Milli Mücadele Döneminde Çıkan Gazete ve Dergiler
'Tarihi Bilgiler' forumunda Mavi_inci tarafından 19 Nisan 2011 tarihinde açılan konu
Milli Mücadele Döneminde Çıkan Gazete ve Dergiler konusu
Milli Mücadele Döneminde Çıkan Gazete ve Dergiler Milli Mücadele Döneminde Çıkan Gazete ve Dergiler Nelerdir?
Milli Mücadele döneminde Anadolu’nun bir çok şehrinde Milli Mücadeleyi destekleyen ve desteklemeyen gazete ve dergiler çıkmıştır. Bu gazete ve dergilerin adları, kimler tarafından kuruldukları ve kuruldukları şehirler ayrıntılarıyla aşağıda verilmiştir.
1916 yılında Rus işgaline düşen Trabzon 1918 yılının son aylarında kutulunca, şehir yeniden uyanmıştı. Birinci dünya Savaşının patlamasıyla, hukuk son sınıftan askere alınan Faik Ahmet ( Barutçu) Trabzon’a baba ocağına dönmüş, Türk Kurtuluş hareketini destekleyecek bir gazetenin çıkarılması için arkadaşlarıyla anlaşmıştı. 10 Aralık 1918 de çıkan İstikbal haftada iki defa küçük boyda fakat savunduğu fikirler bakımından çok güçlü idi.o sırada Trabzon bir de Pontus’çuların merkezi haline sokulmak isteniyor, şehirde birkaç Rumca gazete de çıkarıyordu. Erzurum kongresine dikilen gözler içinde en umutlusu İstikbalcilerin gözleriydi. 1920 de kendi kurduğu matbaada çıkan İstikbal 27 Ocak 1921 den itibaren günlük olmuş ve Türk zaferlerinin müjdelerini vermiştir. Gazete Türk Kurtuluş savaşı sonuna kadar yaşamıştır.
Pontus’çu Rumların gazetelerinden başka bir de Damat Feritçi SELAMET GAZETESİ çıkmaktadır. İstikbal gazetesi ambalaj kağıdı bile bulamazken, bu gazetenin (Yerli deyimle: kaymak kağıda) birinci hamur kağıda, basması dikkatten kaçmıyordu.
Giresun ve Ordu Gzetelerine bakacak olursak;
IŞIK GAZETESİ Giresun’un Pontus Rum Devleti sınırları içine alınacağı kara haberini şehre yayıca , Dizdarzade Eşref, beyninden vurulmuşa dönmüş, buna karşı direnecek bir gazete çıkartmayı aklına koymuştu. 1918 yılının en karanlık günlerinde, gazetesine Işık adını seçmiş ve 15 günde bir çıkmak üzere bir gazete – dergiyi , ışık kitabevi sahibi ile birlikte yayın alanına çıkarıyordu. Bu kitapevinin zemin katında Giresun gençliğinin kurtarıcı güçleri, fikir- beden birliği halinde idi. Gazetenin sahibi Çamşidzade Nuri Ahmet’tir. 18 yaşında, fakat 40 yaş olgun insan ateşinde idi gazetesi boydan boya siyah çerçeve içinde çıkmaktaydı. İzmir kurtuluncaya kadar bu durum böyle sürdü.
KARADENİZ GAZETESİ; Giresunda 1911 de Mehmet Hamdi tarafından kurulmuş, bata çıka 1919 yılını bulmuştur. Işık gazetesi çıktıktan sonra o da görünmüştü. Fakat Işık ile beraber bir ara onun da nefesi kesilince, Belediye Reisi, Kuvay-i Milliyeci, Topal Osman, Giresun’un gazetesiz kalmasına razı olmayarak, bir gazete çıkarılmasına karar vermiş ve adını kendisinin koyduğu Gedikkaya çıkarılmıştır. Fakat Balıkesir ve Bursa’nın peşi sıra düşmesinden sonra işi başından aşan ( Feridunzade Osman) Osman Ağa – Topal Osman, gazeteyi bırakmış, bu yüzden de Gedikkaya kapanmıştır. Osman Ağa, gümrükte yatan baskı makinesini çıkarttırıp, tam fayrap edeceği sırada, Giresun gazetesiz kalmıştır.
