Güney Kore Dosyası 4.Bölüm : Kuzey Kore İlişkileri – Politika Atlası
2019 yazında 10 yıl önce Çin üzerinden Kuzey Kore’den kaçan bir kadının Seul’de cesedinin bulunması halkta şok etkisi yaratmıştı.Haftalar sonra inşaatta bulunan cesetleri inceleyen yetkililer kadın ve genç oğlunun açlıktan öldüğünü duyurdu.
Durum olağandışı olmasına rağmen, önemli bir gerçeği ortaya koydu.Korelilerin ortak tarihi ve kültürü hakkında binlerce söz söylenebilir.Ancak ikinci dünya savaşından sonra ayrılan komünist Kuzey Kore va kapitalist Güney Kore arasındaki derin ve travmatik farklar oluştu.Bugün Kuzey diktatörlüğünden zengin Güney Kore’ye kaçan birinin yeni hayata ayak uydurması oldukça zor.Bu fark gününde iki ülke bir gün birleşecekse oldukça büyük öneme sahip olacak.
Güney tarafına kaçanların sayısı azalma gösteriyor.Toplamda 33 bin Kuzey Koreli yerleştirilmiş durumda.2019’da 1047 kişi kaydedildi ancak bu son 20 yıldaki en düşük sayı.Bunun ilk nedeni Çin’in sınır kontrollerini arttırması ve gelen mültecileri geri göndermek konusundaki ısrarcı tavrı olabilir.Bir diğeriyse Kuzey Kore ekonomisinde yaşanan gevşemelerdir. Bu, diğer bölgelerde, özellikle de yarımadadaki 70 yıllık askeri çıkmazda gevşeme umutlarını artırdı.
2018’de birkaç aylığına hava değişti.Nisan 2018’de Moon Jae-in ve Kim Jong Un ilk kez askerden arındırılmış bölgedeki Panmunjom’da bir araya geldiler ve ülkeleri arasındaki sınırın ötesine geçtiler. Güney Kore (ve dünyanın çoğu) bayıldı. İki lider, ekonomik işbirliğini hızlandırarak ve kişisel değişimleri yoğunlaştırarak Kore’yi yeniden birleştirme çabalarını hızlandırma sözü verdi. Askeri gerilimi azaltmaya ve Kore savaşını resmen sona erdirmeye söz verdiler. Ayrıca “nükleer silahlardan arındırılmış” bir Kore yarımadası için çalışacaklarını da söylediler.
“Panmunjom ruhu” yeniden birleşme olasılığı hakkındaki tartışmayı yeniden canlandırdı. Kuzey’in dehşet verici rejimine ve nükleer tehditlere rağmen, Güney Korelilerin çoğu bu fikri destekliyor. Kuzey Korelileri düşman değil komşu olarak görüyorlar.Pek çoğunun diğer tarafta akrabaları var.Ancak birleşme fikri 20 ve 30’lu yaşlardaki Güney Koreliler arasında çok popüler sayılmaz.
Yeniden birleşme nasıl gerçekleşebilir? Güney Koreliler yıllarca Doğu ve Batı Almanya’ya örnek olarak baktılar. Ekonomik ve politik olarak zayıf bir Kuzey Kore, Güney tarafından absorbe edilecek. Mülteciler güneye doğru akacaktır. Güneyli vergi mükelleflerinin maliyeti ilk başta çok büyük olur. Ancak güney firmalarının kuzeyde modern altyapı inşa etmeleri için yeni fırsatlar olacaktır.
Ancak Bay Moon’un hükümeti daha kademeli bir süreci destekliyor. “Yeni kuzey politikası” demiryollarının, boru hatlarının ve karayollarının yeniden inşası yoluyla Kuzey Kore’nin aşamalı bir şekilde dünyaya açılması ve Kuzeydoğu Asya’daki ticaret bağlantılarının yoğunlaştırılması öngörülüyor.Ardından iki kore federal sistemle birleşecek.
1950-2010 GSYİH değişimi
Kim rejimi Amerikan birliklerinin yarımadayı terk etmesi gerektiğinde ısrar ediyor. Kim rejiminin hamisi Çin bu görüşe katılıyor ancak Çin’den korkan Güney Koreliler mutabık görünmüyor.Birleşik Kore’de kuzeyliler oy vermek isteyecektir.Bu da Kim hanedanlığının sonu anlamına gelecek.Belki de Kim’in yargılanmasına neden olacaktır.Çin’in buna izin vermesi şu anda mümkün görünmüyor.Moon’un planının önünde engeller olduğunu söylemek bile durumu açıklamak için yetersizdir.
