Star Kıbrıs - ABD'nin Kudüs kararına dünyadan tepkiler - ABD'nin Tel Aviv'deki büyükelçiliklerini Kudüs'e taşınması kararı başta Filistin olmak üzere birçok ülke, siyasiler, sivil toplum kuruluşları ve vatandaşlar tarafından tepki ile karşılandı.
ÖNCEKİ HABER “Trump yangına körükle...
SONRAKİ HABER “Bu anlaşmanın...
'Barış için tehdit'
'Trump'ın Kudüs'ü işgal altındaki Filistin toprağı dahil olmak üzere, İsrail'in başkenti olarak tanıması barış için sonuçları düşünülmemiş bir tehdittir.' ifadesini kullanan Corbyn, 'İngiliz hükümeti bu tehlikeli eylemi kınamalı ve ihtilafın adil ve yaşayabilir çözüme kavuşturulması için çalışmalıdır.' değerlendirmesinde bulundu.
'Bölgedeki barışı zorlaştıracak'
Yeni Zelanda Başbakanı Jacinda Ardern, ABD'nin Kudüs'ü İsrail'in başkenti olarak tanıma kararına tepki göstererek, 'Bu bizi daha ileriye götürmeyecek. Bunun bazı şeyleri zorlaştıracağından şüphem yok.' dedi.
Ülkesinin ABD’nin aldığı büyükelçiliğini Tel Aviv’den Kudüs’e taşıma kararını takip etmeyeceklerini belirten Ardern, 'Bu bizi daha ileriye götürmeyecek. Bunun bazı şeyleri zorlaştıracağından şüphem yok.' diye konuştu.
Kudüs'ün statüsünün, İsrail ile Filistin arasındaki ihtilafı çözmek için daha geniş kapsamlı çabaların bir parçası olması gerektiğini dile getiren Ardern, 'Her zaman iki devletli bir çözümü destekledik. Kudüs ve dini mekanlardaki sorunlar, iki devletli çözümün süreci bağlamında çözülmelidir.' ifadelerini kullandı.
Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı da Filistin sorununun, Doğu Kudüs'ün Filistin'in başkenti olacak şekilde çözülmesini desteklediklerini duyurdu. Bakanlıktan yapılan yazılı açıklamada, 'Azerbaycan, İsrail-Filistin çatışmasının barış yoluyla çözülmesini destekliyor. Sorunun Doğu Kudüs'ün Filistin'in başkenti olacak şekilde çözülmesinden yanayız. Tüm taraflara, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin konuyla ilgili kararlarına uyma çağrısında bulunuyoruz.' ifadeleri yer aldı.
Güney Afrika’nın efsanevi lideri Nelson Mandela'nın torunu Mandla Mandela ise Filistin'deki zulmü 'apartheid' (Güney Afrika'daki ırkçı ayrımcılık sistemi) uygulamasına benzeterek, 'Filistin'de yaşananlar 'apartheid'in en kötü hali ve ABD bu zulme günlük 10 milyon dolarla destek oluyor.' değerlendirmesinde bulundu.
AA muhabirine konuşan Güney Afrika Mısırlılar Derneği Basın Sözcüsü Adil Abdullah, 'Müslümanlar olarak bugüne kadar gerekli tepkiyi veremediğimizden dolayı olaylar bu noktaya geldi.' dedi.
Kararın bölgedeki anlaşmazlıklara yeni boyut kazandıracağı değerlendirmesinde bulunan Abdullah, 'ABD Arap Baharı ile bölgede istediği değişiklikleri yaptıktan sonra bu kararı aldı. Maalesef Arap liderleri de bu karara gereken tepkiyi vermiyorlar. Müslümanlar olarak bir olup bu karara karşı durmalıyız.' diye konuştu.
'Trump Filistinlilerin haklarını hiçe saydı'
Açıklamada görüşlerine yer verilen AFIC Başkanı Dr. Rateb Jneid, Trump’ın Kudüs kararının 'kışkırtıcı ve tehlikeli' olduğunu belirterek, 'Trump bir gecede yaptığı açıklamayla BM'yi, uluslararası toplumu ve en önemlisi tek ümidi bağımsızlık ve barış olan Filistinlilerin haklarını hiçe saydı.' ifadelerini kullandı.
Uluslararası toplumun İsrail ve Filistin arasındaki barışın sağlanmasında temel unsurun Kudüs olduğunu iyi bildiğini vurgulayan Jneid, 'Amerikan Başkanı'nın Filistin halkına gönderdiği mesaj, onları önemsemediği ve barış süreci içerisine Filistinlileri çok dahil etmeyeceği anlamına geliyor.' değerlendirmesine yer verdi.
