Amerikan askerinin Afganistan'da uzun yıllar süren müdahalesinden sonra çekilmesi kaotik bir etki yarattı.
Birlikleri geri çekme kararının ana sebeplerinden biri, Washington tarafından harcanan ciddi konuşlandırma masraflarıydı. Şu ana kadarki savaş faturası 1 trilyon doları aşıyor.
ABD-Rusya rekabeti, Rus hegemonyası, ABD-Çin ticaret savaşı, Çin’in küresel bir güç olarak yükselmesi ve küreselleşmeden kaynaklanan gerginlikler, Washington’un hızla değişen bir dünyada ekonomik ve jeopolitik etkisini baltalıyor.
Özellikle Asya'daki ABD dış politikası çok karmaşık ve Başkan Donald Trump’ın öngörülemezliği Dışişleri Bakanlığı’nın davranışını yansıtıyor. Soğuk Savaş sırasında, doğal kaynakların sömürülmesi fırsatları konusunda iyimser olan ABD, Orta Doğu'ya diplomatik katılımını hızlandırdı. Bölgedeki başarılı bir dış oyuncu olan ABD, İran’ın stratejik rakibi Suudi Arabistan ile güçlü bağlar kurarak konumunu daha da güçlendirdi.
11 Eylül sonrası ABD, Taliban hükümetini (1996-2001) iktidarına saldırarak Afganistan'ı işgal etti ve müteakip isyanı bastırmak ve “terörist tehditlerle” mücadele etmek için ülkede kaldı. 18 yıllık çatışmalar boyunca, ABD’nin ardı ardına gelen hükümetler çevresel tahribatın yanı sıra yüksek sayılarda can kaybına şahit oldular.
ABD, Sovyetler Birliği'nin 1991 yılında parçalanmasıyla tek süper güç oldu. Bu noktada ABD, Asya’daki olaylara daha fazla müdahale etti. Aynı dönemde, Çin küresel bir güç olarak ortaya çıkmaya başladı ve şimdi dünyanın en büyük ikinci ekonomisine sahip.
ABD, Çin’in yükselişini Amerikan hegemonyasına engel olarak algılamaktadır. Ayrıca, Suriye’ye yapılan Rus müdahalesi ABD’yi bir çatışmaya sokmak için bariz bir girişimdi. ABD o zamandan beri geri adım attı.
Washington’un Afganistan’a yönelik barış süreci başlatması bu noktada bölgede gerçekten ihtiyaç duyulan şey. Ayrıca ABD, Taliban ve Afgan hükümeti ile Pakistan, Çin, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi kilit bölgesel oyuncular aynı fikirde görünüyor. İstedikleri şey uzlaşma. Bununla birlikte, Washington bir ikilemde: Taliban, bir yıl içinde yabancı güçlerin tamamen geri çekilmesini talep ederken, Washington dört yıl beş yıl daha askerlerini bölgede tutmak istiyor. Şu anda gerçekten önemli olan, işbirliği yapma ve uzlaşma yapma konusundaki karşılıklı isteklilik.
Başlıca uzlaşma zorluklarından biri, Taliban’ın Afgan hükümetinin barış sürecine katılmasına izin vermemesi çünkü Afgan hükümetini Amerikan kuklası olarak görüyorlar.
Hindistan aynı zamanda Kabil'le olan ilişkilerini geliştirmek istiyor; ancak bu Taliban hükümette değilse mümkün olabilir. Hindistan ve Pakistan arasındaki rekabet, ikisinin de Afganistan'da anlamlı bir rol oynamasını engelleyebilir.
Hindistan, Kabil ile diplomatik, sosyal ve ekonomik ilişkilerini geliştirmek için Çin ile birlikte çalışabilir, ancak bu Afganistan’ın politik olarak istikrarlı olması durumunda mümkün olabilir.
Taliban Afganistan'da ana siyasi parti olarak ortaya çıkarsa, o zaman olumlu bir konumda olacaktır. Bu olursa, siyasi iklim Pakistan’ınki gibi olacak.
Taliban, ülkenin şeriat kanununa tabi olmasını istiyor, ancak ABD daha liberal bir adalet sistemi istiyor. Taliban diğer taraflarla rekabet eden İslamcı bir siyasi parti olursa, ABD ve Pakistan, Afgan ulusal politikasına karışabilir. Bununla birlikte, ABD ve bölgesel oyuncularla iyi bir iş ilişkisi hala mümkün olabilir.
Taliban'ın mı yoksa Amerika'nın mı kazandığını söylemek zor. ABD’nin Afganistan’da kazanıp kazanmadığının belli olması on yıl olabilir.
Asiatimes’da Irfan Khan tarafından kaleme alınan yazı buülke için tercüme edilmiştir.