TBDY 2018 Asmolen Döşemeli Yapılar - Sanal Şantiye
Ana Sayfa Kütüphane TBDY 2018 TBDY 2018 Asmolen Döşemeli Yapılar
İnş.Yük.Müh. Suat Yıldırım
TBDY 2018 ile birlikte mühendislik tartışma ortamımıza asmolen döşeme tipinde yapılar konulu bir tartışma oturdu.
Bu konu aslında yeni değildir. Mühendisliğe başladığım 1989 yılından itibaren benim de uyguladığım bazı konuların eksiği, fazlası ile yönetmeliğe yazılmış halidir. Yönetmelikteki ilgili maddelerin yazım ve ifade eksikliği sebebi ile konu döşeme tipine sınırlandı.
İşin aslı tartışılması gereken konu çerçeve davranışı ve asmolen döşeme tipli yapılarda çerçeve davranışı olmalıdır.
Neden yönetmelikler çerçeve tipi yapılar için en yüksek R katsayını öngörür ?
Yüksek R demek düşük deprem yükü hesaplanması ve buna göre donatılandırma, boyutlandırma anlamına gelir. R katsayısı azaldıkça yapının deprem enerjisini sönümleme kapasitesi azaldığı düşünülerek daha yüksek deprem yükü altında boyutlandırma ve donatılandırma gerektirir. Çerçeveler esnek yapısı ile daha fazla deprem enerjisi sönümlerler ancak tabi bu sönümlemeyi yapabilecek sünekliğe sahip olmaları şartı ile.
İşte asmolen döşeme tipi diye anılan yapıların zayıflığı ve gol yedikleri nokta burasıdır. Zayıf çerçeve davranışı.
Çerçeve davranışı ne demektir ?
Figürde soldaki planda kirişler 25×60 ve sağdaki planda 25×30 ebatlarındadır. Kolonlar her iki yapıda da 30×60.
Aynı döşeme yükleri ve kalınlıkları ve aynı deprem etkisi altında Ex depremi altındaki moment diyagramları şeklin sağında görülebilir.
Aradaki bariz farz soldaki 25×60 kirişleri olan yapıda kolon üst momentlerindeki yaklaşık yarı yarıya azalmadır. Sağdaki modelde ise kiriş, kolondan çok az moment paylaşmış ve adeta basit mesnetli kiriş gibi çalışmıştır. Kolonlar ise adeta üstten mafsal bağlantılı konsol kolon gibi davranmıştır.
Yönetmeliğin ilgili maddesi sürekli tek yönde boşluklu veya boşluksuz asmolen yapıdan bahsetmesine rağmen asıl kastettiği çerçeve etkisi yaratmayan yatık kirişlere sahip yapı tipidir. Problem sadece tek yöne yük aktarması veya düşük döşeme kalınlığı (5-7 cm) sebebi ile rijit diyafram oluşturmaması olsa idi iki yöne yük aktaran ve oldukça kalın döşemelere sahip kirişsiz döşeme sistemleri de sınırlı sünek sayılmaz idi. Tamamı sınırlı sünek kabul edilen bu sistemlerini ortak özelliği çerçeve davranışı gösterecek kolon kiriş birleşimlerine sahip olmamalarıdır.
Hiç diyaframı olmayan döşemesiz çerçeve sistemler yüksek sünek detayları sahip ise yine yüksek sünektir.
Dolayısı ile döşemenin rijit diyafram oluşturup oluşturmaması veya tek ya da iki yöne yük aktarması değil yapının yeterli rijitliğe sahip kolon kiriş birleşimlerine sahip olması süneklik seviyesini yükseltir.
Bu anlamda ben iki yöne dişli döşeme yaptım diyerek yapınızı yüksek sünek yapamazsınız. Yapmanız gereken dik kirişlere sahip kolon kiriş birleşimleri oluşturmaktır. Bunu yapamıyor isek yeterli perde ekleyip karma sistemleri oluşturmaktır.
İnş. Yük. Müh. (ODTÜ 1989)
Önceki İçerikİstanbul Avcılar’da Birçok Vatandaş Hasarlı Evlerinden Taşınıyor
ODTÜ 1989 İnşaat Müh. Bölümü Mezuniyet ODTÜ 2011 İnşaat Müh. Yapı Mekaniği Bölümü Yüksek Lisans Mezuniyet PROMER Müş. Müh. A.Ş. İstanbul ofis sorumlusu Güçlendirme Departmanı Koordinatörü Deprem Güçlendirme Derneği (DEGÜDER) YK üyesi, Bşk. Yrd.
Öncelikle sistemlerin tanımını açıkça yapalım: ÇERÇEVELİ SİSTEM: Deprem etkilerinin tamamının çerçeveler tarafından(kolon-kiriş) karşılandığı sistem.PERDELİ SİSTEM: Deprem etkilerinin tamamının perdeler tarafından karşılandığı sistem(kolonlar karşılamayacak)PERDELİ/ÇERÇEVELİ SİSTEM: Deprem...
İnş.Müh.Ahmet Çelikkollu - 9 Mart 2020 5
Önce, kısa kolon etkisi nedir hatırlatacağım, daha sonra ise yazının da başlığı olan "BEKLENMEYEN KISA KOLON ETKİSİ"ne değineceğim. Yazının sonunda da emeğe saygı gereği...
İnş. Müh. Engin KIRMIZIGÜL 10 Ocak 2020 At 12:45
Değerli bilgileriniz için teşekkürler Suat Bey. Yazınoza tamamen katılıyorum ancak benim yazımda da bir meslektaşım tek yönde sadece yapılabileceğini belirtmiş ve maalesef yönetmelik de bunu uygun görmüş. Çift yönlü dişli döşemeler için sanki bir eksiklik var ve bence de dediğimiz gibi olması gerekirken bunu yönetmelikle resmi hale getiremiyorum ve gerekli kontrol mühendislerine onaylatamıyorum. Acaba bu konuda siz nasıl bir yol izliyorsunuz?