Uluslararası Hasan El Benna Sempozyumu Yapıldı. | Gençdoku
Ana Sayfa Yazarlar Mustafa Furkan Uluslararası Hasan El Benna Sempozyumu Yapıldı.
5-6 Mayıs’ta Ankara Kocatepe Kültür Merkezi’nde Ankara’ya şeref katan bir sempozyum gerçekleştirildi : “Uluslararası Hasan El-Benna ve Müslüman Kardeşler Sempozyumu” Medeniyet ve Genç Birikim derneklerinin birlikte düzenlediği bu çok önemli sempozyum, dünyanın bir çok ülkesinden gelen konuşmacılara ev sahipliği yaptı. Öncelikle bu sempozyuma konu olan Hasan El-Benna’yı tanıyalım.
1928’in mart ayında Hasan El-Benna ve 6 arkadaşı “Çalışmak bizden, başarı Allah’tandır.” diyerek Müslüman Kardeşler’i kurdu. “Amacımız Allah, yasamız kuran, liderimiz Resûl, yolumuz cihat, Allah yolunda ölüm imamımızın adı.” onların genel prensipleriydi. Bu cemiyet avam diyebileceğimiz kişilerin desteği ile kuruldu. İçlerinde hırdavatçı da vardı saatçi de hamal da.
Müslüman Kardeşler-İhvan-ı Müslimin Hasan El-Benna, İngilizler tarafından işgal altında bulunan Mısır’da doğdu. Reşat Dini Bilgiler Okulu ve Mahmudiye Ortaokulu’nda okudu. 12 yaşındayken ortaokulda “Ahlak ve Edep Cemiyeti” isminde okul içi bir cemiyet kurdu ve okuldaki öğrencilere ahlakî açıdan çeki düzen veren çalışmalar düzenledi. Daha sonra arkadaşları ile birlikte “Haramları Önleme Cemiyeti”ni kurdu. Bu cemiyetle günah işleyen kişilere sadece o günahla ilgili ayet ve hadis içeren mektuplar yazıp gönderiyorlardı. Üyelerinden birisi yakalanana kadar da kim oldukları bilinmiyordu. Gidip geldiği mescitte Hassafiye tarikatı mensuplarını gören Benna, bu tarikata ilgi duydu ve zikirlerine katıldı, tarikat şeyhinin sağlam duruşundan etkilendi. Misyonerlere karşı “Hassafiye Hayır Cemiyeti”ni kurdu. İslam’ın yayılmasına katkısının yanı sıra içine düştüğü yanlışlıklar-aşırılıklar sebebiyle tasavvuf camiasını eleştirdi ve tarikattaki duruşunu kendi ilkeleriyle belirledi. Tarikattaki bazı günler arkadaşları ile birlikte insanlardan uzak kalmaya çalışırlar, sadece Kur’an okur ve zikir yaparlardı. Okul yıllarında namaz için izin vermeyen hocalarına “Allah’a isyanda yaratılana itaat yoktur.” diyerek onlarla tartışır ve namaza giderdi. Yaz tatillerinde müezzinleri sabah namazına uyandırmak için üç arkadaşı ile mahalleleri paylaşır ve onları namaza kaldırırlardı. Sonrasında Nil kenarına geçip ezan sesini dinler ve bu kadar kişinin namaz kılmasına vesile olduğu için ayrı bir mutlulukla namazını kılardı. 16 yaşında, şimdiki adı Kahire Üniversitesi olan Darul Ulum’a girdi. Okula girişte sınav yapan hocayı tanıdığı halde Allah’tan başkasına sığınma hatasına düşme korkusuyla onunla sınav öncesi görüşmedi. Buraya girmek için 18 bin beyit ezberledi. Buradan edebiyat öğretmeni olarak mezun oldu ve İsmailiyye’de göreve başladı. Orada 6 arkadaşıyla birlikte İslam dünyasına büyük katkı sağlayacak “Müslüman Kardeşler Cemiyeti”ni kurdu. Mısır’da ve dünyada oldukça aktif olan bu cemiyet, kahvelerde irşat faaliyetleri ile işe koyuldu. On dakikalık sohbetlerle halkın ilgisini çekti. Halkın kısa zamandaki büyük ilgisi Mısır kralını rahatsız etti. Kral Faruk, Benna hariç bütün cemiyet üyelerini hapse attı. Kimsenin olmadığı bir caddede, elektriklerin kesildiği bir gece Benna silahlı saldırıya uğradı ve şehit oldu. Cansız bedeni dahi kralı o kadar korkutmuş olmalı ki Kral Faruk, cenazeye katılımı yasaklamıştı. Hasan El-Benna sadece yaşlı babası ve 3 kadın tarafından defnedildi.
