Tüketici Hakları Ürün İadesi - Bahadirhan.com İstanbul Avukat
Tüketicilerin karşılaşabilecekleri sorunlara ilişkin yasal düzenlemeleri içeren mevzuat 28.05.2014 tarihinde yürürlüğe giren 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’dur. Aşağıda açıklayacağımız hususlarda bu tarihten sonra gerçekleştirilecek olan tüketici sözleşmeleri için geçerlidir. Bu tarihten önce gerçekleştirilen tüketici sözleşmeleri bakımından yürürlükten kalkan 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun hükümleri uygulanacaktır. Tüketici hakları ürün iadesi denildiği zaman bunu iki başlık altınca incelemekte fayda bulunmaktadır. Bunlardan birinci başlık ayıplı mal iadesi, ikinci başlık ise tüketici cayma hakkı başlığıdır.
Ayıplı mal iadesi ile kastımız tüketicinin ister internet üzerinden satın almış olsun isterse mağazadan satın almış olsun üründe hukuki olarak ayıp şeklinde tabir edilen bir kusurun, eksikliğin bulunması halidir. Tüketici cayma hakkı ise sadece internet üzerinden gerçekleştirilen tüketici sözleşmeleri için Kanun’da tüketici lehine öngörülmüş bir iade hakkıdır.
1. Ayıplı Mal İadesi
Ürün iadesi başlıklarından ilki ayıplı mal iadesi tüketicinin satın aldığı ürün veya hizmetin taraflarca kararlaştırılmış olan örnek ya da modele uygun olmaması ya da objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımaması halini ifade etmektedir. Örnek vermek gerekirse su geçirmez olduğu iddiasıyla satışa sunulan bir kar botunun su geçirmesi halinde ayıplı mal iadesi hükümleri gündeme gelecektir. Hizmet bakımından örnek vermek gerekirse kuru temizleme için verilen takım elbisenin üzerinde hâlâ bir takım lekelerin kalmış olduğunun anlaşılması hali ayıplı hizmete örnek teşkil edecektir.
Peki ayıplı ürün veya hizmet alımı halinde tüketicinin sahip olduğu haklar nelerdir ?
Kanun’da hem ayıplı mal hem de ayıplı hizmet bakımından tüketiciye 4 farklı seçenek sunulmaktadır.
Ayıplı mal halinde tüketicinin seçimlik haklı şunlardır:
Ayıplı hizmet halinde tüketiciye tanına haklar ise şunlardır:
Ayıplı Ürünün İade Etmek İçin Süre Koşulu
Kural olarak ayıplı ürünün satın alınmasından itibaren 6 ay içerisinde ortaya çıkan ayıpların satın alış esnasında var olduğu karine olarak kabul edilir. Bunun aksini iddia eden satıcı iddiasını ispatlamak mecburiyetindedir. Ayıp ortaya çıktığında tüketici makul bir süre içerisinde seçimlik haklarından birini kullandığını satıcıya bildirmek ve satıcı da masrafları kendisine ait olmak üzere seçim hakkının gereğini yerine getirmek mecburiyetindedir.
Kanun ayrıca üst sınır olarak bir takım zamanaşımı süreleri de öngörmüştür. Ayıplı mal iadesi için tüketicinin hakkı satım tarihinden itibaren 2 yıl geçmekle zaman aşımına uğrar. Konut veya tatil amaçlı taşınmaz mallarda ise bu süre 5 yıldır. Ayıplı hizmet halinde de zamanaşımı süresi 2 yıl olarak öngörülmüştür. Ancak gerek ayıplı mal gerekse de ayıplı hizmet satıcının ağır kusuru veya hilesi ile gizlenmişse zamanaşımı hükümleri uygulanmayacaktır. Örneği satıcının defolu olduğunu bildiği malları bu durumu belirtmeksizin, gizleyerek satması halinde tüketici herhangi bir zamanaşımı ile bağlı olmaksızın kanundan doğan seçimlik haklarını kullanabilecektir.
2. Tüketici Cayma Hakkı
Ürün iadesi başlıklarından ikincisi olan tüketici cayma hakkı, sadece internet üzerinden satın alınan ürünler için öngörülmektedir ve hiçbir gerekçe göstermeksizin ürünü iade etme hakkı verir. Cayma hakkı 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 48. maddesinde düzenlenmiştir. Cayma hakkı yani ürünün koşulsuz olarak iade edilmesi hakkı SADECE internet üzerinden alınan ürünler için geçerli olup, mağazadan alınan ürünler bakımından geçerli değildir. Mağazadan alınan ürünlerin iade edilebilmesi için yukarıda anlatılan ayıp koşullarının oluşması gerekir.
Kanun cayma hakkının kullanılabileceği sözleşmeleri “satıcı veya sağlayıcı ile tüketicinin eş zamanlı fiziksel varlığı olmaksızın, mal veya hizmetlerin uzaktan pazarlanmasına yönelik olarak oluşturulmuş bir sistem çerçevesinde, taraflar arasında sözleşmenin kurulduğu ana kadar ve kurulduğu an da dâhil olmak üzere uzaktan iletişim araçlarının kullanılması suretiyle kurulan sözleşmeler” olarak tanımlamaktadır. İnternet bunun en önemli ve yaygın örneği olduğu gibi örneğin televizyondan tanıtımı yapılan bir ürünün telefon aracılığı ile sipariş verilmesi de bu kapsamda kabul edilir.
Bu tür sözleşmelerde satıcının edinimini ifa etmesi yani ürünü teslim etmesi için 30 günlük süre öngörülmüştür. Satıcının 30 gün içerisinde ürünü teslim edememesi halinde tüketici sözleşmeyi feshederek ödeme yapmaktan kaçınabileceği gibi eğer ödemeyi peşinen yaptıysa verdiği parayı geri isteyebilir. Ayrıca bu gecikmeden doğan zararını tazmin etme hakkı da saklıdır.
Tüketicinin Koşulsuz Gerekçesiz İade Hakkı
Gelelim asıl konumuz internet üzerinden satın alınan ürünlerin tüketici tarafından koşulsuz ve gerekçesiz bir şekilde iade hakkına. Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’a göre tüketici internet üzerinden aldığı veya mesafeli satım sözleşmesi kapsamında diğer iletişim araçları ile (örneğin televizyondan tanıtımı yapılan bir ürünü telefonla almak gibi) satın aldığı ürünü hiçbir gerekçe göstermeksizin 14 gün içerisinde iade etme hakkına sahiptir. Üstelik satıcı satış öncesinde tüketiciyi 14 günlük cayma hakkı konusunda yeterince bilgilendirme yapmamış ise bu 14 günlük süre uygulanmadan tüketici 14 günü aşan bir sürede de (bu süre toplamda ürün teslimi üzerinden 1 yılı geçmemek şartıyla) ürünü iade edebilecektir.
Tüketicinin ürünü teslim aldıktan sonra 14 gün içerisinde cayma hakkını kullanmak istediğini satıcıya bildirmesi akabinde satıcının 10 gün içerisinde tüm masraflar kendisine ait olmak üzere ürünü iade almak ve tüketicinin ödediği bedeli de kendisine iade etmek yükümlülüğü bulunmaktadır.
Cayma hakkının kullanılamayacağı bir takım ürün ve hizmetler Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği 15. maddede sayılmıştır. Bu ürünler cayma hakkı istisnaları konulu yazımızda ele alınmıştır. Ayrıca bu konuyla ilgili daha ayrıntılı bilgi için tüketici hakları nelerdir başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz.
Etiketler:Ayıplı Mal İadesi, Cayma Hakkı