Genetik biliminin sağladığı yararlar? - sbsveokul - Blogcu.com
Anasayfa / Kitap & Edebiyat / Genetik biliminin sağladığı yararlar?
TATİL... hep ders olmass eğlenmekte lazım:)... sbs stresi hakkında bilgi?... oks neden kalktı?... Hemofili... Genetik biliminin sağladığı yararlar?... Ermeni Sorunu?...
Genetik biliminin sağladığı yararlar?
Küçük bir çocuk, çevresindeki her şeyi öğrenmeyi ister. Bunun için sürekli sorular sorar ve çevresini gözlemler. Bu sayede kendisi, çevresi ve diğer canlılar hakkında birçok şey öğrenir.
Benzer bir süreç bilim insanlarında da görülür. Bilim insanları da meraklıdır. Hep yanıt aradıkları sorular vardır. Mikroskobun bulunmasından önce canlıları inceleyen bilim adamlarının bilgileri daha çok gözleme dayanıyordu. Mikroskobun bulunmasından sonra canlılar ile ilgili daha ayrıntılı deney, araştırma ve incelemeler yapılarak hızla yol alındı. Bilim insanlarının edindikleri bilgiler arsında DNA’yla ile ilgili olanlar geniş yer tutmaya başladı. Günümüzde biyologlar yönetici molekül DNA ile ilgili ayrıntılı çalışmalar yapabiliyorlar. DNA ile ilgili çalışmalar yapılan bu bilim dalına, moleküler biyoloji denir. Moleküler biyolojini elde ettiği bilgiler mühendislik bilgileri ile birleşince gen mühendisliği (genetik mühendisliği) adında bir bilim dalı ortaya çıkmıştır.
Kalıtım biliminin 21. yüzyıla damgasını vuracağı kesin gibi görülüyor. 1990 yılında ana amacı insan DNA’sındaki üç milyar kadar baz çiftinin dizilişini bulmak ve genlerin yerini belirlemek olan insan genom projesi başladı. Çekirdeğin içinde yer alan DNA’nın yapısında yer alan bazların dizilişi belirlendi. Proje sonuçlandığında, insanlar daha hasta olmadan kanserin ve kalp hastalıklarının tedavisini olabilecekler. Ayrıca ekoloji, evrim, fosil bilimi, DNA’yla kimlik saptama, tarım ve hayvancılık alanında bu bilgilerden yaralanılacak.
Gen mühendisleri bir hücreden başka bir hücreye DNA aktarmayı başardılar. Yeni geliştirilen tekniklerle DNA moleküllerinin baz sıralarının bir kısmını değiştirilmesi, bir kısım bazların çıkarılması ve DNA’ya yeni bazlar eklenmesi yoluyla yapılabiliyor. Çeşitli kalıtsal hastalıklara neden olan genlerin DNA’dan çıkarılması, kalıtsal hastalıklardan kurtulma anlamına gelir.
Dünyada açlık sorununu çözmek için birçok çalışma yapılıyor. Hızlı büyüyen, zor ve olumsuz koşullara dayanıklı, daha verimli bitki ve hayvanlar üretmeye çalışılıyor. Üretilen ürünlerin dayanıklı olması ve korunması da önemlidir. Ayrıca besin değeri bakımından da iyileştirme yapabilmek için çalışmalar sürdürülüyor.
Ekolojide de gen mühendislerinin gerçekleştirmek istedikleri birçok proje vardır. Bunların bazıları yeni enerji kaynakları elde edilmesi, çevre kirliliği yapan maddelerin belirlenmesi, biyolojik ve kimyasal savaşa karşı konulması ve ayrıca zehirli atıkların temizlenmesi gibi çalışmalar.
İnsanlar çok eskiden beri canlılarla ilgilenmişlerdir. Hayvanları evcilleştirmişler, bitki ve hayvan soylarının verimini arttırabilmek için uğraş vermişlerdir. Ancak yapay seçilimle bu zor, zahmetli ve çok zaman alan bir çalışmaydı. Bugün artık genetik mühendisleri bu iyileştirme çalışmalarını gen aktarma yoluyla kısa sürede gerçekleştirebilmektedirler.
Gen mühendislerinin çalışma materyali gendir. Gen mühendisleri gen iyileştirmesiyle canlılarda istenmeyen özelliklerin ayıklanması, amaca yönelik olanların bir arya toplanması ya da bulunmayan bu özelliklerin başka bir canlıdan nakil yoluyla kazanılması için çalışır. Bilim insanları bu çalışmalarda bakterileri kullanır. Bakterilerin tek hücreli olması, çekirdek zarının olmaması, bakteri DNA’sının üzerinde protein bulunmaması, ucuz ve çabuk üretilmeleri çalışmalarda kolaylık sağlar.
Gen mühendisleri virüslerle de çalışır. Virüslerin hücre içine girip çoğalabilme özelliği bu çalışmalarda çok işe yarar. Bakteri DNA’sına eklenmek istenen gen, önce virüs DNA!sına eklenir. Sonra bu virüsün bakteri hücresine girmesi sağlandığında virüsün taşıdığı gen, bakteri DNA’sına girmiş olur. Bakterinin bölünüp çoğalmasıyla bu gen de çoğalmış
olur. Bu olaya gen kodlaması denir. Ortam koşulları uygunsa tek bir bakteriden 10 saate yaklaşık 1 milyar bakteri oluşabilir. Böylece bu genin kontrol ettiği ürünü, bakterinin üretmesi sağlar. Günümüzde diyabet hastalarında bakterinin ürettiği insülin kullanılmaktadır.
