TOPRAK OLUŞUMUNDA AŞINMA, AYRIŞMA VE BİRLEŞME OLAYLARI - ppt indir
... konulu sunumlar: "TOPRAK OLUŞUMUNDA AŞINMA, AYRIŞMA VE BİRLEŞME OLAYLARI"— Sunum transkripti:
TOPRAK OLUŞUMUNDA AŞINMA, AYRIŞMA VE BİRLEŞME OLAYLARIToprak Bilgisi Dersi 2011 – 2012 Peyzaj Mimarlığı Prof. Dr. Günay Erpul
Toprak Oluşumunda Kimyasal Ayrıştırma EtmenleriAna kayanın kimyasal bileşimini değiştirmek suretiyle ana materyal ve toprağın oluşturulmasına hizmet eden etmenlere kimyasal ayrıştırma etmenleri adı verilmektedir. Belli mineraller kısmen veya tamamen değişerek, yeni mineraller oluşur, Fiziksel ayrışmalarla ufalanmış veya gözenekli hale gelmiş olan materyallere, kimyasal etmenlerin etkisi kolaylaşır, Su, hava ve sıcaklık, kimyasal ayrışmalarda büyük rol oynar, Kurak bölgeler  fiziksel aşınma Yağışlı ve sıcak bölgeler  kimyasal ayrışma
Kaya ve minerallerin, kimyasal yapılarında değişimlerin oluşmasıKimyasal ayrışma Kaya ve minerallerin, kimyasal yapılarında değişimlerin oluşması Yükseltgenme O2 varlığı Hidroliz H+ veya (OH3)+ Hidrasyon H2O Karbonasyon CO2 veya H2CO3 Solusyon Ca+2, Mg+2, K+, Na+ İndirgenme O2 yokluğu
Yükseltgenme Oksijen çok etkin bir atmosfer elementi olduğu için, diğer elementler ile serbest olarak birleşir (paslanma); ve birleşme sonucu artan O2, bileşiğin dayanıklılığını azaltır. Yükseltgenmeye en fazla maruz kalan bileşikler demir sülfür, karbonat ve silikat tuzlarıdır. Amfibol ve piroksen grubu demirli silikat silikat mineralleri demirin yükseltgenmesinden kolayca etkilenirler ve çok değişik görünümlü ürünler oluştururlar.
Yükseltgenme 3Mg Fe SiO4 + 2H2O  H4Mg3Si2O9 + SiO2 + 3FeO Ferro-oksitSerpantin Olivin 4FeO + 3H2O + O2  2Fe2O3 . 3H2O Ferro-oksit Limonit 4FeCO3 + O2  2Fe2O3 + 4CO2 Siderit Ferri-demir-oksit
Yükseltgenme ve Hidrasyon
Hidroliz Su çok etkin bir kimyasal ayrıştırıcıdır. Suyun serbest H+ iyonları diğer bileşiklerdeki katyonlar ile yeni bir bileşik meydana getirmek üzere yer değiştirme eğilimindedir. Özellikle feldspatların, mikaların ve benzeri silikat minerallerinin ayrışmasında ilk önce meydana gelen kimyasal değişmelerden biridir. H2O + H2O  H3O+ + OH- Feldspatların kimyasal ayrışması H3O +  hidroksinyum OH-  hidroksil
Hidroliz KAlSi3O8 + HOH  HAlSi3O8 + KOH Mikroklin Asit silikat
Karbonik Asit ve HidrolizToprak havasındaki CO2 ile H2O birleşerek oluşturduğu karbonik asit H2 CO3, bazlarla doygun killeri etkileyerek, bazların yerine H+’ni yerleştirip, bazları toprak çözeltisine geçirmektedir. H2O + CO2  H2 CO3 Kil Ca + 2H2CO3  H + Ca(HCO3)2 Değişebilir Ca Karbonik asit Asidik kil Kalsiyum bikarbonat
Karbonik Asit (Karbonasyon) ve Hidroliz
Hidroliz Cleopatra İğnesi (dikili taşı), MısırCleopatra İğnesi, Central Park NYC Granit (Kurak iklim)‏ Granit (Nemli iklim)‏
Hidrasyon Suyun toprak minerallerine bağlanmasına hidrasyon denilmektedir. Birçok mineral ve özellikle feldspat, amfibol, piroksen ve mika grupları kolaylıkla su molekülü alarak hidrasyona uğrarlar. Hidrasyon sonucu mineraller, yumuşar, parlaklık ve esnekliklerini kayıp ederler ve hacimleri artar. Bunun sonucu olarak, fiziksel ve kimyasal etmenlerin etkisinde kolaylıkla kalırlar. 2Fe2O3 + 3H2O  2Fe2O3 . 3H2O Hematit Limonit 4FeO + 3H2O + O2  2Fe2O3 . 3H2O Ferro oksit Limonit
Su, kayaların çözünmesine ve ayrışmalarına neden olur.Hidrasyon Su, kayaların çözünmesine ve ayrışmalarına neden olur.
