Ana Sayfa İstanbul Gezi Rehberi Kariye Müzesi (Tarihi, Mozaikleri, Ulaşım, Giriş Ücreti)
İstanbul'un az bilinen yerlerinden biri olan Kariye Müzesi, görkemli mimari yapısının yanı sıra, eşsiz mozaik ve freskleriyle Doğu Roma Sanatı'nın en orijinal yapılarından biri. Ülkemizde en fazla freske sahip olan müze, aynı zamanda en eski kilise olma özelliğine de sahip.
Daha çok mozaikleri ile tanınan müzelerden biri olan Kariye Müzesi, dış görünüşünden de anlaşılacağı üzere bir kilise olarak inşa edilmiş. Uzun bir tarihe sahip olan yapı İstanbul’un fethinden sonra II. Beyazıt’ın Sadrazamı ”Hadim Ali Paşa” (Atik Ali Paşa) tarafından 1511 yılında camiye çevrilmiş. Tarihi boyunca büyük ölçüde tahribata ve yıkıma uğramış. Ancak ilerleyen dönemlerde yapılan tadilatlar ve eklenen dehliz, dış narteks ve şapel olan parekklesion yapısı ile günümüzdeki halini almış.
Oldukça canlı ve neşeli çizgiler ile yapılmış olan incil tasvirleri, çileden uzak, aydınlık tonlar içerisinde ince bir dille anlatılıyor. Figürlerin görünüşlerini naif biçimlere sokan renklerle yansıtmış olmaları da müzede hemen hemen herkesin dikkatini çekebilecek özelliklerden.
Fatih ilçesine bağlı olan Edirnekapı’da bulunan Kariye (Chora) Müzesi, İstanbul’da mutlaka görülmesi gereken yerlerden.
Göz At : İstanbul Gezi Rehberi
Kariye Müzesi Tarihi
Kariye (Chora) Kilisesi‘nin tarihi 6. yüzyıla kadar uzanıyor. Günümüzde müze olarak hizmet veren bu yapı ilk kez manastır olarak İmparator Justinianus (527-565) döneminde Aziz Teodios tarafından yapılmış. 1204-1261 yılları arasındaki Latin istilası sırasında harap olan manastır, 14. yüzyılda Teodor Metokhites tarafından onarılır. Dış narteks ve parakklesion da bu dönemde yapıya eklenmiştir.
Kariye’nin önemi, Bizans İmparatorluğu’nun Haliç kıyısında, surlara oldukça yakın bir yerde konumlanmış olan ”Blackhernai Sarayı”na taşınmasıyla artmış. 1296’daki depremden sağ olarak çıkmış olan yapı, İstanbul’un fethinden sonra 1511 yılında Sultan II. Beyazıt’ın sadrazamı Atik Ali Paşa tarafından camiye çevrilmiş ve ”Atik Ali Paşa Camii” ve ”Kariye Camii” olarak anılmış.
Yapının camiye dönüştürülmesi aşamasında mozaikler ve fresklerin üzerine sıva çekilmiş. Yapının orijinal halini bozmamak için sadece köşesindeki minare ve içerideki mihrap eklenmiştir.
20. yüzyılda kapatılmış olan camide, 1948-1958 yılları arasında yapılan geniş çaplı restorasyon sayesinde, sıva ile kaplanmış olan mozaikler ve freskler ortaya çıkarılarak, 1958 yılında bir müze olarak açılmıştır. Günümüze kadar İstanbul’un en önemli müzelerinden biri olmuş olsa da, hala çok az sayıda turistin ziyaret ettiği yerlerden biri.
Kariye Müzesi Nerede ve Nasıl Gidilir ?
İstanbul’un birçok tarihi yapısına ev sahipliği yapan Fatih ilçesinde bulunan müzeye ulaşım için birçok farklı alternatif bulunuyor. Öncelikle Anadolu Yakası’ndan müzeye ulaşım için metrobüsler ile Edirnekapı’ya kadar gidebilir buradan ortalama 15 dakikalık bir yürüyüş sonrasında müze ulaşabilirsiniz. Edirnekapı‘dan sonra yürümek istemezseniz de Suriçi’ne giden otobüs veya minibüsleri kullanarak müzenin kapısına kadar ulaşabilirsiniz.
Müzeye otobüsler ile ulaşım için aşağıdaki otobüs hatlarını kullanabilirsiniz. Bu hatların dışında, Edirnekapı’ya giden daha birçok otobüs hattı bulunuyor.
