Hac Bilgi Servisi - Hayat Tour
İslam’ın en hikmetli, en saltanatlı, en ihtişamlı, Türkçe tabirlerle en görkemli ibadetlerden biriside hacdır.
İslam’ın beşinci şartı hacdır. Ya’ni, ömründe bir kerre, Ka’be-i mu’azzamaya gitmek farzdır. İkinci ve daha sonra yapılan haclar, nafile olur. Hac, lügatda, kasd etmek, yapmak, istemek demektir. İslamiyette, belli bir yeri, belli bir zamanda, belli şeyleri yaparak ziyaret etmek demektir.
Mescid-i Haram ve metaf (tavaf alanı) zamanımıza kadar zaman zaman genişletilmiştir. Şöyleki: Hz.Ömer, (r.a.) etrafda bulunan kulübeleri satın alıp genişletti ve etrafını duvarla çevirip, duvarların üzerine de kandiller koydurdu. Hz. Osman, (r.a.) biraz daha genişletip, duvarları yükseltti ve duvarların üzerine sundurmalar koydurttu.Devlet-i Ali Osmaniyye, tavaf alanını şu andaki mevcut hâline genişletti. Kenarlarına altın işlemeli varaklar (kubbe) yaptı. Amma kubbelerin Beytullah’dan yüksek olmamasına dikkat etti.Suudlar zamanında mescit kısmı son şekliyle genişletildi. KÂBE Allah’a c.c ibadet olunmak üzere, yeryüzündeki ilk yapılan bina Kabe’dir. Kabe, Mescid-i Haram’ın ortasında, duvar uzunlukları 11-12 m. arasında değişen yaklaşık 13 m. yüksekliğinde, taştan yapılmış dört köşe bir binadır. Üzeri, her sene hac mevsiminde yenilenen siyah bir örtü ile örtülüdür.Köşelerinden çapraz olarak iki hat geçtiği düşünülürse, bu hatların uçları yaklaşık olarak dört aslî yönü gösterir. Bu köşelerden herbirinin ayrı ismi vardır:Doğu köşesine “Rükn-i Hacer-i Esved” veya “Rükn-i Şarkî”, güney köşesine “Rükn-i Yemanî”, batı köşesine “Rükn-i Şamî”, Kuzey köşesine de “Rükn-i Irakî” denir. hacer-i esved Hz. İsmail’in Ebu Kubeys dağından getirdiği “Hacer-i esved” denilen taşı Hz. İbrahim, tavafa başlanacak yere işaret olarak, halen bulunduğu köşeye yerleştirdi. Bina tamamlanınca ilk tavafı yapan Hz. İbrahim ve Hz. İsmail: “Ey Rabbımız, bizden bu hizmeti kabul buyur, şüphesiz ki sen, duamızı duyuyor, niyetimizi biliyorsun” diye niyaz ettiler. (Bakara 127) Kabe’nin inşası bittikten sonra Cenab-ı Hak, Hz. İbrahim’e, bütün insanları haccetmek üzere davet etmesini emretti. (Hac, 27-29) (6890)-
İbnu Ömer radıyallahu anhüma anlatıyor: “Resûlullah aleyhissalâtu vesselâm Haceru’l-Esved’e yöneldi, sonra dudaklarını üzerine koyup uzun müddet ağladıktan sonra ondan ayrıldı. Bir de baktı ki, Hz. Ömer de yanında, o da ağlıyor. Hemen: “Ey Ömer, gözyaşları burada dökülür” dedi.(K.Sitte) Hacerü-l Esved, Âdem a.s. ile berâber cennetden indirildi. Âdem (a.s.) Kâbe-i Muazzamaya yerleştirdi, Nuh tufanında Ebu kubeys Dağına emanet edildi, İbrahim a.s. Beytullahı bina ederken şimdiki yerine yerleştirdi.Bilâhere 12 parşaya bölünen Haceru-l Esvedi Sultan Dördüncü Murat Han kurşun içersine toplayıp, gümüşden bir muhafaza yaptırdı. Dört mezhebin ittifakı ile: Kimseye eziyet etmeden, kendi de ezâ görmeden Hacer-i Esved’i öpmek lâzımdır. Çünkü öpmek sünnet, ezadan kaçınmak vaciptir. Tavafa başlarken, her şavtın sonunda ve sa’ye başlarken bu taşı istilam etmek sünnettir. (Buhari)Efendimiz s.a.v buyurdular ki: “Muhakkak ki, Hacer-i Esved, cennet yakutlarından bir yakuttur. O kıyamet günü iki gözü, kendisini hak ve sıdk ile istilam edenlere şahitlik yapan ve konuşan bir dili olduğu halde diriltilir.”