Anne Olunca Anladım - Sağlık & Güzellik - GRİP HAKKINDA NE BİLİYORSUNUZ?
GRİP HAKKINDA NE BİLİYORSUNUZ?
Griple ilgili merak ettiğimiz her şeyi Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Dr. Elif Hakko'ya sorduk.
Grip, "influenza" virüsünün solunum yoluyla insan vücuduna girmesiyle oluşan ve salgınlara yol açan bir enfeksiyon hastalığıdır. Dünya Sağlık Örgü'nün verilerine göre, grip her yıl dünya nüfusunun yüzde 5'ini etkilemektedir. Ülkemizde genellikle hafife alınmaktadır ancak neden olabileceği komplikasyonlar sonrasında özellikle ileri yaştakiler, çocuklar, kronik hastalığı olanlar ve bağışıklık sistemi baskılanan kişilerde ölüme kadar varabilen ciddi sonuçlar doğurabiliyor.
-Son yıllardaki grip virüsleri konusunda neler söyleyebilirsiniz?
2013-2014 yılı mevsim griplerinin etkeni 2009 yılından bildiğimiz H1N1 virüsüdür. Özellikle genç ve orta yaştaki insanlarda görülüyor. Okullarda, iş yerlerinde oldukça yaygındır. Daha az oranda H3N2 de görülmekte. Her iki tip virüs de önceki yıllardan farklı değil. Belirtileri, tanısı, tedavisi aynı. Ateş 3-4 gün kadar yüksek seyredebiliyor. Öksürük uzun süre kalabiliyor. Mümkün olduğunda dinlenme ve bol su tüketmek gerekli. Gripte antibiyotik kullanılmaz. Antiviral ilaçlar (oseltamivir gibi) ancak hekim önerisi ile alınmalıdır. İlk 48 saat içinde alınmazsa yeterince etkili değildir. Özellikle kronik hastalığı olanlar, gebeler, yaşlılar ve küçük çocuklar grip belirtileri başlar başlamaz hekime başvurmalıdır.
VİRÜSLER HAVADA ASILI KALIYOR!
-Grip nasıl bulaşır?
Gribe neden olan influenza virüsü; hasta veya taşıyıcı kişilerin hapşırması ya da öksürmesi yoluyla kolaylıkla bulaşabilmektedir. Virüs bulaşmış ellerle temas etmek veya öpüşmek de yine bu virüsün geçmesine neden olan diğer faktörlerden. Ayrıca grip hasta veya taşıyıcı kişinin tuttuğu kapı kolu, telefon ahizesi veya havlu gibi ortak kullanım eşyalarından da bulaşabiliyor. Hasta kişilerden çevreye saçılan virüs parçacıklarının havada asılı kalabilme yeteneğine sahip olması, bulaşıcılığı daha da artırıyor. Hasta kişinin kapalı bir ortama girip çıkması bile o ortamda bulunan kişileri virüsün bulaşması açısından risk altına sokuyor. Bu nedenle grip ev, iş yeri, okul, kreş ve toplu ulaşım araçları gibi kapalı mekanlarda çok kolay bulaşıyor. Virüsü kapmış ancak henüz belirgin yakınmaları olmayan, bir başka deyişle taşıyıcı kişiler de hastalığı bulaştırabiliyorlar. Eğer kişinin bağışıklık direnci güçlüyse, gribi hafif bir ateş yükselmesi ve halsizlik ile birkaç gün süren kuru öksürükle ayakta da geçirebiliyor. Bu kişiler iş ve sosyal ortamdan kopmadıkları için de virüs kolaylıkla başkalarına bulaşabiliyor.
-Gripten nasıl korunmalı?
Mevsime uygun giyinmeye özen gösterilmeli. Terli kalmamaya dikkat edilmeli. Bol sebze ve meyve tüketilmeli. Aşırı yorgunluk, sigara, az ve düzensiz uyku gibi vücut direncini düşüren etkenlerden uzak durulmalı. Her gün en az 2 litre su içilmeli. Eller sık sık yıkanmalı. Havanın kuruması önlenmeli ortamın nemli olması sağlanmalı.
-Grip nasıl tedavi edilir?
"Grip tedavi edilirse bir haftada, edilmezse 7 günde geçer" sözünden de anlaşılacağı üzere, bu hastalık kendi kendine de düzelebiliyor. Dolayısıyla grip, bağışıklık sistemi güçlü olan insanlarda genellikle endişe edilecek tablolara neden olmuyor. Gribal enfeksiyonda yatak istirahatının yanı sıra, gerektiği durumlarda yakınmaları hafifletmeye yönelik tedaviler de uygulanmaktadır. Örneğin ateş düşürücü ilaçlar verilebilir, kas veya eklem ağrılarını gidermek amacıyla ağrı kesicilerden yararlanılabilir. Antiviral ilaçlar da, ilk belirtilerin başlamasından sonraki 24-48 saat içerisinde alındığında, gribin daha kolay atlatılmasını sağlıyor. Bağışıklık sistemi güçlü olan çoğu insan için 5- 7 gün yatak istirahatı ve bol sıvı alımı bile yeterli oluyor.
