TÜRKMENISTAN BIRINJI HAZAR YKDYSADY FORUMYNYŇ GEÇIRILMEGINE TAİİARLYK GÖRİÄR | LONDON, BEİIK BRITANIİANYŇ WE DEMIRGAZYK IRLANDIİANYŇ BIRLEŞEN PATYŞALYGY - TÜRKMENISTANYŇ ILÇIHANASY
Türkmenistan 2019-njy ıylyň 12-nji awgustynda «Аwaza» Milli syıahatçylyk zolagynda geçiriljek birinji Hazar ykdysady forumynyň geçirilmegine düıpli taııarlyk görüp başlady. Taryhda birinji iri hazarıaka forumynyň geçirilıän senesiniň Hazar deňziniň güni bilen gabat gelmeginde çuňňur many bardyr.
Birinji Hazar ykdysady forumynyň toplumlaıyn taııarlygy we geçirilmegi boıunça çäreleriň durmuşa geçirilmegi Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan tassyklanylan Forumy geçirmegiň Konsepsiıasyna laıyklykda alnyp barylıandyr. Guramaçylyk we analitiki işler Döwlet Baştutanymyzyň ıurdumyzyň Hökümetiniň 2018-nji ıylyň 14-nji dekabrynda geçirilen mejlisindäki karary bilen döredilen Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Utgaşdyryjy merkezinde jemlenendir.
Taryhda ilkinji gezek Hazar basseıni ıaly dünıäniň iri sebitleriniň biriniň çäklerinde şeıle forumyň geçirilmegi Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan Astrahan şäherinde (Russiıa Federasiıasy) 2014-nji ıylyň 30-njy sentıabrynda geçirilen Hazarıaka döwletleriniň Baştutanlarynyň IV Sammitiniň barşynda öňe sürüldi. Bu başlangyç Türkmenistan tarapyndan Hazaryň sebit hem-de sebitara geosyıasy we geoykdysady proseslerindäki strategiki ähmiıeti baradaky ıörelgeleıin nukdaınazara esaslanan bolup, onuň möhüm ulag-üstaşyr we logistiki merkez hökmündäki orny hazarıaka döwletleriniň tagallalarynyň mundan beıläk hem birleşdirilmeginiň zerurlygyny şertlendirıändir. Hazar sebitiniň ıurtlary bilen önjeıli hyzmatdaşlygyň ösdürilmegi esaslaıyn ıörelge bolmagynda galıar we bu ugurda Türkmenistanyň daşary syıasat ugrunyň ileri tutulıan ugurlarynyň biri bolup çykyş edıändir.
Türkmenistanyň Lideriniň başlangyjy 2018-nji ıylyň 12-nji awgustynda Aktau şäherinde (Gazagystan) geçirilen Hazarıaka döwletleriniň Baştutanlarynyň V Sammitinde eden çykyşynda hil taıdan täze mazmuna eıe boldy. Hazarda alnyp barylıan bäştaraplaıyn özara hereketleriň köp babatda biziň döwletlerimiziň söwda-ykdysady we ulag proseslerine gatnaşmak derejesine baglylygyny nygtamak bilen, Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow 2019-njy ıylda birinji Hazar ykdysady forumynyň geçirilmeginiň hazarıaka döwletleriniň ählisiniň bu ugurdaky tagallalaryny utgaşdyrmaga taııarlyklarynyň subutnamasy boljakdygyna ynam bildirdi.
Bu mazmunda Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň Hazarıaka döwletleriniň Baştutanlarynyň indiki Sammitiniň hem-de birinji Hazar ykdysady forumynyň Türkmenistanda geçirilmegi hakyndaky başlangyçlarynyň goldanylmagy goňşy döwletleriň ählisi tarapyndan Türkmenistana bildirilıän ynamyň ıokary ähmiıetiniň subutnamasy boldy. Şol bir wagtyň özünde bu karar İewraziıanyň bu sebitinde utgaşdyrylan hereketler babatynda ıokary jogapkärçiligi göz öňünde tutıar, çünki onuň geosyıasy we geoykdysady prosesleriniň esasy merkezleriniň birine öwrülıän şertlerinde Forumyň ähmiıeti geografiki çäklerden has uzaklara çykıandyr.
Şu ıylyň awgustynda geçiriljek birinji Hazar ykdysady forumy 2018-nji ıylyň 12-nji awgustynda gol çekilen Hazar deňziniň hukuk derejesi hakyndaky Konwensiıa ıaly möhüm halkara-hukuk resminamasynyň hereket etmegi bilen şertlendirilen hazarıaka döwletleriniň özaragatnaşyklarynyň iň täze taryhyndaky strategiki häsiıetli başlangyç wakalaryň biri bolup durıandyr. Mälim bolşy ıaly, bu esas goıujy halkara-hukuk resminama utgaşdyrylan görnüşinde Hazaryň kenarıaka döwletleriniň köpıyllyk gepleşikleriniň prosesleriniň netijelerini şöhlelendirıändir we Hazarda täze maıa goıum taslamalarynyň durmuşa geçirilmegi üçin hem giň mümkinçilikleri döretmäge gönükdirilendir.
