Lehim Nasıl Yapılır | Kaplantek Teknik Elektronik
Arızalı bir devre kartımız var ve biz arızalı malzemeyi tespit ettik diyelim.Bazı durumlarda kısa bir inceleme sonucunda, gözlemleyerek ya da yanık kokusunu takip ederek devre kartı üzerinde şişmiş, kavrulmuş, ya da patlak malzeme tespit edilebilir.Bu konuda kendinize güveniyor ve teknik konulara da el yatkınlığınız varsa arızalı elektronik parçanın değişimini yapabilirsiniz.Yalnız her işte olduğu gibi arızalı malzemeyi bulunduğu noktadan sökmenin ve yenisini takmanın bir takım incelikleri var, malzemeyi değiştireyim derken devre kartına daha büyük zararlar verebileceğinizi unutmayın.Bu arada kişisel güvenliğiniz her şeyden önemli, 350-400 derece sıcaklıkta havya ile lehim eritecek ve lehimleme yapacaksınız, bu yüzden son derece dikkatli olmalı ve tamiriyle uğraştığınız elektronik kartın güç bağlantısını kestiğinizden emin olmalısınız. THD kılıflı (delikli kartlara takılan malzemeler) ve SMD kılıflı (yüzey montajlı malzemeler) elektronik komponentlerin söküp takma işlemleri birbirinden farklıdır, yeni başlayanlar için ilk etapta smd kılıflı malzemeleri söküp takmalarını önermiyorum.Bu beceriyi kazanmak için birkaç tane hurda kart alınmalı ve bunların üzerinde acemiliklerini atmalılar.
Örneğin şişmiş bir kondansatör ya da kavrulmuş bir direnç değiştireceğiz.Bunun için öncelikle sökülecek malzemenin devre kartının altından görünen uçlarına ince uçlu bir fırça ile bir miktar krem flux sürmeli ve ardından uygun sıcaklığa gelmiş havya ile bu uçlara bir miktar yeni lehimleme yapmalıyız.Eski lehim’in üzerine eklenen bir miktar taze lehim, malzemeyi daha rahat sökmenize yardımcı olacaktır.
Malzemeyi iki şekilde devre kartından ayırabiliriz ; birincisi malzemenin lehim uçlarını havya ile ısıtıp eriyen lehimi lehim pompasıyla çekmek (Lehim pompasını kullanmak pratik yapmak ve beceri gerektirir, daha zordur) ikincisi sıcak havya ucunu alttan lehim uçlarına değdirip lehimi iyice erittikten sonra kartın üst tarafından arızalı malzemeyi cımbız yardımıyla çekip çıkarmak olmalıdır.Uygun bir havya ucu ile bir kondansatör ya da 3 bacaklı bir transistörün bacaklarını aynı anda ısıtıp eriterek devre kartından sökebilirsiniz.Hatta devre kartını ters tutacağınız için lehimler iyice eridikten sonra malzeme kendiliğinden aşağı düşecektir.
Malzeme söküldükten sonra devre kartındaki lehimleri pompa ile çekmek daha kolay olacaktır.Deliklerdeki lehimler temizlenip, devre kartı fırça ve selulozik tiner yardımıyla pasta artıklarından temizlendikten sonra yeni malzemeyi takıp lehimleme işlemine geçebiliriz.
▪ Lehimlemede kaliteli lehim, havya ve 1. kalite krem flux kullanılmalıdır, kalitesiz ve ucuz havyalarla iyi bir lehim yapılamayacağı, ve kalitesiz fluxların lehimleme sonrası parazitlere ve istenmeyen kısa devrelere ve frekansta bozulmalara neden olabileceği unutulmamalıdır.
▪ Devre yapısına göre uygun havya ucu seçilmesi lehim yapma işlemini kolaylaştıracak, çok ince ve detaylı noktaların devre üzerindeki montajını mümkün hale getirecektir.
▪ Lehimleme’de sırasıyla lehimlenecek bacağa havya ucu değdirilir, malzemeye ısı geçişi tamamı ile sağlanır, sonra lehim teli ısıtılan noktaya değdirilir ve eritilerek lehim’in parçayı tam olarak da sarması sağlanır.Tersi durumlarda soğuk lehim olur.
▪ Lehim yapılırken elektronik komponentler’in bacakları hiçbir şekilde oynatılmamalı, lehim katılaşıncaya kadar sabit olarak tutulmalıdır.
▪ İyi bir lehimleme için havya ucu kirlendikçe nemli sünger veya temizleme teli ile temizlenmelidir.