Veba Nedir - Nedir ve Nasıl
Ana Sayfa / Sağlık Bilgisi / Veba Nedir
Bulaşıcı ve öldürücü bir hastalıktır. veba mikrobunu taşıyan farelerin pireleri tarafından insanlara geçer. Nedeni pisliktir. Pis ve güneş girmeyen yerler veba, için en uygun ortamlardır. hastalık mikrop kapıldıktan sonra gelen 28 gün içinde kendini gösterir. Hastada aniden başlayan baş ve sırt ağrıları ateş titreme kusma nefes darlığı halsizlik deri lekeleri burun kanaması kan tükürme kasık ağrıları ve devamlı dalgınlık görülür. Dili de kahverengi ve kurudur. Yapılacak ilk iş hastayı tecrit etmektir. Çevresindeki sağlıklı kimselerin de koruyucu aşı olması gerekir. Bugün için önemi kalmayan ve eski devirlerde olduğu kadar çok görülmeyen bu hastalığın tedavisi için geç kalmadan Sağlık kuruluşlarına haber vermek gerekir
Eskiden milyonlarca insanın ölümüne sebep olan bulaşıcı bir hastalık. Kara ölüm kıran peste veya plague da denen vebanın etkeni Pasteurella Pestis’dir.Mikrop ilk defa 1884’teHong Kong’da tespit edilmiştir. Veba mikrobunu taşıyan farelerinpireleri tarafından insanlara geçer. Nedeni pisliktir. Pis ve güneşgirmeyen yerler veba için en uygun ortamlardır.
Hastalık mikrop kapıldıktan sonra gelen 28 gün içinde kendinigösterir. Hastada aniden başlayan baş ve sırt ağrıları ateş titremekusma nefes darlığı halsizlik deri lekeleri burun kanaması kantükürme kasık ağrıları ve devamlı dalgınlık görülür. Dili dekahverengi ve kurudur.
Genellikle kemiriciler arasında salgınlar yapar. insana uygun çevre şartlarında pirelerden geçer. insanlar arasında damlacık yoluyla da yayılabilir. Mikrop 152 mikron boyunda 0507 mikron eninde gram negatif bir basildir. Hastalık M.Ö. 9 ve 10. yüzyıldan beri bilinmekte olup zaman zaman salgınlar yaparak milyonlarca insanın ölümüne sebep olmuştur Bkz. Salgın. 1347’deki avrupa salgınında 25.000.000 insan ölmüştür. Birçok memleketten on binlerce insanın öldüğü veba salgınları bildirilmiştir. istanbul’da Justinien zamanında 565’te çıkan veba salgınında günde 810.000 kişinin öldüğü tarihî kayıtlara geçmiştir. Türkiye’de 1919’da 13 kişilik 1947’de 32 kişilik iki vak’a rapor edilmiştir.
Bakterinin derideki giriş yerinde içi renksiz sıvı veya iltihap dolu kabarcıklar veya kanlı lekeler meydana gelir. komşu lenf bezlerinde iltihaplanma ve hücre ölümünden sonra bakteri kana geçerek karaciğer dalak ve kemik iliği de tutulur.
Veba aslında kemirci hayvanların bir hastalığıdır. Pire vebalı insanın kanını emerken mikropları alır. Basil pirenin yutağında çoğalır. Pire başka birisini ısırdığında önce hortumunu dolduran basilleri kusar ve bundan sonra kan emebilir. Pirenin dışkısıyla da bulaşma olabilir. Veba mikrobu ölü hayvanların üzerinde birgün canlı kalabilmektedir. Hasta bakımı çok önemli olup günümüzde salgınların azalması ve tedavide tesirli antibiyotiklerin kafi doz ve sürede uygulanmasıdır.
Pirenin ısırmasından 25 gün sonra giriş yerinde bir kabarcık meydana gelir. Hastalık üç şekilde seyredebilir Lenf bezi vebasında hıyarcık bubonik ısırdıktan 12 gün sonra titremeyle ateş yükselir. Isırığın üst tarafındaki lenf bezleri şişer ve ağrılıdır. Lenf bezleri cerahatlanıp akabilir. nabız artar. Hastanın genel durumu kötüdür. Mikrop kan yoluyla akciğer karaciğer dalak ve beyine yerleşebilir.
Deri vebasındaysa ısırık yerinde noktacık şeklinde kanama ülserler yaralar ve ölü dokuların bulunduğu görünümler olabilir Akciğer vebası kan yoluyla veya damlacık yoluyla mikropların akciğere gelmesi neticesinde meydana gelir. Başağrısı yüksek ateş öksürük ve nefes zorluğu vardır. Hastanın kan basıncı düşer rengi morlaşır balgamı kanlıdır. bronşit gibi başlar sonra zatürre şekline döner. Karaciğer bozukluğu da olaya eklenerek 23 günde ölümle neticelenir.
Ateşli dönemde alınan kan kültürü veya hayvan deneyleri de teşhiste yardımcıdır. Serolojik testler yapılabilirse faydalı olur. Ayrıca teşhiste akciğer vebasında zatürre ve Q humması lenf bezi vebasında lenfogranuloma inguihale frengi ve tularemi düşünülmelidir. Hıyarcık vebasında, ölüm oranı % 3090 iken akciğer vebasında % 70100’e varmaktadır. Veba geçirende 612 ay süren bir bağışıklık meydana gelir.
Tedavisinde sulfamid ve beraberinde streptomisin kloramfenikol veya tetrasiklin grubu bir antibiyotik yüksek dozda devamlı kullanılmalıdır
Önceki Talasemi Nedir
Sonraki Sıtma Nedir