SUT HEPATİTLERİ NASIL TEDAVİ EDİYOR? - PDF
Download "SUT HEPATİTLERİ NASIL TEDAVİ EDİYOR?"
1 SUT HEPATİTLERİ NASIL TEDAVİ EDİYOR? Dr. Bahar ÖRMEN İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Kliniği
2 Kronik Hepatitlerde Tedavinin Hedefi Kronik Hepatit B (KHB) de; kalıcı virolojik supresyon ve HBs Ag serokonversiyonunu sağlamak Kronik Hepatit C (KHC) de; hastalığı eradike etmek Ortak hedef : İlerleyici karaciğer hasarını önlemek Karaciğer sirozu gelişimini önleyerek nakil ihtiyacını azaltmak Hepatosellüler kanser (HSK) gelişim riskini azaltmak Hastaların yaşam kalitesini iyileştirmek Yaşam süresini uzatmak Sağlıklı kişilere bulaş riskini azaltmak *EASL Clinical Practice Guidelines: Management of chronic hepatitis B virus infection.european Association for the Study of the LiverJournal of Hepatology 2012, 57 : *APASL consensus statements and management algorithms for hepatitis C virus infection. Hepatol Int DOI /s
3 Dünya Avrupa Karaciğer Araştırmaları Derneği Amerikan Karaciğer Hastalıkları Derneği Asya - Pasifik Karaciğer Araştırmaları Derneği
5 Türkiye de KHB ve KHC tedavileri Türkiye Cumhuriyeti Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulamaları Tebliği (SUT) hükümleri çerçevesinde uygulanmaktadır. Son değişiklik
6 SUTTA KRONİK HEPATİT B TEDAVİ PRENSİPLERİ
7 Olgu 22 yaşında, kadın, Evli, çocuğu yok HBsAg (+) AntiHBc IgM ( -) AntiHBc IgG (+) HBeAg (+) / AntiHBe (-) ALT: U/L (3ay ara ile 1yıllık izlem) HBV DNA: 2x10 7 IU/mL (6.8 x 10 7 kopya/ml) Delta ab (-) Otoantikorlar (-) Trombosit, koagülasyon, alb/glob, bilirubin değerleri normal Batın ultrasonografi: karaciğer kaba granüler yapıda normal büyüklükte, dalak büyüklüğü normal
9 SUT KHB tedavisine başlayabilme koşulları neler? Tedaviye başlayabilmek için Karaciğer biyopsisi (KCB) şart!!! Biyopsi şartı aranmayan durumlar: * Protrombin zamanında 3 sn den fazla uzama * Trombosit sayısı < /mm 3 * Kanama eğilimini artıran hastalıklar * Kronik böbrek yetmezliği * Biyopsiye engel yer kaplayıcı lezyonun varlığı * Karaciğer sirozu * Gebelik
10 Olgu Karaciğer biyopsisi (İSHAK): HAİ: 6 / 18 Evre: 2 / 6
11 KHB de tedaviye başlama kriterleri nelerdir? KCB Erişkin (>18yaş) HAI 6 veya Evre 2 (ISHAK) Çocuk (2-18 yaş) HAI 4 veya Evre 2 (KNODELL) HBV DNA (10 4 )kopya/ml ( IU/mL) (10 4 )kopya/ml ( IU/mL) ALT Tedavi - İnterferon(IFN) / Pegile IFN(PegIFN) / oral antiviral > 2xNÜS IFN / lamivudin (3mg/kg/gün)
12 IFN / Peg IFN kullanım şartları ERİŞKİNDE IFN / PegIFN ALT > 2xNÜS HBe Ag(+) HBe Ag (-) HBV DNA 10 9 kopya/ml HBV DNA 10 7 kopya/ml 48 hafta ÇOCUKLARDA IFN Tedavi süresi 24 haftadır. Tedavi bitiminde en az 1 yıllık ara sonrası tedavi şartlarını taşıyanlara ikinci kez 24 haftalık tedavi verilebilir. IFN toplam dozu: 30 MÜ/hf, 120 MÜ/ay
13 Oral Antiviral başlarken HBV DNA 10 7 kopya/ml ( IU/mL) *Lamivudin 100 mg/g *Telbivudin 600 mg/g Tedavinin 24. haftasında HBV DNA 50 IU/mL (300 kopya/ml) HBV DNA >10 7 kopya/ml (> IU/mL) Diğer oral antivirallerden biri ile tedaviye başlanabilir Adefovir/Entekavir/ Tenofovir Tedavisinin 1. yılı sonunda HBV DNA (+) Tedaviye diğer bir antiviral eklenebilir. Diğer oral antivirallere geç
14 Olgu Genç- bayan Çocuk isteği Kısa süreli tedavi isteği İleri düzeyde Karaciğer patolojisi yok HBe Ag (+) HBV DNA 10 9 kopya/ml Peg IFN Oral antiviral
15 Olgu Tedavi: Peg IFN alfa 2b (80 µg/hafta SK ) Süre: 48 hafta İlaç doz değişikliği yada tedavi kesmeyi gerektiren yan etki saptanmadı Tedavi sonu: HBV DNA: 2,7x10 4 IU/mL HBeAg (+) / AntiHBe (-) ALT normal Hasta sosyal güvence problemi yüzünden bir süre kontrole gelmedi!!!
