Tüzük - Çevirmenler Meslek Birliği
ÇEVİRMENLER MESLEK BİRLİĞİ TÜZÜĞÜ
Madde 1. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 4630 sayılı Kanunla değişik 42 nci maddesi ve “Fikir ve Sanat Eseri Sahipleri ile Bağlantılı Hak Sahipleri Meslek Birliği ve Federasyonları Hakkında Tüzük” hükümlerine göre merkezi Rasimpaşa cad. Nemlizade sok. No: 11 Urluoğlu İşhanı Kat:1 D: 2 34716 Kadıköy-İSTANBUL’da olmak üzere ÇEVİRMENLER MESLEK BİRLİĞİ (ÇEVBİR) adı altında bir meslek birliği kurulmuştur. Bu Meslek Birliği, “Fikir ve Sanat Eseri Sahipleri ile Bağlantılı Hak Sahipleri Meslek Birlikleri ve Federasyonları Hakkında Tüzük”ün 7 nci maddesi uyarınca İşlenme ve Derleme Eser Sahipleri alanında faaliyet gösterir.
Madde 2. Bu Tüzükte
d) Kanun : 5/12/1951 tarihli ve 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununu,
e) Tüzük: FİKİR VE SANAT ESERİ SAHİPLERİ ÎLE BAĞLANTILI HAK SAHİPLERİ MESLEK BİRLİKLERİ VE FEDERASYONLARI HAKKINDA TÜZÜK
g) Mali hak sahibi : Eser sahibi ile Kanunun 48 inci maddesi çerçevesinde mali hakları kullanma yetkilerini devralmış gerçek veya tüzel kişiler, anlamında kullanılmıştır.
Madde 3. ÇEVİRMENLER MESLEK BİRLİĞİNİN amacı;
a. Çevirmenlerin ilgili yasalarca tanımlanmış, işleme eser sahipliğinden kaynaklanan hakları konusunda, Birliğe üye olsun olmasın bütün çevirmenleri, çevirmen adaylarını ve kamuoyunu bilinçlendirmek,
b. Çevirmenlik mesleğine yönelik yasal mevzuattaki belirsizlik ve sorunların giderilmesi, yasalarca tanınan hakların genişletilmesi için çalışmak,
c. Çevirmenlik mesleğinin özgürce icra edilmesine, düşünce ve ifade özgürlüğünün sağlanmasına çalışmak,
d. Çevirmenler arasındaki mesleki dayanışmanın ulusal ve uluslararası düzeyde güçlendirilmesini sağlamak,
e. Çevirmenler arasında UNESCO Nairobi Tavsiye Kararı ve Avrupa Edebiyat Çevirmenleri Birliği’nin (CEATL) çevirmenliğe ilişkin etik değerlerinin yerleşmesi için çalışmak ve
Eser sahiplerinin ortak çıkarlarını korumak, 5846 sayılı Kanun ile tanınmış hakların idaresini ve takibini, alınacak ücretlerin tahsilini ve hak sahiplerine dağıtımını sağlamaktır.
Madde 4. Tüzüğün 8. maddesinde öngörülen şartları yerine getirerek Bakanlığa başvuruda bulunan Birlik, söz konusu madde gereğince Bakanlık tarafından izin verilmesinden sonra faaliyette bulunabilir.
Madde 5. Geçici Yönetim Kurulu Birlik organlarının oluşmasına kadar Birliğin işlerini yürütür ve Birliği temsil eder. Ayrıca üyelik niteliklerine ilişkin ölçütleri belirler.
Madde 6. Bu Birlik, Bakanlıkça hazırlanan ve Bakanlar Kurulunca onaylanan Tip Statüye uygun biçimde düzenlenmiş işbu Tüzüğün eklendiği kuruluş bildirisinin Bakanlığa verilmesiyle tüzel kişilik kazanır.
Madde 7. Birlik, Bakanlığa başvuru tarihinden ve en geç faaliyet izni verilmesinden itibaren altı ay içinde ilk genel kurul toplantısını yapmak ve organlarını oluşturmak zorundadır. Bu zorunluluğa uyulmaması halinde, birliğin feshi için Bakanlıkça genel hükümlere göre dava açılır.
İlk genel kurul toplantısının yapılabilmesi için 56 asıl üyenin toplantıda hazır bulunması gereklidir.
Madde 8. Birlik; kamu kurum ve kuruluşları, gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri ile ilişkilerinde, birliğe kayıtlı eser sahiplerinin haklarının takibinde, üyelerinin devrettikleri haklar çerçevesinde yetkilidir.
