700 senenin mirası Cumalıkızık / tarihi / yemekleri / gezilecek yerler
Ana Sayfa/Bursa/700 senenin mirası Cumalıkızık
Cumalıkızık hakkında bilgi
700 senenin mirası Cumalıkızık hakkında detaylı bilgiyi, Cumalıkızık tarihçesini, efsanelerini ve gezilecek yerlerini sitemizde bulabilirsiniz.
Uludağ’ın eteklerinin en yaşlı misafiri Cumalıkızık… 14 yıl süren çalışmaların ardından “UNESCO Dünya Miras Listesi”ne girerek “evrensel” bir değer de kazanan, Bursa’nın anlatılmaz yaşanır yerlerinden biri. 700 yıllık gizemli tarihi, Osmanlı’dan kalma binaları, doğal kaynakları, şenlikleri, yaşanmışlıkları ile kentin hem tarihi ve kültürel değerleri hem de turistik ve doğal güzellikleri arasında…
Aytül Akbaş, Eylül 2013
Gizem dolaşır sokaklarında, kaynak suları akar ayaklarınızın altında… 700 senenin tüm dokusu, sizi çepeçevre saran taş duvarlar ve yollarda… Daracık sokaklarında attığınız her adımda göreceğiniz tarihi evlerin, kapı tokmaklarının ve sokak çeşmelerinin arasında, kendinizi geçmişte bulur; ekşi maya ile yapılmış odun ekmeğini tattığınız anda Cumalıkızıklı oluverirsiniz. Birçok kaynakta Osmanlı’nın kurduğu ilk yerleşim birimlerinden biri olarak geçen Cumalıkızık, Bursa’nın sadece 10 km doğusunda. Kısaca bize “yakın olan uzaklar”dan. Misafirlerine tarihi bir mimari şölen sunarken, Osmanlı’nın kır yerleşim kültürünü de hala yaşatıyor. 14 yıllık bir bekleyişin ardından UNESCO Dünya Miras Listesi’ne de giren Cumalıkızık, bundan tam 700 yıl önce kurulmuş bir vakıf köyü… Yaşayan yüzü, gizem dolu daracık sokakları ile her şeyden uzak bir kaçış noktası…
Köyün 270 evinden yüzde 80’i sağlam ve kullanılabilir durumda. Genellikle 3 katlı olan evlerin mahremiyetini korumak için evler, dışarıdan içi görülmeyecek şekilde inşa edilmiş; pencereler kafesli ve cumbalı. Ana giriş kapılarındaki kulplar ve tokmaklar dövme demirden yapılı… Moloz taş, kerpiç ve ahşap kullanılarak inşa edilmiş olan evler; sarı, beyaz, mavi ve mor renklerde badana edilmiş… İki farklı plana göre yapılan bu tarihi evlerin bir kısmı ise avlulu olarak tasarlanmış ve dış duvarlar moloz taşlarla yüksek şekilde örülü. Bu tarzdaki evlerin girişleri sokakla doğrudan bağlantılı değil. Evlerin arasında ise kaldırımsız, taş döşeli ve çok dar sokaklar bulunuyor. Neredeyse tüm evlerde iki kanatlı ceviz kapılar var. Ev girişlerinde “hayat” adı verilen avlular bulunuyor ve tavan yüksekliği az olan birinci katlarındaki kışlık bölümlerinde yatak odaları, hamam ve ocaklar yer alıyor. Üst katta da eyvan ve sedirlerin olduğu yazlık bölüm bulunuyor. Bu katın sokağa uzanan en önemli kısmı ise rengârenk minderlerle, yastıklarla döşenen “baş oda”ları. 700 senelik bir meydan okuyuşa sahne olan köy evlerinin yapımında güneşte kurutulmuş tuğla, ağaç ve kerpiç kullanılmış. Çamur sıvalı duvarlar boyalıyken, ahşap kısımlar kendi rengine bırakılmış. Depreme çok dayanıklı olan evlerin sakinleri, “Uyandığınızda herhangi bir ağırlık, halsizlik hissetmez, yattığınız gibi kalkarsınız” diyor.
14 yıl devam eden çalışmalardan sonra başarıyla tamamlanan süreç sonunda geçtiğimiz yıl Cumalıkızık “dünya çapında” bir değer de kazandı. 2000 yılında “Bursa ve Cumalıkızık Köyü Erken Osmanlı Dönemi Kentsel ve Kırsal Yerleşimleri” adıyla yapılan başvuru ile önce UNESCO Dünya Miras Geçici Listesi’ne alınan Cumalıkızık; 2014 yılı için Türkiye’nin 2 adayından biriydi. 2009 yılında hareketlenen süreç sonrasında 2011 yılında kurulan Bursa Alan Başkanlığı’nın çalışmaları, 2013 yılında ICOMOS’a (Uluslararası Anıtlar ve Sitler Konseyi) sunulan raporlar, yapılan değerlendirmeler sonucunda Cumalıkızık, Hanlar Bölgesi ve Sultan Külliyeleri ile birlikte UNESCO Dünya Miras Listesi’ndeki yerini aldı. Köy; 1007 miras alanının bulunduğu listeye, Türkiye’nin 12. dünyanın 998. Üstün Evrensel Değere Sahip Miras Alanı olarak kabul edilen Bursa’nın “Bursa ve Cumalıkızık, Osmanlı İmparatorluğunun Doğuşu” isimli adaylık dosyası dâhilinde girdi.