'Kudüs kararı İsrail'in baskı politikasına destektir'
Hollanda'daki 'Bir Başka Yahudi Sesi' adlı derneğin (EAJG) Başkanı Jaap Hamburger de AA muhabirine yaptığı açıklamada, ABD'nin Kudüs'ün kararıyla Filistin halkına zarar verecek tutum takınmasının sindirilmesinin zor olduğuna dikkati çekerek, 'Gelecekteki Filistin devleti için Doğu Kudüs dışında başka bir başkent kabul edilemez. Kudüs'ün tamamı İsrail'in başkenti olursa o zaman gelecekteki Filistin devletinin başkenti olmaz ve bununla birlikte Filistin devleti de olmaz. Onun için eğer ABD Kudüs'ü İsrail'in başkenti olarak tanırsa iki devletli çözüm planını mezara gömer.' ifadelerini kullandı.
İsrail'in çifte standart uygulayarak kendisi için istediği ayrı devlet olma hakkını Filistinliler için istemediğini dile getiren Hamburger, 'Kudüs'ün İsrail'in başkenti olarak tanınması Filistinlilerin irade özgürlüğünün ve haklarının kısıtlanmasına ve İsrail'in toprak ihlaline ve baskı politikasına destektir. Bu destek sürekli devam eden Filistin-İsrail meselesindeki umutsuzluğa güçlü bir katkıdır.' diye konuştu.
Van de Kamp, 'Bu tür riskler geçmişte de sadece huzursuzluğa, şiddete ve daha kötü şeylere sebep olmuştur. ABD Başkanı Donald Trump, Kudüs'ün İsrail'in başkenti olarak açıklanmasının sebebiyet vereceği her türlü şiddet ve kurbanlardan sorumludur.' dedi.
Kaos ortamının oluşmaması için dua eden van de Kamp, 'Umarım ki dünya genelindeki Yahudi halkı bu karara topluca sevinmek yerine akıllıca davranarak bu tür siyasi adımların barışa zarar verebileceği bilincinde olur. Aynı şekilde, Arap ülkeleri ve dünya genelindeki Filistin halkı da sağduyulu olarak gerçekten barış için çaba veren insanların ideallerini ileri götürebilmesi için fırsat tanırlar.' değerlendirmesinde bulundu.
Moritanyalı siyasetçi ve aktivistler, ABD Başkanı Donald Trump'ın Kudüs'ü 'İsrail'in başkenti' olarak tanımasını 'uluslararası normları ihlal etme ve Müslümanlara karşı bir suç' olarak yorumladı.
AA muhabirine konuşan Moritanyalı siyasetçi ve aktivistler, Trump'ın Kudüs'ü 'İsrail'in başkenti' olarak tanıma ve Tel Aviv'deki ABD Büyükelçiliğinin kente taşınmasına ilişkin tepkilerini dile getirdi.
Değişim için Birlik Partisi Genel Başkanı Salih Hanan, Trump'ın söz konusu kararla Müslümanlara karşı suç işlediğini ve uluslararası hukuk ile normları ihlal ettiğini dile getirerek, 'Arap ve Müslüman halkları, yüksek sesle ABD Başkanı Trump'a Kudüs'ün Filistin'in başkenti olduğunu duyurmaya davet ediyorum.' dedi.
Müslümanların Kudüs için kapsamlı bir intifada başlatmaları gerektiği vurgusu yapan Hanan, 'Filistin özgürlüğüne kavuşacak ve Kudüs de onun başkenti olacaktır. Bizler de Siyonistlere, bu kararın size hiçbir faydası olamayacak dolayısıyla Filistin topraklarından uzaklaşın diyoruz.' ifadelerini kullandı.
ABD'nin Novakşot Büyükelçiliği önündeki gösteriye katılan siyaset uzmanı Yahya el-Misvemi de Moritanya halkının, ABD'nin Kudüs'le ilgili kararına yönelik tepkisine dikkati çekerek, 'Trump ne yaparsa yapsın Kudüs'ün Filistin'in başkenti olduğu gerçeğini değiştiremez.' dedi.
Misvemi, Müslüman ülkelerin Kudüs'le ilgili karara sert tepki göstermesi hatta ABD ve İsrail'le iş birliğine son vermeleri çağrısında bulunarak, 'Buradan yani ABD'nin Novakşot Büyükelçiliğinin önünden sesleniyorum, bu elçiliğin artık burada olmaması gerekiyor. Bugünden itibaren ABD'nin elçiliğini ülkemizde Novakşot'ta istemiyoruz.' şeklinde konuştu.
