AKP'de Parola: Yargı Reformu, İşareti: Referandum
Siyasetin gündemine yine anayasa değişikliği oturdu. Kapsamlı bir değişiklik umudunu yitiren iktidar partisi bu sefer "mini paket" için mesai harcıyor.
Çapı küçük olsa da şimdiden gürültüsü kopmaya başlayan değişiklikler beklendiği gibi yargı reformu odaklı. Hazırlığını bitiren AK Parti, ilk adımı gelecek hafta atacak. AK Parti, umutsuz olsa da diyalog için muhalefetin kapısını bir kez daha zorlayacak. Her şart altında Meclis'e sunulacak yargı reformunun akıbeti de belli gibi. İktidar partisi, 330'un üzerinde bir oy oranını sağlayarak yargı reformunu halka onaylatmayı deneyecek. Büyük bir aksilik yaşanmazsa en geç haziran ayında referandum sandığı halkın önüne gelecek. AK Parti Grup Başkan Vekili Suat Kılıç, AB'nin de ısrarla istediği yargı reformunu Türkiye'nin ihtiyaçlarına paralel olarak yapacaklarını belirtiyor. Kılıç'ın aktarımlarına göre değişikliğin ana teması hukuk, demokrasi ve özgürlük ihtiyacının karşılanması olacak. Kılıç, "TBMM aritmetiği anayasa değişikliği için yeterli imkânı sunmazsa halk oyuna gitmekten hiçbir çekincemiz olmaz. Grubumuza da, halkımıza da güveniyoruz." diyor.
AK Parti yönetiminin elinde birden fazla paket olduğu biliniyor. Zaten hazırlıklı olan iktidar kanadı, şimdi son rötuşları yapıyor. AK Parti'nin hazırlığı önce iç istişare sürecinden geçecek. Cuma günü yapılacak olan Merkez Karar Yönetim Kurulu (MKYK) toplantısında tartışmaya açılacak. Sonrasında toplanacak Merkez Yürütme Kurulu'nda (MYK) ise son şekli verilecek. Gelecek hafta ise iktidar ile muhalefet arasında anayasa trafiği yaşanacak. AK Parti, öncelikle Meclis'te grubu bulunan CHP, MHP ve BDP'den randevu isteyecek. Siyasi jargonda "nafile turlar" olarak adlandırılan bu görüşmelerden sonuç alınması beklenmiyor. AK Parti, görüşme trafiğini 3 partiyle sınırlı tutmayacak. DSP ve bağımsızlarla da görüşülerek destek istenecek.
Mevcut tabloda yapılacak oylamada Anayasa'yı değiştirecek 367 rakamına ulaşılma ihtimali görülmüyor. AK Parti'nin buradaki hedefi 330 ila 367 arasında bir rakama ulaşabilmek. Böylece yargı reformunda son sözü, yapılacak referandum ile halk söyleyecek. Pollmark'ın yaptığı son araştırmada referandumda yüzde 65'ler civarında "evet" oyu çıkacağı belirlendi.
AK Parti'nin anayasa değişikliği paketinin içeriği de neredeyse kesinleşti. İşte iktidar partisinin çekmecesinde bulunan referandum paketinin taslağı:
Partilere kapatma davası açılması da, kapatılması da zorlaşıyor. Venedik Kriterleri esas alınacak. Parti kapatılmasına Meclis karar verecek.
HSYK'nın üye sayısı 17'ye çıkıyor. Meclis de üye seçebilecek. HSYK kararlarına yargı yolu açılacak.
Askerlerin sivil mahkemelerde yargılanması Anayasa'ya girecek.
Ombudsmanlık sistemi hayata geçirilecek. Kamuyu "akil adamlar" denetleyecek.
Kadınlara pozitif ayrımcılık gelecek, çocuk hakları genişleyecek.
Memurlara da işçiler gibi grev-toplu sözleşme hakkı tanınacak.
Vergi borcu olan işadamının yurtdışı yasağı esneyecek.
Yerel seçim tarihi sonbahara kaydırılacak.