Yeniden birleşmenin Güney Kore’ye maliyeti nedir? Tahminler, on yıllarca GSYİH’nin yaklaşık% 3’ü ila% 12’si arasında maliyet yaratacağını söylüyor. Güney Kore’nin potansiyel ekonomik faydaları belirsizdir. Almanya örneğinde, Doğu’ya yapılan mali yardımın büyük kısmı Batı Alman toprak ağalarının, inşaat firmalarının ve tüketim malları üreticilerinin hanesine yazıldı.Bunun yanı sıra o dönemki Doğu Almanya bugünkü Kuzey Kore’den çok daha zengindir. Batı Almanya doğulu komşularından iki kat daha zenginken Güney ve Kuzey Kore arasında 25 kat fark var. Çin ve Kuzey Kore ilişkileriyse bir diğer sorun.Kuzey Kore ticaretinin yüzde 90’ı Çin’e ait.Güney’den gelen yardımlar tekrar Güney Kore’ye dönmek yerine Çin’e akabilir.
Kuzey Kore büyük bir reform geçirene ya da yıkılana kadar birleşme pek mümkün görünmüyor. Şu durumda ikisi de pek olası değil. Bununla birlikte, Kuzey’deki ekonomik değişimler gerçektir. 1990’larda yarım milyondan fazla insanı öldüren kıtlık, milyonlarca Kuzey Koreli, yasadışı olmasına rağmen, hayatta kalmak için bir şeyler almaya ve satmaya başladı ve ülkenin aşağıdan dönüşümüne yol açtı. Ülkede şimdi jangmadang olarak bilinen yüzlerce yasadışı ama tolere edilen market var. Seul Ulusal Üniversitesi’nden Kim Byung-Yeon, sıradan Kuzey Korelilerin gelirlerinin en az üçte ikisini belki de daha fazlasını bu tür faaliyetlerden kazandığı söyleniyor.
Politik gevşeme belirtisi yok, ancak Marksist ekonomi artık Kuzey’de geçmişte kaldı. Piyasa ekonomisi Kim Jong Un döneminde yoğunlaştı.Çin ile olan ticaretin çoğu, büyük ölçüde piyasa ilkelerine göre faaliyet gösteren silahlı kuvvetler ve partiye yakın şirketler tarafından kontrol edilmektedir. Viyana Üniversitesi’nden Rüdiger Frank, “Chaebol’un Kuzey Kore versiyonu” diyor.Yönetimdekiler gelirlerinin bir kısmını devlet sandıklarına öder ancak resmi adı hala şirket vergisi değil. Bu, devlete sadık ama zenginlikleri de bir miktar kaldıraç sağlayan donju, “para adamları”, olarak bilinen yarı kapitalist yeni bir sınıf yarattı.Yabancı banka hesaplarına para yatırmanın yanı sıra, nakitlerini fiilen özel mülkiyetinin yaygın olduğu Pyongyang’ın emlak piyasasına yatırıyorlar.
Londra’daki Doğu ve Afrika Araştırmaları Okulu’ndan Hazel Smith, bu gelişmelerin önemli bir sonucu olarak vatandaşların bağlılıklarının devletten zengin gruplara kayması oldu. Liderlerinin büyüklüğüne inanıyor gibi davransalar bile, geçim kaynakları için devlete güvenemezler.
Bu “retorik ve gerçeklik arasındaki bariz uyumsuzluk” şu anki Bay Kim’in odaktaki farkını açıklayabilir. Babası gri ekonomiyi bastırmaya çalıştı. Bir noktada, eski banknotların artık yasal ihale olmadığını ilan ederek tüccarların tasarruflarına el koymaya çalıştı, ancak bu reformdan hızla dönüldü ve sorumlu yetkili vuruldu.
Buna karşılık, Kuzey Kore’nin şu anki tanrı kralı, jangmadang’a müdahale etmekten büyük ölçüde kaçındı. Propagandası refah vaat ediyor. Kuzey Korelilerin büyük çoğunluğu fakir kalsa da, gri ekonomi ve devlet işletmelerinin kademeli olarak pazarlanması, birçoğuna Kim Jong Il döneminde görülemeyecek bir refah sağladı. Kuzey Kore gittikçe paranın satın alamayacağı hiçbir şeyin olmadığı bir yere dönüşüyor.
