Ana Sayfa iktibas Fikret Başkaya Yurttaşı nasıl bilirsiniz? – Fikret Başkaya
Türkçedeki ‘yurttaş’ Fransızca citoyen’in çevirisi sayılabilir ama pek öyle değil. Büyük Türkçe Sözlükte yurttaş: “Yurtları veya duyguları aynı olanlardan biri” olarak tanımlanıyor. Oysa, Fransızcadaki citoyen, Sitedeki yaşama kendi isteği, kendi arzusuyla katılan birey” anlamına geliyor ki, oradaki site de devlettir. Diğer yurttaşlarla birlikte kanunlar yapan, seçen ve duruma göre seçilendir. Eğer kanun yapansa, yaptığı kanunlara uyması da gerekecektir ki, ona da civisme deniyor. Mesela hiç kimse vergi vermezse, kentin su şebekesi olmaz, hastane olmaz, okul olmaz, sokaklar aydınlatılamaz, vb. Tüm bu hizmetlerin yapılabilmesi için devlete para lazımdır.
O halde sorun ne ile ilgilidir? Aslında sorun, politikanın ne olması ve nasıl yapılması gerektiğiyle ilgilidir. Eğer toplumun yapısı, kurumları, örgütlenme tarzı ve işleyişi sorgulanabiliyorsa, sorgulanmaya açıksa, insanlar yaşadıkları topluma dair her temel sorunu tartışabiliyor, tartışmalara müdahil olabiliyorsa, politik ve sosyal kurumların yapısı ve işleyişi de dahil olmak üzere, yasalar ve yönetmelikler değiştirilebiliyorsa, toplumu oluşturan yurttaşlar toplumsal/politik sürece gerekli olduğu her zaman ve her durumda müdahale edebiliyorsa [itiraz, eleştiri, tartışma, öneri, karar sürecine katılma], başka türlü ifade edersek, toplum kendi hakkında düşünebilir ve gereğini yapabilir durumdaysa, orada politika yapmanın bir anlamı ve değeri, bir kıymet-i harbiyesi var demektir… Tabii bir şartla: Politika yapma ‘işi ‘, herkesin ‘şeyi’ olmak kaydıyla… Gerçek anlamda politikanın ‘politika’ sayılabilmesi için herkesin ‘işi’, ‘şeyi’ olması gerekir… Oysa mevcut durumda politika yapma işi/şeyi, profesyonel politikacılara bırakılmış durumda… İnsanlar ‘profesyoneller’ lehine politika yapma işinden istifa etmiş durumdalar… Bundan büyük yabancılaşma olur mu? Aslında İkinci Emperyalist Savaş sonrasında ilan edilen “ İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi” gibi “Evrensel Politika Yapma Hakkı” diye bir bildiri yayınlamak iyi bir fikir olabilir… Zira, politika yapma ‘hakkı’ evrensel bir hak sayılmalıdır… Herkesin sorununun herkesin ilgi ve kaygı sorunu olması gerekiyor ki, buna politikanın sosyalleşmesi de diyebiliriz… (1)
Padişahlık rejiminden Cumhuriyete geçiş, sosyal, politik, ideolojik, zihinsel bir devrimle olmadı. Bu topraklarda bir emansipasyon [özgürleşme, kurtuluş] devrimi yaşanmadı. Bir darbeyle çöken imparatorluğun adı değiştirildi… Ve ‘yeni’ egemenlik sistemini yaşatacak bir takım reformlar, düzenlemeler yapıldı, yeni kurumlar oluşturuldu ama o süreçte emekçi halk kitlelerinin hiç bir dahli olmadı… Değişiklik yönetilenler katını değil, yönetenler cephesini angaje ediyordu… Başka türlü söylersek, Cumhuriyet halkın gıyabında ilan edildi ve yoluna devam etti. Cumhuriyetin ilanından halkın haberi jandarma ve vergi memurları sayesinde oldu demek abartma olmaz! Cumhuriyetin parolası: ‘Hak yok, vazife var’ idi ki, bu, yurttaşın inkârı demekti… Gerçek durum öyledir ama resmi tarih, resmi ideoloji başka şeyler söyledi, söylüyor, ders kitapları başka dilden konuşmaya devam ediyor… 1946-50’ye kadar zaten tek parti diktatörlüğü vardı. 1950’den sonra devlet tarafından kurulan/kurdurulan burjuva partileri kitleleri oyalamayı sürdürdüler. Tabii ‘devletin bekası’ için sahte demokrasiye ara verildiği dönemler de oldu… Bu zaman zarfında hükümetler değişti ama hiç bir şeyi değiştirmemek kaydıyla. Cumhuriyetin ilanından 95 yıl sonra, bu gün de adı konmamış bir tek parti diktatörlüğü var… Ne demeli: ‘az gittik, uz gittik’ ve kutsal devletin bekası için despotik rejimde karar kıldık!
(2) Bkz: Fikret Başkaya, Bir Devlet Geleneğinin Anatomisi- Yediyüz… A
Önceki YazıLütfedip de gerçeklere buyurmaz mısınız? – Özkan Yıkıcı
Sonraki YazıVicdani retçiler yeniden cezaevi yolunda!