Bursa'nın 700 yıllık hanlarının yer aldığı Tarihi Çarşı ve Hanlar Bölgesi, şehrin merkezi yerlerinde açılan AVM'lere karşı ayakta kalabilmek için yeniden yapılanma sürecine giriyor. Bu amaçla bir platform kurarak bir araya gelen 30'a yakın çarşı yöneticisi, başta çarşı ekonomisinin canlandırılması olmak üzere, tarihi ve kültürel yapının korunması, esnafın eğitilmesi gibi konularda çalışmalara başladı.
Tarihi Emir Han'da basın toplantısı düzenleyen platform üyeleri, yapılacak çalışmalar hakkında bilgi verdi. Bursa Tarihi Çarşı ve Hanlar Bölgesi Platformu Başkanı Doğan Alakoç, bölgenin tarihi yapısı ve kültürel zenginlikleri ile bir cazibe merkezi olduğuna dikkat çekti. Yanlış kullanım, cehalet ve biriken sorunlar karşısındaki duyarsızlık nedeniyle, bölgenin eski işlerliğini kaybettiğini hatırlatan Alakoç, sorunların ortadan kaldırılması için güç birliğinin şart olduğuna kanaat getirdiklerini ve bu amaçla 30'a yakın çarşı yöneticisi olarak harekete geçtiklerini kaydetti. Çarşıda, ekonominin canlandırılması ve tarihi dokunun korunarak ortaya çıkartılması konularının öncelikle hedef olduğunu vurgulayan Alakoç, tabelaların, çarşı giriş çıkışlarının, işaret levhalarının, çevre düzenlemelerinin yapılmasının yanı sıra, tuvaletler, otopark ve esnafın eğitilmesi konularının çözüme kavuşturulacağını ifade etti.
Konya Ereğli ilçesinde, Ulu Cami yakınında çarşı içerisinde bulunan Rüstem Paşa Kervansarayı Kanuni Sultan Süleyman döneminde Sadrazam Rüstem Paşa tarafından 1552 yılında yaptırılmıştır. Mimar Sinan’ın eseri olan bu kervansaray 1990’lı yıllarda yapılan onarım ile orijinal durumunu koruyarak günümüze gelebilmiştir.
Kervansaray Mimar Sinan’ın yapmış olduğu diğer kervansaraylarla karşılaştırıldığında, bu yapının değişik bir plan düzeninde olduğu görülmektedir. Dikdörtgen planlı kervansarayın revaklı bir avlusu, arkasında tonozlu odaları bulunmaktadır. Ana girişin önündeki alçak bölüm, ortada giriş eyvanı, sağında ve solunda daha küçük ölçüde bir eyvan bulunmakta olup, onu üçer oda izlemektedir. Kervansarayın büyük ahır bölümünün önünde bir sıra halinde konuk odası bulunmaktadır. Bu oda yapının geniş avlusuna açılmaktadır. Ahır bölümü yapının ortasındaki dört fil ayağının taşıdığı geniş mekândır. Burası mazgal pencerelerle aydınlatılmıştır. Bu plan şekli ile Rüstem Paşa Kervansarayı menzil hanları ile yakın benzerlikler göstermektedir. Tonozlu bölümler on iki adet olup, içlerinde ocakları bulunmaktadır.
Yapının ana duvarları kesme taştan yapılmış, kemerlerde yer yer tuğlalar kullanılmıştır. Kervansarayın iki giriş kapısı bulunmakta olup, bunlara Bağdat Kapısı ve Konya Kapısı isimleri verilmiştir. Kervansarayın tümünün üzeri iki bölüm halinde yekpare bir beşik tonozla örtülüdür.
Kervansaray Cumhuriyet döneminde askerlik şubesi ve kitaplık olarak kullanılmış, bir ara belediye buradan yararlanmıştır. Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün yapmış olduğu onarımdan sonra içerisindeki dükkânlar kiraya verilmiştir.
Malatya'nın Darende ilçesinde bulunan 250 yıllık tarihi Yusuf Paşa Bedesteni Malatya Vakıflar Bölge Müdürlüğünün onarımından sonra "Hayır Çarşısı" olarak açıldı.
Bedestenin eski ve yeni görünümleri
Harabe olmuş halinden 2008 yılında Vakıflar Bölge Müdürlüğünün tadilatıyla kurtulan tarihi çarşı bu günlerde neşeli günlerini yaşıyor. Karşılıklı 30 dükkanın bulunduğu bedestende ihtiyaç sahibi aileler ve öğrenciler yararına açılan hayır kermesiyle yoğun anlarından birini yaşıyor. Şefkat Gülleri tarafından organize edilen kermesi Darende Kaymakamı Vural Karagül, Belediye Başkanı Memduh Önal ve Mütevelli Heyet Başkanı Hamidettin Ateş'in yanı sıra daire amirleri ve çok sayıda vatandaş katıldı. Hayır çarşısının açılışında konuşan Darende Kaymakamı Vural Karagül, eskiden bedesten olan çarşının harabe bir halden kurtularak yeni yüzüne kavuşmasıyla bir tarihin daha ayağa kalktığını söyledi.
