“Kadın şarkı söyleyemez” diyen Kürtlere çok kırgındı! - Sadık Aksoy
Bağ küllemesine karşı mücadele başladı
“Kadın şarkı söyleyemez” diyen Kürtlere çok kırgındı!
Taçsız dengbêj Ayşe Şan
Af et bizi Ayşe Şan! Payıma düşen utançla bu yazıyı yazdım!
Diyarbakırlı Ayşe Şan yaşamı boyunca hep mücadele etti. Günyüzü görmedi desek yeridir. Kürtlerde dengbêjlik önemlidir, kimi zaman saygınlıktır da ama? Aması şu o bir kadın olursa işler değişir hem de çok değişir.
Biz Kürtlerde lanetli bir önyargı var daha doğrusu gelişmemiş olan tüm halklarda “ kadın şarkı söylemesi ayıp, günahtır.” Hafif kadın gözüyle bakılır. Bu lanetli görüş eskiden pek yoğundu şu an ne alem de bilemem! Ve bu bakışın sahasında Ayşe Şan fazlasıyla nasibini alır, aldı.
Yasaklı dilin söylemiyle nefesinin son anına kadar Kürtçe şarkı söyledi. Dışlandı, tehdit edildi kimi zaman da gözaltına alındı. O bir Kürt kadınıydı dengbêj’likten öndün vermedi.
-Bu mücadele karşısında ne gördü?
-Kocaman bir yoksulluk ve yalnızlık…
Ayşe Şan gazetede yayınlanan bir söyleşisinde şöyle diyecekti : “ 70’li dönemlerde bölgede ismim nam salmıştı. Her yerde kasetlerim çalınıyordu. Âşık olan kızlar sesimle avunurdu. Esmer gözleri iri güzel bir kadınım. Rahmetli Yılmaz Güney de o dönemde meşhur tüm sinemalarda özellikle Kürt bölgelerinde filimleri bir değil üç kez izlenirdi. Çevrem “ Neden sen ile Yılmaz Güney bir filimde bir araya gelmiyorsunuz” söylemleri başlandı. Herkes buna sıcak baktı. Görüşmeler sağlanacaktı. Ancak Yılmaz Güney’in o talihsiz durumu yanı savcı öldürme olayı olunca her şey değişti.”
Kimsesiz ölen annesinin üzerine söylediği o çaresizlik “lê lê dayê” şarkısı ruhu nasılda acıtır. Dinlemenizi tavsiye ederim. Ama nerden bilecekti ki o’nun sonu da annesi gibi olacağını; Şan gurbet ellerinde İzmir-Buca da yaşamını yitirip orada defin edilecekti.
Kimi söylemlerde vefasızlığa ilişkin özellikle bir kısım Kürtlere o kadar kırgındı ki cenazesi Diyarbakır’a değil İzmir’de kalmasını istemişti. Tabii bunu söylerken asla başka bir mana çıkarılmasın! Kürt edebiyatına özellikle dengbejlik statüsünde önemli bir katkısı ve emeği vardır. “Kadın şarkı söyleyemez” diyen Kürtlere çok kırgındı!
Gerçek olan şu yoksulluk içinde öldü. Kimsesizler mezarlığına verildi daha sonra duyarlı Kürtler tarafından araştırılıp İzmir de yaşayan kızının aracılğıyla yeni bir mezar inşa edildi.
Ama en önemli olan şu ki: Dengêj bir kadına Kürtler ne kadar sahip çıktı daha ne kadar çıkamayacağız!