Yurt Madenciligini Gelistirme Vakfi - Teknik Geziler
BOSNA – HERSEK TUZLA
İlk olarak 1885’de tuz fabrikası açılmıştır. Bu fabrika halen çalışmaktadır. 1940’ların başlarında toplam 500 hektarlık alan bir alanda 181 adet sondaj kuyusu açılmıştır. Sondajlarda özel pompalar kullanılmıştır. Bu sondajlarla ortalama NaCl % 94 olarak bulunmuştur. Sonraki yıllarda su yerini tespit etmek için sondajlar yapılmıştır. Yukarı Tuzla’da elde edilmesi daha kolay olan tuz çıkarılmış daha sonra aşağı Tuzla’da bulunan ve çıkarılması daha zor olan kısım çıkarılarak işlenmiştir. Bu sebeple ilk aşamada kontrolsüz, ikinci aşamada ise daha kontrollü çalışılmıştır. Taze su 30 km öteden alınmaktadır. Yaklaşık 25-30 bar basınçla basılmaktadır.
Çözelti madenciliği yapılarak tuz elde edilmektedir. Yukarıdan su basılarak aşağıdan tuzlu su alınmaktadır. Sondaj kuyusuna yeraltındaki suyun dışarı çıkmaması için yağ basılmaktadır. Yağ tabakası tampon görevi görmektedir. Çapı 250 mm olan kuyuda iç içe iki boru bulunmaktadır. İçte bulunan borudan su basılmakta, dıştaki borudan ise, tuzlu su alınmaktadır. Çözeltideki tuz miktarı 320-360 g/lt’dir. Çözelti fabrikaya, 30 km uzunluğunda ki boru hattı ile gönderilmektedir. Yıllık üretim 1.5 milyon ton’dur. Üretim arttıkça su tehlike yaratmaktadır.Soda fabrikası 1890’da açılmıştır. Eski Yugoslavya'nın tek soda kimyasalları üretim tesisidir. ŞİŞECAM %80 hissesine ortak olmuş ve şirketin yönetimini Eylül 2006'da devralmıştır.
Termik Santral (Te Tuzla Omosnica Energetskog Sektora Federacije BIH)
1959 yılında faaliyete geçen tesis, Yugoslavya zamanında, ülkenin üçüncü büyük termik santrali idi. İlk buhar üretimi 1968’de gerçekleşmiştir. 50 yıl önce şehir dışında bulunan sanrtal, Tuzla şehrinin büyümesiyle bugün şehrin içinde yer almaktadır. Yedi farklı bölgeden alınan kömürün kalitesinin düşük olmasının da etkisiyle şehirde bir takım çevresel sorunlar yaşanmaktadır.
800 MW kapasiteli santral Bosna – Hersek’in elektrik ihtiyacının büyük bir kısmını karşılamakta ve santral yakınındaki iki kasabanın ısınmasında hizmet vermektedir. 721 işçinin çalıştığı santralde yılda 3,5 milyon ton kömür yakılmaktadır. Beş bölümden oluşan santralde 2002’de başlayan yenileme çalışmaları halen sürmektedir.
SIRBİSTAN – BOR