Sıkıştığımız Kapanın Kürtçedeki Parçalanma Metaforu: Daf
“Daf”, militarizm ve emperyalizm eleştirisi yapan, savaş karşıtı bir oyun. Haksız ve gereksiz toprağa çizilen sınırların hem anlamsızlığı, hem de haksızlığı absürt bir anlatımla sahneleniyor. Oyun içinde salgılanan: “Özgürlüğü zapt eden, özgür olamaz” iletisini algılarken Miran ve Abdullah (Apol) adlı iki askerin toprak paylaşımı, toprak işgali, falan derlerken ölüm kapanına an be an nasıl sıkıştıklarına tanıklık ettim. Abdullah’ın: “Siz buraya sonradan geldiniz” vurgusuna Miran’ın: “Toprak dün senindi bugün benim, yarın kim bilir kimin olacak” repliklerinde iletinin çözümüne erdim. Kurtuluş sandıkları plan, esasında vazgeçilmez sonlarını belirleyen “kapan”dı. Sonuç itibariyle, bilinen kısır döngü ölüme gebe kaldı.
Oyun Kürtçe sahnelendiği için, Kürtçenin diksiyon ve fonetik özelliklerinin en üst seviyede kullanılmasına dikkat edilip edilmediğini ve Kürtçenin konuşma kurallarına dayalı teknik ve estetik çalışmaların uygulanıp uygulanmadığını doğal olarak bilemiyorum. Bilemiyorum, ama her iki oyuncunun da zaman zaman salonda yankılanma nedeni olan yüksek sesli repliklerinin hiç mi hiç anlaşılamadığını sanıyorum. Ekibin Dengbêj geleneğinden de yararlanarak fare gölgesini salonda döndürerek sağladığı eğretilemeyi pek beğendiğimi açık yüreklilikle söylüyorum. Keza Miran’ın, süpürge sopasının üzerine taktığı miğferiyle taklitlerini, Komutanı ile konuşur gibi yapmasını, Kürt tiyatrosunun kaynaklarından birini oluşturan Çîrokbêj (Masalcı)’i çağrıştırdığı için son derece yerinde buluyorum. Oyun yer yer yavaş akıyor diyorum. “Babanın düşmanı, oğlunun dostu olmaz” sözlerini de içeren Rap şarkısı içinse, oyunun müziklerini yapan Murat Hasarı’yı kutlamam gerektiğini biliyorum. Ekibin ışık tasarımı için kötü değil, ama iyi hiç değil deyip geçiyorum.
Oyunculuklarda, Kadın’a can veren Dilan Güçer ritmik düzeni iyi duyumsuyor. Remzi Pamukçu, dış biçimini ve çatısını oluşturan noktalar dizisinden destek almış ve yönünü doğru bulmuş. Oyunun zaman zaman çekici gücünü dahi oluşturuyor. Doğalcı bir biçem içinde Apol’ün karmaşık kişi yanılsamasını oyun sonuna kadar bozmuyor. Bu arada, Aydın Orak’ın Miran ile arasında kurduğu duygusal iletişimi doya doya alkışladığımı burada itiraf etmeliyim. Orak, Miran’ın düşüncelerinin dışa vurma işlemini pek güzel sıraya koyuyor.