Evrim Ağacı | Evrim'in bir yönü var mıdır? Varsa, bu yön tüm canlılar için aynı mıdır?
Sayfamız üyelerinden Sayın Bersis İnan bize şöyle bir soru yöneltti:
"İyi akşamlar. Canlı türleri evrim ağacında her biri ayrı kolda değişim geçirirlerken her tür farklı hızda mı evrilir? Şu an dünyamızda var olan canlı türlerinden biri için canlıların en ilkeli, ya da en az evrim geçirmiş olanı diye bir tanımlamaya gidilebilir mi? Ayrıca bütün canlılar için evrimin yönü aynı mıdır?"
Evrim Ağacı olarak biz bu birden fazla soru içeren sorular bütününü parçalayarak, ayrı ayrı cevaplamak istiyoruz. Çünkü her birinin önemli sorular olduğunu düşünüyoruz. İlk olarak, yukarıda kalın olarak işaretlediğimiz soruya cevap vereceğiz:
Sayın Bersis İnan,
Bu da, soru olarak sorulmamış olsa, çok ciddi bir bilgi yanlışını gösterecek bir durumdur. Bu sebeple, elimizden geldiğince açıklamak istiyoruz:
İlk olarak, şu notumuzda bu konuya ayrıntılı olarak değinmiştik, onu okumanızda fayda görüyoruz:
Biraz daha ek açıklama yapalım:
Şunu anlamak çok önemlidir: Evrim'in bir yönü yoktur, olmamıştır ve olmayacaktır. Bu, Richard Dawkins'in Ataların Hikayesi isimli kitabında da sıklıkla vurguladığı ve okuyucunun adeta "kafasına vurarak öğrettiği" bir gerçektir. Bizler, insan türü olarak, "tarih yazıcılarız" ve geçmişe, kendi gözlerimizden bakarak, her şeyi "insan merkezli" (antropocentric) olarak tanımlıyoruz. Bazı bilim adamları da bu yanlışa düşerek, sanki bütün Evrim'in bizi var etmek amacıyla işlediğini düşünme gafletinde bulunuyorlar. Ancak bizler, pek çok mekanizmasıyla Evrim'in, tıpkı diğer canlılar gibi doğal bir sonucuyuz. Evrim, bizim var olmamız "amacıyla" işlemediği gibi, başka herhangi bir canlıyı da var etmek amacıyla çalışmamaktadır. Evrim, bir "yöntem" olarak tanımlamak hatalıdır. Evrim bir "mekanizmadır". Evrim, "Doğa Ana" dediğimiz kavramın kendisidir. Dolayısıyla onu bir "yönetici dış güç" olarak tanımlamak doğru değildir. Evrim, çoğunlukla rastgele olan çevresel değişimlerle kısıtlıdır ve bunların ötesine geçemez. Dolayısıyla, çevresel değişimler (ve bazı cinsel değişimler) neyi dikte ederse ve ne yönde gerçekleşirse, Evrim de o "yöne" gider. Ancak bu durumda bile bilinçsizdir ve her tesadüfi değişime göre, değişiklik gösterecektir. Bu, doğanın yasasıdır.
Umarız açıklayıcı olabilmiştir. Daha fazlası için Richard Dawkins'in "Ataların Hikayesi" isimli kitabını şiddetle tavsiye ediyoruz.