Mossad, “Nereden ve kaç paraya bulursan bul ama ülkeye suni solunum cihazı ve koronavirüs test kiti temin et” talimatı aldı. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.
Tel Aviv’deki siber güvenlik konferansına katılan Mossad Başkanı Yossi Cohen, İsrail, 25 Haziran, 2019 Photo by REUTERS/Corinna Kern.
Mossad Başkanı Yossi Cohen geçtiğimiz haftalarda bir yaşına daha girdi. İran’ın nükleer arşivini “çalıp” Tahran’ın ruhu duymadan İsrail’e taşımanın, İsrail hastanelerine suni solunum cihazı temin etmekten daha kolay bir iş olduğunu öğrendi. Mossad ajanlarının 2018’deki akıl almaz istihbarat operasyonunun beyni Cohen, şimdilerde eşi daha önce görülmemiş başka bir misyon üstlenmiş durumda: İsrail’in koronavirüs ile mücadelesinde gereken suni solunum cihazlarını ve diğer tıbbi ekipmanları temin etmek.
Tel Aviv’de bulunan Şeba Hastanesi’nde kurulan gizli operasyon birimini yöneten Cohen’in yüzlerce kişilik ekibi, yaşamsal tıbbi ekipman ve teknolojiye ulaşabilmek için dünyanın dört bir yanını köşe bucak arıyor. İsrail’in salgını asgari hasarla atlatabilmesi için ne gerekiyorsa yapma talimatını alan ekibe her türlü garanti ve kaynak sağlanmış durumda, bütçelerinin üst limiti yok.
İsrail salgına karşı erken tedbir alarak isabetli bir şekilde havaalanlarını yabancı uçuşlara kapattı, Çin’den ve salgının ortaya çıktığı diğer bölgelerden ülkeye girişleri tam zamanında kısıtladı. Bu da ülkeye hazırlık aşaması için zaman kazandırdı. Ancak hastaneler konusunda yeterli önlem alınmadı. Ülkenin sağlık sistemi hastalıkla mücadele için gereken tıbbi ekipman stoğu açısından salgına hazırlıksız yakalandı. İsrail’in bütçe kesintilerinden muzdarip sağlık sistemi, son on yıldır ihmal ediliyordu.
Aslında sistem vatandaşa hizmet açısından genellikle başarılı ve verimli bulunuyor. Tüm nüfusun Ulusal Sağlık Güvencesi Yasası kapsamında sosyal sağlık güvencesi var. Dünyanın en gelişmiş aile hekimliği ve klinik ağına sahip. Ancak kişi başına düşen hemşire ve yoğun bakım yatağı sayısı oranları Batı ülkelerine kıyasla en alt sırada. Virüsten ölenlerin sayısı giderek artıyor ve İsrail, ölüm oranı bakımından Batı ülkeleri arasında en yüksek ölüm oranına sahip ülkelerden biri hâline gelmiş durumda.
Salgının ilk günlerinde ülkedeki suni solunum cihazı sayısı 2 binden azdı ve koruyucu donanım, cerrahi ile N95 maskeler, test kiti ve süprüntü testi için gereken fırça da dahil ekipman son derece sınırlıydı. İsrail Sağlık Bakanlığı’nın en kötü durum senaryoları ülkedeki vaka sayısının mayısa kadar bir milyonu bulabileceği yönünde ki bu da yaklaşık 10 bin vakanın solunum cihazına ihtiyaç duyacağı anlamına geliyor. Yeterli sayıda cihaz olmadığı için ülkede binlerce kişinin ölmesi Başbakan Benjamin Netanyahu için kabus senaryosu.
Endişeli mizacı ve tehditleri abartarak hep en kötüsünü düşünen yapısıyla tanınan başbakan, sağlık sisteminin yoğun bakım hastalarındaki ani artış nedeniyle çöktüğü İtalya’da yaşananların Akdeniz’in doğusundaki İsrail’de de tekrarlanmasından korkuyor. Netanyahu suni solunum cihazı yetersizliğinden ölen virüslü hasta fotoğraflarının siyasi kariyerinin sonunu getireceğini biliyor.
Dolayısıyla başbakanın gereken ekipmanın sağlanması için işin başına getireceği kişinin Cohen’den başkası olması düşünülemezdi. İsrail halkının büyük hayranlık beslediği Mossad, aynı zamanda Netanyahu’nun da gizli silahı. İsrail Savunma Bakanı Naftali Bennett’a bağlı İsrail savunma teşkilatı ile İsrail Savunma Birlikleri IDF’in aksine Mossad doğrudan Netanyahu’ya bağlı. Bu da başbakanın Mossad’ın başarılarından siyasi ve toplumsal takdir toplamasını sağlıyor.
