Colombia Üniversitesinde 1970 yılında uygulanmış bu deney çocuklarla yapılmış bir deney olmakla birlikte, tipik olarak insan davranışını göstermesi açısından da çok önem arz etmektedir. Hepimiz hayatımızda yaşadığımız..
Deney ortamında bir odada çocuklar bulunmaktadır. Odada bulunan araştırmacı çocukların önüne marshmallow tatlısı koyuyor. Araştırmacı çocuklara şimdi ben odana çıkacam ve 15-20 dakika sonra yeniden geleceğim. Eğer önünüzdeki marhmallow tatlısını ben odaya gelene kadar yemezseniz sizlere bir tane daha marshmallow vereceğim. Araştırmacı odadan çıktıktan sonra kameralar odadaki çocukları çekmeye devam ediyorlar. Araştırmacı odadan çıkar çıkmaz çcuklardan bazıları hemen önlerindeki tatlıları yemeye başlıyorlar. Bir kısım çocuklar, büyük yetişkinlerinde sergiledikleri hazzı ertelemeden uyaran nesnelere iradelerini kullanamayarak uzanırken, kimi çocuklarda yine aynı şekilde bazı yetişkinlerin yaptığı gibi iradelerini kullanarak zevklerini erteleme yetisini gösterebiliyorlar.
Bundan sonrasında çocuklar ikiye ayrılıyorlar. Zevke sabredeler ve sabredemeyenler şeklinde gruplara ayrılan çocukları sonraki yaşamlarında da araştırmacılar belli bir süre takip ediyorlar. Sonuçta çok ilginç sonuçlar ile karşılaşıyorlar. Bu deney esnasında takip ettikleri insanlardan başarılı ve kendini gerçeklemiş olanlara baktıklarında, marshmallow tatlısına sabredenler oldukları ortaya çıkıyor.
Yaşamımız boyunca bu deneyin aslını yaşıyoruz aslında. İradelerimizin ne kadar kuvvetli olup olmadığını hayatımızda karşılaştığımız olaylarda görebiliriz. Anlık, spontane zevklere ne kadar irademizi kullanarak sabredebiliyorsak o kadar güzel bir yaşam geçirmek mümkün olmaktadır. İrade de zaten zevki tehir edip öteleme becerisidir.
Bitirmen gereken bir proje vardır ama o arada gezmek istersin, gezsen de zevk almazsın. Çünkü arkanda bıraktığın bitirilmesi gereken projeler var. Bununla birlikte projeni bitirdikten sonra geziyi bir kutlama gezisi gibi daha eğlenceli hale getirirsin. Bilgisayar oynamak isteyen çocuk ödevini bitirdikten sonra yani oyun oynama zevkini ertelediği zaman daha eğlenerek zamanını geçirecektir.
Bütün güzel hasletlerimiz gibi irade de vücudumuza spor yapıp kaslarımızı geliştirip kuvvetlendirdiğimiz gibi gelişebilir ve kuvvetlenebilir. Aşırı kilolu bir insanın düzgün beslenmeyip, sporunu ve diğer dikkat edeceklerini yapmadan nasıl ki kendinden şikayet etmeye hakkı yoksa iradesini kuvvetlendirmeyen insanında yaptığı anlık tercihleri benim iradem zayıf deyip geçiştirmeye hakkı yoktur.
İradelerimizi Nasıl Kuvvetlendireceğiz?
İradelerimizi kuvvetlendirmek için yapmamız gereken en önemli madde; seçeneklerimizi azaltmak. Seçeneklerimizi azaltmamız, karar alma döngümüzü rahatlatacaktır. Karar alma sayısı azaldıkça iradelerimiz üzerindeki baskı azalacaktır. Bu giyeceğimiz elbise sayısı olabilir, yemek çeşitleri olabilir. Seçeneğimizin az ama tam gerçekleştirdiğimiz bir durum olmalıdır. Yapacağımız faaliyetlere ilişkin kararlar içinde takvim ve saati de yapabildiğimiz kadar önceden belirlememiz bir ritüeli olması iyi olacaktır. Aynı zamanda en önemli gördüğü kararları ilk önce yapıp enerjimizi de iktisatlı kullanmamız gerekmektedir.
Hayatımızın akışında her şey dört dörtlük olmaz. Bazen düz bir çizgi üzerinde ilerlemez. Bazen virajlı yollardan geçeriz. Her belirlediğimiz kararı uygulayamayabiliriz. Burada da belli ölçüde esnek olup yola devam etmek gerekir. Aksi durumda aşırı mükemmelliyetçi tavırlar insana bu sefer hiçbir şey yaptırmaz. Burada ancak ibadetlerde yapıldığı gibi bir ‘kaza-kefaret’ mekanizması kurulabilir. Diyelim ki o günkü egzersizini yapamadın ertesi gün biraz daha erken kalkıp süresini artırmak gibi. Bu psikolojideki ‘resilience’ yani esneklik kapasitemizi artıracak ve yolumuza devam etmemizi sağlayacaktır. Yolunuz ne kadar uzun olursa olsun yüz metre koşucusu gibi değil bir maraton koşucusu veya jogging yapan yürüyüşçü gibi küçük ama sağlam adımlarla ilerlememiz gerekiyor. Büyük lokmaları ağzımızda erittiğimiz gibi büyük hayallerimizi ve kararlarımızı iyice bir kıvamdan geçirdikten sonra adım adım ilerlemek bize daha büyük bir avantaj sağlayacaktır.
← Bakış Açımız ve Atom Altı Dünya
Ahlak ve İyilik Deneyi →
“Zevki Erteleme-Marshmallow Deneyi” için bir yorum
Geri bildirim: Az seçilen yol | Psikoloji ve Düşünce Platformu