Aşgabat. Parahat-8-de gurlan täze metjit. 2018-nji ıylyň sentıabr aıynda düşürilen surat.
Türkmen häkimiıetleri dine uııanlaryň ıaşlaryň hasabyna aşa köpelmeginiň öňüni almak ugrundaky tagallalaryny güıçlendirilıäne meňzeıär.
Aşgabatda şäherinde soňky iki hepdäniň dowamynda metjitlerde juma namazyna goşulıan ıetginjekleri metjitden kowmak güıçlendi diıip, Azatlygyň ıerli habarçysy habar berıär.
Bu maglumat ıerli häkimiıetleriň Idris baba medressesine zyıarat edıän ıaşaıjylardan biynjalyk bolup başlan wagtyna gabat geldi.
“Mekdep okuwçylarynyň okuw wagtynda metjide namaz okamaga gitmegi öňdenem halanmaıardy, ıöne beıle berk gadaganlyk ıokdy. Soňky on-on bäş günde metjide juma namazyna baran oglanlary namaz okamaga goıbermeıärler, “siziň din bilen näme işiňiz bar, baryň, gidiň-de okuwyňyzy okaň” diıip, raıat eşikli adamlar ıaş oglanlary metjitden kowıarlar” diıip, namaza goıberilmedik oglanlaryň ene-atalary Azatlygyň habarçysyna gürrüň berdiler.
Olaryň sözlerine görä, şeıle ıagdaı Aşgabadyň Ärtogrul Gazy, Azady adyndaky metijitlerinde, golaıda bina edilen Omar metjidinde hem dowam edıär.Mundan başga, metjide namaz okamaga barıan mekdep okuwçylarynyň atlaryny, adreslerini anyklap, etrap bilim bölümleriniň, güıç gurluşlarynyň işgärlerio glanlaryň okaıan mekdeplerine gelip, mekdep ıolbaşçylary, mugallymlar bilen hem gürrüň geçirıärler.
“Bu gürrüňçilige ene-atalar hem çagyrylıar we esasy edilıän talap mekdep okuwçylarynyň metjide goıberilmezligi bolup durıar” diıip, Azatlygyň habarçysy bilen gürleşen magaryf işgärleriniň biri aıtdy.
Türkmenistanda mekdep okuwçylarynyň metjitlerde okalıan juma namazyna köpçülikleıin goşulyp başlamagy garaşsyzlyk ıyllarynyň başyndan başlandy we häkimiıetler bu täzelige turuwbaşdan garşy boldular.
Bu garşylyk häkimiıetleriň metjitleriň ıanynda açylan we ıaşlara dini sowat bermegi maksat edinen medresleriň ıapylmagyna alyp geldi.
Şeıle-de, Türkmen döwlet uniwersitetinde açylan Ylahyıet fakulteti we Ylahyıet liseıi ıaşlaryň dini bilim almagyna garşy girizilen gadagançylygyň pidasy boldy. İogsa bu fakultetiň we liseıiň okuw we beıleki desgalary türk firmalarynyň haıyr-sahawat üçin geçiren 90 million çemesi dollarynabina edilipdi diıip, Azatlygyň habarçysy bilen anonim şertde gürleşen synçy aıtdy.
İerli synçylaryň köpüsiniň pikiriçe, türkmen häkimiıetleri bir tarapdan ymamlara aılyk berip, haj zyıaratyny amala aşyrjaklaryň belli bir bölegini mugt uçar bilen üpjün edıär, ikinji tarapdan dine we ozaldan gelıän däp-dessurlara uııanlara garşy dürli çäklendirmeleri girizıär.
“Bir görseň, ıaşlaryň ellerine dakan alajalaryny gopardyp ıörler, birdenem “seniň alajaň ıok welin, wahhabist bolaıma?” diıip, oglanlary heläk edıärler” diıip, adynyň aıdylmazlygyny soran ıerli synçy aıtdy.
“Alaja dakynmaıan ıaşlardan müňkür bolunmagynyň sebäbi, wahhabistler alajany ykrar etmeıär - diıip, synçy gürrüňini dowam etdi. – İurtda durmuş-ıaşaıyş şertleriniň yzygiderli agyrlaşmagy, işini ıitirıänleriň, türmä düşıänleriň, çäresiz, mätäç adamlaryň ıyl-ıyldan köpelmegi dinden, köne tümmeklerden hemaıat gözleıänleriň aşa köpelmegine getirdi, bu ıerde döwletiň gadaganlyklaryndan peıda bolmasa gerek” diıip, synçy öz pikirini aıtdy.
Şu aralykda Azatlygyň Lebap welaıatyndaky habarçysy Halaç etrabynyň häkimiıetleriniň Gyzylaıak obasynda ıerleşıän gadymy medressä, Idris baba zyıarat edıän adamlardan biynjalyk bolup başlandygyny habar berdi.
“Häkimiıetler, hususan-da, ıaşlary din bilen baglanyşykly ıerlerden uzakda saklamagy maslahat berıärler” diıip, Azatlygyň habarçysy bilen gürleşen ıerli ıaşaıjy aıtdy.
Idris baba medressesi türkmenleriň klassyk şahyry Magtymguly Pyragynyň hem okan ıeri bolup, döwlet tarapyndan hem goralyp saklanıar. İöne ıerli ıaşaıjylar häkimiıetleriň bu taryhy ıadygärligiň abat saklanmagy üçin ıeterlik tagalla etmeıändigini, ıerli ilatyň bu ugurda edıän tagallalaryny hem kän oňlamaıandygyny habar berıärler.
Türkmenistan din azatlygy boıunça aıratyn alada döredıän ıurtlaryň arasynda galıar