İngilizce Mastarlar ve Ulaçlar: Ne Zaman Ulaç ve Ne Zaman Mastar Kullanılır
Plaja gitmeyi mi? Bilgisayar oyunları oynamayı mı? Yürüyüş yapmayı mı? Şarkı söylemeyi mi? Dans etmeyi mi?
Çok güzel! Bunların tümü ulaçlar a örneklerdir.
Peki ya her gün ne yapmak istediğini soracak olsaydım?
Belki de çizim yapmak ilgini çekiyor. Belki de yapmak istediğin tek şey çizgi roman okumak. Belki de kendi işini açmak için çalışıyorsun. Belki de planların arasında dünyayı dolaşmak var!
Bunlar da birer hobi, değil mi? Ama bunları tanımlamak için mastarlar kullandık.
Mastarlar ve ulaçlar İngiliz dilinde sıkça rastlayacağın yapılardır. Bunlar birçok farklı durumda kullanılabilir. Bazen mastarlar ve ulaçlar birlikte kullanılır. Bazen bu ikisinden birini seçersin çünkü diğerini kullanmak tamamen hatalı olabilir.
Anlamak zor mu? Evet, öyle!
Peki ne zaman bir ulaç ve ne zaman bir mastar kullanacağını nasıl bileceksin? Vereceğimiz bu beş kural bunu anlamana yardımcı olacak! Şimdi mastarlar ve ulaçların ne olduğunu öğrenerek başlayalım.
Mastar nedir? Ulaç Nedir?
Mastar başında “to” bulunan fiil halidir. Örneğin, “to do,” “to sleep,” “to love” ve “to create.” Bu, cümlelere uyacak şekilde değiştirmen gereken fiilin en yalın halidir.
Örnepşn, “She sleeps” sözü artık “to sleep” mastarını içermemektedir. Bunun yerine “to sleep” fiili geniş zaman üçüncü tekil şahıs çekimini almıştır: sleeps.
Peki ya ulaçlar?
Ulaçlar ya da zarf-fiiller, fiile “-ing” eklenerek oluşturulur: “sleeping,” “drawing,” “swimming.” Ama bu “-ing” şimdiki zaman ya da sürekli geçmiş zaman kipinde karşına çıkan fiil çekimi değildir. Bunlar birbirleriyle aynı görünür ama ulaçlar aslında isim olarak kullanılan fiillerdir.
Şimdi “to sleep” fiilinin mastarını ele alalım ve bunu iki farklı cümlede kullanalım:
Bu şimdiki zaman cümlesidir. Buradaki “sleeping” fiilin bir parçasıdır. Bir ulaç değildir. İşte ikinci cümle:
Bu geniş zaman cümlesidir ve bir ulaç içerir. “Sleeping” bu cümlenin dolaysız nesnesidir.
Artık mastarlar ile ulaçlar arasındaki farkı bildiğine göre şimdi bunların her ikisi doğru kullanmana yardımcı olacak kuralları ele alalım.
Aşağıdaki kurallar mastarlar ve ulaçların nasıl kullanılması gerektiğini anlamanda sana yardımcı olacak olsa da, bunları gerçek hayatta kullanabilmek için pratik yapmayı unutmamalısın. Pratik yapmanın harika bir yolu ise FluentU videolarıdır—bunlar içinde film fragmanları, müzik videoları, haberler ve gerçek hayattan diğer eğlenceli videolar yer alır. FluentU videolarında interaktif altyazılar bulunur ve bu altyazılar sana bir sözcüğün tanımını vermenin yanı sıra sana bu sözcüğün cümle içerisinde nasıl kullandığını da gösterir. En iyisi ise iOS ve Android uygulamaları ile istediğin her zaman çalışabilecek olman.
Mastarlar ve Ulaçların Kullanımında Ustalaşmak için 5 Basit Kural
Kural 1: Ulaçlar bir cümlenin nesnesi olarak kullanılabilir.
Şu örneklere bir göz at.
Yürüyüş sağlık için iyidir.
Yeni bir şehre taşındığımdan beri arkadaş edinmek daha zor bir hal aldı.
