📺 #5 - Yaşlılar için iklim değişikliği Lego'ları, Youtube'da podcast olarak sizlerle?!
"Benim koyunum bile Avrupa'nın koyunundan farklı yeni medya tüketiyor." (Nihan Doğat, 2009)
September 13 · Issue #5 · View online
Yeni medya ilintili ilginç ve hype konuları derliyor, posta kutunuza bırakıyoruz!
“Benim koyunum bile Avrupa'nın koyunundan farklı yeni medya tüketiyor.” (Nihan Doğat, 2009)
Bir Youtube kanalında 100 abone görünce belki çoğumuz “meh” diyoruz. Diyip geçmeyin, aslında çok büyük bir sayı! 4 haftada 100 kişinin bu haftalık bültene abone olmasını gerçekten beklemiyordum. Zira ben şöyle bir düşününce, 100 arkadaşımın ismini bile sayamıyorum (hatta var mı o kadar, onu bile bilmiyorum).
Şimdiye kadar abone olan, yeni katılan, fikir veren, iletişime geçen, okuyan, eşine dostuna bahseden; yani kısaca tüm Hype Oldu topluluğu, merhaba!
Haftanın tartışması: Geçtiğimiz haftanın konusu olan eğitim teknolojileri ve MOOC'lardan faydalanan birçok kişi olduğunu, fakat bitirme konusunda genelde sorunlar yaşandığını sizlerden duydum. Bu doğrultuda, MOOC'ların, bilgiye ulaşmak için oldukça rahat, özellikle hızlı ve kolay olduğu kadar da keyifli bir yol olduğunu, fakat sertifikasyonun o kadar da önemli olmadığını anlayabiliriz. Fakat şimdiye kadar iki sertifika almış biri olarak, bitirmenin de çok keyifli olduğunu gönül rahatlığıyla söyleyebilirim :) Yanıtlayan herkese çok teşekkürler!
Bu hafta ise “fact-checking”, yani “vaka doğrulama” konseptini tartışalım. İçerik bombardımanı çağında yaşıyoruz ve her geçen gün birim içeriğe ayırdığımız zaman azalıyor. Bu bağlamda da tükettiğimiz içerikleri doğrulama imkanımız gitgide azalıyor. Kaynaklı dahi olsa yalan yanlış içeriklere de itimat ettiğimiz, hatta referans alıp konuştuğumuz bile maalesef sık sık oluyor. Siz bunun önüne geçebilmek için neler yapıyorsunuz?
😳 Hype Oldu! her hafta çarşamba sabahı, heyecanı üstünde tüterken posta kutunuzda.
Küçük bir not olarak; www.hypeoldu.com adresinde, bu bültende okuduğunuz yazıları küçük blog postları şeklinde de bulabilir, daha sonra yazılara göz atmak isterseniz hızlıca ulaşabilirsiniz. Fakat hala asıl mecramız ve yazıların ilk yayınlandığı ortam, tabi ki bu e-posta bülteni.
Irma & Harvey, felaket filmi değil miydi?
😨 Amerikan ana akım medyasının iklim değişikliği konusunu yok sayması inanılmaz.
Üzerinde mizah ve goygoy yapılmayacak kadar ciddi bir yıkım yaşanıyor son günlerde Kuzey Amerika'da. Irma ve Harvey Kasırgaları, birçok eyalette onlarca can aldı ve milyonlarca dolarlık zarara yol açtı, hatta Irma Kasırgası için daha önce konuşulmamış bir “6. kategori” şiddeti öneriliyor. Bu kasırgalar tabi ki doğal olaylar, fakat bu olağanüstü şiddete insan katkısının %30 civarını bulabileceği de konuşuluyor.
Değinmek istediğim ise, %30 gibi bir insan katkısından bahsedebilirken, ABC ve NBC gibi iki ana akım medya firmasının, iklim değişikliği konusuna kasırgalar süresince bir kez bile yer vermemiş olması. Milyonlarca kişiye birçok kanaldan ulaşan bu medya ağları, burada büyük bir hikaye anlatımını mı gözden kaçırıyor, yoksa (komplo teorisyeni olmak istemiyorum ama) çevre konusu gerçekten de reklamverenlerin ilgisini mi çekmiyor?
