Şifalı BİTKİLER (alp-4): Yararlı Bitkiler.(M.N.O.Ö.P.R.S.Ş)Kyt.
YARARLI BİTKİLER - MEYVALAR - ÇİÇEKLER (M-N-O-Ö-P-R-S-Ş)
Baklagillerden kalın rizom bir ağaçtır Yaprakları tüysü yaprakçıkları pek çoktur Çiçekleri beyaz, morumsu veya mavidir Başak biçimindedirler Yurdumuzda Batı, güney ve Güneydoğu Anadolu da yetişir Boyu 50 santimetre ile 2metre arasındadır. Çok yıllık otsu bir
Çiçekleri mavi mor renklidir Meyan kökü adı verilen kökleri tatlıdır.
Terkibinde glikoz,Sakaroz, nişasta, Tanen, aspirin, yağ,zamk, reçine
gliserin, vardır Meyan balı da kökünden elde edilir Üç yıllık kökler kullanılır.
-Grip, Nezle, Anjin ve nefes darlığında faydalıdır,
-Öksürük ve balgam söktür,
-Yüksek tansiyonu düşürür,
-Mide 12 parmak bağırsağı Ülseri ve gastriti tedavi eder,
-İştah açar hazmı kolaylaştırır İnce bağırsak İltihablarını giderir.
-Vücuda serinlik verir,
NOT :Fazlası tiryakilik yapar ve zararlı olur.
Mineçiçeğiler familyasından gövdesi dört köşeli, sapsız yaprakları tüylerle örtülü, otsu bitki ve ya ağaççıktır Çiçekleri başak durumundadır.
Renkleri eflatun veya mavi bazen de alacadır Yurdumuzda yetişen Verbena officinalis denilen türü otuz seksen santimetre boyunda bir veya çok yıllık otsu bir bitkidir. Otsu kısmı Herba Verbennae ve kökü Radisx Verbennae glikozit, tanen ve acı bir madde ihtiva eder.
-Yorgunluğu ve uykusuzluğu giderir,
-Baş, bel ve mafsal ağrılarını dindirir,
-Göğüs ve kulak ağrılarını keser,
-Romatizma, lumbago Siyatik nikris de faydalıdır.
İkiçenekliler Sınıfından elli yüz santimetre boyunda, sarım tırak renkli
güzel kokulu bir bitkidir Yapraklarında şekerler,uçucu yağ A ve B vitaminleri vardır çiçekli dalları kullanılır.
-Vücuda kuvvet verir,
-Aybaşı tutukluğunu giderir,
-İştah açar Safra ifrazatını artırır.
Beşbıyık,döngel,izgil,mespilus,Germanica, medlar Nefliler Gülgiller familyasından kış aylarında yaprak döken, eğri büğrü gövdeli dallı budaklı küçük bir ağaçtır çiçekleri beyaz veya pembe renklidir.
Meyvesi muşmula buruk ve hoşa gitmeden bir taddadır. Etlidir,beş bölmesi vardır iyice olgunlaştıktan sonra yenir.
-Böbrek kum taşlarının dökülmesine yardım eder,
-Bağırsakların iyi çalışmasını sağlar,
-İncebağırsak iltihabı, ishal,ve dizanteriyi giderir,
-Mide hastalıklarında faydalıdır,
-Lumbago ve nikriste kullanılır,
-Anne karnındaki çocuğunun düşmesini önler.
Nargiller familyasından; Akdeniz bölgesinden Japonya’ya kadar yabani olarak yetişen canlı kırmızı çilekli,dört köşe dallı, hafifçe dikenli bir ağaç dır Yaprak kenarı ve sapı kırmızımtıraktır Çiçekleri parlak kırmızıdır. Meyvesi Nar. portakal büyüklüğünde esmer kırmızı, renkli çok tohumludur Yenen kısmı, tohumlarının etli ve bol
-Burun poliplerine faydalıdır.
NOT :Mide Bağırsak hastalığı olanlar, küçük çocuklar ve hamileler kullanmamalıdırlar.
