AYTAM - Afyonkarahisar Kızılay Maden Suyu
Yazar Av.Kadir Daylık
Pazar, 24 Aralık 2006
Afyonkarahisar'da maden suyu, il merkezine 22 km. uzaklıkta, denizden 1000 m. yükseklikte, tren yolu üzerinde, etrafı tepelerle çevrili bir yamaçtan kaynar.
Kaynağın ilk işletme hakkı, Şişli Etfal Hastanesi’ne verilmiş, daha sonra da, 1926 yılında Kızılay Kurumu’na devredilmiş olup, halen işletme bu kurum tarafından sürdürülmektedir. Kızılay Madensuyu, 1900 Paris, 1932 Londra sergilerinde altın madalya kazanmıştır.
Uzmanların görüşüne göre bu sular, yerin dibinden gelen sulardandır. Afyon’daki suların tümünün, sıcak olduğu halde, bu suyun soğuk oluşunun nedeni, kaynaktan ayrılarak daha uzun yollardan gelmesidir.
Suyun soğumuş olması suyun değerinden hiçbir şey yitirmez. Saf sodyum bikarbonatlı gazlı sulardandır. A-B-C adlı üç kaynaktan yararlanılmaktadır. Kaynakların kapasitesi, örnek bir düzeydedir. Dışardan yabancı suların karışması engellenmiştir. Suların bulunduğu alan birkaç kilometre genişlikte olup, çalışmalarla yedi kaynaktan elde edilen maden suyunun toplam debisi, 24 saatte 90 ton, yıllık üretimde ise 70 milyon şişedir. Ayrıca, kaynak sızıntısının toprak üstünde bıraktığı sodyum bikarbonat tuzları da, çamaşır sodası ve çinicilik sanayinde kullanılır.
Afyonkarahisar Madensuyu, sağlığa yararlı doğal sular grubundandır. Bikarbonatlı ve bol gazlı olan özelliği nedeniyle, mide, karaciğer, safra yolları, bağırsak hastalıklarının tedavisinde etkilidir. Midenin boşalmasını, sindirimin kolaylaşmasını sağlar.
Afyonkarahisar’ın Meşhur Maden Suyu
Türkiye’deki belli başlı maden sularından biri de Afyonkarahisar’dadır.
Gazlıgöl kaplıcasının güneyinde bulunan ve Demir yoluna 200 metre kadar bir uzaklığı olan Karahisar Maden Suyu’nun oldukça tanınmış bir mazisi vardır. Bilhassa Frikyalıların merkezi olan Ayazin şehrine yakın bulunuşu tarihi ehemniyetini bir kat daha artırmaktadır. Son hafriyatlarda menbaanın civarında 30 metre kadar derinliklerde eski inşaat bakayalarına rastlanışı kaynakların tarihten evvelki devirlerde bile kullanıldığına delildir. 1900 yılında II. Abdülhamid’e Belçikalı bir hekimin Afyonkarahisar maden suyu tavsiyesi üzerine padişahın emriyle su tahlil edilmiş ve tapusu Sultanhamitte kalmak üzere suyun imtiyazı Şişli çocuk hastanesine verilmişti. 1914 harbinden sonra imtiyaz Afyonkarahisar hususi muhasebesine geçmiş ve 1924’te de tüccardan bir zat kiralamıştır.
1926’da maden kanunu ile devlete geçen kaynaklar meyanında Karahisar Maden Suyu da Kızılay cemiyetine hususi bir mukavele ile devredilmiştir. O tarihten beri de Kızılay’dadır.
Şimdiye kadar pek basit bir tarzda çalıştırılan menbaalar geçen sene 450 bin lira sarfedilerek Fransa’dan getirilen otomatik bir makine ile zenginleştirilmiştir.
29.04.1953 VATAN- Afyon İlavesi
Afyon Gazlıgöl’de 5 bin yıllık maden suyu
Afyon’un Gazlıgöl Beldesi’nde bulunan Kızılay maden suyu, 5 bin yıldır insanlara şifa dağıtıyor. Kızılay maden suyu fabrikası müdürü Recep Dönmez yaptığı açıklamada, Kızılay maden suyunun, Frigler döneminden kalma bir kaynak olduğunu belirterek, 78 yıldır fabrika olarak iç ve dış piyasaya üretim yapıldığını söyledi. Maden suyunda insan sağlığı için gerekli birçok mineral bulunduğunu ifade eden Dönmez, konuyla ilgili olarak şu bilgileri verdi: “Mineralli suların, insanlar tarafından şifa amaçlı kullanımı, yazılı tarihin öncesine dayanıyor. İnsanların nedenlerini bilmedikleri halde birtakım hastalıkların tedavisinde maden sularını kullandıkları bilinen bir gerçektir. Afyon Gazlıgöl’de bulunan maden suları ve jeotermal suların, kullanımı Frigler zamanına kadar uzanıyor. Gazlıgöl Beldesi’nde bulunan Kızılay maden suyu, 5 bin yıldır insanlara şifa dağıtıyor. Firig Kralı Midas’ın bölgede hamamlar inşa ettirdiği bilinmektedir. Romalıların hamamlarının bazıları yörede halen kullanılmaktadır. Osmanlılarda ise başta Fatih Sultan Mehmet olmak üzere pek çok padişahın, maden sularından istifade ettiği, üstelik bu suları birçok zorluklarla İstanbul’a getirdikleri tarihi gerçektir. Kızılay maden suyu 1923 yılında Eskişehir-İzmir demiryolu hattı yapımında çalışan Fransız mühendislerce Ankara’ya götürülerek tanıtıldı. Maden suyu fabrikası ise 1926 yılında Atatürk’ün isteğiyle Kızılay Derneği’ne gelir getirmesi amacıyla kuruldu.”
KOCATEPE (Afyon) Sayı: 11957 • BİZİM GAZETE (Afyon) Sayı: 380
Maden suyunda ‘Kızılay’ tartışması
Afyonkarahisar Kızılay Maden Suyu şişelerinin üzerinden Afyonkarahisar yazısının kaldırılması konusu hakkında açıklama yapan Kızılay Genel Başkanı Tekin Küçükali, hatanın matbaadan kaynaklandığını ifade etti.
Yıllardır üretimi ilimizde yapılan Kızılay Maden Suyu'nun şişelerinde yer alan 'Afyonkarahisar' yazısının kaldırılması ilimizde büyük tepki toplamıştı.
Afyonkarahisarlı vatandaşlar ise şişelerin üzerine ismimizin yeniden yazılmasını istemişti. ODAK'ın kamuoyuna duyurduğu bu haber sonrasında Kızılay Maden Suyu şişelerinin üzerine ilimizin ismi yeniden yazılmıştı.
HATA BİZDE DEĞİL
Kızlay Derneği Genel Başkanı Tekin Küçükali ise böyle bir hatanın yaşandığını belirterek, şişelerde artık Afyonkarahisar yazısının bulunduğunu belirtti. Küçükali, “ Maden suyu şişelerimizde Afyonkarahisar yazısı bir dönem yoktu. Matbaadan kaynaklanan hata sonrası bu düzeltildi. Hata bizde değil" dedi.
Afyonkarahisar halkının Kızılay Maden Suyu 'na sahip çıktığını belirten Genel Başkan Küçükali, "Dünyanın neresine giderseniz gidin Afyonlular mutlaka Kızılay Maden Suyu nu istiyor. Bu son derece önemli" diye konuştu.
Mehmet Emin Kalender - Kenthaber / Emirdağ Yayın Tarihi : 4 Mart 2006 Cumartesi Güncelleme :5 Mart 2006 Pazar 2:47