Bir Zamanlar Arabeskin Kral Ve Kraliçeleri
BİR ZAMANLAR BİZ DE DELİ GİBİ SEVİLDİK ( Röportaj)
Arabeskin gizli kralları ve kraliçeleri’ diyebiliriz onlara. Kimi sanat müziği kimi türküyle başlamış; ama isimlerini parlatan hep arabesk olmuş. Bir zamanların altın plaklı şöhretlerini bulduk ve neden unutulduklarını sorduk.
İlk arabesk şarkıları seslendiren Ahmet Sezgin artık aramızda değil. 2 hafta önce veda etti sevenlerine ve şu ölümlü dünyaya... Yaklaşık elli yıl önce âSevmek günah mı?’yı söylediğinde âİşteâ demişti birileri, âBu, arabesktir.â âNerde akşam orda sabah ederim. Bahtımın peşinden ağlar giderim. Perişan oldum, derbederim. Söyle sevgilim bana, sevmek günah mı?’ O vakte kadar Türk halk müziği icra eden Sezgin, arayı çok açmadan söylediği âDeryada Bir Salım Yok’ şarkısıyla arabesk müziğin âilk yorumcusu’ olarak şöhreti yakalamış ve halkın takdirini kazanmıştı. Bu şarkı, Gencebay’ın bestesiydi aslında; ama arabeskin âOrhan Baba’sı o yıllarda Ahmet Sezgin’e bağlama çalan yetenekli bir müzisyendi sadece... Hem ondan önce, arabeski bir adım öteye taşıyacak başka bir isim vardı: Suat Sayın... Türk sanat müziği ekolünden gelen Sayın’ın şarkılarını kim bilmez; Sevemez Kimse Seni, İntizar, Nazende Sevgilim... Ferdi Tayfur’dan Zeki Müren’e onlarca sanatçıya beste veren ve kendi şarkılarını kadifemsi sesiyle yorumlayan Sayın’ı da iki yıl önce kaybettik... Orhan, Ferdi ve Müslüm’den müteşekkil âüç büyükler’ dışında meraklısının bilip takip ettiği bu iki âbaba’ da artık öte diyarda, tamam; ama unuttuğumuz başka isimler yok mu? Bir zamanlar kasetleri milyon satmış, Almanya turneleri, İstanbul gazinoları, Yeşilçam setleri arasında koşturup dururken ne olduysa yitip gitmiş birileri... Kitlenin unuttuğu ama âsessiz ve derinden’ takipçilerinin internet forumlarında âNeredesin baba?’ diye soruşturduğu arabeskçiler... Eski plakları el altından iyi paralara gidiyor, albümleri sanal Ã¢lemde toptan indiriliyor, You Tube’da videoları on binlerce tık alıyor, hatta adlarına web siteleri kuruluyor; fakat bu adamlar ve kadınlar ortada yok. İyi ama neredeler? Ne zaman, nasıl bir rüzgÃ¢r esti de kıyıda kaldılar? Kimileri maçı kaybettiklerini, treni kaçırdıklarını söylüyor. Peki, kendileri ne düşünüyor?
MALATYALI İBRAHİM Eller Aldı'yı besteledi, Bergen'i meşhur etti
Soğanlı’da bir müzik stüdyosundayız, karşımızda Malatyalı İbrahimâ¦ Fondaki eski şarkılar, Doğanşehir’den çıkagelen çocukluk hatıralarına eşlik ediyor. İlginç bir keşfediliş hikÃ¢yesi var; evde, kasete uzun hava okuduğu ortaokul yılları... Teyp bir gün bozulur ve tamir için Malatya’daki Altınova Plakçılık’a gider. Ön taraf plakçı, arka taraf tamirci... Kader ağlarını örmektedir. Dönemin şarkıcılarından Ali Avaz, Altınova Plakçılık’ta hoşbeş etmektedir. Ansızın bir Arguvan havası patlar arkadan: âGül söküyorum diye kökünden sökme, ayrı düştük diye boynunu bükme.’ Tamirci çocuk düğmeye basmıştır ve küçük İbrahim’in ev yapımı kaseti gün yüzüne çıkmıştır.
âKim bu çocuk? Bulun, getirin.â der Ali Avaz. Çocuk bulunur; ama baba faktörü vardır ortada, İstanbul yolculuğuna izin çıkmaz. Devamını İbrahim Bey’den dinleyelim: âBakkal dükkÃ¢nımızı abim işletirdi. Ondan biraz para alıp, valize de iki gömlek atıp İstanbul’a kaçtım. Ali Avaz’ın Cankurtaran’daki evinde on beş gün kaldım. On altıncı gün abim geldi ve beni götürdü.â Yarım kalan İstanbul hikÃ¢yesini, yaz tatillerinde İstanbul’daki çay bahçelerinde türkü okuyarak ve liseyi bitirdiğinde kapağı bu koca şehre atarak tamamlamış Malatyalı İbrahim. Baraka tipli ucuz plakçılarda tutunma çabası, ilk kırk beşliğinin başka bir isimle çıkarılması, turneler, birkaç kırk beşlik daha, askerlik, evlilik ve gurbet yolları... Almanya, talihinin döndüğü yer; fabrikada işçilik yapıyor ve gazetelerden yeni çıkan kasetleri takip ediyor. Minareci firmasını da o zaman keşfediyor. Kendisi Nürnberg’de, Minareci Münih’teâ¦ Türkiye’deyken yaptığı kırk beşliği postayla firmaya gönderiyor ve çok geçmeden tam sayfa gazete ilanlarıyla parlatılan sanatçılardan biri oluyor: âFerdi Tayfur’u şöhret yapan Minareci, şimdi de Malatyalı İbrahim’i takdim eder!â Gurbetçilerin hasretle yanıp tutuştuğu yıllarâ¦ Bir kuru sazla üç saatte doldurulan kasetler kapış kapış gidiyor, Malatyalı İbrahim’in başından marklar dökülüyor.
Seksenli yılların başında İstanbul’a dönen şarkıcı, âBir geldim ki tanınmışım.â diyor, âUnkapanı’nda onlarca firma Almanya kasetlerimin korsan baskısını yapmış. Bergen, âEller Aldı’ adlı şarkımı okumuş, kaseti bir milyon satmış. Ben bestekÃ¢r olarak ün yapmışım.â Bestecilik bu Ã¢lemde meziyettir ve sadece şarkı yorumlayana bir yanı eksik gözüyle bakılır. Malatyalı İbrahim, beste yapabilmesinde ortaokuldaki edebiyat öğretmeni Mehmet Yardımcı’nın büyük desteği olduğuna inanıyor; ama yeteneği de yabana atmamalı: âBizim tarz, halkın tarzı.â diyor sanatçı, âHalkın çilesini, Ã¢hını vÃ¢hını dile getiriyorum. âOnun arabası var’ da dinlenir; ama halk şunu ister: Sen gariban, ben gariban. Vazgeçelim bu sevdadan. Karı kalkmaz dağlar gibi, çökmüş üstümüze duman.â Ünlü isimler sanatçının eski eserlerine talip. Özellikle de âEller Aldı’ ya...
