Bir Türk olarak, ilk şehidin Sümeyye olduğunu söylemek isterdim. Ebu Cehil’in, işkencelerinden sonra göğsüne mızrak saplayarak katlettiği Şehit Sümeyye(ra) “Keşker’li bir Türk”tür çünkü. Bunu, Prof. Hamidullah’ın, Belazuri’ye ait “Ensab’ul Eşraf”(Şereflilerin Nesepleri) kitabından aktarımıyla öğreniyoruz. “Sümeyye” olmadan önce adının “Pamuk” olduğu da bilinmektedir. Fakat İslam'ın ilk şehidi ne Sümeyye’dir ne de eşi Yasir!
Daha nübüvvetin ilk günleriydi, Hz. Peygamber, yanında bir grup Mü’min ile Kâbe’yi ziyaret etmişti. Müşrikler bu zayıf topluluğu ezmek için bir arbede çıkarttılar. O kargaşada, gerçek hedeflerini öldürdüler: Haris b. Ebî Hâle, İslam’ın ilk şehidi oldu. Ebî Hâle, Hz. Hatice’nin öz, Hz. peygamber’in üvey oğluydu.(İbn-i Hişam, Belazuri) İlk şehidimiz Hâris'in kardeşi Hind. b. Ebî Hâle daha uzun yaşayacak, Bedir ve Uhud Savaşlarında da bulunacaktır.
Erkam, Ebu Cehil’in yeğeniydi. Yeni evlenmiş, 18 yaşında bir gençti. Çocukluğundan beri yakından tanıdığı Hz. Muhammed’in arkasından amcasının ağır söylemleri, vicdanına sığmıyordu. Böyle bir saldırgan konmuşmayı daha dinledikten sonra Hz. Peygamberin yanına gidip Müslüman oldu. Erkam’ın evlilik üzerine Ebu Cehil tarafından verilmiş muhteşem bir evi vardı. Allah Resulü, tam da o günlerde Müslümanlar için toplanacak bir mekan arayışındaydı. Erkam, Kâbe’nin yanı başında, Safa Tepesi’ndeki kale gibi ihtişamlı evini kendi teklifiyle Müslümanlara açtı. Gizli tutulan bu evin geniş odalarında toplu ve gruplar halinde ibadet ediliyor, günlük dersler ve istişareler yapılıyordu artık. Müşrikler Müslümanları topluca imha etmek için aradıkları bu evi bir türlü bulamadılar. Halbuki onbin nüfuslu Mekke’nin en hareketli caddesindeydi. Girenin çıkanın belli olmadığı kapıları, Ebu Cehil’in ailesi içinde, adeta koynunda ve şehrin göbeğinde bu çalışmaların yapılmasına imkan veriyordu. Bu eve sahabiler siyerlerde yazdığı gibi Dâr’ul Erkam(Erkam’ın evi) demiyorlardı, Dâr’ul İslâm(İslam’ın Evi) diyorlardı. (İslam Ansişklopedisi Dâr'ul Erkâm Md. , M. Âsım Köksal, İslam Tarihi)
Bu 45 Dâr’ul İslâm müdaviminin 32’si erkek 13’ü kadındı. İlk Müslüman kadınların bir iki kişi olduğu bilgisi de yanlıştır. Bedir’de göğüs göğüse savaşan Müslüman kadınlar hamasi şiirlerin konusu olmuştur o dönemde. Uhud’da Peygamberimizi kılıcıyla koruyan bir kadındı. Yesrib(çatışılan yer) anlamını beğenmeyip Peygamberimizin söylediği yeni ad olan Medine’nin bir anlamı da “Kadınların-zayıfların- hukukunun korunduğu yer(Dayyun)” demekti. Nitekim Medine Beni Kaynuka Yahudilerinin saldırganlıklarına sabrederken Müslümanlar, bardağı taşıran bir Müslüman kadına saldırılması olmuş, kuşatılan Yahudi mahallesi, sakinleri Beni Kaynuka’nın teslim olmaları ve Medine’den sürgün edilmeleri ile sonuçlanmıştı.(M. Emin Yıldırım, Sahabe İklimi, 4 Cilt, Siyer yayınları)
