Göktürk Kitabeleri hakkında bilgi | Genel Kültür Sitesi
Anasayfa » Genel Kültür » Orhun kitabeleri nerededir, özellikleri nelerdir?
Orhun kitabeleri Türklerden kalmış olan en önemli anıtlardan bir tanesidir. Özellikle anıttan ziyade üzerindeki yazılar sebebiyle çok önem arz eden kitabelerdir. Bu yazımızda bu kitabelerin nerede olduğu, özelliklerinin neler olduğu ve kim tarafından yapıldığı, içerisinde geçen yazıların hangi konuları barındırdığına ilişkin bilgiler maddeler halinde verilecektir.
Orhun Kitabeleri (Orhun Anıtları) Nerededir?
Orhun kitabeleri günümüz itibarıyla Moğolistan sınırları içinde bulunmaktadır. Moğolistan ülkesinin kuzey kısmında, Baykal gölünün ise güney kısmında bulunan Orhun ırmağı vadisindeki Koçho Tsaydan gölü yakınında yer almaktadır. Fakat bu yazıtlardan Bilgi Tonyukuk adına dikilmiş olan yazıtlar bu anıtların 360 kilometre uzağında yer almaktadır.
Orhun kitabelerini kim ne zaman, kim için yaptırmıştır?
Orhun kitabeleri Göktürk İmparatorluğu hükümdarı Bilge Kağan döneminden kalmıştır.
Bu kitabeler İki taştan oluşan Tonyukuk anıtı 716 yılında, Köl Tigin anıtı 732 yılında Bilgi Kağan anıtı ise 735 yılında dikilmiştir.
Orhun Anıtları kaç dikili taştan oluşmaktadır?
Orhun anıtlarının olduğu bölgede sadece dikili taşlar olmayıp bunun yanında birçok tarihi nitelik taşıyan eser bulunmaktadır. Özellikle heykeller ve balballar önemli eserler olmak üzere bunun yanında şehir harabeleri, su yolları ve sunak taşları da bulunmaktadır.
Anıt olarak anılan toplam 6 taş bulunmaktadır.
Orhun anıtlarının özellikleri nelerdir?
Orhun Yazıtları, Göktürk İmparatorluğu’nun ünlü hükümdarı Bilge Kağan devrinden kalma altı adet yazılı dikili taşlardır.
Bilgi Tonyukuk anıtı diğerlerinden ayrı bir yerde bulunur ve uzaklığı yaklaşık 360 kilometredir.
Bu anıtlar özellikle o dönemle ilgili Türk tarihi, sanatı, edebiyatı, yaşantısı ve dili hakkında önemli bilgiler elde edilmesine yardımcı olmuştur.
Türk ve Türkçe adı, ilk kez bu kitabelerde geçmektedir.
Orhun abidelerinin keşfi 1889 yılına dayanmakla birlikte bu kitabelerdeki yazıların okunması ancak 4 yıl sonra Denimarkalı Bilgin Thomsen tarafından gerçekleştirilmiştir. Thomsen 38 harfli bir alfabeyi çözmüş ve bu kitabelerde ne yazdığını okumayı başarmıştır.
Alfabede 4 sesli ve 4 sessiz harf yer almaktadır.
Yazıda harfler birbirine birleştirilmez, kelimeler arasında da iki nokta üst üste bulunmaktadır.
Kitabelerdeki yazılar sağdan sola ve yukarıdan aşağıya yazılmıştır. Bu yazılar yukarıdan aşağıya doğru yazılmasına rağmen istiflenmesi sağdan sola doğrudur.
Orhun Anıtları (Göktürk Kitabeleri) konusu nedir?
Orhun anıtlarındaki yazılarda bir çok konuya değinilmiştir.
Özellikle Türklerdeki Devlet Anlayışı, Vatan Millet Sevgisi, bağımsızlığın önemi ile birlikte, Töreler, Din ve Toplumsal yaşam yer almıştır.
Devletin halka halkında devlete karşı sorumluluklarına yer verilmiştir.
Bunlar yanında Öğüt verici özelliği ile birlikte geçmişteki olaylara değinilmiştir.
Özellikle Çinlilerin Türkleri yıkmak için uyguladıkları politikalar yer alır.
Göktürk devleti ile ilgili olarak ise özellikle esaret yılları ve bir devlet kurmanın ne kadar zor olduğu konuları işlenmiştir.
Göktürklerin esaret yılları ve devlet kurmanın zorulukları
Türk beylikleri ve kavimleri hakkında da bir kısım yazılar bulunmaktadır.