Tahakkuk Nedir? | Vergi Blog
Tahakkuk nedir? Tahakkuk ne demek ve kelime anlamı gibi bilgilerin yanı sıra vergilendirme süreci içerisinde tahakkukun yeri.
Tahakkuk, verginin ödenebilecek aşamaya gelmesidir. Vergilendirme süreci (verginin aşamaları) sırasıyla tarh, tebliğ, tahakkuk ve tahsil (4T) olarak gerçekleşmektedir. Bu aşamaların bir kısmı bazı durumlarda aynı anda gerçekleşebileceği gibi farklı zamanlarda da gerçekleşebilmektedir. Beyana dayalı vergilerde tahakkuk ile tarhiyat aynı anda gerçekleşmektedir.
Vergilendirme idari bir işlemdir. İdare hukukumuzda yazılılık esası geçerli olduğundan yapılan işlemin sonuç doğurabilmesi için ilgiye tebliğ edilmesi gerekmektedir. Vergilendirme süreci idari bir işlem olan verginin tarhı ile başlar. İkinci aşamada genel kural çerçevesinde tebliğ edilir. Tebliğ ile idari işlemden mükellef haberdar edilir ve belirli bir süre sonra tahakkuk gerçekleşir.
İYUK Md. 27/4: Vergi mahkemelerinde, vergi uyuşmazlıklarından doğan davaların açılması, tarh edilen vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümlerin ve bunların zam ve cezalarının dava konusu edilen bölümünün tahsil işlemlerini durdurur.
Verginin tahakkuku işleminin gerçekleşme şekli her bir vergi türü açısından ilgili kanunla düzenlenmektedir.
Tahakkuk ve Kesinleşme Arasındaki Fark
Tanım olarak verginin tahakkuku, verginin ödenebilir hale gelmesini ifade eder. Kesinleşme ise tahakkuk eden vergiye karşı idari ve yargı mercilere karşı itiraz yolunun kalmamasıdır.
Tahakkuk ile kesinleşme çoğu zaman aynı anda gerçekleşmektedir. Ancak bazı hallerde tahakkuk ile kesinleşme aynı anda gerçekleşmeyebilir. Bu halleri şöyle örneklendirebiliriz:
İhtirazi kayıtla beyan: Beyana dayalı vergilerde tahakkuk ve kesinleşme aynı anda gerçekleşmektedir. Zira mükellefler kendir beyan ettikleri matrahlara ve vergilere karşı dava açamazlar. Ancak ihtirazi kayıtla beyanname verilmesi halinde dava açılması mümkündür. Bu nedenle kesinleşme daha sonra gerçekleşmektedir.
Vergi hataları: Beyana dayalı vergilere vergi hataları nedeniyle de dava açılabilmektedir. Bu nedenle bu durumda da tahakkuk ve kesinleşme farklı zamanlarda gerçekleşmektedir.
Tahakkuk Ne Demek?
Tahakkuk kelime anlamı olarak; gerçekleşme ve yerine gelme anlamına gelmektedir. Tıpkı tarh, tebliğ ve tahsilat gibi tahakkuk da dilimize Arapçadan geçmiştir.
Vergi Blog: Tahakkuk Nedir?