Türkiye'de Görülen Bitki Örtüleri Özellikleri ve Dağılışı - Coğrafya Okulum
Kasım 28, 2019 Şubat 11, 2020 Ahmet Burak Kargı 0 yorum Türkiye'nin İklimi
Bu dersimizde Türkiye’de görülen Maki, Garig, Psödomaki (Yalancı Maki), Bozkır, Anropojen bozkır, Orman ve Çayır bitki örtüsünün bitkileri ve Türkiye‘de dağılışını detaylı bir şekilde konuşacağız.
İklimin yağış, sıcaklık ve nem özellikleri o bölgede gelişen bitki örtüsünü doğrudan etkiler, örneğin sıcak, nemli ve yağışlı bölgelerde geniş yapraklı ağaçlar yayılım gösterirken, yağışlı ancak soğuk bölgelerde iğne yapraklı ağaçlar yayılma gösterir. Yazları sıcak ve kurak, kışları ılık ve yağışlı iklim bölgelerinde Kızılçam ağaçları ve maki bitki türleri yayılım gösterecektir.
Toprağın mineral özellikleri, kireç ve tuz oranları bitki örtüsünü etkileyecektir.
Yer şekilleri özellikleri iklimi etkilediği için dolaylı olarak bitki örtüsü ve dağılışını da etkileyecektir. Ayrıca yer şekillerinin eğimli olduğu yerlerde erozyon ile süpürülen toprak tabakası ince olacağı için bitki örtüsünün bu durumdan olumsuz etkileneceğini söyleyebiliriz. Yani eğimin fazla olduğu yerlerde bitki örtüsünün seyrek olacağını söyleyebiliriz. Toprak tabakasının kalın olduğu dağ eteklerinde bitki örtüsünün daha sık olacağını söyleyebiliriz.
Son jeolojik devir olan Kuaterner’ de meydana gelen buzul çağı sona erdikten sonra günümüz iklim koşulları oluşmuştur. Öncesinde Dünya’da iklim kuşaklarının dağılışı günümüzdekinden daha farklıydı buna bağlı olarak bitki örtüsünün dağılışının farklı olduğunu söyleyebiliriz. Söz gelimi Kuaterner’ den önceki dönemlerde Kızılçam ağaçlarının Dünya’daki yayılım alanı daha geniş iken buzul çağından sonra Kızılçam ağaçlarının yayılım alanı daralmıştır. Bu tür bitkilere relikt bitki denir.
Bitki örtüsünün dağılışında etkili olan bir diğer unsur ise insanlardır, yani beşeri faktörlerdir. Söz gelimi eskiden meşe ormanları ile çevrili olan Ankara ve çevresinde bu ormanların insanlar tarafından tahrip edilmesi ile Antropojen Bozkır denilen ot formasyonu ortaya çıkmıştır. Yine aynı şekilde Doğu Karadeniz bölümünde geniş yapraklı ağaçların tahrip edilmesi ile Psödomaki (Yalancı Maki) denilen çalı topluluğu oluşmuştur.
Türkiye’de Ormanlar ve Dağılışı
Bölge Orman Oranı (%)
İç Anadolu 7
G.Doğu Anadolu 3
Orman ağaçlarının yapraklarının iğne veya geniş olmasının nedeni Sıcaklık ve Yağış koşullarıdır.
Türkiye’de İğne Yapraklı Ağaçlar
Ağaç İsmi Türkiye’de genellikle görüldüğü yerler
Kızılçam Akdeniz iklim bölgelerinde
Karaçam Karadeniz çevresi
Sarıçam D.Anadolu’ nun Yüksek Kesimlerinde (Sarıkamış vb.)
Köknar Akdeniz bölgesi çevresinde
Sedir Akdeniz Bölgesi çevresinde
Ladin Karadeniz Bölgesi çevresinde
Servi Akdeniz Bölgesi çevresinde
Türkiye’de Geniş Yapraklı Ağaçlar
Kışın yaprağını döken geniş yapraklı ağaçların en yaygın türleri aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
Meşe Türkiye’de en yaygın ağaç türüdür. Hemen hemen her bölgede görülür
Kestane Karadeniz ve çevresi
Gürgen Karadeniz ve çevresinde
Palamut Karadeniz ve çevresinde
Ihlamur Karadeniz ve çevresinde
Türkiye’de Ormanlar ile ilgili genel bilgiler
Kızılçam Akdeniz iklim kuşağında görülen bir ağaç türüdür. Dünya üzerinde kızılçam ormanlarının en fazla olduğu ülke Türkiye’dir.
Ormanlarımızın %80 kıyı bölgelerimizdedir. Nedeni kıyılarda nemlilik ve yağışın fazla olmasıdır.
