Moskwa: Gyrgyzystanly zähmet migrantlaryny öz watandaşlary aldadylar
​Moskwada ıüzlerçe migrant gyrgyzystanlylar tarapyndan döredilen autsorsing (outsourcing) kompaniıasyndan işlän zähmet hakyny alyp bilmeıär.
Nurtilek Mirbek uulu bir ıarym ıyldan bäri Moskwanyň myhmanhanalarynyň birinde ofisiant bolup işleıär. Ilkinji Moskwa autsorsing kompaniıasy oňa az töleg edensoň, ol gyrgyzlar tarapyndan açylan başga bir firmanyň müşderisi boldy.
“Şu ıylyň fewral aıynda men «Sewendeıs» atly kompaniıanyň bardygyny eşitdim. Ony Adis atly bir gyrgyz açypdyr, ol bir sagat işläniňe 200 rubl töleıär. Biz oglanlar bilen muňa begenişip, hemmämiz bu firma geldik” diıip gürrüň berıär.
Indi bolsa şol myhmanhanada işleıän 15 çemesi oglan her aıda gazanan 50 müň rubl aılyk haklaryny alyp bilmeıärler. Nurtilekiň sözüne görä, kompaniıa özüni bankrot diıip yglan edipdir.
“Olar Moskwada köp myhmanhana bilen işleşıärler. Meniň bilşime görä, biziň myhmanhanamyzdan 15 adam olardan aılyklaryny alyp bilenok. Biz ol kompaniıa ynandyk, sebäbi ol ıerde gyrgyzlar işleıärdi. Oglanlar firma telefon arkaly öz pasportynyň suratyny, migrasiıa kartyny iberdiler, ıöne hiç bir zähmet şertnamasyna gol çekmediler. Owal başda aılyklary kadaly tölediler, ıöne awgustdan başlap, bökdençlik döredi. Sentıabr aıynda asla tölemediler, oktıabr aıynda bolsa Adis öz oglanlary bilen gelip, firmanyň bankrota düşendigini aıtdy” diıip, Nurtilek aıdıar.
Orsıetde işleıän migrantlar aralykda durıan bir kompaniıa ıüz tutmaly bolıarlar. Şeıle usul migrantlaryň dokumentleri bilen iş salyşmak islemeıän iş berijileri kanagatlandyrıar.
İüzlerçe adam aılyklaryny alyp bilmeıär
Adis Subanow bilen gürleşenimizde, mart aıyndan bäri Arkalaşyga girıän ıurtlardan Moskwa işlemäge gelen ıüzlerçe migrantyň bu kompaniıa bilen hyzmatdaşlyk etmäge ıüz tutandygyny aıtdy. Olar indi öz aılyk haklaryny alyp bilmeıändigi üçin, Subanow öňki işdeş ıoldaşyny günäleıär.
“Mart aıynda Saltanat Abakirowa beıleki bir firma kompaniıanyň hasabyndan, 5 million 127 müň rubl geçirdi. Häzire çenli-de ol puly berenok. Häzir sud gidıär. Eger sud ol aıalyň alanlaryny yzyna gaıtarmaly etse, men hemmeler bilen hasaplaşaryn” diıip, ol aıdıar.
2016-njy ıylyň 21-nji oktıabrynda OsOO «Sewendeıs Grupp» kompaniıasyny döredenler Adis Subanow bilen Saltanat Abakirowa bolup durıarlar. Kompaniıanyň baş direktory hökmünde Adis Subanow görkezilıär. Olar Orsıetiň onlarça kompaniıasyny işçi güıji bilen üpjün etdiler.
2019-njy ıylyň mart aıynda iki başlygyň arasynda düşünişmezlik ıüze çykypdyr. Şonda Adis Subanow migrantlary öňkä meňzeş atly başga bir kompaniıa geçirip başlapdyr.
2019-njy ıylyň 1-nji aprelinde OsOO «Sewendeıs Serwic» hasaba alynıar. Internet çeşmelerde görkezilişine görä, onuň baş direktory Wıaçeslaw Denisow, ony esaslandyran Orozmat Ergeşow. A. Subanow işgärleriň aılyk haklaryny bermek üçin, öz tanyşlaryna ıüz tutupdyr. İöne ikinji kompaniıa bilen gatnaşygyny ret edıär.
Migrantlar 2019-njy ıylyň sentıabr hem oktıabr aılary üçin «Sewendeıs Grupp» kompaniıasyndan aılyk haklaryny alyp bilmeıändigini aıdıarlar, olaryň arasynda täze döredilen «Sewendeıs Serwic» autsorsing kompaniıasyndan hem aılyklaryny alyp bilmedikler bar.
Subanowyň sözüne görä, «Sewendeıs Grupp» mart aıynda 150 migrantyň aılyk haklaryny töläp bilmändir, olaryň arasynda Gyrgyzystanyň graždanlaryndan daşary-da, Russiıanyň, Ukrainanyň, Täjigistanyň hem Moldowanyň graždanlary bar. Öňki egindeş başlygy S. Abakirowanyň garşysyna sud işiniň gidıändigini aıtsa-da, ol işe Moskwanyň haısy sudunyň seredıändigini Subanow aıtmaıar.
Saltanat Abakirowanyň özi bolsa 2019-njy ıylyň başyndan bäri A. Subanow bilen işleşmeıändigini aıdıar. Onuň direktorlyk eden «Sewendeıs Grupp» kompaniıasynyň adamlaryň aılygyny töläp bilmeıändigini «bankda bolan problema» bilen baglanyşdyrıar.
«Men diňe adwokatyň gatnaşmagynda, soraglara jogap berip biljek. Bu çylşyrymly iş. Men öz jogapkärçiligimi bilıärin. Ikinji kompaniıanyň döremegi bilen bank hasabynda problema ıüze çykdy. Nähili-de bolsa, men bar zady kanunyň çäginde çözmekçi» diıip, S. Abakirowa aıdıar.
Gyrgyzystanyň Moskwadaky Döwlet migrasiıa gullugyna aıry-aırylykda hem toparlaıyn görnüşde, jemi 150 gyrgyzystanly «Sewendeıs Serwic» bilen «Sewendeıs Grupp» kompaniıalarynyň üstünden arz edipdir.
Gyrgyzystanyň Moskwadaky Döwlet migrasiıa gullugy
Gullugyň işgäri Doorbek Abdrazakow gyrgyzystanlylaryň ol arzalarynyň Moskwanyň Derňew komitetine iberilendigini aıdıar. Işe haçan serediljek we gyrgyzystanlylar aılyklaryny alyp biljeklermi, entek ol mälim däl.
Bu iki kompaniıadan aldanan migrantlaryň sanyny anyk aıtmak kyn.
Moskwadaky Döwlet migrasiıa gullugyna geçen ıylda aılygyny alyp bilmeıän 2, 5 müň gyrgyzystanly ıüz tutupdyr, olaryň aılyk haklary umumylykda 120 million rubla deň. Migrasiıa gullugy şol puluň ıarysyna golaıyny yzyna gaıtaryp bilipdir. Ol gullugyň ıolbaşçylaryndan, şu ıyla degişli statistiki maglumatlary almak başartmady.