Gözünüzü Açın! Hakkınızı Arayın!
Çağın gereği olarak bir tüketim toplumu içinde yaşıyoruz. Tüketmek için yaşamak anlayışının herkesi sardığı bu global dünyada bilinçli tüketici olmak çok önemli.
Seri üretimin arttığı ve satın alınacak ürün seçeneklerinin neredeyse sınırsız olduğu bir pazarda gerçekten ihtiyacınızı tam anlamıyla karşılayacak ürünü bulmak çok zor. Bilinçli şekilde tüketim yaparsak kendimizi bu dev pazarda zarara uğratmadan sadece ihtiyacımızı karşılayabiliriz. Ülke olarak 1995 yılından beri Tüketici Hakları Kanunu'na sahibiz. Ancak çok az kişi bu haklardan haberdar. Satın aldığımız ürün ayıplı çıkarsa nasıl hakkımızı arayacağımızı bilemiyoruz. Biz de bu durumlarda nasıl bir yol izleyeceğimizi İzmir Tüketici İl Hakem Heyeti Raportörü Gülsüm Marasalı'ya sorduk.
"Bilinçli tüketicinin az olmasının sebebi; eğitimsizlik"
Bilinçli tüketicinin az olmasının sebebini güven eksikliği ve yeterli eğitimin olmamasına bağlayan Marasalı, “Eğitim seviyesi düşük olan insanlar çok az okudukları için hakları konusunda yeterli bilgiye sahip olmayabilirler. Tüketici yasası eski bir kanun. Ancak çıktığı dönemlerdeki şartlarla şimdiki şartlar arasında çok büyük farklar var. O dönemlerde tüketiciler daha aksak ararken şimdi daha sık arıyorlar. Bunun sebebi Tüketici Hakem Heyetleri’nin kararındaki en büyük yardım mekanizması olan 'bilirkişi' görevlendirme ücretlerinin devlet tarafından karşılanmamasıydı. Hak arayanlar avukat ücreti, dava parası, harç gibi masraflardan kaçıyorlardı. Ancak yasanın yeniden düzenlenmesiyle artık bu sorun ortadan kalktı. Artık tüketici haklı çıkarsa bilirkişi masraflarını karşı taraf karşılıyor. Haksız çıkarsa da devlet karşılıyor. Firmalar böyle davalarda büyük külfetlere katlanacaklarını biliyorlar ve ekstradan bu masrafı ödememek için hakem heyetinin karar aşamasında zaten şikayeti çözüyorlar'' dedi.
"Hakkını arayan tüketici diğerini harekete geçirir"
Tüketici Hakem Heyetleri’ne başvuran tüketicilerin çoğalmasının bir diğer sebebinin ise bir mağduriyetin birden fazla kişiyi kapsamasına ve emsal niteliği taşıyacak bir davanın kazanılmasıyla duyurulmasına bağlayan Marasalı “Yaygınlaşma iki yolla oluyor. Birisi devletin tüketici haklarıyla ilgili yeterince aydınlatması, eğitim yapması, duyurması. Diğeri de ortak bir mağduriyetin olması. Eğer bir popülasyonda çok fazla insan mağdur olmuşsa o şikayet daha çok duyulur. Ve o şikayetle ilgili başkalarının ne yaptığı daha çok takip edilir. Şu anda en göz önünde olan konu banka kredi masraflarının iadesi. Yani çok fazla kredi kullanımı ve çok fazla masraf ödeme olduğu için 1 kişi dahi hakkını kazanırsa daha çok tüketiciye ulaşmasını sağlar. Keza bunun gibi şu anda elektrik faturalarındaki kayıp kaçak bedelleri gibi. Tüketici eğer bilinçliyse hakkını aramışsa bir başka tüketiciyi harekete geçirir'' dedi.
Tüketici şikayetlerinin yoğunlaşmasıyla firmaların daha kaliteli ürün üreteceğini ve böylece daha kaliteli bir pazara sahip olunabileceğinin altını çizen Marasalı sözlerini şöyle sürdürdü: ''Kontrol iki şekilde olur. Birisi otokontrol, yani üreticinin kendi kendini kontrol etmesi. Diğeri ise üründen faydalanan insanların kontrol etmesi. Tüketicinin kontrolü çok daha önemlidir. Çünkü ondaki tepki duyulursa ürünün alımı durabilir. Eğer üründe ya da hizmette yaşadığınız bir sorun varsa bununla ilgili hak arama sürecini harekete geçirirsek o tabii ki üreticinin kendini kontrolünü de sağlayacaktır. Çünkü o oranda satışı azalacaktır. Geri dönüş artacaktır. Bu da üreticinin hizmet zincirini kontrol etmesini sağlayacaktır. Büyük firmaların kendi kalite politikaları vardır. Tüketici yasasına uygun bir şekilde tüketiciye verdikleri haklarda iyileştirme yapıyorlar. Birçok firmada koşulsuz iade gibi bilinçli tüketiciye yönelik kampanyalar yapılabiliyor.''
"Alışverişte her aşamayı belgelendirin"
Marasalı tüketicilerin haksızlığa uğradığında nasıl bir yol izlemeleri gerektiğini şu sözlerle anlattı: ''Her türlü şikayette önce tüketici uyuşmazlığı yaşadığı yere gitmek zorunda. Sorunu çözmeyince bize gelecek. Bize gelirken de belgeleriyle gelmesi gerekiyor. Yani bizim de burada bir karar verebilmemiz için tarafların belgelerini sunması gerekiyor. Faturalar, servis belgeleri, ödeme belgeleri, yazışmalar varsa bunların çıktıları, telefon faturaları, fotoğraflar bunlar çok önemli deliler. Bunların olması her zaman için kararı kolaylaştıran şeylerdir. Hiç biri yoksa, karşı taraf da savunma vermemişse eğer tüketicinin beyanları olayın tüketicinin dediği gibi olduğunu ispatlıyorsa yeterli bulunabilir. Ama olmuyorsa o zaman belge eksikliğinden karar verilemeyebilir.''
