fiskalizm - ekşi sözlük
osmanlı'nın iktisadi dünya görüşünün üç temel unsurundan biri.
söz konusu dönemde, fiskalizm, ana hedefi ve esas unsuru olan, gelirleri yükseltme konusunda çeşitli zorluk ve sınırlamalarla karşı karşıyaydı. bunlar başlıca iki gruba ayrılabilir:
i. ekonominin nesnel şartlarından doğan zorluklar:
-verimlilik ve dolayısıyla üretim düzeyi düşüktür ve uzun vadede yükseltilmesini sağlamak ne mümkündür, ne de mümkün olabileceğine inanılmaktadır.
-ulaştırma zor ve pahalıdır.
-üretimin pazarda satmak üzere yapılan bölümü düşüktür, yani parasal ilişkiler sınırlıdır.
nesnel olarak nitelendirilen bu şartlar nedeniyle devletin ekonomiden nakden alabileceği payı çok sınırlı bir düzeyde tutmakta ve arttırılmasını son derece zorlaştırıyordu. devletin ekonomiden aldığı payı arttırabilmek için bu şartların değiştirilmesi gerekmekteydi. ancak bu şartlardan ilk ikisinin değişmesi oldukça zor olduğundan (teknolojik değişmelerle ilgili) devletin müdahale ederek değiştirebileceği sadece üçüncü maddedeki parasal ilişkilerdi. bu durumda da ikinci bir zorluk grubu ortaya çıkmaktadır:
ii. ekonominin öznel şartlarından doğan zorluklar:
-provizyonizm ile tradisyonizme dayanan düzenlemeler sonucunda, parasal ilişkilerin, yani ticaret ve mübadele hacminin genişlemesi sınırlandırılmıştı ve mevcut düzeyleri arasında bir denge kurulmuştu. bu dengenin korunması amacıyla parasal ilişkileri hızla genişletecek bir değişmeye meydan verilmemekte idi.
-ekonomide parasal ilişkiler arttıkça, ticaret hacmi genişledikçe toplum içinde ticaret ile uğraşanlar güçlenecek, büyüyecek ve zenginleşecekti. böyle bir sınıfın doğması, sosyal ve siyasal dengeyi sarsabileceğinden arzu edilen bir durum değildi.
fiskalizm, aşılması zor görünen bu sınırlar içinde sıkışıp kaldığı için gelirleri arttırmaktan ziyade azaltmamaya ve harcamaları kısmaya yönelik iki yönlü bir seri tedbiri uygulama alanına sokmaya çalışmıştır. bu da, osmanlı'nın iktisadi dünya görüşünün, giderek her türlü iktisadi faaliyete, sadece getireceği vergi geliri açısından bakma eğilimine girmesine neden olmuştur.
04.10.2004 19:12 the nightmare before christmas
biri bana bunu en basit şekliyle anlatsın. tanım: bir ekonomik görüş.
25.04.2014 09:32 patsiga
(bkz: parafiskal gelirler)
25.04.2014 10:06 ulyanovadk
klasik dönem osmanlı ekonomisinin iaşecilik ve gelenekçilikle birlikte dayandığı üç önemli ilkeden biridir.fiskalizm hazineye ait gelirleri mümkün olduğunca en üst seviyeye çıkarmak ve ulaştığı düzeyin altına inmesini engellemeyi amaçlamak anlamına gelir.
25.04.2014 11:46 ~ 30.04.2014 00:24 sonumutlubitmeyenmasal
maksimum gelir, minimum gider esasına dayanan osmanlı ekonomisi tabiri.
özellikle yavuz sultan selim döneminde çok iyi uygulanmıştır.
01.04.2016 16:50 emayne
osmanlı'da hazineye ait gelirleri mümkün mertebe yüksek tutmak, düşmesini engellemek.
07.04.2016 01:09 ramblin man
enteresan bir ekonomi anlayışı. tanım olarak şöyle deniyor; gelirleri olabildiğince yüksek tut ve o düzeyden aşağıya inmesini engelle. neden osmanlı'ya ait oluyor ya da neden böyle bir ekonomi anlayışı var çok garip. nedeni ise eminim ki dünya üzerindeki hem bireyler hem devletler böyle bir sistem ister zaten. kim gelirleri yükseltip çıktığı seviyeden aşağıya düşmek ister ki. ya da şöyle diyim bunun tam tersi bir ekonomik anlayış olamayacağına göre yani gelirleri yüksek tutmayalım gibi bir anlayış olamayacağına göre her devletin her milletin ve her bireyin default bakış açısıdır fiskalizm. nefes almak gibi bir şey olması lazım. kimse başlarken kaybetmek istemez.
27.01.2017 17:25 sourjam
yavuz sultan selim’in bir sözü vardır her kim ki benden daha fazla bu hazineyi doldurursa bu hazine odasının kapısı onun mührüyle açılsın yok eğer dolduramazlarsa benim mührümle açılsın der ve bunun üzerine kanuni bile bu kadar dolduramaz. velhasıl o mühür değişmez ondan sonra, fiskalizm tam da budur. o hazineyi daha da doldurmak gideri de azaltmak.
bazen bu tarz bilgiler kavram kalıcılığını arttırıyor o yüzden yazdım. söz tam öyle olmayabilir. (bkz: genişletici tekrar)
12.05.2018 22:54 sustuklarimi yaziyorum
merkantilizm ile farkını merak ettiğim ekonomi politikası. merkantilizm önemli olan devlet hazinesini güçlü olması hazine ne kadar güçlü ise ekonomi iyidir mantığı var. fiskalizmde de vergi gelirlerin her daim en yüksek olacak ve asla düşmeyecek. peki fark nerede?
30.05.2018 11:16 thelabarna
shaggy'nin çok güzel özetlediği akım.
fiskali fit, fiskali fit, fiskali fiskali fiskali fit!
30.05.2018 11:25 eachon