İrfan Kaya: Temmuz 2012
MA XALÛN ŞIMAY
Kê Şex Êli Pali dewe Bismil Çilsutun ra amey Palê.
Vatısan gore zewac xo verin dewe Pali Ekrag dı vıraştıbı. Kes derheq nı zevac dı zaf çi nê arda zuwan ser.
Na merselad nı zewac yeno zuwan ser.
Bray Şex Sêid Sex Mehdî efendi badî surgun Hayranbolu ra pey yenu dewe Sivûn Gaz.
Mazrê Gaz Hemekra Fatma honimid zewacê xo yi diyin kenû.
Yew mudê ra pêy şinu Haşbuêr. Dima Çirraxırab, Kelaxsi,Hûn di cuwiyenû.
Cuwiyayis ê Hêmek di na mersela ê serra viyerena.
Ekrag ra Yib Îs Ferhi dewunra "Gendar" dênî aryê pê idare kê xo kerdini.
Yew ruec yenu Hêmek qayilû şêru kê Mist mallê Êhmedi.
Şinû vêr bêr xal Mist, a deka Şex Mehdi kê xal Mist ra vecîyenu teber û şêru kê xwi.
Şex çim ginenu Yîb Îs, la belê Yîb nêşînasnenû onênu yew merdim xerib û, ca a hêl vunû:
-Cê xwi di vinder, ti yewna gom berz î ez to kişeno.
Pê xwi ra dabuncê xo zî uncen û dêst ê bind zî Cunqalê ê romenû Yîb ser.
Yîb zî Şex nêşinasnenu, sêr" Hêr" xo ra Tüerzin xo genu xo dest û yo zî romenû Şex ser.
Şex dest di dabuncê esto, Yib dabuncê vinênû pê ser tepîya gomûn xo erzenû, Sex zî ê dima.
A deqa xal Mist vengê eyn ra veciyenu teber, onênu Şex û Yib tyê ver vindertî.
Dest yin di dabunce û Tüerzin vînenu û vunû:
-Yibo ero ew merdim Şex Mehdi efendiyû.
Yib vengê xal Mist sera Şex ra vunû:
-Ma xalon şimay.
-"Şıma xalon may la şıma gera berz î ma sera"
HÊMAL Û MÊHMUR HÛQMAT
1978 di hadisê Maraş ser çend bajaran Kirdandi örfi idarê nîyabi ruê.
Ni örfî idarê semeday piyordayişê çep û raşt nyêbi.
Devletê Tirk Kirdanra tersênî verê devlet waştişê Kirdan girewtiş bî. Ew waxt miyan dêvlet di merdim xirab çend bajaran Tirkiya di hadisê pê pravakatoron dênî kerdiş. Ni pravakasyon komcad Kirdî kizilbaş esti se ê bajarandî viraştinî.
Maraş,Çorum,Sêwas,û Mêleti di Kird qetil kerdibî.
Meqsêtê inon Çimê Kirdan bitersni ,Kirdan fikriyayişê serbesti ra dûr tepişî, herindê örfi idari, idarê devlet tamom bidi asker dest.
Tarix Tirkandi bê asker kes devlet nêşkenû idarê bikêrû,ni fikriyayiş milletê Tirk di amaya zunayiş.
Yitbar sivilon nibênû. Asker'ra nyêbi devlet a hêl şiyêna ra.
Gera tim çimê askêr çuê eyn milletê Tirk ser bo. Ni fikriyayiş ittehatçiyanû.
Her des serrandi yew hadisê vêtinî idarê girewtinî xo dest. Huma zon milletê ma çi ontibî ni askeran destra hema zi ha oncêna.
Di sêranra pê 1980 di Askêran idarê devlet girewtibi xo dest. Zor nabi milletê ma ser ,gera şima dest di çi silêh esto şima biyarî teslimê ma bikerî. Kam tifingê ê zî çinêbinî gera yew tifing biêrinenî û teslimê huqmat bikerdinî.
Pa nêya sobina zorî zi nabî milletê ma ser. Zuvanî Tirkira qisêkerdiş kerdibi mecburi..
Jenarasyon Kırdanû pêyin kes zuvan dayikê xo nêzûno û nêskenî qisê bikerî.