Söyleyen herkesi ihya eden bu şarkının sırrı nedir? Duygulu bir müzik, acıklı sözler, sokakta misket oynayan çocuğun diline dolanacak kısa sözler: âEller aldı, eller aldı, sevdiğimi eller aldı, mutlu süren yaşantımı, gözümdeki seller aldı...’ Bir başka meşhur şarkı; Sarayburnu’nda Aşkâ¦ âŞimdi ağlıyorum sahil yolunda. Bekliyorum seni Sarayburnu’nda.’ sözleri altı yüz elli bin satınca sanatçının şöhreti katmerlenmiş. Yola halk müziğiyle çıkıp arabeskle devam eden Malatyalı İbrahim, âArabesk ölmez!â diyor. âKasetlerimde Gencebay gibi damar şarkılar da okudum, uzun havalar da. Halkın nabzına göre şerbet vermek zorundaydık.â Yetmişler yalnızca arabeskin değil, şarkılı filmlerin de parladığı dönem. Malatyalı sanatçıya göre filmler o günlerin klipleriydi. Halk sevdiği sanatçıyı hem izler, hem dinler, sinema salonundan çıkınca da plak almaya giderdi.
Şimdi gelelim can alıcı soruya; âNiye unutuldunuz abi?â Soruya karşılık soru; âNe yapsaydık? Çok özür dilerim, gece kulüplerini mi arşınlasaydık. Kavga edip televizyon dolaşmak yakışır mı bana? O tür sansasyonlar bizi bitirir. Sınırı bilen insanlar olduğumuz için medyanın ilgisini çekmeyiz; ama halk efendi sanatçıyı sever. Allah’a şükür benim bir kitlem var.â Kitlesi kimdir İbrahim Bey’in? Orta Anadolulu; ama özellikle Karadenizli vatandaş... Bir aylığına gittiği Japonya’da onu beş ay tutan da Ordulu ve Fatsalı inşaat işçileri olmuş. Kastamonu’da öyle coşkuyla karşılanmış ki, âİbo gitse öyle tezahürat alamazdı. Beş bin kişilik salon yıkıldı.â diyor. Anadolu konserleri, sanatçıların âekstra’ adıyla tanımladığı etkinlikler arasında. Bugün hÃ¢lÃ¢ âeski isminin kaymağını’ yiyen sanatçı, ekstraları yeterli bulmuyor. âHa bugün, ha yarın gidiyoruz; ama bu iş öldü. Eskiden bir gazinoya gittiğimizde dört ay boyunca her gün program yapardık. Şimdi erkek sanatçı istemiyorlar.â
HURİ SAPAN: FERDİ TAYFUR'A ÇOK ŞEY BORÇLUYUM
İhtimal ki Ferdiciler bir yandan Huri Sapan’ı da severler. âHuzurum Kalmadı’ filminde, arkasında bağlama çalan Ferdi Tayfur’a mikrofon uzatan ve böylece ona şöhret kapılarını açan şarkıcı rolündedir. Oysa gerçekte Huri Hanım, Ferdi Tayfur’un filminin ismini taşıyan şarkıyla meşhur olmuştur. Nitekim kendisi de uzun yıllar türkü okuduğu halde bu arabesk parça sayesinde âisim’ olduğunu ve Ferdi’ye çok şey borçlu olduğunu söylemekten çekinmez.
Nice zamandır sesi soluğu çıkmayan Huri Sapan’la Beylikdüzü’nde buluşacağız. Kulağımızda onun şarkılarından biri var: âGüneş belki doğacak belki de doğmayacak. Biliyorum bu son sabah seni benden koparacak...’ Bu ses nasıl unutulur, nasıl ortadan kaybolur? Ama önce başa saralım kaseti; Google onun hayat hikÃ¢yesinden haber vermiyor çünkü... âGenç kızlık günlerimde Çakıl’daki, Lunapark’taki hanımlar matinesine giderdik. Her gidişimde matinede yapılan ses yarışmasına katılır ve hep birinci olurdum. Söylediğim iki şarkı vardı; âMehtaplı gecelerde hep seni andım’ ve âLingo lingo şişeler’. Çok utangaçtım aslında, insanların gözüne bakıp iki laf konuşamazdım.â Sinema artisti olması içip yapılan teklifi de biraz bu yüzden geri çevirmiş. Gülhane’de papatyaların arasında otururken gazeteciler fotoğrafını çekiyor, ertesi gün filmciler peşine düşüyor. âAşk Merdiveni’ filminde Göksel Arsoy’un kız kardeşini oynaması isteniyor. Baba, âAllah korusun!â diyor, filmciler savuşturuluyor. Serde Karadenizlilik var, evde üç babayiğit ağabey... Fakat sonradan, konu komşunun da sağda solda dile getirdiği gibi, babanın yapmadığını eloğlu yapıyor ve Huri Sapan, eşinin isteği üzerine şarkıcı oluveriyor.
Genç yaşta anne olunca müzikten biraz ayrı kalmış sanatçı; ama dönüşü muhteşem olmuş. Adana’dan bir teklif; gazino patronu oldukça iddialı, Huri Sapan öyle bir türkü okuyacak ki o dönem Adana’da büyük isim yapmış Nurinisa Toksöz’ü piyasadan silecek. âAğlayan gözlerim gülmüyor gayri’ ile açılışı yapan Sapan, programını âÇakmağı çak çıranı yandırmamışam’ türküsüyle bitiriyor; ama ne bitiriş! Seyirciler ayaklanıyor, masalar üst üste konuyor, örtüler tutuşturuluyor, gazinonun ortasında bir alev topu... Çok geçmeden, Nurinisa Hanım’ın afişleri indiriliyor duvarlardan. Adana yalnızca küçük bir hatıra Huri Sapan için, asıl coşkulu günler İstanbul’un ve İzmir’in en gözde gazinolarında yaşanıyor. Gar, Çakıl, Bebek, Lunapark, İzmir Akasyalar... 1972’de başlayan İzmir programı doksanlı yılların başına kadar her fuar zamanı sektirmeden devam etmiş. Kimlerle çalışmamış ki orada; Zeki Müren, Behiye Aksoy, Emel Sayın, Muazzez Abacı... Gazino hayatını hep sözü edilen âgazino Ã¢dÃ¢bının’ yaşatıldığı o yıllarda Maksim’de noktalayan sanatçı; âBelki yaşlandım; ama o devri gördüğüm için çok mutluyum.â diyor.
