Dil Ve Konuşma Terapisti Bakış Açısıyla Engelli Bireylerin Ailelerine Danışmanlık
Aile danışmalığının altında yatan en temel kavram, ailenin bütün elemanlarının birbirine bağımlı olan bir sistemden oluşması ve her aile üyesinin bir diğerini etkilemesidir. Burada aile üyeleri ile, engelli bireyin eşi, ebeveyni, kardeşi ve büyükanne/baba kastedilmektedir. Eşler açısından düşünülecek olursa, bir evlilik aslında bir anlaşmadır, beklentileri ve sözleri içerir. Bunların bazılarını eşler bilse de bazıları paylaşılmaz. Evlilikteki erken dönemde başlayan çatışmalar genellikle sağlık sorunlarında ortaya çıkar. Evlilik hastalıkta ve sağlıkta beraber olma yemini içerse de kimse uzun dönemli bir rahatsızlığa hazırlıklı değildir. Her eş evliliği ile ilgili hayaller kurar ve bunun içinde eşinin ciddi bir rahatsızlığa sahip olma ihtimali bulunmamaktadır. Eşlerden biri hayatını etkileyecek bir rahatsızlık geçirdiğinde, bu söz bozulur.
Anne ve babalar için, modern ebeveynlik gerçekten “imkansız” bir görevdir. Ebeveynin çocuğunu tamamen tatmin edebilmek için ya da hiç zarar görmemesi için aslında yapabileceğiniz hiçbir şey yoktur. Ortada her zaman bir kavga vardır. Ebeveynler en başından sınırlayıcı ve denetleyici olmazlarsa çocuklarını koruyamaz ve onlara rehber olamazlar. Diğer taraftan çocuk ona düşmanca görünen ve ebeveynleri tarafından dayatılan sınırları zorlamadan da büyüyemez. Ebeveynler sadece çocukları ile değil kendileriyle de sık sık kavga ederler, çocuklarına karşı olan besleme, denetleme- rehber olma görevlerini yerine getirip getiremediğini sık sık kendilerine sorarlar. Engelli çocuklarla çalışılabilecek alanın sınırları daha dardır. Engelli bir çocuğun bulunuşu genellikle aile içi geçimsizliğe yol açar. Anne çocuğu ile aşırı ilgilendiğinde evliliğine enerjisi azalır. Baba evliliğinden az doyum alırsa iş gibi başka yerlere bağlanma arayışına girer. Baba işine bağlandıkça, anne de ebeveynliğe daha çok bağlanır; böylece evliliğe ayıracak ya çok az enerji kalır ya da hiç enerji kalmaz. Engelli bir çocuğun varlığı aile yapısında birçok değişikliğe neden olur. Karı-koca ilişkisi radikal bir şekilde değişir, kadınlar kariyerlerini ertelerler ve ekonomik sıkıntılar yaşayabilirler. Ailelerin sık sık bu değişiklikler ve stresleri hakkında konuşabilecekleri bir yere ihtiyaçları vardır.
Kardeşler, sosyal beceri gelişiminde çok önemli rol oynarlar. Kardeşlik ilişkisi ile, çocuklar birbirini desteklemeyi, sorunlarına çözüm bulmayı öğrenirler. Aile dışında ilişkiler kurmaya başladıklarında, kardeşlerinden edindikleri tecrübeyi ve bilgiyi yaşıtlarıyla iletişim kurmak için uygularlar. Kardeşlerin engelli kardeşlerinin durumundan etkilendikleri araştırmalarla desteklenmektedir. Bu yüzden onların ne hissettiğiyle ilgilenmeli ve müdahale programına onlar da dahil edilmelidir.
Aile denildiğinde aklımıza çekirdek aile gelmektedir. Ancak, çekirdek aile de bir önceki neslin, yani büyükanne ve büyükbabanın ebeveynlik tarzlarını yansıtmaktadır. Bir anlamda, aile yeni çekirdek aileye taşınır. Ebeveynlerin anne- baba ve evlilik tarzlarıyla ilgili bir temsil oluşturulur ve yeni bir aile kurulduğunda ya ebeveynler taklit edilir ya da onlardan farklı olmaya çalışılır. Büyükanne-büyükbaba olmak ebeveynliğin en son gelişim basamağıdır. Sorumluluk sahibi olmadan ebeveyn olmaktır. Torunlar da koşulsuz olarak büyükanne-baba tarafından sevilir ve olası sorunların kabulü de çok zor olur.
Bu bildiride, dil ve konuşma terapisti bakış açısıyla engelli bireylerle yaşamını sürdüren aile üyelerinin karşılaşabileceği duygusal sorunlar ve durumlarla ilgili bilgi ve farklı engel gruplarındaki bireylerin aileleri ile danışmanlık çerçevesinde gerçekleştirilen araştırmalardan örneklerin verilmesi amaçlanmıştır.
Anahtar Sözcükler: aile danışmanlığı , engelli birey , dil ve konuşma terapisi ,