Parite Nedir? [Basit Anlatım İle] | Finansca
Ana Sayfa Yatırım Parite Nedir?
Parite Nedir? [Basit Anlatım İle]
Yatırım konularında, ekonomi haberlerinde adını sıkça duyduğumuz parite konusunu tüm detaylarıyla ve finansçı olmayanlarında anlayabileceği şekilde anlatacağız.
Öncelikle parite nedir sorusu ile başlayalım.
1 Parite Nedir?
1.1 Parite Çeşitleri Nelerdir?
1.1.1 Majör Parite
1.1.1.1 EUR USD Paritesi
1.1.1.2 USD JPY Paritesi
1.1.1.3 GBP USD Paritesi
1.1.1.4 USD CHF Paritesi
1.1.1.5 AUD USD Paritesi
1.1.1.6 USD CAD Paritesi
1.1.1.7 EUR JPY Paritesi
1.1.1.8 EUR GBP Paritesi
1.1.2 Minör Parite
Parite, bir ülke parasının, başka ülke para cinsinden değerine denir.
Her ülke parasının, diğer ülke paralarına oranla bir değeri vardır. Örnek verecek olursak, EUR/USD paritesi, USD/TRY paritesi gibi. Paritelerde her iki taraftan da alış satış yapılabilir.
Parite de belirtilen para birimlerinden ilk yazılanı ana döviz, ikincisi ise karşıt dövizdir. Birbirlerinin oranlarına göre hesaplama yapılır. Ülke para birimlerinin değerleri ülkenin ekonomik duruma göre şekillenir. Ülke ekonomisi güçlendikçe, para biriminin değeri artar ve parite oranları değişir.
Bir ülke parasının, diğer paralar cinsinden güçlü olmasını, güçsüz olmasını bir çok faktör belirler. Ancak en etkili faktör faizdir. Yani bir ülke parasının cazibesi onun getirisidir. Faizin yüksek olduğu bir ülkede, o ülkenin para birimi parite bakımından değerlenir.
Ülkemizde en çok kullanılan parite EUR/USD paritesidir. Avrupa’ya yakın olmamız sebebiyle, ihracatımızın büyük çoğunluğu Avrupa ülkelerine yapılır ve bu ülkelerden Euro para birimi ülkemize girer. Doların bu kadar yoğun kullanımının sebebi ise, hem Amerika’nın Dünya hakimi konumunda olması ve Doların kısmen Dünya para birimi gibi kullanılması hemde ithalatımızın büyük kısmının Dolar üzerinden yapılmasıdır.
EUR/USD paritesini baz alarak örnek verecek olursak;
EUR/USD paritesi, Euro para biriminin Dolar karşısındaki değeridir.
Euro para birime; 4
Amerikan Dolarınaa; 2 diyelim.
Bu durumda EUR/USD paritesi 4 olur.
Yukarıdaki parite hesaplamasına göre 2 Euro, 4 Amerikan Dolarına eşittir.
Parite nedir? sorusunun videolu kısa cevabı
Pariteler, majör parite ve minör parite olmak üzere ikiye ayrılır.
Dünya ekonomisinde işlem gören 7 adet majör parite bulunur. Majör pariteler güçlü ekonomiye sahip ülke para birimlerinin birbirleri ile parite oluşturulmasıdır. Bu ülkelerin ekonomileri diğer ülkere göre çok daha güçlü ve stabildir.
7 Majör parite dışında kalan ülkeler ise minör parite grubuna girer. Minör parite, güçlü ekonomiye sahip ülkelerin, gelişmekte veya az gelişmiş ülke para birimleri ile olan paritesine denir. Örnek olarak USD/TRY bir minör paritedir. Minör pariteler genellikle yerel yatırımcılar tarafından tercih edilir. Dolar alarak döviz yatırımı yapan bir çok tanıdığınız vardır. Bu kişiler minör parite üzerinden işlem yapmaktadır.
İki majör para biriminden oluşan pariteye majör parite denir. Güçlü ekonomiye sahip 7 adet majör parite bulunur. Örnek olarak EUR/USD paritesini verebiliriz. Her iki para birimi de güçlüdür ancak biri, diğerinden daha değerlidir. Majör parite hesaplaması bu oranı ifade eder.