Vaaz ve irşat girişimiyle birlikte bir merkez ve mescit inşaatına giriştiler. Bu inşaat sırasında üyelere samimiyetlerini göstermeleri için ilk yardımı kendilerinin yapması istendi. Herkes belli bir miktar para ödemeliydi. Sonraki günler, içlerinden birisi toplantıya geç gelince bu kişinin parayı tedarik edemediği için bisikletini sattığı ve 6 km uzaktaki evinden yürüyerek geldiği anlaşıldı. Bu samimiyet, onların bu yola nasıl baş koyduklarını gösteriyordu. Sonraları Benna hakkında iftiralar baş gösterdi fakat Allah’ın izniyle hepsinin altından kalkan Benna aklandı. O, zaten her defasında “Allah her şeyi hakkıyla bilendir.” derdi. Daha sonra “Hira İslam Enstitüsü” nü kurdu. Buradaki program diğer okullardan farklıydı. Burada dersler namaz saatine göre ayarlanıyordu ve ilmî dersler veriliyordu. Bunu, bayanlar için kurulan “Müminlerin Anneleri Okulu” izledi. Müslüman Kardeşler her alanda aktif olmaya çalışmış ve gerektiğinde hükümetlere İslam ahkâmına uymaları için muhtıralar da vermiştir. Sonraları siyaset alanına da girecek olan hareket, birçok hareketi de doğurmuştur. Halen en fazla Mısır’da etkin durumdadır.
İki gün süren ve 7 oturumdan oluşan sempozyum, birbirinden güzel tebliğlere sahne oldu. Oturum başlıklarıysa şöyle: Hasan El-Benna’nın Kişiliği, Hasan El-Benna Dönemi ve Sonrası İhvan, İhvan Düşüncesi, İhvan Kimliği, İhvan Mücadelesi, İhvan’ın İslam Dünyasındaki Etkileri, İhvan Hareketinin Bu Günü ve Geleceği.
Ürdün, Malezya, Suriye, Mısır, Katar, Filistin, Suudi Arabistan, Fas ve Türkiye olmak üzere toplam 9 ülkeden 26 konuşmacının katıldığı sempozyumu izleyemeyenler için istifade edilecek notlar şöyle:
Yrd. Doç.Dr. Fahri HOŞAB; Benna döneminde İslam dünyasının içinde bulunduğu kötü durumdan, halkın İslam’dan uzaklaşması için yapılan planlardan, sufi çevrelerin bidatlerle birlikte muhteva değiştirerek özünü kaybettiğinden ve tüm bunlar çerçevesinde değişen İslam dünyasından bahsetti. Müslümanların anlayış farklılığından kaynaklanan ihtilaflı meselelerin Benna tarafından ayrılık sebebi olarak görülmediğini ve buna bağlı olarak Benna’nın Müslümanların birleştirilmesi için hilafet müessesi üzerinde durduğunu söyledi. Benna’nın hilafet hakkındaki sözü ise şöyle: “Hilafet İslamî bir şiardır.”
Ürdün İhvan-ı Müslümin Genel Başkanı Dr. Hemmam SAİD, Hasan El-Benna’nın cihaddaki yenilik dehasını anlattı. Said İslamî uyanışı, ilk nesil ve sonraki nesillerin İslam’ı ayağa kaldırması olarak iki merhalede ele aldı. Burada bahsedilen birinci nesil sahabi, ikinci nesilse cemaatlerdir. Benna’nın İhvan hareketinin Resûlullah aleyhisselamın davet metoduna uygun olmasına çalıştığını, bu hareketin çağrısının Hz. Peygamber aleyhisseam dönemindeki davetin gerçek bir sesi olması için uğraşıyoruz dediğini aktardı. İlk işimizin zihinlerimizi ve düşüncelerimizi nübüvvet nuruyla aydınlanan bu asra götürmek olduğunu söyledi. Hareketin hedefe ulaşmasında kullanılan araçları derin köklü bir iman, incelikli oluşum, yapılanma, sürekli çalışma olarak özetledi ve onun kullandığı en önemli aracın eğitim olduğunu belirtti. Son olarak başkanı şehit edilmiş olduğu halde hareketin hala devam etmesini bu hareketin metodundaki sağlamlığa bağlayarak bunun nedenini hareketin kaynağını Allah’tan alması olarak özetledi.
