Alternatif Küreselleşme Senaryoları Bağlamında “BRICS Plus” Formatı ve Türkiye
Çoğu uluslararası ilişkiler uzmanına göre 21. yüzyıl, çağdaş küresel ekonomi-politik düzende yapısal değişim ve dönüşümlerin yaşandığı sancılı bir geçiş sürecini yansıtmaktadır. Bu sürece bağlı olarak küresel ekonomi-politik sistemin merkez yörüngesinin giderek Batı’dan Asya’ya doğru kaydığı varsayılmaktadır. Nitekim dünya düzenindeki bu dönüşüme getirilen başlıca tanımlamalardan birisi de “çok kutupluluk” kavramıdır. Bu bakımdan, Soğuk Savaş sonrası dönemde rakibi Sovyetler Birliği’nin yıkılması üzerine uluslararası ilişkilerde beliren ABD eksenli “tek kutupluluk” ve/veya “küreselleşme” akımına karşı “çok kutupluluk” görüşünü savunan ve 10 yıla yakın bir süredir bu görüşün adeta ortak hareket üssüne dönüştüğü gözlemlenen BRICS oluşumu dikkat çekmektedir. Buradan hareketle mevcut yazıda 2017 yılında Çin’in ev sahipliğinde düzenlenen son BRICS Zirvesi’nde kavramsallaştırılan “BRICS Plus” formatı ele alınarak söz konusu uygulamaya dair analitik bir değerlendirme yapılmaya ve bunun Türkiye için anlamlandırılmasına çalışılacaktır.
BRICS’e Kısa Bir Bakış
İlk defa 2001 yılında Goldman Sachs ekonomisti Jim O’Neill tarafından yazılan bir raporda kullanılan ve “yükselen ekonomiler” olarak işaret edilen “BRIC” (Brezilya, Rusya, Hindistan ve Çin) kavramı, 2006 yılındaki BM Genel Kurul Toplantısı’nda bu ülkelerin dışişleri bakanları seviyesinde dörtlü bir küme halinde toplanmasıyla uluslararası ilişkilerde yeni bir oluşum olarak tarih sahnesine ilk adımını atmıştır. Bu tarihten itibaren dışişleri bakanları düzeyinde düzenli olarak bir araya gelen BRIC ülkeleri, 2009 yılında liderler düzeyindeki ilk zirvesini Rusya’nın Yekaterinburg şehrinde gerçekleştirmiş ve 2010 yılında Güney Afrika’nın da bu gruba katılmasının ardından uluslararası arenada BRICS adında yeni bir oluşum olarak yerini almıştır.