Gitarda Sap Ayarı Nedir? Nasıl Yapılır? | Gitar Öğrencisi
Ana Sayfa [Başlangıç Sayfası]
Gitar Eğitim[Gitar Dersleri]
-menutab/Abi Bana Gitar Öğret,Enstrüman Öğren,Bas Gitar Dersi
_Klasik Gitar İncelemeleri
_Akustik Gitar İncelemeleri
_Elektro Gitar İncelemeleri
_Bas Gitar İncelemeleri
_Pedal ve Prosesör İncelemeleri
_Diğer Ekipman İncelemeleri
Akor ve Tab [Gitar Akor ve Tab]
-menutab/Akor,Tab,Nasıl Çalınır,Guitar Pro Tab
Müzik Dünyası [Müzik Dünyası ve Keşfi]
Gitarda Sap Ayarı Nedir? Nasıl Yapılır?
Gitarda Neden Sap Ayarına İhtiyaç Duyarız?
Gitardan tam verim alarak doğru bir şekilde çalmak sadece
perdelere basarak yada veya doğru penalama yaparak gerçekleştirilecek bir şey
değildir. Gitar üzerinde doğru perdeye basmak doğru sesi çıkardığınız anlamına
gelmemektedir. Doğru sese ulaşmayı sağlayan bazı önemli etkenler vardır.
Akordunuzun tam olması, burgularınızın sağlıklı olması ve sap ayarınızın düzgün
olması gitar üzerinde basılan sesin doğru çıkmasını sağlayan önemli
Bu yazımızda gitar üzerinde sap ayarının nasıl yapıldığını,
neden yapılması gerektiğini, nasıl meydana geldiğini ve ne işe yaradığını
inceleyeceğiz. Sap ayarı dışarıdan bakıldığında yapması oldukça zor ve ince bir
iş gibi gözükse de aslında tüm gitaristlerin yapabileceği çok kolay olmasa da
gerekli özveri ile halledebileceği bir sorundur. Gitarınızın bu tür sorunlarını
kendiniz yapmanız hem gitarınızı daha iyi tanımanıza hem de diğer gitaristlerin
bilgi açısından öne geçmenize ve prestij kazanmanıza neden olacaktır.
Sap Ayarı Nasıl Yapılır
Gitarımızı aldıktan sonra çalım rahatlığı, büyük ölçüde,
ayarlarının iyi yapılmış olmasına bağlıdır. Bu ayarlardan en önemlileri ise sap
ayarı ve tel yüksekliğidir. Bu yazıda bu iki ayara değinmeye çalışacağım.
Burada okuyacağınız şeyler, hepimizin erişim sahibi olduğu
internetteki bilgilerden derlenmiş, benim tecrübelerimle desteklenmiştir.
Netteki bilgiler genellikle İngilizce olduğundan, bunların derli toplu ve
Türkçe bir özet şeklinde burada bulunmasını amaçladım.
Gitar üzerine alt eşik ve akort burgularından bağlı olan
teller, akortlandığı zaman sapa bir gerilim uygularlar. Sap ağacı, bu gerilimin
etkisiyle eğilerek içbükey bir şekle gelmeye çalışacaktır. Bu anlamda sap
ağacının gerilime direncinin artırılması ve şeklini muhafaza edebilmesi
amacıyla, gitar saplarının içerisine truss rod (destek çubuğu, sap çeliği) adı
verilen, bir ucu vidalı çelik bir çubuk yerleştirilir. Vida sıkıldığı takdirde
sapa tellerinin tersi yönde bir gerilim uygulayarak sapı geriye doğru çeker.
Böylelikle denge sağlanmış olur.
Teoride basit bir mantığa dayanan bu ayar, bir takım şeylere
dikkat edilmediği takdirde gitarınıza zarar verebilir. Ağaç şekil
değiştirebilen bir malzeme olmasına karşın esnekliği yüksek bir malzeme
değildir! Ayar vidasının tek seferde çok fazla sıkılması, sap ağacında
çatlamaya yol açabilir. Yine aynı nedenle, sap üzerine yapıştırılmış olan tuşe
ağacı yerinden atabilir. Truss rod ayar vidasını bir seferde çeyrek (1/4)
turdan fazla sıkmamak gerekir.