Âbis b. Rebîa (r.a) anlatıyor: “Ben Hz. Ömer’i (r.a) Haceru’l-Esved’i öperken gördüm. Onu hem öptü, hem de:”Biliyorum ki sen bir taşsın, ne bir faydan ne de zararın vardır. Ben Resûlullah’ı (s.a.v) seni öper görmeseydim, seni asla öpmezdim” dedi.” [Buharî] Atâ, Haceru’l-Esved’in bulunduğu köşeye gelince:”Ey Ebu Muhammed! Bu Haceru’l-Esved rüknü hakkında ne işittin?” dedi. Atâ şu cevabı verdi:”Ebu Hureyre (r.a) bana, Resûlullah’ın (s.a.v):”Kim Haceru’l-esvede yönelirse, şüphesiz Rahmân (olan) Allah’a yönelmiş olur” buyurduğunu anlattı.” Hatim Ve Hicr-İ İsmâil Rükn-i Irâkî ile Rükn-i Şâmî’nin arasında, altın oluğun karşısında, Kâbe’nin kuzeybatı tarafında, yerden 1,25m yükseklikte, 1,5m kalınlığında, yarım dâire şeklindeki duvara hatim denir. Tavâf bu duvarın dışından yapılır. Bu duvar ile Kâbe arasındaki boşluğa da Hicr-i Kâbe veya Hicr-i İsmail denir.Hz. İbrahim’in yaptığı Kabe binasına bu kısım da dahildi. Dolayısıyla Hatim’in iç kısmı Kâbe’den sayılır. Peygamberimizin nübüvvetinden 5 yıl kadar önce Kabe’nin Kureyş kabilesi tarafından yapılan tamiri sırasında inşaat malzemesi yetmediği için, bu kısım binanın dışında bırakılmıştır.( Kabe, Hz. İbrahim’in inşasından itibaren muhtelif tarihlerde tamir edilmiştir. Kureyşlilerin bu tamiri, Kabe’nin beşinci tamiridir.) Hz. İsmail ile annesi Hacer’in buraya defnedilmiş oldukları rivayet edilir. Kabe’ye dahil olduğu için, tavafın, bu duvarın dışından yapılması vaciptir. Hz. Âişe vâlidemiz buyurdu ki; Kabe’nin içine girmeyi ve orada namaz kılmayı arzu ederdim. Rasülullah (s.a.v) bir gün elimden tutup beni Hatim’in içine soktu ve buyurdu ki; “Kâbe’ye girmek istediğin zaman Hatim’e gir. Orada namaz kıl, zira Hatim, Beytullahtan bir parçadır”.
Mizâb-ı Kâbe (Altun Oluk) Yağmur sularının akması için, Kâbe’nin Hatim’e bakan üst kısmının ortasındaki Altın Oluğa Mizâb-ı Kâbe denir. Selef-i Salihin’den rivayet olunmuştur ki;“Hatim’in içinde, altın oluğun altında dua müstecabtır. Allah dostları ibadetlerini îfâ için burayı tercih etmişlerdir. Burası duânın çabucak kabûl edildiği yerlerdendir.”Hz. Osman (r.a) buyurdularki:“Bana sorun, nereden geliyorum.? Ben Oluğun altından, cennetten geliyorum. Oluğun altında kılınan namaz cennette kılınan namaz gibidir.” Mültezem Kâbe’nin, kapısı ile Rükn-i Hacer-i Esved arasındaki 2m yere mültezem-i şerif denir.Hacıların Beytullah’ı tavaftan sonra bu mübarek mevkide duayı iltizam etmelerinden dolayı “mültezem” diye isimlenmiştir.Amr İbnu Şuayb (r.a) babası tarikiyle bildiriyor:”Abdullah’la (ki babasıdır) tavafta bulundum. Haceru’l-Esved’e gelip istilâmda bulundu. Rükn ile kapı arasında (Mültezem’de) durarak göğsünü, yüzünü, kollarını ve avuçlarını şöyle