YENİ GİRESUN GAZETESİ; Işık kitabevinin arka odasında yeni bir faaliyet başlamış. Cemil Ragıp Yeni Giresun’u çıkarmaya çalışıyordu. Fakat İstanbul Hükümeti bu matbaaya altından mürettibin kalkamayacağı kadar resmi iş yollamıştı. Karedeniz yine susmuştu. Fakat, meramın elinden ne kurtulurdu? Mürettip darlığı giderildi, gazetelerin hepsi de çıkmaya başladı ve hepsi birden, kahraman Türk ordusunun İzmir’e girişini müjdelemek şerefine ulaşmıştır.
Ordu gazetelerinin en başında Güneş gazetesi gelmektedir.
AHALİ Samsunda çıkan Milli Mücadele dönemi gazetelerinden biridir. Samsun idadisinden sonra İstanbul’da okumaya gönderilen İsmail Cenani, önce Ahmet Cevdet’in matbaasında, sonra da İkdam gazetesinde bir süre matbaa boyasına bulaşmış, savaş dolayısıyla döndüğü Samsun’da küçük çapta bir matbaa kurmuştu. Başlayan Kurtuluş savaşı kervanına o da katılmak için can atıyordu. Kurduğu Ahali Gazetesini, Pontuscuların can evine saplanan bir ok gibi çıkarmaya başladı. Fakat İngiliz işgal kuvvet kumandanlığı tarafından sık sık kapatıldı. Nihayet işgal kalkınca sesini daha da yükseltti. 1924 yılı sonlarına kadar yaşadı.
Bolu’da çıkan gazetelere bakarsak;
DERTLİ GAZETESİ bunların en başında gelen gazetedir. Adını Bolu’nun yetiştirdiği ünlü halk şairi Dertli’den alan bu gazete 1919 yılı sonlarında Yağlıoğlu Ahmet Reşat tarafından çıkarılmıştır.
TÜRKOĞLU GAZETESİ, Dertli gazetesinin kampanyasını desteklemek üzere 15 Ağustos 1921 de Mithat Akif ve Aptizade Mehmet Apti taraflarından, < Tenvir ve irşad heyeti’nin> organı olarak çıkarılmıştır.Sakarya Savaşının yaklaştığı günlerde halkı coşturan bu gazete, İstanbul Hükümetine ve onun organlarına lav püskürüyordu. Gazete Türk Kurtuluş savaşı sonuna kadar yaşamıştır.
Diyarbakır’da çıkarılan gazetelere bakarsak;
KÜÇÜK MECMUA GAZETESİ bunlardan biridir. Malta sürgününden dönen Ziya Gökalp, memleketi Diyarbakır’a gelmiş, birkaç gün sonra da dergi çıkarmak için hazırlıklara girişmişti. Mefkure adını Vali beğenmeyince Küçük Mecmua adı, suya sabuna dokunmayan bir isim kabul edilerek kararlaştırıldı. Bunda karar kılındı. < Haftada bir çıkar, ilmi, ebedi, siyasi, iktisadi mecmuadır> kaydı ile Küçük Mecmua’nın ilk sayısı 198 haziran 1922 de yayınlandı. Türk Büyük Taarruzu’nun yakın günlerinde bu dergide çıkan Ziya Gökalp’ın şiirleri hemen bütün Anadolu basını tarafından aktarıldı. Türk ruhunu bir daha ve bir daha çoşturup yükseltti.
Maraş şehrinde çıkan gazete ise
Elazığ şehrimizde çıkan gazete
SATVETİ MİLLİYE GAZETESİ dir. 24 Şubat 1922 de Mustafa Hulüsi ve Emin Hüseyin birliği ile çıkarılmıştır.< İstinadımız Misak-ı Milli, gayemiz istiklaldir.> sloganı altında çıkan bu gazetede, Macarzade M. Hakkı ara sıra karikatürler de yayınlamıştır. Vilayet mabaasında basılan bu gazte bir ara gerici kuvvetlerin baskısı ile çıkmaz hale gelmiş, ancak Milli Mücadele’nin bu gözünü budaktan sakınmayan gençler elindeki ateş, ona engel olmaya çalışanları da yakarak yine yayınına devam etmiştir. Büyük zaferin yakında görüleceğini ,üç beş ay önce müjdeleyen gazete, bunu Elazığ ve çevresine duyurmakla hedefine ulaşmış bulunuyordu.
