Türksam / Rusya - Ukrayna / Ukrayna Devlet Başkanı Viktor Yuşenko’nun Türkiye Ziyareti ve Türkiye – Ukrayna İlişkileri
Ukrayna Devlet Başkanı Viktor Andreyeviç Yuşenko 27 Ekim 2008 tarihinde Türkiye’ye ikinci resmi seferine başlamıştır. İlk resmi ziyaretini 6 Haziran 2005 tarihinde yapan Yuşenko daha sonra Karadeniz Ekonomik İşbirliği Örgütü(KEİ) Zirvesi için Türkiye’yi ziyaret etmişti. Yuşenko bu ziyaretinde Fener Rum Patriği Barthalomeos`u ziyaret etmiş ve Türk işadamları ile de görüşmüştü. Bunun yanı sıra Ukrayna’nın dönemin başbakanı sıfatıyla Yuşenko’nun en önemli siyasi rakiplerinden olan Viktor Yanukoviç Aralık 2004 tarihinde ve 17-18 Ocak 2007 tarihleri arasında Türkiye’ye resmi bir ziyarette bulunmuştur.
Karadeniz’in iki kıyıdaş ülkesi olarak Türkiye ve Ukrayna arasındaki ilişkilerin genel seyrine baktığımız zaman ilişkilerin “iyi” ve fakat mevcut potansiyel ile kıyasladığımızda “yetersiz” olduğu görülmektedir.
2003 yılında Türkiye dış politikada Ukrayna'ya öncelikli ülke statüsü tanımıştır, yani Ukrayna, dış politikasında öncelik tanıyacağı ülkelerden birisi haline gelmiştir. Özellikle Karadeniz'in güvenliği açısından Ukrayna, Türkiye için son derece büyük bir önem arz etmektedir. Tabii ki sadece bu değil, enerji hatları üzerinde bulunması, Karadeniz’in önemli ülkelerinden birisi olması ve ayrıca Ukrayna'nın Kırım bölgesiyle hem tarihsel bağları hem de yaklaşık 265 bin civarında Kırım Türkünün burada yaşaması, iki ülke ilişkilerini hem önemli hem de hassas bir konuma getirmektedir.
Viktor Yuşenko’nun Cumhurbaşkanı Abdullah Gül, Başbakan Recep Tayyib Erdoğan ve Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanı Köksal Toptan ile görüşeceği beklenmektedir. Yapılacak görüşmelerde Kafkasya’da Ağustos ayında yaşanan savaş sonrasında bölgede yaşanan gelişmeler başta olmak üzere Ukrayna’ya bağlı Kırım Özerk Cumhuriyeti’nin durumu, bu bölgede yaşayan Kırım Tatarlarının durumu, ikili ekonomik ilişkiler ve özellikle de dünyada yaşanan ekonomik krizin Ukrayna’ya etkileri, krize karşı alınacak ortak önlemler, enerji güzergahları, nükleer enerji ve askeri işbirliği alanlarında görüşmeler yapılması beklenmektedir. Ukrayna’nın NATO üyeliği de yine gündemin önemli maddeleri arasındadır. Ayrıca Hazar Denizi – Karadeniz – Baltık Denizi taşımacılık alanının oluşturulması ve bu güzergah ile güvenli enerji taşımacılığı konularını da görüşeceği kaydedildi. Yuşçenko'nun ayrıca Ukrayna'da yatırım yapmak isteyen Türkiye'nin büyük holding ve sanayi kuruluşlarını başkanları ile görüşeceği de planlanmaktadır.
Ziyaret programında ayrıca V.Yuşenko’nun Fener Rum Patriği Barthalomeos`u I. ile görüşmesi ve Kyivan Rus’un Hıristiyanlığı kabul etmesinin 1020. yıldönümü vesilesiyle bastırılan Ukrayna jübile madeni paraları tanıtımına katılması için İstanbul ziyareti de öngörülmektedir.
Bu arada geçtiğimiz günlerde gelişen ilişkilere paralel olarak Ukrayna’nın önemli liman ve ticaret şehri Odesa, 12-15 Ekim tarihleri arasında Kardeş Şehri İstanbul Günlerini gerçekleştirmişti.
Bugün Ukrayna ile ciddi bir siyasi sorun yaşanmazken, hızlı artan bir ekonomik ilişkiler dinamiğine şahit olunmaktadır. 2007 verilerine göre, İki ülke arasındaki ticaret hacmi 4,617 milyar dolardır.
2007 yılı itibarıyla Türkiye'nin Ukrayna’dan ithalatı 3,645 milyar Dolar iken, bu ülkeye ihracatımız 972 milyon dolar olmuştur. Rakamlardan da anlaşılacağı üzere iki ülke arasında Türkiye aleyhine ciddi bir açık sözkonusudur. İki ülke arasındaki dış ticaret hacminin orta vadede ise 10 milyar Dolara çıkarılması hedeflenmektedir.
Türkiye’nin Ukrayna’dan ithalatında en büyük payı demir-çelik ürünleri oluşturmaktadır. demir, çelik, alüminyum, taşkömürü, mineral yağ ve kendinden damıtılmış ürün, demiryolu aracı, gemi, organik ve inorganik kimyasal madde, tahta, hububat, gıda maddesi, kâğıt ve karton, seramik, taş, alçı ve çimento ihracatında büyük artış gözlenmiştir. Ukrayna’nın Türkiye’ye ihracatının yaklaşık %70’ni demir, çelik ve diğer katma değeri düşük madenler oluşturmaktadır. Türkiye’nin Ukrayna’ya ihracatında Hafif sanayi ve gıda sanayi ürünleri, ıtriyat, deterjan, seramik, sağlık ürünleri, elektrik makinaları ve teçhizatları ile ev teçhizatları ön sıraları almaktadır.
Türkiye’nin Ukrayna’daki yatırımları 131.8 milyon ABD dolar civarındadır. Ukrayna’da Türk sermayesini içeren 525 şirket vardır. Türk yatırımların, % 43,8 sanayi, % 17,9 tarım ve gıda, % 11,4 mali faaliyet, % 12 ticaret, % 20,8 – inşaat ve nakliyat ekonomi alanlarındadır.