Psikolog Anne: Haziran 2015
"Annecim,babacım,aşkım".. Yasak mı, değil mi? Aman "aşkım" deme cinsel kimliği bozulur, "annecim" deme roller karışır, "babacım" dersen çok varoşsun, "paşam-prensesim" diye seslenme mükemmelliğe odaklanmasın, isminin sonuna 'cim' ekini de koyma vallahi bir daha sözünü dinletemezsin..
Bundan 30-40 sene öncesine göre anne baba tavırlarında ciddi bir değişim olduğu ortada. Eskiden susturan, çok fazla söz hakkı tanımayan, şımarır diye sevdiğini göstermekten sakınan, çok daha otoriter anne babalar vardı. Daha doğrusu çoğunluktaydı. Çocuk yetiştirmek için okumaya, araştırmaya hatta düşünmeye ihtiyaç duyanlar daha azdı. Nasılsa büyüyor denilerek büyüdü bir jenerasyon. O nesilden çoğu çocuk bugün kendisinden zayıf gördüğünü ezen, güçlünün yanında haklı olsa bile sinen, hislerini göstermekten, empati kurmaktan yoksun yetişkinler olarak aramızda.
-Çocuğunuza karşı açık olun, onun fikirlerini dinleyin, siz de düşündüklerinizi hislerinizi anlatmaktan çekinmeyin. Söz ve seçme hakkı verin. -Tüm bunları yaparken kurallarınız da olsun. Her konuda kural koymaya çalışmak yerine, sizin için önemli belli başlı konularda kurallarınız olsun. Anne baba olarak bu kurallar konusunda tutarlı ve kararlı olun. -Çocuğunuza rehber olun. Daha fazla okumasını istiyorsanız önce siz okuyun, saygı göstermesini istiyorsanız ona saygı gösterin. Az konuşun, az söylenin, çok yol gösterin.
çocuğa nasıl hitap etmeli,
Anneler gelin bugün biraz öz eleştiri yapalım.. Söz konusu çocuğumuzla bağ kurmak olunca biz kadınlar 1-0 önde başlıyoruz.
Doğum sonrası durum değişiyor mu dersiniz? Birkaç günlük aranın hadi taş çatlasa bir haftanın ardından eğer ekstra bir durum yoksa eşlerimiz gözü arkada doğru işe gidiyor ve biz bebeğimizle baş başa kalıyoruz.
(Hakan-Alaz Ayan /İlker-Can Karagöz/Osman-Deniz Baytürk /Savaş-Dünya Kerimoğlu /Derin-Özgür-Deniz Akbaş/Engin-Doruk Yılmaz) O zaman gelin, en baştan başlayalım. Hem biz anneler, hem babalar hem de çocuklar için en doğru olanı yapmaya çalışalım.
-Bebek için gündüz alışveriş yapıp sonra akşam aldıklarınızı göstermek yerine, eşinizle beraber de alışverişe çıkın. Ama onu sadece "cüzdan" olarak görmemek kaydıyla. Baba'nın zevkine güvenin, bebeği için kendi zevkiyle bir şeyler seçmesine, yakıştırmasına izin verin. -Bebeğiniz doğduğunda ise eşiniz "baba" olduğunun gerçek anlamda farkına varacak, ama biraz çekingen durması da gayet normal.
Bırakın babası da miniğinizi soysun giydirsin, altını değiştirsin, pış pışlasın, hoplatsın.. (Çoğu anne bunlara izin verse bile sürekli müdahale etme hatasına düşüyor. Öyle değil böyle yapacaksın, ama koluna dikkat et, aman çok hoplatma kusar..
Kim başında sürekli bir gardiyan ister ki? Karşınızdaki bebeğinizin babası ve emin olun en az sizin kadar hassas.) (anne iç sesi: tamam sizin kadar olmasa da sonuçta o da babası değil mi?)
- Bebeğinizin ihtiyaçları hakkında sadece annenizle değil eşinizle de konuşun. Mutlaka fikirlerini alın. Ufaklığın yediği kahvaltı bulamacının içinde neler olduğunu bilsin babası da. Halbuki mamanın içine örneğin o gün havuç koyup koymayacağınızı -aslında siz kararınızı vermiş bile olsanız- eşinize de bir danışsanız.
