Sevgiyi Ã¶rseleyen tehlike: Evde pandomim!
Hayalleri vardÄ± evlilik Ã¼zerine. KÄ±rmÄ±zÄ± panjurlu olmasa da ÅŸirin, sÄ±cak bir yuvasÄ± olacak, hafta sonlarÄ±nda Ã§ocuklarÄ±nÄ± bahÃ§esi olmayan apartmanÄ±n birkaÃ§ sokak arkasÄ±ndaki Ã§ocuk parkÄ±na gÃ¶tÃ¼receklerdi.
Ã§ocuklar koÅŸup oynarken o kocasÄ±yla el ele onlarÄ± seyredecekti. H'l' devam eden sevgilerini, aÅŸklarÄ±nÄ± birbirlerine tekrar tekrar ilan ettikten sonra Ã§ocuklarÄ± ve gelecekle ilgili uzun sohbetlere dalacaklardÄ±.
EÅŸi en yakÄ±n sÄ±rdaÅŸÄ± olacak; o, gÃ¼n boyu yaÅŸadÄ±klarÄ±nÄ±, Ã§ocuklarÄ±n yaptÄ±ÄŸÄ± yaramazlÄ±klarÄ±, sevdiÄŸi dizinin en heyecanlÄ± sahnelerini eÅŸine heyecanla anlatacak, eÅŸi de patronundan yediÄŸi fÄ±rÃ§ayÄ±, arkadaÅŸlarÄ±nÄ±n yaptÄ±ÄŸÄ± ÅŸakalarÄ± hatta otobÃ¼ste yer verdiÄŸi yaÅŸlÄ± kadÄ±nÄ±n dualÄ± teÅŸekkÃ¼rÃ¼nÃ¼ kendisiyle paylaÅŸacaktÄ±. Beraber gÃ¼lÃ¼p aÄŸlayacak, hayata dair kararlarÄ± birlikte alacaklardÄ±. KÄ±zgÄ±nlÄ±klarÄ± bile sadece birbirleriyle paylaÅŸacaklardÄ±. Ne olursa olsun ilk yapacaklarÄ± ÅŸey konuÅŸmak olacaktÄ±.
Oysa evlilik hiÃ§ bilmediÄŸi bir yÃ¶nÃ¼yle karÅŸÄ±lamÄ±ÅŸtÄ± onu. NiÅŸanlÄ±yken saatlerce konuÅŸup ayrÄ±lÄ±k saati geldiÄŸinde bir tÃ¼rlÃ¼ kopamadÄ±klarÄ± halde ne deÄŸiÅŸmiÅŸti de dut yemiÅŸ bÃ¼lbÃ¼le dÃ¶nmÃ¼ÅŸtÃ¼ eÅŸi. PaylaÅŸtÄ±klarÄ± ÅŸeyler azalmÄ±ÅŸ, konuÅŸacak birÅŸey bulamaz olmuÅŸlardÄ±. Perma yaptÄ±rdÄ±ÄŸÄ± halde saÃ§Ä±nÄ±n fark edilmeyiÅŸine, evdeki eÅŸyalarÄ±n yerinin sÄ±k sÄ±k deÄŸiÅŸmesi karÅŸÄ±sÄ±nda bir yorum yapÄ±lmamasÄ±na, ya da Ã§ocuklarÄ±n yÄ±ldÄ±zlÄ± pekiyilerine 'aferin' demedeki Ã¼ÅŸengeÃ§liÄŸe de alÄ±ÅŸmÄ±ÅŸtÄ± artÄ±k.
EÅŸini her gÃ¼n aynÄ± heyecanla karÅŸÄ±ladÄ±ÄŸÄ± halde aÄŸzÄ±ndan Ã§Ä±kan zoraki bir 'Merhaba'yÄ± bozdurup bozdurup harcamasÄ±, tÃ¼kenmez sabrÄ±nÄ±n gÃ¶stergesiydi. Ancak gÃ¼n geldi o da yoruldu bu monologdan. CevapsÄ±z kalan Ä±srarlÄ± sorular, anlatÄ±lan en heyecanlÄ± olaylar karÅŸÄ±sÄ±nda bile 'Ya? GerÃ§ekten mi?' gibi sÄ±radan nidalarÄ±n esirgenmesi karÅŸÄ±sÄ±nda bir bÄ±kkÄ±nlÄ±k, aldÄ±rmazlÄ±k hakim oldu iliÅŸkilerinde. BÃ¶ylece evde yeni bir iletiÅŸim ÅŸekli doÄŸdu: Pandomim.
