IL LOMBARDIA | Bisikletta
Giro di Lombardia “Dökülen Yaprakların Klasiği”
1 Şubat 2015 19 Mayıs 2016 / bisikletta	/ 3 Yorum
Lombardia! Bu kelimeyi daha önce duymadıysanız, size yapabileceği çağrışımların bir sınırı yok demektir! Sesbilimsel olarak sahip olduğu gücü düşünürsek; bu kelime insana, mitolojik bir tanrı figürünü, uçsuz bucaksız beyaz bulut kümelerini, yüksek beygirli bir spor otomobili ya da çocukluğunda oyuncak askerleriye uğrunda onlarca savaş verdiği hayali ülkesinin adını çağrıştırabilir. Hatta obsesif kompulsif kişilik bozukluğu benzeri bir hastalığı bile düşündürebilir.
Yaptığı çağrışımları bir yana bırakırsak Lombardia, İtalya’nın kuzeyinde coğrafi bir bölgeyi ifade eder. Bölgenin adı, Roma İmparatorluğu’nun yıkılmasından sonra mevcut coğrafyada güçlü bir krallık kuran Lombardlar kavminden gelir. Kuzeybatı İtalya’da, Alpler ve Po nehri vadisi arasında kalan Lombardia, İtalya’nın kısmi özerkliğe ve bayrağa sahip 20 bölgesinden biridir. Kuzeyinde İsviçre, batısında Piemonte, doğusunda Trentino-Alto Adige ile Veneto bölgeleri, güneyinde ise Emilia – Romagna bölgesi yer alır. Kuzeyi İtalyan Alpleri ile örtülü olan Lombardia, ülkenin en gelişmiş bölgesidir ve başkenti Milano’dur. Bölgenin diğer illeri ise Bergamo, Brescia, Como, Cremona, Lecco, Lodi, Mantova, Monza, Brianza, Pavia, Sondrio, Varese’dir.
Günümüzde birçok kişi için zenginliği, modayı, sanayiyi, pahalı tatilleri çağrıştıran Lombardia, söz konusu şey bisiklet olduğu zaman epik bir görünüme bürünür. Çünkü bisiklet sporunun en köklü klasiklerinden olan ve içinde sayısız hikayeyi/dramı barındıran Giro di Lombardia, yüz yıldan daha uzun bir süredir bu topraklarda koşulmakta! Lombardia, içerisinde epik öğeler barındırdığı kadar, dünyanın tüm bisikletçilerine ve bisiklet severlerine mistik/kutsal değerler de sunar. Öyle ki; bir ibadet merkezi olmasının yanı sıra, dünyadaki tüm bisikletçileri koruyan ve kollayan, onların patron azizi olan bir kilise hayal edin! Bu kilisenin yanı başına bir de bisiklet müzesi koyun! Bu müzeye de, tüm zamanların en büyük bisikletçilerinin bisikletlerini, eşyalarını, dünyanın dört bir yanından bisiklet severler tarafından getirilmiş bibloları, tabloları, fotoğrafları, hatta ve hatta; bisiklet yarışlarında trajik bir şekilde hayatlarını kaybeden sporcuların hayata onlarla birlikte gözlerini yuman bisikletlerini yerleştirin! Epik ve mistik tanımlamalarını Lombardia’nın tam da kalbine yerleştirmeme neden olan bu kilisenin adı Madonna del Ghisallo!
