KİM BİLİR? Okumak Ayrıcalıktır
Sosyal medyada, özellikle her 21 aralıkta, paylaşmaya doyulmayan bir beyit var; bilenler bilir. Divan edebiyatının en güzel örneklerindendir bana göre. Söyleyiş biçimi, yazın ustalığı, derinlik, estetik, ahenk; sözünü ettiğim beyitte mevcuttur. Öncelikle beytin sahibi olduğu söylenen Sâbit hakkında konuşmakta fayda var.
Sâbit, (Bosnalı Alaeddin Sabit) divan edebiyatının son dönemlerinde adını kalıcı kılmış şairlerdendir. Kendine has bir üslubu ve tarzı vardır. Şiirlerinde atasözlerine ve deyimlere yer vermesi dolayısıyla bazı edebiyatçılar Necâti ve Bakî ile ilişkilendirse de bir noktadan sonra Sâbit bayrağı eline almış, atasözü ve kalıplaşmış sözleri şiirlerinde kullanmayı huy edinmiş, Necâti ve Bâkî’yi bu yönüyle geride bırakmıştır! Hakkında ilk olarak bilgi sahibi olunabilecek kaynaklar, çağdaşlarınca hazırlanan iki tezkiredir. Sonraları hakkında elbette yazılar yazılmıştır. Sâlim’in Tezkiretü’ş-Şu’arâ’ sına göre, sade bir dil kullandığı için şiirleri tekrar tekrar okunarak takdire layık görülmüş, gazelleri bir türlü dillerden düşmemiştir.
Şiirlerinde kullandığı kendine has tarzını eleştiren yazılar da mevcuttur, buna Muallim Naci, Ziya Paşa örnek olarak verilebilir.
Köprülü’nün de Sâbit için söylediği sözü eklemek istiyorum: “... lisanı ve nazım tekniği biraz kusurlu olmakla ve çok defa adiliğe düşmekle beraber Osmanlı şiirinin tekâmülü tarihinde mühim bir mevki sahibidir”
Öyle midir? Divanını edinip okumakta fayda var. Gelelim konumuz olan beyte.
Mübtelâ-yı gama sor kim geceler kaç sa’at
Bu beyti yazmış olmak iyi bir şair olarak anılmaya yetmez mi?
Yetmez olur mu?
Bu şiiri 21 aralık gecelerinde gündeme getirmekle haklı şiir sevenler. Çünkü en uzun gece olduğunu söylermiş bilim insanları, vakti tayin edenler, zamanı tahmin edenler 21 aralığın. Ama hayır diyor sözünü ettiğim şiir. Müneccimler muvakkıtlar bilmez de gam çekenler bilir gecelerin kaç saat sürdüğünü. Şair sözü yalan mıdır? Değildir.
Beytin Fuzulî’ye ait olduğunu öne sürenler de var. Kolları sıvayıp beytin altına Sâbit yazanlar da. Fakat ortada bir sorun var, Sâbit Dîvânı*’nda böyle bir beyit yok!
Fuzulî’nin de olmadığına göre, bu soruyu sormak boynumuzun borcu. Kimin bu beyit?
Fotoğraf : Mesude Kuru