Kendi anahtarÄ±nÄ± kullanÄ±yorsa
Yani jest ve mimiklerden oluÅŸan sessiz tiyatro. Ã§ok tanÄ±dÄ±k bir yaÅŸam ÅŸekli deÄŸil mi? Kimse konuÅŸmaz; ama hangi saatte ne yapÄ±lmalÄ±, kim ne sever, ne kadar yer, bilinir ya da bilinmelidir... CevapsÄ±z kalan sorular karÅŸÄ±sÄ±nda yapÄ±lacaklar deneme yanÄ±lmayla Ã¶ÄŸrenilmiÅŸtir zaten. Genelde kapÄ± zilini Ã§alarak eve girdiÄŸi halde o gÃ¼n kendi anahtarÄ±yla eve giren eÅŸ 'BugÃ¼n hiÃ§ havamda deÄŸilim. Merhaba bile diyemeyeceÄŸim. YemeÄŸi derhal hazÄ±rla, hemen yatacaÄŸÄ±m.' demek ister. HanÄ±m bir cÄ±ngar kopmadan akÅŸamÄ± geÃ§irmek iÃ§in Ã§ocuklara babalarÄ±nÄ± gÃ¶stererek 'Susun!' iÅŸareti yapar ve mutfaÄŸa yÃ¶nelir. Sofrada yemekler sÄ±rayla babanÄ±n tabaÄŸÄ±na konur ve hiÃ§ kimsenin konuÅŸmaya cesaret edemediÄŸi yemek saati geÃ§iÅŸtirilir. Bir taraftan yemek yiyip bir taraftan gazeteye gÃ¶z atan baba evde oluÅŸturduÄŸu soÄŸuk atmosferi fark etmiÅŸ olacaktÄ±r ki yatak odasÄ±na yÃ¶nelirken gÃ¼nÃ¼n hareketini yaparak kÃ¼Ã§Ã¼k kÄ±zÄ±nÄ±n baÅŸÄ±nÄ± okÅŸayÄ±p geÃ§er. Bu Ã§ocuk da dahil herkesin derin bir 'oh!' Ã§ektiÄŸi andÄ±r. Ancak hergÃ¼n bÃ¶yle geÃ§mez tabii. Genelde doÄŸrudan Ã§alÄ±ÅŸma odasÄ±na geÃ§erek bilgisayar baÅŸÄ±na oturan erkek, yemek vaktine kadar odadan Ã§Ä±kmaz ve odaya kimsenin giremeyeceÄŸi de bilinir. Annenin kahvaltÄ±da baÅŸlayan 'akÅŸama ne piÅŸireyim' tarzÄ±ndaki sorularÄ± omuz silkilerek 'Ne piÅŸirirsen piÅŸir' anlamÄ±na gelecek ÅŸekilde cevaplanÄ±r. Ancak anne bilir, asla kapuska ya da enginar piÅŸirmemesi gerektiÄŸini.
'YumurtanÄ± nasÄ±l istersin?' sorusuna Ã§ay kaÅŸÄ±ÄŸÄ±yla masaya vurularak cevap veriliyorsa bu 'rafadan olsun' demektir. BardaÄŸÄ± kaÅŸÄ±kla ÅŸÄ±kÄ±rdatmak ise 'Ã§ayÄ±mÄ± tazele' demek olur genelde. Bir sÃ¼re sonra kadÄ±n da bu iletiÅŸimsizlik girdabÄ±na kapÄ±lÄ±r ve o da kendine gÃ¶re yÃ¶ntemler belirler. TavanÄ±n dibine tahta kaÅŸÄ±kla vurmak 'yemek hazÄ±r' anlamÄ±na gelir.