Bir milyoner olmak günümüzde pek çok küçük çocuğun rüyasıdır.
Burada ulaçlar (koyu yazılmış) cümlenin nesnesinin parçalarıdır (“walking,” “making friends,” “becoming a millionaire”). Bu üç cümle de normal günlük İngilizce cümlelerdir.
Şimdi de bu iki cümleye bir bak:
Olmak ya da olmamak—işte bütün mesele bu.
Geçmişte kalmış bir kötülüğe üzülmek yeni kötülükleri üzerine çekmenin yeni yoludur.
(Her iki cümle de William Shakespeare’in eserlerinden alıntıdır.)
Bunlar kulağa resmi geliyor, değil mi? Sence de şairane değiller mi? Shakespeare tüm zamanların en iyi yazarlarından biridir ve onun kullandığı İngilizce anlaşılması zor olmasıyla meşhurdur. Ve bunun nedeni de kullandığı edebi özelliklerdir. Resmidir ve bu bir sanattır.
Bu iki alıntıda “to be” ve “to mourn” cümlenin nesneleri olarak kullanılmıştır.
Dolayısıyla da hem ulaçlar hem de mastarları nesne olarak kullanmak mümkündür, ama ulaçlar nesne olarak çok daha sık kullanılır. Bu tercihin cümlenin genel tonuna be anlamına nasıl etki ettiğine dikkat etmen yeterli.
Kural 2: Hem ulaçlar hem de mastarlar bir cümlenin nesnesi olarak kullanılabilir.
Şöyle demek mümkündür:
Çizim yapmayı severim.
Dün çizim yapmaya karar verdim.
Her iki cümle de doğrudur ama birinde mastar nesne olarak ve diğerinde de ulaç nesne olarak kullanılmıştır.
Fark, nesnenin önünde gelen fiillerdir! Bazı fiiller bir ulaç ve bazıları da bir mastar kullanımını gerektirir. Yukarıdaki örneklerde kullanacağımız formülün “enjoy” + [ulaç] ve “decide” + [mastar] olduğunu görebiliyoruz.
Biraz alıştırma ile bunların hangisini kullanman gerektiğini hatırlayacaksın.
İşte ardından mastar gelmesi gereken fiillere bazı örnekler:
Ardından bir mastar gelmesi gereken daha birçok fiil sayabiliriz. İngilizce öğreniminde ilerledikçe bunları doğal olarak öğreneceksin.
Ve işte ardından bir ulaç gelmesi gereken fiillere bazı örnekler:
Kural 3: Birçok sıfattan sonra mastar kullanmak gerekir.
İşte bu kuralı gözünde canlandırmana yardımcı olacak üç örnek cümle:
Üniversiteden mezun olmak kolay değildir.
Bir otelde çalışmak için İngilizce konuşmak gereklidir.
Yakın arkadaşlara sahip olmak harikadır.
Bir şeyi bir sıfat (yukarı örneklerde altı çizili) ile tanımladığın zaman bunu bir mastar takip (koyu vurgulu) etmelidir. Burada ulaç kullanmak hatalı olur.
Ama unutma! O nesneyi bir özneye dönüştürmek istiyorsan (bkz. Kural 1), bir ulaç kullanılmalıdır:
Bir sıfatı bir mastarın takip etmesi gerektiğini başka nasıl bilebilirsin? “too + [adjective]” kalıbı da bunu bilmenin başka bir yoludur!
Bu elbise giymek için çok büyük.
Bu araba satın almak için çok pahalı.
Ve aynı şey “[sıfat] + enough” kalıbı için de geçerli:
Çocuğum bu atlıkarıncaya binebilecek kadar uzun boylu değil.
Kurs, onun bilgi hazinesini geliştirmesine yeterli olacak kadar detaylıydı.
Bu kural, mastarların kullanımını anlamak için yeterince kullanışlıdır.
Kural 4: Cümlenin nesneleri bir kişiyi tanımlayan isimler veya zamirler ise sadece mastar kullanılır.
“Ondan gitmemesini istedik.”
