Madalyon Psikiyatri Merkezi uzmanlarından Dr. Şebnem Gelişen, günümüzde birçok insanın yaşadığı iş stresi ve onunla baş etme yöntemleri konusunda bilinmesi gerekenleri açıkladı.
Stres kişinin baş etme yollarını zorlayan dış etkenlere verdiği tepki olarak tanımlanabilir. Belli bir düzeyde olduğunda kişiyi motive eden, tehdit edici faktörler karşısında önlem almayı sağlayan bir rolü olabilir. Fakat aşırı ya da süreğen olduğu durumlarda kişinin psikolojik ya da biyolojik olarak yıpranmasına, çeşitlili psikiyatrik sorunlar yaşamasına sebep olabilir.
Günlük yaşamımızın önemli bir kısmı işte geçmektedir. İş yerinde yaşanan stres mutlaka çalışma koşullarıyla ilişkilidir. Ancak bireysel faktörler, örneğin; kişilik özellikleri dolayısıyla stresle baş etme yolları, aile yaşantısı ya da diğer sosyal destek kaynakları, yaşamın diğer alanlarında üstlenilen rollerde yaşanılan güçlükler iş stresini etkilemektedir. Diğer taraftan, işte yaşanan stres kişinin diğer yaşam alanlarına yansır. Çalışma koşullarını belli ölçüde kontrol edebiliriz. Bu nedenle, zor koşullarda bile yeni hedefler belirlemek yerine önce bu koşullarla baş edebileceğimiz düşüncesine odaklanmalıyız.
İş stresinin oluşturduğu belirtilerin görmezden gelinmesi daha ciddi ruhsal ve bedensel problemlere neden olur. Kaygı, uykusuzluk, sosyal içe çekilme, profesyonel destek alınmaksızın kaygı ya da uyku sorunu için alkol ya da uygunsuz ilaç kullanımıyla baş etme çabaları ve buna bağlı gelişen ek sorunlar, baş ağrısı, sindirim sistemiyle ilgili sıkıntılar gibi bedensel yakınmalar iş stresinin sık görülen yansımalarıdır. Bu konuda önlem alınmaması, özellikle kişilik özellikleri yatkınlık oluşturuyorsa (kaygılı, mükemmeliyetçi, içe dönük, yeni deneyimlere açık olmayan kişilerde olduğu gibi), tükenmişlik sendromunun gelişmesine neden olabilir. Bu durumda kişi kendini yetersiz, desteksiz ve güvensiz hisseder. İşe karşı duyarsızlaşma, işe gitmek istememe, iş veriminde düşme, tahammülsüzlük oluşur. Tükenmişlik, kişinin ailesine ve sosyal yaşantısına yansır. Depresyon ve kaygı bozuklukları da iş stresine önlem alınmamasıyla gelişebilecek durumlardır.
Kişinin ruh sağlığını, dolayısıyla aile ve sosyal yaşamını bu denli etkileyebileceğinden, iş stresini önleme konusunda bazı baş etme yolları uygulanması ve gerekirse profesyonel yardım alması gereklidir. Bazen alınacak basit önlemler, gelişebilecek büyük sorunları önlemede etkili olur.
1) İşe başlamanız gereken saatten erken gidin. Yapılacak günlük işlerin gözden geçirilmesi ya da yoğunluk yaşayacağınız ortamda bir süre dinginlik yaşamak motivasyonu artıracaktır.
2) İşe uykunuzu almış olarak gidin. Stresle baş etmek ve konsantrasyon için kaliteli bir uyku önemlidir.
3) Kendine dikkat etmek, yaşam tarzını değiştirmek değildir. Düzenli beslenme ve spor, günlük yaşamda kendinizi enerjik hissetmenizi sağlayacak ve sorunlarla baş etmede sizi güçlü kılacaktır.