"Sanki bizimki havucu pek sevmiyor bir de sen denesene" deseniz. Bir taşla iki kuş vurdunuz demektir, bebeğiniz kendisiyle ilgilenen babasının, babası ise bir özelliğini daha öğrendiği bebeğinin keyfini sürüyor olacak..
-Babalar size nazaran biraz daha rahat davranıyor olabilir. Müdahale etmeyin. Minik adımlar atan bebeğinizin ellerini bırakmakta daha cesur davranabilir. Lütfen içinizdeki o "korumacı anneyi" biraz frenlemeyi öğrenin bu gibi anlarda.
"Napıyorsun sen, küçücük çocuk bırakılır mı" diye koşturduğunuz anda hem çocuğunuzun öz güvenini zedelemiş, hem de eşinizin babalık hevesini kırmış oluyorsunuz. -Sakın ama sakın, mücadele etmekte zorlandığınız çocuğa karşı baba'yı bir cezalandırma mekanizması olarak göstermeyin.
O yüzden.. Bir gün gelip de omuzlarınızdaki ağır yükle çok yorulduğunuzu fark etmeden önce, eşinizin size omuz vermesine izin verin. Bırakın "babalık" yapsın.
Baba olmanın, bir çocuğun en güvenilir limanı, en büyük süper kahramanı, ilk aşkı olmanın tadını çıkarsın.. İyi ki varsınız babalar!!! Gününüz kutlu olsun!!! Babam ve bebeğim (Nisan 2015)
baba çocuk bağı,
baba çocuk ilişkisi,
iyi baba olmak
Bir çocuk karnesiyle eve geldiğinde sadece onun başarı ya da başarısızlığını göstermez o yazılan rakamlar. O yüzden kendinizi de işin içine katıp, gönül rahatlığıyla "karnemizi aldık" diyebilirsiniz anne babalar. Anne babalar olarak biz, çocukların başarılarına ortak olmayı çok severiz zaten.
Bütün sorumluluğu çocuklara yıkarız. "Çalışmadın, oyun oynadın hep, ben sana dedim bilgisayarın başından kalk diye, günü gününe tekrar etmezsen, bol bol test çözmezsen böyle olur demedim mi?"
O yüzden çocuklarımıza "her ne koşulda olursa olsun, onları desteklemek ve sevmekten vazgeçmeyeceğimiz" mesajını çok net olarak vermemiz gerekiyor. 2. Çocuğunuzun derslerine değil mutluluğuna odaklanın. Siz çocuğunuzla sohbet eder misiniz?
Sohbet etmek istiyorsanız çocuğunuza gününün nasıl geçtiğini sorun, kendisini nasıl hissettiğiyle ilgilenin, arkadaşlarıyla neler yaptığını, sadece derslerde değil, teneffüslerde nasıl zaman geçirdiğini merak edin, o gün ilginç bir şey yaşayıp yaşamadığıyla ilgilenin. Çevrenize bakın.
3.Çocuğunuzla zaman geçirin. "Kaliteli zaman" kadar çok kullanılan ama hala anlamı anlaşılmayan bir kavram yoktur herhalde. Çocuğunuzla televizyonun karşısında oturmak, bilgisayar oyununda kapışmak, avm'ye gidip mağaza gezmek kaliteli zaman geçirmek değildir!
Oyun oynayın. Açık havada gezin.
Resim yapın, enstrüman çalın, mutfağa girin, yemek yapın. Uzun lafın kısası, birbirinize odaklanarak, birbirinizi keşfederek zaman geçirin. Bunları zaman kaybı olarak görmeyin sakın.
Okuldan gelen ve gün boyu bilgi bombardımanına tutulmuş bir çocuğu hemen dersin başına oturtmaya çalışmak hatadır. Dinlensin diye televizyonun karşısına kurulmasına ya da bilgisayar oyunlarına gömülmesine izin vermek de hatadır.
Doğru olansa çocuğun zihnini boşaltmasına yardımcı olmaktır. Yani bu kaliteli zamanlar çocuğunuzun ders başarısını artıracak, unutmayın. 4. Çocuğunuza sorumluluk vermekten kaçınmayın ama sorumluluklarla da boğmayın.
Çocuklara sorumluluk verirken ipin ucunu da kaçırmamak lazım. Her işin fazlası zarar. Gelelim karne gününe..
