06 Ağustos 2018, 12:58
Annem, her akşam bir şeyi bahane edip hikâye anlatırdı. Hikâye genellikle temalı olurdu. O yaşlarda temalı olduğunu bilmiyordum. Temalı olduğunu şimdi anlıyorum. Hiç unutmadığım bir hikâyeyi sizlerle paylaşmak isterim. Osman adında küçük bir çocuk varmış. Bu çocuk, bir gün komşunun kümesinden yumurta çalmış. Annesi: Aferin oğlum, demiş. Yumurtayı pişirip afiyetle yemişler. Çocuk, komşuların kümesinden yumurta çalmaya devam etmiş. Annesi, Osman hırsızlık yaptıkça övmüş ve onu hırsızlık yapması konusunda desteklemiş. Osman büyümüş ve ülkenin en meşhur hırsızı olmuş. Hırsızlık yaparken yakalanmış. Mahkeme idamına karar vermiş. İdam edilmeden önce son isteğinin ne olduğu sorulmuş. Osman, annesini görmek istediğini söylemiş. İdam mahkûmunun son isteği yerine getirilmiş. Anne Osman’ı görünce ağlamaya başlamış. Osman: Anneciğim bu dünyadan çekip gideceğim. Dilini uzat son bir kez göreyim, demiş. Annesi dilini uzatınca, Osman annesinin dilini ısırıp koparmış. Herkes şaşırıp kalmış. Neden ısırdığı sorulduğu zaman, ilk yumurtayı çaldığı zaman annem beni uyarmış, doğru yolu göstermiş olsaydı, bugün idam mahkûmu olmazdım, demiş.
Annem bu hikâyeyi anlattıktan sonra herhangi bir konuşma yapmazdı. Ben o günlerde çocuk belleğimde, hırsızlığın kötü bir davranış olduğunu, hırsızlık yapmamak gerektiğini düşünürdüm. Öğrencilik yıllarımda sınıfta kimse yokken sınıfta birisinin bir şeyi çalınır ve benden bilinir korkusuyla hiç sınıfa girmedim. Bugün düşünüyorum. Annem acaba nasihatle, sürekli telkinle hırsızlığın kötü bir davranış olduğunu anlatmış olsaydı, bu kadar etkili olur muydu? Annemin yaptığı okullarda uygulanmaya çalışılan yapılandırmacı öğrenme yaklaşımından başka bir şey değildi…
Öğretmenlik yaptığım yıllarda öğrencilerime değer kazandırabilmek için aynı yöntemi ben de kullandım. Öğrencilerime değer kazandırmada hep hikâye anlattım. Bu anlattığım hikâyelerden birisi de Tahta Kaşıklar hikâyesiydi. Büyüklere saygı konusunda genellikle “Tahta Kaşıklar” hikâyesinden yararlandım. Tahta kaşıklar hikâyesinde, bir evde anne, baba, çocuk ve dede birlikte yaşarlar. Anne, baba ve torun demir kaşıkla dede ise başka bir yerde tahta kaşık ve tahta çanakta yemek yer. Çocuk bir gün eline bıçağı alıp tahta kaşık ve tahta çanak yapmaya başlar. Annesi neden tahta kaşık ve çanak yaptığını sorar. Çocuk: Gelecekte sizde yaşlanacaksınız ve benimle aynı evde yaşayacaksınız. O zaman yemek için sizin de tahta kaşığa ve çanağa ihtiyacınız olacak. Onları yapıyorum, demiş. Anne ve baba yaptıkları hatayı anlamışlar. Dedeyi sofralarına alıp, demir kaşık, çatal ve porselen tabakta yemek ikram etmişler. Bu hikâyeyi öğrencilerinize, çocuklarınıza anlatın, sonra da bir şey konuşmayın. Çocukların çıkarım yapmasını sağlayın.
Eğitim hayatında öğrenmenin en önemli bileşenlerinden birisi hiç şüphesiz dinlemedir. Çocuklara hikâye anlatırken onların dinleme becerilerini de geliştirmiş olursunuz. Araştırmalar çocukların ilk 36 ayda, hayatları boyunca öğrendikleri bilgilerin % 90’ını öğrendiklerini göstermektedir. Bu duruma göre çocuklara henüz altı aylıkken hikâye anlatmaya başlamanız, onların dinleme, anlama ve anlatma becerilerini geliştirme açısından önem arz etmektedir.
Sonuç olarak değerleri kazandırmanın birden çok yolu ve yöntemi olabilir. Hikâye anlatıcılığı da bu yöntemlerden en etkili olanlar arasındadır. Çocuklar için yazılmış hikâye kitaplarını okuyan ve bu hikâyeleri çocuklarına anlatan ebeveynler, çocuklarının hem bilişsel hem de duyuşsal gelişimine önemli katkı sağlamış olur. Aynı zamanda iyi seçilmiş hikâye kitapları çocukların kitap okuma alışkanlığını kazanmasını sağlayabilir. Çocukların sözcük dağarcığı geliştirilirken, verilen sözcükler kısa zamanda unutulmaktadır. Ancak bir olay, durum, hikâye ya da içerikte verilen sözcükler uzun süre hafızada kalmaktadır. İnsan beyni, bir sözcüğü ilişkilendirdiği, transfer ettiği ve kullandığı zaman daha kolay öğrenebilmektedir. Hikâye anlatımı sürecinde gizli müfredat yoluyla hem değerler hem de temel dil ve anlatım becerileri kazandırılabilir.
Emin EĞRİ 2018-08-06 23:07:06
Hikayeler çocukların oyuncağı kadar önemlidir. Minik hafızalarına ömür boyu hatırlayacak şekilde etki edebiliyor. Hikayeler, çocukların aynı zamanda hayal güçlerini ve kendine güvenini artırır. En güzel hikayeler, anneannelerden, babaanelerden dinlenirmiş!
Eğitimci 2018-08-06 15:29:31
Ellerine sağlık hocam. Günümüz gençliğini göz önüne aldığımızda bunun daha elzem dlduğunu düşünüyorum...