yamadı -onları iyice açarak gösterdi- ve sonra:“İşte Resûlullah’ı (s.a.v) aynen böyle yaparken gördüm!” dedi. (Ebu Dâvud) Zemzem Kâbe’nin doğusunda, Cenab-ı Hakkın, Hz. Hacer ve oğlu İsmail Aleyhisselam’a ihsan ettiği sudur.Zemzem-i Şerif, 42 m derinliğindeki kuyudan çıkmaktadır. Peygamber Efendimiz buyurdularki: Allah Teâlâ, İsmail’in annesine rahmet eylesin, şayet o, zemzemi kendi haline bıraksa –yahut suyu avuçlamasa- idi, zemzem akar bir su olurdu”Zemzem-i Şerif’in fazileti hakkında Peygamber Efendimiz (s.a.v) buyuruyorlar ki:“Yeryüzü üzerindeki suların en hayırlısı zemzem suyudur. Onda taamların özü, maddi ve mânevi hastalıklara şifâ vardır. ”“Zemzem suyu ne için içildi ise onun içindir. Eğer şifa dileyerek içecek olursan, Allah sana şifa verir. Şayet karnının doyması için içersen, Allah seni doyurur. Eğer susuzluğunu kesmesi için içersen, Allah hararetini keser. O, Cebrail’in (a.s) kazdığı su kuyusu ve yüce Allah’ın İsmail Aleyhisselam’a ikrâmıdır. ”“Bizimle münafıklar arasındaki alametlerden birisi de onların zemzemden kana kana içemeyişleridir. O halde bizler zemzem’i kaburgalarımız doluncaya kadar içmeliyiz.”(6910)- Hz. Câbir radıyallahu anh anlatıyor: “Resûlullah aleyhissalâtu vesselâm buyurdular ki: “Zemzem suyu ne maksatla içilirse o maksatla faydalıdır.” (K.Sitte)Bu hadis, zemzem içerken niyet etme edebini getiriyor: Açlığın veya susuzluğun giderilmesine niyet edilebileceği gibi, hastalığa şifaya veya bir başka şeye de niyet edilebilir. Bazı şarihler bittecrübe, Allah’ın izni ile niyetlerinin yerine geldiğini ifade etmişlerdir.Allah Resûlü’nün (s.a.v) içinin zemzemle yıkanması, zemzem suyunun faziletine işaret etmektedir. Çünkü Peygamber Efendimizin (s.a.v) mübarek içi, mübarek yerde sadece zemzemle yıkanmıştır. Cennet suyu değil de neden zemzem? Allah Resûlü’nün (s.a.v) içi, daha temiz ve bereketli olan cennet sularıyla değil de zemzem ile yıkanmasının hikmeti nedir?Şayet cennet suyu ile yıkansaydı o yeryüzünde akan bir su olmadığı için ümmet bu dünyada onun bereketiyle nasiplenemeyecekti. Zemzemle yıkanmıştır ki o su, gökten inip yerde duran sulardandır. Ümmet ondan faydalanır. Zemzemin bereketi 1. Zemzem ümmet için bereket vesilesi olmuştur. 2. Zemzemin çıkış yeri, en bereketli yere (Kabe’nin yanına) hastır. 3. Zemzemin yeryüzüne ilk çıkış sebebi Allah Resûlü’nün (s.a.v) atası Hz. İsmail (a.s)olmuştur. 4. Hz. İsmail’in (a.s) annesi Hz. Hacer annemiz, zemzemle gıdalanıyordu. Yeme ve içme ihtiyacını onunla gideriyordu. Bu bereket, zemzemden başka bir suya verilmemiştir. 5. Zemzem, yeryüzüne Cibril-i Emin vasıtasıyla çıkmıştır. Zemzemin, aslı mübarektir, mübarek yerde çıkmıştır, mübarek seyyid (Hz.İsmail as) için ilk çıkarılmış, mübarek Emin (Cibril) vasıtasıyla çıkmıştır. Bütün bunlar zemzemin şeref ve yüceliğini çoğaltmak içindir. Allah Teala mahlukatından ister canlı ister cansız olsun dilediğine ikram eder, onu yüceltir. Peygamberlerin Kabirleri Kâbeyi ilk tavaf eden meleklerdir.
