Haberler>Yazarlar>Ayşe ARMAN>Transseksüellik ne bir hastalık ne bir tercih ne de bir heves
Profesör Şahika Yüksel hakkında günlerce yazabilirim.
Müthiş bir kadın, müthiş bir hekim. Zaten röportajın tamamı sığmadı, yazmayı da düşünüyorum.
Transseksüeller hakkında, bu ülkede onun kadar bilgisi, deneyimi olan bir başkası yok.
Aynı zamanda feminist ve bu sorunu bir ‘insan hakları ihlali’ olarak değerlendiriyor.
Psikiyatri Profesörü, Çapa’da çalışmış, yıllarını vermiş, 1000’e yakın transseksüel ona danışmış.
Ocak ayında emekliliğini istemiş, artık bu değerli hoca, bir üniversiteye bağlı değil, buna da çok üzüldüm, tabii ki yine hizmet vermeye devam edecek ama bir üniversite çatısı altında değil.
Devamı başka bir güne...
- Şu anki sınıflandırmada ‘cinsel kimlik gelişim bozukluğu’ tanımı altında duruyor. Fakat hastalık tanımları zaman zaman yeniden yapılır. Transseksüelliğin hastalık olarak değerlendirilmesine, dünyada çok ciddi itirazlar var. Şöyle deniyor: Bu bir ‘patoloji’ değil. Bu bir ‘akıl hastalığı’ değil. Olsa, kişinin düşünceleri ve davranışlarıyla ilgili bir zorluğun söz konusu olması gerekir. Burada, böyle bir şey yok. Hamilelik de bir hastalık değildir mesela, tıbbi bir durumdur. Transseksüalite de onun gibi tıbbi bir durum. Kesinlikle ‘ruhsal bir hastalık’ değil.
- Katiyen değil! Burada mesele, sadece dış görünüşünüzün kadın ya da erkek görünmesi değil. Girdiğiniz tuvaletin bile, erkek ya da kadın tuvaleti olması. Yani transseksüeller, hangi cinse ait hissediyorlarsa kendilerini, atıklarını bile o cinsin tuvaletine bırakmak istiyorlar. Namaz kılıyorlarsa, kadın ya da erkek pratiğine göre kılmak istiyorlar. Onların kendileri hakkında bir tereddütleri yok. Amaçları, estetik bir kaygı da değil, “Daha ince görüneyim” değil, “Memelerimi istemiyorum, âdet kanamalarım da dursun” değil. Cinsiyet değiştirmek onlar için tıbbi bir ihtiyaç. Haliyle bunun bir sağlık güvencesi içinde olması gerekiyor. Zorunluluk bu.
- Bugüne kadar 1000 kadar vaka gördüm. 1985’te transseksüellerle çalışmaya başladım, yıl 2013. Soruyorsunuz, “Kadınken erkek mi olmak istiyorsun?” diye. “Hayır, ben zaten kadınım. Yanlışlıkla erkek bedenine hapsolmuşum. Bu bedenden kurtulmak, bu hapishaneden çıkmak istiyorum” diyorlar. Çok ciddi bir durum. Öteki bedende gerçekten yaşayamıyorlar. Kişinin kendi istediği cinsiyete geçmesiyle ilgili karar da rastgele verilecek bir karar değil. “Canı sıkıldı, sevgilisiyle kavga etti, ruhsal sorunları oldu, o yüzden kadın ya da erkek olmak istedi” değil yani...
- O kadar çok vaka gördük ki, artık birkaç görüşmede tanıyı koyabiliyoruz. Ama uzun süre grup terapilerine geliyorlar. Tabii çeşitli kurallar var: 18 yaşının altında ameliyat yok. Erişkin olması, akli dengesinin yerinde olması lazım. “Ben cinsiyet değiştirmek istiyorum” diyen kişilerin en az 20 yaşında olduğu düşünülürse, 20 yıl o diğer cinsiyette yaşamış oluyorlar. Haliyle, aile, arkadaşlar, çevre gibi faktörler işin içine giriyor. Oysa, diğer cinsiyete taşınırken, yakınlarına hesap vermeler ya da ailelerinden izin almaları gerekmiyor. Ama biz Türkiye’de aile bağlarına çok önem veriyoruz.
- Cinsiyet değiştirmek için gelenler, aileleriyle görüşmemi istiyorsa evet. Ama şu söz konusu değil: “Ben Fatma’nın annesiyim. Kızım cinsiyetini değiştirmek için size gelmiş, mutlaka sizinle konuşmak istiyorum.” O zaman kabul etmiyorum, “Ben Fatma’yı tanımıyorum” diyorum. Onlarla görüşebilmem için Fatma’nın istemesi lazım.
- Bu ikinci nokta, 18 yaşının üzerindeyse ve akli dengesi yerindeyse, onu bir süre izliyoruz, transseksüelliğine tanıklık ediyoruz. Kendisinin bunu kaldırma kapasitesinin olup olmadığını değerlendiriyoruz ve “Bu kişi transseksüeldir. Ameliyat olması ruh sağlığı için olumludur” diye rapor yazıyoruz. Hormon tedavisi başlıyor ve zamanı gelince ameliyatı oluyor.
Transseksüeller, ameliyattan önce, istemedikleri bir durum yaşadıkları için ruh sağlığı sorunları yüksek. Ama ameliyattan sonra durum tersine dönüyor. Bir tek, kendi fobileri artıyor. Trans oldukları anlaşılacak diye bir korkuları oluyor. Toplum tarafından kabul edilmeyeceklerini düşünüyorlar. Geçmiş hayatlarını unutmak
istiyorlar. Dolayısıyla bunu anlatanlar son derece az. Ve son derece
kıymetli onların duyguları, bilgileri, yaşadıkları. Hele tanınan birinin, “Ben buyum” diyebilmesi ona çok büyük bir sorumluluk yüklüyor. O yüzden
Rüzgar’ın yaptığı çok önemli ve değerli. Hepimiz Rüzgar’a saygı duymak zorundayız.
69 yaşında ameliyat olan var
- Transseksüellerin hepsi, erken yaşta bu değişimi gösteremiyor. Bazen 30’undan, 40’ından sonra. Gördüğüm en yüksek yaş 69. Erkek olarak yaşıyordu ama ameliyat geçirmemişti. Küçük bir yerde öğretmenken nüfus cüzdanında değişiklik yapılmış, yanlışlık sonucu mavi olmuş, herkes onu erkek biliyor, yıllarca öğretmenlik yapmış bir bey. Ama biyolojik olarak kadın. “69 yaşına gelmişsiniz, neden ameliyat olmak için ısrar ediyorsunuz?” dedim. Erkek göründüğü için, erkek olarak da evlenmiş. “Artık genç değilim, günün birinde öleceğim. Yıkanırken görecekler, karımın rezil olmasını istemiyorum. Bu utancı ona yaşatamam” dedi.
- Onlar anne ve babaların duymak istediği şeyleri söylüyor. Oysa ergenlik intihar için en kritik devre. En sık 18 yaşının altında intihar ediyorlar.
- Bugün İran, dünyanın bu konuda en gelişmiş ameliyat merkezlerine sahip. Çeşitli fetvalarla ameliyat olup evinin kadını, erkeği olmakta bir mahsur yok. Eşcinselliğin cezası idam!