1949 yılında bölgenin yerel rahibinin, Papa 7. Pius’u iknasıyla “The Patron Saint of Cyclists” ünvanını alan bu kilise, dünyada hiçbir spor dalında böylesine etkili bir örneği bulunmayan, bütünleştirici, saygıdeğer ve kutsal bir yapı! Yarış günü ana grup (peloton), Santuario della Madonna del Ghisallo tırmanışını gerçekleştirirken, bu küçük şapel, çanlarını çalarak yarışa katılan bisikletçilerin şahsında dünyanın bütün bisikletçilerini selamlar ve onurlandırır. Onları koruduğunu ve kutsadığını bu ritüel ile gösterir ve eminim ki önünden geçmekte olan tüm bisikletçilerin tüylerini diken diken eder, kalplerini yumuşatır…
Peloton Madonna del Ghisallo’nun Önünden Geçerken…
Bisiklet dünyasında birçok tarihi, klasikleşmiş ve efsaneleşmiş yarışa rastlamak mümkün. Öyle ki, geçmişi yüz yıldan daha fazla olan yarışlar bunlar… Ancak Avrupa topraklarında koşulan beş klasik var ki, onlar “The Monuments” olarak anılır. Bunlar sezon içindeki kronolojik sırasıyla; Mart ayı ortalarında Milan – San Remo (İTALYA), Mart sonunda Tour of Flanders (BELÇİKA), Nisan ayı başlarında Paris – Roubaix (FRANSA), Nisan sonlarında Liege – Bastogne – Liege (BELÇİKA) ve nihayet Ekim ayında koşulan Giro di Lombardia (İTALYA)’dır. Sezonun son klasiği olan Giro di Lombardia, bu anıtsal beş yarışın sonuncusudur ve sonbaharda koşulur. Bölgenin iklimini de göz önüne aldığınız zaman, sis, yağmur hatta kar ya da dolu yağışı, bu klasiğin tanımını da özel kılmıştır. Paris-Roubaix “Klasiklerin Kraliçesi”; Liege-Bastogne-Liege “Tüm Zamanların En Eski Klasiği” olarak tanımlanırken; Giro di Lombardia ise “La Classica delle Foglie Morte” olarak anılır: Dökülen Yaprakların Klasiği…
Fallen Cyclist Heykeli
1905 yılında Milan-Milan adıyla başlayan bu klasik, iki yıl sonra Giro di Lombardia adını aldı. Bugünkü logosunda yer alan Il Lombardia adı ise 2012’den beri kullanılmakta. Yarışın rotası, isminden de anlaşılacağı gibi Lombardia bölgesindeki birçok yerleşkeyi kapsayacak şekilde yıldan yıla farklılık gösterdi. Milan, Sesto San Giovanni, Bergamo, Varese, Monza, Como bazen başlangıç, bazen ise bitiş noktası oldular. Buna ek olarak, İtalya dışından başlayan rotalara da rastlamak mümkün. 2004 yılında İsviçre’den başlayan yarış, Como’da sona erdi.
Peloton Como Gölü’nün Kıyısında…
Como… Kendi fikrimi söylemem gerekirse; Giro di Lombardia’nın en spekteküler ve dramatik görüntüleri, Como ilinin ve Como Gölü’nün rotaya dahil edildiği yıllarda ortaya çıkmıştır!
Yarışın son yarım asrına bakıldığında, bitiş noktası olarak seçilen bölge ağırlıkla Como. 1961’de ilk kez finiş olan Como Gölü, yıllar geçtikçe muhteşem cazibesiyle, puslu görüntüler ve sert tırmanışlarla biten, içinde acıyı, gözyaşını, trajedileri, kazaları, bireysel mücadeleleri barındıran bir yarış sunuyor. Oysa sayısız insan için Como Gölü, dünyanın en zengin insanlarının villalarının bulunduğu ve pahalı otelleriyle ünlü bir tatil yöresi. İşte bu tezat, beni bu anıtsal klasiğe daha da bağlıyor! Como’nun bana çağrıştırdıkları içinde bir isim var ki; burada anmadan geçemeyeceğim. Como’da doğan ve yetişen, ancak hayatını 1995 Fransa Bisiklet Turu 15. Etabında, Pireneler’de “Col de Portet d’Aspet” inişi sırasında trajik bir şekilde kaybeden, olimpiyat şampiyonu İtalyan bisikletçi Fabio Casartelli! Kendisinin yarış sırasında kullandığı bisikleti de yine Como’da, Madonna del Ghisallo’nun yanı başındaki müzede, müzenin tam kalbinde duruyor.
