Parkinson, Belirtileri ve Tedavisi - parkinsonhastaligi.org
Parkinson, özellikle 50 yaşın üzerindeki populasyonu tutan kronik, ilerleyici, kısıtlayıcı ve nörodejeneratif bir hastalıktır. Kadınlara kıyasla erkeklerde daha sık görülmektedir. Etiyolojisi kesin olarak bilinmemekle birlikte genetik yatkın olan kişilerde ise çevresel faktörlerin etkisiyle ortaya çıktığı düşünülen teorilerin arasındadır. Diğer düşünülen teoriler; mitokondriyal işlev bozukluğu, lizozomal disfonksiyon (fonksiyon bozukluğu) ve hücre içinde yıpranmış olan proteinlerin yıkım sürecinde yaşanan aksamalardır. Risk faktörleri; ileri yaş (özellikle 50 yaş üstü), birinci dereceden akrabada Parkinson Hastalığının varlığı, anlamlı kafa travması öyküsü, kırsal alanda yaşam, emosyonel stres (duygudurumda stres) risk faktörü olarak kabul edilmiştir.
Substantia nigrada bulunan pars compactada dopaminerjik nöronal yıkımın ardından nigrositrial dopaminerjik nöronal yolda azalma olur. Dopaminerjik nöronal yolda azalma olmadı üzerine dopamin düzeyi azalır ve kolinerjik nöronlar aşırı çalışır. Substantia nigrada bulunan pars compactada dopaminerjik hücrelerinin kaybı ile hücrelerde ubiquitin ve alfa sinüklein proteinlerini içeren küresel inklüzyon cisimcikleri ortaya çıkar. Aynı zamanda bu inklüzyon cisimciklerine Lewy cisimcikleri de denir. Kinik belirtileri genellikle dejenerasyondan oluşumundan sonra çıkar. Patolojik bulgular sırasıyla; olfaktör bulbus ve beyin sapından başlayıp substantia nigradaki pars compaktaya ve sonra kortikal yapılara yayılarak ilerler.
Parkinson Klinik Bulgular
Erken dönemde halsizlik, yorgunluk, güçsüzlük olur hastalarda.
İstirahat tremoru; ekstremiteler elde para sayar tarzda iken ayaklarda pedala basar tarzda kaba şekildedir. İstirahat tremoru baş ve boyunda da olabilir. Frekansı 4-8 Hz' dir.
Rijidite; agonist ve antagonist kasların eş zamanlı kasılmasıyla ortaya çıkan, ekstremitenin pasifi hareket sırasında bu harekete devamlı bir direnme şeklinde kendini gösteren kas tonusundaki artıştır. Rijiditeli hastada kurşun boru ve dişli çark bulgularını alınır. Hareketin hızını sınırlamasına rağmen disabiliteyi bradikinezi kadar etkilemez.
Bradikinezi; tekrarlayan aktivite ile hareket, hız ve amplitüdünün giderek azaldığı istemli harekete başlamada gelişen yavaşlıktır. Hareketin reaksiyon zamanı uzar ve eş zamanlı olarak iki hareketin yapılması ise güçleşir. Fasiyal (yüz) ve vokal (ses teli) bradikinezinin klinik olarak görünümü; hipomimi-maske yüz, hipomani, dizartri ve sialore şeklindedir.
Konuşma bozukluğu; seste volüm değişiklikleri olur. Titrek, boğuk ve tiz bir şekilde gelebilir. Hastada; konuşurken hiçbir volüm değişikliğinin olmadığı monoton bir konuşma olabilir.
Postural instabilitede ayakta ya da otururken normalde otomatik olarak devreye giren ve ekstremitenin aldığı vücut pozisyonunun devamını sağlayan postural reflekslerin bozulması ya da kaybıdır vardır. Hastanın düşmeye eğilimi vardır. Bunlardan öne, arkaya ya da yana düşme eğilimi olabilir. Bu sebeple Parkinson hastaları genelde düşmeler sebebiyle hafiften şiddetliye kadar çeşitli derecelerde sık sık yararlanırlar.
Yürüme zorluğu; kol salımında azalma olur. Hasta sürükleyici tarzda, kısa ve güvensiz adımlar atar.
