Traume eines Geistersehers
“Ruh nedir? Ruhun vücuttaki konumu neresidir? Ruhla bedenin birlikteliği nasıl düşünülebilir? Bir ruh ile bir bedenin birlikte bir bütün oluşturmasına hangi zorunluluk neden olur ve belli bir yıkım olduğunda hangi sebepler bu birliği yine ortadan kaldırır?”
Aydınlanma düşünürü Immanuel Kant (1724-1804) İsveçli mistik Emmanuel Swedenborg’un (1688-1772) tabiatüstü güçleriyle ilgili giderek yayılan söylentilere bir açıklama getirmesi talep edildiğinde bu ve benzeri sorulara cevap verme lüzumu duyar.
Fakat bu sorular doğrultusunda girişilen araştırma, “ruhların cismani varlığı”ndan söz edilip edilemeyeceği, değilse maddenin “iç” etkinliğinin nasıl anlaşılabileceği bahislerine doğru genişler. Ve ister istemez canalıcı soru gelir: “Ruhlar dünyası içinde, ölümümüzle beraber gelişen, ruhların bizimle konuşmasını ve insan kılığında bize görünmesini sağlayan bir imkan olamaz mı?” Bu ise saf “ruhların mümküniyeti ve mevcudiyeti” ile onların “dünyada görünüşlerinin mahiyeti”nin ele alınıp incelenmesini zorunlu kılar.
O dönemde bile akademik saygınlıktan yoksun bulunan bir konu üzerine neşriyat yapmış olmaktan duyulan rahatsızlık sebebiyle başlangıçta imzasız yayınlanmış olan eser hararetli tartışmalara yol açar. Metafizik bilmenin mahiyeti, usulü, sınırları hatta mümküniyeti gibi daha saygın bir mesele ile irtibatı tesis edilmemiş olsa ufukta düşünürün akademik dünyada ilerleme beklentilerinin tehlikeye düşmesi ihtimali belirecektir. Fakat korkulan olmaz ve eser Saf Aklın Eleştirisi’nin yolunu hazırlar.
Yukarıdaki soruların ayartıcı gücüyle insanları peşine takıp şahsi emellerine hizmet ettirme arayışı içerisinde olanlara nasıl yaklaşılması, ne gibi önlemler alınması hususunda sağlıklı tartışmaların fitilini ateşleyebilmesi eserin bugünkü dünyada bile maksadına hizmet ettiğini gösterecektir.
Özgürlük sevgisi doğal olarak insanda o kadar güçlüdür ki, insan bir kere özgürlüğe alıştığında, artık her şeyi onun uğruna feda edecektir. Sırf bu sebepten ötürü talim-terbiyenin disiplin kısmı çok erken dönemlerde yerini almalıdır, çünkü bu yapılmadığı zaman, hayatta daha sonra kişiliği değiştirmek kolay olmayacaktır. Disiplinden yoksun [yani kendi kendini sınırlama becerisi gelişmemiş] insanlar gelip geçici her arzuyu, her hevesi takip etmeye yatkındırlar. Bunu vahşi kavimler arasında da görürüz, onlar her ne kadar bir müddet Avrupalılar gibi iş yahut vazifelerini yerine getirseler de, hiçbir zaman Avrupalılara, Avrupalıların tarz ve tavırlarına alışamazlar. Onlardaki, Rousseau ve diğerlerinin tasavvur ettiği gibi, soylu özgürlük duygusu değil, fakat bir tür barbarlık, deyiş yerinde ise hayvanlık, henüz gelişmemiş insani tabiattır. Dolayısıyla insanlar kendilerini erken yaşlarda aklın buyruklarına boyun eğmeye alıştırmalıdır.
Uzun zaman önce Parmenides “to gar auto noein estin te kai einai: düşünme ve varlık aynıdır” demişti. Düşünce tarihi boyunca çok çeşitli yorumlara konu olmuş olan bu söz sonunda bir varlıkbilim meselesi olarak kabul edildi ve rafa kaldırıldı.
Descartes dünyanın ve insanın varoluşu üzerine büyük yalnızlık içinde yirmi yıl boyunca sürdürdüğü düşünmesini “cogito, ergo sum: düşünüyorum, o halde varım” diye sona erdirdi. Bu, “kuşku duyuyorum, demek ki varım” kestirmesiyle solipsizm (tekbencilik) uçurumundan kurtulma çabası olarak yorumlandı.