Bu cümlede, “we” nesne, “asked” fiil ve “her” de “she” zamirinin nesne halidir. Kişileri ifade eden dolaysız ve dolaylı nesnelerden sonra her zaman mastar (“to go”) kullanılır ve hiçbir zaman ulaç kullanılmaz.
Bu kuralı hatırlamak için, bir nesne ve mastar alan fiilleri öğrenmen gerekir.
Bu örneklerle başla. Bu cümlelerde nesnelerin (isimler ve zamirler) altı çizilmiştir. Altı çizili nesneleri mastarların izlediğini gözlemle.
Senden bana bir konuda yardımcı olmanı isteyebilir miyim?
Onun ünlü olmasını hiç beklemezdim.
hire: Did the company hire you just to sit in your office?
Şirket seni sırf ofisinde otur diye mi işe aldı?
Törene katılması için bir arkadaşı davet ettim.
Çocuğun evde kalmasını emretti.
Lütfen bulaşıkları yıkamayı bana hatırlat.
Test onun tamamen konsantre olmasını gerektirdi.
Bu sana kurallara uymayı öğretir!
Buraya gelmeni sana kim söyledi?
Araştırmama devam etmem için bana ısrar ettiler.
Bunu yapmaman için seni uyarıyorum!
Kural 5: Edatlardan sonra sadece edat kullanılır (bir istisna ile).
Şu cümleyi incele:
Onu o işi kabul etmekten vazgeçirdim.
Burada “taking” ulacı “of” edatından sonra gelir.
Edatlar, isim, zamir, fiil ya da sıfat olması fark etmeksizin her sözcüğü takip eder. Aşağıdaki örneklerde edatların altı çizilidir ve bunları koyu vurgulu ulaçlar izler.
Bir ismin ardından gelen bir edat:
Büyümek hakkındaki romanlar gençler arasında popülerdir.
Bir ressam olmak ilgimi çekiyor.
Bir zamirin ardından gelen bir edat:
Doğruyu söylemediğin için seni bağışlıyorum.
Bir fiilin ardından gelen bir edat:
O, dövüş sanatları[na yazılmak] hakkında düşünüyor.
O, kuzenleriyle buluşmak için sabırsızlanıyor.
Bir sıfatın ardından gelen bir edat:
Yalnız gitmekten çekinirim.
Annem uçmaktan korkar.
Bir istisna söz konusu. Neyse ki bunu hatırlamak kolay olacak!
“But” sözcüğü bir cümlenin iki tümcesini birbirine bağlayan bir sözcüktür. Buna bağlaç adı verilir. Bazen “but” da bir edat işlevi görebilir. “But” bir edat olarak kullanıldığı zaman verdiği anlam “except” ile aynıdır.
Eğer “but” ya da “except” bu şekilde kullanılıyorsa bunu bir mastar izlemelidir:
Onu takip etmekten başka şansım yoktu.
Mary benzin almak dışında yol boyunca hiç mola vermedi.
Paramı alıp gitmekten başka yapabileceğim hiçbir şey kalmadı.
Görmemiş olabilirsin ama “but” ve “except” sıklıkla bu şekilde kullanılır. Bir edatın ardından gelen ulaç kuralını izlemen yeterli ve çoğu zaman doğru sunucu elde edersin!
Mastarlar ve ulaçlar kafa karıştırıcı olabilir ama İngilizce konuşmalarını daha çeşitli ve renkli hale getirirler. Bunları öğrenmek ve doğru kullanımlarını çalışmak son derece önemlidir. İngilizce çalışmalarında mastarlar ve ulaçları ne kadar çok ayırt edersen onları kullanmak da o kadar kolaylaşır!
Bazen bir cümlede bir mastar mı yoksa bir ulaç mı kullanman gerektiğinden emin olamayacaksın. Bu durumda o cümleyi değiştirmeyi ve söylemek istediğin şeyi daha farklı ifade etmeyi dene.
Pratik yaparak akıcı konuşmaya başlayacaksın. Pratik yapmak önemlidir.
Zıt Anlamlara Sahip Öğrenmesi Zor İngilizce Kelimeler