NİSA SURESİ'NİN KONUSU ve DETAYLARI
Peşinden zina suçu zikredilerek verilmesi gereken cezalar bildirilmektedir (15-16). Ancak buradaki hükümler daha sonra nazil olan Nûr suresindeki ayetlerle değiştirilmiştir.
Daha sonra namazla alakalı bazı hükümler bildirilmektedir. Ancak, ayetin; "Ey iman edenler! Sarhoşken ne söylediğinizi bilinceye kadar namaza yaklaşmayın..." (43) mealindeki kısmı daha sonra nâzil olan; "Ey iman edenler! İçki, kumar, putlar ve fal okları sadece şeytanın işinden birer pisliktir. Bu pislikten kaçının ki, kurtuluşa eresiniz" (el-Maide, 5/90) mealindeki ayet ile neshedilmiş ve içki kesin olarak yasaklanmıştır.
Ayetin, ortaya koyduğu dördüncü prensip, müslümanların; aralarındaki ihtilafların, yöneticiler ile ortaya çıkan problemlerin çözümü ve toplumsal hayatın fert fert bütününü içine alan münasebetlerin tanzim edilmesinde Allah Teâlâ'nın emirleri ve peygamberinin sünnetini esas alarak, koymuş oldukları hükümlere eksiksiz uyulması ve boyun eğilmesi olayıdır. Bu imanî bir yükümlülüktür. Meselelerin çözümlenmesi için bu mercilere gidilmediği takdirde, Allah'a kulluk ve O'nun Resulüne itaatten yüz çevrilmiş ve iman çerçevesinin dışına çıkılmış olur. Allah Teâlâ bu gerçeği şöyle ifade etmektedir: "...Eğer Allah'a ve ahiret gününe iman ediyorsanız, herhangi bir şeyde anlaşmazlığa düştüğünüz zaman onun hükmünü Allah'a ve Peygambere havale edin... "
İnsanlar müminler olduklarını iddia ettikleri halde, kendileriyle alakalı kararlar vermesi için kitap ve sünnetten başka bir otoriteye başvurdukları ve verdiği hükme rıza gösterdikleri takdirde gerçekte birer inkârcı durumundadırlar. Allah Teâlâ bu kimselerin durumlarını; "Sana indirilen Kur'an'a ve senden önce indirilen kitaplara iman ettiklerini iddia edenleri görüyor musun? Onlar, hakem olarak tağuta başvurmak istiyorlar. Halbuki kendilerine tağutu inkâr etmeleri emredilmişti. Şeytan onları derin bir sapıklığa düşürmek istiyor" (60). Ayette tağut kelimesi, Allah'ın hükümlerine göre karar vermeyen, Allah'ı tek hakim, Resulünü de nihaî otorite olarak tanımayan hüküm sistemini tanımlamaktadır (bk. Tağut mad.).
Surede, itaat konusu ete alındıktan sonra, Allah'ın dinini yüceltmek, O'nun nurunu söndürmek isteyen müşrik güçlerin saldırılarını etkisiz kılmak ve İslâm tebliğinin önündeki tağutî engelleri ortadan kaldırmak için kaçınılmaz bir yükümlülük olan cihad konusu işlenmektedir. Allah Teâlâ, iman eden kimselere seslenerek şöyle buyurmaktadır:
Bir mümini kasten öldüren bir kimsenin arınması için hiç bir yol yoktur. O kimse Allah'ın gazabına ve lânetine uğramış olduğu halde ebedî olarak kalacağı cehennem ateşine atılacaktır.
İman eden kimselerin kâfirlerle dostluk kurmaları, onlarla birlikte hareket etmeleri iman gerçeğinin yasakladığı bir durumdur. Allah Teâlâ, mümin kullarını böyle bir yola sapmaktan kurtarmak için onlara şöyle hitab etmektedir: