Dünya nereye? Bekir AĞIRDIR Köşe Yazıları
ANA SAYFA YAZARLAR ARŞİV EKONOMİ HER TARAF ROPÖRTAJ GÜNDEM SPOR DÜNYADAN KÜLTÜR & SANAT VİDEO ZİYARETÇİ DEFTERİ BALıKESIR BOLU BURSA DÜZCE KOCAELI & İZMIT SAKARYA YALOVA ZONGULDAK GAZETE MANŞETLERİ Bekir AĞIRDIRT24.Com
14.6.2016 - Bu Yazı 1379 Kez Okundu.Yorum : 0 - Onay Bekleyenler : 0
Dünya bunalımda. Avrupa Birliği derin bir krizde. Orta Doğu savaşta. Ukrayna’da, Kafkaslarda ne olduğunu bilen var mı? Dünya değişime direniyor. İster bilgi toplumuna geçiş, ister postmodern dönem, ister neoliberal düzen, bugünkü hayatın adına ne dersek diyelim insanlık derin bir vizyonsuzluk, ütopyasızlık yaşıyor.
Ülkede yaşadığımız tıkanma ve derin bir felakete doğru gidiş yalnızca bize özgü bir durum değil.
Bir yandan hem ülkede hem dünyada şovenizm, ırkçılık, öteki düşmanlığı, dincilik ya da din düşmanlığı ve bunları savunan partilerin, liderlerin yükselişi. Diğer yandan giderek radikalleşen, teröre sığınan etnik ya da dini hareketler.
Bu liderlerin, partilerin, hareketlerin gücünü ve etkisini giderek artırmalarını sağlayan dinamikler ne?
1970-1990 arası yıllarda büyük bir dönüşüm yaşadı insanlık. İletişim, bilişim ve ulaşım teknolojilerindeki gelişmeler bir yandan gündelik hayatın ritmini, tüm iletişim ve iş yapma süreçleri etkiledi, diğer yandan küreselleşmeyi körükledi. Ulus devletler zayıflamaya başladı. Soğuk savaş bitti. Yerellik, katılımcılık, demokrasi, haklar ve özgürlükler daha çok konuşuluyordu o yıllarda. Dünya daha bir umutluydu.
Ama bilgi toplumu çağı olacak denilen milenyumla beraber bir şeylerin ters gitmeye başladığını görüldü. Ulus devletler zayıfladı evet, ama ulus üstü organizasyonların, zirvelerin küresel sorunları çözmeye yetmediği anlaşılıyor.
Küresel ekonominin ürettiği gelir dağılımında adaletsizlik, yoksulluk, çevre, kirlilik, kuraklık gibi sorunların ne sahibi ne de çözümü henüz yok. Küresel sorunların küresel muhalefeti de bir nebze yeşil hareket hariç oluşamadı.
Hem ülkeler arası hem de ülkelerin kendi içlerindeki göç artarak sürüyor, dünya kentlileşiyor ve hatta metropolleşiyor. Ama metropolleşmenin ürettiği karmaşıklık, güvenlik, altyapı ve kaynak yetersizliği gibi sorunlar çözülemiyor.
Soğuk savaş bitti derken siyasal ve ekonomik yeni küresel güç kavgaları yaşanıyor. Dünya yeniden, bu kez ikiden da fazla kutuplu dünyaya dönüyor.
Temsili demokrasi krizde derken katılımcı demokrasi inşa edilemedi. Yeni aidiyetler, kimlikler güçlenirken bir arada yaşamanın değil çatışmanın esas olduğu bir hayata gelindi.
Zaman ve mekandan bağımsız metropollerdeki yeni hayatın ürettiği asimetrik, karmaşıklık, belirsizlik ve öngörülemezlik esaslı hayatı yönetecek yönetim sistemlerini ve hukukunu geliştiremedi insanlık.
Bilgi toplumunun Marx’ına, Freud’una, Weber’ine, Keynes’ine, Lincoln’üne, Brandt’ına, Mitterand’ına ihtiyacı var insanlığın. Bilgi toplumunun düşünürleri, asıl siyaset adamları, siyasi vizyonerlerini bekliyoruz.
Ulus devletler yeniden sahne aldı
Sonunda geldiğimiz yer bir karmaşa ve yeni çatışma alanları.
