HİDAYET VE DALÂLET
Bazı kimseler, "Hidayet Allah’tandır, O nasip etmedikten sonra insan doğru yola giremez." diyerek, hem başkalarını ikaz ve irşat etme yolunu kaparlar, hem de işledikleri kusurlarda kendilerini mazur göstermek isterler.
İnsanları saadete erdiren ve şekavete düşüren ancak Cenâb-ı Hakk’tır. Lâkin o Hâlık-ı Hakîm’in bir kulunda dalâlet yaratması, o kulun kendi cüz’î iradesini kötüye kullanması sebebiyledir. Yoksa kul kendi kabiliyetini dalâlete yöneltmedikçe, Cenâb-ı Hak onu o yola sevk etmez.
Aynı durum hidayet için de söz konusudur. Nasıl ki insan, rızık için gerekli bütün teşebbüsleri yaptıktan sonra neticeyi Allah’tan bekler. Zira Rezzak (rızık verici) ancak O’dur. Aynen öyle de bir kimseye Allah’ın emir ve yasaklarını en güzel bir şekilde tebliğ eden insan, neticeye kesin gözüyle bakamaz. Zira Hadi (hidayete erdirici) ancak Allah-u Azimüşşân’dır. O Zât-ı Zülcelâl’in dilediğine hidayet vermesi, hidayet sebeplerine teşebbüs etmemek manasına gelmez. Bu düşünce tarzı rızık misalinde, tarlaya tohum ekmeden mahsul beklemeye benzer.
Tarlasına tohum ekmeyen kimsenin mahsul alamayacağı kesindir. Her sebebe hakkıyla riayet eden kimse ise, yüzde doksan dokuz ihtimalle mahsule kavuşur. Yüzde bir ihtimal ile dolu, sel, kuraklık gibi bir musibet söz konusu olabilir.
İşte, az da olsa netice alamama ihtimalinin bulunması, insanın daima dergâh-ı İlâhiye’ye iltica etmesi ve O’na yalvarması hikmetine binaendir. Bu hakikat, hidayet meselesi için de söz konusudur. Her hayır gibi hidayet de Allah’tandır.