Yeme Bozuklukları | Doktorsitesi Blog
Ana Sayfa Psikoloji Yeme Bozuklukları
TANIM: Yeme bozukluğu, insanların diyetlerinde eşitsiz dağılımlar olarak tanımlanabilir. Çok az yemek de bir yeme bozukluğu olduğu kadar çok fazla yemek de bir yeme bozukluğudur. Yemek durumu üzerinde anormal bir kontrol ve vücut şekli ve ağırlığı hakkında fazla durmak da bir yeme bozukluğu belirtisi olabilir. Sıklıkla karşılaşılan yeme bozuklukları anoreksiya nervosa, blumiya nervosa ve aşırı yeme bozukluğudur.
SEBEPLER: Çalışmalar yeme bozukluklarının bir çok sosyal, psikolojik, genetik, davranışsal ve biyolojik sebeplere dayandığını göstermiştir. Genetik geçişli yeme bozukluğu, bazı ailelerde daha fazla obezite görülmesi ile yorumlanabilir. Duygusal problemler, kendine güven sorunları, mükemmeliyetçi tutumlar psikolojiyi etkiler ve bunlar da yeme bozukluklarını tetikleyebilirler. Sosyal sebepler, bazı toplumların zayıf kişileri daha çekici bulması ya da daha dolgun kişileri daha kabul edilebilir bulması üzerine yeme bozuklukları gelişmesi ile yorumlanır.
ÇEŞİTLERİ VE SEMPTOMLARI:
-Anoreksiya nervosa: Bu yeme bozukluğuna sahip kişiler vücut kitle endeksleri düşük olmasına rağmen kendilerini aşırı kilolu görürler. Yemek yemek ve kilo büyük bir takıntı haline gelir. Bu kişiler sık sık tartılır, çok az porsiyonlarda sadece çeşitli yemeklerden yemeye özen gösterirler. Anoreksiya nervosa hastaları bir seanslık terapilerle iyileşebilirler fakat bazıları birkaç atak geçirebilir ve daha fazla seans gerektirebilir. Hastalık ilerledikçe hastanın genel durumu da kötüye gitmekte devam eder. Sık görülen semptomlar aşırı zayıflık, kilo alma korkusu, bozulmuş vücut yapısı algısı, adet düzensizlikleri, yeme alışkanlıklarında aşırı düşme olarak sıralanabilir. Bunların dışında vücut kemiklerinin gözle görülebilir hale gelmesi, tırnak ve saçlarda kolay kırılma, kuru ve sarımsı deri rengi, kansızlık, kabızlık, düşük tansiyon, kalp dahil organlarda hasar, beyin hasarı, vücut sıcaklığında düşme ve kısırlık da görülebilir.
-Blumiya nervosa: Bu bozukluğa sahip hastalar belli aralıklarla doyma kontrollerini kaybeder ve aşırı yemek yeme krizleri geçirirler. Fazla yediklerini fark ettikten sonra kendilerini kusturma yoluna gidebilirler. Bu hastaların vücut kitle endeksleri genellikle normaldir fakat bazıları balık etli olarak tanımlanabilir. Vücut kitlelerinden rahatsızdırlar ve sürekli olarak kilo vermek isterler. Vücut şekilleri kendilerini güvensiz hissettirir. Aşırı yeme alışkanlıklarını genellikle yalnızken yaparlar çünkü yemek yedikten sonra çevreye karşı bir utanç duygusu duyarlar. Bu krizler zaman zaman haftada birden günde birkaç keze kadar çoğalabilir. Daha nadir olarak karşılaşılan semptomlar sürekli yangılı ve ağrıyan boğaz, boyun ve çenede şişmiş lenf bezleri, mide asidi maruziyetinden dolayı çürümeye yüz tutmuş dişler, bağırsak stresi, dehidrasyon (susuzluk), vücut elektrolitlerinde dengesizlik.
-Aşırı yeme bozukluğu: Aşırı yeme bozukluğuna sahip kişiler, yemek yeme kontrollerini kaybetmişlerdir. Blumiya nervosadan farklı olarak vücutlarından rahatsız değildirler ve açıkça yemekten çekinmezler. Çoğu aşırı kilolu ya da obezdir. Kalp rahatsızlıkları ve yüksek tansiyon açısından risk grubu sayılırlar. Moralleri bozulduğunda da çareyi yemek yemekte bulabilirler.
TANI: Yeme bozuklukları gerçek ve tedavi edilebilir hastalıklardır. Depresyon, madde bağımlılığı ve kaygı bozuklukları ile beraber olabilirler. Hastalar rahatsızlık duydukları zaman bir doktora başvurup belli vücut kitle endeks ölçümleri ve vücut yağ endeks ölçümleri ile yeme bozukluğu tanılarını alabilirler.
TEDAVİ: Yeterli beslenme, fazla egzersizi azaltma, yeme bozukluklarını tetikleyen alışkanlıkları bırakma tedaviyi yöneten başlıca yöntemlerdir. Eğer gerekli olursa psikoterapi, konuşma terapileri ve ilaç kullanımı ile tedavi mümkündür. Kişiye özel psikoterapiler yapılabileceği gibi aile veya grup psikoterapileri de yapılabilir. Anoreksiya nervosanın çok ilerlediği durumlarda kişiyi hastaneye yatırıp monitörize etmek gerekebilir. Diyetisyen yardımı, beslenme alışkanlıklarını öğrenmek ve düzenlemek açısından çok önemlidir. Sık karşılaşılan yeme bozukluklarının tedavi yöntemleri:
-Anoreksiya nervosa: Anoreksiya yeme bozukluğunu tedavi etmenin üç temel öğesi vardır. Bunlar öncelikle hastanın normal kilosuna döndürülmesi ile başlar. Anoreksiya nervosa yeme bozukluğunun altında yatan psikiyatrik sorunlar çözülmeli ve hasta rahatlatılmalıdır. Davranış terapisi ile kişinin kilo verme isteği ve yeme bozukluğu ataklarını elimine etmek gerektir. Bazı antidepresan, antipsikotik ve sakinleştiricilerin kullanımı da hastayı rahatlatabilir. Tavsiye edilen tedavi yöntemi üç temel öğenin uygulanmasının yanında medikal ilaç tedavisidir.
-Blumiya nervosa: Aşırı yeme sorunlarını çözmek için kişi bir diyetisyen yardımıyla beraber psikoterapi ve bilişsel terapi alabilir. Bu tip yeme bozukluğunda da faydası olan ilaçlar olduğu belirtilmiştir. Blumiya hastalarında eşlik eden depresyon ve kaygı bozuklukları da olabilir ve bunların tedavisi için antidepresyonlar kullanılabilir.
-Aşırı yeme bozukluğu: Aşırı yeme bozukluğu olan hastaların tedavisi de blumiya hastalarınınkine benzerdir. Her hastay farklı bir yaklaşım uygulamak gerektiğinden doktor kontrolü önemlidir.
KORUNMA: Yeme bozuklukların önlenmesinde çocuklukta aşılanan dengeli beslenme alışkanlıkları çok kıymetlidir. Ne çok zayıf, ne de çok dolgu bir vücuda özendirme yapılmamalıdır. Eğer çocukta aşırı yeme ya da yemekten kaçmada aşırılık gibi davranışlar varsa bir sağlık profesyonelinin yardımına başvurmak mümkündür.