Haber kaynaklarında hype olan (ABD'deki polis şiddeti gibi) konuların toplumda karşılık bularak sosyal aksiyonlara dönüşmesi, artık alıştığımız bir kavram. Fakat konu çevre olunca, yıllardır bir şekilde üstünün kapanması da bir gerçek gibi duruyor.
🌊 Habercilik son yıllarda oldukça ilginç bir konuma geldi. Bir yanda en büyük mecralar sosyal medya kanalları oldu ve habere erişim inanılmaz kolaylaştı, diğer yanda da clickbait ve yalan dolan habercilik gibi elementler, kaliteyi geçtim içeriği yok etti. Sanırım yeni medyada haberciliğin en büyük sorunu fact-checking'i içselleştirememek olacak.
Evet kazık kadarım ve evet hala Lego istiyorum.
😍 Rüya gibi değil mi sizce de?
Lego geçtiğimiz günlerde, yıllar sonra gelen kârlılık düşüşü haberiyle gündeme geldi. Tabi ki bu durum işten çıkarmalar, organizasyon değişiklikleri ve yeni stratejiler gibi sonuçlar doğurmaya başlamış bile. Fakat bizim konumuz, Lego'nun yaşadığı düşüş değil, bir dönem iflasın eşiğine gelen sevgili küçük tuğlaların, yeni medya anlayışının da güzel bir yeri olan yükseliş ve küllerden doğma hikayesi.
99-2003 yıllarında, Lego'nun bize üniversitede “belgeseli izleyin de endüstri mühendisliği görün” diye örnek gösterilmediği dönemde, meğer maliyeti doğru düzgün hesaplanamayan, zararına olduğu fark edilmeyen ürünler satılırmış. Kurtuluşu yeni tasarımcılar ve serilerde arayan Lego, kâbus gibi ürünler çıkararak iyice kötüye gitmiş.
Sonrasında başa gelen yeni CEO Knudstorp ise, firmanın ürün gamını kırpıyor ve ana ürünle ilgili olmayan tüm iş kollarını kesip atıyor (oyun kısmı da buna dahil). Diğer yapılanların yanı sıra, geçmiş yıllardan kalan ender olumlu işlerden olan Star Wars markalı serilerin başarısını göz önüne alarak, tematik paketlere ve outsource edilerek daha da başarılı hale getirilen oyunlara odaklanıyorlar. Keşfettikleri önemli deneyim ise takdire şayan: “Video oyununu yarım saat oynayan çocukları, halının üstünde oynadıkları figürleri yapmaya çalışırken görmeye başladık.”
🎮 “Omnichannel'ın önemi” klişesine düşmek istemiyorum, fakat Lego 360 derecelik deneyim oluşturma konusunda gerçekten çok güzel bir örnek. “Lovemark” olma konusunu kenara bırakırsak; yarattıkları eğlence ve popüler kültür unsuru içeriklerin hepsiyle, ana ürünleri olan setleri desteklemeleri ve bariz bir sahip olma isteği yaratmaları derinlemesine incelenmesi gereken bir konu. Bir yandan da müthiş bir iletişim tonuyla kendi tarzlarını oturtmaları da unutulmamalı tabi.
Youtube sırf logoyu değiştirse iyiymiş...
😐 Yeni logoyu görünce "ee ne değişti ki" diyen bir tek ben miyim? (foto: TNW)
Hemen kısaca değinip geçelim, eski logoyu görene kadar logonun yenilendiğini ciddi ciddi anlamadım. Tasarımcı değilim (hatta bilen bilir tasarımdan zerre de anlamıyorum) fakat önceden ikon olarak kullanılan görseli logo olarak getirmek “değişiklik” hype'ını boşa harcamak ve yumuşak bir geçiş yapmak gibi geldi bana bir pazarlamacı gözüyle.
Değişen bir diğer önemli nokta ise, günümüzün en büyük mecralarından olan Youtube'un video değerlendirme ve içeriğe uygun reklam gösterme konsepti için kullandığı yapay zekanın içerik üreticiler nezdinde cozutmaya başlaması. Firmalar, şiddet ve nefret söylemi gibi hassas içeriklerle reklamlarının anılmasını istemediği için; Youtube kendi geliştirdiği yapay zeka uygulamasıyla içerikleri görüntü, ses ve başlık gibi bazlarda denetliyor ve filtreliyor.
