Kutsal yeri ve göğü kapsadığında - VI İktidar tekelleştiğinde… | Şalom Gazetesi
20 Mart 20191 yorumMetin SARFATİKöşe Yazısı
Carl Schmitt’in, devletin mutlak ve tek güç olmasının sonuçlarını ele aldığı şemasının aynısını kutsalın tek egemen olmasına uyguladığımız tahlilde, şimdilik söylenebilecek olan, tarihsel ve düşünsel zamanda yapılan söz konusu yolculukta kimi ilginç sonuçlara varılmış olunduğudur.
Avram’dan Moşe’ye değişecek olan Yahudi olmanın anlamı, Avram’ın kendi yaşam süresi içinde dahi düz bir yol izlemeyecektir; Avram, gördük, değişik tarihsel zamanlarda ve coğrafyalarda sadece Yahudiliğin değil, diğer halkların da babası olarak anılacaktır. Fenikelilerden Asurlulara, oradan Helenlere büyük saygı ve sevgi uyandıracaktır bu kişilik.
Yer üzerinin yasasını inşa etmeyi ve göğün iktidarını yere indirmeyi üstlenecek olan Moşe ise Avram’ın Yahudilik kimliği tanımında, ondan radikal bir şekilde yolunu ayıracaktır. Öylesine kökten olacaktır ki bu ayrılış, Aziz Paul’e halkları ve dinleri birleştirme ütopyası içinde ünlü cümlesini söylettirecektir. “Avram’a dönelim!” diye seslenecektir, bugün Ortadoğu denilen o zamanın dünyasının merkezinden. Ayrılığı ve ayrıcalığı (exclusivity) reddedecek, çareyi tüm halkların babalığını üstlenecek olan Avram’a sarılmakta bulacaktır Paul.
Dalgalı denizlerde bitmez çileli Yahudiliğin, çalkantılı yolculuğu devam edecek, büyük Helen uygarlığı ile karşılaşmasında aynı zor yol ayırımında bulacaktır kendisini. Reformist olarak adlandırılacak bir bölüm Yahudi, evrenselleşmeyi ve bunun için yabancı kültürlerle bütünleşerek yeni bir varoluşu önerirken, diğer bölümü de radikal-muhafazakâr bir tutum içinde, geleneksel bir “Moşe ve Torası” yorumu içinde kalacaktır. Kurtuluşa götüren ve yer üzerinin yasasını yazmaya dönük bir siyasal önder olarak kabul edilecektir aslında Moşe. Kendisine koşulsuz uymayan Yahudi olmayacağına göre, değişik kültürlere, mesela Helen kültürüne ve yasasına kucak açan Yahudi olamayacaktır bu düşünceye göre.
Modern zamanların başından itibaren yol ayırımları daha da çetrefilleşecektir. Aydınlanmacı Mendelssohn ve Lessing’in yaklaşımlarında, Yahudilik köhnemiş iktisadi ve kültürel yapıdan kurtarılmaya çalışılacaktır. Yahudi artık her şeyden önce rasyonel olandır.
İlave edildiğinde, gördük ki Yahudilik ve diğer kutsallar da birleştirici ve ayırıcı olacaktı tarihsel süreç içinde. Yahudilikte de kutsala reformcu bir optikten yaklaşanlar birleştirici, muhafazakâr bir açıdan yaklaşanlar ayırıcı olacaktır. Dünyaya açık olanlar, reformcular insanlığı tüm çiçek bahçeleri ile kucaklarken, tutucular kendi ait oldukları grupla birlikte soyutlanmak isteyeceklerdir tüm dünyadan... Kapılarını kapatmak isteyeceklerdir değişik müziklere, şiirlere ve tatlara. Kapanmanın çürümeye yol açacağının biyolojik bir yasa olduğundan habersizcesine, kendi yarattıkları hayaller içinde kendilerinden geçeceklerdir.
Georg Simmel, dinselin içsel bir ihtiyaç olduğunu, ortadan kaldırılamayacağını ileri sürer.
Bu kabul edildiğinde gördük ki, bu ihtiyacın somutlaşarak yer üzeri yönetimine de talip olması tarih boyu şiddet de getirecektir.
ŞAŞKINLIK ÜZÜNTÜYE YOL AÇTIĞINDA…
Nedenini bilmediği ve içinde yer almadığı bir olaydan sorumlu tutulduğunda üzüntüsü şaşkınlığını izleyecektir insanın… Ne yapacağını bilemeyecektir. Tedirginliği bütün bir ruh dünyasını kapsayacaktır.
Aynı tahlil toplumlar için de yapılabilir. Bu toprakların en eski yerlilerinden Yahudi, bugün bu ruh hali içerisindedir. Neden, niye sorumlu olduğuna dair hiçbir bilgisi olmadığı küresel gelişmelerden sanki sorumlu tutulmaktadır.
Hâlbuki kendisinin, dünya politikasının ihtiraslı denizlerinde kulaç atmaya ne niyeti vardır ne de bir elin parmağını geçmeyen sayısı ile gücü vardır.
Spinoza, devleti birleştiren ve özgürlük tesis eden olarak tanımlar.
Bu toprakların Yahudi’si bu ülkede böyle bir politik düzende yaşadığını düşünmektedir ve onu beklemektedir. Endişeden uzak, yine Spinoza’nın tanımı ile ‘neşe’ içinde, güvenlik içinde yaşamak istemektedir.
Önceki YazıKutsal yeri ve göğü kapsadığında - V
Sonraki Yazı“Cehennem ötekilerdir”