Tuz tüketiminin hipertansiyonu tetikleyici etkisi ve genç yaşta yüksek tansiyon
Hipertansiyon yaşı 13'e indi Dünyada 1.5 milyarın üzerinde hipertansiyon hastası bulunuyor. Her yıl, 7 milyon insan, yüksek kan basıncı nedeniyle hayatını kaybediyor. Hipertansiyondan ölümlerin başında; inme, böbrek yetmezliği, kalp krizleri ve yetmezlikleri geliyor. İleri yaş hastalığı olarak bilinen hipertansiyonun görülme yaşı dünyada ve Türkiye'de giderek düşüyor.
Hipertansiyon yaşı 13’e indi
Tuz, Türkiye’de dünyaya göre çok yüksek miktarda tüketiliyor, bu değer ortalama kişi başı 18 gramdır. Günlük kullanım 6 gram (1 tatlı kaşığı) ile sınırlı. Ancak; bir porsiyon İskender de 8 gram, bir tabak etli kuru fasulyede 8,6 gram, bir dilim pizzada 5.5 gram tuz bulunuyor.
Dünya Sağlık Örgütü’nün kayıtlarına göre dünyada 1,5 milyardan fazla insanda hipertansiyon bulunmakta ve her yıl 7 milyon insan yüksek kan basıncı ve bundan kaynaklanan hastalıklar nedeniyle hayatını kaybetmektedir. Yüksek tansiyon kaynaklı ölüm nedenlerinin başında; inme, kalp krizi, kalp yetmezliği ve böbrek yetmezliği gibi hastalıklar gelmektedir.
Türkiye’de 20–40 yaş arası yetişkinlerin yaklaşık % 30’u hipertansiyon hastası. Hipertansiyonun özellikle 30–35 yaşları arasında giderek artan bir sağlık sorunu haline gelmesindeki en önemli nedenler; hareketsiz yaşam, stres ve aşırı kilolara karaciğer yağlanmasının eşlik ettiği santral obezitedir. Bu sorun, doğrudan yüksek tansiyonla ilişkilidir. Gençler arasında kafein ve sigara tüketiminin aşırı derecede artması da, yüksek tansiyon yaşının düşmesinde etkili olan bir başka nedendir.
Örneğin; Sabah kahvaltıda yenen bir porsiyon sucuklu yumurta, tek başına bir günlük tuz ihtiyacını karşılar. Çünkü sucuklu yumurtadaki tuz miktarı, 5,5 gramdır. Fast food tarzı beslenmeyi alışkanlık haline getirenler ve et ağırlıklı beslenenler bu riskle karşı karşıyadır.
Sabah kahvaltısında sucuklu yumurta, öğle yemeğinde etki kuru fasulye, akşam da iskender tüketen bir kişinin günlük aldığı tuz miktarı; 22,1 gramdır.
5–6 adet siyah zeytin (900 mg sodyum)
Toplam: 6,9 gram tuz
Hipertansiyon göz, böbrek ve kalp gibi organlarda hasara neden olmaktadır. Gözde körlüğe neden olabilecek sorunlara yol açabilir. Böbrek fonksiyonlarının yitirilmesine bağlı böbrek yetersizlikleri hipertansiyonun bir sonucu olarak ortaya çıkar. Hipertansiyon, aort anevrizmasına neden olmaktadır. İnme ve felçle sonuçlanabilecek beyin hasarlarına da neden olmaktadır.
Ergenlik döneminde aşırı kilolu çocuklarda mutlaka tansiyon ölçümü yapılmalıdır. Her erişkinin 20 yaşından sonra tansiyon değerini bilmesi için düzenli ölçüm çok önemlidir. İdeal tansiyon değerinin 12-8’in altında olması gerekmektedir. Ailesinde tansiyon hastası olan birinin aşırı kiloları da söz konusu ise 6 aylık periyotlarla tansiyon kontrolü yaptırmalıdır.
Özellikle menopozun 2’inci ve 3’üncü yılından sonra kadınlarda hipertansiyon görülmektedir. Ailesel yatkınlık olmasa bile bu dönemde kişi tansiyon hastası olabilir. Menopoz dönemine kadar tansiyon sorunu yaşamayanlar da menopoz sonrası mutlaka tansiyon açısından değerlendirilmelidir.
Uzm. Dr. Özlem Batukan Esen