Dünya orduları 2015'e nasıl girdi?
10 Şubat 2015, 12:23
Amerikan silahlı kuvvetlerinin belkemiği hava kuvvetleridir ve onun da ana unsurları şu beş sistemdir (5); (1) Boeing LGM-30G “Minuteman III” Kıtalararası Balistik Füzeleri, (2) Norhtrop Grumman B-2 Spirit, (3) Lockheed Martin F-22 Raptor, (4) Boeing F-15E Strike Eagle, (5) Boeing KC-135. ABD Hava Kuvvetleri; 312 bin aktif personeli ile hava ve uzay görevleri icra etmektedir. Toplam 5.600 uçağı içinde F-22, F-35, F-15 ve F-16 öne çıkmaktadır. Envanterinde insansız hava araçları ve nükleer başlıklı 450 kıtalararası balistik füze bulundurmaktadır. Stratejik bombardıman uçakları içinde B-2, B-1 ve B-52; nakliye uçakları içinde C-5, C-17 ve C-130 bulunmaktadır. Bu uçaklar başta İngiltere ve Japonya olmak üzere, dünya geneline yayılmış deniz aşırı üslerden kullanılmaktadır. F-35 uçağı, 2014 yılı denemelerinde bir dönüm noktası yaşadı ve ilk defa bir uçak gemisine dikine inmeyi başardı. Önümüzdeki yıllarda tüm hava kuvvetlerini görünmez hale getirmeye çalışan ABD, 1.763 F-35 ve 100 kadar Uzun Mesafeli Bombardıman Uçağı üretecektir. ABD içinde F-35 JSF’lerin F-22 Raptor, F-15C Eagle ve F/A-18E/F Super Hornet’in yeri alması ile ilgili tartışmalar devam etmektedir. F-35’in bunların yerini alması mümkün olsa da F-22, F-35’den daha hızlı ve daha çevik olduğu için Hava Kuvvetleri değiştirmek istememektedir. Özellikle hava üstünlüğünün sürdürülmesi için F-18 yerine ya F-22 revize edilecek ya da yeni bir uçak için 2018 yılından itibaren çalışmalara başlanacaktır. Daha çok taktik savaş uçağı olan F-35, hava-hava çatışması ve hava savunma kabiliyetleri bakımından F-22’nin yerini alamaz (6). F-111’lerin yerini alan F-15E Strike Eagle uzun menzilli hem hava üstünlüğü hem de bombardıman uçağı olarak çift rollüdür. ABD envanterinde 213 adet olup, 2030’lara kadar kullanılması beklenmektedir. Boeing KC-135 ise Amerika’nın küresel güç projeksiyonunun yani tüm dünya üzerinde istediği her yeri vurabilme kabiliyetinin ana unsuru olan yakıt ikmal uçağıdır. 2028 yılına kadar 179 KC-46 tanker uçağı daha filoya katılacak olmakla birlikte, KC-135 yakıt ikmal uçağı filosunun büyük kısmını oluşturmaya devam edecektir.
Çin ile savaşta ABD güç projeksiyonunun ana unsuru olan deniz kuvvetleri için başlangıçta 323-346 gemi öngörülürken 2014 Savunma Gözden Geçirme Raporu (QDR) ile bu sayı 260 civarına çekildi. Pasifik filosunun 2019 yılına kadar 50’den 65 gemiye çıkarılması planlanıyor olsa da, bütçe kesintisi nedeni ile bu hedefe ulaşmak hayal gibi görülüyor. Çare olarak diğer bölgelerden Pasifik’e kaydırmalar düşünülüyor. ABD deniz kuvvetlerinin duruma göre takviye edeceği 5 deniz muharip grubu Japonya ve ABD’nin Pasifik sahillerinde konuşlandılar (7). ABD’nin yeni dönemde üstünlüğünü sürdürebilmesi için mevcut komuta altyapısı yanında ittifaklarını sürdürmesi, yeni müttefikler bulması ve hızlı intikaller için tankerler, stratejik ulaştırma ve büyük yüzey gemilerini modernize etmesi gereklidir. Savunma Bakanlığı, Mart 2014’de 2015 için öngörülen Sahil Muharebe Gemileri’nde (LCS) indirimi gitti ve deniz kuvvetlerinden firkateynlerle uyumlu daha küçük gemiler önermesini istedi (8). ABD, bu savaş için öngördüğü amfibi savaş gemi sayısını 52’den 32’e indirirken, aradaki kaybı klasik fırkateynler ile doldurmayı planlıyor. 2028’e kadar her yıl iki (toplam 40) taarruz denizaltısı üretim programı devam ediyor. ABD deniz kuvvetleri ve deniz piyade kolordusu; 3.700 uçak ile dünyanın ikinci büyük hava gücüne sahiptir. Bu uçaklar içinde 1.159 savaş, 133 taarruz, 172 devriye, 247 ulaştırma uçağı ve 1.231 helikopter bulunmaktadır. Uçak gemilerine konuşlu bu vasıtalar hem donanmayı korumakta hem de hava görevleri icra etmektedir. Şu an Çin’in elinde ABD’ye göre 20 yıl geride bir uçak gemisi varken, Amerika’nın gelişmiş 11 nükleer uçak gemisi bulunmaktadır (Tablo 1). Uçak gemilerinin her birinde 60 uçak (üç filo F-18, iki E2-C ve EA-1elektronik savaş filosu ve bir helikopter filosu) bulunmaktadır. Ayrıca yüzey gemileri için P-3 Orion ve P-8 Poseidon deniz kontrol uçakları kullanılmaktadır.