Peygamber Efendimiz, Ahirete irtihal ettiğinde nereye gömüleceği hususunda ihtilaf oldu. Hz. Ebû Bekir (r.a) kendisinden işitip de, unutmadığım hadisinde Rasulullah (s.a.v) “Hiç bir Peygambere nerede vefat etmişse oradan başka yerde kabir kazılmaz.” buyurduğunu söyledi. Bunun üzerine Hz. Aişe’nin odasında, Peygamberimizin yattığı döşeğin altının kabir olarak kazılmasına karar verildi.Hücre-i Saadette 3 kabri şerif vardır. Bunlar Hz. Peygamber, Hz. Ebû Bekir ve Hz Ömer’in kabirleridir. Bu kabirlerin konumu hakkında görüş farklılıkları olmuşsa da tercih edilen görüşe göre, Efendimizin Kabri Şerif-i önde, hücrenin kıble tarafındadır. Hz. Ebû Bekir, Rasulullah’ın hemen arkasında başı Rasulullah’ın omuzları hizasındadır. Hz. Ömer, Hz. Ebû Bekir’in arkasında onun başı da Hz. Ebû Bekir’in omuzları hizasındadır.Hz. Aişe validemiz, Peygamber Efendimiz odasına defnolunduktan sonra aynı odada hayatını devam ettirdi. Babası Hz. Ebu Bekir iki yıl, iki ay sonra vefat edince o da Rasulullah’ın yanına defnolundu. Hz. Aişe yine aynı odada hayatını sürdürmeye devam etti.2. Halife Hz. Ömer kendisine yapılan suikast sonucu yaralanıp ölüm anı yaklaşınca, Efendimiz ve Hz. Ebu Bekir’in yanına defnolunmak için Hz. Aişe’den izin istedi. Hz. Aişe annemiz “Ben orasını kendim için düşünmüştüm fakat bugün seni, nefsime tercih ediyorum.” diyerek defnine izin verdi. Hz. Ömer’in defnolunması ve odaya bir yabancının girmesi sebebiyle kabirlerle hücrenin geri kalan kısmı arasına bir duvar ördürerek bir kapı yaptırdı. Aişe validemiz bundan sonraki hayatını bu kısımda geçirdi. MESCİD-İ NEBEVÎ’NİN İNŞASI Mescid-i Nebevî’yi Rasulullah (s.a.v.) Efendimiz ashabı ile beraber inşa etmişlerdir. Rasulullah (s.a.v.) bizzat mübarek bedeni ile çalışmış ve Mescid’in inşasında çalışanlara dua etmiştir. Efendimiz, Medine’ye geldiğinde devesi mescid’in yapılacağı yere çöktü. Burası Ensar’dan Sehl ve Süheyl adında iki yetime aitti. Arsa sahibi olan iki yetim Esad İbn-i Zürare’nin himayesinde ve evinde kalıyorlardı. Rasulullah (s.a.v.) bu iki yetimi huzuru saadetlerine çağırdı ve arsalarına mescid yapmak için onlara daha büyük bir arsa teklif etti. Onlarda; “Onu biz size bağışlarız Ya Rasulullah!” dediler. Fakat Rasulullah (s.a.v.) on dinar karşılığında bu arsayı satın aldı. Hz.Ebû Bekir’e bu parayı ödemesini emretti. Esad İbn-i Zürare tarafından arsanın etrafı duvarla çevrildi. Rasulullah (s.a.v.) Medine’ye teşrif etmeden önce Esad İbn-i Zürare Cuma günleri arkadaşlarını toplar ve burada cemaatle namaz kılarlardı. Mescid’in yapılacağı yerde müşrik kabirleri vardı. Yabanî hurma ağaçlarının kapladığı bu alan harabe görünümündeydi. Rasulullah’ın emriyle müşriklerin kabirleri başka tarafa nakledildi. Yabanî hurmalar kesilip, çukur yerleri tesviye edildi. Önce Mescid’in temelini kazıp bir buçuk metre kadar derinleştirdiler ve temele ilk taşı Efendimiz koydu, ikinci taşı Hz. Ebû Bekir (r.a.) koydu, üçüncü taşı Hz. Ömer (r.a.), dördüncüyü Hz. Osman (r.a.), beşinci taşı da Hz.Ali (r.a.) yerleştirdiler.
