Habercilikte bot yazılım kullanımı ve davranışların manipülasyonu – Ahi Avukatlık ve Hukuk Danışmanlık
Homepage > Av. M. Gökhan Ahi > Habercilikte bot yazılım kullanımı ve davranışların manipülasyonu
Bugünün haberciliğine baktığımızda, haberin doğru olup olmadığını tespit edebilmek en zor işlerden biri. Kaçımız eski videolar veya fotoğrafları, gündemdeki habere ilişkinmiş gibi kabul edip paylaşmadık ki? Kaç gazeteci, yorumcu ve yazar bile çoğu zaman yanlış haberleri doğru kabul edip ölesiye savunmadı ki?
Gazetelerin ve televizyon haberciliğinin tek taraflı olduğu yani sadece okunduğu ve izlendiği dönemlerde, sabahları gazete okumak ve akşam televizyonda haberleri seyretmek dışında çok fazla bir hareket yoktu. Daha sonra doksanlı yılların ikinci yarısında, gazetelerin internet versiyonunu, ikibinli yılların ortasında ise televizyonların internet versiyonunu görmeye başladık. Son on yıldan beri ise hayatımızın her alanında bizimle birlikte olan sosyal medya ile birlikte haberlerin sunum, paylaşım, yayılış, tetikleniş ve yorumlanışının değişimini hep beraber izledik.
Artık öylesine bir hale geldik ki, “haber”siz yapamıyoruz. Haberler ayakta olduğumuz her saatin neredeyse en az on dakikasını kaplar hale geldi. Nasıl olmasın ki, akıllı telefonlardan gelen bildirimler, sosyal medya ve haber uygulamalarından gelen son dakika bildirimleri, internet tarayıcılarından gelen “son dakika” uyarıları, TV ekranlarında geçen alt yazılar, toplu taşımadaki ekranlar, AVM’lerdeki bilgi ekranları hiçbir şekilde “haber”siz kalmamıza izin vermiyorlar.
Bu kadar yoğun bir enformasyon ağının içinde, haberlere tepki vermek kadar herhangi bir tepki vermemek de bireylerin en doğal hakkı. Ancak gelinen noktada, herhangi bir habere tepki vermemek veya o konu hakkında sessiz kalmak da mümkün olamıyor, zira takipçiler, arkadaşlar, akrabalar belirli konular hakkında olumlu veya olumsuz yorum yapmanızı bekliyor, hatta belli bir konuda paylaşım yapmadığınız veya onlarla aynı düşünmediğiniz için sizi eleştirebiliyorlar.
Bugünün haberciliğine baktığımızda, haberin doğru olup olmadığını tespit edebilmek en zor işlerden biri. Kaçımız, eski videolar veya fotoğrafları, gündemdeki habere ilişkinmiş gibi kabul edip paylaşmadık ki? Kaç gazeteci, yorumcu ve yazar bile çoğu zaman yanlış haberleri doğru kabul edip ölesiye savunmadı ki?
Cambridge Analytica yazılımıyla seçimlere etki iddiası
Günümüz haberciliğinin ise ana sorunu, hangi haberin, ne kadarının, ne kadar süreyle, ne kadar kişiye ve doğrulukta sunulacağının birileri tarafından belirlenebiliyor olmasında. Geleneksel gazetelerde ve geleneksel TV’lerde sadece manşetlerle gündem ortaya konurken, bugünün teknolojisinde yaşa, cinsiyete, lokasyona, yaşam kültürüne, günlük tercihlerine, tuttuğu takıma ve sevdiği yemeğe kadar profillenmiş ve hedeflenmiş bireylere verilecek haberin niteliği ve dozajı rahatlıkla ayarlanabiliyor. Çoğu zaman haberi yazmak veya paylaşmak bile gerekmiyor, zira bot teknolojisi bu işi de rahatlıkla halledebiliyor. Herhangi bir haberin organik yayılmasına dahi müdahale edilip, istenirse gündeme taşınabilir, istenirse gündemden birkaç saat içinde düşürülebilir. İşte, burada haberin kendi dezenformasyon etkisi ile birlikte ayrıca manipülatif etkisi de ortaya çıkarılabiliyor.