Truss rod vidaları, tellerin uyguladığı gergi kuvveti
sebebiyle kolay sıkılamayabilir. Bunu kolaylıkla yapabilmek için oturun ve
gitarı önünüze dik bir şekilde alın. Bir ayağınızla alt taraftan destek verip,
diğer taraftaki dizinizle de ortaya destek verdikten sonra elinizle sapı en
tepeden dikkatlice çok az çekin. Vidayı böylece yumuşak bir şekilde
Truss Rod Ayarı Nasıl Yapılır?
Tellerin yüksekliğine etki eden iki faktör vardır:
Truss rod ayarı
Köprüdeki yükseklik ayarı
Eğer teller yüksek ise, bu yukarıdaki faktörlerin herhangi
birinden kaynaklanıyor olabilir. Önce truss rod ayarını kontrol etmek gerekir.
Bunun için köprüdeki yükseklik ayarının etkisini bertaraf edip tel yüksekliğini
kontrol etmek lazımdır. Peki bunu nasıl yaparız? Sol elimizle 1. perdeye, sağ
elimizle de 17. perdeye aynı anda basarsak, köprü yükseklik ayarının etkisini
engellemiş oluruz. Bu durumda tellerin yüksekliğine sadece tellerin gergisi ile
truss rod’un karşı kuvveti sonucu sapta oluşan kavis etki etmektedir. İdeal
durumda sap çok hafif içbükey şekilde olmalıdır. Bunu 1. ve 17. perdelere
bastığımızda, bu iki perdenin arasında kalan bölgede gözlemleyebiliriz. Sapta
oluşan bu çukurun en derin yeri de dolayısıyla 8 ila 10. perdeler arasında
Tel yüksekliği kişisel tercihe bağlı bir durumdur. Benim
kendi çalımım için rahat olarak nitelendirebileceğim yükseklik ayarında 1. ve
17. perdelere basılı iken sapın en derin noktasında telin perdeden uzaklığı
0.2mm (2 veya 3 tane A4 kağıt kalınlığı) kadardır. Eğer tel yüksekliği bundan
fazla ise,sap gereğinden fazla içbükey demektir. Truss rod’u sıkmak suretiyle
sapı düzleştirmek gerekir. Yükseklik daha az ise, bunun tersi olarak truss
rod’u gevşeterek sapı bir miktar serbest bırakmak, yeterli içbükeyliği
kazanmasını sağlamak gerekir. Bunu yaparken Genel Bilgiler bölümündeki
uyarılara dikkat edilmesi çok önemlidir.
Alternatif Yol 1:
Eğer yüksekliği ölçmek için cetvelle veya A4 kağıdıyla
uğraşamam diyorsanız daha pratik, fakat alışkanlık gerektiren bir yolu daha
var. 1. perdeye sol el 1. parmakla, 17. perdeye de sağ el 3. parmakla basın.
Perdelere basılı tutarken sol elin serçe parmağı ile 3. perdenin hemen
üzerinden tele dokunun. Telin perdeye çarpması için çok hafif bir dokunma
yeterli oluyorsa ayar iyidir. Telin perdeye çarpması için parmakla az da olsa
kuvvet uygulamak gerekiyorsa teller yüksektir, truss rod’u sıkmalıyız. Tel
zaten perdeye yapışık ise truss rod çok sıkıdır, biraz gevşetmek lazım. Aynı
kontrolü sağ el 1. parmakla 12. perde üzerinde de yapın.
Alternatif Yol 2:
Garry Willis’in web sitesinde önerdiği bir başka pratik yol
ise telleri köprüden alçaltıp cızlama durumunu kontrol etmek. Eğer telleri
alçalttığınızda sadece 12. perdeden yukarısı cızlıyor ise truss rod’u sıkmak
lazım. 1 ila 5. perdeler arasında cızlama varsa truss rod’u gevşetmek lazım.