1990’ların sonlarından itibaren Kuzey Kore ve Çin arasındaki canlı kaçakçılık ağları, Çin ve Güneydoğu Asya üzerinden yeraltı demiryoluyla Güney’e kadar on binlerce Kuzey Koreli’nin kaçmasına olanak sağladı. Fakat en son Bay Kim iktidara geldiğinden bu yana siyasi baskı yoğunlaştı. Çin sınırı boyunca güvenlik sıkılaştırıldı. Çin, yeni çitler ve video gözetim sistemleri inşa etti, kaçakçılara ödeme yapma ve yetkililere rüşvet vermenin bedeli ağırlaştı.
Kim, ekonomik büyümeyi kısmen kitleleri sessiz tutmanın bir yolu ve kısmen de nükleer silah programını finanse etmenin bir yolu olarak görüyor. Yönetiminde, Kuzey Kore, 2017’deki dört kıtalararası balistik füze de dahil olmak üzere dört nükleer test ve yüzün üzerinde füze fırlattı.Siegfried Hecker ve Stanford Üniversitesi’ndeki meslektaşlarına göre, muhtemelen yaklaşık 30 nükleer silah ve daha fazlası için yeterli parçalanabilir malzemeye sahip, ancak savaş başlıklarının boyutlarını füzelerine uyacak şekilde boyutlandırabileceği konusunda hala bir belirsizlik var.Bir diğer belirsizlik bu füzelerin gerçekten ABD’yi vurup vuramayacağı.
Bay Kim öfkeyle nükleer bir silah fırlatacak olsaydı, rejiminin sonu olurdu (ve çok daha fazla şeyin sonu). Ancak, bu tür silahlara sahip olmanın, dış saldırılara karşı en caydırıcı güç olduğuna inanıyor gibi görünüyor.Kim ve Donalt Trump bu konuya ilgili üç kez buluşmuş olsa da bir yere varılabilmiş değil. Mayıs 2019’da Bay Kim, bir yıl önce terk edeceğine söz verdiği füze testlerine devam etti.
Kim’in “yeni yolu”, mevcut durumdan daha endişe verici bir şeyi temsil ediyor. Amerika’nın Kuzey Kore’nin füze testlerine yeniden başlamasına verdiği yanıt zayıf ve sessizdi. Washington, DC’deki bir düşünce kuruluşu olan Stimson Center’dan Jenny Town, Bay Kim’in kendine güveninin arttığını söylüyor. “Kırmızı çizgilerin ne olduğu çok net değil. Şimdi ne tür bir provokasyon bir tepkiye yol açacak? ”
Bu pek çok belirsizlikten yalnızca biri.Bölge müttefikleri arasındaki ilişkiler hiç olmadığı kadar gergin. Güney Kore, Trump yönetiminin ittifaklara yönelik yaklaşımını hem sakıncalı hem de korkutucu buluyor.Önceki Amerikan başkanları Kore’deki birliklerini (hâlâ 28.000 olan) Asya’da barışı korumak için daha geniş bir stratejinin parçası olarak görüyorlardı. Bay Trump maliyet konusunda homurdanıyor. İki ülke arasında, her beş yılda bir gerçekleşen maliyet paylaşımı konusundaki görüşmeler, her yıl acı veren bir ritüel haline geldi. Her iki taraf da kamuoyunda ittifakın “çelik gibi sağlam” olduğunu tekrarlıyor. Fakat Bay Trump buna inanmamız için pek işaret sunmuyor
Amerika ile Çin arasındaki kötüleşen ilişki daha da karmaşık bir hal alıyor. 2017 ve 2018’in başlarında, iki büyük güç Kuzey Kore’nin provokasyonlarını engelleme arzularında nispeten birleşmiş görünüyordu. Çin, Kim’in nükleer hırslarını engellemek için tasarlanan uluslararası yaptırımların sıkı bir şekilde uygulanması yoluyla tehdidi Kuzey’den azaltma çabalarına destek verdi. Ancak iki ülke arasındaki ticaret savaşı bu konudaki işbirliğini baltalıyor.
Emre 15 Nisan 2020 Asya, Güney Kore
Önceki Önceki yazı: Güney Kore Dosyası 3.Bölüm: Siyasi Dönüşüm
Sonraki Sıradaki Yazı: IMF: Küresel Ekonomi %3 Daralacak!