Bu eğitimde; ürün tanıtım kartına ilişkin temel açıklamaların yanı sıra reçete tanımlama işlemine ilişkin bilgiler anlatılmaktadır.Bu eğitimi tamamladığınızda; ürün tanıtım kartını etkin bir şekilde kullanabilecek, ürün reçetesi tanımlama aşamasında nelere dikkat etmeniz gerektiğini fark edeceksiniz.
Üretilecek yarı ürün/ürün ve ara ürünlerin programa tanıtılması gerekir. Ürün için hangi elemanların kullanıldığı ve hangi genel giderlerin yapıldığı, sipariş üzerine mi üretildiği, bir partide üretileceği miktarı ve sarfiyat bilgileri gibi birden çok faktörün tanıtılması oldukça önemlidir. Bu tanımlamalar doğrultusunda, “ürün sabit maliyeti” otomatik olarak hesaplanacaktır. Tüm bu tanımlamaların tek bir ekrandan girilebiliyor olması iş akışınızı hızlandıracağı gibi ürüne bağlı her türlü detaya kolayca ulaşabilmenizi de sağlayacaktır.
Ürün tanıtım kartı ile bir ürün ile ilgili tüm gerekli tanımlamaları tek bir ekrandan girebileceksiniz. Bu da iş akışınızı hızlandıracağı gibi ürüne bağlı her türlü detaya da kolayca ulaşmanızı sağlayacaktır.
Ürün tanıtım kartında tanıtımını yapmakta olduğunuz ürünler için, stok tanıtım kartının “cinsi” alanından mamul, ara mamul, yarı mamul, yan mamul veya montaj reçeteli mamul şeklinde bir seçim yapılmamış ise yani tanımlanan stokun ürün olduğu belirtilmemiş ise, programınız ilgili stoku ürün kartından kaydetmenize izin vermeyecektir. Dolayısıyla, öncelikle ürünlerin stok tanıtım kartından hangi cinse ait olduğu belirtilmeli ve kart bu şekilde kayıt edilmelidir. Çünkü programınız üretime yönelik stoklar için bu tanımları baz almaktadır. Örneğin cinsi “ticari mal” olarak belirlenen bir stokun ürün olarak kaydedilebilmesi mümkün değildir. Kullanıcılarımız ürün tanımlamalarını bu detayları göz önünde bulundurarak yapmalıdırlar.
Ürün kodu: Hangi ürün için tanıtım kartı giriyorsanız, o ürüne ait stok kodunu bu alana girmelisiniz. Stok kodunu F10 yardım listesinden de seçebilirsiniz. Ürün ismi: Ürün kodunu girdiğinizde, o ürünün ismi bu alana otomatik olarak gelecektir.
Ürün tipi: Bu alanda satır sonu butonunu tıkladığınızda karşınıza, ürün tiplerini içeren küçük bir pencere gelecektir. Bu aşamada sizden istenilen, tanıtım kartını girmekte olduğunuz ürünün tipini belirlemenizdir. Stoklanan Yarı Ürün veya Ürün: Üretim sürecinden geçtikten sonra, başka bir üretim sürecine girmeden bantta bekleyen veya depoya giren ürünlerdir. Sabit maliyetli yan ürün–Ana ürüne bağlı değişken maliyetli yan ürün: Ürün üretimi sırasında oluşan yan ürünlerin ürüne bağlı olarak alacağı maliyetlerin ne şekilde olacağı bu parametre seçimi ile ayarlanmaktadır. Stoklanmayan Ara Ürün: Üretim sürecinden geçtikten sonra depoya sevk edilmeden, başka bir üretim sürecine girecek ürünlerdir. Yani bu ürünler depolara sevk edilmezler.
Maksimum fire %: Bu alana, tanıtım kartını girmekte olduğunuz ürününüzün, üretim sürecinde verebileceği olası maksimum fire yüzdesini giriniz. Minimum fire %: Bu alana da, tanıtım kartını girmekte olduğunuz ürününüzün, üretim sürecinde verebileceği olası minimum fire yüzdesini girmelisiniz.
