AlacakaranlÄ±ktaki Siyasal Temsil
09-04-2019 09:27 tarihinde yayÄ±nlandÄ±.
BaÅŸkanlÄ±k tipi hÃ¼kÃ¼met sistemine geÃ§iÅŸ sÃ¼recinde yaÅŸanan tartÄ±ÅŸmalarda "BaÅŸkanlÄ±k Sisteminin" bir "iktidar tahkimi" olduÄŸunu sÃ¶ylemiÅŸtim. Epey tepki topladÄ±ÄŸÄ±mÄ± hatÄ±rlÄ±yorum. TÃ¼rkiye'nin derin bir 'icra' sorununun olmadÄ±ÄŸÄ±nÄ±, aksine derin bir 'siyasal temsil' sorunu ile mustarip olduÄŸu iddiasÄ±nda bulunmuÅŸtum. Netice itibariyle gÃ¼ncelde, siyasal temsilin billurlaÅŸtÄ±ÄŸÄ± yer olan TÃ¼rkiye BÃ¼yÃ¼k Millet Meclisi (TBMM) tam anlamÄ±yla 'alacakaranlÄ±ÄŸa' gÃ¶mÃ¼lmÃ¼ÅŸ vaziyettedir.
31 Mart 2019 mahalli seÃ§imlerinin ardÄ±ndan yaÅŸanan kargaÅŸada TBMM’nin Ã¶zellikle iktidar partisi/partileri grubu merkezli serdettiÄŸi derin sessizlik, milletin vekillerinin sÃ¶yleyecek sÃ¶zlerinin olmadÄ±ÄŸÄ±nÄ±, siyasal geliÅŸmeler karÅŸÄ±sÄ±nda adeta kendilerini sorumlu saymadÄ±klarÄ± sonucunu ortaya koymaktadÄ±r.
TBMM iddia edildiÄŸi gibi “denge-fren” iÅŸlevini yerine getirememektedir. TBMM’nin bu sessizliÄŸi karÅŸÄ±sÄ±nda parti organlarÄ±nÄ±n siyasal sÃ¼reÃ§lerde gÃ¶stermiÅŸ olduklarÄ± aktif tutum gÃ¶z Ã¶nÃ¼ne alÄ±ndÄ±ÄŸÄ±nda milletin vekillerinden oluÅŸan TBMM’nin dolaysÄ±z olarak icranÄ±n, dolaylÄ± olarak iktidar partisinin/partilerinin faaliyetlerinde ihtiyaÃ§ duyduklarÄ± yasalarÄ± Ã§Ä±karan “olurlama” makamÄ±na evrilmiÅŸ olduÄŸu gÃ¶rÃ¼lmektedir. TBMM bu hali ile hÄ±zla sembolik bir kurum haline dÃ¶nÃ¼ÅŸmektedir.
31 Mart mahalli seÃ§imlerinin ardÄ±ndan yaÅŸanan kargaÅŸada millet vekillerinin sÃ¼rece dahil olarak hakem olmalarÄ±, yatÄ±ÅŸtÄ±rÄ±cÄ± ve yapÄ±cÄ± sÃ¶ylemleri ile kendilerine verilen temsil sorumluluÄŸunu yerine getirmeleri beklenirdi. SonuÃ§ta siyasal bir kilitlenme yaÅŸanabilecek bu kargaÅŸada adeta dilsizleri oynayan TBMM, muhalefet ve iktidar partileri ile icranÄ±n yoÄŸun baskÄ±sÄ± altÄ±nda bir siyasal temsil krizinin mÃ¼sebbibi olacaktÄ±r.
Bu baÄŸlamda bir soru akla gelebilir. Millet vekili seÃ§imi ile birlikte yapÄ±lan cumhurbaÅŸkanlÄ±ÄŸÄ± seÃ§imlerinde vatandaÅŸ gerÃ§ek temsilcisi olarak cumhurbaÅŸkanÄ±nÄ± mÄ± seÃ§mektedir? Bu sorunun cevabÄ± gÃ¼nceldeki TÃ¼rkiye siyasetinin Ã¶znel ÅŸartlarÄ± dahilinde yoktur. Mevcut CumhurbaÅŸkanÄ± SayÄ±n ErdoÄŸan’Ä±nÄ±n karizmatik liderlik yapÄ±sÄ± ile siyaset yapma biÃ§imi ÅŸimdilik bu sorunun cevabÄ±nÄ± mÃ¼nhal bÄ±rakmaktadÄ±r.
Bununla beraber teknik olarak seÃ§men, siyasal temsilcisi olarak millet vekilini gÃ¶revlendirmekte, icra makamÄ± olarak cumhurbaÅŸkanÄ±na anayasal olarak TBMM’nin gÃ¶revli olmadÄ±ÄŸÄ± “gÃ¼venoyunu” bizatihi seÃ§menin kendisi vermektedir. HÃ¼lasa icra makamÄ± temsil makamÄ± deÄŸildir.
TBMM’nin suskun kalmaya devam etmesi, sÃ¼reÃ§ iÃ§erisinde tamiri gÃ¼Ã§ “siyasal temsil krizini” ortaya Ã§Ä±karacaktÄ±r. TÃ¼rkiye yakÄ±n tarihinde ortaya Ã§Ä±kmÄ±ÅŸ bulunan siyasal temsil krizlerinin etkileri gÃ¼nÃ¼mÃ¼zde Ã§ok gÃ¼Ã§lÃ¼ bir ÅŸekilde hissedilmektedir. Derin travmalarÄ±n ve yoÄŸun trajedilerin yaÅŸanmasÄ±na yol aÃ§an siyasal temsil krizi hâlâ TÃ¼rkiye siyaseti esir almaya devam etmektedir. Legal bir zeminde siyasal temsil hakkÄ± tanÄ±nmayan KÃ¼rt unsurlarÄ±nÄ±n illegal bir zeminde siyaset yapma seÃ§eneksizliÄŸine itilmeleri, PKK etnik terÃ¶r belasÄ±nÄ±n zeminini hazÄ±rlamÄ±ÅŸ olduÄŸu Ã¶nemli bir Ã¶rnektir.
Siyasal, sosyal ve kÃ¼ltÃ¼rel bÃ¼tÃ¼nleÅŸme hareketlerini ivmelendiren bÃ¼yÃ¼k anlatÄ±larÄ±n ve ideolojilerin ortadan kalmÄ±ÅŸ olduÄŸu gÃ¼ncelde siyasal temsil krizi klasik anlamda illegal siyasal yapÄ±larÄ±n ortaya Ã§Ä±kmasÄ±na engel olmakla beraber, siyasal temsil krizinin yol aÃ§acaÄŸÄ± “siyasal yabancÄ±laÅŸma”, sÃ¼reÃ§ iÃ§erisinde “toplumsal yabancÄ±laÅŸmaya” zemin hazÄ±rlayacaktÄ±r. DuyarsÄ±z, tepkisiz ve suskun bir toplum demek; toplumsal yapÄ±larÄ±n, her ÅŸeyi yutan birer “kara deliÄŸe” dÃ¶nÃ¼ÅŸmesi demektir.
TÃ¼rkiye’deki siyasal temsil krizinin tarihselliÄŸini, neden ve sonuÃ§larÄ±nÄ±, TÃ¼rkiye’de siyaset yapma biÃ§imlerinin yapÄ±sal sorunsallarÄ± Ã§erÃ§evesinde analiz etmeye devam edeceÄŸim inÅŸallah.