Konu gıda olduğunda genellikle olumsuz şeyleri konuşuyoruz. Ne yememeliyiz? Ne yersek sonradan pişman olmalıyız? En kötü, en tehlikeli, en sağlıksız gıda ne? Aslında gıdalardan korkmamıza gerek yok. Bu olumsuz yaklaşımın olumsuz, tahmin edilemeyecek etkileri olabiliyor.
New York Times’dan Aaoron Carroll’un yazısına göre, gıdalardan sürekli endişe etmenin hiç beklenmedik etkileri olabiliyor. Gıdalar hakkında sürekli şikayet ederek, keyifli anları korku ve endişeye dönüştürüyoruz. Üstelik belirli gıdalardan kaçındığımızda genellikle diğerlerini daha çok tüketerek açığımızı kapatıyoruz.
Tüm bunlar bilim kisvesi altında yaşanıyor. Ancak gıdalardan korkmamıza neden olan araştırmalara yakından baktığımızda, en çok korkulan gıdaların aslında bizim için iyi olduğunu görebiliriz. Aşırıya kaçıldığında beslenme tercihleriniz gerçekten de zararlı olabilir. Ancak bu mantığın 2 tarafı olduğunu unutmamak gerekiyor.
Örnek olarak tuza bakalım. Tansiyonu yüksek bireylerin fazla tuz tüketmesi, kalp krizi ve benzeri kalp damar rahatsızlıklarına yol açabiliyor. Öte yandan çok az tuz yemenin de zararları bulunuyor. Bu durum, özellikle yüksek tansiyon yaşamayan bireyler için geçerli. Uzmanlar ise her şeye rağmen daha az tuz tüketimi yönünde tavsiyelerde bulunmaya devam ediyor.
Belirli gıdalardan uzak durmayı tavsiye eden doktorlar, risklerin büyüklüğünü açıklamada yetersiz kalıyor. Bazı çalışmalarda, çok miktarda tüketilen işlenmiş kırmızı etin kanser riskini arttırdığı öne sürülüyor. Buna karşın gerçekte risk oldukça az.
Bununla beraber, belirli gıdalardan tamamen kaçınmamızı öne süren argümanlara her gün daha fazla maruz kalıyoruz. Bir panik dalgası geldiğinde, korkularımız için bir başka odak noktası buluyoruz. Önce yağları kötüledik. Sonra kolesterolü. Daha sonra da eti.
Son dönemin düşmanı gluten!
Son dönemde bazı insanlar gluteni düşman olarak seçti. Üstelik buğday dünya genelinde tüketilen kalorilerin %20’sini sağlıyorken. Bu oran, herhangi bir gıdadan çok daha fazla. ABD’de buğdaya alerjisi olan bireylerin oranı %1’den daha düşük. Benzer şekilde çölyak hastalarının da oranı %1’in altında. Gluten hassasiyeti ise henüz tam olarak sınırları çizilmiş bir rahatsızlık değil. Kendine bu teşhisi koyanların çoğu bu kriterleri karşılamıyor.
Tüm bunlara rağmen, 2015 yılında yapılan bir ankete göre her 5 Amerikalıdan 1’i, düzenli olarak glütensiz gıdaları tercih ediyor. Dünya genelinde ‘glutensiz’ etiketine sahip ürün satışı, 2010 yılında 11,5 milyar dolarken bu rakam 2015’te 23 milyar dolara ulaştı. Bu sayılara bakıldığında birçok insanın sağlık açısından bir sakın olmamasına karın glutenden uzak durmaya çalıştığını görüyoruz. Öte yandan glutensiz beslenme şekli B vitamini, folat ve demir gibi besin maddelerinin yetersiz alınmasına yol açabiliyor.
MSG ve GDO’lar
Gluten hakkında kopan bu yaygara, akıllara 50 yıl önce gündeme gelen ve halen tam anlamıyla yok olmayan MSG paniğini getiriyor. MSG olarak kısaltılan monosodyum glutamat, hücrelerin enerji üretme mekanizmasının önemli bir parçası olan amino asit ve bir sodyum atomundan başka bir şey değil.
Gıdalardan korkmamıza neden olan bir diğer başlık da GDO’lar. Teoride, gezegenin artan nüfusunu beslemek için en iyi şanslarımızdan biri olan GDO’lar hakkında, 2015 yılında yapılan bir ankete göre Amerikanların %60’ı ‘güvenli değil’ diyor. Aynı anket Amerikan Bilişmsel Gelişim Birliği’ndeki bilim insanları arasında yapıldığın, yalnızca %11 ‘güvenli değil’ diyor.
En azından bu ankete göre, Amerikanlar bilim insanlarının ne düşündüğünü pek önemsemiyor. Toplum bilimsel kanıtları doğru bir şekilde ele almakta güçlük çekiyor.
Gereksiz gıda korkuları bilimle çelişiyor
Peki insanlar hiçbir gerekçe olmaksızın belirli gıdalardan kaçınması bir sorun mu?
Evet, çünkü böyle bir yaklaşım gıdaları korkutucu hale getiriyor. Gıdalardan hiçbir somut gerekçe olmadan korkmak, bilimle de çelişiyor. Bu, günümüzde birçok yerde karşılaştığımız tehlikeli anti-entellektüelizm trendi çerçevesinde değerlendirilebilir.
Gıdalar korku değil keyif kaynağı olmalı. Birçok insan için korku içinde olmadan daha sağlıklı beslenmek mümkün. Beslenmenizden bir şeyi çıkaracaksanız bu korku olsun!
Etiketler: gdogenetiği değiştirilmiş organizmalargıdalardan korkmakmonosodyum glutamatMSG
İlahiyatta GDO açılımı
Genetiği değiştirilmiş organizma (GDO) ve genetiği değiştirilmiş gıda nedir?