Çocuğunuz düşük notlarla eve geldiğinde; -Önce başarılı olduğu dersleri gözden geçirin. "Ver bakalım hangileri zayıf" diye başlayan bir cümle çocuğunuzla aranıza uzun, kalın bir duvar örer. Üstelik bir hata yaptığını bilen çocuk, sizden duyacağı azarı bunun bedeli olarak görür ve herhangi bir iç muhasebe yapmaya gerek duymadan konuyu kapatır. Oysa biz çocuğumuzun yaptığı hatayı gerçekten anlamasını ve kendi kendine bir çözüm bularak bir daha tekrarlamamasını isteriz. İşte bu yüzden iletişim kanallarımızın açık kalmasını sağlamalıyız. Her insan takdir görmeyi sever, siz de bu şekilde başlayın değerlendirmeye. Karne kırıklar içinde olsa bile başarılı olduğu bir noktadan yakalayın. "Türkçe notun gayet iyi, önemli de bir ders, demek ki bu konuda elinden geleni yapmışsın" Daha önceki tavrınız bu değilse çocuğunuz da şaşıracak ve belki ilk defa sizi gerçekten dinleyecek. -Başarısızlıklarla ilgili tespitleri siz yapmayın, sorun!
Unutun bu cümleleri. Çocuğunuzun yerine düşünmeyin.
Bırakın o düşünsün ve konuşsun. "Ben senin matematikte de iyi olabileceğini düşünüyordum, sence neden sonuç böyle oldu?"
Bugüne kadar öz eleştiri yapmamış, sürekli etiketlenmiş çocukların tıkandığı noktadır bu. Düşünmesi için zaman tanıyın.
"İstersen odana git ve biraz düşün sonra bu konuşmaya devam edelim" Ve mutlaka arayı çok açmadan konuşmaya devam edin. Sorularınızla çocuğu yönlendirin. Sonunda yaptığı hataları kendi kendine tespit etmesini sağlayın. -Bir sonraki aşama; tatili planlamak. Öyle bol keseden cezalar atmayın. "Sana tatil boyu oyun yok, televizyon yok, bilgisayar yok, bütün derslerini düzelteceksin."
Uygulayamazsınız. Uygulamayın da zaten. Bu çocuk derslerinde başarısız olmuş olsa bile, her gün kalkıp okula gitti mi, öyle ya da böyle bir emek harcadı mı, o zaman her insan gibi onun da dinlenmeye hakkı var. Gerçekçi beklentilerle ve bütün aile birlikte yapın tatil programınızı. "Bu dönem sorumluluklarını yeterince yerine getirmemişsin anlaşılan, dolayısıyla bu tatilde bunları telafi etmen de gerekecek" diyerek alın elinize kağıt kalemi, birlikte bir program yapın. Ve bu programa çocuğunuzun dinleneceği, sevdiği aktiviteleri yapabileceği, oyun oynayabileceği zamanları eklemeyi de unutmayın. -Seçenek sunun. Onu yapamazsın, bunu yasaklıyorum demek yerine kendi cezası konusunda bile çocuğunuza söz hakkı verin.
Tabi ki isyanlar olabilir. Siz kararlı, net ama uzlaşıya açık bir tavır takının, çocuğunuz da isyan ya da ağlamalarla sizin tavrınızı değiştiremeyeceğini bilsin. Aksi halde "beni kimse anlamıyor" yakarışlarından başka bir şey olmaz elinizde. -Programa sadık kalın. Bunca emek verip bir program çizdikten sonra iki günde ipin ucunu kaçırmayın. Taviz vermeyin. Zaten bu sonuç gösteriyor ki, dönem boyu siz de söylenmek, "karne gelsin göreceğiz" demekten öteye gidememişsiniz. Aynı hataya tekrar düşmeyin. Söylenmek, bağırmak, çağırmak sonuç üzerinde olumlu bir etki sağlamıyor görmüş oldunuz zaten, seçenekler sunarak, çocuğunuza kendi hatasının bedelini ödetmeniz gerekiyor.
