SOSYAL SİGORTALAR KURUMU BAŞKANLIĞI ASGARİ İŞÇİLİK TESPİT KOMİSYONUNUN ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK
Resmi Gazete Tarihi: 29.03.2005 Salı Sayı: 25770 (Asıl)
Madde 1 - Bu Yönetmeliğin amacı, Asgari İşçilik Tespit Komisyonunun oluşturulmasını, çalışma usul ve esaslarını, işin yürütümü için gerekli olan asgari işçilik miktarının tespitinde ve Kuruma yeterli işçilik bildirilmiş olup olmadığının araştırılmasında dikkate alınacak asgari işçilik oranlarının tespitini, belirlenen oranlara vaki itirazların incelenmesini, Yönetim Kurulunda temsil edilen işçi ve işveren konfederasyonlarınca görevlendirilecek teknik elemanlara Kurumca ek ödeme yapılması ile ilgili hususları düzenlemektir.
Madde 2 - Bu Yönetmelik, Asgari İşçilik Tespit Komisyonu üyelerinin nitelikleri, görevlendirilmeleri, sorumlulukları ile çalışma usul ve esaslarını kapsar.
Madde 3 - Bu Yönetmelik, 17/7/1964 tarihli 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun değişik 79 uncu maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Kanun: 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununu,
Ünite: Sigorta müdürlükleri ile sigorta il müdürlüklerini,
İşveren : Kanunun 2 nci maddesinde belirtilen sigortalıları çalıştıran gerçek veya tüzel kişileri,
Aracı: Bir işte veya bir işin bölüm veya eklentilerinde işverenden iş alan ve kendi adına sigortalı çalıştıran üçüncü kişiyi,
Komisyon: Asgari İşçilik Tespit Komisyonunu,
Başkan: Asgari İşçilik Tespit Komisyonu Başkanını,
Üye: Kurumca ve Kurum Yönetim Kurulunda temsil edilen işçi ve işveren konfederasyonlarınca görevlendirilen asıl ve yedek teknik elemanları,
Dosya: Komisyonca asgari işçilik oranı tespit edilecek işe ait gerekli belgelerin tümünü,
İstihkak: Yapılan işe karşılık, katma değer vergisi (KDV) hariç, malzeme fiyat farkı ve akreditif bedeli dahil olmak üzere idarece işverene ödenmesi gereken toplam tutarı,
Maliyet: Yapılan işin veya üretimin toplam parasal değerini,
Malzeme: Yapılan işte kullanılan ve istihkak tutarı ile maliyet bedeli içindeki maddeyi,
Salt İşçilik: Üretimde kullanılan malzemenin tamamı ile alet ve edevatın idarece verilmesi halinde kullanılan işçiliği,
Fiyat Analizi: İnşaata ait imalatların birim maliyetlerinin; işçilik, malzeme, taşıt, makine ve ekipman olarak miktar ve tutarları saptanarak fiyatlandırılması işlemini,
Fiyat Zaptı: Birim fiyatlarda bulunmayan imalatlar için düzenlenen özel birim fiyatlarını,
Asgari İşçilik Oranı: İhale yoluyla yapılan işlerde istihkak tutarı, özel bina inşaatlarında ise maliyet bedeli içerisindeki asgari işçilik miktarının yüzdesini,
İtiraz: Komisyonca belirlenen orana işverenlerce yapılan itirazları,
Asgari İşçilik Tespit Komisyonunun Oluşturulması, Çalışması ve Üyelerin Özlük Hakları
Madde 5 - Komisyon, Yönetim Kurulu kararı ile, Kurum teknik elemanlarından beş kişi, Yönetim Kurulunda temsil edilen işçi ve işveren konfederasyonlarınca görevlendirilecek birer teknik elemandan olmak üzere toplam yedi asil ve yedi yedek üyeden oluşur.
Kurumca gerekli görülmesi halinde, bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde belirtilen nitelikleri taşıyacak şekilde ve aynı esaslar çerçevesinde, Yönetim Kurulu kararı ile, aralarındaki görev dağılımı da belirtilmek suretiyle birden çok komisyon kurulabilir.
