21. Sayı ( Rüya )
MAYIS - HAZİRAN 2012
Sessiz ve güvenli delilik
Her gece düşlerimizde, zihnimizdeki senarist ve yönetmen “bize rağmen” farklı temalı filmler çeker ve seyrettirir. Bazen pornografik, romantik, bazen de korku ya da aksiyon içerikli filmlerdir bunlar. (…) İnsanoğlunun düşleri unutulan, ıskalanan “keşifler” ile doludur. Düşlerinin hakkını verebilenlere ne mutlu!
Rüyaların da kendi içinde özel bir anlatım dili bulunmaktadır. Bu dil, bizim günlük yaşamda kullandığımız dilden oldukça farklı, özel şifreleri olan ve bu şifrelerin sadece rüya gören tarafından belirlenebileceği gizlenmiş bir yapıdadır. (…) Rüya yorumlanmasında asıl olan, rüya görenin kendi rüyasına ilişkin duygu ve yorumlamalarıdır. Analist bu çalışmada hastasıyla bilinçaltına erişim konusunda güvenli, empatik, yargılamayan ve yardım etmeye çalışan bir konumda olmalıdır.
Bilinçdışının anahtarı mı?
Pek çok vaka bildirimi bize, bir hastalığın başlamadan önce kişiye açık veya kılık değiştirmiş bir biçimde malum olduğunu söylemektedir. Kişi, gerçekte bir kalp hastalığı ve göğüs tümörü olmadan önce bunu rüyasında görebilmektedir. (…) Rüyada, doğmakta olan bir dünyanın tohumları saklıdır.
Rüyaların dili olsa…
Hayatı ve dünyayı kendi diline tercüme eden rüyalar, tıpkı hiyeroglifler, çiviyazıları ya da tarihi harabeler gibi, okunmayı bekliyor.
Gönül isterdi ki, Sağlık Bakanlığı’nın izniyle hastaları yılanlı odalarda uyutalım, Asklepios’un rüyalarda vereceği talimatlara uyarak onları iyileştirelim. O zaman siz de “Meğer gerçekler düşlerde de yaşarmış!” diyeceksiniz.
Gelin düşlerinizi canlandıralım: Moreno’cu açı
Tut ki düşmüşsün
Esas bilgelik “kendini bilme”dir. Düşlerimizi anlamlandırmak, özdenetimimizde olmayan bir parçamızı, bilinçaltımızı anlamak ve kendimizi bilme korkumuzu aşarak kendi gerçeğimizle yüzleşmek yolunda çok değerli bir şifre çözücüdür.
Alice’in kusursuz rüyası
Alice ilk sayfada nehir kıyısında ablasıyla birlikte otururken bir rüya görmeye başlıyor, son sayfada bu rüyadan uyanıyor. (…) Lewis Carroll, yarattığı atmosferle olduğu kadar, o atmosferi yaratırken kullandığı dille, akıl yürütme tarzıyla ve olay akışıyla da, okura kusursuz bir rüya örneği sunuyor.
Gerekli tüm cesaret düşlerde
Sınırlarınızın olmadığı bir âlemde istediğiniz her şeyi yaparsınız. “Gerekli cesaret” rüyanın kendisidir aslında.
Toplumsal rüya olarak mitoslar
“The Matrix” filminin ana karakterlerinden birisi olan Morpheus rüyadır; rüyanın tanrısıdır. Kurtarıcı, seçilmiş insan rolündeki Neo’ya rüyalar gördüren Morpheus’tur; morfinin kaynağıdır. (…) Morpheus’un sarayını dekore eden annesi Hypnos’tur (uyku). Hypnos ise Thanatos’un kardeşidir ve Thanatos ölümdür. (…) Morpheus, kaynağını buradan alır. Çünkü uyku ölümün küçük kardeşidir; Morpheus da uykunun haylaz oğludur.
Rüyadaşım, rüyalaşalım mı seninle?
Biz rüya maddesinden yapılmış rüyacı kardeşlerimizle aynı âlemin rüyasını görürüz. Böyle bir dünya var, rüyalar dünyası; biz rüyacılar, o âlemin, o dünyanın dünyadaşlarıyız!
Taoculuk, İbn Arabi, Spinoza ve Freud…
Ontolojik açıdan rüya ve gerçek
Damladaki okyanus ve kelebeğin rüyası
Bütün mistik öğretilerde “okyanusta damla” metaforu ile anlatılmak istenen, rüya ile gerçeğin ya da insan ile kelebeğin aralarındaki temel farklılığı kaybettikleri, hatta bizzat bu tür farklılıkların anlamının da kaybolduğu bir ontolojik düzeydir.
Homo oniricus ya da rüya by citations
Yavrusu plasenta içinde gelişen bütün canlılar rüya görür.
Dişil direnişin dili
Mistik ve spiritüel öğretiler, ilk görülen rüyadan bu yana anlamları, arketipleri bulmaya, açıklamaya, deneyimlemeye çalışıyor. Psikanaliz ise rüyayı kuramsallaştıran, tıbbileştiren, eril bakış açısıyla “anaakımlaştıran”, cinselleştiren bir alan.
