AB Süt Piyasaları, Durum ve Görünüm; Mayıs-Ağustos 2011 | Veteriner Hekim Dr.Mustafa ALTUNTAŞ
← Kırmızı Et Krizi; Kime Yarar, Kime Zarar?
Bakanlık Yapılanmasına Yorum Yapmak veya yapmamak; →
AB Süt Piyasaları, Durum ve Görünüm; Mayıs-Ağustos 2011*
•Süt ve süt ürünleri piyasaları genelde yüksek fiyatlar ve artan üretim özelliklerini taşımaktadırlar.
•Mayıs’taki mevsimsel zirvenin ardından AB süt arzı halen 2010 seviyesinin üstündedir.
•Çiftlik sütü fiyatlarını arttırmak süt üretimini teşvik etmektedir, ancak artan yem fiyatları ve bahar kuraklığı nedeniyle üretimin düşmesi beklenmektedir.
•Ancak yine de, artan süt miktarları görece yüksek fiyattadır ve uluslararası ve ulusal piyasa taleplerine uygundur.
•AB dışında da süt üretimi dünyanın çeşitli yerlerinde artsa da, ek talebi karşılayacak hızda artmamaktadır.
•AB ve ABD’deki ek süt arzının çoğu peynir üretimini genişletmek amacıyla kullanılacaktır. Bu nedenle yağ ve yağsız süt tozunun mütevazı bir artış göstermesi beklenmektedir.
•Uluslararası pazarda ve AB pazarında süt emtia fiyatları birbirine çok yakındır.
•Yağsız süt tozu stoklarına müdahale daha da azalacaktır. Satış fiyatları şirketler açısından piyasanın durumunu etkilemeyecektir.
•Yağ ve süt yağı arzı talebe göre az sayıdadır ve düşük üretim için az stokun bulunması nedeniyle yağ, yığın krema ve diğer çok yağlı süt ürünleri üretimi 2011 yılı için yüksek olacaktır.
•Euro’nun Amerikan Doları karşısındaki dalgalanması belirsizlik yaratmaktadır.
•Eğer 2011/12 mevsiminde Okyanusyalı tedarikçiler arzlarını arttırırsa, az sayıdaki arzın karşılanması yıl içinde mümkün olabilecektir, ancak bunun herhangi bir kesinliği mevcut değildir.
AB süt arzı yükselen bir artış göstermektedir. Yeni açıklanan rakamlara göre AB’ye 33,9 milyon ton gönderilmiştir, bu da 2010 yılında 0,9 milyon ton olan rakama göre %2,8 bir artış göstermektedir. En yüksek artış ilk üç aylık dönemde %17 ile İrlanda’da gözlenirken, ardından %6 ile Fransa, %5 ile İngiltere ve Polonya ve %3 ile Almanya’da gerçekleşmiştir. Mutlak değerlerde ise en büyük artış 0,8 milyon ton ile Fransa, Almanya, İngiltere ve Polonya’da gözlemlenmiştir. Diğer üye ülkelerin çoğunluğunda az sayıda değişim meydana gelmiştir.
Ancak, büyümenin hızı Mart ve Nisan’da %2’ye düşmüştür. Ayrıca yılın geri kalanı için düşük büyüme hızları beklenmektedir. Bunun bir nedeni Batı ve Orta Avrupa’da yeterli sayıda yağmurun olmayışı olabilir. Eğer bahar aylarında yağmur yağarsa, bir sonraki aylar daha rahat olabilir. Ancak şimdiden tahıl ürünleri için beklentiler düşmüş durumdadır. Bu nedenle tahıl fiyatları ve dolayısıyla süt ineklerine yönelik yem fiyatları yüksek olacaktır. Yüksek süt fiyatları ile bu açık kapatılabilir. Ancak beklenen düşük büyüme hızının bir diğer nedeni de Mayıs 2010’dan başlayan dönemden itibaren, çok daha fazla süt mandıralara gönderilmiştir. Ayrıca normal hava şartlarında kışın gözlemlenen yüksek büyüme hızları yılın diğer kalanında korunamamaktadır ve iki yıl üst üste de gözlemlenmemektedir.
