MEDYUM ALİ DEĞERMENCİ BEŞ VAKİT NAMAZ
Namaz, ibâdetlerin en kıymetlisidir. Namaz kılmak, Allahü teâlânın büyüklüğünü düşünerek O’nun karşısında kendi küçüklüğünü anlamaktır. Kulun âcizliğini, Rabbine îtirâf etmesidir. Ayrıca namazın dindeki yeri kafanın vücuttaki yeri gibidir. Bunu anlayan kimse hep iyilik yapar; hiç kötülük yapamaz.
Namaz, rûhun gıdâsıdır. Namaz kılarken yapılması emredilen her hareketin, hem bedene, hem de rûha sağladığı faydalar çoktur. Fakirlere, muhtaçlara karşılık beklemeksizin yardım etmeye alıştırır. Namaz kılan bir kişi, yaptığının karşılığını yalnız Allah’tan bekler.
Allah’a kulluk etmek için kılınan namaz içindeki her hareketin, son zamanlarda tıp mütehassıslarınca yapılan araştırma ve tetkiklerde, bedene çeşitli faydalar sağladığı ve koruyucu hekimlik yaptığı tesbit edilmiştir.
Namaz, insanı disiplinli bir hayâta da alıştırır. Namazın kazandırdığı bu alışkanlık, insanın bütün işlerinde hâkim olmakta, böylece verimin ve başarının artmasına sebep olmaktadır. Sabahın erken saatlerinde namaza kalkan bir müslüman, işine erken başlayacak, gün boyunca Allah’ı hatırlayarak emirlerine uymaya çalışacak ve Rabbine olan bu bağlılığı sayesinde zararlı işleri yapmaktan sakınacak ve günün sonunda yatsı namazını kılıp bir günlük hayat muhâsebesini yapacaktır. Böylece düzenli ve tedbirli bir hayâta kavuşacaktır.
Kur’ân-ı Kerîm’de “namaz”a “salât” denilmektedir. “Salât”, lügatta “insanların duâ etmeleri, meleklerin istiğfâr etmeleri, Allahü teâlâ’nın da merhamet etmesi, acıması” demektir.
Namaz, bütün ibâdetleri kendinde toplamış olup ibâdetlerin en üstünüdür. İslâmın beş temel esâsından biriyse de, bu toplayıcılığından dolayı, sanki yalnız başına, müslümanlık demek olmuştur. İnsanı, Allahü teâlânın sevgisine kavuşturacak sâlih amellerin (yararlı işlerin) birincisidir. Kusursuz namaz kılanın, Cehennem azâbından kurtulması çok umulur. Allahü teâlâ, birçok âyet-i kerîmede, “Amel-i sâliha” adı verilen yararlı işleri yapanların Cennet’e gireceklerini vaat etmektedir. Namaz bu işlerin başında gelmektedir.
Çünkü namaz, insanı günahlardan ve çirkin şeyleri yapmaktan korur. Nitekim, Kur’ân-ı Kerîm’de Ankebût sûresinin 45. âyetinde meâlen; “Kusursuz kılınan bir namaz, insanı pis, çirkin işleri işlemekten korur” buyurulmaktadır. Namazın, bildirilen faydasına kavuşabilmek için farzlarına, vâciblerine, sünnetlerine dikkat ederek ve gönlünü Hakk’a vererek, vakitlerini geçirmeden kılmak lâzım olduğu bildirilmektedir.
Namazın ehemmiyetini bildiren âyet-i kerîmeler ve hadîs-i şerîfler pek çoktur. Kur’ân-ı Kerîm’de yüzden fazla yerde, namaz kılmak emri tekrâr edilmekte, hadîs-i şerîflerde namazın nasıl kılınacağı öğretilmekte ve teşvik edilmektedir.
Âdem aleyhisselâmdan beri, ilâhî dinlerin hepsinde, namaz kılmak emredilmiştir. Âdem aleyhisselâm ikindi, Yâkub aleyhisselâm akşam, Yûnus aleyhisselâm yatsı namazlarını kılarlardı. Hazret-i Âdem Cennet’ten çıktığında sabah namazı vaktiydi. İki rekat namaz kılmıştı. Hazret-i İbrâhim öğle vaktinde oğlu İsmâil aleyhisselâmı kurban etme emrinden affedildiğinde dört rekat namaz kılmıştı. Yûnus aleyhisselâm balığın karnından kurtulduğu vakit ikindi vaktiydi. Bu zaman dört rekat namaz kılmıştı.