Majör paritelere göz atalım;
EUR USD Paritesi
Bu parite, Avrupa ülkelerinde kullanılan Euro para biriminin Amkerikan dolarına değerini ifade eder. Finans piyasalarında en yüksek işlem hacmi bu paritededir. Fiziki olmayan yatırım araçlarından, Forex‘de işlemlerin %90’ı bu parite üzerinden yapılır. Paritede Euro baz para birimi, Dolar ise karşıt para birimidir.
Bu pariteyi şu şekilde okuyabilirsiniz;
Dolar düşerse, pariteye yatırım yapan yatırımcı kazançlı çıkar,
Dolar yükselirse, parite değer kaybeder, yatırımcıda zararlı çıkar,
Doların düşüşe geçtiği dönemlerde popülerleşen EUR/USD paritesi, Doların değer kazanması ile eskisi kadar rağbet görmez. Piyasayı iyi okuyan yatırımcılar, bu gibi para birimi değer değişimlerinden ciddi kazançlar sağlayabilir. EUR/USD paritesi Doların yükseliş trendinden dolayı sadece tecrübeli yatırımcılar tarafından kısa süreli alım satım işlemlerinde kullanılıyor.
USD JPY Paritesi
Parite, Amerikan Doları ve Japon Yeni’nin değer oranıdır. İki güçlü ekonomi para birimi olduğu için Majör Parite grubuna girer. Yüksek işlem hacmi ile bilinen majör pariteler arasındadır. Dolar baz para birimi iken, Japon Yeni karşıt para birimidir.
Bu paritede etkin olan para birimi Japon Yeni’dir. Japon Yeninde meydana gelecek değişimler yatırımcılar için paritenin kazancını belirler.
Ülke ekonomisi ihracata dayalı olan Japonya’da para birimi Japon Yeninin değer, sık sık değişir, dalgalanır. Japon Yeninin bu durumu, bu pariteyi yatırımcılar için yüksek riskli ve aynı zamanda yüksek kazançlı hale getirir.
Dünya ekonomisiyle sıkı sıkıya bağlı olan iki ülkeninde para birimlerinde dalgalanmalar meydana gelir. Piyasayı iyi okuyan, tecrübeli yatırımcılar, bu majör para biriminden yüksek kazançlar sağlamaktadır. Ancak unutmamak gerekir ki, riski yüksek olan bu majör parite, kazanç kadar, kayıpta getirebilir.
Bu majör parite, güçlü ekonomiye sahip İngiltere ve Amerika para birimlerinin birbirlerine oranıdır. Paritede İngiliz Sterlini baz para birimi iken Dolar ise karşıt para birimidir.
Parite değeri İngiliz Sterlinine göre şekilleniyor. İngiltere Amerika rekabetinin yansıması bu majör paritede fazlasıyla hissediliyor. İkinci dünya savaşı sonrası yükselişe geçen Amerika ve gün geçtikçe zayıflayan İngiltere, GBP/USD paritesini belirliyor.
GBP/USD paritesinde son zamanlarda yaşanan en büyük değişim, Avrupa bölgesinin Euro para birimine geçmesi ile birlikte yaşandı. İngiliz Sterlinin de tedavülden kalkacağı, İngiltere’nin Euro kullanacağı söylentileri, GBP/USD paritesini etkiledi.
USD CHF Paritesi
USD/CHF paritesi, Amerikan Doları ve İsviçre Frangı para değer oranlarını ifade eder. Parite durumunu Amerikan Dolarının değer belirler. Bu majör paritede Amerikan Doları baz döviz, İsviçre Frangı ise karşıt dövizdir.
İsviçre ekonomisi güvenilirliği ile bilinir ancak bu parite genel olarak son 10 yıldır sürekli olarak değer kaybetmiştir. Kısa süreli dönemlerde Amerikan Dolarının değer kaybetmesi ile parite kazanır ancak genel olarak Amerikan Doları, İsviçre Frangı karşısında üstündür.
USD/CHF paritesi için, stabil majör pariteler arasında diyebiliriz. Bu paritede dalgalanma sık görülmez. Forex piyasalarında en çok kazandıran pariteler arasında yer alır. Uzun vadeli yatırım düşünenler için kazançlı bir paritedir.