“Düşündüğüm kadar ve düşündüğüm sürece varım” önermesi, hiçbir iddiası olmayan bir yorum olarak bile zihinlerde yer etmedi, dolayısıyla düşünmeyle var olmak arasındaki bağ uzunca bir zaman bir daha kurcalanmamak üzere örtük kaldı.
Dünyanın ve insanın geldiği nokta her haliyle düşünmeye çağrıda bulunurken, karşılaştığımız her mesele bizi durup dinlemeye, dinleyip düşünmeye davet ederken neden düşüncenin izine rastlanmıyor? Düşünmeye bu ayak direyiş neye işaret ediyor?
Yaşadıklarımız bu çağrıya karşı gösterilecek serkeşliğin düşünmeyle erişilecek olanın kendisini geri çekmesiyle sonuçlandığını gösteriyor: Kitap, milletçe varlığımızın tehlikenin eşiğine geldiği şu günlerde bu tehlikeyi savuşturabileceğimiz tek ve biricik tutamağa mütevazı bir ışık tutmayı amaçlıyor.
Avrupa düşüncesini yüz elli yılı aşkın bir süredir derinlemesine etkileyen, birçok felsefe öğretisinin doğmasına yol açan bir bilgeyi anlamak da, anlatmak da kolay değildir. Kant, Avrupa felsefesinde bir doruktur. Bu doruğa çıkmak için niceleri yarı yolda kalmış, niceleri de felsefe sorunlarını açıklığa kavuşturayım derken içinden çıkılmaz bir karışıklığa yuvarlanmıştır. Kant’ın başlıca özelliği, ele aldığı sorunu bütün boyutlarıyla, karşıtlarıyla, çelişkileriyle inceleyip kendince en tutarlı sonuca varmak, bunda da en büyük görevi eleştiriye yüklemektir. Salt Usun Eleştirisi, Pratik Usun Eleştirisi ve Yargıgücünün Eleştirisi, Kant’ın üç gelişim aşamasını gösteren temel eserleridir. Kimi felsefe tarihçileri, Kant’ın bu çalışmalarında ele aldığı sorunlara dayanarak, onun düşüncelerindeki gelişimi eleştiri öncesi – eleştiri sonrası diye ikiye ayırır. Oysa Kant için odak sorun bilgidir.
Eğitim Üzerine Ruhun Eğitimi - Ahlaki Eğitim - Pratik Eğitim
7,50 TL 5,47 TL Tükendi
Kant’ın eleştiri-öncesi yazılarının en önemlilerinden biri olan Evrensel Doğa Tarihi ve Gökler Kuramı aynı zamanda astronomi ve kozmoloji tarihinde bir kilometre taşı niteliğini kazanmıştır. Bu yapıtın bilim tarihindeki yerinin yanı sıra, Kant’ın zihinsel gelişimindeki yerini görerek bir sonuca varmamız açısından, yapıtın incelenmesi bile bugün için değer taşımaktadır. Kant’ın daha sonraları kuşku ile baktığı konu, yani özellikle spekülatif metafiziğin a priori yöntemleriyle ele alındığı zaman bir bütün olarak evrenin uzay ve dünya yapısı üzerinde yeterli bilgi edinmenin mümkün olup olmadığı konusu, bu eski yapıtta, sorumlu bilimsel araştırmanın varmayı umduğu amaç olmuştur. Milton K. Munitz
15,00 TL 10,95 TL Tükendi
187,50 TL 136,88 TL Tükendi
Diğer6 Felsefi Akımlar3 Araştıma-İnceleme-Referans2 Doğa Bilimleri1 Düşünce1 Tümünü göster
Felsefe Tarihi1 Genel Felsefe1
Ahmet Aydoğan5 Ahmet Cevizci1 Ali Nalbant1 Asım Bezirci1 Atakan Altınörs1 Tümünü göster
Mesut Akın1 Nilüfer Epceli1 Oğuz Özügül1 Rasih Nuri İleri1 Seçkin Selvi1 İ. Z. Eyuboğlu1 İsmet Zeki Eyuboğlu1
5 TL - 15 TL arası5 15 TL - 30 TL arası1 50 TL ve üzeri1