Eser sahipleri, birliğine devretmedikleri haklarını bireysel olarak takip edebilir.
Madde 9. Birlik, üyelerine ait fikir ve sanat eserlerinin kullanılmasını izlemek ve izinsiz kullananlar için girişimlerde bulunmakla yükümlüdür.
Madde 10. Birlik amacına ulaşmak için, mevzuatın verdiği imkânlar içinde aşağıdaki faaliyetlerde bulunur:
i)Meslek birliğinin özelliğine göre yapılacak faaliyetler:
1- Çevirmenlerin asgari hakları temelinde bir tipsözleşme hazırlamak ve işverenlerin çevirmenlerle yaptıkları sözleşmeleri bu sözleşmeyi esas alarak düzenlemelerini sağlamaya çalışmak,
2- Çevirmenlerin zorunlu sosyal güvenlik sistemi içine alınmaları, sağlık sigortası ve emeklilik hakkı gibi sosyal güvenlik haklarından tümü ile yararlanmalarını sağlamak için girişimlerde bulunmak,
3- Talep halinde çeviriyle ilgili ihtilafların giderilmesi konusunda bilirkişilik hizmeti vermek,
4- Gerek kendi başına, gerekse çeviri eğitimi veren akademik kurumlarla
iletişim ve işbirliği içinde mesleki bilgi ve becerilerin geliştirilmesine
yönelik ulusal ve uluslararası konferans, sempozyum vs. gibi ortak projeler,
ulusal ve uluslararası düzeyde paneller, atölyeler gerçekleştirmek,
faaliyetleri açısından gerekli gördüğü her alanda yayın yapmak, değişim programları geliştirmek,
5- Korsan yayıncılık, korsan çeviriler, kitap satışlarının azlığı gibi temel sorunların çözülmesi için resmi ve sivil her türlü kurum ve kuruluşlar nezdinde girişimlerde bulunmak ve anılan kurumlarla işbirliği yapmak,
6. Çevirmenlerin kendi aralarında bilgi ve deneyim paylaşımında bulunmasını sağlayacak platformlar yaratarak becerilerinin geliştirilmesi yönünde eğitsel faaliyetlerde bulunmak ve bu yolla ülkemizdeki çevirilerin niteliğini yükseltmek.
Madde 11. Birliğin asıl üye olma vasfına haiz ve Tüzükte öngörülen yeter sayıdaki kurucuların ad ve soyadları, doğum yerleri, doğum tarihleri, meslek veya sanatları, uyrukları, ikametgahları, nüfus cüzdanı örnekleri, tüzel kişiler için ticaret sicil kaydı ve vergi numaraları, birliğe asıl üye olabilme niteliklerini taşıdıklarını gösterir imzalı beyanları ilişikte yer almaktadır. (Ek 1)
Madde 12. Tüzükte öngörülen nitelikleri taşıyan herkes Birliğe üye olabilir. Üyeler Tüzüğün 13 üncü ve 14 üncü maddelerinde öngörülen kısıtlamalar dışında eşit haklara sahiptirler. Hiç kimse Birliğe üye olmaya veya Birlikte üye kalmaya zorlanamaz.Tüzel kişilerin üye olabilmesi Türk yasalarına göre kurulmuş olmaları koşuluna bağlıdır. Bu Birliğe üye olanlar, Tüzük gereğince aynı alanda faaliyet gösteren başka bir birliğe üye olamazlar. Eser sahipleri, üstlendikleri eser çeşitleri bakımından başka birlikler üye olabilirler.
Madde 13. Birlikte, asıl üye, yararlanan üye olmak üzere iki tür üyelik vardır.
Madde 14. Birliğe asıl üye olabilmek için aşağıdaki nitelikleri taşımak gerekir:
a) Eser sahibi olmak,
c) Birliğin koyacağı ölçütlere uygun olmak
Madde 15. Yararlanan üyeler aşağıda gösterilmiştir:
Eseri meydana getirmeyen ancak, miras ya da devren iktisap yoluyla veya doğrudan eserin mali haklarını kullanma yetkisine sahip olan kişiler,
Madde 17. Üye olmak isteyen gerçek ve tüzelkişiler, Birliğe yazılı olarak başvururlar. Kanunda, Tüzükte ve Birlik Tüzüğünde öngörülen nitelik ve ölçütleri taşıyanlar üyeliğe kabul edilirler. Başvurular yönetim kurulunca karara bağlanır ve başvuru tarihinden itibaren otuz gün içinde ilgiliye yazı ile duyurulur.