AUD USD Paritesi
AUD/USD Paritesi, Avustralya Doları ile Amerikan Doları değer oranını ifade eder. Paritede Avustralya Doları baz para birimi iken, Amerikan Doları karşıt para birimidir. Bu majör paritede dalgalanma görülmez. Uzun vadeli yatırım planları için uygun bir paritedir.
Parite üzerinde değişimlerde genel olarak Avustralya Doları etkili olur. Paritenin değerini Avustralya’da ki ekolojik durum belirliyor diyebiliriz. Çünkü ülkenin zorlu iklim şartları, sel ve kasırgaların yoğun görülmesi, ülke ekonomisi ciddi anlamda etkiler ve doğal olarak Avustralya para birimininde etkilenmesine sebep olur. Değer düşen Avustralya Doları AUD/USD paritesinde belirleyici unsur olur.
Avustralya Doları Dünyanın en çok kullanılan 6. para birimidir. AUD/USD paritesi ise Forex’te yüksek işlem hacmi olan paritelerdendir.
USD CAD Paritesi
USD/CAD paritesi, Amerikan Doları ile Kanada Dolarının değer oranını ifade eder. Paritede Amarikan Doları baz para birimi iken, Kanada Doları karşıt para birimidir. Paritede etkili olan para birimi ise Amerikan Dolarıdır.
2007 yılında Amerika’da meydana gelen finansal kriz sonucu, Amerikan Doları tarihte ilk kez Kanada Dolarından değersiz hale gelmiştir. Ancak daha sonraları bu durum değişmiştir.
EUR JPY Paritesi
EUR/JPY paritesi, Euro Para biriminin, Japon Yeni’ne olan oranını ifade eder. Paritede Euro baz para birimi iken, Japon Yeni karşıt para birimini oluşturur.
Ülke ekonomisi ithalata dayalı Japonya’nın para birimi Japon Yeni, Dünya ekonomisinde sık kullanılan para birimleri arasındadır. Euro ise bir çok ülkenin para birimini ifade ettiği için Dünyada kabul görmüş bir para birimidir. Bu durum EUR/JPY paritesinin, işlem hacmi yüksek pariteler arasında yer almasını sağlar.
Parite değişimlerinde etkin para birimi Japon Yeni’dir. EUR/JPY paritesi son 10 yıl içinde, yatırımcılarına sürekli kazanç sağlayan nadir paritelerdendir.
EUR GBP Paritesi
EUR/GBP paritesi, Euro para biriminin, İngiliz Sterlini değerine olan oranını ifade eder. Paritede Euro baz para birimi iken, İngiliz Sterlini karşıt para birimidir. Bir çok Avrupa ülkesinin kullandığı para birimi olan Euro, İngiliz Sterlini karşısında daha değersizdir. Bu yüzden paritenin seyrini İngiliz Sterlininin durumu belirlemektedir.
EUR/GBP paritesi, yatırımcıların ilgi gösterdiği pariteler arasında yer alır ve yüksek işlem hacmine sahiptir.
Minör parite, bir majör para birimi ile, bir minör para biriminin oranını ifade eden pariteye denir. Minör pariteler genellikle yerli yatırımcılar tarafından tercih edilir. Piyasayı iyi okuyan yatırımcılar bu parite türünden yüksek kazançlar sağlayabilir.
Minör pariteye örnek olarak USD/TRY paritesini gösterebiliriz. Türk yatırımcılar tarafından yoğun ilgi gösterilen bu paritede belirleyici para birimi Amerikan Dolarıdır.
İşlem hacmi en yüksek minör pariteler, Yeni Zelanda Doları (NZD), Güney Afrika Cumhuriyeti Randı (ZAR), Singapur Doları (SGD)’dır.
Parite genel hatlarıyla yukarıda anlattığımız gibidir.
Konu ile alakalı görüş ve sorularınızı yorum bölümüne yazabilirsiniz.
Bir önceki yazımız olan En Kârlı Yatırım Hangisi? Yatırım Tüyoları başlıklı makalemizde yatırım ve yatırım araçları hakkında bilgiler verilmektedir.
parite ne demek
Önceki İçerikAkbank EFT Saatleri
Sonraki İçerikYapı Kredi Kredi Kartı Ödeme Güvencesi
Marmara Üniversitesi İktsat Fakültesi mezunu. Ekonomist, Teknik Analist, Menkul Kıymetler Alım-Satım Uzmanı. Finansca.com'a yazıları ile katkı sağlıyor.