ISO Belgeleri - Tekno365
ISO Belgeleri hakkında kısaca bilgi
Kalite standartları birçok farklı şekilde yorumlanarak çok eski tarihlerden beri var olmakla birlikte, gerçek anlamda ilk ortaya çıkışları 2. Dünya Savaşı’na rastlar. ABD ordusu 2. Dünya Savaşı sırasında ordu için yaptığı malzeme satın alımlarında belli kalite düzeyini tutturabilmek ve satın alınan malzemelere bir standart getirebilmek amacı ile standartlar konusunda çalışmalar başlatmıştır. Sonunda ortaya ABD askerî standartları çıkmış, bu standartlarla birlikte kalite kontrol sistemi de gelişmiştir.
Amerikan pazarına Japon ürünlerinin 70’li yıllarda girmesi, tüketicilerin daha kaliteli olduğuna karar verdikleri bu ürünlere yönelmesi, ABD endüstri devleri arasında ve devlette büyük bir telaşa neden olmuştur. Japonların ‘Daha Kaliteliyi Daha Ucuza Alın’ yaklaşımlarının sonucu, gerçekten de belli başlı büyük ABD şirketleri zor günler yaşamışlardır. Japon sanayi çıkartmasının ilk şoku atlatılır atlatılmaz tüm büyük şirketler ve devlet daha önce önem vermedikleri kaliteyi tekrar önemsemişlerdir.
2. Dünya Savaşı’nın ardından çok büyük bir ekonomik açmaza düşen Japonya 1950’li yılların başından itibaren ABD’nin öncüsü olduğu istatistiksel kalite kontrol tekniklerini uygulamaya başlamıştır. Japonya’da geniş uygulama alanı bulan bu teknikler daha da geliştirilerek kapsamları genişletilmiş ve Japonların kalite devrimini yaratmasını sağlamıştır.
ABD ve Japonya’da bu gelişmeler yaşanırken Avrupa Birliği temelini atan 12 Avrupa ülkesi de aralarındaki mal alışverişini arttırabilmek için topluluğun ortak standartlarını oluşturma çalışmalarına başlamışlardır. Böylece temelde prensipleri aynı olan, ancak değişik biçimlerde uygulanan kalite ve denetim standartları ortaya çıkmıştır.
ABD, AB ve Uzakdoğu Ülkeleri arasındaki standart farklılıkları, Uluslararası Standartlar Organizasyonu (International Standards Organization- İnterneyşınıl Standarts Organizeyşın) (ISO) içinde bir komite kurularak ortak standartlar oluşturma çalışmalarına yol açmıştır. TC 176 (Technical Committee 176 – Teknikıl Komite 176) adlı bu komite, bütün firmalar için geniş çaplı kalite standartlarını belirlemiştir.
Bu standartlar ne sadece üstün teknoloji sahibi dev şirketlerin elde edebileceği kadar katı ve pahalı, ne de herhangi bir firmanın çaba göstermeksizin elde edeceği kadar kolaydır. Standart ilk olarak 1987 yılında Kalite Güvence Sistem Standardı olarak yayımlanmıştır. Bu aşamada standart üç alt standarttan oluşmaktaydı: ISO 9001, ISO 9002, ISO 9003. Standardın bu versiyonu, ağırlıklı olarak doğru üretim ve hata yakalama konularına odaklanmıştır.
Standart ilk olarak 1994 yılında revizyona uğramış ve yeniden Kalite Güvence Sistem Standardı olarak yayımlanmıştır. Standardın bu versiyonu önceki versiyonundaki konulara ek olarak hata önleme konusuna da odaklanmıştır. Standart son olarak 2000 yılında revizyona uğramış ve bu sefer Kalite Yönetim Sistem Standardı olarak yayımlanmıştır.
Belgelendirmeye esas teşkil eden sadece ISO 9001:2000 standardı mevcuttur. ISO 9002, ISO 9003 artık güncelliğini yitirmiş standartlardır. Ancak ana standart olan ISO 9001:2000’i destekleyen ISO 9000, ISO 9004, ISO 19011 gibi kılavuz standartlar da ISO tarafından yayımlanmıştır.
Kurumlar faaliyet kapsamları ne olursa olsun sadece ISO 9001 standardını uygulamakta ve bu belgeyi almaktadır. Fakat belgelendirmeye tabi tutulan faaliyetler ve standardın hariç tutulan maddeleri, alınacak olan belgenin üzerinde tanımlanabilmektedir. Standardın bu versiyonu önceki versiyonlardaki konulara ilave olarak sürekli iyileşme ve verimliliğin arttırılmasını hedefleyen süreç tabanlı, müşteri odaklılığı daha ön planda tutan bir yönetim modeli sunmaktadır.
ISO 9001:2000 Kalite Yönetim Prensipleri
Müşteri odaklılık: Kuruluşlar, müşterilerine bağımlıdır. Bu yüzden müşterilerinin mevcut ve gelecekteki ihtiyaçlarını anlamalı, müşteri şartlarına uymalı, müşteri beklentilerinin üzerine çıkmak için çaba harcamalı.
Liderlik: Liderler organize ederler, yön ve amaç birliğini belirlerler. Lider, firma içerisinde öyle bir ortam kurmalı ve sürdürmelidir ki insanlar kuruluşun hedeflerinin başarılmasına tümüyle katılabilmelidirler.
Proses yaklaşımı: Faaliyetler ve ilişkili kaynaklar bir süreç olarak yönetildikleri zaman başarılı sonuçlar çok daha etkin olarak gerçekleştirilebilir.
Yönetime sistem yaklaşımı: Birbirleri ile ilişkili süreçlerin sistem olarak belirlenmesi, anlaşılması ve yönetilmesi kuruluşların etkinliklerini ve hedeflerin gerçekleştirilmesinde verimlilik sağlar.
Sürekli iyileştirme: Kuruluşun bütün performansının sürekli iyileştirilmesi kurumun kalıcı bir hedefi olmalıdır. İyileşme, ürünlerin özellikleri ile bunları üretmek ve dağıtmak için kullanılan süreçlerin etkinliğinin, verimliliğinin arttırılması demektir.
Karşılıklı çıkara dayalı tedarikçi ilişkileri: Bir kuruluş ve tedarikçi birbirine bağımlıdır ve bir değer oluşturma konusunda kabiliyetlerini arttırmak için karşılıklı çıkarları vardır.
ISO 9001 belgesine, çok sayıda işletme sahip olmak istemektedir. Bu belge, tek başına işletmeye pazar avantajı sağlayacaktır. Ancak bu fayda çok uzun süreli değildir. Belgenin üç yılda bir yenilenmesi gerekir. ISO 9001 pazar avantajı dışında, işletmeye bir sürekli iyileştirme mekanizması ve disiplini kazandırır. Ancak belgenin alınması, kusursuzluğun başarıldığı anlamına gelmez. ISO 9001 belgeli bir kuruluşta her problem bir iyileştirme fırsatı olarak görülür. Problemin çözümünde önemli olan bir daha tekrarlanmamasını sağlamaktır.
Ülkemizdeki ISO belgeli kuruluşlarda yapılan araştırma sonuçlarına göre belgenin yararları şöyledir:
İşletmenin imajının güçlenmesi
Etkinlik, üretkenlik artışı