Her yaşın gerektirdiği yaşam tarzı tercihi (beslenme, egzersiz alışkanlığı, sigara içimi, tuz tüketiminin kısıtlanması vb. ) kendi elimizdedir. Elbette hayatı zevk alarak dolu dolu yaşamalıyız, ancak her şeyde olduğu gibi istek ve tercihlerde de sınırları zorlamamak gerekir. Aynen balon şişirme örneğinde olduğu gibi; fiziksel ve bedensel kapasitemizi iyi, sağlıklı, fizyolojik ve biyoritmimize uygun kullanmalıyız. Özellikle orta yaş sonrası, zararlı bazı tercihlerimiz (sigara ve beslenme alışkanlığı) varsa, kardiyovasküler kapasite ve yedeklerimizi düzenli aralıklarla kontrol ettirmeli zevk ve heyecanla öneriler ışığında yaşamımıza devam etmeliyiz.
Kalp hastalıklarının gelişmesi veya tekrarlaması ile çok yakın ilişkili risk faktörleri(ölçütler) belirlenmiştir.Bunların bir kısmı değiştirilemeyen ancak bilinçle birincil korunmada, özellikle dikkate alınması gerekli ölçütlerdir; yaş, cinsiyet, ailede kalp hastalığı öyküsü gibi.
Sağlığımızı sürekli kılmak, hastalıklardan korunmak ve bize emaneten verilmiş beden ve ruhumuzu verimli ve aktif kullanabilmek için, doğru alışkanlıklar edinerek önüne geçebileceğimiz risk faktörleridir;
• Sigara kullanımı (tütün tüketimi)
• Yüksek kan basıncı (KB) (Hipertansiyon KB 140/90 mg/Hg)
• Kolesterol yüksekliği (Total kolesterol mg/dl üzeri, LDL 130 mg/dl üzeri )
• Düşük HDL-Kolesterol değeri ( 40-45 mg/dl altı)
• Fiziksel aktivite yetersizliği
• Stresli bir yaşam, A tipi kişilik yapısı, menapoz vb.
Evet kalp hastalıkları, sağlıklı beslenme ve doğru alışkanlıklarla önlenebilen, oluştuktan sonra ise yeni yaşam tarzı, güncel tıbbi tedavi, sağlıklı beslenme, yeterli egzersiz ve zararlı alışkanlıkların terkedilmesi ile iyileştirilebilen hastalıklardır.Sonuçta kalp ve beden sağlığımız kendi elimiz ve tercihlerimizdedir.
Kalp Krizi; (Miyokard İnfarktüsü)
Kalbi besleyen damarlar olan korener damarlarda, darlık ve tıkanıklık olduğunda; bu tıkanıklığın ötesine kan akımı oluşamaz. İlgili damarın beslediği kalp kası bölgesinde inferktüs ve kalp kası hücre ölümleri ortaya çıkar. Yani kalp krizi olması için önceden kalbi besleyen damarların birinde veya bir lokalizasyonunda darlık olması ve bu darlığın pıhtı-tıkaç gelişmesi sonucu, hemen hemen hiç kan geçmeyecek kadar tıkanması gerekir. Kalbi besleyen koroner damarlar, genellikle damar sertliği=ateroskleroz hastalığı ile tıkanmaya başlarlar. Damar sertliği=ateron plağı gelişmiş damar bölgesinde; yağlı plaklar genellikle koronerlerin aşırı kasılması (spazmı), hipertansiyon veya plak içi olayların tetiklenmesi ile yırtılırlar ve üzerine kanda dolaşan trombositler ve yırtılma derinse pıhtı tıkaçları oturarak, kalp bölgesinde kan akımına engel olurlar. Şiddetli göğüs ağrısı başlar, bazen kollara ve/veya alt çevreye, boyuna doğru yayılım gösterir.
• Göğüste sıkışma hissi veren bir ağrı, sol kola veya çeneye yayılır, Ağrı hareketle artar, dinlenirken azalır, fakat geçmez, yarım saatten uzun süre. Ağrıyla birlikte soğuk terleme, mide bulantısı vardır. Nefes darlığı gelişebilir. Bazen hastalarda belirtiler gizli olabilir. Diyabet hastaları, hemen hemen hiç ağrı duymazlar. Sadece nefes darlığı ve soğuk terleme şikayetleri olur.
