Halkara Täjigistan kitaplaryň rugsatsyz ıurda giriş-çykyşyny gadagan edıär Aprel 19, 2017
Täjigistana uçan wagtyňyz ıanyňyza aljak kitabyňyz, aıratynam, şol kitap kesgitlenen ıerli elipbiıe mahsus bolmasa, onda bu barada iki gezek oılanmaly bolarsyňyz.
İaňy-ıakynda Täjigistanyň Medeniıet ministrligi ıazmaça rugsatnama almazdan, kitaplaryň ıurda getirilmegine ıa-da ıurduň daşyna çykarylmagyna rugsat berilmeıändigini yglan etdi. Ministrlik bu çäräni ıurduň gymmatly golıazmalarynyň gizlin ıollar arkaly daşary ıurtlara çykarylmagynyň öňüni almak üçin edilıän tagallanyň bir bölegi diıip düşündirdi.
“Kitap sanyna seretmezden, Medeniıet ministrliginiň rugsady talap edilıär” diıip, ministrligiň medeni mirasy gorap saklamak bölüminiň müdiri Şerali Hojaıew Azatlyk Radiosynyň Täjik bölümine gürrüň berdi. Ol bu talabyň kitaplaryň haısy dilde ıa-da haısy elipbiıde ıazylandygyna seretmezden, ähli ıurtlardan gelıän ıa-da gidıän myhmanlara degişlidigini aıtdy.
Emma ıokarda aıdylanlara garamazdan, käbirler adamlaryň bu hereketiň aşa dinçi materiallaryň ıaıramagyna garşy edilıändigi we arap-pars dillerinde ıazylan kitaplaryň aıratyn barlag astyna alynjakdygyna sebäp bolup biljekdigi barada pikir etmegine getirdi.
Täjigistanyň paıtagty Duşenbede ıerleşıän sosial meseleleri boıunça ekspert Saidi İusufiniň aıtmagyna görä, täjik hökümeti ekstremist eserleriň ıurda girizilmegine garşy düıpli aladalanma bildirıär.
“Gümrük işgärleriniň köpüsi arap-pars elipbiısinde ıazylan kitaplary okap bilmeıärler. Şol sebäpli olar arap-pars elipbiısinde ıazylan her bir kitaba şübheli göz bilen seredip bilerler. Käbir wakalarda bolsa, gümrük işgärleri düıbünden “zyıansyz” kitaplary ele geçiripdirler” diıip, İusufi aıtdy.
Täjigistanyň Döwlet Gümrük Gullugy ıakynda orta asyrlaryň meşhur pars şahyry Saady Şiraziniň “Bostan” atly eseriniň bir nusgasyny, daşary ıurda syıahata gidip barıan kimdigi näbelli täjik raıatyndan ele geçirendiklerini tassykladylar.
Gümrük edarasy mart aıynda, bu kitabyň we ıanyndaky başga üç kitap bilen bilelikde konfiskasiıa edilendigini aıdıar. Olaryň arasynda düışleriň ıorumy hakynda we jadygöılük hakynda kitaplar hem bardy. Dört kitabyň hemmesi arap hatynda ıazylypdy.
Medeniıet Ministrligiň soňky bildirişine garamazdan, Duşanbe aeroportyndaky syıahatçylar öz goşlarynda kitap bolandygyna seretmezden, goşmaça barlaga sezewar edilmedigini aıtdylar.
Derňeıji enjamlar Duşanbe aeroportynyň hem gidiş zallaryna, hem-de kabul ediş zallaryna oturdyldy. Işgärler el goşlaryny hem-de esasy bagažlaryny hem derňeıär. Käbir ıolagçylaryň aıtmagyna görä, gümrük işgärleri sumkalaryň ıa-da çemodanlaryň duş gelenini aıratyn barlaga alıarlar.
Hojaıew kitaby daşary ıurda çykarmak üçin ıazmaça rugsat almak prosesiniň gysgaça düzgünini gürrüň berdi. Siziň “kitaplaryň adyny, dillerini, çap edilen ıerini, ıazyjynyň adyny hem-de gelip çykan ıerini ıa-da gitjek ıerini” ıazmak ıeterlik.
Gelıän ıolagçylaryň kitaplary, aeroportlarda ıa-da beıleki gümrük nokatlarynda ellerinden alynıar. Soňra olara ıokardaky ıaly ıazylan hat bilen ministrlige özleriniň konfiskasiıa edilen kitaplaryny yza almak üçin, ıüz tutmalydyklary aıdıarlar. Eger-de resmiler ol materiallara rugsat beren ıagdaıynda, olar öz kitaplaryny yzyna alyp bilıärler.
Täjigistanyň döwlet Din işleri komiteti we içeri işler ministrligi gadagan edilen kitaplaryň gara sanawyny taııarladylar. Olaryň köpüsini dini esasly kitaplar düzıär. İöne olaryň arasynda jadygöılük hakynda kitaplar hem bar.
2015-nji ıylda ıurt sanawy täzelendi. Yslamyň fundamentalist Selefi şahasyny goldaıandygy aıdylıan 13 kitap olaryň arasyna goşuldy.
Täjigistanyň İokary sudy ıurduň howpsuzlygyna we durnuklylygyna zyıan berıändigi hasap edilıän selefizmi 2009-njy ıylda gadagan etdi.
Gurhan we namaz kitapjyklary ıaly beıleki yslamy kitaplary ıurtdaky kitap dükanlarynda arkaıyn tapsa bolıar.
Aglabasy musulmanlardan ybarat bolan Merkezi Aziıanyň dünıewi hökümeti mekdeplerde hijap geımegi gadagan etmek we erkekleriň uzyn sakgal goıbermeginden howatyrlanmak ıaly ıollar bilen öz raıatlarynyň dine nähili amal etmekleri barasynda berk çemeleşıär.
Täjigistan hökümeti daşary ıurtlaryň dini mekdeplerinde okaıan täjik talyplarynyň ıurduň howpsuzlygyna zeper ıetirıändiklerini öňe sürüp, olardan ıurda dolanmaklaryny talap etdi.
Täjigistan 1999-njy ıylda Yslam partiıany ykrar eden ozalky sowet ıurtlarynyň arasynda ilkinji döwlet bolup durıar. İöne Täjigistanda Yslam Galkynyş Partiıasy İokary sud tarapyndan 2015-nji ıylda gadagan edildi hem-de ;terrorist topar’ diılen tagma basyldy.