Kaybedilenlerin Ardından: Sørbråten ve Olso Anıtları - Nordik Simit
By Freelance Sanat 3 Şubat 2015
22 Temmuz 2011’deki kanlı Oslo saldırılarını hatırlarsınız. Norveç Hükümeti, bu saldırılarda hayatlarını kaybeden 77 kişinin anısına bir anıt inşa edilmesi için bir yarışma başlatmıştı. Yarışmanın kazananı 27 Şubat 2014’te açıklandı: İsveçli sanatçı Jonas Dalhberg. Projenin açılış tarihi başlangıçta 2015 olarak belirlense de tüm paydaşların etkin katılımını sağlayabilmek adına bir yıl ertelenerek 22 Temmuz 2016 olarak duyuruldu.
Sanatçı Jonas Dalhberg’in projesi iki anıttan oluşuyor. İlk anıt silahlı saldırıların gerçekleştiği Utøya Adası’nın tam karşısındaki Sørbråten yarımadasında inşa edilecek. Projenin ana fikri doğanın içinde bir yara, yarık meydana getirmek; böylece saldırının aniliğini ve kaybedilenlerinin geri döndürülemeyeceğini dramatik bir şekilde anlatmak. Anıt için yarımadanın bir köşesinde su hizasında 3,5 metrelik bir yarık açılarak bu bölümün anakara ile erişimi kesilecek; böylece diğer tarafa geçiş imkansız hale gelecek. Yarımadanın kara tarafında kalan ormanda bir yürüyüş yolu oluşturularak tünele bağlanacak. Bu tünelle anıtın, aslında yarığın, tam içine girilmiş olunacak. Ziyaretçiler, yarığın kara tarafında kalırken diğer tarafta kaybedilen 77 kişinin isimlerini okuyabilecekler. Okuyabilecekleri ama erişemeyecekleri bir mesafeden. Sanatçı böylece kayıpların yerine asla hiçbir şey konulamayacağını anlatmak istemiş. Kayıp ve erişemezlik duygusu böylece somut olarak vücuda gelmiş olacak. Ziyaretçiler aynı zamanda Utøya Adası’nı da karşıdan görebilecekler.
İkinci anıt için Sørbråten’daki yarıktan arta kalan tahmini 1000 metre küp toprak ve sökülen ağaçlar getirilerek Oslo’da geçici bir anıt yapılacak. Bu anıtın yapımında Sørbråten’den gelen malzemenin kullanılmasıyla iki olay yeri ve iki anıt arasında kalıcı bir bağ kurulması hedefleniyor. Bu geçici anıt daha sonra sürekli bir anıta dönüştürülecek. Daha merkezi olması sebebiyle de anma törenlerinin daha sonraki yıllarda Oslo’daki bu anıtta yapılması planlanıyor.