Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretiminde Dinlediğini Ve Okuduğunu Anlama Becerisinin Gelişimine Etki Eden Unsurların Belirlenmesi
Written by Nejra ISAKOVIC - Mustafa ARSLAN.
Bu çalışmanın amacı, yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde dinlediğini ve okuduğunu anlama becerisinin gelişimine etki eden faktörlerin belirlenmesidir. Dil, temel olarak anlama ve anlatma ilkeleri üzerine kurulmuştur. Anlama, okuma ve dinleme; anlatma ise yazma ve konuşma becerilerine dayanmaktadır. Dil becerileri içerisinde ilk geliştirilmesi gereken yeti, anlama (dinleme) becerisidir. O gelişmeden konuşma, okuma ve yazma becerileri geliştirilemez. Özellikle yabancı dil öğretiminde dinleme-anlama becerisinin gelişimine yönelik yardımcı kaynakların-araçların, etkinliklerin ve yöntemlerin geliştirilmesi ayrı bir önem arz etmektedir. Yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlerin okuduklarını ve dinlediklerini anlamalarına etki eden faktörleri belirlemek üzere gözleme dayalı deneysel bir yöntemle veriler toplanmıştır. Bu bağlamda deney ve kontrol gruplarına okuma ve dinlemeye dayalı belli uygulamalar yapılarak veriler toplanmış ve karşılaştırılarak analiz edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre bireylerin görsel materyallerle desteklenmiş dinleme ve okumalarda konuyu daha iyi kavradıkları sonucuna ulaşılmıştır.
Dil, toplumlar arasında anlaşmayı sağlayan temel bir araç olduğundan onun doğru kullanılması gerekmektedir (Ergin, 1992:3). İletişimin sağlıklı olması ve hedefine ulaşması dilsel becerilerin doğru orantılı olarak gelişimiyle ilgilidir. Anlatılmak istenen duygu ve düşüncelerin yazılı veya sözlü olarak karşıya doğru olarak iletilmesi için kimi zaman destekleyici unsurlardan faydalanılmalıdır.
Dil, gönül ve fikir dünyamızın dışarıya açılan bir kapısıdır. Sağlıklı bireylerin, toplumların, milletlerin ve köklü bir kültürün oluşmasında, korunmasında ve gelecek kuşaklara aktarılmasında önemli bir araçtır (Ünalan, 2002:2).
Dil, insanların ve milletlerin birbirlerini tanımalarını ve birbirlerinin yaşam şekillerini öğrenmelerini sağlayan en doğal ve kolay iletişim vasıtasıdır. Bireyler ve toplumlar dille güçlenir ve kültürlerini geleceğe onunla taşırlar (Kahriman vd.,2013:2-3).
Farklı toplumlarla iletişim sağlamak üzere öğrenilmesi gereken dile yabancı dil denmektedir. Ayrı dilleri taşıyanların birbiriyle anlaşabilmesi için ya ortak bir dil bilmeleri ya da birbirinin dilini bilmeleri gerekir. Yabancı dili sadece iki farklı dil taşıyıcısının birbirinin söylediğini anlaması olarak görmek yeterli değildir. Yabancı dille birlikte o toplumun kültürü, tarihsel gelişimi ve değer yargıları öğrenilmekte ve öğretilmektedir (Akkurt, 2012).
Ana dili, bireyin dünyaya geldikten sonra yakın çevresindeki konuşmaları duyarak, taklit ederek alışkanlık haline getirdiği ve edindiği dildir. Yabancı dil ise belli bir eğitim kapsamında bilinçli olarak öğrenilen dildir. İnsanlar ve toplumlar arasındaki ilişkilerin düzenlenmesinde, ana dilden başka uluslararası ortak bir dilin kullanılması gerekmektedir. Günümüzde yabancı dil kullanma ihtiyacı kendini birçok alanda hissettirmektedir. Ticaret, ekonomi, siyaset, askerlik, bilim, turizm, eğitim, kültür, sanat ve haberleşme bu alanlara örnek olarak verilebilir (Demircan, 2005:17).
Dünyada yaygın bir şekilde öğretilen ve öğrenilen dillerden biri olan Türkçe, Türkiye'nin farklı alanlarda büyümesine paralel olarak gelişmiştir. Yurt içinde ve yurt dışında yabancılara Türkçe öğretmek üzere hem sivil toplum kuruluşları hem de resmi kurumlar açılmıştır. Dolayısı ile bu taleplerin karşılanması için modern eğitim ve öğretim metotlarının çağdaş bir yaklaşımla dünya üzerindeki örnekleri incelenerek uzman kişi ve kuruluşlar tarafından geliştirilmesi gerekmektedir (Taşdemir vd., 2004).
Yabancı dil öğretim gibi hassas ve çok önemli bir konuda öğretme ve öğrenme sorunları üzerinde dikkatle durulmalıdır. Uygulanan eksik ve yanlış yöntemlerin kullanılması o dilin yanlış anlaşılmasına ve daha geç yaygınlaşmasına sebep olmaktadır. Bu sebeple hedef kitlenin ve dil öğretiminin amaçları dikkate alınarak en doğru yöntem ve teknik seçilmelidir. Karar verilen yöntem ve tekniklerin etkili bir şekilde kullanılması başarıyı doğrudan etkileyecektir (Gedik, 2009:16).