Dinimizde Selamlaşmak ve Selamlaşma Adabı Nasıl Olmalıdır?
Dinimizde Selamlaşmak ve Selamlaşma Adabı Nasıl Olmalıdır? Mumsema Dinimizde Selamlaşmak ve Selamlaşma Adabı Nasıl Olmalı
İslam'da Selamlaşmak ve Selamlaşma Adabı
İslam kardeşliği adabı nasıl olmalıdır?
Tırnak kesme adabı nasıl olmalıdır
Dinimizde örtünme şekli nasıl olmalıdır?
Dinimizde Selamlaşmak ve Selamlaşma Adabı Nasıl Olmalı
Cevap: Dinimizde Selamlaşmak ve Selamlaşma Adabı Nasıl Olmalıdır?
«Size selâm verildiğinde siz de ondan daha güzeliyle selâm verin veya aynısı ile karşılık verin. Şüphesiz ki Allah her şeyin hesabını sorucudur.» Nisa sûresi âyet: 86
Selam; Allah'ın cc 99 güzel isminden biridir. Her çeşit ârıza ve hâdiselerden sâlim kalan; Her türlü tehlikelerden kullarını selâmete çıkaran; Cennetteki bahtiyar kullarına selâm eden manasındadır.
İki Müslüman karşılaşınca veya ayrılırken birinin diğerine; "Es-selâmü aleyküm" veya "Selâmün aleyküm" yâni (dünyâda ve âhirette selâmette ol sıhhat ve âfiyet dünya ve ahiret meşakkatlerinden beri olmak mü'min kullardan dua meleklerden istiğfar peygamberlerden şefaat sizin üzerinize olsun) demesi diğerinin de; "Ve Aleyküm selâm" yâni (Bana ettiğin bu güzel duâ senin de üzerine olsun) demesidir. Selamlaşmak yerine günaydın tünaydın gibi hiç bir mana ifade etmeyen sözlerle biri birini karşılamak Müslüman için büyük bir gaflettir ama Selamdan sonra Merhaba demekte bir sakınca yoktur; Şâdlık neşeli oluş. Genişlik vüs'at. "rahat olunuz serbest olun manasındadır.
Birbirinize selâm veriniz. (Hadîs-i şerîf-Tirmizî Müslim)
Îmân etmedikçe Cennet'e giremezsiniz. Birbirinizle sevişmedikçe tam îmâna kavuşamazsınız. Size bir şey göstereyim mi? onu yaparsanız sevişirsiniz. Aranızda selâmı çok yayınız. (Hadîs-i şerîf-Müslim)
Müslüman'ın Müslüman üzerinde beş hakkı vardır. Selâmına cevap vermek hastasını yoklamak cenâzesinde bulunmak davetine gitmek ve aksırıp; "Elhamdülillah" deyince; "Yerhamükellah" diyerek cevap vermek. (Hadîs-i şerîf-Buhârî Müslim)
Selâmda sünnet şöyledir ki; önce büyük küçüğe şehirli köylüye devedeki ata binmiş olana attaki merkebde olana merkeb üstündeki yaya yürüyene ayakta olan oturana az olan çok olana efendi hizmetçisine baba oğluna ana kızına verir. Rütbe ve nimeti çok olan önce verir. İki Müslüman birbirine aynı anda selâm verirse her ikisinin de birbirine cevâb vermesi farz olur. Birbirinden sonra selâm verirlerse ikincisinin verdiği selâm cevâb yerine geçer. Çok kimseye selâm verildiği zaman bir kişi hattâ bir çocuk cevâb verince ötekiler vermese de olur. İki Müslüman karşılaşınca birinin "Selâmün aleyküm" demesi sünnet diğerinin cevap olarak "Ve aleyküm selâm" demesi farz-ı kifâyedir. (Muhammed Rebhâmî)
HADİSLER VE AÇIKLAMALAR
Çoğu din bilginlerimize göre selâm vermek sünnet almak da vaciptir. Bu hükme de manasını verdiğimiz âyetteki «selam verin.» emrinden varıyorlar.
a) Daha güzeliyle.
Selâmın daha güzeli şöyle olur. Meselâ size «Selâmun aleyküm» diyene siz de «Aleyküm selâm ve rahmetûllah» diye mukabele edersiniz. Eğer selâm veren «selâmûn aleyküm ve rahmetûllah» demişse siz de «Aleyküm selâm ve rahmetullahi ve berekâtûh.» diye karşılık verirseniz bu son şekil selâmın en güzel şeklidir. Bundan daha güzel selâm yoktur.
Bu selâm şekli selâm verene aynı sözlerle karşılık vermek suretiyle verilen selâmdır. Meselâ size "Selâmûn aleyküm." diyene siz de «Aleyküm selâm" diye cevap verirsiniz.