Parti miktarı: Tanıtımını yaptığınız ürünün bir partide üretileceği miktar, bu alana girilmelidir. Programlarımızda alınan siparişler doğrultusunda iş emri kartlarını ve iş emri planlama fişlerini otomatik olarak oluşturabilmeniz de mümkündür. Örneğin; tanıtılan ürün için parti miktarına 1000 adet girelim. Daha sonra bu üründen 10.000 adetlik sipariş alalım. Programınızın Üretim Planlama ve izleme/Sipariş Bazında Üretilecek Ürünlerle İlgili İzleme ve İş Emri Oluşturma bölümünden de alınan siparişler doğrultusunda iş emri kartlarını ve iş emri planlama fişlerini oluşturalım. Bu durumda programınız bu alana girdiğiniz miktarı dikkate alarak 10.000 adetlik üretimi gerçekleştirebilmek için 10 tane iş emri kartı açacak ve her iş emri kartına 1000 adetlik üretim miktarını yazacaktır.
Safha ID: Alınan siparişler doğrultusunda üretimi yapılacak ürünler birkaç safhadan oluşabilir. Dolayısıyla her safhada üretilecek ürünler için de, ayrı ayrı iş emri kartı oluşturulacaktır. İşte birkaç safhada oluşan ürünlerin, iş emri kartlarını takip edebilmek açısından bu alana, tanıtılan ürünün üretiminin hangi safhasında oluştuğunu açıklayan “safha id” girilmelidir. Çünkü programınız bu alanda tanımlanan bilgiyi, ilgili safhanın iş emri koduna atayacaktır.
Üretim şekli: Bazı işletmeler, üretim akışlarını (iş emri kartlarını, planlama fişlerini ve üretime sevk fişlerini) üretecekleri ürünlere ilişkin siparişleri aldıktan sonra oluşturuyorken, kimi firmalar ise daha önceki tecrübelerinden yararlanarak ve en uygun kapasite kullanımlarını da dikkate alarak üretecekleri ürünlere ilişkin bazı yarı mamul ve mamulleri önceden üretip depolarında bekletmeyi düşünebilirler. Böylece sonradan alacakları ürün siparişlerinin mamul ve yarı mamullerini depolarında hazır olarak bekletebilirler. İşte bu tür üretimler programlarımızda stoka üretim olarak adlandırılmıştır. Dolayısıyla bu alanda da sizden istenen tanıtımını yaptığınız ürünün stoka üretim mi yoksa alınan siparişler doğrultusunda mı üretileceğini belirtmenizdir. Çünkü programlarımızda her iki üretim şekline göre iş emri izleme ve iş emri kartları otomatik olarak oluşturulabilmektedir.
Form dosya adı: Kullanıcılarımız, her ürün için oluşturulan işemri kartı, iş emri planlama fişi, rota planlama, operasyon ve ürün kartlarında ki tüm bilgileri kullanarak, içeriğini tamamen kendilerinin belirleyeceği yeni tip form dizaynları hazırlayıp bunların dökümlerini alabilirler. İşte ürün tanıtım kartında yer alan bu alana, tanımını yaptığımız ürünün döküleceği form adını seçerek bu ürüne ait bu iş emri formunun her hangi bir seçime gerek kalmadan otomatik olarak kullanılması sağlanmış olacaktır. Excel dosya adı: Bu alanda da yapılması gereken, tanıtılan ürün için seçtiğiniz form dosyasının varsa ilişkili olduğu Excel dosyasının adını girmenizdir.
Öngörülen Muhasebe Grup Kodu: Firmada önceden hazırlanmış muhasebe grup kodları ürün kartında yer alan bu alan da seçilerek bu ürüne bağlı olarak oluşturulacak iş emri muhasebe kodlarının atanmış olarak kolayca oluşması sağlanacaktır.
Fason maliyeti: Bu alana tanıtımını yaptığınız ürün için fason firma ile çalışılıyor ise fason maliyetinin ne olduğu girilmelidir. Toplam direkt işçilik maliyeti: Kartını girmekte olduğunuz ürün için üretim sürecinde çalışan elemanların toplam maliyetidir. Bu alana yansıyacak tutar “Direk İşçilik maliyet Çarpanları” bölümünden yaptığınız girişler doğrultusunda gelecektir. Toplam genel üretim maliyeti: Kartını girmekte olduğunuz ürün için üretim sürecinde olacak genel üretim giderlerinin toplam maliyetidir. Bu alana yansıyacak tutar da “Genel Üretim Maliyet çarpanları” bölümünden yaptığınız girişler doğrultusunda olacaktır.
Toplam sabit maliyet (firmada üretilen): Kartını girmekte olduğunuz ürünün sabit maliyet toplamıdır. Sabit maliyet toplamı: Genel giderler + Eleman maliyeti, Sabit maliyet (fasonda ürt.): Kartını girmekte olduğunuz ürün için fason firma ile çalışılıyor ise bu alanda fason maliyeti toplamının ne kadar olduğu görülecektir.
