VERİ TOPLMA ARAÇLARI - PDF
Download "VERİ TOPLMA ARAÇLARI"
1 VERİ TOPLMA ARAÇLARI
2 GÖZLEM GÖRÜŞME ANKET
3 ANKET Anket, insanların yaşam koşullarını, davranışlarını, inançlarını veya tutumlarını betimlemeye yönelik bir dizi sorudan oluşan bir araştırma materyalidir. Anketlerde yer alan sorular genel olarak birbirinden bağımsızdır ve ayrı olayları ölçmeyi amaçlar. Ancak araştırmanın amacına göre ankette yer alan tüm sorulara verilen yanıtların toplamı dikkate alınarak öğrencilerin derse yönelik tutumları, öğrenme stratejileri, kütüphaneyi kullanma sıklığı gibi özellikler de ölçülebilir.
4 TÜM SORULAR BİRBİRİNDEN BAĞIMSIZ AYRI BİR ÖZELLİĞİ ÖLÇÜYOR
5 TÜM SORULAR BİRBİRİNDEN BAĞIMSIZ AYRI BİR ÖZELLİĞİ ÖLÇÜYOR
6 TÜM SORULAR BİRBİRİNDEN BAĞIMSIZ AYRI BİR ÖZELLİĞİ ÖLÇÜYOR
7 MADDELERİN TOPLAMI PSİKOLOJİK BİR ÖZELLİĞİ ÖLÇÜYOR. HİÇ KATILMIYORUM SEÇENEĞİNE 1 TAMAMEN KATILIYORUM SEÇENEĞİNE 5 PUAN VERECEK ŞEKİLDE KATILIMCININ TENNOLOJİYE YÖNELİK EĞİLİMİ ÖLÇÜLÜR. YÜKSEK PUAN TEKNOLOJİYE EĞİLİMİNİN DAHA FAZLA OLDUĞUNU GÖSTERİR. HER MADDE AYRI AYRI DEĞERLENDİRİLMEZ.
8 Katılımcının Teknolojiye yönelik eğilim puanı 40 üzerinden 20 dir. Bir ölçme aracında bu işlemin yapılabilmesi için maddelerin ortak bir özelliği ölçtüğüne ve birlikte bir yapıyı oluşturduklarına dair geçerlik ve güvenirlik çalışmalarının yapılması gereklidir. Bu yapıdaki anketler bazı kaynaklarda «ölçek» olarak adlandırılır.
9 Anketlerde ölçülmek istenen özelliğe göre farklı soru grupları kullanılabilir 1. Cevaplayıcıların demografik özelliklerini ( cinsiyet, yaş, meslek vb.) betimlemeye yönelik olgusal sorular 2. Cevaplayıcıların bir konuda ne bildiklerini ve bilgiye ulaşma kaynaklarını belirlemeye yönelik bilgi soruları 3. Bir konu ya da objeye yönelik davranışlarını(tüketim alışkanlıkları, oy verme davranışları vb.) belirlemeye yönelik davranış soruları 4. Bir konu ya da objeye ilişkin duygularını ve görüşlerini (mesleğe ilişkin tutum, iş doyumu vb.) belirlemeye yönelik inanç ve kanı soruları
10 Anket Geliştirme Süreci PROBLEMİ TANIMLAMA (Amaç ve soruları belirleme) MADDE YAZMA (Taslak Form Oluşturma) UZMAN GÖRÜŞÜ ALMA VE ÖN UYGULAMA FPRMU OLUŞTURMA ÖN UYGULAMA ANALİZLER VE ANKETE SON ŞEKLİNİ VERME
11 1. Problemi Tanımlama Geçerli bir anket geliştirmek için araştırma probleminin iyi tanımlanması ve araştırma problemlerinin olabildiğince kesin, açık ve iyi biçimlenmiş olması gerekmektedir.
12 2. Madde (Soru) Yazma Anket soruları cevap seçeneklerinin yapılandırılma durumuna göre açık ulu ve kapalı uçlu sorular diye ikiye ayrılır. 1. Açık uçlu sorular 2. Kapalı uçlu sorular
13 Açık Uçlu Sorular Açık uçlu sorular katılımcıların serbestçe cevap vermelerinin istenmesi durumunda tercih edilir. Yapılandırılmamış sorular olarak da adlandırılır. Araştırmacı planlamadığı ya da beklemediği bir cevabı da alabilir. Böylece konu hakkında daha geniş ayrıntılı bilgiye sahip olunabilir. Ancak cevaplandırılması uzun sürer ve toplanan verilerin analizi zordur. Yorumlama, listeleme ve doldurmak olmak üzere üç grupta toplanabilir.