Şimdi âutanç duyduğu’ bir devirde yaşıyor çünküâ¦ Tanınmadığı ortamlarda sanatçı kimliğini gizleyecek kadar utanıyor. âBizim zamanımızda da çapkın sanatçılar vardı; ama hiçbiri bugünküler kadar afişe olmadı. Bu alemde olanlar Dallas entrikalarını bile geçtiâ
Taş plak döneminin sonlarına yetişen Huri Sapan’ın türkü okuduğu bir taş plağı var. Sonrasında kırk beşlik dönemi başlıyor, türkü gözden düşüyor ve müzik firmaları arabesk okumayana plak yapmak istemiyor. İşte o dönemde kendisini arabeskin kollarında bulan Huri Hanım, birçok meslektaşı gibi âHiç değilseâ demiş, âPlağın bir yüzüne türkü okuyayım.â Arabesk okumaktan rahatsız değilmiş aslında; ama yine de Nida Tüfekçi gibi türkü ustalarından gizli saklı giriyormuş stüdyoya. Arabesk okurken yakayı ele verdiği günü anlatırken bugün bile heyecanlanıyor: â Moralim altüst oldu; ama Nida hocam hiç yüzüme vurmadı. Sonradan, arabeski de Türk halk müziği kalitesinde, ağzımı bozmadan okuduğumu söyledi.â
Şaşaalı günleri hiç özlemiyor Huri Sapan. En güzel zamanlarda şarkı okumuş ne de olsa... Onu üzen, bir zamanlar destek verdiği sanatçıların vefasızlığı. âSibel Can, Seda Sayan ve Muazzez Ersoy pek tanınmıyordu. Kimse onların altında sahne almak istemezken ben kabul ettim, hÃ¢liyle onları assolistliğe yükselttim. Şimdi ne arıyorlar ne soruyorlar.â diyen Huri Hanım, olan biteni anlamaya çalışıyor bir yandan da: âHuzurum Kalmadı şarkısını okuduğum yıllarda çuvallarla mektup geliyordu. Bunlar ne çabuk unutuldu? âBir sanatçı vardı. Acaba yaşıyor mu?’ diye sorar insan ya! Bunlar, kendi yerlerine kimsenin gelmesini istemiyor. Kimse kimsenin yerine gelmez ki!â
Altın plak ödülü kazandığı âAnadan Ayrı Babadan Ayrı’ (1995) kasetinden sonra albüm çıkarmayan sanatçı, müzik dünyasından elini eteğini çekmeye hazırlanıyor. On beş yıldır her kış gittiği Avrupa’ya son iki yıldır uğramıyor. Yeniden albüm yapmaya hiç niyeti yok. Kırk üç yılın sonunda aldığı iki daireden birini oğluna vermiş. Kendi dairesini daha iyisiyle değiştirdiği için de borç altına girmiş. Önümüzdeki mart ayına kadar planı şu: Turneye çıkarak evin taksitlerini ödemek ve akabinde Umre’ye gitmek... Anadolu daha vefakÃ¢r; ama günübirlik konserlerden aldığı ücret, lüks restoranlarda garsona verilen bahşişten fazla değil. Kayseri’de iki yıldır program yaptığı çift düğün salonlu tesise bu yaz da gidecek. Gesi Bağları’ndan girip nice okkalı türküler okuyacak; ama Huzurum Kalmadı’yı okumadan sahneden inmeyecek. Planları arasında Ferdi Tayfur’la düet yapmak da var ancak; bütün bunlar Umre’den önce tamamlanmış olmalı. âBu işi noktalayacağım ve kafamdan tamamen atacağım. Sahneye ait ne varsa yakacağım. O hayattan çıkıp başka bir hayata geçeceğim.â
VAHDET VURAL: Benim şarkılarım İstiklÃ¢l Marşı gibiydi
âKaderim elindeâ¦ Karşı kıyıya ister götür, ister batır sandalcıâ¦’ Sahil’de bir çay bahçesindeyiz. Vahdet Vural biraz telaşlı görünüyor. Geniş vakte ihtiyaç var hÃ¢lbuki, yetmişlerin başına döneceğiz yine, biz henüz doğmamışken yaşanmış bir çağın renklerini ve seslerini kavramaya çalışacağız. Neyse ki anlıyor derdimizi: âAblam, senin aklın ermez o günlere, yetmiş beşte Atlas Plak’taydım, ortalığı yakardım, şarkılarım İstiklÃ¢l Marşı gibiydi.â Hah şöyle işte, dönelim şimdi Adanalara, İzmir fuarlarına, elinizden tutan ağabeylere, ilk prova heyecanlarına, meteliksiz günlereâ¦ Siz Sandalcıyı söyleyin, âÖlüyorum kederimden’ deyin, bir filminizde yine böyle sahildesiniz, daha çok gençsiniz, şarkı söylüyorsunuz; âBoş yere uğraşma söndüremezsin. Gönlümde bu ateş yandı bir kere. Ne yapsak geriye dönemeyiz biz. Adımız dillere düştü bir kereâ¦â Ah elbette, siz klasik sanat müziği söylerdiniz daha ziyade; ama adınız arabeskçiye çıktı ya da sizin de buyurduğunuz gibi âbu isim yapıştı kaldı üzerinize’â¦ Hadi anlatın, ne günler gördünüz?
âAdana’dayım. Babam rençperlik yapıyor, yedi kardeşiz, hem okuyorum, hem marangozluk yapıyorum. Ruhumda sanatçı olmak var; fakat o günlerde erkek bile olsa şarkı okuyana hoş bakılmıyor. Babam istemiyor, annem okumayacağımı anladı, âistemez’ görünse de destek veriyor. Kafama müziği koymuşum bir kere, okulu bıraktım, kaçıp İstanbul’a geldim. Köyde birinci olmaktansa büyük şehirde ikinci olmak iyidir.â
Kaçışı hüsranla sonuçlanmış yalnız, ilk plağı Adana’da çok satsa da İstanbul’da tutmamış. O dönemlerde elinden tutan ağabeyleri olmasa, memlekette marangozluğa devam edecekmiş; ama İzmir fuarının meşhur gazinocularından Hüseyin Cevahir arayıp da âNeredesin?â diye sormuş neyse ki; âİki buçuk liraya bir otelde kalıyorum. âHemen Taşlık Maksim’e gel’ dediler. Hülya Koçyiğit ve Selim Soydan fuarda şarkı söylüyorlar ve alt kadrolarına birini arıyorlar. Ben 22 yaşında kara kuru bir gencim. âNe okuyacaksın?â diye sordular, âGönül aşkınla gözyaşı dökmekten usandı artık.’ dedim. Şaşırdılar. Kırk kişilik orkestranın önünde klasik şarkı okumak ne demek? Beni dinlediler; ama Selim Soydan sinemadan bir isim olsun diye diretiyor. Onun aklında Ayhan Işık, Göksel Arsoy veya Murat Soydan var. Rahmetli Cevahir ağırlığını koydu; âGerekirse onların bir aylık parasını öderim. Bu çocuğun önünü açın.’ dedi. Gerçek baba odur işte.â
Sahne hayatı böyle başlamış Vural’ın ve hep en gözde gazinolarda şarkı söylemiş. âBizim gazino dönemimizde arabesk yoktu henüz.â diyor Vural; âArada söylendiği zaman da insanlar yadırgardı, bu nereden çıktı diye.â Fakat kasetlere o dönem Ã¢det olduğu üzere arabesk okumaktan kaçamamış o da. İşin içinde mecburiyet varmış; ama sevmeden de söylenir mi ki? â âŞarkılarım hit olmuş şarkılardı. İstiklal Marşı gibiydi. Tarz olarak arabeskti; inkÃ¢r etmiyorum; ama ismine itirazım var. Yaptıklarıma serbest çalışma diyorum ve Selami Şahin’in klasik müzikle arabesk arasındaki Türk hafif müziğine yakın bestelerinin bize en uygun tarz olduğunu düşünüyorum. Çok karamsarlıktan da hoppalıktan da hoşlanmıyoruz çünkü.â
İlk plağını 1973 yılında yapan Vahdet Vural, bir boş vermişlik içinde; âBen hangi şarkımı hatırlayayım, kaç kırk beşliğim var ne bileyim?â diyor. Bir hayranının kendisi için hazırladığı web sitesini bile henüz görmemiş. Otuz tane kaseti, 19 tane filmi olduğu aklında. Bir de Almanya’daki âGurbet Kervanları’ programı. O dönemki dostluklar da unutulacak cinsten değilmiş hani. Sinemadan sahneye transfer olan Hülya Avşar’ın repertuarını Vahdet Vural yapmış mesela, dev gibi gazinolarda, Zeki Müren, Emel Sayın, Gönül Yazar gibi isimler çarpışırmış; ama sanatçı dayanışması, yakınlık, sıcaklık gibi kavramlar henüz gündemdeymiş.
