29 Nisan 2014, 21:09
Garzan bölgesine tarihin farklı dönemlerinde sami(ARAB) göçleri bulunmakla birlikte göçler Asurlular dönemindekiler mö 1800-1300,islamın ilk yüzyılındakiler ve milad sonrası 1. bin yılda olmak izere 3 bölüme ayrılmaktadır. Sami halkları insanlığın ilk medeniyetini kuran halklardır. Hz. Nuh peygamberin oğlu Sam'a uzanan samilerin kökeni, mısır,mezopotamya,yemen ve filistin medeniyetlerinin kurucularıdır.8 bin yılı geçkin görkemli kültür ve medeniyet birikimi hem göçebe(bedevi) hemde şehirli(medeni) olan Arablar için gurur kaynağıdır.
Bitlis Arabları da hem ilk çağın efendisi olan(sümer,babil,akad,asur,mısır) hemde ortaçağın karanlık dünyasını aydınlatan Emevi,Abbasi,Endülüslü atalarıyla gurur duymaktadır. Yıllarca süren asimilasyon ve baskılara Bitlis Brabları Xarzi kardeşleriyle asice direnmektedir.
Bitlis arabları garzan vadisi ve çevresini mesken edinmiş sonra 93.harbi ve 1. dünya savası sırasında güneye ilerleyen Rus ordularına karsı savasmak amacıyla kuzuye ilerlemiş sonrasında da Ruslardan temizlediği coğrafyada kalmaya devam etmiştir. Normalde Garzan Arabları Sason ve Kozluk(Batman) çevresinde yaşıyorken çeşitli sebeplerle bugün Muş, Bitlis Batman ve Diyar-ı Bekir'e kadar ki illerde en kalabalık 2. halk kitlesidir bazı ilçelerde ise yoğunlukta yaşamaktadır(hasköy,mutki,sason,kozluk).
Bitlis Arabları Bidrilerle Şegolar olmak üzere iki büyük kola ayrılmıştır. Bitliste Norşin ve özellikle Hoyt olarak bilinen Garzan nehrinin başlangıç noktası olan Mutkinin 20 köyünde,Batmanın Kozluk ve Sason ilçelerinde,Muş ve muşun Hasköy ilçesi Garzilerin yoğunlukta yaşadığı yerlerdir. Garzan yayı ve çevresi Garzan Arablarının binlerce yıllık diyarıdır.
Garziler 1800’lerden ermeni göçüne kadar ki dönemdeki ermeni isyanlarıyla uğraşmış,93 harbi sırasında 18 yaş üstü erkeklerini ve alimlerini bu savaşta kaybetmiş ardından 1. Dünya savaşında çok büyük kayıplar vermiştir. 1925’te dini bir kıyam olan şeyh said isyanıyla birlikte Garzan halkı da bu isyana destekte bulunmuş ardından Harzilere yapılan zulümler,uygulanan sürgünler garzan halkını mazlum Kürt halkına yaklaştırmış ve Garzan Arab kimliğinden çok Kürt kimliğiyle anılır olmuştur. Oysa harziler kürt değil peygamber efendimizin torunlarıdır,seyyid olan harziler o dönemde mazlum olan kürtlere yapılan haksızlığı kendisine yapılmış bir haksızlık saymış ve kürtlerin davasını üstlenmiştir.
Garziler başından beri hilafet ve islam yanlısı tutumlarından yapılan sürgünlere,katliamlara ve bütün baskılara rağmen asla vazgeçmemiş yaşadıkları coğrafya yasaklı ilan edilmesine rağmen dönemin islam karşıtı hükümetiyle 1946 yılına kadar ki döneme kadar aralıklarla savaşlarını sürdürmüşlerdir. Her kavgasında kürtlerin destekçisi olan garziler kürtlerin kominizm yanlısı tutumlarından dolayı 90’lardan itibaren devlet yanlısı bir tutum sergilemeye başlamıştır. İslam için ölümü,sürgünleri ve vatansız kalmayı dahi göze alan Garzilerin başka bir tutum sergilemesi düşünülemezdi zaten. Bunca zorlu badireyi atlatan Garziler bugün bitlis,muş ve batmanda bölgenin kaderini değiştirebilecek tek güç konumundadır.
Harzi Arablarının bir bölümü Arablık kimliğinden uzaklaşıp Türklük veya Kürtlük postuna bürünmüşse de Harzilerin çoğunluğu asilce hem İslamın Anadolu da ki sancaktarlığını atalarına yakışır bir şekilde devam ettirmekte hem de yeri geldiğinde Akadlı atalarının savaşçı ruhunu dost düşman herkese göstermektedir.