-Grip tedavisinde sıkça yapılan hatalar neler?
BALGAMLI ÖKSÜRÜĞE DİKKAT!
-Grip öldürücü olabilir mi?
İnfluenza virüsünün yol açtığı bir solunum sistemi hastalığı olan grip; aniden 39-40 dereceye kadar çıkan yüksek ateş, aşırı halsizlik, kuru öksürük, baş ağrısı, şiddetli kas ve eklem ağrılarıyla insanı yatağa düşürebilecek kadar ağır seyredebiliyor. Bu hastalık tablosuna kimi zaman bulantı, nadiren de kusma eşlik edebiliyor. Kuru öksürüğe balgam eklendiği takdirde çok dikkatli olunması gerekiyor. Bu belirti, gribin arkasından zatürree gelişebileceğine işaret edebiliyor. Dolayısıyla, özellikle balgamlı öksürüklerde zaman kaybetmeden bir hekime başvurmak, yaşamsal önem taşıyabiliyor.
-Grip tedavi edilmediği takdirde hangi hastalıklara dönüşebilir?
Grip, dikkat edilmediği takdirde larenjit, farenjit, sinüzit ve orta kulak iltihabına dönüşebiliyor. Sonbahar ve kış aylarında çocuklarda görülen orta kulak iltihaplarının yaklaşık yüzde 30-3'inin nedeni olabiliyor. Daha da önemlisi; zatürree, menenjit, beyin ve kas iltihabı gibi yaşamı tehdit eden veya ölümle sonuçlanan hastalıklar da ortaya çıkabiliyor. Bu nedenle, özellikle risk grubundaki kişilerin salgın mevsiminden önce grip aşısı yaptırmaları çok önemlidir.
-Grip aşısı ile hastalığın önüne geçilebiliyor mu?
-Grip aşısını ne zaman yaptırmak gerekiyor?
Grip aşısının mutlaka salgın başlamadan önce yapılması gerekiyor. Aşının etkisinin ortaya çıkması için aşağı yukarı 2-3 haftalık bir süreye ihtiyaç duyuluyor. Dolayısıyla, grip aşısı için en uygun zaman sonbahar ayları, özellikle de eylül ve ekim ayı.
6 AYDAN KÜÇÜK BEBEKLERE AŞI YAPILMIYOR!
-Grip aşısı herkese yapılabilir mi?
Aşı, 6 aydan küçük bebekler, hamileliğin ilk 3 ayı içerisindeki anne adayları, yumurta ve tavuk proteinlerine alerjisi olan kişiler dışında herkese yapılabilir. Ayrıca, 38 derece üstünde ateşi olan hasta kişilerde, aşı uygulamasının ateş düştükten sonra yapılması gerekiyor.
-Aşı bir kez yapıldıktan sonra tekrar edilmeli mi?
Grip aşısında tek doz yeterli oluyor. Daha önce hiç grip aşısı yaptırmamış olan 8 yaşından küçük çocuklarda ise aradan en az 4 hafta geçtikten sonra ikinci doz aşılama yapılması gerekiyor. Grip aşısının her yıl tekrarlanması gerekiyor. Bunun nedeni ise, virüslerin her yıl kendilerini değiştirdikleri için, bir önceki yılın aşısının sonraki yıl koruyucu özelliğini yitirmesi. Genellikle 2 -3 hafta sonra etkili olmaya başlayan grip aşısının koruyuculuk süresi de 6-12 ay sürüyor. Aşının koruyuculuğu ise karşılaşılan virüsle aşının içerdiği antijenik yapının uyumuyla ilişkili. Aşıdaki antijenler virüsle ne kadar uyumluysa, korumanın da o kadar iyi sağlandığını belirtiyor.
-Aşı her yaşta aynı koruyucu özelliğe sahip mi?
-Grip aşısının yan etkileri var mı?
-Kimler grip aşısı olmalı?
-65 yaş ve üstündeki kişiler (özellikle huzur ve bakım evlerinde kalanlar)
K-ronik hastalığı olanlar: Kalp damar sistemi hastaları; akciğer, karaciğer ve böbrek hastaları; romatizma hastaları, diyabet hastaları ve endokrin sisteme ait hastalıkları olanlar
-Bağışıklık sistemleri baskılanmış kişiler: Kanser hastaları, organ ve kemik iliği nakli yapılanlar
-6 aydan büyük çocuklar
-Uzun süreli aspirin tedavisi alan çocuklar ve gençler
-Hamileler (ilk üç aydan itibaren) ve emziren anneler
-Birincil risk grubunda yer alanlarla yakın temasta olanlar.
-Sağlık personeli (doktorlar, hemşireler vb.).
-Sık sık özellikle yurtdışına seyahat edenler.
-Gribin tıbbi ve ekonomik olumsuz etkilerinden korunmak isteyenler. (öğretmenler, iş adamları, sporcular, askerler, üretimde çalışanlar).