Türkiye’den Prof. Dr. Hayrettin Karaman Hoca’ysa Hasan El-Benna’nın medeniyet ve tecdit projesinin esasları üzerinde durdu. Benna’nın “Beynel Emsi Vel Yevm Risalesi”nde sıraladığı İslam devletinin temellerini gevşeten sebepleri şöyle özetledi: İhtilaflar ve çekişmeler, lüks ve refah düşkünlüğü, dilleri Arapça olmadığı için sahih İslam’ı anlayamayan kavimlerin İslam dünyasına hâkimiyeti, ilim-teknik yerine faydasız felsefî ilimlerle vakit öldürmek, mağrur hükümdarların ilerleyen toplumların gelişmelerini önemsememeleri ve böylelikle diğer devletlerin saldırıları karşısında aciz kalmaları, İslam ülkelerinin yabancı hayranlığı yüzünden basiretsiz bir şekilde taklide kapılmaları. Ayrıca Karaman, İmam Hatip yıllarında çıkardıkları dergide Benna ve Seyyid Kutub hakkında yazdığı yazılar yüzünden tehdit edildiğini anlattı. Tehdit mektubuna cevaben, “Bu kişiler hatasız değildir fakat İslam’a kazandırdıkları yanında hataları çok küçük kalır. Bu büyük şahsiyetlerin yerlerinin doldurulması zordur. Onun için bu kişileri tanımak önemlidir.” dediğini aktardı. O dönemde bazı çevrelerin Benna’yı mezhepsizlik, itikad bozukluğuyla suçlayarak onu halka kötü tanıtmaya çalıştığını anlattı. Fakat şu an Benna’nın anılır olduğunu onların ise unutulduğunu bildirdi.
Genç Birikim Derneği Genel Yayın Yönetmeni Ali KAÇAR, “Hasan El-Benna Döneminde İhvan” başlığı altında Hasan El-Benna’nın hayatını sundu. Bu kutlu hayatı anlatırken Kaçar, İhvan hareketinin 7 ilkesinden birini vurguladı. Hasan El-Benna bu ilkede şöyle der: “ İslam’ın hem dünya hem ahret için kuşatıcı bir düzen olduğuna inanıyorum. Her gün Kur’an-ı Kerim’den belirli bir miktar okuyacağıma, pak ve temiz Sünnet-i Seniyye’ye sımsıkı yapışacağıma, Peygamber’in Sireti’ni ve Sahabe-i Kiram’ın hayat hikâyelerini iyice etüt edeceğime karar veriyor ve bunu taahhüt ediyorum.”
Verimli bir başka tebliğ ise sosyolog Vahdettin IŞIK’a ait. Işık, konuşmasına 19. Yüzyılı tanımlayan etkileyici bir sözle başladı: “ 19. yüzyıl Müslümanlar üzerinde Avrupa nüfuzunun pekişmesi demektir.” Tebliğine Mısır’ın dünyadaki öneminin vurgulayarak devam eden Işık, Napolyon’un “Mısır’a hâkim olan Avrupa kuvveti Hindistan’a da hâkim olur” sözünü aktardı. Napolyon’un Mısır’ı işgaliyle birlikte durdurulamaz bir güce ulaşan Batı’nın bugünkü projesinin Hristiyanlaştırma yerine sekülerizm ile kaynaştırılmış “sözde bir medeniyet”i dikte etmek olduğunu vurguladı. Hasan El-Benna ile Said Halim Paşa’nın hayatlarının birbirine çok benzediğini, yeni kurulacak Mısır Devleti’nin esaslarını “İslam’da Teşkilat-I Esasiye” adlı risalesinde belirten Sadi Halim Paşa’nın bu projesinin Hasan El-Benna tarafından vücut bulduğunu da sözlerine ekledi.