Harziler’de son 200 yıldır sürgünler,göçler,isyanlar ve savaşlar yüzünden bilgelik,alimlik,güzellik ve estetik ruhu yerini savaşçı ve asi bir ruha terketmişse de Harzi Arabları geleneklerine atalarının değerlerine islamın emir ve yasaklarına sımsıkı bağlıdır. Misafirperver,dürüst,adaletli ve merhametli olan harzilerin bugün en önemli sorunları ekonomiktir. Garzan bölgesi her ne kadar bereketli olsada hızla artan harzan nufüsuna yetememektedir. Garzan halkı tarım, ticaretve hayvancılıkla hayatını idame etmektedir. Ayrıca Garzan halkı gerek güvenlik gerekse de namus ve şerefini korumak adına bugün koruculuk yapmaktadır. Harzan halkı asla koruculuğu bir kazanç aracı olarak görmemiş silah almasının tek sebebini de sosyalizm ve Kominizmi kendi bölgesinde yaymaya çalışan grupların kendi halkına verebilecekleri zararın önüne geçmek, islamı korumak olarak olarak belirtmiştir. Nitekim bölge halkı da Harziler gibi düşünmekte bu sebeple sadece Arab olan halk değil aynı zamanda Kürtler ve Zazalarda Harzilerin bu endişelerine katıldıklarından dolayı onlarda aynı şekilde korucu olmuşlardır.
Harziler gerek bölgede ki tarım arazisinin engebeli ve dağlık olması gerekse de son 30 yılda ki çatışma ve huzursuzluk ortamı sebebiyle coğrafyadan büyük göçler vermektedir. Özellikle batı illerine yapılan göçlerle birlikte Garzan bölgesinin çevre illerine de hatra sayılır oranda büyük göç vermektedir. Harzan halkı akan kardeş kanlarının biran önce durmasından yanadır. Eskisi gibi barışı kardeşliği arzulamaktadır. Kışın karlı soğuğunu beşeri de kürt kardeşleriyle kırmak aynı şekilde yazları da güneyin sıcağından kürt kardeşlerini serin Harzan dağlarında misafir etmek arzusundadır. Tıpkı atalarının eskiden yaptığı gibi.
Hasköy-Muş Alparslan Üniversitesi 4 ay önce yorumlandı
burdan tüm hasköylü kardeşlerime selam gönderiyorum rabbim yardımcınız olsun.
alper.... 8 ay önce yorumlandı
arkadaşlar benim yaptığım araştırmada vede gerçeklerde de fermane çettonun oğlu haci ferzende doğan ve ai̇lesi̇ osmanlidan bu yana şi̇go aşi̇reti̇ni̇n ağaliğini ve önderli̇ği̇ni̇ yapmiştir.son olarak 1998 de vefat eden haci ferzende doğan aşi̇ret ağasi olup devlet ve mi̇lleti̇ne çok hi̇zmetlerde bulunmuştujr.ruhu şad alalh rafhmet eylesi̇n i̇n..
oktay avcı 10 ay önce yorumlandı
şego bidri kardeştir allah onlari korusun
Husame saad 11 ay önce yorumlandı
ahmet bey tarih scr lerine baktim ve gercekten guzel ogrenmissiniz gercrkleri dile getirmissiniz bu tarihte bu tarihleri arastiran ve yaziya doken bir asiret reisi olarak devamini dileriz
ahmet çelik 11 ay önce yorumlandı
arkadaşlar ben şego olan ahmet çelik değilm bidriyim. bu yazı da eksikler olabilir. inşallah çok daha doyurucu ve güzel yazılar yazma ımkanı olur. harziler şüphesiz ki sadece bidri ve şego değildr bidri ve şego sadece harzinin 3 kolundan biridir. ben mutkiliym batman da olan museni sarmeni dığani kekueni begreni vb. aşiretlerimizi bu yazıyı kaleme aldığım dönemde fazla bilmiyordum. bu yazının en buyuk eksiği diğer harzilerin eklenmemiş olmasıdır. saygılar. bütün harzilerle ilgili bu sayfamızdan her tür bilgiye ulaşabilirsiniz. https://www.facebook.com/GarzanAsiretibelekisarmimusi/?fref=ts
Ikram sulun 1 yıl önce yorumlandı
yalan dir arkadaslar sego asireti önderide benim reiside ahmet çelik degil ferzende degil benim
Saygi deger okuyucular bir araştırın bakalım ahmet çelik aşiret reisi mi yoksa dış kapının mandali mi şifo aşiret reisi ferzende doğan dir isteyen osmanlı arşivine bakabilir sigo asiretnin asıl geçmişini öğrenmek isteyen derman e ceto ailesinden tüm gerçe 1 yıl önce yorumlandı
