"En kıymettar âletleri en kıymetsiz şeylerde sarf edip nefsine zulmettin." Üstad bu cümlede nefse zulümden bahsediyor. Nefse zulüm olur mu, olursa nasıl olur?
Per, 2-Kas-2006 - 00:00 tarihinde gönderildi
Zulüm, başkasının hukukuna tecavüzdür. Başlıca şu üç şekilde kendini gösterir:
1. Allah’ın hukukuna tecavüz.
2. İnsanların hukukuna tecavüz.
3. Nefsin hukukuna tecavüz.
İnsan, tek Allah’a iman ve sadece O’na ibadet etmekle mükelleftir. İnancında bazı şeyleri Allah yerine ikame ederek veya amelinde başka şeyleri gözeterek hareket ederse şirke düşer. Şirk ise ayetin ifadesiyle “büyük bir zulümdür...” (Lokman, 31/13) Sevdiğini -haşa- Allah'ı sever gibi sevmek, korktuğundan Allah’tan korkar gibi korkmak, hayatını ve bekasını Allah’tan başkasının elinde bilmek hep birer şirk örneğidir. İnsanlığın ekserisi, açık veya gizli şirkten kendini kurtaramamıştır.
Başkasının gıybetini yapmak, aleyhinde söz taşımak veya malını çalmak gibi durumlar, zulmün ikinci çeşidine birer örnektir.
Günahlara dalmak, Allah'ın verdiği aza ve aletleri, duygu ve hisleri yaratılış gayesine aykırı kullanmak ise nefse zulumdür. Nefis denilince insanın zatı anlaşılır. Yani ruh ve bedenin ikisine birden nefis (zat) denilir. Nefsimizi ve malımızı Allah’a satmamızla ilgili ayette de nefis bu manada kullanılmıştır.
O halde, bir insan; organlarını, duygularına, aklını kalbini yanlış yerlerde kullandığı takdirde zulme girmiş olur. Çünkü, adalet ancak her hak sahibine hakkını vermekle tahakkuk eder. Bu aletlerin hakkı onları Allah’ın razı oluğu gibi kullanmak ve onlarla ebedî bir saadet kazanmaktır. Aksi yola giderek cehennemini hazırlayan kişi nefsine zulmetmiş demektir.
“Kim Allah’ın koyduğu sınırları aşarsa, nefsine zulmetmiş olur.” (Talak, 65/1)
ayeti, zulmün bu üçüncü çeşidi ile ilgilidir. Haramlar yasaklanmıştır ve bunlara giren kimse Allah’ın koyduğu sınırı aşmış olur. İnsan bunun cezasını çekeceğinden, böyle yapmakla nefsine zulmetmiş olur.
Mideye haram lokma sokmak, dili küfürde kullanmak, aklı malayaniyatla, yani ne dünyaya ne ahirete yaramayan şeylerle meşgul etmek, hayalen hep günah peşinde koşmak gibi durumlar nefse zulmetmekle alakalıdır. Allah bu aletleri böyle aşağı, adi gayeler için yaratmamıştır. Bu açıdan baktığımızda, insanların çoğunun zulüm içinde olduğunu görürüz.
Söz gelimi, içki içen bir aile reisi;
- Allah'ın yasağını çiğneyerek hukukullaha tecavüz,
- Ailesinin nafakasından keserek ve nahoş kokularla onları rahatsız ederek insanların hukukuna tecavüz,
- Aklını iptal ederek kendi nefsine tecavüz etmiş olur.
Kategorisi: Altıncı Söz
Per, 04/09/2008 - 00:00
elinize sağlık Allah razı ola
Pa, 25/01/2009 - 00:00
Nefis bize Cenab-ı Hak tarafından bütün lezzetlerin merkezi şeklinde ve hayatın devamı için gerekli olan şehevi ve gadabi duygularla cihazlandırılmış ve ve idare ve hizmeti insana verilmiş yaramaz bir çocuk gibidir. Nasılki çocuğumuzun hayatının devamı için bütün imkanlarımızı değerlendirip onun büyümesine ve gelişmesine yardımcı oluyoruz. Fakat bu demek değildir ki çoçuğun her isteği ona verilir. Mesela: onu sevindirmek için bir çikolata versek, veya bazen onu kırlara, parklara götürsek; bu onun fıtri ihtiyaçlarını gidermek veya onu ölçüsü dairesinde sevindirmek olur. B ikramlardan sonra çocuk bizden her gün çikolata ve buna benzer şeylerden aşırı derecede istese veya soğuk bir havada gezmeyi ısrarla istese, biz de onu memnun etmek için onun dediklerini ve her isteğini yerine getirirsek ona zulmetmiş oluruz. İşte bunun gibi, hayatımıza lazım olan zaruri ihtiyaçlar ve bazen nefsin arzu ettiği helal dairesindeki lezzet eğlenceler, kendimize bir ikram olduğu halde, nefsin bunun ötesinde yani helal dairesi haricindeki haram şeylere karşı isteklerini karşılamak ona zulüm olur.
"Hem o târik-üs salât, kendi kendine mâlik olmadığı için, kendi mâlikinin bir abdi olan kendi nefsine zulmeder. Onun mâliki, o abdinin hakkını, onun nefs-i emmaresinden almak için, dehşetli tehdid eder." ifadelerini açar mısınız?
“Hevesine tebaiyyet edip her nevi zulmü işleyenlere ahalinin çok ilişmemesi,..” ifadesini biraz açar mısınız?
Nefsin mahiyetini açıklayabilir misiniz? Nefis hep kötülüğü mü ister? Biz nasıl nefsimize zulmetmiş oluyoruz; üzerimizde hakkı var mıdır?
"Halbuki, şu yerlerde o hikmete, o adalete lâyık binden biri icra edilmiyor..." Bundan, insanların dışındaki mahlukatta o adalet ve hikmetin tam olarak uygulandığı manası çıkar mı?
"Mahlûkatın en zâlimi insandır. İnsan kendi nefsine olan şiddet-i muhabbetten dolayı kendisine hizmeti ve menfaati olan şeyleri hem sever, hem kıymet verir. Semeresinden istifade gördüğü şeylere abd ve köle olur. Aksi halde ne sever ve ne kıymet..." izah?
"Farz-ı kifaye suretiyle haml-i emanete ve ibadete insanların tahsis edilmiş olduklarına işarettir; öyle ise ibadette insanların kusurları umum kainata tecavüzdür." cümlesini açıklar mısınız?
"Namaz, kalblerde azamet-i İlâhiyeyi tesbit ve idame ve akılları ona tevcih ettirmekle adalet-i İlâhiyenin kanununa itaat ve nizam-ı Rabbânîye imtisal ettirmek için yegâne İlâhî bir vesiledir." cümlesini izah eder misiniz?
Küfrün, kainatın hizmetlerini ve neticelerini akim bıraktığı, bu yüzden tehditlere maruz kaldığı söyleniyor. Ama gözünü kapayan yanlız kendine gece yapar, güneşin diğer yaratıklara ısı ve ışık vermesine engel olduğu söylenebilir mi?
"...nazar-ı dikkati kendine celb etmekle enâniyeti okşamak ve nefs-i emmâreye bir makam vermektir ki, en mühim bir maraz-ı ruhî olduğu gibi..." ifadesindeki "nefsi emmareye makam vermek" ne demektir?
"Ehl-i dalâlet... Onlara karşı bir hakâret, bir adâvet ettiğinden, elbette semâvât ve zemin, onlara ağlamak değil, belki onlara nefrîn eder." cümlesini nasıl anlamalı, "dalalet ehlinin hakaret ve adaveti" nasıldır?