Sanat, Ekoloji, Antropoloji: Yedinci Kıta
İstanbul Bienali, 14 Eylül - 10 Kasım tarihleri arasında 16. kez şehri farklı kültürlerden sanatçı ve sanatseverler için bir buluşma noktası haline getiriyor. “Yedinci Kıta” başlığı altında düzenlenen Bienal, 56 sanatçı ve sanat kolektifini ağırlıyor.
İstanbul Bienali, ilk defa gerçekleştirildiği 1987 yılından beri İstanbul’u görsel sanatlar alanında bir buluşma noktası haline getiriyor. İstanbul Kültür ve Sanat Vakfı (İKSV) tarafından, düzenlenen 16. İstanbul Bienali, bu yıl 14 Eylül – 10 Kasım tarihlerinde ücretsiz olarak sanatseverlerle buluşuyor. Küratörlüğünü Fransız yazar ve akademisyen Nicolas Bourriaud’nun üstlendiği 16. İstanbul Bienali’nin Danışma Kurulu’nda Whitechapel Galerisi Direktörü ve küratör Iwona Blazwick, sanat tarihçisi ve yazar Ayşe Erek, Tokyo Çağdaş Sanat Müzesi Artistik Direktörü ve akademisyen Yuko Hasegawa ile 11. Berlin Bienali eşküratörlerinden Agustín Pérez Rubio yer alıyor. 16. İstanbul Bienali İran’dan Polonya’ya, Arjantin’den ABD’ye, Japonya’dan Tayland’a dünyanın dört bir yanından 56 sanatçı ve sanatçı kolektifinin eserlerine yer veriyor. Bienale Türkiye’den 7 sanatçı katılıyor; 36 sanatçı ise İstanbul Bienali için yeni eser üretiyor. Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, İstanbul Resim ve Heykel Müzesi’nin Tophane’deki yeni binası; Beyoğlu’ndaki Pera Müzesi ve Büyükada olmak üzere şehrin üç farklı noktasına yayılan Bienal programında ücretsiz sergilerin yanı sıra çeşitli buluşma, konuşma, film gösterimi, müzik dinletisi ve yemek performansları da bulunuyor.
Antroposen Çağın Ürünü
Her iki yılda bir, güncel sanatın yeni eğilimlerini izleyicilere sunan, yurtiçi ve yurtdışındaki sanat çevreleriyle, sanatçı, küratör ve eleştirmenler arasında uluslararası bir kültür ağının kurulmasına olanak sağlayan İstanbul Bienali’nin yeni edisyonu “Yedinci Kıta” başlığını taşıyor. Peki, bu Yedinci Kıta ne ve nerede? Bilim insanları dünyanın artık farklı bir jeolojik çağ yaşadığını söylüyor ve jeolojik faaliyetlerden ziyade insan faaliyetlerinin şekillendirdiği bu yeni çağı “Antroposen” olarak adlandırıyor. Bu çağda gezegen üzerinde insanın elinin değmediği köşeler gitgide azalırken yerleşim merkezleriyle diğer canlıların paylaştığı kırsal arasında var olduğuna inanılan kültür-doğa ayrımı da ortadan kalkıyor. Dünya, şehirlerin tek bir megapolde birleştiği, merkezi olmayan, tamamen insan üretimi bir mekâna dönüşüyor. Ve Bienal de bu dönemde sanatı, “insanın etkilerini, takip ettiği yolları ve bıraktığı izleri araştıran bir antropoloji” olarak tanımlıyor.
Antroposen çağın küresel ısınmayla birlikte en gözle görünür sonuçlarından biri, Pasifik Okyanusu’nun ortasındaki devasa atık yığını. Popüler bilimde “Yedinci Kıta” olarak anılan bu kütle, 3,4 milyon kilometrekare genişliğinde, 7 milyon ton ağırlığındaki bir plastik yığınından meydana geliyor. Yani Türkiye’nin yüzölçümünün neredeyse beş katı. Okyanusun ortasında insan atıklarının sebep olduğu yeni bir kıtanın oluşumu da 16. İstanbul Bienali için ekolojik sorunlar karşısında sanatın güncel durumunu pek çok sanatçı, düşünür, antropolog ve çevreci ile birlikte araştırmak için bir çıkış noktası oluşturuyor.
“Günümüzde sanatçı, var olan ya da kabul edilen şeylere bağımlı olmayan, ayrı bir duruş ortaya koyan kişi olarak görülmelidir” diyen 16. İstanbul Bienali’nin küratörü Nicolas
Bourriaud, sanatçıların bilinçsizce yaratılan şeyleri gösterebileceğini; yeni düşünceler, yeni araştırma alanları ve araştırılacak yeni nesneler yaratabileceklerini iddia ediyor: “Onlar bize mesaj getiren uzaylılar, yabancılar. Bana kalırsa, bütün Bienal’in mesajı da bu: Günümüzde, bu yeni dünyada hepimiz yabancıyız. Ayrıca birbirimize de yabancıyız ve bu duruma alışıp bunu yaşamda işe yarar ve uygulanabilir bir şeye dönüştürmemiz gerekiyor.”