Zirveye davetliydik ancak katılamadık ama “Üretimden Tüketime Yumurta” temalı zirvede öne çıkan konu başlıkları ile sektörün bugününü ve geleceğine yönelik yol haritasını Tarım-Analiz programına katılan Yumurta Üreticileri Merkez Birliği (YUM-BİR) Başkanı Hasan Konya ile konuştuk.
Türkiye’de yıllık toplam yumurta üretimi 19 milyar adede ulaşmış durumda.
Bu haliyle dünya yumurta üretiminde 9’uncu sıradayız.
Ama gel gelelim tarımın tıpkı diğer alanlarında olduğu gibi yumurta sektöründe de uzun bir süredir planlama sorunu yaşanıyor. Daha doğrusu ‘planlayamama‘ sorunu…
Bugün yumurta sektörü hammadde girdilerinde neredeyse yüzde 90 dışa bağımlıdurumda.
Bugünkü kur seviyeleri ve yüzde 90’a varan ithal hammaddeyle üretim yapmaya çalışan üretici gerçekten zoru başarıyor.
Hasan Konya, “Kur etkisinden dolayı maliyetlerimiz çok yüksek ve zararına yumurta satıyoruz. Üretici 2007 yılında 3.8 adet yumurta karşılığında 1 kg yem alabilirken, 2017’de 5 adet yumurta satarak 1 kg yem alabiliyor” diyor.
Türkiye’nin yumurta üretiminde yüzde 25-30 oranında fazlalık var.
Bugün toplam yumurta üretiminin yaklaşık dörtte biri ihracata giderken, toplam yumurta ihracatımızın da yüzde 80’i Irak’a gerçekleşiyor.
Hasan Konya’ya “Başta Suriye ve Irak olmak üzere bölgesel jeopolitik risklerin gölgesindeki yumurta ihracatına yönelik herhangi bir sıkıntı var mı?” diye soruyoruz.
Hasan Konya’nın cevabı, “Endişeler çok ama yaşadığımız bir sorun yok” şeklinde oluyor.
Hatırlayacağınız üzere Türkiye’nin yumurta ihracatı 2013-2014 yıllarında 407 milyon doları aşarak önemli bir ivme kazanmıştı ancak Ortadoğu’daki sorunların ve terörün de etkisiyle söz konusu ihracat rakamı 2015’te 275 milyon dolara gerilemiş ve 2016’da 290 milyon dolar seviyesinde gerçekleşmişti.
Hasan Konya, şu an toplam yumurta ihracatının yaklaşık yüzde 6’sının gerçekleştiğiOrtadoğu ve Körfez pazarındaki ticaretin önümüzdeki dönemde ciddi şekilde artabileceğini savunuyor.
Biz de söz konusu pazarda Türkiye’nin payının mevcutta neden bu kadar düşük olduğunu soruyoruz.
Tarım Bakanlığı’ndan bu konuda lojistik destek istediklerini hatırlatan Konya, “Bakanlığımız çalışma yaptığını hep söylüyor ama bize pozitif olarak bir yaklaşım olmadı. Biz tam anlamıyla lojistik destek alabilirsek bizim dünyada ulaşamayacağımız ülke kalmaz” diyor.
Dünya yumurta ihracatında Hollanda ve ABD‘nin ardından üçüncü sırada yer alan Türkiye’nin hedef pazarının Afrika olduğunu söyleyen Hasan Konya, “Afrika‘ya ulaşabilmemiz için navlun desteğine ihtiyacımız var. Afrika’ya normal bir gemi 45-50 günde gidiyor. Ve bu sürede yumurta üzerindeki kullanma tarihi geçmiş oluyor. Ama direkt oraya gidebilecek bir navlun hareketini sağlayabilirsek süre 20-25 güne iniyor. O zaman rekabet şansımız artar. İki seçenekten biri direkt gidecek gemi ya da hava kargo” diyor.
Söz konusu destekler sağlandığı takdirde ihracatta birinci sıraya çıkabileceklerini kaydeden Konya, Türkiye’nin mevcut ihracat rakamlarını ikiye üçe katlamanın hayal olmadığını anlatıyor.
Gelelim yazının başlığındaki kısma…
Katma değerli üretimden kastımız pastörize, likit yumurta ve yumurta tozu üretimi…
Dünya yumurta üretiminde 9’uncu sırada olan Türkiye’nin İtalya, Fransa, Danimarka gibi ülkelerden yumurta tozu ithal etmek durumunda kalması üzücü.
Türkiye, bugün toplam üretiminin yaklaşık yüzde 5’i kadar yumurta tozu ithal ediyor.
Katma değerli üretim diğer taraftan Türkiye’nin yumurta ihracatına ikinci ve üçüncü ürün çeşidi ile katkı da sağlayacaktır.