Eda GOZUYESIL, Isil TANRISEVEN
Alternatif Değerlendirme Tekniklerinin Etkililiğinin Meta-Analizi
Yazar : Eda GOZUYESIL, Isil TANRISEVEN
Bu özet 693 kere okundu..
Gozuyesil, E. & Tanriseven, I. (2017). Alternatif Değerlendirme Tekniklerinin Etkililiğinin Meta-Analizi. Eurasian Journal of Educational Research, 70, 37-56, DOI: http://dx.doi.org/10.14689/ejer.2017.70.3
Öğretmenlerin, öğrencilerini ve kendi öğretim faaliyetlerini değerlendirmede öğretim programlarında tavsiye edilen ölçme değerlendirme tekniklerini kullanmaları önem taşımaktadır. Türkiye'de 2004 eğitim reformu ile yenilenmekte olan öğretim programları öğrencilerin, çok yönlü ve üst düzey düşünme becerilerini açığa çıkarıcı bir şekilde değerlendirilmesi gerektiğini öne sürmekte ve geleneksel değerlendirme yöntemleriyle birlikte alternatif ölçme ve değerlendirme tekniklerinin kullanılmasını önermektedir. Bu ölçme araçlarının etkililiği programa yabancı olan ve bu araçları kullanan öğretmenler tarafından şüphe ile karşılanmakta ve bu durumda araçların uygulanması da oldukça güçleşmektedir. Alternatif değerlendirme tekniklerinin etkililiği ile ilgili günümüze kadar pek çok araştırm yapıldığı ve hala yapılmakta olduğu görülmektedir. Fakat hem alternatif değerlendirme tekniklerinin etkililiğini geniş ölçekte ortaya koyan hem de hangi değerlendirme tekniğinin akademik başarı üzerinde daha etkili olduğunu gösteren bir çalışmaya alan yazında rastlanmamıştır. Bu çalışma, son on yılda ülkemizde yapılan program değişikliği sebebiyle popülerliği gittikçe artan alternatif değerlendirme ile ilgili alan yazını gözden geçirmek için planlanmıştır. Bireysel araştırmalardan elde edilen veriler ve bulguların meta-analiz yöntemiyle birleştirilmesi araştırmanın temelini oluşturmaktadır. Bu sayede alternatif yöntemlerle değerlendirilen akademik başarının etki büyüklüğüne ulaşılması ve hangi değerlendirme tekniğinin daha etkili olduğunu tartışmaya imkân sağlayabilecektir.
Bu araştırma, alternatif değerlendirme tekniklerinin öğrencilerin akademik başarılarına etkisini ve akademik başarının kullanılan alternatif değerlendirme tekniği türlerine, tekniğin uygulandığı ders türüne ve öğretim kademesine göre farklılaşıp farklılaşmadığını meta-analiz yöntemiyle araştırmayı hedeflemiştir.
Bu çalışmada alternatif değerlendirme tekniklerinin akademik başarı üzerindeki etkililiği üzerine yapılmış birincil çalışmaların etki büyüklüklerinin hesaplanması, birleştirilmesi ve yorumlanması amacıyla meta-analiz yöntemi kullanılmıştır. Bu anlamda öncelikle ilgili birincil çalışmalara ulaşmak için Türkiye'de alternatif değerlendirme tekniklerinin eğitim programlarına dâhil edildiği yıl olan 2004 yılı itibariyle yapılmış çalışmaların alan yazın taraması yapılmıştır. Bu taramada "alternatif değerlendirme", "portfolyo", "yapılandırılmış grid", "tanılayıcı dallanmış ağaç", "akran değerlendirme", "öz değerlendirme" gibi anahtar sözcükler ile YÖK Ulusal Tez Merkezi, ERIC, PsycINFO, ASOS sosyal bilimler indeksi gibi veri tabanları ile üniversitelerin eğitim fakültesi dergileri taranmıştır. İlgili alan yazın çalışmasından sonra (1) alternatif değerlendirme tekniğinin öğrencilerin akademik başarısı üzerindeki etkisini inceleyen, (2) ön-test son-test deneysel ya da yarı deneysel en az iki bağımsız örneklem içeren, (3) etki büyüklüğü hesaplamaları için gereken istatistiksel veriler içeren, (4) alternatif değerlendirme tekniğini Türkiye'de uygulamış olan ve (5) 2004 ? Ağustos 2014 yılları arasında yapılmış olan 26 çalışma analize dâhil edilmiştir. Bu çalışmalar araştırmacı tarafından geliştirilen ve % 98 oranında değerlendiriciler arası güvenirliğin tespit edildiği bir kodlama formuna işlenmiştir. . Bu çalışmada her çalışmanın etki büyüklüğü hesaplandıktan sonra etki büyüklüklerinin homojenliği testi için Cochran tarafından önerilen (k-1) serbestlik dereceli Ki-Kare heterojenlik testi (Q istatistiği) kullanılmıştır. Heterojenlik derecesinin belirlenmesi için ise I2 testi seçilmiştir. Meta-analizde sabit etkiler modeli uygulandığında elde edilen; grup içi, gruplar arası ve toplam heterojenlik değerlerinin kritik değerlerden yüksek olduğu ortaya çıkmıştır. Bu nedenle rastgele etkiler modeli kullanılarak etki büyüklükleri tekrar hesaplanmıştır. Heterojenliğin kaynağının tespiti için ise bazı kategorik değişkenler için moderatör analizi yapılmıştır. Yayın yanlılığın olup olmadığının test edilmesi için huni diyagramı oluşturulmuş ve Rosental'ın korumalı N testi ile sonuç desteklenmiştir.
Çalışmaların etki büyüklüklerinin heterojen yapıda (Q>