Bebeklerde sarılık hakkında merak edilenler
BEBEKLERDE SARILIK HAKKINDA MERAK EDİLENLER
Bebeklerde sarılık bebeğin kanında fazla miktarda bilirubin oluştuğu zaman gelişir. Sarılık bebeğin cildinde ve gözlerinde sarımsı bir renk oluşmasıdır. Bebeklerde sarılık oluşması yaygın yaşanan bir durumdur. Özellikle erken doğan bebeklerde ( 38. gebelik haftasından önce doğanlar ) ve bazı emzirilen bebeklerde görülür. Sarılık bebeğin karaciğerinin kandaki fazla bilirubini atmak için yeterince olgunlaşmaması nedeniyle oluşur. Fakat bazı durumlarda ise bebekteki sarılığın nedeni bir hastalık olabilir.
Genelde yeni doğan bebeklerde sarılık için tedaviye gerek yoktur. Tedavinin gerektiği durumların çoğunda ise invaziv olmayan tedavi işe yarar. Sarılıktan dolayı bebekte komplikasyon gelişmesi ise nadir görülür. Fakat kandaki bilirubin düzeyinin çok yüksek olması bebekte sarılığın daha şiddetli olmasına neden olur. Şiddetli sarılığın yeterince iyi tevdi edilememesi ise bebeğin beynine zarar verebilir.
Bebeklerde sarılık oluştuğunda bebeğin cildi ve gözlerinin beyaz kısmında sarımsı bir renk oluşur. Bu durum daha çok bebek doğduktan sonra 2 – 4 gün içinde ortaya çıkar.
Bu gibi durumlarda bebeklerde sarılık olup olmadığını basit bir yöntemle test etmek de mümkünüdür. Elinizle bebeğinizin alnına veya burnuna hafifçe baskı yapın. Siz baskı yaptığınızda eğer bebeğinizin cildi sarımsı görünürse hafif bir sarılık durum olabilir. Eğer bebeğinizde sarılık yoksa bebeğinizin cildi normal renginden biraz daha açık görünecektir.
Bu testi iyi ışıklandırılmış bir ortamda yapmanız daha uygun olacaktır. Doğal olmasından dolayı gün ışığını tercih edebilirsiniz.
Bebekte sarılık kontrolleri
Normalde çoğu hastane bebekte sarılık olup olmadığına dair bir test yapar. Bunu aslında birçok pediatri akademisi de tavsiye etmektedir. Örneğin Amerikan Pediatri Akademisi doğum sonrasında bebek henüz hastanedeyken en azından her 8 – 12 saatte bebeğin rutin tıbbi kontrolleri yapılırken sarılık testi yağılmasını da tavsiye etmektedir.
Bebeklere ayrıca doğum sonrasındaki 3. – 7. gün arasında tekrar bir sarılık kontrolü yapılmalıdır.
Bebeklerde şiddetli sarılık belirtileri?
Eğer bebeğinizdeki sarılık şiddetli düzeyde olursa aşağıdaki belirtiler ortaya çıkar:
Bebeğinizin karın, kol ve bacakları da sarı görünür.
Bebeğinizin gözlerinin beyaz kısmı sarı görünür.
Bebeğinizi uyandırmak zor olabilir, hasta veya cansız görünür.
Bebeğiniz kilo almaz veya yeterince beslenmez
Sarılık 3 haftadan daha uzun sürer.
Bebeklerde sarılık nedenleri nelerdir?
Bebeklerde sarılığın ana nedeni kandaki şiddetli bilirubin oluşmasıydı. Özellikle yeni doğan bebeklerin karaciğeri henüz yeterince olgunlaşmadığı için kandaki bilirubini dışarı yeterince atamaz. Bu da kanda aşırı bilirubin birikmesine neden olur.
Bunun dışında bebeklerde sarılık oluşmasına yol açacak başka nedenler de olabilir. Bu diğer nedenler ise şunlardır:
Bebekte bir iç kanama olması
Bebeğin kanında bir enfeksiyon oluşması
Bebekteki viral veya bakteriyel bir enfeksiyon
Annenin ve bebeğin kanındaki bir uyumsuzluk
Bebeğin karaciğerinde bir sorun
Bebeğin kırmızı kan hücrelerindeki bir anormallik
Bebeklerde sarılık oluşmasına etki eden risk faktörleri
Bebeklerde sarılık oluşmasına etki eden çeşitli risk faktörleri de bulunmaktadır:
Erken doğum: 38. gebelik haftasından önce doğan bebeklerde bilirubini hızlı bir şekilde atma süreci normal doğan bebeklere göre daha yavaştır. Ayrıca erken doğan bebekler daha az beslenir, bağırsak hareketleri daha yavaştır. Bu da bilirubini dışkı yoluyla atma işini olumsuz etkiler. Dışkı yoluyla bilirubin az atılır.