Orman üst sınırını belirleyen faktör enleme bağlı sıcaklıktır (M.Konum).
Orman alt sınırını belirleyen faktör ise nemlilik ve yağıştır (Ö.Konum).
Türkiye’de Maki Bitki Türleri ve Maki Bitki Örtüsünün Dağılışı
Akdeniz iklim kuşaklarında kızılçam ormanların tahrip edilmesiyle oluşan kısa boylu, sert yapraklı, kuraklığa dayanıklı, her mevsim yeşil kalan bitki türlerine verilen genel isimdir.
Makinin oluşumunda beşeri faktörler etkilidir.
En yaygın maki türleri şunlardır;
Makinin tahrip edildiği yerde oluşan ortaya çıkan türlere GARİG denir.
Akdeniz bölgesi ormanları dışında ormanlık alanların tahrip edilmesi ile oluşan türe ise PSÖDOMAKİ ( Yalancı Maki ) denir. Psödomaki Türkiye’de D. Karadeniz ‘de görülür.
Makiler; Marmara kıyılarında 300-400 m, Ege kıyılarında 500-600 m, Akdeniz kıyılarında 700-800 m yükseltiye kadar çıkabilmektedir (Enlem Etkisi)
Türkiye’de Bozkır Türleri ve Bozkır Bitki Örtüsünün Dağılışı
İlkbahar yağışları ile yeşeren, yazın ise kuruyup sararan ot topluluğudur.
Karasal iklim bitki örtüsüdür.
İç Anadolu’da, Doğu Anadolu’da, G. Doğu Anadolu’da, Ergene bölümünde, İç batı Anadolu bölümünde yaygındır.
Çobanyastığı, geven, yavşanotu, sığırkuyruğu, üzerlik otu, gelincik, çakırdikeni, koyun yumağı, çayır üçgülü, kılıçotu ve peygamber çiçeği gibi belirgin türleri yaygındır.
Antropojen Bozkır Nedir ?
Ormanların tahribatı sonucu oluşan bozkırlara Antropojen bozkır denir. İç Anadolu bölgesi ( Ankara, Yozgat çevresi ) ve Ergene ‘de ormanların tahrip edildiği alanlarda ANTROPOJEN bozkırlara rastlanır.
Türkiye’de Alpin Çayır Türleri (Dağ Çayırları) ve Alpin Çayırların Dağılışı
Orman üst sınırından sonra başlayan yazın yeşeren uzun boylu gür ot topluluğuna çayır denir.
Dağ çayırları Türkiye’de genel olarak 2000 m’den sonra başlar.
Türkiye’de en yaygın yaz yağışlarının belirgin olduğu Erzurum – Kars ve D. Karadeniz’in yüksek kesimlerinde rastlanır. Ayrıca Toros dağlarının yüksek kesimlerinde de çayır bitki örtüsüne rastlanır.
Çayırların dağılışı ile Büyükbaş mera hayvancılığı arasında paralellik bulunmaktadır.
Relikt Bitki Nedir?
Geçmiş dönem iklimlerinden kalan, günümüzdeki iklim şartlarında yetişme imkânı bulmuş bitkilerdir.
Türkiye’deki bitkilerin %20’si relikt bitkidir.
Türkiye’de relikt bitkilerin fazla olmasının nedeni;
Yer şekillerinin çeşitlilik göstermesi.
Jeolojik zamanlarda yaşanan iklim değişikliklerinin her yerde farklılık göstermesidir.
Endemik Bitki Nedir – Türkiye’de Endemik Bitkilerin Dağılışı
Dünya’da sadece belirli bölgelerde yetişebilen bitkilere endemik bitki denir.
Türkiye’deki bitki türlerinin %30 u endemiktir.
Endemik bitki çeşitliliğinin fazla olmasının nedenleri;
Yer şekillerinin çok çeşitli olması
Engebeli arazinin geniş yer kaplaması
Türkiye’de endemik bitki türünün en fazla olduğu yer, Toros dağlarının güneye bakan yamaçlarıdır.
Türkiye’de görülen bazı endemik bitki türleri;
Göller Yöresi -> Kasnak Meşesi
Muğla – Köyceğiz -> Sığla Ağacı
Yozgat – Kastamonu – > İspir meşesi
Teke Yarımadası ve Datça -> Datça hurması
Istıranca Meşesi -> Istıranca (Yıldız) Dağları
Kazdağı Köknarı -> Kaz dağları
← Mikroklima İklim Nedir / Türkiye’de Hangi Tarım Ürünleri Mikroklima Alanda Yetişir
Türkiye’de Görülen Başlıca Toprak Tipleri →
Kasım 18, 2019 Kasım 18, 2019 Ahmet Burak Kargı 0