Leyla Gencer anısına ‘Primadonna ve Yalnızlık’
Ünlü soprano Leyla Gencer vefatının onuncu yılında, İstanbul Kültür Sanat Vakfı’nın (İKSV) hazırladığı özel etkinliklerle anılacak.
İtalya’daki evinde vefat ettiği 2008 yılına kadar İKSV’nin Mütevelliler Kurulu Başkanlığı’nın yürüten Leyla Gencer’in anısına düzenlenen “Leyla Gencer: Primadonna ve Yalnızlık” sergisinin küratörlüğünü, Prof. Dr. Yekta Kara üstleniyor. 11 Eylül’de Borusan Müze Evi’nde açılışı yapılacak sergi 10 Ekim’e kadar Pazar günleri hariç, saat 10.00 – 18.00 ‘de ziyaretçi kabul edecek. Sergide Gencer’in hayatının farklı dönemlerine ışık tutan çeşitli kayıtlar ve şahsi eşyaları yer alıyor.
İKSV, La Scala Tiyatrosu Akademisi ve Borusan Sanat’ın beraber düzenlediği, Kadıköy Belediyesi, Süreyya Operası ve İtalyan Kültür Merkezi’nin de katkı sağladığı, bu yıl dokuzuncu defa yapılacak olan Leyla Gencer Şan Yarışması Final Serisi’nde on beş ayrı ülkeden kırk dört şan sanatçısı yarışacak. Türkiye’den on dört sanatçının katılacağı yarışma üç etaptan oluşuyor. Halka kapalı bir yerde düzenlenecek çeyrek finalin ardından 26 Eylül’de saat 11.00 – 17.00’de Süreyya Operası’nda yarı final yapılacak. Finale kalan sekiz sanatçı 28 Eylül’de Lütfi Kırdar Kongre ve Sergi Sarayı’nda yarışacak. Final galasında sahne alacak Borusan İstanbul Filarmoni Orkestrası’nı şef Pietro Mianiti yönetecek. Jürinin seçtiği isimler üç büyük ödülü alırken, dinleyicilerin oylamaları da Leyla Gencer Halk Ödülü’nü alacak ismi belirleyecek. Birincinin 12.500 Euro, ikincinin 7.500 Euro ve üçüncünün 3.500 Euro para ödülü alacağı yarışmada Halk Ödülü’nü alan isim İstanbul Müzik Festivali’nin bir konserinde sahne alma hakkını kazanacak.
Bu yıl ilk defa Deutsche Oper Berlin Özel Ödülü’nün verileceği yarışmada ödüle layık görülen sanatçı, Deutsche Oper Berlin bünyesinde rol alma şansını elde edecek. La Scala Akademisi Özel Ödülü’nü alacak sanatçı, La Scala Tiyatrosu Akademisi’nde üç aylık eğitim bursu kazanacak. Borusan İstanbul Filarmoni Orkestrası Özel Ödülü’nü alacak sanatçı ise Borusan İstanbul Filarmoni Orkestrası ile bir konsere çıkacak. Jette Parker Genç Sanatçılar Programı Özel Ödülü, İngiliz Kraliyet Operası tarafından verilecek. Ödüle layık görülen sanatçı, kurum bünyesindeki dört özel eğitime katılabilirken seçmelere katılma hakkını da elde edecek.
Başkanlığını ünlü İtalyan bariton Renato Bruson’un yarışmanın jürisinde, Borusan İstanbul Filarmoni Orkestrası Sanat Direktörü, sürekli Şefi ve Viyana Devlet Operası’nın düzenli konuk şeflerinden Sascha Goetzel, La Scala Tiyatrosu Cast Direktörü Toni Gradsack, İngiliz Kraliyet Operası Jette Parker Genç Sanatçılar Programı Sanat Direktörü David Gowland, İstanbul Devler Opera ve Balesi eski Müdürü ve Genel Sanat Yönetmeni, MSGSÜ Devlet Konservatuvarı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Yekta Kara, Valle d’ltria Festivali Sanat Direktörü Alberto Triola ve Deutsche Oper Berlin Opera Direktörü Christoph Seuferle yer alıyor.
9. Leyla Gencer Şan Yarışması Final Serisi, 23 – 28 Eylül tarih aralığında İstanbul’da yapılacak. Yarı final ve final galalarına katılmak isteyenler için biletler, 14 Eylül itibariyle Biletix ve İKSV ana gişeden temin edilebilir.
