“İklim değişirken tarım ve gıda sektörü de değişmeli” - Dünya Gıda
“Türkiye’de İklim Değişikliği ve Tarımda Sürdürülebilirlik” Raporuna göre; sürdürülebilir tarım ve gıda güvencesi için “günübirlik politikalarla değil, uzun vadeli ve bilimsel bir yaklaşımla hemen harekete geçilmesi” gerekir.
İklim değişikliğinin etkilerinin hissedilebilirliği açısından Türkiye, en kırılgan 3’üncü ülke. Ve Prof. Dr. Miktad Kadıoğlu, iklim değişikliğinin Türkiye için bir kalkınma problemi olduğunu ve ülkeyi yoksulluğa sevk edeceğini söylüyor.
Türkiye Gıda ve İçecek Sanayii Dernekleri Federasyonu (TGDF) Tarım ve Çevre Komisyonu adına; İTÜ Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mikdat Kadıoğlu başkanlığındaki bir ekip tarafından “Türkiye’de İklim Değişikliği ve Tarımda Sürdürülebilirlik” Raporu hazırlandı. Rapor, TGDF Çevre ve Tarım Komisyonu Başkanı Ayhan Sümerli, FAO Türkiye Temsilci Yardımcısı Dr. Ayşegül Selışık ile Prof. Dr. Mikdat Kadıoğlu’nun katılımıyla 17 Ekim’de düzenlenen basın toplantısında kamuoyuna açıklandı. Rapor ile tarım ve gıda üretiminin iklim değişikliği ile karşı karşıya kalacağı tehdidin boyutları ortaya konuldu, çözüm önerilerinde bulunuldu. Raporda, sürdürülebilir tarım ve gıda güvencesi için “günübirlik politikalarla değil, uzun vadeli ve bilimsel bir yaklaşımla hemen harekete geçilmesi” gerektiği vurgulandı.
Konuşmasında, BM Gıda ve Tarım Örgütü’nün (FAO) bu yıl için 16 Ekim Dünya Gıda Günü temasının “Göçün geleceğini değiştirin, gıda güvenliği ve kırsal kalkınmaya yatırım yapın” olarak belirlediğini belirten Dr. Ayşegül Selışık, tema ile göçün engellenmesinde gıda güvenliği ve kırsal kalkınmaya yapılan yatırımların öneminin vurgulandığını söyledi.
Selışık, “2016 yılında 850 milyon insan aç. Çatışmalar ve iklim değişikliğinin etkisiyle dünyada açlık yeniden yükselişte. 2015 yılında 19 milyonu aşkın kişi doğal afetler nedeniyle ülke içinde yerlerinden edilmiştir. 2008 ve 2015 yılları arasında her yıl ortalama 26,4 milyon kişi iklim ve hava koşullarına dayalı felaketler nedeniyle yerlerinden edilmiştir” dedi.
Savaş ve çatışmalardan, iklim değişikliğinin yol açtığı tarım ve gıda üretimindeki azalmalardan en fazla kırsal kesimdeki insanların etkilendiğini belirten Selışık, 2050 yılına dek tarımsal üretimin yüzde 60 artması gerektiğini söyledi. Selışık, “Bu nedenle iklim değişikliği ile mücadele kapsamında atılacak adımlar, hem ulusal sınırlar içerisinde hem de uluslararası göçün önlenmesi bakımından büyük önem taşıyor” dedi.
Raporun sunumunu yapan Prof. Dr. Mikdat Kadıoğlu da, “İş işten geçmeden sürdürülebilir bir tarım ve gıda güvencesi için günübirlik politikalara göre değil, uzun vadeli ve bilimsel bir yaklaşımla şimdi harekete geçmeliyiz” dedi.
İklim değişikliğinin önüne geçmenin mümkün olmadığını belirten Kadıoğlu, çözümün ‘hafifletme’ ve ‘uyum sağlama’ olduğunu söyledi.
Su ve tarım arazisi olarak kullanılacak alanların iklime göre belirlenmesi ve buraların çakıl taşına kadar korunması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Kadıoğlu, “Tarım yapılan toprak, üstü açık bir fabrikadır ve hava şartlarından birebir etkilenir. Her yatırımın buna göre ayarlanması gerekir. Fabrikaların yerleşim yerlerinin kurulması hep buna göre olmalı. Tarım alanlarının amaç dışı kullanımının önüne geçmek gerekir. Su havzalarını korumalıyız. Plansız ve çarpık kentleşmeye izin vermemeliyiz” dedi.