2008 küresel ekonomik krizi, Avrupa Birliği'nin siyasi krizi ve Arap Baharı süreci gelinen tıkanmanın görünür dertleri sadece. Bugün geldiğimiz noktada yeni çatışmalar üç farklı seviyede sürüyor.
Birincisi, görünür alanı Suriye olan, aslında tüm Orta Doğu’yu kapsayan devletler arası siyasi gerilim. İkincisi, dolar ve yeni ekonomik güçler-kurallar-karar odakları etrafında yaşanan ekonomik gerilim. Üçüncüsü de her bir toplumun kendi ötekileriyle yaşadığı iç toplumsal gerilimler.
Toplumların iç gerilimleri siyasi aktörleri ve devletleri zorluyor. Bugünkü hayata uygun yeni sistemler kurulamadığı için de ulus devletler yeniden sahne alıyor. Üstelik ulus devletler meşruiyetini ve toplumsal desteğini çoğunlukla yeni vizyonlardan değil kendi toplumlarının belirsizlikten kaçış ve güvenlik arayışından alıyor. Korkunun cisimleştirilmesi ötekiler üzerinden
Her ülkenin içindeki gelişmiş bölgeler ve küresel düzeyde gelişmiş ülkeler hala güvenceli ve refah bir hayatın simgesi oldukları için göçlerin hedefi. Gelenler doğal olarak daha geri bölgelerden, ülkelerden. Gelenler bir dönem kolayca kabullenilirlerken, asimile edilemedikçe ve talepleri çoğaldıkça yerleşikler ürkmeye başladı. Ekonomik gelişmişliğe ulaşmış, demokratlığı içselleştirdiği varsayılan yerleşikler, ötekiler bu denli yakınına gelince, sosyal devletten ve kaynaklardan pay istedikçe, kendi kimliğiyle var olmaya yönelip asimilasyonu reddettikçe rahatsız olmaya ve giderek dışlamaya başladı.
Bir başka etken, hızlanan gündelik hayatın ritmi ve bunun ürettiği sonuçlar. Yeni gündelik hayatın temel karakteristiklerinden birisi de geleceğin belirsiz ve bilinemez olması. Çok aktörlü, çok boyutlu yeni gündelik hayatın ürettiği belirsizlik, tehlikenin ve tehdidin nereden geldiğini anlayamayan insanların endişe ve korkularını artırıyor. Endişe ve korku cisimleştirilirken elbette en kolayı hemen sokağındaki ötekiler olarak, verili hali kabul etmeyen, her gün var olma talepleri daha güçlü hale gelen metropollerin yenileri oluyor.
Ötekiler ise kendilerini içlerine almayan ya da kendilerine benzeme şartını koşarak almaya çalışan yerleşiklere karşı hem kimliklerine daha sıkı sarılıyorlar hem de öfke biriktiriyorlar. Umutla başlayan göç, umutsuzluktan ve çaresizlikten beslenen öfkeli tepkilere dönüşüyor.
Güvenlik talebi ulus devleti,
ulus devlet şovenliği besliyor
Tüm bu dinamikler ekonomik ve siyasi krizlerle birleşince bir arada yaşama iradesi ve ütopyası da eksiliyor. Öfkenin siyasetini yapma konusunda daha hevesli olan şoven ve dini hareketler öne çıkıyor.
Sanayi toplumuna göre biçimlenmiş ideolojilerin cevapları bugünkü kültürel ve toplumsal sorunlara yetmeyince, inanç ve etnik temelli radikalleşme öfkenin yeni varoluşuna dönüşüyor. Yeni bir ideoloji ve ütopya yerine, var olan inanç ve etnik kimliği kutsamak, yüceltmek ve yeni bir ideoloji olarak benimsemek ağırlık kazanıyor.
Yaşanan gerilimin elbette ekonomik, sınıfsal nedenleri, sonuçları var. Ama bugün yaşanan sorunun sınıfsal olduğu kadar kültürel nedenleri ve sonuçları da var.
Sonuçta tüm toplumlarda şu veya bu dozda, şovenlik ve dine yaslanma karşılıklı veya beraber birbirini çoğaltıyor. Bu zihni lümpenleşme de ulus devletleri, otoriter eğilimleri besliyor. Aynı zamanda IŞİD gibi radikal arayışları besliyor.