Madde 6 - Kurumca ve Yönetim Kurulunda temsil edilen işçi ve işveren konfederasyonlarınca komisyonda görevlendirilecek üyelerin en az dört yıllık mühendislik, mimarlık eğitimi veren fakültelerden mezun olması ve en az beş yıllık şantiye deneyiminin yada mesleki çalışmasının bulunması zorunludur.
Komisyonda görev yapacak Kurumun asil ve asil üye sayısı kadar yedek üyeleri ile Kurum teknik elemanları arasından asil üye olarak belirlenenlerden seçilecek başkan ve yardımcısı; Kurumun Sigorta İşleri Genel Müdürlüğü Emlak Daire Başkanlığı ile Sağlık İşleri Genel Müdürlüğü İnşaat Daire Başkanlığının seçilecek üye sayısının en az iki katı kadar göstereceği adaylar arasından Yönetim Kurulu tarafından seçilerek, Sigorta Primleri Daire Başkanlığı bünyesinde 3/8/1987 tarihli ve 19537 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sosyal Sigortalar Kurumu Personel Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak görevlendirilirler. Yönetim Kurulu, birinci fıkradaki nitelikleri taşımaları kaydıyla gösterilen adaylar dışında da seçim yapabilir.
Komisyon üyeleri, gerektiğinde aynı yöntemle değiştirilebilir.
Komisyondaki Kurum üyelerinin ikisinin inşaat, birinin makine, birinin elektrik mühendisi ve birinin de mimar olması zorunludur.
Konfederasyonlarca komisyonda görevlendirilecek asil ve yedek üyelerin;
b) Taksirli suçlar hariç olmak üzere, ağır hapis veya 6 aydan fazla hapis veyahut affa uğramış olsalar bile, Devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlarla, basit ve nitelikli zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyeti kırıcı suçtan veya istimal ve istihlak kaçakçılığı hariç kaçakçılık, resmi ihale ve alım ve satımlara fesat karıştırma, Devlet sırlarını açığa vurma suçlarından dolayı hükümlü bulunmaması,
c) Bu maddenin dördüncü fıkrasında sayılan mesleklerden birine sahip olması,
Madde 7 - Komisyon, birer inşaat, elektrik ve makine mühendisi olmak kaydıyla en az beş üyenin katılımı ile ve Kurum personelinin tabi olduğu haftalık çalışma süresi ile günlük çalışma saatlerine uymak suretiyle toplanır ve çalışmalarını yürütür.
Komisyonun asil üyelerinden herhangi birinin izin, istirahat alması gibi durumlarda asil üyeler görevlerine başlayıncaya kadar görev yapmak üzere yedek üyeler başkan tarafından göreve çağrılır.
İşçi ve işveren konfederasyonlarınca görevlendirilen üyelerin mazeretsiz ve izinsiz olarak bir ayda arka arkaya iki gün veya aralıklı olarak üç gün komisyon çalışmalarına katılmaması halinde üyelikleri sona erer. Görev süreleri bu suretle sona erenlerin yerine asil üyeler görevlendirilinceye kadar yedek üyeler asıl üye olarak görev yapar.
Komisyon, gerektiğinde ilgili meslek veya kamu kuruluşlarından yazı ile görüş isteyebilir.
Komisyon çalışmalarına yardımcı olmak üzere sekreterya hizmetlerini yürütecek idari personel Kurumca görevlendirilir ve Komisyonun ihtiyaç duyacağı teknik donanım sağlanır.
Madde 8- Başkan veya başkanın olmadığı zamanlarda başkan yardımcısı, komisyonun çalışması ile sevk ve idaresinden, komisyon kararlarının noksansız ve usulüne uygun olarak düzenlenmesinden sorumludur.
Kurumca ve konfederasyonlarca görevlendirilecek üyeler, tarafsız, mesleklerinin ve komisyondaki görevlerinin gerektirdiği itibar ve güvene layık olduklarını, hizmet içinde ve dışındaki davranışları ile göstermek zorundadırlar.