14 1. Yorumlama soruları belli bir konu ile ilgili daha ayrıntılı ve yansız yanıt alınmasını amaçlar. Sorunun altında yanıtın yazılması için boş bir alam bırakılır. Örnek: Size göre zihinsel engelli çocukların kaynaştırma uygulamalarında karşılaştıkları sorunlar nelerdir. Lütfen yazınız
15 2. Listeleme soruları açık uçlu verilen cevapların bir düzen içerisinde sunulmasına olanak veren yapıdaki sorulardır. Örnek: Sizce akademik başarıyı etkileyen en önemli 3 etmen nelerdir? Lütfen yazınız
16 3. Boşluk doldurma soruları cevabın genellikle bir veya birkaç sözcük ile verilebileceği durumlarda cevaplayıcıya cevap için uygun bir boşkuk bırakılarak yönetilen sorulardır. Örnek: Kaç yıldır yönetici olarak çalışmaktasınız? Lütfen yıl olarak yazınız..
17 Kapalı Uçlu Soruar Kapalı uçlu sorular cevaplayıcıya olası cevap seçeneklerinin verildiği soru türüdür. Yapılandırılmış sorular olarak da adlandırılır. Sorular hızlı ve güvenilir bir şekilde yanıtlanır,ve analiz edilir. Kapalı uçlu sorular sınıflama, sıralama ve dereceleme soruları olmak üzere 3 e ayrılır.
18 1. Sınıflama sorularında cevaplar sadece seçenek bazında sınıflandırılacak şekilde yapılandırılır. Bazı araştırmalarda birden fazla seçeneği işaretleme olanağı verilebilir. Cevaplayıcıya cevaplama esnekliği vermesi ile birlikte bu yolla toplanan verilerin analizi zordur.
20 2. Sıralama sorularında cevaplayıcıdan cevap seçeneklerini önem derecesine göre sıralaması istenir. Bu tür sorularda iki yol izlenebilir. Birincisinde yanıtlayıcıdan tüm cevap seçeneklerini sıralamaya dahil etmesi istenirken seçenekleri ikincisinde verilen sınır içerisinde ( ör: en önemi 3 yöntemi sıralayınız) sıralama yapması istenir.
21 1. Dereceleme Soruları cevapların oluşturulan bir derecelendirme ölçeği üzerinde toplanmasını gerektirir. Sosyal bilim araştırmalarında likert tipi derecelendirme sık kullanılır.
23 3. Uzman Görüşü Alma Anketin kapsamının yeterli olup olmadığına, maddelerin amaçlanan özelliği ölçüp ölçmediğine ve madde ifadelerinin anlaşılır olup olmadığına yönelik uzman görüşleri alınabilir. Bu süreçte ilgili alan uzmanlarından, dil uzmanlarından ve ölçme ve değerlendirme uzmanlarından yararlanılabilir.
24 Ön uygulama Analizler ve Ankete Son Şeklini Verme Ön uygulama anketin geçerlik ve güvenirliğinin gözleme dayalı verilerle (bazen istatistiki verilerle) sorgulandığı bir aşamadır. Ön uygulama için örneklem büyüklüğü ve uygulama sonuçlarının nasıl değerlendirileceği anketin yapısına bağlıdır.
25 A. Soruların Farklı Özellikleri Ölçtüğü Anketler Ankette yer alan sorular farklı bir konudaki görüşleri, davranışları, bilgileri ölçüyor ve bireyin demografik özelliklerini belirlemeyi amaçlıyorsa soruların tek tek cevaplanabilirliği ve güvenirliği incelenir. Bu tür anketlerin ön uygulaması belirlenen örneklem büyüklüğünün yaklaşık %5 i kadar bir grupta yapılabilir. Ön uygulama sırasında ve sonrasında araştırmacının öncelikli olarak dikkat etmesi gereken boyut soruların ve yönergenin anlaşılabilirliği, anketi yanıtlama süresinin ne kadar olduğu ve ne düzeyde yanıtlanmamış madde bulunduğudur.
