Demiryolları – Bilgilinks
02/11/2012 BLEditör Bilim Leave a comment
Dünya genelinde yüzey ve demiryolu hatlarının toplam uzunluğu1 milyon kilometreyi aşıyor. Trenler ve tramvaylar yolcu trafiğinde ve yük taşımacılığında kullanılıyor.
Demiryolu üstünde giden araçlar kara araçlarına oranla daha ekonomiktir; çünkü sürtünme daha düşüktür ve daha büyük bir yük taşınabilir. Ama demiryolu araçları her zaman sabit bir sisteme bağlıdır.
Demiryolu hatlarını döşemenin çeşitli yöntemleri vardır. Hat inşasının temeli kırık taşlardan ya da betondan yapılan yataklardır; trenlerin yüksek hızda geçeceği kesimlere tamponlar eklenir. Hat yatağına düzenli aralıklarla ahşap ya da ön gerilimli beton putreller yerleştirilir ve bunlara çelik raylar tutturulur.
Vagonlar tekerleklere takılı flanşlarla raylar üstünde durur. Ayrıca sağ ve sol tekerlekler birlikte bir tür çifte “kesik koni” oluşturur; bu yapı tekerlek-ray bağlantısını sağlamlaştırır. Ray açıklığının büyük çapta tek örnekleştirilmesi uluslar arası tren seferlerini basitleştirmiştir. Polonya- Belarus sınırında olduğu gibi farklı standartlar varsa, yolcuların tren değiştirmesi ve kargonun yeniden yüklenmesi ya da vagonların bir bütün olarak farklı bir şasiye aktarılması gerekir.
Trenler genellikle hiç yolcu ya da yük alınmayan lokomotiflerce çekilir. Lokomotifler buhar makineleriyle, elektrik enerjisiyle ya da dizel motorlarla çalışabilir. Dizel-elektrikli ya da dizel-hidrolik sürüşlü dizel lokomotifler de vardır. Elektrikli lokomotiflerde sadece bir elektrik enerjisi sistemi kullanılır; gerekli enerji bir akım çubuğuyla ya da yukarıdaki kontak hattıyla sağlanır.
Elektrikli vagonlara alternatif akım ya da doğrudan akım verilebilir. Doğrudan akım esas olarak metrolarda ya da tramvaylarda kullanılır. Büyük demiryollarının çoğunda kullanılan alternatif akım ağır transformatörleri gerektirir. Demiriyolu transformatör istasyonlarında çoğu kez, bir sanayi şebekesindeki akım daha düşük frekanslı alternatif akıma dönüştürülür. Üç fazlı alternatif akım düzeneği yaygın değildir; çünkü hız ayarlamasını hataya açık ve karmaşık hale getirir.
Buharlı lokomotif zamanında en hızlı ulaşım aracıydı. Toplu kara taşımacılığının öncüsü olarak toplumu değişime uğrattı.
“Locomation no 1” 1825’te Kuzey İngiltere’de düzenli hizmete giren ilk buharlı lokomotif oldu. Saatte 25 km’lik bir hıza ulaştı.
Trans-Sibirya demiryolu dünya’daki en uzun demiryolu hattı olarak 9288 km’yi bulur.
En yüksek demiryolu Tibet’ten Çin’e giderken 5072 m’ye kadar çıkan hattır.
Ürdün’deki biryeraltı demiryolu hattı deniz düzeyinin 250 m altındadır.
İlk elektromotorlu Fransız treni TGV (Train à Grande Vitesse) saatte 575 km’lik hıza ulaşır.
Previous Post:Türkiye’deki Balık Çeşitleri 5