Tanımlanan ürüne ilişkin işçilik maliyetinin ne kadar olacağı bu bölümden belirlenecektir. Bunun için öncelikle kuruluş programınızın Firma tanıtım kartının (501110)/Mali yıl üretim parametreleri ekranının Standart Direkt İşçilik Maliyet Parametreleri bölümünden işçilik maliyet parametreleri tanımlamaları ile bu işçiliğin birim ürün için maliyet tutarını girmelisiniz. Çünkü bu tanımlamalar ekranınızın “Maliyet türü ve Aktif Temel Maliyet tutarına” otomatik olarak gelecektir. Tanıtımını yaptığınız ürünün üretilmesi aşamasında kullanılacak işçiliklerin, çarpan katsayılarını girdikten sonra, aynı işleyişle “Genel Üretim Maliyet çarpanlarına” ilişkin girişlere başlayabilirsiniz.
Tanımlanan ürüne ilişkin genel gider maliyetlerinin ne kadar olacağı da bu bölümden girilecektir. Bunun için öncelikle kuruluş programınızın Firma tanıtım kartının (501110)/Mali yıl üretim parametreleri ekranının Standart genel üretim maliyet parametreleri bölümünden genel gider tanımlamaları ile bu giderlerin birim ürün için maliyet tutarını girmelisiniz. Çünkü bu tanımlamalar ekranınızın “Maliyet türü ve Aktif Temel Maliyet tutarına” otomatik olarak gelecektir. Şimdi tanıtımını yaptığınız ürün için, hangi genel giderlerin kullanılacağını belirleyip, o giderden alacağı oranı çarpan alanına girmelisiniz.
Ürün olarak tanımlanan her stok için sarf edilecek malzemelerin ürün reçetelerinden tanımlanması üretimin aksamaması açısından büyük önem taşımaktadır. Dolayısıyla her ürün için ürün reçetesinin hazırlanması gerekmektedir.
Üretilecek ürünlere ilişkin malzemeler seçimim ekranın sağındaki “stoklar” bölümünde yapılacaktır. Ayrıca reçete tanımlamaları önceden yapılmış olan ürünleri ekrana çağırıp incelemek veya üzerinde değişiklik yapabilmek de mümkündür. Çünkü ilgili ürün seçildiğinde o ürüne ait bütün bilgiler yani üretim ağacı otomatik olarak ekranınızın sağ bölümüne yansıyacaktır.
Üst menüde yer alan ürün sekmesi, reçete tanımlaması yapılacak ürünlerin belirleneceği ve bu ürünlere ilişkin stok tanıtım kartı ve ürün tanıtım kartı gibi detay bilgilere ulaşılacak tanımlamalara ayrılmıştır. Eğer ilgili ürün için önceden reçete tanımlaması yapmış iseniz, Bu mamulün reçete evrakını görmek istiyorum seçeneğini tıklayarak ulaşabilirsiniz. Üretim ağacını şekilsel olarak görmek içinde “Ürün ağacını göster” seçeneğini tıklamanız yeterlidir. Bu işlem sonrasında ekranınızın alt bölümünde ürün ağacınız seviye sırasına göre yansıyacaktır.
Stoklar başlıklı bölümde üretilecek ürüne ilişkin kullanılabilecek tüm malzemeler (hammaddeler, yarı mamuller) yer almaktadır. Dolayısıyla ürün reçeteleri bu bölümdeki malzemeler doğrultusunda oluşturulacaktır. Bunun için yapılacak tek işlem imlecinizi ilgili malzeme üzerine getirip, ürünün üzerine sürükleyip bırakmanızdır. Bu işlem sonrasında seçtiğiniz malzeme üretilecek ürünün hemen altına taşınacaktır. Eğer ilgili ürün birden fazla malzemenin birleşmesi sonucunda oluşuyorsa diğer malzemelerde aynı şekilde aktarılmalıdır.