Armanc na politika insanan êsle xora dûr kerdişû. Na politikayê asimilasyona eyro qismêk tepişta.
Şarî ma zafi êslê xora dûr vistî kerdî zêy xo.
Ew waxt piyorê bajarandi koltiqe valiyan di yew askêr roniştinî. Ni valiyan kilaw kerdibi yêsax. Sarê kam ser di kilaw bivinênî, şinî sarê ê ser'ra girewtinî û top kerdin berdinî ê valî het.
Pa nêya pê zora marş dêni wendiş. Marş biwendinî kam cê xo di nivindênî, polêsan û askêran ê merdiman tepiştinî berdini girewtinî bin çim û pêni kotinî û kiştinî.
Yew ruec Êlî Hêmal( Sivon ) û Wûs Mehmedon Kelaqsera kêye ra vêciyênî şinî Çarşû. Ruec dişemê û. Rasênî verî mekteb (Atatürk Ilkokulu) Marşê Tirkan talabê mektêb hê wunênî. Tomafilê Polêson zi verê mekteb di vindertêya. Marş devom kêna Êlî û Wûs goş pa niqueni sera cêr Qarakol (Yenisehir) heta şinî. Polîsê Tirkan êyn vinênî. Marş qediyena, Polis quenî hêmal û Wûs dima verî qarekol di rasênî eyn.
Wûs Postêxanedî mehmur bi Polîs êyn ra pelî nifis wazenû. Her di hemê nifis xo mocinên polêsan. Polîs her di hemîn zi erzênî lapatûn vera. Talehê hêmal esto hêmal û. Wûs qet taleh ê cinû. Hêmal vatinî mi yew lapat werdinî Wûs di lapat werdinî. Poleson Wûs ra vatibi "Ulan hele bu Hamaldir ya sen, birde devlet memuru olacaksin, milli marşini nasil bilmezsin?"Ma hûrd hemê zî vistibî ard pay şibî ma ser.
A şêw ma hêdisê eşnawitibi ma şibî qê eyn'a. Ma çi bivin, her di hemin zi rî eyn masa bi,miyan cilon di kotinî. Sebêb gurî ma fekê eyn ra goştari kerdibi. A şêw ma zaf binê têsir hadisî di mendibî.
Homa heq milletê ma na devletra bigerû. Pê zora ma kerdi bindest û çi zordestiyê êyn esta se ma serdî çarnênî.
14 Temmuz olaylarının izdüşümü
14 Temmuzda Diyarbakır'da düzenlenmek istenen mitingin engellenmesi sonucu çıkan olaylar sonrası Kürt cephesinden farklı değerlendirme ve yorumlar yapıldı.
Kürt kamuoyu uzun uzadıya olayları tartışırken duygusallık ön plana çıkarılarak uygulanan şiddet üzerinden hep değerlendirmeler yapıldı.
Devletin Kürtlere şiddeti yeni değildi. Bu gücünü acımasız bir şekilde her zaman kullanmaktan sakınmamıştır. En küçük demokratik bir hak Polisin orantısız güç kullanması sonucu bastırılmıştır.
Bu olayların meydana gelmesinin sebepleri üzerinden tartışmaya başlamadan önce bir yıl öncesinin gelişmelerine bakmakta fayda vardır.
Bir yıl önceki Öcalan'ın görüşme notlarından birinde "ben aradan çekiliyorum" dediğini hatırlarsak, bu çekilmenin asıl nedenini ve sonrasındaki gelişmeleri irdelemeden bu yaşananlari duygusal temelde degerlendirmek bence hem eksik hemde insafsızlık olur.
Ne olmuştu ki Öcalan ben çekiliyorum demişti?
