Mesleki Cilt Hastalıkları (MAYIS 2019) – Dr. Abdullah İnan
Ana Sayfa / Mayıs 2019 / Mesleki Cilt Hastalıkları (MAYIS 2019)
Mesleki Cilt Hastalıkları (MAYIS 2019)
Mesleki cilt hastalıkları, Meslek hastalıkları sınıflamasında B grubunda yer alır. (A ,Kimyasal Maddelerle oluşan meslek hastalıkları, B, Mesleki cilt hastalıkları, C, Pnömokonyozlar ve diğer mesleksel solunum sistemi hastalıkları, D, Mesleki bulaşıcı hastalıklar, E, Fiziksel etkenlerle oluşan meslek hastalıkları) Mesleki Cilt hastalıkları iki alt başlık altında incelenir.
1-Prekanseröz deri hastalıkları ve Deri Kanserleri
2-Kanserleşmeyen cilt hastalıkları
Mesleki cilt hastalıkları tüm meslek hastalıklarının yaklaşık %50 sinden , iş gücü kaybının ise %20- 25 inden sorumludur.
Mesleki cilt hastalıkları için risk faktörleri;
Kuru cilde sahip olmak ya da aşırı terleme
Allerjik reaksiyonların yoğun olduğu mevsimde çalışmak,
Hijyen tedbirlerine uymamak
Devamlı suyla temas edilen bir işte çalışmak,
İşe giriş muayenesinde anamnezinde, herhangi bir kimyasala duyarlılığın mevcudiyeti
Her gün 2 saatten daha fazla su ile temasın olması, Günde 20’den fazla kez el yıkama, Araçların ya da yüzeylerin günlük temizlenmesi, Islak yiyeceklerin hazırlanması ya da işlenmesi.
Mesleki Dermatozların görülme sıklığında, Kontakt Dermatıt %79, Kontakt Ürtiker %3,5, İnfeksiyoz durumlar %2,5 ve Neoplazi %12,5 olarak görülmektedir.
Kontakt Dermatite sebep olanlar, Lastik kimyasalları ve materyalleri, Sabunlar, temizleyiciler, Nikel, ıslak çalışma, Petrol ürünleri, kişisel koruyucu donanım, kesme yağları ve soğutma malzemeleri gibi sıralanabilir.
Cinsiyete göre kontakt dermatiti değerlendirdiğimizde; Erkeklerde, Kimyasallarla çalışanlar, Makine operatörleri, mobilya boyacıları, Metal işçilerinde, Kadınlarda; Kuaförler, Laboratuvar çalışanları, Hemşireler ve Gıda sektöründe çalışanlarda daha sıklıkla görülür.
Mekanik Faktörler: Travma, Sürtünme, Basınç, Tozlar
Fiziksel Faktörler: Radyasyon, Nem, Sıcak, Soğuk
Kimyasal Faktörler: Asitler, Bazlar, Deterjanlar, Solventler, metaller, Reçineler, Metal işleme sıvıları, Boyalar, Katran, Lastik vb.
Biyolojik Faktörler: Bakteriler, virüsler, akarlar, parazitler, bitkiler, böcekler
Mesleki Dermatoz risk faktörlerini araştırırken Mesleki anamnez sorgulamasında; Hangi işte çalıştığı, Ne kadardır çalıştığı, İş yerindeki konumu, Hangi maddelere maruz kaldığı, koruyucu donanım kullanıp kullanmadığı, çalışma konumunda değişiklik olup olmadığı, aynı işte çalışanlarda benzer şikayetler olup olmadığı, özgeçmişinde mesleki cilt hastalığı olup olmadığı, kronik başka bir hastalığı, atopi öyküsü ve ilaç kullanıp kullanmadığı sorgulanır.