Haliyle Youtuber'lar tarafında da şiddet içerebilen dil veya görsel içeren oyunlar, terörizm içeren haberler ve benzer drama yapımlar gibi içerikler dünyanın gerçekleri olduğu için söz konusu. Şikayet edilen ise, yapay zekanın yeterince akıllı olmaması ve itiraz mekanizmasının işler olmadığı yönünde. Bir yandan Youtube'a hak da veren yayıncılar, yine de düşen reklam gelirlerinden oldukça şikayetçi. Hatta oyuncu içerik üreticilerin büyük kısmının Twitch gibi hype'ı yüksek mecralara kaydığı epeydir konuşuluyor.
Bir taraftan mükemmele yakın bir algoritmayla (bu algoritma Google Brain olarak geçiyormuş) saatlerce kitleyen izleyici tarafı varken, bence en önemli nokta olan reklam işi kısa sürede çözülmezse, Youtube ciddi üreticileri kaybedecek gibi duruyor.
💰 İlk Hype Oldu'da Facebook Watch'tan bahsetmiş, Facebook'un halihazırdaki video izleme fasilitesinin bu şekilde yeniden markalaşmasını açıkçası çok da anlamlandıramamıştım. Fakat biraz daha işin içine girince, Youtube'un içerik üreticilerle kötüye giden ilişkilerini düşünürsek, mantıklı bir hamle olduğunu söyleyebiliriz sanki.
Podcast dinlemek marjinalliğini kaybediyor!
Bence düzenli podcast dinleme oranlarının ciddiyetinde hemfikiriz 🎧
Türkiye'deki podcast dinleme oranları konusunda birkaç yüzeysel fikrim olsa da, henüz net bir rapor ortada yok. Fakat ABD'deki podcast dinleme alışkanlıklarının gitgide yükseldiğini söylemek oldukça mümkün. Yapılan bir araştırmaya göre, “düzenli podcast dinleme” oranları her yıl belirgin şekilde artıyor. Bunun dışında, benim en dikkatimi çeken noktalardan biri de, “podcasting” kavramının ABD'lilerin %60'ı tarafından bilinmesi. Bu da yaklaşık 168 milyon kişi ediyor. Kavramı bilen kişilerin %40'ının da düzenli dinleyici olması, pazarlamacıların hemen dikkatini çekmiştir bence.
Podcast, benim de en sevdiğim yeni medya mecralarından birisi. Ev tipi basit üretimlerden dev prodüksüyonlara birçok içerik üretici var, fakat güzel yanı biraz özenle hepsi dinlenebilir halde çıkıyor. İlk hype'ı ünlü polisiye podcast Serial‘a dayanan mecranın ABD'de geldiği yere neredeyse ana akım diyebiliriz. Fakat Türkiye'de bahsi geçen sayılara ve oranlara henüz çok uzak olsak da, yine birçok güzel oluşum söz konusu.
🎤 İyi bir podcast dinleyicisi olduğumu söyleyebilecek kadar uzun zamandır podcast dinliyorum, hatta konuk olmuşluğum bile var :) (inanılmaz keyifli, bir şey, zaten çocukken de radyocu olmak isterdim) Podcast konusu aslında başlı başına bir dosya konusu olmayı hak eden bir konu benim için. Henüz küçük bir ekosistem olmasının da faydasıyla birçok değerli insanla tanıştım, etkinliklere katıldım ve en önemlisi dinlerken hep çok keyif aldım ve tonla şey öğrendim. Bu anlamda en beğendiğim yerli podcast'ler olan Girişimci Muhabbeti, Geekstra, Serbest Oyun İmalatı ve Tasarımcı ve Geliştirici Sohbetleri'ne (Youtube kanalı aslında ama podcast uygulamalarında da var) göz atmanızı şiddetle tavsiye ederim.
Yaşlılara uzaklar yakın olmasın mı?