2010/11 kota yılında AB’ye 137 milyon ton mandıralara gönderilmiştir, bu rakam da bir önceki yıla göre 2,9 milyon ton veya %2,2 daha fazlasını oluşturmaktadır. İlk tahminlere göre bu miktar artı yağ ayarı, 146 milyon ton olan Nisan 2010-Mart 2011 dönemine göre AB’de mevcut süt kotalarının %6 altındadır. Sadece birkaç ülkede kotalar aşılmıştır, özellikle Hollanda, Danimarka, Belçika ve Avusturya. Özellikle hızlı artışların olduğu Fransa, İrlanda ve İngiltere gibi ülkelerde kotalar sonuna kadar kullanılmamıştır. İtalya dışında 2011/2012 kota yılında diğer ülkelere uygulanan farklı yüzdelerle, çoğu üye ülkenin süt üretimini arttırmak için daha çok imkanı olmuştur, ancak AB genelinde %100’e ulaşmak gerçekçi bir hedef değildir.
AB 27 – Üç yıllık süt teslimatı tahmini
Rusya ve Ukrayna 2011’de azalan, Beyaz Rusya ise artan süt arzıyla başlamıştır. Rusya’nın yoğun ithalata ihtiyaç duyması muhtemeldir, özellikle de peynir. ABD ve bir çok diğer ülkede süt üretimi artmaya devam etmektedir. Okyanusya süt üretimi mevsimsel olarak en düşük üretim miktarına yakındır, son aylardaki iyileşmiş hava şartlarından dolayı 2010/11 (Haziran-Mayıs) Yeni Zelanda’da %3 üretim olmuştur. Ayrıca Avustralyalı süt arzı 2010 yılının ikinci yarısında düşerken, 2011 yılının ilk ayları genel mevsimsel düşüş gösterse de, yine de bir önceki yıla göre daha çok üretim gerçekleşmiş, genel olarak bakıldığında ise toplam süt yılı (Temmuz-Haziran) içinde değişmemiş görünecektir. Normal şartlar altında hem Okyanusya ülkeleri bir sonraki süt yılında daha çok süt üretecek olsalar da, Avustralya’da büyüme hızının düşmesi beklenmektedir.
ABD’de 2011 yılının ilk üç ayında yaklaşık %2lik bir büyümenin ardından muhtemelen süt üretimi artacaktır. Brezilya’da ve Arjantin’de süt üretiminde yüksek artışlar kaydedilmiştir.
Çin ve Hindistan için yeni tahminler mevcut değildir. Ancak dünyadaki süt üretimi, söz konusu iki ülkede %2’den daha fazla artar ise dünya genelinde de %2 veya 14 milyon ton artabilecektir. Süt tozu ve kesilmiş sütün suyu ürünlerinin ithalat talebinin artması muhtemeldir.
Yüksek ithalat açık AB piyasası
AB piyasası kendiliğinden düşük bir büyüme göstermektedir; bunun da nedeni AB’de zaten diğer ülkelere göre talebin yüksek olması ve ekonomik düzelmenin her yerde, örneğin Almanya’da aynı hızda işlemiyor olması ve ayrıca Yunanistan, İrlanda ve Portekiz’de meydana gelen mali krizlerin bu ülkelerin satın alma gücünü azaltıyor olmasıdır.
Ancak şimdilik ek süt arzı ve daha fazlası iç peynir ve süt ürünleri piyasalarında emişmiştir ve hatta peynir, az yağlı süt tozu ve kesilmiş sütün suyu gibi ürünlerin ihracatına gitmiştir. Süte dengelendiğinde, ihracatlar 2010 yılında son on yılın en yüksek rakamlarına ulaşmıştır. Bu şekilde devam edildiği takdirde, düşük fiyatlarda olsa bile, 2011 yılında yeni bir rekora ulaşılabilir. İç tüketimin 0,9 milyon ton artmasıyla, piyasa çok iyi bir dengede olacağı gibi az yağlı süt tozu müdahale stokuna da ihtiyaç olacaktır. Günümüzde hiçbir yağ müdahaleden kaynaklanmamaktadır.
