Orhan Kemal’in Hamburglu Kahramanları (I)
Ustalar Hamburg’da: I
Çukurovalı Orhan Kemal‚in edebiyat hayatı askerliğini yaptığı yıllarda başlar. Gerçek ismi Mehmet Raşit Öğütçü‚dür ve Adana / Ceyhan’da 15 Eylül 1914’de dünyaya gelmiştir. Babası I. Dönem TBMM milletvekillerinden Abdülkadir Kemali Bey‚dir. “Baba Evi” isimli romanında babasına ve o dönemde tanık olduklarına değinir. Babasının kaderi oğlununkini de belirler. İlk dönem meclis üyelerinden kaçı ikinci ve sonraki dönemlere kalmıştır her ne kadar konumuz dışında olsa da baba 1931’de Suriye’ye geçmeye zorlanır. Mehmet Raşit Öğütçü orta okulu bırakmak zorunda kalır. Aile bir süre sonra Lübnan’a Beyrut’ta yerleşir. Çok değil bir yıl sonra geri yurda dönülür. Mehmet Raşit Öğütçü hâlâ yazar değildir. Çırçır fabrikalarında çalışır, kâtiplik, dokumacılık ve ambar memurluğu yaptığını biliyoruz. Bu dönemin izlerini bir çok yapıtında ilerleyen yıllarda oldukça bariz bir şekilde görürüz.
Mehmet Raşit Öğütçü 5 Mayıs 1937’de evlenir. Ertesi yıl kızı Yıldız dünyaya gelir. Kısa bir süre sonrada askere gider. Edebiyatla bu dönem de tanışır. İlk adım şiirdir. Bu dönemde şiirleri Raşit Kemali imzasıyla edebiyat dergilerinde çıkar. Askerliğini Niğde‘ de yapan şair Mehmet Raşit Öğütçü “yabancı rejimler lehine propaganda ve isyana muharrik” iddiasıyla yargılanıp daha askerliği tam bitmeden beş yıl ceza alır. Yıl Ocak 1939. Şair Mehmet Raşit Öğütçü Kayseri, Adana ve Bursa cezaevlerinde yatar. Ertesi yılın sonunda Bursa’da yatarken Nazım Hikmet‘le tanışır. Cezaevi iki şaire dar gelir. Nazım Hikmet‚den oldukça etkilenen şair Mehmet Raşit Öğütçü onun da iknasıyla düzyazıya yönelir. Nazım ile olan beraberliği ve onun üzerindeki teşvik edici, öğretici olumlu etkisi bir çok eserine yansımıştır. Bu dönemde yazdıkları yine edebiyat dergilerinde Raşit Kemal, Orhan Raşit imzalarıyla yayımlanırlar.
1940’lı yılların başında artık karşımızda bir öykücü vardır. Şair Mehmet Raşit Öğütçü artık Orhan Kemal´dir. Yazmada gittikçe ustalaşan yazarın eserleri dönemin meşhur edebiyat dergilerinde ve günlük gazetelerde yayımlanmaya başlanır. Orhan Kemal 26 Eylül 1943’de tahliye edilir ve Adana’ya döner. Birbiri ardı sıra hayatta kalmak, ailesini geçindirmek için farklı işlerde çalışan yazar amelelik yapar, hamal olarak çalışır, bir ambarda kısa süreli bir iş bulur. 1944 yazında oğlu olur. Adını Nazım koyarlar. Ertesi yıl askere alırlar, bir ay kadar Antep / Kilis’de askerlik yapar. Akabinde sürgüne gönderildiğini biliyoruz. Çorum’a gönderilir. Babasının torpili sayesinde bir süre sonra cezası kalkar. Hâlâ yazarlık yapamayan Orhan Kemal sebze nakliyatıyla uğraşır, bir dernekte kâtiplik yapar. 1949’un sonunda Kemali doğar. İlk öykü kitabı “Ekmek Kavgası” ve ilk romanı “Baba Evi” bu yılda yayımlanırlar. 1950’de “Avare Yıllar” romanlaştırılır.