VR kit'ler ile bir yerlerde gezmek gerçekten eğlenceli 🤗
Yüksek lisansta aldığım UX Design dersinde ben hep “kullanıcı deneyimini iyileştirerek daha pürüzsüz satış süreçleri” konseptiyle yaklaşırken; hocam ise, bir dijital içerikte ya da mecrada yaşlıları, engellileri veya basitçe o dili bilmeyenleri bile deneyim odaklı şekilde düşünmemiz gerektiğini belirtiyordu. Yine ilk başta bu durumu bile kâr odaklı düşünsem de, sonrasında her kullanıcının, her tüketicinin pürüzsüz ve keyifli bir deneyim hak ettiğini fark etmek oldukça önemli.
Bunu niye mi anlattım; açıkçası VR kit'lerinin ufak tefek oyuncaklar olduğunu ve bir süre oynanıp atılacak şeyler olduğunu düşünüyorum uzun zamandır içten içe. Google Cardboard (şimdiki Daydream) ekibinde çalışan sevgili Alper sağolsun, uzun zamandır evde bir VR kit'im var ve ilk seferden sonra neredeyse hiç kullanmadım. Tamam çok eğlenceli bir deneyim ama her gün kullanılacak bir şey de değil gibi.
Fakat Intel'in Brezilya'daki bazı yaşlılar ile yaptığı seyahat hayallerini gerçeğe dönüştürme projesi, bu fikrimi değiştirdi. Bizim için “meh işte Google Maps, ne var” olan deneyimler, basit bir şekilde imkanı olmayanlar için müthiş değerli bir hale gelebiliyor. Dolayısıyla, bu proje de VR'ın bu tarz sosyal sorumluluk işlerinde dahi (üstelik çoğumuz için çok sıradan uygulamalarla) ne kadar etkili ve duygulara dokunan bir deneyim oluşturabileceğini ispatlıyor.
💬 Basitçe düşünelim, Facebook ve Whatsapp'ın bizim için anlamıyla en yakınımızdaki ailelerimiz için anlamı bambaşka. Bizim jenerasyon (millenial'ım yaklaşmayın, ısırırım!) için genel olarak bir “personal branding” mecrasıyken, yaşı ve konumu (anne baba olunca anlayacak mıyız acaba) itibariyle daha duygusal olan kişiler için aslında “sevgisini gösterebileceği” ekstra bir mecra. Deneyimleri düşünürken yaptığımız genellemeleri biraz da bu yönde, hangi duyguları tatmin ettiği doğrultusunda tartmamız gerekiyor aslında belki de.
Göz atmalık 👀
Televizyonun 90. yaşını 7 Eylül'de kutladık. Ana akım medya konusunda çığır açan, hala evimizin başköşesinde yeri olan TV'nin geçmişine göz atmak isterseniz the History of TV size göre.
Çin'deki kadın e-sports takımlarına yapılan yatırımların büyümesi ve karşılığı ile ilgili Quartz'dan güzel bir dosya.
140journos'taki Whatsapp tartışmalarında, bu hafta kutuplaşan medya konuşulmuş. Yanlı haberin dayatılması mı yoksa istenmesi mi daha büyük problem bilemiyorum ama, güzel bir tartışma olduğu kesin.
Google News ekibi, Google'lanan “how-to” sorularını nefis bir data görselleştirme çalışması ile anlatmış. Yeni nesil hikaye anlatımı için de oldukça iyi bir örnek olmuş.
Bu bülteni sonuna kadar okuduğunuz için teşekkürler 😍
Dilerseniz en alttaki çeşitli butonları kullanarak paylaşabilir, ya da ilgisini çekecek arkadaşlarınıza basitçe bu maili “forwardlayabilirsiniz”.
Bültenle ilgili fikir, görüş ve önerilerinizi bu e-postayı doğrudan yanıtlayarak bana hemen iletebilirsiniz.
Yanı sıra, ilginç veya hype :) olduğunu düşündüğünüz konuları iletirseniz, okumaktan ve üzerine konuşmaktan büyük mutluluk duyarım (gerçekten duyarım, yazın yani).
Bir sonraki hafta görüşmek üzere, hype'sız kalmayın 😘