Bu nedenle de tüm dünya hızla bir “ara buzul döneme” yaklaşıyor. Ülkelerin çoğunda şoven ve lümpen liderlerin, partilerin, hareketlerin yükselişinin bir süre daha süreceği anlaşılıyor. Çünkü bugüne cevap üreten yeni ütopyanın düşünürleri ve siyaset adamları ortada yok. Üstelik ulus devletlerin de ne bugünün sorunlarına, ne Suriye’ye, ne yoksulluğa, adaletsizliğe dair, ne de ozon tabakasının delinmesinin çaresine dair bir senaryoları var.
Bu nedenle şoven ve lümpen liderlerin, tek tipçi ulus devletlerin, radikal arayışların bugünün hayatına çare olmayacağı acı deneyimlerle anlaşılana kadar daha gidilecek yolumuz var galiba.
14.6.2016 Dünya nereye? 27.5.2016 Kürt meselesi artık Türk meselesidir! 10.5.2016 Son seçim haritaları ne diyor... 16.10.2015 Katliam sonrası seçmen ne yapar? 13.10.2015 Yarınımıza sahip çıkmanın yolu, seçime, sandıklara sahip çıkmaktır! 4.9.2015 Seçmen bütünleme sınavında ne yapacak? 24.8.2015 Erdoğan ve Ak Parti için tekrar seçim bir kumar 21.8.2015 Seçmeni bütünlemeye bıraktılar 25.5.2015 7 Haziran’ın dinamikleri 3.6.2015 Uçağın burnu düzelmiyor ama ya sonrası… 11.5.2015 Kampanyaların ilk çeyreği geçilirken 26.4.2015 AKP'nin çekirdek oyunda çözülme başladı 12.4.2015 Seçimin sonucunu neden HDP ve MHP belirleyecek? 9.4.2015 Listeler aritmetiği değiştirecek nitelikte değil, sonucu MHP ve HDP belirleyecek 04.04.2015 Kabul edin, hiçbiriniz terör belasını konuşmuyorsunuz 24.03.2015 Cumhurbaşkanı, toplumu başkanlık sistemine razı etmek için gerilime yol veriyor 22.03.2015 Kutuplaşma verilerinde neler değişti, seçmenin yüzde 35'i ne yapacak? 16.03.2015 Araştırmalarda ilk kez AK Parti karşıtlarının oranı AK Parti yandaşlarını geçti! 05.02.2015 Başkanlık sistemi üzerine 29.01.2015 HDP ve baraj 09.01.2015 Fanatizm ve lümpenleşme yayılınca 25.12.2014 Trenin raydan çıkmasına engel olanlar 22.12.2014 Diyanet, kadınlar ve Aleviler 19.12.2014 Hangi tarafta duracağız? 11.12.2014 Mesele gerçekten Osmanlıca mı? 04.12.2014 Yine, yeniden seçim barajı 20.11.2014 Süreci sürdürmek zorunluluğunu üreten toplumsal dinamikler 06.11.2014 Kaybedilen her gün Çözüm Süreci'nde zorlukları çoğaltıyor 30.10.2014 Cumhuriyet, kalkınma ve maden kazaları 23.10.2014 Kürtler parça parça da olsa devletleşecek 11.10.2014 Şiddet pornosu mu şizofreni mi? 03.10.2014 Cumhurbaşkanı'nın konuşmasının kodları 21.07.2014 Cumhurbaşkanlığı seçimi sonrası senaryolar 15.07.2014 Cumhurbaşkanlığı seçimi için olasılıklar 07.07.2014 Paradigmalar bir daha değişiyor 1.07.2014 Seçim rallisinde 2. etaba girilirken Erdoğan ve Ak Parti için senaryolar 18.06.2014 Çatı aday bulundu. Şimdi ne olacak? 16.06.2014 IŞİD'in iç politikaya etkileri 19.05.2014 Ölüm kuyularından çalışmaya razı olmak 12.05.2014 Olağanüstülüğü nasıl aşacağız? 14.04.2014 Kostümlü provadan sonrası 05.04.2014 Verili durum: Türkçülük, Kürtçülük, İslamcılık ve laikçilik 04.04.2014 30 Mart sonuçları, Cumhurbaşkanlığı seçimi için nasıl okunmalı? 