Dubai Bölgesel Finans Merkezi
Dubai, uluslararası bir finans merkezi olmak için çeşitli girişimlerde bulunmaktadır. Dubai modeli, yapılması gerekenler konusunda önemli ve çok yeni bir örnektir. Dubai, Birleşik Arap Emirliği’ni (BAE) oluşturan yedi emirlikten biridir. Abu Dabi’den sonra ikinci büyük emirliktir. Şehirde öncelikle Dubai International Financial Center (DIFC) adıyla bir bina kurulmuş ve finansal serbest bölge olarak ilan edilmiştir. DIFC, 20 Eylül 2004’te tam olarak faaliyete geçmiş olup altı ana sektörü çekmeyi hedeflemektedir. Bunlar;
Bankacılık (yatırım bankacılığı, kurumsal ve özel bankacılık)
Sermaye Piyasası (hisse senedi, borçlanma senetleri, türev ürünler, emtia)
Varlık Yönetimi (yatırım fonlarının kuruluşu, yönetimi)
Operasyonel Destek Faaliyetleri
DIFC‘nin sorumlulukları şunlardır;
Genel strateji ve geliştirilmesini sağlama
Sürece dâhil olmak isteyenlerin başvurusunu değerlendirme
Yetki belgesini verme
Her aşamada rehberlik ve destek sağlamaktır.
Bu sektörlerde faaliyet gösteren kuruluşlar DIFC’de faaliyet göstermek için faaliyet belgesi (lisans) almak durumundadırlar. DIFC’de faaliyet gösteren şirketlere sunulan avantajları sıralamak gerekirse;
Her tür kazanç üzerinden sıfır vergi
%100 yabancı ortaklığına izin
Döviz işlemleri ve sermaye hareketlerinde tam serbesti
Operasyonel destek (bürokratik kolaylık ve altyapı desteği)
DIFC ile beraber, DIFC’de geçerli olacak yasal mevzuat yeni baştan oluşturulmuş ve bu merkezdeki faaliyetleri denetleyecek olan merkezi otorite kurulmuştur. Dubai Financial Services Authority (DFSA), dünya finans merkezlerinin mevzuatını inceleyerek yeni bir hukuki altyapı oluşturmuştur. Yeni mevzuat İngilizce olarak hazırlanmıştır. DIFC ’deki finansal faaliyetler DFSA’nın denetim ve gözetimine tabi olacaktır. DFSA, DIFC ile aynı tarihte, 20 Eylül 2004’te tam olarak faaliyete geçmiştir. DIFC içindeki en önemli kurumlardan biri de Dubai International Financial Exchange (DIFX)’dir. “DIFX Vizyonu” adıyla belirginleştirilmeye çalışılmıştır. Uluslararası bir borsa olmak ve tüm finansal ürünlerin işlem görmesini sağlamaktır.
DIFX’te işlem görmesi planlanan ürünler;
Yatırım Fonları ve Ortaklıkları,
İslami Finans Ürünleri,
Alternatif Risk Ürünleridir.
DIFC’nin genel yönetimi ve denetimi Dubai International Financial Centre Authority (DIFCA) tarafından yürütülmektedir. DFSA finansal iş ve işlemlerin düzenli ve güvenli yürütülmesinden sorumlu iken, DIFC Denetim Otoritesi bunun dışında kalan, şirketler hukuku, ticaret hukuku, iş kanunu, gayrimenkul hukuku gibi konularda düzenleme ve denetim yetkisine sahiptir.
DIFC’de faaliyet göstermek isteyen kuruluşlar faaliyet belgesi (lisans) almak için DIFC Authority’ye başvurmaktadırlar. DIFC Authority, başvuru sahibinin işlemlerinden sorumlu olan bir yetkilisini atamaktadır. Bu yetkili, başvuran şirketin ilgili lisansları almasından, iş planının geliştirilmesinden, teknolojik altyapısının kurulmasına kadar hemen her konuda şirkete yardımcı olmaktadır.
Dubai bir finansal serbest bölge kurmuştur (DIFC). Öncelikle, bu serbest bölgede geçerli olacak yeni bir yasal altyapı oluşturulmuştur. Bunun için uluslararası uzman ve danışmanlardan oluşan bir ekip kurulmuş, ABD, İngiltere, Hong Kong vb. ülkelerin finans mevzuatı incelenmiştir. İncelemenin ardından, ortak iyi noktaları birleştiren bir yasal çerçeve oluşturulmuştur. Yasal çerçevenin belirlenmesinin ardından yeni düzenleyici kurumlar oluşturulmuştur. Kurumlardan biri, kurulan serbest bölgenin genelindeki işlemlerden sorumlu iken (DIFCA), bir diğeri bölgedeki finansal faaliyetlerden sorumlu olmuştur (DFSA). Serbest bölgede kurulan borsanın (DIFX) başkanlığına İsveç merkezli OMX borsa grubunun eski başkanı getirilmiştir. Bu atama, uluslararası bir finans merkezi olma yolunda önemli bir gösterge olmuştur.
Bölgedeki işlemler tamamen vergiden muaf tutulmuştur. Aktif bir tanıtım ve pazarlama stratejisi ile Londra, New York, Zürih gibi merkezlerdeki kurumların DIFC ’de şube açmaları sağlanmıştır. Bölgede faaliyet gösteren finansal kurum sayısı hızla artmış olsa da, borsanın işlem hacmi ile kote olan şirket ve menkul kıymet sayısı henüz arzu edilen seviyeye gelememiştir.
Açıklamalardan da anlaşılacağı üzere Dubai’de kurulmuş olan finans merkezi bir küme yapılanmasından ziyade serbest bölge yapısı ile küme modeli arasında bir yapıdır.
Öncelikle belirtmek gerekir ki Dubai bir serbest finans alanı olma yolunda İstanbul için önemli bir örnek teşkil etmektedir. Bilhassa kendine özgü hukuksal altyapı oluşturulması adına incelenmesi ve altyapı konusunda örnek alınması gereken bir finansal merkezdir.
Dubai’nin Finans Merkezi Olarak Tarihsel Gelişimi
Dubai International Financial Center (DIFC) 20 Eylül 2004’te faaliyete geçmiştir. DIFC’in en büyük özelliği kendi kendine tarihsel bir oluşumla meydana gelmemiş, tamamen Dubai Veliahttı, Şeyh Muhammed Raşit El Maktum’un vizyoner liderlik çabaları ile yeni baştan bir şehir kurulmuş ve bir finansal merkez durumuna getirilmiştir. DIFC’nin tanıtılması için çok üst düzey imaj çalışmaları yürütülmüş ve sektörün seçkin liderleri DIFC için transfer edilmiştir. Bölgede bir merkez konumuna gelmiş olan DIFC çok yeni bir finansal merkezdir, gelişimi ve olgunluk düzeyine ulaşması zaman alacaktır.