Dünyanın en büyük konvansiyonel gücüne sahip ABD kara kuvvetlerinin mevcudu çoğu savaş tecrübesi edinmiş 535 bin kişiden oluşmaktadır. Modern, ileri teknoloji ile desteklenen ve güçlü bir lojistik sisteme sahiptir. ABD kara kuvvetleri, ülke dışında çok tümenli muharebe görevleri için eğitilmiş bir kara gücüdür. ABD ordusunun özünde 10 muharip tümen ve onları destekleyen özel muharip tugaylar bulunmaktadır. Her tümen; üç zırhlı, bir mekanize, bir hafif piyade, bir hafif zırhlı (stryker) (9), bir hava indirme ve bir hava taarruz tugayından oluşur. Bir havacılık ve bir topçu tugayı tarafından desteklenir. Her tümenin insan gücü 14-18 bin arasında değişir. ABD ordusu Carter-Reagan döneminden beri hala “beş büyük” adı verilen silah sistemine dayalıdır; M1 Abrams ana muharebe tankı, M2 Bradley piyade savaş aracı, AH-64 Apaçi taarruz helikopteri, M270 Çok Lançerli Roket Sistemi ve Patriot füze sistemleri. 30 yıldır ABD, bunları teknolojik olarak sürekli yenilemekte, özelliklerini (menzil, öldürücülük vb.) geliştirmektedir. ABD ordusunda özel kuvvetler ve komando birlikleri önemli bir yer tutmaktadır. ABD özel kuvvetleri içinde; üç Ranger taburu, yedi özel kuvvetler grubu, 160. Havacılık Alayı ve Delta Kuvveti bulunmaktadır. Sadece kara kuvvetleri özel kuvvet mevcudu 28.500’tür. Amerikan ordusu X-Ray silahları ile birlikte yeni kamuflaj elbiselerine geçiyor, hedefi takip eden yeni bir akıllı tüfeğin testine başlıyor. ABD Kara Kuvvetleri’ni 2016’da büyük bir bütçe kesintisi beklerken, Afganistan’dan çekildikten sonra büyük bir kara ordusuna ihtiyaç duyulmadığı düşünülüyor. Obama yönetimi, kara kuvvetleri mevcudunu 2015’te 450 bine, 2016’da 420 bine indiriyor. Kara Kuvvetleri Kurmay Başkanı Genral John F. Campbell yaptığı açıklamada ABD’nin gerekirse kara savaşı için başka ülkeleri kullanarak stratejik çıkarlarını savunmayacağını düşünüyor (10). Amerikan savaşı teknoloji üstünlüğüne dayandığı için ‘bu Amerikanın savaşı olmaz’ diyor.