16 Olgu 4 ay sonra; *HBV DNA: 2,23x10 6 IU/mL *HBeAg (+) *ALT normal Tedavi için tekrar görüşüldü Tenofovir disoproksil 245mg tb 1x1/G PO başlandı Tenofovir tedavisinin 9. ayında; * HBeAg (+) ve AntiHBe (+) * HBV DNA <20 IU/mL * ALT normal
17 Oral antiviral tedavi altında iken Negatif olan HBV DNA nın pozitifleşmesi veya HBV DNA nın 10 kat yükselmesi ile başka bir oral antiviral ajana geçilebilir veya almakta oldukları tedaviye ikinci bir oral antiviral eklenebilir. Başka bir antiviralden lamivudine geçişte ve Entekavir / adefovir tenofovire geçişte bu koşullar aranmaz!!!
18 Oral antiviral tedavinin sonlandırılması Tedavinin sürdürülebilmesi için her yenilenen raporda; HBsAg(+) / HBsAg (-) ve AntiHBs (-) belirtilmelidir HBsAg (-) hastalarda AntiHBs (+) leşmesinden sonra en fazla 12 ay daha sürdürülür Oral antiviral tedavilerde; ilk rapor süresi en fazla 6 ay sonraki rapor süreleri 1 yılı geçemez Raporun yenilenmesinde tedaviye başlama kriterlerinin hastanın tedavisine başlandığı tarihdeki SUT hükümlerine uygun olduğu yeni raporda belirtilir
19 Karaciğer sirozunda tedavi Biyopsi şartı yok Karaciğer sirozunda HBV DNA (+) veya HCV RNA (+) olması tedaviye başlamak için yeterli Tedavi süreleri KHB ve KHC tedavisinde olduğu gibidir
20 İmmünsupresif ilaç tedavisi, sitotoksik kemoterapi, monoklonal antikor tedavisi uygulanmakta olan hastalarda tedavi HBsAg (+) KHB HBsAg (-) HBV DNA(+/-) HBV DNA(+) (İnaktif HBV ) (Gizli HBV) KHB tedavi ve/veya prensipleri Anti HBc (+) ALT yüksekliği ve Karaciğer biyopsi şartı aranmaksızın tedavi süresince ve bu tedavinin bitiminden itibaren en fazla 12 ay süre ile lamivudin tedavisi
21 Karaciğer transplantasyonu yapılan hastalarda tedavi HBV ye bağlı karaciğer hastalığından dolayı karaciğer nakli yapılan hastalar Anti-HBc(+) kişiden karaciğer alan hastalar Biyopsi Viral seroloji şartı yok ALT seviyesi HBV DNA Oral antiviral tedavi verilebilir
22 Kronik Hepatit D (Delta) tedavisi Delta ajanlı KHB tanısı konmuş anti HDV(+) hastalarda IFN veya peg IFN 48 hafta verilir KHB tedavi koşullarını taşıyanlarda tedaviye oral antiviral ilaçlardan biri eklenebilir
23 SUTTA HEPATİT C TEDAVİSİ
24 Akut Hepatit C tedavisi IFN veya PegIFN alfa monoterapisi KHC tedavisinde kullanıldığı dozlarda Tedaviye ribavirin (RBV) eklenemez!!!! Tedavi süresi: 24 hafta Tedaviye başlamak için KCB ve sürdürmek için ise 12. haftada HCV RNA 2 log azalma koşulu aranmaz! HCV RNA (+) liği rapora eklenir
25 Kronik Hepatit C Tedavisi HCV RNA (+) hastalarda genotip tayini ile tedaviye başlanabilir KCB şartı yok IFN + RBV veya peg IFN + RBV kombinasyonu kullanılır RBV kullanımı için kontrendikasyon bulunanlarda tek başına IFN veya peg IFN kullanılabilir Tek başına RBV kullanım endikasyonu yoktur!
