3 Nisan 2014 Perşembe 08:46
Kaynak: Canik Dergisi 16.Sayı
Mandolin, küçük, kısa boylu, on yedi perdeli sırtı düz, ud'a benzeyen telli bir çalgıdır. Mızrapla çalındığı zaman iyi ses verdiği bilinir. Ancak modern mandolinlerde pena kullanılmaktadır. Dört çift teli olan mandolinin ses düzeni kemanda olduğu gibidir. Telleri sol-re-la-mi olarak akort edilir.
Perde düzeni kemanla aynı olan mandolin, penasıyla ses üretilmesi ve öğrenilmesi son derece kolay olan bir çalgıdır. Kolay öğrenilir olması nedeniyle müzikle yeni tanışanların tercih ettiği bir müzik aletidir. Okul şarkılarını ya da türkülerimizi çalarken, bir taraftan da söyleyebilmenin verdiği büyük haz, mandolinle müzik eğitimi almış olan kuşağın çok uzaklarda kalmış anıları arasında çok önemli yer tutmaktadır. Mandolin 1960'lara kadar Türkiye'de müzik eğitiminde pilot çalgı görevi yapmıştır. Halen ülkemizde altyapı müzik eğitiminde kullanılan önemli bir çalgıdır. Mandolin kolay bir çalgı olduğundan müzikle yeni tanışanlar için idealdir.
Mandolin lut ailesinin de modern üyelerinden biridir. Mandore, pandurina, lut, terbo, arşilut ve gitar, mandolinin yakın akrabalarındandır. Orta Asya'da pandura, Arap Yarımadası'nda dambura, Avrupa'da pandolina  mandola denilen bu eski çalgı 17. yüzyılda aldığı yeni biçimi ile MANDOLİN olarak tanımlanmaktadır. 18. yüzyılda gelişip çeşitli İtalyan kentlerinde değişik biçimlerde üretilmiştir. Bunlardan Napoli'de yapılan modeli, mandolinin temel tipi haline geldi. Bu tipinin yaratıcısı, Napolili çalgı yapımcısı Pasquale Vinaccia(1806-1882)'dır.
Mandolin de yaylı çalgılar gibi geniş bir aileye sahiptir. Mandolin - Mandola - Cellomandolin ve Bas mandolin gibi çeşitleri vardır. Ayrıca ihtiyaca göre oval biçimli, armut biçimli, gitar biçimli ve elekronik mandolin olarak yapılanları da vardır.
Mandolin orkestraları henüz ülkemizde gelişmediği için bu çeşitleri bulmak zordur. Ancak standart tipte mandolin imalatı çok kaliteli bir şekilde ülkemizde yapılmaktadır.
DERNEĞİMİZDE VE ÜNYE'DE MANDOLİN
Mandolin, derneğimizin altyapı temel müzik eğitiminde çok önem verdiği bir sazdır. Ünye Kültür ve Musiki Derneğinin altyapısını dokuz yaşındaki öğrenciler oluşturmaktadır.
Derneğimizde dokuz yaş grubunda müzik eğitiminde başlayan öğrenciler, nazari ve uygulamalı dersler görmektedir. Uygulama derslerimizde kullandığımız çalgı ise mandolindir. Mandolini tercih etmemizdeki tek sebep, diğer enstrümanlara geçişte sağladığı kolaylıktır.
Ünye'de kurs niteliğindeki mandolin çalışmaları 1970'li yıllarda başlatılmıştır. Bu yıllarda, bazı ilkokullarda müzik öğretmenleri tarafından mandolin kursları açılmıştır. Bu kursları yapan öğretmenler öğretmen okulunda mandolini öğrenmişler ve öğrencilerine de öğretmişlerdir. Bu öğretmenlerin arasında Zeki TETİK, Cemil AKYÜZ, Hasan TARHAN, Yakup ALP ve Burhan KARAKAYA öğretmenlerimizi sayabiliriz. Ancak bu kursların devamlılığını sağlayan ve hâlihazırda devam eden Zeki TETİK öğretmendir.
