Sunuş. Türk Tabipleri Birliği Merkez Konseyi - PDF
Download "Sunuş. Türk Tabipleri Birliği Merkez Konseyi"
1 2 3 Sunuş Bu kitap Uluslararası Çalışma Örgütü nün Barefoot Research adlı yayınının Türkçe çevirisidir. Çıplak ayak kavramı Türkçe de sık kullanılmadığı için okuyucuya yabancı gelebilir. Çıplak Ayaklı Araştırma ile; kabul edilmiş klasik yöntemler olmaksızın ve işçilerin kendileri tarafından yürütülen, işçilerin maruz kaldıkları kimyasal maddeler ile sağlıkları arasındaki ilişkiyi ve işyeri ortam ve koşulları nedeniyle ortaya çıkan sağlık sorunlarını saptamaya çalışan basit, kolay ancak sonuçları bakımından işçi sağlığı alanına katkıda bulunma olasılığı yüksek olan çalışmalar anlatılmak istenmektedir. Bu tür çalışmalara katılan ve araştırma yöntemleri konusunda akademik bir eğitimi olmayan kişilere de kitapta Çıplak Ayaklı Araştırmacı denmektedir. Türk Tabipleri Birliği, işçi sağlığına önem vermekte ve bu alana ilişkin olarak hekimlerin sertifika eğitiminden, sürekli eğitimine bir dizi çalışmayı yürütmektedir. Elinizdeki kitap da işyeri hekiminin, işyerinde yürüteceği eğitim çalışmalarına önemli katkı sağlayacak düşüncesindeyiz. Kitabı, konuya hakimiyetleri nedeniyle, akıcı bir dille çeviren Prof.Dr.Necla Aytekin ve Dr.Kayıhan Pala ya teşekkür ediyor, yararlanılmasını diliyoruz. Türk Tabipleri Birliği Merkez Konseyi4 Bu el kitabı ücretsiz olarak dağıtılmaktadır. Eğer daha fazla miktarda elde etmek istiyorsanız lütfen bizimle iletişim kurun: In Focus Programme of Socio Economic Security International Labour Office, 4, Route des Morillons, CH 1211 Geneva, Switzerland Tel: ( sekreterlik ) Fax: E mail: Web site: nin başlarından itibaren bu el kitabını doğrudan web sitemizden indirmeniz mümkün olacaktır. Bu el kitabını ya da bu kitapta sözü geçen herhangi bir Çıplak Ayaklı Araştırma yöntemini kullanmakla ilgili geribildiriminizi ve deneyimlerinizi bekliyoruz. Sizin Çıplak Ayaklı Araştırma öykülerinizi haber bültenimiz ve web sitemizde yayınlamayı isteriz. Lütfen geribildirim, yorum ve deneyimlerinizi e posta ile: adresine ya da yukarıdaki posta adresimize gönderin. ISBN Bu el kitabını ya da bu kitapta sözü geçen herhangi bir Çıplak Ayaklı Araştırma yöntemini kullanmakla ilgili soru, sorun ya da geribildiriminizi ve deneyimlerinizi Türkçe bildirmek isterseniz elektronik posta ile veya adreslerine gönderebilirsiniz. Kitabın işçi sağlığı alanına katkıda bulunacağını umuyoruz. Prof.Dr.Necla Tugay Aytekin Yard.Doç.Dr.Kayıhan Pala Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı5 İçindekiler Teşekkür Önsöz 1. Niçin Çıplak Ayaklı Araştırma? El kitabının amaçları... sayfa 1 Bu el kitabı kimler için yazıldı?... sayfa 1 Çıplak Ayaklı Araştırmanın yararları: Herkes kazançlı... sayfa 1 Daha iyi çalışma koşulları için Çıplak Ayaklı Araştırma araçları... sayfa 2 Niçin iş güvenliği?... sayfa 3 İşle ilgili hastalık ve kazaların maliyeti... sayfa 5 Bilimsel araştırmanın sınırlılıkları... sayfa 6 2. Çıplak Ayaklı Araştırma Yöntemleri Amaçlarınızı belirleyin... sayfa 9 İşçiler tarafından yapılan denetimler... sayfa 11 Araştırmalar... sayfa 13 Küçük grup tartışmaları... sayfa 24 Haritalama... sayfa 28 Görüşmeler... sayfa 39 Gözlem... sayfa 43 Bilgiyi kullanma ve yorumlama... sayfa Harekete Geçmek Çıplak Ayaklı Araştırma sonuçlarını kullanmak ve paylaşmak... sayfa 55 İşçilerle birlikte eyleme karar vermek... sayfa 57 İşleri halletmek: dikkatli hazırlık; yönetimle görüşme;... sayfa 58 ortak işçi yönetim sağlık ve güvenlik kurulu ; toplu sözleşmeler ; şikayet ve tartışma işlemleri; işyeri dışından destek sağlama Bir ses kazanmak... sayfa 68 Çıplak Ayaklı Araştırmayı Daha İleri Götürmek... sayfa 69 Sözlük... sayfa 79 Kaynakça, Bilgi Kaynakları ve İleri Okuma... sayfa 836 Teşekkür Bu el kitabı, kendilerini işçilerin güvenliğini yükseltmeye adamış dört yazar tarafından ortak olarak yazılmıştır. Onların; uzun yıllara dayanan, işçiler tarafından yapılan, işçilere güç kazandırmaya dayalı yöntemlerin kullanılması ile ilgili deneyimleri bu el kitabının geliştirilmesine yol açmıştır. Pek çok kişi de bilgi aktararak, öneri sunarak ve taslakları gözden geçirerek kitaba katkıda bulunmuştur. Guy Standing, Başkan, ILO InFocus Programme on Socio Economic Security (IFP / SES), konusunda tek olan bu el kitabının oluşturulmasını teşvik ettiği ve işçiler için sıradışı yöntemlerin değerini kabul ettiği için, Christian Colussi (IFP / SES) proje ile ilgili sezgi, yorum ve ileri görüşü için, IFP / SES çalışma grubu üyeleri, Beppe Baffert, CISL, İtalya Fulvio Perini, CGIL, İtalya, Giorgia Massai, CGIL, İtalya, Enrico Cairola, Workers Education ILO Turin Centre, Stefano Silvestri, Research Institute for the Study and Prevention of Cancer, Florence, İtalya, Tracy Murphy, Maria Jeria Caceres ve José Burle de Figueiredo, El kitabını gözden geçirenlerin tümüne, özellikle Fiona Murie, Başkan, Global Health and Safety Programme, International Federation of Building and Wood Workers, Alan Leather, Genel Sekreter Yardımcısı, Public Services International, Lucien Royer, Başkan, Health, Safety and Environment, International Confederation of Free Trade Unions, Michael Sprinker, Başkan, Health and Safety Department, International Chemical Workers Union Council ve Shane Enright, Başkan, Civil Aviation Section, International Transport Workers Federation, Kevin Gorey, Jane McArthur, Rory O Neill, Abe Reinhartz, Michael Lax ve Andrew Watterson a, İşçi sendikaları, işçi sendikaları üyeleri ve araştırma örneklerini metinde kullandığımız işçilere, Sandra Thornton a, Gemini Art and Production, çıplak ayağın kültürler arası kabulündeki azmi için özellikle teşekkür edilmesi gerekir.7 Önsöz Küreselleşme nasıl tanımlarsak tanımlayalım ve kayıt-dışı ve esnek iş pazarları tüm dünyada, giderek artan ekonomik ve sosyal güvensizlik duygusu yaratmaktadır. Güvensizlik, teknolojik değişimlerin sersemletici görünümü, hükümet politikalarındaki yön değişiklikleri, kurallar sistemindeki değişimler nedeniyle, daha da derinleşiyor. Her yerde işçiler belirsizliklerden şaşkına dönüyorlar. Halbuki onların da herkes gibi yaşamlarını sürdürmek, çocuklarını yetiştirmek ve becerilerini geliştirmek için güven duygusuna gereksinimleri vardır. Adil bir toplum, içinde yaşayan herkesin, temel güvenliğe, yeterli gıda elde edebileceği bir çevreye, çocuklarını doğru dürüst okullara gönderebilecek olanaklara ve mali açıdan karşılayabilecekleri bir sağlık hizmetine ulaşabilmelerini sağlamalıdır. İşçilerin risklerin en aza indirildiği ve önceden bilindiği, eğer bir terslik olursa da tedavi ve tazminatı güvence altına alan iyi çalışma koşullarına gereksinimleri vardır. Bu koşullar hiçbir zaman kolayca elde edilemez. İşçiler, tarih boyunca iyileştirmeleri talep etmek ve bizim iş güvenliği, sağlıklı ve insanca çalışma koşulları, iş sağlığı ve güvenliği dediğimiz hakları elde etmek için çevrelerindekileri zorlamak mecburiyetinde kalmışlardır. Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) iyi işveren, hükümet ve işçi örgütlerinin de aynı şeyleri istediğine inanmaktadır. Ve ILO yine inanmaktadır ki, temel güvenlik insanca bir işin ve sosyal adaletin özüdür. İşçiler ve sendikalar istenilen bu koşulların gerçekleşmesini tek başlarına garanti edemezler. Ancak, düzeltme olasılıkları çok yüksek olan bir çevrenin geliştirilmesine katkıda bulunabilirler. Sıklıkla bu amacı kendi çabalarıyla sürdürür ya da arkadaşlarını veya temsilcilerini kendi adlarına çabalarını sürdürmek için teşvik ederler. Bu elkitabı kısıtlı mali güç ve teknik kaynaklara sahip işçiler ve onların adına çalışan araştırmacıların, iş güvenliğini arttırmak için nasıl kulis yapabileceklerini, pazarlık edebileceklerini göstermek için bir çabadır. Bu el kitabı, işçiler ve sendika görevlilerine iş güvenlikleri olup olmadığını anlamaya, eğer yoksa nasıl elde edebileceklerini göstermeye yardımcı olan kolay uygulanabilir bir araçtır. Bilgi ender olarak tarafsızdır, bu nedenle, düzenleme ve politikalara yön verecek bilginin toplanması, değerlendirilmesi ve paylaşılmasında başkalarına güvenmek çoğu zaman uygun olmayabilir. Eğer işçiler, temel güvenliğe sahip olmak istiyorlarsa bilginin toplanması, değerlendirilmesi