Sıracagiller Familyasından soğanı zehirli bir bitkidir, çiçekleri aslan ağzına benzer. En güzel türü Mor çiçekli Nevroz otudur.
Mersingiller familyasından; anavatanı Avustralya olan, her zaman yeşil büyük bir ağaç cinsidir. Bazılarının boyu 150 metreye ulaşır
Ender olarak ağaç şeklinde bulunur. Çiçekleri beyaz, Sarı ve ya kırmızı renktedir Meyvesi tepeden 4 5 yarıkla açılan bir kapsüldür.
Odunu sert ve reçinelidir Yapraklarında uçucu yağ, reçineler acı madde ve tanen vardır. çok miktarda Sineol taşır.
Yurdumuzda güney Anadolu 160’dan fazla türü vardır.
-Solunum yolları hastalıklarında faydalıdır,
-Boğaz ve Burun iltihaplarını giderir,
-Bronşit’te ve diğer solunum yolları hastalıklarında faydalıdır,
-İdrar yollarını temizler,
-Astım, ve Verem’de faydalıdır,
-Sıtma’nın önünü alır,
-Basur memelerinden kaynaklanan şikayetleri giderir.
Ökse otugiller familyasından genç sürgünleri yeşil, ufak çalı halinde bir bitkidir adi öksü otu zeytin öksü otu Yurdumuzda doğal olarak yetişir.
Adi ökse otu Çam Göknar,Söğüt,Kavak,Meşe,Ihlamur,ve meyve ağaçları üzerinde yarı asalak şekilde bulunur Çiçekleri sarıdır yaprakları sarı yeşil renktedir ve bu rengini her mevsiminde muhafaza eder
-Yüksek tansiyonu düşür
-Kalbin atışlarını artırır.
-Damar kireçlenmesinde faydalıdır.
-Sara ve akciğer kanamasında kullanılır
NOT : Fazla kullanıldığı taktirde zararlıdır. Damağı uyuştur Adaleleri zayıflatır ve ishal yapar.
Karabuğdaygiller familyasından; büyük yapraklı,çok yıllık bir bitki cinsidir.
Sebze veya süs bitkisi olarak Yetiştirilen türleri vardır. Doğu Anadolu bölgesindeki yüksek yerlerde IŞGIN denilen türü yetişir Boyu 150 santimetre
kadardır Mayıs Haziran aylarında çiçek açar Yaprakları dairemsi,kenarları inci dişli,yüzeyi pürüzlü ve serttir Kökleri ilaç yapımında kullanılır Taze sürgünleri ve genç yapraklarından da sebze olarak faydalanılır.Terkibinde tanen vardır.
Kokusu kendine hastır Tadı acıdır.
-İştah açar, Vücudu kuvvetlendirir.
-İdrarın rengini sarıya boyar.
NOT :Çok miktarda kullanılırsa ishal yapar.
Maydanozgiller familyasından Ege ve Akdeniz bölgesinde yetiştirilen 2 veya çok yıllık otsu bir bitkidir Boyu 1-1,5 metre kadardır Yaprakları saplı, sarmaşık
dizilişli ve tüysüzdür. Gövdesi dik,silindir şekilli ve tüysüzdür Sarı renkli çiçekleri şemsiye görünümündedir. Meyveleri silindirik,11 milimetre kadar boyunda ve 4 milimetre kadar kalınlıktadır. renkleri yeşil ve esmerdir.
ilaçlarda tohumları ve kökü kullanılır.
-Sinirleri ve ağrıları yatıştırır,
-Boğmaca,Dalak, hastalıkları ve idrar zorluğunda faydalıdır,
-Kan çıbanı ve Göz zafiyetinde de kullanılır,
-Kalp hastalıkları Romatizma ve üremide faydalıdır,
Süsengiller familyasından; Yurdumuzda da yetiştirilen 10 15 santi metre boyunda çok yıllık otsu bir bitkidir.