Köyde her yılın Haziran ayında gerçekleştirilen “Ahududu Şenliği” son beş yıldır “Cumalıkızık Festivali” adıyla yapılıyor. Köyün camisi, Zekeriya Hatun Çeşmesi ve tek kubbeli hamamı Osmanlı devrinden kalma mirasları. Ayrıca Bizans devrinden kalma bir kilise kalıntısı da buluyor. Bu kilise kalıntısının yüzeyde rastlanan bazı mimari parçaları Bursa Arkeoloji Müzesi’nde saklanıyor. Köy bu kültür varlıklarının yanında doğal kaynakları bakımından da oldukça zengin… Köyde narenciye dışında ceviz, kestane başta olmak üzere, tüm sebze ve meyveler yetişiyor.
Bir dönem şarkıcı Emrah’ın başrolünü oynadığı Kınalı Kar isimli dizi başta olmak üzere birçok dizi ve filmin köyde çekilmiş olması, Cumalıkızık’a özellikle hafta sonları çok sayıda ziyaretçi gelmesini sağlıyor. Cumalıkızık bir anlamda bu özelliği ile de popüler olup ülke çapında bilinir hale geldi. Burada, televizyonda severek izlediğiniz, bir bölümünü bile atlamadan takip ettiğiniz dizilerin oyuncularına rastlamanız bile mümkün. Köy sokaklarında dolaşırken, kendinizi bir tiyatro dekoru ya da film platosunda hissediyorsunuz. Şehir yaşamının hengâmesinden uzak kalmak isteyen birçok ziyaretçi ahşabın sıcaklığına, doğal yaşamın çekiciliğine kapılıyor ve kendini bir açık hava müzesinde zannediyor. Burada daha uzun vakitler geçirmek istiyor. Zaten köyde kalınabilecek birçok pansiyon da bulunuyor.
Yüksek avlu duvarları ile çevrili evler birbirine çok yakın ve akraba olan aileler neredeyse iç içe olarak yaşıyor. Zaten birçok ev arasında dar geçitler bulunuyor. Yine anlatılanlara göre, eskiden bir saldırı anında bu geçitleri kullanarak evden eve geçen köy sakinleri böylece canını kurtarıyormuş. Cumalıkızık’ta, yol gürültüsü çekme riskiniz neredeyse hiç yok. Köyde iki ana meydan bulunuyor. Bunlardan biri köyün hemen girişinde göreceğiniz meydan diğeri ise cami ve kahvelerin bulunduğu yerleşim toplayıcı merkezi sayılabilecek olan cami meydanı. Bu meydandaki Asmalı Kahve ve Havuzlu Kahve ise köy kahvelerinin otantik ve özgün havasını taşıyor. Gürül gürül akan soğuk su ve sokak çeşmelerinin yapısı köye ayrı bir güzellik veriyor. Üzerinde Saldede, Köyüstü, Cin Aralığı gibi isimlerin yazıldığı sokak levhaları da hemen ilginizi çekiyor.
Cumalıkızık köyü, Dere, Değirmenyeri, Eğrek, Hamam, Köyüstü, Okul ve Orta adlarında 7 ayrı mahalleden oluşuyor. Sokaklar birbirini dik olarak kesmiyor. Zaten köy, belirli bir plâna bağlı kalınmadan yapılmış. Sokakları yaya ve binek hayvanları ile at ve öküz arabalarının ancak geçebileceği genişlikte. Kaldırımsız olan sokakların tamamı taş döşeli. Evler eğimli olan köy arazisine uyacak şekilde rastgele oturtulmuş. Yassı taş döşeli taş sokakların orta kısımları yağışlı günlerde suyun akıp gitmesi için hafif çukur bir kanal şeklinde yapılmış. Köyde iki kişinin yan yana yürüyemeyeceği kadar dar yollar da var. Öyle ki bir kişinin bir zorlukla geçebildiği “Cin Aralığı” dünyanın en dar sokaklarından biri olarak biliniyor. Evlerin yan yana ya da sırt sırta olmaları nedeniyle çoğu sokak “çıkmaz” özelliği taşıyor. Yağmur yağdığı zaman geçit vermez derelere dönüşen sokaklarında hala atlarla dolaşanlara rastlanıyor. Kırma çatılar alaturka kiremit kaplanmış… Çatı çıkıntıları özellikle geniş tutulmuş çünkü yağmurlu havalarda yoldan geçenlere altına sığınacakları bir yer yaratılmış. Ayrıca yağan yağmurun evlerin duvarlarına zarar vermesi önlenmiş.
700 senenin mirası Cumalıkızık Cumalıkızık dizileri Cumalıkızık kahvaltıları Cumalıkızık Köyü tarihi Cumalıkızık köyüne nasıl gidilir Cumalıkızık meşhur kahvaltı mekanları Cumalıkızık nerede Cumalıkızık tarihçesi Cumalıkızık tarihi Cumalıkızık ulaşım bilgileri Cumalıkızık yemekleri Cumalıkızık'a nasıl gidilir Cumalıkızık'ta çekilen filmler Cumalıkızık'ta gezilecek yerler Cumalıkızık'ta ne yenir Cumalıkızıkta çekilen diziler