￼RENKLi MAHALLE KÜLTÜRÜ: BOMONTi, KURTULUŞ, FERiKÖY – Bimutlu Dergi
İstanbul’un bazı semtleri var ki, içinde yaşanmadığı sürece yeteri kadar hakim olamıyorsunuz. Yaşamak, zaman geçirmek gerekiyor. Uzun zamandır yaşadığım Şişli’nin sevdiğim semtlerinden olan Kurtuluş, Feriköy ve Bomonti’de onlardan. Semtin apartmanları sizi sessiz karşılasa da, ara sokaklara daldığınızda renkli mahalle kültürüyle yüzleşmeye başlıyorsunuz.
Eski ismiyle Tatavla (beygir ahırı) olarak anılan Kurtuluş semti, Pangaltı’dan güneye bir eğimle inen eski bir dere yatağı ve çevresindeki tepecikler üzerinde kurulu, 470 yıllık tarihe sahip bir semt. 1929’da İstanbul’da gerçekleşen “büyük yangın” sonrası ismi Kurtuluş olarak anılmaya başlanmış. O günlerde semtin sakinleri olan Rumlardan bir kısmı hala burada yaşıyor, geleneklerini devam ettiriyor.
Feriköy adı ise 18. yüzyıl’da bölgeye gelen Mösyö Feri adındaki bir Rum tüccardan geldiği iddia ediliyor. Eski adı Aya Dimitri olan bu küçük Rum köyü zamanla Mösyö Feri’nin köyü olarak anılmaya başlanmış ve bölgeye yerleşen diğer Gürcü, Ermeni ve Rum asıllı vatandaşlarımızla semt gelişmeye başlamış.
İsviçreli Bomonti kardeşler 1885 yılında açtıkları bira fabrikasıyla o dönem Feriköy olarak adlandırılan bölgeye, İstanbul’un en eski semtlerinden birine adlarını veriyor. Osmanlı İmparatorluğu’nda modern bira üretim tekniği ile imalata başlamış bu ilk bira üretim tesisi semt sakinlerine birayı tanıtmış. Eski İstanbul’a dair hikayelerde özellikle 20. yy.’ın başında Pangaltı ve Bomonti civarında bira bahçelerinin olduğunu ve burada insanların buluştuğu anlatılıyor. Genci yaşlısı her yaştan, her kesimden insanın özenle kurulan ahşap masalarda yerini alıp piknik yaptığı, herkesin farklı yemekler hazırladığı ve bu yemeklerin paylaşıldığı, yeşilliği bol kır bahçesi gibi bir nevi sosyal alan.
Bu semtlere dair çok şey değişse de, günümüzde bazı mekanları ziyaret edip, o eski tatları anmak mümkün.
Tarihi Bomonti Bira Fabrikası yıllarca atıl durumda kaldıktan sonra, kapsamlı bir restorasyonla Bomontiada’ya dönüştü. Bomontiada’nın varlığıyla şehrin en köklü semtlerinden biri olan Bomonti, bambaşka bir havaya büründü. Bomontiada’nın içerisinde farklı konsept ve lezzetle farklı mekanlar var. Hiç kuşkusuz, İstanbul’un müzik ve eğlence hayatına yön veren, önemli mekanlarından biri Babylon. Bomontiada’da sadece eğlenebileceğimiz bir mekan olarak değil, pop-up etkinliklerin gerçekleştirileceği geniş bir fuaye alanı ile Radyo Babylon stüdyosu ile yer alıyor.
Geleneksel lezzetleri modern yorumla sunan restoran-gurme market Delimonti, Galata’dan tanıdığımız Kiva paylaşımlık lezzetleri ve kokteylleriyle Kilimanjaro, Bomontiada’yı bir lezzet üssüne dönüştürüyor. Tarihi Bomonti Bira Fabrikası’nın ruhuna en yaraşır mekan The Populist. Kendi biralarını yapıyorlar ve bu konuda çok başarılılar. Menüde Amerikan mutfağından bira yanına yakışan hamburger, pizzetta gibi lezzetler var. The Populist’in çarpıcı iç mekan tasarımı da Bira Fabrikası’nın mirasını üstlendiğinin en iyi kanıtı.
Cumartesi sabahı erkenden filelerinizi, bez çantalarınızı organik sertifikalı ürünlerle doldurmak üzere Bomonti’ye yol alın.. Pazarda sebze-meyveden süt ve süt ürünlerine, organik deterjanlardan kozmetiklere geniş bir ürün çeşitliliği var. Alışverişe başlamadan önce kahvaltıyı da organik gözleme ve taze sıkma meyve suyuyla pazar alanında yapabilirsiniz.
