AGÜB | Agrega Üreticileri Birliği
I -Agregalardan numune alma II -Fiziksel özelliklerinin belirlenmesi için yapılan deneyler III -Mekanik özelliklerinin belirlenmesi için yapılan deneyler IV -Agrega içinde, betona zarar veren (zararlı) maddelerin belirlenmesi için yapılan deneyler
I. Agregalardan numune alma
II. Agreganın fiziksel özelliklerinin belirlenmesi için yapılan deneyler
1. Agreganın rutubet durumu
Fırın kurusu Hava kurusu
2. Birim ağırlık
Birim ağırlık; yığın halindeki agreganın taneleri arasındaki boşluklar da dahil birim hacmin ağırlığıdır.
Ä = Pa / V
Pa : Agreganın ağırlığı
V : Ölçü kabının hacmi
Özgül ağırlık; agrega tanelerinin işgal ettiği
mutlak birim hacim ağırlığıdır.
äa= W1 / (W1+W2-W3)
W1 : Numunenin ağırlığı
W2 : Su ile dolu ölçü kabının ağırlığı
W3 : İçine numune konmuş, su dolu kabın ağırlığı
Agreganın kompasitesi (k)
k = Ä / ä
ä : Agreganın özgül ağırlığı
Ä : Agreganın birim ağırlığı
Boşluk; Birim ağırlık daima özgül ağırlıktan küçük olduğuna göre kompasite 1’den küçük değer alacaktır. Bu durumda, yığın halindeki agreganın birim hacimdeki boşluk kompasiteyi 1’e amamlayan değer olacaktır. p (boşluk) = 1 - k
5. Granülometri (Tane dağılımı)
Bir agregada belirli boyutlardaki tanelerin dağılımını gösteren eğriye“granülometri eğrisi” denilir. Bu eğrinin belirlenmesi için elek analizi deneyi yapılır. Beton üretiminde kullanılacak karışım agregasının granülometrisi “ideal granülometri eğrileri” ile uyuşmalı veya “ideal bölge” içinde kalmalıdır.
6. Granülometri eğrileri (TS 706)
Referans granülometri eğrisi (Dmax=31,5mm)
7. Granülometri eğrileri (TS 706)
Referans granülometri eğrisi (Dmax=16mm)
Beton karışım agregasının ideal bölge içinde kalmasının istenmesinin en önemli nedenlerinden biri kompasitenin yüksek olmasıdır. Dolayısı ile kompasitesi yükselen betonun dayanımı da büyük değer alacaktır. Diğer taraftan kompasitesi yüksek agreganın kullanılması ile tanelerin arasını doldurmak için daha az çimento gerekecektir, böylece daha ekonomik beton üretilmiş olacaktır.
Bir agreganın granülometri eğrisi aşağıdaki özellikleri gösterir: Granülometri eğrisi artan bir eğridir, sınır durumda ancak yatay doğru parçaları olabilir. Eğrinin %100 çizgisine yakın olması, karışımın ince olduğunu, %0 çizgisine yakın olması agreganın iri olduğunu gösterir. Eğri tüm elek bölgesinde mevcuttur, eğrinin %100 veya %0 çizgisi ile çakışması, o bölgede bulunmadığı anlamına gelmez. Birbirini izleyen iki elek numarasına karşı gelen % ordinatları farkı, agrega yığınında o iki elek arasında kalan malzeme % sini verir.
Eğer eğride yatay bir çizgi varsa, bu yatay çizgiye karşı gelen elekler arasında tane boyu tane yok demektir. Bu tür granülometriye sahip olan agregalara “kesikli” granülometrili agregalar denir. 10 .İncelik modülü
İncelik modülü, bir agreganın granülomerik bileşimi hakkında bilgi veren tek bir sayıdır.
İncelik modülü, her bir eleğe karşı gelen % ordinatların, 100’den farklarının toplanması ve bu toplamın 100’e bölünmesi ile elde edilir.
Agrega taneleri küçüldükçe incelik modülü azalır, taneler irileştikçe incelik modülü büyür.
Aynı incelik modülüne sahip agregaların granülometri eğrileri farklı olabilir.
III. Agreganın mekanik özelliklerinin belirlenmesi için yapılan deneyler
TS 3655’de üç farklı dona dayanıklılık deney yöntemi bulunmaktadır; Dona dayanıklılığın şiddetli don etkisi altında belirlenmesi (suda donma)
Dona dayanıklılığın orta şiddetteki don etkisi altında belirlenmesi (havada donma) Dona dayanıklılığın kimyasal yöntemle belirlenmesi (Sodyum Sülfat ve Magnezyum Sülfat Deneyi) IV. Agreganın içinde, betona zarar veren maddelerin belirlenmesi için yapılan deneyler (zararlı maddeler)
İnce maddeler (Yıkanabilir maddeler) Organik maddeler
Hafif maddeler Alkali-agrega reaksiyonuna sebep olan maddeler Kaynaklar