Bağırsaktaki zayıf noktalardan dışarıya doğru oluşan çıkıntılara divertikül adı verilir. Divertiküller ince veya kalın bağırsaktan kaynaklanabilirler. Divertiküllerin çok sayıda bulunması 'divertikülozis koli' olarak adlandırılır.
Kalın bağırsağın iç yüzeyinin zayıf noktalardan dışarı doğru kese şeklinde fıtıklaşmasına bağırsak divertikülü adı verilir. Birden çok divertikülün yer aldığı durumlara ise ‘divertikülozis koli’ veya bağırsak divertikülozisi adı verilir. Bağırsağın kas tabakasına damarların girdiği noktalarda divertiküller gelişir. 30 yaş altında % 5-10 sıklıkta, 50 yaş üzerinde % 30 sıklıkta, 70 yaş üzerinde % 50 sıklıkta ve 85 yaş üzerinde % 66 sıklıkta kalın bağırsak divertikülleri görülür. Erkeklerde daha sıktır. Kalın bağırsakta yer alan divertiküllerin iltihaplanmasına divertikülit adı verilir. Liften fakir diyetle beslenme, şişmanlık, hareketsizlik, kortizon kullanımı, antiromatizmal ilaçların kullanımı, aşırı alkol, sigara ve kafein tüketimi ve polikistik böbrek hastalığı zemininde kalın bağırsağın divertiküler hastalığı için uygun zemin oluşur. Divertiküllerin gelişmesi basınç artışı ile direkt olarak ilişkili olduğundan ıkınmaya bağlı bağırsakiçi basınç kalın bağırsağın sol tarafta yer alan bölümünde daha fazla olduğundan sol tarafta daha sık olarak yer alırlar. Bağırsak içi basınç artışı bağırsakta dışarıya doğru divertikül adı verilen fıtıklaşmalara neden olur. Daha nadiren de kalın bağırsağın sağ tarafında divertiküler hastalık gözlenir. Kalın bağırsak divertiküler hastalığında kramp tarzında karın ağrısı, gaz, karında aşırı şişkinlik hissi ve dışkılama alışkanlıklarında değişiklik, titreme, yüksek ateş, bulantı, kusma, idar yaparken yanma, kabızlık veya ishal gibi belirtiler meydana gelir. Belirtiler dışkılama ve gaz çıkartma sonrasında geriler. Kalın bağırsak divertikülleri sıklıkla Gastroenteroloji Uzmanları tarafından takip edilir. Ancak, iltihaplanma, kanama, delinme (perforasyon) ve apseleşme gibi komplikasyonlar varlığında, bağırsak hastalıkları tedavisi ile uğraşan cerrahlar (proktolog, proktoloji uzmanı, koloproktolog veya kolorektal cerrah) devreye girer. Bu konu ile ilgili bölüme de koloproktoloji, proktoloji veya kolorektal cerrahi servisi adı verilir.
Anahtar kelimeler: bağırsak divertikülü, barsak divertikülü, divertikülozis koli, divertiküler hastalık, kolon divertikülü, divertikülit, divertikül kanaması, bağırsak divertikülozisi, barsak divertikülozisi, kolonun divertiküler hastalığı, divertiküler kolon hastalığı, bağırsak iltihaplanması, bağırsak kanaması, bağırsak delinmesi, bağırsak perforasyonu, bağırsak apsesi, proktolog, proktoloji uzmanı, koloproktolog, kolorektal cerrah, koloproktoloji, proktoloji, kolorektal cerrahi