RECEP ÇALKANER - HAMAMLARIMIZ-GELİH HAMAMI
Giriş Tarihi : 25-03-2020 11:49
Eskiden mahallelerde Hamamlar vardı.
Dünyaca meşhur Türk Hamamları
Mübarek ecdadımızın şahaserleri Hamamlar…
Her Mahallenin ayrı isimlerle adlandırılan, bu sağlık ve temizlik membağlarını çalıştıran insanlara Hamamcı dendiği gibi, çalışanların da ayrı ayrı isimleri vardı.
Bunu eskiden (.Anasıynan hamama) gidenler iyi hatırlayacaklardır.
Hamam girişinde bir bölüm olur, onun içinde hamamcı kadın oturur. Her girenden hamam parası alırdı.
Ayrıca her çocuklu anne de nasihatını alırdı.
-Çocuklarınıza dikkat edin, suyu boşuna aktırmasın.Yoksa iki hamam parası alırım, tehdidinde bulunurdu.
Eğer erkek çocuklardan biraz boyu büyükleri varsa ya içeriye almaz ya “ Babasınıda getirsediniz” kınamasında bulunurdu.
Anneler güvendikler,, gözaçık saydıkları çocuklarını ev de tembihler
-Ben hamamcıyla pazarlık ederken sen hemen içeriye koş da, boş kurnanın yanına otur, eğer soran olursa annemgil geliyor dersin diyerek kurna yı önceden ayarlatırlardı.
Hamamda topu topu 3-5 bilemedin 6 kurna olurdu. Bunlar muslıkların altında mermerden yapılmış taş kurnalardı.
Hamamlara topluluk halinde gidildiğinden kadın hamamlarında yer bulmak zor olurdu o yüzden önce davranıp ”kurna kapmak” yâni arkadan geleceklere yer ayarlamak adetti.
Kadın hamamlarına kadınlar komşularıyla geldiklerinden, ayni mahallede bulunanlar birbirlerini tanıdıklarından bağıra, çağıra konuşur, çocuk azallamaları, bebe ağlamaları birbirine karışır, sesin hamamda yankı yapmasıyla artan sesler gürültü hâlini alır, kimse kimseyi duyamaz, duyura bilmek için bağırmalar artar bu seslere de vanıltı denirdi. Bu sebepten çok sesli yerlerden bahsederken
“Ayni Avrat hamamı gibi” tâbirinden de anlaşılacağı gibi gürültü, patırtı eksik olmaz hatta zaman zaman yer kapma yüzünden kavgalar çıkar, hamam tasları, nâliler havada uçuşurdu.
Böyle durumlar da hamamın görevlisi (Natır) olaya müdahale eder olayı sakinleştirmeye çalışırdi.
Kadınlar sanki gezmeye gider gibi hamama hazırlanır, sabah gidip akşama kadar kalacaklarından yanlarına yiyecek, içecek götürür orada hamam safası yaparlardı.
Genelde ekşi, tuzlu, acılı, şeyler getirir ve orada birbirlerine ikram ederlerdi.mesela Turşu, Gilaburu, Patetes piyası, Gatmer, Bazlama; Çaman getirenler olurdu.
Hamamlarda akşamlara kadar yenilir, içilir oyunlar çıkarılarak eğlenilir, hem muhabbetlerini artırır hem de “Kırklanmış” gibi temizlenir hatta çoğunun sudan, yâni yıkanmaktan eli, ayağı karıcıklar yüzleri (pancar) gibi kızarırdı.
Araya bir konuyla girmek istiyorum ( Bu gün ise; ben de dâhil olmak üzere o ecdat hamamlarına gidemez olduk çünkü hepimizin evinde banyolarımız var, oralarda (kese’siz- lif’siz sadece bir sabunla ıslanıp çıkıyoruz, güya yıkanıyoruz. Allah gabul etsin…
Eğer biri bizleri tutsa, zorla hamama götürüp terleme odasından sonra göbek taşına uzatıp keseci Duran ağaya bir kese yapdıtdırsa hepimizin sırtından (bannak gibi kir) çıkartacağına inanıyorum ) ve ben bu ganaatdeyim. siz ne dersiniz?
Allah bilir öyle gülersiniz…Yalanmı?.
Gelelim kaldığımız mevzuya.
Kış günü hamama giden bir kadının şöyle bir hikayesi anlatılır.