âŞimdiâ diyor Vural, â İnsanların yanına giderken çok düşünmen lazım. Hayat şartları çok etkiledi herkesi. Görüştüğüm isimler iyice azaldı.â Sadece dostlar değil çalışılacak mekÃ¢nlar da günden güne erimiş. Gazino devri, seksenlerin ortasında kapanınca yersiz yurtsuz kalan eski sanatçılar, hepi topu beş masadan müteşekkil gazino bozuntularına prim verir olmuş. Bar ve gece kulüplerini kendine yakıştıramayan Vural, bu aralar Ankara ve Antep’teki otellerde boy gösteriyor. Otel deyince; geçtiğimiz aylarda ekstra bir program için gittiği Viranşehir’de virane bir otelde ölü bulunan Cavit Karabey’i anmak gerekir. Ölümünden bir gün önce beraberlermiş. Başka bir arabesk yorumcusu Atilla Kaya’yı da kendi elleriyle mezara koymuş Vahdet Bey. Plakları milyonlar satan müzisyenin cenazesinde kimsecikler yokmuş. Kendi hÃ¢line şükrediyor şimdi: âMaddiyatı her zaman bulabilirsin de maneviyatı bulmak lazım. Dört çocuğum, huzurlu bir ailem, kalacak evim var. Yıldız olsam, yıldızlara çıksam ne olacak? Sonunda gideceğim yer neresi, ne götüreceğim?â
Liseli yıllarımızın sevimli şarkıcısı telefonun diğer ucunda şimdiâ¦ Kısa bir şaşkınlık, sonra uzunca bir sohbet ve ardından işte o cümle: âKenarda oturmuş, bir gün, biri arayacak diye bekliyordum. Bir Ayşe Mine vardı, güzel şarkıları vardı, nerede şimdi diye soracaktı biri. O kişi siz oldunuz.â
Gayrettepe’de bir kafede, biraz kilo almak dışında neredeyse hiç değişmemiş bir Ayşe Mine oturuyor karşımızda. Bir iç hesaplaşmaya doğru uzanıyor sohbet; bir sesli düşünme, gerçekten doğru olanı yaptığına kÃ¢ni olma, neden ortalarda görünmediğini etraflıca anlatmaâ¦ Altı çizilmesi gereken üç husus çıkıyor ortaya; bir, Ayşe Mine arabesk okumuştur; ama kırarak okumuştur. İki, şimdi unutulmuştur; çünkü oyunu kuralına göre oynayamamıştır. Üç, öyle olsa bile henüz kırk beşindeki bir sanatçıyı tarihe gömmeye çalışanlar ayıp etmektedir. Şimdi bu üç noktaya açıklık getirelim.
İlk kırk beşliğinde pop, ikincisinde arabesk okuyan Ayşe Mine evlenip çoluk çocuğa karıştıktan sonra dört yıl ara vermiş müziğe. Döndüğünde Emre Plak’ın sahibi Hüseyin Emre çıkmış karşısına ve o günler, tahmin edeceğiniz gibi arabesk rüzgÃ¢rının en deli estiği günlermiş. Anne tarafından İstanbullu, baba tarafından Trabzonlu olup Üsküdar Musiki Cemiyeti’nde klasik sanat müziği eğitimi almış nÃ¢zenin sanatçımız, âArabesk söyleyeceksem illÃ¢, bari hafif, kırılmış arabesk olsunâ demiş. Güneydoğu kökenli sanatçılar gibi âgırtlak’ yapamazmış zaten; aslında yaparmış; ama utanırmış, sanki ayıp bir şey gibi... Arap müzisyenleri değil de, Safiye Ayla’yı, Hamiyet Yüceses’i dinleyerek büyümüş ne de olsaâ¦ Kasetlerinin bir yüzüne arabesk, diğer yüzüne sanat müziği okurken de TRT ikinci adresiymiş hep. Bir tür kurtarılmış alan, olduğu gibi olabildiği, istediği müziği yapabildiği ferah bahçeâ¦ Şimdi rahatlıkla diyebiliyor ki, âTRT arşivleri benim gerçekte Türk sanat müziği okuduğumun delilidir. Çünkü orada, hiçbir arabeskçi konser vermemiştir.â Arabesk söylediğini kabulleniyor Ayşe Mine; ancak yine de Türk sanat müziği okuduğu TRT programlarını daha önemsiyor. Geldiğimiz noktada, arabesk de gözden düşmüş bir tür ona göre.
Gelelim Ayşe Mine’nin neden unutulduğu meselesine... Gazino hayatı boyunca hiç kimsenin alt kadrosunda şarkı okumayan, uzun yıllar Belkıs Akkale, İzzet Altınmeşe gibi ustalarla çalışan sanatçı, âHerkes çok kibardıâ diyor, âGün gelir iki saat beklerdim İzzet abiyi. Onlar benimle çalışma iyiliğini göstermişlerdi. Küçücük yaşımda beni bir yere taşıyan değerli isimlerdi. Evde arşivlere bakıyorum da şaşırıyorum. Sibel Egemen, Neco gibi büyük isimlerle çalışmışım hep.â
Peki, büyük konserler verip iyi paralar kazanıyorken rüzgÃ¢rın tersten esmeye başladığını fark etmedi mi Ayşe Mine? Özel televizyonlar mantar gibi çoğalıp pop furyası başladığında olmuş ne olmuşsa: âTRT’ye parasız pulsuz giderdik, özel televizyonları da öyle sandık. Çağrıldığım yerlere hayrına çıktım; ama herkes para alıyormuş. Her şey çok çabuk değişti.â Fark edince ne yapmış peki? âOturdum, düşündüm; onlar gibi yapamazdım yani, kabul ettim. Herkes yürüsün gitsin nereye giderse...â Bir anda başka bir dünyanın adamı olmak ne garip! Bugün, durduğu köşede, oyunu kuralına göre oynamadığını kabul ediyor; ama bu itiraf bir pişmanlık içermiyor, aksine, âİyi ki öyle olmuş’ sevinci taşıyor. Onun da birtakım sevgilileri olsaymış mesela, âbirinden ayrıldı ötekiyle barıştı’ tarzı haberlerle gündeme gelebilirmiş. HÃ¢lbuki onun evi, arkadaş gruplarıyla gece yarılarına kadar eğlenilen evlerden değilmiş. Çocukların erkenden yattığı, kalabalık ve mazbut bir hÃ¢neâ¦ Ailesine kötü bir isim bırakmak istemediği için yakılacak fotoğraflar çektirmemiş hiç. âAllah’a çok şükür, kimsenin elinde bir tane mayolu, bikinili resmim yok.â derken çok huzurlu görünüyor şimdiâ¦
