ETKİN ve KALICI TEDAVİ TÖNTEMİ; BİRLEŞİK TEDAVİ SİSTEMİ
Ruhsal hastalıkların tedavisinde bakış açılarına göre çeşitli metotlar vardır. Bunlardan en önemli ikisi ilaç tedavisi ve psikoterapidir. Bu tedavilerin her ikisinin de aynı kişi yani bir psikiyatr tarafından yapılmasına da birleşik tedavi adı verilir. İlaç tedavisi ancak bu konuda uzmanlaşmış olan bir psikiyatr tarafından yapılabilir.
Psikolog ilaç tedavisi öneremez ve reçete edemez. Hastalık yoktur ama hasta vardır ve hiçbir hasta birbirine benzemez. Nasıl pek çok kitap var ama hiç birisi aynı değilse ruhsal hastalıklarda öyledir. Şu hastalıkta şu ilaç kullanılır diye bir şey yoktur. Aynı hastalığın bir döneminde kişiye iyi gelen bir ilaç başka bir dönemde kişiyi hasta edebilir, kullanılması tıbbi hatadır. İlaç tedavisi gitarın tellerini akort etmeye benzer. Sürekli aynı ilacın kullanılması ve psikiyatra gitmeden reçete tekrarı kişiye zarar verir veya maksimum faydayı sağlamaz. O yüzden hastalığın çeşidine göre düzenli kontrol muayeneleri gerekir. İlaçların kişiye özel olarak şahsileştirilmesi gerekir.
İlaçlar genelde kalıcı tedavi etmezler çünkü kullanıldığı sürece iş görür, bırakınca hastalık tekrarlar ve psikolojik tamirat yapmazlar. Arabaya konulan benin gibidir. O yüzden ömür boyu genelde ilaç kullanması zorunlu hale gelebilir. Psikoterapi kişinin söz ile ilişkisel bir boyut kurularak tedavi edilmesi olup ilaca göre kalıcı tedavi etme şansı daha yüksektir. Psikoterapinin iş görmesi için kişinin klinik psikolog, psikolojik danışman veya psikiyatr olsa bile özel bir eğitimden geçmesi gereklidir. Bu eğitimler genelde üniversite dışında, ücretli ve özel bir tarzda elde edilebilir olduğundan dolayı devam edilmesi zordur. Benim de tedavi edici bir yöntem olarak kullandığım sistemde psikanalitik veya dinamik terapist olabilmek için, genelde 4-5 yıl süren analizden geçmek yani önce danışan olarak kendimiz bir terapiste giderek zorluklarımızdan arınmak durumundayız.
Daha sonra 4-5 yıl süren süpervizyon yani tecrübeli terapistlere gördüğümüz danışanları götürerek geri bildirim almak durumundayız. Son olarak ta süpervizyon esnasında veya daha öncesinde bu terapi metodu ile alakalı bütün kuramsal bilgiyi öğrenmek zorundayız. Yani bu insanın bir 10 yılını almakta ve durmak olmamak üzere süreci okumalarla takip etmek durumundasınız ki yaptığınız çalışma insanlara faydalı olsun.
Hastanın kural olarak ilk önce bir psikiyatra gitmesi, psikiyatrında bu kişinin ilaçla mı yoksa psikoterapiylemi düzelebileceğini anlaması ve kişiye anlatması gereklidir. Çünkü bazı rahatsızlıklar sadece ilaçla düzelebilirken bazıları da ilaca dirençli olacaktır. Bir psikiyatr bu ayrımı yapabilecek donanıma sahip olmalıdır. Hastaya bunu anlatarak onun tercihi de sorulmalıdır. Alanında yetişmemiş uzmanlar çok can yakarlar ve zaman kaybına neden olurlar. Direk psikolog ile girilen çalışmalar istenilen sonuca ulaşmayabilmektedir. Diğer taraftan yıllarca ilaçlara ve psikiyatrlara mahkum kalan ama bir arpa boyu yol alamayan ama psikoterapi ile kendisine ne olduğunu anlayarak kalıcı tedavi olan danışanlarım oldu. Burada esas olan hastaya veya danışana zarar vermemektir. Eğer danışan veya hasta bizim yardımcı olamayacağımız bir tarzda ise başka bir psikoterapiste veya psikiyatra yönlendirmek en iyisidir. Çünkü onun son şansı biz olabiliriz.
Psikiyatr & Psikoterapist Yrd.doç.dr. Orhan Çelik