26 KHC TEDAVİSİ HCV RNA VE GENOTİP (karaciğer biyopsi şartı yok) GENOTİP 1/4 IFN/PEG IFN+RBV TEDAVİ SÜRESİ 48 HAFTA GENOTİP 2/3 IFN/ PEGIFN+RBV (800mg/gün) TEDAVİ SÜRESİ 24 HAFTA (Tedavinin 12.hf HCV RNA 2log azalma koşulu yok)
27 KHC genotip 1/4 tedavisi Genotip1/4 KHC Tedavinin 12.hf. HCV RNA <2log azalma (tedavi süresi en fazla 16 hf) Tedavinin 12.hf. HCV RNA 2log azalma Tedavi kesilir Tedavinin 24.hf. HCV RNA(+) (Tedavi süresi en fazla 28 hf) Tedavinin 24.hf. HCV RNA(-) Tedaviyi 48 haftaya tamamla
28 KHC Genotip 1/4 Tedavisi Tedavinin ilk 24 haftası içinde komplikasyonlar nedeniyle tedaviye ara vermek zorunda kalınan hastalarda; - Ara verilme nedenleri gerekçeleri ile yeni raporda belirtilmek kaydıyla ilaçların eksik dozları tamamlanır - Tedaviye devam kriterleri yeni rapora göre değerlendirilir
29 KHC li (3-18 yaş) çocuklarda IFN+RBV kombinasyonu Peg IFN; naiv (daha önce IFN tedavisi almamış) hastalarda uygulanabilir RBV dozu: 15mg/kg/gün (maksimum 1200mg/gün) Komplikasyonlar nedeniyle tedaviye 12. haftadan önce son verilmiş olan KHC hastaları tedavi almamış hastalar ile aynı kurallara tabi olarak yeniden tedaviye alınabilirler Bu süre içinde komplikasyonlar nedeniyle tedaviye ara veren ve ilacını alamamış olan hastalar için ara verilme nedenleri gerekçeleriyle yeni raporda belirtilmek kaydıyla ilaç 12 haftalık doza tamamlanır
30 Kompanse sirozu olan genotip I hastalarda Karaciğer biyopsi ISHAK Evre 4 Trombosit sayısı < /mm 3 Protrombin zamanı kontrolün 3 saniye üzerinde ise: * Peg IFN + RBV + Telaprevir (TLP) üçlü tedavisi * Tedavi süresi 48 haftadır * TLP 12 haftadan daha uzun süre kullanılamaz!
31 Erişkin Kronik Hepatit C Hastalarında Yeniden Tedavi Komplikasyonlar nedeniyle tedaviye 12. haftadan önce son verilmiş IFN veya peg IFN monoterapisine yanıtsız Peg IFN + RBV Nüks KHC de IFN/Peg IFN + RBV Peg IFN + RBV + TLP İkili tedaviye Yanıtsız (IFN/ Peg IFN + RBV ) >18 yaş hastalara yeniden peg IFN + RBV tedavisi verilemez!!!
32 Nüks KHC tedavisi (IFN+ RBV / Peg IFN + RBV) IFN/ Peg IFN + RBV Peg IFN+RBV+TLP tedavisi 12.Hf HCV RNA 2log azalma ve 24.Hf HCV RNA(-) ise Tedavi 48 hf. Tedavinin 4.hf. HCV RNA (-) Tedavinin 4.hf. HCV RNA (+) PegIFN+RBV+TLP 12 hf sonrası pegifn+rbv 24hf ya tamamlanır PegIFN+RBV+TLP 12 hf sonrası pegifn+rbv 48hf ya tamamlanır
33 Telaprevir tedavisine ilişkin Peg IFN + RBV + TLV üçlü tedavisi sırasında; Tedavinin 4. hf HCV RNA düzeyi? Tedavinin 12.hf HCV RNA düzeyi? Tedavi kesme kriterleri? (HCV RNA>1000IU/mL) SUT ta belirtilmemekte!!!!