*Ekzematör Mesleki Dermatozlar
İrritan kontakt dermatıt
Alerjik kontakt dermatıt
Fototoksik ve fotoalerjik kontakt dermatıt
Hava yoluyla taşınan kontakt dermatıt
*Ekzematöz olmayan mesleki dermatozlar
Kimyasal kaynaklı akne
Mesleki deri tömürleri
Mesleki cilt hastalıklarının çoğu (%79) kontakt dermatittir. En sık ellerde görülür. Başlangıçta kuruluk, kaşıntı, kızarıklık varken sonra çatlamalar,deskuamasyon, ödem ve vezikülasyon izlenir.
Kontakt Ürtiker Sendromu
Hava yoluyla taşınan kontakt dermatit
Mesleki Kontakt Dermatitin oluşum mekanizmasına göre 2 tipi vardır: Mesleki İritan Kontakt dermatit (nonimmünolojik), Mesleki Alerjik Kontakt Dermatit (immünolojik)
İRRİTAN KONTAKT DERMATİT: Mesleğe bağlı dermatitlerin çoğu, Ev hanımı ekzeması, irritan maddelerin direkt protein hasarı yapması sonucu ortaya çıkar. Allerjik reaksiyon değildir. Uygun süre ve dozda herkeste görülebilir. Lezyon temas alanında oluşur ve kaşıntıdan çok ağrı ön plandadır. Önceden duyarlı olmak gerekmez, temas eden herkeste oluşabilir.
KÜMÜLATİF İRRİTAN KONTAKT DERMATİT: Düşük dozda irritana sürekli maruz kalma sonucu derinin kendini iyileştirmeye vakit bulamaması bu reaksiyona neden olur. Hastalarda hiperkeratotik, yarıklanma ve çatlamaların olduğu bir deri görünümü izlenir. Tekrarlayan temas deri bariyerini bozarak toksik etki oluşturur. Zayıf irritanlar sorumludur.
ALLERJİK KONTAKT DERMATİT: Gecikmiş tip hiperensitivite immünolojik reaksiyon sonucu oluşur. Hastanın duyarlanması (allerjenle teması) gereklidir. Duyarlanma süresi ortalama 14 gündür. Aynı allerjenle temas, akut , sub akut ya da kronik Alerjik kontakt dermatite neden olur. Kişi alerjene bir kez duyarlanmışsa, alerjenin çok küçük miktarları bile reaksiyona neden olabilir. İkinci temastan 12- 24 saat sonra klinik tablo oluşur. Asıl bulgu şiddetli kaşıntıdır ve temas bölgesi dışına yayılma eğilimi vardır.
Mesleki Alerjik kontakt dermatit Klinikte, Akut evrede, Sulantı, vezikül, eritem, ödem, kaşıntı vardır. Subakut evrede kaşıntı, ragat, kurut ve deskuamasyon ile karakterizedir. Kronik evrede likenifikasyon görülmektedir.
Duyarlanma için risk yaratan durumlar: Deri yapısı, Irk, Yaş, deri bütünlüğü, atopik yapı, meslek, kişisel yatkınlık, gebelik, Anatomik bölge (göz kapağı,skrotum, aksilla), Çevresel Faktörler (Sıcak, soğuk, nem, ıslak ortam, travma)
En sık Mesleki Alerjik Kontakt Dermatit Yapan Ajanlar: Metaller (Nikel, krom, kobalt), Kauçuk katkı maddeleri ( merkapo karışımı, tiuram, karba karışımı), Plastik maddeler (epoksi resin), Boya, cila, kaplama (kolofoni, parafenilendiamin) maddeleri sayılabilir.
MESLEKİ İRRİTAN KONTAKT DERMATİT ile MESLEKİ ALLERJEN KONTAKT DERMATİT KLİNİK FARKLARI
*Allerjik Reaksiyon Sadece Duyarlı kişide, İrritan Reaksiyon İritanla temas eden kişide
*Alerjik reaksiyonda allerjen konsantrasyonu önemli değil, İrritan reaksiyonda konsantrasyon önemli
*Alerjik reaksiyon ikinci temasta oluşur, İrritan reaksiyon ilk temasta oluşur
*Alerjik reaksiyon Keskin olmayan sınırlı, İrritan reaksiyon Keskin sınırlı
*Alerjik reaksiyon yoğun eritem, vezikül, İrritan reaksiyon Nekroz oluşabilir
*Alerjik reaksiyon giderek artan lezyon, irritan reaksiyon Hızla gerileyen lezyon
*Alerjik reaksiyon da kaşıntı, İrritan reakiyonda Ağrı ön plandadır
*Allerjik reaksiyon temas yeri dışında olabilir, irritan reaksiyon temas alanında olur.
