TÜTÜN VE BİLİNMESİ GEREKEN ZARARLARI
Sigara Bağımlılığı “Bir Taneden Bir Şey Olmaz” Demekle Başlıyor Nikotin, beynimizde hücreler arası iletişimi sağlayan maddelerden biri olan “asetilkolin”e yapıca benzer. Nefes yoluyla alınan nikotin, öncelikle akciğerler ve kan dolaşımına geçer. 7 saniye kadar kısa bir süre içinde, alınan nikotinin dörtte birlik kısmı, beyne ulaşır ve “dopamin” adı verilen mutluluk hissi veren bir kimyasalın salınmasına neden olur. Dopamin, eroin ve kokain bağımlılığında da rol oynamaktadır. Sigara içildiğinde hissedilen sahte iyilik hissini bu madde sağlamaktadır. Böylece, vücut giderek daha çok nikotin istemeye başlar ve kısa sürede bağımlılık gelişir. Nikotin alınmadığında, vücut nikotini “özler” ve uyku sorunları, huzursuzluk, sinirlilik, konsantrasyon güçlüğü, kabızlık gibi yoksunluk belirtileri gelişir.
Nikotin, alındıktan hemen sonra kalp atış hızı artar ve tansiyon yükselir. Sigara dumanında bulunan karbon monoksit, kandaki alyuvarların oksijen taşıma kabiliyetini bozar. Böylece doku ve organlara yeterince oksijen taşınamaz. Sigara, aynı zamanda atardamarlarda da daralma yapar.
Sigaranın içinde tek bir yararlı madde yok
Nikotin, tütün bitkisinin böceklerden korunmak için yararlandığı bir maddedir. Yüzyıllarca böcek ilacı olarak kullanılmıştır. Her ne kadar sigaranın içindeki binlerce diğer zararlı madde ile kıyaslandığında “masum” görünse de, saflaştırılmış nikotinin tek bir damlasını bile dilinizin üzerine damlatırsanız, ölümcül olabilir.
Sigarayı bırakın, nefesiniz rahatlasın Sigarayı bırakırken, özellikle ilk günlerde zorlanmanız doğaldır. Ancak, bunun geçici bir süre olduğunu, sigarasız geçirdiğiniz her gün ile birlikte sıkıntılarınızın azalacağını, kendinizi daha iyi hissedeceğinizi, nefesinizin rahatlayacağını, efor kapasitenizin giderek artacağını unutmayın. Sigarayı bırakır bırakmaz, sağlığınızla ilgili olumlu gelişmeler ortaya çıkmaya başlayacaktır.
Sigara bağımlılık tipinize göre tedavi En yaygın sağlık zararlısı olarak kabul edilebilecek sigaradan kurtulmak için hiçbir zaman geç değildir. Sigarayı bırakmak isteyen kişi, daha önceden bırakmayı deneyip de bırakamadıysa, bu motivasyon kırıcı olmamalıdır. Sigarayı bırakmış olanların bir kısmı, bunu 3-4 defada başarmış olan kişilerden oluşur. Sigarayı bırakırken, Göğüs hastalıkları uzmanlarınca yürütülen sigara polikliniklerinden yardım alabilirsiniz. Bu polikliniklerde, önce sigara bağımlılığınız tipi ve derecesi değerlendirilir. Daha sonra gereğine göre kan, akciğer filmi, solunum testi gibi tetkikleriniz istenebilir. Doktorunuz size uygun bir ilaç başlayacak ve sizi kontrole çağıracaktır.
Tedavi sırasında sigarayı unutturacak aktivitelere yönelin Size önerilecek tedaviye ek olarak sigara bırakma sürecinde bol su içmeniz, kendinizi meşgul edecek farklı aktivitelere ya da hobilere yönelmeniz, spor yapmanız, size sigarayı hatırlatacak faktörlerden uzak durmanız yararlı olacaktır. örneğin, çay, kahve ya da alkol size yanında sigara içirtiyorsa, bu dönemde bunlara ara vermeniz ya da azaltmanız, sigara isteğinizi azaltabilir. Sigaranın elinizin altında olmaması da, otomatik olarak sigara yakma davranışını engelleyebilir. Sıklıkla görüştüğünüz dostlarınızı, yakınlarınızı ve iş arkadaşlarını sigarayı bırakmaya özendirmek, hem size destek olmaları açısından iyi olur, hem de sevdiklerinize verebileceğiniz en anlamlı hediye olacaktır.
Sigarayı bıraktıktan sonra gelen balgam iyileşme belirtisidir Sigarayı bıraktıktan sonra, bir süre boyunca balgam miktarınız artabilir. “Sigarayı bıraktım, daha kötü oldum” demek yerine, bunun aslında bir iyileşme belirtisi olduğunu bilin. Sigara, solunum yollarında bulunan ve solunum yollarının temizlenmesine yardımcı olan titrek tüyleri harap eder. Sigaranın etkisi ortadan kalkınca, bu savunma mekanizması tekrar çalışmaya başlar. Bu nedenle bir miktar balgam artışı görülebilir.