Ayşe Mine, 2000 yılına kadar yeni albümler yapmaya devam etmiş de ne olmuş? Unutulmaktan kurtulmuş mu? O da tıpkı Huri Sapan gibi bu işte bir âkasıt’ olduğuna inanıyor. Birileri, onun şarkılarını okuyor; ama âBu şarkıya hayat veren Ayşe Mine’dirâ demiyorsa... âBenim şarkılarımâ derken kendi bestelerinden söz etmiyor sanatçı, onun için bestelenen, ilk defa onun seslendirdiği eserlerden söz ediyor... âGözlerin Doğuyor Gecelerime’, Yusuf Nalkesen’in Ayşe Mine için yaptığı şarkılardan biri mesela. Buna rağmen bir müzik yarışmasında âBu şarkıyı ilk kim okudu?’ sorusunun cevabı Ayşe Mine olmuyor. Alaattin Şensoy’un bestesi âSevdadır Şu Kalbe Dolan’ ve Ahmet Özhan’dan severek dinlediğimiz âGelsen Ne Olur’ da bestecilerin hep Ayşe Mine’ye getirdiği şarkılar... âUnutamazsın’ bir kasetine de isim olmuş; ama ne çare! Gerçek bir merakla soruyor sanatçı: âBırakın şu kadıncağız kenarda dursun mu diyorlar acaba? Çok akıllıca davranıyorlar öyleyse. Benim adımı iki kez söyleseler, üçüncüde birileri çıkıp diyecek ki, âSahi bu kadın nerede?’ Çok hainler bu açıdan.â Kimsenin ondan bahsetmemesi, âekstra’ programların da gün geçtikçe azalmasına neden oluyormuş. Konserler, festivaller, bayi toplantıları henüz tükenmiş değil; ama oralarda da magazinciler, alt kadroda çıkan popçularla ilgilenip Ayşe Mine çıktığında kaybolarak sanatçıya âPes doğrusu!’ dedirtiyormuş. âYer yerinden inliyor, dinleyici, âBir daha!’ diye tempo tutuyor yine de hiç kamera kalmıyor ortalıkta; ama Ayşe Mine henüz kırk beş yaşında, emekli değil, estetik olmamış bir kadın. Adımı söylememekle beni yok edemezler. Böyle bir ses, böyle bir yorum, böyle bir kadın var. Onlara buradan selam ederim ve korkulu yıllar dilerim.â
âBir çocuk çıkmış; hippi gibi bir şey, uzun favoriler, kıvırcık saçlar, bıyık yok, boynunda madalyonlarâ¦ Sahnede papyon taktıramamışlar, anlatılanlara bakılırsa modern bir havası varmış, pop yıldızları gibi, Tom Jones gibiâ¦ âBir sesini dinleyelim.’ demişler de kırk yıllık sanatçı gibi ekip kurmuş, paradan puldan kaçtığı yokmuş, kazandığını orkestraya yatırıyormuş zaten, elinde kalanı da iyi kumaşlara, gezip tozmalaraâ¦â Fısıltıların üzerinden otuz beş yıl geçti. âO çocuk’ şimdi karşımızda oturuyor; Hayri Şahinâ¦ Bir zamanlar âNe hızlı, ne deli, ne güzel günler’ gördüğü için, geçmişi anlatacak daha ziyade. Bugüne ve yarına da değinecek elbette; ama hoş anılar bahçesinden çıkmayı kim ister? Unkapanı’ndaki Emek Kaset’te, âson şarkı’dan başlıyoruz sormaya: âSiz neden unutuldunuz?â Aslında zor bir soru, muhatabını acıtabilir. Ama çok meşhur bir şarkısını hatırlatıyor gülerek: âHayat harcadı beniââ¦ Sonra müzik piyasasının şimdiki hÃ¢lini tasvir ediyor: Bir program öncesi organizatör adamlardan biri, çenesini ovuşturuyor: âKimi alalım yahu, Emel Sayın, Muazzez Abacıâ¦â Karşıdaki ses itiraz ediyor; âGeç onları, yaşlandılar.â âKim olsun ağam, kurban oluyum? Hayri Şahin, Selami Şahinâ¦â âBoş ver onları, oynak birileri olsaâ¦â Sonunda iki âyeni’ genç hanımdan biri üzerinde âOn lira olsun, o olsun.â şeklinde ittifak ediliyor. İş bu hÃ¢llere gelmiştir vesselam ve âboş verilen’ isim için unutulmak mukadderdir. âÇark böyle dönüyor.â diyor Hayri Şahin, âKötü olduğumuz için değil, almayınca almıyor bizi içine.â
Çark nasıl dönüyor? İsminiz anılmıyorsa albümünüz satmaz, albümünüz satmayınca isminiz anılmaz, öyle olunca yeni albüm yapamazsınız ve böylece unutulur gidersiniz. Şimdi, varoş düğünlerinde sahne alıyor diye kızılabilir mi eskinin şöhretlerine? Onun zamanında da çok büyük paralar yokmuş; ama telefonu hep çalarmış. Amerika, Avustralya turneleri, Cem Karaca ile kırk günlük konser, yetmiş kişilik Anadolu turnesi, Fikret Hakan, Cüneyt Arkın, Eşref Kolçak, Ekrem Bora ile çıkılan Almanya yolculuğuâ¦ Her önüne gelenin plak yapamadığı, gazinolarda çıkamadığı günlerâ¦ Patron, sazların tırnaklarını kontrol eder, ayakkabıların rengine bakar. Kasetin satar, ekmek yersin. Adam gibidir her şeyâ¦
Hayri Şahin’e kalırsa, Gülben Ergen veya Demet Akalın çıkıp gelseymiş o günlerde kesin dayak yermiş. Sahi, Neşe Karaböcek niye yurt dışında yaşar, Demet Akalın niye satar? Yeni nesil, eskileri tanımıyorsa suç kimin? âBenim değil!â diyor Hayri Şahin; ama sonra kabulleniyor: âBir gram ilgim yok kendi işlerime. Dike söke gittiğimiz için, arkamızda itici bir güç yok, ne maddÃ® ne manevÃ®... Hırslı sanatçılar var. Biz tembeliz, çalıştıkça açılır, oturdukça şişmanlarız.â En son, 1993 yılında albüm yaptığına bakılırsa yeni çocukların onu neden tanımadığı anlaşılır. HÃ¢lbuki ne güzel şarkılar söylemiş vaktiyle, âNeden Saçların Ağardı Arkadaş’, âÜzdünüz Beni Yıllar’, âAzat Mektubu’â¦ âŞimdiki gençler âRazıysan Gel Benimle’ şarkısını Kıraç’a ait sanıyorsa, saygı duyarım.â diyor Şahin; ama evveliyatının bilinmesini istiyor. âKıraç o parçayı benden dinledi. Unkapanı’na geldi, buradan verdik eseri. Üç günlük şarkı değil yani.â Sadece şarkılar mı? Filmler konusunda da iddialı sayılır sanatçı. Videokasetlerin moda olduğu yıllarda sabahlara kadar film izleyip ağlayan gurbetçiler Hayri Şahin’i gördüklerinde; âAbi, mahvettin bizi.â derlermiş.
