İlk anılar ne zaman oluşur?
Etiketler» » İlk anılar ne zaman oluşur?
Dün kızım yere oturmuş zorlaya fosurdana 24 numara kış botlarını giymeye çabalar ve ben de ona karşıdan gaz verirken şunu fark ettim: ben 24 numara ayakkabılarımı çok net hatırlıyorum!!! Aynen şu yandakiler gibiydi, giymeye kıyamazdım (pek giyemeden de küçülmüştü zaten, çok içimde kaldığı için hatırlıyor olabilirim). Bu demek oluyor ki, büyük ihtimal bu çocuk bugünlerden bir gün bir görüntüyü hafızasına işleyecek ve inşallah eşek kadar kadın olduğunda "aha ben şöyle bir şey hatırlıyorum" diyecek! Ay çok heyecanlandım.. Acaba ne hatırlayacak bu günlerden.. Acaba ben ölüversem beni hatırlayabilecek mi.. Ay efkar efkar..
Eşimin fil gibi bir hafızası var, benim hafızam çok seçicidir (ama iyi yönde, mesela kin tutamam çünkü ne olduydu, neye sinirlendiydim hiç hatırlayamam - çok ciddi bişeyse zaten o insanın notunu verir hayatımdan direkt çıkartırım, sonradan hatırlamaya gerek kalmaz, ciddi değilse de küsmek yerine sorunu çözmek için aktif girişimler seçerim bu da bana sağolsun geriye bakınca pek pişmanlık sahibi olmama, keşkelerle yaşamama gibi bir özgürlük verir, mutlu eder).
Velhasıl, çocukluk amnezisi 3 yaşa dek sürer diyor kitaplar ve bir çok insanın aslında 6-7 yaşından öncesini hatırlayamadığı da ekleniyor. Fakat benim fil hafızalı eşim mesela 3 yaşından çok önceki anılarını hatırlıyor (çünkü annesi ve babasıyla birlikte olduğu bazı anılar bunlar ve o 3 yaşındayken boşanmış bir daha bir araya gelmemişler). Ben arada dalga geçiyorum "o anı sana annen ya da başkası tarafından anlatılmış olabilir, buna hafıza implantasyonu deniyor, sen sanki yaşamışsın gibi hatırlıyorsun ama dikkat edersen o anlık görüntülerde senin gözünden değil sanki sana dışardan bakan birinin gözünden görüyorsundur olan biteni" dedim ve her zamanki entelejans çıkışlarımla sindirdim garibi. Ama valla haklı olabilir de (sonradan hep o haklı çıkar bu tip durumlarda).
Mesela benim hatırlayabildiğim ennnn eski anım teyzemin kucağında mutfaktayım, teyzem bir yandan hamsi kuşu (iki hamsinin kılçıkları çıkarıp yanlamasına mısır unuyla birbirine bağlanıp kızartılması, enfes olur) yapıyor, bir yandan da "hamsi koydum tavaya da başladı oynamaya" şarkısını söylüyor. Çok net hatırlıyorum bu anı ama kucağında olduğuma göre belki anca 1,5-2 yaşındayım.. Hafıza implantasyonu olabilir ama ben çok erken, yaşıma girmeden konuşmuşum (daha da kolay kolay susmuyorum görüyorsunuz) ve dilin hafıza üzerindeki etkisi de yadsınamaz. İnsanlar görüntüler ve bunlarla eşleştirdikleri kelimelerle düşünüyorlar çünkü.