26 A. Soruların Aynı Özelliği Ölçtüğü Anketler Ankette yer alan sorular bireylerin belli bir alanda, konuya ilişkin tutumlarını, algılarını, yeterliklerini vb. özelliklerini saptamaya yönelik olabilir. Bu tür anketlerin (ölçeklerin) geçerliklerinin ve güvenirliklerinin çeşitli istatistiksel teknikler kullanılarak incelenmesi gerekmektedir. Bu tür anketlerin (ölçek) yeterince geniş bir grup üzerinde uygulanması gerekmektedir. Büyük grup üzerinde gerçekleştirilecek ön uygulama öncesinde kişilik küçük bir gruba pilot uygulama yapılarak soruların anlaşılırlığı, cevaplama süresi vb. durumlar test edilebilir.
27 GÖZLEM Herhangi bir ortamda oluşan davranışı ayrıntılı, kapsamlı ve zamana yayılmış olarak tanımlamada kullanılan bir tekniktir. Bilimsel bilgi edinme sürecinde, araştırmacıya yardımcı olacak en önemli araçtır. Bireylerin sistematik ya da doğal koşullarda gözleme olanağı bulduğu varlıkların özellikle sözel olmayan davranışlarına ilişkin edindiği kanılarını belirtmeye yarar.
28 Gözlemin kullanılması, diğer bilgi toplama tekniklerinin kullanımını azaltmaz; aksine, gözlem genellikle diğer tekniklerle birlikte kullanılır.
29 GÖZLEMLERİN SINIFLANDIRILMASI YAPILANDIRILMA DURUMU Yapılandırılmış Gözlem Yapılandırılmamış Gözlem Katılımcı Gözlem Katılıcı Olmayan Gözlem KATILIMCI ROLÜ
30 Yapılandırılma Durumu Yapılandırılmamış gözlem, gözlemciye bilgi toplamada ve kayıt etmede özgürlük sağlayan bir gözlem yöntemidir. Bunlar not alma, günlük tutma ve genellikle bilgi sunandan bilgi toplama şeklindedir. Gözlemcinin bilgileri sentezleme, soyutlama ve organize etme görevlerini yapmasını gerektirir. Yapılandırılmış gözlemde gözlenecek şeyle ilgili sistematik bir yaklaşım kullanılmaktadır. Gözlem öncesi gözlemcinin bilgi toplaması ve kaydetmesi için oluşturulmuş bir kodlama sistemi bulunmaktadır.
31 Katılımcı Rolü Katılımcı gözlemin temel özelliği grubun üyesi olmasıdır. Gözlemci grup içerisinde rol üstlenmelidir. Katılımcı gözlemin kendi arasında iki türü vardır. Tam katılımcı rolü gözlemcinin, gözlemci olduğunu gizlemesini ve grubun tam üyesi olmaya çalışmasını gerektirir. Bu yaklaşıma güçlü etik itirazlar vardır. Gözlemci olarak katılımcı ise gözlemci olduğu gerçeğini araştırmanın başında gruba açıklar. Katılıcı olmayan gözlem yaklaşımında gözlemci dışardan hiçbir etki etmeden sadece gözlem yapar. Bazı durumlarda gözlemci gözlem yapılan ortamda bulunu ( katılımcı olarak gözlemci) bazen de gözlem yapılan ortamın dışındadır (etkisiz gözlemci) - bir yüzü aynalı olan camla çevrilmiş deney odaları-
32 Gözlem Verilerinin Kaydedilmesi Anlatıcı Kayıtları: Davranışın ortaya çıktığı sıra ve durumun gözlemci tarafından sözlü veya yazılı olarak anlatılmasını içerir. İşaret Listeleri: Gözlemci davranışları anlatmak yerine, davranışların ortaya çıkışına ilişkin tüm bilgileri önceden hazırlanmış bir davranış listesi üzerinde işaretler. Dereceleme Ölçekleri: Gözlemci, hem davranışı gözlemler hem de bireylerin nitelik ve davranışları hakkındaki gözlem sonuçlarını değişen dereceler içinde değerlendirmeye olanak veren dereceleme ölçekleri kullanılır.
33 Gözlem Tekniğinin Avantajları Sözel olmayan davranışların tanımlanmasında etkili bilgi sağlaması Doğal çevrede uygulanabilirliğinin yüksek olması Bireyler hakkında boylamsal analizler yapma olanağı sağlayarak araştırma ve eğitim öğretim sürecinde öğretmenlere ve ebeveynlere etkili bilgi sağlaması
34 Gözlem Tekniğinin Dezavantajları Kontrol yetersizliği Ayrıntılı olarak toplanan bilgileri nicel veriye dönüştürme ve analiz etme güçlüğü Küçük örneklemler üzerinde çalışma zorunluluğu