İlk Müslüman olan 45 kişi bellidir; 38’i zengindi, soyluydu, özgürdü ve güçlüydü. Sadece 7’si köleydi. Maddi imkanları da son derece iyi insanlardı. İslam’a alt tabakadan fazla üst kesimden iltifat vardı. Siyerlerin işlediği gibi İslam, Mekke’nin okumamış, yoksul ve köle alt sınıfının taşıdığı bir hareket değildi. Diğerleri bir yana Hz. Hatice’nin de, Hz. Ebubekir’in de serveti Mekke’nin yarısını ayrı ayrı satın alabilecek durumdaydı. Yoksa, üç yıl süren muhasara yıllarına nasıl dayanabilirdi Müslümanlar? Tüm zenginler varlıklarını sıfırladılar, ondan sonra ağaç kabukları, kurutulmuş deri ve toprak yiyerek yaşamaya çalıştılar, ama yine hep beraber; zengin-fakir, soylu-köle demeden, davaları uğrunda ortak kaderi paylaştılar. (M. Emin Yıldırım, Hz. Hatice, Siyer yayınları)
Bu yanlış algı, aslında Ebu Cehil ve Ebu Leheb’in propagandasıydı. Hacca gelenlerin çadırlarını tek tek dolaşıyorlar, “Birazdan size Peygamber olduğu iddiası ile gelecek olan Muhammed’i ciddiye almayın; O’na kendi akrabaları bile inanmıyor; güçlülerimiz, aydınlarımız O’na yüz vermiyor, yanında sadece yoksullar ve köleler var” diyorlardı. Peygamberimiz ise bu propagandayı haber aldığı için, çadırlara bir tarafına Hz. Ali’yi diğer tarafına Hz. Ebubekir’i alarak gidiyordu. Hz. Ali “yanında akrabası yok” iddiasına, Hz. Ebubekir ise “yanında güçlü ve aydın yok” iddiasına cevaptı. O ziyaretlerde, yüzlerce çadır gezdiler. Bir tek çadır olumlu cevap verdi: Medineli altı genç! Akabe’ye yüzlerce Mü’min getirecek ve Yesrib’i Medineleştirecek olan altı mübarek genç! Peygamberimizin mücadele ettiği, müşrik iddiası olan bu fikirlerle şimdi biz siyer kitaplarımızda karşılaşıyoruz, şaşmamak mümkün değildir. (M. Âsım Köksal, İslam Tarihi)
Sadece bu kadarla kalmıyor yanlış bilgi, İslam’a aydınların ilgisi olmadığı da doğru değildir. O dönemde bütün Mekke’deki hem okur hem yazar olanlar toplam 17 kişiydi. Bu 17 Mekke âkil isminin 8’i ilk 45 Müslüman arasındaydı! Hz. Peygamber sadece zengin ve güçlüleri değil, Mekke’nin entellektüel birikimini de yanında toplamıştı! İsimler ortadadır, gerçek budur. (M. Emin Yıldırım, Sahabe İklimi, 4 Cilt, Siyer yayınları)
Konumuza dönersek, bu çoklu etnik kökenlerin buluştuğu kozmopolit Mekke’de, Peygamberimiz Kureyş’in Haşimoğulları aşiretinden; soyu Adnan’a kadar 21 göbek dede ve 21 göbek ninesi bilinen bir soya sahiptir. Soyundaki halkalarda, İbrani, Farisi, Türk, Arap… her milletten isimler biliniyor. O, kime dönse onunla akraba çıkacak bir nesebe sahiptir. Kültürel olarak coğrafyanın içinde Araplaşmış bir temiz nesebin meyvesidir. Sadece iki vurgusu vardır soyuna dair: “Benim soyumda nikahsız kimse yoktur.” ve bir de Hz. İsmail ve babası Abdullah’ı kasten “Ben iki kurbanlık babanın evladıyım.” Üstünlüğü takvaya veren bu öğretinin taşıyıcısı, “Ameli kendini geri bırakanı soyu sopu ileri götüremez” derdi. İlle bir soya bağlanacaksa Hz. İbrahim üzerinden düşünürsekArami kökenden geldiği yorumlanabilir.