1- Muhallaka Direği Güzel koku saçan yada Mülhika direği olarak bilinir. Peygamber Efendimizin mihrabına bitişik olan direktir. Efendimizin hasretine dayanamayan hurma kütüğü buraya defnedilmiş ve defnedildiği yerden güzel kokular yayılmıştı. Peygamberimizin namaz kıldığı bir yerdir. Malik bin Enes: “Yalnız kılınan namazların en faziletlisinin, bu sütunun dibinde kılınan namaz olduğunu” söyler ve herkese tavsiye ederdi. Halife Harun Reşid’in annesi de safran ve diğer maddelerin karışımıyla yapılan güzel bir kokuyu bu sütuna sürdürmüştür. 2- Hz. Âişe Direği Hz. Âişe validemizin ismiyle anılır. Kıblenin değiştirilmesinden sonra Peygamberimiz on gün burada namaz kıldırmış, daha sonra mihraba geçmişlerdir. Defalarca burada namaz kıldırmışlardır.Âişe validemiz mescid de namaz kılmak istediğinde burayı tercih etmiş ve Efendimizin şöyle buyurduğunu ifade etmiştir: “Mescidimde bu sütünun yanında öyle bir yer vardır ki, insanlar onun faziletini bir bilselerdi, orada namaz kılabilmek için aralarında kur’a çekerlerdi”: bundan dolayı bu direğe Kur’a direği ismi verilmiştir.Hz. Ebû Bekir ve Hz. Ömer bu sütunun yanında namaz kılmayı alışkanlık haline getirdiklerinden Muhacirun sütunu da denmekte idi. 3- Tevbe Direği Tevbe yada Ebû Lübâbe direği olarak bilinir. Peygamber Efendimiz, Yahudilerden Benî Kureyza kabilesi ile savaş halindeydi. Bu kabile elçi olarak eski dostlukları sebebiyle Ebû Lübâbe’yi çağırarak istişare ettiler.Peygamberimizin teklifi gereği kaleyi terk etmek veya savaşmak konusunda fikrini sorduklarında, Ebû Lübâbe; Efendimizin emri gereği hisardan dışarı çıkmaktan başka yapacak bir şeylerinin olmadığını söylerken, eliyle de boğazını işaret etmiş, hepsinin boyunlarının uçurulacağını ima etmişti.Ebû Lübâbe hatasını hemen anladı. “Allah’a ve Rasulune ihanet ettim” diyerek pişmanlık içerisinde mescide geldi ve kendini bu direğe bağladı. Onbeş gün direğe bağlı kaldıktan sonra; “Ey iman edenler! Allah’a ve Rasülüne hainlik etmeyin; bile bile kendi emanetlerinize ihanet etmiş olursunuz.” ayeti nazil olmuş, Efendimiz tevbesinin kabul edildiğini bildirmiş ve onu kendi elleri ile çözmüştür.Peygamber Efendimiz nafile namazlarını bu sutunun yanında kılar, sabah namazından sonra bu direğe yaslanır, yeni inen ayetleri ashabına okur, rüya görenlerin rüyasını tabir ederdi. 4- Serir Direği Rasulullah Efendimiz itikaf (kişinin ibadet niyetiyle kendisini bir süre dünya işlerinden ayırarak mescidde Allah’a yönelmesidir.)’a girdiklerinde, hurma dalları ve liflerinden yapılmış hasırını buraya serer, üzerine yastık koyar ve istirahat ederlerdi. 5- Hares Direği Koruma (bekçi) direği yada Hz. Ali direği olarak da bilinir. Peygamberimizin Hâne-i Saadetlerinin kapısının yanındaki direktir. Hz.Ali ve bazı sahabiler Peygamber Efendimizi korumak için burada muhafızlık görevi yaparlardı. “Allah seni insanlardan koruyacaktır” ayeti nazil olunca, Peygamberimizin emri ile burada nöbet bekleyenler bu vazifeyi bıraktılar. 6- Vufud Direği Heyetler sutunu olarak bilinir. Peygamber Efendimiz, kendisiyle görüşmeye gelen heyetleri burada kabul ederdi. Ashabın ileri gelenleri de burada toplandıklarından buraya Meclis-i Kılâde yada Gerdan Meclisi denirdi. 7- Teheccüd Direği Peygamberimizin Ramazanın son on gününde İtikaf’a girdiği ve teheccüd namazlarını kıldığı yerdir. Maksurenin içinde kaldığı için dışardan görülmez. 1481 de çıkan yangında eski sutunlar kısmen veya tamamen yanmış, yerlerine yeni direkler konularak üzerlerine Sultan III. Selim’in emri ile isimleri yazdırılmıştır.