İsâ aleyhisselâm akşam vaktinde, Cenâb-ı Hakk’ın verdiği nîmetlere şükür için üç rekât namaz kılmıştı. Hazret-i Mûsâ’ya yardımcı olarak yatsı vaktinde abisi Hazret-i Hârûn gönderildiğinde Hazret-i Mûsâ dört rekat namaz kılmıştı. Vitir namazı, Peygamberimizin Mîrâc’ta kıldığı namazlardandır. Hepsinin kıldığı bir araya toplanarak, müslümanlara 5 vakit namaz farz edildi.
Her gün beş kere namaz kılmak, Kur’ân-ı Kerîm’de ve hadîs-i şerîflerde emredilmiştir. Rûm sûresinin 17-18. âyet-i kerîmelerinde Allahü teâlâ meâlen; “Akşam ve sabah vakitlerinde Allah’ı tesbih edin. Göklerde ve yeryüzünde olanların yaptıkları ve ikindi ve öğle vakitlerinde yapılan hamdler, Allahü teâlâ içindir” buyurdu. Akşam yapılan tesbih, akşam ve yatsı namazlarıdır.
Sabah yapılan tesbih, sabah namazıdır. İkindi ve öğle vakitlerinde yapılan hamdler, ikindi ve öğle namazlarıdır. Nisâ sûresinin 103. âyetinde meâlen; “Belli zamanlarda namaz kılmak, müminlere farz oldu” buyuruldu.
“Cebrâil aleyhisselâm, Kâbe kapısı yanında bana iki gün namaz kıldırdı:
Birinci gün, fecr-i sânî (tan yeri) doğarken sabah namazını, güneş tepeden ayrılırken öğle namazını, her şeyin gölgesi kendi boyu olunca ikindi namazını, güneş batarken akşam namazını ve şafak kaybolunca yatsı namazını kıldık.
İkinci günü de, tanyeri ağarınca sabahı, her şeyin gölgesi kendi kadar olunca öğleyi, her şeyin gölgesi kendi boyunun iki katı olunca ikindiyi, oruç açarken akşamı ve gecenin üçte biri geçince de yatsıyı kıldık. Sonra, ya Muhammed! Senin ve geçmiş peygamberlerin ve ümmetinin namaz vakitleri, işte bunlardır dedi.”
Namaz kılmanın önemi, fazileti ve faydaları hakkında pek çok hadîs-i şerîf vardır. Bir kısmında buyurulmuştur ki: “İslâmın temeli beştir. Birincisi, şehâdet kelimesini söylemektir. İkincisi, namaz kılmaktır...”
“Kapınızın önünden akan bir suda her gün beş kerre yıkanınca, üzerinizde kir kalmıyacağı gibi, beş vakit namaz kılanların hatâlarını da, Allahü teâlâ affeder.” “Namaz dînin direğidir. Namaz kılan dînini sağlamlaştırmış olur. Namaz kılmayan, dînini yıkmış olur.”
“Kıyâmet günü, îmândan sonra, ilk suâl namazdan olacaktır.” “Gözümün nûru ve lezzeti namazdadır.” “Namaz müminin mîrâcıdır.” “Namaz kılmayanlar, kıyâmet günü, Allahü teâlâyı kızgın olarak bulacaklardır.”
Namaz kılmak, îmânın şartı değilse de, namazın farz olduğuna inanmak, îmânın şartıdır. Namazın dindeki yeri çok büyük ve önemi çok fazladır. Namaz kılmak böyle büyük bir ibâdet olduğu için terkedilmesi de çok büyük günahtır. Sevgili Peygamberimiz, “Namaz dinin direği, her hayrın anahtarıdır”, “İmandan sonra en büyük vazife namaz kılmaktır” ve “Her peygamberin ümmetine son nefeste vasıyeti namazdır” buyurmuştur.