ARABESK İSMİNİ KİM ÇIKARDIYSAâ¦
Gelelim kadim mevzuya; bu arabesk ne menem bir şeydir ki kimsecikler onu sahiplenmez. Sahiplenmez; ama yine de ondan vazgeçmez. Bu ülkede şarkı söyleyen çoğu müzisyen ona bulaşmıştır ve ona bulaşan kaç kişi varsa o kadar arabesk tanımı ve tarzı vardır. Hayri Şahin, Vahdet Vural gibi söylemez meselÃ¢, Vahdet Vural da Malatyalı İbrahim gibi söylemez, Mersinli İsmail ile Hüseyin Altın başka dünyaların adamıdır; ama hepsi bir noktada buluşur. Söyledikleri ne Türk sanat müziğidir ne halk müziği... Biraz ona, biraz buna yakın, yetmişlerin, seksenlerin samimÃ®, duygulu ve hatta anlamlı sözleri, yaylılar ve kemanlarla zengin bir orkestra... Hayri Şahin’in şarkılarına bakınca bir kararsızlık yaşayabiliriz. Sesi ve yorumu sanat müziğine yakın durur; ama o müzikler Kahire orkestrasının biraz daha seyreltilmişidir sanki. Arap müziğinden esinlenme olduğunu Hayri Şahin de kabul ediyor; ancak arabesk isminden hiç hazzetmiyor. Ona göre, âfantezi’ adı daha doğru. âSiz bir parçayı alıp alt yapıyı değiştirirseniz elit oluyor, Türk sazları koyarsanız arabesk oluyor. âElveda Meyhaneci’ nedir mesela, Kenan Doğulu arabeskçi midir? Bülent Ersoy benim okuduğum şarkıları okudu, Zeki Müren mesela, âHayat Harcadı Beni’yi üçüncü okuyan kişidir. Arabeskçi mi yani bu isimler? O şarkıyı ben meşhur ettim arabeskçi mi oldum?â
Hüseyin Altın’ı bulmamız biraz zor oldu. Önce, kendisini Hüseyin Altın’ın kardeşi diye tanıtan bir kadın çıktı karşımızaâ¦ Öyle bir kız kardeş hiç yokmuş meğer! Sonra, İlaç Radyo çalışanlarından Ata’nın tarif ettiği bir mekÃ¢nda bulduk kendimizi. Gaziosmanpaşa’daki bir internet kafede, bize doğru yürüyen ilk gencin âdamarcılar.com’ sitesini hazırlıyor olmasına şaşmalı mı? Hüseyin Altın, kendi şarkılarını CD’ye yükletmek için uğrarmış buraya. Gerçi son zamanlarda pek görünmemiş; ama mühim değil, mekÃ¢nın sahibi uzun zamandır tanıyor onu, eski mahalle komşusu nasılsa. İşler yolunda gidiyor, Hüseyin Altın, Gazi Mahallesi’ndeki aile apartmanında bizi bekliyor. Yanında iki oğlu; Cem ve Armağanâ¦ Efendi bir tavırla ve düzgün cümlelerle, eleştirmekten kaçınarak ve mütemadiyen âsaygı duyarım’ diyerek müzik dünyasından söz ediyor. Doğrusu önemli tespitler yapıyor; ama biz kaseti başa saralım yine ve Hüseyin Altın’ın memleketi Erzurum’a gidelimâ¦
Güzel sesli küçük bir çocuk, TRT Erzurum Radyosu için Erzurum türküleri okuyor. Haftada bir yapılan bant kayıtları radyoda döndükçe yerel gazeteler ondan söz ediyor, bir de lakabı var üstelik: âKüçük Hüseyin Altın’â¦ Erzurum yıllarından kayda değer bulduğu iki hatırası var; aile çay bahçesinde türkü okuması ve Nuri Sesigüzel’in filmlerini sırf türküleri ezberlemek için izlemesiâ¦ 1971’de bir göç dalgasıyla İstanbul kıyılarına çıktığında, gazete ilanlarını tarayan gözleri tanıdık bir yüzle karşılaşmış; o dönemin iyi isimlerinden Sevim Demirciâ¦ Evet, ta kendisi, hani bir turne sırasında Erzurum’daki çay bahçesine de uğramış ve kendisini dinlemişti. İşte o sanatçı, Sarıyer’deki Canlı Balık’ta çıkıyormuş meğer. Ablasını da yanına alıp Sarıyer yoluna düşmüş küçük Hüseyin. Önce şaşırmış Sevim ablası; âSenin ne işin var burada?â demiş; ama sahneye almaktan da geri durmamış. Çok geçmeden doldurduğu ilk kırk beşliğin bir yüzünde Hayri Şahin’in okuduğu âMaziye Gömdüm Seni’ varmış; ama Hüseyin Altın, çok amatör hazırlanan bu plaktansa daha ustaca doldurulan âNeden Saçların Beyazlamış Arkadaş’ı ilk sayıyor. Sonradan kırk beşlik sayısı on beşi bulmuş, yedi uzunçaları 45 kaset takip etmiş ve takvimler 90’ları gösterdiğinde Hüseyin Altın görünmez olmuşâ¦
90’ların başında ne oldu? Arabesk düşüşe geçti. Özel televizyonların pop müziğine ağırlık vermesinin süreci hızlandırdığı doğru; ama başka suçlu yok muydu? Arabeskin peynir ekmek gibi sattığı yıllarda üç kemanla kaset yapan Unkapanı camiası kendi bindiği dalı kesmiş sayılmaz mı? Mühim bir soru yöneltiyor Hüseyin Altın; âArabesk; ama hangi arabesk?â Unkapanı’nda binlerce kaset vardır eskiden beri, türlü çeşitli isimler, yorumcular, aranjörler... Ciyak ciyak bağıran herkese albüm yapan firmaların arabeski ayağa düşürdüğünü ve popçuların ekmeğine yağ sürdüğünü söyleyen Altın haksız mıdır? O, sırf bu yüzden 92’den bu yana kaset yapmıyor. Bir firması yok artık; ama eski albümleri hÃ¢lÃ¢ satıyor. âSıfır albüm’ isteyenlere de âDört dörtlük bir iş çıkaracaksanız buyurun gelin.â diyor, âKırk sazı, yirmiye indirecekseniz kusura bakmayın. Sevenlerimin karşısına kalitesiz bir yapımla çıkamam.â
Görüştüğümüz sanatçılar arasında âunutulma’ fikrine karşı çıkan tek isim Hüseyin Altın. âKayıp değilim canım, ne alÃ¢kası var.â diyor. Onunki sadece bir inziva... Uzaktan piyasayı kolluyor ve müzik dünyasından olumlu adımlar bekliyor. Son zamanlarda pek yer almadığı medyayı da uyarıyor: âHüseyin Altın geri çekildi imajı yaratılmamalı. 45 yıl emek vermiş bir insan yok edilemez. AilevÃ® sıkıntılarım biraz ajite edilerek yansıtıldı. Annemi, babamı ve kardeşlerimi peş peşe kaybettim, çok acı çektim.â
İstanbul’da ya da Anadolu’nun herhangi bir şehrinde, diyelim ki dolmuşta buğulu ve hüzünlü bir ses; âGözlerim sizleri bekledi durdu’ diye başlayan bir şarkı söylemeye başlarsa anlayın ki o Hüseyin Altın’dır. âBaharı görmeden yaprağım soldu, sordunuz mu beni, bu nasıl kuldu, sormadan gittiniz hazan kuşları...’ Kolay sevilebilecek, ayırt edilen bir ses rengine sahiptir ve şarkılarını İstanbul Türkçesiyle okur... Kendi tarzından söz ederken de âKalıplaşmış arabesk okumuyordum. Halk müziği gibi okuyordum.â der zaten. Orhan Gencebay’la bir bağ vardır arasında. Sanki başka bir adamdan söz eder gibi şöyle der: âHüseyin Altın, Orhan Gencebay ile eş değerdedir. Bu şu demektir; Gencebay şarkılarını sahnede en iyi seslendiren odur. Orhan abi de bilir bunu.â Efendi duruşu, kimseleri eleştirmemesi, âdeğerli sanatçı arkadaşlarım’ gibi ifadeler kullanması da Gencebay’ı hatırlatır. Neden Gazi Mahallesi’nde oturduğunu açıklarken de, şarkılarında verdiği mesaj hakkında konuşurken de hep ağır başlı ve olgundur. Sözü Hüseyin Altın’a bırakalım şimdi: â87’de evlendikten sonra Gazi’ye yerleştim. Yol yoktu, elektrik yoktu. Halktan biriydim hep. Ayrı gayrı olamam. Sağmış solmuş bilmem. Yeter ki insan, insan olsun. Şarkılarımda da bunu vurguluyorum. İnsanların birbirine güven ve sadakat duymasını sağlamak, umut vermek ve onlarla aynı duyguları paylaştığımı göstermek istiyorum. Dinleyicim mütevazı ev kitlesidir. İşçi de vardır aralarında doktor da... Kendilerini o şarkılarda bulurlar.â
