Ana sayfa Yaşam Çocuklar Neden Yalan Söyler, Nasıl Önüne Geçilir?
Çocuklar Neden Yalan Söyler, Nasıl Önüne Geçilir?
Çocuğunuzun son zamanlarda, değmeyecek şeyler için bile çok fazla yalan söylediğini mi fark ettiniz? Her şey hayali hikayeleriyle başlayıp sonunda önü alınamaz bir alışkanlığa mı dönüştü? Çocuklarının bir yalancı olarak büyümesinden korkan aileler için tek bir yalanı fark etmek bile endişe verici olabilmektedir. Her şey için geç olmadan, yalan söylemesinin önüne geçmeniz mümkün. Çocukların yalan söyleme problemleri için çözüm yollarından bahsetmeden önce onların neden yalana başvurduklarını anlamak önemlidir.
Çocukların büyük çoğunluğu, çocukluğun bir döneminde yalan söylerler. Yanlış ve doğruyu birbirinden ayırt edemediklerinden bir şekilde yalan söylemenin gerçeği söylemekten daha etkili olduğuna inanırlar. Bir çocuk kişilik özelliklerini, etrafındaki çevreyi gözlemleyerek geliştirir. Çocuğunuzun yalan söylediğini fark ederseniz inkar etme yoluna gitmeyin. Çocuklar herhangi bir yaşta yalan söylemeye başlayabilirler.Ancak, dikkat edilmesi gereken hangi yaşta kasten yalan söylemeye başladığıdır. Çocuk psikologlarına göre bu yaş genellikle 4-6 yaş arasıdır.
Sorun şu ki gerçeği keşfetmediğiniz ya da onları suçüstü yakalamadığınız sürece çocuğunuzun yalan söyleyip söylemediğini anlayamazsınız. Bu yazıda çözüm aramaya başladığınıza göre artık keşfetmiş olmalısınız. Şimdi, çocukların neden yalan söylediklerini merak ediyor olmalısınız. Küçük bir çocuğu, önemsiz bir şey için yalan söylemeye iten şey nedir? Çocuklar gerçekten de, içinde oldukları yaş itibariyle çok kolay etkilenebilir yapıdadırlar. Bu durumu sadece yaratıcı olmaya çalıştıklarını düşünerek geçiştirmemelisiniz. Artık yalan söylemeye başlamışlardır ve eğer durdurulmazlarsa daha sonra kompülsif birer yalancı olacaklar ve yalan söylediklerini anlatmak gittikçe zorlaşacaktır.
Ebeveynleri Taklit: Çocuğunuza hiç “Bunu annene/babana söyleme” dediniz mi? Ondan, cevaplamak istemediğiniz bir arama için arayana, orada olmadığınız şeklinde bir yalan söylemesini istediniz mi? Bu kadar basit bir şeyin çocuğunuzun psikolojisini olumsuz yönde etkilediğini asla düşünmemiş olabilirsiniz. Bu noktada çocukların, yalan söylemek gibi, daha önce onlara kötü ya da yanlış olarak öğretilen şeyi ailelerinin yaptıklarını farketmeleri söz konusudur ve büyükler çocukların rol modelleri olduğundan çocuklar ebeveynlerinin alışkanlıklarını kopyalamaya başlarlar. Dolayısıyla, aileler çocukların yanında yalan söylediklerinde, çocuklar da aynısını yapmaktadırlar.
Başlarını Derde Sokan Gerçek: Vazoyu kırdığını, tüm pastayı yediğini veya ödevini yapmadığını itiraf ettiği için çocuğunuzu hiç cezalandırdınız mı? Farkında bile olmadan onu negatif şartlandırdığınız için gerçeği söylemekten korkar hale getirmiş olabilirsiniz. Onların masum ve genç beyinleri, gerçeği, başlarını belaya sokan bir şey olarak algılamaya başladığı için sorunların önüne geçmek için yalan söylemeye başlıyorlar. Yalan söylüyorlar; çünkü gerçeği bilmediğinizde daha mutlu gözüküyorsunuz ve onları cezalandırmıyorsunuz.
Boşlukları Doldurma: Çocuğunuz, yeni aldığı ev sinema sistemi veya gittiği bir yurtdışı tatili ile böbürlenen diğer çocuklarla etkileşimde olduğunda, onların yanında kendisini yetersiz ve değersiz hissetmeye başlar. Bu nedenle, onlarla rekabet edebilmek için olayları abartmaya, hikayeler uydurmaya ve kendi ailesinin sahip olduklarıyla ilgili yalan söylemeye başlarlar. Çevrelerindeki çocukları etkilemek isterler ve onları kıskandırmak için en iyi hayata kendisi sahipmiş gibi davranır. Böyle davranmak ona kendisini daha iyi hissettirir. Bu saf bir masumiyettir ve psikolojik savunma mekanizmasının bir sonucu olarak ortaya çıkar.
