Bakay: Dürüst esnafın suçu ne?
09 Ocak 2016 - Cumartesi 11:27 Bu haber 2121 kez okundu
Şanlıurfa Esnaf ve Sanatkarlar Odalar Birliği Mehmet Şefik Bakay ile Şanlıurfa esnafının sorunlarını konuştuk.
Röportaj: İshak Polat / 20 bin civarında kayıt dışı esnafın bulunduğu Şanlıurfa’da denetimsizliğin altını çizen ŞESOB Başkanı Sayın Mehmet Şefik Bakay’a sizin için sorduklarımız ve aldığımız cevaplar
Sayın Başkan okuyucularımız için sizi tanıyabilir miyiz?
Ben, Mehmet Şefik Bakay. Şanlıurfa Esnaf ve Sanatkarlar Odalar Birliği ( ŞESOB) Başkanıyım. Bu görevi 1,5 yıldan bu tarafa yürütüyorum. 35 yıldır da esnafımızın içersinde hizmetim bulunmakta olup bunun 25-30 yıl Esnaf ve Sanatkarlar Odasında Genel Sekreterlik ve Esnaf Sicil Müdürlüğü yaptım. Bu görevlerden sonra arkadaşlarımız bizi bu göreve layık gördüler.
ŞESOB hakkında bilgi alabilir miyiz?
ŞESOB bilindiği üzere Esnaf Odalarının bir araya gelmesi ile oluşan üst bir birliktir. Üst bir kuruluş olduğu içinde Odalarımıza kayıtlı üyelerimizin hak ve menfaatlerini gözetmek, bu hakları geliştirmek, esnafımızın ve bağlı bulundukları Odalarımızın sorunlarını tespit etmek ve bunlara çözüm üretmek gibi bir çok alanda faaliyet yürütmektedir. Bunun yanı sıra Odalarımız arasındaki sıkıntılarda ve Ulusal çapta Odalarımızı temsil etmek gibi başka görevlerimizde var. Tabi bizde kursal olarak Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Konfederasyonuna bağlıyız ve faaliyetlerimizde TESK ile beraber hareket ediyoruz. ŞESOB’a bağlı 58 Odamız bulunmaktadır. Bu Odalarımızın 28 tanesi merkezde 30 tanesi ise diğer ilçelerimizde bulunmaktadır. Odalarımıza gelince Fırıncılar Odası, Lokantacılar Odası, Terziler Odası, Şoförler Odası gibi branşına göre esnafımızın kayıtlı bulunduğu birçok Oda’dan müteşekkil olup Birliğimize bağlıdır. Birliğimize kayıtlı 77 Bin civarında esnafımız bulunmakta olup bunlardan yaklaşık 36 Bin esnafımız aktiftir.
Türk ekonomisinin bel kemiğini oluşturan esnafımızın sorunları hakkında tespitleriniz nelerdir?
Ben 35 yıldır esnafımızın içersinde bulunduğumu için sorunları birebir biliyorum ve yaşıyorum. Hem esnafın hem de Oda’ların içersinde bulunduğum için sorunlara en ince detayına kadar vukufum. Maalesef esnafımızın sorunları saymakla bitmez. Değişen ekonomik ve sosyal şartlar nedeni ile esnafımız gün gittikçe kan kaybetmektedir. Haksız rekabet, vergi yükü, kalifiye eleman sorunu, makineleşme, yatırım yapıp büyümek isteyen esnafımızın faizi yükü. dev firmaların piyasaya girmesi özellikle kayıt dışı esnaf gibi bir çok etken esnafı zorlamakta ve gün geçtikçe eritmektedir. Şimdiye kadar gelen hükümetler bu konuda çok açıklama yaptı ama olumlu bir adım da maalesef atılmadı. Bir hakkın teslimi olarak söylüyorum; şimdiki hükümet bu konuda olumlu adımlar atmaya başladı.
Hükümetin son yıllarda attığı adımları nasıl değerlendiriyorsunuz?
Hükümetin esnaf konusunda attığı olumlu adımlar var. Bunu söylemek durumundayız. Özellikle faizler konusunda geçmişte esnaf kefalet faizleri %60-70’ler oranından günümüzde %5 ler seviyesine geriledi. Bu kredi faiz oranı bizim için önemli bir nimettir. Birde son çıkan yasa ile 2015 yılında borcu olmayan esnafımıza yönelik Esnaf Kefaletten veya KOSGEP’ten 30 Bin TL’lik faisiz kredi imkanı getirildi. Esnaf ve Kefalete borcu olmayan esnafımız bu imkandan yararlanabilir. Ki bu kredinin vadesi 4 yıl olup 6 aylık geri ödemelerledir.