Üyelerin, iş sahipleri ile ilişkilerinde, dürüstlük ve vakardan ayrılmamak şartıyla sürat, kolaylık ve nezaketle hizmet görmeleri ve hakkaniyete uygun işlem yapmaları esastır.
Üyeler, kendilerine ait veya ortağı olduğu işyerleri ile herhangi bir işyerinde çalışmaları halinde bu işyerleri işverenlerince üstlenilen işlere ilişkin veya üçüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımlarını ilgilendiren dosyalarla ilgili toplantı ve oylamalara katılamazlar.
Üyelerin görevleri nedeniyle Kurum zararına sebebiyet verdiklerinin Kurumca tespiti halinde haklarında ayrıca genel hükümler uyarınca işlem yapılır.
Konfederasyon üyelerinin özlük hakları
Madde 9 - Konfederasyonlarca komisyonda görevlendirilen teknik elemanlara, bu görevlerini yaptıkları sürece Kurum personeline ödenecek aylık ek ödeme yönergesinde belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde Kurum teknik elemanlarının yararlandığı tutarda ek ödeme yapılır. Bu üyelere Kurumca başka bir ödeme yapılmaz.
Konfederasyonlarca komisyonda görevlendirilen teknik elemanlara bu Yönetmeliğin 15 inci maddesi çerçevesinde yapılacak yerinde tespit işlemi ile ilgili görevlendirilmeleri halinde 10/2/1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanununun 8 inci ve diğer ilgili maddeleri uyarınca Kurum Yönetim Kurulunca takdir edilecek miktarlarda ödeme yapılır.
Madde 10 - Çeşitli işkollarına ait işlerin asgari işçilik oranları, Komisyonca tespit edilerek tebliğ ile Resmî Gazete’de yayımlanır.
Tebliğde oranlarla birlikte; oranın belirlenmesinde esas alınan kriterler, iş kalemleri, çalışma şekilleri ve teknolojiden faydalanma durumu gibi açıklayıcı bilgilere yer verilir.
Tebliğde asgari işçilik oranları yayımlanmamış olan işkolları
Madde 11 - Tebliğde asgari işçilik oranları yayımlanmamış olan işkolları ile ilgili olarak Kuruma yeterli işçilik bildirilmiş olup olmadığının araştırılmasına veya Sigorta Müfettişince işin yürütümü için gerekli olan asgari işçilik miktarının tespitine esas olmak üzere uygulanması gereken asgari işçilik oranının belirlenmesi amacıyla araştırma veya tespite konu işe ait son hakediş raporunun, hakediş raporu düzenlenmeyen anahtar teslimi, yap-işlet-devret veya yap-işlet suretiyle ihale edilen işler ve benzer işlerde yüklenici tarafından idareye verilen ve kabul edilen teklif, teknik doküman, analizler, maliyet bedelleri, teklif birim fiyat cetvelleri ve mahal listeleri ve benzeri. ile işe ait sözleşmenin ilgili bölümleri, diğer teknik ve mali dokümanlarının, idarece işverene malzeme verilmiş olup olmadığının, verilmiş ise verilen malzemenin cinsi, miktarı ve sözleşme yılı fiyatlarıyla toplam bedelini gösteren iş bitirme belgesinin, gerekiyorsa işin sözleşmesinin aslı veya idarece ya da aslı görülmek suretiyle Kurumca onaylı fotokopilerinin, gerekli diğer belgelerle birlikte ilgili Kurum ünitesi tarafından Komisyona intikal ettirilmek üzere Kurum Sigorta İşleri Genel Müdürlüğü Sigorta Primleri Daire Başkanlığına gönderilir.
Madde 12 - Bu Yönetmeliğin 11 inci maddesinde belirtilen belgeler dosya halinde,
b) Genel Müdürlük gelen evrak numarasını (varidesini),
d) İşverenin adı, soyadı veya ticari unvanını,
e) İşyeri sicil numarasını,
f) İşyerinde yapılan işin konusunu,
Madde 13 - Komisyona intikal eden dosya Başkan tarafından işin ağırlığına ve uzmanlık konusuna göre üyelerden birine verilir.