Hatırlamama: Bazen de çocuğunuz bir şeyi hatırlamaz ve herhangi bir şeyi yapmayı reddedebilir. Çocuğunuzun yalan söylediğini düşünebilirsiniz fakat aslında söylemiyorlardır. Konu ev ödevlerini bitirme veya abur cubur yemek gibi herhangi bir şey olabilir. Kafalarında, zaten yaptıklarına veya yapmadıklarına inanırlar ve bu doğrultuda karşılık verirler. Bu durumda çocuğunuzun bilerek mi yoksa gerçekten unuttuğu için mi yaptığını tespit etmelisiniz.
Ebeveyn olarak ne yapmalısınız?
Genç bir beyin çevresindeki olaylara karşı son derece duyarlıdır. Çocukların neden yalan söylediklerini artık bildiğinize göre onların takip edeceği doğru örnekleri ortaya koyduğunuzdan emin olun. Nasihat olarak söylediklerinizi hayata geçirin. Özellikle de çocuğunuz yanınızdayken yalan söylemeyin. Mecbur kalırsanız onları şahit olmayacakları şekilde uzaklaştırın.
Çocuğunuzun yalan söylediğini geç farkettiyseniz onunla konuşun. Sakın azarlamayın. Birine yalan söylemenin yanlış bir davranış şekli olduğunu belirtin. Hikayelerle destekleyerek yalan söylemenin doğuracağı sonuçlara odaklanmasını sağlayın.
Tüm uyarılarınıza rağmen çocuğunuz sıklıkla yalan söylemeye devam ediyorsa, onunla konuşmayarak, haftasonu gezilerini iptal ederek veya oyun oynamasına izin vermeyerek onu cezalandırın. İstikrarlı davranırsanız eninde sonunda yaptığının yanlış olduğunu anlayacaktır.
Çocuklarınızın, ahlaki değerlerini oluşturmalarını sağlayacak hikayeler okumalarını teşvik edin. Bu tür hikayeler, büyüme sürecinde ona iyi ve kötünün ne olduğunu yavaş yavaş öğretecektir.
Çocuklarınızı ne olursa olsun gerçeği söylemeleri için teşvik edin ve cesaretlerini takdir edin.
Televizyon izleme sürelerini kontrol altına alın. Çocuklar davranışlarını, özellikle de yalan söyleme alışkanlığını televizyon şovlarından ve hatta çocuklar için yapılan çizgi filmlerden edinmektedirler. Çocuğunuzun ne izlediğini sürekli takip etmeli ve televizyonu yalnızca siz yakınlarındayken izlemesini sağlamalısınız. Onun, siz farkında bile olmadan kontrol edemediğiniz kötü alışkanlıklar kazanmasını istemezsiniz.
Çocuklarınızla ilgili beklentileriniz çok yüksek olmasın. Çocuğunuzu diğer çocuklarla kıyasladığınızda, onun bilinçaltında sizi hayal kırıklığına uğratma korkusu yerleşecektir. Beklentilerinizi karşılayamadıklarında ve sizi hayal kırıklığına uğratacaklarına inandıklarında kusurlarını saklamak için yalan söylemeye başlayacaklardır. Çocuğunuzun, sizinle herşeyi paylaşabilmesi için kendisini rahat hissetmesini sağlarsanız bu tür problemlerle başa çıkabilmesi için gereken desteği vermiş olursunuz.
Çocukların, üstünlüklerini göstermek için, arkadaşlarına böbürlenmek gibi bir alışkanlıkları vardır. Çocuğunuzun, paradan başka bir şeyi umursamayan biri olarak büyümesini engellemek için onun, sahip oldukları için şükretmesi gerektiğini anladığından emin olmalısınız. Ancak bu şekilde elindekilerin değerini anlayacak ve sahip olmadıkları için yanlış duygu ve düşüncelere kapılmayacaktır.
Her ne kadar az rastlanır bir ihtimalse de eğer çocuğunuz herşeye rağmen yalan söylemekten vazgeçmiyorsa onu bir danışmana göstermeniz yerinde olur. Okul danışmanı ile konuşmanız daha iyidir. Çocuğunuz sizinle doğrudan konuşmaktan çekiniyorsa, ona yardım etmek isteyen başka bir büyük ile görüşmeye sıcak bakabilir.
İlk yıllar, çocuğunuzun duygusal zekasını desteklemek için yardımcı olabileceğiniz değerli zamanlardır. Özel olarak ilgi göstermeli ve durum aksini gerektirmedikçe çocuğunuza karşı son derece nazik olmalısınız. 7 yaş civarında size yalan söylemekten çekinecek ve yalanı genellikle sosyal etkileşimlerinde tehditlerden kaçınmak için bir taktik olarak kullanacaktır. 2-3 yaşından itibaren ona dürüstlüğün önemini öğretmeye başlamalısınız. Çocuğunuzun algıları, toplum içine girmesiyle birlikte veri toplamaya başlar. Bu nedenle onun için eğitici ve yalanın olmadığı bir ortam oluşturmanız büyük önem taşır.
Önceki makaleKötü Kokulara Pratik Çözümler
Sonraki makaleRujla İlgili Yaşanan Problemlere Çözümler