Bunun yanı sıra emekli olup çalışan esnafımıza yönelik % 15’lik kesinti vardı. Bu esnafımız için büyük bir ızdırap kaynağı idi. Hükümetimizin son icraatı ile zan edersem bu Ocak ayı itibarı ile bu kesintinin tamamı kaldırılacaktır ve esnafımız biraz daha nefes alacaktır.
Şanlıurfa’daki esnafımızın en büyük sıkıntıları nelerdir?
Şanlıurfa’da esnafımızın çok büyük sıkıntıları var. Şanlıurfa’daki en büyük sıkıntı kayıt dışılıktan kaynaklanan haksız rekabettir. Bu haksız rekabet nereden kaynaklanıyor derseniz? Ne belediyeler, ne maliye ne de oda kaydı olmayan işyerlerinden kaynaklanmaktadır. Bakın bizin bizim tespitlerimize göre Şanlıurfa’da yaklaşık 20 bin civarında hiçbir kaydı olmayan iş yeri var. Bu işyerlerinin ne maliye kaydı, ne belediye ruhsatı ne esnaf odası kaydı nede esnaf sicil kaydı yoktur. Bir işyerinin vergi kaydı, maliye, belediye, Oda kaydı var. Vergisini veriyor. Ama diğer işyerinin hiçbir vergi, maliye oda kaydı yok ve vergi vermiyor. Dürüst iş yapan vergisini veren esnaf diğer kayıt dışı olan esnaf ile nasıl rekabet etsin?
Biz herhangi bir üründe rayiç bedeli verdiğimiz zaman kayıt dışı olan haksız bir kazanç elde ediyor. Dürüst esnaf vergi verip az kar elde ederken vergi vermeyen kayıt dışı esnaf daha çok kar elde ediyor ve haksız bir rekabet ortaya çıkmış oluyor.
Bu durum haksız rekabetin yanında kalitesizliğe de yol açıyor. Neden derseniz; vergi vermeyen kişi maliyeti düşürüyor. Vergisin veren dürüst kişi ise o da rekabet edebilmek için mecburen kalitesini ve fiyatını düşürmek zorunda kalıyor ve ortaya kalitesiz bir ürün çıkıyor. Bu işyerlerinin bir an önce kayıt altına alınması lazım.
Bu durum nasıl engellenebilir?
Bu durumumu engellemek için Valilik, Büyükşehir Belediyesi ve İlçe Belediyeleri, Gıda, Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü, ŞESOB ve Odalarımızın bir araya gelmesi ile müştereken yapacakları bir çalışma ile mümkün olabilir. Ortaklaşa yapılacak bir çalışma ile kayıt dışı işyerleri kayıt altına alınmalıdır.
Bu konuda ilgili kurumlardan gereken desteği alabiliyor musunuz?
Ben 1,5 yıldır ŞESOB Başkanlığım döneminde gerek önceki Büyükşehir Belediye Başkanımız Celalettin Güvenç ile gerek şimdiki Başkanımız Nihat Çiftçi ve ilçe belediye başkanlarımızla olan toplantılarımızda, birebir görüşmelerimizde bu sorunu hep dile getirdim. Maalesef şu ana kadar her hangi bir adım atılmış değil. Bir tek Eyyübiye Belediyesinin bu konuda bir çalışma içersinde olduğunu duydum ama bize yansıyan bir şey yok. İnşallah önümüzdeki günlerde bir çalışma varsa bize dönerler diye umud ediyorum. Bakın demin de dedim; bu kayıtsız işyerlerinin bir an önce kayıt altına alınması lazım. Bu konuda bizim ne kadar sorumluluk ve vebalimiz varsa Maliye’nin, Belediyelerin, Gıda, Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğünün, Valiliğin de vebali var.
Sayın Başkan Suriyeli muhacirlerin açtıkları işyerleri bu rakam dahil mi?
Hayır. Suriyeli muhacirlerin açmış oldukları işyerleri sayısı bu 20 bin rakamına dahil değildir. Bu rakam bizim sitemize göredir. 10 Bin tanesi maliye kaydı olup sicil kaydı olmayan var diğer 10 Bin tanesini ise hiçbir kaydı yok. Ki düşünün bizim Merkez ve ilçelerimiz dahil 36 Bin kayıtlı üyemiz var.
Böyle bir kayıt dışılık başka bir şehirde var mı?
