- Hüsnü Hat Sanatı
Hat, (Alm. Schönschriff, Fr. Calligraphie, İng. Calligraphy), çizgi, yazı. Hat kelimesinin ondan fazla mânâsı vardır. Genel olarak hat denince Kur'ân-ı kerîm harfleri ile yazılmış yazı akla gelir. Sanat yazıları için “hüsn-i hat” (güzel yazı) tâbiri daha uygun düşmektedir. Hattın diğer bir özelliği de el ve kalemle yazılmış olmasıdır ki, buna “elyazması” yahut “orijinal yazı” da denir. Diğer mecâzî mânâda meselâ, çizme yazı, yapma yazı, kopya yazı, basma yazı, işleme yazı gibi ifâdelerde yazılan yazılar asıl hat yazısından ayırt edilmiş olurlar.
Hüsn-i hat yazarlarına “kâtip” denir. Çoğulu küttâb'dır. Daha sonraları “hattat” denilmiştir. Osmanlılar zamanında hattatlara “hoş-nüvist” (güzel yazı yazan) veya “hûb-nüvist” de denilmiştir. Yazı çeşitlerine göre de “ta'lik-nüvist” (ta'lik yazan), “celî-nüvist” (celî yazan) gibi isimler verilmiştir.
Bugün târihte kaybolmuş veya hâlen devâm eden milletlere âit yazıların nerede, nasıl zuhur ettiği ve ne kadar çeşidinin bulunduğu tam olarak bilinmemektedir. Bununla beraber bilinen kesin bir gerçek, Kur'ân-ı kerîm harf ve yazılarının estetik ve güzellik bakımından beşer yazılarının hiçbirisi ile kıyas kabul etmeyecek kadar fevkalâde bir kıymet ve müstakil bir varlık göstermiş olmasıdır. Muteber din kitaplarında Âdem aleyhisselâmın Cennetteyken, Cennetin her yerinde ve Arş üzerinde bu harflerle “Kelime-i tevhîd” yazısını gördüğünü; İslâmî yazının vaz'-ı ilâhîye dayandığını, o harflerin insan yapısı olmadığını, dünyâ ve Âdem yokken o harflerin olduğunu yazmaktadır.
İslâmî yazının tekâmülü, İslâmiyet'ten önce ve sonra olmak üzere iki safhaya ayrılmaktadır. Hicretten önceki dönemde Mîladî 512 senesine ait bâzı kitâbelere rastlanmışsa da bilgi bakımından karanlıkta kalmıştır. İslâmiyet'in ilk yıllarında, kullanılan yazı çeşidi hakkında muhtelif rivâyetler varsa da 5. asrın ikinci yarısında dik ve köşeli “Ma'kilî” yazısı ile yuvarlağımsı “Şâmî” yazısının Mekke'de kullanılmakta olduğu bilinmektedir.
Ma'kilî olan ilk İslâm yazısı kısa zaman içinde “Kûfi” yazısı ile tekâmül etmiştir. Hazret-i Ali, bu sâhada çok güzel örnekler vermiştir. Türklerin ve bilhassa Osmanlıların İslâmiyet'e yaptıkları hizmet sırasında, İslâmî sanatlar arasında en ziyade ileri götürdüğü sanat, hüsn-i hat olmuştur.
2. Kûfî yazı: Bu yazıda, ma'kilî'den farklı olarak düzlük ve yuvarlaklık muayyen nispetler altında karıştırılmış ve kalemin tabiatı ona göre ayarlanarak yazışta hareket hâkim kılınmıştır. Gözlü ve başlı harflerin hareketleri ma'kilîde (dört) iken kûfî'de üçe indirilmiş olduğundan, kûfî'nin her çeşidinde başlı ve gözlü harfler üçgenimsi (müselles) veya yuvarlağımsı(tedvîri) durum alırlar.
4. Nesih kalemi: Sülüs'e tâbi olup kalınlığı sülüs kaleminin üçte biri (1/3) kadardır. Bu yazı, teknik bakımdan sülüsün üçte ikisini (2/3) nesh etmiş ve üçte biriyle de sülüse tâbi olmuştur. Bu bakımdan nesih yazısının sülüsü andıran bir husûsiyeti vardır. Kur'ân-ı kerîm'i kûfî hattıyla yazılmak mevkiinden resmen kaldırıp onun yerine geçmiş olması mânâsına “nesh” etmesi sebebiyle de nesih denilmiştir.
Tevkî ile rik'a kalemleri daha ziyâde sür'atle yazmak içindir. Dolayısıyla bunlar amelî bakımından birinci, estetik yönden ikinci ve üçüncü ve hattâ biraz daha geride kalırlar. Bu gibi yazılara ince kalemlerde umûmiyetle “Kırma” veya “Hurde” denilmektedir.
Celisine, yâni kalınına “kamış kalem” ismi verilmiştir. Ta'lik'e, Acem yazısı da denilmektedir.İncesine “hâfî” veya “ince ta'lik” yahut “hurde ta'lik”; kalınlarına da “celi ta'lik” veya “ta'lik celisi” denmektedir. Sülüs ve nesihten sonra gelmektedir. Bu sebeple hat üstatları talebelerine sülüs ve nesihten sonra ta'lik öğretmeyi tercih etmişlerdir. Çünkü bu üç yazıyı elde eden bir talebe, diğer yazıları da yazabilecek duruma gelmiş olur. Bundan sonra sülüs ve Ta'lik celîleri gelir ki, bunlar üzerinde ayrıca tâlim görmek îcâb eder.
 www.resimland.com/img852.htmBu sayfa hakkındaki yorumlar:Yorumu gönderen: Akhenaton, 08.09.2010, 14:04 (UTC):Biz, üniversitede "Güzel Sanatlar" seçmeli dersini Hüsn-ü Hat seçmiştik. Eğer bulunduğun yerin yakınlarında bir üniversite varsa ve "Hüsn-ü Hat" dersi okutuluyorsa, o üniversitenin yakınlarında öğrencilerin ders fotokopilerini çektirdiği kırtasiyeler vardır. Oradan temin edebilirsin. Ama hat kaleminin ucunu açmak için bilen birine sorman lazım. Araştırırsan "Hüsn-ü Hat" ders notlarını da bulabilirsin ki, bu notlar da fotokopiyle hazırlanmıştır ve içinde "meşk"ler vardır. Yani örnek yazılar... Benim hüsn-ü hat ders fotokopilerimi burada yayınlamak isterdim; ama maalesef nereye kaldırdığımı bilmiyorum :)Yorumu gönderen: aslıhan, 08.09.2010, 13:31 (UTC):merhaba
ben hat sanatıyla yakından ilgileniyorum ve kendim de alıştırmalar yapmak istiyorum. Kursa gidecek zamanım olmadığı için bana yardımcı olabileceğinizi umuyorum...Bana yazımda kullanılan türkçe ve arapça harfleri nerden bulabilirim söyleyebilirseniz çok sevinirim...tşklr	Bu sayfa hakkında yorum ekle:
19 Ağustos 2007 itibariyle, toplam: 36891030 ziyaretçi (103084974 klik) tarafından görüntülenmiştir. Online ziyaretçi rekorumuz, 4626 kişi. (5 Eylül 2010)	Son Eklenen YazılarBu kategorideki yazıları lütfen başka sitelerde yayınlamayın.