TÜRKÇE VE ARAPÇADA TELAFFUZLARI AYNI, ANLAMLARI FARKLILAŞMIŞ BAZI SÖZLER ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA
Download "TÜRKÇE VE ARAPÇADA TELAFFUZLARI AYNI, ANLAMLARI FARKLILAŞMIŞ BAZI SÖZLER ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA"
1 1063 TÜRKÇE VE ARAPÇADA TELAFFUZLARI AYNI, ANLAMLARI FARKLILAŞMIŞ BAZI SÖZLER ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA KORKMAZ, Seyfullah TÜRKİYE/TУРЦИЯ ÖZET Bu bildiride, Türkçe ve Arapça, her iki dilden seçilen kullanılış tanıkları ile söylenişi aynı, anlamı farklı kelimeler üzerine bir araştırma yapılmıştır. Türkçe ve Arapça birbirinden etkilenmiş iki ayrı dildir. Arapçadan Türkçeye geçmiş olan bazı kelimeler, Türkçede Arapçadaki anlamlarından farklılaşarak kullanılır hale gelmiştir. Örneğin, millet ve ümmet kelimelerinin her iki dildeki kullanılış örneklerine bakıldığında, Araplar Arap Ümmet, Birleşmiş Ümmetler Teşkilatı derken Türkler Türk milleti., İslam Ümmeti, Birleşmiş Milletler Örgütü demektedir. Kimlik belgelerinde geçen cinsiyet kelimesi önüne Türkçede erkek veya kadın yazılırken Arapçada cinsiyet kelimesinin önüne o kişinin uyruğu yani, hangi ülkenin vatandaşı olduğu yazılmaktadır Asya ve Afrika dillerinde müşterek kullanılan pek çok kelime mevcuttur. Asya ile Afrika ve birbirine komşu ülkelerin birbirleriyle diyalog kurmaları ve anlaşmaları isteniyorsa, dillerindeki ortak kelimeleri ve ortak sesleri korumalarında, yararlar vardır. Arapça ve Türkçe içerisinde telaffuzları aynı olsa da Türkçeye girerek, az veya çok, farklı anlamlar yüklenmiş olan sözcüklerin artık Arapça değil, Türkçeleştikleri ya da Türkçe olduklarının kabulü gerekir. Anahtar Kelimeler: Aynı ses, farklı anlam, Türkçe, Arapça, Asya ve Afrika ortak kelimeleri. ABSTRACT A Study on the Borrowed Words that Have Identical Pronounciations, Different Meanings in Turkish and Arabic This paper demonstrates a study that is on the false cognated words between Arabic and Turkish. (The words which were borrowed in the same pronounciation but different meaning) Turkish and Arabic, have influenced each other.
2 1064 Some words, that were borrowed from Arabic into Turkish, have gained different meanings in Turkish. For instance, the word of cinsiyet in Turks identities refers to the gender, however in Arabs s identities it refers to the origin, the citizenship of person. Asian and African languages have many common words. A dialogue and cooperation between the neighbour countries in Asia and Africa is possible by preserving the words and sounds that are shared. It is essential to accept that the false cognated words, which have identical pronounciation but different meanings, should be regarded as Turkish words, although they have been borrowed from Arabic. Key Words: Identical sound, different meaning, Turkish, Arabic, correlevancy of words in Asia and Africa. GİRİŞ Türklerle Arapların buluşması Emevîler döneminde başlamış, Abbasîler döneminde ileri seviyeye ulaşmıştır. XI. asırda Irak, Suriye ve Filistin de nüfusun çoğunluğu Türk idi. Asya ve Afrika daki birçok millet gibi Türkler ve Araplar da uzun yıllar aynı coğrafya ve aynı ortak vatan içerisinde birlikte yaşarak birbirlerinin dil ve kültürlerini etkilemişlerdir. Birbirlerinden kız alıp vererek aralarında akrabalık