34 İlaç Heyet Raporu Akut ve Kronik viral hepatit ilaç tedavi raporu: Gastroenteroloji uzman hekimleri Enfeksiyon hastalıkları uzman hekimleri Akut ve kronik viral hepatit tedavisi reçetesi: Gastroenteroloji uzman hekimleri Enfeksiyon hastalıkları uzman hekimleri Çocuk sağlığı ve hastalıkları uzman hekimleri İç hastalıkları uzman hekimleri
35 ENDİKASYON DIŞI İLAÇ KULLANIMI SUT ta yer almayan bazı durumlarda endikasyon dışı ilaç kullanımı gerekebilmektedir. Örn: *Delta hepatit tedavi süresi uzatılması, *Çocukta KHB tedavisinde ruhsatı olmayan pegifn kullanımı, *Yan etki nedeniyle ilaç değişimi vb. * Fulminan hepatit ve gebelikte antiviral kullanımı TC.Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu na pota yada internet adresi (www.iegm.gov.tr) üzerinden hekimin bizzat başvurusu gerekmektedir *Endikasyon dışı ilaç kullanım formu *Bilgilendirilmiş hasta onam formu *Konu ile ilgili literatürler
36 SUT uygulamaları ile Tedavi alan KHB ve KHC hastalarının kayıt altına alınması Bu yolla hasta bilgilerinin saklanması ve gereğinde ulaşılabilirliği KHB ve KHC de tedavilerin standardize edilmesi Hastaların tedaviyi ciddiye alması ve tedavi uyumları Hastaların düzenli takibi sağlanmaktadır
37 Tedavi sırasında hastaların düzenli takibi sağlanarak; * Hastalıkla ilişkili gelişebilecek komplikasyonların erken tanısı ve tedavisi * Tedavi ile ilişkili yan etkilerin erken belirlenmesi ve uygun yönetimi * Tedavi sırasında gelişebilecek antiviral ilaç direncinin erken dönemde saptanarak uygun tedavi değişimi geçekleştirilebilir
38 SUT uygulamaları ile SUT ta yer alan hükümlerin uzun karmaşık cümlelerle ifade edilmesi Çocuk ve erişkin hastalar için tedaviye başlama ve izlem prensiplerinin birbiri içinde ve karmaşık şekilde yer alması Bazı durumlarda tedavi yönetimi ile ilgili yeterli bilgi içermemesi SUT hükümlerinin yorumlanması ve uygulanmasında hatalara neden olmaktadır!!!!
39 KCB, tedavi için belirleyici, bazı durumlarda da engelleyici olabilmekte Bazı özel hasta gruplarının tedavisine yer verilmemesi Ayrıca hekimin ilaç raporu çıkarma aşamasında (tanı kodları, klinik bulgular ve ilaç dozları vb.) verilerin hastane bilgi ağı üzerinden sisteme girişi ve medulla tarafından onaylanmasında sorunlar yaşanmaktadır Hekimin sekreterya görevini de üstlenmesi nedeniyle zaman ve efor kaybına neden olmaktadır Hastanın tedaviye ulaşması zorlaşmakta
40 Beklentiler SUT hastaların tedaviye ulaşmasını kolaylaştırıcı bir rol üstlenmelidir Uluslararası rehberler ve güncel bilimsel veriler eşliğinde ve konunun uzmanlarının önerileri doğrultusunda ülkenin epidemiyolojik verileri ve finansal yük de göz önünde bulundurularak tedavilerin güncellenmesi ve standardizasyonu sürdürülmeli ve eksiklikler giderilmelidir Endikasyon dışı ilaç kullanım taleplerinin değerlendirilme ve sonuçlandırılma aşamaları hızlandırılmalıdır İlaç heyet raporu çıkarılması, yenilenmesi ve ilaçların reçetelenmesi aşamalarında prosedürler sadeleştirilerek tedaviye erişim hızlandırılmalıdır