İmralıda ergenekonun varlığı ortadan tamamen kaldırılmış yerini AKP almıştı. Öcalan'ın işbirlikçileri artık yoktu, bundan dolayı bu açıklama yapılmıştı. Ancak Kürt siyasi çevreleri Öcalan için iktidar değişikliginin çok önemli olmadığını bildikleri için yakın zamanda Öcalan'ın yeni iktidara göre saf değişecegini dile getiriyorlardi. Nitekim öylede oldu. Öcalan AKP li olmuştu. Fetullah Gülen cemaatini büyük bir sivil toplum örgütü olarak değerlendiriyor ve toplumsal meselelerde rol almaya davet ediyordu. Bununla yetinmeyerek Tayyip ERDOĞAN'ı bu meseleleri çözme gücünün olduğundan bahsediyordu. Buda bize şunu gösteriyorki Öcalan için ilke ve amaç yoktur. Yer ve alanda hakim güce göre hareket eder. Ergenekon gitmiş AKP gelmişti artık Öcalan'in yeni safıda belli olmuştu.
Çok geçmeden Öcalan "ben devletle her konuda anlaştım" hemen barış konseyleri kurulsun ve çalışmalara başlasın diyordu. Oslo görüşmelerini de unutmamak lazım. Oslo'da devlet ile KCK liler görüşüyordu. İki gün sonra Silvan'da tiyatro sahneye konuldu 13 asker pusuya düşmüs ve öldürülmüştü. Aynı gün Aysel TUĞLUK Diyarbakır'da demokratik Özerkliği ilan ediyordu. Bütün bunlar malum merkezden organize edilen provakatif eylemlerdi. Öcalan her konuda anlaştığını söylüyordu ama PKK ve BDP Öcalan'ın tersi hareket içindeydiler. Bunlar yaşanırken herkes iki farklı tavır içindeki bir PKK den bahsetmeye başlamıştı. Çünkü fiiller birbirine tezattı.
PKK yıllarca işbirligi içinde olduğu Genelkurmay ve çevreleri halen PKK içinde iktidardırlar. Bunu görmek mümkündür. Suriye'de yaşananlar üzerinden değerlendirmek daha doğru olur. PKK nin uzantisi PYD Esad yönetimi ile işbirligi içindedir. Esad'ın kontrolü sağlamadaki acizliğinden dolayı PYD kısmi küçük alanlarda Kürtler üzerinde denetimini sürdürmekte ve Esad'a karşı Kürtleri hareketsiz tutmayı üstlenmiş durumdadır. PKK baskı ve şiddet uygulayarak Suriye'deki diger Kürt muhalefetini sindirmek ve hareketsiz bırakarak Esad'in değirmenine su taşımaktadırlar. PKK nin Suriyedeki safı statükocu güçlerin yanıdır. Kimdir bu statükocular? Suriye, İran, Rusya, Türk kemalist çevreler ile PKK dir. Peki ya Öcalan'ın safı hangisidir? Öcalan yeni AKP li olarak safı ABD, Batı, TC ve Barzani'nin safıdır. Leyla Zana birkaç gün önce bu sorunu Erdogan çözer diyince PKK ve çevreleri büyük tepki göstermiş ancak Leyla Öcalan'ın emir ve direktifleriyle hareket ettiği anlaşılınca, saldıran çevreler kısmen çark etmişlerdi. Öcalan'ın saf değişimi buradan belli olmuyormu?
PKK'nin bir bütün olarak hareket ettiğini bu sonuçtan sonra düşünebilirmiyiz?
Yalçın Küçük ve Mihri Belli deşifre olunca onların taşıdığı bayrağı bugün ardılları Kürkçü, Tüzel, S.Süreyya, Aysel Tuğluk vb taşımaya devam ediyorlar. Attıkları sloganlardan anlaşılması çok zor olmazsa gerek. Kahrolsun faşizm ve emperyalizm. Defol AKP faşizmi vb sloganlar. Kürd halkının ulusal taleplerini içeren bir sloganı sizce bu tipler atar mı? Daha geçen gün bir Tv programında Leyla Zana şahsında Barzaniye saldıranlarda bunlar değilmiydi? Ulusalcı Türk solu vasıtasıyla Kürtleri de kendi yörüngesinde tutmaya çalışan bu politikaları yıllardır Kürdler üzerinde uygulayan bu şureka ile Kürtler nereye gidiyor sorusunu her Kürd kendisine sormalıdır.