ve onların karar verdiği biçimde kullanılması işlemine katılmalıdırlar. Bu el kitabı gerçekten pratik bir yardımcı olacaktır. Guy Standing, Direktör, Sosyo-Ekonomik Güvenlik Programı, Uluslararası Çalışma Örgütü Ocak 2002 Uluslararası Çalışma Örgütü nün Sosyo-Ekonomik Güvenlikte Araştırma ve Eylem Programına katıldığımda ilk önerim bu el kitabını oluşturmamızdı. Bilimsel araştırmalarla, işçilerin başına gelenler arasındaki boşluk beni uzun zamandır rahatsız ediyordu. İşçileri, kendi işyeri araştırmalarını yapmalarını, insanca iş oluşturmaya doğru kendi adımlarını atmalarını sağlayacak yöntemlerle donatmanın zamanı gelmişti. Benim önerimi okuyan ve deneysel araştırmalarda çok deneyimli olan Başkanımız, bu Çıplak Ayaklı Araştırma yöntemlerinin gerçekten işe yarayıp yaramadığını sordu. Ben de ona bu yöntemlerin sadece işe yaramakla kalmadığını, işle ilgili hastalıkların çoğunun işçiler tarafından ve çoğu zaman bu Çıplak Ayaklı ya da alternatif araştırma tekniklerinden bir ya da birkaçını kullanarak tanındığını açıkladım. Böylece doğrudan bu el kitabının geliştirilmesi aşamasına geldik. Benzer düşüncede olan ve alternatif araştırma teknikleri üzerine bir nasıl yapalım elkitabı gereğini gören Margaret, James ve Pete le buluşmam büyük şanstı. Bu yöntemleri işçiler ve diğer kişilere ulaştırmak için ekip olarak çalıştık. Alınacak ders şudur: Eğer insanların yaşamını güzelleştirecek bir şeye inanıyorsanız, sizin fikirlerinizi destekleyecek, inandığınız amaca ulaşmanız için sizi yüreklendirecek ve sizinle çalışacak kişileri arayın. Bu zaman alabilir, ama harcanan çabaya değer. Tüm dünyadaki işçilerin, olumlu gelişmeler elde edilmesi için bu yöntemlerden yararlanarak daha iyi sağlığa ve sosyo ekonomik güvenceye ulaşacaklarını umuyoruz. Ellen Rosskam İş güvenliği uzmanı, Sosyo-Ekonomik Güvenlik Programı, Uluslararası Çalışma Örgütü Ocak 20028 1. Niçin Çıplak Ayaklı Araştırma? El kitabının amaçları Bu el kitabı; işçilerin İş güvenliği sorunlarını tanımalarına, Sorunları, işçi merkezli bir bakış açısıyla çözmelerine, Çıplak Ayaklı Araştırma yöntemlerini kullanmalarına, Çıplak Ayaklı Araştırma sonuçlarını, iş güvenliklerini geliştirmek için kullanmalarına ve İş güvenliği için örgütlenmelerine yardımcı olmak için hazırlanmıştır. Kitap, işçileri güçlendirerek, kendi iş koşulları üzerindeki denetim düzeylerini arttırmayı, sağlık ve iyilik durumlarını korumayı, ve temel güvenlik düzeylerini yükseltmeyi amaçlamaktadır. Bu el kitabı kimler için hazırlandı? Bu kitap işçilere; Kendi araştırmalarını yapmakta, Önemli bilgileri toplamakta ve Bu bilgileri, işçilerin yaşamlarını geliştirmek için eyleme dönüştürmekte gerekli olan yöntemleri sağlayacak kolay kullanılabilir bir rehber olarak hazırlandı. Ancak başka pek çok kişi ya da kurum da bu el kitabından yararlanabilir. Örneğin : Sendika temsilcileri de dahil olmak üzere, işçi temsilcileri, örgütlenme sorumluları ve resmi yetkililer, İşçi eğiticileri, İşçi sendikaları, İşverenler ve onların örgütleri, Akademik enstitüler, Yeniliğe açık araştırıcılar ve İş müfettişleri. Bu el kitabında anlatılan araştırma teknikleri dünyanın her ülkesinde kullanılabilir. Ancak hiçbir araç her zaman, herkes için tam olarak uygun olmayacağından zaman zaman bu tekniklerin yerel koşullara uyarlanmasına yönelik bazı değişiklikler yapabilirsiniz. Bazen işçiler ve işçi sendikalarının, başka araştırmacılar ve diğer kişilerle işbirliği yaparak onlardan yardım almaları uygun olabilir. Eğer Çıplak Ayaklı Araştırmayı daha ilerletmek istiyorsanız, el kitabının sonundaki Çıplak Ayaklı Araştırmayı daha ileri götürmek adlı bölüm size rehberlik edecektir. Çıplak Ayaklı Araştırmanın Yararları : Herkes Kazançlı Eğer işyerinde işçilerin iyilik durumu korunmuyorsa, sadece tek tek işçiler değil, herkes acı çeker. Çıplak ayaklı araştırma: Dışardan bir araştırmacının incelemesi şeklindeki alışılmış bilimsel yaklaşım yerine, işçilerin kendilerinin araştırıcı rolünü üstlenmesiyle ve Karmaşık araç-gereç, eğitilmiş uzmanlar ve pahalı kaynaklara gerek olmadan yürütülebilir. İş güvenliğinde Çıplak Ayaklı Araştırma; işçilere, onların ailelerine ve topluma büyük yararlar sağlayan bir araçtır. Çıplak Ayaklı Araştırma uygulaması basit yöntemlerle işçilerin yaşamını korur; bu da sırasıyla ailelerini, çevrelerini, köy/mahallelerini, toplumu koruyarak, yaşama değer ve saygınlık kazandırır. Niçin Çıplak Ayaklı Araştırma? 19 İş güvenliği alanında örgütlenmek işçilere,iş güvenliği için değişiklikler yapmakta ve güvenlik düzeyini yükseltmek amacıyla yapılan pazarlıklarda güç kazandırır. Eğer işçiler, örgütlenmek için gerekli araçlara sahiplerse; Temel sosyo-ekonomik güvenliklerini yükseltebilirler, Çalışma koşullarını geliştirebilirler, Seslerini daha güçlü duyurabilirler, Örgüt aracılığıyla ücret ve istihdam konularını da çözmek için güç kazanırlar. Ücret ve istihdam hakları için kolektif çalışma sonucu işçiler; çalışma koşulları ve işçilerin temel korunması konularını çözümlemek için, gerekli olan güç temelini de oluşturabilirler. Çıplak Ayaklı Araştırma akademik bir çalışma değildir. Özellikle çalışma koşullarına yönelik, işçilerin temel güvenliğini arttırmayı amaçlayan pratik bir yaklaşımdır. Temel güvenliğin olmayışı çoğu zaman işçilerin, iş veya gelirlerini kaybetme korkusuyla her türlü çalışma koşulunu kabul edebilecekleri anlamına gelir. Çıplak Ayaklı Araştırma: İşverenlerin, müfettişlerin ve hükümet temsilcilerinin görmezlikten gelmeleri güç olan bilgileri ortaya çıkararak, Misillemeye karşı kısmen koruyarak (çünkü ortaya çıkarılan bilgiler nedeniyle, tüm işgücünü kötülemek, azarlamak tek başına birkaç kişiyi kötülemekten çok daha zordur), İşçileri güçlendirerek ve onlara güven kazandırarak (çünkü araştırma sürecinin katılımcı öğesi, işçilerin sorunlarını değerlendirir ve onlarda tüm süreci ve çıktılarını sahiplenme duygusu uyandırır), İşçilerin kollektif hareketi nedeniyle pazarlıklarda işçi sendikalarına güç kazandırarak, Sonuçları yayınlayarak (iş güvenliğini geliştiren işçilere misilleme yapılması bir müessesenin halkla ilişkileri açısından olumlu olmaz) ve Sendika gibi kolektif bir oluşumun bulunmadığı yerlerde işçileri sağlık, mutluluk ve temel güvenlik çerçevesinde bir araya getirerek bu sorunların üstesinden gelmeye yardımcı olabilir. Bu da, işçilerin kendi adlarına konuşacak bir sendika oluşturmaları için inançlarını ortaya koymalarının mükemmel bir yoludur. Daha iyi çalışma koşulları için Çıplak Ayaklı Araştırma araçları Hepsi iş ortamına bakmayı, işçileri dinlemeyi ve onların görüşlerine değer vermeyi içeren çeşitli kendikendine yap ya da Çıplak Ayaklı Araştırma teknikleri vardır. Bu teknikler : İşçiler tarafından yapılan denetimler, İşçilerin araştırmaları, İşçilerle küçük grup tartışmaları, Haritalama teknikleri, İşçilerle görüşmeler ve İş gereklerinin gözlemlenmesini içerir. Bazı durumlarda Çıplak Ayaklı Araştırma için bu yöntemlerden yalnızca birini kullanmanız yetebilir, bazı durumlarda da tanımlanan tekniklerin birkaçını kullanmak gerekebilir. 2 Niçin Çıplak Ayaklı Araştırma?10 Niçin iş güvenliği? Küresel ekonomideki değişiklikler her yerde artan ekonomik güvensizlik ve eşitsizlikle sonuçlanmıştır. Bu eğilim dünyanın pek çok yerinde işçi ve işçi topluluklarının seslerini daha az duyurabilmelerine ve çalışma koşullarının bozulmasına neden olmuştur. Uluslararası Çalışma Örgütü nün sosyal ve ekonomik güvenliği arttırma stratejisi, güvenliğin 7 temel boyutuna odaklanmaktadır. Temel Güvenliğin Yedi Boyutu: İş piyasası güvencesi Devlet güvencesinde, tam istihdam yoluyla uygun istihdam olanakları. İstihdam güvencesi Keyfi işten çıkarmaya karşı koruma, işe alma ve işten çıkarma ile ilgili düzenlemeler, mali yükün işverence karşılanması. İş güvencesi Kişinin mesleğinin, beceri alanının veya kariyerinin korunması, beceri alanı dışında ya da beceride eriştiği yetkinlik düzeyi altında çalıştırmaya ve kısıtlayıcı iş uygulamalarına karşı koruma ve iş deneyiminin korunması, esnaf birliklerine karşı hoşgörü. Beceri geliştirme güvencesi Çıraklık ve iş eğitimi yoluyla, yaygın beceri kazanma ve sürdürme olanağı. Çalışma güvenliği Tüm işçiler için işyerinde sağlık ve güvenlik düzenlemeleri, çalışma saatlerinin sınırlandırılması, uygun olmayan saatlerde çalışma ve gece işinin kısıtlanması yoluyla kaza ve hastalıklardan koruma. Temsil güvencesi Devletin işleyişine ekonomik ve politik olarak katılmış, grev hakkı da olan bağımsız sendikalar, işveren örgütleri ile iş piyasasında ortak sesin varlığının korunması. Gelir güvencesi Asgari ücret, ücret ayarlamaları, kapsamlı sosyal güvence, vergilerin gelire göre ayarlanması ile gelirin korunması. Niçin Çıplak Ayaklı Araştırma? 