Eğer tüm perdelerde cızlama var ise ayar güzel.
Truss Rod’u Ayarladıktan Sonra?
Truss rod ayarını tamamladıktan sonra, köprüdeki yükseklik
ayarını kullanarak telleri rahat çalacağımız yüksekliğe getirmemiz gerekir.
Burada dikkat etmemiz gereken nokta, tellerin tuşenin yarıçapını takip etmesi
gerekliliğidir. Bunun için örneğin 12. perdeyi baz alabilirsiniz. Her tel 12.
perdeye eşit bir yükseklikte ayarlanırsa teller tuşe yarıçapını takip ediyor
Tarif edilen ayarları aynen yaptım, ama yine de teller çok
alçalınca cızlama yapıyor. Neden?
Gitarda gerçekten düşük tuşe elde edebilmek için tuşe
ağacının çok düzgün tesviye edilmiş olması ve perdelerin seviyelerinin çok
hassas ayarlanmış olması gerekmektedir. Fabrikasyon gitarlar piyasaya
sürülmeden önce çok detaylı bir sap ve perde ayarı işçiliğinden
geçmeyebilirler. Örneğin perdelerden 1-2 tanesi bile diğerlerine göre daha
alçak veya yüksek duruyor ise, bu durum telleri çok alçak ayarlamamızı
engeller. Bu durumda yapılabilecek 2 şey var:
Ayarlayabildiğimiz en düşük yükseklikle idare etmek
İlle de daha alçak istiyor isek, gitarımızı alarak bir
lutiyenin yolunu tutmak. Güzel bir perde seviye ayarından sonra gitarımız pek
Truss rod ayarı hassas bir konudur. Çok sıklıkla
kurcalanması sakıncalı olan bir yerdir. Benim tavsiyem, bu yazıyı iyice
okuduktan sonra gitarımızı ayar için lutiyeye götürmeniz ve ondan rica edip
ayar yaparken izlemeniz. Bu yazıdan aldığınız bilgi ile izlediğinizde burada
anlatılanlar kafanıza daha iyi yerleşecek.
Dediklerini aynen yaptım, gitarımın sapı çatladı!” gibi
menfi olaylarda sorumluluk kabul etmeyeceğimi belirtmek isterim.
@gitarogrencisi tarafından gönderilen tweetler
Ellerinizi Hızlandırmak için Basit Şarkı Tabları
Öğrenciler İçin Kolay Akorlu Şarkılar
Solo Çalışmaları İçin 3 Tane Basit Tab
Duman'dan 6 Özel Solo Tab
Gitar Öğrenmeye Yeni Başlayanlar İçin Rehber
Teoman Geceyi 4 Porsiyon Dayak Yiyerek Noktaladı
Klasik Gitar Tavsiyeleri ve Fiyatları
Gitar Öğrencisi, 2015 yılında kurulmuş Türkiye'nin ilk ve en büyük gitar eğitim ve müzik portalıdır. Gitar Öğrencisi'nin temel amacı gitar öğrencilerine online eğitim sağlamaktır.
Gitar Öğrencisi, gitar derslerini tek bir çatı altına toplayarak, öğrencilerin doğru bilgiye; bilinçli, kaliteli ve basit bir şekilde ulaşmasını sağlıyor. Ayrıca trend gitar eğitim videolarını takip ederek sizlere herkesten önce haber veriyor ve sunuyor.
featuredpost/Gitar Dersleri,Abi Bana Gitar Öğret, Enstrüman Öğren
En Son Gönderiler
Gitar Öğrencisi © 2015. Tüm Hakları Saklıdır.
Bu Site Blogger Tarafından Desteklenmektedir.
Sergen German ( PhoenixGRM )
Gitar Öğrencisi Sosyal Medya Sorumlusu ve Müzisyen, Vokal, Söz Yazarı.
Gitar dersleri, gitar ve ekipman tanıtımları, gitaristler için akor ve tab paylaşımları ve müzik dünyasından son haberler.