Ayrıca virüslerin, insan hücresine girerek kalıtsal hastalıkları tedavi etmesi hedefleniyor. Önceki örnekte anlatılan yöntemle hücrede eksik ya da hatalı olan genin işlevini üstlenecek gen, virüsler yardımıyla hücreye iletilmesine çalışılıyor. Gen tedavisi denilen bu yöntemde özellikle tek bir genin neden olduğu kalıtsal hastalıklar için ümit var.
Kalıtsal hastalığa sahip bireyin üreme hücrelerine müdahale edilerek yumurta ve sperm hücrelerindeki hastalık etkeni genin, gen nakli yoluyla değiştirilmesi fikri de doğmuştur. Ancak insan üreme hücreleri ve döllenmiş hücreye yapılacak müdahaleler hakkında bazı kararsızlıklar ve sınıflamalar söz konusudur.
Genetik mühendisleri hücredeki DNA’nın tamamını taşımayı da başardılar. Dr. Vilmut ve ekibi yetişkin bir koyuna ait yumurta hücresinin çekirdeğini çıkararak yerine başka bir koyunun çekirdeğini yerleştirdiler. Bölünen hücreleri yumurta ve çekirdek verici koyundan farklı, üçüncü bir koyunu rahmine yerleştirdiler. Dolly adını verdikleri yavruyu elde ettiler.
Biyoteknolojinin bir çok uygulama alanı vardır. Biyoteknolojinin yaşamımızı en çok etkileyen uygulama alanlarından biri tıptır. Şeker hastalarını hayatta kalmaları sürekli insülin kullanmalarına bağlıdır. Kullanılan insülin geçmişte hayvanlardan elde edilmekteydi ve çok pahalıydı. Ayrıca hayvan insülini olduğu için birçok insanda alerji yapabiliyordu. Daha sonra insan geni bakterilere aktarılarak bakterilerin insan proteini olan insülin üretmeleri sağlandı. Bu çalıma insülinin kolay ve yeterli miktarda elde edilmesini sağladı.
Günümüzde insan ve hayvan ölümlerinin önemli nedenlerinden biri de enfeksiyonlardır. Bu enfeksiyonlara karşı aşılar, biyoteknoljik yöntemlerle daha kolay ve daha çok üretilebilmektedir. Ayrıca bunlar uygun koşullarda uzun süre dayanabilen ve daha güvenilir aşılardır.
Biyoteknolojinin besin üretilmesindeki rolü de göz ardı edilemez. Biyoteknolojik yöntemlerle besin değeri yüksek, olumsuz koşullara dayanıklı ve bol ürün veren bitki ve havan türleri elde edilmektedir. Bazı hormon ve kimyasal maddeler; besinleri çeşitli bol ve damak zevkine uygun yapmaktadır. Çeşitli gazlı içecekler, sirke, alkol, meyveli yoğurtlar, vitamin tabletleri de bize biyoteknolojinin armağanıdır.
Böcek ilaçları, deterjanlar, parfüm gibi çeşitli kimyasal maddeler de biyoteknoloji sayesinde üretilir. Bütün bu yaralarının yanında biyoteknoloji insan sağlığının zararına kullanılabilir. Bu amaçla çeşitli biyolojik silahlar üretilmiştir.
Genetik Alanındaki Gelişmeler – Biyoteknoloji Uygulamalarının Sağladığı Yararlar
Genetik alanındaki gelişmeler ile:
1-Kanser gibi tedavisi mümkün olmayan hastalıklara çare bulunacağı sanılıyor.
2-Kalıtımsal hastalıkların (Renk körü,hemofili gibi ) ortadan kaldırılacağı düşünülüyor.
3-İstenilen karaktere sahip canlıların üretilmesi hedefleniyor.
4-Daha faydalı özelliklere sahip bitki ve hayvan ırkları yetiştirilmesi hedefleniyor
Biyoteknoloji,biyolojinin teknolojiye uygulanmasıdır.
Yapay kol ve bacakların yapılması,diyaliz makinesi,solunum cihazı,bakterilerden insülin üretilmesi,meyve suyu yapılması,süt ürünleri sirke ve süt ürünleri üretilmesinde biyoteknolojiden yararlanılmaktadır.
Biyoteknoloji Uygulamaların Sağladığı Yararlar
Biyoteknoloji, bir canlının genlerinin bir başka canlıya aktarılmasıdır. Böylece aktarılan genlerin taşıdığı bilgiye özgü özellik, ikinci canlıda ortaya çıkar.
*Büyüme hormonu ve insülin gibi bazı hormonlar, biyoteknoloji yöntemiyle bakteriler tarafından üretiliyor. Bu yolla hem bolca hem de ucuza üretim yapılmış oluyor.
İnsülin, kanın şeker düzeyini düzenleyen bir hormondur. Pankreas tarafından üretilir. Eksikliğinde şeker hastalığı ortaya çıkar.
*Gen teknolojisi yöntemiyle, vücuda zayıflatılmış mikrop (aşı) verilmeden antikor üretilebilecektir. Böylece vücut mikropların yan etkilerinden de korunmuş olacaktır.
*Biyoteknolojik yöntemle verimli bitki ve hayvan türleri elde edilecek, dünyada açlık sorununa çözüm getirilecektir.
*Doku ve organ aktarımları kolaylaşacaktır.