Sorunuz için özellikle teşekkür ediyorum. Ben Gaziantep, Adana, Kahramanmaraş gibi şehirlerimizin Başkanları ile görüşüyorum, ayda bir grup toplantılarımız oluyor. Soruyor ve aldığım cevap hayır oluyor. Bu cevap karşısında benim boynum bükük kalıyor. Bakın başka şehirlerde başkanlarımız diyor ki; biz bir işyerinin açılması için belediyeden bir hafta müddet istiyoruz. Ne yazık ki; biz kendi esnafımızı kendimiz şikayet ediyor ama belediyelerimiz, Gıda ve Tarım Hayvancılık İl Müdürlüğümüz buna kayıtsız kalıyor. Biz şunu diyoruz; bir şehirde esnaf ne kadar kayıt içi olursa orada kalite olur. Hem bu insanlar vergisini vererek ülke ekonomisine katkı sağlamış olur. Bakın bu kayıt altına alınma olayı hem Urfa ekonomisine önemli katkılar sunar hem de hijyen, sağlık gibi konularda da çok önemli katkılar sağlar.
Dönem dönem çeşitli esnaf grupları ile ilgili şikayetler oluyor. ŞESOB olarak yaptırım gücünüz var mı?
Hayır. Ne ŞESOB olarak ne de Oda’lar olarak bizim denetleme yetkimiz yok. Bundan dolayı dönem dönem elimiz kolumuz bağlı kalıyoruz. Denetleme yetkisi; ruhsat veren kurum ve Gıda, Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü uhdesindedir. Bu kurumlar denetlemelerini tam yaparsa bu sıkıntılardan kurtuluruz diye düşünüyorum.
Dürüst esnaftan haklarının korunması ile ilgili olarak şikayet gelmiyor mu?
O kadar çok geliyor ki. Esnafımız bize şunu soruyor; Ben maliyeye vergimi veriyorum, Bağ-Kur’umu ödüyorum. Oda aidatımı, ÇTV’mi ödüyorum. Ama yanımdaki esnaf hiç hiçbir kaydı olmadan çalışıyor ve siz bunu görmüyor musunuz? Dürüst bir esnaf olarak benim suçum nedir?
Hep söylüyoruz. Belediyeler gerekli denetimi yapmıyor . Hatta hatta şöyle bir durum da var. Söylemek istemiyorum ama söylemek mecburiyetindeyim; denetimler sırasında şikayet eden esnaf zabıtalar tarafından deşifre ediliyor. Bunlar çok ayıp şeyler. Bunu söylemek istemiyordum ama söylemeye de mecburum. Oda başkanımız hak ararken denetleme yapan bunu deşifre ediyor. Böyle bir şey olabilir mi?
AVM’ler, Marketler Zincirleri, Otomasyon V.b. Esnaflık ölüyor mu?
Maalesef ölüyor. Gerçeği budur. Demin azıcık değinmiştik. Düşünün çocukluğumuzun terzilerini, marangozlarını. Bu insanlar ismi ile anılırdı. Artık bir çok alanda üretim makineleştikçe bu meslek dalları kayboluyor. Tekstilden tutun da mobilyaya, kadar bir çok alanda hızlı ve ucuz üretim esnafın rekabet düzeyini alt etti.
Esnafın ayakta kalabilmesi için kolektif çalışmalar var mı?
Var. Üç beş esnafımızın bir araya gelerek gücün arttırması konusunda KOSGEP tarafından yürütülen “ İşbirliği, Güç birliği” çalışması kapsamında beş esnafımızın bir araya gelerek kuracakları yen bir işyerine 300 bin TL’si hibe olmak üzere 700 Bin TL faizsiz kredi imkanı var. Ama maalesef bizim Şanlıurfa’mızda sadece bir işletme aldı. Bunun yanı sıra 5-6 başvuru var. Bundan esnafımızın yararlanması lazım aslında bu önemli bir imkandır. Bunun la birlikte girişimcilik belgesi alan esnafımıza yönelik bir kredi imkanı var. Bu belgeyi alıp proje üreten bir vatandaşımız KOSGEP’e müracaat ettiği takdirde 50 Bin TL hibe desteği ve 100 Bin TL geri dönüşümlü faizsiz kredi desteği alabilir. Bu konuda da Şanlıurfa’da 4.000’e yakın girişimcilik belgesi alan var. Maalesef bu konuda da %10 luk bir müracaat söz konusu. Maalesef Şanlıurfalılar olarak devletin bu imkanlarından faydalanma konusunda duyarsızız. Bu vesile ile şunu da hatırlatmak istiyorum; göreve geldiğimiz 1,5 yıldan bu tarafa ŞESOB olarak 325 gencimize kurs verdik ve belgelerini bizden aldılar ve bazıları da kendi işlerini kurdular.