Zeki TETİK, Ünye'de mandolin kurslarına 1975 yılında Fevzi Çakmak İlkokulunda başlamış, daha sonra İnönü İlkokuluna geçmiş ve emekli olana kadar her yıl bu okulda mandolin kursları düzenlemiştir. Emekli olduktan sonra Ünye Kültür ve Musiki Derneğinde Altyapı Temel Müzik Eğitimi Bölümü Öğretmenliği'ne getirilmiş ve yüzlerce öğrenciye temel müzik eğitimi vermiştir. Bugün de aynı görevi ilk günkü şevk ve heyecanıyla sürdürmektedir. Altyapı temel müzik eğitiminde mandolinin neden gerekli olduğu konusunda düşüncelerini paylaşmasını istediğimizde de şunları söylemektedir:
"İnsan hayatında sosyalleşmenin ne denli yararlı olduğunu bilmem anlatmaya gerek var mı? Hal böyle olunca yeni neslin yetişme çağlarında sosyal faaliyetlerle ilgilenmesi kadar doğal bir şey yoktur. Doğru sosyalleşmiş bir birey olmak için de yeteneklerimizi tespit etmemiz gerekir. Spor, müzik, tiyatro gibi alanlardan hangisinde yetenekli olduğumuz ise bu alanlarda faaliyet göstermemiz sonucunda belli olur.
Ben müzikle uğraşan biri olarak müziğin sosyal hayatımız için çok önemli bir alan olduğuna inanıyorum. Yeni başlanan bir uğraşının geliştirilebilmesi için kurslar mevcuttur. Bunlardan bir tanesi de müzik kursudur. Eğer bir insan müzikle ilgili yeteneğini ortaya çıkarmak istiyorsa bunu ancak müzik kursuna katılarak anlayabilir. Bir eğitmen gözüyle baktığımda bu tür kursların yaş seviyesinin dokuz olması gerektiği kanaatindeyim. Çünkü müzikal hazır bulunuşluk olarak kabul ettiğimiz ritim duygusu, seslerdeki farklılıkları kavrayabilme yeteneği ve el kaslarının gelişmesi ancak bu yaşta mümkün olmaktadır.
Alt yapı müzik eğitiminde kullanacağımız enstrüman çok önemlidir. Bu enstrümanın-telli olup kolay tutulması yönünden- mandolin olmasında pek çok yarar vardır. Çünkü 9-11 yaş aralığında olan bir öğrenci fiziksel olarak normal boyuttaki bir enstrümanı tutmakta zorluk çekecektir. Eğer öğrenci çalgısını doğru tutamazsa onun icrasında başarılı olamaz. Ancak kurs süresince yapacağı uygulamaları mandolin ile yaparsa kurs bitiminde kolaylıkla tüm müzik aletlerine uyum sağlar. Ayrıca müzik aletini seslendirirken ve nota okurken ritim duygusunu geliştirme, sesleri ayırt etme becerisini geliştirme, her iki elini aynı anda kullanma, müzik aleti çalarken şarkı okuma gibi becerilere de sahip olur.
Yılların getirdiği tecrübeyi yukarıda bahsettiğimiz sebeplerle de birleştirerek müzikle ilgilenecek bir çocuğun bu işe mandolinle başlamasının daha yararlı olacağını bir kez daha ifade etmek istiyorum. Ayrıca birçok saz sanatçısının da müzikle çocukluğunda mandolin ile tanışmış olması bu kanaatimi güçlendirmektedir. Müzik gibi evrensel bir sanata adım atmakta kullandığımız ve birçok sazın alt yapısını bünyesinde barındıran mandolin, hem bir geçiş sazı hem de çocukluk günlerine dair tatlı bir hatıra olarak çocuklarımızın kafasında ve kalbinde hak ettiği değeri bulacaktır."
Bu Haber 2199 Kişi Tarafından Okundu.