“ Güneşin öğle vakti zevalinden, gecenin karanlığına kadar(öğle, ikindi, akşam, yatsı vakitlerinde) namazı dosdoğru kıl. Kur’anıyla ayrılan sabah namazını da kıl. Çünkü sabah Kur’anı şahitlidir(sabah namazında gece ve gündüz melekleri hazır bulunurlar). ”
“ Güneş doğmadan ve batmadan önce Rabbine hamd ile tesbih et. Gecenin bazı saatlerinde ve gündüzün etrafında da tesbih et ki, ilahi rızaya nail olasın. ” “ Hem ailene namazı emret, kendin de ona devam et. Biz senden rızk istemiyoruz. Biz senin rızkını veririz(güzel) akıbet takva sahibi olanlarındır. ”
“ O halde akşamladığınız ve sabahladığınız vakit, Allah’ı tesbih edin(akşam, yatsı ve sabah namazlarını kılın). ” “ Göklerde ve yerde Hamd O’nadır. İkindileyin ve öğle zamanında da tesbihinizi yapın! (öğle ve ikindi namazlarını kılın). ”
“ Namazlara bilhassa orta namaza(ikindi) dikkat edin. Ve kalkın Allah’a saygı için (O’nun huzuruna) durun. ”
“ Habibim, sana vahy olunan kitabı oku ve namazı dosdoğru kıl. Çünkü namaz edepsizlikten ve uygunsuzluktan men eder. Allah’ı zikr ise en büyük kulluk vazifesidir. Ne yaparsanız Allah onu bilir. ”
“ Namazı dosdoğru kılın. Zekatı verin. Kendiniz için hayır namına önden ne gönderdiyseniz Allah katında onu bulursunuz. Şüphesiz Allah bütün yaptıklarınızı görür. ”
“ Namazı kılıp bitirdikten sonra, gerek ayakta gerek otururken ve yanlarınız üzerinde Allah’ı zikredin. Korkudan emin ve sükunet buldunuzmu namazı dosdoğru tam kılın. Çünkü namaz müminler üzerine muayyen, vakitleri belli, yazılı bir farzdır. ”
“ Sabır ve namazla Allah’dan yardım isteyiniz. ”
“ Ey iman edenler; Allah’a rüku edin, secde edin, Rabbinize ibadet edin, hayırlı işler yapın ki felah ve huzur bulasınız. ”
“ Ey iman edenler; mallarınız, mülkleriniz, çoluk ve çocuklarınız Allah’ı anmaktan sizi men etmesin. Kim böyle yaparsa onlar hüsrana uğrayanların ta kendileridir. ”
“ Namazı vaktinde kılmayanların vay haline. ”
“ Allah tevhidden sonra mahlukatı üzerine namazdan daha sevimli ve güzel bir ibadet farz kılmamıştır. Eğer namazdan daha efdal ve sevimli bir şey farz kılsaydı, melekler onunla Allah’a ibadet ederlerdi. ”
“ Altı şeyi yapacağınıza söz verin, ben de sizin cennete girmenize kefil olayım: Asab (R.A.): Nedir o altı şey ya Resulullah? dediler. Buyurdu ki: “ Namazı kılın, zekatı verin, emanete riayet edin, avret mahalinizi zinadan, karnınızı haramdan, lisanınızı yalan ve her türlü yasaktan koruyun. Bu altı şeyi yerine getiren, cennet ehlindendir. ” ”
“ Kişi, kıyamet günü ilk olarak namazdan sorguya çekilecektir. Eğer dürüst hesap verirse, diğer işleri de düzelir. Yok eğer aksi zuhur ederse, diğer amellerdeki hesabı da zora girer. ”
“ Ey Fatima; sakın ben Peygamberin kızıyım diye ibadet ve itaatte kusur etme. Beni hak Peygamber olarak gönderen Allah’a yemin ederim ki, beş vakit namazını vakitlerinde eda etmedikçe cennete giremezsin. ”
“Namaz dinin direğidir, terkeden dinini yıkmış olur.”
“Namaz kılan, Kıyamette kurtulacak, kılmayan perişan olacaktır.”
“Namaz kılmayan, Kıyamette, Allahü teâlâyı kızgın olarak bulur.”
İmam-ı Rabbanî hazretleri buyuruyor ki: “Namaz kılmak ve diğer ibâdetleri yapmak ancak müminlere kolay gelir. Kur’an-ı Kerimde, “İman ve ibâdet etmek, müşriklere güç gelir” ve “Namaz kılmak müminlere kolay gelir” buyurulmaktadır. Namaz kılmamak, iman zayıflığından ileri gelir. İmanın kuvvetli olmasının alameti, dinimizin emirlerine severek kolaylıkla uymaktır.”
Kur’an-ı Kerimi Peygamber efendimiz açıklamıştır. Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki: “5 vakit namazla emrolundum.”
“Büyük günah işlenmediği müddetçe, beş vakit namaz ile cuma namazı, öteki cumaya kadar aralarda işlenen günahlara keffarettir.”
Yine Peygamber Efendimiz, “Beş vakit namazı kılan, Ramazan orucunu tutan, zekatı veren ve büyük günahlardan sakınan herkese, kıyamette, cennetin 8 kapısı açılır” buyurup,
“Birinin evi önünde, bir nehir olsa, günde beş defa bu nehirde yıkansa, üzerinde kir kalır mı?” sorusuna, Eshab-ı kiram, “Hayır ya Resulallah!” dediler. Onlara buyurdu ki: “İşte beş vakit namazı kılanların da günahları böyle kalmaz.”
İmam-ı Gazali’nin bir sözü ile konumu bitiriyorum;
“ Ey kurtuluştan bahseden, fakat Allah’ın emirlerine sırt çeviren insan, hem kurtulmak istersin, hem O’nun yoluna girmezsin. İyi bilki gemi karada yürümez. Geminin yüzebilmesi için nasıl su lazım ise, insanında kurtuluşu için iyi ameller lazımdır. ”