311 İş güvenliği nedir? İş güvenliği tüm çalışanların temel hakkıdır. Çalışma hayatında aşağıdaki koşulları sağlayan iş güvenliği, temel sosyoekonomik güvencenin ayrılmaz bir parçasıdır: Güvenlik, sağlık ve çevresel düzenlemelerle işle ilgili sakatlık ve hastalıklardan koruma, İşle ilgili ya da başka nedenlerle oluşacak sakatlıklara, cinsiyet, dini ve etnik grup nedeniyle ayrımcılığa karşı koruma, Şiddet, taciz, stres, uygun olmayan çalışma saatlerine karşı koruma, çalışma saatlerinin, gece işinin, çalışma yaşının sınırlandırılması, İstihdam ve ücretle ilgili haklar, tazminat, emeklilik güvencesi, analık koruması, işe devamsızlık koruması, uzun süreli bakım, tatil, mantıklı iş planlaması ve iş düzenlemesi, Yasalar, devlet yaptırımı, teftiş yoluyla koruma, Örgütlenme hakkı, Toplu pazarlık hakkı, Sağlık hizmetine ulaşma, eğitim, çocuk bakımı gibi sosyal destek hakkı, Güvensiz işi reddetme hakkı, Ortak işçi yönetim sağlık ve güvenlik kurulları ve diğer temsil mekanizmaları yoluyla katılım hakkı, İşle ilgili olası tehlikeleri bilme hakkı ve İşyerindeki yanlış yapılan işleri bildiren kişiler için korunma hakkı. İş güvenliği, kişi ve toplum sağlığını yükselten Adam Gibi Bir İş hakkıdır. Her yıl : Dünyada 1.2 milyon işçi işle ilgili kaza ya da hastalık sonucu ölmektedir ve Düşük bir tahminle 250 milyon işle ilgili kaza, 160 milyon işle ilgili hastalık meydana gelmektedir. Ölüm ve kazalar işçilerin tarım, odunculuk, balıkçılık, madencilik gibi riskli endüstri dallarında yoğunlaştığı gelişmekte olan ülkelerde özellikle yüksek sayılara ulaşır. 4 Niçin Çıplak Ayaklı Araştırma?12 İş güvenliğinin herhangi bir boyutunun olmayışı çalışma koşullarını doğrudan etkiler. Temel iş güvenliğinin olmayışı işçilerin: Bir iş ve gelire sahip olamamak korkusu ile, ne kadar kötü olursa olsun her iş koşuluna razı olacakları, Çalışma koşulları konusunda seslerini yükseltmenin işveren tarafından cezalandırılması, aşağılanma, işyeri kapatılması, hatta diğer işçilerce dışlanma gibi riskleri olduğu için sorunlarını dile getirmeyecekleri, Sorunlarını dile getirmek için toplu davranışın olmayacağı ve Çalışma koşullarının, öncelikler sıralamasında; iş, ücret ve diğer hayati konulardan sonra geleceği anlamına gelir. İşle ilgili kaza ve hastalıkların maliyeti İşle ilgili kaza ya da hastalıkların maliyeti herkes için yüksektir. İşçiler için kaza ya da hastalıkların doğrudan maliyetinin bazıları şunlardır : Hastalık ya da kazanın acı ve ıstırabı, Gelir kaybı, İş kaybı olasılığı ve Sağlık hizmeti giderleri. Kaza ya da hastalıkların dolaylı maliyeti doğrudan maliyetinden çok daha fazla olabilir, hatta bazen o kadar fazladır ki ölçmek mümkün olmaz. İşle ilgili kaza ya da hastalıkların maliyeti, işçinin ailesi ve onların yerel toplumları için de yüksektir. Bu maliyetin bazıları şunlardır : Sevilen ve saygı duyulan bir kişinin kaza ya da hastalık nedeniyle ıstırap çektiğini görmek, Endişe ve stres, Kişinin bakımı için harcanan zaman ve emek, Mali kayıp ve sıkıntılar ve Yaşamın yitirilmesi. Kaza ya da hastalıkların maliyeti işveren için de yüksektir. Küçük bir işyeri için tek bir kazanın maliyeti bile ekonomik bir felaket olabilir. İşveren için bazı doğrudan maliyet nedenleri şunlardır : Henüz yapılmamış bir işin ödemesi, Tıbbi ve diğer tazminat ödemeleri, Hasar gören makine ve ekipmanın tamiri ya da yenilenmesi, Üretimde düşüş ya da geçici durma, Artmış eğitim giderleri ve idari giderler, İş kalitesinde muhtemel düşüş ve Diğer çalışanlar üstünde olumsuz etki ve moral bozukluğu. İşveren için dolaylı giderlerden bazıları şunlardır: Yaralı ya da hasta işçinin yerine yeni bir işçinin koyulması gerekir, Yeni işçinin eğitilmesi ve uyum sağlaması için süre tanınmalıdır, Yeni işçinin, esas işçinin hızında üretim yapması zaman alır, Zorunlu incelemeler, raporların yazımı ve formların doldurulması için zaman ayrılmalıdır, Kazalar genellikle diğer işçilerde kaygı uyandırır ve iş ilişkilerini olumsuz etkiler ve Şirketin halkla ilişkileri olumsuz etkilenir. Niçin Çıplak Ayaklı Araştırma? 513 Ayrıca işle ilgili kaza ya da hastalıklar devlete, ülkelerin GSMH sının %3 4 ü kadar mali yük getirir. Gerçekte toplam maliyeti kimse tam olarak bilemez. Çünkü, doğrudan giderlerin daha iyi ve kolay hesaplanabilmesinin yanı sıra, pek çok hesaplanması güç dolaylı gider vardır. Bilimsel araştırmanın sınırlılıkları Ne yazık ki birçok işveren işçilerin sağlık durumunun korunması ile ilgili olarak çok az sorumluluk üstlenmektedir. Gerçekten de, bazı işverenler işçilerin korunması için ahlaki ve çoğu zaman da yasal sorumlulukları olduğunu bile bilmemektedirler. İş güvenliğine karşı gösterilen bu ilgisizlik sonucu dünyanın her yerinde işle ilgili kaza ve hastalıklar olağandır. İşçilerin sağlıklarını ve diğer haklarını koruma mücadelesini çoğu zaman işçiler ve işçi sendikaları yürütmüşlerdir. Ancak, işçiler ve işçi sendikaları, hastalık hatta kazaların, iş yerindeki olumsuz koşullara ve güvenlikle ilgili elemanların yokluğuna bağlı olduğunu ispatlamaya çalışırken büyük zorluklarla karşılaşırlar. İşçilerin, olumlu bir çalışma ortamı sağlanması için yapılması gereken değişiklikleri etkilemeye çalıştıklarında karşılaştıkları sorunlar daha da büyüktür. İşverenler, devlet kuruluşları, tıbbi yetkililer işçilerin sağlıklarını korumak için girişimde bulunmadan önce risk varlığını ispatlamak için karşılanması imkansız olacak kadar yüksek düzeyde kanıtlar isteyebilirler; bu nedenle de araştırma üstüne araştırma yapılırken işçiler risklere maruz kalmaya devam ederler. Hatta belli bir maruziyet ile bir sağlık sorunu arasındaki ilişki kanıtlandıktan sonra bu maruziyet belli bir miktarda azaltılsa bile, maruziyetin yeterli düzeyde azaltılması yıllar alabilir. Bilimsel olarak düzenlenmiş araştırmalar, hatta işle hastalık arasındaki ilişkiyi açıkça gösterenler bile iş yerinde yeterli düzeltme yapılacağının garantisi değildir. Tüm dünyadaki yıllık 1.2 milyon işçi ölümü, iş güvenliğine bugünkü bilim temelli yaklaşımın ne kadar yetersiz olduğunun göstergesidir. Olası her işyeri sağlık riskini değerlendirmek bir bilim adamları ordusunun yıllarını alacaktır. Örneğin: Endüstriyel alanda kullanımı yaygın olan kimyasal madde vardır ve bunların pek azının insan sağlığına etkisi tümüyle incelenebilmiştir. Bir madde incelenmiş olsa bile standart araştırma koşulları ve istatistik testler o kadar katı olabilir ki, sonuçta işle ilişki bilimsel olarak kanıtlanamaz; dolayısıyla işçiler korunmasız kalır. Eğer bilimsel araştırmalarda ilişki gösterilemediyse hastalık ve işle ilgili bir mazuriyet ilişkisi olmayacağı düşünülür. Bu düşünce hem tehlikeli hem de yanlıştır. Pek çok meslek hastalığının işle ilişkisi açısından, bilimsel olarak gerçekleri ortaya koymaya yeterli veri toplamak ender olarak mümkündür.bu nedenle çoğu bilimsel araştırma, iş maruziyetleri ile hastalıklar arasında bilimsel bir ilişkiyi gösteremez. Halbuki pek çok hastalık, gerçekten de işle ilgili maruziyet ve iş güvenliğinin olmayışına bağlıdır. 