ABD, Trump'ın hamlesiyle Kudüs'ü 'İsrail'in başkenti' olarak tanıyan ilk ülke oldu.
Libya'nın Tobruk kentindeki Temsilciler Meclisi'ne (TM) bağlı Abdullah es-Seni hükümeti, ABD'nin Kudüs'ü 'İsrail'in başkenti' olarak tanımasını kınayarak, bu kararın 'ağır sonuçlar' doğuracağı uyarısında bulundu.
Tobruk'taki yönetimden yapılan yazılı açıklamada, 'Kutsal Kudüs, sonsuza dek Filistinlilerin toprağı olarak kalacak, siyonistler tarafından çiğnenmesine izin verilmeyecektir.' ifadeleri kullanıldı. Açıklamada, 'Filistin mücadelesinin temel başlığı olan başkent Kudüs'ten vazgeçmenin kesinlikle söz konusu olmayacağı' vurgulandı.
Söz konusu kararın bölgedeki barış görüşmelerini kıskaca alacağına ve ağır sonuçlar doğuracağına dikkat çekilen açıklamada, 'Aralarında Libya'nın da olduğu Arap ülkelerinin iç meseleleriyle meşguliyeti nedeniyle birinci mesele olan işgal altındaki Filistin'in özgürleştirilmesi konusunun unutulduğu anlamı çıkarılamaz.' ifadelerine yer verildi.
Fas'ın ana muhalefet partisi tarafından yapılan yazılı açıklamada, 'ABD’nin bu kararı, Kudüs’ün BM tarafından da tanınan tarihi ve hukuki statüsünü ciddi şekilde ihlal ediyor. Bu kararın bölgedeki ve dünyadaki barışı etkileyen tehlikeli sonuçları olacaktır.' ifadeleri kullanıldı.
'Tırmanan gerginliğin sorumlusu ABD yönetimi'
Merkezi Fas'ın başkenti Rabat'ta bulunan ISESCO'dan yapılan yazılı açıklamada, Trump'ın Kudüs'ü 'İsrail'in başkenti' olarak tanıyan ve Tel Aviv'deki büyükelçiliklerini Kudüs'e taşımasını onaylayan kararı kınandı.
Açıklamada, ISESCO Genel Müdürü Abdulaziz bin Osman et-Tuveyciri'nin, 'Bu karar, Kudüs'ü işgal altındaki Filistin topraklarının bir parçası olarak gören Birleşmiş Milletler (BM) kararlarına aykırıdır. Aynı zamanda bölgedeki barışı ve güvenliği tehdit ederek bölgedeki krizin çözümüne yönelik girişimlerle çelişmektedir.' ifadelerine yer verildi.
Filistinliler arasında 'Kudüs ayaklanması' diye bilinen ve Ekim 2015'te yaşanan olaylarda Filistinliler İsrail hedeflerine yönelik münferit olarak onlarca silahlı saldırı düzenlemişti.
Filistinlilerin, ABD'nin herhangi bir gün kendilerinin çıkarları doğrultusunda hareket edeceğini beklemediklerini dile getiren Avkel, 'Karardan sonra durum öncesi gibi kalmayacak. Siyaset, halk ve askeri seçenekler üzerine kurulu açık çatışma aşamasına geçeceğiz.' dedi.
'Kararın askeri çatışmayı alevlendirmesi ihtimali uzak'
Kararın Gazze ile İsrail arasında askeri bir çatışmayı alevlendirmesi ihtimalinin uzak olduğunu ifade eden Avkel, 'Füzelerin fırlatılacağı ve bir süre sonra geçici bir ateşkesle bitecek bir savaşın çıkması ihtimali uzak. Bu, açık çatışmanın devam etmesi için iyi bir çözüm ve seçenek olmayacaktır.' diye konuştu.
Trump'ın kararının, siyasi düzeyde de Filistin yönetiminin İsrail ile müzakereler aracılığıyla barış aramanın faydasının olmadığı kanaatine varmasına neden olacağını aktaran Avkel, 'Önümüzdeki açık savaşın ulusal yönetime ihtiyacı var. Öfke durumu kendi kendisini yıkma aşamasına ulaşmamalı.' ifadesini kullandı.
'Tepkilerin nereye varacağını kimse tahmin edemez'
Filistin yönetiminin karara karşı sadece barışçıl halk gösterilerinden yana olduğunu dile getiren İbrahim, 'Halkın barışçıl tepkisi, İsrail'in siyasetine daha çok baskı yapıyor.' diye konuştu.