Tekrar 14 Temuzda yaşananlara dönersek yapılması düşünülen miting Öcalan'a özgürlük mitingi adı altında seçilen tarih ile değerlendirirsek bir çok çelişkiyi bir arada görmek mümkündür. 14 Temmuz Kürt halkı için direniş tarihidir. 1982 yılında Diyarbakır işkencehanesinde Kürdistanın bağımsızlığı için mücadele eden direnişçiler canlarını ortaya koyarak ödün vermeden ölüme giden kahraman direnişçilerin ölüm yıldönümüdür. Peki PKK bu direnişçilerin ölümü göze alarak ödün vermedikleri, ilke ve amaçlarina ne kadar bağlıdır? PKK bu direnişçilerin ilke ve amaçlarını yerle bir etmiş yaratılan değerlerin tümünü ayakları altına almış, direnişçilerin çizgisini red ederek Misak-i Millici olmuştur. PKK bu direniş kültürüne zerre kadar saygısı olmayan onu siyasi çıkarları için sadece bir araç olarak kullanmaktadır. Bu gerçekliğe özellikle vurgu yaptım. Öcalan'ın özgürlüğünün bu direniş kültü ile ne alakası olabilir? Bir tarafta canlarını ortaya koyarak ödün vermeden ölüme gidenler, diğer tarafta bir fiske yemeden itirafçı olan biri. Bu tezatı görmeden değerlendirmelerde duygusallığı öne çıkaranlar, maalesef PKK nin değirmenine su taşımaktan onun politikalarina dolaylı destek verdiklerinden başka bir iş degildir.
Bu nedenle yorumlarımda biz bu tiyatroyu çok izledik dedim. Bu mitingde amaçlanan Diyarbakır halkını bu olaylarda kullanarak mümkün olduğu kadar mağduriyetini sağlamak ve mağduriyet üzerinden kitleyi dahada çelikleştirmek ve başka olaylara hazır tutmaktır. Mağdur olan daha da kinlenecek intikam edasıyla sonraki rövanşa kendini hazırlayacaktır. PKK nin bu taktikleri çok iyi yaptığını her Kürd çok iyi bilir. Yazıktır günahtır bu teslimiyetçi ve ulusal olmayan politik duruşla Kürt kitlesinin enerjisini boş yere harcayarak onu güçsüzleştirmenin neresi Kürtlüktür? Kürdü eskiden de şimdi de döven ve öldüren devlet aynı devlettir. Aynı devlet lider dedikleri Öcalan ile her konuda anlaşıyor fakat taleplerini haykıran halkı ise dövüp öldürebiliyor. Bu ne yaman çelişki değil mi?
Dinya faniya fanî
Îcad bîya qe însanî,
lakin ti rind bizon ti monen însonî.
inson vûn kê êmir derg
çiqas bun penî merga.
ki miren şûnî her.
Ço nişkên mergir bigêr gerrê.
Dinya fanîya venga
zalim vun qe aryo denga.
Halbuki pêni qebra tenga.
Qebra tarî qebra ina,
ki şûnena xo ver bena
lakin tûrlî tûrlî azab kena.
Azabî qebr giruno
Be minnet bê amûno,
ebedi bin soluno
pênî kê bên poşmuno
Poşmanê faydê nêduno.
Ey yarû ehbabû bira,
de şuê comiyo hûcra,
nasîhatun bigî xura.
Bigi rocê fêk xo best
ahir ti bên serbest.
Bigî rocê û biki nimac
ti şuê hêc bid zikat,
a waxt tor bênî yew abikat.
Nefsê vûnû êna nîya,
sê mallê û feqi nîya,
dinya torî ebedîya.
Vûn ti viraz textû taj,
va tê roş kêynê û lac,
herkes wa tor bibû mehtac.
Allah vun sê nefs tuê nîya
Qebr zaf tarî zaf teng û zaf horiya
dinya herkesîr fanîya.
Nimac tuê nimac nêkerd yo fod
şî lewe koşkê xod kot,
henê îna ruecê melkêmot,
Van to gurê koşker kot
pe adira ruh yê girot
cesed yê şî qebrid kot.
Wa ey feqi ,amentu ser mekir nekir,
Va ey êhmaq ,
qe to xwir nêtepişt yew abikat.
Azab tuê qebrid ben qatû qat
Nimac sibê to kerd xo vîr,
cehnêmid ti başwezir
zêy Xinzir to xû zencîr.
