Dünya'daki İlk Uydular - Delinetciler Portal
İlk uydu 4 Ekim 1957 günü atılan SPUTNIK 1 uydusudur. SSCB'nin ilk insan yapımı uydu olan Sputnik 1'i uzaya göndermesi soğuk savaşa paralel bir uzay savaşını başlattı. Sputnik'in fırlatılmasının stratejik önemini ilk görüp bunun dünya siyasetinde yaratacağı değişiklikleri ilk farkedenlerden biri de 40 yaşındaki Massachusetts senatörü John F. Kennedy idi. Kennedy, Sputnik'in fırlatılmasından iki gün sonra Albuquerque (New Mexico) da yaptığı bir konuşmada, dünya üzerinde Sovyetler birliğinin belirli hedefleri olduğu, bu hedeflere nasıl ulaşılacağını bildiği, ve o hedeflere doğru ilerlediği, ABD'nin ise hiçbir şey yapmadan beklediği gibi bir izlenim oluştuğunu söyledi. Sputnik 1'in arkasından daha bir ay geçmeden Rusya, içine Sputnik II uydusunu 3 Kasım 1957 'de fırlattı. Bu uyduyu 31 Ocak 1958'de ABD'nin EXPLORERları takip etti. Birkaç yıl sonra 28 Eylül 1962'de NASA/KANADA yapımı ALOUTTE 1, 15 Aralık 1964'te NASA/İTALYA yapımı "SAN MARCO 1", 26 Nisan 1962'de NASA/UK yapımı uydular yörüngelere konuldu.
NASA, 12 Ağustos 1960 tarihinde o zamana kadar uzay seyahatine gönderilen en büyük cisim olan Echo-1'i attı. Sputnik gibi, Echo-1'de çıplak gözle görülebilmekteydi. Radyo dalgaları pasif bir uydu olan Echo-1'in alüminyum kaplamasına çarparak dünyaya dönüyordu. Echo-1 sayesinde ABD'de ilk defa doğu yakasından batı yakasına doğrudan televizyon aktarımı sağlandı. Echo-1 ayrıca Crawford Hill, N.J.'deki Bell Labs tesislerinden telefon görüşmelerini de Amerika'nın öbür yakasına aktarabiliyordu. Bu dev balon sekiz yıl boyunca yörüngede kaldı. Echo 1, ilk haberleşme uydusu olarak 12 Ağustos 1960'ta, Courier 1B, 10 Ekim 1960'ta fırlatılan ilk başarılı uydulardır.
Telstar-1 uydusu 10 Temmuz 1962 yılında atılmıştı ve aynı gün ABD'den yayınlanan canlı televizyon görüntüleri Fransa'dan alınabilmişti. İlk haberleşme uydusu olmamasına karşın, Telstar içlerinde en çok bilinenidir ve çoğu gözlemci tarafından uydu haberleşme çağını açtığı kabul edilir. Telstar 1, Relay 1, Syncom 2 gibi aktif haberleşme uyduları, kendilerine gelen sinyalleri alan güçlendiren ve yer istasyonlarına başka bir frekanstan gönderen mikrodalga cihazlarına sahiptir. Bu cihazlarla, yer istasyonlarına büyük miktarlarda bilgi aktarılabilmektedir.
Syncom-1 uydusunun 14 Şubat 1963'te atılması ve başarı ile 24 saatlik yörüngesine ulaşmasının hemen ardından tüm haberleşme kesildi. Sadece beş ay sonra 26 Temmuz 1963'de Syncom-2 Atlantik okyanusunun üstündeki senkron yörüngesine başarıyla yerleştirildi. İlk senkronize uydu olan Syncom-2 uydusunun devrim yaratan özellikleri ilk defa aynı yıl başkan John F. Kennedy, Washington, D.C'den, Afrika'daki Nijerya Başbakanı Abubaker Balewa'ya telefon ettiğinde dünya kamu oyunun dikkatini çekti. Bu devlet başkanları arasında arasında ilk defa uydu aktarması üzerinden yapılan görüşme idi. Syncom-2'nin ilk yılı boyunca NASA ses, teleks, faks testleri yaptı. Syncom-2 böylece hem haberleşme sisteminin, hem de uyduyu yerinde tutma manevralarının yürütülebilirliğinin güzel çalıştığını ispatladı.
Syncom-3, 19 Ağustos 1964 'de gerçek jeostasyoner yörüngesine yerleştirildi. Syncom-2 ve -3 uyduları 1964'deki Tokyo olimpiyatları dahil birçok televizyon ve telefon haberleşmesi görevini yerine getirdi. 1965 yılından sonra da Vietnam savaşı sırasında batı pasifik ile güneydoğu asya arasındaki ana haberleşme bağlantısı olarak görev yaptı.
Uydu aracılığı ile bütün dünyaya ilk ses nakli 19 Aralık 1958'de ABD Başkanı Eisonhower'in yeni yıl mesajının basit bir sinyal cihazına sahip olarak yörüngede bulunan bir Atlas füzesi ile gerçekleştirildi.
Telotar 1, 10 Temmuz 1962'de fırlatıldı. ABD ve Avrupa arasındaki tv sinyallerini taşıyordu. 4800 km yükseklikte bir yörüngede bulunduğu için kesikli hizmet veriyordu.
İlk ticari haberleşme uydusu olan Early Bird, 6 Nisan 1965'te Atlantik üstüne fırlatıldı. Bir tv kanalı ve 240 telefon hattı taşır. Atlantik Okyanusu bölgesine hizmet etmek üzere konuşlandırıldığından, Early Bird uydusu Kuzey Amerika ile Batı Avrupa arasında ticari haberleşme hizmeti sağlamaktaydı. Yörüngede hizmet süresi sadece 18 ay olacak şekilde tasarlanmış olmasına karşın üç buçuk yıl kadar hizmette kaldı. Bu uydunun ismi daha sonra INTELSAT-1 oldu.INTELSAT ise daha 60'lı yıllar bitmeden Hint Okyanusu üzerine INTELSAT III uydusunun da yerleştirilmesiyle 1 Temmuz, 1969'da tüm alanları kapsar bir konuma gelmişti. 4 tv kanalı ve 1200 telefon kanalı bulunan INTELSAT III uydusunun faaliyete geçmesinden sadece 19 gün sonra Neil Armstrong ve Apollo 11 mürettebatı tarihi aya ayak basma eylemini gerçekleştirdiler. Bu olay INTELSAT uyduları ile kurulan global şebeke sayesinde 500 milyon kişi tarafından canlı olarak izlenebildi.
23 Nisan 1965 yılında yörüngeye yerleştirilen Molniya 1 tipi uydulardan toplam olarak 16 tanesi, ve Orbita 1 denilen yer istasyonları serisi ile tüm Sovyetler Birliği coğrafyası televizyon yayınları kapsama alanına alındı. Molniya 1 uydusu Moskava Vladivostak arasındaki 30 yer istasyonuna TV yayınların aktarmaktadır.
Özet olarak 1957-1977 arasındaki 20 yılda uzaya fırlatılan yaklaşık 2 bin 230 uydunun 1163'ü SSCB'ye, 853'ü ABD'ye ve 232 uydu da farklı ülkelere aittir.
« Deniz İşletmeleri Yönetimi | Uydu Yayıncılığı »