Felsefede Bilgi Türleri, Bilgi Türleri Nelerdir | En Bilgin - Bilgi Arama Motoru
Felsefede Bilgi Türleri, Bilgi Türleri Nelerdir
0 En Bilgin 11:07 Bu yayını düzenle
BİLGİ TÜRLERİ HAKKINDA BİLGİ: GÜNDELİK BİLGİ EMPİRİK BİLGİ - DÜZENSİZ BİLGİ
BİLGİ TÜRLERİ HAKKINDA BİLGİ
1. GÜNDELİK BİLGİ ( EMPİRİK BİLGİ - DÜZENSİZ BİLGİ)
Duyu organları aracılığıyla yöntemsiz olarak elde edilen ve aralarında zorunlu bağıntılar bulunmayan bilgilerdir. Örneğin; havanın bulutlu olmasıyla yağmur arasındaki ilişki gibi basit gözlemlerle elde edilen bilgilerdir. Tüm insanların kişiler, nesneler ve olaylarla ilgili bu türden bilgileri vardır. Bunlar günlük yaşamı sağlayan ve kolaylaştıran öznel bilgilerdir. Bu bilgilerin bir geçarliği, bir doğruluğu vardır. Ancak bu doğruluk tek tek olaylarla ilgili bir doğruluktur.
Duyu ve algılara ait olan bu bilgiler tek tek nesne ve olaylarla ilgili oldukları halde, bazen bunlara dayanarak genellemelerde de bulunulur.
Örneğin kız kardeşinin sık sık ağladığını gören bir erkek, kadınların erkeklerden daha duygusal olduğu genellemesine ulaşabilir. Bu tür genellerneler kişisel denemelere dayanmaktadır. Akıl ve deneyle ternellendirilen, dolayısıyla genel - geçerliği olan bir doğrulukları yoktur. Bu bakımdan neden - sonuç bağıntısı vermezler. Yani bu tür bilgilerle, genel - geçerliği olan yargılara ulaşılamaz.
Gündelik bilginin özellikleri şunlardır
• Dış dünyanın duyu organları ile (gözlemlerle) açıklanmasıdır.
• Yöntemi; gözleme yani doğrudan duyu verilerine ve yaşam deneyimlerine dayanır.
• Subjektiftir (Kişiden kişiye değişir.). Sistemsizdir.
• Aralarında zorunlu bağıntılar bulunmayan bilgi türüdür.
• Neden - sonuç ilişkisi olmadığı için "düzensiz bilgi" adını alır.
• Günlük yaşamda sık kullanılan bilgi türüdür.
• Bilme aktlarından "algı aktını" kullanır. Yararlı yönlerinin yani sıra yanıltıcı özellikleri de olabilir.
2. BİLİMSEL BİLGİ
Belli yöntemlerle elde edilen ve kontrol edilebilen, belli bir varlık alanına ait, kısmen birleştirilmiş bilgilerdir. Bilimsel bilgi, olayların oluşumu üzerinde düşünmek, aralarında neden - sonuç ilişkisini kurmakla elde edilir.
Bilimsel bilginin özellikleri şunlardır :
• Birleştirilmiş bir bilgidir.
• Akıl ve mantığa dayalıdır.
•Biriken ve ilerleyen bir bilgidir.
•İnsanın merakından kaynaklanır.
•Nedensellik ilişkisine dayanır.
•Deney ve gözleme dayalidir. (olgusaldır) •Eleştiricidir.
•Bilimsel açıklama ve öndeyilere yer verir.
•Bilimsel kurumlara sahiptir.
Uyarı :Bilimsel açıklama : Bir olgunun oluş şeklini değil ama oluş nedenini gösterme sürecidir. Amacı oluş nedenlerini anlamaya yöneliktir.
Bilimsel öndeyi: Olgular arası ilişkilerden veya bunu dile getiren genellemelerden yararlanarak henüz oluşmamış bir olguyu önceden kestirmektir.
Örneğin, gelecekteki ay tutulmasını önceden kestirmek bir öndeyidir. öndeyinin amacı, doğayi denetim altında tutmaktır. Bilimsel açıklama ve bilimsel öndeyi mantıksal yapıdan özdeş sayılabilir.
Not: Bilimler konu ve yöntemleri bakımından üç gruba ayrılır.
1. Doğa Bilimleri : Konusu doğa ve doğa olaylarıdır. Yani doğal gerçekliktir. Olgusaldır. Tümevarım yöntemini kullanır. Amacı sadece anlamak değil, ayni zamanda açıklamaktır. Deterministtir. Yani, doğada aynı koşullar altında her zaman ayni olayların meydana geleceği ilkesine dayanır. Astronomi, fizik, kimya, biyoloji gibi bilimler bu gruba girer.
2. Formel Bilimler : İdeal bilimler de denilen bu bilimler, doğal olmayan, düşüncede olan varlıklar konu alır. Bu bilimler matematik ve mantıktır. Formel bilimler tümdengelim yöntemiyle doğru bilgiye ulaşır. Doğrudan akıl yoluyla, deney yapılmadan ulaşılan bilgileri içerir.
3. İnsan Bilimleri : İnsanın kültür boyutunu konu edinen bilimlerdir. Tarih, antropoloji, arkeoloji, toplum bilim vb. bu gruba girer.
