Kortizon Tedavisinde Beslenme | SENCE SAĞLIK
Kortizol vücutta böbrek üstü bezlerimizden salgılanan bir hormondur ve görevi vücutta karbonhidrat ve yağ metabolizmasını dengelemektir. Tıbbi tedavilerde sıkça kullanılır. Genelde vücutta üretilmediği yada az üretilmesi halinde dışardan tıbbi tedavi olarak yapılan takviyelerdir. Güçlü bir hormon olduğu için hem doktor kontrolü dışında kullanmamak hem de kullanırken kortizon tedavisinde beslenme yöntemini uygulamak önemlidir. Aksi halde ciddi yan etkileri vardır.
Kortizol hormonu gün içinde farklı saatlerde salgılanır ve bu farklılık genelde vücut ısısına, kan basıncına ve zamana göre değişiklikler gösterir. En çok salgılandığı saatler sabah saatleridir. Özellikle sinirli ve gergin olunan durumlarda miktarı 10 katına kadar çıkar. Doğumdan sonraki 3.haftada başlar ve ölüm anına kadar devam eder.
Kortizon Tedavisine İhtiyaç Duyulan Hastalıklar
Bir çok hastalık için tedavi seçeneğidir. Hastalığın cinsi ve şiddetine göre doktor tarafından uygulanması gerekir. Fazla miktarlarda alınması halinde ciddi yan etkilere ve başka hastalıkların oluşmasına neden olur.
Kal ve damar hastalıkları
Göz hastalıkları en yaygın ihtiyaç duyulan hastalıklardır.
Kortizon tedavisi bilinçsiz veya çok uzun süre kullanılırsa yan etki olarak bazı hastalıkları ortaya çıkarabilir.
Diyabet: kortizon insülin hormonuna karşı zıt etki ile çalışır ve kan şekerinde yükselmelere neden olur. Vücutta şeker metabolizmasını bozarak iştah açılmasına neden olur. Bunun sonucu daha çok yemek yemek ve kilo artışı ve tekrar diyabet riski olarak karşımıza çıkar.
Yüksek tansiyon ve Ödem : Kortizon hormonu vücutta su ve tuz tutulmasına neden olarak ödem ve tansiyon problemi olarak kaşımıza çıkar. Bu durumda başta böbrek hastalıkları olmak üzere kalp yetmezliği ve hipertansiyon gibi hastalıklar olarak karşımıza çıkar.
Psikolojik Bozukluklar: Kortizon kullanan kişilerde bu güçlü hormonun yan etkisiyle kaygı bozukluğu (anksiyete) , depresyon görülme olasılığı yüksektir. Bunlar iştah açıklığına da yol açar.
Cushing Sendromu: Yüksek doz ve uzun süreli kullanımının yan etkisi olarak ortaya çıkabilir. Belirtileri omuz ve karında yağ birikmesi, kaslarda erime ve kemik erimesidir. Kol ve bacaklar incedir.
Kortizon Kullanımında Beslenme Tedavisi
Bu tedavide tuz kullanımı ciddi oranda azaltılmalıdır. Çünkü kortizon tuzun böbreklerden geri emilimini azaltır. Bu azaltma sadece yemeklere atılan tuz olarak algılanmamalıdır. Ekmek, peynirdeki tuz, soda tüketimi, paketli gıdalar hepsi değerlendirmelidir. Bu süreçte paketli gıdalar kısıtlanmalı, peynir ve zeytin tuzsuz tercih edilmelidir ve tuzsuz ekmek kullanılmalıdır.
Kortizon hormonu alan hastalarda kemik yıkımı hızlanır çünkü kalsiyumun bağırsaktan emilimi azalır. Bu yüzden kalsiyumdan zengin beslenilmelidir. Bu süreçte süt, tuzsuz peynir, yoğurt, kurubaklagil, yeşil yapraklı sebzeler düzenli tüketilmelidir.
Kortizon böbrekte tuz tutarken aynı zamanda potasyumu da atıyor. Potasyum kaybı kas güçsüzlüklerine neden olur ve kalbin kasılmasını olumsuz etkiler. Bu yüzden bu tedavi sürecinde potasyumdan zengin besinleri düzenli kullanmak gerekiyor
Tatlı Besin İsteği
Kortizon tedavisi alan hastalarda vücuttaki şeker metabolizması bozulduğu için hem yağlı hem de tatlı besinlere karşı istek artar ve vücut bu besinlere karşı doygunluğunu hissetmez. Bu yüzden bu süreçte rafine şekerli, yüksek yağlı, paketli ürünlerden uzak durulmalıdır. Meyveler ile tatlı ihtiyacı giderilebilir meyvelerden tatlılar yapılabilir.
Kortizon hormonu karbonhidrat ve yağ metabolizmasına etki ettiğinde ve bu süreçte kilo ve ödem artışına neden olduğu için yağ depolarının önüne geçmek adına bol hareket edilmelidir.
Bol yeşil yapraklı sebze tüketilmesi ve bunların iyi yıkandığından emin olmak önemlidir.
Şeker, paketli ürünler, katkı maddeleri olan ürünler tüketilmemelidir.
Kahve ve siyah çay tüketimi günde max. 2 bardak olmalıdır.
Her gün 2-2,5 litrenin altına düşülmemelidir.
Geceleri kan şekeriniz düşebilir baş ucunuzda tuzsuz ekmek veya tuzsuz çiğ kuruyemiş bulundurun.