'ABD'ye verilecek en etkili tepki ulusal birliği sağlamak'
'Mesarat' Stratejik ve Siyasi Araştırmalar Merkezi Müdürü Hani el-Mısri ise ABD'nin herhangi bir adımına karşı verilecek en etkili tepkinin 'gerçek ulusal birliği sağlamak' olduğunu vurguladı.
Mısri, merkezin internet sitesinde yayınladığı açıklamasında, '(ABD'ye karşı verilecek) En etkili tepki, ortak paydaları somutlaştıran ulusal program ve tam siyasi ortaklık esası üzerine anlaşarak gerçek ulusal birliği sağlama yolunda ilerlemektir.' ifadesini kullandı.
'Kudüs kararı istismar edilebilir uyarısı'
'Kudüs Vakıflar, İslam Mukaddesatı ve İşleri Konseyi', 'Yüksek İslam Heyeti', 'Filistin Fetva Kurulu' ve 'İslami Vakıflar İdaresi'nden yapılan ortak yazılı açıklamada, 'Bu uğursuz kararın, işgal devleti ve fanatik Yahudiler tarafından kutsal şehrin gerçekliğini değiştirmek ve Mescid-i Aksa'ya ilişkin hedeflerini hayata geçirmek için istismar edilmesinin yaratacağı kriz ve gerilim konusunda uyarıda bulunuyoruz.' denildi.
Açıklamada, 'ABD Başkanı'nın Kudüs'ü İsrail devletinin başkenti olarak tanıyan kararını reddediyor ve ABD Büyükelçiliğinin kutsal şehre taşınmasını kabul etmiyoruz.' ifadelerine yer verildi.
ABD ve İsrail'e, Kudüs'ün uluslararası kanunlar gereği statüsünü değiştirme gibi bir 'aptallığa' kalkışmamaları uyarısında bulunulan açıklamada, Washington yönetimine 'bu karardan vazgeçme ve uluslararası kanunlara bağlı kalma' çağrısı yapıldı.
'Filistin'i 2012'de BM'de devlet olarak tanıyan ülkelere, 1967 sınırları üzerinde başkenti Doğu Kudüs olan Filistin devletini teyit amacıyla bir kez daha tanıma çağrısı yapıyoruz.'
Somali Alimler Birliği Başkanı Şeyh Nureddin Barud, Kudüs'ün 'kırmızı çizgi' olduğunu belirtti ve tüm İslam dünyasını ABD'nin kararına karşı sert tavır almaya çağırdı.
Şeyh Barud, AA muhabirine yaptığı açıklamada, ABD'nin Kudüs'ü 'İsrail'in başkenti' olarak tanımasını kınayarak, 'Washington'un tavrı, Müslümanların duygularını kışkırtıyor ve Kudüs'ün gönüllerindeki yerini görmezden geliyor.' dedi.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ABD yönetiminin kararına karşı aldığı tavırdan övgüyle söz eden Şeyh Barud, 'Arap ve Müslüman liderlerin Amerika'nın bu saldırgan tavrına karşı sert duruş sergilemeleri ve Türkiye ile paralel hareket etmeleri gerekir.' diye konuştu.
Kudüs'ün 'kırmızı çizgi' olduğunu belirten Şeyh Barud, Somali hükümeti ve halkını da bu kararı kınayarak sokaklara inmeye çağırdı.
Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), ABD'nin Kudüs'ü 'İsrail'in başkenti' olarak tanımasını, 'Filistin halkının hakları karşısında yanlı bir tutum' şeklinde değerlendirerek, söz konusu kararın yansımalarından duyduğu endişeyi ifade etti.
BAE resmi haber ajansı WAM'ın haberine göre, Dışişleri ve Uluslararası İşbirliği Bakanlığından yapılan yazılı açıklamada, bu tür tek taraflı adımların meşru uluslararası kararlara aykırı olduğu vurgulanarak, 'Bu kararlar, Kudüs'ün yasal statüsünü değiştirmeyecek. Bu kararlar, Filistin halkının tarihi hakları ile uluslararası kararlarla teminat altına alınmış, uluslararası toplum tarafından kabul edilmiş ve desteklenmiş Kudüs'ün değişmezleri aleyhinde tam anlamıyla yanlı bir tutum.' denildi.
Açıklamada, Kudüs'ün Arap ve Müslümanların vicdanındaki yerine dikkat çekilerek, BAE'nin, 'bu kararın Arap ve Müslüman halkların hassasiyetlerini provoke ederek bölgedeki istikrar aleyhinde yol açacağı yankılardan' derin endişe duyduğu aktarıldı.