İnsan bilimlerinin amacı açıklama değil, anlamadır.
Not :Bilimsel bilginin eleştirisi olma niteliği, ona kendisini sürekli düzeltme imkanını kazandırır. Bilim, ne kadar akla uygun gözükse bile bir teoriyi eleştirmeden kabul etmez. Hatta bu teori yerleşmiş bir kanaat bile olsa eleştirisi tavrını sürdürür. Bundan dolayıdır ki, bilimsel bilgi, herhangi bir teori veya görüşün olgular tarafından sürekli doğrulanmaya açık olmasını zorunlu kılmaktadır.
3. TEKNİK BİLGİ
Doğal nesneleri bilimin verilerinden yararlanarak yaşamda kullanılabilir duruma getirmenin bilgisidir. Bilimin amacı bilgi, tekniğin amacı üretimdir. Teknik
yarar sağlar ve yaşamı kolaylaştırır. Örneğin; kaldıraç formüllerinden yararlanarak vinç yapmak.
Teknik bilginin özellikleri şunlardır:
• İnsanın yaşamını kolaylaştıran bilgi türüdür.
• Bilimin sonuçlarının toplum yaşamına girmesini ve yaşamı çekilir hale getirmesini sağlar. (Yani teorik verilerin pratiğe uygulanrnasıdır).
• Tekniğin amacı, üretimdir.
• Günlük bilgiye dayalı teknik bilgi daha çok el becerisi ve denemeleri kapsar.
• Bilime dayalı teknik bilgi ise, bilimsel çalışmaların sonuçlarıdır.
• Teknik gelişim, insanın doğaya egemen olmasının en çarpıcı özelliğini oluşturur.
• Günümüzde teknik, bilime dayanmakta ve "teknoloji" adını almaktadır.
• Bilim ve teknoloji aynı yöntemi kullanmaktadır. Fakat teknolojinin ortaya koyduğu sonuçlar, biliminki kadar geniş kapsamlı değildir.
• Teknoloji de bilim gibi evrensel sonuçlar ortaya koyar. Ortaya koyduğu ürünler tüm insanlığa aittir. Örneğin; elektrikten yararlanılarak yapılan araç gereçler, sadece onu bulan ülkenin değil, tüm insanlığındır.
4. DİNİ BİLGİ
Mutlak gerçekliği (Tanrı) ve bu gerçeklik karşısında insanın ve evrenin durumunu, yerini ve görevini belirleyen sistemli bir bilgidir.
Dini bilginin özellikleri şunlardır:
• Dogmatiktir (Bir fikri tartışmasız kabul etmek).
• Temelinde iman vardır. Sujeyle obje arasındaki bağ inanç aktıyla kurulur.
• Sezgiyi kullanır.
• Kaynağı ilahidir.
• Bilis yolu vahiylerdir.
• İnsanın iç yaşamını ve toplumsal yaşamı düzenleyen kurallara da yer verir.
• Tanrı ile insan arasındaki ilişkiyi belirler.
• Amacı, insanların manevi yaşantılarına temel olmak ve bireylere iç huzuru sağlamaktır.
• İnsanın evrenle ilgisini belirler ve doğa olaylarını açıklar.
• Dini bilgide inanç, çeşitli ayin ve ibadetlerle pekiştirilir.
5. SANAT BILGİSİ
Bu bilgide kişi duygudan kalkarak coşkuya varan bir bilme ile varlık alemine adeta doğrudan bir katılış içinde bulunur, onu yeniden yaşar ya da vücuda getirir.
Sanat bilgisinin özellikleri şunlardır:
• Sezgilerden ve hayal gücünden kaynaklanır.
• Kavrama ve yorumlama vardır.
• Bireysel ve duygusaldır.
• Güzeli ortaya koymayı amaçlar.
• Yaratıcılık gerektirir. Sanat eserleri, çok çeşitli malzemelerin işlenmesiyle ortaya konur.
• Sanat bilgisinde süreklilik söz konusu değildir. Sanat alanında elde olanlara bir şey ekleme, elde olanı ilerletme amacı yoktur.
• Gerçekliği simgelerle anlatan bir etkinliktir.
6. FELSEFE BİLGİSİ
Felsefe bilgisi; varlık, doğa, insan ve değer alanının özünü, yapısını, niteliğini bir bütün olarak kuramsal araştırmalarla, düşünerek kavramaya yönelik bir bilgidir. Felsefenin soruları "Nedir?" türünden sorulardır. "Felsefe nedir?" sorusunun yanıtı da bir "Felsefe"dir. Bunun için filozofların felsefe için ne dediklerine bakılmalıdır:
Felsefe bir sorgulama etkinliğidir.
Felsefe nedenin nedenini araştırmaktır.
Felsefe değil felsefe yapmak öğrenilir. Felsefe görüneni değil, görünenin arkasındaki gerçeği araştırmaktır.
Felsefe geneli bilmektir.
Felsefe bilgi sevgisidir. Doğru ile yanlısı ayıran yargının sevgisidir.
Bilgi Türleri felsefe Felsefe Konu Anlatımı
En Bilgin - Bilgi Arama Motoru: Felsefede Bilgi Türleri, Bilgi Türleri Nelerdir