Adana Tren Garı - Yaşayan Tarih Türkiye Gezi ve Tatil Rehberi
28 Haziran 2019 / Adana Tren Garı – Yaşayan Tarih için yorumlar kapalı
Adana’da öyle bir yapı var ki Adana’nın en önemli tarihî eserlerinden olmasına rağmen hiç kimse tarafından tarihî eser muamelesi görmez. Çünkü hayatımızın o kadar içindedir ki onun çok eski bir yapı olduğu aklımızın ucundan geçmez. Bu bina, Adana Tren Garı ‘dır.
Adana Tren Garı sadece tarihî bir eser değil, aynı zamanda son yüzyıldaki çok önemli tarihî olaylara da şahitlik etmiş, hatta ev sahipliği yapmıştır. Gelin bu binanın tarihine ve özelliklerine daha yakından bakalım.
Adana Tren Garı’nın Kuruluşu
19. yüzyılın ikinci yarısında İngiltere, Osmanlı sınırlarındaki bazı demiryollarını inşa etti. Bunun nedeni, işletme hakkına sahip olduğu madenleri ve diğer ekonomik kaynakları en yakın limana bağlamaktı. Bu demiryollarından biri de Adana-Mersin demiryoludur. Bu demiryolu, 1886’da hizmete girdi. Bugün de varlığını sürdürüyor, hatta Türkiye’nin en işlek demiryolu hatlarındandır.
20. yüzyılın başında ise gücünü artıran ve doğuya doğru genişletmek isteyen Almanya, Berlin’den Bağdat’a giden ve Türkiye’den de geçen bir demiryolu projesini inşa etmeye başlattı. Ki bu demiryolu projesi Birinci Dünya Savaşının önemli nedenlerinden biridir.
Bu demiryolu projesinin bir ayağı da Adana’dan geçti ve Adana-Mersin demiryolu ile birleştirildi. Böylece Adana daha da işlek bir demiryolu güzergâhına dönüştü. Bunun sonucunda Adana’ya büyük bir tren garının yapılmasına karar verildi. Aslında 1886’dan sonra Adana’da bir tren istasyonu bugünkü Küçük Saat yakınlarında yapılmıştı ama yeni demiryolu ile bu yazıya konu olan ve hâlâ kullanılan Adana Tren Garı inşa edildi. Eski İstasyon ise ayrı bir yazı konusu. İnşaatının tamamlanması ve hizmete açılması 1912’de gerçekleşti.
Adana Tren Garı’nın Şahitlik Ettiği Tarihî Olaylar
Adana’da son yüzyılında yaşanmış nice önemli olay bu garda gerçekleşti. Sırasıyla sayalım.
Cumhuriyetimizin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk, ilk kez 31 Ekim 1918’de Adana’ya geldi. Tabii ki ulaşım aracı olarak treni kullandı. Bu tren garında Alman mareşal Liman Von Sanders’tan Yıldırım Orduları Komutanlığını devraldı. 10 Kasım 1918’de bu tren garından trene binerek Adana’dan ayrıldı.
Adana’nın düşman işgali sırasında Adana Tren Garı, düşman kuvvetleri tarafından karargâh olarak kullanıldı. Çukurova’nın işgali buradan yönetildi.
Savaştan sonra, Cumhuriyet’in ilanından birkaç ay önce Atatürk, 15 Mart 1923’te ilk kez bir Anadolu şehrine halkla buluşmak için geldi. Bu şehir Adana idi. Atatürk Adana’ya trenle geldi. Tren Garında görkemli bir şekilde karşılandı ve aynı şekilde uğurlandı. Atatürk daha sonraki Adana ziyaretlerini de trenle yaptı ve her defasında burada karşılanıp buradan uğurlandı.
Cumhuriyet döneminin ilk işçi grevi, 1927’deki Adana Demiryolu İşçileri Grevidir. Bu grev Adana halkından da geniş destek almıştır. Grevin sonucunda işçiler %7’lik ücret artışı elde ettiler. Grevin en önemli sonuçlarından biri de Adana-Nusaybin Demiryolunu işleten Fransız şirketinin yönetiminin son bulması, demiryolunun kamulaştırılmasıdır. Yani Adana Tren Garı, Cumhuriyet döneminin ilk büyük işçi grevine ev sahipliği yaptı.
Adana’nın iki büyük futbol kulübünden biri olan Adana Demirspor, 1940’ta Adanalı demiryolu işçileri tarafından kurulmuştur. Adana Tren Garı bu tarihî olaya da böylece ev sahipliği yapmıştır. Hatta Adana Demirspor’un ilk kulüp binası bu Tren Garının hemen yanı başında olup günümüzde müze olarak kullanılmaktadır.