Stokları istenilen başlığa göre gruplayıp listeleyebilmek de mümkündür. Yapılacak tek işlem, bu bölümün hemen üstünde yer alan gruplama seçeneğinin tıklanıp, stoklar hangi başlığa göre gruplanacak ise ilgili başlığın taşınmasıdır. Böylece ürünlere ilişkin reçete tanımlarken istediğiniz özellikteki stokları daha seri olarak belirleyebileceksiniz. Bunun yanı sıra stoklar başlıklı bölüme, stoklarınızın farklı özelliklerinin de listelenmesini sağlayacak kolon başlıkları da ekleyebileceksiniz. Bu doğrultuda programınız size birçok kolon başlığı sunacaktır. Bunun için yapacağınız tek işlem, alan seçiciden istediğiniz kolon başlığını istediğiniz bölüme taşımanızdır.
Stok menüsünün altında yer alan Seçili durumda ki stokun reçetesine git seçeneğini tıklayarak, imleciniz hangi ürün (hammadde, yarı mamul vb.) satırında ise ilgili ürün için tanımlanmış reçete evrakına ulaşabilirsiniz. Yine bu bölümde yer alan Seçili durumdaki stokun tanıtım kartını göster ve Seçili durumdaki stokun ürün kartını göster seçenekleri ile de ilgili ürün için tanımlanan stok ve ürün kartlarını ekranınızın üzerine getirebilir, hatta üzerinde değişiklik yapabilirsiniz. Ayrıca bu ekrandan yeni stok tanımlaması yapabilmenizde mümkün olacaktır.
Ürün olarak tanımlanan her stok için ürün reçetesi hazırlanmak zorundadır. Çünkü üretilecek ürünlere ilişkin hangi malzemeler ne kadar kullanılacağı bu reçeteler doğrultusunda programa tanıtılacaktır.
Ürün kodu: Ürün reçetesini girmekte olduğunuz ürününüzün stok kodunu bu alana giriniz. Stok kodlarını F10 listesinden de seçebilirsiniz. Ürün adı: Stok kodunu girince stokunuzun ismi bu alana otomatik olarak gelecektir. Tarih: Ürün reçetesini girdiğiniz tarih bu alana günün tarihi olarak otomatik gelecektir. Tarihte herhangi bir yanlışlık söz konusu ise satır sonu butonunu tıklayarak açılacak takvim ekranından girmek istediğiniz tarihi seçebilirsiniz ya da direk gün/ay/yıl formatında tarih girişi yaparak düzeltebilirsiniz.
Miktar: Ürün reçetesini ne miktarda ürün için giriyorsanız, bu alana ilgili miktarı girmelisiniz. Örneğin; ürün reçetesini girmekte olduğunuz ürünün kumaş olduğunu kabul edersek, biraz sonra gireceğiniz bilgiler 500 metre kumaş üretmek içinse, bu alan da 500 rakamını, 1 metre kumaş üretmek için sarf edilecek malzemeleri girecekseniz, bu alana da 1 rakamını girmelisiniz. Birim: Ürününüzün birimi stok kartından alınarak bu alana otomatik olarak gelecektir. Eğer bu ürün için birden fazla birim tanımlıysa, bu alanda satır sonu butonunu tıklayıp açılacak pencereden hangi birim için reçete bilgilerini gireceğinizi seçmelisiniz.
Tipi: Bu alanda programınız size stok ve hizmet seçeneklerini sunacaktır. Bu aşamada sizden istenilen, ürün reçetesini girmekte olduğunuz ürün için, sarf tipini girmenizdir. Eğer bu ürün için hizmet sarf ediliyorsa hizmet seçeneğini, stok sarf ediliyorsa stok seçeneğini seçmelisiniz. Kodu: Sarf tipi seçiminize göre bu alana ürününüz için sarf edilecek hizmetin veya stokun kodunu girmelisiniz. Bu kodları F10 listesinden de seçebilirsiniz.
Miktar: Ürün reçetesinin birinci bölümünde girdiğiniz miktar kadar ürün elde edebilmek için kodunu girdiğiniz stoktan (veya hizmetten) ne kadar gerekiyorsa, ilgili miktarı bu alana girmelisiniz.
Birim: Sarfiyatın tipi stoksa, stokunuzun birimi bu alana otomatik olarak gelecektir. Sarfiyat tipi hizmetse bu alan boş olarak geçilecektir. Üretim/tüketim: Bazı malzemeler tüketilirken, bu tüketim aşamasında başka bir malzeme elde edilebilir. Yani bu malzemeyi tüketirken (örnek: kalas), başka bir malzeme üretilip üretilmediği (örnek: talaş) girilecektir. Eğer sarf malzemesi sadece tüketim amaçlıysa, bu alanda satır sonu butonunu tıkladığınızda karşınıza gelecek pencereden tüketim seçeneğini seçmelisiniz. Aksi halde, yani kalas-talaş örneğinde olduğu gibi bu malzemenin tüketilmesiyle bir başka malzeme üretilebiliyorsa, bu alanda üretim seçeneğini tercih etmelisiniz.