Etli, yuvarlak kaidesi yassı 4 santimetre kadar çapında üstü esmer renkli ve zarımsı pullarla kaplı alt tarafında da kök parçaları bulunan bir soğanı vardır yaprakları uzun ve koyu yeşil renklidir çiçekleri mor renklidir sonbahar mevsiminde yapraklardan önce açar Meyvesi kapsül şeklindedir ve sonbahar aylarında meydana gelir.
Terkibinde şekerler, organik, asitler, krosin ve uçucu yağ vardır Tepeciklerinden elde edilen toz safran renk, tat ve koku verici olarak kullanılır.
-Vücuda kuvvet verir Sinirleri uyarır,
-Aybaşı gecikmelerinde faydalıdır, Rahim hareketlerini artırır,
-Sinir zafiyetini giderir,
-Öksürük, bronşit, ve astımda faydalıdır.
Fazla miktarda kullanılmamalıdır.
Hamilelerin de kesinlikle kullanılmaması gerekir.
Salepgiller familyasından tel köklü otsu bir bitkidir. kökünde iki tane yumru vardır. Gövdesi dik silindirimsidir çiçekleri salkım ve ya başak şeklindedir. Kullanılan yeri köklerindeki yumrularıdır. Yurdumuzda bir çok çeşidi vardır.
Adı salep orrchis maculata ormanlarda ve nemli çayırlarda yetişir.
Anadoluda salep otu O r chis maculata kırmızı ve mor çiçeklidir.salep yumruları müsilaj , Glikoz, ve uçucu bir yağ taşır.
Gıda olarak kullanıldığı gibi ev ilaçlarında da kullanılır.
Zambakgiller familyasından 180 kadar türü bulunan ve tropikal bölgelerde yetişen bir bitkidir. Bazen sapsız küçük bitkiler bazen de dallı budaklı ağaçlar halinde bulunur Yaprakları kalın ve etli olup, rozet şeklindedir. Çiçekleri yeşilimsi, sarı veya donuk kırmızıdır. Çoğu zaman
üç renklidir.Yaprakları kesildiği zaman acı bir su çıkar Pan kin denilen
bu su hekimlikte kullanılır Yurdumuzda da bulunur.
-Kabızlığı giderir, Mide hastalıklarında faydalıdır,
-Yanıkların sebep olduğu sancıları keser,
-Sirke ile karıştırılıp, saç diplerine sürülürse dökülmelerini önler.
Tavsiye edilen miktardan fazla kullanılmamalıdır Mesane ve Rahim hastalıklarından
şikayet edenlerin de kesinlikle kullanılmaması gerekir.
Baklagiller familyasından bütün sıcak bölgelerde yetişen, sarı çiçekli otsu veya ağaçsı bir bitkidir. 400 den fazla türü vardır. Çiçekleri, yapraklarının dibinden çıkar Uzun salkım şeklindedirler. Meyvesi baklaya benzer Basık silindirimsi, odunsu ve sert kabukludur.
-Kuvvetli müshildir Kolit, Spastik kabızlıkta kullanılmaz,
NOT :Bulantı ve kusma yapabilir Sütlü kahveyle içilmesi daha kolaydır..
Kendirgiller familyasından yurdumuzda yetişen tırmanıcı gövdeli çok yıllık bir otsu bir bitkidir Gövde ince ve serttir Yaprakları uzun saplıdır.
Kullanılan kısımları dişi çiçek çiçekler üzerinde bulunan salgı tüyleri ve köküdür çiçeklerin terkibinde uçucu yağ acı maddeler reçineler tanen gibi maddeler vardır.
Uyku verir şehveti azaltır,
İştah açar Mide ağrılarını giderir,
Romatizma ve böbrek taşlarının sebeb olduğu şikayetleri giderir,
Ay başı kanamalarının düzenli olmasını sağlar,
Bira imalinde kullanılır.
ETİKETLER : MİNE ÇİÇEĞİ - MİSK OTU - NEVRUZ OTU - MUŞMULA - ÖKSE OTU - SALEP OTU - ŞERBETÇİ OTU.