21.07.2015 Dr. Bumin DOGRUSÖZ - 1586 görüntülenme YAZDIR
(21.7.2015 tarihli DÜNYA Gazetesinde yayimlanmistir)
Kösemizin sinirlari dolayisiyla yarim kalan arefeden önceki, 14.7.2015 günlü DÜNYA’da yayinlanmis yazimizda Kurumlar Vergisi Kanununda, özsermayenin üç katini asan iliskili kisiden yapilmis borçlanmalarin, asan kismi itibariyle, örtülü sermaye olarak kabul edildigini ve bu borçlanma karsiligi yapilan kur farki, faiz, vade farki gibi ödemelerin gider yazilmasinin kabul edilmedigini belirterek gider yazilamayan faiz veya faiz kisminin Kanunda, elde eden açisindan da temettü (kâr payi) olarak kabul edildigini vurgulamistik. Bu düzenlemeye göre elde ettigi faiz kâr payi kabul edilen kisinin, kurum ise elde ettigi faizin (yani kâr payini) istirak kazançlari istisnasindan yararlandirilacagini, gerçek kisi ise kosullari varsa menkul sermaye iradi olarak yillik gelir vergisi beyannamesine konu etmesi gerekecegini de belirtmistik.
Borç alan kurumun örtülü sermayeyi olusturan borcun faizini kanunen kabul edilmeyen giderleri (KKEG) arasina almayip matrahtan indirildigi tespit edilirse, bu hususun bir re’sen tarhiyat sebebi olusturacagini, bu durum da ayni zamanda bu faizi gelir yazan kurumda da düzeltme yapilmasini, elde edilmis ve kâr payi kabul edilen faizin gelirler içerisinden çikartilarak istirak kazançlari istisnasi kapsamina alinmasini gerektirdigini, ancak Kanunun, borç veren kurumda bu düzeltmenin yapilmasini, bir baska anlatimla bu faizi gelir yazilmasi dolayisiyla fazla ödenen kurumlar vergisinin ret ve iadesini, örtülü sermayeyi kullanan kurum adina tarh edilen vergilerin kesinlesmis ve ödenmis olmasini sartina bagladigini da yazmistik. Bu düzenlemenin bir mantiginin bulundugunu da belirtmistik. Simdi devam edelim.
Uygulamada ki daha çok holding veya grup sirket yapilandirmalarinda, borcun örtülü sermayeyi olusturdugunu, borç iliskisinin iki tarafi da pek çok halde baslangiçta bilmekte ve bu yüzden baslangiçtan itibaren borç alan faizi KKEG yapmakta, borç veren de aldigi faizi istirak kazançlari istisnasindan yararlandirmaktadir. Bu uygulama yasa karsisinda olagandir ve bir sorun yoktur. Burada alacakli kurum nezdinde bir “düzeltme”den degil, “uyumlu hareket”den söz edilebilir.
Ancak uygulamada bu “uyumlu hareket” tarzini da Maliye Bakanligi, yukarida aktardigimiz “düzeltmede”ki sart kapsaminda degerlendirmektedir. Yani düzeltmede aranan, borçlu için re’sen vergi tarh edilmis ve bu verginin ödenmis olmasi kosulunu bu duruma da uygulamakta ve borç alan faizi KKEG yapsa dahi, diger tarafin istirak kazanci istisnasindan yararlanmasini, borç alanin vergi ödemesi kosuluna baglamaktadir. Bu durumda, borçlu kurumun mali zarari dolayisiyla vergi ödememesi halinde, borç veren kurumunda aldigi faiz için istirak kazançlari istisnasindan yararlanamayacagi kabul edilmektedir.
Idari anlayis önce, düzeltme için öngörülen bu sartin, uyumlu hareket için aranmayacagi yönündeyken yakin tarihli özelgelerde yukarida aktardigimiz görüs aranmaktadir. Hatta bir özelge de, borç veren sirketin aldigi faizi istirak kazançlari istisnasindan yararlandirilmasinin borcu kullanan kurumun mali kâri ile sinirli olacagi belirtilmekle (Büyük Mükellefler Vergi Dairesinin 24.2013 gün ve 64597866 sayili özelgesi), faizin kismen istisnadan yararlanacagi da söylenilmek istenilmistir.
Bize göre, bu görüsün her hangi bir dayanagi, özelgelerde de ortaya konulan yasal bir gerekçesi yoktur. Yasanin bir baska durum için öngördügü düzenleme genisletici yorum yoluyla farkli bir duruma uygulanmaktadir. Bir baska açidan da, yasaya aykiri davrananlar için öngörülen ve hazineyi koruma amaçli bir düzenleme, ayni vergilendirme döneminde birbirlerine uyumlu olarak hareket ederek yasaya uygun davrananlara kiyas yoluyla uygulanmaya çalisilmaktadir. Her iki sekil de verginin yasalligi ilkesini ihlal etmektedir.
Geçen yazimizda verdigimiz örnek açisindan konuya yaklasirsak burada para çikisi anlaminda hazine zarari da yoktur. Zira borç alan ödedigi faizi gider yazmamakla kazancini arttirmis, ancak yasal sebeplerle beyannamesinde mali zarar çikmasi dolayisiyla vergi ödememistir. Öte yandan borç veren kurumda bu faizi istirak kazançlari istisnasindan yararlandirdigi için vergi ödemeyecektir. Dolayisiyla burada hazineye vergi girmedigi gibi, iade de olmayacaktir. Vergi açisindan hazinenin kâr – zarari sifir olacaktir. Yasa koyucunun, yasaya aykiri davrananlar için öngördügü sonuç aynen gerçeklesecektir.
Bu konuda da son sözü Danistay söyleyecektir. Bildigim kadari ile de bu konuda verilmis bir karar yoktur.
Bumin Doğrusöz. Toplam ziyaretçi sayısı: 1183466