Non motor bulgular da vardır. Bunlardan ilki olan ağrı, motor disfonksiyonla orantılı derecededir. Duyusal yakınmalarda parestezi, uyuşma, yanma ve sızlama görülür. Bu duyusal yakınmalar motor disfonksiyondan bağımsızdır. Otonomik disfonksiyonda ise konstipasyon, idrar ile ilgili yakınmalar, libido kaybı, ortostatik hipotansiyon ve impotans yaşanır.
Bilişsel işlevlerde değişimler olur. Mood ve kişilik değişiklikleri, demans, anksiyete, depresyon, bradifreni, ajitasyon ve halüsinasyon gibi psikolojik bulgular olur.
Diğer bulgular; monoton ve hipofonik konuşma, yutma güçlüğü, sialore, kilo kaybı, uyku bozuklukları, canlı rüyalar, solunum problemleri ve ödemdir.
Parkinson Hastalığına özgü bir laboratuvar bulgusu olmamasının nedeni olayın nörodejeneratif bir süreç olmasıdır. Yani sadece sinirlerin etkilendiği ve değişime uğradığı bir süreçtir. Görüntüleme yöntemlerinden BT ve MR ise genelde sekonder nedenleri dışlamak için yapılır. Laboratuvar bulguları ve görüntüleme yöntemleri yetersiz olduğu için tanı, klinik bulgular ile konur.
Parkinson Hastalığında Kullanılan Tanı Kriterleri
Bradikinezi ve üçünden en az biri olmak üzere; kas rijiditesi, 4-6 Hz frekansında istirahat tremoru ve postural instabilite ile tanı konur. Destekleyici kriterlerde ise aşağıdakilerden en az üçü olmak üzere; tek taraflı başlangıç, belirtilerin başladığı tarafta daha belirgin olmak üzere asimetrinin korunması, istirahat tremorunun varlığı, progresif seyir, l-dopa adı verilen dopamin miktarını artırmak için kullanılan ilaca iyi yanıt ve 10 yıl veya daha uzun süreli klinik seyir ile de tanı konur.
Ayrıca tanıda dışlayıcı kriterler gözden geçirilerek, bulguları benzer olan parkinsonizmler dışlanarak yapılır. Bu dışlayıcı kriterler; semptomların başlangıcında nöroleptik kullanım öyküsü, belirtiler başladıktan 3 yıl sonra da tek taraflı devam etmesi, erken ağır otonom tutulum, erken ağır demans, kesin ensefalit öyküsü, tekrarlayan kafa travması öyküsü ve supranüklear bakış felci.
Parkinson Hastalığında Tedavi Şekli;
Tedavide amaç; beynin azalan dopaminerjik işlevlerini arttırmak ve striatum bölgesinde artmış olan kolinerjik aktiviteyi azaltmaktır. Bu sebeple dopamine benzer ilaçlar kullanılır ve dopaminerjik etki oluşturulmaya çalışılır. Bunun için kullanılan ilaçlar; L-Dopa, Dopamin Agonistleri, Antikolinerjikler, Amantadin, Selegiline, Rasagiline ve Comt İnhibitörleridir. Dopamin Agonistlerinden; ropinirol, kabergolin, bromokriptin ilaç seçenekleri arasındadır. Farmakolojik tedavinin tek başına yetemediği ve semptomların durduralamadığı durumlarda ise cerrahi tedavi denenebilir. Cerrahide; beynin talamus, gl. pallidus internus ve STN bölgelerine yüksek frekanslı ses dalgaları ya da yine frekansı yüksek olan elektirik uyarılarıyla bu bölgelerdeki anormal derecede aktif olan hücrelerin aktivitesi azaltılır.
Son Güncelleme : 30.11.2018 07:48:32
1 Yorum Yapılmış "Parkinson"
Parkinson hastalıgına yakalananlar için neler önerebilirsiniz? Beslenme, spor ya da sosyal aktivitelerde bir kısıtlamaya ihtiyaç var mıdır?
Sezgen . 27.08.2018
Parkinson Hastalığının Son Evresi, parkinson hastalığında beynin hareket kontrolünün temel bozukluğudur. Parkinson hastalığının nedeni tam olarak açık...
Parkinson hastalığında beslenme, Parkinson hastalığı beyinde hareketlerden görevli olan hücrelerin bir kısmının hasar görmesi yahut eksilmesi sonucu i...