Cemal Aydın ; “Tarihe Tanık Kadın – Şair Nigar Hanım”, Akit , 2 Mart 1999
Tarihe tanık kadın:
Millî kıymetimiz Prof. Dr. Sabri Ülgener Hoca’nın yazıp bıraktıklarına şöyle bir göz attığımızda, şu değerlendirmenin ne kadar nakli olduğunu görürüz: Kendi uzmanlık dalında, hem değerli hem de kalıcı eserler verenler, geçmişin ve günün edebî eserlerini çok iyi tetkik etmiş olanlardır.
Gerçekten de, bir milletin en paha biçilmez hazineleri, o milletin dönem dönem bıraktığı edebiyat ve sanat ürünlerinde gizlidir. Cemiyetin nabzı oralarda atar. Onların üzerindeki örtüyü merak ve heyecanla kaldırıp bakmasını bilenler, bilim dünyasına çok boyutlu çalışmalar armağan etmenin mutluluğuna ererler. Bu konudaki inancım, “Şâir Nigâr Hanım” adlı çok güzel bir araştırmayı okuyunca iyice pekişti.
Şâir Nigâr Hanım, yayımlanmış eserlerinden ziyade, 25 yaşından ölünceye kadar tuttuğu ve ancak ölümünden sonra okunmasını vasiyet ettiği günlükleriyle önemli bir devre ışık tutuyor. Yaşadığı dönemin .fikir, kültür, edebiyat, iktisat, hasılı dağıtmasına ramak kalmış son Osmanlı toplumunun bütün faaliyet sahalarını, onunu günlüklerinden adım adım izliyorsunuz.
Nazan Bekiroğlu*, eserlerini ve yayımlanmamış günlüklerini didik didik ederek hazırladığı “Şâir Nigâr Hanım **da, Osmanlı çağında ilk defa kitap yayımlamış, şiirleri sonradan Padişah olacak Şehzade Vahdeddin’in de içinde bulunduğu pek çok ünlü tarafından bestelenmiş, Abdülhak Hamid, Süleyman Nazif, Cenap Şahabeddin, Rıza Tevfik, Tevfik Fikret, Recaizâde Mahmut Ekrem, Şeker Ahmet Paşa, ‘Kemanî Tatyos Efendi, Bimen Şen gibi yerli ve Lamartine başta olmak üzere pek çok yabancı yazar, sanatçı ve diplomatla yakinen tanışıp görüşmüş, dünya gazetelerinde adından çok söz edilmiş, sekiz dil bilen bir Osmanlı hanımı ile tanıştırıyor bizi.
Yazarın bu araştırması, sadece edebiyat tarihçilerini değil, yazımızın başında vurguladığımız gibi, tarihe çok iyi bakıp geleceğe kalıcı eserler ve fikirler bırakmak isteyen her aydını da yakından ilgilendiriyor.
Bana gelince, ben bir başka yönüyle de çok sevip takdir ettim Şâir Nigâr Hanım’ı. Çünkü o da benim gibi düşünüyor: “Ben öyle zannediyorum ki bizim bu Meşrutiyet ilân edilmese idi, bu harb-i umumi, bu herc ü merc-i daimi rû-nümun olmayacaktı” diyor. Yine bir gün günlüğüne “Bana öyle geliyor ki bu mel’un Meşrutiyet ilân olunmasa bu herc ü merc-i kâinat vukua gelmez, hiç olmazsa daha teehhür eder ve insanların harpte telef olmayanları açlıktan ölmezdi” diye yazdığı için sevdim o şair ve edip hanımefendiyi. Çok haklı.
Eğer büyük çoğunluğunu askerlerin oluşturduğu İttihat ve Terakkî’nin zavallı hayalcileri ve siyâseten cüce yöneticileri olmasaydı, Osmanlı Devletinin yıkılışı böylesine acı ve böylesine korkunç olmazdı. Sultan İkinci Abdülhamid Han, onların geldiği gibi Batı’nın, hele hele İngiliz’in oyununa gelmezdi. .Dağılacaksa bile o devlet, bir Britanya İmparatorluğu’nun veya bugünün Sovyetler Birligi’nin parçalanışına benzer bir şekilde ve belki de ondan daha da yumuşak ve daha kansız dağılırdı.
Süleyman Nazif’in “Şehadet ve yemin ederim ki ne kadınlar, ne erkekler arasında Nigâr Hanım kadar samimi vatanpervere rastladım” diyerek tanıttığı kıymetli, fakat unutulmuş bir kadın şâirimizi mutlaka tanımak gerekiyor. Tarihimizin en fırtınalı dönemlerine düştüğü o kayıtlar, bize geçmişle ilgili olarak yeni yeni uruklar açacaktır.
* Nazan Bekiroğlu, geniş kitlenin Zaman gazetesinde pazar günleri çıkan makaleleri ile, edebiyat çevrelerinin Dergâh ve Türk Edebiyatı dergisindeki yazıları, son olarak da “Nun Masalları” adlı hikâye kitabı ile tanıdığı çok yönlü bir araştırmacı, edebiyatımıza yepyeni, ses getiren bir hikayeci ve değerli bir öğretim üyesidir.
** Şâir Nigâr Hanım gibi tarihe mal olmuş şahsiyetlerin hayat hikâyelerinin bilinmesi son derecede önemlidir. Bu eserlerin oldukça faydalı yönlerinden biri de, o kişilerin yaşadıkları dönemin genel bir görünümünü sunmalarıdır. Batı ülkelerinde biyografi eserleri apayrı bir edebî tür olarak algılanır ve her kesim tarafından merakla okunur.. Nitekim Şubat’ın ilk haftası Fransa’nın Nîmes şehrinde bu eserler için öze! bir fuar açıldı. Le Nouvel Observateur dergisi bu konuda bir dosya hazırladı (10.2/99, s.56-61). Le Monde gazetesi de haftalık kitap ekinde bu fuara iki tam sayfa ayırdı (19.2.99, s. X Ve XI).
Nazan Bekiroğlu, Şâir Nigâr Hanım, İletişim Yayınları.
Tel: (212) 516 22 60-61-62, Faks: (212) 5161258.
Mart 2nd, 1999 in Şair Nigâr Hanım, Kitapları Hakkında Yazılanlar