SORU: İşe iade davası açabilmek için iş sözleşmesini işveren mi feshetmeli? Ben zorla istifaya zorlandım ve iş sözleşmesini kendim feshetmek durumunda kaldım. Bu durumda işe iade davası açma hakkım yok mu?
CEVAP: Genel olarak işçinin iş güvencesi hükümleri doğrultusunda feshin geçersizliğini talep edebilmesi için iş sözleşmesinin işveren tarafından feshedilmesi gerekmektedir. Yargıtay da bu konuda kararlar vermektedir. İşçinin haklı nedenle de olsa iş sözleşmesini feshetmesi, feshin geçersizliğini ve işe iade talebinde bulunma hakkını vermemektedir.
İşçinin işe iade davası açma hakkı tüm fesih hallerinde bulunmaktadır. Yani işveren iş sözleşmesini ister geçerli nedenle bildirimli olarak, isterse haklı nedenle derhal feshetsin, işçi her durumda feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini talep etme hakkına sahiptir. İş sözleşmesinin işveren tarafından feshedilmediği olayların başında, iş sözleşmesinin karşılıklı anlaşma yolu ile sona ermesi (ikale); işçinin istifa etmesi gelmektedir.
Uygulamada Yargıtay, tarafların karşılıklı anlaşma yolu ile iş sözleşmesini sona erdirdiği durumlarda (ikale), işçinin iradesinin hata, hile veya gabin gibi iradeyi fesada uğratan durumlar olup olmadığını; işverenin işçi karşısına sosyal ve ekonomik üstünlüğünü kullanıp kullanmadığını; işçinin makul yararı bulunup bulunmadığını iş güvencesi hükümlerinin bertaraf edilip edilmediğini her bir somut olayda ayrı ayrı incelemektedir.
"Özellikle işe iade davasından feragati içeren bozma sözleşmesine itibar edilmemesi gerekir"
İşçinin istifa etmesi koşullarında da aynı hususlar Yargıtay incelemesi açısından değerlendirilmektedir. İşverenin sosyal ve ekonomik üstünlüğünü kullanarak, tazminatları ödeme koşulu, benzeri baskılarla işçiden yazılı istifa dilekçesi vermesini istemesi ve işçinin buna uyması halinde gerçek bir istifa iradesi söz konusu değildir. Bu halde feshin işveren tarafından gerçekleştirildiği kabul edilmelidir.