bağları kurdukları gibi dillerinden de kelimeler alıp vererek telaffuzları aynı olan yüzlerce ortak kelimeleri oluşmuştur. Telaffuzları aynı olan bu ortak kelimelerin bir kısmına yüklenen anlamlar, her iki dilde aynen korunurken diğer bazılarında ise söylenişleri aynı kalmakla birlikte (Türkçe ve Arapça arasında) birbirinden farklılaşan anlamlar yüklendiğine tanık olunmuştur. Örneğin, Kitap, kalem, defter, hürriyet, din, sabah, vatan, meclis, ders, akıl, müşteri, mühendis, tabak, kebap, adalet, delil, hak, toz, dolma, oda, tencere, ve benzeri birçok kelime, Balkanlar, Kuzey Afrika ve Asya kıtasının büyük bir bölümünde aynı telaffuz ve aynı anlamda kullanılmaktadır. Bunun yanında Ümmet, cinsiyet, fen, ecnebi, memleket, nar, zamir, unvan, kahve ve daha bir çok kelimede Türkçe ve Arapça olarak telaffuzlar aynen korunduğu halde her iki dildeki anlamları zaman içerisinde az veya çok farklılaşmıştır. Aşağıda sıraladığımız tanık örnekler, her iki dil arasındaki bu farklı anlam yüklenme durumunu açık bir şekilde göstermektedir. Türkçe ve Arapçada Telaffuzları Aynı, Anlamları Farklılaşmış Sözlere Örnekler a. Ümmet Türkçede Türk milleti, İslam ümmeti, Birleşmiş Milletler Örgütü şeklinde kullanılırken, Arapçada Arap ümmeti, Birleşmiş Ümmetler Örgütü
3 1065 şeklinde kullanılmaktadır. Türkçede yüklenen anlamı için şu tanıkları örnek gösterebiliriz: Yüreğimizdeki mukaddes heyecan milletlerin hakları ilan edilinceye kadar devam edecektir Türk milletinin muhtemel akıbetini 1...Babalarımız için Niş, İstanbul a o kadar yakındı. Biz eğer, Vardar ı, Trablus u, Girit i ve Medine yi bırakırsak, Türk Milleti yaşayamaz sanıyorduk 2. Allah ım, sen koru Muhammed Ümmetini bu eşkıyanın zulmünden! 3 Arapçada Ümmet ve millet kelimelerine yüklenen anlamlara örnek olarak da şu cümleleri gösterebiliriz: 4 El-Vesîkatu l-arabiyye ve Devruha l-hadarî fi- Hifzı l- Ümmeti l-arabiyye., Hafaza llahu l Kuveyt ve l- Ummete l Arabiyye Arap dilinde geçen diğer bir örnek olarak da sık sık tekrarlanan şu cümleyi verebiliriz:. (Arapların sorunlarını çözme konusunda Birleşmiş Ümmetler (Milletler) teşkilatının başarılı olmadığı söylenmektedir - bilinmektedir. Bu nedenle Araplar, bu örgüte güven duymamaktadırlar) Cenazeyi kabre koyan Müslümanlar, (Bismillah ve alâ-milleti Rasûlillah (Allah ın ismi ile ve Hz. Peygamberin milleti [dini] üzerine seni defnediyoruz. 6 ) derler. Ziya Gökalp, 1918 yılında yayınladığı Türkleşmek, İslamlaşmak, Muasırlaşmak isimli eserinde Türk milletindenim, İslam Ümmetindenim, Avrupa medeniyetindenim 7 demiştir. Bu örneklerde de görüldüğü gibi, Arapçada ümmet kelimesi Arap kelimesinin sıfatı olarak kullanılırken, Türkçede ümmet kelimesi tüm Müslümanları kapsamaktadır. Türkçede ise millet kelimesi ulus anlamına gelirken Arapçada yer yer din anlamında kullanılmaktadır. 1 Adıvar, Halide Edip, (2005), Türk ün Ateşle İmtihanı, İstanbul, 19, Atay, Refik Halit, Zeytindağı, İstanbul 1970, III. 3 Benice, E. İ., den naklen. Türkçe Sözlük 2, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Kurumu Türk Dil Kurumu yayını, 1988 Ankara, alyaseer.net /vb/archive/index.php/t-5821.html 5 6 Bilmen, Ömer Nasuhi, (1960) Büyük İslam İlmihali, Ahmet Said Matbaası, İstanbul 1960, Gökalp, Ziya, (1918), Türkleşmek, İslamlaşmak, Muasırlaşmak, İstanbul, 1960, 3.
