Celal Sancar İle Söyleşi: ‘İslami Hareket Bir Kişi Bile Olsa Bitmeyecektir!’ – Venhar Haber
Celal Sancar ağabeyi Venharhaber sitesine siz değerli okuyucularımız için misafir ettik. Celal ağabeyin yarım asrı bulan İslamî uyanış sürecine olan tanıklıklarının ilginizi çekeceğine inanıyoruz.
Kategori: Röportajlar, Venhar Özel, Venhar Ropörtaj
Venhar: Müslümanlar arasında bir gelenek oluşmuş bulunmaktadır: İslam’la yeni bir bilinçle tanıştıkları dönemi, geleneksel atalar Müslümanlığı döneminden ayırmak maksadıyla, “şu tarihte Müslüman oldum” gibi cümleler kurarlar. Sizin de böyle, ‘müslüman olduğunuz’ bir tarih var mıdır, yoksa siz zaten ‘doğuştan’ Müslüman mıydınız?
CS: Malum, senin de bildiğin gibi her insan İslam fıtratı üzere doğar; annesi-babası hangi din üzere ise o yöne meyleder. Biz de İlkokul çağında toplumun kahir ekseriyeti üzerinde bulunduğu dinin gereği olarak köy camiindeki görevliden namaz surelerini ve Kur’an’ı yüzünden okumayı öğrenmek üzere sabah namazını takiben giderdik. Köydeki öğretmenlerimiz Köy Enstitüsü mezunları oldukları için yakalandığımızda azar işiteceğimiz ve engel olacakları korkusuyla gizlice gider, sonra da okulun yolunu tutardık. Okul sonrası İstanbul’a gittiğimizde Üsküdar/Zeynep Kamil semtinde, evimizin yakınında Toptaşı Camii vardı. İslam Enstitüsü’nde okuyan öğrencilerin camilerde görev almaya başladıkları dönemdi. Bizlere yardımcı oluyor, sıcak davranıyor; cami müştemilatındaki odalarında sohbet ediyorlardı.
Venhar: Yeni bir İslamî bilince ermenin toplumsal ve siyasal faturası mutlaka olmuştur?
CS: OF’da görev yaptığım 4.5 yıl içerisinde günde ortalama mesleğim gereği 30 köy dolaşıyor; görev sonrası ise aynı düşünceyi paylaştığım kardeşlerimi iş yerlerinde ziyaret ediyor, geceleri de toplanıyorduk. MSP’nin gölgesinde İslami faaliyetlerde bulunuyor, Kadir Mısıroğlu’nun çıkardığı Sebil Dergisi ve daha sonra çıkan Şura-Tevhid dergilerinin esnafa dağıtımını yapıyorduk. Dağa-taşa (“İslam gelecek, vahşet bitecek”, “Anayasanın göbeğine İslam yazacağız”) yazıyorduk; yıllar sonra bir de baktık ki, “Laiklik küfürdür”den, “Laikliğin de iyisi var”a getirilmişiz: “Yavuz Donat’ın, ‘Refah’ın laikliğe bakışı nasıl?’ sorusuna Erbakan; ‘Amerika’da neyse, bizimki de o. İngiltere, İsviçre laiklikten ne anlıyorsa, biz de onu anlıyoruz’ cevabını veriyor; Arkasından gelen, “Laik misiniz?” sorusunu ise, “Tek laik biziz” diyerek cevaplıyor.”
Venhar: Celal ağabey, siz Müslüman mahallesinin kıdemlilerindensiniz. ‘Arı-duru bir İslam’ davası uğrunda, gücü nispetinde ‘sessiz sedasız’ çaba göstermiş Müslümanlardan birisiniz. Şöyle sorsak: Celal Sancar feleğin çemberinden geçmiş midir?
CS: Kur’an, içinde yaşadığımız toplumun gözünde, süslü kılıflar içinde duvarları süslediği sürece değerlidir; “Kur’an’ı mealinden okumalı ve hayatımıza tatbik etmeliyiz” derseniz, bir şekilde tepki ve sıkıntıları celbetmiş olursunuz. Bu günlere, hamdolsun haddimizi bilerek çeşitli sıkıntılar içerisinde geldik; bütün bunlara rağmen, içinde yaşadığımız toplumdan kopmamaya çalışarak, inandığımız değerleri paylaşmaya çalıştık. Bu süreçte elbette muhtelif sıkıntılarla karşılaştık; “feleğin çemberinden geçmek”ten kastınız bu ise, az da olsa “geçtik” diyebiliriz.
