ceviz fidanı, Ceviz zararlıları, CEVİZ YEŞİL KABUK SİNEĞİ
Kaliforniya Üniversitesi tarafından yürütülen araştırmalar melasın güçlü bir ceviz yeşil kabuk sineği besleyici uyarıcısı olduğunu gösteriyor.
Melas hem insan gıdası hem de hayvan yemi olarak kullanıldığından ABD'de bazı eyalet ve devlet yasalarının toleranslarından muaf tutularak organik tarım için kullanımı onaylanmıştır. Yapılan laboratuvar çalışmalarında ceviz bitkisine 7,5-15 kg melas + 375 su karışımı uygulandığında elde edilen sonuç en az geleneksel besleme uyarıcıları kadar, hatta onlardan da iyi olmuştur. Ayrıca geleneksel (konvansiyonel) ve düşük bütçeli ceviz yeşil kabuk sineği kontrol programlarında melasa ilave olarak bir insektisit de (böcek ilacı) kullanılabilir.
Yeşil Kabuk Sineği
Bu noktada besleme uyarıcısını ne anlama geldiğini belirtmek gerekir:
Eğer bahçenizde zararlı bir böcekle mücadele etmek istiyorsanız etkili bir ilaçlama yapmanız gerekir. Örneğin, zararlı böcekleri belli bir noktaya toplayarak onlara müdahale etmezseniz yapacağınız ilaç uygulamasından kaçan böcekler bir süre sonra gelişim evrelerini tamamlayarak yeniden istilaya başlayacaklardır. Bu nedenle bu böcekleri bir araya toplayan, onlara çekici gelen bir besleyici uyaran kullanmak gerekir. İşte bu konuda bahsedilen melas tam da bu amaçla kullanılmaktadır. Melas böcekler için bir besindir. Böcekler melas sayesinde bir araya toplanırlar ve ardından uygulanan ilaç böcekleri öldürür.
CEVİZ YEŞİL KABUK SİNEĞİ (RHAGOLETİS COMPLETA)
Ceviz yeşil kabuğu sineği (CYKS), Rhagoletis completa Cresson, Kaliforniya'da ve dünyanın birçok bölgesinde ciddi bir ceviz zararlısıdır. CYKS kontrolü, yetişkin sinekleri yumurtlamadan önce baskılamak için bir besleyici uyarıcı ile birlikte geniş spektrumlu insektisitlerin tekrarlı olarak uygulanmasına dayanır. Bu arada geniş spektrumlu insektisitler faydalı böcekleri ve akarları baskılar ve onların baskılanması, sırası geldiğinde ikincil bir takım böcek ve akarları da baskılar. Ayrıca zarar gören faydalı böcekler ortadan kalkınca meydan zamanla başka zararlı böceklere kalır.
Böylelikle, geniş spektrumlu böcek öldürücü ilaçları azaltmak veya ortadan kaldırmak için etkin ve çevre açısından iyi huylu bir CYKS kontrolünün geliştirilmesi ihtiyacı doğmuştur. Bu amaçla, geniş spektrumlu böcek öldürücülerin yerine geçen spinosad'ı değerlendirmek için 2002'den 2005'e kadar laboratuvar ve saha çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Peki, spinosad nedir?
BİR BÖCEK ÖLDÜRÜCÜ OLARAK SPINOSAD
Bu noktada konuyu biraz daha detaylandırmak gerekirse, Spinosad doğal bir insektisittir.
Spinosad, iki karmaşık organik bileşik olan spinosin A ve spinosin D'den oluşan nispeten yeni bir insektisittir. Bu bileşikler, terk edilmiş bir rom fabrikasının toprağında ilk defa keşfedilen bazı mikroplar tarafından üretilmektedir.
Spinosad geniş spektrumlu, organik bir insektisittir. "Geniş spektrumlu" terimi, çok çeşitli böcekler için toksik olduğu anlamına gelir. Bununla birlikte, memeliler ve faydalı böcekler için nispeten toksik değildir.
Dikkatli bir biçimde kullanıldığında, sadece uygulama yapılan yaprağı yiyen böcekler etkilenir. Bu insektisit, zararlı böcekler sadece kurumuş olan böcek ilacı kalıntısıyla temasa girdiğinde toksik olan diğer geniş spektrumlu böcek ilaçlarından farklıdır.
