Narsist Bir Ebeveyni Tanıyabileceğiniz 7 Basit Tutum - Eğitim Kolektifi
Narsisizm veya özseverlik son dönemlerin gözde kavramlarından. Bunun nedeni hem narsisizm eğiliminin giderek yükselmesi hem de narsist ebeveynlerin yetiştirdiği çocukların zor bir hayatlarının olması. Peki narsisizm nedir? Narsist kişi nasıl tanınır? Narsist ebeveynleri hangi özelliklerinden tanıyabiliriz?
Aslında Özgüvenleri Çok Düşüktür
Büyük Olasılıkla Narsist Bir Ebeveyn Tarafından Büyütülmüşlerdi
1. Narsist Ebeveyn Çocuğuyla Rekabet Halindedir
2.Eleştirel Dil Hayatın Her Alanına Yayılmıştır
3. Eleştiriler İlk Anda Mantıklı Bile Gelebilir
4. Narsist Ebeveyn Alaycı Dil Kullanmaktan Çekinmez
5. Çocuğunun Başarısı Narsiste Ebeveyn İçin Bir Tehdittir.
6. Narsist Ebeveynlerin başarı Hikayeleri Meşhurdur!
7. Bazen Narsist Ebeveyn Kurban Rolünü de Oynar
Narsist kişi –tam tersi gibi gözükmekle birlikte- aslında özgüveni oldukça düşük olan bir insandır. Bu nedenle başkalarının kendisi hakkındaki düşünceleri çok önemlidir. Kendisi hakkında yıllar önce söylenmiş olumsuz bir cümle hala kulaklarında çınlamakta, eleştiri yapan eski dostlar düşman listesine alınmaktadır.
Bir üstünlük duygusuna sahiptirler. Başkalarından daha iyi olduklarına inanır ama en küçük bir eleştirel yorum karşısında yıkılır, bütün güvenlerini kaybeder, kendilerine eleştiri yapan kişiyi düşman ilan ederler.
Narsist kişiler sevmeyi beceremezler. Büyük olasılıkla onlar da narsist bir ebeveyn tarafından, sevgisiz büyütülmüş çocuklardır. Bu nedenle içten sevme duygusundan yoksundurlar. Çevrelerindeki insanların duygularını anlayamaz, empati kuramaz, kendilerini onların yerine koyamazlar.
Gerçek bir başarısızlık yaşadıkları durumlarda ise her zaman bu başarısızlığa neden olan biri vardır. Kendilerini kurban olarak görürler. Başarı onlara, başarısızlık başkalarına aittir.
Bu kişilik özellikleri onların ebeveyn olarak tutumlarını da etkiler. Aşağıdaki belirtilerin hepsinin bir ebeveynde bulunması gerekmez. Bu belirtilerin bir bölümü, belirli dozlarda görülebilir. Önemli olan bu tutumun çocuk açısından sürekliliğidir. Gelin şimdi narsist bir ebeveyni günlük tutum ve davranışlarından kolayca tanıyabileceğiniz 7 işarete göz atalım:
Narsist ebeveyn çocuğunun tercihlerinin, isteklerinin her birine –çoğu zaman ilk duyuşta kulağa mantıklı bile gelebilen- mazeretler üretir.
Basitçe ifade etmek gerekirse narsist ebeveyn –küçük ya da yetişkin-çocuğunun ‘bağımsızlığını’ kendi varlığı için bir tehlike olarak görür; kendi karar ve planlarının dışına çıkmaması için mazeretler, tehditler, kısıtlar yaratır.
Narsistik bir ebeveyn çocuğunu sadece var olduğu için sevmeyi beceremez. Çocuğuna –ödevleri, okulda başarılı olma, bir spor yapma gibi- belirli şeyleri yaparsa sevileceği mesajını verir ama başarı çıtası giderek yükselir. Eğer çocuk seçili alanda ya da farklı bir alanda başarılı olursa bu narsistik ebeveyni tedirgin edecek, çocuğuyla arasında hissettiği rekabet daha da yükselecektir. Yani çocuk hiçbir koşulda ebeveynin onay ve sevgisini hissedemeyecektir.
