İş Hukukunda Haklı Fesih - Geçerli Fesih - EFENDİOĞLU AVUKATLIK & ARABULUCULUK BÜROSU
05.04.2016 14:03 Ezgi Efendioğlu Haklı Fesih, Geçerli Fesih, İşçinin Haklı Nedenle Feshi, İşverenin Geçerli Nedenle Feshi
4857 sayılı İş Kanunumuzun yürürlüğe girmesiyle beraber iş güvencesi kavramı da daha geniş bir alana yayılmıştır. Önceki yasada yer almayan geçerli fesih kavramı işçi lehine olacak şekilde 4857 sayılı yeni İş Kanununda yerini almıştır. Böylece işveren, işçinin iş sözleşmesini feshinde her zaman haklı nedene dayandırarak kıdem ve ihbar tazminatı ödeme borcundan kurtulamayacaktır. Uygulamada haklı nedenle fesih ve geçerli nedenle fesih sonuçları bakımından farklılık arz etmektedir. Bu nedenle işçinin işten çıkarılmasının asıl nedeninin açığa çıkarılması çok önemlidir. Öncelikle geçerli nedenle fesih kavramını tanımlamaya çalışalım.
Belirtmek gerekir ki, kanunda geçerli nedenle feshin bir tanımı yapılmamıştır. Bu nedenle biz de bu tanımı yapmaya çalışırken Yargıtay’ın vermiş olduğu kararlardan yola çıkacağız. Geçerli neden, işçinin şahsından (veriminden, performansından), işletmenin gerekliliklerinden kaynaklanmaktadır. 4857 sayılı kanunun 18. maddesi de; ‘Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az 6 aylık kıdemi olan işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesini fesheden işveren, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmak zorundadır.’ demek suretiyle geçerli nedenle feshin koşullarından bahsetmiştir.
Yazımızın başında da belirttiğimiz gibi haklı nedenle fesih ve geçerli nedenle fesih sonuçları bakımından önem taşımaktadır. İşveren işçiyi haklı nedenle işten çıkarırsa, işçi iş aksinin sona ermesinden doğan alacakları hak edemez. Yani kıdem, ihbar gibi tazminat hakkı ortadan kalkacaktır. Bir başka ayrım ise bildirim usulündedir. İşveren işçinin iş akdini geçerli nedene dayanarak sonlandırmışsa, bu geçerli nedenin ne olduğunu yazılı olarak işçiye bildirmek zorundadır. Bu bildirim yapılmazsa veya sadece sözlü olarak yapılırsa feshin geçersizliği söz konusu olacak ve işçi işe iade davası açabilecektir. Ancak haklı nedenle fesihte işverenin işçiye böyle bir bildirimde bulunma zorunluluğu yoktur.
Görüldüğü gibi haklı nedenle fesih ve geçerli nedenle fesih arasında önemli farklılıklar bulunmaktadır. Bu farklar özellikle işçinin işten çıkarılmasında hak ettiği tazminat alacakları ve işsizlik sigortası bakımından önem taşımaktadır. İşçinin asıl işten çıkarılma sebebinin açığa çıkarılarak gerek işveren gerekse işçi tarafından hak kayıplarına uğramanın önüne geçilip, uyuşmazlıklar daha kolay çözümlenebilecektir.