Proje Temelli Öğrenme Yaklaşımının Okul Öncesi Öğretmen Adaylarının Kişilik Kuramları Dersi Başarısına Etkisi
Sempozyum: 2. Ulusal Eğitim Programları ve Öğretim Kongresi
Öğretmenlerin kullandıkları geleneksel öğretim yaklaşımları ile üst düzey becerilerin öğrenciye kazandırılması oldukça zor olmaktadır. Öğrenciyi kaynak kitaplara bağlayan ve araştırma ortamından uzaklaştıran bu tür öğretim yöntemlerinin yerine öğrenci merkezli, araştırma ve soruşturmaya dayanan grup çalışmaları ile desteklenmiş alternatif öğretim yöntemleri kullanılmalıdır. “Proje Tabanlı Öğrenme Yaklaşımı” alternatif öğretim yöntemlerinden biridir.
Dewey’in ileri sürdüğü öğretim ilkelerinden esinlenerek geliştirilen PTÖ yaklaşımı bireysel öğrenmeye önem vermesi yanında okul ile toplumsal hayat arasında yakın ilişki kurulmasına önem veren bir öğretim yaklaşımıdır. Bu yaklaşımın kaynağı aslında öğretimi geleneksel okulun benimsediği ve sürdürdüğü didaktizmden kurtarıp ona toplumsal bir amaç ve içerik kazandırma düşüncesidir (Oğuzkan, 1985). Projeyi tamamlarken, öğrenciler bir problemi tanımlar, çözüm yollarını değerlendirir, bilgi toplar, çevreden kendilerine yol gösterecek yardımcı uzmanları ararlar, ihtiyaç duyulan kaynakları yerleştirirler ve işbirlikli çalışırlar. Proje çalışmaları birkaç derse, birkaç haftaya hatta bir sömestre yayılabilir (Harwell,1997).
Projeler, derinlemesine çalışmayı teşvik ederek, fikirleri ve bilgileri bir adım daha ileri götürmektedir. Projelerde konular, araştırma tabanlı yaklaşım ile öğrencilerin kendi deneyim ve ilgileriyle daha çok ilişkili olmaktadır. Öğretmenler sadece projenin planlama ve uygulamasında destek olurken, öğrenciler kendi öğrenmelerini kendileri yönetmektedir (Diff ily, 2001). Bir projenin amacı, öğretmen tarafından ortaya konulan soruların doğru olarak cevaplandırılmasından çok, konu hakkında daha çok şey öğrenmektir(Demirhan,2002). Ayrıca proje tabanlı öğrenme yaklaşımı, öğrencilerin okulda ve okul dışında birbirleriyle iyi ilişkiler kurmalarını sağlayabilecek bir yapıya sahiptir. PTÖ’de bireysel çalışmalar yerine küçük grupla çalışmalar tercih edilerek, öğrencilerin öğrenme süreci boyunca hem kendi grupları hem de diğer gruptaki arkadaşları ile koordinasyon içerisinde çalışmalarına olanak sağlamaktadır (Demirel, Başbay, Uyangör ve Bıyıklı; 2001).
PTÖ yaklaşımı, öğretmenler ve öğrenciler arasındaki ilişkiyi değiştirerek etkileşimi arttırabilir. Projeler, bir problemin çözümü için öğrencileri işbirliğine yönelterek, ezberlenen bilgilerden çok keşfedilen özgün bilgileri öğretimin merkezine alır (Korkmaz, 2004; Seloni,2005). Bu araştırmanın amacı, proje temelli olarak desenlenmiş öğrenme yaklaşımının okul öncesi öğretmenliği 2.sınıf öğrencilerinin “kişilik kuramları” dersi başarıları üzerindeki etkisinin incelenmesidir. Araştırma amacına bağlı olarak araştırmada ön-test - son-test, kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıştır.Araştırmanın örneklemini, kolay ulaşılabilir olması nedeniyle, ilk araştırmacının da görev yaptığı Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi’nde bulunan Eğitim Fakültesi, Okul Öncesi Öğretmenliği Ana Bilim Dalı ikinci sınıfına kayıtlı 58 öğrenci oluşturmaktadır.
Deney ve kontrol grubu, okul öncesi öğretmenliği ikinci öğretim öğrencilerinden oluşmaktadır. Deney ve kontrol grubuna dersler başlamadan önce, “Kişilik Kuramları” dersine ilişkin olarak uzman görüşleri alınarak hazırlanan 5 seçenekli çoktan seçmeli 40 sorudan oluşan bir ön-test uygulanmıştır. Yapılan işlemler Tablo1’de görülebilir.
Tablo 1. Deney ve Kontrol Gruplarına Uygulanan Deneysel İşlemler
Gruplar Öntest* İşlem Sontest* Kalıcılık*
Haftada 3 saat 8 hafta süreyle PDÖ yaklaşımıyla proje temelli ders işleme
Kişilik kuramları dersi başarı testi Kişilik kuramları dersi başarı testi
Kişilik kuramları başarı testi Haftada 3 saat 8 hafta süreyle geleneksel öğretim yaklaşımıyla düz
anlatıma dayalı ders işleme
Kişilik kuramları dersi başarı testi
Gruplar arasındaki değişim farklılıklarını aynı anda görmek için “Karışık Ölçümler İçin İki Faktörlü ANOVA (two-Way ANOVA for Mixed measures)” tekniği kullanılmıştır. Bu çalışmada, proje tabanlı yaklaşımın okul öncesi öğrencilerinin kişilik kuramları dersindeki başarılarına etkisi incelenmiştir.