4 1066 b. Türk Bu arada Türk kelimesine yüklenen anlam ve Türk imajı da Balkanlar, Asya ve Afrika da yer yer farklılık arz etmektedir. Şu tanıklar bunun delilleridir: Arapçada Türkî kelimesi Türkiye Cumhuriyeti uyruğunda olan kimse demektir. Türkîyye denildiği zaman da Türk uyruğundaki bu kişinin bayan olduğu anlaşılır. 19. yüzyılda yazılan İngilizce, Almanca ve diğer önemli sözlüklerin çoğunda Türk, kelimesinin, çoğu kez ilk anlamı, zaman zaman da diğer bir anlamı 8 olarak Müslüman kelimesi verilmiştir. 19. yüzyıl içerisinde ve 20. yüzyılın başlarında Osmanlı Devletinden Kuzey ve Güney Amerika ya göç edenlere Türk denilmiştir ve hâlen de Türk denilmektedir. Balkanların çoğu yerinde, Türklüğün şartı kaç? sorusu sorulunca İslam ın beş şartı sayılmaktadır. Bu duruma benzer olarak Makedonya dan şu örneği sunmak istiyorum:... Fakat kendilerini Türk kabul ediyorlar.. Komünist dönemde bir yetkili (bir) ihtiyara soruyor: Senin vatanın neresi? diyor. Türkiye diyor. Sen necisin? diyor. Türküm diyor. Ama sen tek kelime Türkçe bilmiyorsun diyor. Olsun, ben yine de Türk üm. diyor. İşte burada Türk demenin manası budur. Tabii Türk eşittir Müslüman olunca 9 Bu yüzden daha önce biz: Elhamdülillah Türk üz. derdik. Hâlen öyle diyenler var. Biz Türk üz diyorlarmış ve hükümetten Türkçeyi öğrenmek için okul istiyorlarmış.. 10 Türk kelimesinin Balkanlarda yüklendiği bu anlam, üzerine durulması gereken çok önemli bir husustur. Yunanistan, son yılarda aldığı birtakım kararlarla okullarında okutulan tarih ve edebiyat kitaplarında geçen Türk kelimesinin yerine Müslüman kelimesini yazdırmıştır. Bununla Türkiye ye olan sevgi bağını kesmek ve oradaki Türkleri eritmek istediği açıktır. Fakat bu uygulamanın 8 Webter s New İnternational Dictionary of The English Language, Second Edition Unabridged, USA 1956, Batur, Emin, Bosna-Hersek Ateş Hattına Seyahat Makedonya Notları Hüner Aylık Sanat ve Kültür Dergisi, 6 (Şubat 1993), A.g.e., 54-73
5 1067 komşuluk, barış ve dostluğa hizmet etmeyeceği de bir gerçektir. Balkanlardaki halkların bir kısmı Türk kelimesi ile vicdan huzuru içerisinde kendilerini daha iyi tarif ediyorlarsa bu tarif ve kimliğe saygı duymak insan hakları gereği olsa gerektir. Türkiye Cumhuriyeti ni kuran irade, Lozan Entlaşmasını imzalarken Türk kelimesine yüklenen bu anlamı çok iyi vurgulamış ve Türk kelimesine yüklenen bu çok kapsamlı anlam ile de yurt dışında ve yurt içinde azınlık sorununu çözmüştür. Arap dünyasından örnekler:.. 