Şimdi sizlere bir başka efsaneden; “Cumhuriyet efsanesi” olarak adlandırdığımız bir göz boyamadan daha doğrusu yalandan söz edelim. Bunun için de, -hep birlikte- Kurtuluş Savaşı yıllarına gidelim. Macaristan’dan, Moğolistan’a; Kazan’dan, Kartaca’ya kadar uzanan geniş bir coğrafyaya dağılmış olarak yaşayan Türklerin bir “var oluş” mücadelesine giriştiği o zor yıllara! Türkiye Türkleri, 20. Yüzyılın başında büyük bir ölüm-kalım mücadelesi verirken; Türkistan’da da durum pek farklı değildir. Türkler için felaketler yüzyılı olan 19. Yüzyılda ve 20. Yüzyılın başlarında Balkan Türkleri neredeyse soykırıma varan toplu kıyımlara (katl-i âm), tecavüzlere, yağmalamalara uğramış; Amerikalı tarihçi Mc. Carty’nin -özellikle- Balkan ülkelerinin ve Avusturya, Fransa, İngiltere gibi taraf ülkelerin arşivlerinde yaptığı incelemeler sonucunda edindiği bilgilere bakılırsa büyük çoğunluğu Oğuz/Avşar Boyundan olan 2,5 milyondan fazla Türk katledilmiştir. Tataristan’la başlayan toplu kıyım ve eritme (asimilation) zamanla Kırım’a, Kafkasya’ya, Sibirya’ya ve Batı Türkistan’a (Özbekistan, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Türkmenistan) uzanmış Rus ve Ermeni Taşnak birliklerinin toplu kıyımları, tecavüzleri, yağma hareketleri ve buna tepki olarak “bağımsız Türkistan” davasının yiğit savaşçısı Korbaşı Ergaş; Ruslar ve Türkler tarafından “Madamin” olarak adlandırılan Mehmet Emin Bek (Bey), yine Türklerin “Şirmat”, -bir gözündeki hafif şaşılık nedeniyle- Rusların “Kör Şirmat” dedikleri Şir Muhammed Bek gibi yiğitlerin öncülüğünde (leader) “Basmacılar” adıyla Türkistan Millî Kurtuluş Hareketinin doğması ile birlikte özellikle 1916-1920 yıllarında kanlı çarpışmalar yaşanmıştır. Rusların makam-mevki teklifini kabul etmeyerek Batı Türkistan’a geçen ve yer yer gerilemeye başlayan Basmacılar Hareketini derleyip-toparlamaya çalışan Enver Paşa, Tacikistan’da şehit düşmüştür. Doğu Türkistan’da Uygur ve Kazak Türklerinin devletleşme mücadelesi Rusların ve Çinlilerin işbirliği ile defalarca sekteye uğramış; son olarak 1949 yılına gelindiğinde Doğu Türkistan ordusunun cephanesi tükenmiş ve bunun üzerine Osman Batur Han, -savaşçılarının hayatını kurtarmak için- Çinlilere teslim olmak zorunda kalmıştır. Böylece Doğu Türkistan İslâm Cumhuriyeti de fiilen son bulmuş; 1952 yılına gelindiğinde Çinliler, Doğu Türkistan topraklarının tamamını işgal etmiştir. Kısacası Balkanlardan, Saha (Sakha/Saka) Yeri’ne kadar uzanan coğrafyada yaşanan olaylar Türk milletinin bir var oluş-yok oluş sürecine girmesine yol açmış; soykırımlar, toplu kıyımlar, tecavüzler, yağmalamalar alıp başını gitmiştir. Hatta Ruslar, Tataristan Türklerinden oluşturdukları Müslüman Kızıl Ordusunu Özbekistan taraflarına gönderip; kardeşi, kardeşe kırdırma taktiği uygulamaktan bile geri durmamışlardır. Yine ağırlıklı olarak “Rus yanlısı” din adamlarından oluşturulan “Müslümanlar Bürosu” gibi kuruluşlarla Türkistan’da, Sovyet devriminin telkinini (propaganda) bile yaptırmışlardır. Sonuç olarak Sibirya, Kafkasya ve Batı Türkistan ne yazık ki Rusların işgaline uğramıştır. Bu süreçte sadece ve sadece Anadolu Türklüğü ayakta kalabilmiş; doğruyu söylemek gerekirse (tâbir-i câiz ise) uçurumun kenarından dönülmüştür. Emperyalistlerin ve ülkemizdeki “yerli” işbirlikçilerinin Atatürk’e niçin bu kadar düşman olduklarını sanırım daha iyi anlamışsınızdır.