Giro di Lombardia, tırmanışçıların klasiği olarak da adlandırılır ve bünyesinde birçok ünlü tırmanış barındırır. Yıllar içinde turdaki tırmanışlardan San Fermo della Bataglia, Colma di Sormano, Muro di Sormano, Cviglio, Villa Vergano akılda kalıcıdır. Fikir vermesi açısından bu tırmanışlardan birkaçının sayısal bilgilerini paylaşalım:
Madonna del Ghisallo: 10,6 km uzunluğundaki bu tırmanış, %5,2 ortalama ve %11 maksimum eğime sahip.
Colma di Sormano: 9,6 km uzunluğundaki bu tırmanış, %6,5 ortalama ve %8,4 maksimum eğime sahip.
Muro di Sormano: 1,7 km uzunluğundaki bu tırmanış, %17 ortalama ve %25 maksimum eğime sahip. Bu kısa ve sert tırmanış, sanırım bu anıtsal klasiğin en akılda kalıcı etabı! Bisikletçilerin yüzlerini şekilden şekle sokmasının yanı sıra, iki üç bisikletçinin yan yana ancak sığabildiği daracık yollarında, asfalt üzerinde yazan yazılar da oldukça klasikleşmiş bir görüntü sunar tüm bisiklet severlere. Muro di Sormano’da, asfaltta yazılı şiirsel anlatılar ve daha önce bu tırmanışta boy göstermiş ünlü bisikletçilerin etap zamanlarının üzerinden geçilirken, bisikletçilerin yüzüne çarpan yağmur damlalarının, bacaklarında biriken laktik asitten daha yakıcı olduğu hissine kapılıyorum… Şuna hiç şüphe yok ki, dünyanın hiçbir yerinde ve hiçbir klasiğinde beni bu kadar etkileyen bir görsele rastlamadım!
Yarış, tarihi boyunca doğal olarak İtalyanlar tarafından domine edildi. Bir İtalyan için Giro di Lombardia’da kazanılan zafer; kurtarılmış bir kariyer, Madonna del Ghisallo tarafından kutsanmış bir destan, tarihe vurulmuş bir damga ve ailede nesiller boyu anlatılacak değerli bir hikâye demektir. İnancım o ki; tek günlük klasikler arasında bu yarıştan daha tatmin edici ve ruh besleyici olanı yoktur (biliyorum bu görüşüme karşı çıkan çok sayıda bisiklet sever olacak!). 2013 yılına kadar koşulmuş olan 106 yarışın 67’sini bu toprakların çocukları, yani İtalyan bisikletçiler kazandı. Hatta 1921 ve 1961 yılları arasında yarışı kazanan sporculardan yalnızca dört tanesi İtalya dışındandı. Yarış tarihindeki bazı rakamlara baktığımız zaman, galibiyet rekorunu elinde bulunduran ismin de bir İtalyan olduğunu görüyoruz: Fausto Coppi bu yarışı 1946 ve 1954 yılları arasında tam beş kez kazanmayı başardı.
Yarış yıllar içinde birçok mücadeleye sahne oldu. Benim izleyebildiğim Giro di Lombardia sayısı dokuz ya da ondur, ancak izlediğimden daha fazlasını okuyarak yaşamaya çalışıyorum fırsat buldukça. İlgimi çeken okumalardan birkaçını anmak isterim. www.cyclingrevealed.com internet sitesinin tüm zamanların en akılda kalıcı 20 klasiği isimli çalışmasında (Top 20 All Time Major Classics) dört adet Giro di Lombardia var.
