KÜME BAŞAĞRISI PATOFİZYOLOJİSİNDE İNFLAMASYONUN OLASI ROLÜNÜN İNFLAMAZOM KOMPLEKSİYLE DEĞERLENDİRİLMESİ
ERDİ ŞAHİN 1 CANAN ULUSOY 2 ESME EKİZOĞLU 1 CEM İSMAİL KÜÇÜKALİ 2 ELİF KOCASOY ORHAN 1 ERDEM TÜZÜN 2 BETÜL BAYKAN 1
1- NÖROLOJİ ANABİLİM DALI, İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ, İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ
2- SİNİRBİLİM ANABİLİM DALI, AZİZ SANCAR DENEYSEL TIP ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ, İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ
Küme başağrısının (KB) altında yatan mekanizmalar henüz anlaşılamamıştır. Ağrının dönemsel özelliği ve steroide hızlı yanıt alınması hastalığın patofizyolojisinde inflamasyonun yer aldığını düşündürmektedir. İnflamazom, doğal immün sistemde inflamatuar sürecin başlatılmasından sorumlu bir protein kompleksidir. Çalışmamızda KB hastalarının serum sitokin düzeyleri ölçülerek hastalığın inflamasyonla ilişkisinin aydınlatılması hedeflenmiştir.
Kesin KB tanısıyla takipli 34 hasta ve 50 sağlıklı kontrol çalışmaya alındı. Serum NLRP1, NLRP4, ASC, HMGB1, CASP1, NFKB, TNF alfa, IL-1 beta, IL4, IL6, IL10, IL18, S100b, NSE, nNOS, eNOS ve iNOS düzeyleri ELISA ile atak-atak dışı dönemlerde incelendi.
Araştırılan düzeyler açısından hastalar (26 erkek ve 8 kadın) ve kontroller arasında, ayrıca hastaların atak ve atak dışı serum düzeyleri arasında anlamlı fark bulunamadı. Otonom bulguları üç veya daha fazla olan hastalarda HMGB1, S100b ve NSE düzeyleri anlamlı olarak yüksek saptandı (p=0,04, p=0,034, p=0,034). Sigara içenlerde; hem hastalar hem de kontrollerde HMGB1, NSE ve eNOS anlamlı olarak yüksek (p=0,001, p=0,005, p=0,005); ek olarak hasta grubunda S100b (p=0,015), kontrol grubunda NLRP1, IL18 ve nNOS yüksek saptandı (p=0,035, p=0,048, p=0,030). Semptomatik KB olgularında (n=6) IL10 anlamlı olarak yüksek saptandı (p=0,024). Hiperlipidemisi olan hastalarda IL18 ve NSE anlamlı olarak yüksek saptanırken (p=0,021, p=0,035), diğer sistemik hastalıkları olan olgularda anlamlı fark bulunmadı. Cinsiyet, epizod özellikleri ve tedavi yanıtı ile ilgili yapılan analizlerde de anlamlı fark bulunmadı.
Çalışmamızda hasta ve kontrol grubu arasında ve atak döneminde araştırılan inflamazomların düzeylerinde anlamlı fark saptanmaması patofizyolojide bu inflamazomların belirgin rol oynamadığını düşündürmektedir. Sigara içen hastalarda kontrollerin aksine proinflamatuar özellikleri bilinen NLRP1 ve IL18 düzeylerinde artış görülmemesi, bu grupta inflamasyon yolaklarının etkilendiğini düşündürmektedir. Semptomatik KB hastalarında IL10 düzeyinin yüksek saptanması, beyin dokusunda organik patolojilere antiinflamatuar yanıtta IL10’un önemli bir rol oynadığını desteklemektedir.