Aslında kızımın da 3'ten önceki anılarını hatırlayabileceğini düşünüyorum çünkü konuşma becerisi değilse de, benlik algısı zamanından önce gelişti onda. Benlik algısı çok enteresan bir konu (Bakınız Zihin Kuramı - theory of mind) ve tamam herkesin çocuğu kendine süper zekadır tabii ama benim bir psikolog olarak fark ettiğim, Maya'da şu an 4 yaşındaki bir çocuğun sosyal zekasına eşdeğer empati ve duyguları betimleme, neden sonuç ilişkisi kurma yeteneği var. Nasıl oldu bilmiyorum, özel birşey yapmadım. Ha aslında yaptım, herşeyi ama herşeyi açıkladım. Bebekken "şu an seni yıkıyorum, su sıcak ve rahatlatıcı, şimdi havluya alıyorum bundan hoşlanmıyorsun çünkü sıcak sudan çıktın serin geldi" falan derdim mesela, büyüdükçe etrafa ilgisi arttıkça etrafta olan biteni anlatmaya başladım "şu an otobüstesin ve ön tarafta iki yaşlı kadın oturuyor, birinin yüzü çok asık, belki de karnı ağrıyor" gibi. Sonra 2 yaşını az geçince birden "NEDEN?" dönemi başladı, şu an tek bir cümle içinde 2 neden? sorusu sorabiliyor. Oldukça bezdirici ve komik çünkü bazen 5-6 cümleden sonra birden insan kendini fizik yasalarını ya da felsefi durumları açıklamaya çalışırken bulabiliyor ama ben baya beyin jimnastiği yaptığım için son aylarda her "Neden?"e verecek bir gelişime uygun "Çünkü" bulabilmeye başladım, valla insan neye aşırı maruz kalırsa ve mücadele etmeden kabullenirse (ben hiç sıkılmadım bu neden sorularından mesela, eşim "çünkü öyle" diyip kesiyor bazen) o konuda uzmanlaşıyor.. Başına gelene direnmezsen hakikaten birşeyler öğreniyorsun, hayat ne garip (vapurlar falan).
Velhasıl; doktoru ve bir iki uzman tanış "bu çocuğun duygusal zekası biraz normalden fazla gibi, isterseniz bir kontrol ettirin belki özel eğitim gerekebilir" dese de, totomla gülüyorum ve hiç oralı olmuyorum çünkü bence üstün falan değil, sadece sosyal hadiselere ilgili ve meraklı. Ayrıca duygusal zekası ne kadar yüksekse, bedensel zekası da o kadar düşük ki, birine sevineceksem öbürüne paranoya yapmam lazım, işime gelmiyor. Vallahi geçen gün sonunda pantolonunu giymeyi başardı diye bütün kreş birbirine girmiş bayram yapıyordu, kime denk gelsem "Maya pantolonunu kendi giydi bugün" diye kutladı yahu.. Te Allahım Almanlar (bakınız yanda Almanya ve diğer ülkelerde "bilet alma" makinelerinin halini hiç abartısız tasvir eden çizim), bizim memlekette 10 yaşında daha poposunu kendi temizleyemeyen yavrular var ve zekaları son derece normal, bizde analar saç süpürge etmezlerse anadan sayılmıyorlar, çocuğa işini kendi yaptıran anayı tembel diye tepeliyorlar diyemedim.. Bu tip kişisel bakım şeySlerini takmıyorum ben kafama, her çocuk ve her kültür farklı..
Zeka ama çok dinamik bir konu, özellikle 80'lerin ortalarında ortaya atılan çoklu zeka tanımı nedeniyle ve ondan teee yüzyıllar önce Mevlana'nın da dediği gibi "herkes bir iş için yetiştirilmiş, gönlüne o işin meyli verilmiştir".. O nedenle her çocuk bir alanda yeteneklidir, zekidir, bir başka alanda ise zorlanabilir, bu onun zekasının eksik olduğu anlamına gelmez diyorum. Biz anne babalara "onun meylini" bulmada çok iş düşüyor. O nedenle kişisel hayallerimize, hırslarımıza, endişelerimize ya da gereksiz "benim sucuğum süpeeeer" kibirlerine kapılmayalım ve çocuğumuzu kendi hayallerimiz doğrultusunda değil, onun ilgi ve yetenekleri doğrultusunda yönlendirelim, yoluna ışık olalım derim..