Peygamber efendimiz Mekke devrinde kendi oğulluğu öldürüldüğü halde “barış” istemiş, her türlü gerilimi kendi aleyhine de olsa barışla sonuçlandırmaya çalışmıştır. Medine’de sadece savunma savaşları yapmıştır. Bedir, Uhud, Hendek savunma savaşlarıdır. Tebük Seferi de, Bizans’ın Medine’yi işgal ve Peygamberimizin yerine Ebu Amir adlı rahibi getirme planına karşı ön alma hareketiydi. O, hiç bir zaman savaşı istememiş, aleyhine olduğu halde Hudeybiye’de barış anlaşması imzalamıştır. İlyas Akyüzoğlu,Yalova Üniversitesi,"Medine Site Devletinin Sosyo-Politik Altyapısı") (http://static.dergipark.org.tr/article-download/7fb5/4ac1/5b1b/5884ad52e5068.pdf?)
Öte yandan çoğu siyer kitabında yer alan 960 Beni Kureyza Yahudisi’ni Hz. Ali ile birlikte katledip Medine’de çukurlara attığı iftirası da, Peygamberimizin vefatından 150 yıl sonra, yahudi kökenli İbn-i İshak’ın, yoğun temasta olduğu Yahudi dostlarının tarihlerinde M.S. 72’te Masada'da uğradıkları kuşatmada, topluca intihar ettikleri dramatik katliamı saptırarak Peygamberimize nispet eden öyküsrel anlatımlarının etkisiyle kitabına aldığı bir yanlış bilgiden kaynaklanıyor. İbn-i Habban'ın rivayeti teslim olan 1000 kadar Beni Kureyza yahudisinden savaş suçlusu 40 kişinin öldürüldüğünü aktarır. 960 kişi esir alındı. Ayrıca Ahzab Suresi 26. ayet bu olaya ilişkin derki: "Allah, kitap ehlinden düşman gruplara yardım edenleri kalelerinden indirip, kalplerine korku saldı. Siz onlardan bir grubu öldürüyor, bir grubu da esir alıyordunuz." Ayette de bu olayda bir kısmının esir alındığı bir kısmının öldürüldüğü yazıyor; hepsinin katledildiği değil. Öte yandan Maide Suresi'nin çoğu ayeti bu olaydan sonra inmiştir. Çokça Yahudilere ilişkin anlatı ve hüküm bulunan bu surede, eğer Medine'de yaşayan Yahudi toplumu kalmamış olsa idi, ne diye Yahudilere dair ayetler gelecekti? Demek ki yahudiler toptan katledilmemişti! Bu, sadece Kur'an ve siyer değil, metodoloji ve İslam hukuku da bilmemek demektir. Yanlışlığı bu kadar barizken bu iftira mahiyetindeki iddiaya inanmak, rahmet Peygamberini gerçekte tanımamaktır.
Malesef siyer kitaplarımızda halen durmakta olan ve İslam karşıtlarına malzeme olan bu bilgi tam anlamıyla Hz. Peygambere bir iftiradır. Mevlana Şiblî, Asr-ı Saadet eserinde ortaya koyar ki evlendiğinde Hz. Aişe’nin yaşı 19 veya 21’di.
Bunu iki yöntemle de bulabiliyoruz:
Birinci yol kardeşlerinin yaşları üzerinden yapılan hesaplamadır. İlki, Aişe’nin ablası Esma üzerinden yapılan hesaplamadır. Bu açıklama biçiminin yer aldığı ilk eser Nevevî'nin, Tehzîbü’l-Esmâ adlı eseri olmakla birlikte bu husus çeşitli siyer kitaplarına da girmiştir. Bir örnek olarak, Ali Himmet Berki ve Osman Keskioğlu'nıun Hatemü’l Enbiya Hz. Muhammed ve Hayatı, (s.210.) adlı eseri gösterilebilir. Buna göre, Esma’nın, Ayşe’den on yaş büyük olduğu ve Hicri 73. yılda 100 yaşında vefat ettiği biliniyor. Öyleyse Esma Medine’ye geldiklerinde 27, Aişe de 17 yaşındadır. Peygamberle, Medine’ye geldikten iki sene sonra evlendiğine göre, o tarihte Aişe en az 19 yaşında olmalıdır.
