Sonu Hüsranla Biten Yarışma: MEB Eğitim Kampüsleri Yarışması - Arkitera
Kesin projeleri teslim ettik. Sonrasında herhangi bir gelişme olmadı. Raportörden aldığımız bilgiye göre Milli Eğitim Bakanlığı Eğitim Kampüsleri projesinden vazgeçti.”
Bakanlık, her bölge için kazanan müelliflere doğrudan temin yöntemini kullanarak kanunun izin verdiği limitte bedel ödeyerek (…TL) mimar ve mühendislerin ortak çalışmasıyla, tahmini maliyetin belirlenebileceği kesin projeyi elde etmek, ardından ihale sonrası uygulama projelerinin maliyetini ve önceki aşamalara ait eksik kalan bedelleri yükleniciye (adı üstünde) yükletmeyi amaçlıyordu. Bu yöntem, ilk bakışta makul görünse de, en başta, yüklenicinin, masrafları karşılayan kendisi olduğuna göre, projeyi törpülemesi ihtimalini, yatırım öngörülemez biçimde gecikirse ya da vazgeçilirse bir beklentiyle riskleri üstlenen mimarın, kendisini de aşan zararı gibi tehlikeler içermekteydi. Bu nedenle, zaten kamu projeleri yaparken yeterince zarara uğramış bir büro olarak, ilk görüşmeler sonrasında çalışmaya devam etmedik. Ayrıca, tesadüfen, bu ihalelere girmeye teşebbüs etmiş bir kaç aklı başında yüklenici ile görüştüğümde, kendilerinin de aynı mimarlar gibi risklerle karşı karşıya bırakıldığını bildirdiler. Özetle neo liberal yatırım politikası adette projenin hayata geçememesine sebep olmuştur.
Hatay Kırıkhan Eğitim Kampüsü Mimari Proje Yarışması 1. ödül müellifi Yeşim Hatırlı, Tülin Hadi’nin açıklamasını katıldığını belirtti ve ekledi:
Ağrı Doğubeyazıt Eğitim Kampüsü Mimari Proje Yarışması‘nı kazanan projenin müellifi olan Fatih Yavuz’un sürece dair yorumları ise şu şekilde oldu:
Esasında bu teklif bize hiç mantıklı gelmedi. Garantör olarak kendini gösteren bir idareci böylesine maliyetli bir projenin ilk aşama proje maliyetlerini mimarlara yıkmaya çalışmış, daha da acısı mimarların da mühendislere gerekirse ödeme yapmayarak ya da komik bedeller ödeyerek süreci teklif ettiği bedellerle yapabileceğimiz telkininde bulunmuştu. Riskleri alacak olan bizler olacaktık mühendisler de neredeyse hiç kazanmayacaklardı; bu hiç adil değildi. Ayrıca idarecilerin bugün var yarın yok olduğu bir ülkede verilmeye çalışılan bu garanti anlamsız olduğu gibi teklif aşamasında keyfi bir şekilde öğrenci sayısının birden yarıya düşürülerek 5000’e bağlanması da sürecin nasıl bir keyfiyetle devam edeceğini iyice ortaya çıkarmıştı.
Bu noktada bizim bölgenin ikinci ödül sahibi Gökhan Aksoy’un süreçteki duruşu da bizleri çok mutlu etmiştir. Biz kabul etmeyeceğimizi belirtmemize rağmen idarenin teklifini kabul etmedi. Bölgemizde üçüncü ödülü kazanan grupla idare görüşmek istemiş; bunu da ödül sahibi Orhan Uludağ’ın beni telefonla aramasıyla öğrenmiş oldum. Daha sonra bizim bölge için imzaların atıldığı bilgisini aldık.
Kendince bizleri birbirimize kırdırmaya çalışan kişi şu an yerinde değil; vermiş olduğu tüm garantileri de… Bu süreçte ‘güç bende istediğim gibi at koştururum’ zihniyetine karşı bence daha dik durmalıydık, duramadık. Çünkü bizde bu sömürü modelinin diğer idareler tarafından da tercih edilebilebilir olduğu çekincesi oluşmuştu.
Projemiz ikinci grup Afyonkarahisar Eğitim Kampüsü birinci projesiydi. Yarışma sonrasında İdare bizden 10.000 öğrenci kapasiteli kampüsün ihaleye çıkmak üzere mimari, statik, elektrik, mekanik, peyzaj kesin projelerini, ihale dosyalarının hazırlanması işini ve bu işin teklif bedelini talep etti. Biz ekip olarak teklifimizi sunduk, sonrasında ihtiyaç programını 5.000 öğrenci olarak yeniden düzenleyerek teklifimizi revize etmemizi istediler. Nihayetinde vermiş olduğumuz teklif her türlü İdare’nin yaptırmak istediği rakamın üzerinde kaldı, biz de diğer türlü bu işin nasıl yapılacağını bilmiyorduk hatta imkânsız olduğunu düşünüyorduk. İdareye vermiş olduğumuz teklif değerlendirmeye alınmadı ve ortak bir anlaşma zemini oluşturulmadı. İdare kendi inisiyatifinde bir iş bedeli ve metodu belirleyerek ilerlemeyi tercih etti. İkinci ödül grubu ile görüşeceklerini belirttiler. Biz de bu süreçte yer almadık.
Sanırım sürecin en önemli çıktısı, eğitim yapıları üzerine verilen iyi örnekler oldu. Bir cok proje Avrupa ve Amerika’da uygulanan örneklerin nitelik olarak üstündeydi. Herkesin emeğine sağlık.
Biz de, Tülin Hadi ve Fatih Yavuz’un anlattıkları süreçleri aynen yaşadık, bunları tekrar etmeyeceğim. Projemiz, 1. etap Erzurum Eğitim Kampüsü 1. Projesiydi. Başından sonuna sürecin her aşamasında, profesyonellikten uzak ve etik olmayan bir yaklaşım hakimdi. Biz, gerek mesleki, gerek kişisel, etik olarak bu sürece dahil olmayı kabul etmedik. MEB tarafından yaratılan ortam ve tüm finalistlerin içerisine sokulduğu bu durum maalesef üzücüydü. Anlaşmalardan sonraki ve şu ana kadar gelinen süreci ise biz de merak ediyoruz.
Şu ana kadar yazılanlar ve gözlenenler hemen hemen aynı noktayı işaret ediyor. Yarışma süreci başarısızlıkla sonuçlandı. Biz de kazanan müellif grup olarak süreç içinde elimizi verip kolumuzu kaptıranlardanız. Sürecin hem idare hem de karar verici politikacılar tarafından doğru yönetilmediğini düşünüyoruz. Yarışmaların açılmadan önce yapılan “Nasıl bir eğitim ortamı?” bağlamında ön hazırlık çalışmalarının yeterli olmadığı görüldü. Bu eksiklik üzerinden yapılan eleştirilerin yarışma süreci içine taşınması ise politik karar vericileri korkutmuş veya endişelendirmiş olabilir ve de benzer/benzemez sebeplerle projeler tamamen iptal edilmiş veya rafa kalkmış olabilir. Ancak kesin olan bir şey var. Hem yarışmayı açan kurum, hem de katılımcılar tarafından harcanmış ciddi emek, para ve zaman var ancak ilerleme yok. Bu yarışma sürecinin hedefine ulaşmamış olması çok üzücü ve toplumsal örgütlenmemiz adına düşündürücü.