Her Kurban Bayramı Hatırımızda: Kist Hidatik Hastalığı | Türk Toraks Derneği
toraks.org.tr / 15 Eylül 2016
Doğal koşullarda insan ve hayvanların birbirlerine bulaştırabildiği hastalıklar zoonotik hastalıklar olarak adlandırılırlar. Hidatik kist hastalığı tarım ve hayvancılıkla uğraşan, çevre sağlığı ve koruyucu hekimlik önlemlerinin yetersiz kaldığı tüm toplumlarda ve ülkemizde görülen önemli zoonotik bir hastalıktır. Ülkemizde her bölgede görülmesine rağmen en sık Doğu, Güneydoğu ve İç Anadolu Bölgeleri’nde gözlenir. Özellikle Kurban Bayramı esnasında mezbaha dışında, insanların kendi kestikleri kurbanların, kistli iç organları ortalığa saçılmaktadır. Sokaklarımızda kontrolsüzce dolaşan sahipsiz köpekler ise, bunları yemekte ve parazitin doğal yaşam döngüsü kolayca tamamlanmaktadır.
İnsana bulaşma ise sıklıkla infekte köpeklerden olmaktadır. İnfekte köpeklerin anüslerinde, kıllarında ve yattığı yerlerde çok sayıda yumurta bulunur. Paraziti taşıyan sıklıkla köpek olmak üzere kedi, çakal, tilki, kurt gibi et yiyen hayvanların dışkısı ile parazitin yumurtaları etrafa saçılır. Hasta koyunların, keçilerin ve sığırların kistli sakatatlarını yiyerek paraziti alan köpeklerin dışkıları ile parazit yumurtaları çevreye hayvanların ayakları, arazi eğimi, rüzgar ve yağmurla saçılarak ve dağılarak insan yiyecek ve içeceklerinin üzerine konabilir. Böylece meyve ve sebze gibi yiyecekler kirlenir ve insanlar bu yumurtaları kirlenmiş çiğ tüketilen ve iyi yıkanmamış kirlenmiş meyve ve sebzelerden ve kirli içme sularından alırlar. Paraziti taşıyan köpeklerin sevildikten sonra ellerin iyice yıkanmaması gibi nedenlerle hastalık insanlara bulaşır. Buna karşılık düzenli aralıklarla bu parazit için tedavi verilen evcil köpeklerin barsaklarında bu parazit yerleşemeyeceği için bulaştırıcılıkları yoktur. Enfekte köpek dışkısı ile atılan yumurtalar çok dayanıklıdır, toprakta ve soğukta bir yıl kadar canlı kalabilirler. Sindirim yoluyla alınan yumurta ince barsakta barsak duvarına oradan dolaşımla karaciğere ulaşır ve en sık yerleşim yeri burasıdır. Karaciğerde tutunmayan yumurtalar akciğerlere veya sistemik dolaşıma katılarak beyin, dalak ve kemik dahil tüm organ ve dokulara yerleşebilir. Yerleştiği organda kist oluştururlar.
Çocuklarda en sık yerleşim yeri ise akciğerdir. Erken dönemlerde hastalığın hiçbir belirtisi olmayabilir. Tesadüfen çekilen bir akciğer grafisinde veya bir karın ultrasonografisinde görülebilir. Belirtiler ancak kist çok büyürse ve yırtıldığında ortaya çıkar. Büyüyen kist etraf organlara bası yapabilir, beyinde sara (epilepsi) krizleri oluşturabilir. Kendiliğinden veya bir darbe ile yırtıldığında, allerjik şoka kadar giden belirtiler ve infeksiyon olabilir, kist diğer organlara yayılabilir, ciddi sonuçlar doğurabilir.
Kist Hidatik hastalığının önlenmesi için:
1. Kurban kesimi herkesçe değil, belli merkezlerde ve lisanslı kasaplar tarafından yapılmalıdır. Bugün beğenmediğimiz bir çok Arap ülkesinde bile durum böyledir. Sağlık Bakanlığı bu konunun takipçisi olmalıdır.
2. Hasta ve kistli iç organlar, ilaçlanarak derine gömülmelidir. Köpeklere verilmemelidir. Kesilecek hayvanlar mutlaka veteriner kontrolünden geçmelidir.
3. Köpekler mutlaka veteriner kontrolünden geçirilmeli ve barsakları bu yönden taranmalı, tedavi edilmelidir.