Anadolu’da sürdürülen ve “Kuva-yı Millîye” olarak adlandırılan millî kurtuluş hareketinin başarıya erişmesinde Türkistan yardımlarının katkısı büyüktür. Sonradan, cumhuriyet tarihinin unutulmazları arasında yerini alacak olan Osman Kocaoğlu kişisel servetinin büyük bölümüyle yardım kampanyasına katılır. Bu servet, Timurlular Devleti’nin hazinesi olup; miras yoluyla -bu devletin devamı niteliğindeki- Buhara Hanlığına kalmıştır. İleri görüşlü bir devlet adamı olan Osman Kocaoğlu, Rusların, Buhara Hanlığını işgal edeceğini öngörüp; Timur Han’ın hazinelerini Türkiye’ye nakletmek istemiştir. Dahası bizzat Timur Han’a ait Kur’an-ı Kerim, kalpak ve üzeri değerli taşlarla süslü üç adet kılıçtan oluşan bir de hediye kutusu hazırlanarak, Kuşçubaşı Eşref’e teslim edilir. Kılıçlardan biri, Kuva-yı Millîye’nin önderi olan Gâzi Mustafa Kemal Paşa’ya; diğeri, İtilaf Devletlerinin silah ve lojistik desteğini ardına alarak ilerleyen Yunan ordusunu İnönü Ovası’nda durduran Batı Cephesi Komutanı İsmet Paşa’ya ve sonuncusu ise İzmir’e girecek olan ilk Türk zabitine (subay) verilecektir. Kur’an-ı Kerim ve kalpak ise Gazi Mustafa Kemal’e gönderilmiştir ve Paşa, bu kalpağı savaşın sonuna kadar başından hiç çıkarmayacak, gururla taşıyacaktır. Atatürk’ün bu hediyelerden çok etkilendiğini hatta meclis kürsüsünden milletvekillerine hitaben oldukça duygusal bir de konuşma yaptığını ve bu teşekkür konuşmasının, Hâkimiyet-i Millîye adlı gazetenin 8 Ocak 1922 tarihli sayısında (nüsha) yayımlandığını da belirtelim. Buhara hazinesiyle ilgili süreci çağrıştırması açısından, Kaddafi sonrası çıkan iç savaş sırasında Libya hazinesinin güvenlik amaçlı olarak -son kale olarak görüldüğünden olsa gerek- Türkiye’ye taşındığına ilişkin söylentileri de hatırlatmak isteriz.
Osman Kocaoğlu’nun Timur Han’ın hazinesinin büyük bölümü ile katıldığı söz konusu kampanya çerçevesinde halkın da desteği ile 100 milyon altın ruble değerinde yardım toplanır. Bu toplanan yardım, o dönemin parası ile 56 milyon Osmanlı altını etmektedir. Hazar Denizi’nin güneyi (İran ve Arap Ülkeleri) o sıralar İngilizlerin etkisi, tehdidi hatta yer yer işgali altında olduğu için Buhara’da toplanan yardımların Rusya üzerinden gönderilmesi kararlaştırılır. Sonrasında ne mi olur? Lenin’in emri ile 56 milyon Osmanlı altını tutarındaki bu yardımın ancak 11 milyonu Ankara Hükümeti’ne ulaştırılır. Sözde paraya-pula önem vermeyen Komünistlerin el koyması daha doğrusu çalması sonucu geriye kalan 45 milyonluk meblağ Sovyet Rusya’nın hazinesine gider. Ülkemizdeki bilgisiz (cahil) yahut ideolojik açıdan kör ve/veya takıntılı çevrelerin bozuk plak gibi tekrar edip durdukları “Rus yardımı” safsatasının içyüzü budur işte.
Buhara Devlet Başkanı Osman Kocaoğlu’nun silah ve lojistik desteği için Afganistan Hanı ile görüşmeler yapmak için bu ülkede olduğu sırada Buhara, Ruslar tarafından işgal edilir. Geri dönmesi halinde kurşuna dizilecek olan Osman Kocaoğlu, bu gelişmeler üzerine bir süre daha Afganistan’da kalır. Rusların, Afganistan yönetimini taciz etmeye başlamaları üzerine bu ülkeden ayrılarak Ankara’ya gelir. İyilikbilir (vefakâr) Atatürk’ün emriyle, yardımsever (fedakâr) Kocaoğlu’na milletvekili maaşı bağlanır. Bu maaş ölene kadar kendisine, daha sonra da 1996 yılına kadar da eşine ödenir. Azerbaycan millî şairi Ahmet Cevat Bey’in de dediği gibi; Anadolu, “vefalı Türk”ün yurdudur ne de olsa. Buhara Devleti’ne son veren Ruslar, güneye doğru sarkmışlar; işgale karşı da Türkmenler 1934 yılına kadar silahlı direnişlerini sürdürmüşlerdir. Hazar havzasının zengin petrol yatakları ve pamuk üretim alanı olması Ruslar gibi İngilizlerin de ilgisini çekmiş hatta sömürge valisi daha doğrusu şirketi eliyle yönettiği Hindistan’dan çıkarak Afganistan-İran-Azerbaycan düzleminden bölgeye sızmaya çalışmış; zengin petrol yataklarına sahip olan Azerbaycan taraflarında küçük çaplı çatışmalara girmiş ve askerî açıdan başarısız olarak Hindistan’a çekilmek zorunda kalmıştır. Bu başarısızlıkta Anadolu’daki millî direnişin başarıya ulaşması; Hazar’ı güneyden çevreleyen dağların bir tür doğal set oluşturması; Kuzey Hindistan, Pakistan, Keşmir, Horasan, Kuzey Afganistan (Güney Türkistan), Güney Azerbaycan bölgelerinde yoğun Türk nüfusunun bulunması gibi nedenler de etkili olmuştur kuşkusuz. Rusların başarısı ise bölgenin kuzeyden saldırıya açık ovalar, yaylalar olması; bölgedeki irili-ufaklı hanlıkların birleşememesi; “Basmacılar” olarak da anılan Türkistan Millî Direniş Hareketi’nin ateşli silahlar konusunda yok denecek kadar kıt imkânlara sahip olması; Çar yanlıları, Beyaz (milliyetçi de denebilir) Ruslar, Bolşevikler, Sovyetler (Sosyalist/Komünist) gibi cephelerle (block) anılan Rus iç savaşının Sovyet Ruslar lehine erken sonlanması diye giden bir dizi olumsuzluk sayılabilir.