Tarımdaki en önemli girdinin su olduğunu belirten Kadıoğlu, "Bu yüzden iklim değişikliği ile su kaynaklarımız nasıl değişecek, yağışlarda nerelerde azalma olacak, buharlaşma nerelerde artacak ve buna bağlı olarak sulamadaki ihtiyaçları belirleyerek doğru yerde doğru bitki ekilmesi ve doğru bitkinin teşvik edilmesi çok önemli ki sürdürülebilir tarım ve rekabetimiz devam edebilsin. Bu raporumuzda tarım ve ziraatçılara ve gıda sektörüne, Türkiye'deki 30 tarım havzası için gerekli temel bilgileri ürettik” dedi.
“Türkiye’de hava sıcaklıkları en kötü iklim senaryosuna göre 2100 yılına kadar yaz aylarında 4-7 °C aralığında artacak. En yüksek sıcaklık artışları; Güneydoğu, Ege ve Akdeniz bölgelerinde meydana gelecek. Toplam yağış¸ miktarlarında, Karadeniz Bölgesindeki 150 mm civarındaki küçük artış hariç, 2050’den itibaren özellikle kış aylarında 250-300 mm’ye varacak olan azalmalar yüzünden, Ege ve Akdeniz kıyılarında, Güneydoğu ve Doğu bölgelerinde yağış eksikliği/kuraklık yaşanacak. Karla kaplı alanlarda, kar yağışlı gün sayısı ve kar yağışı miktarlarında azalmalar olacak, kıyılarımızda deniz su seviyesi yükselecek. Meteorolojik afetler, Türkiye’nin güneyinden kuzeyine doğru sayı ve şiddet bakımından artış¸ gösterecek. Artan nüfus, iklim değişikliği ve azalan su kaynakları nedeniyle kişi başına kullanılabilir yıllık su miktarının ~1.000 m³’ün altına inmesi ile Türkiye’nin ‘su fakiri’ olması bekleniyor.”
Yağış yetersizliğinin su sıkıntısı ve aşırı hava olaylarındaki artışın; bitkisel üretime uygun alanların azalması ve kuzeye doğru kaymasına yol açacağını belirten Kadıoğlu, tarım ve gıda üretimimizi sınırlayacağı için fiyatlar yükselecek, ithalat artıp ihracat düşecektir. Sıcaklıktaki artış¸, insan, bitki ve hayvan sağlığı üzerinde olumsuz etkiler yapacak, haşere, hastalık ve ölüm oranları artacak, yarı kurak bölgeler daha kurak hale gelecek, sulama suyu talebi bugüne göre yaklaşık iki katına çıkacaktır. Türkiye’nin mevcut su kaynakları ve gıda sorunlarına yeni sorunlar eklenecek, sulama, içme ve kullanma suyunda sıkıntılar yaşanacak, sektörler ile birlikte iller/bölgeler arasında su için büyük bir rekabet ortaya çıkacak. Ayrıca, artan hava sıcaklığından büyükbaş hayvancılık olumsuz bir şekilde etkilenecek. Şiddetli sağanaklar ile hortum, dolu ve ani yağışlardaki artışlar da, Türkiye’de güvenli gıdaya ulaşma imkanlarını azaltacaktır. Türkiye’nin tarımsal üretimindeki mavi su ayak izi oranının pamuk ve şeker pancarı gibi bazı ürünlerde çok yüksek olması, sulama gerektiren ve sadece yağmur suyu ile yetiştirilemeyen ürünlerin doğru yerlere ekilmediğini göstermektedir. Kıyı şeridinde yer alan düşük kotlu tarım yerleşim ve turizm alanları deniz su seviyesi yükselmesi nedeniyle hem su altında kalacak hem de kullandıkları yer altı su kaynakları tuzlanacak.”
Toplantıda konuşan TGDF Çevre ve tarım komisyonu başkanı Ayhan Sümerli ise BM’nin Eylül ayında açıkladığı “Gıda Güvenliği ve Beslenme” Raporunun, dünyada 10 yıldan uzun bir süredir gerileyen açlığın, 2016 yılında yükselişe geçtiğini ve 815 milyon insanın aç olduğunu ortaya koyduğunu hatırlattı. Sümerli, “Bu kadar aç insanın varlığı bir yana, 2050 yılında 10 milyara ulaşacak dünya nüfusunu beslemek için tarım ve gıda üretiminin en az yüzde 50 oranında artırılması gerekiyor” dedi.
Buna karşılık iklim değişikliğinin tarım ve gıda üretimi için büyük tehdit oluşturduğunun altını çizen Sümerli, raporun, ülkemiz tarım ve gıda üretimini bekleyen tehlikeyi ortaya koyduğunu bildirdi.
fao iklim gıda sektörü tgdf