Tablo 2. Deney ve kontrol grubu öğrencilerinin kişilik kuramları dersine ilişkin ön-test, son-test ve kalıcılık testi aritmetik ortalama ve standart sapma değerleri Ön-test Son-test Kalıcılık
n Χ s.s n Χ s.s n Χ s.s Deney 29 41,39 8,88 29 65,34 7,60 29 53,10 8,20 Kontrol 29 40,09 8,11 29 58,19 10,43 29 46,55 8,28
Tablo 2’ye göre, kişilik kuramları dersinde proje tabanlı öğrenme yaklaşımının uygulandığı deney grubunun ön-test ortalama puanı Χ =41,39 iken, geleneksel öğrenme yaklaşımının uygulandığı kontrol grubunun ön-test ortalama puanı Χ =40,09 olduğu görülmektedir. Ön-testte deney ve kontrol grubunun ortalama puanları arasında anlamlı bir farklılık olmadığı görülmektedir. Proje tabanlı yaklaşımın uygulandığı deney grubu öğrencilerinin son-test ortalama puanlarının Χ =65,34 geleneksel yaklaşımın uygulandığı kontrol grubunun ise ortalama puanının Χ =58,19 olduğu belirlenmiştir. Son-testte deney grubu lehine anlamlı bir fark olduğu tespit edilmiştir. Öğrencilerin kalıcılık test sonuçlarına bakıldığında ise deney grubunun ortalama puanlarının Χ = 53,10 iken kontrol grubunun Χ =46,55 olduğu görülmektedir.
Deney grubunun kontrol grubunda bulunan öğrencilere göre bilgilerin daha kalıcı olduğunu göstermektedir. Bu sonuçlara göre kişilik kuramları dersinin proje tabanlı öğrenme yaklaşımının uygulandığı deney grubunun geleneksel yaklaşımın uygulandığı kontrol grubuna göre daha başarılı olduğu söylenebilir. Proje tabanlı yaklaşımın uygulandığı kişilik kuramları dersine ilişkin öğrencilerin bilgilerinde deney öncesinde ve deney sonrasında gözlenen söz konusu değişmelerin anlamlı bir farklılık gösterip göstermediğine ilişkin iki faktörlü ANOVA sonuçları Tablo 3’ de verilmiştir. ANOVA sonuçlarına göre, kişilik kuramları dersinde proje tabanlı öğrenme yaklaşımının uygulandığı deney grubu ile geleneksel yaklaşımın uygulandığı kontrol grubu öğrencilerinin bilgi düzeylerinin deney öncesinden 8 hafta sonrasında anlamlı farklılık gösterdiği belirlenmiştir.
Tablo 3. Deney ve kontrol grubu öğrencilerinin kişilik kuramları dersine ilişkin ön-test, son-test ve kalıcılık testi puanlarının ANOVA sonuçları
Varyansın Kaynağı K.T S.d K.O F p
(Grup) Grup) PDÖ / Geleneksel Anlatım 1090,001 1 1090,001 8,69 0.00
Hata 7017,063 56 125,305
Denekleriçi 18707,667 (Ölçüm) Öntest – Sontest 12899,227 2 12899,227 131,12 0.00
Grup * Ölçüm 299,658 2 299,658 3,046 0.00
Hata 5508,782 56 98,371
Farklı öğretim yönteminin uygulandığı gruplara ilişkin tekrarlı ölçümlerin, öğrencilerin kişilik kuramlarına ilişkin bilgileri üzerinde anlamlı olduğu bulunmuştur. (F(1,56)= 8,69 p<0.05). Bu bulgu, proje tabanlı öğrenme yaklaşımı ile geleneksel öğrenme yaklaşımının kişilik kuramları dersine ilişkin öğrenim gören öğrencilerin bilgisini artırmada farklı etkilere sahip olduğunu göstermektedir. Kişilik kuramları dersinin proje tabanlı öğrenme yaklaşımına göre işlenmesi, öğrencilerin bilgilerini arttırmada daha etkili olduğu anlaşılmaktadır.
öntest sontest kalıcılık
Grafik 1. Deney ve Kontrol Grubu Ortalama Puanlardaki Değişim
Grafikte de görüldüğü gibi deney ve kontrol gruplarındaki ortalama puanların ön-testte anlamlı bir farklılık yokken son-test ve kalıcılık testinde farklılaştığı görülmektedir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgularda proje tabanlı öğrenme yaklaşımının uygulandığı deney grubunun, geleneksel öğretim yaklaşımının uygulandığı kontrol grubuna göre daha başarılı olduğu ve proje temelli işlenen bir derste elde edilen bilgilerin kalıcılığının daha fazla olduğu gözlenmiştir. Sonuç olarak, proje tabanlı öğrenme yaklaşımının öğrencilerin kişilik kuramları dersindeki başarılarını olumlu yönde etkilediği söylenebilir. Konuyla ilgili alanyazın bulguları desteklemektedir.
Anahtar Sözcükler: proje tabanlı öğrenme yaklaşımı , kişilik kuramları , öğrenci başarısı , okul öncesi öğretmenliği ,