6 Niçin Çıplak Ayaklı Araştırma?14 Pek çok örnek göstermiştir ki işle ilgili bir çok hastalık önce işçiler ve işçi sendikalarınca tanınmış, işveren, tıbbi ve siyasi kurumlar ise bu konuda onların gerisinde kalmışlardır. Bazı iyi bilinen meslek hastalıkları şunlardır: Asbestozis (asbest tozları ile olur, yalıtıcı üretiminde yaygındır), Silikozis (silisyum ile olur, madencilik ve kum zımparalamacılığında yaygındır), Kurşun zehirlenmesi (nedeni kurşundur, pil atölyeleri ve boya fabrikalarında yaygındır) ve Gürültü nedenli işitme kaybı (gürültü ile olur, pek çok iş yerinde yaygındır). Ayrıca iş güvenliğindeki eksiklere bağlı pek çok önemli sağlık sorunu da vardır: Kalp hastalığı, Kanser, Sırt yaralanmaları, kas hastalıkları gibi kas iskelet sistemi hastalıkları, Alerjiler, Erkek ve kadınlarda üreme sorunları, Strese bağlı bozukluklar ve Psiko sosyal bozukluklar. İşle ilgili hastalıkların nedenlerini bulmak zor olabilir. Üzücü olan şudur ki, çoğunlukla işle ilgili bir hastalık hastalığın bu niteliği sonunda tanındığında, o kadar ilerlemiş olabilir ki tedavi etmek artık mümkün olmaz. İşle ilgili hastalıkların çoğu maruziyetten sonra yıl geçmeden ortaya çıkmadığı için, şimdiki hastalığın işçinin önceden maruz kaldığı hangi etmen nedeniyle ortaya çıktığını bulmak zor olabilir. Çıplak Ayaklı Araştırma şimdiki hastalığın hangi eski maruziyete bağlı olduğunu bulmakta yardımcı olabilir. Bugün, eskiye göre işle ilgili bazı tehlikeler daha iyi anlaşılmaktadır. Yine de çalışmanın düzenlenmesi, işlerin düzenlenme yolu, çalışma saati, güvencesiz anlaşmalarla çalışmak, uygunsuz ücret, iş piyasasında istihdam olanağı olmaması, eğitim ve beceri geliştirmede aksaklıklar işçilerin iyilik durumları üstünde olumsuz etkilerini sürdürmektedir. Bazı bilinmeyen tehlikeleri de içeren bu iş güvenliği sorunları; işçiler, işçi sendikaları, işverenler, eğiticiler ve hükümetler için, önemli bir sorundur. İşçileri, iş koşullarının planlama ve analizine katan işverenler sorunların daha iyi ve daha hızlı çözüldüğünü görmüşler; çoğu zaman, iş ilişkileri ve üretim de olumlu etkilenmiştir. En iyisini işçiler bilir Çoğunlukla işçiler kendilerini neyin incittiğini ya da sağlıklarını neyin tehdit ettiğini iyi bilirler. Onlar soruna neden olan fizyolojik ve biyolojik mekanizmaları bilmeyebilirler, fikirlerinin sorulmasına da alışık olmayabilirler ama deneyimleri göz önüne alınması gereken önemli bir bilgi kaynağıdır. Kimse çalışma ortamını, o ortamda çalışanlar kadar bilemez. Sorunların neler olduğuna karar vermek, Kendi önceliklerini saptamak, Ortak bilinç oluşturmak ve Hep birlikte gelişme için baskı oluşturmak için işçilerin fikrini almak, onları da işin içine katmak iş güvenliğini geliştirmenin en etkili yollarından biridir. Niçin Çıplak Ayaklı Araştırma? 715 Aktif ve işçi odaklı bir yaklaşım işçilerin seslerini duyurmaları için zorunlu ve etkili bir yoldur. Kadın ve erkekler için eşit bir yaklaşım Eğer sağlık ve güvenlik donatımına, iş yöntemlerine, araçlarına, iş planlamasına ve hatta düzenlemesine uygulanan yasal düzenlemeler varsa, bunlar çoğu zaman erkekler tarafından ve erkek işçiler için yapılmıştır. Ek olarak, yasal düzenlemeler hem kadınların bazı düşük riskli olduğu varsayılan işlerdeki yoğunluğunu hem de kadınların ücretli işlerinin onları evdeki işleriyle benzer risklere maruz bırakmasından doğan çifte tehlikeyi görmezden gelirler. Çoğu zaman kadınlar, işle ilgili sağlık araştırmalarının dışında bırakılmıştır. Bunun esas nedeni de kadınların yaptığı işlerin genel olarak emniyetli iş olarak görülmesidir. Ancak bunun doğru olmadığı defalarca görülmüştür. Kadınlar tarafından yapılan işlerde, onların sağlığı için pek çok tehlike vardır. Araştırmalar ise, makine ile yapılan üretim, inşaat gibi erkeklerin çoğunluğu oluşturduğu, tehlikelerin daha dramatik olduğu ve tazminatların mali sorun oluşturduğu işlere yoğunlaşmıştır. Buna göre : Tüm işçilerin araştırma kapsamına alınması ve etkili olarak temsil edilmesi, Kadınların iş güvenliğinin göz ardı edilmemesi, Kadınların çalıştığı ve çoğunluğu oluşturdukları işlerle ilgili daha çok araştırma yapılması ve İşyeri maruziyetleri hem kadının hem erkeğin üreme sağlığını etkileyebileceğinden, her iki cinsiyet için de üreme sağlığı tehlikelerinin araştırılması esastır. Çıplak Ayaklı Araştırma ve nesnellik Bazı kişiler Çıplak Ayaklı Araştırmayı nesnel olmamakla suçlayacak, sonuçlarının dışardan araştırmacıların sonuçları kadar geçerli olamayacağını söyleyeceklerdir. Ancak Çıplak Ayaklı Araştırma, bilimsel kullanım ya da bilimsel bir dergide yayınlanmak için düşünülmemiştir. Çıplak Ayaklı Araştırma ile toplanan bilgi şu amaçlarla kullanılır: Sorunları tanımlamak, İşçiler arasında ortak bilinç oluşturmak, Çözümler önermek ve İş yerinde temel güvenliğin sağlanması için işverenle pazarlık etmek. Kendi Çıplak Ayaklı Araştırmanızı yapmak için ihtiyacınız olan bazı yöntemler bir sonraki bölümde tanımlanmıştır. 8 Niçin Çıplak Ayaklı Araştırma?16 2. Çıplak Ayaklı Araştırma İçin Yöntemler Hedeflerinizi belirleyin İşçilerin güvenliğini arttırmanın en etkili yollarından biri, hem hangi sorunların var olduğuna karar verirken ve hem de daha sonra gelişmelerin gerçekleşmesi için birlikte baskı yaparken işçileri de işin içine sokmaktır. Hiç kimse farkında olmasa da, kişisel olarak iş güvenliği sorunu olan pek çok işçi olabilir. Tek tek görüşerek veya zaman zaman görüş alış verişinde bulunarak olumlu/olumsuz koşulların doğru bir tanımını yapmak çok zor olabilir. Çıplak Ayaklı Araştırma, sorunlara toplu bir yanıt oluşturabilmek için işçilerin deneyimlerini ve karşılaştıkları iş güvenliği sorunlarını bir araya getirmekte yardımcı olur. Çıplak Ayaklı Araştırma tekniklerini kullanarak, muhtemelen bir şey bulmak ve bu bilgiyi değişiklikler yapmak için kullanmak isteyeceksiniz. Bulmak ilk adım, değiştirmek ikinci adımdır. Çıplak Ayaklı Araştırmayı geleneksel araştırmadan farklı kılan ve değerli yapan da budur. Hedefleri tanımlamak işçilerin halletmesi gereken ilk işlerden biridir. Örneğin iki sendika temsilcisi ya da bir işçi sağlığı ve güvenliği kurulu Çıplak Ayaklı Araştırma düzenleyerek büyük bir satış mağazasında işçilerin öncelikli iş güvenliği sorunlarını saptamak istemektedirler. Böylece: İşçilerin gereksinimlerine daha iyi yanıt verebilecekler, İşçilerin güvenini kazanacaklar, İşçiler arasında ortak bir yaklaşım sağlayabilecekler ve İşçilerin tam katılım ve destekleriyle, uygun olmayan koşulları düzeltmek için etkili bir girişimde bulunabileceklerdir. Hedefleri saptadıktan sonra, araştırmak istediğiniz soruyu açıkça tanımlamak, önemlidir. Yukarıda verilen, büyük bir satış mağazasında yapılacak Çıplak Ayaklı Araştırma hedeflerini açıklayan örneği kullanırsak, soru şöyle olabilir. İşçilerin öncelikli iş güvenliği sorunları nelerdir ve bu sorunları düzeltmek için neler öneriyorlar? Çıplak Ayaklı Araştırma; Tüm iş gücünü ya da küçük bir grup işçiyi, Sağlık sorunlarıyla ilgili araştırmaları, Olası tehlikelerle ilgili bilgi toplanmasını, İşçilere; iş güvenlikleri de içinde olmak üzere; nelerin temel güvenliklerini etkilediği konusunda fikirlerinin sorulmasını veya Sendika temsilcilerinin üyeleriyle birlikte çalışmasını kapsayabilir. Çıplak Ayaklı Araştırmanın esas amacı uygulamada değişiklik yapacak etkinliklerle, insanların yaşam kalitelerini yükseltmektir. Çıplak Ayaklı Araştırma toplumun daha az güçlü grupları için bile mümkündür ve gerçekleştirilebilir. Çıplak Ayaklı Araştırma farkında olmayı arttırır ve çok değerli bilgileri ortaya çıkartabilir. Katılımcı yapısı nedeniyle, işçilerin eline bir denetim unsuru vermektedir. Araştırmadan toplanan bilgi, gelişmeleri tartışmak için kullanılabilir. Çıplak Ayaklı Araştırma İçin Yöntemler 917 Bir iş yeri için geçerli olan özel bilgilerin toplanması için pek çok Çıplak Ayaklı Araştırma yöntemi vardır. Bunlar tek başına ya da bir kaçı birlikte kullanılabilir. Her yöntemin güçlü ve zayıf yönleri vardır. Hangi yöntemi kullanacağınıza karar verirken: Hedeflerinize ulaşmakta size hangi yöntemin en çok yardımcı olacağını, Sizin ve diğer işçilerin ne kadar zaman ayırabileceğini ve Düşünülen araştırmanın yapısını göz önüne almalısınız. Hangi aracı seçerseniz seçin tek başınıza hareket etmeyin : İşçiler birlikte hareket ettiklerinde daha güçlüdürler ve işveren tarafından dinlenme olasılıkları daha yüksektir. Tek başınızayken misilleme, cezalandırılma hatta şiddetle karşılaşma riskiniz daha yüksektir. Eğer işyerinizde sendika varsa bir sendika temsilcisi ile çalışın. İŞYERİNİZİ GÖZLEMLEYİN KAYITLARI İNCELEYİN Araştırmaya başlamadan önce dikkatli hazırlanın. Eğer işyerinizde sendika varsa önce üyeleriniz ve diğer sendika temsilcileriyle konuşup görüşlerini almalısınız. Başarı ancak işçiler ortak bir eylemde birleşirlerse elde edilebilir. İş yerini gözlemleyin, işçilerle konuşun, işçilerin görüşlerine değer verin ve iş güvenliği