Ana Sayfa Hastalıklar Aşil Tendonu Kopması (Rüptürü) Nedir? Tedavisi, Belirtileri
Topuk kemiğini bacağın baldır kasına bağlayan bağ dokusu olan aşil tendonu ya da “kalsanus tendonu”, büyük bir halata benzeyen lifli bir dokudur. Vücuttaki en büyük tendondur.
Aşil tendonu kopması (rüptürü) neden olur?
Baldır kasları kasıldığı zaman aşil tendonu kasılır ve topuğu çeker. Böylece ayağınızın ucunu uzatabilir ve parmak uçlarınızda durabilirsiniz. Yürüme, koşma ve zıplama gibi aktivitelerde bu tendon hayati önem taşır.
Genellikle topuk kemiğinin 3 santim kadar yukarısında meydana gelen tam tendon yırtılmasına ise aşil tendonu yırtılması denir.
Aşil tendonu zedelenmesi neden olur?
Sıklıkla 25-40 yaş arası erkeklerde görülen aşil tendonu yırtıkları antrenman eksiği olan ve sadece hafta sonları spor yapanlarda daha sık rastlanır.
Basketbol, futbol, tenis gibi zıplama ve ani hareketlerin olduğu sporlar risk faktördür. Aşil tendonu yırtıkları için çeşitli sebepler söz konusudur.
Tekrarlayan mikrotravmalar, tendonda kanlanmanın azalması (dolaşım bozukluğu), tendona kortikosteroid enjeksiyonu bunlardan bazılarıdır.
Aşil tendonu yaşla veya kullanım azlığı nedeniyle de zayıflayabilir ve sakatlanma ve yırtılmalara karşı korunmasız hale gelir.
Ayrıca bazı hastalıklar (artrit ve diyabet gibi) ile ilaçlar da (örneğin kortikosteroitler ve bazı antibiyotikler) yırtılma riskini yükseltebilir.
Sakatlanma genellikle birçok kez zıplama, dönme ve koşma gerektiren eğlence amaçlı spor vakitlerinde meydana gelir.
Aşil tendonu zedelenmesi belirtileri
Ayak bileğinin veya baldırın arkasında –bir taş çarpmış veya kurşun yemiş gibi şeklinde tarif edilen– keskin bir ağrı; çok güçlü bir kapma veya şaklama sesi; topuk kemiğinin yaklaşık 3 santimetre üstünde bir çökme veya boşluk görülmesi; tendondaki hafif ağrılar ve şişliğin, aktiviteyle artması; akut baldır ağrısı ve şişliği; aşil tendonu üzerinde hassasiyet, ayak bileği çevresinde şişlik ve tendon yırtığı olan bölgede çöküntü rastlanan belirtiler arasındadır.
Tendon yırtığı nasıl teşhis edilir?
Aşil tendonu yırtıklarında teşhis genellikle fizik muayene ile konur. Röntgene çoğu zaman gerek kalmaz.
Ancak aşil tendon yırtılmaları genellikle burkulma veya hafif tendon sakatlığı olarak yanlış teşhis edilebildiğinden tanıda zorlanma söz konusu ise ultrasonografi veya MR desteği alınabilir.
Bu testler, aynı zamanda sakatlanmanın derecesine bağlı olarak, hangi tedavinin en iyisi olduğu konusunda da yol gösterici olabilir.
Cerrahinin riskli olduğu hasta grupları ile kısmi yırtıklarda klasik olarak diz üstü alçı ile tedavi gerçekleştirilir. Son yıllarda açı ayarlı yürüme botları (walking boot) da önerilmektedir.
Hastaların takibi sırasında tendon uçları arasındaki mesafeyi saptamak için ultrasonografi kontrolleri yapılır. Tekrar yırtık gelişmesi, kas güçsüzlüğü gibi sorunlar yüksek oranda görüldüğü için sadece yüksek riskli veya kısmi yırtığı olan hastalarda uygulanır.
Aşil tendonu ameliyatı ne zaman yapılır?
Tam aşil yırtığı olanlarda ideal tedavi ise cerrahidir. Operasyon acil olarak yapılırsa tendon uçlarında saçaklanma (spagetti bulgusu) çok olduğu için işlem zorlaşır. Bu nedenle ideal cerrahi zamanlaması 5 ve 7. gün arasıdır. Bu süre içinde hastalar kısa bacak ateli ile istirihata alınır.
Sigara yara iyileşmesini bozduğu için bırakılmalıdır. Cerrahiye geç alınmış vakalarda (6 haftadan sonrası) kas kısalmasına bağlı tendon uçları arasındaki mesafe artarak, cerrahi tedaviyi güçleştirir.
Bu tip hastalarda tedavilerine ek işlemlerin (turn-down flep, tendon transferleri veya allogreft) yapılması gerekebilir.
Önerilen Branşlar: Aile Hekimliği, Ortopedi, Acil Tıp
Önceki İçerikAstım Nedir? Belirtileri, Tedavisi, Nedenleri
Sonraki İçerikAşırı Terleme (hiperhidroz) Nedir? Nedeni, Belirtileri, Tedavisi