Mükelleflerin Vergiye Bakışındaki Yeti Uyumu: Ampirik Bir Değerlendirme | DOĞAN | ICPESS (International Congress on Politic, Economic and Social Studies)
Home > No 5 (2018) >	DOĞAN
Mükelleflerin Vergiye Bakışındaki Yeti Uyumu: Ampirik Bir Değerlendirme
ESRA DOĞAN, AHMET TEKİN, FERDİ ÇELİKAY
Toplum içinde biraradalık halinde bulunan bireylerin toplumsal nitelikli hususlara yaklaşımı ve tepkileri, bireysel nitelikli hususlardan farklı dinamiklere sahiptir. Bu dinamikler, biraradalık halinin getirdiği kollektif bir bağlama sahip olup, eylem öncesi oluşan süreç de söz konusu bağlam dahilinde gerçekleşmektedir. Maliye literatürü kapsamında bu durum en genel haliyle mali olayların siyasal boyutuna karşılık gelmektedir. Bununla birlikte maliye literatürü vergilendirme temelinde sınırlandırılarak ele alındığında da söz konusu biraradalık halinin gerek vergilendirme yetkisine haiz olan gerekse vergi ödemekle yükümlü olan taraf açısından eyleme öncesi süreçleri şekillendirdiği söylenebilir.
Eyleme öncesi süreçler düşünme ve karar verme şeklinde gerçekleşirken, Hanna Arendt tarafından bu süreçlerin de birbirinden bağımsızlığı vurgusu yapılmıştır. Buna göre düşünme ve karar verme iki ayrı yetiye sahip süreçler olarak ele alınmış ve nihayetinde düşünme yetisinin sonuçları ile yargı yetisi arasında uyumsuzlukların olabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Buradan hareketle vergi ödeme eylemi ele alındığında düşünme ve yargı yetisinin uyumu ya da uyumsuzluğuna bağlı olarak vergi ödeme eyleminin gerçekleşme şeklinin farklılık gösterdiği söylenebilir. Modern devlet olgusu bağlamında biraradalık halinin bir gerekliliği olarak ortaya çıkan vergilendirme süreçlerinin gerek olgusal gerekse teorik olarak, doğrudan doğruya mükelleflerin ödeme eylemleri ve bu eylem üzerinde etkili olan vergilendirmeye yaklaşımları temeline dayandığı görülmektedir.
Bu çalışmada Hanna Arendt tarafından vurgulanan düşünce ve yargı yetisi ayrılığının vergilendirmeye bakış üzerindeki etkisi ortaya konulmaya çalışılacaktır. Bu doğrultuda 2018 yılı itibariyle iki farklı ilde (Eskişehir ve Kütahya) ikamet eden toplam 698 gelir vergisi mükellefine 5’li Likert ölçeği kullanılarak oluşturulan bir anket uygulaması yapılmıştır. Elde edilen veriler dahilinde SPSS 16 programında gerçekleştirilen Tek Yönlü Bağımsız Örneklem T testi, Anova testi ve oluşturulan çapraz tablolar ile mükelleflerin vergiye ilişkin düşünme ve yargı yetileri arasında uyumsuzluk olduğu sonucuna ulaşılmıştır.