Borsada Alım – Satım Nasıl Yapılır? | Paratic
2015-06-08 18:39:03 May 24, 2017
Borsa piyasasında alım – satım yaparak kazanç elde etmek ister misiniz? Elbette istersiniz, çünkü borsada işlem yapan herkesin amacı para kazanmaktır. Sizde para kazanmak istiyorsanız, borsa piyasası doğru ve güvenli bir seçim olacaktır. Peki, borsada alım – satım nasıl yapılır, paranızı nasıl değerlendirerek kazanç elde edersiniz?
Birikimlerinizi borsada değerlendirmek için ihtiyacınız olan ilk bilgi, piyasayı tanımanızdır. Piyasanın nasıl işlediğini bilmeniz ve mantığını kavramanız gerekmektedir. Borsa nedir, öğrenmeniz demek piyasa hakkında iyi bir önbilgiye sahip olmanız demektir. Çünkü tanım size borsada yapılan işlemleri ve nasıl yapıldıklarını kısaca anlatmaktadır. Hatırlatmak gerekirse; ticarete konu olan mal ve kıymetli evrakların, bir aracı kurum vasıtasıyla alınıp satıldığı kurumsal piyasalara borsa denmektedir.
Borsa tanımından da anlaşılacağı üzere alım – satım işlemlerine bir aracı kurum eşlik etmektedir. Ayrıca bu işlemi gerçekleştirmek ve emirlerinizi borsaya iletmek için de aracı kurumunuz olmalıdır. Piyasa ile aranızdaki bağı sağlamalarının yanı sıra emirlerinizi de borsaya aracı kurum iletir. Yatırımcı doğrudan, borsaya emir iletimi yapamaz. Borsa emirleri, iki aşamada borsaya iletilir. Birincisi yatırımcının borsaya iletmesi için aracı kuruma verdiği emir ve aracı kurumun borsaya ilettiği müşteri emri şeklindedir. Borsa alım – satım işleminiz ancak bu şekilde gerçekleşmektedir.
Bilgi edinmeniz gereken bir diğer konu ise borsada ne alınır, ne satılır konusudur. Borsada yatırım yapacağınız enstrümanları iyi bir şekilde tanımanız gerekiyor. Çünkü bu yatırım araçlarının fiyatlarında meydana gelen değişikliklere göre alış veya satış yapacaksınız. Eğer yatırım aracının hangi faktörlerden etkilenerek, fiyatlarının nasıl değiştiğini bilmezseniz, para kazanmak için ne zaman alım, ne zaman satım yapmanız gerektiğini de bilemezsiniz.
Borsada alım – satım işlemlerinde başarı sağlayabilmek için dikkat etmeniz gereken bir diğer konu ise deneyim kazanmaktır. Eğer borsada deneyiminiz yoksa küçük adımlarla ilerlemelisiniz ve kaybetmemek için teknikler geliştirmelisiniz. Günümüzde deneyim kazanmak için sanal borsa hesapları kullanılabilir ve bu sayede sanal para ile risk almadan piyasada nasıl yatırım yapılacağını öğrenebilirsiniz.
Borsada Alım – Satım Neye Göre Yapılır?
Borsada alım – satım işlemleri, arz ve talebe göre yapılır. Arz ve talep ise bir yatırım aracının fiyatındaki değişikliklerin ana nedenidir. Arz ve talep dengesine göre borsada fiyatlar oluşmaktadır. Alım – satım emrinizin gerçekleşmesi için de arz ve talebin birbirini karşılaması gerekir. Yani sizin al emrinize karşılık, aynı seviyeden sat emri olmalıdır. Sizin al emrinizle, herhangi bir aynı seviyedeki sat emrinin karşılaşmasıyla; siz alım, diğer kişi satım yapmış olur.
Borsada alım – satım işlemleri elektronik ortamda gerçekleşir ve bu ortamda emirler karşılaşır. Borsanın en temel ilkesi budur ve deneyimli bir borsacıysanız, yaptığınız al – sat işleminden kazanç sağlarsınız. Elbette bunun için belirlemeniz gereken bazı noktalar vardır. Örneğin vadeye karar vermelisiniz ve uzun vadeli mi, kısa vadeli mi yatırım yapacağınızı belirlemelisiniz. Kısa vadeli yatırımlar, borsada deneyimsiz yatırımcılar için risklidir. Ayrıca yapılan istatistiklere göre uzun vadeli yatırımlardan elde edilen kar, kısa vadeye göre daha fazladır.
Alım – satım işlemine ne kadar parayla girmek istediğinizi de belirlemelisiniz. Genellikle borsaya kaç lira yatırmak gerektiği merak edilir. Ama bilinmesi gerekir ki; borsada kaç parayla yatırım yaptığınızın bir önemi ve sınırı yoktur. Borsaya giriş amacınıza, nasıl para kazanmak istediğinize göre bu miktarı belirlemeniz gerekir. Borsada var olma nedeninizi bilmeli ve işlemlerinizde nasıl bir kazanç beklentiniz olduğuna karar vermelisiniz.
