Toprakları Kızılırmak ve Yeşilırmak havzalarında bulunan İç Anadolu tarihi kenti Sivas, yüzölçümü itibarıyla Türkiye'nin ikinci büyük ili. Sivas.
Tarih boyunca çeşitli devletlere başkentlik yapmış olan Sivas'ta sayısız tarihi eser yer alıyor. Ulu cami, Şifaiye, Buruciye, Çifte Minareli, Gök Medreseler, türbeler, kabirler, köprüler, hamamlar, hanlar, kervansaray, kale, kütüphane, konak gibi tarihi eserler, Atatürk Kongre ve Etnografya Müzesi görülmeye değer eserlerden bazıları.
Bunca tarihi eserin yanı sıra Sivas'ın çevresinde bulunan Kangal Balıklı Kaplıcaları, Sıcak, Soğuk Çermik suları, şelale ve gölleri, yaylaları ile de doğal güzellikler kenti olarak da anılmasına neden oluyor.
Sadakat ve görev anlayışı ile emsalsiz özellikleri olan Kangal Köpeği, halı ve kilim dokumaları, el sanatları, çarıkçılığı, kuyumculuğu, yemekleri Sivas'a has özellikler. Şimdi, yüksek platolar üzerindeki kentin 17 ilçesinden biri olan, Divriği ilçesine gidiyoruz.
Fırat Nehri kolu olan Çaltı Çayı vadisinde, deniz seviyesinden 1250 metre yükseklikte yer alan Divriği'nin ortasından geçen yol ilçeyi ikiye ayırıyor.
Kalenin bulunduğu yaka her bakımdan diğer yakaya oranla daha ağır basıyor. Tepede Divriği Kalesi var. Eteğinde eski yeni Divriği evleri, türbeler bulunuyor.
Ama en önemlisi eşi benzerine rastlanmayan güzellikte bir eser olan Divriği Ulu Cami yıllara meydan okuyan tüm yorgunluğu, yüzünden belli olurcasına, muhteşem heybetiyle yer alıp, görenleri hayran bırakıyor.
Abidevi kapılar üzerinde nakış oyması taş işçiliği için söyleyecek kelime, tam karşılığını verebilecek ifade bulamıyorsunuz. Aynısını yapmak artık imkânsız diyip öylece baka kalınan mabet ziyaretçilerini yıllar öncesine götürüyor.
Tarihi cami geceleri de sarı spotlarla mücevher gibi aydınlatılıyor.
Ne var ki, Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası'nın Batı Kapısı öne doğru kaykılmış. Dev kapı yüzeyinin taşları arasındaki rutubet, küf izleri, taş aralıkları, yıkılmak üzere oluşu, tüm neşenizi kaçırmaya yetiyor.
Yarın çok geç olabilir. Eğer ki duyan, ilgilenen varsa kapının durumu acilden de acil!!!
Ulu Cami'ye güneyinde, bitişik nizamda inşa edilmiş olan Darüşşifa yer alıyor. Bu iki yapıt ayırt edilemediğinden birlikte anılıyor. Mengücekoğlu Ahmet Şah ve Turan Melek tarafından 1228 tarihinde yaptırılmaya başlanan ve baş mimarı Ahlat'lı Hürremşah olan Anadolu'nun eşsiz bir baş yapıtı olarak kabul ediliyor.
Dönemin taş işçiliğini aşan bu anıtın özgün üslubu, Selçuklu döneminde ki muhteşem birikimi sergiliyor. 16 sütun, 23 tonoz ve iki kubbe ile örtülü eser Kuzey Taç Kapısı, Batı Kapısı, Şah Kapısı olmak üzere üç girişli. Kapılar üzerinde taş işçiliğinde görünen zengin çiçek ve bitki motifleri, saç örgüsü, yıldız, düğümlerinde görünen ışık ve gölge derinlikleri, çift başlı kartal motifleri ile kubbe içi detayları, sütunlar bir görüşte hafızaya kazınıyor!
