Mağaraları Türkiye’de Antalya Karain Mağarası, Marmara Yarımburgaz Adası mağarası’ndan sonra en eski yerleşim yeridir. MÖ 15.000 ile MÖ 60.000 yılları arasına tarihlendirilen katmana sahip olduğu tespit edilen Mağaralar Karadeniz Bölgesinde bulunan en eski insan yerleşkesidir.
Turistik bir çok yerde olduğu gibi yerli halk tarafından nesilden nesile aktarılan birkaç tane Tekkeköy mağaraları efsanesi bulunur. Yerli halk tarafından Tekkeköy delikli kayalar veya Tekkeköy mağaraları olarak adlandırılmaktadır. Bölge milattan önce çok eski dönemlere dayanan yerleşim izleri taşımaktadır. Yapılan arkeoloji çalışmalarında eski taş çağına uzanan buluntulara ulaşılmıştır. Yapılan kazı ve araştırmalarda, genellikle mezar hediyesi olarak kullanılmış olan çanak çömlek, küpe, bilezik, bıçak, kama, ok ucu, toplu iğne gibi daha ileri işçiliğe sahip eserler bulunmaktadır. Ayrıca dönemde kullanılmış olan silah aletleri de yine bölgede bulunan kazılarda bulunmuştur. Çalışmalarda bulunan paleolitik dönem ve kalkolitik dönem eserlerinin orjinalleri Samsun arkeoloji müzesinde sergilenmektedir.
Arkeolojik kazılarda Paleolitik Çağ, Mezolitik Çağ ve Tunç Çağına ait buluntular ortaya çıkarıldığına bölgenin her devirde kullanıldığı tahmin edilmektedir.
Vadi üzerinde eski Rum evleri restore edilerek Tekkeköy mağaraları arkeoloji vadisi müze evi olarak kullanılmaktadır. Tekkeköy arkeoloji müzesi içerisinde yapılan kazı çalışmalarında bulunan o döneme ait bulgular sergilenmektedir. Müze Türkiye’nin ilk imitasyon müzesi olma özelliğini taşımaktadır. Ayrıca Tekkeköy Arkeoloji müzesinin yanında o döneme ait figürlerin yer aldığı açık hava müzesi bulunmaktadır. Müzeler ziyaretçiler tarafından ücretsiz olarak ziyaret edilebilmektedir.
Vadi üzerinde dokuya uygun olarak hazırlanan müzelerde döneme ait eserler ve özellikler yansıtılmaktadır. Arkeoloji müzeleri arasında en yaratıcı 15 müze arasına girmiştir.
Müze içerisinde ziyaret edilen her oda vadide bulunduğu tespit edilen birçok farklı dönemden bir tanesini yansıtmaktadır. Bölge maketi ve silikon kalıplardan yapılmış olan maketler yer almaktadır. Maketler tarihi dokuların birebir canlandırması için kullanılmaktadır.
Müze içerisinde yer alan araç ve gereçler içerisinde en dikkat çekenlerden bir tanesi de toka ve taraktır. Kadınların süs ve bakım için kullandıkları o döneme ait toka ve taraklar belkide Dünya’da kullanılan ilk tarak olma özelliğini taşımaktadır.
Karadeniz’in bilinen en eski yerleşim yeri olan Tekkeköy mağaralarında zaman içerisinde bir çok düzenleme yapılmıştır. Avrupa Birliği Projesi kapsamında yapılan son düzenlemelerin ardından vadi piknik alanı olarak kullanabilecek hale getirilmiştir. Aslına uygun ve tarihi doku korunarak yapılmış restorasyonlar ile piknik için tercih edilebilecek önemli yerlerden biri haline gelmiştir. Piknik alanı içerisinde çocukların oynayabileceği çocuk parkı, kamelyalar, oturma alanları, tuvaletler ve mescit gibi birçok imkan bulunmaktadır.
Piknik alanı yaz aylarında hem Tekkeköy’lüler tarafından hem de Samsun’lular tarafından piknik yapmak amacıyla sıkça tercih edilmektedir. Ayrıca alan üzerinde kır düğünleri ve her yıl çeşitli etkinlikler düzenlenmektedir.