11 Türk Filistin vilayeti, Doğu ve Batı yakasını kapsıyordu Bizi, dört asır, gölgesinde birlikte barındıran Türk bayrak Görüldüğü gibi bu iki örnekte Türk kelimesi Osmanlı dönemindeki bir vilayete ve bayrağa sıfat olarak kullanılmıştır. Bunun örneklerini çoğalmak mümkündür. c. Cinsiyet Arapça ve Türkçe arasında telaffuz birliği olup anlamları biraz farklılaşan kelimelerden birisi de cinsiyet kelimesidir. Türkçede cinsiyeti kelimesinin önüne o bireyin erkek mi kadın mı olduğu yazılırken, Arapçada uyruğu yazılmaktadır. d. Fen Fen kelimesi ile günümüz Türkçesi nde fizik, kimya, matematik, ve biyoloji anlaşılmaktadır. Arapçada ise fen kelimesine yüklenen anlam sanattır. Araplar, Güzel Sanatlar Fakültesine Kulliyet u- Funûni l-cemîle demektedirler. Fen Fakültesine ise Arap dilinde Kulliyetu -Ulûm denilmektedir. f. Ecnebî Ecnebî kelimesi Türkçede yabancı anlamına gelirken Arapçada daha çok Müslüman olmayan anlamında kullanılmaktadır. g. Memleket Memleket kelimesi, Türkçede daha çok bir kimsenin doğup büyüdüğü yer yurt 13 anlamında kullanılırken Arapçada krallık demektir. el-memleketu l-arabiyyetü s-su ûdiyye ve el- Memleketu l-mağribiyyetu ş-şerîfe tamlamalarında görüldüğü gibi. Bu örnekleri onlarca sıralamak mümkündür. 11 Hûst, Nadiye, Vedâ ve Likâ fî- Bilâdi ş-şâm, Dımaşk 2002, a.g.e., Türkçe Sözlük, (1988), Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Kurumu Türk Dil Kurumu yayını, Ankara, II, 1005.
6 1068 SONUÇ Arapça ve Türkçe arasında telaffuzda ve anlamda aynı olan birçok kelime olduğu gibi telaffuzları aynı kaldığı hâlde anlamları farklılaşan onlarca da sözcük vardır. Her iki durumda da bu kelimeler hem Arapça hem de Türkçe olduklarının kabulü gerekir. Çünkü bu kelimeleri halk benimsemiş ve kendine mal etmiştir. Asya ile Afrika nın ve birbirine komşu ülkelerin birbirleriyle diyalog kurmaları ve anlaşmaları isteniyorsa dillerindeki ortak kelimeleri ve ortak sesleri korumalarında yararlar vardır. Ortak olan her şeyin, barış, dostluk ve dayanışmaya katı sağlayacağı açıktır. KAYNAKÇA Adıvar, Halide Edip, Türk ün Ateşle imtihanı, İstanbul Atay, Refik Halit, Zeytindağı, İstanbul Batur, Emin, Bosna-Hersek Ateş Hattına Seyahat Makedonya Notları Hüner Aylık Sanat ve Kültür Dergisi, 6 (Şubat 1993), Bilmen, Ömer Nasuhi, Büyük İslam İlmihali, Ahmet Said Matbaası, İstanbul Eren, Hasan (Ön söz), Türkçe Sözlük, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Kurumu Türk Dil Kurumu yayını, Ankara Gökalp, Ziya, (Türkleşmek, İslamlaşmak, Muasırlaşmak, İstanbul id= Hûst, Nadiye, Vedâ ve Likâ fî- Bilâdi ş-şâm, Dımaşk Peter, F. Abboud ve.., E. Modern Standart Arabic Part 2, Cambridge Universty Press, London Webter s New İnternational Dictionary of The English Language, Second Edition Unabridged, G. And Merriam Company, USA 1956.