Mesela 1988 yarışı… Como’dan Milan’a koşulan 260 km’lik turda, Fransız bisikletçi Charly Mottet, birlikte kaçışa başladıkları Belçikalı Luc Roosen’in Valpiana tırmanışında lastik patlatmasıyla anlık bir karar vermek zorunda kalır. Geriye kalan 55 km’yi tek başına, büyük turlardaki bireysel zamana karşı etapları gibi nefes almadan tamamlayacaktır. Başarır mı? Evet! Mottet, aynı sene Giro di Lombardia’ya katılmadan önce Grand Prix des Nations (Bireysel Zamana Karşı) kupasını kaldırmıştı. Pek yeri değil ama, bu yarış da oldukça ilginç bir hikayeye sahip. İsmi her ne kadar kurumsal görünse de, Grand Prix des Nations, bir nevi resmi olmayan dünya zamana karşı yarışıdır. 1932-2004 yılları arasında Fransa’da koşulan bu yarış, 1994’te UCI Resmi Zamana Karşı Yarışları ve 1996 Olimpik Zamana Karşı Şampiyonalarının takvime girişiyle birlikte etkisini kaybetmiş ve ortadan kalkmıştır. Konumuza geri dönersek; Charly Mottet 1988 yarışını en yakın rakibi İtalyan Gianni Bugno’ya 1’40’’ fark atarak kazanır. Ve son yirmi yıl içinde bu yarışı kazanan ilk Fransız olur…
Birçok yerde karşıma çıkan unutulmaz Giro di Lombardia yarışlarından biri de 1976 yarışı… Bugün Cannondale takımı adına yarışan İtalyan bisikletçi Moreno Moser’in amcası Francesco Moser’in pelotonu çektiği yarışta, son 400 metredeki inanılmaz sprint, çok sayıda bisiklet yazısına konu olmuş. Belçikalı Roger de Vlaeminck’in başladığı sprint ile İtalyan Panizza ve Fransız Thevenet’i geride bırakarak zafere ulaşması, yarış tarihinin unutulmazları arasına girmiş. Aynı şekilde 1983 yarışında da İrlandalı Sean KELLY’nin, Greg Lemond ve Adri Van der Poel ile birlikte gerçekleştirdikleri sprint finişi birçok yerde yazılıdır.
Yarışın tüm yıllarına ait detaylı anlatımlar bulmak çok kolay değil. Eğer İtalyanca bilen bir tanıdığınız varsa, birçok doküman elde edebiliyorsunuz bu yarışla ilgili… Benim böyle bir şansım var ;) Yaptığım okumalar sırasında karşılaştığım en ilginç yarışların başında 1956 Giro di Lombardia geliyor. Daha önce bahsettiğim üzere, bu yarışın galibiyet rekorunu elinde bulunduran Fausto Coppi’nin de içinde bulunduğu bir hikâyeyi bünyesinde barındırıyor 1956 yarışı… Kariyerinin son dönemindeki İtalyan bisikletçi Fiorenzo Magni ile bir diğer İtalyan Fausto Coppi arasındaki mücadele ve yaşananlar dillere destan. Destan kelimesi beklentilerinizi yükseltmesin! Şöyle ki; işin belirleyici yanı, patlayan lastikler, suratınıza çarpan dolu taneleri, ıslak yolda meydana gelen bir kaza ya da talihsiz bir bacak krampı değil, bir kadın! Anlatılan odur ki; yarışın devam ettiği sırada, Fiorenzo Magni’nin yanından geçmekte olan rakip takım otomobilinin arka koltuğunda Fausto Coppi’nin sevgilisi Giulia Occhini oturmaktadır. Ve Giulia’nın, acının doruğunda yarışmakta olan Magni’ye attığı alaycı bir bakış yüzünden, Magni’nin adrenalinle dolup taştığı ve yarışa asılarak Coppi’yi 6. şampiyonluktan ettiği yazılır/anlatılır. Bir bisiklet yarışı için oldukça karmaşık ve entrika dolu geliyor bana bu anlatılanlar. Ama yine de oturup 1956 yarışını izleyebilmek, ertesi gün gazetelerde yarışla ilgili yazılanları okuyabilmek isterdim.