Dosya, öncelikle ve ivedilikle asgari işçilik oranının tespiti için gerekli belgeleri ihtiva edip etmediği açısından ön incelemeye tabi tutulur. Ön inceleme süresi 15 günden uzun olamaz.
Bu inceleme sonucunda ilave bilgi ve belgelerin teminine ihtiyaç duyulması halinde dosya, eksikliklerin giderilmesi için istenilen bilgi ve belgeler belirtilmek suretiyle Başkan ve bir üyenin imzasını taşıyan tutanak ekinde Sigorta Primleri Daire Başkanlığına iade edilir ve anılan Başkanlık tarafından da söz konusu eksikliklerin giderilmesi hususu oran tespitini isteyen ilgili Kurum ünitesine derhal yazılı olarak bildirilir.
Madde 14 - Komisyona intikal eden dosyaya ilişkin değerlendirme ve oran tespiti, aşağıdaki hususlar göz önünde bulundurularak yapılır.
a) Dosya, ilgili uzman üyelerce yapılacak inceleme sonucunda düzenlenen Asgari İşçilik Oranının Tespitine İlişkin Hesap Cetveli (Ek-1) ile birlikte Komisyonda görüşülür.
b) İlgili üyelerce, öncelikle işin isim benzerliğinden ayrı olarak, işin yapılış şekli, kullanılan makine, teknoloji ve teçhizatın durumu da dikkate alınarak inceleme yapılır. Bu inceleme neticesinde, değerlendirilmekte olan işin tebliğde aynen karşılığı mevcut ise bu oran uygulanır. İşin sadece isim benzerliğine dayalı olarak değerlendirme yapılamaz. Asgari işçilik oranının tespitinde, sözleşme yılı itibariyle hakediş tutarı esas alınır. Tenzilat, fiyat farkı ve katma değer vergisi dikkate alınmaz.
d) Yapılan işin içeriğine uygun asgari işçilik oranının tebliğde bulunmaması durumunda ise, bu defa işin bütünü ana imalat kalemlerine ayrıştırılarak, ana imalatların tebliğdeki asgari işçilik oranları tespit edilir ve ana imalatların işin bütünü içindeki ağırlığı da dikkate alınarak işin tümüne ait asgari işçilik oranı bulunur.
İşin bütününün ana imalatlara bölünmesine rağmen, ana imalatların bir bölümüne veya tümüne ait asgari işçilik oranlarının aynısının tebliğde bulunmaması durumunda, ana imalatların benzerine ait asgari işçilik oranları tebliğden bulunarak verilir. Bunun da mümkün olmaması halinde ana imalatlar, alt imalatlara bölünerek yapılan işe ait asgari işçilik oranı bulunur.
e) İdarenin kısmi malzeme vermesi halinde, malzemenin bedeli sözleşme yılı fiyatları ile tespit edilip “(Sözleşme Yılı İtibariyle Toplam İmalat Bedeli + Sözleşme Yılı İtibariyle İdarece Verilen Malzeme Bedeli / Sözleşme Yılı İtibariyle Toplam İmalat Bedeli) X Yapılan İmalatın Tebliğde Karşılığı Olan Asgari İşçilik Oranı” formülü uygulanarak, o imalata ait asgari işçilik oranı hesaplanır. Bu formülde kullanılan malzeme, yurt içinde kullanılan standart yerli malzemedir. İthal malı ve özel olarak üretilen standart dışı pahalı malzemelerde bu formül kullanılamaz.
f) İdare tarafından verilen malzemenin cinsi ve miktarı bilinmekle birlikte, bedelinin bildirilememesi halinde, idarece verilen malzemenin kullanıldığı imalatlar diğer imalatlardan ayrıştırılarak verilen malzemeye göre bu bölüme tebliğdeki veya Komisyonca önceden verilmiş benzer işe ilişkin oran ya da fiyat analizleri ve malzemenin rayiç bedeli dikkate alınarak o imalata ait asgari işçilik oranı tespit edilir.