Hz. Âişe’nin ana-baba bir kardeşi olan Abdurrahman üzerinden de aynı sonuca ulaşılmaktadır. Abdurrahman b. Ebû Bekir bacısı Hz. Âişe’den iki yaş daha büyüktü. Bedir Savaşı’na müşrik saflarında katılan Abdurrahman o tarihte yirmi yaşlarında idi. Oysa eğer Peygamberimizle 9 yaşında evlenmiş olsaydı Hicret esnasında sekiz yaşında olması gereken Hz. Âişe ile Abdurrahan'ın arasında on iki yaş fark olması gerekirdi. Fakat Hicret esnasında Hz. Âişe on yedi yaşında kabul edilirse, Abdurrahman da 20 yaşlarında olur ki bu durum sağlamayı doğru çıkartır. Bu yolla da Hz. Aişe'nin yaşı 19 çıkmaktadır. Makul olan da budur. (Rıza Savaş, (1995). “Hz. Aişe’nin Evlenme Yaşı ile İlgili Farklı Bir Yaklaşım” DEÜİFD, S. IX, s. 139-144.)
İkinci hesaplama yolu ise Arap geleneği üzerinden yapılabilir. Araplar kızlarına ergen oluncaya kadar yaş vermez, ergenlikten sonra yaş verirlerdi. Eğer bir kıza 9 yaşında deniyorsa ve en küçük yaş olarak 10 yaşında ergenliğe girdiği kabul edilse bile 19 yaşında demektir.
Öte yandan Hz. Aişe'nin Hz. Peygamberin vefatından sonra sadece kanaat önderliği değil, siyasi liderliğe de girişmesi üzerinden bakarsak; evlendiğinde dokuz yaşında olan bir çocuk son derece ciddi ve ağır konularıı nasıl kavrayabilecekti de dokuz sene içinde henüz on sekiz yaşında iken en yaşlı ve tecrübeli hatta her biri ilim sahasında uzman olan insanlarla bu vadide nasıl yarışabilecekti? Hz. Âişe’nin Hz. Peygamber’le on sekiz yaşlarında evlenerek onun olgunluğundan istifadeye başladığını ve yirmi yedi yaşlarına varıncaya kadar Hz. Peygamber’in öğrenim ve irşadından istifade ettiğini kabul etmenin daha tutarlı ve mantıklı olduğu makul gelmektedir.
Dahası, Hz. Aişe Peygamberimizden önce Cübeyr adlı bir delikanlıyla nişanlanmıştı. demek ki bir genç kız olmalıydı. Bu bakımdan da çocuk yaşta olamayacağı düşünülebilir.
Son dönemde sosyal medyada yaygın olarak görsellerle dönen sarı kubbeli bina(Kubbetu’s Sahra) değil de diğer kubbeli bina(Kıble Mescidi)nin Mescid-i Aksâ olduğu, bu saptırmanın da İsrail yönetimi tarafından yapıldığı propaganda edilmektedir. Oysa, bu da bir yanlış bilgidir ve saptırmadır. Gerçekte, ayetin indiği dönemde böyle bir mescid yoktur. Kur’an’da geçen “Mescid-i Aksâ” (Secde edilen uzak yer) bir bina değil çevrili, belli bir alandır, yerdir. Peygamber Efendimizin siyer metinlerindeki, müşriklerin Mescid-i Aksa’ya ilişkin sorularına verdiği cevaplarda da bir caminin değil, bir çevre duvarının özelliklerini aktarması, bunun ayrıca kanıtı durumundadır. Buna göre Mescid-i Aksâ, iki kubbeyi de içine alan etrafı çevre duvarı ile ihata edilmiş 144 dönümü aşkın arazinin tamamıdır. .(İsrafil Balcı, Kur’ân’daki el-Mescidü’l-Aksâ Kavramının Kritiği, Marife, Kış 2012, ss. 159-175)(file:///C:/Users/Aym/Downloads/646-Makale%20Metni-646-1-10-20121231.pdf) (https://tr.wikipedia.org/wiki/Mescid-i_Aksa)
Peygamberliğin gelmesinden sonra 23 yıllık yaşamında Peygamberimiz 18 gazve(katıldığı savaş) yapmış, 45 de seriyye(katılmadığı savaş) düzenlemiştir. Katılmadıkları, yani seriyyeler de dahil tüm savaşları saysak bile savaşlar hayatında sadece 600 gün tutmaktadır. 23 yıllık nübüvvet hayatı ise 8.125 gündür.. Oranlasak, tüm hayatının azami yüzde 7’si tutan savaşlı günler, Siyer kitaplarımızda sanki hayatının yüzde 90’ı gibi anlatılmaktadır. Bu yaptığüımız hesaplamayı meraklı herkes açık kaynaklardan yapabilirler.