Hadisi rivayet eden anlatıyor: Birgün birisi Peygamber'e (s.a.v.) «Esselâmû aleyke» diyerek selâm verdi. Peygamber de "Ve Aleykes-selâm ve rahmetûllah.» diye cevap verdi.
Bir başkası «Esselâmû aleyke ve rahmetûllah» diye selâm verince Peygamberimiz (s.a.v.) ona "Ve aleykes-selâm ve rahmetûllah; ve berekâtûh» diye mukabelede bulundu.
Bir başkası da «Esselâmû aleyke ve rahmetûllahi ve berekâtûh» diye selâm verince peygamber de ona sadece "Ve aleyke» diye karşılık vermekle yetindi.
Bunun üzerine selâm veren adam «Ey Allah'ın elçisi!.. Bana selâm verirken selâmınızı kısa kestiniz. (Yukarıda âyeti okuyarak) bu Allah kelâmının gereğini niye yerine getirmediniz?» diye sordu. Peygamber de şöyle cevap verdi: «En geniş ve güzel şekliyle selâm verdiniz. Bana bir şey bırakmadınız. Ben de sizin selâmınızı aynen size iade etmek zorunda kaldım.»
Selâm almak vaciptir. Fakat bir topluluğa verilen selâmı oradakilerden biri aldı mı borç diğerlerinden düşer. Ve şu kimseler de selâm alamazlar:
Kur'an okumakta olan
Cuma günü minberde hutbe okuyan
Hamamda yıkanmakta olan
Sofrada yemek yiyene
l— Selâm Yüce Allah'ın isimlerinden birisidir. Öyleyse selâmı aranızda yaygınlaştırınız.
Bir başka rivayete göre şöyledir. Bir mü'min diğer bir mü'min kardeşine selâm verdiğinde selâmı iade eden mü'mine melekler yetmiş defa rahmet okurlar eğer iade etmezse selâm vereni kırmakla birlikte meleklerin de yetmiş defa lanetine uğrar.
SELÂM VE EBU MÜSLİM HAVALÂNÎ
Ebu Müslim Havalânî bir gün bir topluluğun yanından geçerken onlara selam vermez. Yanındakilerden biri kendisine bu hareketinin sebebini sorunca Ebu Müslim şöyle cevap verir:
«Selam vermeyişim selâmımı alamayacaklarından ve de meleklerin lanetine uğrayacaklarından korktuğum içindir.»
— Bahrul-Ulûm —
Bir topluluğun yanından geçerken onlara selâm veriniz. Onlara selâm verdiğinizde selâmınızı iade etmeleri üzerlerine vacip olur.
— Bostânûl-Arifin —
Ayaktaki oturana büyük küçüğe binek olan yürüyene at üstündeki eşek üstündekine selâm verebilir. Yine senin ardından gelen kimse cevabını duyurmak şartıyle sana selâm verebilir. Çünkü duyurmazsa cevap olmaz.
Kişi evine girdiğinde çoluk çocuğuna selâm vermelidir. Eğer evde kimse yoksa "Esselâmüaleyna ve âlâ ibadillâhissalihin.» diyerek selâm vermelidir. Çünkü orada bulunan melekler onun selâmını iade ederler. Öylece de bereket artar.
Sözün burasında çocuklara selâm vermek konusuna dokunmak isteriz.
«Çocuklara selâm verilir mi verilmez mi?» Bu konu din âlimlerimiz arasında görüş ayrılıkları doğurmuştur. Bazıları verilir bazıları da verilmez diyen görüşler savunmuşlardır. Bazıları da selâmı vermek terk etmekten daha iyidir demişlerdir. Biz de sonuncu görüşü destekliyoruz.
Sahibine bir adam Ahmed'e selâm verip de bu selâmı Mehmed iade ederse Ahmed'den borç düşmez.
— Zübdetül-Mesail —
Birbiriyle yolda karşılaşan iki kişiden hangisinin daha önce selâm vermesi gerektiği noktasında fıkıh alimleri ayrı görüşlere sahiptir. Bazılarına göre şehirden gelenin köyden gelene önce selâm vermesi gerekir. Çünkü şehirli daha çok güven telkin edicidir. Bazılarına göre de köyden gelenin önce selam vermesi icap eder. Çünkü şehirden gelen daha üstün yerden geliyor.
Herhangi bir eser kitap veya mektubunda salavat getiren kimsenin ismim oradan kazınmadığı sürece melekler daima Allah'tan affını dilerler.
