Çalışıyorlar ama aslında onlar yok!
Kayıt dışı istihdam, son yıllardaki düzenlemelerle önemli ölçüde düşse de hâlâ büyük bir sorun. Kayıt dışılık oranı bugün yüzde 34 seviyesinde. Bu, yaklaşık 10 milyon kişinin hâlâ bir sosyal güvenlik kuruluşuna bağlı olmadan çalıştığını gösteriyor. Kayıt dışı istihdam en çok kadınları vuruyor. Neredeyse çalışan her iki kadından biri resmi kayıtlarda yok. 25 Ekim 2016 Salı 12:52
KAYIT DIŞI İSTİHDAM EN ÇOK KADINLARI VURUYOR
Güvencesiz istihdam en çok kadınları vuruyor. Çalışan kadınların yüzde 46’ya yakını resmi kayıtlarda yok. Yani, neredeyse çalışan her iki kadından biri kayıt dışı. Ne sigortaları, ne emeklilikleri var. Erkeklerde bu oran yüzde 29 seviyesinde. Kadınların en çok güvencesiz çalıştığı alan tarım.Tarımda kayıtlı çalışan kadın bulmak neredeyse imkânsız, her 100 kadından 94’ü kayıt dışı.
"ERKEK SİGORTALI OLSUN DA, KADIN OLMASA DA OLUR"
Kocaeli Üniverstesi Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Öğretim Üyesi Doç. Dr. Aziz Çelik’e göre iş gücü piyasasında kırılgan katmanlar var. Kadınlar, gençler ve göçmelerin daha mağdur olduğunu söyleyen Çelik, "Bunlar özel olarak korunması gerekenler arasında. Kadınlar iş gücü piyasasına girmek ve çıkmak konusunda daha esnek kabul ediliyor. Erkek geliri sağlayan, kadın yan geliri sağlayan olarak görülüyor. Erkek sigortalı olduğunda kadın olmasa da olur gibi bir fikir var" diye konuşuyor.
İŞTEN ÇIKARMALARDA LİSTE BAŞILAR
Kayıt dışı istihdamdakilerin kazandığı ücretlerle ilgili bir veri yok. Ancak Çelik’e göre çoğu zaman asgari ücretin altında kazandıklarını söylemek mümkün: "Kayıt dışılığın nedenlerinden biri, iş veren için ücret maaliyeti. Vergi ve sigortasını ödeyecek durumda olsa bu yola başvurmaz." Ayrıca kayıt dışı istihdam da çalışmak zorunda olanlar, tazminat hakları da olmadığı için işten çıkarılmalarda hep listenin başındalar.
"ALINMASI GEREKEN ÇOK YOL VAR"
"Ücretlerin bankaya yatırılması konusunda getirilen yükümlülükler kayıt dışılığı önemli ölçüde düşürdü. İdari tedbirler ve ekonomik dönüşümle kayıt dışılığı azaltmak mümkün. Ayrıca sendikalar kayıt dışılığı önlemede önemli bir aktör. Ancak çok düşük sendikalaşma oranı var. Özel sektörde yüzde 4 civarında. Denetimde de yetersizlikler oluyor. Sigortasız çalıştırmanın, çeşitli cezaları var. Cezalar konusunda sık sık çıkarılan vergi uzlaşmaları, affedilmeler de kayıtlılık meselesini olumsuz etkiliyor."
Kayıt dışı istihdamda bir de göz ardı edilen kısmi kayıt dışılık var. Çalışanların sosyal güvenlik kurumuna hiç bildirilmemesi dışında kısmi kayıt dışılıkta da çalışanın çalışma gün sayıları eksik bildirililiyor, ücretleri var olandan az gösteriliyor ve geri kalanı elden veriliyor.
Umay Aktaş Salman, Sevda Öztürk, Sibel Denizmen - Aljazeera Türk