Oysa, Hz. Muhammed(sav) tarihi, gerçek, bilinen bir kişiliktir. Olayların yavaş cereyan ettiği Mekke’de haftalarhalinde, ama Medine’de günlük, hatta saatlere inecek kadar ayrıntılı şekilde, tüm hayatının bilgisi kaynaklarda mevcuttur. Böyleyken kabataslak anlatılan, savaşlara boğulmuş bir hayat içinde gerçek Hz. Muhammed’i bulmak nasıl mümkün olabilir? Kur’an’ın referans verdiği örneğin, adeta bir mucize gibi elimizde tüm ayrıntısı varken bu gerçeği göz ardı edersek, hangi “doğru yola” ulaşabiliriz?
Gerçek sebep Uhud ayetlerinde gizlidir. "Ey İman Edenler! Kat kat arttırılmış olarak faiz yemeyin. Allah’tan sakının ki kurtuluşa eresiniz. Kâfirler için hazırlanmış bulunan ateşten sakının. Allah’a ve Resulü’ne itaat edin ki, rahmete kavuşturulasınız.” (Âl-i İmrân Sûresi, 130-132) Ardışık 55 ayette Uhud savaşı'nı anlatan Cenab-ı Hak, neden bu 3 ayetle anlatıma ara verip faizi yasaklamıştır? Elbette bu, Kurtubî gibi müfessirlerimizin de ilgisini çekmiştir. (Kurtubî, el-Câmiu li-Ahkâmi’l-Kur’ân, c. 4, s. 371, 372) Yine İbn Hişam, faizin yasak edilişi” başlığı ile Uhud bahsini ele alırken bu ayetlere yer verir. (İbn Hişam, es-Sîre, c. 3, s. 147, 149) Öyleyse Uhud ile faizin haram kılınışı arasında bir bağ olmalıdır, vahyin iniş metodu gereği de muhakkak vardır. Bu bağ, Taberî'ye dayanan bir şekilde; sahabenin savaşa katılırken aldıkları faizle borç karşılığı silah edindikleri bilgisi ile kurulabilmektedir. Yine de bu bilgiye ilişkin bir kaynak olarak Prof. Elik'in ortak çalışmasını önerebiliriz.(Prof. Hasan Elik, Muhammed Coşkun, Tevhid Mesajı ve Özlü Kur'an tefsiri, s. 166, Fikir yayıncılık)
Özetle, sahabilerden bir kısmı, savaşa katılacaktır ama çok fakirdirler. Zırhları, mızrakları, kılıçları yoktur. Her biri gidip Medine’deki Yahudi tefecilerden faizle para almışlar, bu paralarla zırhlarını yine gidip bir başka Yahudiden satın alabilmişlerdir. Her ne kadar Peygamberimiz menfi yaklaşsa da faiz, henüz haram kılınmamıştır. Faiziyle birlikte o paraları ödemek için “Ne de olsa kazandık, bari ganimetleri kaçırmayalım da, borçlarımızı ödeyebilelim” diye düşündüler. Oysa, yerlerini terk etmek için emri beklemeliydiler. Ama niyetleri asla “zenginleşmek” değildi.
At yarışlarının yöneticisi o idi. Deve yarışlarının ve koşuların genellikle birincisi idi. Rükane adlı yenilmez güreşçiyi iki defa ardarda yenmişti.Atletizm yarışmalarında Hz. Aişe ile çekiştiği, bir defa Aişe’nin taktik kullanarak O’nu geçtiği bilinir. Seviyeli eğlence ortamları da oluşturur ve katılırdı. Bir hayvanseverdi. Kadın hakları savunucusuydu. Çocuklarla çok hoş vakitler geçirirdi.
