Ana Sayfa Sağlık Uykusuzluk Nedenleri, Tedavisi, Çözüm Önerileri
uykusuzluk nedenleri, çözüm önerileri
Hemen hemen herkesin başına gelebilen bir sağlık problemidir uykusuzluk. Uyku yaşam faaliyetlerinin sağlıklı bir şekilde devam etmesi için çok önemlidir. İnsanlar hem fiziksel açıdan hem de psikolojik açıdan dinlenmek için uyumak zorundadırlar. Bu nedenle uyku düzeninin bozulması hem bedensel hem de psikolojik açıdan birçok soruna sebep olmaktadır. Yaşam kalitesini ve insan ilişkilerini olumsuz yönde etkileyen bir sağlık problemi olan uykusuzluk hakkında uyku bozukluğu türleri, uyku bozukluğu nedenleri, uyku bozukluğu tedavisi, uyku bozukluğu için çözüm önerileri gibi konu başlıkları halinde hazırladığımız yazımızı okumanızı tavsiye ederiz. Ayrıca uykusuzluk ile ilgili olarak hazırladığımız uykusuzluğa ne iyi gelir konu başlıklı yazımızı okumanızı öneririz.
Yaklaşık 85 çeşit uyku bozukluğu türleri vardır. Ancak en çok bilinen ve insanlar arasında yaygın olarak karşılaşılan 10 uyku bozukluğu türlerini sizler için araştırdık.
Uyku apnesi: En yaygın olarak görülen uyku bozukluğu türüdür. Uyku apnesi olan kişilerde görülen en büyük belirti uykuda sırasında solunumun tamamen durmasıdır. İleri seviyede uyku apnesi rahatsızlığında düzensiz kalp atışı yaşanması, beyne oksijen gitmemesi ve hatta ölüm ile sonuçlanan semptomlar görülebilmektedir. Uyku apnesi teşhisi için mutlaka bir uyku uzmanına danışılmalıdır. Kilo vermek, yan yatmak, ameliyat olmak, solunum makinesi ile uyumak, ilaç kullanmak gibi uygulamalar ile tedavi şansı vardır.
İnsomnia: İnsomnia, diğer bir deyişle uyuyamama hastalığıdır. Gözlerini birkaç dakikadan daha uzun süre kapalı tutamayan bu hastalığa sahip insanlar arasında ciddi sağlık sorunları görülebilmektedir. Protein şeklinin bozularak beyin yapısına zarar vermesi ile gelişen insomnia hastalığı genelde 3 ay ve 7 yıl arasında sürmesi durumunda ölüm ile sonuçlanan vakalara yol açabilmektedir. İleriki seviyelerine halüsinasyonlar ve çift görme gibi şikâyetler artmaktadır. Bu hastalığın tedavisinde kullanılan en etkili yöntemlerin davranış terapisi ve ilaç tedavisi olduğu bilinmektedir.
Seksomnia: Kişinin uyku esnasında uyanarak partnerini istemli ya da istemsiz sekse zorlaması, normalde yapmayacağı şeyleri yapacak kadar ileri gitmesi ve sabah olduğunda hiçbir şeyi hatırlamaması durumudur. Aşırı uykusuzluk, stres ve madde bağımlılığı seksomnia uyku bozukluğunun görülmesini artırmaktadır. Doktora başvurularak ilaç tedavisi ile seksomnia uyku bozukluğu kontrol altına alınabilmektedir.
REM uyku bozukluğu: REM bozukluğu olan insanlar rüyalarında yaptıklarını o esnada yatakta yaparlar. Genellikle sabaha karşı görülmektedir. En yaygın karşılaşılan rüya temaları ise yumruk atma, kavga etme, kovalanma ve uçurumdan düşme gibi konuları içermektedir. REM uyku bozukluğu kas gevşetici ilaçlar ile tedavi edilebilmektedir. Gerek duyulursa doktor tavsiyesi ile melatonin ve antidepresan ilaç kullanımı da tedavi için söz konusu olabilir. Özellikle üstünde önemle durulan bir konuda REM uyku bozukluğu olan kişinin iyileşme sürecini geçirene kadar uyurken kesici aletleri yanında bulundurmaması ve mümkünse yalnız başına uyuması gerekmektedir.
Gece terörleri: Gece terörleri genelde çocuklarda, nadiren de olsa yetişkinlerde görülmektedir. Uykuya daldıktan 3 – 4 saat sonra ortaya çıkan gece terörleri, uyku esnasında tuhaf davranışlar ile kendini gösteren bir uyku bozukluğudur. Gece terörü yaşayan kişinin uyku hali devam etmesine rağmen gözleri açıktır. Yüzde solukluk, terleme ve korku hali en dikkat çeken gece terörü bulgularıdır. Bilinçdışı hareketler birkaç dakika devam eder ve sonra kendiliğinden durur. Çocuklarda aşırı strese bağlı olarak çıktığı düşünülen gece terörleri çok uzun sürerse ilaç ile tedavi edilebilmektedir. Ayrıca gece terörünü durdurmak için geç yatmamaya, stresten uzak durmaya ve rahatlatıcı nefes egzersizleri yapmaya dikkat edilmelidir.
Narkolepsi: Gün içinde aniden ve farkında olmadan uykuya geçme halidir. Narkoleptik kişilerde uyku süresi birkaç saniye ya da birkaç dakika bile olabilir. Araba sürerken dahi görülebilen bir uyku bozukluğu olan narkolepsi kas kaybına, halüsinasyon görmeye sebep olabilmektedir. Davranış terapisi ve ilaç tedavisi ile narkolepsi tedavisi mümkündür.
