Radyasyon Hakkında Bilmeniz Gereken Gerçekler - Ens.az - Ansiklopedi, Azerbaycan, Haberler, Ilginç, Dünya,Teknoloji, Biyografi
25 Ocak 2019 17:21
Maddenin yapı taşı olan atom, proton ve nötronlardan oluşan bir çekirdekten meydana gelir. Eğer bir maddenin atom çekirdeğindeki nötronların sayısı proton sayısından fazlaysaçekirdekte kararsızlık oluşur. Fazla nötronlar parçalanarak ortaya alfa, beta, gama adı verilen ışınlar saçarlar. Bu ışınlara radyasyon denir. Etrafımızdaki birçok madde doğal olarak radyasyon içerir. Toprakta olan doğal radyasyon nedeniyle gıdalarda da radyasyon bulunmaktadır. Gıdalar içinde ayçiçeği, havuç, patates, kuru yemiş ve maden sularındadiğer gıdalara göre daha yüksek radyasyon bulunur. Ayrıca işlenmiş maddeler de radyasyon oluştururlar. Örneğin granit, kum taşı, kireç taşı gibi bazı kayalar radyasyon içerirler. Bunları kullanarak yapılan binalar da doğal olarak radyasyon kaynağı durumundadır.
Uluslararası Atom Enerjisi’ne göre bir insan yılda ortalama 2,8 milisivert (mSv) radyasyona maruz kalmaktadır. Bunun %85’i doğal kaynaklardan yani topraktan, güneşten ve uzaydangelen kozmik ışınlardan kaynaklıyken, yüzde 14’ü tıbbi ışınlamalar (MR vb.) ve yüzde 1’i de insan yapımı (nükleer silah denemeleri nedeniyle atmosfere salınmış radyoaktivite ve nükleer santral) unsurlardan kaynaklanıyor. Alfa, beta ve gama ışınları gözle görülmediği için farkında olmadan organlarımız, dokularımız, tüm vücudumuz radyasyonla etkileşime girer. Bu etkileşimi çoğu zaman fark edemeyiz, etkileri ortaya çıkmaya başladığı zaman anlarız.
Gama (Y) ve X ışınları elektromanyetik radyasyonlardır. Işık ve radyo dalgaları buna örnek olarak verilebilir. Gama (Y) Işınları, elektromanyetik dalgalardan meydana gelirler. Geneldenükleer reaksiyonlar sonucu oluşan kararsız atom çekirdeklerinden yayılan bir çeşit elektromanyetik ışınlardır. X Işınını tanımlamak gerekirse de; hızlandırılmış yüksek atom numaralı elektronlar, diğer atomların çekirdeklerine yaklaştıklarında yavaşlayarak x ışınları meydana getirirler.
Ultraviyole ışınları bunlara örnektir. Güneş tarafından yayılmaktadır. Beyaz elbise giyilerek engellenebilir. Bazen bu ışınlar mermer, kar veya kum gibi açık renkli zeminden yansıyarak gözümüzü etkilerler. Bunun sonucunda kar körlüğü ya da güneş körlüğü denen olay meydana gelir. UV ışınlar deriyi geçemedikleri için buraya zarar verirler. Deri kanserininsebebi bu ışınlardır. Bir diğeri de Elektromanyetik radyasyondur. Radyo dalgaları,mikrodalgalar, mobil ve cep telefonları, bilgisayarlar, büyük güç kaynakları gibi maddelerin yaydığı radyasyon ise elektromanyetik radyasyondur. Bunlara her gün maruz kalırız. Çoğu yeni teknoloji olduğu için insan ömrü üzerindeki etkileri hakkında detaylı bir araştırma sonucu bulunmamaktadır.
İlk etkilenen organlar gözlerdir. Yakından televizyon izleyen çocuklarda göz bozuklukları vekatarakt hastalıkları oluşmasının sebebi bu radyasyondur. Radyasyonun doğada kolay yok olmayan bir maddedir. Radyoaktif madde ile yüklenmiş toz bulutları atmosfere yerleşerek dünyanın başka bir yerinde radyoaktif yağışlar meydana getirebilirler. Örneğin Çernobil Faciası sadece Ukrayna’ da meydana gelmiştir fakat Karadeniz bölgesini ve tüm Avrupa’ yı etkilemiştir. Ayrıca yüklü bulutlar yıllarca radyoaktif yağmurlar ile içme sularına ve toprak üzerindeki bitkilere karışmış, bunları tüketen canlılara ulaşarak vücutlarını etkileniştir. En son Japonya Fukuşima Nükleer Santrali’nde meydana gelen kaza sonucu radyoaktif maddeler 2 sene sonra okyanusun öbür ucundaki Kanada kıyılarına kadar ulaşmıştır.
Dış ortamdaki elektromanyetik radyasyon insan vücuduyla doğrudan temasa geçebilir.Radyonüklitlerin yaydığı radyasyondan dış ışınlanma yoluyla veya bu radyonüklitlerin solunum, sindirim veya dolaşım sistemi yoluyla vücut içine alınmasından iç ışınlanma yoluyla radyasyona maruz kalabilmektedir. Röntgen cihazları kendileri radyoaktif madde aktaran cihazlar olmayıp ancak gerekli elektrik enerjisi sağlandığında X-ışını üreten cihazlarolduğundan bu şekilde alınan radyasyon anlık olup insan vücudunda birikmez. Vücuttaki radyoaktif madde miktarı “Tüm Vücut Sayım Sistemi” kullanılarak veya idrar/dışkı analizi ile ölçülebilir.