41ST Seyrantepe – Topkapı,
KARİYE MÜZESİ RESİMLERİ
Kariye Müzesi Giriş Ücreti 2020 ve Ziyaret Saatleri
Müzeye giriş ücreti 65 TL. Haftanın her günü açık olan müzeyi kış döneminde 09:00-17:00 ve yaz aylarında 09:00-19:00 saatleri arasında ziyaret edebilirsiniz.
Güncel giriş ücreti ve ziyaret saatleri için muze.gov.tr adlı resmi web sayfasını ziyaret edebilirsiniz.
İstanbul gezilecek yerler (En Güzel 50 yer – Haritalı Gezi Rotası)
Müzedeki her bir mozaik, tarihi apaçık yansıtacak şekilde betimlenmiş. Birbirinden değerli onlarca mozaik arasından en iyi bilinen ve en dikkat çekenler ise ;
1.Meryem’in Ölümü – KOİMESİS
Müze içerisindeki en önemli mozaiklerden biri olan Koimesis, Naos batı duvarında ana kapının üzerinde yer alıyor. Bu sahnede, kumaşlarla kaplanmış lahitin üzerine uzanmış olan Meryem, etrafında ise havariler, kilisenin ileri gelenleri ve Kudüs’lü kadınlardan oluşan kalabalık yer alıyor.
Meryem’in baş ucunda, elindeki buhurdanı sallayan Petrus, ayak ucunda Pavlos Meryem’e doğru eğilerek üzgün bir ifade ile bakmaktadır. Üst kısımda ise, ”Tanrı Anasının Ölümü” tasvir edilmektedir.
2.Hodegetria Meryem (Yol Gösterici)
Hodegetria Meryem (Yol Gösterici)
Çerçeve içerisinde bu sahnede kucağında çocuk İsa’yı taşıyan Meryem tasvir edilmiş. Meryem çocuk İsa’ya hafif başını eğer biçimde, düşünceli bir şekilde bakar gibi gösterilmiş.
Naos bölümünde kuzey templon üzerinde bulunan bu mozaikte sol elinde açık incili tutan, ayakta, cephede gösterilen İsa tasvir edilmiştir. Burada ”Ey bütün yorgunlar ve yükleri ağır olanlar, bana gelin ve size ben rahat veririm”(Matta incili.11:28)” yazılıdır. Bu mozaiğin büyük bir bölümü dökülmüş olsa da, yine de İsa’yı çok net bir şekilde görebiliyorsunuz.
Pantokrator İsa – foto kaynnak ; artiswonders.com
Giriş kısımdaki mozaiklerden olan Pantokrator İsa mozaiği, iç narteks kapısı üzerinde lunette yer almaktadır. Bu mozaikte, İsa’nın sol eli kutsal kitabı tutarken, sağ eli de takdis işareti yaparken tasvir edilmiş. Bu sahne ile ”Kainatın Efendisi” görünümündeki İsa’nın yüceliğini ve tanrısallığını anlatmaktadır. İsa’nın başının iki tarafında ise ”Hz. İsa, Yaşamın Mekanı” ve ”Khora” yazılıdır.
5.Dua Eden Meryem Ana ve Melekler
Dua Eden Meryem Ana ve Melekler – foto kaynak ; aydanogretmen.com.tr
Ana girişin üst kemerinde bulunan mozaikte, Bakire Meryem, Blachernitissa tipinde tasvir edilmiş. Meryem, kollarını iki yana açmış dua eder vaziyette gösterilmiş. Meryem’in göğsündeki madalyonun içerisinde ”Çocuk İsa” tasvir edilmiş. Bu da, Meryem’in bağrının evrenden daha büyük olduğunu sembolize etmektedir.
6.Kurucunun İthaf Mozaiği
Kurucunun İthaf Mozaiği
Ana yapının giriş kısmının üzerinde yer alan bu mozaikte, Theodoros Metokhites bir taht üzerinde oturan İsa’ya inşası tamamlanmış kilisenin maketini sunarken tasvir edilmiş. Theodoros Metokhites genel hazine sorumlusudur ve arka tarafında ”Kurucu, Hazine Görevlisi Theodors Metokhites” yazmaktadır. İsa’nın iki yanında da ”İsa Mesih, yaşayanların yeri” yazılıdır.