DİĞER YAPILAR	- GEMİLER
Erhan Afyoncu, İdris Bostan ile konuştu ve Bostan’ın şu sıralar piyasaya çıkan kitabının can alıcı noktalarını öne çıkardı…
Osmanlı denizciliği konusundaki yüzlerce desen, resim, gravür ve minyatürle bezenmiş ‘Kürekli ve Yelkenli Osmanlı Gemileri’ adlı yapıtıyla denizciliğimize farklı bir bakış açısı getiren Prof. Dr. İdris Bostan, kitabının Önsöz’ünde şu çok çarpıcı satırlara yer veriyor: “İmparatorluğun son dönemlerine kadar, gemi inşa sanayiini kendi imkânları ile yürütmeyi başaran Osmanlıların, çağdaşı devletlerin hiçbirinde görülmeyen bu üstünlüğü bile henüz yeterince incelenmemiştir.”
"AYVERDİ BENİ FATİH’TEKİ EVİNDE AĞIRLARDI
1971’de Ekrem Hakkı Ayverdi’nin Balkanlar üzerindeki makaleleriyle karşılaşır. Onunla tanışmak ve çalışabilmek için bir mektup yazar. Ayverdi de olumlu bir cevap yazar. Kiel, daha sonraki yıllar bazı konularda onun yardımına başvurur. Hatta Ayverdi daha sonraları onun için “çok parlak bir genç” nitelemesinde de bulunur: “İlk tanışmamız ona yazdığım mektupla oldu. Birkaç kez yeni bulduğum kitabeleri ona okuttum. Bana yardımcı oldu, Fatih’teki evinde misafir etti. Ayverdi çok şey yaptı. Onun gibi biri daha gelmedi. Profesör Abdüsselam Uluçam da çok iyi; ama Ayverdi bambaşka biriydi. Ayverdi gibi bir desteğim olsa çalışmalarım daha da artardı."
‘Evliya Çelebi gibi 50 yıldır Balkanlar’ı gezdim, gördüm ve yazdım. Osmanlı eserlerinin içler acısı durumunu rapor ettim yetkililere. Saha çalışmalarında eserlerin fotoğrafını çektiğim için dayak da yedim, hapse de atıldım… Bir kavga veriyorum barbarlığa karşı, siz de sahip çıkın… Çünkü önlem alınmazsa 10 yıl içinde Balkanlar’da eser kalmayacak.’
KAYSERİ BÜNYAN - KARATAY HAN
Karatay Hanı (Kervansaray) 1240-41 yılında Selçuklu devlet adamlarından Celalettin Karatay tarafından yaptırılmıştır. Yapı yazlık ve kışlık bölümlerinden oluşmaktadır. Yazlık kısmı avluludur. Kışlık kısmının üzeri tamamen kapalıdır.
Yazlık kısmının cepheden dışa taşkın taç kapısı geometrik, bitkisel motifli bordürler, insan ve hayvan tasvirleri ile dikkat çekmektedir. Yazlık kısmında mescit ve hamam gibi bölümler yer almaktadır. Kışlık kısmı enine yedi neflidir. Neflerin üzeri beşik tonoz örtülüdür. Orta nefin merkezine piramidal külah örtülü kubbe yerleştirilmiştir. Yapının duvarları yonu taş kaplı, duvarlar dıştan payandalarla desteklenmiştir.
İşlek bir ticaret yolu üzerinde olması sebebiyle uzun yıllar kullanılan Karatay Hanı, Coğrafi Keşiflerden sonra ticeret yollarının değişmesiyle önemini kaybetti ve 16 asırda zaviyeye dönüştürüldü
AFYON İHSANİYE - DÖĞER KERVANSARAYI
Kervansaray Mahallesindeki Atatürk Meydanının kuzeyinde doğu-batı doğrultulu güneye bakan ön yüzlü develik ve han olmak üzere iki bölümlü, üzeri kesme taş örtülü çatılı bir kervansaraydır. İki büyük kapı ile her iki bölüme girilir. Han bölümü iki katlı olup daha yüksekçedir ve ortası üçgen kırma çatılı, her iki yanı piramidal külahlıdır. Külah çevresinde bacalar yükselir. Develik bölümü ise üçgen kırma çatılıdır.
Ayrıntılı Tanım :
Kesme taş duvarlar taş kaplamalı, kırma çatılı, iki katlı ve iki bölümden oluşmaktadır.
Üst Kat; zemin kattan merdivenle Doğu-Batı doğrultusunda uzanan üst kat sofasına çıkılır. Sofanın kuzey duvarı ve beşik tonozu depremde yıkılmıştır.
Sofa dört kemerle beş bölüme ayrılmıştır. Kemerler yalancı fil ayakları üzerine oturmaktadır. Doğu ve batı duvarlarda birer mazgal pencere yer almaktadır Üst katın güney yanında beş adet oda yer alır İki köşede kare planlı kubbeli sekizgen kasnak üzerine oturmuş piramidal külahlı birer oda vardır. Kubbe ve troplar tuğla olup duvarlar, kasnak ve külah kaplama kesme taştır. Bir baca, bir niş, bir mazgal pencere, bir pencere vardır. Kubbeli odaların yanındaki odalar Doğu-Batı doğrultusunda daha alçak basık tonozludur. Güney duvarında ikişer adet mazgal penceresi birinin doğu, diğerinin batı duvarında ocakları karşılarında ikişer adet niş yer almaktadır. Ortadaki oda eyvan tipinde tonoz örtülüdür. Sofaya bir sivri kemerle açılır. Güney duvarında ortada bir mihrap, mihrabın iki yanında birer adet mazgal pencere yer almaktadır. Tonoz tuğla ile yapılmıştır.
ADANA CEYHAN - KURTKULAĞI KERVANSARAYI