Feriköy’de cumartesi günleri %100 Ekolojik Pazar’ın kurulduğu alanda her Pazar antika pazarı kuruluyor. Burada ne ararsanız var. Eski plaklar, porselen takımlar, analog fotoğraf makineleri, daktilolar, kıyafetler, kitaplar… Sadece gezip görmek maksatlı gitseniz bile kendinizi tutamayıp birkaç şeyi eve götürmek isteyebilirsiniz. Erkenden gelerek, güzel parçalar kapılmadan gezmek isteyenler için Antika Pazarı’nda yer alan gözlemeciler de harika bir kahvaltı rotası olmaya aday. Fiyatlar bazı tezgahlarda çok uçuk bazı tezgahlarda gayet uygun şekilde oluyor.
Kurtuluş civarında gezerken uğramanız gereken noktalardan biri de Feriköy’de bulunan Nazar Pastanesi. Günümüze kadar gelebilmiş olan pastanelerden biri olan; Nazar profiterolleriyle ün salmış. Hem çok hafif hem çok lezzetli. Başlıca sırrı çikolatasında yatıyor. Nazar Pastanesi’ndeki tüm soslar Belçika Çikolatası’ndan yapılıyor ve içerisinde su kullanılmıyor. Kurabiyeler, galetalar, çörekler ve daha pek çok tatlı taze taze ve özenle sunuluyor. Bu nedenle de Nazar Pastanesi, semtin yıllardır vazgeçilmez mekanı olmayı başarıyor.
Salaş, küçücük bir yer. Direkt yokuşun başında, 8-9 masalık Adana usülü kebap yemek için ideal bir yer. Tabii dışı kıtır, içi sulu, bol acılı, bol yağlı kebaptan hoşlanıyorsanız. Ciğer ve çöp şişleri ile yoğurtlu patlıcan salataları da nefis.
Kurtuluş Son Durak’ta yer alan Despina Meyhanesi hem bir restoran hem de bir müze. Kurtuluşlu bir Rum olan Madam Despina’nın kurduğu, 1946 yılından bu yana hizmet veren restoran İstanbul gece hayatı için en mühim yapı taşlarından birisi olarak varlığını sürdürüyor. Özellikle yaz aylarında asma yapraklar altındaki muşamba örtülü masalarda, zamanın nasıl geçtiği anlaşılmıyor. Yemeğe canlı fasıl müziği eşlik ediyor. Mönü mekanın kurucusu Despina’nın favori lezzetleriyle süslü.
Kurtuluş’ta, mahalle arasında farklı sektörlerde çalışan beş yakın arkadaşın ortaklaşa açtığı küçük, tatlı bir kafe Marika. Mekanın Kurtuluş’ta olması da tesadüf değil çünkü hepsi o civarda oturuyor. Ortakların Marika için dileği; insanların süslenmeden de rahatça gidebileceği, bilgisayarıyla oturabileceği mahalle ruhunda bir yer olması. Öncelikle kahve yapan bir mekan olduklarını özellikle vurguluyorlar. Etiyopya, Brezilya, Guatemala kahve çekirdeklerini kullanıyorlar. Macchiato, demleme kahve, latte, affogato kahve seçeneklerinden. Bitki çayları, berry smoothie ve günlük blended yeşil içecekleri de var. Yiyecek olarak salatadan muhammaraya ve muffin, pay, kiş gibi günlük pastane ürünlerine her şey var. Hepsini de kendileri, mevsimsel malzemelerden yapıyorlar. Sabit bir menüleri yok. Bir diğer özellikleri de vegan dostu bir mutfağa sahip olmaları.
Evinize güzel bir turşu almak isterseniz; Kurtuluş’un epey eskilerinden olan Pelit, nostaljik turşucu kültürünü hala yaşatmaya devam ediyor. İçerideki minik masada oturup turşu suyu içmek hala mahallelinin sürdürdüğü bir gelenek.
Bu minnacık kahveci sakinliği ile gönlünüzde taht kuracak. Hava güzelse dışarı attıkları yaz temalı sandalyeleri üzerinde bir kitap okuma keyfi bile yapabilirsiniz. Mahallede kapı önünde hem de! Kahvelerinin güzelliğinin yanı sıra bir de “zamansız tabak” isminde bir tabakları var ki mutlaka haftasonu keyiflerinize dahil etmelisiniz. Kişniş tohumu ve zeytinyağı ile tatlandırılmış avokado, tarçın serpilmiş yeşil elma dilimleri, mekan sahiplerinin aile işinin bir ürünü olan nefis keçi peyniri, yumurta ve portakaldan oluşan bu tabaktakileri yedikten sonra inanılmaz enerjik hissedeceğinizin garantisini veriyoruz! Çıkarken; en tatlı köşede, fotoğrafı yer alan Boysan’a selam göndermeyi unutmayın!
Bence İstanbul’u yaşamanın yolu onun semtlerini tanımaktan geçiyor. Bir de tarihi mekanlarına sahip çıkmaktan. Sizin de rotanızı tarihe çevirmeniz ve keyifle keşfetmeniz dileğiyle!
YENİ BAŞLAYANLAR İÇİN SANAT DÜNYASI