“Doğu’da bir ‘laiklik başkenti’nde Hasan El-Benna’nın öne çıkmasından çok memnunum.” diyerek güzel bir eleştiriyle sözlerine başlayan ilim adamı ve akademisyen Dr. Musa İbrahim el- İbrahim etkili hitabetiyle de takdir topladı. Hayreddin Karaman’ın “İbrahim El-İbrahim konuşurken sanki Benna’nın ruhaniyeti konuşuyordu!” diyerek İbrahim’in konuşmasına atıfta bulunması ayrı bir güzellikti. İslam’ın teori dini olarak yaşandığı bir zamanda Hasan El-Benna’nın bu dini cihat dinine dönüştürdüğünü söyleyerek Hasan el-Benna’nın neden kitap yazmadığını soranlara verdiği cevabı aktardı: “ Ben kitap yazmam, ben adam yetiştiririm!”
“Nebevi Davet Işığında Hasan El-Benna’nın Daveti” konulu tebliği sunan Prof. Dr. Mustafa AĞIRMAN Hasan El-Benna ile Resûlullah sallalahu aleyhi ve selleminin davet metodundaki paralelliğe bağlı olarak İhvan hareketinin başarısını Hasan el-Benna’nın insanları harekete davette Hz. Peygamber’i örnek alışına bağladı. Bu düşünceyi şöyle örneklendirdi: Muhacirle ensarı birbirine kardeş yapan Efendimiz aleyhisselamın önem verdiği kardeşlik duygusu Müslüman Kardeşler isminde kendini gösterir. Resulullah’ın farzlar ve yasaklar konusunda ashabından biat almasına benzer Hasan El-Benna da Müslüman Kardeşler’den biat almıştır. Hz. Peygamber aleyhisselamın insanlarla tek tek görüşme ve konuşma tercihini Hasan el- Benna da aynen uyguladı; kahvehanelerde insanlarla konuştu, eşek sırtında 3000’den fazla köy gezdi, insanları fikirlerine davet etti. Resûlullah aleyhisselamın malını, canını, vaktini Allah yolunda feda etmesi gibi Hasan El-Benna da İslam davası yolunda bir hayat yaşadı ve bu uğurda şehit oldu. Ağırman ayrıca Hasan El-Benna’nın tepeden inme değil, bizzat halkın içinden gelerek İhvan hareketinin yerini sağlamlaştırdığına dikkat çekti. Gençlere de tavsiyelerde bulunan konuşmacı Zeynep Gazali’yi hatırlatarak “Zindan Hatıraları” adlı kitabın ve Fî-Zilâl-il Kur’an’dan Kafirun Sûresi’nin gençler tarafından mutlaka okunması gerektiğini söyledi.
Araştırmacı yazar Ömer KÜÇÜKAĞA Hasan El-Benna’nın İslam Ümmeti’nin yeniden ayağa kalkması için İslam Ümmeti’ne bir lütuf olduğunu ve Benna’nın davetindeki en büyük aracının hitabet yeteneği olduğunu söyledi. Ayrıca Benna’nın şu özelliklerini de aktardı: Sesindeki ihlâs Allah’a yakınlığından dolayıydı. Konuşmasında ayetleri o kadar iyi yerde kullanırdı ki dinleyenler konuşmanın tamamı ayetlerden oluşuyor sanırdı. O, hilafetin canlanması ile bütün milletin bir toplum olacağına inanırdı. En çok şu hadisi okurdu : “Kim sıdk ile Allah’tan şehadet isterse Allah onu şehitler mertebesine ulaştırır, velev yatağında ölse bile.”(Müslim, İmaret,154) Küçükağa bu hadisi okurken salondakilerin gür sesle getirdiği tekbirler herkesi duygulandırdı.
Filistin’den gelen Lütfi AĞBARİYYE de Benna’nın hayatı boyunca önem verdiği Filistin mücadelesiyle ilgili onun şu sözlerini aktardı : “Filistin her Müslümanın memleketidir ve bu dava Müslüman Kardeşler için akide meselesidir”.
Prof. Dr. Yasin AKTAY da hilafetin aniden kaldırılması ile Müslümanların şaşırdığını ve bir arayışa girdiğini, böylece o dönemde İslam dünyasında iki hareketin teşekkül ettiğine değindi: Birincisi Mevdudi’nin Cemaat-i islamîsi, diğeri deBenna’nın Müslüman Kardeşleri’dir. Birçok ihtilafın Kur’an ve Sünnet dışındaki referanslarımızdan kaynaklandığını aktaran Aktay, Benna’nın bunlara asla takılmadan yoluna devam ettiğini aktardı.