Örneğin programladığınız sürede ders çalışamadıysa o gün, eksik kalan süreyi bir günde ya da birkaç güne bölerek tamamlamasını sağlayın. Bunlara dikkat etmeniz işleri kolaylaştırır elbet ama hepsinden daha önemli bir nokta var. İzin verin de çocuğunuz bu yaz doya doya 'çocuk' olsun. Oynasın, gülsün, gezsin, tozsun. Elbet yetenekleri çerçevesinde yönlendireceksiniz ama ipin ucunu kaçırıp da kurstan kursa sürüklemeyin artık şu evlatları. Sadece sokakta oynamanın tadını da alsın bu nesil. İlla bir yere götürecekseniz, ormana(tabi hala bulabilirseniz) götürün arada, bırakın ağaca tırmansın, bir kamlumbağa, bir kirpiyi canlı canlı görsün! Son olarak bir de işin diğer boyutu var, değinmeden bitirmeyelim. Çocuk başarılıysa her şey daha kolaydır. Oysa anne baba olarak bu konuda da dikkat etmemiz gerekenler var. Başarıları takdir etmek konusunda aşırıya kaçarsanız, çocuk bu ilgili sürdürebilmek adına sürekli başarılı olması gerektiğine inanabilir. Ve en iyi olmak için aşırı çaba, insanı, hele de bir çocuğu çok yorabilir. Sadece başarıya odaklı insanlar en ufak bir aksilikte yıkılır, hatadan ders alıp yeniden yürümeyi çoğu
Psikolog Irmak Gürcan Kerimoğlu Gönderen
karne günü ne yapmalı,
karnede zayıf not,
karnesinde zayıf olan çocuğa nasıl davranmalı,
verimli tatil nasıl olur
Anne baba olarak heyecanla bekleriz minik bebeğimizin ağzından çıkacak ilk kelimeyi..
"Anne" mi diyecek, "baba" mı.. Yoksa "mama" mı.. Belki de "dede".. Biz anneler genellikle çok da şanslı değiliz bu konuda, "b" "d" ve "m" haflerini daha kolay söyleyen bebeklerin ilk tercihi ya "baba" ya "mama" oluyor çoğunlukla..
Çocuğumuz büyürken onunla beraber gelişiyor konuşma yeteneği de, kendiliğinden gibi görünür ama aslında çevreyle birebir ilişkili bu gelişim.
Bazen de aksamalar oluyor.
Çocuğumuz o ilk kelimeyi ya da cümleyi bir türlü söyleyemiyor.Aile büyükleri, eş dost "Bekle nasılsa konuşacak, o zaman da sussun isteyeceksin" diyor,
"Zaten babası ya da annesi de geç konuştu" mazeretlerini duymaya başlıyorsunuz. Hele bir de bebeğiniz erkekse hiç endişelenmeye gerek yoktur çevreye göre, çünkü erkek çocuk zaten geç konuşur.
Peki ne zamana kadar beklemek gerekir?
Zamanı gelince kendi kendine konuşmaya başlar mı ya da anne baba olarak bir şeyler yapmanız gerekir mi?
Söz konusu konuşma becerisi olunca sorulacak çok soru var. Ama önce geç konuşma ve konuşma bozukluklarının tanısını yapmak en doğrusu.
-Gecikmiş konuşma: ,
En baştan kabul edelim, her çocuk biriciktir. Tıpkı diğer temel becerilerde olduğu gibi konuşma söz konusu olunca da her çocukta farklılıklar görmemiz normal. Kimi daha erken başlar kelimeler kullanmaya kimi daha geç. Aynı yaşta çocuğu olan iki annenin belki de birbirlerine ilk sorusu oluyor; "sizinki konuşmaya başladı mı?"Ama yapmayın çocukları birbirleriyle kıyaslayarak çıkarımlar yapmaya çalışmayın. Kendi çocuğunuzun gelişimini takip edin ve onu sadece kendi becerilerindeki ilerlemelere göre değerlendirin.
Tabi bunu yaparken bazı kriterleri göz önünde bulundurun. İki yaşını bitirdikten sonra, bir çocuk hala birkaç kelime söylemiyor, kısa cümleler kurmuyorsa, o zaman konuşması gecikmiş demektir.
Çocuğun “r”, “b”,”k” gibi sesleri yanlış çıkarması, mesela “araba” yerine “ayaba”, “abla” yerine “abya”, “kapı” yerine “tapı” demesi bu bozukluğa örnek.Önce sevimli gelir bu konuşma tarzı anne baba ve çevreye. Taklitler yaparak, tekrar tekrar söyleterek fark etmeden pekiştirilir bu konuşma bozukluğu. Ancak yıllar ilerledikçe kelimeler düzelmezse anne baba endişelenmeye ve daha önce sevimli bulduğu bu durumu eleştirmeye başlar.