7.Havari Aziz Petros
Havari Aziz Petros
Naos’a geçiş kapısının sol panosunda yer alan Havari Aziz Petros mozaiği, İsa’ya ilk inananlardan olan Petros, boydan gösterilmiş. Sağ elinde bir yazı rulosunu ve sol elinde ise cennetin anahtarlarını tutarken tasvir edilmiş. Petros’un başının iki yanında da ismi yazılıdır.
İç narteksin güney bölümünde yer alan kubbede madalyon içerisinde ”Pantokrator İsa” tasviri yer alıyor. Kubbenin dilimleri arasında 2 sıra halinde İsa’nın atalarına ait figürler gösterilmiş. Üst kısımda, Adem’den başlayarak Seth, Noah, Cainan, Maleleel, Thara, Abraham, İsaac, Jacop, Phalec, Ragau, Jared, Lamech, Sem, Heber, Saruch, Nachor, Mathusala, Enoch, Enos ve Abel ‘in yer aldığı 24 atası tasvir edilmiş. Alt kısımda da Yakup’un 12 oğlu ve Judah’ın 2, Pharez’in 1 oğlunun figürü bulunmaktadır.
Yapının kuzey kısmında doğum yapmış bir anne yatak üzerinde ve çevresinde de birçok hizmetkar bulununuyor. Meryem’in ilk banyo hazırlıkları yapılırken, yeni doğmuş olan Meryem bir kadının kucağında betimlenmiş. Mozaiğin üst kısmında ise ”Theotokos’un (Tanrı Anası ) Doğumu” yazmaktadır.
İç narteksin kuzey bölümündeki kubbenin yüzeyinde Meryem ve Çocuk İsa tasviri yer alıyor. Tam ortadaki madalyonun etrafı 16 dilime ayrılmış. Bu dilimlerde alt alta ikişer sıra halinde Meryem’in ataları, Kral Davut’un soyundan gelen 16 Yahudi kral tasvirleri yer alıyor. Üst kısımdaki bu 16 kral – peygamber ; Davud, Solomon, Roboam, Abia, Asa, Joram, Ozias, Joatham, Achaz, Ezekias, Josaphat, Manasses, Amon, Josias, Jechonias ve Salathiel’in tasvirleridir. Alt kısımda da ; Hananiah, Azariah, Mishael, Hur, Samuel, Daniel, Joshua, Moses, Aaron, Job, ve Melchizedek’in figürleri yer almaktadır.
Kariye Müzesi, tipik bir Bizans yapısıdır. Dış yapısı oldukça sade bir yapıya sahip olsa da, iç yapı oldukça süslü ve zengin bir dekorasyon sahip. ”Parakklesion” güney cephede uzanan dar ve uzun tek nefli bir şapel olarak bodrum üzerine yapılmış. Üstü kısmen kubbe ve diğer kısımlar ile tonozla örtülü. Bütün batı cephesi boyunca uzanan dış narteks bugünkü cepheyi oluşturmaktadır.
Müzenin orta kısmını örten kubbe yüksek kasnaklı olarak yapılmış ve Osmanlı döneminde onarım gördükten sonra günümüzdeki halini almış. Dış cephelerde yarım payeler, nişler, yuvarlak kemerler ve taş tuğla örgü sıraları ile hareketli bir görünüm sağlanmış. Orta apsis dış taraftan yarım kemerli olan bir payanda ile desteklenmiş. Bu payanda, gotik mimarlıkta yaygın olarak kullanılan önemli destek ögelerindendir.
Ana ibadet mekan işlevini gören yer Naos’tur ve yapının tam olarak merkezinde yer almaktadır. Pandantifler ile geçilen bir kubbe ile örtülmüş olan Naos’un doğu uzantısı sunak masasının yer aldığı kutsal mekan olarak bilinir. Kuzey şapel ”Prothesis’‘ ve giyinme odası olarak kullanılmış olan güney şapel ise ”Diakonikon” olarak biliniyor. Diakonikon, 14. yüzyıldan beri özel şapel işlevi görmüştür.
Batı tarafta mozaiklerle süslenmiş oldukça geniş iki ”Narteks” yer alıyor. Orijinal planında güneybatı köşesinde bir çan kulesinin bulunduğu dış narteks, kapının bulunduğu revaklı cephesi ile dışa açılır.
Kariye Müzesi, İstanbul’da çok turistik olmayan önemli tarihi yapılardan biri. Sanat tarihine meraklı olan herkesin severek gezebileceği bu müzeyi de İstanbul gezinizde mutlaka görün deriz.