Simar yadigar bî
Na siir Youtube ra fekê yew Ihtiyar'a mi nista.
Derdê Mîrûn Began Cabaxçur ra cênê Şex Êlî beg'a.
1925 di pa lacan ê ya zafî merdimê ê destê huqmatra yên kiştiş. Hêdisî dima mahkême Istiklal derheq hirî lacon ê di qirar xeneqnayiş dûna. Lacê ê Faîk, Seîd û Ibrahim î. Hêkim mehkema verê qirar xeneqnayiş di Derdê Mîrun ra pers kenû û vûnû :
-Ti kam lacê xo wazena se ma ê nêxeneqnenî, labelê ti gera mîyan lacon xwî di yew bivicinî, mehkêma ni heq dûna to, tı vûna se?
-Derdê Mirun bêqîrara, labelê hirî heme lacon xo ra zî zaf hês kena. Lacê êyo qij Ibrahim, hema şeş aşm verî zewecîya bi. La belê Hêkim ûnîyenû Derdê Mîrun hemê lacon xora zî hês kena û derheqe lacon xo di qayîl niya yew qirar bigerû. Ni waziyet weşê hêkima nişin û hers ra qayilo zerê Derd biweşînû, derheqe hirî heme lacon yê di zî qirar xeneqnayiş dûnû.
Rojê infaz, hê verî lacê êyo qij ibrahim, verê çiman ê di xeneqnênî. dima zî lacanê ê binan zî çiman ê ver di xeneqnênî. Bê lacanê êy sobina merdiman ê zî xeneqnênî.
Waxtê infaz di, Derdê Mirun pê çimanê xo xeneqnayişê lacan û merdimanê xo pîyorin vênena, la belê verê dişmen di hêsiron xo nê rışnêna. A hesron xo rişnêna zerê xo..
Pê deston xo ya milê lacan xwe ra la gena. Cinazon xo gena çend peray ê estî se xerc kena û pê deston xo ya lacanê xo finêna qebr û dima ageyrena dewê xo.
Ni hêdisê piyorê Cebaxçor pê hêsîyenû. Şinî qê Derdê Mirana. Zafî Cebaxçuricî Derdê Miran ra lomê xo kênî. "Qey lacon xo dima nêbermaya"
Derdê Mîrun pê hêsîyena, kam yên û qe ê ya agêyrena yin ra vûna :
-Şeref û hêsiyêt kam esto se, verê dişmên xo di gera decî xo teber nêdi û dişmen ma gêra pê şeyn nyêbû.
Derheqê Derdê Mirûn dî ez qayilbîya zaf çî binusî,la belê zunayê mî derheqe ê di zaf çinêbi.
Çiller monêna yew Zebeş
Inci Baba(Mehmed Nabi INCILER) miyan maifa di ameni şinasnayiş.
Inci baba 1993 di pêy dest mafia ra amebi kiştiş.
1993 di Tansu ÇILLER newe bibi serbazê Tirkiya.
Tansu ÇILLER siyaset Tirkiya di hema newe bi. Zaf nomênî şinasnayiş.
Cuwiyayişê ê zede Amerka di viyertibi.
Yew merdim Inci baba ra pers kenu û vûnû:
-Ti vanê na cênek sênîna, eşkena welat idare bikero?
-Inci baba vano:
Derheq na cenek di zunayê mi zaf çînû.
'Na cênek monena yew zebeş, Qavun bini ma qinê ya buêy kerdini ma zoneni senina'
Homa rehmê xo pê bikero vatê ê rast veciyabi. Sifto vêr omidê milletê Tirkiya tera estibi.
Dima vatê rehmeta Şeyh Melik FIRAT gorê "dela gur" zêy vatê şeyh Melik veciyabi.
1994 ra pêy Welate ma di pêy destê êya adir varênî. Çehar hezar dew ma veşinaybî û kerdîbi veng.
Waxt huqmatê ê di zaf insan ma pêy êmre yê amebi kiştiş.
Çi gurê xirabî yenû şima vir waxtê ê di ame kerdiş.
Homa heqe milletê ma têra ra bigerû.