saygi değer okuyucular şunu bildirmek isterim sigo aşiretinin tek bir reisi var oda ferman e ceto nun oğlu h ferzende dogandir ahmet çelik in böyle bir iddiada bulunması kesinlikle yalandır o aşiret reisi değil dış kapının mandalidir onun sigolu olduğunu bile yeni duyuyorum bunu öğrenmek istenler osmanlı arşivine baksın ve aşiret faizlerine sorabilir bu sokakta satılan bir şey değil soydan gelen bir şeydir son olarak ta şunu eklemek istiyorum gerçekleri merak eden asiretlerden sorup öğrenebilir seceresi belli olmayan birisinin ne dediği önemli değil ahmet çelik kimdir size kısaca yorumlayayim mutlu erler köyünde oturmaktadır tek haneli bir ailenin çocuğudur aşiret reisligi ile bi alakası bulunmuyor merak edenler arastirsin saygılarımı sunarım sigo aşiret üyesi
mehmet nesip dogan 1 yıl önce yorumlandı
arkadaslar istanbuldan selam olsun guzel ulkeme ve ulkemin guzel insanlarina bende sego asiretinin bitlis mutki ve golbasi sego asiretinin reisi rahmetli h ferzende doganin torunuyum sego ve bidri baris demek kardeslik demek adalet demektir hic bir zaman adaletsizlik yapmadik yaptirmadik o yizden her zaman bu asiretin bir mensubu oldugum icin gurur duydum ve duymaya da devam edecem ulkemi bayragimi ve milletimi cok seviyorum selam 780000 km karenin her zerresine
Gökhan buldu 1 yıl önce yorumlandı
ben bir muş hasköylü ve bidri aşireti ve bedo torunuyum arkadaşlar kim ne olursa olsun insan olsun ve kardeşce hic kimse ayrım yapmazsın bu budur şu şudur diye ayrım kayrım yapmayın
zeden 1 yıl önce yorumlandı
bu ülkede yaşayan sekiz milyon 400 bin küsur anadolu arabına selam olsun şanlıurfadan biniesat aşireti
Siraç 1 yıl önce yorumlandı
bu kalemi bu güzel yazıyı cok iyi tanıyorum.
bildiğimden degil ama yazdıklarından anladım kim olduğunu.
o bizim destan şairimiz be yazarımız ahmet.
Cevdet erkul 2 yıl önce yorumlandı
iyi guzel mademki segolar ve bidriler araplar arapçada bir yazsinlan ve okusunlar ve arapça muzik soylesinler hiç yok ne okma ne yazma ne yazma var kendi aralarinda arapçaya biraz benzerlik var hepsi
cabbarr tan @kutbettin karabulut 2 yıl önce yorumlandı
ben bitlis mutki şogo aşitinden muşun bi köyüne göc ettik ordaki halk kürddü istemiyodu bizi hep kavgalıydık onlarlan biz iki ev tüm köy bizimle bas edemiyodu ensonda köy bize kaldı şegolar yerleşti onlar coğu göc etti
xerzan aşireti 2 yıl önce yorumlandı
xorte xerza bahsettiğiniz kawme çiya xerzilerin musi koluna bağlı kendo aşireti lideri teteri badik ve 32 xerzan köyü tarafından zülme başkaldırış olarak gerçekleşmiştir.mala aliye unıs te destek vermiştir.yanlız mala aliye unıs yada mala şeref aşireti aslen kikan şiretine mensupturlar.yani xerzan aşiretine mensup değiller,xerzan da yaşadıklarından dolayı zamanla kendilerine de xerzi veya xerzanlı denmiştir.demek istediğim arap olan xerzan aşiretini mala şeref nezdinde kürtleştirme gayreti içinde olmayın.bırakın yüce allah bizleri nasıl yaratmışsa öyle yaşayalım.biz arap olarak doğduk ve allahın izniyle arap olarak öleceğiz.kozluklu xerzilerden.
taner kardaş 2 yıl önce yorumlandı
ben şegoyum hsköy muştan slm şego ve bidri aşiretine
helal olsun size (garzan .yenidoğan(asi))
misafir bidri 2 yıl önce yorumlandı
bidr aşiretinde namus ne demektir anlatırmısınız, yani kendi aşiretinden olmayan bir bayanı almak,, evli bidri erkeğinin nikahsız bir bayana sahip olması ve nikah kıymaması , bunları nasıl karşılar bidri aşireti kuralları kanunları ne der? merak ettim bilgilendirirmisiniz...