ABD en büyük endişesi Çin’in, askeri gücünü geliştirmeye odaklanmış olmasıdır. Kara kuvvetleri (PLA) küçülürken, hava ve deniz kuvvetleri operasyonel kabiliyetlerini ve etkilerini önemli ölçüde geliştirmektedir. Çin hava ve deniz kuvvetleri toplam 1.321 savaş ve taarruz uçağı, 134 ağır bombardıman ve tanker uçağı ile 20 erken ikaz uçağına sahiptir. Uçak sayısı çok gözükmesine rağmen çoğu kullanım dışıdır. 819 uçak, 1970’lerden kalmadır (11). Modern 502 uçak Rus Su-27’lerin versiyonu olup, J-10’a dönüştürüldü. Çin, şimdilerde ikisi de beşinci nesil olan J-20 savaş ve J-31 bombardıman uçağı, Y-20 stratejik ulaştırma uçağı ve insansız hava araçları geliştirmeye çalışıyor. Çin uçak gemisi Liaoning üzerinde Su-27’nin diğer bir versiyonu olan J-15 kullanılmakta, bunlara F-35’in muadili olarak kabul edilen J-31’in katılması beklenmektedir. Çin’in uçak gemisi Liaoning’in neye benzediği, üzerinde taşıyacağı uçaklar ve kabiliyetler sır olmaya devam ediyor. Çin, deniz kuvvetleri ve deniz havaclığı henüz ABD ile rekabet edemeyecek derecede geridedir. Çin’in iki taşıyıcı gemi daha üretmesi halinde güç projeksiyonu oldukça artmış olacaktır. Uçak gemilerinin Çin ve Rusya gibi büyük güçlere karşı kullanılması zordur. Görünmez füzeler ve drone’lar ancak büyük güçlerle savaşta iyi bir seçenek olabilir. Çin, bunlarla da kalmıyor; anti-uydu silahları geliştiriyor. Rusya’dan deniz altında 200 mil gidebilen torpidolar alıyor ve denizlere mayın dökmeye hazırlanıyor. Çin kendi ilk büyük cruiserlerini (Type 055) üretmek üzeredir. Ancak, henüz bu füzeleri atacak büyüklükte gemilerin üretimi tamamlanmamıştır. Cruise’lar Çin’in kendi hava sahasını koruması yanında büyük gemiler ile kullanıldığında açık denizlerde de kullanılabilecektir (12).
Avrupa Birliği, Afrika’ya barışı koruma ve Afganistan’a polis görevi gibi operasyonlar altında dünya genelinde çeşitli askeri misyonlara katılsa da bir bütün olarak savunma yapısı ciddi zafiyetler içindedir. NATO operasyonlarına da AB ülkeleri ancak mütevazı katkılar sağlayabilmektedir. AB, ancak sivil görevler ve küçük barışı koruma misyonları yerine getirilebilmektedir. Avrupa orduları, sivil ve askeri pek çok operasyonel kapasiteden yoksundur. Motor güçler olan Fransa, İngiltere, Almanya, İtalya, Hollanda halen asker ve sivil kapasitesini azaltmakla meşguldür. Avrupalı ortakların pek çoğu ABD için altyapı ve gelişmişlik düzeyi olarak değerli birer stratejik ortak değildir. AB üyesi ülkelerin yüksek yoğunluklu bir çatışma için kabiliyetleri çok sınırlıdır. Pek çok Avrupa ordusu savaşacak makine olmaktan ziyade şemalardan ibaret, olan sınırlı kabiliyetler daha da erimektedir. AB içindeki birçok ülkenin askeri gücü modası geçmiş ve yeni güvenlik ortamının gerektirdiği görevlere uygun olmayan teçhizatla donatılmıştır (18). Polonya ciddi modernizasyon faaliyetlerine ve Irak tecrübesine rağmen etkili bir çokuluslu harekât kabiliyeti için büyük yatırımlara ihtiyaç duymaktadır. Macaristan ve Slovakya ise büyük bir ordu için masraf yapmaktansa teritoryal savunmaya odaklanmaktadır. AB üyeleri gerçekten ortak bir güvenlik ve savunma planı hayata geçirmek isteseler bile bunu yapacak güçte değiller. En büyük problem ise motivasyon yani zaten yapma isteği olmamasıdır. Pasifist kültür nedeni ile küresel istikrara hitap edecek herhangi bir tedbir geliştirilememektedir. Avrupa Savunma Ajansı (EDA) boşta durmakta, AB-NATO kilitlenmesi bitecek gibi değildir.