Kan grubu: Eğer annenin kan grubu bebeğin kan grubundan farklıysa bebek plasenta yoluyla antikorlar alabilir. Bu da bebekteki kan hücrelerinin hızlı yıkılmasına yol açabilir.
Emzirme: Emzirilen bebeklerde eğer bebek beslenmede sorun yaşıyorsa veya emzirme yoluyla yeterince beslenemiyorsa sarılık oluşma riski daha yüksektir. Emzirmeyle yeterince anne sütüyle beslenemeyen bebekte sıvı eksikliği görülür ve bebek yeterince kalori alamaz. Bu da bebeklerde sarılık riskini artırabilir. Elbette ki bu durum bebeği emzirmemek anlamına gelmez. Bebekler eğer önemli bir engel yoksa mutlaka emzirilmelidir. Bebek yeterince ve sık sık emzirildiği zaman beslenmesi de yoluna girecek ve sıvı eksikliği de azalacaktır.
Bebeklerde sarılıktan dolayı komplikasyon gelişir mi?
Bebeklerde şiddetli sarılık eğer tedavi edilmez ise ciddi bir komplikasyon da gelişebilir. Şu komplikasyonların riski artar:
Akut bilirubin ensefalopatisi: Bilirubin normalde beyin hücreleri için toksik bir etkiye sahiptir. Eğer bebekte şiddetli bir sarılık varsa beyine bilirubin geçme riski vardır. Bu durumda bebekte akut bilirubin ensefalopatisi denilen durum gelişir. Bunun belirtileri şunlardır:
Bebek uyanmakta zorluk çeker veya cansız görünür.
Yüksek bir ses tonuyla ağlar.
Bebeğin vücudunda veya boynunda geriye doğru bir kavis oluşur.
Bebek ateş ve kusma görülür.
Akut bilirubin ensefalopatisi eğer bebeğin beyninde kalıcı bir hasar oluşturursa Kernikterus denilen bir durum gelişebilir. Bu durumda bebekte işitme kaybı, sürekli yukarı bakma, istemsiz ve kontrolsüz hareketler, bebeğin diş minesinde gelişim sorunları görülebilir.
Bebeklerde sarılık nasıl teşhis edilir, hangi testler yapılır?
Hekim bebekte sarılık teşhisi için şu testleri yapar:
Bebeğin genel görünüşüne bakar
Fiziksel bir muayene yapar
Kan örneği alarak kan testi yapar
Cilt testi ( Bu test için bilirubinmetre denilen bir cihaz kullanılır )
Ayrıca başka kan testleri veya idrar testleri de isteyebilir.
Bebeklerde hafif düzeyde seyreden sarılık vakaları genelde 2-3 hafta içinde kendi kendine iyileşir. Orta ve şiddetli düzeydeki sarılık vakalarında ise bebeğin hastanede tedavisi gerekebilir.
Bebeklerde sarılık tedavisinde şu yöntemler uygulanır:
Işık terapisi: Buna fototerapi de denir. Bebek bu konuda özel bir ışıklandırılmış sistem altında tutulur. Bu ışık uygulaması bilirubin moleküllerinin yağısını ve biçimini değiştirir. Bu da bilirubinin katı dışkı ve idrar yoluyla daha çabuk atılmasına yardımcı olur. Bu ışık bir ultraviyole ışığı değildir.
Bu ışık terapisinde bebek sadece bebek bezi ile kalır ayrıca gözlerine koruyucu bir özel bant örtülür.
İntravenöz immunglobulin: Bebeklerde sarılık anne ile bebeğin kan gruplarındaki farklılıktan kaynaklanabilir. bu durum bebeğin anneden antikor almasına neden olur. Alınan bu antikorlar bekteki kırmızı kan hücrelerinin yıkılmasına etki eder. İntravenöz immunglobulin tedavisi ile antikor düzeyi azaltılabilir. Bu da bebekteki sarılık düzeyini azaltmaya yardımcı olabilir.
Kan değişimi: Bu durum her ne kadar nadir uygulanan bir yöntem olsa da bebeklerde şiddetli sarılık yaşanması durumunda bir tedavi seçeneğidir. Bebekte nadiren de olsa bir kan değişimine gerek duyulabilir.
Ayrıca konu ile ilgili olarak Bebeklerde Sarılığın Evde Tedavisi isimli makalemizi de okuyabilirsiniz. Böylelikle evinizde bebeğinize nasıl bir bakım uygulayabileceğiniz konusunda ipuçları edinebilirsiniz.
Yayınlanma Tarihi : 21.01.2016