Tiyatroterapi: Bedri Rahmi...
Gönderilenler: 1806 Alıntı Cevapla Konu: Bedri Rahmi...
Gönderim Zamanı: 21.Eylül.2010 Saat 11:27
RESİMDE ŞİİR, ŞİİRDE TÜRKÜ...
21 Eylül 1975’de kaybettiğimiz Bedri Rahmi Eyuboğlu’nun ölümünün 35. yılındayız. 'Çok yönlü sanatçı' tanımlamasına bile sığmayacak türden bir sanatçıydı kaybettiğimiz Bedri Rahmi. O koca gövdesinde bir çok sanat dalının sanatçısını taşıdı. Sadece şiir/edebiyat, resim değil heykel, seramik, vitray, mozaik, gravür, hat, serigrafi, litografi, yazma… ürün yelpazesinin içindeydiler. Ben daha çok “şair” Bedri Rahmi’yi anmak istiyorum.
Bedri Rahmi 1913 de (bazı kaynaklar da 1911) babasının görev yaptığı Görele’de doğdu.İlköğretimden sonra Trabzon Lisesi’n de okudu.1929 da İstanbul Güzel Sanatlar Akademisi’ne girdi.Nazmi Ziya ve İbrahim Çallı’dan resim,Ahmet Haşim’den estetik ve edebiyat dersleri aldı,1931 de Paris’e gitti.André Lhote atölyesine devam etti.Üç yıl kadar Amerika’da kaldı.Daha sonra İstanbul Güzel Sanatlar Akademisi Resim Bölümünde Profesörlük yaptı.
Şiirlerine geçerken resim ve duvar kabartmalarından da örneklerini de sunalım
“Ey Sanat! Seni bana musallat ettiler. Eğer ben de seni başkalarına musallat etmezsem ,yuf olsun bana!!!” diyen Bedri Rahmi “tutkunun” sanatçısıydı. Zeynep Oral :”Doğaya, yaşama, Anadolu’ya tutkundu.Yaşamı, coşkuyla, tutkuyla sevmeye adanmıştı;
" Sevmek bu dünyayı çerden çöpten
Sevmek bir zerresini ziyan etmeden
Sevmek,dinlenmeden sevmek…” diyordu.
Şiirlerine, resimlerine hep bu coşku, bu tutku damgasını vurmuştur. ”diyor.
Halk şiirinden,türkülerin,masalların,tekerlemelerin özelliklerinden yararlandı.Bize hep bilinen kelimelerle,hiç bilmediğimiz bir dille,sanki bin yıldır biliyormuşuz gibi gelen masallar,türküler bıraktı:
Daha nem olacaktın bir tanem,
Bu dil o kadar tanıdıktır ki,okumayız da hatırlarız sanki.
Ataol Behramoğlu’nun anlatımıyla:”Serbest bir konuşma dili edasıyla söylenmiş şiirlerinde Orhan Veli’nin ve Nazım Hikmet’in etkileri duyumsanıyor. Fakat Nazım Hikmet’in çok sonraları,1950 sonlarında yakınlık duyacağı…. Türkü şiir tadını, Bedri Rahmi’de en başlardan beri buluyoruz… Türküler, deyimler, renkler, masal dilinden esintilerle, kendine özgü ve şiirimizde örneğine çok rastlanmayan desenli bir şiir dili var. Anadoluculuğuyla Ceyhun Atuf Kansu’ya yakın, Ama acıdan çok yaşama sevincini yazmaya yatkın, masal ve bilmece diliyle Asaf Halet’e yakın. Metin Eloğlu ve Can Yücel’de ki şaşırtmaca ve humor özelliklerini de buluyoruz Bedri Rahmi’nin şiirlerinde… Kendi döneminin ve kendinden sonraki dönemlerin bir çok şairini etkilemiş ,GENÇ KUŞAKLARIN ÇOK ŞEY ÖĞRENECEKLERİ, özgün bir şair.”
Aşağıda ki şiir gerek adıyla,gerek anlatımıyla Behramoğlu’nun tesbitlerinin ne kadar doğru olduğunu gösterir.
AFERİN OĞLUM AHMET
BU YOLDA DEVAM ET
Neylesin bizim köyü, nitsin Mahmut Makal’ı
Esmeri, sarışını, kumralı, kuzguni siyahı
Cebinde dört dilberin telefon numarası
Bir elinde telefon, bir elinde kesesi
Uyyy!...yesin oni nenesi
Yesun oni nenesi.
