Yangın merdiveni, yapıların dış tarafına monte edilen acil çıkış merdivenleridir. Genellikle binaların arka cephelerinde bulunur. Yangın veya diğer acil durumlarda, bina içerisindeki merdivenleri kullanmak güvenli değilse acil çıkış için bu merdivenler kullanılır. Yangın merdivenleri bina güvenliği açısından en gerekli araçtır. Özellikle yüksek katlı binalarda çıkış sağlamak için yapılması zorunludur.
Yangın merdiveni, çok farklı çeşitlilikte ve modelde yapılabilir. Bugünün şartlarında, düz yangın merdivenleri ağır olarak nitelendirilmektedir. Bu standart merdivenin yerine çok amaçlı, değişik ve kompleks modeller üretilmektedir. Yangın merdiveni, Dairesel ve Z tipi yangın merdiveni olmak üzere 2 çeşide ayrılır. Z tipi yangın merdiveni 45, 60 ve 75 derecelik açılarla yapılmaktadır. Dairesel merdivende ise alana ve yüksekliğe bakılmaz. Farklı basamak sayısında, sola veya sağa dönüşlü olarak yapılabilir. Genellikle buzlanma ve karlanmayı önlemek amacıyla açık şekilde ve çelik ızgaralardan yapılır. Hafif çeliğin yanına kaplamalı ve galvazinli toz eklenir. Platformların yapraklanması bu şekilde engellenir. Her kattan yangın merdivenine çıkış olması zorunludur. Yeni üretilen acil çıkış kapıları, elektronik oldukları için yangın merdivenine ulaşımı kolaylaştırmaktadır.
Yangın merdiveni ilk olarak 1887 yılında üretilmiştir. Anna Connely, insanların yangından kaçması için özel dış bir merdiven icat etti. Bu icattan sonra bir çok şirket bu proje üzerinden üretimlerini başlattılar.
Ülkemizde, yeni binalara yangın merdiveni yaptırmak zorunlu hale getirildi. Her şehir belediyesi farklı kurallara sahip olsa da, yangın merdiveni belli kıstaslarla birlikte yapılıyor. Piyasada yangın merdiveni üreten pek çok firma bulunmakta. Bu üreticilerin büyük bir kısmını ise paravan firmalar oluşturuyor. Yanlış bir şekilde üretilen yangın merdiveni; Deprem, yangın ve sel gibi büyük afetlerde yangın merdiveninin kalitesini ve dayanma gücünü düşürüyor. Onaysız üretimlerde, merdivenin şeklinde bile bozulma meydana geliyor. Bu da, binadan hızlı bir çıkış yapmak isteyen insanları sıkıntılı bir hale sokuyor.
Yangın ve doğal afet güvenliğimizi sağlayan yangın merdiveni, güzel bir görünüm yakalamak için zor bir yapıdır. Bu yüzden binanın şekline ve rengine göre yangın merdiveni yapılmalıdır. Komple bütünleşik bir tasarımın oluşması, bina için güzel bir görünüm sağlayacaktır.
İster yeni ister eski yangın merdiveni olsun, bütün yangın merdivenlerinin montajı ve kontrolleri uzman ekipler tarafından yapılmalıdır. Her aşamasının eksiksiz olması, yangın merdiveni kullanmak zorunda olunan durumlar için hayati önem taşımaktadır. Projelerin, belediye yönetmeliklerine uygun olması ve standartların kontrol edilmesi gerekmektedir. Aksi taktirde, herhangi bir doğal afet durumunda çok sayıda can kaybı oluşabilir.