sorunlarını çözmek için ortak bir organizasyon oluşturun. ŞİKAYETLERİ İNCELEYİN İŞYERİNİZİ DENETLEYİN ÜYELERİNİZE DÜŞÜNCELERİNİ SORUN BİLGİ EDİNİN 10 Çıplak Ayaklı Araştırma İçin Yöntemler18 İşçiler Tarafından Yapılan Denetimler Denetim nedir? İşyerinin denetlenmesi, işçiler ve onların temsilcilerinin: İş güvenliğinin özel bir yönünü, iş yerinin bir kısmını ya da işin organizasyon tarzını sistematik kontrolleri ile ve İşçiler, yönetim, diğer işçi temsilcileri, güvenlik komitesi üyeleri ile konuşarak iş güvenliği sorunlarını tanımalarına yardımcı olur. İşçilerle iletişim kurmak ihtiyacımız olan bilgiye ulaşmanın ve yapılacak düzeltmeleri tartışmanın anahtarıdır. İşçilerin denetimin tüm aşamalarına katılmalarını ve sizi desteklemelerini sağlamak için: Denetim öncesinde sorun ve şikayetlerini öğrenin, Denetim sırasında onlarla konuşun, Denetim sonrası onlara bilgi verin ve Denetimle elde edilen sonuca göre yapılacak eyleme birlikte karar verin. Birçok denetleme şekli vardır: Rutin olarak iş güvenliğinin birçok yönünü denetleyip uygun olduğunu düşündüğünüz standartlarla karşılaştırdığınız, genel denetimler, İş güvenliğinin bir yönünü daha ayrıntılı gözlemlediğiniz özel denetimler (Örneğin, iş ekipmanı kadın işçilerin kullanımına uygun mu, ya da gece çalışması gereken işçiler için diğer vardiyalardakilerle eşit koruma var mı?), Bir kaza ya da hastalık sonrası denetimler ve Evrakların denetlenmesi. Denetim kontrol listeleri Bazı işçiler ve işçi temsilcileri denetim sırasında bir kontrol listesi kullanmayı yararlı bulurlar. Kontrol listesi size güven verir ve yanıt almak istediğiniz tüm soruları hatırlamanızı sağlar. Kontrol listeleri belli tehlikelerin incelendiği özel denetimlerde özellikle yararlıdır (bir sonraki sayfadaki örneğe bakınız). Ancak, kontrol listelerine her şey koyulmaz. Bir denetimde en önemli noktalar şunlardır: İşçilerle görüşüp onların görüşlerini öğrenin, Gerçekte neler olduğunu ve insanların nasıl çalıştığını gözlemleyin, Bir rapor yazmaya yardımcı olmak için notlar alın, çizimler yapın, Eğer ekipmanınız varsa fotoğraf çekmek gibi başka yöntemlerle de kanıt kaydedin ve Bulduğunuz sonuca göre harekete geçin. Çıplak Ayaklı Araştırma İçin Yöntemler 1119 Güç İş Durumları İş Tasarımı için İşçi Denetimi Kontrol Listesi örneği Soru Evet Hayır 1. Çalışırken aynı durumda kalarak geçirilen zaman azaltılabilir mi: İşi yeniden tasarlayarak, ara vererek, işçileri dönüşümlü çalıştırarak, sandalye / tabure temin ederek? Eylem Gerekliliği Evet/Hayır 2. Çalışma alanının yüksekliği ayarlanabilir mi? 3. Ayarlanabilir sandalyeler temin edilebilir mi? 4. Makine kontrolleri veya malzemeler işçilerin kolayca erişilebilecekleri gibi yerleştirilebilir mi? Zihinsel stres: 5. Yoğun dikkatin sürdürülmesi gereken işlerde daha fazla ara verilebilir mi? 6. Yalnız çalışan işçiler, yalıtılmışlık hissini azaltmak için; vardiyanın bir bölümünde dönüşümlü olarak başka işte çalışabilirler mi? 7. Halkla iletişimi olan işçiler, günün bir kısmında başka işler yapabilirler mi? 8. İşçilerin, iş hızı konusunda daha fazla denetimleri olabilir mi? 9. Her işçi için üretilmesi gereken miktar daha gerçekçi bir düzeye çekilebilir mi? İş çevresi stresi 10. Gürültü ve titreşim kaynakları uzaklaştırılabilir ya da denetlenebilir mi? 11. Baş ağrısı ve ufak tahrişlere neden olan kimyasal zararlılar denetlenebilir mi? 12. Işıklandırma daha iyi olabilir mi? 13. İş ortamı sıcaklığının denetimi işçilerce sağlanabilir mi? Araç ve makine tasarımı 14. Araçlar el ve bilek burkulmaları engellenecek biçimde tasarlanabilir mi? 15. Kamyonlar ve diğer makineler sürücü ya da operatör için görüş daha iyi olacak şekilde tasarlanabilir mi? 16. Ölçüm aletleri daha kolay okunur hale getirilebilir mi? 17. Ağır yükler, elle kaldırma yerine makinelerle kaldırılabilir mi? Kaynak: United Auto Workers Union, USA dan uyarlanmıştır. 12 Çıplak Ayaklı Araştırma İçin Yöntemler20 Denetim sonrası eylem Denetimin sonucunda elinizde bir liste olacaktır. Bu listede düzeltilmesi için işvereninizin bir şeyler yapması gerektiğine inandığınız konular ve sizin daha fazla bilgiye ihtiyacınız olduğunu düşündüğünüz konular bulunacaktır. Unutmayın: gözlemler ancak sizin ve diğer işçilerin saptadığı iş güvenliği sorunları ile ilgili bir eylem yapılırsa yararlıdır. Güvenlik Temsilcisi Bu nedenle: Denetim sırasında bulunan aksaklıkları belirtmeye, İdareyi yazılı olarak hazır rapor formu, mektup ya da kendi oluşturduğunuz bir raporla bilgilendirmeye, İdareden yanıt almaya ve İdarenin yapacakları konusunda işçileri bilgilendirmeye dikkat edin (daha fazla bilgi için el kitabının 3. bölümüne bakın). Araştırmalar Araştırma nedir, neden yaparız? Araştırmalar Çıplak Ayaklı Araştırmada en sık kullanılan bilgi toplama yöntemlerindendir. İyi düzenlenmiş bir araştırma, işçilerin iş güvenliği sorunları ya da hastalık, sağlık ve tehlikeler konusunda bilgi toplamak için güçlü bir araç olabilir. İş yükü araştırmaları Araştırmalar sendikaların, üyelerinin ağır iş yükü deneyimleri ve bununla nasıl başa çıktıkları ile ilgili bilgilenmesine yardımcı olur. Bir araştırma, başka zaman sesleri duyulmayan kişiler de dahil olmak üzere, büyük sayıda sendika üyesinden girdi sağlar. Bu; zenci işçiler, yerli işçiler, özürlü işçiler, homoseksüel ve lezbiyenler, kadınlar, gençlere ulaşmanın ve girdi elde etmenin önemli bir yoludur. Sonuçlar, çok değerli bilgiler verebilir ve böylece sendikaların iş yükü sorunlarını halledebilmek için daha etkili yöntemler geliştirmelerine yardımcı olur. Araştırma, sendikaların, kamu hizmetlerinde; eleman eksikliğini gidermek için işçilerin daha fazla ve uzun zaman çalıştırılmalarına rağmen hizmetlerin aksadığını, bu nedenle daha çok eleman çalıştırılması gerektiğini kanıtlamasına yardımcı olur ve bu alanda yapılacak mücadeleye katkı sağlar. Kaynak: Kanada Kamu Çalışanları Sendikası Çıplak Ayaklı Araştırma İçin Yöntemler 1321 Bir araştırma; Belli bir sayıdaki kişiye yanıtı evet ya da hayır olan tek bir soru sormak gibi basit olabilir, Bir dinlenme arasında el kaldırarak oylama yoluyla yapılabilir, Ayrıntılı incelemeleri gerektiren çok sayıda soruyu kapsayabilir. Genellikle araştırma ne kadar basitse o kadar iyidir; ancak yine de araştırmanın boyutunu ve karmaşıklığını, sizin özel araştırma gereksiniminiz belirleyecektir. Araştırmalar farklı gereksinimlere göre uyarlanabilir : İkindi vardiyasında çalışanların arasında baş ağrısından yakınanların sayısı gibi niceliksel, sayısal bilgi ya da Duvar ustalarında sırt ve boyun ağrılarını azaltabilmek için fikirlerin alınması gibi niteliksel, tanımlayıcı bilgiler toplamakta kullanılabilir. Bir araştırma yapıp yapmamaya karar vermek Sizin ihtiyaçlarınız için bir araştırma yapmanın uygun yöntem olup olmadığına karar vermeden önce bazı konuları göz önünde bulundurmalısınız: Hedef toplumunuzun büyüklüğü, Toplanacak bilgilerin miktarı ve Araştırmayı yürütmek için gerekli işçi ya da işçi temsilcisi sayısı. Araştırma yapmanın doğru yöntem olduğuna karar verdikten sonra verilmesi gereken başka kararlar vardır: Araştırma sözel mi olmalı? Yazılı mı olmalı? Yazılı anket formu seçilirse kişilere dağıtılıp toplanmalı mı, bir toplantı sırasında mı yapılmalı, postayla mı, internet üstünden mi ya da sizin düşüneceğiniz farklı bir yolla mı yapılmalı? Bir araştırmayı hazırlamak Bir araştırmayı hazırlarken, hedefler ve önemli noktalar konusunda çok açık olmak önemlidir. Araştırmanın boyutlarına karar vermek için kendinize aşağıdaki soruları sorun: Bu araştırmanın amacı nedir? Kimlerin yanıtlamasını istiyorsunuz? Araştırma sonunda hangi bilgiyi elde etmek istiyorsunuz? Bu soruyu çok açık, kesin olarak yanıtlayın. Topladığınız bilgiyi nasıl kullanacaksınız? Araştırmayı tamamlamak ve analiz etmek için planınız ve zamanınız nedir? Bunu yapmak için hangi kaynaklara gereksiniminiz var? Kaynak: Kanada Kamu Çalışanları Sendikası 14 Çıplak Ayaklı Araştırma İçin Yöntemler22 Araştırmayı toparlamak Bir araştırmada, ne kadar çok kişiye ne kadar çok soru sorulursa analiz etmek için de o kadar fazla veri olur. Örneğin; basitçe kadın ve erkeklerin hastalık belirtilerini aynı sıklıkla mı hissettiklerini öğrenmek isteyebilirsiniz. Bu durumda sadece