Divriği Ulu Cami sabah güneşini arkasına alıyor, fotoğraf severler ön cephe için akşam ışığını daha rahat kullanabilirler.
Mengücekoğlları tarafından yaptırılan, surları 1,5 km uzunluğunda ki Divriği Kalesi ise günümüze ulaşan yegâne Türk Kalesi olma özelliği taşıyor.
Divriği'nin karşı yakası yani hastane binasının çevresi eski Divriği evlerinin daha sık görüldüğü sokaklarla dolu. Değişik mimari örnekler şaşırtıcı güzellikler barındırıyor. Birçoğu yenileme geçirmiş, birçoğunda ise hummalı bir faaliyet gözleniyor. Orijinaline sadık kalınarak yapılan cumbalar, çatılar yenilenip, güzellikleri hayretler içinde seyredilecek oyma tavan göbekleri korunmaya çalışılıyor. Kapıların tokmakları, ahşap balkon korkulukları sizleri bir yerlerden alıp bir yerlere götürmeye yetiyor.
Divriği sivil mimari eserleri olan konaklar, evler ahşap işçiliğinin en güzel örneklerini barındırması bakımından görmeye değer güzellikler taşıyor. İsmail Yıldırım Konağı, Alanlı, Ayanoğlu, Abdullah Paşa, Hacı İsmail Bey Konakları sanatsal öğeler taşıyor.
Divriği'de gece ve trenler
Divriği'nin ortasından geçen Çaltı çayına bakarken, gecenin sessizliğinde ve karanlığında, ırmak suyunda yaşayan kurbağaların varaklamalarını duyuyor, kurbağaların peşinde olan gece kuşlarının kanat sesleri karşılıklı tepelerde yankılanınca, kendinizi vahşi doğanın ortasında kalmış gibi hissediyorsunuz.
Divriği'nde gökyüzünde daha çok yıldız görünüyor. Gecenin koyulaştığı daha da ilerleyen saatlerinde sessizliği ve serinliği yüzünüzde hissetliğiniz bir anda, uzaklardan vagon tekerleklerinin, raylarla buluşmasından doğan bir ses yükselerek yaklaşıyor. Bu ses, Kars'tan kalkıp Divriği'nden, karanlığı yırtarcasına geçip, İstanbul Haydarpaşa'ya giden Doğu Ekspresinin sesi. Üzerinde yazan Kars - Haydarpaşa tabelası, eğer biraz İstanbulluysanız, hayalinizde Kadıköy'den kalkıp Haydarpaşa'ya yanaşan kuğu gibi gemileri, martı çığlıklarını duymanıza, şehir hatları gemilerinin uskurlarının tornistan yapışları sırasında çıkarttıkları deniz kokulu beyaz köpükleri hatırlamanıza, ya da hayal etmenize neden oluyor. Bir tuhaf oluyorsunuz…
Pencereleri ışıklı tenha vagonlar, makas sesleri ile birlikte, aksak davul atakları gibi azalıyor, trende sizden ciğerinizi delen kesik düdükleriyle hızla uzaklaşıyor.
Karanlığın sessizliğine yine gömülüyorsunuz.
Divriği'nden Haydarpaşa başka türlü düşleniyor, ya da özleniyor, belki de bana öyle geliyor!
Divriği'de başka trenler, demir madeni taşıyan değişik tren vagonları da geçiyor. Kısacası Divriği Demirdağ, Türkiye'de Haydarpaşa istasyonundan sonra en fazla hat sayısına sahip ikinci istasyon olma özeliğini taşıyor. Demir madeni buradan gidiyor. Karabük, İskenderun Demir Çelik fabrikalarına madeni Divriği veriyor. Divriği'nde kazmayı nereye vursanız demir çıkıyor.
Yıllar önce tren yollarının açılma çalışmaları, demir madeninin bulunması, şu anda içinde oturduğunuz evin demirlerinin Divriği'nden gelmesine vesile oluyor.