DOLAŞIM SİSTEMİ Canlılar içinde yaşadıkları ortamdan aldıkları besin , oksijen , karbondioksit ve mineralleri vücutlarında yeni Madde yapımı ve enerji üretiminde kullanırlar. Hücrelerde hayatsal faaliyetler
25 Nisan 2010, 19:48
lere iletmelidirler. Ayrıca yeşil kısımlarda sentezledikleri organik maddeleri besin sentezi yapmayan kısımlara taşımak zorundadır.
Su yosunları, kara yosunları ve ciğer otlarında özel bir taşıma sistemi yoktur. Su yosunları gerekli maddeleri bütün vücut yüzeyiyle alır ve artık maddeleri de aynı şekilde dışarı verirler.
Çok hücrelilerden süngerlerin ve sölenterlerin vücutları küçük ve hücreleri dış çevre ile temas halinde olduğundan dolaşım sistemleri yoktur.
Ayrıca yassı solucanlarda da özel bir taşıma sistemi bulunmamaktadır.
Kalp toplardamar atardamar, kılcaldamarlar ve kan dokusundan oluşur. Dolaşım sistemleri aynı yapıları içermekle birlikte omurgalılarda kalp yapıları farklıdır.
a-)Balıklarda Kalp bir kulakçık ve bir karıncık olmak üzere iki odalıdır. Kalpte devamlı kirlikan bulunur. Kalp kirli kanı solungaçlara pompalar. Burada temizlenen kan bütün vücudu dolaşarak kirlenmiş halde kalbe geri döner.
b-)Kurbağalarda ve Sürüngenlerde Kalp üç odalıdır. İki kulakçık bir karıncık vardır. Kirli kan ve temiz kan karıncıkta karışır ve buradan vücuda pompalanır. Yani kurbağa ve sürüngenlerin vücutlarında karışık kan dolaşır.
Başlangıçta kalbin kanı pompalamak için uyguladığı basınç kan damarlarda ilerlerken gittikçe azalır ve bu basınç kanın damarlarda ilerlemesinde etkili olmaz.
Bu yüzden toplardamarlarda kanın geri dönüşünü engelleyen ve kanın akış yönünde açılan kapakçıklar vardır.
Karıncıklardan çıkar Kulakçıklara açılır
Genelde temiz kan taşır Genelde kirli kan taşır
Kanın akış yönü kalpten vücuda Kanın akış yönü vücuttan kalbe
Çeperleri kalındır Çeperleri incedir
Kalp akciğerlerden gelen temiz kanı aort atardamarı ile vücuda gönderir. Aort atardamarı kalpten çıktıktan sonra iki kola ayrılır.
Üste giden damar baş ve kollara, alta ayrılan damar ise bir çok yan damarlarla mide, pankreas, bağırsak gibi bütün iç organlara ve bacaklara gider. Bu organlarda da kılcaldamarlara ayrılır. Kılcal damarlardaki kanla hücreler arasında madde alış verişi olur. Kanda bulunan oksijen ve besin doku hücrelerine, doku hücrelerinde oluşan karbondioksit ve artık maddeler de kana geçer
Kirlenen kan kılcal damarlardan toplardamara geçer. Kirli kan alt ve üst ana toplarda-marı ile kalbin sağ kulakçığına dökülür. Kulakçıkların kasılmasıyla kan karıncıklara geçer. Sağ karın-
cıkta bulunan kirli kan karıncıkların kasılmasıyla akciğer atardamarlarına pompalanır.
Akciğer atardamarı kalpten çıktıktan sonra ikiye ayrılarak hem sağ hem de sol akciğere kan gönderir. Akciğerlere gelen bu damarlar alveollerin etrafında kılcallara ayrılır Kirli kandaki karbondioksit alveollere, alveoller
deki oksijen ise kana geçer Temizlenen kan akciğer toplardamarı ile kalbin sol kulakçığına gelir Böylece kan tam bir dolanım yapmış olur
Kan plazma denen sıvı kısım ile, plazma içinde yüzen kan hücrelerinden meydana gelmiştir Serum ise pıhtılaşmayı sağlayan Proteini içermeyen plazmaya denir.
Kan Sıvısı(Plazma) Kanın yaklaşık %55 ini oluşturan kısımdır. Vücudun çeşitli bölümleri arasında madde taşınmasını sağlar. Bu kısım içinde kan proteinleri, hormonlar, antikorlar, glikoz, yağ, Vitamin-ler tuzlar ve üre bulunur
Kana kırmızı rengi veren hemoglobini taşırlar
Kanda en fazla bulunan çekirdeksiz kan hücreleridir
Yükseklere çıktıkça oksijen miktarı azaldığı için kandaki alyuvar miktarı azalır
Kırmızı kemik iliği, karaciğer ve dalakta üretilir. Oksijen ve karbondioksitin taşınmasında etkilidir
Belirli şekilleri olmayan, çekirdekli, beyaz kan hücreleridir
Kırmızı kemik iliğinde, lenf düğümlerinde ve timus bezinde üretilirler
Vücuda mikrop girdiği zaman akyuvar sayısı artar
Kanın pıhtılaşmasında görev yapan kan hücreleridir
1 mm3 kanda 300 bin kadar kan pulcuğu bulunur
Kırmızı kemik iliğinde üretilir
Hücrelilerde Dolaşım Sistemi
« Arpacık Neden Çıkar Bulaşıcı mıdır? | İnsanda kan dolaşımı büyük ve küçük kan dolaşım sistemi olmak üzere ikiye ayrılır »