İKSV, Leyla Gencer’in anısına bir belgesel hazırladı. İKSV belgesel için bünyesinde barındırdığı Leyla Gencer Arşivi’nden de seçkilere yer verdi. İKSV prodüksüyonu, Yekta Kara ve Ahmet Erenli danışmanlığında hazırlanan projenin yönetmenliğini Selçuk Metin yaptı. Senaristliğini Zeynep Oral’ın yaptığı belgeselin çekimleri İstanbul ve Milano’da gerçekleşti. Proje kapsamında La Scala Tiyatrosu Akademisi kurucusu Carlo Fontana, müzikolog ve eleştirmen Lorenzo Arruga, San Carlo Operası Yöneticisi Rossana Purchia, yönetmen Ferzan Özpetek, yazar Franca Cella, Borusan Sanat Genel Müdürü Ahmet Erenli, İKSV Genel Müdürü Görgün Taner, 9. Leyla Gencer Şan Yarışması Jüri Başkanı Renato Bruson, Leyla Gencer Şan Yarışmalarına katılan Simge Büyükedes, Asude Karayavuz, 4. Leyla Gencer Şan Yarışması birincisi soprano Nino Machaidze, La Scala Tiyatrosu Akademisi Müzik Departmanı Yöneticisi Daniele Borniquez ile Srefisto Operası Sanat Yönetmeni ve Gencer’le uzun yıllar çalışmış olan dekoratörü Pier Luigi Pizzi gibi Gencer’in tanıştığı, çalıştığı isimlerle röportajlar yapıldı. Belgeselin Aralık ayında gösterilmesi planlanıyor.
Batı ülkelerinde “La Diva Turca”, “La Regina”, “La Gencer” olarak bilinen Ayşe Leyla Gencer, 1928 yılında İstanbul’da doğdu. İstanbul İtalyan Lisesi’ni bitirdikten sonra şan eğitimi almak için İstanbul Devlet Konservatuvarı’na başladı. Besteci Cemal Reşit Rey ve orkestra şefi Muhittin Sadak’ın öğrencisi olan Gencer, şan eğitimine Ankara Devlet Operası’nda devam etti. Ankara Devlet Opera ve Balesi Korosu’nda yer alan soprano, 1950 yılında Mascagni imzalı “Cavalleria Rusticana”da Santuzza rolüne hayat verdi. İtalya’daki Napoli San Carlo Tiyatrosu’nda yine Santuzza rolüne can verdi ve buradaki tiyatrolara adım atmış oldu. Türkiye ve İtalya’nın 1953 yılında imzaladığı bir kültür anlaşması kapsamında Roma’da radyo konseri verdi. Napoli’de “Madame Butterfly” ve “Yevgeni Onegin” operalarını seslendiren Gencer, 1957 yılında Lidoine rolünü yorumladığı Poulenc imzalı “Les Dialogues des Carmalites”in ilk gösteriminde La Scala Tiyatrosu’nda sahnedeydi.
1957 – 1980 yıllarında La Scala Tiyatrosu sahnesinde Verdi’nin “Don Carlos”, Mozart’ın “Idomeneo”, Bellini’nin “Norma” gibi büyük eserlerin başrollerinde yer aldı. 1958 yılında Pizetti’nin “L’Assassinio nella Cattedrale” eserinin ilk gösteriminde rol alan Gencer, 60’lı yıllarda kariyerinin zirvesinin yaşadı. Bu aralıkta Verdi’nin “Kudüs”, Donizetti’nin “Robert Devereux” ve Bellini’nin “Beatrice di Tanda” gibi hiç bilinmeyen ya da unutulmaya yüz tutmuş operalarda yer aldı.
1985 yılında Venedik La Fenice Tiyatrosu’nda Francesco Gnecco imzalı “La Prova di un’Opera Seria” eseriyle opera sahnelerine veda eden soprano, 1992 yılına kadar resital ve konserlerini sürdürdü. 1995 yılında “Leyla Gencer Şan Yarışması”nı kurdu. 1997 – 98 yıllarında La Scala Korosu’nun Genç Sanatçılar Okulu’nun yöneticiliğine atandı. 2008 yılında kadar İKSV’nin Mütevelliler Kurulu Başkanlığı’nın yöneticiliğini yapan Gencer, 2008 yılında İtalya’da vefat etti. Vasiyeti üzerine naaşına krematoryum yapıldı.
Leyla Gencer Anma Etkinlikleri
Leyla Gencer vefatının 10. yılı