26 Temmuz 2018 09:43:26 - Kategori: Selçuk - Okuma: 400
“ESERLER SAHİP OLDUKLARI TOPRAKLARDA GÜZELDİR.”
“19. YÜZYILDA ANAVATANLARINDAN KOPARTILDILAR.”
SELÇUK/EFES’İN GÖZ YAŞLARI
Ege ve Akdeniz’in en güzel ışık alan topraklarının geçmiş medeniyetlerin eserleriyle bugün de dünyayı aydınlattığı bir gerçektir. Bu göz kamaştırıcı eserler, kimileri tarafından sahip olma dürtüsüyle topraklarından koparılmıştır. Çoğunlukla 19.y.y. karanlığında ana vatanından kopartılarak Londra, Viyana, Atina, Brüksel ve Washington müzelerini zenginleştiren eserler hakkında bu güne değin çeşitli yazılar kaleme alınmıştır.
İzmir ili Selçuk ilçesi Efes Antik Kenti’nden yurt dışına götürülmüş eserlerin dünyanın farklı ülkelerinde ünlü müzeleri süslediğini görüyoruz. 19. ve 20. yüzyıla bakıldığında özellikle İngilizler ve Avusturyalıların bu topraklarda çeşitli araştırma ve kazılar yaptıklarını ifade edebiliriz. Geçmişte çok eser kaçırılmış ama hala günümüzde insanların yardımıyla yurt dışına kaçırılan eserler vardır. Buna dikkati çekmek, tarihi eserlerin önemi konusunda bilinç oluşturmak amacıyla ilgili yazıyı tüm okurlar ile paylaşmak istedik.
Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü(UNESCO) ile Uluslararası Anıtlar ve Sitler Kurulu üyesi olan Efes Antik Kenti’nin önemli eserlerini tanıtmadan önce bu eserler umarız ait oldukları yere en kısa zamanda dönerler.
1-Artemis Tapınağı , Kabartmalı sütun altlığı (Columnae Caelata):
Dünyada bir eşi ve benzeri henüz gün yüzüne çıkarılmamış bu eser, Arkeolojik literatürde şimdilik ilk ve tek örnek olarak geçmektedir. Arkaik Dönem’de (M.Ö. 630/625 – 490/480) Lydia(Sardeis-Manisa) Kralı Kroisos tarafından Artemis Mabedi’ne hediye edilmiştir. Bu gün için eser, Londra’da British Museum’da sergilenmektedir. 19.y.y’ın ikinci yarısında Efes’te kazı ve araştırmalar yapan İngiliz demiryolu mühendisi John Turtle WOOD tarafından Alsancak limanına oradan da İngiltere’ye götürülmüştür.
Kabartmalı sütun altlığı (Columnae Caelata)-British Museum/LONDRA
2-St. Jean Bazilikası ve Takip Kapısı Kabartmaları:
Mevcut görselde Selçuk/Efes’ten götürülen bir başka eseri görmekteyiz. Bu gün için Takip kapısı kemerinin üst kısmında dışta Erosların kabartma olarak işlendiği bir lahit kalabilmiştir. 1800’lü yıllarda bunun yanında Hektor’un Akhilleus’u tanıyıp onu takip ettiğini anlatan başka kabartmalar da vardı. Bunlar 1852 yıllarında İngiltere’ye götürülmüş ve şimdi Woburn Abbey Galerisi’nde sergilenmektedir. Bu kabartmaları yerinde gören Avrupalı gezginler, tasviri yanlış yorumlamış ve kapıya Aziz Paulus’un Efes’teki yaşamı ile ilgili olarak “Takip Kapısı” adını vermişlerdir.
St. Jean Bazilikası ve Takip Kapısı Kabartmaları
Woburn Abbey Galerisi/İNGİLTERE
3-Celsus Kütüphanesi/Ön Cephe – Kadın Heykelleri:
Her birisi Julius Tiberius Celsus Polemaeanus’un(Roma Dönemi-Senatör/Vali) akıl, ilim, kader ve erdemini simgelediği düşünülen kadın heykellerinin orjinalleri Avusturya’nın başkenti Viyana’da sergilenmektedir.
Celsus Kütüphanesi/Ön Cephe – Kadın Heykelleri
4-Efes/Artemis Tapınağı-Amazon Kadın Heykeli: Baltimore Müzesi-ABD
Antik Dönem’de tek göğsü kesilmiş kadın savaşçılara amazonlar denir. Bir rivayete göre de Efes’in amazonlar şehri olduğu söylenir.
5-Bronz Atlet: Tarih ve Sanat Müzesi-Viyana/AVUSTURYA
Efes’te tetragonos agorada bulunmuş ve Avusturyalılar tarafından Viyana’ya götürülmüştür. Bir sporcuya ait bronz heykel, Efes Müzesi’nin en popüler eseridir. Atlet burada Antik Çağ’da sporcuların vücut temizliklerini yaptıkları strigilis adı verilen aleti temizliyor.
Bronz Atlet: Tarih ve Sanat Müzesi-Viyana/AVUSTURYA
6-Ayaklı Şamdan: Hellenistik Dönem-M.Ö. II.y.y.
Efes Antik Kenti’nden ele geçmiş, Herakles bir Kentauros’u öldürürken betimlenmiştir.
Ayaklı Şamdan- Viyana/AVUSTURYA
7-Ion nizamında bir Sokak Lambası Başlığı:
Efes Antik Kenti, Avusturya Viyana Müzesi
Burada da yine Herakles verilmiştir.
Ion nizamında bir Sokak Lambası Başlığı- Viyana/AVUSTURYA
Roma dönemi kopyası, Bronz orijinali Polykleithos’a ait. M.Ö. 430 civarı.Efes Antik Kenti, Viyana-Efes Müzesi,Avusturya
Geç Roma Dönemi, Efes Antik Şehri, Viyana-Efes Müzesi, Avusturya
10-Efes Antik tiyatrosuna ait bir sahne koltuğu:
Avusturya, Viyana/ Efes Müzesi
11-Parth Anıtı’na ait olduğu tahmin edilen , Romalıların Parth Zaferi Kabartmaları:
Viyana, Efes Müzesi, Avusturya
Parth Anıtı’na ait kabartmalar
Bir savaş sahnesi, Efes Müzesi-Viyana
13-Apotheosis, Parth Anıtı:
Efes Müzesi , Viyana
İmparatorun Güneş Tanrısı Helios’un arabasında Olympos’a gidişi betimlenmiş.
14-Partlar anıtında İmparator Lucius Verus ve Marcus Aurelius Kabulü, Efes Müzesi Viyana
Parth Anıtı(detay)evlat edinme sahnesi
15-Çocuk ve kaz, Efes Müzesi, Viyana
Çocuk ve Kaz heykeli
-BÜYÜKKOLANCI, M. Aziz Yuhanna (St. Jean) Hac Kilisesi ve Ayasuluk Kalesi, Rehber Kitapçık
-Efes ve Ion Kentleri, Uranüs yayınları, Rehber Kitap
-www.definesohbeti.com, internet sitesi