Sene 1966â¦ Palandöken Plak’ta yan yana oturan üç genç adam; Selahattin Cesur, Seyfettin Sucu ve Müslüm Gürses, ilk plaklarını doldurmak için bekliyorâ¦ Şimdilik onları kimse tanımıyor; ama birazdan şöhrete açılan kapıdan girmiş olacaklar. Biz, 17 yaşındaki Selahattin Cesur’la ilgiliyiz. Plakçıya gelene kadar ne maceralar yaşamıştı? Maraş’ta sanat enstitüsünün orta bölümünü bitirmiş, babasından öğrendiği bağlamayı konserlerde çalan ve türkü söyleyen bir çocuk tahayyül edin. TRT radyolarının imtihanla ses sanatçısı alacağını duyuyor. Macera dediysek laf olsun diye değil, işte tam bu noktada başlıyor. Sınava hazırlanmak için kendisine ait bir bağlaması olmalı; ama nasıl? Oğlunun okumasını arzu eden baba, kat’Ã® bir dille âHayır, almam!â diyor; ama müzik tutkusundan gözü dönen küçük Selahattin’i kim tutabilir? âOkuldan mandolin istiyorlar.â diye çıkıyor babasının karşısına. Mandolin alınıyor, gizlice bir bağlamayla değiştiriliyor, eve getirilemeyen bağlama bir arkadaşa emanet ediliyor; ama bu yalanlar zinciri bir babadan ne kadar saklanabilir? Maraş’taki son perdede babayı talimat verirken görüyoruz; âHanım, bu çocuk kafasına koymuş, gidecek. Sen yatak yorgan hazırla kendisine.â Oğuldur nihayet; sırtı sıvazlanıyor, cebine harçlığı konuyor ve gurbete uğurlanıyorâ¦ O günleri hatırlarken, âÇok çekingendim. Nasıl hırslandım, hayret!â diyor Selahattin Cesur. Her neyse, ona ilk defa bir plakçıda rastladığımıza göre radyo imtihanlarına girmediğini tahmin edebiliriz. Herkesin elinde olup da kendisinde bulunmayan referans mektupları yüzünden kuyruğu terk etmiş olabilir mi? Palandöken Plak’ta kayıt sırasını beklediği gün, bir değil, tam üç kırk beşlik doldurur. Birinde kendi çalıp okumuş, ikisinde bağlamayı Orhan Gencebay’a devretmiş. Çıkarken cebinde 100 lira avans, yüzünde geniş bir gülümseme... Zeytinburnu’ndan Şişli’ye yürümek zorunda kalmayacak artıkâ¦
O can alıcı sorunun yeri ve zamanıdır şimdi; âOrhan Gencebay size bağlama çalan biriyken ve siz Müslüm’le aynı gün kırk beşlik çıkarmışken bugün unutulmuş olmanızı nasıl açıklayacağız?â Selahattin Cesur, bir soruyla başlıyor izaha; âOtuz beş yıldır evliyim, eşimi kimse tanır mı? Ama Orhan, her cenazede medya önündedir.â Niyeti kimseyi suçlamak değil. âÖyle gerekiyor belki de.â derken medyada olmak ve olmamak arasındaki ince çizgiyi hatırlatıyor. Kameraların olduğu yerlerde nelere şahit olmamış ki! Öne geçmek isteyen meslektaşları tarafından itilmişliği bile var. O gün nasıl afalladığından medya kayırmacılığından, magazin programlarının düzeysizliğinden söz ederken Selahattin Bey, tepemizde asılı duran düşünce baloncuğunda şunlar yazıyor: âTam bir beyefendi, dingin ve mütevazı... Gündemde kalabilmek için türlü oyunlar çevirecek bir adam değil elbetteâ¦â Yanılmadığımızı gösteren bir hatırası var üstelik:
â1973’te âAşk MahkÃ»mları’ plağımı yapmışım. Basın mensupları her gece benim evimde. Sabaha kadar oturur, yer içeriz; ama bir kare fotoğrafım çekilmez. Bir gün dayanamayıp sordum: âYa arkadaş, beraber yola çıktığımız arkadaşlarla ilgili yazıyorsunuz da niye benimle ilgili tek satır yok?’ Rahmetli Sami Başaran dedi ki; âAbi orada haberi çıkan adamlara benziyor musun sen?’ Hakikaten haberler hep, filan kişi bilmem kimle gezdi şeklinde. Benim yapamayacağım şeyler. Biz öyle yetiştirilmişiz ki!â
Efendiliğin bir ucu kanaate açılıyor anlaşılan. Selahattin Cesur da kendisiyle aynı kaderi paylaşan diğer arkadaşları gibi, elindekiyle yetinmesini bilmiş hep, savaşamayacağını anlayınca çekilmiş. Bugün sahip olduğu iki ev ve bir arabayı, müzikten kazandığı parayla alabilmiş olmayı yeterli görüyor: âKızımı okuttum, mastırını yaptı. En büyük sevincim odur. Eşimle mutluyuz. Sağlıklı bir hayattan başka beklentim yok.â Cesur’un en meşhur şarkısı âAşk MahkÃ»mları’dır. Ondan önce okuduğu âMahkemeye Versem Asarlar’ı Kıraç’tan da dinlemek mümkün.
âAşk Çobanı’, âHayat Mektebi’ derken 1988’den bu yana kaset çıkarmayan sanatçı suskunluğunu bozmaya hazırlanıyor. Fakat bu, yeni bir başlangıç gibi görülmemeli. Bunca yıldır onu dinlemeye devam eden sevenleri için sürprizli bir hediye yalnızca. Biri dışında tamamı Selahattin Cesur’a ait yepyeni yirmi şarkı geliyor. Bir nevi jübile gibi, âBunu alın ve arşive koyun.â diyor sanatçı. Bir de klip istiyor üstelik, Kral’da değil de bütün Anadolu şehirlerindeki yerel televizyonlarda yayınlanacak bir klipâ¦
MUSTAFA SAYAN'DAN ARABESK NOTLAR
Mustafa Sayan bu Ã¢lemin krallarındanâ¦ Besteleriyle çoğu arabeskçiyi uçurmuş bir adam. Bugün İbrahim Tatlıses biraz da onun sayesinde İbrahim Tatlıses’tir... âSeni Yakacaklar Benim Yerime’, âAcı Gerçekler’, âÖlüyorum Kederimden’ hep onun şarkılarıdır... Usta diye bilinir; ama kadr-ü kıymeti bilinmez. Son tahlilde, bu piyasa onu hem yaşatmış hem tüketmiştir. Onunla âçarşı’ dediği Unkapanı’nda, çay ocaklarından birinde görüştük. Bizim âunutulmuş arabeskçiler’in neden unutulduğunu soracaktık sadece, arabesk dünyanın kapıları açıldı önümüze. Sorunun cevabı ve ötesi maddeler hÃ¢linde aşağıda:
Orhan Gencebay, Huri Sapan, Hayri Şahin, Selami Şahin, Selahattin Cesur hep âBayşu fabrikası’ndan çıkmadır. Osman Bayşu’nun babası Abdullah Nail Bayşu’nun evi küçük bir Unkapanı gibiydi. Bütün çarşı efradı, sanatçı, besteci, güfteci, bir gece kulübüne gider gibi orada toplanırdı. Plak anlaşmaları orada imzalanırdı.