kadınlar ve erkekler tarafından bildirilen belirtileri sayıp, ikisini karşılaştırmanız yeterlidir. Ama eğer bir bölümde çalışan kadın ya da erkeklerin diğer bir bölümde çalışan kadın ya da erkeklerden daha fazla şikayetleri olup olmadığını öğrenmek istiyorsanız bu durumda daha fazla analize ve zamana ihtiyacınız olacaktır. Nasıl sorular sormalısınız? İşçilerin kendi sözcükleri ile yanıt verdikleri açık-uçlu sorularla tanımlayıcı veriler toplayabilirsiniz. Bu durumda kapalı - uçlu sorularda olduğu gibi bir kutucuğu işaretlemezler. Yanıtlarda bir sınır olmadığı için açık-uçlu sorularla çok zengin bilgiye ulaşılabilir. Bir yükleme rampasında, sırt incinmelerini önlemek için sizce neler yapılabilir? şeklindeki bir soruyla sadece bu alanda deneyimi olan kişilerin verebileceği pek çok fikir ortaya çıkartılabilir. Açık-uçlu sorular en iyi şu durumlarda kullanılır: Anket formunuz kısaysa, Az kişiyle görüşecekseniz, Anketi yüz yüze görüşerek dolduruyorsanız ve Farklı sorulara en iyi nasıl yanıt alacağınızı anlamak için bir ön çalışma yapıyorsanız. Açık-uçlu soruların olumsuz yanları şunlardır: Yanıtlamak işçilerin çok zamanını alır, Özellikle araştırmacının soruları açıklamak için orada bulunmadığı durumlarda, yanıt vermek zor olabilir, Analiz için bir yöntem geliştirmek uzun zaman gerektirebilir, Yanıtlardaki hangi bilgilerin kullanılacağına karar vermek zor olabilir. Şu durumlarda açık-uçlu sorular önerilmez: Anket formunuz uzunsa ve İşçiler yanıtları tek başlarına vereceklerse. Kapalı - uçlu sorular genelde daha çabuk ve kolay yanıtlanırlar ancak yanıtlar sadece anket formunda izin verilenlerle sınırlıdır. Kapalı - uçlu sorularda, işçiler, daha önce belirlenmiş birkaç yanıt seçeneği içinden uygun olanı seçerek, o yanıta uygun kutucuğu işaretlerler. Araştırmanız sizin bilmeye ihtiyacınız olan bilgiyi ortaya çıkartmalıdır, o nedenle araştırmayı sizin soru ya da sorularınıza yanıt verebilecek biçimde düzenlediğinizden emin olmalısınız. Örneğin, işçilerin toluen maruziyeti belirtileri hissedip hissetmediklerini bulmak için bir sağlık anketi düzenliyorsanız, bu kimyasala maruz kalmaya bağlı olası belirtileri bilmeniz gerekir. Eğer güvenilir bir kaynak toluen maruziyetinin baş ağrısı, baş dönmesi, boğaz ağrısı, parmaklarda uyuşma, karıncalanma, merkez sinir sistemi hasarı ve kanser yaptığını belirtiyorsa, sizin araştırmanız da bu belirtilerle ilgili sorular içermelidir. Özel olarak belirli bir maruziyetin belirtilerine yönelik bir araştırma daha açık ve anlamlı bilgi verir. Çıplak Ayaklı Araştırma İçin Yöntemler 1523 Soruların seçimi ve düzenlenmesi, yanıtları önemli derecede etkiler. Aşağıda size yol gösterecek bazı önerilere yer verilmiştir: Araştırmanın nasıl tamamlanacağı konusunda işçilere anlaşılır açıklamalar yapın, Taraflı ya da hassas sorulardan kaçının, Olumsuz sorulardan kaçının, akıl karıştırabilirler (Örneğin, mesai saatleri dışında havalandırmanın kapatılmasına karşı mısınız?), Çoktan seçmeli yanıtları bir soru için 4-5 seçenek ile sınırlandırın ya da açık-uçlu sormanın daha iyi olup olmayacağını düşünün, Daha önce denenmiş araştırmaların biçim ve cümle yapılarını alın. Bunları aynen kullanabileceğiniz gibi, birkaç ufak değişiklikle kendi koşullarınıza da uyarlayabilirsiniz, Araştırma düzenlendikten sonra birkaç işçi üzerinde deneyerek açıklamaların anlaşılır olduğundan ve soruların doğru sorulduğundan emin olun ve Anket formlarını herkese dağıtmadan önce gerekli düzeltmeleri yapın. Anket Formunu Oluşturmak Bir anket formu oluştururken, araştırmanın gerekli tüm bilgileri toplaması gereksinimi ile açık, kısa, hedefe odaklanmış bir form hazırlama amacı iyi dengelenmelidir. Şu noktaları göz önüne alın: Bu araştırma, genellikle haklarında çok bilginizin olmadığı kadın işçiler, gece çalışanlar gibi gruplardan bilgi toplamak için bir fırsat olabilir mi? Araştırdığınız konu onları farklı bir biçimde etkiliyor mu? Bu durumda farklı soru ve çözümler gerekebilir. Dil, okur-yazarlık gibi dikkat edilmesi gereken anketin uygulanmasını zorlaştıracak durumlar var mı? Araştırmanın amacı yanıt verecek kişilere yeterince açıklandı mı? (İşçiler toplanacak bilginin nasıl kullanılacağını ne kadar iyi anlarlarsa yanıt verme olasılıkları da o kadar artar). Cinsiyet, yaş, iş sınıflaması, istihdam tarzı, etnik grup gibi bilgilere gereksiniminiz var mı? Bu bilgiye neden gereksinim duyuyorsunuz? Yanıtlar, sonuçların açıklanmasına yardımcı olacak arka plandaki bilgileri ortaya çıkaracak mı? Sorular ve yanıt seçenekleri anlaşılır mı? Anket formu dakika içinde yanıtlanabilir mi? Sonuçlar kolayca listelenebilecek ve sizin aradığınız bilgileri sağlayacak mı? Kaynak: Kanada Kamu Çalışanları Sendikası Soruların nesnelliğini sağlamak Çıplak Ayaklı araştırmacılar için, araştırmalarının sonucunu açıkladıkları zaman karşılaşabilecekleri eleştirilerden yılmamaları, cesaretlerinin kırılmaması önemlidir. Bu nedenle yan tutmamaya ve yönlendirici, yanıt verenleri etkileyici ifade ve sorular kullanmamaya dikkat etmelisiniz. Örnek: Eğer şöyle bir ifade kullanırsanız sonuçları etkilemeye çalışmakla suçlanabilirsiniz Sendika, pek çok burun kanaması ve nefes darlığı olgusu bildirildiği için, işvereni sağlıksız bina sendromu yaşadığımıza ve daha iyi havalandırmaya ihtiyacımız olduğuna ikna etmek için bu araştırmayı yapmaktadır. Bu araştırma, sendika tarafından, bu bölümde çalışan üyelerinin sağlığı konusunda veri toplamak amacıyla yapılmaktadır. şeklinde bir ifade ise kabul edilebilecek bir ifadedir. Çıplak Ayaklı Araştırma İçin Yöntemler 1624 Amaçla ilgili kısa bir açıklama, gizlilik konusunda güvence vermeli, sonuçların açıklanması ile ilgili planlara değinmeli ve herkesin katılımının önemini belirtmelidir. Bunun işçi temelli bir araştırma olduğu diğer bir ifade ile işçilerin kendi araştırmaları olduğu ve onların gerçeklerini yansıtmak için yapıldığı vurgulanmalıdır. Olgu Çalışması: Kadın ve Erkekler İçin Eşit Bir Yaklaşım Bir sendika sağlık ve güvenlik temsilcisi bir anket formu düzenleyerek bir grup kadın üyeye dağıttı. İşçilerin yanıtlarıyla pek çok sorunun varlığı ortaya çıktı: Ergonomik sorunlar, Taban tozu, Kadınların aşağılandıkları ve önemsenmediklerini hissettikleri, Düşük istihdam, uzun çalışma saatleri, vardiya ve sözlü suistimal nedeniyle stres ve Yeterince oturacak yer ve mahremiyeti olmayan sağlık ve sosyal yardım birimleri. Sonuç olarak, sendika temsilcisi: Genel müdüre bir rapor hazırladı. Olumlu yanıt aldı ve bu konuları görüşmek üzere bir toplantı düzenlendi; Gönüllü olan bir kadın üyenin diğer kadınlar tarafından da desteklenerek, bir sonraki sendika kol toplantısında sendika sağlık ve güvenlik temsilcisi olması kararlaştırıldı; Kadınların, sağlık, güvenlik ve sosyal yardım gereksinimlerine bir duyarlılık oluştuğunu ve sorunları çözümlemek için adımlar atılacağını hissetti. The Impact of Trade Union Education and Training in Health and Safety on the Workplace Activity of Health and Safety Representatives, HSE UK 2001 den uyarlanmıştır. Çıplak Ayaklı Araştırma İçin Yöntemler 1725 İşçilerin Sağlık Yakınmaları Hakkında Örnek Araştırma TÜM VÜCUT TİTREŞİMİ Kişisel Bilgiler (İsteğe Bağlı) İsim Yaş Erkek Kadın İş Tanımı Şimdiki İşin Adı Bu işe ne zaman başladınız? Hangi titreşimli aletleri kullanıyorsunuz? Bu aletleri her gün ne kadar süre kullanıyorsunuz? Kullandığınız başka makine veya araçlar? Titreşimin var olduğu geçmişteki işleriniz Bu işyerindeki istihdam süreniz Sağlık tanımı Tüm vücut titreşimine maruzsanız (makine, beton vibratörü, otobüs, kamyon, traktör vb. yanında) lütfen aşağıdaki sorunlardan şimdi ya da daha önce şikayetiniz olup olmadığını belirtin. Sizin için şimdi ya da geçmişte sorun olan her şık için lütfen yanındaki kutucuğa uygun harfi yazın: H her zaman şikayetiniz var / vardı. D düzenli, sürekli olarak şikayetiniz var / vardı. A arada sırada şikayetiniz var / vardı. Sırt ağrısı Eklem iltihabı Varis Basur Kasık rahatsızlığı Hazımsızlık Yüksek tansiyon Kalp rahatsızlığı Uyuma güçlüğü Sinirlilik Baş dönmesi, sersemlik Bulanık görme Yorgunluk İktidarsızlık ya da cinsel istekte azalma Solunum güçlüğü Kaslarda ağrı Bu şikayetlerin herhangi biri bu işinize başlamadan önce var