Zemheri ayı ( en soğuk kış ayı) dışarısı buz kesiyor, tükürsen tükrük buz kesilip hayada asılı kalıyor, işte böyle bir günde kadın hahama gider sabahtan akşama kadar yunar ha yunar, yıkanır da yıkarnır
Bu arada dışardan gelen bir komşu kadın;
-Gızzzz akkadııın,ömrü yaşı kesilesice çık gâri hamamdan da evine git
-Giderik bağak anam, hele iki baş daha yıkanıyımda.
-Sürünesice yiter yunduğun, çıkda herifininen ilgilen yazık adama.
-Noğolmuş herifime, niye yazık ossun ki
- Anam adam tallada soğukdan buymuş (donmuş)
-Vay gözü körolasıca herif, ne varımış donacak, biz burda yanıyokda..
anlatımlardan anlaşılacağı gibi kadınlar, hamamı vede sıcağı çok sever ve hatta sıcağa erkeklerden daha çok dayanırlar.
İşte bu yüzdendir ki eskiden kız bakma içinde hamama giderlerdi. Gelin hamamı adı altında eğlence düzenlenirdi. Gelin alan bir kadın )kız evi) bir hamamı günlük olarak kapatır, eş, dost komşu ve akrabalarını davet ederlerdi.
Hatırlıyorum da Gelin hamamını haber vermek için (biz çocuklar olarak) Okuyucu –Haberci-gezerdik.kız evi tarafından bir kalıp sabun vererek konu ve komşuları hamama davet ederdik
-Filan abbaa, falanların şu gün şu hamamda Gelin hamamı var, sizede sabın gönderdiler, sizde buyuracaksınız der gezerdik.
Tabi ki çok şeyler gibi bu da tarihe karışanlar arasına girdi.
DİĞER YAZILARI HAMAMLARIMIZ-GELİH HAMAMI 25-03-2020 11:49 KAYSERİ'DEN SEÇMECELER 18-03-2020 12:01 PAPAZIN İNSAN OLAN EŞŞEĞİ 11-03-2020 12:00 KAYSERİLİLİK... 04-03-2020 12:26 İSLÂM’A VE İNANCIMIZA GÖRE ÖLÜM 26-02-2020 12:12 OTOBUS DURAĞINDA İKİ KADININ KAYSERİLİCE KONUŞMASI 19-02-2020 11:18 MİSAFİRLİKDEN DÖNEN KADININ ŞOFÖRLE KONUŞMASI 12-02-2020 12:09 GAYSERİ AĞZI 05-02-2020 11:10 NOSTALJİ 29-01-2020 11:24 ESKİ KOMŞULAR VE KOMŞULUK İLİŞKİLERİ 22-01-2020 12:28 ANA - BABA TERBİYESİ 15-01-2020 11:36 BAĞCILIK KEYFİ 08-01-2020 12:32 NOSTALJİK 01-01-2020 11:12 AİLE BAĞLARI… 25-12-2019 10:46 BAĞDAN İNME ANISI 18-12-2019 11:14 GAYSERİ BEDDÂLARI 11-12-2019 11:51 YAŞANMIŞ YADA YAKIŞTIRILMIŞ FIKRALAR 04-12-2019 11:58 ESKİ KOMŞULAR VE KOMŞULUK İLİŞKİLERİ 27-11-2019 12:16 ANADOLU ÂDETİ 20-11-2019 11:29 GAYSERİLİCE... 13-11-2019 11:22 NOSTALJİ 06-11-2019 11:51 KAYSERİ VE YÖRESİ TÜRKÜLERİMİZ 30-10-2019 12:11 GÜNÜMÜZÜN MİSAFİRİ VE EV SAHİBİ 23-10-2019 11:07 ESKİ KOMŞULAR VE KOMŞULUK İLİŞKİLERİ 16-10-2019 10:55 GELİN HAMAMI 09-10-2019 12:20 GAYSERİ (PAZARLIĞI) TİCARETİ 02-10-2019 12:01 ESKİ KOMŞULAR VE KOMŞULUK İLİŞKİLERİ 25-09-2019 10:55 GAYSERİLİCE TÂBİRLER 18-09-2019 11:13 GUMALIDA MANGAL 11-09-2019 11:39 NOSTALJİK 04-09-2019 11:52 GAYSERİLİLİK… 28-08-2019 11:52 MİSAFİRLİKDEN DÖNEN KADININ ŞOFÖRLE KONUŞMASI 21-08-2019 11:14 HAMAMLARIMIZ-GELİN HAMAMI-2 14-08-2019 14:29 HAMAMLARIMIZ-1 07-08-2019 12:12