Borsada Alım – Satım İşleminin Kuralları
Borsaların belli kurallara göre işlediği, tanımda da bahsedilmektedir. Kurumsal özellikleri bu nedenle vardır. Alım – satım işlemleri de belli kurallara göre gerçekleşmektedir. Arz ve talebin karşılaşması, emirlerin verilmesi gibi bilmeniz gereken bazı noktalar bulunuyor. Bu noktaları bir örnekle anlamak istiyorum. Örneğin THY hissesi almak istiyorsunuz ve siz almak isterken, bir kişinin de satmak istemesi gerekiyor. Sizin alım yapmak istersiniz ve emir verirsiniz. Bu emre, talep emri denir. Başka bir yatırımcı satış yapmak ister ve emrini verir. Bu emir ise arz emridir. Sizin talep emrinizle, karşı tarafından arz emri, aynı seviyelerde ise birbiriyle eşleşir ve işleminiz gerçekleşir. Ardından 2 gün sonra sizin hesabınıza hisse geçer, satan kişinin hesabına da parası geçer.
Borsada verdiğiniz alım – satım emirleri, belli fiyat kademeleri üzerinden gerçekleşir. 5000 ve 10.000 lira arası fiyat aralığına sahip bir hisse senedi olduğunu varsayalım. Bu hisse senedi de, 100 liralık aralıklarla işlem görsün. Siz bu hisse senedi için 6040 liradan al veya sat emri veremezsiniz. Vereceğiniz emir, 6000 – 6100 gibi değerler üzerinden olmalıdır.
Bilmeniz gereken bir diğer kural ise borsada aynı seans içinde bir hisse senedinin en fazla % 10 aşağı veya yukarı hareket edebileceğidir. Bu aşırı dalgalanmanın önüne geçebilmek için kullanılan bir marjdır. Aynı fiyat değerleri üzerinden örneklemek gerekirse; 6000 liradan alınan ve kapanan bir hisse senedi, ertesi gün 12.000 liradan satılamaz. Limit hesaplamalarda, kapanış yerine ağırlıklı ortalama fiyatları kullanılır ve hareket aralığı bir seansta % 10’dur. Limit hesaplamada bu fiyatlara, tavan ve taban fiyat denmektedir. Bu aralık dışında emir verirseniz, emriniz gerçekleşmez ve sisteme işlenmez.
Gelen emirler arttıkça piyasada karşılanmaya başlamaktadır. Aynı fiyatlardan örneğimizi sürdürecek olursak; 6000 lira ve daha altında bekleyen alım emirleri; 6100 lira ve daha üstünde bekleyen satış emirleri vardır. Ama alım – satım işlemi hemen bu aralıklarda gerçekleşmez ve bazı yatırımcılar da beklemek istemez. Bu yatırımcılar mevcut fiyatlardan, kendi stratejilerine uygun gördükleri alım veya satım emrini verirler. Bu emirler, “benim hissemi 6000 liradan sat” veya “6100 liradan al” şeklindedir. Satmak için verilen piyasada geldiği zaman, 6000 lirada olan emirler ile eşleşir ve işlem gerçekleşir.
Bu işlemde 6000 liradan satılmak istenen hisse sayısı, alım için bekleyen emirlerden fazla ise emir 6000 lirada bekletilir. Sayı eşitlendiği zaman emir gerçekleşir. Daha sonra ise 6000 – 6100 lira olan aralık; 5900 – 6000 lira aralığına düşer. Bu şekilde de borsada en iyi alış ve satış emirleri yan yana söylenerek piyasanın durumu yorumlanmış olur. Yani bir yatırımcı “THY hissesi nasıl” dediği zaman, verilecek cevap, 5900 – 6000 lira olacaktır. Bu cevaptan anlaşılan ise 5900 liradan alıcı, 6000 liradan satıcı buluyor, demektir.
Alım – satım işlemi gerçekleştikten 2 gün sonra ise emirlerin yükümlülükleri yerine getirilir. Alım yapan kişinin hesabına hisse senedi geçer ve satış yapan kişinin hesabına da parası geçer. Bu işlem, aracı kurum, Borsa İstanbul ve Takasbank eşliğinde gerçekleşir.
Borsada Alım – Satım Nerede Yapılır?
Borsada alım – satım işlemleri, günümüzde elektronik ortamlarda gerçekleşmektedir. Yatırımcılar emirlerini, internet bağlantısı olan bir bilgisayar, akıllı telefon veya tabletten kolayca verebilirler. Teknoloji ile birlikte gelen bu kolaylık sayesinde, yatırımcıların başarı oranları da artmıştır. Daha iyi bir piyasa takibi yapılmaktadır. Hisse senedi ile ilgili araştırmalar, sürekli yanımızda olan akıllı mobil cihazlarımız sayesinde kolayca yapılmaktadır.
Borsada alım – satım işlemleri için ayrılmış özel yerler bulunmaktadır. Buralara elektronik ortam denmektedir ve borsa jargonunda tahta veya ekran olarak adlandırılmaktadır. Verdiğiniz emirler bu ortamda gerçekleşir. Alıcı ve satıcının bir araya gelmesine gerek yoktur. Siz emrinizi aracı kuruma verirsiniz ve işlemleri aracı kurum sizin için yapar. Hatta bazı durumlarda, emirleri de aracı kuruma bırakırsınız. Bu nedenle aracı kurumunuza güvenmeniz gerekmektedir.
Dikkat etmeniz iyi bir bilgiye sahip olmak ve deneyimlerinizi her geçen gün arttırmaktır. Borsa deneyiminiz arttıkça kendinize en uygun stratejileri geliştirmeli ve risklerinizi minimum düzeyde tutarak yatırımlarınızı gerçekleştirmelisiniz. Yapacağınız işlemlerden maksimum karı hedeflerken, deneyim ve stratejileriniz sayesinde risklerinizi sınırlandırmış olursunuz. Bu nedenle sanal borsa hesaplarından faydalanarak deneyiminizi arttırmanın ve strateji geliştirmenin yollarını aramalısınız.