Havai Fişekler - Geceyim
6 Ocak 2018 9 Ocak 2018 Mehmet Sami TuranDenemeler
Havai fişekler deyince size çağrışım yapan nedir? Kutlamalar, eğlenceler, mutluluk… Peki perde arkası
Kısa bir süre önce instagram’da bir gönderide karşılaştım. Yeni yıla girilmesiyle gökyüzünü kutladığını düşündüğümüz havai fişekli gösterilerinin arkasında ne var diye düşünmeme sebep oldu.
Piroteknik denen düzeneğin çekirdeğini oluşturduğu havai fişek içerisinde, yüzde 75 oranında potasyum nitrat, yüzde 15 odun kömürü ve yüzde 10 kükürt maddelerini barındırıyor.Ayrıca bu maddelere ek olarak bakır, baryum ya da stronisyum gibi kimyasal bileşenler de ilave edilebiliyor. Bunlar da havai fişeklerin mavi, yeşil ya da kırmızı ışık saçmasını sağlıyor.
Peki bu kadar kimyasal madde gökyüzüne zarar vermiyor mu? Görsel şölene hayranlıkla bakarken doğayı korumaya özen gösteren biz, kendi zevklerimizden taviz verebiliyor muyuz?
İnternette araştırdım ama günümüze yakın sonuçlar bulamadım. Daha önceki senelere ait birkaç bilgiye ulaşabildim. Bir haber portalında, 2012 yılında yazılmış bir yazı var. (Aşağıya kaynak olarak belirteceğim ayrıntısıyla inceleyebilirsiniz.)
“Havai fişek ve ışık gösterisi kutlamalarında 16 ayrı noktadan 20 tonluk 48 bin havai fişek atışı yapılmış. Her biri 8 bin wat enerji veren skytacer kullanılmış. Boğaz köprüsü üzerinde bir kilometre uzunluğunda ateş şelâlesi oluşturulmuş. Organizasyonun enerjisi ise toplamda 20 bin KWA güç enerji üreten 61 jeneratör ile sağlanmış.
Bu da bir Alman haber portalından (31.12.2017):
Köln Üniversitesi’nde bir sunum yapan kimyager ve piroteknik uzmanıKlein-Sommer’in üniversitede yaptığı sunuma yoğun bir katılım söz konusu. Havai fişeklerin ışıltılı ve renkli dünyası, yüzyıllardır pek çok insanın ilgisini çekiyor. Eldeki veriler, ilk havai fişeklerin Çin’deki Song Hanedanı döneminde (960-1270) geliştirildiğini gösteriyor. Mucidi olarak ise Li Tiam adlı rahip biliniyor. Tapınakları kötü ruhlardan korumak amacıyla kullanılan ilk havai fişeklerde ışıktan ziyade ses ön plandaydı. Patlama ne kadar gürültülü olursa, tapınağın o kadar iyi korunduğuna inanılırdı.
Gördüğünüz gibi havai fişekler konusunda açık bir zarar derecesi belirtilmiş kesin bir durumda değil. Kendi fikir görüşüm hepimiz havai fişeklerin kimyasal maddelerden yapıldığını biliyoruz ve bunları patlarak gökyüzüne saçılmasına sebep oluyoruz. Soluduğumuz havaya karıştırıyoruz. İşin mali tarafıda epey fazla görünüyor. Mali tarafının pek bir önemi olmasa da tek bir sebep beni günümüzde kullanılan havai fişeklerden uzak durmamız gerektiğini düşündürüyor. Alternatif bir görüntü şölen sağlayıcıların olması ve eminim ki istenirse bu oluşan zararı önlemenin yolunu da bulabilirler. Yukarıda optik havai fişeklerden bahsedilmiş bunun gibi alternatif çözümler bularak sorunu gidermeliyiz. Doğayı bozan değil koruyan bir insanlığa ihtiyacımız var.
Sizce kendi göz zevkimiz için daha doğmamış bir yavrunun tehlikeden telaşlanıp göç etmesine değer mi? Göç kuşaklarının değişmesine, yüksek ve zararlı ses dalgalarının biyolojik ve fiziksel yıkımlara yol açmasına. Kısacası anlık şölenin etkisini yaşayan her kirliliğin bir an gözükmesine katlanabilecek misiniz?
Başka bir haber daha:
Takip edilen çevre, havai fişek, zarar