batuhan 3 yıl önce yorumlandı
bu şego aşireti bizim oz aşiret biz muş haskoyluyuz bu bizim aşirettir
XERZİ 3 yıl önce yorumlandı
sevgili xorte xerza xerzilerin kürt olduklarina dair elinde herhangi bir bilgi veya belge varmi eğer varsa açiklada bizde öğrenelim eğer yoksa muş hasköy'e git yaşar er diye birini sor kendisi xerzilerin bidri kolundan olur bul onu o sana secereyi gösterecek.ha onuda yapmiyacaksan eğer bak bu sayfada yani sason.org'ta seyyidlerin sason'a gelişi diye bir secere var ona bak istersen ve baktığın zaman göreceksin ki sason ve kozluk halklarının yüzde 90'nına yakının dede isimlerini yazılı olduğunu göreceksiniz.sana en basitinden şünu söyliyeyim bugün kozlukta kendilerini kürt olarak gösteren mala şeyhbal ailesini tanırsın.onlar bile kürtleşmişse siizin kürtleşmemeniz için dirayetli bir yüreğe ve aslını kaybetmeyecek kadar asil olmanız lazım yoksa yaptığınız yorumlardan da anlaşılacağı gibi siz asimile olmuş ve milleti de asimile etme gayretinde olan birinden başka bişey değilsiniz.ayrıca mala aliye unıs'ın xerzilerin hangi koluna bağlı olduğunuda bi zahmet söylermisiniz?
xorte xerxa 3 yıl önce yorumlandı
şimdi diyosunuzki xerziler yada xerxanlar araptır ? bende desemki yok değildir arap değil hazreti fatımanın torunlarıdır yada desemki ebulehebin torunlarıdır ne değişecek ispatı varmı bunun yok .efendim secere varmış bilmem kimdeymiş falan filan .ispat gerek ispat . evet benim bir ispatım var mala eliye unis zulme haksızlığa namussuzluğa isyan etmiş ve öncesindede qewme çıye unvanını almış bir soydur kahramandır. ama malesef son zamanlarda paraya korkuya yenilmiş ve atalarının kemiklerini sızlatarak! koruculuğa ki bu eliye unısa büyük hakarettir. malesef tenezül etmiştir ayrıca arap olsa oda herşeyi sineyecekerek arap çoğrafyasındaki araplar gibi herşeye eyvallah derdi(qewme çiye)ama dememiş isyan etmiştir asidir asiliğiyle kürtlüğüyle de şeref vermiştir soyuna ama ssiz vesizin gibiler kemiklerini sızlatıyorsunuz. hah korucu namusu bilmem neyi için yapıyor deyip kılıf uydurmayın ayıptır ayıp
Ramazan yar 4 yıl önce yorumlandı
turkiyedeki araplarin yavaş yavaş bilinçlenmesi çok güzel arapcamiza sahip cikalim bundan dogunlerimizi arapca yapalim ve seçmeli ders olarak arapcamizi tercih edelim sasonlu xarzan arabi
4 yıl önce yorumlandı
'' harzan halkı asla koruculuğu bir kazanç aracı olarak görmemiş silah almasının tek sebebini de sosyalizm ve kominizmi kendi bölgesinde yaymaya çalışan grupların kendi halkına verebilecekleri zararın önüne geçmek, islamı korumak olarak olarak belirtmiştir. '' bu söze kesinlikle katılmadığımı söylemek isterim. koruculuk yapan bir halkın kürtlerin yanında taraf almış olması çok zor üstelik şu an koruculuğa sadece maddi olaraktan başka hiç bir amaçla yaklaşılmıyor.. saygılarımla..
BİR ĞARZİ 4 yıl önce yorumlandı
güzel yazinin tek eksiği belki de en büyük eksiği sanki garzan bölgesinde yaşayan bütün araplar bu iki aşirete mensupmuş gibi lanse edilmesi.bence yazida koramilerden diğanilerden begrenilerden şerolardan da bahs edilmeliydi.saygi ve sevgiler
BİR GARZİ 4 yıl önce yorumlandı
çok güzel ve doyurucu bir yazi.devamini bekleriz...
kutbettin karabulut 4 yıl önce yorumlandı
usuve have .yusuf bey şigo aşiretinin ağası onun hayatını araştırırsanız sasonla ilgili bir tarih daha ortaya çıkacağına eminim saygılar