g) Malzemenin tamamı idarece verilmekle birlikte, yapılan işte bir kısım giderlerin veya imalat sırasında kullanılan alet ve edavatın işverence karşılanması halinde, tebliğdeki benzer işler, yoksa fiyat analizleri dikkate alınır.
h) Yapılan işin hakediş raporunun olmaması ve fatura mukabili veya tek kalem şeklinde ödeme yapılmış olması halinde, o işte çalışan işçi sayısı, çalışma süresi gibi unsurlar, bunların da bilenememesi durumunda tebliğdeki benzer işe ait oranlar dikkate alınarak değerlendirme yapılır.
ı) Yap-işlet-devret veya yap-işlet modeli ile yapılan işlerde işçilik oranı, yüklenici tarafından idareye verilen ve kabul edilen teklif, teknik doküman, analizler, maliyet bedelleri, teklif birim fiyat cetvelleri ve mahal listeleri ve benzeri ile işe ait sözleşmenin ilgili bölümleri, diğer teknik ve mali dokümanlardan yararlanılmak suretiyle bu işe ait maliyetler dikkate alınarak belirlenir.
i) Hakedişte belirtilmiş olması halinde, depolanan, muhafaza altına alınan yedek ekipman, parça veya imalatta kullanılmayan malzemelerin bedeline % 4 asgari işçilik oranı uygulanır.
j) Yurtiçi veya yurtdışından temin edilen teknolojik malzemenin montajının yapılması durumunda, montaj işçiliğinin tespitinde, fiyat analizleri, montaj sırasında sarf edilen yardımcı montaj malzemeleri ve montajda kullanılan makine ve ekipmanlar dikkate alınarak hesaplama yapılır.
k) İşin yapımında kullanılacak makinelerin, idare tarafından işverene verilmesi halinde;
1) Makineler için işverence idareye kira ödeniyorsa, yapılan işin makinelerinin müteahhitçe karşılandığı dikkate alınarak değerlendirme yapılır.
3) Makineler için kira ödenmeyip, makinelerin bakım ve onarımını gerektirecek herhangi bir gider de yapılmaması halinde, işin asgari işçilik oranı, kullanılan malzemeler dikkate alınarak veya salt işçilik olup olmadığına bakılarak tespit olunur.
l) Yapılan işin bünyesinde nakliye ayrı bir kalem olarak gösterilmiş ise, bu durum ayrıca değerlendirilir ve başka bir kalem bünyesine dahil edilmez.
m) Yapılan iş, birden fazla işkolunu içeriyorsa, her bir işin ağırlığı ve tebliğdeki asgari işçilik oranları ayrı ayrı dikkate alınarak hesaplama yapılır.
n) Komisyonca yapılan hesaplama sonucunda asgari işçilik oranının küsüratlı çıkması halinde, tam sayıdan sonra gelen küsuratın iki rakamı da dikkate alınır.
o) Hakedişte olmayan bir iş kalemi yaratılamaz, olan bir kalem yok sayılamaz veya başka bir kalem bünyesine dahil edilemez.
p) Paket veya bir bütün olarak getirilip, yalnızca montajı yapılan makine, ekipman ve gruplarda, varsa idarenin analizleri veya teklif sırasında verilen analizler, montaj sırasında sarf edilen yardımcı montaj malzemeleri ve montajda kullanılan makine ve ekipmanlar, yok ise Bayındırlık ve İskan Bakanlığı analizleri esas alınarak montaj işçilik oranları bulunur.
Madde 15 - Henüz devam etmekte olan veya tamamlanmış işlerle ilgili komisyonca asgari işçilik oranı hakkında karar verilebilmesi için, işin yapıldığı yerin görülmesi gerektiği durumlarda, Komisyonca alınacak karar gereğince gerekçesi yazılı olarak belirtilmek suretiyle Komisyonca belirlenen üyeler Sigorta Primleri Daire Başkanlığının oluru ile işyerine giderek yerinde tespit yaparlar.
Henüz devam etmekte olan işlerle ilgili yerinde tespit işverenin talep etmesi halinde yapılabilir.