Samsun Ordu yolundan geçerken ziyaret edilebilecek Samsun Tekkeköy mağaraları ilçe merkezi geçtikten sonra araçla 5 dakikada ulaşılabilecek mesafededir. Yolculuğunuz için ufak bir mola verirken tarihi yapıları görmek için sizi de Tekkeköy Mağaralarına davet ediyoruz. Ayrıntılı yol tarifi ve mağaraların konum bilgisi (navigasyon) için Tekkeköy Mağaralarına Nasıl Gidilir başlıklı sayfamızı inceleyebilir ve Tekkeköy mağaraları nerede sorusunun cevabına ulaşabilirsiniz.
Prof. Dr. Tahsin Özgüç Hakkında
Prof. Dr. Tahsin Özgüç Tekkeköy mağaralarının bugünkü halini alması ve özelliklerinin ortaya çıkarılmasında büyük rol oynamıştır. Prof. Dr. Tahsin ÖZGÜÇ, Ankara Üniversitesi Rektörlüğü sırasında, aynı üniversitenin Tıp Fakültesi hastanesinde, 2005 yılında yaşımını yitirmiştir.
Özgüç arkeoloji çalışmalarını o zaman henüz eşi olmayan Nimet Özgüç ile birlikte sürdürmüş ve eşine ilk evlenme teklifini çalışmalar sırasında yapmıştır.
Müze evi içerisinde Özgüç ailesi için yaptırılmış bir köşe bulunmaktadır. Ayrıca evin ön kısmında Prof. Dr. Tahsin Özgüç’ün heykeli bulunmaktadır. Özgüç’ün en önemli eseri olan Kültepe’de yer alan Tekkeköy Mağaraları ile ilgili bölüm de bu alanda sergilenmektedir.
Tekkeköy Arkeoloji Vadisi Ziyaret
Tekkeköy Mağaraları Samsun Yeni 19 Mayıs Stadyumu, Yaşar Doğu Spor Salonu ve Samsun Fuar ve Kongre merkezine 10 – 15 dakika (araçlar) mesafede bulunmaktadır. Bu sayede kısıtlı zamanlarda dahi ziyaret için uygundur.
Son bir yıl içerisinde yaklaşık 180 bin kişinin alanı ziyaret ettiği tespit edilmiştir.
Ekolojik Oyuncak Alanı
Karadeniz’in ve hatta Türkiye’nin ilk ekolojik oyuncak üretimi ve sergilenmesi alan içerisinde gerçekleştirilmektedir. Tamamı ahşaptan üretilmiş olan oyuncaklar ile çocukların sağlıklı olarak büyümelerine katkı sağlanmaktadır. Eğer Tekkeköy mağaraları arkeoloji vadisini ziyaret ediyorsanız ekolojik oyuncak alanını ziyaret etmeyi unutmayın. Sizi eski günlerinize götürecek ve çocuklarınızın daha sağlıklı büyümesini sağlayacak oyuncaklar olduğunu göreceksiniz.
Tamamı Tekkeköy’de üretilen oyuncaklar alan içerisinde sergilenmekte ve isteyenler için satışı gerçekleştirilmektedir.
Tekkeköy Belediyesi önderliğinde Avrupa Birliği projesi kapsamında büyük bir değişime uğrayan mekanda yenilikler ve düzenleme çalışmaları devam etmektedir. Mekanın daha elverişli ve ziyaretçilerin daha kullanışlı olarak mağaraları ziyaret edebilmeleri için ahşap yürüyüş yolları yapılması planlamaktadır. Tamamı kamulaştırılmış ve oldukça geniş bir alana sahip olan vadinin bir ucundan diğer ucuna nostaljik teleferik kurulması planlanmaktadır.
Fotoğraf: Haluk Yılmaz
Samsun Tekkeköy ilçesi içerisinde yer alan sanayi bölgeleri ile şehrin ekonomisinin önemli bir bölümünü oluşturmaktadır. Sanayi bölgelerinin ulusal ve evrensel bir çok tarihi turistik yapı ve mekanlara sahiptir. Turistik yerleri ile özet bilgi için Tekkeköy Gezilecek Yerler başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz. Tekkeköy’de ki diğer turistik yerlerle alakalı bilgi almak için aşağıdaki listedeki linkleri inceleyebilirsiniz.
Bu içerik Tekkeköy Gündem tarafından tanıtım ve bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Eklenmesini istediğiniz bilgiler ve görüşlerinizi yorumlar bölümünden paylaşmayı unutmayın. Yazının ve resimlerin kullanmak için izin alınması gerekmektedir.