Silahlı Kuvvetlerini 2018’e kadar %20 küçültmeye çalışan İngiltere’nin savunma bütçesi 54 milyar dolardır. Öncellikle deniz ve hava kuvvetlerinde indirime gidilecek, sonra sıra istihbarat, özel kuvvetler ve deniz nükleer caydırıcı gücüne gelecektir. İngiliz kara kuvvetleri, çok geniş ölçekte harekât ihtiyaçlarını karşılamak üzere hafif piyade, hava indirme, tank, mekanize ve havacılık birimlerinin karşımından oluşmuştur. 102 bin kişilik mevcudu 2020 yılına kadar 82 bine inecek olmakla birlikte, rezerv insan gücünün rolü artırılmaktadır. 2020’e kadar kara kuvvetleri; bir hava taarruz, üç zırhlı/mekanize piyade ve üç hafif piyade olmak üzere toplam 7 tugaya inecektir. Amerikan ordusu gibi İngilizler de Soğuk Savaş araçlarını yenileştirmekle zaman geçirdiler. Challenger II ana muharebe tankları ve Warrior piyade savaş araçları hala kullanılmakta, eninde sonunda yerine başkaları konacak olsa da şimdilik bu değişim pahalı görülmektedir. İngiliz özel kuvvetleri küçük olmasına rağmen oldukça etkindir. 16. Hava Taarruz Tugayı bünyesinde üç paraşüt taburu ve 22. Özel Hava Hizmet Alayı bulunmaktadır. 8 bin kişilik Kraliyet deniz piyade kuvveti ise, deniz kuvvetleri bünyesi içindedir ve üç komando tugayına sahiptir. İngiliz deniz kuvvetlerinin çekirdeğini iki yeni Queen Elizabeth tipi uçak gemisinin merkezinde olduğu, Type 45 hava savunma gemileri ve yedi adet Astute sınıfı nükleer denizaltı oluşturuyor. İngiltere, Bahreyn’de bir deniz üssü kurma planı ile güç projeksiyonunu geliştiriyor. Bahreyn üssü, İngiltere’nin hem Ortadoğu hem Asya-Pasifik’te ABD ile yapılacak uzun vadeli işbirliklerinin alt yapısı olacak, özel olarak Hint Okyanusu’a yönelik operasyonlar için kullanılacaktır (19). Uçak gemilerinde F-35B yer alacaktır. ABD’nin Hint-Pasifik bölgesinde yükünü azaltmayı amaçlayan bu projeksiyona Avustralya’nın da katılması bekleniyor. Hava Kuvvetleri Harriers gibi eski uçaklarını süratle elden çıkararak, yerini F-35 JSF gibi yenileri ile dolduracaktır.
Diğer ordular arasında 1.12 milyon mevcudu ile Asya’daki ikinci büyük olan Hint Ordusu en çok dikkati çekmektedir. Ezeli düşmanları Pakistan ve Çin arasına sıkışan Hint ordusu, iç ayaklanmalar ve ülke içi güvenlik operasyonları nedeni ile büyük ölçüde piyade ordusudur. Ordunun en iyi tümenleri dört güçlü kolorduya dağılmıştır. Bu kolordulardan üçü Pakistan’a, biri Çin’e karşı konuşlanmıştır. Hint ordusu ayrıca iki amfibi tugay, 91. ve 340. Hafif Piyade Tugayları, üç hava indirme ve sekiz özel kuvvetler taburuna sahiptir. Son on yıldaki modernizasyon çalışmaları, Pakistan’a karşı konvansiyonel kabiliyetlerin geliştirilmesini hedefledi. “Soğuk Başlangıç” doktrini; Hint Ordusunun güçlü ve mobil kolorduları ile Batı sınırları boyunca Pakistan’a sürpriz bir saldırısı yapmasını öngörmektedir. Savaş planına göre; Hint yapımı Arjun, Rus yapımı T-90 tankları ile Amerikan yapımı AH-64 taarruz helikopterleri nükleer silah kullanmadan Pakistan ordusunu yenecektir (23). Ancak, Çin’in giderek yükselmesi karşısında Himalaya sınırlarında toprak sorunları olacağını düşünen Hintliler, iki ülke sınırları arasına 80 bin kişilik (İngiliz ordusu kadar) takviye gönderdiler. Savunma harcamaları sürekli artan Hindistan’ın 46 milyar dolar olan savunma bütçesinin 2020 yılına kadar dünyada 4. sıraya yerleşmesi bekleniyor. Dünyanın en büyük askeri malzeme ithalatçısı olan Hindistan’ın balistik füzeleri Pakistan’ın tamamını, Çin’in ise büyük bir kısmını vurabilir.