Bu inceleme sırasında yapılacak tespitler, varsa işveren veya vekili ile idarenin yetkili personelinin imzası da alınarak tutanağa kaydedilir.
Madde 16 - Asgari işçilik oranının tespit işlemi, dosyanın eksiksiz olarak Komisyona tesliminden itibaren en geç bir ay içinde tamamlanır.
Asgari işçilik oranının tespitine ilişkin olarak Asgari İşçilik Komisyonu Kararı
(Ek-2) düzenlenir ve bu karar üyelerce imzalanır.
Komisyon kararları toplantıya katılan üyelerin salt çoğunluğu ile alınır. Oylarda eşitlik halinde, Başkanın bulunduğu taraf çoğunlukta sayılır. Üyeler, kararlarında çekimser oy kullanamaz. Çoğunluk kararına karşı olan üye, karşı oy gerekçelerini karara yazarak imzalar.
Üyeler, toplantı sonucunda alınan kararlar hakkında işverenlere veya üçüncü şahıslara bilgi veremezler.
Komisyon kararları, iki nüsha düzenlenir, her yıl birden başlanmak ve teselsül ettirilmek suretiyle numara verilir. Kararın aslı, liste ekinde asgari işçilik oranının tespitine ilişkin hesap cetveli ile birlikte Sigorta Primleri Daire Başkanlığına teslim edilir, kararın diğer nüshası ise, Komisyonca seri dosyada saklanır.
Sigorta Primleri Daire Başkanlığına teslim edilen asgari işçilik oranına ilişkin karar, tespiti isteyen Kurumun ilgili ünitesine derhal bildirilir. Bu oran, Kurumun ilgili ünitesince işverene tebliğ edilir. İşverenin tebligatta belirtilen asgari işçilik oranına tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde Kurumun ilgili ünitesine itiraz etmemesi veya asgari işçilik oranını kabul ettiğini bildirmesi halinde, 16/01/2004 tarihli ve 25348 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 39 uncu maddesi de dikkate alınarak Kurumca işlem yapılır.
Madde 17 - İşveren, asgari işçilik oranına, varsa yeni bilgi ve belgeleri de ekleyerek, Kurumun ilgili ünitesine bir ay içinde dilekçe vermek veya bu dilekçeyi posta yoluyla göndermek suretiyle ancak bir kez itiraz edebilir. İtiraza ilişkin dilekçe şekle tabi değildir. Dilekçenin taahhütlü, iadeli taahhütlü veya Acele Posta Servisi yoluyla gönderilmesi halinde, postaya verildiği tarih Kuruma verildiği tarih olarak kabul edilir.
Bir aydan sonra yapılacak itirazlar dikkate alınmaz.
Asgari işçilik oranına yapılan itirazlar, komisyonca incelenmek üzere Sigorta Primleri Daire Başkanlığına gönderilir.
Bu tür itirazlar ve yargı mercilerinin istemleri Komisyonca geciktirilmeksizin ivedilikle sonuçlandırılır.
Sigorta Primleri Daire Başkanlığı, asgari işçilik oranına yapılan itiraz üzerine komisyonca alınan kararı, derhal Kurumun ilgili ünitesine gönderir. Kurumun ilgili ünitesi tarafından da komisyonun bu kararı işverene tebliğ edilir.
Madde 18 - İşveren itirazı hakkında komisyonca karar verilinceye kadar itirazından vazgeçebilir.Vazgeçme işverenin Kurumun ilgili ünitesine vereceği bir dilekçe ile veya bu husustaki beyanının tutanak ile tespiti suretiyle yapılır. Vazgeçme beyanı açık olmalıdır. Vazgeçme halinde itiraz eden kendisine tebliğ olunan karara münhasır olmak üzere itiraz hakkını kaybetmiş sayılır.
Madde 20 - Bu Yönetmelik hükümlerini Sosyal Sigortalar Kurumu Başkanı yürütür.
İlgili ekler 29 Mart 2005 – Salı ve 25770 sayılı resmi gazetede mevcuttur!