Antalya Şehrimizde çıkarılan gazeteler;
ANTALYA’DA ANADOLU GAZETESİ ismindeki gazete en önemlisidir. Bu gazete Haydar Rüştü’nün İzmir’in işgali üzerine Yunan işgal kumandanlağınca kapatılan gazetesiidi. Bu defa da Antalya’da çıkıyordu. Binbir güçlük içinde İzmir’den istanbul’a ordanda Antalya’ya geçmeyi başaran Haydar Rüştü İzmir’in kurutuluşuna kadar gazetesini çıkardıktan sonra tekrar İzmir’e taşınmıştır. 7. dönem milletvekilliği yapan Haydar Rüştü’nün ölümünden sonra, Anadolu bir süre eşi tarafından yayınlanmış ancak gücü yetmediği için gazete 1953 de kapanmıştır.
Artvin şehrinde çıkarılan gazete ise;
YUVA GAZETESİ dir. Diğer adı yeşil yuva’dır. Ağustos 1922 yılında Artvin Numune İlkokulu Müdürü Ali Rıza bölgede Türk zaferini kutlamak üzere sahip ve mesul müdürlüğünü üzerine aldığı , aylık Yeşil Yuva dergisini yayımlamıştır. Dergi Artvin de hazırlanmıştır. Fakat matbaa bulunmadığı için Trabzon’da basılmıştır.
AHALİ GAZETESİ çıkarılmıştır. Mondros Mütakeresinden sonra yer eyer başlayan işgallerin ilki Trakya da ortay açıkıyordu. Yunan kuvvetlerinin hazırlıklarını haber alan yedek subay Mehmet Behçet ( Perim) Trakya’nın Türklüğünü haykırmak için Ahali adındaki gazetesini yayınlamaya karar vermişti. İlk sayısı 8 Eylül 1919 da yayınlanan gazete haftada iki gün çıkıyor ve her tarafta merakla okunuyordu. Edirne’nin 1920 de işgali üzerine Ahali baskı altına alındı. Vilayet matbaasında basılması yasak edildi. Fakat bir Ruma ait matbaada basılmaya başlandı. Mart 1920 den itibaren de avuç içi kadarda olsa gündelik çıkmaya başlandı. Fakat mayıs ayında başlayan fiili Yunan işgali üzerine Ahali susmak zorunda kaldı.
İşgalden sonra Yunan parası ile Edirne ihsaiyat ( İstatistik) Müdürü Neyir Mustafa < Temin> adında alçaklık örneği gazetesini yayınlamaya başlıyordu. Bu alçak Büyük Zaferden sonra Yunanistan’a kaçmış oradan da yine Yunan parasıyla <Hakikat> adında Türkçe bir gazete çıkarark Türklüğü baltalamaya çalışmıştır.
Mustafa Behçet Ahali’sini 1920 eylülünden Sofya’ya çıkarmaya başladı. Ahali, yabancı bir ülkeden de Anadolu’nun mücadelesini, bütün gücüyle destekliyordu. Rahova Rüştiyesi müdürlüğüne getirilen Mustafa Behçet , mücadelesi uğruna bir çok defalar tutuklanmış ve Cumhuriyet döneminde yurda dönmüştür.
Benzer Konular - Milli Mücadele Döneminde
Milli Mücadele Döneminde Faaliyet Gösteren Zararlı Cemiyetler Nelerdir Tarihi Bilgiler
Milli Mücadele Döneminde Baş Gösteren Ayaklanmalar Nelerdir Tarihi Bilgiler
Milli Mücadele Döneminde Çıkarılan Gazeteler Nelerdir Tarihi Bilgiler
Milli Mücadele Döneminde Roman Ve Hikaye Masallar-Hikayeler-Destanlar
Milli Mücadele Döneminde Yapılan Savaşlar Nelerdir Tarihi Bilgiler