Türkiye’nin askeri harcamaları 2013’e göre 2014’de %9.4 arttı ve 18.2 milyar dolar oldu ve savunma bütçesi, 2015’de %4.4 artacaktır. 2015 savunma bütçesi, milli bütçenin %6.3’ünü oluşturacaktır (24). Bu artışın nedeni daha çok Suriye ile ilgili devam eden kriz ve PKK ile muhtemel bir çatışmaya hazırlık olarak değerlendiriliyor. Türkiye, kendi savaş gemilerini yapabilen dünyadaki bir düzine ülkeden bir tanesidir. Türkiye bir yandan milli savunma sanayini geliştirirken diğer yandan Soğuk Savaş döneminden beri süregelen ABD’ye olan tedarik bağımlılığı aşmak için yeni kanallar bulmaya çalışıyor. Türkiye, 2015 yılında ABD’den 4 milyar dolarlık yeni silah ve donanım almayı planlıyor. ABD’nin Türkiye’ye silah satışı 2012’de 3 milyar dolar, 2013’de ise 2.7 milyar dolar civarında gerçekleşti (25). Türkiye son yıllarda Çin, Rusya, Pakistan ve Güney Kore gibi NATO üyesi olmayan ülkeler ile daha çok silah alış-verişi girişimlerinde bulundu. Türkiye, Aralık 2014’de 4 adet F-35 ve 5 CH-47 F Chinook nakliye helikopteri daha almaya karar verdi. Çokuluslu F-35 JSF savaş uçağı konsorsiyumu üyesi olan Türkiye, böylece F-35 istek sayısını 6’ya çıkardı ve nihai olarak 100 adet almayı planlıyor (26). Chinook helikopterinden daha önce de 6 adet alınmıştı. Savunma Sanayi Müsteşarlığı, iki motorlu yeni bir yerli uçak için ön dizayn safhasına geçmeye karar verdi. Öte yandan Türkiye, kendi uzun menzilli hava savunma ve füzesavar savunma sistemleri için de çalışmalara devam ediyor. Çin’den alınması düşünülen sistemler için NATO’dan baskı gelince Avrupa’dan Eurosam ve ABD’den Raytheon/Lockheed Martin ile de görüşmeler için yeniden kapılar açılmıştı. Bu görüşmelerin altı ay daha sürmesi bekleniyor.
En fazla indirim Almanya’dan geldi ve 1990’larda 360 bin olan mevcudu, bugün 62 bindir. Ancak, Türkiye, Hindistan, Pakistan, Kuzey Kore, Güney Kore ve Çin gibi ülkeler hala yarım milyonun üstünde ordu beslemektedir. Myanmar, İran ve Vietnam gibi ülkeler bile hala Alman ordusundan en az beş kez büyük orduya sahiptir. Tabii bu rakamlar ordunun etkinliğini değil, insan sayısını temsil etmektedir. Örneğin Kuzey Kore, 950 bin kişilik ordusuna rağmen, Kore yarımadası dışına çıkamayan bir kara gücüdür. İngiltere ise 90 bin kişi ile ABD’nin küresel güç projeksiyonun stratejik ortağı olabilecek bir askeri güç kapasitesine sahiptir. Ancak, teknoloji de her şey demek değildir. 62 bin kişilik Alman ordusunun sadece teknoloji ile 1.1 milyon kişilik Hint ordusunu yeneceğini düşünemezsiniz. Bu yüzden orduları ne güçlü yapar konusu üzerindeki düşüncelerimizi bu çalışmada saklı tutuyoruz. Hava kuvvetlerinin gücü bakımından ABD’yi ancak Ruslar izlemektedir. Daha sonra Çin hava kuvvetini geliştirmekte aynı yoldadır. Bu ülkeleri iyi donatılmış ve eğitilmiş ancak bütçe zorlukları nedeni ile oldukça küçülmüş Avrupa ülkeleri hava kuvvetleri izlemektedir. Bunlardan sonra oldukça iyi donatılmış ancak eğitim zayıf ülke hava kuvvetleri gelmektedir. Örneğin Ortadoğu ülkelerinin çoğu bu durumdadır.
Konvansiyonel savaş ve düzensiz savaş operasyonları arasında bir denge gözeterek gelecek on yıllara damgasını vuracak silahlar şu şekilde sıralanmaktadır (27);
Yukarıdakilerin dışında yeni gelişmekte olan iskelet zırhlar dikkati çekmektedir. İskelet zırhların (armored-exosceleton) askeri alanda kullanımları ile ilgili prototipleri (XOS); Sarcos, HULC ve Lockheed şirketleri tarafndan geliştirilmekte olup, henüz kullanıma hazır değildir. Tıp alanındaki modellerinde dış iskelet yürüyüşü ile ayak bileği eklemlerine mekanik güç sağlayarak, daha az enerji ile yürüyüş hızı artırılmaktadır. Sorun harici güç kaynağı olmadan uzun süre kullanılamamasıdır. Askeri alanda ise insan vücudunun fiziksel organlarının hareket ve kuvvetinin artırıldığı giyilebilir hafif bir dış iskelet yapımı öngörülmektedir. Bu iskeletlerin moden savaş alanında zayiatı %70 azaltacağı hesaplanmaktadır.
(31) Brendan McGarry, DoD Buzz’s Top 10 Stories of 2014, The Defense Business, (December 31st, 2014).
Salih öksüz - 3 yıl önce
Salihlili - 3 yıl önce
test1 - 3 yıl önce
firgul - 3 yıl önce
AHMET BÜYÜKŞAR - 3 yıl önce
لیلا - 2 yıl önce