“Sigara içmezsem kilo alıyorum” diyenler Kilo alma korkusu da sigarayı bırakmanın önündeki engellerden biridir. Sigaranın metabolizma üzerine bir miktar etki ettiği bir gerçektir, ancak sigarayı bıraktıktan sonra “boşluk doldurmak” için abur cubur tarzı gıdalara yönelen kişi, elbette ki kilo alacaktır. Fakat aynı miktar abur cubur sigara içilirken tüketilse de, kilo yapacaktır. Sigara bırakma sürecinde bol sıvı tüketilmesi, kalorisi yüksek ve besin değeri olmayan atıştırmalıklar yerine, gün içinde bölünmüş küçük sağlıklı öğünler yenmesi ve mümkünse egzersiz yapmak, kilo kontrolüne yardımcı olacaktır. Kaldı ki, sigarayı bırakırken alınacak 1-2 kilonun, sigaranın neden olacağı sağlık sorunları ile kıyaslanması mümkün değildir.
Nargile içiciliği akciğer kanseri, kalp damar hastalıkları, ağız dudak ve mesane kanserlerine sebep olabilmektedir. Tek bir sigara ile kıyaslandığında bir nargile içmenin 125 misli fazla duman, 25 misli fazla katran, 2.5 misli fazla nikotin ve 10 misli fazla karbon monoksit solunmasına yol açtığı belirlendi.
Nargile içiciliği Dünya`da çok yaygın. Tahmini 100 milyondan fazla insanın düzenli nargile içicisi olduğu tahmin edilmekte. İstanbul’da yapılan bir araştırmaya göre İstanbul’daki öğrencilerin özellikle üniversite öğrencilerinin nerdeyse yüzde 50’sinin nargile kullandıklarını göstermektedir. Sigara içme oranlarının düştüğünü söylerken, hiç farkında olmadığımız bir başka tehdit altında insanlarımız.
İçerken dumanın yumuşak veya meyvemsi hissedilmesi ve su içerisinden geçen dumanın filtreleniyormuş hissi vermesi sigara içenlerde daha az tehlikeliymiş düşüncesini uyandırır.
Nargile içimi ortalama 1 saat sürmekte. Bu süre içinde 20 gram tütün karışımı yakılmakta ve o şekilde çokça nikotin ve zararlı madde inhale edilmektedir. Bir nargile içimi sırasında sigaradan alınan nikotinin 10 - 15 katı kadar nikotin inhale edilir.
Nargile dumanı önemli ölçüde katran, nikotin ve karbonmonoksit içerir. Sigarada da olduğu bilinen ve kanser yapıcı olan polisiklik aromatik hidrokarbonlar, arsen, krom, kurşun ve nikel (sigarandan çok fazla) nargile dumanında bulunmaktadır.
Gliserin nemli tutan madde olarak nargile tütünü karışımına eklenmektedir. Gliserin ısı altında çok güçlü bir hücre zehri olan akroleine döner. Akrolein bunun yanında solunum sisteminin kendini temizlemesine yarayan ince tüylerin çalışmasını engeller. Akroleinin akciğere zararı olduğu gibi akciğer kanseri oluşumunda etkileri vardır.
Bu kadar zararlı olan bir madde olan gliserinin gelişmiş ülkelerde bile tütününe %5 oranında katılmasına izin verilmesi anlaşılmazdır (bazı ürünlerde bu oran %20-60’lara bile çıkmaktadır).
Kandaki nikotin konsantrasyonu nargile içtikten sonra 20 adet sigara içmiş birinin kan konsantrasyonundan da yüksektir (7 saat sonrasına kadar böyle). Buna göre nargilenin sigaradan daha az zararlı olduğunu düşünmek çok yanlıştır. Paket üzerlerinde yazan katran içermez ifadesi ise yanıltıcıdır. Çünkü tütün katran içermez, tütün yanınca katran oluşur.
Ayrıca nargile içimi ile dumanından oluşan zararlı tanecikler (bizim partikül dediğimiz) küçük oldukları için daha yüksek konsantrasyonlarda akciğere ulaşabilmekte ve daha çok zarar verebilmektedir.
Nargile içilen ortamda (nargilenin ve içenlerin ortama bıraktıkları duman) yapılan ölçümler ile bu taneciklerin çok yüksek konsantrasyonları göstermiştir bu da o ortamda tesadüfen bulunanlara çok zarar verebilmektedir.
Aynı sigara bağımlılığı gibi nargile bağımlılığı da vardır.
Bunun yanında nargile içilen ortamlarda çok defa kullanılan ağız kısmının yaratığı enfeksiyon tehlikesi ayrı bir sorundur. Helikobacter pylori, tüberküloz ve hepatitis bulaştığına dair yayınlar vardır. Bütün bu zararlarından başka aynı şişeyi paylaşmak nedeni ile ağız parçası değiştirilmiş bile bulaşıcı hastalıkların bulaşmasına sebep olabilmektedir. Aynı şişe havasını paylaşan hastalar birbirlerine hastalık bulaştırmaktadır. Bu nedenle çevremizi ve de özellikle gençleri ve ailelerini uyarmalı, nargile sigara içmek kadar, hatta daha tehlikelidir.
Bu bakımdan WHO (Dünya Sağlık Örgütü) nargileyi sağlığı tehdit edici maddeler arasına sokmuştur.
Çocuklarımızı ve gençlerimizi mutlaka her türlü tütünden uzak tutmamız gerekiyor buna nargile içimi de dahildir.
Bu Ay 826
Bugüne Kadar 26288