Prof. Dr. Nizami Duran: Rüştünü ispatlamış bilim insanları teşvik edilmeli!
Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mustafa Varank'ın, bilim insanlarını yurda döndürecek proje olarak açıkladığı 'Uluslararası Lider Araştırmacılar Programı' kapsamında verilen teşvikleri THM Haber'e değerlendiren Prof. Dr. Nizami Duran "Rüştünü ispatlamış bilim insanlarına teşvik verilmeli" diye konuştu.
16 Kasım 2018 11:08 Cuma
Bilim insanlarını yurda döndürecek proje 15 Aralık'ta hayata geçirilecek. 'Uluslararası Lider Araştırmacılar Programı' adıyla duyurulan projenin detaylarını, iki gün önce Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mustafa Varank açıkladı.
"Üst düzey araştırmacıların ülkemize gelmesini hedefliyoruz"
TÜBİTAK ile ortak geliştirilecek program için Varank şunları kaydetti: "Bilim insanlarımızın yurda dönüşüne katkı sağlayacak çok önemli bir politikayı 15 Aralık'ta hayata geçiriyoruz. Uluslararası Lider Araştırmacılar Programı adını verdiğimiz bu destekle, stratejik değer taşıyan projelere katkı sağlamak üzere alanlarında uzman üst düzey araştırmacıların ülkemize gelmesini hedefliyoruz. Araştırmacılara sağlanan imkanlar açısından öncü olma özelliği taşıyan bu programı TÜBİTAK koordinasyonunda uygulayacağız."
Proje kapsamında verilen teşviklerin detayları belli oldu. İşte verilecek teşvikler:
*Proje yurt dışından Türkiye'ye gelecek Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının yanı sıra yabancı uyruklu araştırmacıları da kapsayacak. 8 farklı alanda teşvikler verilecek. Teşvik süreleri 24 ya da 36 ay arasında değişecek.
*Aylık yaşam gideri bursu genç araştırmacılar için 20 bin lira, deneyimli araştırmacılar içinse 24 bin lira olacak. Bu rakamlar bizzat araştırmacılara ödenecek.
*Her bir araştırma için 'araştırma başlangıç paketi ödeneği' bulunacak. Bu ödenek genç araştırmacılar için 500 bin lira, deneyimli araştırmacılar içinse 1 milyon lira olacak.
*Araştırmacıların eş ve çocukları için aylık 2 bin 250 lira aile ödeneği sağlanacak.
*Araştırmacılar ile ve Türkiye'ye gelen tüm aile fertleri sağlık sigortası desteğinden yararlanabilecek. Araştırmacı ve ailesinin Türkiye'ye geliş yol masrafları da karşılanacak.
*Türkiye'ye gelen lider araştırmacılar kendi ekiplerini de kuracak. Araştırma ekibindeki doktora öğrencilerine aylık 4 bin 500 lira burs verilecek. Her ekipte 5 doktora öğrencisi bu burstan faydalanabilecek.
Peki, Teşvikler bilim insanlarının yurda dönüşü nasıl etkiler? Teşvikler yeterli mi? Teşviklere bilim dünyası nasıl bakıyor? Özellikle hangi alanlarda bilim insanlarına teşvik sağlanmalı? Ters beyin göçü için teşvikler dışında nasıl adımlar atılabilir?
Sanayi ve Teknoloji Mustafa Varank'ın açıkladığı projenin detaylarını ve bilim dünyası açısından önemini özellikle kanser hastalığı ve ilaçları alanında yaptığı çalışmalarla tanınan Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Nizami Duran THM Haber'e değerlendirdi.
"Yurt dışından çekilmeye çalışılan bilim insanlarına bazı kıstaslar da getirilmeli"
'Uluslararası Lider Araştırmacılar Programı' kapsamında verilecek teşviklerin çok önemli olduğunu vurgulayan Duran şunları kaydetti:
"Hükümetimizin böyle bir projeyi hayata geçirecek olmasından oldukça mutlu olduğumu belirtmek isterim. 24-36 ay süreli verilecek desteklerin de efektif olarak kullanılması açısından önemli ve yeterlidir. 8 farklı alan olduğu belirtilmiş; bu alanların özellikle ihtiyaç duyulan tıp, sağlık alanları gibi alanları kapsaması özellikle bir tıp profesörü olarak belirtmek isterim ki oldukça önemli olacaktır. Ne yazık ki ülkemiz; tıp ve sağlık alanında kullanılan ilaç ve tanı kitlerinin çok büyük bir kısmını ithal etmekteyiz. Bu tür projelerle tanı kitlerimizi kendimiz üretebilmeyi, ilaçlarımızı kendimiz yapabilmeyi amaçlamalıyız. Özellikle aşı konusunda da oldukça zayıfız. Bu konuda da çalışma alt başlıkları belirlenmeli ya da umarım belirlenmiştir. Bunun dışında yurt dışından bilim insanlarını, hangi bilim insanlarını neye göre seçeceğiz? Yurt dışında çalışan yüzlerce belki de binlerce bilim insanımız var. Fakat bunların arasında kayda değer bilimsel çalışmaları olanları ya da rüştünü ispatlamış insanları seçmeliyiz. Yurt dışından çekilmeye çalışılan bilim adamlarının, bu tür teşviklere başvurabilmeleri için bazı kıstaslar/kriterler belirlenmeli. Söz gelimi CV’sinde önemli bilimsel çalışmaları olmalı, bunu bilimsel çalışmalarına aldığı atıf sayıları göz önüne alınarak yapabiliriz mesela. Ya da bilim adamının 'H' indeksinin sözgelimi, minimum 15 olması gibi bir kriter konabilir. Somut kriterlere dayandırmak gerekir. Yoksa yurt dışından bilim insanı çekeceğim diye vasıfsız ya da yüksek vasıfta olmayan bilim insanlarını teşviklere yönlendirmek akıl karı olmayacaktır. Ya da bilim adamının patent ya da patenlerinin olması gibi önemli kıstaslar aranmalıdır."
