Küresel Finansal Kriz Kaçınılmaz - Dünyalılar
Anasayfa/Arka Bahçemiz/Küresel Finansal Kriz Kaçınılmaz
25/05/2020 852 Görüntüleme
2020 unutulmak istenen bir yıl olacaktır. 2021 için resesyon olasılığı da yüksek.
Marmara Üniversitesi İktisat Fakültesi’nden Prof. Dr. Mehmet Şişman, para benzeri varlıkların eridiği ve yeni değer yaratmanın zorlaştığı bu dönemin 1929 Büyük Bunalımı sonrası ekonomisine benzediğini söyledi.
Siyasetçilerin dünyadaki sivil toplumun sesine kulak vermedikçe problemlerin artacağına işaret eden Prof. Şişman, Covid-19’un neoliberal iktisat politikasına son bir darbe olacağını vurguladı. Aşı bulunsa dahi ekonomide kurtuluşun zor olacağını ve krizin devam edeceğine dikkat çeken Prof. Mehmet Şişman, koronavirüsün küresel ekonomiye ve Türkiye’ye etkilerini anlatıyor.
* Fed başkanı Powel yüzde 25 işsizliğe kadar dayanırız diyor, tersinden okursak sonrası daha büyük çıkmaz. Şimdilik ABD işsizliği, Fed’in bilançosunu 4.7 trilyondan 6.75 trilyona çıkarmasına rağmen, yüzde 14.7. Bu da krizin süresini zamana yayıyor. Küresel iklim krizinin sonuçları ve 2016 Paris anlaşmasının güncellenmesi, ABD başkanlık seçiminde ya erteleme ya da Cumhuriyetçi partinin ağır yenilgisi beklenebilir.
* Siyasetçiler dünyadaki sivil toplumun sesine kulak vermedikçe problemler artacaktır. Otorite değil, toplumun gereksinimi krize yön verdikçe umudumuz artar, aksi takdirde politik alan hukuksuzluğun dar koridorlarında daralmaya mahkum olur.
TÜRKİYE’DE SİSTEM AKSIYOR
* Türkiye Ekonomisi neoliberal küreselleşmenin finansal tarafını 2000’lerde oldukça sahiplenerek büyüdü.
* 2018’den sonra çeşitli nedenlerle daralan inşaat sektörü ekonomideki kredilerin de yavaşlamasına ve büyümenin aksamasına neden oldu. Üretimin diğer alanlarından gelen sermayenin inşaattaki kâr arayışı sürdürülemez boyutta artık.
* Üretimde devlet bankaları arcılığıyla gelen canlandırma girişiminin ardından gelen salgın, yurt içinde 3 trilyonu TL’yi geçen kredi hacmi ve dışarıya karşı yıl sonuna kadar ödenmesi ve çevrilmesi gerek dış borcu (168 milyar dolar) sorgulatmaktadır.
* Çok yüksek dolar faizlerinin konuşulduğu bir ortamda IMF’nin ucuz ve uzun vadeli kredisinin Türkiye’nin ihtiyacına göre düşük olduğu (yaklaşık 9 milyar dolar) bu nedenle ancak stand-by (destekleme) anlaşmasıyla yeni kaynak yaratılabileceği biliniyor. Bu tür anlaşmaların saydamlık gibi belli koşullar taşıdığı Ankara’daki IMF bürosu tarafından da açıklanabilir.
* Salgın sonrası, son dört ayda 72 milyar bütçe açığıyla, sonrasında aylık yaklaşık 40 milyar bütçe açığı vererek mali genişleme gözlendi. Parasal genişlemede 525 milyar TL’ye varan vergi indirimleri ve borç ertelemeleri gerçekleşti. Bu miktar içinde yaklaşık 10.4 milyon ailenin üç ayda bir alacağı aylık 1000 lira nakdi yardım da var. Bu da aslında parasal genişlemenin özellikle kredi kanalından sağlanmak istendiğini göstermekte.
* Yabancı sermaye salgından önce de çıkış eğilimindeydi, bu eğilim artarak sürüyor. 1 trilyon liraya yaklaşan tahvil piyasasının ancak yüzde 5.4 ü yabancı sermayede, borsada ise yabancı payı yüzde 50’lerin altına gerilemek üzere. Sermaye piyasaları ihracatın düşüş hızının ithalattan fazla olması ve turizm gelirlerinin çok düşmesiyle zorlanıyor.
* İşsizlik boyutu çok daha önemli. 133 milyara ulaşan işsizlik fonunun hazine tahvilinde olması, buradan işsizlik ödemesi ve kısa çalışma ödeneğinin karşılanacak olması, fonun dayanma süresini sorgulatıyor. İşsiz sayısı tahmini olarak 9 milyona yaklaştı. Bütün bunlar 2020’nin IMF’nin yüzde 3’lük küçülme tahminini teyit etmektedir.
* Neoliberalizmin tersine servet ve gelir eşitsiliğine çare üretecek, ekolojik sorunlara uygun sanayi ve tarımsal planlama yaparak, tekelleşmeyi KOBİ’ler lehine dizginleyerek, kamu müdahalesini kâr ve verimlilik anlayışının üstünde hak ve barışın temelini oluşturma için kullanmak ve artık emekten yana politikaları devreye sokmak kurtuluş reçetesinin ön hazırlığıdır.
Önceki Hastalığın Kendisidir Kapitalizm!
Sonraki Nessi Gomes – All Related