27 Mayıs Darbesi’nin ardından Demokrat Partililer’in yargılandığı Yassıada'da önemli değişiklikler yapılacağı ilk kez 2011'de dile getirildi. Dönemin Kültür ve Turizm Bakanı Ertuğrul Günay, adayı ziyaret etmiş ve burada yaptığı açıklama, Yassıada’da bir "Demokrasi ve yüzleşme" müzesi açmayı düşündüklerini ve adadaki mevcut yapılarda bazı düzenlemeler yapılacağını açıklamıştı.
DW Türkçe’ye konuşan Günay, o dönem planladıkları ile sonradan yapılanların çok farklı olduğunu belirterek, "Tarihi olaylara saygılı ve var olan mekanlara sadık kalacak şekilde düzenleme yapılacaktı. Bir dönem okul olarak kullanılan yüksek bina yıkılacaktı. Küçük yeme içme üniteleri kurulacaktı. Osmanlı ve Bizans yapıları korunacaktı" dedi.
Yapılanların adanın geçmişine, tarihi değerlerine saygısızlık olduğunun altını çizen Günay, "Bunu muhafazakarlıkla, tarihe ve anılara saygı ile bağdaştırmak kesinlikle mümkün değil. Bugün yüz kızartıcı bir durumla karşı karşıya geldik. Maalesef Yassıada artık yaslı ada oldu. Beton ve turizm adasına dönüştü" şeklinde konuştu.
"Koruma statüleri kaldırıldı"
Adanın dört yılda beton adaya dönüştürüldüğünün hatırlatan CHP Doğa Haklarından Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı, Denizli Milletvekili Gülizar Biçer Karaca da DW Türkçe’ye şu değerlendirmede bulundu: "Tarihi, doğal ve arkeolojik SİT alanı olan Yassıada, bir ucubeye dönüştürüldü. Binlerce yıllık tarihinin yanı sıra demokrasi tarihimizin en kritik dönemeçlerine ev sahipliği yapan adayı dört yılda bir beton ada haline getirmek AK Parti iktidarını en iyi anlatan örneklerden biri. İstanbul’da betona bulanmamış yer bırakmayan iktidarın yarattığı doğa talanını gelecek kuşaklara en iyi şekilde anlatacak sembollerden biri olacağını düşünüyorum Yassıada’nın."
"Adada inşaat başlamadan önce binlerce kuş yuvası, yüzlerce ağaç, zengin bir maki ekosistemi, mercanlar ve balık yuvaları vardı. Artık bunların hiçbiri yok. Yassıada'nın yüzeyindeki doğal hayat tümüyle yok edilirken, kıyılarındaki hassas ekosistem tahrip edildi, adanın arkeolojik ve tarihi değerleri büyük bir beton ve hafriyat yığını altında kaybolup gitti. İnşaat sürecinde ortaya çıkan hafriyat adanın kıyı kenar çizgilerini değiştirecek şekilde dolgu malzemesi olarak kullanıldı. Bunun adı ihanet değilse nedir?"
Özelleştirilecek mi satılacak mı?
Mimarlar Odası Başkanı Eyüp Muhçu da başlangıçta sanki mevcut var olan binaların restore edileceği yönünde bir yaklaşım sunulduğunu ancak daha sonradan adanın bütün yüzeyinin betonlaştırıldığını belirtti. Muhçu'ya göre, adanın tüm değerleri yok edildi. Adaya yoğun bir kullanım işlevi getirildi. Yapıların hiçbiri hukuki değil. Kaçak statüsünde. Koruma statüleri yasalara açıkça aykırı şekilde kaldırıldı. Davalar açıldı. Ancak sürekli küçük değişiklikler yapılarak yeni planlar hazırlandı.
"Yassıadayı kaybettik" diyen Muhçu sözlerini şöyle sürdürdü: "Yerine bir beton yığını kaldı. Üstelik bu 'demokrasi ve özgürlük' gibi uygarlığın önemli değerleri kullanılarak yapıldı. Proje hiçbir açıdan savunulamaz. Sonunda adaya bir darbe indirildi."
Yassıada’da çalışmalar büyük oranda tamamlandı. 27 Mayıs’ın yıl dönümünden önce Cumhurbaştanı Recep Tayyip Erdoğan Yassıada'yı ziyaret etti. Erdoğan çalışmalar konusunda bilgi alırken, Adnan Menderes ve arkadaşlarının idam edilmesini hatırlatarak, Türkiye'de darbeler devrinin kapandığını belirtti.