Parkinson, yavaş ilerleyen, beyin hücrelerinde kayıp ile seyreden bir beyin hastalığıdır. Liv Hospital Beyin ve Sinir Cerrahisi Kliniği’nde ilaç tedavisinden fayda göremeyen ileri evredeki parkinson hastaları beynine yerleştirilen pille rahat bir yaşam sürebiliyor.
Genç yaşlarda da görülebilir
Parkinson derin beyin bölgelerinde dopamin salgılayan sinir hüclerinin kaybı ile seyreden kronik ve ilerleyici bir hastalıktır. Yavaş ve sinsi gelişen hastalık, kişiden kişiye farklı ilerleme hızları gösterir. Başlangıçta vücudun yarısında belirti verirken daha sonra tüm vücuda yayılır. Belirtilerin şiddeti de ilerleme hızı gibi farklılık gösterir. Hastalığın ilerlemesi ile hastalar günlük aktivitelerini kendi başlarına yapamaz hale gelir. Parkinson, daha çok ileri yaşlarda ortaya çıkar ancak daha genç hastalarda da görülebilir.
Derin beyin yapılarına ulaşılıyor
Tedavinin amacı merkezi sinir sistemindeki dopamin düzeyini artırmaktır. Tedavide öncelikle uygun ilaçlar denenmesi gerekir. Çoklu ilaç kullanımına rağmen tedaviye yanıt alınamıyorsa, cerrahi olarak derin beyin stimülatörü (beyin pili) implantasyonunun düşünülmesi gerekir. Bu durumdaki hastalar, hastalığın orta dönem olarak adlandırılan 5-10 yıl arasındaki dönemindedir. Bu cihaz, hastalığın bulgularına neden olan dopamin azlığı sonucu anormal elektriksel uyarıların çıkış bölgelerine özel hedefleme yöntemleri kullanılarak yerleştirilen elektrotlar ve bu elektrotlara bağlı ayarlanabilir bir güç kaynağından oluşur. Ameliyatta derin beyin yapılarına ulaşmak üzere hastanın kafasına stereotaksi çerçevesi denilen özel bir metal çerçeve lokal anestezi ile takılır. Bu şekilde küresel bir hacim olan kafatası üç eksenli kübik bir hacim içerisine alınır.
Hasta uyanık tutuluyor
Liv Hospital Beyin ve Sinir Cerrahisi Kliniği’nde stereotaksi denen bu yöntemle kafatasına açılan küçük bir delik kullanılarak ameliyatlar başarıyla yapılır. Bu sayede 3-4 mm kadar küçük boyutta olan ve beynin açık cerrahi yollarla hastaya zarar vermeden erişilmesi mümkün olmayan riskli alanlarına çok yüksek doğruluk oranı ve düşük riskle ulaşılır. Bu amaçla özel hedefleme sistemleri kullanılır. Son derece kapsamlı olan bu sistemler bilgisayar destekli uygulamalar yardımı ile hedef koordinatlara ulaşılabilir. Geçici uyarılara cevabının gözlenebilmesi için hastanın ameliyat boyunca uyanık olması tercih edilir. Bunun nedeni beyinde müdahale edilen hedef dokunun birkaç milimetre çapında olmasıdır. Hata payını azaltmak için ameliyat, mikro elektrod kayıt, mikro/makro stimülasyon yöntemleri kullanılarak, hastayı uyanık tutarak yapılır. Hastanın bu yöntemlere yanıtına (titremesinin geçmesi, kas sertliğinin azalması doğrudan gözlenerek) göre nihai elektrod poziyonu için en uygun yeri belirlemek mümkün olur.
Parkinsona bağlı titremeye pilli tedavi
Ameliyat biter bitmez, hatta ameliyat sırasında hasta iyileştiğini hisseder, ancak pil ayarlarının detaylı şekilde yapılması ilk 1-2 ay kadar sürebilir. Sonuçta hastanın yaşam kalitesi artarken kullandığı ilaç miktarını da azaltmak mümkün olur. Hastalar ameliyat sonrası çok kısa süre içinde normal yaşantılarına dönebilir. Egzersize dayalı yüzme, koşu veya bisiklete binme gibi birçok sporu da yapabilir. Hastaların MR tetkiki yaptırması pilin zarar görebilme ihtimali nedeniyle önerilmez. Parkinson ilerleyici bir hastalık olduğu için pil ayarlarının da belli aralıklarla güncellenmesi ve ilaç dozlarının da ayarlanması gerekir. Bunun için hastaların yaklaşık 3 aylık aralıklarla kontrole gelmesi gerekir.