KAYNAKLAR J.N. Reddy, An Introduction to the Finite Element Method, Mc Graw-Hill Int. Ed. T.R. Chandrupatla and A.D. Belegundu, Introduction to Finite Elemnts in Engineering, Prentice-Hall Int. B. Nath (Çev. D. Günay) Mühendisler için Sonlu Elemenalr Metodunun Temelleri, Sakarya Ün. Matbaası, Adapazarı, 1993. G.R. Buchanan, Finite Element Analsis, Schaum’s Outlines.
YARALANDIĞI DERSLER Matematik I - IV Lineer Cebir Analitik geometriNümerik Analiz Bilgisayar Programlama
SONLU ELEMANLAR YÖNTEMİSonlu Elemanlar Yöntemi, çeşitli mühendislik problemlerine kabul edilebilir bir yaklaşımla çözüm arayan bir sayısal çözüm yöntemidir. Ele alınan mühendislik probleminin çözüm bölgesi alt bölgelere ayrıklaştırılır ve her alt bölgede aranan fonksiyonun ifadesi polinom olacak şekilde seçilir. Belirli işlemler dahilinde her alt bölgede polinom olarak kabul edilen çözümün katsayıları belirlenmeye çalışılır.
TARİHÇE İlk kullanımı 1950’li yıllarda İnşaat Mühendisliği’nde olduYöntemin temeli Ritz Tekniği (1909) Etkin kullanımı bilgisayar teknolojisindeki gelişmeler ile mümkün oldu Matematiksel fizik ve mühendisliğin hemen hemen her dalındaki problemlere uygulanıyor (Örn. Gerilme analizi, akışkanlar mekaniği, ısı iletimi, dalga yayılımı, statik ve dinamik elastisite problemeri vb.
BAZI TANIMLAR Mühendislik problemleri matematiksel modeliSınır değer problemi Başlangıç değer problemi Çözüm yöntemleri Analitik çözüm yöntemleri Sayısal çözüm yöntemleri (SEY,Sınır elem.vb) Çözüm Kesin/genel/klasik Çözüm Yaklaşık/genelleşmiş/zayıf çözüm
AVANTAJLARI Sonlu Elemanlar Yöntemi (SEY) geometrisi karmaşık şekillerin incelenmesine olanak sağlar. Çözüm bölgesi alt bölgelere ayrılabilir ve değişik sonlu elemanlar kullanılabilir. Gerektiğinde bazı alt bölgelerde daha hassas hesaplamalar yapılabilir, SEY değişik ve karmaşık malzeme özellikleri olan sistemlerde kolaylıkla uygulanabilir. Örneğin, anizotropi, nonlineer, zamana bağlı malzeme özellikleri gibi malzeme özellikleri dikkate alınabilir, Sınır koşulları, sistemin temel denklemleri kurulduktan sonra, oldukça basit satır sütun işlemleriyle denklem sistemine dahil edilebilir, SEY matematiksel olarak genelleştirilebilir ve çok sayıda problemi çözmek için aynı model kullanılabilir, Yöntemin hem fiziksel anlamı hem de matematiksel temeli mevcuttur
DEZAVANTAJLARI Bazı problemlere uygulanmasında bazı zorluklar vardır,Elde edilen sonucun doğruluğu verilerin doğruluğuna bağlıdır, Bir bilgisayara ihtiyaç duyar, Kabul edilebilir doğru sonucun elde edilmesi için bölgenin ayrıklaştırılması deneyim gerektirir, Diğer yaklaşık yöntemlerde olduğu gibi, SEY ile elde edilen sonucun doğruluğu üzerinde de dikkat edilmeli ve fiziksel problem iyi incelenmelidir. Çıkabilecek sonuç önceden kestirilmeli ve sonuç ona göre test edilmelidir
SEY İŞLEM ADIMLARI Fiziksel problemin matematiksel modeli kurulur veya hazır alınır. Ele alınan probleme ait Varyasyonel İfade (Formülasyon) kurulur, Çözüm bölgesi sonlu eleman adı verilen alt bölgelere ayrıklaştırılır. Bu işleme ayrıklaştırma veya sonlu eleman ağı (mesh) adı verilir.
AYRIKLAŞTIRMA Bir boyutlu problemler İki boyutlu problemlerAyrıklaştırma hatası İki boyutlu problemler
AYRIKLAŞTIRMA Üç boyutlu problemler Düğüm Noktası (NOD)
SEY İŞLEM ADIMLARI (devam)Her sonlu elemanda aranan fonksiyonun ifadesi polinom olarak kabul edilir. Bu fonksiyonlar Madde 2’de verilen varyasyonel ifadede yerine yazılarak, her sonlu eleman için verilen temel denklemler cebirsel denklemlere dönüştürülür. Örneğin e. sonlu eleman için bu cebirsel denklemler, Sağ taraf (kuvvet) vektörü Katsayılar (Stiffness) matrisi Bilinmeyenleri içeren vektör
SEY İŞLEM ADIMLARI (devam)Her sonlu eleman için ayrı ayrı bulunan (1.1) denklemleri uygun şekilde birleştirilerek bütün sisteme ait cebrik denklemler takımı elde edilir. Bu sisteme sınır koşulları uygun satır/sütun işlemleriyle dahil edilerek, indirgenmiş sistem bulunur.
SEY İŞLEM ADIMLARI (devam)Madde 5’de elde edilen indirgenmiş sistemin çözülmesiyle her bir nodda aranan büyüklükler bulunur. Son olarak elde edilen çözüm, grafik, tablo veya fotoğraf (hazır paket programlar için geçerli) şeklinde kullanıcıya sunulur.
MODEL PROBLEM Problem Datası:Kesin çözüm Problem Datası: Aranan fonksiyonun kendisinin ve türevlerinin katsayı fonksiyonları Diferansiyel denklemein inhomojen kısmı Problemin tanım bölgesi Sınır koşulları Düzgün datalı problem !!!
MODEL PROBLEMİN VARYASYONEL FORMÜLASYONUTest fonksiyonları homojen sınır koşullarını sağlasın, Test fonksiyonları integrallerini anlamsız yapmasın Varyasyonel ifade