﻿ Dergi May 2009 Sayısı - Fotoğrafta Renk ve Kompozisyon 1 | Photoshop Magazin
Görsel anlatımlı sanatların hepsinde geçerli olan renk ve kompozisyon öğeleri bir eserin temel unsurlarını oluştururlar. Bu yazıda dijital fotoğrafta kompozisyonun zıt renklerle oluşturulmasını ve Photoshop ile bu görsel etkinin daha belirgin hale getirilmesini basitçe örnekleyeceğiz. Sinema’da renkli filmlerde ve renkli fotoğraf’ta en çok kullanılan zıt renkler kırmızı ve yeşildir. Bu iki rengin zıt olmasının nedeni kırmızı rengin sıcak, yeşil rengin soğuk renk olması ve renk çemberinde birbirlerinin tam karşılarında durmalarıdır. Kırmızı ve yeşilin belli oranda bir arada kullanılması da birbirlerine zıtlıklarından dolayı görsel bir anlatımda vurguyu arttırır, odak noktasını daha da belirginleştirir ve esere hem biçimsel hem de kavramsal anlamda zıtlık katarak onu monotonluktan kurtarabilir.
Kırmızı rengin sıcak bir renk olması en basit psikolojik etkiye dayanarak bize; heyecan, hareket gibi kavramları hatırlatırken, yeşil’in soğuk bir renk olmasıda bize sakinlik ve huzur gibi kavramları hatırlatır. Dünyaca ünlü markaların sıcak renkleri ve özellikle hız, hareket, güne başlama, dinçlik gibi kavramları insanlara daha kolay anlatabilmek ve satışlarını arttırabilmek için özellikle kırmızı rengi seçmeleri tesadüf değildir.
(Spor otomobil markalarının en ünlülerinin kırmızı renkle bütünleşmesi, hız, hareket, heyecan, tutku gibi kavramları bize kolayca çağrıştırıyor. Yukarıdaki örnek reklam fotoğrafında arka plan olarak doğa ve dolayısıyla yeşil rengin seçilmesi, her yerin dingin, soğuk renklerde olduğu bir kompozisyonda kırmızı renkli arabayı odak noktası haline getiriyor ve hız, hareket, heyecan gibi kavramları daha da ön plana çıkarıyor. Bu fotoğrafın her yerinin kırmızı renk ağırlıklı olması durumunda bu etki bütün bir kareye yayılıp arabanın odak noktası haline gelmesini engellerdi.
Bu konuda sayısız örnek verilebilir ancak yazımızın konusu reklam ve renk psikolojisi olmadığından dolayı bu kısa açıklamadan sonra kendi örneğimize geçebiliriz.
Benim çekim yeri olarak İstanbul/Taksim metrosunu seçmem de tesadüf değil, burada hali hazırda kırmızı bir metro’nun olması ve her yerin floresan lambalarla dolu olması burayı tercih etme sebebim oldu. Normalde bize beyaz gözüken floresan ışığın film üzerinde sarı-yeşil çıkması sinema ve fotoğrafta çok yaygın bir “hata”dır ve özellikle day light (gün ışığı) filmlerde bunun düzeltilmesi için özel filtrelerle çalışılıp bu hata giderilir ve görüntünün yeşil renkte çıkması engellenir. Ben filtre kullanmıyorum, yani bu hatayı bilinçli olarak yapıyorum ve böylece sarı-yeşil rengin hakim olduğu bir mekana sahip oluyorum.
Benim çektiğim karelerde floresan etkisinin sarı-yeşil arası bir renkte olması çok normal çünkü bu iki renk birbirine yakın renklerdir. Renk çemberine bakarak bunu görebiliriz.
(Çemberde sarı ve yeşil rengin yan yana yani yakın renkler, yeşil ve kırmızının ise karşı karşıya, birbirinden uzak yani zıt renkler olduğunu görebiliyoruz.) Fotoğrafl arı kamera elde F/3,5 poz süresi 1/80 sn ve ISO: 1250 değerlerinde çektim, eğer yanımda tripod’um olsaydı
poz süresini uzatabilir, ISO’yu düşürebilir ve daha aydınlık, az gran’li fotoğrafl ar elde edebilirdim. Bu noktada şunu söylemek gerekiyor ki, yanınızda tripod olsa bile değerler sizin kişisel zevkiniz doğrultusunda belirlenecektir, fotoğraft a çekimin yüksek ya da alçak ISO da, uzun ya da
kısa pozlama, aydınlık, karanlık vb.. şeylerin değişkenliği eğer bilinçli yapıyorsanız bir hata değil tamamen sizin seçiminizdir, benim normalde hata olarak kabul edilen floresanın yeşil etkisini tercih etmem gibi.
Gerek konvansiyonel gerek dij ital fotoğraft a çekim sonrası müdahale etmek genelde kaçınılmaz bir yöntem ve bu sanatın bir parçası olmakla beraber, ben her zaman işin büyük kısmının çekim aşamasında bitirilmesi taraft arıyım. Bu sebepten dolayı yeşil efektini doğal yollardan çekim aşamasında elde ett im ve o gün metroda kırmızı paltolu bir kadının ve kırmızı bir tabelanın olması da benim için büyük şanstı. İşin büyük kısmını çekim aşamasında bitirdikten sonra photoshop uygulamamıza geçip fotoğrafl arı biraz aydınlatıp renkleri daha da belirginleştirebiliriz. Bunun
için sadece iki mönüye ihtiyacım var Levels ve Selective Colors.
Levels ile ton ve ışıkları ayarladıktan sonra Selective Colors’la sarı, yeşil ve kırmızı renkleri seçip değerlerini değiştirerek istediğimiz etkiyi ve zıtlığı yaratabiliriz.
Bu aşamada şunu görüyoruz; esere toplamda iki rengin hakim olması karmaşayı önlüyor, kompozisyonda zıtlığı daha kolay ortaya çıkarmamızı sağlıyor ve vurguyu arttırıyor. Yani basit bir görsel kompozisyonda armoni oluşturan birbirine yakın renkler ve bunlara zıt olan renklerin belli bir oran ve düzen içerisinde kullanılması sadece fotoğraft a değil, sinema, resim gibi görsel sanatların tümünde buna benzer etkilerin oluşmasını sağlayabiliyor.
Örnek olarak kırmızı paltolu kadının olduğu fotoğraft a, odak noktasının kadın olduğunu görebiliriz. Kırmızı tabela ve karşı duvara yansıması da kadınla beraber fotoğrafta vurguyu oluşturuyor. Buna benzer renk kompozisyonlarında aynen bu fotoğraft aki gibi erkek modelin bize daha yakın ve büyük olması bir şeyi değiştirmiyor, çünkü bize yakın ve daha büyük olan obje de eserin genel rengi olan yeşil renkte ve soğuk bir renkte
olduğundan dolayı bu fotoğraft a vurgulama açısından kırmızılı kadından sonra geliyor.
Diğer fotoğraft a ise kırmızı ve yeşil renk neredeyse aynı oranda yani yarı yarıya kadrajda gözükmesine rağmen yine hangi rengin vurguyu yaptığını sanırım söylemeye gerek yok. Görsel sanatlarda temel unsurları ve kompozisyon ilkelerini araştırabilir, kendi çekimlerinizi bu doğrultularda yaparak biçimsel ve kavramsal etkilerin eserlerinizi nasıl değiştirebildiğini kendiniz de tecrübe edebilirsiniz.