03.04.2014 Hangi parti hedefine hangi ölçüde ulaştı? 27.03.2014 7 maddede 30 Mart'ta sandıktan çıkacak sonuçları okuma rehberi 17.03.2014 Siyaset tarzı olarak linç kültürü yaygınlaşırken 10.03.2014 Yabancılaşıyoruz, yabancılaşıyorlar 05.03.2014 Seçmen değil insan (3) 04.03.2014 Seçmen değil insan - 2 03.03.2014 Seçmen değil insan - 1 10.02.2014 İlişki ve diyalog zeminleri bir bir yok olurken 27.01.2014 Süreç yaratıcı yıkıma dönüşür mü? 21.01.2014 Cevaplar bu değil 13.01.2014 Kriz yeni bir devlet aklında mutabakat üretiyor 31.12.2013 Herkes giderek inandırıcılığını yitiriyor 23.12.2013 Yolsuzluk operasyonu seçmen tavrına nasıl yansır, oyları ne etkiler 16.12.2013 Yerelleşme ve katılımı önleyen zihinsel ve duygulsal engeller neler? 14.12.2013 Sivil toplumda demokratikleşmeye öneri 09.12.2013 Seçmen hangi dürtülerle tercihini belirleyecek? 02.12.2013 AKP-Cemaat gerilimi neyi ima ediyor, Erdoğan ne yapmaya çalışıyor? 25.11.2013 Komisyon çalışmayınca anayasa ihtiyacı kalktı mı? 18.11.2013 Cumartesi Diyarbakır’da ne oldu? 11.11.2013 Ak Parti’nin toplum tahayyülünü çerçevelemek 04.11.2013 Türkiyelileşirken yerelleşmek 28.10.2013 Esas çılgın proje ne olurdu? 21.10.2013 Yerel yönetim mi dediniz? 14.10.2013 Ak Parti’nin paradoksu 05.10.2013 Seçim sistemine dair öneriler ne anlama geliyor? (3) 04.10.2013 Seçim sistemine dair öneriler ne anlama geliyor? (2) 03.10.2013 Seçim sistemine dair öneriler ne anlama geliyor? (1) 01.10.2013 Demokratikleşme ve Ceylan ve Tahribat ve Nazar 29.09.2013 Birden çok Türkiye paketi beklerken 23.09.2013 Sahaya inen binlerce taraftar bize ne söylüyor? 20.09.2013 Kederin beş evresi 13.09.2013 Süreç ne olursa olsun sürer 12.09.2013 AKP, Habur krizinde neden yalnız kaldı? 11.09.2013 Kürt sorununa çözüm sürecinin neresindeyiz? 09.09.2013 Yerelliğin olmadığı yerel seçim 03.09.2013 Yerel seçimde İstanbul 26.08.2013 Uzun ve sıcak bir kış 09.07.2013 Y Kuşağı mı yeni hayatın yeni insanları mı? 04.07.2013 Toplum nasıl müdahale edecek? 01.07.2013 Hayatı dar alanlara sıkıştıranlar 21.06.2013 Ak Parti neden yönetemedi? 20.06.2013 Gezi Parkı direnişinin siyasal ve toplumsal sonuçları (2) 18.06.2013 Gezi direnişinin sonuçları: Artık 'yeni' AK Parti'nin tekelinde değil 16.06.2013 Önerim parkın boşaltılmasıdır 15.06.2013 Gezi Parkı hakkında hâlâ anlaşılamayanlar 08.06.2013 Rest çekmek mi, diz çökmek mi, yoksa bir an durup düşünmek mi? 07.06.2013 Gezi Parkı direnişi dipte neleri değiştiriyor 03.06.2013 Gezi Parkı direnişinden çıkan beş ders 30.05.2013 Devletin dindar bir nesil yetiştirme görevi var mı? 20.05.2013 Ekonomideki büyüme hane gelirlerine nasıl yansıdı? 