Adana Tren Garının tam önünde Uğur Mumcu Meydanı bulunur. İstasyon Meydanı olarak da bilinir. Pek çok miting, konser, kutlama ve diğer etkinlik burada yapılır. Yani Tren Garımız bu etkinliklerin hepsine şahitlik etmiştir.
Bu arada İsmet İnönü ile Winston Churchill arasındaki Beyaz Vagon Görüşmesi Adana Tren Garında yapılmamıştır. Bu olay, Adana ile Tarsus arasındaki Yenice Tren Garında vuku bulmuştur. Bir tren istasyonunda yapılması ve tarihe Adana Görüşmesi olarak geçmesi sebebiyle Adana Tren Garında yapıldığını sanılıyor ama bu doğru değil.
Adana Tren Garının Özellikleri
450.000 metre kare büyüklükte bir alanı kaplar. Önünde Uğur Mumcu Meydanı bulunur. Meydana üç büyük sivri kemerle açılan bir büyük bekleme salonu vardır. Üç adet peronu bulunur. Yukarıda ise hareket memurluğu, gar müdürlüğü ve VIP salonu vardır. Ana binanın çevresinde TCDD lojmanları, misafirhanesi, sosyal tesisleri bulunur. Ayrıca bir de Bakım Şefliği bölümü vardır. Bunun yanı sıra Adana Demirspor Müzesi de buradadır.
Adana Tren Garından/Garına Yapılan Seferler
Sadece Adana Garı ile Mersin Garı arasında günde 60 adet sefer yapılır. Bunun dışında başka seferler de vardır. Islahiye ve Adana arası ile İskenderun ve Adana arası da günde birkaç kez sefer yapılır. Bunların dışında uzun mesafeli ekspres trenler de mevcuttur. Bildiğiniz üzere Doğu Ekspresi başta olmak üzere son yıllarda bir demiryolu turizmi aldı yürüdü. Adana’ya da trenle seyahat edebilirsiniz. O ekspres trenleri de sayalım.
Toros Ekspresi: Adana-Konya arası seyahat eder.
Fırat Ekspresi: Adana-Elazığ arası seyahat eder. Doğu Ekspresi kadar egzotik bir yolculuk olabilir.
Erciyes Ekspresi: Adana-Kayseri arası seyahat eder.
Not: Adana ile Ankara arasında Çukurova Mavi Treni adlı bir ekspres sefer de vardı ama yol yapım çalışmaları nedeniyle 2016’dan beri durdu. Bu çalışmalar sona erince bu hattın da yeniden açılması bekleniyor.
Peki bu durumda İstanbul, Ankara ya da İzmir’den Adana’ya trenle gelemeyecek misiniz? Tabii ki hayır, gelebilirsiniz ama bunu aktarmalı yapmanız gerekecek. Adana’ya Konya üzerinden trenle gelebilirsiniz. İstanbul ve Ankara’dan Konya’ya yüksek hızlı tren mevcut. İzmir’den Konya’ya ise normal tren mevcut. Bu şehirlerden Konya’ya gelip oradan da Toros Ekspresi ile Adana’ya gelebilirsiniz. (Doğu Ekspresine binmek için Ankara’ya gelip oradan aktarma yapanları düşünün, aynı şey)
Adana’dan İzmir, Ankara ve İstanbul’a doğrudan tren seferleri yeniden başladığında buradan size duyuracağız.
Adana Tren Garına Ulaşım
Adana Tren Garı, şehir merkezi ve D-400 Karayoluna araçla beş dakikalık mesafede. Havaalanı ve otogar ise yarım saat uzaklıkta. Şehir içi otobüsleri kullanabilirsiniz. Hatta isterseniz yürüyebilirsiniz de. Ya da Adana’ya trenle gelip tarihî yerler gezinizi Tren Garımız ile başlatabilirsiniz.
Bu arada Adana Tren Garı, Ziyapaşa, Atatürk ve Gazipaşa caddelerine çok yakın. Portakal Çiçeği Karnavalı bu caddeler üzerinde yapılıyor. Hatta karnaval sırasındaki kortej nereden başlarsa başlasın bittiği yer Adana Tren Garının önündeki Uğur Mumcu Meydanıdır. Yani Tren Garımızın, karnavalımızla ayrılmaz bir bağlantısı var. Bu yüzden ben, eğer Portakal Çiçeği Karnavalı için Adana’ya geliyorsanız trenle gelmenizi tavsiye ederim.
Adana Lezzet Festivalinin yapıldığı Merkez Park da uzakta sayılmaz. Gardan oraya da araçla beş ya da on dakikada ulaşabilirsiniz.