Yesevîlerin, Nevaîlerin, Kaşgarlıların aydınlattığı yolda dörtnala at sürüp gelen alperenler Anadolu’yu vatan yapmıştır. Gaspıralıların, Akçuraların, Gökalplerin ışığı ile aydınlanan yiğitler ise Anadolu’nun vatan kalmasını sağlamışlardır. Sağladıkları ile de kalmamış, dünyanın neresinde bir Türk, bir Müslüman, bir mazlum varsa kol-kanat germişlerdir. Doğu Türkistan’dan (Çin’in işgalinde bulunan Uygur Özerk Bölgesi) İsa Yusuf Alptekin; Güney Türkistan’dan (Afganistan) Raşit Dostum; Hitler’den, Stalin’den, Jirkow’dan (Bulgaristan’da, Türklerin adını değiştirmek; sünnet olmalarını yasaklamak; karşı gelenleri “Belene Kampı”nda sıtma mikrobu ile olmadı kurşunla öldürmek gibi Batı medeniyetine has uygulamalara imza atmıştı.) kaçanlar… Hatta daha dün gibi bir tarihte Saddam’dan kaçan Peşmergelere yardım elimizi uzatmıştık. Saymakla bitmez kucak açtığımız insanlar. Ama İsmet İnönü devrinde yaşanan ve hâlâ yüreğimizi burkan, hâlâ yüzümüzü kızartan olaylar da olmuştur ne yazık ki. Hem de kendi canımızdan, kanımızdan olan insanlara karşı… Bunlardan en acıklısı “Boraltan faciası”dır kuşkusuz. O yıllarda benzer bir rezillik (scandal) daha yaşanmış ve Osman Kocaoğlu’na 24 saat içinde ülkeyi terk etmesi bildirilmiştir. Yüce gönüllü (âli cenâp) ve dahi Türkiye sevdalısı bu insan önce Polonya’ya ardından da İran’a gitmek zorunda kalmış ve ancak 1946’da Türkiye’ye dönebilmiştir. Üstelik de 1923’ten itibaren Türkiye Cumhuriyeti vatandaşıdır. Yakın tarihimizde benzer bir ayıp, Güney Azerbaycan’ın bağımsızlık mücadelesinde baş tutanlardan biri olanPiruz Dilençi ’ye de yapılmış; sırasıyla İstanbul, Ankara ve sonrasında Yozgat’ta -üstelik de çetin kış şartlarında- dört ay kaldıktan sonra 72 saat içinde ülkeyi terk etmesi istenmiş ve ne yazık ki 31.03.2004 tarihinde Türkiye’den ayrılmak zorunda kalmıştır. Yine Doğu Türkistan bağımsızlık hareketi önderlerinden olan Rabia Kadir’in de Türkiye’ye girişi yıllardır engellenmekte olup; sözünü ettiğimiz Türk halk önderlerine uygulanan yasaklarla ilgili geçerli ve tutarlı tek bir sebep dahi gösteril(e)memektedir. Türk Dışişleri Bakanlığının -özellikle- Irak’taki (Doğu Türkmeneli) Türklere yönelik güttüğü yanlış siyaset, insanlarımızın belleğinde tazeliğini korumaktadır. Ankara’dan beklentimiz (temenni), benzer yanlışların Suriye’de (Batı Türkmeneli) de yinelenmemesi yönündedir. Kaldı ki Fırat’ın doğusundaki Telâfer, Musul, Altunköprü, Erbil, Kerkük, Tuzhurmatu, Diyala, Kifri, Karatepe, Hanekin, Mendeli diye uzayıp giden Türk yurtlarının Amerika’ya ve onun güdümündeki PKK’ya terk edilmesi kesinlikle kabul edilemez bir durumdur. Turan Dağı’nın eteklerinde kurulmuş olan ve çevre köylerinin neredeyse tamamı Türkçe adlar taşıyan Afrin’e yapılan askerî harekât (operation), Fırat’ın doğusuyla ilgili olası bir terki hiçbir şekilde mazur göstermeye yetmez/yetmeyecektir. Irak’ın toprak bütünlüğünün sona ermesi durumunda Türkiye’nin, Musul-Kerkük üzerinde elde edeceği hukukî haklar da cabası!