2016 yılında dünyaca takip edilen ve dünyaya önemli etkileri olan iki seçim yaşandı. Birisinde, İngiltere’nin AB içinde kalıp kalmayacağı oylandı, diğerinde ise ABD başkanının kim olacağı belirlendi. Her iki seçim sonrasında, seçmenin çeşitli sosyal ağlar ve haberler aracılığıyla manipüle edilerek görüşlerinin etkilendiği ve seçimlere bu şekilde müdahale edildiği, Rusların bu işin arkasında olabileceği ileri sürüldü. Ancak esas dikkat çeken konu Cambridge Analytica denilen bir yazılımdı. “Psikometri” denilen metot ile seçmenin tercihi etkileyen bu yazılım, bireylerin psikolojik özelliklerini verilerle belirleyebiliyor. Düşünün, internetteki her hareketiniz, tercihiniz bir şekilde kaydediliyor ve bu veriler birileri tarafından toplanıp kişiliğinizin ana unsurları ortaya çıkabiliyor. İddiaya göre, Facebook üzerindeki 68 like (beğenme) bile kişilik profili çıkarmaya yetebiliyor. Daha sonra da bu profilleme ile hedeflenen haberler -çoğunlukla dezenformasyon- ilgili bireylere belirli dozlarda verildiğinde bireylerin bir konu hakkındaki fikirleri rahat bir şekilde değiştirilebiliyor.
Bu sıralar Avrupa Birliği’nin ana gündem maddelerinden birisi bu tür yazılımları engelleyen düzenlemeler yapmak. Facebook ise haberin değerini kullanıcıların belirleyeceği bir algoritma üzerinde çalıştığını açıkladı. Türkiye’nin yerel ve genel seçimlerinin yapılacağı 2019 yılı ise bu tür haberlere ne kadar maruz kalacağımızı gösterecek önemli bir yıl olacak.
bot chatbot dezenformasyon haber sitesi habercilik internet gazetesi manipülasyon otomatik içerik
Previous Story2017 YILININ BİLİŞİM HUKUKU GELİŞMELERİ
Next StoryOcak 2018 Gelişmeleri: Blockchain sözleşmeleri, bitcoin dolandırıcılığı, VERBİS, Karşılaştırmalı reklam yasağı, soruşturmada Apple sağlık verileri
Arşivler Ay Seçin Mart 2018 Şubat 2018 Ocak 2018 Aralık 2017 Kasım 2017 Ekim 2017 Eylül 2017 Ağustos 2017 Haziran 2017 Mayıs 2017 Nisan 2017 Mart 2017 Şubat 2017 Ocak 2017 Aralık 2016 Kasım 2016 Ekim 2016 Eylül 2016 Ağustos 2016 Temmuz 2016 Haziran 2016 Mayıs 2016 Nisan 2016 Mart 2016 Şubat 2016 Aralık 2015 Kasım 2015 Ekim 2015 Eylül 2015 Ağustos 2015 Temmuz 2015 Haziran 2015 Mayıs 2015 Nisan 2015 Şubat 2015 Ocak 2015 Aralık 2014 Kasım 2014 Ekim 2014 Eylül 2014 Ağustos 2014 Haziran 2014 Mayıs 2014 Nisan 2014 Mart 2014 Şubat 2014 Ocak 2014 Kasım 2013 Ekim 2013 Eylül 2013 Ağustos 2013 Temmuz 2013 Haziran 2013 Mayıs 2013 Nisan 2013 Mart 2013 Şubat 2013 Ocak 2013 Aralık 2012 Haziran 2012 Nisan 2009 Ağustos 2007 Mayıs 2006