ModüL: 1- Çalişma güvenliĞİ - səhifə 12
Öte yandan, ülkemizde küçük ve orta boyutlu işletmelerin, iş güvenliği, işçi eğitimi ve denetimi konularına yeterli önemi vermemesi, bu işlere yönelik finansman kaynaklarının sınırlı olması, iş kazalarını arttırıcı bir etki yapmaktadır.
Beslenme: İnsanın büyüme ve gelişmesi, sağlıklı ve üretken olarak uzun süre yaşaması için gerekli olan enerjiyi, proteini, vitaminleri ve madenlerin her birini ihtiyaç duyulan (yeterli) miktarlarda almasıdır.
Enerji, protein, vitamin ve madenlerin kaynağı besinlerdir.
Bazı besinlerin enerji değeri, bazılarının protein değeri yüksektir.
Bazı vitaminler bazı besinlerde çok iken, diğerlerinde çok az veya hiç yoktur.
Bu sebeple, besinlerin besleyici değerleri yönünden belirli gruplardan yeterli miktarlarda tüketilmesi, yeterli ve dengeli beslenmenin temel ilkesi olarak kabul edilir.
Gürültü: İstenmeyen ve dinleyene bir anlam ifade etmeyen seslere “gürültü” denir.
Ses şiddetinin ölçüm birimi, desibel’dir ve dB simgesi ile gösterilir.
Titreşim: İşyerlerinde; makine, tezgah, araç ve gereçler ile tezgah üzerinde veya kurulmuş sistemlerden kaynaklanan istenmeyen seslere “titreşim” denir.
Gürültünün insan sağlığı için zararlı olduğu eşik değer 85 dB olarak kabul edilmiştir.
85 db’den daha gürültülü yerlerde çalışırken gerekli güvenlik tedbirleri alınmalıdır.
İşitme Sistemine Etkisi
Gürültü, işitme sistemine geçici ve kalıcı olarak iki şekilde etki yapmaktadır.
Geçici etkisi; geçici işitme kaybı, duyma eşiği (noktası) kayması veya duyma yorulması olarak bilinen işitme duyarlılığındaki geçici kayıptır.
Gürültü ile etkileşim çok fazla olursa, işitme sistemi eski özelliğine kavuşamaz ve bu durumda kalıcı işitme kaybı ortaya çıkabilir.
Gürültü, günümüzün en önemli stres kaynaklarından biridir.
Ani gürültüler, kişilerin kalp atışlarında (nabız), solunum hızında, kan basıncında, metabolizmasında, görme keskinliğinde geçici değişmelere sebep olmaktadır.
Eğer gürültü sürekli ise, yüksek kan basıncının kalıcı olduğu tespit edilmiştir.
Ayrıca uykusuzluk, gürültüden kaynaklanan en önemli sağlık problemidir.
Gürültülü ortamlarda çalışan kişiler, rahatsız, tedirgin ve sinirli olmakta, gürültü kalktıktan sonra da bu durum devam edebilmektedir.
Sinirli insanlarda mide ve barsak rahatsızlığı ihtimali diğer insanlara göre daha fazladır.
Bilinen gürültü sınır değerlerinin aşıldığı yerlerde yorgunluk ve zihinsel faaliyetlerde yavaşlama gözlenmektedir.
Ani gürültüler ise, insanlarda geçici korkulara sebep olabilmektedir.
İş veriminin düşmesi, konsantrasyon bozukluğu, hareketlerin engellenmesi gibi etkiler şeklindedir.
Yapılan araştırmalar sonucunda; hangi sektörde olursa olsun çok gürültülü ortamların, iş verimliliğini ve üretimi düşürdüğü, iş kazası riskini de artırdığı görülmüştür.
Her şeyden önce eğitimle önlenmelidir.
Teknik ve yasal tedbirler alınmalıdır.
Gürültü kirliliğine neden olan yapıların ve eğlence mekanlarının ses yalıtımlarını arttırıcı önlemler alınmalıdır.
Taşıtlardan çıkan gürültünün önlenmesi için gerekli çalışmalar yapılmalıdır.
İşyerlerinde, meslek hastalıklarına sebep olan faktörler tümüyle ortadan kaldırılamayabilir.
Ancak, bazı çalışmalar yapılarak insan sağlığı üzerindeki zararlı etkileri en aza indirilebilir.
Tıbbi korunma önlemleri birkaç safhadan meydana gelir:
İlk işe giriş tıbbi kontrolleri,
Periyodik tıbbi kontroller,
Kullanılan zararlı maddenin değiştirilmesi,
İşyeri ortamında zaman zaman analizler yapmak,
Kapalı çalışma yöntemi,
İşyerindeki çalışma çevresine ait koruyucu önlemlerin yetersiz kaldığı durumlarda meslek hastalıklarının önlenmesi için kişisel korunma önlemlerine başvurulur.
İş kazalarından korunmada da önemli bir yer tutan kişisel korunma araçlarını iki ana başlık altında toplayabiliriz:
Solunum sisteminin korunması (Solunum cihazları veya maskeler).
Vücudun korunması (Ellerin, gözlerin, başın, ayakların, kulakların korunması).
İs kazaları ve meslek hastalıklarının maliyeti ve toplum üzerindeki etkileri tam olarak bilenemez.
Yalnızca işçinin ailesi üzerinde değil, toplumun bir çok kesimi üzerinde de olumsuz etki yapacaktır.
Kısacası sosyal maliyetinin bugün için tam olarak hesaplanması mümkün değildir.