İslami Cihad Hareketi Sözcüsü Davud Şihab, Gazze'de düzenlediği basın toplantısında, 'Araplardan ve Müslümanlardan, düşman ile tam ortaklık yapmak suretiyle kendilerine karşı düşmanın tarafını seçen ABD'yi dost ve müttefik edinmeyi durdurmalarını istiyoruz. Arap Barış Girişiminin geri çekilmesini, İsrail ile normalleşmeyi durdurmalarını ve ülkelerindeki büyükelçiliklerini kapatmalarını talep ediyoruz.' dedi.
Fetih Merkez Komitesi üyesi Nasır el-Kudva, AA muhabirine yaptığı açıklamada, 'ABD Başkanı Donald Trump'ın Kudüs'ü İsrail'in başkenti olarak tanıması; Filistinliler, Araplar, Müslümanlar ve dünyanın çoğu tarafından reddedilmektedir.' dedi.
'Avustralya büyükelçiliği Tel Aviv'den işlem yapmayı sürdürecek'
Bishop, gazetecilere yaptığı açıklamada, ülkesinin iki devletli çözümden yan olduğunu vurgulayarak, 'İsrail’deki büyükelçiliğimizi taşımak için adım atmayacağız, diplomatik yardımları Tel Aviv'de sunmaya devam edeceğiz.' dedi.
Tunus Gazeteciler Sendikası, Washington yönetiminin Kudüs'ü 'İsrail'in başkenti' olarak tanımasına karşılık ABD ve İsrail ürünlerini boykot etme çağrısı yaptı.
ABD'nin 'Kudüs'ü İsrail'in başkenti' olarak tanıması, binlerce kişinin katılımıyla Tunus'un pek çok kentinde protesto edildi.
Birlik üyesi Tunuslu Vecdi Bittayib, Kudüs'ün kırmızı çizgi olduğunu ifade ederek, 'Kudüs, sonsuza kadar Filistin'in başkenti olarak kalacaktır.' dedi.
ABD Başkanı Donald Trump'ın Kudüs'ün 'İsrail'in başkenti' olarak tanınması ve Tel Aviv'deki büyükelçiliğin Kudüs'e taşınması kararı Ürdün'de protesto edildi.
Filistin bayrağı ve Mescid-i Aksa'nın fotoğrafları ile 'Kudüs sonsuza kadar Filistin'in başkenti olarak kalacak', 'Ürdünlüler, bu aşağılayıcı kararı kabul etmiyor' yazılı dövizler taşıyan eylemciler, Trump'ın fotoğraflarını yaktı.
'Fas yapılması gerekeni tereddütsüz yapacaktır'
Haftalık olağan basın toplantısında konuşan Halfi, 'ABD Başkanı Donald Trump'ın Tel Aviv'deki büyükelçiliğin Kudüs'e taşıma kararının ardında hükümetimiz Kudüs için yapılması gereken her türlü girişimi ve kararı vermekte tereddüt etmeyecektir.' dedi.
Çin’den 'tarafsız ve adil olma' çağrısı
Bakanlık Sözcüsü Gıng Şuang, düzenlediği olağan basın toplantısında, ABD'nin Kudüs'ü 'İsrail'in başkenti olarak tanıması' kararına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Kudüs'ün statüsü meselesini, 'İsrail ile Filistin arasında süregelen ihtilafın özü' olarak nitelendiren Gıng, 'Nihai çözümün, müzakere ve diyalog yolunda aranması, uluslararası kamuoyunun ortak düşüncesidir.' dedi.
Sözcü Gıng, 'Çin, sınırları 1967'de çizilen, başkenti Doğu Kudüs olan tam egemen ve bağımsız bir Filistin devletinin kurulmasını destekliyor.' ifadesini kullandı.
'İsrail ve Filistin arasındaki sorunda tarafsız ve adil olunması' çağrısı yapan Gıng, 'ilgili tüm tarafların bölgede barış ve istikrarın korunması adına çaba harcaması gerektiğini' vurguladı.
Sözcü Gıng, dün düzenlediği basın toplantısında da ABD'nin Kudüs'ü İsrail başkenti olarak tanıma planına ilişkin, '(Bu kararın) bölgedeki mevcut gerilimi körüklemesinden kaygı duyduklarını' açıklamıştı.
ABD Başkanı Trump, dün akşam düzenlediği basın toplantısında, BM Güvenlik Konseyi'nin 1980 yılında İsrail'in Doğu Kudüs'ü ilhak ederek başkent ilan etmesini geçersiz sayan 478 sayılı kararına rağmen, 'Kudüs'ü resmen İsrail'in başkenti olarak tanıma zamanı geldi.' ifadesini kullanmıştı.