mıydı? Vardı ise lütfen ayrıntıları yazın: Başka yorumunuz var mı? Kaynak: Guidelines on hazards of vibration, Australian Council of Trade Unions 18 Çıplak Ayaklı Araştırma İçin Yöntemler26 Bir araştırmayı yürütmek ve iyi yanıtlar almak Her işçi, bir araştırmaya katılırken kendisini rahat hissetmeyebilir. Bazı işçiler: Katılmaları istendiğinde kendilerini zorlanmış hissedebilirler, Kendi fikirlerinin sorulmasına alışık olmayabilirler, Cezalandırılacaklarını düşünebilirler, Araştırmanın amacı konusunda tereddütleri olabilir, Ne kadar zaman harcayacakları konusunda endişeleri olabilir. İşçilerin güvenini sağlamak için onların hislerine duyarlı olun. İyi yanıt alabilmek için: Çalışma saatleri ve özel gereksinimlere uyum sağlamaya çalışın, Onlar için uygun olan zamanları işçilerden öğrenmeye gayret edin, Adının açıklanmayacağını, gizliliğin sağlanacağını garanti edin, Araştırmanın amaç ve hedeflerini ve onlar için koruma garantilerini açıklamak için işçilerle bir toplantı düzenleyin ya da bir mektup dağıtın, Tamamlanmış araştırma formlarının güvenli yerde saklanacağını garanti edin, Sonuçları onlara açıklayacağınıza ve daha sonra atılması gereken adımlara birlikte karar vereceğinize güvence verin. İşçilerle yüz yüze yürütülen bir araştırmada, veri toplamanın kişisel ve karşılıklı etkileşimli yapısı nedeniyle, yanıt alma oranı daha yüksektir. Eğer okur yazarlık bir sorunsa, işçilerin kendi başlarına dolduracakları bir anket formu yerine sözel araştırma uygulaması daha doğru olur. Sözel araştırmada Çıplak Ayaklı araştırmacılar soruları sorar ve yanıtları yazarlar. Ancak bu şekil gizli ve mahrem bilginin toplanması için uygun yöntem olmayabilir. Böyle gizli ve hassas bilgiler için işçilerin kendilerinin dolduracağı yazılı formlar en iyisidir. Gizli ya da hassas bilgilerin sorulduğu araştırmalarda formlara isim yazılmamalıdır. Aslında, işçiler tanınmak istemiyorlarsa hiçbir araştırmaya isimlerinin yazılması istenmemelidir. Eğer gizli ve hassas bilgi toplanacak ve okur yazarlık sorunu varsa soruları sözel olarak, yüz yüze sormanız gerekecektir. Bu durumda tüm bilgilerin tamamen gizli tutulacağını garanti etmeniz gerekir. İşçilerin kendilerinin dolduracağı yazılı bir anket formu kullanmanın en iyi yanı veri toplamak için daha az kişi gerekmesidir. Ayrıca işçilerin yanıtlarını düşünmek için daha fazla süreleri vardır. Esas zayıf noktası sözlü araştırmaya göre daha az yanıt alınmasıdır. Yazılı anket formlarını doldurmaları için işçilerin biraz zaman ve çaba harcamaları gerekir. Yazılı formlarda eğer formu doldurmak için biraz yardım alabilirlerse yanıt oranı yükselebilir. Bunların yanı sıra eğer: Anketi işyerinde doldurmaları (hemen) istenirse ve Bir toplantı sırasında doldurup hemen geri vermeleri istenirse yanıt oranı çok daha yüksek olur. Eğer formları alır giderlerse, çok motive olmadıkları takdirde, geri getirme olasılıkları düşüktür. Çıplak Ayaklı Araştırma İçin Yöntemler 1927 Analiz ve eylem Ne yazık ki, dünya tamamlanmış ama hiçbir zaman dökümü, analizi yapılmamış, sonuçları yazılmamış ve bu sonuçlara göre bir harekete geçilmemiş, anketlerle doludur. O nedenle şimdi süreci tamamlamak için harekete geçmeniz önemlidir. Ani kararlardan kaçınmak gerekir. Önce elde ettiğiniz sonuçları inceleyin ve onların bir soruna işaret edip etmediğini görün. Araştırmanın sonuçları, katılan işçilere duyurulmalıdır. Duyuruyu: Bir toplantı sırasında ya da işyerinde dolaşarak Bir bültenle Yazılı bir raporla yapabilirsiniz Sonuçlar duyurulduktan sonra, araştırma sonuçlarına göre nelerin yapılması gerekli olduğuna karar vermek için tartışmalar yapılmalıdır (daha fazla ayrıntı için bu el kitabının 3. bölümüne bakın). Sonuçların Analizi Sonuçların hangi yöntemle tasnif edileceği, soru tipine, yanıtların sayısına ve araştırmanın amacına bağlıdır.ufak çapta bir araştırmanın sonuçlarını elle yada basit bir veritabanı programı ile elde edebilirsiniz. Geniş, ayrıntılı ve çok kişinin katıldığı araştırmalarda, araştırma sonuçlarını analiz etmek için oluşturulmuş bir bilgisayar programı kullanmak en iyisidir. Kaynak: Kanada Kamu Çalışanları Sendikası 20 Çıplak Ayaklı Araştırma İçin Yöntemler 28 Olgu Çalışması: Tekstil İşçileri Tekrarlayan Zorlanmaya Bağlı Yaralanmaları Araştırıyorlar Tekrarlayan Zorlanmaya Bağlı Yaralanmalar (TZBY) giyim ve tekstil endüstrisinde sık görülür. New York Kentinde (ABD), giysi süsü atölyesinde çalışan 200 işçiyi temsil eden UNITE adlı sendika, işçilerin ergonomik sorunlarla ilgili endişelerine yanıt vermek için gizliliğe de önem verilen bir araştırma yaparak, işçilerin sağlıkla ilgili şikayetlerini sordu. Elle çalışan bir manivela yardımıyla süsleri bir makaraya saran işçiler arasında ürkütücü boyutlarda yaralanmaya rastlandı. Sendika sağlık ve güvenlik temsilcisi, araştırma sonunda, işçilerin %75 inin şu ya da bu şekilde ciddi acı duyduğunun ortaya çıktığını bildirdi. Sendika, araştırma sonuçlarını idareye bildirince, farklı çalışma istasyonlarını değerlendirmek için yeni bir ortak çalışma başlatıldı. Sendika işçilerin izniyle, elverişsiz duruş ve güç hareketleri ortaya çıkarmak için farklı işleri videoya kaydetti. Birçok tezgah ergonomik olarak yeniden tasarlandı, makara makinesine ayak pedalı eklendi ve yastıklı, ayarlanabilir sandalyeler alındı. İş dönüşümlü (rotasyonla) yapılmaya başladı. Sendika TZBY yi önlemek için yönetici ve işçilerde duyarlılık uyandırmak amacıyla bir eğitim programı düzenledi. Eğitim programı başlamadan önce sakatlığa yol açabilecek bir bilek rahatsızlığı olan karpal tünel sendromu, 18 işçide görülmüştü. Ertesi yıl, araştırma sonucunda yapılan tavsiyelerin çoğu uygulandıktan sonra, beş tazminat vakası oldu, ancak bunların hiçbiri karpal tünel sendromu nedeniyle değildi. Atölye yönetimi, bu ortak girişim sonucu tazminat giderlerinin yarıya indiğini bildirdi. Daha önemlisi işçilerin sakatlanma riski büyük ölçüde azalmıştı. Video Ergonomic Programs That Work. US Department of Labor / Occupational Safety and Health Administration dan uyarlanmıştır.fotoğraf Kaynağı: Video capture from Ergonomic Programs That Work. Çıplak Ayaklı Araştırma İçin Yöntemler 21 Daha göster
2050'YE DOÐRU NÜFUSBİLİM VE YÖNETİM: SAÐLIK SİSTEMİNE BAKIŞ Prof. Dr. Ayşe AKIN Prof. Dr. Korkut ERSOY Kasım 2012 Yayın No: TÜSİAD-T/2012-11/533 Meşrutiyet Caddesi, No: 46 34420 Tepebaşı/İstanbul Telefon: Detaylı TÜRKİYE'DE İŞGÜCÜ PİYASASI, SORUNLAR VE POLİTİKALAR Doç. Dr. Faruk SAPANCALI*
Giriş TÜRKİYE'DE İŞGÜCÜ PİYASASI, SORUNLAR VE POLİTİKALAR Doç. Dr. Faruk SAPANCALI* Türkiye'de işgücü piyasasına ilişkin resmi veriler, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK)'nun Uluslararası Çalışma Örgütü Detaylı İLETİŞİM TEKNOLOJİSİ VE SENDİKALAR (Sanal Sendika ya da İnternet Sendikacılığı)
2 1 ARKE 99 O L O Jİ V E A R KE O L L OG A D R E R EĞ N İ Sunuş Değerli İDOL okurları, Sizlere 6. sayıyı iletmenin heyecanını ve mutluluğunu yaşıyoruz. Her sayımızda olduğu gibi bu sayımızda da ülkemizde Detaylı Yenilenmiş II. baskı. Türk Tabipleri Birliği Görüşleri TÜRK TABİPLERİ BİRLİÐİ YAYINLARI
Yenilenmiş II. baskı Genel $ağlık G$$ $igortası G$$ Türk Tabipleri Birliği Görüşleri TÜRK TABİPLERİ BİRLİÐİ YAYINLARI hastamüşteri kamu güvencesisözleşme hastanesağlık işletmesi sağlık ocağıaile hekimliği Detaylı UYGUN İŞ AÇIÐI: İNSANA YARAŞMAYAN İŞLER
Recep KAPAR Yrd. Doç. Dr., Muğla Üniv. Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bölümü UYGUN İŞ AÇIÐI: İNSANA YARAŞMAYAN İŞLER Uygun iş yaklaşımı (decent work) * uluslararası sistemin ve ülkelerin ekonomik, Detaylı 2050'YE DOÐRU NÜFUSBİLİM VE YÖNETİM:
2050'YE DOÐRU NÜFUSBİLİM VE YÖNETİM: İŞGÜCÜ PİYASASINA BAKIŞ Prof. Dr. Aysıt TANSEL Kasım 2012 Yayın No: TÜSİAD-T/2012-11/536 Meşrutiyet Caddesi, No: 46 34420 Tepebaşı/İstanbul Telefon: (0 212) 249 07 Detaylı Kayropraktikte Temel Eğitim Ve Güvenliği üzerine WHO Rehber Kitapçığı
Kayropraktikte Temel Eğitim Ve Güvenliği üzerine WHO Rehber Kitapçığı WORLD HEALTH ORGANİZATION Cenevre 2005 WORLD FEDERATION OF CHIROPRACTIC Dünya Sağlık Örgütü Yayın Bilgi Bankası Katalogundan Dünya Detaylı Zirvenin Yol Haritası STRATEJİK PLANLAMA. Bireyden Aileye, Şirketlerden Kurumlara. Zirvenin Yol Haritası STRATEJİK PLANLAMA.
