Cho'lpon - Binafsha
Türkiye Türkçesiyle Açıklama:
Menekşe, sen misin? Menekşe, sen mi
Sokakta parayla satılan.
Menkşe ben miyim? Menekşe ben mi
Sevgine, derdine tutulan.
Menekşe, niçin biraz daha açılmadan
Hür olarak bir kere gülmeden koparıldın?
Menekşe, niçin kokuların saçılmadan
Yerlere eğilding, uzandın?
Kimlerdir onlar, kim!
İğneyi bağrına saplarlar?
Nasıl eldir onlar
Koparırlar, koklarlar, ezip atarlar?
Menekşe, ne kadar da güzel yüzün var,
Niçin uzun uzun gülmezsin?
Menekşe, o kadar çekici rengin var,
Gönlüme şifanı dökmezsin.
Menekşe ağlama! Menekşe, gel beri,
Kaygını ekle sen kaygılarıma.
Menekşe, şu bağrım senin hür meydanın,
Buradan göklere uçuver.
Menekşe, kaygılım, güzelim! Gelmezsin,
Kaygın çok, kaygımı bilmezsin,
Bana bir kez gülmezsin.
Abdülhamid Süleymanoğlu (Çolpan), bu şiirini 1920 li yıllarda yazmıştır. Şiirin yazıldığı yılların öncesinde Türkistan Rus çarlığı tarafından işgal edilmiş, halkın yerleri ellerinden alınıp Türkistan'a Rus göçmenler yerleştirilmiştir.
1917 Yılında Lenin ve yoldaşları tarafından işçilere refah, milletlere kendi kaderini tayin hakkı verilerek yapılan ihtilal Türk halklarına hürriyet yerine sürgün, katliam ve gözyaşından başka bir şey vermemiştir.
Bu devirlerde yazar ve şairler, önce Lenin'i ve sonrasında Stalin'i ve sosyalist rejim kıyafetindeki Rus emperyalizmini övmek zorunda kaldılar. Çolpan ve Çolpan gibi hürriyet aşkıyla yananlar ise duygularını açıkça ifade edemediklerinden sembollere sığınmak zorunda kaldılar.
Çolpan şiirlerindeki "güzel" kavramı genellikle hürriyeti ifade eder. Bu şiirde de menekşe, Türkistan halkının kaybettiği hürriyetidir.
Ne kadar dikkatli olsalar da Stalin devrinde aydınlara uygulanan katliamda binlerce aydın yargısız infazlarla yok edilmiştir. Çolpan da önce idam edilmiş, öldürüldükten sonra yapılan yargılamada da idama mahkum edilmiştir.