"Bir insan olarak Hz. Muhammed bahsinde ise sayısız kaynak bulunabilir. Ancak bu hususta Bülent Ecevit Üniversitesi yayınları arasında çıkan "Çeşitli Yönleriyle Hz. Mhammed" adlı bilimsel makaleler derlemesini önerebiliriz. (http://cdn3.beun.edu.tr/w3/kitaplar/18-cesitliyonleriyleHzMuhammed.pdf)
Sevgili üstadım, kaleminize gönlünüze sağlık. “Müminler için ‘en güzel örnek’ ve rol model olan Resulüllah’ın hayatının/Siyerin sıradan bir tarih bilgisi olmadığı; O’nun, Kuran’ın pratik hayatta uygulaması olan hayatına ilişkin bilgilerin dayandığı veriler doğru olmazsa ‘en güzel örneğin’ de doğru anlaşılamayacağı ve uygulanamayacağı” şeklinde isabetli bir girişle başlayan oldukça yararlı bu makalede işlenen konular; 12 madde başlığı altında ele alınmıştır. Ancak makalenin sadece birinci, dördüncü ve beşinci madde başlıklarında işlenen konularda kaynak gösterilmiş, diğer madde başlıklarında ele alınan konulara ilişkin verilen bilgilerle ilgili kaynak gösterilmemiş. Çok önemli bir konunun işlendiği bu makalenin bütünsel değerine sırf bu nedenle halel gelmemesi açısından diğer madde başlıklarında ortaya konulan değerli bilgilerle ilgili kaynakların da gösterilmesi (her bir madde içinde ya da makale sonunda kaynakça kısmında) daha iyi olurdu.Siyer-vahiy birlikteliği sağlanması dileğiyle.
Yorum Ekleyen: Necati Kırış 27.5.2020 12:42:00
Hz. Aişe'ye dair
Adnan Bey, dileğiniz inşallah zaman içinde mümkün olur. Hamza Bey, Hz. Aişe ile ilgili bir tarih çelişkisi yok. Şöyle ki;Mut'im b. Adiyy'in oğlu Cubeyr ile Aişe nişanlandıklarında Hz. Ebubekir yeni müslüman olmuş değildi. Zaten Müslümandı. Hicretten 3 yıl önce olduğu tahmin ediliyor bu nişanın. Sadece "Müslüman olsa da alırız" diyen Mutim ailesi Ebu Cehil'in baskısı ile tavır değiştirdi. Mutim'in eşi Hz. Ebubekir'in yüzüne Hicretten 1 yıl önce "Artık istemiyoruz" dedi. Böylelikle Hz. Peygamber ile nişan kuruldu. Hicretin 2. yılında da evlendiler. Yani Hz. Ebubekir Müslüman olmadan önce nişanlandı, Müslüman olunca da nişan atıldı demiyoruz.
Yorum Ekleyen: Osman Arslan 22.5.2020 09:53:56
Allah razı OLSUN.Sizden öncede bir yazı okumuştum.Ben tartışmaları pek izleyemiyorum.Sizden ricam,büyük bir duyguyla yazınızı okudum.Bu yazı ve devamları bu şekilde kalmamalı.Büyük kitlelere videolar,yutube canlı yayınlar,sizin diyaloklarla açıklamalar yapmanızı bekliyorum.Saygılar.Bemim yutube kanalım var size tahsis edeblirim.
Yorum Ekleyen: Adnan 21.5.2020 16:53:33
Hz Ayşe’nin evlilik ve Nişanlılık süreçlerinde sanki tutarsızlık var 19 yaşında evlendiğini söylediniz Ondan önce nişanlılığıda hz. Ebubekir’in müslüman olması vesilesiyle vaz geçtiğinibelirtmişsiniz Tam olarak açıklanabilirmi Sene çelişkisi var gibi çünki Medine’ye gidiş islamın 10 yılı
Yorum Ekleyen: Hamza Yıldırım 21.5.2020 12:25:58