Viyana Belediyesi’nin ilk toplu konutu 1919’da bitirildi - Toter Winkel
Bu yıl, Viyana Belediye Konutları İdaresi (Wiener Wohnen) 100. Yılı’nı kutluyor. Çok sayıda kutlama etkinliği var programda. Bu vesileyle, toplu konutta “Viyana Ekolü’nü bir yazı dizisi oylumunda işlemek istedik.
Viyana – Viyana Belediye Konutları İdaresi (Wiener Wohnen) 100. Yılı’nı kutluyor 2019’da. Kutlama etkinlikleri, 15 Mayıs günü “Belediye Konutlarının 100 Yılı – Jubile Konseri” ile başlamıştı. Konserde Viyana Senfoni Orkestrası yer almıştı. İkinci sırada, 27-28 Haziran ve 4-11 Temmuz’da dört kere sahnelenecek olan “Çiçekler Belediye Konutları İçin” adlı tiyatro oyunu var. Oyun, Ottakring Belediyesi’ndeki Tschauer Bühne (Tschauer Sahnesi’nde) sahnelenecek. Üçüncü bir etkinlik 30 Haziran günü, “Belediye Konutlarının 100 Yılı – Jubile Festivali” adıyla Karl Marks Hof’ta yapılacak. Son olarak bir de 1 Haziran’da başlamış, 10 Ağustos’a kadar devam edecek olan “Belediye Konutları Kupası” var. Beş ayrı organizasyondan oluşuyor bu kupa: Basketbol, futbol, Zumba dansı, resmetme, el işleri.
Avusturya’nın toplu konutta Avrupa’daki konumu
Avrupa’nın en büyük sosyal konut arzına sahip ülkesi Hollanda’dır. Bu ülkede, sosyal konut politikalarının yasal temeli, 1901’de “Housing Act”ın yürürlüğe konmasıyla atılmıştır. İngiltere’de sosyal konut inşası, Birinci Dünya Savaşı‘ndan sonra gündeme gelir. O ilk dönemdeki amaç, savaştan geri dönen askerleri konutla ödüllendirmektir. Çeşitli Avrupa ülkelerinde sosyal konut stokunun, toplam konut stoku içindeki en yüksek oran yüzde 33 ile Hollanda’da. Onu yüzde 22 ile Avusturya izliyor. Üçüncü sırada ise, yüzde 17 oranıyla Fransa ve İngiltere var. Bir de sosyal konutların, toplam kiralık konut stoku içindeki payıyla ilgili oranlar verelim: Hollanda yüzde 75, Avusturya yüzde 56 ve Finlandiya yüzde 53. Yani Avusturya, her iki temeldeki karşılaştırmada da ikinci sırada yer alıyor. Sosyal konutlar sayı olarak ifade edildiğinde, ülkelerin nüfus büyüklüğüne bağlı olarak ilk üç sırlama değişir. Sıralama İngiltere, Fransa ve Hollanda şeklindedir.
Konut kompleksi Schmelz, 1918 yılında işçi konutları olarak planlandı ve 1919/20 yılında tamamlandı.
Avusturya’da da ilk sosyal konut uygulamaları 1. Dünya Savaşı sonuna kadar gerilere gider. Yazı dizimiz “Toplu Konutta Viyana Ekolü” başlığını taşıdığı için, ne Avrupa ne Avusturya genelinde daha fazla ayrıntıya gireceğiz. Bütünün bir parçasını ele alacağız. 1900 yılında, Avusturya’nın başkenti Viyana’da 2 milyonun üzerinde insan yaşıyordu ve bunların 300 bini evsizdi. İmparatorluğun eğemenliği altında yer alan çeper ülkelerden başkent Viyana’ya düzenli olarak göç yaşanıyordu ve bu da barınma sorununu kronik bir sorun halinde tutuyordu. Başta işçiler olmak üzere düşük gelirli insanlar için, içerde suyu ve tuvaleti olmayan evler inşa edilmekteydi. Ancak bunlar sonucu değiştirecek çalışmalar olmaktan uzaktı. Konut spekülasyonu, yüksek kira, aşırı kalabalık ve evsizlik sorun olmayı sürdürüyordu.