Filistin’den İ.Muhammed ABBAS da Hasan El-Benna’nın bir okul olduğunu söyleyerek Benna’nın hayatından kardeşlikle ilgili etkileyici birkaç hatırasını aktardı: Benna bir gün hapse girer ve hücresinin sıcak olduğunu fark eder. Bunun nedenini sorduğunda gardiyan ona kendi sobasını tahsis ettiğini söyler. Benna diğer kardeşlerine de aynı imkân sağlanmada hücresine girmeyeceğini söyler. Bu hatıra Müslüman Kardeşler isminin ne kadar da benimsenmiş olduğunu bizlere gösteriyor. Bir diğer hatırası da şöyledir: Benna elleri nasırlaşmış bir sol görüşlü Müslüman ile tokalaşır. Adama elinin neden sert olduğunu sorar ve bu nasırın çalışmaktan kaynaklandığı cevabını alır. Benna’nın ilgisi ve duygusallığından son derece etkilenen adam, daha sonra İhvan’ın saflarına katılır ve Filistin davasının öncülerinden olur.
Ahmet VAROL İhvan’a yöneltilen eleştirileri anlatırken İhvan’ın dünya çapında en geniş sahaya sahip cemaat olması dolayısıyla çok eleştiri aldığını belirtti. Hasan El-Benna’nın İhvan hareketini “Selefî bir dava, Sünnî bir yol, sufî bir hakikat, samimi bir cemaat, ekonomik bir şirket, siyasi bir duruş” şeklinde tanımladığını söyledi. Burada geçen “siyasi bir duruş” ilkesini ise şöyle açıkladı: Benna’nın siyasi oluşumdan kastı, halkı Allah’ın koyduğu kurallarla yönetmek ve böylelikle sosyal nizamı sağlamaktır çünkü “ Hâkimiyet ve kanun koyma hakkı Allah’ındır.” Ayrıca demokrasi Allah’ın nizamını değiştirmek değil, toplumu yönetenleri seçmek ve denetlemektir.
Prof. Dr. Hacı DURAN hareketin şimdiki durumu ve geleceği hakkında sunum yaptı. Hareketi oluşturan mekanizmaları şöyle özetledi:
1) Hareketin kapsayıcı bir durumda olması, kaynak olarak sadece Kur’an, Sünnet ve gelmiş geçmiş ulemanın kitaplarını temel alması, kendilerine has bir metinlerinin olmayışı, böylece kendileri ile diğer Müslümanlar arasına sınır koymamaları ve bu açıdan diğer klasik cemaatlerden farklılık göstermesi.
2) Antiemperyalist, antiseküler bir hareket olmaları ve bunun sonucunda ticarethaneler, dernekler açarak Müslümanları tüketim maddelerini üretmeye davet etmeleri, Müslümanların kalkınmalarını desteklemeleri, çağdaş topluma karşı çağdaş toplum araçlarını kullanarak kendilerini ifade etmek için yeni argümanlar oluşturmaları.
3) Hasan El-Benna’nın döneminde öne çıkan Abduh ve Afganî gibi şahsiyetlerin Batı ile mücadeleyi teoride bırakmaları, İslamî nassları kendi içlerinde eleştirmelerine karşılık Hasan El-Benna’nın bu yola başvurmayıp tenkit yerine amelî olarak hareket etmesi, bu yönleriyle diğer şahsiyetlerden ayrılması ve başarılı olması.
Bu hareketi doğru okumak ve hayatımıza uygulamak adına genel geçer tavsiyeler yerine hissemize düşen önemli hususları değerlendirecek olursak şunları söyleyebiliriz: Müslümanlara en başta sağlam itikad lazımdır. Kişi, amele dönüşmeyecek ilimlerle meşguliyeti terk etmelidir. Müslümanları birbirine kenetleyen İslam kardeşliğine özel önem gösterilmelidir ve bu birlik, ihtilaflı meselelerle zedelenmemelidir. Zühd ve takva amelde olmazsa olmazdır. Sünnet’e azami ölçüde ittiba edilmelidir. İnsanları davette sosyal medyanın dışına taşılmalı, muhataplarla Benna gibi yüz yüze gelinmeli ve davet edilen kişiler takip edilmelidir. Vatanın doğulan yer değil tüm Ümmet toprağı olduğu bilinci zihinlere kazınmalıdır.
Mustafa FURKAN / Ankara / Gençdoku Haziran 2012
Etiketler: Hasan el bennamustafa furkansempozyum