Marasalı, tüketicilerin garanti kapsamındaki ürünlerini teknik servise verdiklerinde yaşadıkları sorunlar karşısında ne yapmaları gerektiğini ise şu sözlerle belirtti: ''Her ürün garanti kapsamında olmayabiliyor. Ama yasada garanti kapsamında bir ürünse teknik servise bıraktığımızda firma azami 20 iş günü içerisinde olumlu ya da olumsuz cevabı vermek zorunda. Tüketiciden kaynaklanan bir sorun olsa da mutlaka haber vermeleri gerekiyor. Bunun dışındaki ürünlerde de bu süre 30 gün. Yani garanti kapsamında ürünü aylarca elinde tutamazlar. Burada en önemli nokta tüketiciler ürününü teknik servise verirken bir belge almalı. Ondan sonra kanunda yer alan maddede ücretsiz onarım ya da malın ayıpsız ise malın değiştirilmesi haklarının birinin seçilmesi durumunda azami 30 iş günü içerisinde bunun yerine getirilmesi gerekiyor. 30 gün içinde cevap verilmediyse teslim belgesiyle birlikte Tüketici Hakem Heyeti’ne başvurması gerekir. Ondan sonra Hakem Heyeti karşı taraftan savunma ister. Ürün orada da olabilir. Oradaysa alınır. Gerekirse inceleme yapılır. Ayıp varsa buna göre karar verilir. Bu arada tüketicinin bir mağduriyeti söz konusu olmuş ise makul oranlarda tazminat da alınabilir. Ancak bu tazminat olayı Hakem Heyetlerinin her zaman değerlendirmeye aldığı bir şey değil. Ciddi bir mağduriyet olmalı. Kısacası tüketicinin en başta yapması gereken ürününü bir yere bırakıyorsa belgeyle teslim etmelidir.''
"İzmir'de tüketiciyi bilinçlendirmeye yönelik etkinlikler yaptık"
Tüketicileri bilinçlendirmeye yönelik etkinliklerinin olduğunu belirten Marasalı çalışmalarını şu sözlerle anlattı: ''Eski yasada olan ve yeni yasada daha da iyileştirilen tanıtım politikasında eğitim kurumlarında ders zorunluluğu var. Özellikle televizyon kanallarında ayda aktif saatlerde 15 dakikalık program zorunluluğu var. Bunlar bilinçlendirmeye yöneliktir. Teknoloji devrinde yaşıyoruz. İnternete girip tüketici haklarını öğrenmek istediğinizde her türlü bilgiye ulaşmak mümkün. İzmir'de birçok faaliyet yapıyoruz. Televizyon ve radyo programlarının dışında birçok ilkokulda tanıtım seminerleri yaptık. Derslere girdik. Diyanetle çalışarak camilerde tanıtım yaptık. Cezaevlerinde yaptık. Alışveriş merkezlerinde stant kurduk. Gelen tüketicilere broşür dağıttık. Yani bilinçlendirmeye yönelik İzmir içinde de birçok faaliyetlerimiz var.''
"Araştırma yaparak alışveriş yapın"
Son olarak Marasalı bir ürün alırken nelere dikkat etmemiz gerektiğini şu sözlerle belirtti: ''Tüketiciler güvendiği, daha önce alışveriş yaptığında kendisine karşı tutumu iyi olan yerlerden alışveriş yapmalı. Çok pahalı bir şey alıyorsa bu ürünü internetten araştırarak geri dönüşlerin nasıl olduğuna bakarak almalı. Mesela ben alışveriş yaparken tüketici haklarında ekstra hak tanıyan mağazaları tercih ediyorum. Belgesiz alışveriş yapmamalı. İnternet üzerinden alışveriş yapıyorsa güvenli siteleri tercih etmeli. Piyasa araştırması yapmadan, hangi modelin kendi ihtiyaçlarını karşılayacağını belirlemeden alışveriş yapmamalı. İhtiyacın ne olduğunu bilmeden doğru kararlar veremeyiz. Kişi, kendisini ve ihtiyaçlarını çok iyi tanımlı. Ekonomik gücünü tam olarak bilmeyen bir tüketicinin ödeme gücünden çok fazla bir şeyi alamamalı. Önce neye ihtiyacı olduğunu daha sonra da bu ihtiyacı karşılayacak ürünlerden hangisinin onun ekonomik gücüne yetiğini, bu malla ilgili piyasadaki genel durumun ne olduğunu araştırarak alışveriş yapmalı. Böylece sonuçları daha sağlıklı olur. ''
Güncelleme Tarihi: 26 Nisan 2016, 14:12
1 'Kirli Bir Planın Parçası' 2 'CHP Olduğu Sürece Asla...' 3 Mehmet Sepil Sonunda Patladı 4 'İzmir'in Ortasında Bir Vaha' 5 Karşıyaka Başkan Adaylarını Bekliyor 6 Göztepe'den Maç Sonrası Skandal Tweet! 7 Amaç Cezalandırmak Değil Çevreyi Korumak 8 Türk Tarihini 1453 Beyite Sığdırdı 9 Alev Alan Kamyonetteki 9 Motosiklet Yandı 10 Boşandığı Eşini Boğarak Öldürdü
'Kirli Bir Planın Parçası'