Fire yüzdesi: Bu alana, ürününüz için girdiğiniz sarf malzemelerinin, üretim sürecinde vereceği fire yüzdesi girilmelidir. Depo: Bu alana geldiğinizde ürününüz için girdiğiniz sarf malzemesi hangi depodan çıkacaksa (üretime sevk edilecekse) o depoyu seçmenizdir.
Başlama tarihi ve bitiş tarihi: Ürün reçetesini hazırlamakta olduğunuz ürünün üretilmesi için gerekli olan hammadde yada ara/yarı ürünlerin hangi tarihten itibaren üretim için kullanılacağı “başlama tarihi” alanına, ilgili hammadde yada ara ürünlerin kullanımının hangi tarihte son bulacağı ise “Bitiş Tarihi” alanına girilecektir. Sarf türü: Bu alanda programınız size “İş emri bazında sarf ve toplu sarf” seçeneklerini sunacaktır. Dolayısıyla sizden ürüne ilişkin sarf türünü bu seçeneklerden yola çıkarak belirtmenizi isteyecektir.
Malzeme planına ekleme şartı: Bu alanda kullanıcılarımıza; •Her zaman •Siparişe üretim değilse •Siparişe üretimse ve kritere uygunsa seçenekleri sunulmaktadır. Amacımız, üretimi yapılacak ürünün niteliğine bağlı olarak tanımlanan reçetelerde, farklılık söz konusu ise bu reçetelere ilgili ürünler için kullanılacak ek malzeme veya değişkenlik gösteren malzemelerin şartlı olarak tanımlanabilmesidir.
Ürün Reçetesi Maliyetli programının, normal ürün reçetesinden tek farkı, üretilecek ürüne ilişkin maliyetin ne olduğunun aynı ekran üzerinden izlenebilmesidir.
Bu programın normal stok reçetesi programına göre farkı, bu reçeteden renk ve beden detayına göre takip edilen stokların seçilebiliyor olmasıdır. Yani reçete bilgileri hazırlanacak stoklarda renk ve beden ayrımı yapılabilmektedir. Dolayısıyla bu programı detaylı olarak anlatma gereği duymuyor kullanıcılarımızın normal stok reçetesi programına ilişkin açıklamalarımızdan yararlanmasını öneriyoruz.
Master reçete; aynı hammaddeleri farklı miktarlarda içeren ürünler için tek bir reçete tanımlamak, bu reçeteden yararlanarak, ürün reçetesine bilgileri otomatik olarak getirmek için hazırlanmıştır. Örneğin; oyuncak bebek üreten bir işletmede; bebekler kafa, kol, bacak ve gövde yarı ürünlerinin üretilmesi ile ortaya çıkıyor. Bu ürünler için 15 ayrı hammadde aynı yerde birleştiriliyor. Her bir yarı ürün için ürün reçetesi kartına bu hammaddeleri ve miktarlarını tek tek girmek yerine, bir master reçete tanımlayıp, bu reçeteden yararlanarak sarf bilgilerini ürün reçetesine otomatik olarak getirmek mümkündür.
İş Emri Malzeme Planlama Fişine genel bilgileri girdikten sonra “tipi” kolonunda F8 tuşuna basınız. Açılacak olan penceredeki “master reçete kodu” alanına, master reçeteden sarf bilgilerini alacağınız master reçete kodunu giriniz. Bu girişler yapıldıktan sonra F2 tuşuna basılmalıdır. Master reçeteden girilen bilgiler, iş emri malzeme fişine otomatik olarak gelecektir.
Bu ekran ile bir ürün ve kendisine bağlı yarı ürünler varsa ürün kodu alanında seçeceğiniz ürüne bağlı olarak tüm bu safhaları tek bir ekranda görebilir, inceleme yapabilirsiniz.
Önceki yazı Mikro Yazılım Üretime Yönelik Stok Tanıtım Kartı Yapılanması Eğitimi
Sonraki yazı Mikro Yazılım Stoğa Üretilecek Ürünlerle İlgili İzleme ve İş Emri Oluşturma Eğitimi
Mikro Yazılım Satın Alma Talep ve Verilen Sipariş Yönetimleri Eğitimi