Adam, dört beş şifre öğrenip bilgisayarın başına geçiyor. Hazır ritimlere göre melodi yazıyor. Bir aylık uçucu şarkılar böyle çıkıyor işte. 1968’lerde okunan şarkıları dinliyoruz hÃ¢lÃ¢... Ticaret girince maneviyatın içerisine duygu gelmiyor. Bizim zamanımızda da ticaret vardı; ama şarkıları solistler için değil, duygularımızı dile getirmek için yazıyorduk. Sonra bir taliplisi çıkıyordu. Ama şimdi filancanın albümü için ısmarlama beste yapılıyor.
Kibariye, âAh İstanbul’u okuyana kadar gitti gidiyordu. Sonra kendini bir yere taşıdı. Gönül Akkor, Kamuran Akkor, Karaböcek kardeşler nerede peki? Sadece bizim branşımız değil, hafif batı müziği okuyan Ajda’ların jenerasyonundan da kimse kalmadı. Bir şey çıkmıyor yani.
Bir zamanların şöhretli sanatçıları için televizyon hem nimet hem külfet. Görünür olmak iyi de, mühim olan nasıl göründükleri? Teklif, sabah programlarından geliyor daha ziyade ve bu programların düzeyi konusunda herkesin bir endişesi var. âTuzluk’ gibi oturmak istemiyor hiçbiri, arada bir şarkı okuyacaklar, sonra bir adam, evden kaçan karısıyla kavga edecek!
Ayşe Mine, öyle bir programa çıkmış da âBenim ne işim var burada.â diye oturup ağlamış sonradan. TRT’yi özlemiş; ama son zamanlarda oradan da davet gelmemiş hiç. Yıllardır Beyaz Şov’a çıkmayı bekliyor; ama ses seda yok. âBeyaz’a kırgınım; onun çağırmasını bekliyorum. Efendi bir çocuk, sanata saygısı var. Şarkılarımı muhakkak biliyordur. Ona buradan sesleniyorum: âNiye aramıyorsun oğlum beni?â
Mevzu televizyon programlarından açılınca tansiyonu yükselenlerden biri de Huri Sapan. Ekranlarda yer işgal eden âeski dostlara’ hem kırgın hem kızgın. Kara listedekilerden biri İbrahim Tatlıses. İbo Şov’da, Nuray Hafiftaş’ı yanlışlıkla Huri Sapan diye anons ettiği hÃ¢lde, sonraki programlara Sapan’ı çağırmayı akledemediği için suçlu. İkinci sırada Seda Sayan var. O da telefonda âÇık, çık gel şekerim.â demekten vazgeçip doğru düzgün bir davetiye göndermeli artık. Huri Hanım’a oyunu kuralına göre oynamayı tavsiye etmiş birileri. Aslında hiç olmamış enteresan bir hadise icat ederse Esra Ceyhan’ın programına çıkabileceği fısıldanmış kulağına. Tıpkı günün birinde pat diye ortaya çıkıp, Orhan Gencebay’la aşk yaşadığını itiraf eden Yıldız Tezcan gibi ya da âBana tecavüz ettiler’ diye ağlayan Semiha Yankı gibi... Yaşını hatırlatıyor Huri Hanım ve torunu Ali Oktar’ı işaret ediyor: âAltmış dört yaşına gireceğim yakında. Böyle şeyler konuşursam onun yüzüne nasıl bakarım?â
Öfkeli olmayan kim var ki; alın işte Vahdet Vural, programa konuk olanların para aldığını yeni öğrenmiş daha. âDurdum, düşündüm.â diyor, âSen orada program yapıp para kazanıyorsun. Ben sabahın köründe niye geleyim?â O programların daha iyisini yapacağından çok emin Vural; ama... Tren kaçıp gitmiş bir kere neylesinâ¦
Hayri Şahin ise kendisini ha bire televizyonda görmek isteyen sevenlere sitem ediyor. âAbi niye televizyonda yoksun? Kayboldun gittin, senin gibi adamâ¦â diyenler âSenin ürünün nerede satılır?â diye sormuyormuş hiç.
Orkestra Latif Doğan’ın âAyselim adlı âdamar’ şarkısını prova ediyor, kadınlar içeri girebilmek için kapıda bekliyor. Küstüm Şov birazdan başlayacak; ama Latif Bey’in kulisten çıkabilmesi için bizim âunutulmuşlar’ listemizi kontrol etmesi gerekecek. Bir tür danışmanlık rolü biçiyorsak ona, sebebi var; kendisinden çok önce şöhreti tatmış ağabeyleri ve ablalarıyla irtibatı devam ediyor ve onları sık sık programa davet ederek bir görev üstlenmiş görünüyor. âBiz onlarla büyüdük.â dediğine bakılırsa bir vefa borcu ödüyor. âOnlar bir döneme imza atmış insanlar. Mutlaka akla düşüyorlar. Allah bize böyle bir konum nasip etti, ağabeylerimi elimden geldiğince programa almaya çalışıyorum.â Latif Doğan, kendi akıbetini de düşünüyor bir yandan, öyle ya, bir on yıl sonra hÃ¢lÃ¢ ekranda ve gündemde olabilecek mi? Hep bu piyasanın çocuğu olduğu için olup biteni daha kolay kavrıyor elbette. Malatyalı İbrahim’in uzun bir unutuluştan sonra ilk defa onun programında görünmesinin çok anlaşılır bir sebebi var mesela; âBen bu ağabeyin kasetlerini seksenli yıllarda çok iyi sattım, çok aranılan bir sanatçıydı.â
Unkapanı için bir vakitler âkurt kapanı’ derlerdi. Ortada ne kurt var ne kapan; in cin top oynuyor şimdi... Bir devrin çöküşü görülebilir orada. Görüştüğümüz ses sanatçıları Unkapanı’nın şu anki hÃ¢linden muzdarip olmakla birlikte, âOh olsun’ demekten kendilerini alamıyor. Şimdi bakalım virane olmuş âpiyasa’ kimi, nasıl etkilemiş?
MALATYALI İBRAHİM: Unkapanı 1995’te sanırım, bir sekte daha yaşamıştı. O zaman ben de müzikten çekilip, gazino işletmeciliği ve kasetçilik yapmıştım; ama hiçbir zaman şimdiki kadar kötü olmamıştı. Suçlu kendileri biraz daâ¦ Zamanında âNeremi, neremi’ diye kaset yaptırırsanız! Defterim besteyle doldu; ama albüm yapacak firma yok.
AYŞE MİNE: Müzik dünyasının şimdiki hÃ¢lini, Yeşilçam’ın seks yılları gibi görüyorum. Kirli bir müzik ortamı var. Kendimi taca attım, saha çizgisinin dışında bekliyorum.
HÜSEYİN ALTIN: Beş yıldır Unkapanı’na gitmiyorum. Eskiden çalıştığım firmalardan çok azı duruyor. Emre Plak var; ama Prestij gitti. 16 parçalık bir albüm yapmıştık onlarla, ikiye bölüp satmışlar, işin üç kÃ¢ğıtçılığına kaçmışlar. 1998’de albüm yapmayı durdurdum; ama şarkıların ismini değiştirip yeni albüm diye insanları kandırdılar. Bir şey yapamadım.