7- "Onun sesinde güçlü ve ürpertici bir şey var"
8- MİT’in getirdiği isim nasıl serbest kaldı
10- Meğer Türk vatandaşlığı bedavaymış
Kurtuluşu, yıllık en az yüzde 5 büyümede gören, yüzde 5 büyüyebilmek için mecburen dışarıdan yeni borçlar alınması gerektiğini söyleyen piyasacılar bu konuda da sihirli bir formüle sahip.
28.05.2019 01:22 Karakter boyutu :
Piyasacı kesimi bir telaş almış durumda. İster akademisyen, ister bankacı, ister iş insanı ya da gazeteci kılığında olsunlar, her birinin derdi aynı. Kimi televizyon ekranlarında, kimi sanayi ticaret odası toplantılarında; Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun (BDDK), 100 bin dolar ve fazlası döviz alımında paranın ilgilinin hesabına bir gün valörlü olarak geçmesine ilişkin olarak almış olduğu kararın, yabancı yatırımcılarda ‘Türkiye serbest piyasa rejiminden ayrılıyor mu?’ kaygısını yarattığını söylediler. Böyle bir algı yaratılmasının “çok yanlış” olduğunu, bu durumun yabancı yatırımcıları Türkiye’ye yatırım yapmaktan caydıracağını ifade ettiler.
İddialarını geçerli kılacak herhangi bir kanıt sunmaksızın, “Serbest piyasa bolluk, bereket demektir. Kontrol; darlık, bereketsizlik demektir, kısıt demektir" diyerek ve serbest piyasanın nerede, ne zaman ve kime/kimlere bolluk, bereket sağladığını söylemeden iktisat bilimine oldukça “özgün” katkılar sağladılar. 1979 TÜSİAD gazete ilanları ve 24 Ocak 1980 kararları ile başlayıp, 12 Eylül darbesinin toplumsal muhalefeti yok etmesi nedeniyle kurumsallaştırılması sağlanabilen “serbest piyasacılık” tercihi, sanki sermaye kesiminin dayatması değil de toplumsal bir uzlaşmanın sonucuymuş gibi bir algı oluşturmaya çalıştılar. Bu gerçek dışı algı üzerinden ve BDDK açıklamasını gerekçe olarak kullanarak, başta “sorumlu mevkide” olanlar olmak üzere herkesi “serbest piyasacılığa zarar verecek söylem ve eylemlerden kaçınmaları yönünde” uyardılar. Ekonomi konuşur gibi yaparak siyaset yaptılar, “sonu kötü olur haa….” diyerek, serbest piyasacılık dışı ekonomik politika tercihlerini gayrimeşru ilan ettiler.
40 YILLIK EMEĞİN HEBA OLACAĞINDAN KORKUYORLAR
ABD’nin “bizim çocukları” eliyle gerçekleştirilen 12 Eylül darbesiyle oluşturulan baskı ortamında, serbest piyasacılığın kurucu babalığını üstlenen Turgut Özal’la başlayan süreçte, Anayasa’nın dahi defalarca delinmesine tepki göstermeyen her kesimden “serbest piyasacıların”, BDDK yönetiminin aldığı bir karar üzerine bu denli telaşlanması ciddi bir değerlendirilmeyi hak ediyor.
Telaşın nedeni; BDDK’nın 100 bin dolar ve fazlası döviz alımında paranın ilgilinin hesabına bir gün gecikmeyle geçmesine ilişkin olarak almış olduğu kararın, yabancı yatırımcılarda, ülkeye serbestçe soktukları/sokacakları parayı, istediklerinde serbestçe çıkaramama kaygısını oluşturması riski. Ekonomideki daralmayı belli bir noktada frenleyebilmek, mevcut borçları temerrüde düşmeksizin döndürebilmek için yeni borçlar almaya muhtaç olduğumuzu, yeni borçlar almadan, bağımlılık yaratan mevcut sistemi devam ettirme ihtimalinin olmadığını en iyi onlar biliyorlar. Bu gerçekleşirse, son 40 yılda ülkeye ve ülke halkına yaşattıkları onca acı karşılığında ciddi oranda “kurumsallaşmasını” sağladıkları serbest piyasa düzeninin nasıl bir kandırmaca olduğunun ortaya çıkacağından, 40 yıllık emeğin heba olacağından korkuyorlar.
DIŞ TALEBE HİTAP EDEN KATMA DEĞERLİ ÜRETİM
Bu noktada –‘yatırım’ denilen şeyin gerçekte borç para, ‘yabancı yatırımcı’ denilen şeyin ise ‘borç para satıcısı’ şirketler olduğunu bir kez daha hatırlayarak- “sermaye girişinin devamı sağlanabilir de mevcut borçlar döndürülebilirse ekonomi kurtulur mu?” sorusunun yanıtlanması gerekiyor.
Borçla dönen, hatta dönmekte zorlanan bir ekonomi, yeni borçlar alarak kurtulur mu?
Kurtuluşu, yıllık en az yüzde 5 büyümede gören, yüzde 5 büyüyebilmek için mecburen dışarıdan yeni borçlar alınması gerektiğini söyleyen piyasacılar bu konuda da sihirli bir formüle sahip. Buldukları çözüm, bir önceki yazımda da ayrıntılı olarak tartıştığım gibi son derece “basit”: Dış talebe hitap eden katma değerli üretim.
Madem bu iş bu kadar basitti de, daha önce onca borçlanırken, bu borçlarla ve tabii ki bankalar kanalıyla betonlaşma başta olmak üzere “katma değeri az” işler finanse edilirken, niçin bu sihirli formül kimsenin aklına gelmedi diye hayıflanmadan edemiyor insan. Ya da bu sürede ne değişti de artık katma değerli üretim yapabilir hale geldik/gelivereceğiz? Üstelik de borç paranın maliyetinin geçmişe göre çok fazla arttığı, teknoloji, yaratıcılık (inovasyon) konusunun, “ticaret savaşı” adı altında süren hegemonya mücadelesinin odağında yer aldığı günümüz dünyasında.
Bir önceki yazıda ayrıntılı olarak bu konuyu -son dönemin sihirli formülü olan “katma değerli üretim” konusunu- tartıştığım için, aynı tartışmayı bu yazıda bir kez daha tekrarlamayacağım. Günümüzde tüm dünyada büyük acılara, yıkımlara neden olmuş olan neoliberal küreselleşmeci serbest piyasacılığın gerçek yüzünden de söz etmeyeceğim bir kez daha.
Bu yazı ile dikkat çekmek istediğim esas nokta, her ağızlarını açtıklarında demokrasiden, çok seslilikten bahsederken, ekonomi politikası tercihi konusunda 40 yıl önce darbe ortamında yeşertilen dış kaynağa yani borca dayalı serbest piyasacılık dışında tüm alternatifleri gayrimeşru ilan edip tek sesliliği savunabiliyor olmaları.