Küçük apartman dairelerinde yaşayan az sayıda insan, bu kısıtlı yaşam alanlarına rağmen para biriktirmek için yatak kiralama yoluna gidiyordu. Öyle ki bazen sadece birkaç saatliğine bir apartman dairesinde yatak kiralayan insanlar grubu oluşmuştu. Viyana, konut konusunda Avrupa’nın en kötü durumdaki kentlerinden biriydi. Biraz da bu nedenle enfeksiyöz akciğer hastalığı tüberküloz, birçok ülkede “Viyana hastalığı” şeklinde adlandırılır olmuştu.
Viyana’nın ilk iki sosyal konutu: Metzleinstalerhof ve Schmelz
30 Aralık 1888 – 1 Ocak 1889 günleri arasında, Avusturya’nın tarihindeki ilk parti olarak siyaset sahnesine çıkan Sosyal Demokrat İşçi Partisi (Sozialdemokratische Arbeiter Partei – SDAP) 1914 yılında, belediye tarafından yapılıp ihtiyaç sahiplerine kiralanacak konutlar inşa edilmesini istedi. 1893’te kurulan ve savaştan önce Viyana Belediye Başkanlığı’nı elinde tutan Hıristiyan Sosyal Parti (Christlich Sozialen Partei – CSP) böyle bir talebe karşı çıktı ve öneri belli bir süre sürüncemede kaldı.
Metzleinstalerhof‚tan panoramik bir görünüş.
Aslında Viyana’daki ilk belediye konutunun, Schmelz mi, yoksa Metzleinstalerhof mu olduğu halen tartışmalı bir konu. Her ikisi de Birinci Dünya Savaşı sırasında planlandı. Temeli ilk atılan konut Metzleinstalerhof oldu. Ancak ilk tamamlanıp hizmete sokulan ise Schmelz. Biz, Viyana’nın “ilk toplu konutu olmak”lığı her ikisine de bölüştürerek, inşa ediliş bilgilerini aktarmakla yetinelim. İlk onun temeli atıldığı için, Metzleinstalerhof’tan başlayalım.
Metzleinstalerhof, bugünkü Margaret Belediyesi’nin Margaretengürtel 90-98 numarada yer alır ve halen ayaktadır. Bu konutun temeli 1916’da atıldı. Mimarı Robert Kalesa’ydı. 252 dairesi bulunan konutun tamamlanması ve hizmete açılması 1925 yılını buldu. İnşaatın 1919-25 yılları arasındaki dönemi, Viyana’nın ilk sosyal demokrat Belediye Başkanı Jakob Reumann’ın sorumluluğunda geçti. Ki ilk toplu konutun hizmete açıldığı yıl, aynı zamanda Başkan Reumann’ın hayatını kaybettiği yıldır. Metzleinstalerhof, anıtlar listesinde ve koruma altında bir mekândır şimdi.
Viyana’nın ilk hizmete sunulan yerleşim ve konut kompleksi Schmelz, 1918 yılında işçi konutları olarak planlandı ve 1919 yılından itibaren oturuma açılmaya başlandı, 1920’de tümüyle tamamlandı. Mimarı Hugo Mayer, farklı bir yol izleyecek, tek katlı ve bahçeli evler şeklinde inşa etti bu konutları. Toplam 42 tek katlı, bahçeli ve dört blok halinde inşa edilmiş belediye evleri! Gıda sıkıntısı çekilen yıllardı. Konutların avluları sebze bahçeleri olarak kullanıldı. Schmelz konutları, 1921-1924 yılları arasında ikinci bir inşa dönemi yaşadı. Kompleksin daire sayısı, 765’ye çıkarıldı. Tek katlı kaide kısmen delinerek kuzey kesimde birkaç üç katlı ev de inşa edildi. Çocuk havuzu, bir çeşme ve büyük bir çardak eklendi. Schmelz konutları, basit birer işçi yerleşiminden (tek katlı evden) bir kentsel konut alanına (çok katlı apartman bloğuna) geçişi kendi içinde gösteren bir yapı özelliğini taşır. (Devam edecek)
– Banu Karakaş, Seçilmiş Avrupa Ülkelerinde Sosyal Konut Uygulamaları, İş ve Hayat dergisi, s. 47-68, http://www.sekeris.org.tr
Ebe xasxasıko kayê domanu
Avusturya’da iltica yasa ve uygulamaları
26. September 2018 Hüseyin Simsek 0
Hem eğitim, hem eğlence fırsatı sunan bir okul sistemi!