AB, Türkiye'den yargı reformu bekliyor
Yargı reformu, 2004'te AB'den müzakere tarihi alan Türki-ye'nin en önemli taahhütleri arasında bulunuyor. Avrupa Birliği ilerleme raporlarında yargının içinde bulunduğu durum ciddi bir sorun olarak göze çarpıyor. AB'nin son on yılda yazılan ilerleme raporlarında da benzer kaygılar dile getiriliyor. 2002 yılı ilerleme raporunda, açıklık, şeffaflık ve hukuki kesinlik açısından eksiklikler bulunduğu dile getiriliyor. 2007 yılı ilerleme raporunda, yargının bağımsızlığı ve tarafsızlığı konusundaki kaygıların sürdüğü belirtiliyor. 367 kararının, Anayasa Mahkemesi'nin tarafsız olmadığına dair iddialara yol açtığı vurgulanıyor. 2009 İlerleme Raporu'nda, "Şemdinli davası devam etmektedir. Davanın bugüne kadarki ele alınış biçimi ve daha önce davadan sorumlu olan sivil savcının görevden alınması, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu'nun bağımsızlığı konusunda şüphe doğurmuştur." ifadelerine yer veriliyor.
Zaman zaman gündeme ilişkin olayları değerlendiren Avrupalı parlamenterler de yargıda değişikliğe ihtiyaç duyulduğunun altını çiziyor. Avrupa Parlamentosu Türkiye raportörü Oomen-Ruijten, 22 Şubat 2010'da Zaman Gazetesi'ne verdiği röportajda "Kapsamlı yargı reformu şart." demişti.
Parti kapatmanın zorlaştırılmasını istemişlerdi
Hükümetin hazırladığı ve muhalefet ile yargı camiasıyla görüşerek uzlaşı arayışına girdiği anayasa değişikliği paketindeki maddelerden biri de Siyasi Partiler Kanunu. AK Parti, siyasi partilerin kapatılmasının zorlaştırılması için değişik alternatifler üzerinde duruyor. Değişiklik konusunda yüksek yargı organlarının başkanları da geçmişte talepte bulunmuştu. Anayasa Mahkemesi Başkanı Haşim Kılıç, AK Parti'ye açılan kapatma davasının sonucunu açıklamak için geçtiği kameralar karşısında, "Biz demokrasi adına kapatma davalarına karşıyız. Kapatma kriterleri çağdaş demokratik ülkelerde olduğu gibi olmalı. Ancak ne yazık ki ülkemizde bu konu ne zaman kapatma davası gündeme gelse o zaman değişiklikler yapılmaya çalışılıyor. Siyasi parti aktörlerine buradan sesleniyorum. Bu konuda yapılması gereken değişiklikleri uzlaşarak yapmalılar." ifadelerini kullanmıştı.
Yargıtay Başkanı Hasan Gerçeker de Siyasi Partiler Kanunu'yla ilgili düşüncelerini Radikal Gazetesi Ankara Temsilcisi Murat Yetkin'e aktardı. Yetkin'in köşesine taşıdığı röportajda Gerçeker, "Ben demokratik hukuk devletinin olduğu bir ülkede siyasi parti kapatma davalarını benimsemiyorum. Demokrasimize bir şey kazandırmıyor. Geçmişte örnekleri görüldü. Ne var ki bu konu, Anayasa ve Siyasi Partiler Yasası ile mevzuatımızda yer alan bir konu. İsteniyorsa mevzuat değiştirilebilir, kaldırılabilir. Yasamanın görev sahasına giriyor. Ben kapatmadan çok, partilerdeki kişilerin bir suçu varsa, onların cezalandırılması yoluna gidilebileceğini düşünüyorum." sözlerini sarf etmişti.
CHP pakete destek vermemekte kararlı, gerekçesinde kararsız
Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın mart ayı sonuna doğru TBMM'ye geleceğini açıkladığı anayasa değişiklik paketi, muhalefet partileri tarafından yakından takip ediliyor. Anamuhalefet partisi CHP, değişiklik paketine destek vermeme konusunda kararlı. Ancak partinin bu tavrına göstereceği gerekçe konusunda kafa karışıklığı yaşanıyor. Genel Başkan Deniz Baykal, önceki gün anayasa değişikliği için 'taze bir iktidar, yenilenmiş bir Parlamento' gerektiğini belirtti. Genel Sekreter Önder Sav, yargı bağımsızlığını zedeleyeceği gerekçesiyle paketlere destek vermeyeceklerini kaydetti. Sav, AK Parti'ye destek vermemenin yanı sıra 'izin de vermeyeceklerini' vurguladı. Grup Başkan Vekili Hakkı Suha Okay ise "Laikliğe karşı eylemlerin odağı olduğu mahkeme kararıyla tespit edilen bir iktidar partisiyle anayasa değişikliğine taraf olmayız." dedi.
