DÜZ BİÇİM CÜMLE SONUNA GELEN YARDIMCI FİİL VE SIFATLAR
1. Cümle Sonundaki /da/ bildirme ekini /na/ veya /no/'ya dönüştüren Yardımcı Fiiller
Bu yardımcı fiiller cümle sonuna geldiklerinde cümle sonundaki bildirme eki /da/'yı /na/ veya /no/ eklerine dönüştürürler. Bu dönüşüm şu şekilde gerçekleşir.
Fiil + Yardımcı Fiil: Bildiğiniz üzere fiilden sonra bildirme eki (da, desu) gelmiyordu. Bu durumda yardımcı fiili hiçbir şey ekleyip çıkarmadan, doğrudan cümle sonuna koyarız.
İ-Sıfat + Yardımcı Fiil: i-sıfata yardımcı fiil eklediğimizde no veya na koymamıza gerek yoktur. Burada mantık fiil ile aynıdır.
Na-Sıfat + na + Yardımcı Fiil: Cümlenin sonundaki eylem bir na-sıfat ise bu biçimde yardımcı fiil koyularak cümle sonlandırılır.
Ad + no + Yardımcı Fiil: Cümle sonundaki eylem bir ad ise bu biçimde yardımcı fiil getiririz.
Yukarıdaki açıklama sizin pek bir anlam ifade etmediyse endişe etmeyin. Örnek görmeden anlaşılabilecek bir konu değil. Uygulamada görünce aslında ne kadar basit olduğunu anlayacaksınız.
Bu yardımcı fiil "-e benziyor, gibi görünüyor" anlamında rivayet bildirir.
suru + you desu: Yapar gibi, Yapacağa benziyor
omoshiroi + you desu: İlginç gibi, İlgince benziyor
kantan + na + you desu: Kolay gibi, Kolaya benziyor
gakusei + no + you desu: Öğrenci gibi, Öğrenciye benziyor
Ayumi wa Nihonjin da.
Şimdi de yukarıdaki düz biçim cümleye you desu yardımcı fiilini ekleyelim. Cümlede fiil görevinde bir isim olan Nihonjin 日本人 bulunmaktadır. Bu durumda no ekini kullanmamız gerektiğini yukarıda belirtmiştim.
Ayumi wa Nihonjin no you desu.
Ayumi Japona benziyor. (Japon gibi görünüyor.)
Gördüğünüz gibi oldukça basit. Dikkat etmemiz gereken şey; yüklem görevindeki fiil ve i sıfatları yardımcı fiile bağlarken bir eke ihtiyaç duymazken, na sıfatlarda na ekini, adlarda ise no ekini kullanmamız gerektiğidir.
Nihongo wa kantan desu.
Nihongo wa kantan na you desu.
Japonca kolaya benziyor.
Kantan 簡単 kolay anlamına gelen bir na sıfattır, ve gördüğünüz gibi yardımcı fiile bağlamak için na ekini kullandık. Şimdi bu yardımcı fiili bir fiile ekleyelim.
Heya no denki ga kiete imasu. daremo imasen.
Odada kimse yok. İçeride kimse yok.
Heya no denki ga kiete imasu. daremo inai you desu.
Odanın ışığı kapalı. Kimse yok gibi. (İçeride kimse yok gibi görünüyor)
Yukarıda yardımcı fiil ile kullanılan fiil, iru (var) olmak fiilinin düz olumsuzu inai (yok) fiilidir. You desu yardımcı fiilini direk eklediğimize dikkat edin. you desu yardımcı fiilinin düz çekime geldiğini söylemiştik. Cümle kibar çekimli fiille bitiyorsa, söz konusu fiile you desu eklemek istediğimizde, önce fiili düz çekim yapmak zorundayız. Yukarıdaki örnekteki imasen fiiline you desu eklediğimizde, inai you desu şeklini almasına dikkat ediniz.
Son olarak bir i-sıfata you desu ekleyelim.
Omoshiroi you desu.
İlgince benziyor. (İlginç görünüyor.)
Bu yardımcı fiil "bildiğim kadarıyla, olsa gerek" anlamı taşır.
suru hazu desu: yapması gerek, yapacak olsa gerek
omoshiroi hazu desu: ilginç olsa gerek
kantan na hazu desu: kolay olsa gerek
gakusei no hazu desu: öğrenci olsa gerek
Ima roku-ji desu kara, ginkou wa shimatte iru hazu desu.
Şimdi saat 6 olduğundan, bankalar kapalı olsa gerek.
Ayumi wa rainen Toruko ni iku hazu desu.
Ayumi seneye Türkiye'ye gidecek olsa gerek.
Sono hito wa sensei no hazu desu.
Şu kişi öğretmen olsa gerek.
Bu yardımcı fiil iki anlamda kullanılabilir. Fiilin geçmiş dışındaki biçimlerinde, plan ve niyet bildirir. "-niyetindeyim, -mayı planlıyorum" anlamına gelir.
