Sifiliz, Frengi Hastalığı | Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar, Veneroloji | Cinsel Hastalıklar
Cinsel temasla veya yara yerinden (bütünlüğü bozulmuş deriden) bulaşan ciddi bir bakteriyel hastalıktır.
İlk belirtilerini deri ve mukozalarda yara, döküntü, kızarıklık şeklinde gösterir. Bu aşamada tanı konulup yeterli tedavisi yapılmazsa vücut ta kan yoluyla dağıldığından kalp-damar ve santral sinir sisteminde ölümcül komplikasyonlara yol açabilmektedir.
Sifiliz ülkemizde halk arasında "frenklerin hastalığı" anlamında "Frengi" ismi ile de anılmaktadır. Sifiliz ilk çıktığında bir "Hristiyan hastalığı" olarak görülmüştür. Sifiliz zaman zaman Avrupa'da ve Anadolu'da salgınlar yapmış pek çok yazar tarafından şiir ve romana konu olmuştur.
Trepenoma pallidum denen bir etken tarafından oluşturulan bir hastalıktır. Nadiren doğum sırasında, cinsel ilişki dışındaki yakın temasla yada kan transferi ile gelişebilse de asıl bulaşma yolu cinsel ilişkidir.
Cilt belirtileri 3 safhada görülür.
Birinci Safha Şankr evresi
Cinsel ilişkiden yaklaşık 3 hafta sonra ağrısız ülsere(üzerindeki derinin yara olması) düğme şeklinde bir kabarıklık gelişir. Bu lezyon genellikle temas yeri olan genital bölgededir. Ancak bazen ağız ve diğer vücut bölgelerinde de olabilmektedir. Bölgesel lenf bezleri büyümektedir. 6 hafta içinde tedavi edilmezse de bu safha kendiliğinden geçer. Kan tetkikleri 4.haftaya kadar temizdir. Ancak yaradan (şankr) alınan örneklerde Trepenoma pallidum gözlenebilir.
ilk yaranın çıkmasından 4-12 hafta sonra başlar. Gövde kol ve bacaklarda, avuç içleri ve ayak tabanlarında ufak pembe bakır renkli kaşıntısız çok sayıda ufak kabarcıklar bazen güve yeniği gibi saç dökülmesi oluşur. Bazen çok farklı şaşırtıcı şekillerde lezyonlarda oluşturabilmektedir. Genital bölgede siğile benzer yada kabarcık şeklinde lezyonlar fark edilmektedir. Önemli bir dönemdir çünkü bu lezyonlardan cinsel ilişki dışında yakın temasla hastalık kolay bulaşmaktadır. Tedavi edilmez ise 1-3 ayda kaybolur. Kan testleri (RPR,TPHA,VDRL) pozitifdir.
Üçüncü safha yada tersiyer safha
Genellikle yıllar süren belirtisiz gizli bir dönem sonrası tedavi edilmemiş sifiliz hastalarının %40'ında geç lezyonlar gelişir. Yüzde ve sırtta bazen kabuklanmalarla birlikte görülen yuvarlak şekilli ağrısız noduller. Deri altında granulamatöz gom denen lezyonların oluşturduğu, yüzde boyunda ve baldır bölgelerinde yaralar ve yara izlerinden oluşan bir görüntü vardır. Ancak asla tam olarak iyileşmezler. Kalp ve damar sistemi ve sinir sistemi de tutulmuş olabilir.
Birinci ve ikinci safhada hastalık, 10 gün süre ile procain penisilin veya tek doz 2,4 milyon ünite benzatin penisilin tek doz verilerek tedavi edilir. Penisilin allerjisi varsa tetrasiklin,doksisiklin, seftriakson yada ertromisin kullanılabilir. Hasta diğer genital yolla bulaşan hastalıklar yönünden değerlendirilmeli ve yakından izlenmelidir. 2 yıl süre ile 6 ayda bir serolojik testleri ölçülmelidir.