Üyeliğe kabul edilenler, asıl yararlanan üyeler için ayrı ayrı tutulan deftere sıra numarası ile yazılır.
Madde 18. Başvuranın hangi birliğe üye olabileceği konusunda birlikler arasında çıkacak uyuşmazlıklar, o alanda kurulmuş olan federasyonca karar bağlanır. Bu alanda federasyon kurulmamışsa uyuşmazlık Bakanlık kararı ile çözümlenir. Birlik ile üyeleri arasındaki üyelikle ilgili uyuşmazlıklar Birlik genel kurulunda çözülür.
Madde 19. Üyelik, ölüm, tüzelkişiliğin sona ermesi, üyelikten çekilme veya üyelikten çıkarılma ile sona erer. Bu durumda, üyelik kaydı yönetim kurulu kararıyla açıklanması da yapılarak defterden silinir.
Madde 20. Üyeler, yazılı başvuru ile Birlik üyeliğinden çekilme isteğinde bulunabilirler. Üyelik, bu başvuruyla sona erer.
Madde 21. Asıl ve yararlanan üyeler aşağıdaki hallerde yönetim kurulunun önerisiyle ve haysiyet kurulu kararıyla üyelikten çıkarılabilir:
c) Yetki belgesine aykırı davranışları, yazılı uyarıya rağmen sürdürmek,
Madde 22. Birliğin zorunlu organları şunlardır:
Birliğin ihtiyaçları doğrultusunda genel kurul kararı ile ihtiyari organlar oluşturulabilir. İhtiyari organların kurulabilmesi için Yönetim Kurulu veya Birlik üye tam sayısının üçte birinin yazılı teklifi bulunmalıdır. Yapılan bu teklif üzerine Genel Kurul tarafından ihtiyari organların kurulmasına ve yetkilerinin belirlenmesine karar verilir.
Madde 23. Genel Kurul birliklerin asıl üyelerinden oluşur.
Madde 24. Genel Kurulun görev ve yetkileri aşağıda gösterilmiştir:
c) Üyelik türüne ilişkin uyuşmazlıkları karar bağlamak,
i) Birlik tüzüğündeki değişiklik önerileri ile yönerge önerilerini karar bağlamak,
k) Birliğin aynı amaçlı uluslar arası kuruluşlara katılması veya bunlarla işbirliği yapması konularında karar vermek,
m) Üyelik niteliğine ilişkin ölçütleri belirlemek,
o) Mevzuat ve Birlik Tüzüğü ile verilmiş diğer görevleri yapmak
Madde 25. a)Genel kurulun toplanması Genel kurulun olağan toplantısı iki yılda bir, en geç mart ayının sonuna kadar birlik tüzüğüyle belirlenmiş genel merkezin bulunduğu il merkezinde yapılır.
b)Genel kurulun toplantıya çağrılması Genel kurul toplantısı, genel kurul üyelerine; toplantının, çoğunluk sağlanamadığı takdirde yapılacak ikinci toplantının yerini, gününü, saatini gündemini ve toplantıya katılacak üyelerin adlarını belirten liste bir yazıyla duyurulur. Çağrı yazısının toplantı gününden en az otuz gün önce taahhütlü olarak postalanması veya üyelere imza karşılığında elden verilmesi gerekir.
Toplantı yeri, günü, saati ve gündemi toplantı gününden en az on beş gün önce valiliğe ve Bakanlığa yazı ile bildirilir. Bu yazıya, toplantıya katılacak üyelerin listesi de eklenir. Bakanlık, toplantıda bir Hükümet komiseri bulundurur.
c)Toplantı yeter sayısı ve yapılış usulü Genel kurul, üye tam sayısının yarısından bir fazlasıyla toplanır. İlk toplantıda yeter sayı sağlanamazsa ikinci toplantıda çoğunluk aranmaz. Ancak, ikinci toplantının yapılabilmesi için, katılan üye sayısının, yönetim, denetleme ve haysiyet kurulları asıl üye sayılarının toplamının iki katından az olmaması gerekir.
Madde 26. Yönetim kurulu genel kurulca asıl üyeler arasından iki yıl için gizli oyla seçilen en az beş asil üyeden oluşur. Ayrıca üye sayısınca yedek üye seçilir.
Madde 27. Yönetim kurulu, en az üç üyeyle toplanır. Kararlar üye tam sayısının salt çoğunluğuyla alınır. Mazeretsiz olarak üst üste üç toplantıya katılamayan üyelerin yönetim kurulu üyeliği düşer.
