Ekonomi 02.12.2019, 13:57 02.12.2019, 13:57
İşçi sendikaları, asgari ücrete enflasyon oranının üstünde bir zam talep ediyor Türkiye'de 2020 senesinde uygulanacak asgari ücreti tespit edecek Asgari Ücret Tespit Komisyonu ilk toplantısını bugün yapacak.
Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanı Zehra Zümrüt Selçuk başkanlığındaki toplantıda, işçi ile işveren temsilcileri talep ve görüşlerini sunacak. Mevcut asgari ücret net 2020, brüt ise 2558 TL.
İşçi sendikaları, asgari ücrete enflasyon oranının üstünde bir zam talep ediyor. Konuyla alakalı geçen hafta konuşan Türk-İş Genel Başkanı Ergün Atalay, "Yaşam maliyeti 2 bin 578 lira. Asgari ücret teklifinde hayat maliyetinin altında hiçbir şeyi konuşmayız" şeklinde konuştu.
Söz konusu artış 2019 senesinin asgari ücreti olan 2020 TL üstünden hesaplandığında yüzde 27,6'lık bir zamma denk geliyor. CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu da asgari ücrete en az yüzde 22 zam yapılması gerektiğini belirtti.
"MEVZUATA AYKIRI HESAPLANIYOR"
Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK) Başkanı Arzu Çerkezoğlu, Türkiye'de asgari ücret hesaplamasının Birleşmiş Milletler ve Uluslararası Çalışma Örgütü'nün alakalı mevzuatlarına aykırı şekilde hesaplandığını belirtiyor. Uluslararası kabule göre asgari ücretin 4 kişilik bir aileyi geçindirecek miktar olarak tespit edildiğini fakat Türkiye'de sadece tek bir kişi için hesaplandığını ifade eden Çerkezoğlu, "Asgari ücret Türkiye'de hem doğru tanımlanmıyor hem de çalışan kesimin görüşleri önemsenmiyor. Türk-İş dışındaki sendikalar, konfederasyonlar komisyona katılamıyor. Öte yandan çalışan kesim, son noktada hükümet ve işveren teklifini kabul etmekle yükümlü çünkü grev hakkı bulunmuyor" şeklinde konuştu.
Türkiye'de asgari ücret çoğu Avrupa ülkesinin gerisinde. Türkiye'de asgari ücret tarihsel olarak Batı Avrupa ülkelerinin gerisindeydi.
Ancak son senelerde TL'de meydana gelen değer kaybıyla beraber Türkiye, uzun senelerdir önünde yer aldığı bazı Doğu Avrupa ülkelerinin de gerisine düştü. Türkiye'de asgari ücret, euro cinsinden dört sene öncesine kıyasla ortalama yüzde 33 değer kaybetti. Öte yandan satın alma kuvveti paritesine göre Türkiye'de asgari ücretin alım kuvveti 13 AB ülkesinin üstünde.
Asgari Ücret Tespit Komisyonu'nda işçi örgütleri, işverenler ve hükümetten 5'er temsilci bulunuyor. En az 2 senede bir toplanması gereken kurul, son zamanda her sene sonu toplanarak bir sonraki senenin zam oranını belirliyor. Türk-İş Danışmanı Enis Bağdadioğlu, bu toplantılarda hükümetin işverenin yanında yer almasından şikayetçi. Kocaeli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi'nde endüstri ilişkileri, emek tarihi ve çalışma hukuku üstüne çalışmalar yürüten Doç. Dr. Aziz Çelik de kurulda genelde sermaye ve hükümet temsilcilerinin uzlaşarak karar verdiğini, işçi sınıfının temsilcilerinin isteklerinin karşılanmadığını belirtiyor: "Asgari ücret artışı ile alakalı sermayedarların direncini kırmak için hükümet asgari ücretin işverene maliyetini düşürücü taktikler kullandı. Vergi ve sigorta prim teşvikleri yapıldı. Böylece asgari ücret artışının bir bölümü bütçeden yahut işsizlik sigortası fonundan karşılanmış oldu. Asgari ücretin maliyeti işverenlerden alınıp topluma ve işçilere yansıtıldı. "Sendikalar asgari ücret konusunu topluma mal etme ve yönde bir toplumsal talep ve beklenti oluşturma ile alakalı zayıf kaldı. Sendikalı işçilerin mühim bir bölümünün asgari ücretten fazla ücret alıyor olması sendikaların asgari ücret etrafından kuvvetli bir mücadele yürütmesini önledi. Oysa asgari ücret genel ücret seviyesini yukarı çeken bir etkiye sahip. Ayrıca büyük sendikaların son senelerde hükümetin etki alanında olması asgari ücret etrafında kuvvetli bir mücadele için ciddi bir açmaz yaratıyor. " Komisyon 2018 yazında pek çok yapı gibi doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlandı. DİSK Başkanı Arzu Çerkezoğlu, eskiden yasayla düzenlenmiş olan kurulun cumhurbaşkanlığına bağlanabilmesi için önce bir yasa hükmünde kararname ile İş Kanunu'nun alakalı maddesinin iptal edildiğini, çıkarılan cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kurulun cumhurbaşkanlığına bağlandığını, böylece "kanunla gerçekleştirilen konular ile ilgili cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz" kuralının etrafından dolanıldığını belirterek uygulamayı eleştirmişti: "Asgari Ücret Tespit Komisyonu'nun cumhurbaşkanlığı teşkilatı içine alınması CBK ile komisyonun yapısının değiştirilmesine imkan tanımaktadır. TBMM'nin yasayla yapabileceği bir değişiklik cumhurbaşkanının iki dudağı arasına terk edilmiştir. Cumhurbaşkanı Asgari Ücret Tespit Komisyonun mensup bileşimini istediği gibi değiştirebilecek ve müdahale edebilecektir." Dr. Aziz Çelik yüksek bir zammın işverenleri zorlayacağına yönelik endişelere ise şu şekilde cevap veriyor: "Asgari ücret artışı genel ücret seviyesini artıran, alım kuvvetini artıran bir etki oluşturur. Dolayısıyla asgari ücret artışı talep olarak tekrar ekonomiye geri dönecektir. Bu sebeple piyasası canlandırıcı bir etkisi olacaktır. Asgari ücret artışının kısa vadede oluşturabileceği mikro ekonomik etkiden daha fazla makro ekonomik etkisine odaklanmak lazım. Krizde temel problemlerden biri alım gücünün düşmesi sebebiyle talebin düşmesidir. Alım kuvvetini kuvvetlendirici politikalar ekonomiyi de canlandıracaktır. Dolaysıyla krize karşı talep yönlü, alım kuvvetini koruyan ve artıran politikalarla da mücadele etmek mümkündür. "Bu noktada bir iktisadi paradigma değişikliğine ihtiyaç var. Arz yönlü politikalar yerine talep yönlü politikaları benimsemek ve ücretlerin alım kuvvetini koruyan politikalarla krize karşı mücadele etmek mümkündür." Türkiye'de asgari ücret artık Avrupa'nın en düşükleri arasında: Ne kadar zam yapılmalı? (2018) 2019 asgari ücreti Avrupa’ya kıyasla ne seviyeye geldi? (2018) Finlandiya'da vatandaşlık maaşı işe yarayacak mı?