Uyurgezerlik: insanlar arasında en çok bilinen uyku bozukluğu olan uyurgezerlik sebebinin ne olduğu tam olarak bilinmemektedir. Uykuda bilinçdışı hareket etme, yataktan kalkma ve yürüme gibi sonucu tehlikeli boyutlara ulaşabilen bir uyku bozukluğu türü olan uyurgezer kişiler uyandığında hiçbir şeyi hatırlamamaktadırlar. Uyurgezerlik tedavisi aşamasında yapılması gereken en önemli şey yatak odasının güvenli hale getirilmesidir. İlerleyen durumlarda ise tıbbi gözlem ve ilaç tedavisi uygulanmaktadır.
Uyku felci: Uykuya dalma esnasında ya da uyanma aşamasında birkaç saniyeliğine de olsa kişinin kesinlikle hareket edememesi, konuşamaması ve nefes alamaması durumudur. Uyku felci hastalığı için; sırt üstü yatmamak, egzersiz programı oluşturmak ve uygulamak, düzenli uyku uyumak yapılması gerekenler arasında yer almaktadır. İlerleyen uyku felci hastalığının tedavisinde davranış terapisi ve ilaç tedavisi uygulanmaktadır.
Patlayan kafa sendromu: Uyku evreleri arasında geçişler yaşanırken kişinin kafasında sanki yüksek sesli bir patlama sesi hissedilmesi ile ilgili bir uyku bozukluğu türüdür. Bu hastalığı olan kişiler duydukları ses için bomba patlaması ya da silah patlaması gibi benzetmeler de yapmaktadırlar. Tedavisi için stresi azaltmak, alkol kullanımını bırakmak, uyku düzenine dikkat etmek tavsiye edilirken patlayan kafa sendromu hastalığının daha ilerlemiş safhalarında ilaç kullanımı gerekli olmaktadır.
Uyuyan güzel sendromu: Uyku bozukluğu türleri arasında en nadir görülen uyku bozukluğu türüdür. Uyuyan güzel sendromu yaşayan kişilerde 12 saat ile 24 saat arasında değişen uyku uyumalarına rağmen uykuya doyamama hali söz konusudur. Tepkisizlik, iletişim kurmada zorluk çekme, dikkat ve odaklanma sorunları, hafıza sorunları, seks ve yeme dürtülerinin artışı gibi şikayetler bu hastalığı yaşayan kişilerde görülen en önemli sorunlardır. Doktor kontrolünde uygulanan uyanık tutucu ilaç tedavisi ile uyuyan güzel sendromu uyku bozukluğunun etkileri hafifletilmeye çalışılmaktadır.
Uykusuzluk nedenlerinin bilinmesi ve iyi tespit edilmesi uyku bozukluğunu ortadan kaldırmak için oldukça önemlidir. En temel olarak uyku bozukluğu nedenleri olarak alkol, nikotin ve kafeinin bol miktarda kullanımı ilk sırada yer almaktadır. Bunun yanı sıra aşırı stres ve gerginlik, çeşitli ilaçların kullanımı, kısa süreli yaşanan uyku düzensizlikleri, psikolojik sorunlar ve vücudun alıştığı saat düzeninin bozulması uykusuzluk nedenleri arasında yer alan önemli etkenlerdendir.
Uyku bozukluğu tedavisi için uyku bozukluğu yaşadığını düşünen hastanın öncelikle uyku uzmanı tarafından muayene edilmesi sağlanmalıdır. Uyku bozukluğu tanısının konulması için sadece muayenenin yeterli olmadığı anlar da olabilir. Böyle durumlarda hastaya çeşitli uyku tetkikleri yapılması uyku bozukluğunun altında yatan sebep hakkında net bilgiler verir. Uyku tetkikleri hastanın evinde ya da uyku merkezlerinde yapılabilmektedir. Hastanın en az bir gece uyku laboratuvarlarında kalarak takip edilmesi sonucu yapılan tetkikler çok önemli bulgular sağlamaktadır. Ayrıca gelişen bilgisayarlı teknolojiler sayesinde uyku merkezlerinde daha kolay ve hızlı bir şekilde uyku tetkikleri yapılabilmektedir.
Uyku Bozukluğu İçin Çözüm Önerileri
uyku bozukluğu için çözüm önerileri
Uyku bozukluğu için çözüm önerilerine günlük hayatta azami ölçüde dikkat ederek uyku ile ilgili problemler azaltılabilmektedir.
Yatak odasında loş ışık kullanın.
Gündüz çok uyku uyumamaya dikkat edin.
Akşam yemeğinden en az 3 – 4 saat sonra uyumaya dikkat edin.
Bitkisel ve rahatlatıcı çaylar için.
Yatağa stresli düşünceler ile girmeyin.
Nikotin, alkol ve kafein kullanımını azaltın.
Yattığınız odanın ısısını iyi ayarlayın.
Sabah aynı saatte kalkmaya ve biyolojik saat oluşturmaya özen gösterin.
Gece uykunuz kaçtığınızda 1 bardak su için ve tekrar yatağa dönüp uyumaya çalışın.
Yatak odanızın ses yalıtımlı olmasını sağlayın.
Uykunuz gelmeden yatağın içine girmeyin.
Yatak ve yastık seçimine dikkat edin.
Yatak odanızı gözünüzü yormayacak sadelikte renkler ile dekore edin.
Tüm denemelere ve alınan önlemlere rağmen uyku düzeninde düzelme görülmüyorsa en kısa sürede uyku uzmanına danışılması gerektiğini hatırlatmak isteriz.
Önceki İçerikPanik Atak Belirtileri, Nedenleri, Tedavisi
Sonraki İçerikDefne Yağının Faydaları, Defne Yağı Nasıl Kullanılır