Venhar: Ercümend Özkan’la ilk tanışmanızı çok merak ediyoruz. Ercümend ağabeyle yollarınızın ilk kesiştiği günlerden bahseder misiniz?
CS: Ercümend Ağabeyle, Mucur’a bir vesileyle gelişinde, uğradığı Kırşehir’de Hüseyin Alan kardeşimin muhasebe bürosunda tanıştığıma 2. soruya verdiğim cevapta kısaca değinmiştim; ama birkaç cümle daha ilave edeyim. Kısa süren tanışma konuşmasında, Peygamberimizin; fertten devlete mücadelesini özetledi. O güne kadar edindiğim bilgiler parça parça dağınık bir halden, insicamlı bir şekle girdi zihnimde. Önceki düşüncelerimizin yerini, daha sonraki görüşmelerimizden de edindiğimiz bilgilerle “Kur’an merkezli” bir yöntem aldı. Edindiğimiz bilgileri çevremizle paylaşmaya başlayınca, dananın kuyruğu koptu; birden etrafımız boşaldı, yurtdışı bağlantılı yetiştirilip gönderilen “ajan” suçlamasıyla dışlandık.
Venhar: Siz İktibas’ın ‘dinleme servisi’ydiniz. O günkü şartlara göre düşünüldüğünde bu da oldukça orijinal bir buluş. ‘Dinleme Servisi’ni siz mi keşfettiniz?
CS: 1971 yılında Şirvan’daki görevim sırasında köylere gittiğimde; insanların BBC’nin yayınlarını dinlediğine şahit oldum. Bu durum bende de merak uyandırdı; aldığım küçük radyo ile BBC Türkçe ve daha sonra Amerika’nın Sesi, Almanya’nın Sesi derken; devrim sonrası İran Radyosunu da listeme ilave ettim.
Bir üst düzey emniyet görevlisi, Interpol’ün, kırmızı bültenle aradığı bir kanun kaçağı ve aşiret reisi bir Güneydoğu milletvekilinin aynı arabada kaza geçirmesinin üzerinden tam bir yıl geçti. Susurluk kazası 74 yıllık Cumhuriyet tarihinin belki de en büyük kördüğümünü Türkiye’nin gündemine getirdi. Siyasetçi, bürokrasi, mafya bağlantısı üzerine son bir yılda çok şey söylendi, iddialar ortaya atıldı, senaryolar çizildi. Belki hastalığın röntgen filmi çekildi; ama Susurluk ve sisteme ilişkin pek çok soru hala yanıtsız. Ve sistemin kısa vadede kendisini tedavi edemeyeceğine dair kötümser bir izlenim var. Türkiye’de Susurluk olayının “hukuksuzluk” olduğu konusunda hemfikir olmayan yok gibi. Ancak bunun köklerinin nerede olduğu hakkında görüş ayrılığı var. Geniş bir kesim tarafından kabul gören birinci görüş, Susurluk’ta ortaya çıkan hukuksuzluğun 1950’li yıllara dayandığı. Buna göre Cumhuriyet tarihinin yaklaşık 40 yılını içine alan bir dönem, Avrupa’da komünizme karşı Gladio örgütünün kurulmasıyla başlıyor. Bu örgütün İtalya ve Belçika’da varlığı belirlenmiş, başbakanlar yargılanmıştı. Zaman gazetesi başyazarı F. Koru, kökü 1950’lere uzanan bu hukuksuzluğun Türkiye’de 3 evreden geçtiği inancında:
“Kronolojik olarak baktığımızda ben üç evre görüyorum: Birinci evrede Amerikan güdümünde kurulmuş olan bu örgütün gayri milli diyebileceğimiz amaçlarla kullanılması, o amaç da, Türkiye’de iktidara sosyalist bilinen ya da onların oluşturduğu partilerin gelmesini engellemek. Bu herhalde 1980’lere kadar devam etti. Bu dönemden sonra askeri yönetim altındayken Türkiye, Kenen Evren liderliğindeki askerler bu çeteleri devlet içerisine çektiler. Böylece daha önce Amerika’yla çok yakın olan bu çeteler 80 sorasında Ermeni Asala örgütüne karşı ya da Kürt PKK örgütüne karşı kullanılır hale getirildi ve millileştirildi. 1990 sonrasında da bu çetelerin özelleştiği anlaşılıyor: ‘Madem ki biz devlet adına bu tip işler yapabiliyoruz; uyuşturucu kaçakçılığı dahil, pek çok şeye, cinayetlere göz yumuluyor, o halde kendi adımıza da birtakım şeyler yapabilir ve bunlardan para kazanabiliriz’ diye düşünen birileri, bu çeteleri özelleştirmişe benziyorlar. Böylece ortaya saçılan pisliklere biraz yakından bakıldığında, bunun Türkiye’de en az üç evrede olduğu ortaya çıkıyor.”
