kabafii - Canlıların Ortak Özellikleri
21.12.2019 / Eğitim
Bütün canlılar birbirinden farklı karakterestik özelliklere sahip olmalarına rağmen her canlı özel fonksiyonlara sahip hücrelerden oluşur.
Tüm canlılarda temel yapı ve görev birimi hücredir. Canlılar hücre sayılarına ve hücre yapılarına göre gruplandırılır.
Bakteriler ve arkeler prokaryot hücre yapısına sahipken bunun dışında kalan canlılar (protista, mantar, bitki ve hayvan) ökaryot hücre yapısına sahiptir.
Tüm prokaryotlar tek hücreliyken ökaryotlar tek ya da çok hücreli olabilir.
Her canlı hücrelerden oluştuğu gibi her canlının hücresinin içeriği de büyük ölçüde birbirine benzer. Tüm canlı hücrelerde karbonhidrat, protein, yağ, su, mineral ve nükleik asit belirli oranlarda bulunur.
Canlılar hayatsal faaliyetleri için gerekli olan enerjiyi elde edebilmek için beslenmek zorundadır. Ekosistemdeki canlılar beslenme biçimlerine göre ototrof, heterotrof ve hem ototrof hem heterotrof canlılar olmak üzere üç gruba ayrılarak incelenir.
Otorof Beslenme: Besinini kendi üreten canlıların yapmış olduğu beslenmedir. Bu canlılar besini dışarıdan hazır almazlar sadece besini üretmek için gerekli olan ham maddeyi (inorganik madde) dışarıdan alırlar.
Canlılarda Hücresel Solunum
Canlılar hayatlarına devam edebilmek için gerekli olan enerjiyi besinlerden karşılar. Besinin yapısında bulunan enerjiyi kullanılabilir hale getirmek için de hücresel solunum yaparlar. Hücresel solunum temel olarak iki şekilde yapılır.
Canlılarda çoğalma, büyüme, gelişme, yıpranan kısımların onarılması veya yenilenmesi gibi olaylar hücre bölünmesi ile gerçekleşir. Hücre bölünmesi ile bir yandan yeni hücrelerin oluşması sağlanırken bir yandan da hücrenin yaşlanması önlenir. Canlılarda mitoz ve mayoz olarak adlandırılan iki çeşit hücre bölünmesi görülür.
Mitoz Bölünme: Canlılarda büyüme, yenilenme, onarım gibi olaylar vücut hücrelerinin bölünmesi ile gerçekleşir. Mitoz bölünme olarak adlandırılan bu bölünme aynı zamanda eşeysiz üremeyi de sağlar. Mitoz bölünmede çekirdek ve sitoplazma bir defa bölünerek ana hücredeki kadar kromozomu olan iki yavru hücre meydana gelir.
Mayoz Bölünme: Canlıların bölünme, tomurcuklanma, vejetatif üreme veya yenilenme şeklinde çoğaldığını öğrenmiştiniz. Bildiğiniz gibi mitoz adı verilen hücre bölünmesi sonucunda gerçekleşen eşeysiz üremede kromozom sayısı sabit kalır.
Canlılarda, yaşamın korunması, sürdürülmesi ve geliştirilmesi için gerçekleştirilen kimyasal tepkimeler bütününe metabolizma denir. Metabolizma kavramı, üç aşamalı bir zincirin çatı veya birleştirici terimidir ve Anabolizma ile Katabolizma arasındaki dengeyi ifade eder. Tüm canlı organizmalar, büyüme, gelişme, ısı kontrolü, hareket, çoğalma vb. etkinliklerin devamı için dış ortamdan temel bazı maddeler almak, bunları işleyip dönüştürmek ve iç çevrelerinde oluşan atıkları da uzaklaştırmak zorundadırlar.
Anabolizma: Canlıda meydana gelen yapım olaylarıdır. (özümleme, asimilasyon) Anabolizma olayları gerçekleştirilirken canlı enerji harcar. Canlı yaşlandıkça anabolizma olayları azalmaya başlar. Dehidrasyon, fotosentez, kemosentez…
Katabolizma: Canlıda meydana gelen yıkım olaylarıdır. (yadımlama, disimilasyon) Katabolizma olayları gerçekleşirken enerji harcanmaz. Canlı yaşlandıkça katabolizma olayları artmaya başlar. Hidroliz, solunum…
Son olarak; bunların dışında, canlı organizmanın büyüme, çoğalma gibi ileri fonksiyonları askıya alarak, yalnızca temel yaşamsal işlevlerini yürütebildiği/karşılayabildiği istirahate yakın kondisyona da bazal metabolizma denir ki; insanda “uyku halini” bu duruma örnek gösterebiliriz.
Eşeysiz Üreme: Canlının üreme için başka bir canlıya ihtiyacı olmadan yaptığı üremedir. Genellikle gelişmemiş canlılarda görülür. Genellikle genetik çeşitlenmeye neden olmadığından değişen çevre şartlarına dayanamayan bireyler meydana gelir.
Eşeyli Üreme: İki canlının beraberce yavru meydana getirdiği üremedir. Genetik çeşitlenmeye neden olduğundan, değişen çevre şartlarına dayanıklı bireyler meydana gelir.
İşletmelerde Dış İlişkiler
2019 Yılının En İyi Eğitim Fotoğrafları