Bütün insanlığın hırsızlar ve katiller olarak ikiye ayrıldığı bir gezegende doğmuşum; kullanılmış damar satarak hayatımı kazanıyorum. İyi kazanıyorum. Bu damarlar pahalı. Mavi damarlara mücevher de deniyor. Burada kuyumcuların hepsi ressam.
“Uzun hikâye abi. Bütün bi ömür sabahları evden çıkarken karısının boynuna sarılan, akşama eve milyoner gireceğim diye hayaller kuran, sonra gün kararırken meyhane köşesinde rüyasını cilalayan, yenik bir adamın hikâyesi benim hikâyem...”
Onlar anlatırdı, bizim rüyalarımızın gözleri dolardı.
Rüya, hayatın sudaki yansıması gibi. Gerçeklik onu yaratan insanla ancak böyle dalga geçer ve hayat ancak bu kadar dalgaya düşebilir herhalde.
Ressam Gülten İmamoğlu:
“En güçlü silahınız renklerdir”
“Rengi çok seven bir sanatçı olarak rüyalardaki renklerin de belli mesajlar ve anlamlar içerebileceğini düşünüyorum. Mavi ya da beyaz renk enerji yüklüyor bana, rüyada da gerçek hayatta da...”
Düş, düşlem, sanat
Düş görenin anlatma arzusunun pek çok nedeni olabilir. Sanırım en önemli neden, kendine ait ama sorumlu olmadığı bu dünyadan yine kendine dair bir şeyler öğrenme arzusu ile düş dilini anlaşılır kılacak birini bulma arzusu.
Sen rüyayı gördüğünü sanırsın,
oysa rüya seni görmeye gelir.
Filmde konuşulan dili anladığını arada attığı kahkahalarla kanıtlayan hoca sınıfa dönüyor ve filmin Erich Fromm’a ait olduğunu, ayrıca Frankfurt Okulu zamanlarında çekilmiş olabileceğini iddia ediyor. (…) Fromm’a, Reich’ın kuramlarını çalan aşağılık bir hırsız olduğunu bağırarak sınıftan koşarak ayrılıyorum. (…) Sonra koridorun başında, mayosunu giyinmiş kilolu bir kadın daha görüyorum. Beyaz ve transparan bir tarakla koltuk altı kıllarını tarıyor.
Çok yaşa sen Freud!
“‘İçerdekiler’ oyununda bir tutuklunun neler hissettiğini, rüyalarını nasıl yitirdiğini, rüyaların nasıl kâbusa dönüştüğünü düşünmeliyiz” dedi yönetmen… Yüzleri kaygılı, sesleri endişeli şimdi oyuncuların. Sahnenin karanlığına doğru süzülüyorlar.
Ah bütün sevgilim ve sevgililerim ah
Fakirler fakir kalıyor, zenginler daha da zenginleşiyor… 21. yüzyıl şizoid insanı karşınıza her yerde çıkabilir ve artıyor deliler… Kendine kıyıyor burjuva düzeninin kıyısında…
Baldırların arasında sıkışan ayakları, Aysun’un kıvranmasıyla daha da yukarı çıkıyor, çıktıkça ıslanıyor, ıslandıkça kayıyor, kıvrandıkça sıkışıyordu. (…) “Elime bir çivi alıyorum, paslı. Karanlık bir boşlukta ellerim önümde, değecek bir şeyler aranıyorum. Birden hızlanıyor sonra aniden soğuk bir duvara çarpıyorum. Elimdeki çivi çarpmanın etkisiyle duvara saplanıyor.”
Uyanmadan hemen önce gezegen
Latife Tekin’le ilgili bir konferansa davet ediliyorum. Söylenen bir şeye çok sinirlenip kokteyl alanındaki tüm bardakları kırıyorum ve çıkıyorum. Yaşlı bir adamla karşılaşıyorum. Sevgilisini memnun etmek için cinsel organını bir odun parçasına yapıştırmış ve acı içinde.
Küfür ile şiir arasında üşümek
Rüya ve müzik
Sembolik bir dünyanın iki dili
Bir kişinin rüyalarını yorumlayarak nasıl bilinçdışı malzemeye ulaşabiliyorsak, o kişinin notalarının izinden giderek de bilinçdışı malzemesine ulaşabiliriz.
Gözkapakları ağırlaşırken bedeninin havalandığı hissiyle gıdıklanır. Binlerce elin bedeninde gezindiğini duyumsar. Parmak uçlarıyla okşarlar tenini hınzırca. Fettan dokunuşlar eşliğinde esriklik kıvamında vecd haline doğru yükselirken
daha önce hiç duymadığı tınıda mırıldanan bir sesle irkilir.
Beraber ve solo rüyalar
Uyku ile beyin arasında bir göbek bağıdır rüya. Ölene kadar kopmaz.
Rüyalar gerçek olsa sana güller verirdim
Ey terapi dünyasının titanları! Rüyalara dönelim yine, yeniden; her bir insanın biricikliğine. Onun özel, özgül ve özgün olduğuna dair en halis ipuçlarını bulacağız orada. (…) Gölgelerin ve rüyaların gücü adına! Birleşelim ve Voltran’ı oluşturalım.