4) İş stresinden uzaklaşma beklentisiyle düzenli alkol kullanımı, uyku ritmini bozar ve güne başlamayı zorlaştırır. Bu durum alkol bağımlılığı için risk oluşturur. Aynı şekilde strese bağlı uyku sorunları ya da kaygı için, profesyonel yardım almaksızın kullanılan ilaçlar, gün içinde kaygının artışına ve verimin düşmesine neden olabilir. İlaç gereksiniminizin değerlendirilmesi için psikiyatriste başvurmalısınız.
5) Sadece işe odaklanarak kendi fiziksel ve ruhsal gereksinimlerinizi ihmal etmeyin. Ruhunuzun beslenmeye ihtiyacı var. Sadece işe odaklanmış bir yaşam ruhunuzu beslemez. Ailenize ve arkadaşlarınıza ayırdığınız zamanla işe ayırdığınız zaman arasında denge kurmalısınız. Sevdiğiniz insanlarla kuracağınız etkin iletişimin, yaşamın tüm alanlarına pozitif yansıyacağını unutmayın.
6) İş yerinde yapılması gerekenlerle, zorunlu olanlar arasındaki dengeyi iyi kurmalısınız. Bazen zorunluluklar listesini siz yoğunlaştırıyor olabilirsiniz.
7) İş yerinde görev ve sorumlulukları paylaşabileceğiniz kişiler olduğunu unutmayın. Her adım sizin kontrolünüzde olmayabilir.
8) İşte öncelikli yapmanız gerekenleri belirlemek, hoşlanmadığınız şeylere öncelik vermek, günün geri kalanında gerginliği azaltacaktır.
9) Birlikte çalıştığınız kişilerle olumlu iletişim, iş stresini azaltmada önemli bir faktördür. Ortak sorunların paylaşımı sizi rahatlatabilir ve farklı baş etme yolları konusunda farkındalılığınızı arttırabilir. Ancak pek çok şey gibi, diğerlerinin olayları algılayışını da kontrol edemeyiz. Profesyonel yaşam ikisi arasındaki dengeyi iyi kurmayı gerektirir. Kişilerin sorunları farklı algılayabileceğini bilmek ve bazen onların üzerindeki stresten ziyade kendi düşünce ve duygularımızda odaklanmak gerektiğini unutmamak gerekir.
10) Yaptığımız her şeyi mükemmel sonuçlandıramayız. Hata yapabiliriz ve bazı hatalar çok bileşenlidir. Hata bizimle ilgiliyse kaynağını öğrenir ve tekrarını engellemeye çalışırız. Oluşan hatalar, işleyiş ya da kurumsal yapıyla ilgili olabilir. Bu durumu işveren ya da yönetim kadrosuyla paylaşmalıyız. Bu paylaşım bireysel ve kurumsal verimi artıracaktır.
11) Yardımcı personelle ilgili sorunlarda; beklentilerin ifadesi ancak bunun yanında işleyişteki mevcut güçlükler konusunda fikir alışverişi, iş yükünü azaltmada, çalışma ortamındaki çatışmaların çözümünde ve iş doyumunun artmasında önemli rol oynar.
12) Birlikte çalışılan kişilerle oluşan çatışmalarda, kendi duygularımızla birlikte karşımızdaki kişinin duygularını da sözel ya da davranışsal ipuçlarıyla anlamaya çalışmak, bu kişilerle yaşanmış geçmiş deneyimlerin oluşturduğu duygulardan arınarak, ana odaklanmak önemlidir. Bazen aynı fikirde olmasak bile çatışma sürüyorsa sonlandırmak yararlı olacaktır.
Albert Camus, ‘’İş olmadan yaşam berbattır, fakat ruhsuz bir işte yaşam boğulur ve ölür.’’ ifadesiyle, işin yaşamımızdaki önemini dile getirmiştir. Camus'nun ifadesi görmezden gelinemez. Ancak, yaşamın tüm alanlarında olduğu gibi, işe anlam katma gücü de bizdedir. Ayrıca en önemlisi, yaşam tek bir noktadan ona bağlanacak kadar basit değildir.
Kaynak : Madalyon Psikiyatri Merkezi