Bu bakımdan, işçi sağlığı ve iş güvenliği konusunda zaman geçirmeden ciddi çalışmalar yapılmalıdır.
Çalışanlar, yaptıkları iş ve tehlikeleri konusunda eğitilmeli, işe yeni alınan işçi bir süre usta nezaretinde çalıştırılarak işe alıştırılmalıdır.
İşçiye, çalıştığı makine ve kullandığı malzemelerin özellikleri, ortaya çıkabilecek tehlikeler öğretilmeli ve bu tehlikelerden korunma yöntemleri anlatılmalıdır.
Unutulmamalıdır ki, iş kazalarının en önemli sebeplerinden biri bilgi eksikliğidir.
(Gitmek istediğiniz başlığın üzerine tıklayın)
506 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu (1992).
4857 Sayılı İş Kanunu (2003).
4841 Sayılı Çalışma Bakanlığının Kuruluş ve görevleri hakkında kanun (1946).
1593 Sayılı Umumî Hıfzısıhha Kanunu (1972).
1580 Sayılı Belediyeler Kanunu (1930).
3308 Sayılı Çıraklık ve Mesleki Eğitim Kanunu (1986).
İlgili tüzüklerin bazıları şunlardır:
Ağır ve tehlikeli işler tüzüğü,
Fazla çalışma tüzüğü,
İş süreleri tüzüğü,
İşçi sağlığı ve iş güvenliği tüzüğü,
Bedensel engellilerin istihdamı hakkında tüzük,
Gebe veya emzikli kadınların çalıştırılma şartlarına dair tüzük.
İlgili yönetmeliklerin bazıları şunlardır:
Yıllık ücretli izin yönetmeliği,
Engelli indiriminden yararlanacak hizmet erbabının sakatlık derecelerinin tespit şekli ile uygulanması hakkında yönetmelik,
İşyerlerinde özürlü ve eski hükümlü çalıştırılmasına ilişkin tebliğ,
Özürlü ve eski hükümlülerin istihdamı ile ilgili tebliğ.
Kanunlar, işçi sağlığı ve iş güvenliği ile ilgili çalışmaları, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bağlı aşağıdaki kurumlara vermiştir:
Çalışma Genel Müdürlüğü,
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK).
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı verilerine göre, 2009 yılında ülkemizde; 3.562 kadın, 60.754 erkek olmak üzere toplam 64.316 çalışan iş kazasına uğramış ve bunlardan 1.171 tanesi ölümle sonuçlanmıştır.
İşyerlerine ait iş sağlığı ve güvenliği bakımından gerekli şartları ve standartları mevzuat şeklinde belirlemek.
Sorunların bilimsel yoldan çözümlenmesine zemin hazırlamak.
İş güvenliği ile ilgili kanun ve yönetmeliklerin uygulanıp uygulanmadığını denetlemek.
İşyerlerini belirli zamanlarda denetleyerek, güvensiz davranış ve şartları ortadan kaldırmak.
İşyerini, iş güvenliği ile ilgili kanun, yönetmelik ve tüzüklere uygun hale getirmek.
Çalışanların iş güvenliği ile ilgili kurallara uyup uymadıklarını takip etmek.
İş ve işyeri güvenliği konusunda gerekli eğitimi sağlamak.
Çalışanları kazaların önlenmesi açısından motive etmek.
Ülkemizde, iş kazalarının yaklaşık % 20’si işveren ve yönetim hatasından meydana gelmektedir.
İş güvenliği ile ilgili kuralları ve uyarıları dikkate alarak çalışmak.
Bilgisi ve çalışma alanı dışında olan işlere müdahale etmemek.
İş disiplini ve ciddiyeti konusunda gerekli hassasiyeti göstermek.
Ülkemizde, iş kazalarının yaklaşık olarak % 80’i çalışanların hatasından ve iş güvenliği kurallarına uyulmamasından meydana gelmektedir.
Çalışanları eğitecek konferanslar, seminerler ve film gösterileri yapmalı, eğitici kitap, broşür ve afişler hazırlamalı.
İşletmelerde, işçi sağlığı ve iş güvenliği kurullarının kurulup işletilmesini sağlamalı.
İş güvenliği ile ilgili kanun, tüzük ve yönetmeliklerin ve diğer talimatların getirdiği sorumlulukları bilmeli ve yerine getirmelidir.
İşletmelerin, işyeri güvenlik kurullarının aldığı kararlara uyup uymadıklarını denetlemelidir.
TC Emekli Sandığı eski sigortalıları; iş kazası geçirmeleri halinde; bunları çalıştıran işveren tarafından kazanın olduğu yerdeki yetkili kolluk kuvvetlerine veya kendi mevzuatına göre yetkili mercilere derhal ve Sosyal Güvenlik Kurumu'na da en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde,
SSK eski sigortalıları iş kazası geçirmeleri halinde; işverenleri tarafından kazanın olduğu yerdeki yetkili kolluk kuvvetlerine derhal, Sosyal Güvenlik Kurumu'na da üç iş günü içinde,
Bağ-Kur eski sigortalıları; Sosyal Güvenlik Kurumu'na kendisi, yakınları veya hak sahipleri tarafından bir ayı geçmemek şartıyla rahatsızlığının bildirimine engel olmadığı günden sonraki üç iş günü içinde bildirilmelidir. (Bildirim yapmaya engel durumlarını hekim raporu ile belgelemeleri şarttır).
Bütün iş kazalarında mutlaka kaza raporu düzenlenmelidir.