Venhar: Ercümend ağabeyle akide ve amel bakımından ters düştüğünüz hususlar oldu mu?
CS: Ercümend ağabeyle akide ve amel bakımından ters düştüğüm bir husus olmadı. Ayda bir veya iki kere görüşüyorduk; uzun süreler görüşseydik, olabilir miydi? Bilemiyorum…
Venhar: Biraz da İslamî düşünce ve İslamî uyanışa ilişkin sorunları konuşsak. Şöyle başlayalım isterseniz: Kendinize ve bizlere hariçten baktığınızda hem kendinizi hem de bizleri değerlendirir misiniz?
CS: Bizler tabiatıyla insanız kardeşim, olaylara bakışımız, değerlendirişimiz aldığımız kültüre göre farklı olabilir/olabiliyor da. Temel referansımız “Kur’an” olduğu sürece bu farklılıklar bizleri birbirimizden uzaklaştırmamalı. Birbirimize tahammül etmeyi beceremiyoruz bir türlü. Dostluk ve kardeşlikleri uzun süre sürdüremiyoruz. Bu durum da ortalama aynı düşüncelerin paylaşılmasına rağmen, dağınık grupların oluşmasına; o da fikirlerin topluma yansımasına menfi yönde etki ediyor. Toplumlar, genellikle güce yöneliyorlar; olaylara farklı baksak, değerlendirsek de oturup bir çay içecek, kapımızı birbirimize açacak kadar ilişkilerin devamından yanayım. Maalesef hepimiz bu handikabı yaşıyoruz, eleştirsek de…
Venhar: Müslümanlar çay sohbetlerinde, AKP’nin İslamî uyanışı bitirdiği şeklinde yorumlar yapıyorlar. Sizce de böyle midir, yoksa meselenin, üzerinde pek durulmayan başka boyutları da var mıdır?
CS: Osman Bölükbaşı, Cumhurbaşkanı İnönü’nün 12 Temmuz (1947) Beyannamesi’ne cevaben kaleme aldığı yazıda, “DP’nin aslında CHP döneminin pisliklerini temizlemek için kurulan bir ‘muvazaa partisi’ olduğunu” iddia etti. (Ayşe Hür, Müzmin Muhalif Osman Bölükbaşı, taraf, 12.6.2011)
Venhar: Bugün İslamî harekette bir tıkanmadan mı bahsetmek gerekir, yoksa bir tükenmeden mi?
CS: Kur’an, Peygamberin örnekliğinde yaşanmaya çalışıldığı sürece; yaşamaya çalışanlar az sayıda da olsa ne tükenme ne de tıkanmadan bahsetmemiz mümkün değildir. Söz konusu yapılar ise eğer bahse konu, mevcut görünen öbeklerin çoğu insanların İslam’dan şüphelenmelerine, araya mesafe koyarak uzaklaşmalarına hizmet etmekten başkaca bir işlevleri yok kardeşim; dolayısıyla, lafı uzatmadan bu kadarla geçelim…
Venhar: Celal ağabey, çok aşina olduğumuz bir sorudur: ‘Ne yapmalı?’
CS: Eğer Müslümansak ki, bütün bu olumsuzluklara rağmen iddialıyız; inancımızdan hiç şüphemiz yok. Bütün eksikliklerimize rağmen Allah’ın Kitabı ve Resulünün bu kitaba göre yaşadığı bizler için de örnek hayatı rehber edinmeye devam edersek; bir kişi de kalsak, ailemize ve çevremize, bu dinin gereklerini yaşadığımız sürece örneklikler gösterebiliriz. Gücümüzün yettiğinden sorumlu olacağımızın farkında olarak, olaylara bakışımızı belirlemeli; kısacık olan hayatımızı, bu minval üzere tamamlamaya çalışmalıyız.
Venhar: Gençlerimize yapacağınız tavsiyeler var mıdır?
CS: Bu sorunuza karşılık, Ercümend ağabeyin çalışmasından kısa bir özeti aktaracağım; ilgilenenler, tamamını okuyabilirler.
Venhar: En son okuduğunuz kitaptan kısaca bahseder misiniz?
Venhar: Ağabey bize zaman ayırdınız, çok teşekkür ediyorum. Allah razı olsun.
ağabeyimize selamlar ve hayırlı ömürler ve başta mehmet hocama olmak üzere venhar ailesine selam ve şükranlarımı sunarım…
Teşekkür ederim Mustafa kardeşim. Allaha emanet olun.