Diğer anlamı ise isimlere, sıfatlara ve fiillerin geçmiş zamanına eklenmesiyle elde edilir. Bu anlam "kendini x sanıyor" anlamıdır.
suru tsumori desu: yapmak niyetindeyim, yapmayı planlıyorum
shita tsumori desu: (kendini) yapacak sanıyor
omoshiroi tsumori desu: (kendini) ilginç sanıyor
kirei na tsumori desu: (kendini) güzel sanıyor
gakusei no tsumori desu: (kendini) öğrenci sanıyor
Ayumi wa rainen Toruko e iku tsumori desu.
Ayumi seneye Türkiye'ye gitmek niyetinde.
Yukarıdaki örnekteki "niyetinde" anlamı tsumori ga aru/arimasu kalıbıyla da ifade edilebilir.
Ayumi wa rainen Toruko e iku tsumori ga arimasu.
Bu yardımcı fiilin niyet/plan anlamı tsumori ga aru/arimasu kalıbıyla tamamen aynı anlamdadır. 昨日は徹夜だったので、今日はまっすぐ帰って寝るつもりです。
Kinou wa tetsuya datta node, kyou wa massugu kaette neru tsumori desu.
Dün gece(yi) uykusuz geçirdiğimden, bugün direk uyumayı planlıyorum.
Bir de diğer anlamıyla örnek verelim:
Anata no shitsumon ni kotaeta tsumori desu.
Sizin sorunuza cevap verdiğimi sanıyorum.
Kono kodomo wa otona no tsumori desu.
Bu çocuk (kendisini) yetişkin sanıyor.
Diğer konularda da değindiğimiz biçim olan no desu, tahmin edilenin doğrusunu öğrenmek için, dolaylı olarak açıklama istenildiğinde kullanılır. Bu yardımcı fiili daha önce Desu bildirme eki konusunda ayrıntılı biçimde ele almıştık. (bkz: Desu Bildirme Eki)
2. Düz cümle sonuna, bildirme edatının yerine gelen fiiller
Yukarıda bildirme edatı da/desu yerine geldiğinde /na/ veya /no/ kullanmamız gerekebilen yardımcı fiilleri öğrendik. Bu yardımcı fiillerde ise /na/ veya /no/ kullanmamıza gerek yoktur, yardımcı fiil sıfata, fiile veya ada direk gelir.
Tahmin bildiren bi yardımcı sıfattır. "...galiba, ...belli ki", "-gibi, -olabilir, -miş" ve benzeri anlamlara gelir.
suru rashii desu: yapacak gibi, yapacak olabilir, yapacakmış
omoshiroi rashii desu: ilginç gibi, ilginç olabilir, ilginçmiş
kantan rashii desu: kolay gibi, kolay olabilir, kolaymış
gakusei rashii desu: öğrenci gibi, öğrenci olabilir, öğrenciymiş
Kare wa michi ga wakaranai rashii desu
O yol(u) bilmiyor gibi görünüyor. (belli ki yolu bilmiyor, bilmiyor gibi görünüyor)
Serhat wa mainichi aruite kaishe e iku rashii desu.
Serhat her gün yürüyerek parka gidiyormuş. (gidiyormuş gibi görünüyor, belli ki)
Barishu Mancho wa Toruko de totemo yuumei rashii desu.
Barış Manço wa Türkiye'de çok ünlüymüş. (ünlüye benziyor, belli ki ünlü)
Görüntü bildiren bir yardımcı sıfattır. "-e benzemek, gibi görünmek" anlamlarına gelir.
suru mitai desu: yapacak gibi görünüyor
omoshiroi mitai desu: ilginç gibi, ilgince benziyor
kantan mitai desu: kolay gibi, kolaya benziyor
gakusei mitai desu: öğrenci gibi, öğrenciye benziyor
Netsu ga aru mitai desu.
Ateşim var gibi (görünüyor.)
Kare no kondo no shousetsu wa omoshiroi mitai desu.
Onun son romanı ilginç görünüyor.
Darou ve kibar hali Deshou herhalde/galiba anlamına gelen yardımcı fiillerdir.
suru deshou: yapar herhalde, yapacak herhalde
omoshiroi deshou: ilginç herhalde
kantan deshou: kolay herhalde
gakusei deshou: öğrenci herhalde
Ashita mo atsui deshou.
Yarın da sıcak herhalde.
Hakan wa Nihon de Nihongo o oshieru deshou.
Hakan Japonya'da Japonca'yı öğrenir herhalde.
Bu yardımcı fiil soru cümlelerinin sonunda desu yerine kullanıldığında, anlam kibarlaştırma işlevine sahiptir.
Eki wa doko deshou ka.
İstasyon nerededir (acaba)?
melike nur bozkır12/06/2016Gerçekten sitenizi çok sevdim ve anlatımınız da gerçekten çok güzel ve açıklayıcı. Pek çok paralı platformdan daha çok yararınız dokundu bana. Bu siteyi parasız bir şekilde oluşturup öğrenmeyi kolaylaştırdığınız için teşekkür ederimYanıtlaSilYorum ekleDaha fazlasını yükle...