Açık Erişim ve DSpace Kurumsal Arşiv Yazılımı - PDF
Download "Açık Erişim ve DSpace Kurumsal Arşiv Yazılımı"
1 Açık Erişim ve DSpace Kurumsal Arşiv Yazılımı Sönmez ÇELİK (Doğuş Üniversitesi) Gültekin GÜRDAL (İYTE) Dr. Burcu KETEN (ODTÜ) Levent KUTLUTÜRK (Yaşar Üniversitesi) Ata TÜRKFİDANI (Yaşar Üniversitesi) :: Yazarlar ANKOS AEKA Grubu Üyesidir :: Akademik Bilişim 2013 Konferansı Akdeniz Üniversitesi Enformatik Bölüm Başkanlığı Ocak 2013, Antalya
2 Sunum Başlıkları ANKOS AEKA Çalışma Grubu Açık Erişim Hareketi Bilimsel Yayınlara Erişim Açık Erişimli Yayın Yapmanın Yolları Akademik İletişim Ağı Yayıncılık Modelleri Kurumsal Arşivler DSpace Değerlendirme
3 AEKA Çalışma Grubu ANKOS Açık Erişim ve Kurumsal Arşivler Çalışma Grubu nun amacı: Açık Erişim hareketinin özümsenmesine öncülük etmek Açık Erişim ve Kurumsal Arşivler konusunda yapılan çalışmalar konusunda bilgi profesyonellerini ve kamuoyunu bilgilendirmek Açık Erişim bilincinin akademik kurumlar arasında yayılmasına ve uygulamaların gerçekleştirilmesine aracılık etmek Akademik kurumlarda Kurumsal Arşivlerin oluşturulması için yöntem göstermek Çalışmaların eşgüdüm içerisinde sürdürülebilesi için işbirliğine gitmek Eğitici ve yardımcı dokümanları web sitesinde bulundurmak ve bunların güncel ve güvenilir olmasını sağlamak
4 Açık Erişim Hareketi Akademik camiada ortak çıkarların yaratılması amacıyla bilginin paylaşılmasına armağan edilmiş toplumsal bir harekettir.
5 Açık Erişim Bilimsel literatürün İnternet aracıyla finansal, yasal ve teknik bariyerler olmaksızın, erişilebilir, okunabilir, kaydedilebilir, kopyalanabilir, yazdırılabilir, taranabilir, dizinlenebilir, tam metne bağlantı verilebilir, yazılıma veri olarak aktarılabilir ve her türlü yasal amaç için kullanılabilir biçimde kamuya ücretsiz açık olmasıdır.
6 Bilimsel Yayınlara Erişim Bilimsel yayınların çoğunun abonelik sistemi ile sağlanıyor olması bu değerli yayınlara erişimde önemli bir engeldir Araştırmacılar çalışma yaptığı konudaki yayınların önemli bir kısmına erişememektedir Bilimsel iletişim ağı zayıflamakta, araştırmacıların ve bağlı olduğu kurumların yaptığı araştırma sonuçlarının etkisi zayıf kalmaktadır Access
7 Açık Erişimli Yayın Yapma Araştırma sonuçlarına özgürce erişim sağlamanın, yani açık erişimli yayın yapmanın iki temel yolu vardır: 1) Altın Yol: Çalışmaların, hakem değerlendirmelerinin yapıldığı, editör kurullarına sahip ve nitelik olarak ticari dergilerle karşılaştırılabilecek dergilerde ücretsiz olarak yayımlandığı seçenektir. 1) Yeşil Yol: Yazarların açık erişimli veya ticari dergilerde yayımlanan çalışmalarının birer kopyasını kurumsal arşivlerde sakladığı seçenektir.
8 Akademik İletişim Ağı Bilimsel araştırma sonuçlarının kayda geçirilmesi Araştırma kalitesinin ve değerinin kanıtlanması Araştırma sonuçlarından bilim dünyasının haberdar edilmesi Bilimsel bilginin ileride de kullanılabilmesi için saklanması
9 Yayıncılık Modelleri Basılı ve elektronik yayıncılık Yayıncıların tekelci tutumları Yayın fiyatları Klasik yayıncılık modeli ekonomik değil Bilgiye erişimin önünde önemli bir engel Kütüphaneler yayınlar için yüksek ücret ödüyor Çözüm nedir?
10 Kurumsal Arşivler Akademik bir kurumun entelektüel birikimini uygun ortamlarda bir araya toplayan, saklayan, koruyan, dizinleyen, yayınlayan ve engelsiz erişimini sağlayan hizmetler bütünüdür.
11 Kurumsal Arşivin Yararları Kurumsal Yararları: Her türlü faaliyetin bilimsel, toplumsal ve ekonomik ilişkisini ortaya koyarak kurumun değerini artırır. Görünürlüğü ve saygınlığı artırır. Çeşitli tanıtım ve araştırma sonuçlarına erişim sınırlamasını ortadan kaldırır. Araştırma sonuçlarının temininde ücret ödemeyi önler. Bireysel Yararları: İnternet sayesinde araştırma sonuçlarına ücretsiz ve hızlı erişim sağlar. Bilgi kaynaklarının daha geniş kitlelere ulaşmasını sağlayarak araştırmanın etkisini artırır. Bilgi kaynaklarının başka araştırmalara temel oluşturmasına aracılık eder. Araştırmaların tekrarını önler.
12 Kurumsal Arşivlerde Paylaşım Kurumsal arşivler aracılığıyla araştırmacıların: Makale, kitap, bildiri, sunum gibi çalışmaları aranır, depolanır, düzenlenir, dipnot verilir, atıf yapılır, arşivlenir ve diğer araştırmacılarla paylaşılır. Entelektüel kariyerleri gelişir. Yayınları hak ettiği değeri bulur.
