İlk Kez Elde Edilen Kara Delik Görüntüsü Hakkında Bilmeniz Gerekenler »BilimFili.com
Görsel Telif: EHT Collaboration
Kapak görselinde gördüğünüz bu görüntü, 55 milyon ışık yılı uzaklıktaki Messier 87 (M87) isimli gökadanın merkezinde bulunan süper kütleli kara deliğe ait. Şimdiye kadar gördüğümüz tüm kara delik görüntüleri, tahminlere dayalı simülasyonlardı, 10 Nisan 2019 itibariyle ilk kez bir kara deliğin gerçek görüntüsünü elde etmiş bulunuyoruz.
Bir kara deliğin fotoğrafını çekmek nasıl mümkün olabilir? Kara delikler, ışık da dahil olmak üzere her şeyi yutmuyor muydu?
EHT’nin görüntüsünü yakaladığı kara delik ne büyüklükte?
M87, Güneş Sistemimizi kolaylıkla yutabilecek kadar dev bir kütleye sahip. Elde edilen verilere göre, kütlesi; Güneş’imizin kütlesinden yaklaşık 6.5 milyar kat daha büyük ve olay ufkunun yarıçapı yaklaşık 20 milyar kilometre genişliğinde. Bu da, Pluto ve Güneş arasındaki ortalama uzaklığın 3 katından da fazlasına denk geliyor.
2017 yılında, EHT’nin içerisindeki 8 teleskop işbirliğiyle, bir tanesi; Gökadamızın merkezinde bulunan süper kütleli kara delik olan Sagittarius A’yı ve M87 isimli bir başka gökadanın merkezindeki çok daha büyük bir kara deliği gözlemlemişti.
Ancak araştırmacılar, şimdiye kadarki tüm enerjilerini, daha büyük ve daha az gizlenmiş olduğu için gözlemlenmesi daha kolay olan M87’nin bu görüntüsünü oluşturmaya odakladılar. Çünkü Sagittarius A‘dan elde edilen veriler bir görüntü oluşturmayı son derece zorlaştırıyordu, ancak eninde-sonunda onun da bir görüntüsüne ulaşacağız.
Görüntüde gördüğünüz bir kısım daha parlak, çünkü dönme hareketi yapıyor. Dolayısıyla, bize doğru gelen ışık daha parlak görünüyor ve uzaklaşan ise daha sönük görünüyor.
Hawking radyasyonu veya Hawking ışınımı, İngiliz fizikçi Stephen Hawking’in 1975 yılında yayımlanan makalesinde kara deliklerin yayması gerektiğini öne sürdüğü kuramsal bir ışınımdır. Makalede kara deliklerin parçacık yaydığını ve bu sayede kütle kaybettiğini ifade etmiştir. Kuantum alan kuramının genel görelilik ile beraber uygulanması sonucu ortaya atılmıştır. Genel görelilik kuramına göre kara delikler küçülemezler, yani olay ufuklarının alanı azalamaz. Hawking’in bulduğu sonuç bundan dolayı çok şaşırtıcıydı.
Hawking ışınımının deneysel ya da gözlemsel olarak ispatlanması son derece zordur ve hiç gözlemlenebilmiş değildir. Hala teorik olarak varlığını koruyor, yani şimdilik, tamamen teorik bir kuantum etkisidir.
Everything you need to know about the first black hole image. NewScientist/Leah Crane, (accessed April 10th, 2019). https://www.newscientist.com/article/2199405-everything-you-need-to-know-about-the-first-black-hole-image/
The first picture of a black hole opens a new era of astrophysics. ScienceNews/Lisa Grossman&Emily Conover (accessed April 10th, 2019). https://www.sciencenews.org/article/black-hole-first-picture-event-horizon-telescope?
Hawking Radiation. Wikipedia, (accessed April 10th, 2019). https://en.wikipedia.org/wiki/Hawking_radiation