Allah'a Götüren En Sağlam Rehber | Prof. Dr. Hasan Kamil Yılmaz
Allah’a Götüren En Sağlam Rehber
Altınoluk Dergisi, 1991 – Subat, Sayı: 060, Sayfa: 029
Ebu Hamza, Bağdat tasavvuf ekolünün önde gelen üstadlanndan. Zikrin safası, cem’u’l-hirnme, mahabbet, şevk, kurb. üns gibi tasavvufun sırlarına dair söz söyleyenlerin ilkidir. Bağdad’da ondan önce bu tür konularda konuşan pek yoktur. Sünni mezheb imamlarımızdan Ahmed bin Hanbel ile de çağdaştır. Ebu Hamza vakit vakit İbn Hanbel’in derslerine ve sohbetlerine katılırdı. Tasavvuf ve maneviyat konuları gündeme geldikçe İmam Ahmed, ona: “Söyle bakalım sûfî. bu konudaki senin ve meslektaşlarının görüşü nedir?” derdi.
Cünevd’in anlattığına göre Ebu Hamza, karnını pek nadir doyururdu. Çünkü Mekke dönüşünde onun yanına vardığını ve yemek ikram ettiğini söyler. Ebu Hamza ikram edilen mütevazı yemeği yedikten sonra “Mekke’den Bağdat’a gelinceye kadar bu üçüncü yemeğim” demişti.
Hakk yolu bilene o yola girmek kolay gelirdi. Böyleleri zaten Hakk yolun ancak Allah’ın bildirmesiyle bilineceğini bilirdi. Fakat “istidlal tariki” ile Hakk bulmaya çalışan bazan hata, bazan da isabet ederdi, iyi ve sağlam bir rehbere tabi olan gayesine kolayca ererdi. Allah’a götüren en sağlam rehber ise, hal, fiil ve sözlerinde Allah Rasulü’ne tabi olmaktı.
“Samimi bir dervişin en önemli alameti zengin olduğu halde fakra talib olmak gerçek, Ganî’inin Allah olduğunu bilmekti. İzzet ve saygınlık anında zillet ve tevazua da razı olabilmekti. Meşhur olduktan sonra unutulmayı göze alabilmekti.
Allah Teala, sana hayır yollarından birini açarsa ona sıkı sarıl. Ama sakın ola ki o hayırlı işe takılıp onu vereni unutma ve o hayırla böbürlenme! Böyle bir durumda sana düşen o işe seni muvaffak kılana teşekkür etmendir. Şayet, seni başarıya ulaştıranı, unutur, sadece başardığın işi görürsen gözden düşersin. Şayed şükür yolunu tutacak olursan Allah nimet ve başarını artırır. Çünkü Allah: “Eğer şükrederseniz, nimetimi artırırım” (İbrahim, 14/7) buyuruyor.
Yerine göre, gafletin de işe yaradığını söyler, gaflet olmasa sıddıklar zikrullahın safasından can verir, derdi. Kur’an’daki: “Cahillerden yüz çevir” (el-Araf, 7/199) ayetini tefsir ederken: “Cehaletin en büyüğü nefstir, öyleyse herşeyden önce ondan yüz çevirmeli” diye konuşurdu.
İlahi adaletin gücünden ve şiddetinden korkmayı, fakat Allah’ın ihsanından ümid kesmemeyi öğütlerdi. Mekr-i ilâhîden emin olunamıyacağını söylerdi. Mekr-i ilâhîden nasıl emin olunurdu ki, Adem’in başına gelen bu yüzden gelmişti. Biz de cennette: “Geçmiş günlerde işlediklerinize (tuttuğunuz oruçlarınıza) mukabil yiyin için” (el-Hakka, 69/24) denilerek yeme-içme ile meşgul edilip, cemâl-i ilâhîden mahrum kalabiliriz. Böyle bir mekr, ne büyük bir mahrumiyet olur? derdi. Bu yüzden daima Allah’ı ve rızasını istemeyi tavsiye ederdi.