Hasan El Benna - Beyaz Tarih
Meslek : Mısırlı fikir adamı
Doğum : 1906 - Mısır
Ölüm : 1949- Mısır
İhvan-ı Müslimin teşkilatının kurucusu, Mısırlı fikir ve mücadele adamıdır.
1906 yılında Mısır’da doğan Hasan El Benna, ilk öğrenimini babasından gördü. 8 yaşında Medresetü’r Reşadi’d-diniyye’ye girerek burada Kuran-ı Kerim’in bir kısmını ezberleyip, navih ve Arap edebiyatı dersleri aldı. Ardından el-Medresetü’l-i’dadiyye’ye kaydolarak bir yandan hıfzını tamamlamaya çalışsa da Mısır yönetiminin idadileri kapatması üzerine Buhayre’nin merkezi Demenhur’daki ilköğretmen okuluna geçti. Burada manevi hayatına katkılar sağlayarak, mutasavvuflar ile ilişkilerini derinleştirdi. Buradaki eğitimini tamamladıktan sonra Kahire’ye giden El-Benna, Darülulum’da eğitimine devam etti. Bu sırada İngiliz emperyalizminin Mısır’ı maddi-manevi bakımdan çöküntüye uğrattığını görerek bu durum karşısında bir şeyler yapmak için dönemin tanınmış alimleri ile temasa geçerek bu alimleri bir araya getirdi. Öğrenciliği boyunca faaliyetlerini sürdüren El Benna, camilerde, kahvehanelerde toplantılar düzenleyerek bazı alimlerin burada konferans vermesini sağladığı gibi kendisi de çok sayı da konuşma yaptı.
Mezun olduktan sonra öğretmenlik yapmaya başladı ve İsmailiye’ye tayin edildi. Burada da konuşmalar düzenleyerek, halka kendini sevdirdi ve etrafına birçok insanın toplanmasını sağladı. 1928 yılında bir grup insanla İslam davası için yaşamaya ve ölmeye yemin ederek İhvan-ı Müslimin teşkilatının temellerini attı.
1933 yılında teşkilatın merkezini Kahire’ye taşıyan Hasan El Benna, burada faaliyetlerine hız kazandırdı. Erkek ve kız çocuklarının eğitimi için okulların açılmasına, mescid ve İsmailiye’de bir merkezin hizmete sokulmasına ön ayak oldu. Aynı yoğun faaliyet içinde bir lokal, fabrika, tekstil ve halı fabrikası, tefsir ve hadis eğitimi yapan bir medrese kurularak gençlere okuma ve çalışma imkanları sağladı. Bu şekilde yürüttüğü çalışmaları dini, sosyal, kültürel ve ekonomik alanlarda etkili olarak dengeli ve adil bir toplum örneği meydana getirdi.
Teşkilat bünyesinde aynı zamanda gerçekleştirilen yürüyüşler yüzünden teşkilat kapatıldı ve bunun üzerine El Benna, Şübbanü’l-müslimin’de faaliyetlerini başlattı. 1949 yılında evine dönerken otomobiline açılan yaylım ateşi sonucu ağır yaralandı ve kaldırıldığı hastanede hayatını kaybetti.
Hasan El Benna, Mısır’ın yoksulluk ve zayıflığının başlıca sebebinin İslam’a bağlılığın gevşemesi ve Batı taklitçiliği olduğunu, özellikle Mısır yöneticilerinin aldıkları Batı eğitiminin sonucunda İslam’dan uzaklaştıklarını; kendi din, tarih ve medeniyetleri hakkında cahil kalan bu insanların toplumu da bir kimlik buhranına sürüklediklerini ileri sürerek Batı’nın sosyal ve kültürel emperyalizmi yüzünden dinin etkinliğinin azaldığını ve ülkenin tek kurtuluş çaresinin İslam’ın temel değerlerine dönmek olduğunu söyler. Müslümanların düşüncesine ve hayatına giren hurafelerle etkili bir mücadele verilmesi gerektiğine inanan Hasan el-Benna, tasavvuf konusunda Mısır gerçeğini de dikkate alarak bir orta yol takip etti.
Modern ideolojilerden özellikle Arap ırkçılığı (Arabizm) üzerinde durdu, İslam’ın ırkçılığı reddettiğini vurgulayarak sadece bir milletin tarihi ve kültürel kimliğine sahip çıkması anlamındaki bir milliyetçiliği benimsedi ve aslında Mısır için çalışmanın evrensel İslam vatanının bir parçası için çalışmak anlamına geleceğini belirtti.
Ona göre bu yozlaşmanın başlıca sebepleri müslümanlar arasındaki çıkar çatışmaları, siyasi tefrika, mezhep kavgaları, yöneticilerin ihmal ve gafleti, ilim adamlarının faydasız tartışmalarla vakit geçirip uygulamalı disiplinlere yönelmemeleri ve dolayısıyla ilim ve teknik bakımından geri kalma, Araplar’ın İslam tarihi sahnesinde geri plana düşmeleri ve modern zamanlarda müslümanların Avrupalılar’ın hayat tarzını taklide yönelmeleridir. Hasan El Benna’nın İslam’da sosyal adalet öğretisinden etkilenmiş ve bu perspektiften yazdığı eserler Türkiye dahil birçok müslüman ülkesinde ilgiyle takip edildi.
Ganim, İbrahim El-Beyyumi, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, cilt 16, 1997