Esnafın büyümesi için ilgili kurum ve kuruluşlar arasında koordinasyon var mı?
Maalesef yok. En basit ve elzem olan konularda bile bütün feryatlarımıza rağmen atılan adımlar yok. Bunun yanı sıra sizin kastettiğiniz şekilde esnafımız büyüsün, işlerini daha da büyütsün anlamında da yok. Bakın yanı başımızda OSB’de ayakkabıcılar sitesi kuruluyor. Bizim bundan haberimiz bile olmuyor. Halbuki Şanlıurfa’da ayakkabı üreten 10 tane kunduracı esnafım var. Bu insanların her birinin yanında 10-15 kişi çalışıyor. Evet dışarıdan yatırımcı gelsin ama benim yerli esnafım da korunsun. Burada üretim yapmak isteyen esnaf kendi imkanları ile kooperatif kurarak bir şeyler yapmaya çalışırken dışarıdan gelen yatırımcıya yer yapıyoruz. Niye? Biz üvey evlat mıyız? Biz bu konuda yerli esnafın da korunmasını, ve gözetilmesini istiyoruz
Sayın başkan Ahi Evran ruhu devam ediyor mu? Bu ruhun korunması noktasında neler yapıyorsunuz?
Ahi Evran dediniz de tüylerim diken diken oluyor. Biz Esnaf Odaları Birliği olarak öğretileri ile esnafın piri olan Ahi Evran’ı anma haftası yapıyoruz. Bakın gördüğünüz gibi bu nasihat bizim baş ucumuzdadır. ( Arka kısmındaki Ahi Evran’ın esnafa nasihati olan tabloyu gösteriyor) Çünkü esnaflığın en önemli başlangıcı dürüst olmaktır. İnşallah her yıl olduğu gibi önümüzdeki Mayıs ayında da Ahi Evran haftasında pirimizi anacağız. ŞESOB olarak bu nasihatten 10.000 adet bastırdık ve esnafımıza dağıttı. Hatta gittiğimiz kurumlara da esnafımızın bir öğretisi olarak bunu hediye ediyorum.
Ahi Evran dedik. Peki çırak yetişiyor mu günümüzde?
Maalesef yetişmiyor. Günümüzde mecburi ilköğretim 15 yaşına kadar sürüyor. 15 yaşından sonra bir çocuğu alıp meslek sahibi yapabilir misiniz?Bende çocuk yaşta babamın yanında çıraklığa başladım ve inanır mısınız ortaokul yaşlarında saya dikebiliyordum. Ağaç yaşken eğilir. Günümüzde berber, marangoz, bakırcı çırak geziyor. Esnafımızı geziyorum; çırak bulamadıklarını söylüyorlar. Bu konuda ŞESOB olarak önümüzdeki günlerde bakırcılıkla ilgili bir projemiz var ve bunu kamuoyu ile paylaşacağız.
Kaybolan meslek dallarının korunması konusunda çalışmalarınız var mı?
Bu konu biraz sıkıntılı. Keçecilik, ehramcılık, tarakçılık gibi kaybolmaya yüz tutmuş meslek dallarımızla ilgili bir çalışma oldu. Bu konuda faaliyet göstermek isteyen esnafa yönelik 30 bin TL hibe desteği açtılar ama faydalanabilen kimse olmadı. Çünkü ustalık belgesi istiyorlardı ve üç yıllık bir faaliyet süresinin olması gerekiyordu. Hem ustalık belgesi olacak hem de üç yıl boyunca faaliyet gösterecek. Bu maalesef göstermelik oldu. Böyle giderse bir çok mesleğimiz de yok olup gidecek. Bu konuda daha gerçekçi adımların atılması gerekiyor.
Size ve gazeteniz GAPGündemi’ne teşekkür ediyorum. Yerel basın esnafımızın sorunlarını dile getirmemiz açısından bizim için çok önemli bir yere sahiptir. Bizim gözümüz, kulağımız, dilimiz olduğunuz için siz yerel basın temsilcilerine teşekkür ediyor ve bu röportaj vesilesi ile esnafımıza esenlikler ve hayırlı işler diliyorum.
Etiketler: Şanlıurfa, Esnaf, Sanatkarlar, Odalar, Birliği, Mehmet, Şefik, Bakay, Şanlıurfa,