Umut batıdadır. Aile Nisan 1951 ortalarında İstanbul’a gelip yerleşir. O yıl ikinci öyküsü “Sarhoşlar” çıkar piyasaya. 1952′ de yine bir öyküsü “ Çamaşırcının Kızı” ile romanları Murtaza ve Cemile yayımlanırlar. Ertesi yıl hiçbir yayınına rastlamadığımız yazar 1954’de biri birinde ölümsüz eserler çıkartır. Öyküleri “72. Koğuş” ve “Grev” ile yerli devrimci romanın ilki dediğimiz “Bereketli Topraklar Üzerinde” yayımlanırlar. Öykü kitabı “Arka Sokak” 1956’da çıkar. 1957’de öyküleri “Kardeş Payı” ile“Babil Kulesi” ve bir romanı “Suçlu” piyasadadır. Yazarın öyküye bir dönem ara verdiğini gözlemleriz. Orhan Kemal‚in 1957 sonunda dördüncü çocuğu Işık dünyaya gelir. Romanları “Devlet Kuşu” ile nehir romanını ilki “Vukuat Var”1958’de yayımlanırlar. 1959’da yeni romanı “Gavurun Kızı”, 1960’da “Küçücük” , “Dünya Evi” ile “El Kızı” yayımlanırlar. Nehir romanın ikincisi “Hanımın Çiftliği” 1961’de “Eskici ve Oğulları” ile “Gurbet Kuşları” 1962 yayınlanırlar.1963’de yine öyküleri “Dünyada Harp Vardı” ile “Mahalle Kavgası”, romanları “Sokakların Çocuğu” ile “Kanlı Topraklar” basılırlar. 1965’de önemli romanlarından “Bir Filiz Vardı” piyasadadır.
Yazarın 1966’da öykü kitabı “İşsiz” ve romanları “Müfettişler Müfettişi, Yalancı Dünya, Evlerden Biri” birbiri ardı sıra yayımlanırlar. Yine aynı yıl üstat bir ihbar üzerine iki arkadaşıyla “Hücre çalışması ve komünizm propagandası” iddiasıyla tutuklanıp Sultanahmet Cezaevi’ne gönderilir. Üç ay sonra serbest bırakılan yazar bu davadan ancak iki yıl sonra beraat edecektir. Yazarın yeni çalışmalarına gelecek yıl rastlamayız. 1968’de yine “Önce Ekmek” isimli öykü kitabı ile yine romanları “Arkadaş Islıkları, Sokaklardan Bir Kız” yayımlanırlar.
1969’da “Üç Kağıtçı” ile “Kötü Yol” romanları yayımlanır. 2 Haziran 1970’de Bulgaristan Yazarlar Birliği’nin çağrısı üzerine Sofya’ya giden Orhan Kemal tedavi gördügü hastanede vefat eder. Üstadın son nehir romanının üçlemesi “Kaçak” onun vefatından sonra yayımlanır.
Yerli edebiyatın üretken kalemi Orhan Kemal onlarca öykü ve romanın yanı sıra oyunlar, yine anı, inceleme, senaryo hakkında yazılar ve röportaj türünden eserler de kaleme almıştır. Halen bugün bile üstadın kıyıda köşede kalmış yazıları, eserleri ortaya çıkmaktadır. Usta kalem Orhan Kemal yerli edebiyatın ölümsüzlerindendir.
Posted in MenschenTagged Edebiyat, Makale, Orhan Kemal, Orhan Kemal'in Hamburglu Kahramanları, Süleyman Deveci, Ustalar Hamburg´daBy Almanyalılar
2 Replies to “Orhan Kemal’in Hamburglu Kahramanları (I)”
Ne severim Orhan Kemal’i… „Murtaza“ hakkında yazdığım bir incelemeyi Sayın Işık Öğütçü web sayfasına aldığında günlerce belki haftalarca büyük bir gururla dolaştım. Canım Orhan Kemal ile yakın bir bağ kurmuş, arkadaş olmuştuk sanki 🙂
„Bir Filiz Vardı“ kitabı, üzerinde çok düşünülesi bir eser olduğu için onun hakkında bir şeyler yazmayı çok istemiştim sonra, ama bir şekilde olamamış. Şimdi fark ettim 😦
Özlem Hanım öncelikle yorumunuz için ben teşekkür ederim.
Orhan Kemal´in bende de apayrı bir yeri var.
Elime geçen okuduğum hemen her yapıtını değerlendirmeye çalıştım.
Üretken, çalışkan ayrıca örnek alınacak bir yazın emekçisi.
Sanıyorum nesiller gelip gidecek o hep anılacak.
Vorheriger BeitragVorherige Haracıma Dokunma
Nächster BeitragWeiter Ayfer Tunç: Yeşil Peri Gecesi