Bana “şiir nedir,örnek ver “ deseler ilk ona koyacağım şiirlerden biridir;
Erimek belirsizce her şeyde
Sinmek kokusuna mor menevşenin
Yanmak damar damar,nefes nefes
Yaşamak tükene tükene.
Bu dünyada ölümlü olmaya,yaşama coşkusu ve tutkusuyla meydan okumanın şiiridir bu bana göre.
Halikarnas Balıkçısı’nın(Cevat Şakir Kabaağaçlı) elebaşılığını yaptığı ilk ”mavi tur” teknesi”Hürriyet”in demirbaşlarındandır.Ölümünden bir yıl önce,1974 de ki gezide Fethiye Taşyaka’da ki bugün” Bedri Rahmi Koyu” diye anılan yerde,büyük bir kayanın üzerine yaptığı kilim motifli balık resmi de ölümsüzlüğün peşinde ki Bedri Rahmi’nin işidir belki de.
Pankreas Kanseridir.Ölüme yakındır,ölümsüzlüğü ararken.Oysa ki daha otuzlu yaşlarında daha çok uzakken “sitemi” vardır,ölüme;
Halbuki ne güzel başlamıştı hikaye
Şerbet gibi bir gök üstümüzde.
Ve bütün lezzetleriyle toprak
Gözümüzde nur,dizimizde takat
On parmağında on hüner vardı.
Biz onun sevgili kulları
Dünyasını abad eyledik
Bir can verdi bize bin alır,
Gideriz,gözümüz arkada kalır
Açın kapıları açın
Gidin haber verin meleklere
Can çekişip durmasın beyhude yere
Elbet bir tutam ot biter üstümüzde
Mezarına göre ayağını uzatır ölülerimiz.
Ama bu geçici bir durumdur.Yaşam coçkusu,tutkusu her zaman baskındır.Nazım’ın “Yaşamak Taranta Babu…/bir çoıcuk gibi şaşarak,yaşamak” diye anlattığı çocuksu coşkuyu görürüz “Karabiber” şiirinde:
İzmir’de bir ağaç gördüm
Yaprağının ucunu ısırdım
Biber dediğin tuzluğa yakışır
Fidesi olur fidanı olur
Bir çınar boyunda karabiber
İnsanın başı döner.
Benim avuç içi kadar saksılarda
Asma kütükleri yeşerten anam
Bu ağacı görse sevincinden ağlardı.
Getirdi masamıza serdi.
Yapraklarını görsen bayılırsın
Bir yazma oyası kadar ince
Söğüt dallarından narin
Saçlarının arasında dolaştığını duyarsın
ncecik, biberli ellerin.
Bu muzip,çocuksu şiirin yazarı aynı zamanda Bursa zindanlarında “zincirlerini çürüterek,aslanlar gibi yatan” Nazım Hikmet için öfkenin ve isyanın şiirini de yazmıştır:
ZİNDANI TAŞTAN OYARLAR
Sılanın ufak tefek yolları
Yiğitim aslanım aman burada yatıyor.
Yatak diken diken yastık batıyor
Yiğitim aslanım aman burada yatıyor
Azrail aç susuz canım alır mı
Dilinde dilimi bulduğum,gücüne kurban olduğum
Bugün buradaysa şiirin yarın Çin’dedir
Kökünden sökülmüş bir çınar gibi yüreğimiz içindedir.
Hepsi birer sanatçı olan Sabahattin ve Mualla Eyuboğlu’nun kardeşleri, Eren(daha önceki adı Ernestine Leibovici) Eyuboğlu’nun eşi olan Bedri Rahmi; Yaradana Mektuplar,Karadut,Tuz,Merhaba Yeşil,Üçü Birden; Dördü Birden;Dol Karabakır Dol kitaplarının şairidir.Bunlara ölümünden sonra tüm şiirlerinin toplandığı “Yaşadım”ı(1977) ekleyebiliriz.
21 Eylül 1975 de aramızdan ayrıldığında henüz 62 yaşında olan Bedri Rahmi, bir başka şairin(Attila İlhan) deyişiyle “Bir çok hayat çıkarmıştır, yaşamasından.”.