Eğer çocuk dikkat çekmek için yanlış telaffuz yapıyorsa bu değişken tepkiler kafasını karıştırır.
Yok eğer ağız ve diş yapısındaki anormallik gibi fizyolojik bir bozukluk ya da motor becerilerde bir yetersizlik varsa çocuğun konuşmaktan çekinmesine hatta içe kapanmasına neden olabilirsiniz.
O yüzden en baştan bu konuya hassasiyet göstermekte fayda var. -Kekemelik: Çocuklarda çoğunlukla 2-5 yaş döneminde ve birden bire ortaya çıkabilir. Bazı uzmanlar kalıtımın etkisini savunur ama özellikle çocukluk dönemi kekemeliğinde psikolojik nedenler ön plana çıkıyor. Hatalı anne baba tutumları, yaşanan travmatik bir tecrübe, anne ya da baba kaybı gibi çocuğu kaygılandıran ve strese sokan durumlarda kekemeliğe neden olabiliyor.
Şimdi gelelim neler yapmamız gerektiğine.. Öncelikle çocuğunuzda geç konuşma ya da konuşma bozukluklarından biri görülüyor olabilir, hemen panik yapmayın.
Okul öncesi dönemde her 10 çocuktan birinde konuşma bozukluklarından biri görülüyor.
Tabi bu boş verin gitsin demek de değil.
Çok yüksek bir ihtimal olmasa da çocuğunuzun ileri düzey bir konuşma bozukluğu yaşamaması için eğer ihtiyaç varsa bir uzman tarafından tedavisi yapılmalı.
İşin bir diğer boyutu da az önce değindiğim sosyal uyum üzerindeki etkisi. Konuşmada güçlük yaşayan ve kendisiyle dalga geçileceğini düşünen ya da bu durumu tecrübe eden çocuk sosyal ortama uyum sağlamakta ve yaşıtlarıyla iletişim kurmakta güçlük çekiyor. Sonrasındaysa çeşitli sosyal fobilerin ortaya çıkma ihtimali artıyor.
Dolayısıyla kendi kendine geçer anlayışı çocuğa fayda sağlamıyor.
Eğer danıştığınız uzman sizin için bir tedavi programı uygun görürse en önemli noktanın sabır olduğunu unutmayın. Dünden bugüne mucize beklemeyin.Konuşma bozukluklarının tedavisi anne,baba,çocuk ve uzmanın dahil olduğu uzun bir süreç. sonuç alabilmek için sabırlı ve tutarlı adımlarla sonuna kadar yürümek gerekiyor. Çoğu zaman anne baba gördükleri ilk iyileşmede tedaviyi yarım bırakıyor ama bu durumda geri dönüşler olabiliyor.
Bahsettiğim tablo daha ileri vakalar için geçerli.
Herhangi bir gecikme ya da bozukluk olmasa dahi anne baba olarak, çocuğunuzun sağlıklı dil gelişimi için yapmanız gerekenler var elbet. -Çocuğunuzla her fırsatta konuşun!! Masal anlatın, kitap okuyun, oyun oynayın. Okul öncesi dönemde bir çocuğun en önemli rol modeli anne babası yani sizsiniz. Siz çocuğunuzla konuşurken ne kadar çok ve farklı kelime kullanırsanız, çocuğunuzun kelime dağarcığı o kadar genişleyecek.
-Yaşıtlarıyla zaman geçirebileceği fırsatlar yaratın. Günümüzde çocğu çocuk bir apartman dairesinde, anneanne, babaanne ya da bakıcı eşliğinde başka kimseyi görmeden geçiriyor günlerini. Ama unutmayın, çocuğun yaşıtlarıyla beraber vakit geçirmesi konuşma hevesini artırır ve pratik kazandırır.
-Çocuğunuzu konuşmaya teşvik edin ama zorlamayın.
Bazı anne babalar her şeyi çocuklarının yerine yapar. Cümlesini bitirmeden tamamlar, eliyle ya da gözüyle işaret ettiğini ikiletmeden verir. Bunun adı aşırı koruyucu kollayıcı tutum. Her şeyde olduğu gibi koruma-kollamada da aşırıya kaçmak ne size ne çocuğunuza fayda sağlar. Çocuğunun hayatını kolaylaştırdığını zannedersiniz ama aslında gelişimini engellersiniz.
Çocuğunuzu yaşına uygun beklentilerle cesaretlendirin. - Çocuğa çok yüklenmeyin.
Tıpkı aşırı koruyucu olmak gibi çocuğa yaşını ve gelişim özelliklerini aşan beklentilerle yaklaşmak da doğru değil. Sürekli tekrarlaması için kelimeler sıralamak, söylemesi için zorlamak çocuğun erken konuşmasını sağlamaz. Çocuklara bir şeyleri öğretmek için yaklaşmayın, vermek istediklerinizi oyunların, masalların, sohbetlerin içinde verin. İşinizin ne kadar kolaylaştığına siz bile şaşıracaksınız.
-Çocuğu gün boyu televizyon karşısında bırakmayın. Eğer anne baba olarak siz çalışıyorsanız, çocuğun bakımını üstlenen kişiye de çocukla mutlaka zaman gecirmesini, konuşmasını tembihleyin. Televizyondaki eğitici programlar sizin çocuğunuzla paylaşacağınız vakitler kadar yararlı olamaz.
Gün içinde az ilgi gören ve az konuşulan çocuklar çoğunlukla konuşmada çok geç kalıyor.
Vakit mi yetmiyor?
Unutmayın hiçbir ev işi çocuğunuzun gelişiminden daha önemli olamaz. İşler için ayırdığınız zamanlardan kısın, çocuğunuzla vakit geçirin. Bu kadar net. -Hatalı kelimelerin üzerinde durmayın. Anne babaların en sık yaptığı yanlışlardan biri de çocuğun hatalı kelimelerine aşırı ilgi ya da tepki göstermek.
Anne baba hatalı söylenen kelimeyi sempatik bulur, çocuktan tekrarlamasını ister hatta kendisi de o şekilde telaffuz ederse çocuk ilgiyi sürdürmek için hatalı söylemine devam eder. Kelime o şekilde yerleşir. Sonra sizin küçük kızınız/oğlunuz arkadaşları arasında konuşması konusunda alay konusu olursa neye uğradığını şaşırır. Anne babası hep gülüyorken arkadaşlarının dalga geçmesine anlam veremeyen çocuk ya saldırganlaşır ya içe kapanır. Anne babasından hataları konusunda aşırı tepki gören çocuklar da çoğunlukla kendini geri çeker. Azarlanmamak için mümkün olduğunca az konuşmaya hatta daha az iletişim kurmaya başlar.
En sağlıklı anne baba tutumu çocuğun konuşma sırasındaki hatalarının üzerinde durmayan başarılarını ise destekleyen anne baba tutumudur.
-Çocuğu damgalamayın. "Sen neden konuşmuyorsun bak arkadaşın ne güzel anlattı derdini.."
"Koca çocuk oldun hala beceremiyorsun şu kelimeyi söylemeyi"
"Durma, takılma, derin bir nefes al, şimdi kekelemeden devam et bakalım"
Bu eleştirileri, uyarıları unutun!
Yardımcı olduğunuzu zannederken çocuğunuzu daha fazla strese sokmak istemezsiniz herhalde. Sadece cümlelerinizle değil, haliniz tavrınızla da çocuğu telaşlandırmaktan kaçının.
Önce siz sakin olun. Çocuğun dudaklarına değil, gözlerine odaklanın.
Onun yerine cümlelerini tamamlamaktan kaçının.
Derdini anlatması için ona zaman tanıyın.
-Çocuğunuza her fırsatta sevginizi gösterin.
Çocuklar başarısız olduklarında en çok anne babalarının sevgisini kaybetmekten korkarlar. Konuşma bozuklukları beraberinde güven sorunlarıyla gelebilir. İşte bu nedenle çocuğunuza sevginizin onun başarılarıyla bağlantılı olmadığını, onu her koşulda destekleyip seveceğinizi gösterin. Dikkat ettiyseniz söyleyin demedim, gösterin. Çocuklar sözlere değil, davranışlara bakar ve inanırlar.
çocuklarda geç konuşma,