Cohen’in liderliğindeki koronavirüsle savaş karargâhında Mossad dışında İsrail’in muhtelif savunma kurumlarından da yüzlerce isim çalışıyor. IDF’e bağlı Silah ve Teknolojik Altyapı Geliştirme Başkanlığı, Savunma Bakanlığı’nın satın alma birimlerinin başkanları, istihbaratçılar, Aman’a bağlı 8200 isimli siber birimi, diğer teşkilatların siber uzmanlarının yanı sıra varlığından koronavirüs krizi sayesinde haberdar olunan muhtelif gizli servislerin çalışanları da dahil ekipte pek çok yer alıyor. İsrail ordusuna bağlı Aman’ın yıllarca gizli faaliyet gösteren teknolojik birimi de IDF sözcüsünün İsraillilere ordunun virüsle mücadeleye ne denli hazır olduğunu anlatma çabaları kapsamında ifşa olmuş oldu.
Karargâhın tüm faaliyetlerini Mossad Başkanı Cohen’i temsilen teşkilatın teknoloji birimi şefi yönetiyor. Cohen de karargâhı her gün ziyaret ederek yapılan çalışmaların ve kaydedilen ilerlemenin değerlendirildiği brifingleri yönetiyor.
Karargâh Şeba Hastanesi’ne bağlı İnovasyon Merkezi’nde neredeyse bir gecede kuruldu. Yapılması gereken her şeyin yapılabilmesi için bütçe limitleri yok. İsrail yasaları gereken malzemeleri üreten şirketlerin gerektiğinde başbakanın talimatıyla kurumsallaştırılmasına bile olanak tanıyor. Bennett 31 Mart’ta sonu görünmeyen harcamaların hâlihazırda 2 milyar şekeli (560 milyon dolar) bulduğunu açıkladı.
Mossad ajanları bu kez tamamen başka bir sahnede yeni bir “savaş destanı” yazmak için dünyanın dört bir tarafına dağılmış durumdalar. Dünyanın altını üstüne getiren Mossad ekipleri fabrikalar basıyorlar, üreticilerle temasa geçiyorlar ve dünyanın en tuhaf köşelerinden ülkeye bot ya da tırlarla acil nakliyatlar yapıyorlar. Bir yandan da dünyada ne çok dolandırıcı ve üçkağıtçı olduğunu öğrenmiş durumdalar.
Bir girişimlerinde aracının biri Mossad’a sahte kit satmaya çalışmış. Birinde de Avrupa’daki bir endüstriyel tesise dalan Mossad tırları, tesisteki tüm depoların onlardan sadece bir saat erken davranan Almanlar tarafından kapıldığını görmüş. Mossad’ın Basra Körfezi’nden İsrail’e gönderdiği 100 bin test kitinin kullanılamaz olduğu ise sonradan ortaya çıkmış.
Ancak fiyaskoların yanı sıra başarılar da yok değil. Özel bir operasyonla elde edilen 27 suni solunum cihazi Salı sabahı ülkeye ulaştı, yüzlerce cihaz da yolda. Dahası solunum cihazı üretimi için yeni teknolojilere de ulaşıldı. 30 İsrail fabrikası şu an arz sıkıntısının birkaç hafta içerisinde çözülebilmesi için zamanla yarışıyor.
Karargâhın bir yetkilisi Al-Monitor’a kimliğinin açıklanmaması kaydıyla şunları aktarıyor: “Bu da silahlanma yarışına benzer bir durum. Bir zamanlar ülkeler silah ve savaş teçhizatı için yarışırdı, sonra nükleer silah yarışı başladı. Şimdi de suni solunum cihazı yarışı var. Cihaz ve koronavirüsle ilgili diğer koruyucu ihtiyaçların fiyatları neredeyse yüzde 500 fırladı. Ülkeler ambargolarla ihracatı yasaklıyorlar. İnsanlar ihtiyacımız olana ulaşabilmemiz için akıl almaz fiyatlar veriyorlar, taahhütlerde bulunuyorlar. Tüm bu çabalara Mossad’ı da dahil ederek bu bağlar üzerinden dünyanın en ücra ve tehlikeli köşelerini erişebilir kılıyoruz. Çabalarımızın başarıya ulaşacağını umuyoruz."