Hepatit karaciğer hücresinin iltihaplanmasıdır. Nedenleri çok çeşitli olmasına rağmen en önemli sebepleri viral sebeplerdir. Bu virüsler hepatit A, B, C, D ve E virüsleridir.
Hepatit A virüsü atık su ve yiyeceklerden geçer. Fakat çoğunlukla hastalık belirti vermez. Ne kadar erken bu hastalığa yakalanılırsa belirti verme ihtimali o kadar az olur. Fakat %1 ihtimal ölümcül olabilir. Belirti verdiği durumlarda 1 aya yakın bir süre insanın yatağa mahkum olmasına neden olur. Aşısı vardır. Tek doz yeterlidir. Bu bir ayda halk arasında sarılık olarak bilinen göz bebeklerinin sarı renkli olması, karaciğerin fonksiyonlarını yerine getirememesine bağlı yetersizlikler ortaya çıkar. (www.webpath.com) Hepatit A'dan korunmak için ellerimizi tuvaletten sora iyi yıkamamız, yediğimiz sebze ve meyveleri iyi yıkamamız kısacası temizliğimize önem vermemiz gerekmektedir. Dışkı ile bulaşır. Suda yaşayan kabuklu canlılardan insanlara geçebilir.
Hepatit B’nin en önemli özelliği karaciğere yerleşip orada sürekli olarak kalmasıdır.
Diğerlerinden farklı olarak bu virüs insandan insana yakın temas ile geçebilir. Özellikle birlikte yaşanan yerlerde örn. askeri yerlerde, yurtlarda bulaşma ihtimali daha fazladır.
*kan yoluyla(kan kardeş olmayın)
*kan yoluyla geçme şekillerinden en önemli olanları uyuşturucu madde kullananlar, kronik olarak hastanede kan alması veya dialize girmesi gerekenler, acil kan transfüzyonlarıdır.
*diğer yakın temaslarla(özel eşyalarınızı ayırınız)
*Sivrisinek gibi böcekler yoluyla geçip geçmediği henüz bilinmemektedir.
Taşıyıcı olunması halinde karaciğere zarar verebilen bu virüs karaciğer kanserinin bilinen en önemli nedenidir. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) Hepatit B virüsünü sigaradan sonra bilinen en önemli karsinojen olarak göstermektedir.
Hepatit B’ nin aşısı bulunmaktadır. 3 doz olarak 0. 1. ve 6. aylarda yaptırıldığında etkili olmaktadır.
Hepatit B’den daha bulaşıcıdır. Yani virüsün hastalık yapabilmesi için gerekli olan sayısı daha azdır. (size of inoculum)
Bulaşma yolları Hepatit B ile aynıdır;
*Kan yoluyla (%80)
*Cinsel yolla (az bir kısmı)
*Anneden bebeğe (anneyle bebeğin kanları birbirine karışmaz; virüsün geçişi doğum sırasında doğum kanalında olur)
En önemli farklardan biri de Hepatit B’ nin taşıyıcı olanlarında %90 orandan hastalık yapmıyorken Hepatit C’ de bu oranın çok çok düşük olduğudur. Hepatit C'li hastaların %70'inde hastalık kronikleşerek %20'sinde siroza kadar gidebilir. Bu hastaların bir kısmı da karaciğer kanserine yakalanabilirler.
Hepatit C aşısı henüz bulunamamıştır.
Hepatit D virüsü tek başına hastalık yapamaz; hastalık yapabilmesi için kendisinde bulunmayan genetik yapıları ortak kullanabileceği Hepatit B virüsüne ihtiyaç duyar. (co-infection)
Hepatit B ve D’ nin ortaklaşa yaptıkları hastalık B’ den daha şiddetli olur.
Yapılan çalışmalarda ilaç bağımlılarının daha büyük bir risk altında olduğu gösterilmiştir.
Hepatit A gibi hijyenin kötü olduğu ortamlarda atık su ve bununla kirlenmiş yiyeceklerden geçer; daha çok gelişmemiş ve gelişmekte olan ülkelerin hastalığıdır.
Hepatitte Görülen İlk Semptomlar
Hepatit virüsünü aldıktan sonra vücutta görülen semptomlar ani başlangıçlıdır.
*Kendini hasta hissetme
*Ve çoğunlukla ateş
*Sigara kullananlarda sigaranın tadının kötüleşmesi ( Hep B ile görülür)
*Eklem ağrısı ve deride kaşıntılı kızarıklıklar
*Unutulmaması gereken bir şey, bu sepmtomların hepatite özgü olmadığı nezle gibi basit hastalıklarda bile görülebildiğidir.
Sarılığın Genel Semptomları
Hepatit virüsü alındıktan birkaç gün sonra sarılık geliştirmiş olanlarda görülen semptomlar:
*İdrarın renginin kararması (koyu kahverengi)
*Safra akımının durması
*Gayta(dışkı)’ nın renginin açılması, soluklaşması
*Deride kaşıntı(nedeni tam olarak açıklanamamaktadır)
*Gözde sarı renklenme (kernikterus)
*Karaciğer fonksiyon testleri kötüleşir. (ALT, AST artar...)
*Karaciğer büyüyüp, hassaslaşabilir.
İ*lginç olarak bu evrede hasta kendini bütün bu semptomlara rağmen daha iyi hisseder; çünkü baştaki şikayetleri geçmiştir. Fakat bu hastaların hastaneye yatırılması gerekir (hospitilization)
Sirozun Genel Semptomları
Siroz karaciğer fonksiyonlarının ileri derecede yetersizliği olarak tanımlanır.
Hepatitte görülen semptomların hepsi daha ağır bir şekilde sirozda görülür. Farklı olarak şunlar görülebilir:
*Karaciğer ve dalağın büyümesi (hepatosplenomegali)
*Deride örümcek tarzı damarların görünür olması (spider angioma)
*Sıvı retasyonu (asit)
*Karaciğer testlerinin kötüleşmesi
Yinede bütün bunlar tanı koymak için yeterli değildir, karaciğer biyopsisi tanı koymak için zorunludur.
Temel amaç hastalığa hiç yakalanmamak yani korunmaktır. A ve E için temizlik kurallarına dikkat etmek, B,C ve D için kan ile temas etmekten kaçınmak, cinsel ilişkilerimizde tek partnerli olmaya özen göstermek ve ilişkilerde prezervatif kullanmak, özellikle yüksek risk altında olanların aşı olması gerekmektedir.
Hastalığa yakalanıldığında hastanede hastalık semptomları geçinceye kadar gözetim altına alınır. Eğer virüs vücuttan atılamazsa bazı antiviral ilaçlar (Ribavirin), alfa-interferon,kortikosteroid,azothioprin gib savunma sistemini modüle eden ilaçlar kullanılabilinir ama bilinen kesin bir tedavisi yoktur. Tedavi çoğunlukla hayat boyu sürer.