13 Dünyada Kurumsal Arşivler Ülke Adet Amerika 398 İngiltere 209 Almanya 165 Japonya 130 İspanya 97 Polonya 75 Fransa 70 İtalya 70 Brezilya 64 Kanada 58 Tayvan 58 Türkiye 12 Diğer 847 Toplam 2253
15 DSpace Dijital içeriğin: Yönetimi Erişimi Koruması Paylaşımı
16 Neden DSpace? Dünya çapında kullanıcı topluluğu ve geliştiricilerine sahiptir Ücretsiz, açık kaynak kodlu bir yazılımdır Kurum ihtiyaçlarına göre tamamen özelleştirilebilir Eğitim, kamu, özel ve ticari kuruluşlar tarafından kullanılır Her türlü dijital içeriği muhafaza eder, yönetir ve erişime sunar Verileri uluslararası Dublin Core standartlarında tutar OpenAIRE uyumludur
17 DSpace Kullanıcıları
18 Bir Bakışta DSpace
19 DSpace in Özelikleri Adresi Amacı DSpace, kurum bünyesinde üretilen entelektüel çıktıları tutmak, depolamak, dizinlemek, korumak, saklamak, tekrar yaymak amacıyla geliştirilmiş bir kurumsal arşiv sistemidir Özellikleri Tüm içerik (word, ppt, pdf, video gibi) türlerini kabul eder Dublin Core üst veri standartlarını kullanır Özelleştirilebilir web ara yüzünü destekler OAI (Açık Arşivler Girişimi) uyumludur Ekleme / çıkarma yeteneği vardır Onaylama, düzeltme, ret veya yazara dönülerek işlemi azaltma yoluyla içeriği oluşturma seçeneklerine sahip iş akışı özelliği vardır Lucene arama motoru ile üst verilerde ve tam metinde arama imkanı verir Tek merkezli olmayan sunuş işlemi sağlar Java API (Uygulama Geliştirme Arayüzü) aracılığıyla geliştirilebilir PostgreSQL, Oracle veya MySQL veri tabanlarını kullanır Çoklu dil desteği vardır RSS desteği vardır OpenAIRE uyumludur Destek https://wiki.duraspace.org/display/dspace/ Home Kullanıcılar Repository-List.html
22 DSpace e Veri Girişi
23 DSpace de Arama Seçenekleri DSpace Lucene arama motorunu kullanır ve çok yönlü arama desteği için de Apache Solr fonksiyonel listeleme özelliği sunar. DSpace de aramalar için Basit, Gelişmiş, Listeleme olmak üzere üç seçenek vardır:
24 DSpace de Arama Sonucu
25 DSpace de Kayıt Detayı
26 DSpace de İçerik Görüntüsü
27 DSpace de Kayıt Detayı
28 DSpace de Raporlama - Yazar
29 DSpace de Raporlama - Yönetici
30 Değerlendirme İnternet dünya çapında bilgiye erişimde radikal değişikliklerin yaşanmasını sağlamıştır. Web ortamının bilimsel bilgiyle güçlendirilmesi gerekir. Bilgiye erişimde engellerin kaldırılması araştırmaların hızlanmasını, eğitimin gelişmesini, bilginin kullanışlı hale gelmesini sağlar. DSpace uluslararası düzeyde kullanılmaktadır ve kurumsal arşivler için uygun bir sistemdir. Kamu kaynaklarıyla üretilen bilginin herkese açık olması gerekir. Açık erişimin kurumsal arşivler aracılığıyla desteklenmesi ve bilgiye özgürce erişim için akademik kurumların, kütüphanelerin, dergi editörlerinin, yayıncıların, vakıfların, aydınların, meslek örgütlerinin ve bilim insanlarının desteği çok önemlidir.
31 Bilgiye Erişimde Özgürlük
32 Açık Erişim ve DSpace Kurumsal Arşiv Yazılımı Sönmez ÇELİK (Doğuş Üniversitesi) Gültekin GÜRDAL (İYTE) Dr. Burcu KETEN (ODTÜ) Levent KUTLUTÜRK (Yaşar Üniversitesi) Ata TÜRKFİDANI (Yaşar Üniversitesi) :: Yazarlar ANKOS AEKA Grubu Üyesidir :: Akademik Bilişim 2013 Konferansı Akdeniz Üniversitesi Enformatik Bölüm Başkanlığı Ocak 2013, Antalya
DSpace Kurumsal Arşiv Sisteminin Kurulması ve Uygulanması HAZIRLAYANLAR: ANKOS AEKA Grubu Üyeleri: Sönmez ÇELİK (Doğuş Üniversitesi) Gültekin GÜRDAL (İYTE) Burcu KETEN (ODTÜ) Levent KUTLUTÜRK (Yaşar Üniversitesi)
Akademik Bilişim 2013 XV. Akademik Bilişim Konferansı Bildirileri Gültekin Gürdal 1, Ata Türkfidanı 2, Burcu Keten 3, İlkay Holt 4, Sönmez Çelik 5 1 İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü, Kütüphane ve Dokümantasyon
YÖK ULUSAL AKADEMİK ARŞİV PROJESİ EĞİTİM SEMİNERİ AÇIK ERİŞİM STANDARTLARI VE DSPACE YAZILIMI
YÖK ULUSAL AKADEMİK ARŞİV PROJESİ EĞİTİM SEMİNERİ AÇIK ERİŞİM STANDARTLARI VE DSPACE YAZILIMI Sönmez ÇELİK Doğuş Üniversitesi Kütüphane ve Dokümantasyon Merkezi Müdürü scelik@dogus.edu.tr; snmzclk@gmail.com