Elbet benim de izlediğim ve etkisinden kurtulamadığım Giro di Lombardia yarışları var! Arkama yaslanıp düşündüğüm zaman, gözlerimin önüne Joaquim Rodriguez’in (isminin son harfi “m” olmasına rağmen, her zaman “n” olarak yanlış yazılan ünlü İspanyol bisikletçi), hava koşulları yüzünden sık sık canlı yayının kesildiği turda, ağır yağmur yağışı altında finiş çizgisine gelişi ve benim tüylerimin diken diken oluşu geliyor. Evet! Gözlerimle tanık olduğum en efsanevi Giro di Lombardia, 2012 yarışıydı. Buna hiç şüphe yok!
Joaquim RODRIGUEZ “El Purito” 2012 Giro di Lombardia
Giro di Lombardia 2012… Yarışa katılan bazı sporcuların isimleri bile kopacak fırtınayı önceden size anlatır gibi… Oliver Zaugg (Swi), John Gadret (Fra), Jan Bakelants (Bel), Franco Pellizotti (Ita), Carlos Alberto Betancur Gomez (Col), Fredrik Kessiakoff (Swe), Philippe Gilbert (Bel), Alessandro Ballan (Ita), Domenico Pozzovivo (Ita), Darwin Atapuma (Col), Samuel Sánchez Gonzalez (Spa), Filippo Pozzato (Ita), Ryder Hesjedal (Can), Joaquím Rodríguez Oliver (Spa), Damiano Cunego (Ita), Ivan Basso (Ita), Dario Cataldo (Ita), Rigoberto Uran (Col), Sergio Henao Montoya (Col), Alberto Contador (Spa), Thomas De Gendt (Bel)…
Bergamo’dan Lecco’ya doğru koşulan 251 km’lik efsane! Öyle ki; elli yıllık bir aradan sonra Muro di Sormano’nun tekrar yarışa dahil edilmesi, yarış tarihinin Felice Gimondi’nin 70. yaş gününe denk gelen 29 Eylül’e alınarak ünlü İtalyan bisikletçiye bir saygı duruşu sergilenmesi, uzun yıllardır değişmez favorilerimden Joaquim Rodriguez’in zafere ulaşarak asırlık tarihinde bu yarışı kazanan ilk ve tek İspanyol bisikletçi oluşu, aynı yılın Eylül ayında Limburg’da UCI dünya şampiyonluğunu kazanarak gökkuşağı mayo (dünya şampiyonluğu mayosu) ile startta boy gösteren Philippe Gilbert’in yağmurlu yolda yaptığı kaza sonucu yarışa veda etmesi, 2012 mücadelesini benim gözümde doruklara taşıyan etkenlerden sadece birkaçı… Philippe Gilbert’in yarıştan çekilmesinden sonra Twitter üzerinden paylaştığı fotoğraf da bu senenin unutulmazlarından. Sosyal medyada “The curse of a rainbow jersey” (Gökkuşağı mayonun laneti) yorumlarının da günlerce dolaştığını hatırlatayım. Fırsatınız olursa tekrar tekrar izleyin bu yarışı!
Philippe Gilbert’in Gökkuşağı Mayosu
Bu kadar laf kalabalığından sonra, istatistikleri ya da yarış tarihinin kazananlar listesini buraya eklemeyeceğim. Merak edenleriniz bu bilgilere çok kolay ulaşacaktır. Şu anda yıl 2015. Ve önümüzde bizi bekleyen yepyeni bir Giro di Lombardia var! Sizden tek isteğim şu: 4 Ekim 2015’te kimselere söz vermeyin, 107. Giro di Lombardia’yı canlı izleyin! Ve yüksek sesle bir kere tekrar edin: La Classica delle Foglie Morte…