Biraz abartÄ±lÄ± geldi size deÄŸil mi bu Ã¶rnekler. 'Ä°nsan konuÅŸmadan durabilir mi diyorsunuz doÄŸal olarak. En yakÄ±n dostuyla, konuÅŸmazsa nasÄ±l yaÅŸar insan, diyorsunuz. Ã¶yle ya, bir gÃ¼n deÄŸil, beÅŸ gÃ¼n deÄŸil. Ama sÃ¼rÃ¼yor iÅŸte. YÄ±llarca oturup dertleÅŸme adÄ±na tek kelime etmeden hayatÄ±nÄ± sÃ¼rdÃ¼ren Ã§iftlerin Ã§evremizde yer aldÄ±ÄŸÄ±nÄ± kim ink'r edebilir? GÃ¼nde on kelimeyi geÃ§meyen diyaloglarÄ±yla bir evliliÄŸi yÃ¼rÃ¼tmeye Ã§alÄ±ÅŸan Ã§iftler var. Ã¶rselenmiÅŸ, solmuÅŸ aÅŸklarÄ± bir yana saygÄ±nÄ±n yitirildiÄŸi, sorumluluk duygusunun yerini umursamazlÄ±ÄŸa bÄ±raktÄ±ÄŸÄ± evliliklerdir bunlar. YokmuÅŸ gibi davrandÄ±ÄŸÄ±n bir insanla aynÄ± evi paylaÅŸmak yalnÄ±zca. Derinlerde fÄ±rtÄ±nalarÄ±n koptuÄŸu ancak sahiline tek dalganÄ±n uzanmadÄ±ÄŸÄ± bir aradalÄ±klar. GÃ¶rÃ¼nÃ¼rde hiÃ§bir problem yoktur. Ancak, dile getirilmese de yaÅŸanabilecek en bÃ¼yÃ¼k problem yaÅŸanmaktadÄ±r sessiz sedasÄ±z. Ä°nsanÄ±n yaradÄ±lÄ±ÅŸÄ±na aykÄ±rÄ± bir haldir bu. Ã§Ã¼nkÃ¼ bize Ã¶ÄŸretilen 'insanlarÄ±n konuÅŸa konuÅŸa anlaÅŸabileceÄŸi' olmuÅŸtur hep. Bu ihtiyaÃ§tan dolayÄ±dÄ±r ki otobÃ¼ste, minibÃ¼ste ya da chat sitelerinde hiÃ§ tanÄ±madÄ±klarÄ± insanlarla dertleÅŸiyor insanlar. Problemine bir Ã§Ã¶zÃ¼m bulacaÄŸÄ± umudu deÄŸil aslÄ±nda onlarÄ± bu yola iten. KarÅŸÄ±sÄ±ndaki kim olursa olsun konuÅŸmaktÄ±r tek istediÄŸi. Ancak bu yollarla rahatlamayÄ± reddeden ya da problemine daha kÃ¶klÃ¼ ve profesyonel Ã§Ã¶zÃ¼mler bulmayÄ± tercih edenlerse uzman yardÄ±mÄ±na baÅŸvuruyor. Psikiyatri klinikleriyle, psikologlara baÅŸvuranlarÄ±n Ã¶nemli bir miktarÄ±nÄ± iletiÅŸim sorunlu insanlar oluÅŸturuyor.
AsÄ±l dert iletiÅŸimsizlik
Solmaz Tayfur eÅŸiyle yaÅŸadÄ±ÄŸÄ± iletiÅŸimsizlik problemiyle psikiyatrlarÄ±n kapÄ±sÄ±nÄ± aÅŸÄ±ndÄ±rmÄ±ÅŸ biri. KarÄ± koca ikisi de Ã¶ÄŸretmen olan Tayfur Ã§ifti Solmaz HanÄ±m'Ä±n deyimiyle 'yÄ±llardÄ±r aynÄ± evde yaÅŸayan iki yabancÄ± gibi'. Yirmi yÄ±lÄ± aÅŸan evlilikleri Ã¼Ã§ Ã§ocuklarÄ±na raÄŸmen iletiÅŸim adÄ±na kayda deÄŸer hiÃ§ bir ayrÄ±ntÄ±yÄ± iÃ§ermiyor. Solmaz HanÄ±m