Baki'nin Görsünler Redifli Gazelinin İncelenmesi | Edebiyat Sultanı
Olur vallahi billâhi hemân yalvarı görsünler
Şiirin teması aşktır.
gül resmi 1
Ey bizim bağların, söz bahçesinin gülü ve nesrini olan! Sen ki bahçelerin gülüsün, nesrinisin. O halde açıl…
2- Çiçek için kullanıldığı zaman; sen ki, güzellik bağının ve söz bahçesinin gül ve nesrinisin. Çiçek gibi açıl. Bir yanağın gül, bir yanağın nesrindir. Nesrin, tohumunu dağ başında kuşların ektiği, köpekgülüne çok benzeyen bir güldür. Yaprakları arkasını gösterir.
Bu şiir söylendiğinde Marmara’dan İstanbul’a bir gemi gelirken herkes geminin güvertesine çıkar, gemi Sarayburnu’ndan dönesiye kadar gözlerini kırpmadan şehri seyrederlerdi. Yaklaştıkça şehrin güzelliğini daha iyi görürlerdi. Marmara adalarından, Çanakkale’den gelince yığınla binalar görmüyordunuz. Yemyeşil bir İstanbul temaşa ediyordunuz. Yedi tepenin yamaçlarında, yeşillikler arasında kırmızı kiremitli evleri görüyordunuz. Kademe kademe sahilden yukarıya doğru evlerin olduğunu ve bunların yeşillikler içinde olduğunu düşünün. Yemyeşil bir İstanbul… İster istemez şair de İstanbul’u anlatabilmek için şebboydan, yeşilden, gülden örnek verecekti.
Şair önce açıl, sonra salın dedi. Salınmak, endam ile yürümektir. Yere pat pat basarak değil, yürüdüğü hissedilmeyecek şekilde yürümek… Hani balerinler vardır, yürüyen beden görürsünüz. O yürüyüşün ne kadar endamlı olduğunu bilirsiniz.
Âşık, vuslat istemez. Şair sadece şunu ister: Desinler. Mecnun’a demiyor musunuz? Leyla uğruna can verecek desinler. Kerem ne oldu? Kerem’e Kerem desinler diye öldü. Başkaları en güzel şeyi söylesinler ve diğerlerinden ayırsınlar… Ama iyi demek var, kötü demek var. Diğerlerinden ayırsınlar, en güzeli desinler, mecnun oldu, çıldırdı desinler. Bunu deyince kademesi artmış; ölmekle, ölümsüzlüğe ermiş olur.
Pehlûm üstühânı; göğüs kafesi hizası demek… Pehlûya pazı diyoruz. Pehlivan da oradan geliyor.
Şiirdeki her beyitte son kelimeleri yukarıdan aşağıya okuduğumuzda kelimeler aşığın durumunu dile getiriyor. Bu kelimeler okunduğunda halini anlatan ve sitem eden aşığın durumu ortaya çıkmaktadır.
Şiirin Yapı Özellikleri:
Şiirin nazım birimi: beyit
Şiirin matla beyti: İlk beyit
Şiirin makta beyti: Son beyit
Şiirin beytül gazeli: Son beyit
Şiirin ilk beyti kendi arasında kafiyeli sonraki beyitlerin iki mısraları da ilk beyitle kafiyelidir.
Gazelde kullanılan imgeler (mazmunlar) aşağıda verilmiştir. Bu imgelerin şiirde kullanılma şekilleri:
gül, nesrin: Rengi dolayısıyla sevgilinin yanağı
servi, sanavber: Uzunluk ve salınış sebebiyle sevgilinin boyu ve yürüyüşü
Gülnar: Rengi ve şekli dolayısıyla aşığın vücudundaki yaralar.
Gazelde mecaz anlamda kullanılan sözcükler ve anlamları:
Gerçek anlamı: Bir yere girip çıkarken geçilen ve açılıp kapanma düzenin olan bölme açıklığı
Şiirdeki anlamı: severek, yolunda
Gerçek anlamı: nar çiçeği
şiirdeki anlamı: yara
Gerçek anlamı: gül bahçesi
Şiirdeki anlamı: vücut
Gerçek anlamı: efsanevi kuş
görsünler redifli gazel Bakinin bir gazeli gazel yorumu gazel açıklaması gazel şerhi
Çok iyi incelemiş siniz hocam teşekkür ediyorum
9 Haziran 2018, 00:24
Bu yazıyı okuduktan sonra bu şiirin ne kadar güzel olduğunu anladım Teşekkürler hocam
Çok güzel bir inceleme olmuş yazarın eline sağlık .