Kalp Krizi ağrıları; Aort diseksi yonu (yırtılması) kalp zarı iltihabı (perikardit), mide ülseri veya pankreatit ağrıları, akciğer embolisi ( akciğere giden damara pıhtı atması), pnömotoraks (akciğerin balon gibi sönmesi; akciğer zarının yırtılması ve akciğerden gögüs boşluğuna doğru hava kaçırması) gibi durumları ile karıştırılabilir.
Derhal bir yere oturup dinlenmeli, hemen bir sağlık kuruluşuna (112) ulaşmalı ve dışardaysanız cep telefonuyla yardım istenmeli. Kesinlikle yürümeye, merdiven çıkmaya devam etmemeli. Çünkü bu aktiviteye devam etmek, zaten oksijen alamayan kalbinizin oksijen talebini dahada artırır. Yanınızda varsa biraz suyla aspirin içilmeli, belli kalp damar hastası isek dilaltı isordil 5 mg 5 dakika aralıklarla en fazla 3 adet alınmalı.Ama faydası olmayabilir.
Kalp krizi sonrasında, hastaneye ulaşıncaya kadar ölüm oranı %20-30, hastaneye ulaştıktan sonra ise modern tedavi yaklaşımları ile infaktüs yer ve yaygınlığa göre %6-15 oranda değişir.
Ölümlerin yarısı kalp krizi başladıktan sonraki ilk saatlerde gerçekleşir. Bu nedenle mümkün olan en kısa zamanda kalp krizine müdahale edebilecek düzeyde, bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Kalp krizinde ilk yardım ne kadar erken başlanırsa. tıkalı damarı açan tedavi yöntemleri de (ilaçla pıhtıyı eritme veya balon / stentle revaskülarizasyon) en kısa sürede uygulanabilir ve kalbin daha fazla zarar görmesinin önüne geçilmiş olur.Hastanede, hastaya doğru tanı hızla konulmalı ve doğru, güncel müdahale uygun bir şekilde yapılmalıdır.
Özel Jimer Hastanesi; Kardiyoloji ünitesinde yeni yapılanma ile, tüm kalp hastalarının tanı ve tedavisi için, tetkik ve cihazla inceleme ve tedavi sunma imkanlarımız mevcuttur. Güvenle kalp sağlığı hizmetini sunabilecek ekibimiz ve teknik desteğimiz bulunmaktadır.
Sonuç olarak kalp krizi sırasında neler yapılmalı ?
(Acil müdahale? )
• Öncelikle ağrı başladığında telefon ile yakınlarınıza heber verin,
• Bulunduğunuz yerin kapısını aralık bırakın, yardıma gelen kişinin işini kolaylaştırır.
• Burun delikleri kapatılarak oluşturulan kuvvetli öksürük, geçici olarak kan akımını arttırabilir.
• Evde aspirin varsa, suyla alınız.
• Bunun dışında kesinlikle bir şey yiyip içmeyin
• Pencereyi açıp odaya oksijen girmesini sağlayın
• Yardım gelmesini, yatarak veya oturarak bekleyin kesinlikle ayakta beklemeyin. Olası travma yapılacak tedavileri etkileyebilir.
• Ağrıyı azaltmak için egzersiz yapmayın
• Soğuk veya sıcak suyun altına girmeyin, özellikle soğuk su çok tehlikelidir, kalp damarlarını büzer , tıkalı olmayan damarlarda daralır.
• Hemen 112 ambulans yardımı isteyerek, en yakın tam donanımlı kardiyolojisi bulunan bir hastaneye ulaştırın.
• Ayaklarını kalp seviyesinin üzerine kaldırarak kalbe daha fazla kan gelmesini sağlayınız.
• Üzerindeki sıkı kıyafetleri gevşetin, kravatını çözünüz.
• Önemli olan, hastayı tetkik ve tedavilerinin yerinde ve uygun bir şekilde yapılabileceği, bir hastaneye ulaştırmanızdır.