Dr Deniz Doğan: İliotibial Bant Sendromu
İliotibial bant sendromunda iliotibial bant, sıklıkla lateral femural kondil üzerinde, daha nadir olarak ise büyük tüberosita üzerinde sürtünerek yıpranır ve inflamasyon oluşur. Aşırı kullanıma bağlı bu hasar dizin tekrarlayan fleksiyon ve ekstansiyonu sonucu ortaya çıkar. En sık olarak koşucularda görülmekle beraber bisikletçilerde, tenis oyuncularında da görülebilir. İliotibial bandın (ITB) irritasyon ve inflamasyonu bu bandın yeterince esnek olmamasından da kaynaklanabilir. Bu durumda koşma esnasında ITB üzerindeki gerim artar. Kalça abduktörlerindeki zayıflık ITB üzerindeki kuvvetleri arttırarak risk faktörü oluşturur.
Diz ekleminin üst ön dış kısmında ağrısı olan 27 yaşında bir maraton koşucusunun koronal T2 ağırlıklı yağ baskılı diz MR görüntüsünde, iliotibial bant ile femoral kondil arasında ödem görülmektedir. Ödemin yeri şikayetlerle ve klinik olarak konulan iliotibial bant sendromu ile uyumludur.
İTB sendromuna yatkınlığa yol açan diğer faktörler tibianın aşırı internal rotasyonu, genu varum ve ayağın aşırı pronasyonudur.
lateral femoral kondile tutnma yerinde iliotibial bant
İTB spina ilika anterior superiordan başlayarak uyluk ve dizin lateralinden aşağı doğru uzanan kalın fibröz bir banttır. ITB’nin tutunduğu yerler lateral tibial kondil (Gerdy tüberkülü) ve femurun distal kısmıdır. Diz ekstansiyonda iken ITB, lateral femoral kondilin ön kısmındadır. Diz 30 dereceden fazla fleksiyona getirildiğinde ITB lateral femoral kondilin arkasında kalır.
ITBS sendromunda şikayet genellikle dizin yan tarafında ağrıdır ancak bazı durumlarda esas şikayet büyük trokanter üzerinde kalça ağrısı olabilir. Ağrı genelde koşma, pedal çevirme gibi fiziksel aktivitelerle kötüleşir. Bazı kişiler merdiven inip çıkarken dizin dış kısmında ağrıdan yakınabilir. Ayrıca yürürken ya da koşarken dizden tekrarlayan kütleme şeklinde ses duyulabilir.
Fizik muayenede diz ve kalça ağrısının olası diğer nedenlerini dışlamak için tüm alt ekstremiteler incelenmelidir. Çoğu durumda lateral femoral kondil ya da lateral tibial kondil üzerinde lokal hassasiyet vardır. Diz fleksiyon-ekstansiyon hareketini yaparken ITB lateral femoral kondil üzerinden geçer ve ağrı artabilir. Bazı hastalarda kalçada büyük trokanter bölgesinde hassasiyet olabilir. Kas gücü muayenesinde diz fleksör ya da ekstansörlerinde, kalça abduktörlerinde güç kaybı saptanabilir. ITB’deki kısalma Ober testi ile saptanabilir. Kalça fleksörlerindeki, hamstringlerdeki, ITB’deki esnekliği değerlendirmek için modifiye Thomas testi uygulanabilir.
Ayırıcı tanıda hamstring gerilmesi, medial ve lateral kollateral ligament hasarı, meniskal hasar, miyofasiyal ağrı, osteoartrit, patellofemoral sendrom, trokanterik bursit düşünülmelidir. Direkt grafi kemik patolojilerini dışlamak için istenir. Ciddi olgularda MRG’de lateral femoral kondil üzerindeki ITB’de kalınlaşma ve bu bölgede sıvı birikimi gözlenebilir.
ITB sendromu olan kişilerin tedavisinde germe egzersizleri, fiziksel ajanlar ve egzersiz modifikasyonu uygulanır. Bunlarla iyileşme sağlanamazsa lokal kortikosteroid enjeksiyonu yapılır. Hala düzelme olmazsa hasarlı ITB’nin alındığı tendon uzatma cerrahisi uygulanabilir.
Konservatif tedavide egzersiz miktarının azaltıldığı göreceli istirahat, egzersiz öncesi yüzeysel sıcak uygulama ve germe, aktivite sonrası soğuk uygulama önerilir. Sıcak uygulama germe öncesi ve esnasında 5-10 dk, soğuk uygulama 3-5 dakikalık buz ile ovmayı da içeren 10-15 dakikalık coldpack şeklinde önerilir.
ITB sendromu olan kişilerde sıklıkla ayağın aşırı pronasyonu görülür. Bunu önleyecek uygun ayakkabı kullanımı önerilir.
Fiziksel ajanlardan fonoforez ve iyontoforez, kriyoterapi uygulanabilir.
ITB’nin aktif olarak gerilmesi. Duvar yanında karşı bacak arkaya doğru uzatılmışken bir kolla destek alınıp duvara doğru eğilirken ipsilateral ITB gerilir.
Yan yatar pozisyonda ITB’yi germe
Yumuşak doku masajı ve mobilizasyonu teknikleri sert ITB’nin esnetilmesine yardım eder.
Şikayetler azaldıkça güçlendirme ve dayanıklılığa yönelik egzersizler eklenir.
Gönderen Deniz Doğan zaman: 09:03
Etiketler: ağrı, diz, iliotibial bant