09 Nisan 2019, 00:01
Mahalli seçimlerle ilgili Bursa açısından baktığımızda hala süreç tamamlanmadı. Çünkü seçim sonuçlarına ve adayların seçilme yeterliliklerine yapılan itirazlar var.
Konu, Yüksek Seçim Kuruluna havale edildi. İstanbul’da da tartışmalı durum devam ediyor.
Siyasi Partiler, seçim sonuçlarına bakıp, kendilerince bazı değerlendirmelerde bulunuyorlar. Mesela, sandığa gitmeyen seçmenlerin neden sandık başı yapmadıklarına dair epey ilg3inç gelen bir değerlendirme yapılıyor Bursa’da. 2018 Milletvekili ve Cumhurbaşkanlığı seçimleriyle ilgili Bursa’da sandığa giden seçmenlerle, 31 Mart 2019 mahalli seçimlerde gitmeyenler arasında yüzde 4 oranlı bir eksilme var.
Bir önceki 24 Haziran 2018 genel seçiminde Bursa’da 1 milyon 930 bin 43 seçmen katılım yüzde 89.79 sandığa giderken, 31 Mart seçimlerinde 1 milyon 869 bin 50 kişi yüzde 85.82 katılımla oy kullanmış. Bursa’da yaklaşık 61 bin seçmen bu kez sandığa gitmemiş. Yeni kayıt ve yaşların dolmasıyla beraber Bursa’daki kayıtlı seçmen sayısının geçen dokuz ay içinde 28 bin dolayında artış var.
Buna rağmen, 31 Mart seçimlerinde Cumhur ittifakının oy toplamının beklendiği oranda çıkmamasının gerisinde rol oynayan faktörlerden birini AK Parti tabanından dikkate değer oranında bir kitlenin oy kullanmaya gitmemesi olduğu konuşuluyor. Nedeni, “nasıl olsa Bursa’da Cumhur ittifakının yüzde 60 oyu var. Benim bir oyumla sonuç zaten değişmez” düşüncesinde olan seçmenlerin sandık başı yapmaması olarak gösteriliyor.
Bu ilginç bir tespit. Elde verilerin olması gerekiyor. Hani, 2014 seçimlerinde CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu, Haziran ayına gelen referandum için, “seçmen tıpış tıpış sandığa gidecek” diye konuşmuş, sonrasında referandumda, muhalefetin beklediği oy çıkmayınca da “seçmenler sandığı değil, tatili seçti” diye ifadelerle konuya esprili bir yaklaşım gelmişti.
Şimdi de AK Parti içinde böyle bir konuşmalar var.
Bursa AK Parti’nin başından beri büyük bir üstünlüğe sahip olduğu bir ilimiz. AK Parti’nin oyu 2007 sonrasında burada genellikle yüzde 45 ve üstünde. 24 Haziran 2018 seçimindeki oran yüzde 46.01. MHP’nin de yüzde 10.81’lik oyu eklendiğinde, Cumhur ittifakının etkili bir şekilde seçimleri kazanacağı varsayılan bir senaryoda AK Parti adayı Alinur Aktaş’ın çok zorlanmadan, hatta fark atarak kazanması bekleniyordu.
Ama sandık sonuçları hiç de öyle olmadı.
2018 genel seçiminde AK Parti’nin Bursa’da 871 bin dolayındaki oyuna karşılık, CHP’nin oyu yaklaşık 433 binle bunun neredeyse yarısı kadardı. ‘Millet ittifakı’ kazanabilmesi için bu oyu iki katına çıkartması gerekiyordu. Mahalli seçimlerde sandıklardan yüzde 96.62 oranında bir artışla 851 bin toplandı. Cumhur ittifakını temsil eden AK Partili Aktaş ise ancak yüzde 3’lük bir artışla 898 bin oyla seçimleri, zorlanarak kazandı.
Sandık sonuçlarına baktığımızda Millet İttifakı etrafında toplanan 851 bin 360 oyun açıklanmasına bazı önemli etkenlerin etkili olduğunu gözlemleyebiliyoruz. Örnekleme yönteme ile gidelim.
İYİ Parti’nin 2018 milletvekili seçimlerindeki 240 bin oyu ve HDP’nin 111 bin oyu ile oylarının blok bir şekilde CHP adayına yöneldiğini varsaydığımızda bile, Millet İttifakının oy artışına sağladığı artışı açıklamaya yetmiyor. Siyasi gözlemcilerin her ne kadar MHP’den de bir kayma olduğunu söyleseler de, AK Parti’den de CHP adayına oy gittiği oranlarla açık bir şekilde belli oluyor.
AK Parti 2018 milletvekili seçimlerinde yüzde 56.90 oranlı oy toplamış. Mahalli seçimlerdeki ittifak oyları yüzde 49.62. Aradaki fark yüzde 7.38.
Millet İttifakının aldığı yüzde 47.03 oranına göre de hesap yapılması halinde;
Millet İttifakı 2018 seçimlerinde 36.9 oranlı oy toplamış. Mahalli seçimlerdeki Meclis üyelikleri sonuçlarına baktığımızda CHP 33.98, İYİ Parti yüzde 7.41 ile bu oranı korumuş.
Peki, adayın aldığı yüksek oranlı oya nasıl ulaşılmış?
Yüzde 40’lık bu orana, AK Parti’den kayıp olan yüzde 7.38’lik oy oranı eklendiğinde tam tamına Millet İttifakının aldığı oy oranına ulaşılıyor.
Hesap kitap ortada. CHP+İP+HDP+MHP ve+ AK Parti küskünlerinin birlikteliği, Millet İttifakına yüzde 47.03 oy verdi.
Bu konuyla ilgili bir örnekte Yıldırım ilçesinden verelim.
Yıldırım’ da 2018 genel seçim sonuçları CHP yüzde 17.2 oranlı 69bin 011 oy aldı. İYİ Parti yüzde10.1oranlı 40 bin 449 oy topladı. HDP yüzde 8.3 oranlı 33 bin 268 oy aldı. Üç partinin toplam oy 142 bin.728 yapıyor. 2019 yerel seçim aynı üç partinin oy oranı 142 bin 877.
Yıldırım’da bu hesaplamalara göre, Millet İttifakının oy oranı o süreçle bu süreç arasında sadece 149 tane oy artmış Çünkü Cumhur İttifakının Yıldırım’da oy kaybı yok denilecek kadar az.
Sandık ve sonuçlar böyle konuşuyor.