Öte yandan aşırı ebeveynlikle narsist ebeveynliği birbirinden ayırmalıyız. Pek çok aile çocuklarını başarılı olmasını ister bu nedenle de çocuklarının önüne yüksek hedefler koyar, davranışlarını kısıtlar ya da düzeltmeye çalışırlar. Bunlar narsist patoloji ile karıştırılmamalıdır.
Narsist patolojide eleştirel tavır çocuğun her davranışına, hayatının her evresine yayılmıştır. Neredeyse hiçbir zaman beğeni ifade edilmez. Çocuğun başarısızlığı, bedensel bir özelliği ya da davranışları sürekli olarak eleştirilir, gündemde tutulur.
Narsist ebeveyni en çok rahatsız eden durumlardan birisi de çocuğunun bir konuda herkesin takdiri toplayacak inkar edilemez bir başarı göstermesidir.
Narsist ebeveyn çocuğunun tercihlerinin, isteklerinin her birine –çoğu zaman ilk duyuşta kulağa mantıklı bile gelebilen- mazeretler üretir. Hatta eleştiriler genellikle çok mantıklı temellere dayanır. Bunun nedeni narsist ebeveynin başkaları tarafından haklı görülmek konusundaki ihtiyacıdır. Eleştirisini dikkatlice kurgular; başkalarının da desteğini kazanmak için her fırsatta ve her ortamda dile getirir.
Narsist ebeveynler bazen eleştirmek yerine alaycı bir dil kullanırlar. İnce alaycı espriler, ad takmalar ya da geleceğe olumsuz şakalar tekrar edilir. Böyle ortamlarda büyüyen çocuklar çoğu zaman kendilerini eleştirilerden korumanın tek yolunun ebeveynleri gibi davranmak olduğunu düşünür; yetişkin olduklarında da – çocukluklarından gelen bir korkuyla – eğer güç gösterisinde bulunmazlarsa tıpkı küçükken olduğu gibi eleştirileceklerini düşünürler.
Narsist ebeveyni en çok rahatsız eden durumlardan birisi de çocuğunun bir konuda herkesin takdiri toplayacak inkar edilemez bir başarı göstermesidir. Bu narsist ebeveynin içinde yaşattığı çocuğuyla rekabet duygusunu tetikler. ‘Evet ama… bak şunlar hala eksik’, ‘Bu başarın sana gelecekte hiçbir şey sağlamaz ki..’ ya da ‘Bunu yapacağım diye .. konuyu eksik bıraktın’ gibi eleştirilerle kendisini haklı çıkarmaya çalışır.
Narsist ebeveynin kendi geçmişine dair abartılı öyküleri vardır. Yoksul geçmiş bir çocukluk, eğitim hayatındaki zorluklar, bir iş kurup büyütmüş olmak gibi başarı hikayeleri her fırsatta gündeme gelir. Hikaye yıllar içinde gelişir, detaylanır, ebeveynin başarısı büyür.
Bazen narsist ebeveynler haklılıklarını, üstünlüklerini kanıtlamak için başarı hikayeleri yerine kendi fedakarlık hikayelerini anlatırlar. Bütün hayatları aileleri için fedakarlık yapmakla geçmiştir; kötü durumları tek başlarına göğüslemişlerdir; çocukluklarıyla da gençlikleri zor geçmiştir vs.. Başarı hikayelerinin geçerli olmadığı durumlarda ebeveynlerden böyle hikayeler duyarız.
Bu makalenin hazırlanmasında ‘A Practical Guide for Narcissists to Change Towards the Higher Self’ adlı kitaptan faydalanılmıştır.
narsisizm nedir, narsist ebeveyn, narsist rbrveyni nasıl tanırız