Sonsuz Ark: SA6885/KY13-AO203: Çay S.O.S Veriyor; Çay, Çay-Kur, Özel Çay İşletmeleri Üzerine
Alternatifsiz üründür, ancak çayın aile bütçesine katkısı git gide azalmıştır. Gerek çay alanlarının yıllar içinde miras yoluyla bölünmesi, gerekse yaş çay taban fiyatının alım gücü olarak her geçen yıl erimesi nedeniyle artık çay, ek gelir durumundadır.
ÇAY BU HALE NASIL GELDİ?
Şimdilerde makineleşme ve bilgisayarlı sistemler nedeniyle çalışan sayısında ciddi bir azalma olsa da o günün işçilik maliyetleri çay konusunu sürekli gündemde tutuyordu. Hatta, o günlerde “başka vilayetlerin hakkını Rize’liye yedirtmem” gibi sözler bazı yüksek zevatın dilindeydi. Oysa o dönemlerde diğer KİT’lerdeki durumlar Çay-Kur’dan daha beterdi ancak nedense Çay-kur göze batıyor, halk “dışarıdan çay ithal etmekle” korkutuluyordu..
PEKİ, ÇAY-KUR BU DÖNEMDE NE YAPTI?
Ak Parti’nin E.Y’yi Çay-Kur genel müdürlüğüne atamasının ardından E.Y., çay pazarında satışları artırmak için alternatifler aramaya başladı.
Ve bu arayışların sonucunda ÇAY-TAŞ diye bir özel firmayla Çay-Kur çayını pazarlama anlaşması yaptı. Bu firma ek bayilikler oluşturarak Çay-Kur çayını pazarlayacaktı. Bunun için Çay-Kur bu şirketle peşin kuru çay satışı anlaşması yaptı. Bu kuruluşa satılan kuru çaylara aracılık payları da eklendi ve böylece bayilerden daha yüksek oranlarda indirimlerle bu kuruluşa çay satışı gerçekleştirildi. İşin içerisine bu kuruluşun reklam, tanıtım gibi giderleri de eklenerek indirim oranları git gide yükseltildi.
Bir başka ilginç şey ise, bu kuruluşun büyük çay satın alma anlaşması yapmasının ardından Çay-Kur’un kuru çaya zam yapmasıydı!
E. Y.’nin ardından göreve gelen İ.S.’yla, Çay-Taş arasındaki ilişki iyice gelişti. Bu arada Çay-Kur’un kimi eski bayilerinin bayilikleri iptal edildi ve bu süreçte çeşitli kirli iddialar basına yansıdı. Bu konuyla ilgili bizlere de ulaşan ilginç bilgi ve belgeler var. Araştırmalarımız sonuçlandığında işin boyutunu, kamuoyundaki iddiaların ne derece doğru olduğunu, ne olup bittiğini kamuoyuyla paylaşacağız. (Eğer bu konuda bilgi, belge sahibi olanlar varsa bunları adnanonay@hotmail.com adresine ulaştırabilirler.)
Sonuç olarak şunu söyleyebilirim; Eğer üreticiler, çalışanlar olarak bizler sahip çıkmazsak çayımızın geleceği hiç de iyi değil! Sahip çıkmak ise öncelikle, yıllardır konuşulan Çay yasasının çıkmasıyla olur..
Şu anda ek gelir olarak görsek dahi Çay'ın bölgemize toplam girdisi oldukça yüksek. Bu paranın bölgeden çekilmesi demek bölgenin hızla yoksulluğa yol alması demek…
Adnan ONAY, 27.09.2018, Sonsuz Ark, Konuk Yazar, Gündem'in Düşündürdükleri