SELAMLAŞMAK ŞEKLİ VE SELÂMIN HÜKMÜ
Birbiriyle karşılaşan iki kişi konuşmazdan veya hacetleri görmeden önce selâmlaşmak zorundadırlar. Bu şekilde hareket etmek sünnettir verilen selâmı dinlemek de en doğru görüşe göre vaciptir. Selâm verenin selâmını aldıktan sonra tekrar sahibine iade etmek farzı kifâyedir. Eğer bir topluluğa selâm veriliyorsa toplulukta bulunanlardan birinin selâmı alıp vermesi yeter. Tek tek hepsi alıp verirse sevap ve fazileti daha çoktur.
Selâm iade etmek vaciptir. Ayrıca iade ederken selâm sahibine duyurmak da gerekir. Eğer duyurulmazsa borçtan kurtulamaz. Eğer selâm verdiğimiz kişi sağırsa dudaklarımızı kıpırdatmak suretiyle selâm verdiğimizi belirtmemiz gerekir.
Biri sana «Esselâmû aleyke.» demek suretiyle tekil olarak selâm verirse sen ona «Esselâmû aleyküm.» diyerek çoğul olarak selâm ver Çünkü mü'mine yaraşan hareket çoğul olarak selâm vermektir. Çünkü tekil olarak verildiğinde melekleri selamdan mahrum bıraktığı gibi sahibini de meleklerin vereceği selâmın sevabından yoksun eder.
Gerçi melekler bizim selâmımıza muhtaç değildirler ama biz onların rahmet okuyan selâmlarına şiddetle muhtacız.
Selâmı verene selâmını iade etmenin en güzel şekli «Ve aleykümüsselâm» demektir. «Ve harfini» getirmeden de olur fakat faziletinden mahrum kalmak vardır.
Selâm verirken «Esselâmû aleykûm» demek suretiyle elif lam ile vermek de caizdir elif lâm'sız da. Fakat namazın sonunda selâm verirken mutlaka selâmın başına elif lam getirmek yani «Esselâmû aleykûm ve rahmetullah» demek şarttır.
Selâm verenin selâmını hemen almak gerekir. Biraz geciktirildikten sonra alınan selâm cevap sayılmaz. Hatta selâm alınmamış sayıldığı için günaha girilmiş olur. Selâm almamak ise mü'min kardeşimize ihanet demektir. Bir başka yerden elçi vasıtasıyla veya mektupla gönderilen selâm kişinin hemen (ve aleyhis-selâm) diyerek alması ayrıca bir iki satır yazıyla o selâma hemen cevap vermesi gerekir.
Bunlardan kâfirin verdiği selâmı alıp almama konusunda ayrı görüşler vardır. Hanefî mezhebine göre kâfire selâm vermek haram fakat verdiği selâmı almak vaciptir. «Aleyke veya ve aleyke mislehû» diyerek.
Hıristiyan ve Yahudilere selam vermeyin. Yolda onlardan biriyle karşılaştığınızda onu yolun kıyısından geçmeye mecbur edin siz ortadan gitmeye bakın.
Gerçekten Hıristiyan ve Yahudilere selâm vermek doğru değildir. Çünkü selâm vermek onlara değer vermek demektir. Kâfirlere değer vermek ise caiz değildir.
2— Eksiksiz bir imana sahip olmadıkça Cennete giremezsiniz. Birbirinizi sevip saymadıkça da eksiksiz bir imana sahip olamazsınız.
Bu sözlerden anlıyoruz ki selâmlaşmak ve selâmı yaygınlaştırmak hatta selâmı tanıyalım tanımayalım bütün Müslümanlar arasında bayraklaştırmak her mü'minin boynana borçtur.
SELÂM VERMENİN MEKRUH OLDUĞU YERLER
Açıktan Kur'an okuyana selâm vermek mekruhtur. Fakat hem Kur'an'ın hem de selâm almanın sevabına erişebilecek durumda olan kimseye vermekte bir sakınca yoktur.
İlmî sohbet yapanlara ilmî çalışmalarda bulunanlara selâm verilmez. Kur'an dinleyenlere selâm verilmez. Ayrıca ezan okunurken kamet getirilirken selâm alınıp verilmez. Gizli bile olsa en doğru olan görüşe göre bu saydığımız yerlerde selâm almak doğru değildir.
3— Enes İbni Malik anlatıyor: Tam on yıl Peygamber'in (s.a.v.) hizmetinde bulundum. Bir günden bir gün bana yaptıklarım için «Bunu niye böyle yaptın? dememiştir. Yine yapmadıklarım için de kalkıp da bana «Bunu niye böyle yapmadın?» diye sözünü etmemiştir. Yalnız bir gün bana «Ey Enes!..» dedi. «Sana bir tavsiyem var: Geceleri bol bol namazla geçirirsen koruyucu meleklerinin sevgisini kazanırsın; evine girdiğinde çoluk çocuğuna selâm verirsen Allah bet bereketini artırır; eğer yatağa yatarken banyo yapıp da yatma imkânına sahipsen yap. Eğer o gece ölürsen şehid olarak can verirsin.