durumun dÃ¼zelmesi iÃ§in elinden geleni yaptÄ±ÄŸÄ±na inanÄ±yor ancak bunlarÄ±n hiÃ§biri eÅŸini tekrar kazanmasÄ±nÄ± saÄŸlamamÄ±ÅŸ henÃ¼z. Son Ã§are olarak psikiyatrik yardÄ±m almayÄ± denediÄŸindeyse de uzmanÄ±n kendisinden istediÄŸi ÅŸey eÅŸini de gÃ¶rÃ¼ÅŸmeye getirmesi olmuÅŸ. Bu konuda bir tÃ¼rlÃ¼ ikna edilemeyen eÅŸ problemin Ã§Ã¶zÃ¼msÃ¼z olarak kalmasÄ±na sebep olmuÅŸ. Åžimdi Solmaz HanÄ±m Ã§aresizlik iÃ§inde durumu kabullenmiÅŸ gÃ¶rÃ¼nÃ¼yor. Ancak gayretini noktalamamÄ±ÅŸ. Ä°letiÅŸim konulu, ailevi iliÅŸkilerle ilgili ne kadar kitap varsa bulup okuyor. Belki bu Ã§abasÄ±nda kendisini suÃ§lu gÃ¶rmesinin etkisi de olabilir Solmaz HanÄ±m'Ä±n. Ã§Ã¼nkÃ¼ o 'Hata bende' derken genÃ§likte yaptÄ±ÄŸÄ± hatalara dayandÄ±rÄ±yor iliÅŸkilerinin bugÃ¼nkÃ¼ durumunu. 'Ä°stemediÄŸim bir evlilikti bu. Bu yÃ¼zden eÅŸime evliliÄŸin ilk yÄ±llarÄ±nda gereken ilgiyi gÃ¶stermedim. Hep soÄŸuk davrandÄ±m. Derken Ã§ocuklar oldu. TÃ¼m ilgim onlara kayÄ±nca eÅŸim kendini yalnÄ±z hissetti ve kabuÄŸuna Ã§ekildi. GeÃ§miÅŸe dÃ¶nÃ¼p baktÄ±ÄŸÄ±mda bunu daha iyi gÃ¶rebiliyorum.' diyor.
Hayat TV baÅŸÄ±nda geÃ§memeli
EÅŸinin evde varlÄ±ÄŸÄ±yla yokluÄŸu arasÄ±nda bir fark olmadÄ±ÄŸÄ±ndan bahsederken televizyonun iletiÅŸimi sÄ±fÄ±rladÄ±ÄŸÄ±nÄ± dÃ¼ÅŸÃ¼nÃ¼yor: 'Bizden ayrÄ± bir odada hiÃ§ bÄ±kÄ±p usanmadan televizyon seyrediyor. Bazen onu yalnÄ±z bÄ±rakmamak iÃ§in yanÄ±na gidip ben de oturayÄ±m diyorum, seyrettiÄŸi ÅŸeyler bana sÄ±kÄ±ntÄ± veriyor, biraz kalÄ±p Ã§Ä±kÄ±yorum. Ã§oÄŸunlukla da televizyonun karÅŸÄ±sÄ±nda uyuyup kalÄ±yor. Ã§ocuklar da durumu kabullendi. HiÃ§bir ÅŸekilde onu bizimle olmaya ikna edemiyoruz.'
HatalarÄ±n birikmesinde Karar alma sÃ¼reci Ã§ok etkili
Erkekler 'Sen iyisini bilirsin' kolaycÄ±lÄ±ÄŸÄ±yla eÅŸlerini yalnÄ±z bÄ±rakÄ±yorlar. Oysa Ã§ok Ã¶nemli kararlarda iÅŸin sorumluluÄŸunu ve yÃ¼kÃ¼nÃ¼ kaldÄ±ramayacak olan kadÄ±nlar eÅŸlerinden yardÄ±m bekliyorlar. Solmaz HanÄ±m kararlarÄ±n ne olursa olsun birlikte alÄ±nmasÄ± gerektiÄŸini tecrÃ¼belerine dayanarak belirtiyor.
Ä°lk hareket kimden gelmeli?