Hidrasyon ve Fiziksel Aşınma
Karbonasyon Topraktaki organik maddelerin ayrışması ve köklerin solunumları sonucunda, toprak havasına fazla miktarda CO2 katılmaktadır. Bu gaz, hidroliz sonucu açığa çıkan metal hidroksitleri etkileyerek onları karbonat veya bikarbonat haline dönüştürmektedir. Hidrasyon sonucu mineraller, yumuşar, parlaklık ve esnekliklerini kayıp ederler ve hacimleri artar. Bunun sonucu olarak, fiziksel ve kimyasal etmenlerin etkisinde kolaylıkla kalırlar. Ca (OH)2 + 2CO2  Ca(HCO3)2 2KOH + CO2  KCO3 + H2O
Karbonasyon ve Hidroliz2KAlSi3O8 + CO2 + 2H2O  H4Al2Si2O9 + 4SiO2 + K2CO3 Ortoklaz Kaolinit Trikalsyum Fosfat Ca3 (PO4)2 + 2CO2 + 2H2O  2CaHPO4 + Ca(HCO3)2 Dikalsyum Fosfat
Solusyon Topraktaki kimyasal tepkimeler ile bir takım bileşikler meydana gelirken, toprak çözeltisinde kalsiyum, magnezyum, sodyum, potasyum [Ca+2, Mg+2, Na+, K+ = toprak alkali katyonları] ve diğer katyonlar bol miktarda bulunabilir. bu katyonlar genellikle klorür, sülfat, bikarbonat, karbonat ve benzeri anyonlar ile bir denge teşkil etmektedirler [Cl-, SO4-2, HCO3-, CO3-2]. ayrıca toprakta, kimyasal ve biyolojik olaylar ile meydana gelen mineral asitler bulunmaktadır [HNO2, HNO3, H2SO3, H2SO4].
Solusyon Bu toprak çözeltisinde bulunan bileşikler, minerallerin son ayrışmalarında önemli rol oynamaktadırlar. Kireç taşlarının, karbonik asit içeren sularla çözünmesi, solusyonun en önemli örneklerinden birini oluşturmaktadır. İlk önce karbonik asit oluşur: H2O + CO2  H2CO3 Daha sonra toprak çözeltisinde bulunan karbonik asit, kireç taşını çözer: H2CO3 + CaCO3  Ca2+ + 2(HCO3)-
Solusyon H2O + CO2  H2CO3 H2CO3 + CaCO3  Ca2+ + 2(HCO3)-
Solusyon Kireçtaşı Kalsit CaCO3 H2CO3 + CaCO3  Ca2+ + 2(HCO3)-
İndirgenme Yükseltgenmenin tersi olan indirgenme oksijenin yetersiz olduğu yerlerde meydana gelir. Bu nedenle indirgenme arz kabuğunun alt kısımlarında, kötü drenaj koşullarına sahip, suyun hava boşluklarını doldurduğu, havanın yeterli olmadığı topraklarda oluşur. Bitkilerin kullanabildikleri NO3 ve SO4 gibi anyonlar indirgenerek element haline dönüştüklerinden, zararlı tepkimeler olarak kabul edilmektedirler.
İndirgenme Nitrat  nitrit  Azot gazı NO3-  NO2-  N2Çözünmez  Çözünür Mn  Mn2+ Ferri  Ferro Fe  Fe2+ Çözünmez  Çözünür Sülfat Sülfit SO42-  H2S
Biyolojik Etmenler Minerallerin ayrışması ve toprak oluşumunun ilk dönemlerinde liken, mantar ve bakteri gibi mikrobik canlılar önemli rol oynamaktadırlar.
Biyolojik Etmenler Yüksek bitkiler de altlarında gelişen toprağın özellikleri üzerinde, büyük etkiye sahiptirler.
Biyolojik Etmenler Kurtçuklar, böcekler ve solucanlar toprak özelliklerini, daha büyük hayvanlara oranla, daha fazla değişime uğratırlar.
"TOPRAK OLUŞUMUNDA AŞINMA, AYRIŞMA VE BİRLEŞME OLAYLARI" indir ppt
Benzer bir sunumlar Toprak Oluşumunda Aşınma Ayrışma ve Birleşme olayları
ORTAÖĞRETİM 9. SINIF KİMYA 2. ÜNİTE: BİLEŞİKLER Proje hakkında