15.05.2013 Çevre bilinci olmayan cahil toplum (mu?) 13.05.2013 Nükleer enerjiyi referanduma götürsek… 06.05.2013 Sürecin riski karşısındakiler değil yanındakiler 02.05.2013 Burada bir şeyler oluyor 29.04.2013 Birileri değil hepimiz inşa edeceğiz barışı 25.04.2013 Seçim sistemi ve siyasi rekabet 22.04.2013 Seçim sistemi ve baraj 18.04.2013 Değerler mi, tabular mı 7.04.2013 Karamsarlık kalıcı olabilir mi 15.04.2013 Kardeşlik değil eşitlik ve adalet 11.04.2013 Kavramlar bozuldu 08.04.2013 Karamsarlık kalıcı olabilir mi 08.04.2013 Çatışmacı kültürde şiddet 01.04.2013 Süreç düz bir hatta ilerlemez 28.03.2013 Yol, yordam bulmak 25.03.2013 Doğrular, yanlışlar, bilerek yanlışlar 21.03.2013 Bir köprü ayağı mı olsaydım ah, barış yolunun üstünde... 18.03.2013 Oltayla balina avlamak 14.03.2013 Geçiş dönemi (mi) 11.03.2013 Asıl, barışmak cesaret istiyor 07.03.2013 Sivil toplum sahneye 04.03.2013 Ya benimsin ya kara toprağın 28.02.2013 Güven, dil ve muhataplık üzerine 25.02.2013 Lümpenleşme 21.02.2013 Jüri 18.02.2013 Özgürlük mü, güvenlik mi 14.02.2013 Kadına şiddet 11.02.2013 Kadın meselesi 07.02.2013 Aile, çocuklar, hayaller 04.02.2013 Kentler, metropoller 31.01.2013 Barışa katkı nasıl olabilir 28.01.2013 Duvarlar ardında sivil siyaset 24.01.2013 Değerler ve hayat pratikleri 21.01.2013 İki ayrı hayat 17.01.2013 Aykırı sorular 14.01.2013 Çok anahtarlı kapı 10.01.2013 Psikolojik ambargolar 07.01.2013 Barışı inşa etmek 03.01.2013 Gelecek kaygısı 31.12.2012 Yıl biterken 27.12.2012 Bela 24.12.2012 Diyet 20.12.2012 Sade vatandaş gözünde Ergenekon 17.12.2012 Şoven zihniyet ve silikozis 10.12.2012 Partilerin oylarını değerler mi, beklentiler mi belirliyor? 29.11.2012 Bir araştırma üzerine 4: Kimlik siyasetleri parti tabanlarına dayanmıyor 28.11.2012 Bir araştırma üzerine 3: Çelişki mi ikircikli değişim mi? 27.11.2012 Bir araştırma üzerine 2: Her soyutlama gerçeklikten bir miktar kaybetmektir 26.11.2012 Bir araştırma üzerine 1: Yine, yeniden medya üzerine 19.11.2012 Endişeleri korku politikalarına çevirmek 12.11.2012 Ölüm üzerinden politika 05.11.2012 Gri alanlar 29.10.2012 Toplumun ağrı eşiği düştü 22.10.2012 Yönetimde kademelenme 15.10.2012 Gücün ihtiyacına göre değil hayatın ihtiyacına göre yönetim 11.10.2012 Diyarbakır Emniyet Müdürü ne demiş oldu? 08.10.2012 Türkiye'nin insanlarını bir İsveçli'den bu denli farklı yapan ne? 01.10.2012 Münazara, münakaşa ve müzakere 24.09.2012 Yol bulmak 17.09.2012 Kayıp hedefli oyun 10.09.2012 İhtiyaç akıl mı? 03.09.2012 Siyasetin yönetemediği Türkiye 27.08.2012 Kürt meselesinde yeni viraj 30.07.2012 CHP’nin kritik eşikleri 12.07.2012 Dünün çözümü bugün sorunun ta kendisi 03.07.2012 Zihni sorunlar duygusal soruna dönüşünce 26.06.2012 Kürt meselesi ve yeni çözüm zemini 22.06.2012 Ya kedi odada değilse! 19.06.2012 Türkiye’de 6 milyon çocuğun anadili Kürtçe! 13.06.2012 Kürtler'de hayat tarzları ve siyasi tercih 13.06.2012 Uludere Kürtler'in oy tercihini değiştirdi mi? 05.06.2012 Kürtaj tartışmaları üzerine 0
GÜNÜN YAZARLARI Günün Yazarları HER TARAF İbrahim Kiras: Toplumun ihtiyacı evet mi hayır mı