Guramaçylaryň konseptual nukdaınazarlaryna laıyklykda, birinji Hazar ykdysady forumynyň gün tertibi gatnaşyjy-döwletleriň özarahereketleriniň geljekki ugurlarynyň esaslandyrjak meseleleriň giň toplumyny öz içine alar. Pikir alyşmalar we işjeň ara alyp maslahatlaşmalar üçin söwda-ykdysady gatnaşyklarynyň işjeňleşdirilmegi, şeıle-de iri taslamalaryň işlenilip düzülmegi we durmuşa geçirilmegi üçin şertleriň döredilmegi ıaly derwaıys meseleler öňe çykarylar. Global ölçegde Hazar sebitiniň ykdysadyıetiniň ähmiıeti hakyndaky, hazarıaka döwletleriniň ykdysadyıetleriniň senagat, energetika, söwda, syıahatçylyk we özara gyzyklanma döredıän beıleki pudaklarynda maıa goıum taıdan özüne çekijiligi ösdürmegiň mümkinçilikleriniň giňeldilmegi ıaly meseleleriň ara alyp maslahatlaşmalarynyň gyzykly bolmagyna garaşylıar.
Birinji Hazar ykdysady forumynyň meıdançasynyň Hazarıaka döwletleriniň Hökümetleriniň arasyndaky söwda-ykdysady hyzmatdaşlyk hakyndaky Ylalaşygyň we Hazarıaka döwletleriniň Hökümetleriniň arasyndaky ulag ulgamynda hyzmatdaşlyk hakyndaky Ylalaşygyň durmuşa geçirilmegi boıunça amaly pikir alyşmalara ıardam etjekdigi gürrüňsizdir. Mälim bolşy ıaly, bu köptaraplaıyn resminamalara 2018-nji ıylyň 12-nji awgustynda Hazarıaka döwletleriniň Baştutanlarynyň V Sammitiniň jemleri boıunça gol çekildi.
Birinji Hazar ykdysady forumynyň taııarlygy we geçirilmegi boıunça Utgaşdyryjy merkezde esasy çäreler bilen bir hatarda, Halkara maslahatyň hem-de Innowasion tehnologiıalarynyň Hazar sergisiniň geçirilmeginiň maksatnamalary işlenilip düzülıär. Şeıle hem Forumyň çäklerinde döwlet, işewürlik toparlarynyň we kompaniıalaryň wekilleri üçin önjeıli duşuşuklary we gepleşikleri üçin oňyn şertler dörediler.
Forumyň işine gatnaşmak üçin hazarıaka döwletleriniň wekiliıetleri, şol sanda hökümetleriň ıolbaşçylary we agzalary, kenarıaka sebitleriniň baştutanlary we sebitleıin ıerine ıetiriji dolandyryş edaralarynyň ıolbaşçylary, hazarıaka sebitiniň we gyzyklanma bildirıän ıurtlaryň bank ulgamynyň we işewürlik toparlarynyň wekilleri, ylmy işgärler, şeıle hem Hazar deňzinde ykdysady işleri durmuşa geçirıän kompaniıalaryň ıolbaşçylary çagyrylıar. Foruma şeıle-de beıleki gyzyklanma bildirıän taraplaryň, ilkinji nobatda Hazar sebitine ıakyn ıerleşen döwletleriň wekiliıetleri, şeıle hem halkara ykdysady we maliıe guramalarynyň wekilleri çagyrylıandyr.
Öňde duran çäre Hazar sebitinde we ıanaşyk sebitlerde ykdysady, söwda, maıa goıum hyzmatdaşlygynyň ilerledilmegine, Hazaryň häzirki zaman global dessurlaryna laıyk gelıän İewraziıadaky täze geoykdysady giňişliginiň emele getirilmeginde möhüm orun eıeleıän iri ulag-üstaşyr merkezleriniň birine öwrülmegine güıçli itergi bermegine gönükdirilendir.
Şeılelik bilen, birinji Hazar ykdysady forumynyň başyny başlaıjy hem-de guramaçy hökmünde çykyş etmek arkaly Türkmenistan özüniň Hazar deňzinde giň halkara hyzmatdaşlygy, onuň parahatçylygyň, howpsuzlygyň we durnukly ösüşiň giňişligine öwrülmeginiň syıasatyna ygrarlydygyny iş ıüzünde tassyklaıar.
Приоритеты государственного развития рассмотрены на заседании Кабинета...