"Bilim insanlarını seçerken objektif kriterler belirlenmeli"
Sadece teşvik değil proje aşamasının da önemli olduğunu belirten Duran "Mutlak suretle unutulmamalıdır ki, yurt dışındaki bilim insanlarının teşvikten yaralanabilmeleri için objektif kriterler belirlenmeli. Aksi halde kayda değer olmayan birçok kişi, lüzumsuz yere yüksek meblağlara yurt içine çekilmiş olacaktır. Bütün bunların dışında bu teşvikler kapsamında tamamlanan projelerin sanayiye uyarlanması son derece önemlidir. Çalışma sonuçlarına 'proje performans ödülü' gibi ödüller de verilebilir. Örneğin çalışmalar sonunda uluslararası düzeyde patent ya da faydalı modellere ekstra teşvikler gündeme gelebilir" açıklamasında bulundu.
Aile ödenekleri cazibeyi artıracaktır
Araştırmacılar için verilecek ödeneklerin yeterli rakamlar olduğunu ifade eden Duran "Genç araştırmacılar için 20 bin, deneyimli araştırmacılar için 24 bin rakamları son derece önemli rakamlar. Ayrıca araştırmacıların ailelerinin düşünülmüş olması da son derece yerinde alınmış bir karar. Bu faktör birçok çalışan için cezbedici olacaktır. Yine yurt dışından teşvik kapsamında gelecek olan bilim insanlarının, sağlık sigorta desteklerinden faydalanabilecek olması son derece yerindedir. Bilim insanı eşini, ailesini rahatlıkla ülkemize getirebilmeli ki; gözü arkada kalmadan işine odaklanabilsin" ifadelerini kullandı.
"Bilimsel çalışmalar ekip işidir"
Doktara öğrencilerine aylık 4 bin 500 TL burs verileceğini vurgulayan Duran sözlerine şöyle devam etti: "Bilimsel çalışmalar ekip işidir. Bilim adamı fikir üretir, bu fikri ekibiyle birlikte icra eder. Genellikle bu fikirleri icra eden önemli kısım lisans üstü öğrencileridir. Lisans üstü eğitim alan öğrencilerin proje kapsamında aylık 4500 TL alabilecek olması son derece önemli ve bu sayının 5 olması mükemmel. Bir diğer konu bu bursiyer öğrencilerinde sigorta ve sosyal haklardan yaralanabilmesi unutulmamalı."
Sadece yurt dışından gelen değil Türkiye'de de çalışmalarını yürüten bilim insanlarının da unutulmaması gerektiğini ifade eden Duran sözlerine şunları da ekledi: "Yurt dışında çalışan bilim insanlarını yurda çekmek için bu tür programların açılması son derece yerinde düşünülmüş bir adım. Fakat yurt içinde de yüzlerce bilim insanı en az yurt dışından ülkemize çekmek istenen bilim adamları kadar kalifiye. Bu da unutulmamalı. Yurt içinde bilimsel çalışmaları, patenleri, atıfları, bilimsel yayınları ya da yüksek 'H' indeksine sahip bilim insanları unutulmamalı. Ülkemizdeki bilim insanlarına da ayrı özel teşvikler düşünülmeli. Aksi halde bu tür bilim insanları küstürülebilir, dışardakiler içeri çekilmeye çalışılırken yurt içindeki bilim insanları da dışarı gidebilir."
Varank: Bilim insanlarımızın yurda dönüşüne katkı sağlayacak politika 15 Aralık'ta hayata geçiyorGündem
Bakan Selçuk: Özel okul teşviki kalkıyorEğitim
#beyin göçü #sanayi ve teknoloji bakanı #mustafa varank #bilim insanları #teşvik