Madde 28. Yönetim kurulunun görev ve yetkileri aşağıda gösterilmiştir.
a) Eser sahiplerinin ortak çıkarlarını korumak, haklarının idaresi ve takibi için gerekli çalışmaları yapmak ve üyelerinin haklarına tecavüz durumunda ilgili mercilere başvurmak,
b) Genel sekreter ile merkez şubelerde çalışacak personeli görevlendirmek görevlerine son vermek bunların özlük, ücret, sosyal hakları ve çalışmaları ile diğer hususlara ilişkin usul ve esasları belirlemek,
e) Birlikçe tahsis olunacak tazminat ve telif ücretlerinden kesilecek Birlik payına ve kullanım tarzlarına ilişkin tarifeleri yapmak ve genel kurula sunmak,
g) Asıl üyelik, yararlanan üyelik başvurularını karara bağlamak,
Madde 29. Birlikler yönetim kurulu başkanı tarafından temsil edilir.
Hakların izlenmesinde, birliğin kamu kurum ve kuruluşlarıyla ve üçüncü kişilerle ilişkilerinde genel sekretere ve şubelerine en yüksek görevlisine, yönetim kurulu kararıyla imza yetkisi verilebilir.
Madde 30. Denetleme kurulu, genel kurulca asıl üyeler arasından iki yıl için gizli oyla seçilen en az üç üyeden oluşur. Ayrıca asıl üye sayısınca yedek üye seçilir. Denetleme kurulu seçimi izleyen üç gün içinde asıl üyeler içinden bir başkan seçer.
Madde 31. Denetleme kurulu, yönetim kurulunun hesap ve işlemlerini, Birlik Tüzüğünde belirtilen esas ve usullere göre altı ayda bir denetler. Sonuçlarını düzenleyeceği raporlarla yönetim kuruluna, iki yıllık raporlarla da genel kurula sunar. Denetleme kurulu, raporlarının bir örneği de Bakanlığa gönderilir.
Madde 32. Teknik-bilim kurulu genel kurulca asıl üyeler arasından iki yıl için gizli oyla seçilen en az üç üyeden oluşur. Ayrıca asıl üye sayısınca yedek üye seçilir. Teknik-bilim kurulu, seçimi izleyen üç gün içinde üyeleri arasından bir başkan seçer.
Madde 33. Teknik-bilim kurulu, meslek birliğinin uzmanlık alanına giren konularda inceleme ve araştırmalar yapmak, ilgili kurullara önerilerde bulunmak, yönetim kurulunca incelenmesi istenilen konularda raporlar düzenlemek, bunların bir örneğini yönetim kuruluna, bir örneğini de denetleme kuruluna vermek ve Birlik Tüzüğünde belirtilen diğer işleri yapmakla görevlidir.
Madde 34. Haysiyet kurulu genel kurulca asıl üyeler arasından iki yıl için gizli oyla seçilen en az üç üyeden oluşur. Ayrıca asıl üye sayısınca yedek üye seçilir. Kurul seçimi izleyen üç gün içinde asıl üyeler arasından bir başkan seçer.
Madde 35. Haysiyet kurulu disiplin yönergesini uygulamakla görevlidir. Disiplin yönergesi haysiyet kurulunca hazırlanır, yönetim kurulunca incelenir ve genel kurulca kabul edilir.
Madde 36. Birliğin organlarına seçilen asıl ve yedek üyelerin ad ve soyadları, baba adları, doğum yerleri, doğum tarihleri, meslek ve ikametgahları, seçimleri izleyen yedi gün içinde yönetim kurulu başkanlığınca Bakanlığa ve valiliğe, valilikçe de İçişleri Bakanlığına yazı ile bildirilir.
Madde 37. Birlik, ihtiyaçları doğrultusunda yönetim kurulunun önerisi ve genel kurulun kararıyla şube açabilir. Şubeler kendi bölgelerindeki üyelerle Birlik merkezi arasındaki bağlantıyı sağlarlar.
Birlik, ayrıca genel sekretere bağlı bir merkez müdürlüğü kurabilir. Merkez müdürlüğü, yönetim kurulunun önerisiyle ve genel kurulun kararı ile kurulur. Burada çalıştırılacak personelin sayısı ve ücretleri genel kurul kararıyla belirlenir.
Madde 38 Birliğin ilk hesap günü, bu birliğin kurulduğu günden başlar, genel kurulca bütçesinin kabulüyle sona erer.