Spinosad ilk olarak 1980’li yıllarda tanımlanmış ve 90’lı yıllardan beri de değişik böceklerle mücadelede farklı alanlarda kullanılmış, türe özel olmayan bir insektisittir, yani böcek öldürücüdür. Spinosad adı verilen bu organik böcek kontrol ürünü örneğin zeytin meyve sineğiyle mücadele için yaygın olarak kullanılmaktadır.
Bu ürüne örnek olarak, özellikle zeytin meyve sineği ne yönelik olarak hazırlanmış olan GF-120 verilebilir. GF-120, iki ana bileşikten oluşmaktadır: %99.98 oranında melas benzeri bir madde ile %0.02 oranında ise spinosad A ve spinosad D'nin bileşimi. Tatlı kısım böcekleri çekmek için kullanılırken bu böceklerin öldürülmesi görevini ise spinosad üstlenir: Böcekler spinosad’ı yuttuktan sonra kas yırtılmaları ve felç meydana gelir. Bu böcekler bir veya iki gün içinde ölürler.
Şimdi konumuzun özünü oluşturan kısma dönersek; spinosad’ın içeriğinde yer alan melas benzeri maddeye dikkatinizi çekmek istiyorum. Bu maddenin görevi, yukarıda da belirtildiği gibi, zararlı böcekleri besleme vaadiyle bir araya toplamak, yeniden yumurta bırakacak gelişim evrelerine ulaşmadan onları saldırıya hazır hale getirmektir. İşte yazının başlığında da adı geçen melas kullanımını bu anlamda değerlendirmek gerekirse, melas ceviz için hem besleyici bir ürün olacaktır ve hem de eğer uygun bir insektisit ile birlikte kullanılacak olursa zararlılarla mücadelede de etkili olabilir. Tabi ki, melasın en doğal, temiz ve katkısız olanını kullanmak koşuluyla…
SPINOSAD HAKKINDA LEHTE VE ALEYHTE İDDİALAR:
Bu arada spinosad ile ilgili piyasada bazı tartışmalar da söz konusudur: Örneğin Kuzey Kıbrıs'ta yapılan bir ihalede spinosad'ın ihale dışı kalmıştır. Bunun nedeni olarak da, sivrisineği öldüren spinosad'ın aynı zamanda bal arıları, su pireleri gibi çevre için çok büyük değer taşıyan canlılar için de zehirli etkilerinin bulunduğu iddia edilmiştir.
Fakat Antalya bölgesinde yapılan bir çalışmada verilen şu bilgi de aksini belirtir niteliktedir:
“Spinosad actinomycete sınıfından Saccharopolyspora spinosa tarafından doğal fermantasyon ile üretilen bir üründür (Mertz veYao). Bu bileşik spinozin A ve spinozin D’nin karışımıdır. Diptera, Lepidoptera, Thysanoptera takımlarına karşı etkinlik gösterdiği görülmüştür. Doğal yollardan elde edilen bu insektisitin, uğur böceği, lacewings, big-eyed bugs, veya minute pirate bugs gibi predatör böceklere karşı herhangi bir olumsuz etkisinin olmadığı rapor edilmiştir(Kirst et al. 1992, DeAmicis et al. 1997, Copping 2001, Williams et al. 2003). Spinosad sindirim ve değme tesirlidir ve doğada hızla parçalanmaktadır(Cisneros et al. 2002). Mideye alındıktan sonra hızla etkisini gösterir, beslenme durur, takip eden 24 saatte, felç ve ölüm gerçekleşir. Bu bileşik nikotinik asetilkolin reseptörleri ve GABA reseptörlerini etkileyen etki mekanizmasına sahip bir nörotoksin bileşiktir (Watson 2001). Spinosad kuşlara ve memelilere karşı düşük toksisite gösterir(Bret et al. 1997, Breslin et al. 2000). Sentetik ve geleneksel biyolojik insektisitlere karşı çapraz direnç yoktur(Salgado 1997, 1998). Dahası, spinosad EPA tarafından çevresel ve toksikolojik olarak düşük riskli materyal olarak sınıflandırılmıştır(Saunders and Bret 1997).”
Yazı: Savaş Gönen