Solmaz Tayfur'a gÃ¶re evliliÄŸin kurallarÄ± olmalÄ± ve her iki taraf da bu kurallara uymalÄ±. Oysa iletiÅŸim kurmaya Ã§alÄ±ÅŸtÄ±ÄŸÄ±mÄ±zda ilk hareketin karÅŸÄ±dan gelmesini bekliyoruz hep. Tayfur, kadÄ±nlarÄ±n erkeklere gÃ¶re daha dÄ±ÅŸa aÃ§Ä±k olduÄŸunu da sÃ¶ylerken sabrÄ±n yanÄ± sÄ±ra iletiÅŸimsizlikten rahatsÄ±z olan tarafÄ±n karÅŸÄ±dakini konuÅŸmaya alÄ±ÅŸtÄ±rma amaÃ§lÄ± olarak onun ilgisini Ã§ekecek konularÄ± aÃ§masÄ± konusunda Ä±srarlÄ±. Kendisi henÃ¼z iyi yÃ¶nde bir sonuÃ§ almamÄ±ÅŸ; ama bu konuda sabÄ±r gÃ¶sterebilirse kesin Ã§Ã¶zÃ¼me ulaÅŸacaÄŸÄ±ndan emin.
'Benimle konuÅŸ' Ä±srarÄ± yanlÄ±ÅŸ
Evli yetiÅŸkinlerin uzman yardÄ±mÄ± alma ihtiyacÄ± duyduÄŸu problemlerinden biri olduÄŸunu sÃ¶ylemiÅŸtik 'aile iÃ§i iletiÅŸimsizliÄŸin'. Psikolog Farika Teymur ArtÄ±r, bu tÃ¼r problemlerde her iki tarafÄ±n da suÃ§lu olduÄŸunu ileri sÃ¼rerken eÅŸlerin birbirlerinin sevgi dilini bilmediÄŸini sÃ¶ylÃ¼yor. Erkeklerin iÃ§e dÃ¶nÃ¼k bir yapÄ±ya sahip olmasÄ± karÅŸÄ±sÄ±nda kadÄ±nlarÄ±n konuÅŸmayÄ± tercih etmesinin bir sonraki adÄ±mÄ± olan bir tarafÄ±n konuÅŸmaktan kaÃ§Ä±nmasÄ±, diÄŸerininse iÅŸi sÃ¶ylenmeye vardÄ±rmasÄ± gibi bir sonuca gÃ¶tÃ¼rmesi iletiÅŸimin kopmasÄ±na neden oluyor. ArtÄ±r, erkeklerin sÄ±kÄ±ntÄ±larÄ±nÄ± kendi baÅŸlarÄ±na Ã§Ã¶zmeye Ã§alÄ±ÅŸtÄ±klarÄ±nÄ± ve rahatlama yÃ¶ntemi olarak televizyon seyretmeyi ya da gazete okumayÄ± tercih ettiklerine dikkat Ã§ekiyor. KadÄ±n eÅŸinin ilgisini Ã§ekecek konular bulmuyorsa 'Benimle konuÅŸ' hatasÄ±na dÃ¼ÅŸÃ¼yor. Ä°stemeyen birini de zorlamamak gerekiyor.
EÅŸinizin sevgi dilini Ã¶ÄŸrenin
BeÅŸ Sevgi Dili ve Aile Terketmemiz Gereken Sevgili kitaplarÄ±nÄ±n yazarÄ± ArtÄ±r, eÅŸlerin birbirinden beklentilerini bilerek bu doÄŸrultuda davranmalarÄ±nÄ±n yarar getireceÄŸine dikkat Ã§ekiyor. Beden diline Ã¶nem vermek, konuÅŸmalarÄ± kavgaya dÃ¶nÃ¼ÅŸtÃ¼rmemek, geÃ§miÅŸi gÃ¼ndeme getirmemek Ã¶nemli konu baÅŸlÄ±klarÄ±. Evet, hayatÄ± bir tiyatro sahnesine benzetirler. Herkes aldÄ±ÄŸÄ± rolÃ¼ oynar ve Ã§ekilir sahneden. BazÄ±larÄ±mÄ±zÄ±n payÄ±na dÃ¼ÅŸense pandomim olur nedense. KonuÅŸacak bu kadar Ã§ok ÅŸey, sevgimizi ifade iÃ§inse bunca gÃ¼zel sÃ¶z varken susmak niye? KaybettiÄŸimiz zamanÄ± tekrar yakalamak mÃ¼mkÃ¼n olmayacak. O halde sahip olduÄŸumuz zamanÄ± hem kendimiz hem de ailemiz iÃ§in en gÃ¼zel hale dÃ¶nÃ¼ÅŸtÃ¼rmemiz gerekmez mi? LÃ¼tfen baÅŸÄ±nÄ±zÄ± sallayarak cevap vermeyin.