Mesleki Kontakt Dermatit Tanısında; Ayrıntılı anamnez, Ayrıntılı klinik muayene, YAMA Testi ve Mathias kriterleri kullanılır.
MATHİAS KRİTERLERİ (4 EVET YETERLİ)
Klinik görünüm kontakt dermatitle uyumlu mu?
Mesleği nedeniyle riskli maddelerle temas ediyor mu?
Lezyonların yerleşimi şüpheli madde ile temas edilen yere uyuyor mu?
Çalışmadığı günlerde düzelme oluyor mu?
Temas ile lezyonun başlangıcı arasındaki süre uyumlu mu?
Meslek dışı temas edilen maddelerin dermatitin nedeni olmadığı kesin mi?
Yama testi veya provokasyon testlerinde lezyonlardan sorumlu olabilecek bir madde saptanmış mı?
Alerjik Kontakt dermatit ve irritan kontakt dermatiti ayırmanın iş yeri açısından önemi: Eğer Kontakt dermatit bir çok işçide ortaya çıktıysa muhtemelen irritan potansiyeli olan bir madde ile temas söz konusudur ve çalışan sağlığı açısından o maddenin uzaklaştırılması gerekir.
İşyerinde alınacak koruyucu önlemler
Etken maddelerin azaltılması veya kaldırılması
Etken maddelerin daha az zararlı olan ile değiştirilmesi
Teknik koruma yöntemleri
Hastaların uygulayacağı koruyucu önlemler:
MESLEKİ AKNE: Görünümü Juvenil akne gibidir. Maruz kalan bölgelerde veya yağa bulanmış giysilerin temas yerlerinde gelişen inflamatuvar papül ve püstüllerle karakterlidir. Genellikle el sırtında, kolların ekstansör bölgelerinde ve uyluk, kalça bölgelerinde görülebilir. Klorakne gibi dirençli değildir ve kistleşmezler. Komedon ve follikülitlere neden olabilir. Yağ, gres ve sıcak nemin bulunduğu çalışma koşullarında görülür.
MESLEKİ KLORAKNE: Ciddi mesleki akne türüdür. Çevresel kontaminasyon a da endüstriyel klorlu hidrokarbonların temasına bağlı gelişir. Kıl follikülü orifislerinde obstrüksiyon gelişir, irritasyon ve sekonder enfeksiyon eşlik edebilir. Akneden farklı olarak daha çok yanak ve kulak arkası bölgelerde ,kapalı komedonlarla karakterlidir. Hastalık ilerledikçe epidermal inklüzyon kistleri şeklinde uzun, kalın, birbirinden ayrı milia denilen kaba yapılar oluşur. Yüzde, kulak arkasında, boyunda, kalçada, uyluk ve skrotumda yer alan bu yapılar apseleşebilir.
MESLEKİ KONTAKT DERMATİTLER: Mesleki Kontakt ürtiker,, Fiziksel nedenlere bağlı deri hastalıkları (mekanik denelre, ısı, ultraviyole, radyasyon, nem, ayaz…), Mesleki deri enfeksiyonları ve enfestasyonları (Bakteri, viral, fungal, parazitler, diğer), Akne ve Folikülit, Yanık, Ülser, Granülom, Pigment değişikliği ( hiperpigmentasyon ve hipopigmentasyon), Mesleki konektif doku hastalığı, akiz porfiria kutanea tarda, Mesleki oral mukoza hastalıkları, Mesleki saç hastalıkları, Mesleki tırnak hastalıkları, deri kanserleri, psikokutanöz hastalıklar, sistemik toksisite..