Akciğer Atardamarı ve Toplardamarı Anatomisi ve Görevleri
Akciğer atardamaları vücutta kirli kan taşıyan tek atardamardır. Akciğer atardamarı hayatiönem taşıyan ve vücudu besleyen atardamar türüdür. Birçok görevi bulunmaktadır.
Kanın temizlenmesi için kalpten akciğerden kan taşıma görevini üstlenen damarlar bulunmaktadır. Kanın temizlenmesini sağlayan bu damarlara akciğer atardamarı denir. Akciğer atardamarının tıp dilindeki adı pulmoner arter olarak bilinmektedir. Aynı zamanda kalbin sağ tarafından akciğere oksijensiz hale getirilen kanı taşıyan arterlerdir. Pulmoner arterler çeşitli büyüklükte olabilir. En büyük pulmoner arter ana pulmoner arterdir ve kalpten gelir. Diğer ise pulmoner gövdedir. En küçük pulmoner arterler ise pulmoner alveolü çevreleyen kılcal damarlara yol açmakta olan arteriollerdir.
Akciğer atardamarında meydana gelen kan dolaşımında belirli bir sıralama bulunmaktadır. Bu sıralama kan akışına göre belirlenmiştir. Pulmoner arter, pulmoner gövde ve ana pulmoner arter olarak sıralama yapılır. Ana pulmoner arterler sağ ventrikül tabanından itibaren başlar. Özellikleri ise kısa ve geniş olmasıdır. Ayrıca 5 santimetre uzunluğunda ve 3 santimetre çapındadır. Ana pulmoner arterler sağ ve sol pulmoner arter olmak üzere 2’ye ayrılır. Sol ana pulmoner arter sağa göre daha kısa boyludur. Ligamentum arterisoum tarafından proksimal inen aortun konkavitesine bağlı olarak işlevini yürütür. Sağ ana pulmoner arter ise daha uzun ve yatay bir seyir izlemektedir. Aort kemiğinin altında yükselen aortun arkası, inen aortun önünden geçmektedir.
Sağ akciğer hilumuna ulaştığı noktadaki sağ ana pulmoner iki ayrı kola ayrılmaktadır. Bunlar; trancus anterior ve interlobar arterdir. Trancus anterior sağ üst loba kan akışı sağlamaktadır. İnterlobar arter ise akciğerin orta ve alt loblarına kan taşır.
Vücudumuzda bulunan tüm atardamalar temiz kan taşımaktadır. Fakat akciğer atardamarı kirli kan taşımakla görevlidir. Kalbin sağ karıncık bölgesinden çıkan akciğer atardamarları kirli kanı akciğere götürür ve kanın temizlenmesi için aracı görevini üstlenir. Daha sonra temizlenen kan tekrar kalbe taşınır.
Atardamarların temel görevi olan kan taşıma görevinin yanı sıra birçok görevi bulunabilmektedir. Özellikle akciğer atardamarının hayati önemi bulunmaktadır. Bu nedenle akciğer atardamarının işlevselliğini yitirmemesi gerekir. Pis kanı taşıyan akciğer atardamarı aynı zamanda kanın vücutta dolaşımını sağlayan başlangıç noktasından birisidir. Bu görevi ile kanın vücutta dolaşımını sağlar ve gerekli yerlere kan iletimi gerçekleşir.
Akciğer atardamarlarının temel görevlerinden bir diğeri ise oksijen ile buluşmuş olan değeri yüksek kanı nakletmesidir. Bu görevi yerine getiren akciğer atardamarları tüm organlarımız için yeterli olan besin miktarı içeren kanı iletmiş olmaktadır. Organ gelişimi ve sağlık açısından bu çok önemlidir. Akciğer atardamalarının toplardamarlardan farkı ise oksijenlenmemiş kanı taşımakla yükümlü olmasıdır. Bu görevi yerine getirebilen akciğer atardamarları yaşam fonksiyonlarının işlevselliğini doğrudan etkilemektedir.
Vücutta pis kanı taşıyan tek atardamar olarak tanımlanan akciğer atardamarları ile ilgili gelişen rahatsızlıklar olabilir. Hayati önem taşıyan akciğer atardamarı,kan taşımakla görevli olduğu gibi vücudun beslenmesini ve fonksiyonlarını yerine getirmesini sağlar.
Akciğer atardamarı ile ilgili en sık rastlanılan rahatsızlık türü PTE’dir. PTE yani Pulmoner Tromboemboli isimli rahatsızlık kalpten akciğere nakil yapan kirli kan taşıyan damarlarda meydana gelen tıkanmadır. Bunun temel nedeni ise kanın pıhtılaşmasıdır. Akciğer atardamarında meydana gelen PTE rahatsızlığı birçok rahatsızlığı tetikleyebilir. Buna örnek vermek gerekirse ayakta bulunan toplardamarların dahi etkilenebileceğini söylemek mümkündür.
Akciğer atardamarında meydana gelen PTE rahatsızlığında erken tanı yüksek oranda etkilidir. Olası bir geç müdahale hayati riskleri tetiklemektedir. Erken tanı koyulmadığı takdirde rahatsızlık ilerleyebilir. Rahatsızlığın çeşitli aşamaları vardır. Akciğer atardamarında meydana gelen pıhtılaşma sorunu veya kanın pıhtılaşması sonrasında damarlarda meydana gelen daralma sonucu PTE rahatsızlığı oluşabilmektedir.
Akciğer atardamarında meydana gelen PTE rahatsızlığını tetikleyen birçok unsur bulunmaktadır. Bunlar; kanser, travma, gebelik, obezite, kronik kalp rahatsızlıkları, kan hastalıkları ve genetik damar rahatsızlıkları olarak bilinmektedir.
Akciğerin Görevleri ve Çalışması