Evinden çıktığında yolda her karşılaştığın kimseye selâm verirsen Allah iyiliklerini artırır; müslüman büyüklere karşı vakarlı (ağır başlı) ol; küçüklerine karşı da merhametli ol. İşte bu öğütlerimi yerine getirdiğin takdirde ben ve sen Cennette (Şehadet parmağıyla orta parmağını birleştirerek) şunlar gibi olacağız.
3— Ey insanlar!... Selamı yayın; yoksulları doyurun herkes derin
5— Cennette içi dışından dışı içinden görünen (şeffaf) bir köşk vardır. Orada hiç bir gözün görmediği hiç bir kulağın duymadığı ve hiçbir insan kafasının düşünmediği rengârenk nimetler yer almaktadır. Dinleyenler «Ey Allah'ın elçisi!...» Bu köşk kimlere hazırlanmıştır.» diye sordular. Peygamber de şöyle cevap verdi: «Selâmı yayan yoksulları doyuran devamlı orucunu tutan geceleri herkes derin uykuda uyurken namaz kılanlara hazırlanmıştır.»
Dinleyenler tekrar «Buna kimin gücü yeter Ey Allah'ın Resulü?» diye sorunca Peygamber şöyle karşılık verdi: «Size şunu bildireyim ki yolda mü'min kardeşiyle karşılaşıp da ona selâm veren selâmı yaymış; çoluk çocuğunu doyasıya kadar doyuran yoksulları doyurmuş; Ramazan ayı ile altı gün de Şevvalden oruç tutan devamlı oruç tutmuş; yatsı namazını camide cemaatle birlikte kılan da herkes derin uykusunda yatarken gecelerini namazla geçirmiş demektir.»
SELÂM VERMENİN MEKRUH OLDUĞU KİMSELER
Şu kimselere selâm vermek mekruhtur (doğru değildir)
«Bu açıklamayı "Selâm kelâmdan öncedir.» diyen Peygamber hadisini incelerken İbni Kemâl Haşa vermiştir.
6— Selâm vermeden konuşmaya başlayanlara sakın karşılık vermeyin (kendi kendine konuşsun dursun.)
7— İki mü'min selâmlaşınca lânetlik şeytan «Yazık bu iki mü'min Allah kendilerini affetmedikçe birbirinden ayrılmayacaklardır!..» diye ağlayıp dövünmeye başlar.
Din uluları diyor ki:
Hıristiyanlar ellerini ağızlarına koyarak; Yahudiler parmağıyla işaret ederek Mecusiler (ateşperestler) eğilerek (reverans ederek); Araplar «Allah uzun ömürler versin» diyerek; Müslümanlar da «Esselâmü aleyküm.» diyerek selâmlaşırlar.
8— İmrân İbnil Hasîn anlatıyor: Bir gün bir adam gelerek Peygambere (s.a.v.) «Esselâmü aleyküm..» diye selâm verir. Peygamber de selâmını aldıktan sonra adama «Bu selâmına karşılık on sevap alacaksın.» der.
Bir başkası gelir «Esselâmü aleyküm ve rahmetûllah» der. Onun da selâmını aldıktan sonra «Sen de yirmi sevap kazandın» der.
Daha sonra gelip de «Esselâmü aleyküm ve rahmetullahi ve berekâtühü» diyerek selam verene «Sen otuz sevap kazandın.» der.
Nihayet en son gelerek «Esselâmü aleyküm ve rahmetullahi ve berekâtühü ve mağfiretûh» diye selâm verene de sevgili Peygamberimiz (s.a.v.) «Sen de kırk sevap kazandın.» diye cevap verir.
فَاِذَا حُيِّيْتُمْ بِتَحِيَّةٍ فَحَيُّوا بِاَحْسَنَ مِنْهَا اَوْ رُدُّوها
يُسَلِّمُ الرَّاكِبُ عَلى المَاشِي، وَالمَاشِي عَلى القَاعِدِ، وَالْقَلِيلُ عَلى الكَثِيرِ.:
"Binekte olan yürüyene, yürüyen oturana, az çok'a selam verir." 
Müslim, Selam 1. II, 1703.
selamlaşma adabı, cuma selamlaşması, selamlaşma, selamlasma adabi, dinimizde selamlaşma nasıl olur
« Zehirli.org sitesi hakkında | Peygamber Kardeşlik Ahlakı ile ilgili vaaz konusu »