Madde 39. Birlik gelirleri aşağıda gösterilmiştir.
Faiz, Hazine Bonosu ve Devlet tahvil gelirleri,
Madde 40. Üyelerin yetki belgesinde belirttiği eserlerine ilişkin mali haklarının takibi ile ücretlerinin tahsili ve dağıtımı Birlik tarafından yapılır.
Bunun için üyeler, Kanunun 20 nci maddesi uyarınca ve değişik 80 inci maddesi(42/A) çerçevesinde Bakanlıkça çıkarılan yönetmelikle belirlenen genel esaslara uygun bir yetki belgesini birliğe verirler. Bu yetki belgesinde üyelerin mali haklarının adli makamlar ve icra müdürlüklerinde takibi ve hukuki gereklerin yerine getirilmesine ilişkin açık yetki verilir.
Madde 41. Birlik, aldığı yetki belgeleri çerçevesinde eserlerin kullanımına ve tarifelere ilişkin sözleşmeleri yaparken:
Ulusal ve uluslar arası uygulamalar dikkate alınarak, eserlerin yayınlarda kullanımı karşılığı ödenecek ücretlerin makul seviyede belirlenmesi,
Eserlerin kullanım sıklığı,
Kullanılan her eser başına bir ücret,
Saniye ve dakika bazında birim ücret,
Madde 42. Birlik ile yayın kuruluşları arasında yapılan sözleşmelerde, taraflar arasında sözleşmenin uygulanmasından doğabilecek uyuşmazlıkların tahkim yoluyla veya oluşturulacak uzlaştırma kurulu aracılığıyla çözümlenmesi öngörülebilir.
Madde 43. Birlikçe tahsil olunan ücretler, Birlik payı düşüldükten sonra yılda dört kez, tazminat bedelleri ise, tahsili giderleri ile Birlik payı düşüldükten sonra tahsilini izleyen on beş gün içinde hak sahiplerine ödenir.
Ücret ve tazminat bedellerinin dağıtılmasına ilişkin ödeme planları üçer aylık dönemler halinde Bakanlığa bildirilir.
Madde 44. Yönetim, denetleme, teknik-bilim ve haysiyet kurullarına katılan üyelere, her toplantı günü için, toplantıların sonunda düzenlenecek tutanak esas alınarak huzur hakkı, merkez dışından gelen üyelere ayrıca yolluk ve gündelik verilir.
Madde 45-Tüzüğün “Genel kurul kararıyla fesih” başlıklı 43 üncü “Mahkeme kararıyla fesih” baçlıklı 44 üncü, “Kendiliğinden dağılmış sayılma” başlıklı 45 inci ve Tasfiye başlıklı 46 ncı madde hükümleri bu Birlik içinde uygulanır.
Madde 46. Birlik, aşağıda gösterilen defterleri tutmak zorundadır.
Bütçe, kesin hesap ve bilanço defterleri,
Madde 47. Birliğe üye olanlar, hakların idaresini verdikleri eserlerin bir örneğini, çoğaltılmayanların maket, resim veya fotoğraflarını ya da diğer fiziki ortamlara yüklenmiş biçimlerini, Birlikçe hazırlanan bildirime bağlı olarak tesis edilecek arşiv için birliğe vermek zorundadır.
Birlik oluşturacağı arşiv için kendi alanlarında faaliyet gösteren kamu tüzelkişileri ve özel hukuk tüzelkişileri ile işbirliği yapar.
Uluslar arası Kuruluşlarla İlişkiler
Madde 48. Birlik, yurt dışındaki aynı amaçlı kamu kurum ve kuruluşlarıyla gerçek ve özel hukuk tüzelkişi ve kurumlarıyla işbirliği yapabilir.Bu işbirliği sonucunda yapılacak protokoller Bakanlığa bildirilir. Birliğin uluslararası meslek birliklerine üye olması ilgili mevzuat çerçevesinde izin verilmesine bağlıdır.
Madde 51-Bu Tüzükte hüküm bulunmayan hallerde Fikir ve Sanat Eseri Sahipleri ile Bağlantılı Hak Sahipleri Meslek Birlikleri ve Federasyonları Hakkında Tüzük hükümleri uygulanır.
Madde 52. Birlik, işbu Tüzüğün uygulanması ile ilgili yönergeleri genel kurul dışında zorunlu organların oluşmasından sonraki altı ay içinde yürürlüğe koyar.
Madde 53. Bu tüzük yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Madde 54. Bu tüzük Kültür ve Turizm Bakanlığınca yürütülür.