Zirvenin Yol Haritası Zirvenin Yol Haritası Haluk ÜNALDI Bireyden Aileye, Şirketlerden Kurumlara Bu kitabın tüm yayın hakları Haluk ÜNALDI'ya aittir. Yazarından yazılı izin alınmadan kısmen veya tamamen Detaylı KADININ EL KİTABI YASALARDAKİ HAKLARIMIZ. YAYINA HAZIRLAYANLAR Esra Koç - Av. Ayşegül Kaya
1 Mesleki Eğitimde 8 Renk Yönetici El Kitabı Sakarya Teknik ve Endüstri Meslek Lisesi adına Sahibi Ahmet Özer Okul Müdürü Mesleki Eğitmde 8 Renk projesi kapsamında basılmıştır. Ücretsizdir, para ile satılamaz. Detaylı A'DAN Z'YE DENETİM KOMİTELERİ
TÜRKİYE'DE BİREYSEL GELİR DAÐILIMI EŞİTSİZLİKLERİ: FONKSİYONEL GELİR KAYNAKLARI VE BÖLGESEL EŞİTSİZLİKLER Doç. Dr. Raziye SELİM Prof. Dr. Öner GÜNÇAVDI Öğr. Gör. Dr. Ayşe Aylin BAYAR Haziran 2014 Yayın Detaylı Adres: Mahmutbey Cad. No:5 Şirinevler / İstanbul Tel: (0212) 451 15 65 Fax: (0212) 551 08 37
1 Kapak İç dizayn Dizgi Baskı Hasan Yar Selim Ayanoğlu İCMAL Ayyıldız Matbaacılık Tel: (0212) 482 15 06 Adres: Mahmutbey Cad. No:5 Şirinevler / İstanbul Tel: (0212) 451 15 65 Fax: (0212) 551 08 37 Milli Detaylı Gömülmüş Cesetlerin İncelenmesi
Gömülmüş Cesetlerin İncelenmesi Dr. Fatih Yağmur*, Dr. Mustafa Körükçü**, Dr. İ. Hamit Hancı*** İnsanoğlu varolduğu tarihten bugüne kadar ölmüş insanların farklı yöntemlerle, dengesini bozmayacak biçimde Detaylı Yeni orta sınıfın doğası
Yeni orta sınıfın doğası Yukarıdaki bölümden çıkan sonuç, proletaryanın geniş anlamda ücretli işçiler kitlesiyle özdeşleştirilmesi gerektiğidir. Dolayısıyla, bu yüzyılda işçi sınıfının büyüklüğünde bir Detaylı G E N E L M Ü D Ü R L Ü Ð Ü
DOSYA/DERLEME TÜRKİYE'DE ÜRETKEN OLMAYAN AN İŞÇİLER SÖMÜRÜLMÜYORLAR MI? Bazı sorular, "dam üstünde saksağan" misali, insana "bu da nereden çıktı" dedirtir. Başlıktaki soru da Marksist teoriye, özellikle Detaylı FARKI YARATAN İNSANDIR...
FARKI YARATAN İNSANDIR... İnsan Kaynakları Tüm firma ve kurumlara rekabet avantajı sunan faktörlerden biri, belki de en önemlisi insan kaynağıdır. Kurumun misyon ve hedefini benimsemiş, iyi eğitim almış, Detaylı Mukaddeslerimize. Basın ve fikir hürriyetine sonuna kadar EVET. Aşağıdaki haberimiz neden hala aktüel? Sıfır komisyon ile dürüst hizmet
Basın ve fikir hürriyetine sonuna kadar EVET Mukaddeslerimize küfüre kesin HAYIR Aşağıdaki haberimiz neden hala aktüel? Sayfa 3 te office@yenivatan.com Februar / Şubat 2006 / 64 / Kostenlos Verlagspostamt Detaylı Yeni İl Özel İdaresi Yasası na Eleştirel Bir Bakış 1. İl Özel İdarelerinin Kısa Tarihçesi
Yeni İl Özel İdaresi Yasası na Eleştirel Bir Bakış Remzi Çiftepınar* 1. İl Özel İdarelerinin Kısa Tarihçesi İl özel idareleri Osmanlı döneminde 1864 tarihli Vilayet Nizamnamesi ile kurulmuştur. Bu nizamname Detaylı TÜRKİYE'DE İNTERNET SİTELERİNİN ERİŞİMİNİN ENGELLENMESİ KONUSUNDA FARKLI HUKUK DİSİPLİNLERİ AÇISINDAN DEÐERLENDİRMELER
TÜRKİYE'DE İNTERNET SİTELERİNİN ERİŞİMİNİN ENGELLENMESİ KONUSUNDA FARKLI HUKUK DİSİPLİNLERİ AÇISINDAN DEÐERLENDİRMELER Dr. Murat Volkan Dülger Av. Yasin Beceni Mart 2011 Yayın No: TÜSİAD-T/2011,03; 512 Detaylı İş fikri bulabilmenizin birkaç yolu mevcuttur:
BİR İŞ FİKRİ BULMAK Bu kitapçık, kendinize uygun olabilecek bir iş fikri bulmanıza yardımcı olmak üzere tasarlanmıştır. Elbette, kitabı kullanarak bir iş fikrine ulaşacağınıza dair hiç bir garanti yoktur. Detaylı Bin Yıl Hedefleri. Selda Hızel Bülbül 1
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi 2005; 48: 1-7 Orijinal Makale Bin Yıl Hedefleri Selda Hızel Bülbül 1 Kırıkkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatri Doçenti SUMMARY: Hızel Bülbül S. (Department of Detaylı ÇOCUK İŞÇİLERİN OYUN HAKKI VAR MIDIR?*
Ali Murat ÖZDEMİR Dr., Hacettepe Üniv. İktisadi ve İdari Bilimler Fak. Gamze YÜCESAN ÖZDEMİR Dr., Gazi Üniv. İletişim Fak. KÜRESEL KAPİTALİZMDE ÇOCUK EMEÐİNİN EKONOMİ POLİTİÐİ ÇOCUK İŞÇİLERİN OYUN HAKKI Detaylı Sandıktan Yüzde 50 AK Parti çıktı
"Milletin hizmetkârı olmaya devam edeceğiz" Belediye Başkanı Muzaffer Külcü dün yapılan Mahalli İdareler seçimlerinin sonuçlarının belli olmasının ardından Taş Binada vatandaşlara hitap etti. "Bugün sevgi Detaylı GİRİŞİMCİ OLABİLİR MİYİM
GİRİŞİMCİ OLABİLİR MİYİM Bu yayın LEDU GİRİŞİMCİLİK Yayın Dizisi kapsamında üretilmiştir. Bu dizi, kişiye iş yönetimi konusunda kendi yeteneklerini değerlendirmede yardımcı olmak ve cesaretlendirmek için Detaylı 3 DE. Sevgili İnci Abla, Ben 9 yaşındayım. Henüz Koray kadar çocuğum yani Sivas adını ilk duyduğumdada çocuktum.
Samsun ile Amasya sınırındaki Boğaziçi mevkinde operasyona çıkan güvenlik güçleri, "Dur" ihtarında bulundukları iki kişinin silahla karşılık verdiğini ileri sürerek ateş açtı. İki kardeşten 16 yaşındaki Detaylı 2017 © DocPlayer.biz.tr Gizlilik Politikası | Hizmet koşulları | Geri bildirim