CHP lideri Deniz Baykal, ilk kez önceki gün Ankara İl Kongresi'nde yeni bir anayasanın gündeme alınabileceğini söyledi. Ancak bunun için yeni bir iktidar ve yenilenmiş bir Parlamento gerektiğini savundu. Baykal, önceki gün kurmaylarıyla yaptığı değerlendirmede de 'referandum' ihtimaline karşı şu talimatları verdi: "Bu konu milletin önüne geldiği zaman biliniz Türkiye çok büyük bir şansı elde etmiş olacaktır ve o zaman hepimizin görevi Anadolu'yu karış karış tarayarak millete işin asıl yüzünü anlatmak olacaktır. Bu referandum anayasa referandumu olmaktan çıkacaktır, bu iktidar hakkında 'kal', 'git' referandumu haline gelecektir. Referandumu hükümetin o korktuğu seçim haline dönüştüreceğiz."
Şahin: Anayasa değişikliği teklifini özlemle bekliyorum
TBMM Başkanı Mehmet Ali Şahin, anayasa değişikliği düşüncesiyle ilgili olarak, Türk demokrasisini daha da geliştirecek ve halka ekonomik, sosyal katkılar sağlayacak her teşebbüsten memnuniyet duyacağını söyledi. Şahin, "Düşünülen anayasa değişikliği bunları sağlayacaksa, ki sağlayacağını umut ediyorum, tabii ben de Meclis Başkanı olarak böyle bir teklifin başkanlığımıza verilmesini özlemle bekliyorum." dedi.
Şahin, Meclis'te gazetecilerin anayasa değişikliği paketine ilişkin sorularını cevapladı. Muhalefetin anayasa değişikliğine karşı olduğu, bu Meclis yapısıyla anayasanın değiştirilemeyeceğine ilişkin söylemlerinin bulunduğunun hatırlatılması üzerine Şahin şunları söyledi: "Bu Meclis, milletimizin iradesiyle oluşmuş bir Meclis'tir. Meşru bir Meclis'tir. Anayasa ve İçtüzük'te var olan tüm yetkileri kullanmaya müstahak bir Meclis'tir. Bu Meclis'in üyesi arkadaşlarımızın her birinin, iktidar olsun, muhalefet olsun, bu doğrultuda düşündükleri kanaatindeyim. O nedenle o tür değerlendirmelere cevap vermeye ihtiyaç duymuyorum." diye konuştu.
MHP, değişikliği yenilenmiş Meclis'in yapmasını istiyor
Anayasa değişikliğinin 'bir sonraki Meclis'e' bırakılmasını isteyen MHP, AK Parti'nin getireceği teklife soğuk bakıyor. MHP, bu konuda, 'Anayasa Değişikliği Uzlaşma Komisyonu' kurulmasını ve bir 'demokratik sözleşme' imzalanmasını öneriyor. Komisyonun uzlaşacağı anayasa değişikliği maddelerini ise erken veya zamanında yapılacak genel seçimlerden sonra oluşacak yeni Meclis'in hayata geçirmesini istiyor.
DAHA ÖNCE BAZI DEĞİŞİKLİKLER İSTEMİŞLERDİ
MHP Grup Başkan Vekili Oktay Vural, anayasa değişikliği ile ilgili bugünkü grup toplantısında Genel Başkan Devlet Bahçeli'nin açıklama yapabileceğini bildirdi. Bir diğer Grup Başkan Vekili Mehmet Şandır ise, "Biz MHP olarak Başbakan'ın bu işbirliği teklifi içinde olmayacağız." açıklamasını yaptı.Önceki yıllarda MHP yönetimi Anayasa'da bazı değişiklikler yapılmasını önermişti. Bu kapsamda AK Parti'nin kapatılması için dava açılması üzerine MHP lideri Devlet Bahçeli, siyasi partilerin kapatılması yerine suç işleyene ceza öngören bir anayasa değişikliği teklifinde bulunmuştu.
Bahçeli, Anayasa Mahkemesi'nin yapısında da değişiklik yapılmasını istemişti. Mahkemenin AK Parti'yle ilgili gerekçeli kararı üzerine yaptığı değerlendirmede, 'Anayasa Mahkemesi'nin görev ve yetkilerinin demokratik meşruiyet zemininde ve anayasal çerçeve içinde kalınarak gözden geçirilmesi' gerektiğini belirtmişti. MHP ayrıca 2007 yılında, 'devletin ve milletin bölünmez bütünlüğüne yönelik suçlarda, milletvekilliği dokunulmazlığının hemen kaldırılması' konusunda anayasa değişikliği teklifi hazırlamıştı. (Zaman)