AB Süt Arzı ve İhracatı (Milyon Ton)
Süt ürünleri fiyatlarının yüksek kalması muhtemeldir
Her ne kadar son aylarda AB’de ve bir çok ülkede süt arzı hem mevsimsel hem döngüsel büyüme kaydetse de, fiyatlar zayıf olarak az bir süre tepki verdi ve yüksekliklerini korudu. Euro’nun geçici gücü ile döviz kurlarına bağımlılık, AB’de az da olsa süt tozu ve yağ fiyatlarının düşmesine neden oldu. Ancak bu çok kısa sürdü ve iyileşme, Batı Avrupa’daki Mayıs ayı süt üretiminin zirveye ulaşmasından önce başlamıştı bile.
Dünya ekonomisinin ekonomik büyüme ve siyasi bir kargaşa içinde olmaması koşuluyla, AB süt ürünleri fiyatlarının yüksek seviyede kalacağı muhtemeldir. Süt tozu için Eylül sonuna kadar bu durum devam edebilir. Bundan sonra olacaklar ise yeni mevsimde Okyanus’taki duruma bağlı olacaktır. Ancak bu, yeni arzların hemen ters bir eğilim yaratacağı anlamına gelmemektedir. Dünya piyasalarındaki durumu dikkate almaksızın özellikle AB yağ ve süt yağı piyasaları arzı düşük olacaktır.
Peynir üretimi için daha fazla süt
AB peynir üretiminin iç talep ve büyüyen ihracat imkanlarıyla büyümesiyle, ek süt arzının yarısından fazlası peynir üretimi için kullanılacaktır. Ayrıca, süt ürünleri için daha fazla süt talep edilecektir. Bu nedenle artan süt miktarı, ek yağ ve az yağlı süt tozu üretimi için kalan süt miktarlarını karşılamamaktadır.
Sıkı yağ piyasası
50.000 ton artan AB yağ üretimi ve yüksek fiyatlara tepki olarak az da olsa düşen yağ tüketimine rağmen, piyasa fiyatlarının yüksek kalması beklenmektedir. Bu koşullarda, 2011 yılının ilk aylarında olduğu gibi, ihracat için fazla yağ bulunmayacaktır. 2011 yılında uluslararası yağ ticaretiyle ilgili ilk rakamlar, yüksek fiyatlardan ziyade azalan ulaşılabilirlik nedeniyle, diğer yerlerden de ihracatın düşük olduğunu göstermektedir. Müdahale stokları bağış şemaları tarafından bertaraf edilmiştir. Asıl soru orta ve uzun vadede talebin yüksek fiyatlara olumsuz tepkisi olacaktır, ancak 2008 yılına göre fark, ekonomik gerilemenin olmamasıdır.
Ayrıca uluslararası yağ piyasasının arzı azalacaktır. Yüksek fiyatlardan ziyade, azalan arzın sonucu azalan uluslararası ticarettir.
Güncelleme May 2011 *) Geçici. **) Tahmini.
Kaynak: ife, Kiel; ZMB, Berlin.
Tablo 2 ;AB Yağ Bilançosu
*) Tahmini. ife May 2011
Kaynaklar: ife, Kiel; ZMB, Berlin; AB Komisyonu
Tablo 3; AB Peynir Bilançosu
İşlenmiş peynir etkisi
-kişi başı (kg)
Table 4 ;AB Tam Yağlı Süt Tozu Bilançosu
*) Tahmini ife May 2011
Tablo 5;AB Az Yağlı Süt Tozu Bilançosu
*) Tahmini ife Mai 2011
* Erhard Richarts, Süt Piyasası Danışmanı, IFE Yönetim Kurulu Başkanı,CLAL CLAL (Dairy Economic Consulting Firm) için özel rapor olarak hazırlanmıştır.
Nagehan ŞEN, Uzman, Orta Anadolu Kırsal Kalkınma Ajansı
Bu yazı AB Ortak Tarım Politikları, Fiyat politikalar, süt, Tarım ve Hayvancılık Politikaları içinde yayınlandı ve AB, AB SÜT PİYASASI, SÜT, SÜT PİYASASI olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.