RTÜK’ün saklambaç oyunu
Tüm bunlardan ders almayıp öncelikleri bin bir türlü saikle tali konuların arkasına gizlemek, saklambaç oyununa benzer.
Bir pazar sabahı... Haftanın ve gündemin leş gibi ağırlığı… Evinizdesiniz. Dört bir yanınız beton. Bırakınız çevrenizi, şehir beton. Gri bir gökyüzü bütün renklere hâkim. Parmağınızı bile dışarı çıkarasınız yok.
Kumandaya uzanıyorsunuz. Biraz yeşil, birazcık doğallık arıyor bakışlarınız. Birkaç dakikalık gezintiden sonra bir kanalı sabitliyorsunuz. 1966 Western yapımı bir kovboy filmi; “iyi, kötü ve çirkin”. Tam istediğiniz gibi. Hem doğallık hem de geçmişe yolculuk. Daha ne olsun?
Filmin ortaları gibi. Kovboy iki kanatlı bar kapısını tekme ile açıp içeri dalıyor. Doğrudan barmene yöneliyor. Uzun yoldan geldiği belli; dudakları kavruk ve çatlak. Bir içki söylüyor. Eli bardağa dokunduğu an bardak mozaikleniyor. Derken elini ağzına götürdüğünde mozaik bu kez çenesi ve gözleri arasına yerleşiyor. Akabinde uzaklara bakıyor. Efkârlandığı belli. Elini üst sol cebine sokuyor. Bir şey çıkarırken eli orada mozaikleniyor. Elini yine ağzına götürürken mozaik inatla takipte; bir daha ağzı ile gözleri arasına yerleşiyor. Sonrasında elinde tutuğu kibriti sağ bacak pantolonuna sürtüp ateşi ağzı ve gözleri arasında bir yere götürdüğünde ateş de mozaikleniyor.
Film boyunca bu kez gözleriniz merakla hep bir mozaik peşinde. Hatta canınız bir ara mozaik pastası da çekmiyor değil. Ama eşinize yaptırmağa cesaretiniz yok. Zira o, sizin defalarca bu filmi izlemenize bir anlam veremiyor.
Sıkça gördüğümüz bu mozaiklemenin nedeni, radyo ve televizyonlarda tütün ve alkolün özendirici etkisini engellemek. Zira 6112 sayılı yasanın 8/h maddesinde; “alkol, tütün ürünleri ve uyuşturucu gibi bağımlılık yapıcı madde kullanımı ile kumar oynamayı özendirici nitelikte olamaz.” şeklinde bir yasak söz konusu.
Bunun denetimini yapan ise Radyo ve Televizyon Üst Kurulu; kısacası RTÜK. Allah var; filmler ve diziler mozaiğe bulandığına göre, RTÜK bu görevini bu alanda çok iyi yapıyor demektir.
Ancak RTÜK’ün radyo ve televizyon yayınları üzerindeki denetim görevi sırf bu değil. Yasa bunun yanında, onlarca yayın ilkesi belirlemiş durumda.
Bunlardan biri de 8/ı fıkrasında; “…haberin verilişinde abartılı ses ve görüntüye, doğal sesin dışında efekt ve müziğe yer verilemez.” şeklindeki düzenlemedir. Ama ben bunu yazar yazmaz beyninizde, “verin mehteri!” nidasının hala yankılandığını hisseder gibiyim.
“DİNCİ MARKET” HALİNE GELEN BAZI RADYO VE TELEVİZYON KANALLARI
Çok önemli gördüğüm bir diğer düzenleme ise 8/k fıkrasındaki yaptırımdır. Yasa açık ve net bir şekilde, yapılan yayınlar; “siyasî partiler ve demokratik gruplar ile ilgili tek yönlü veya taraf tutar nitelikte olamaz.” der. Lütfen gülmeyin! Düzenlemeyi olduğu gibi yazdım.
Yine önemli gördüğüm son bir yaptırım ise yasanın 8/r fıkrasında, yayın hizmetleri;“kişileri fal veya batıl inançlar yoluyla istismar edemez.” şeklinde belirtilmiştir. Hemen aklınıza; “yanmaz kefen”, “nal-ı şerif”, “çörek otu”, “ümmü sübyan muskası” satışlarının geldiğine kesinlikle eminim. Hele ki canlı yayında dua okuyarak ağrıları anında dindiren hocaları takdir(!) etmemek elde değil. Gelelim sadede… RTÜK alkol, tütün ve müstehcenlik konusunda göstermiş olduğu hassasiyeti neden diğer konularda göstermez? Cübbeli Ahmet tarafından yazılmış "Şifa Ayetleri" isimli kitapta geçen; “Bakara Suresi’nin iki yüz altmışıncı ayet-i kerimesinin bir kısmı bir miktar suya okunur, sudan biraz alınıp tenasül uzvuna serpilir ve suyun kalanı içilir.” şeklindeki telkin, bir öpüşme sahnesinden daha mı az müstehcendir? Bu kitabın reklamını yapan radyo ve televizyon, kamu hizmeti mi görmüş oluyor acaba? Dinin istismar edilmesi neticesinde, “dinci market” haline gelen bazı radyo ve televizyon kanallarına gösterilen bu müsamahanın gerekçesi nedir? Yoksa bunlar batıl inanç değil mi?
Yasanın amir hükmü olmasına rağmen, belirli radyo ve televizyon kanallarının bir siyasi partinin sözcüsü gibi yayın yapmasının bir ülkeye vereceği zarar, tütün ve alkolün vereceği zarardan daha mı azdır? Üstelik mozaiklenen sigaranın dumanı tütmeye devam etmektedir. Kim bilir, sözde korunmaya çalışılan kaç çocuk merak saiki ile bu mozaikleme neticesinde sigara ve alkolü öğrenmiştir?
SON SÖZ, KIRMADAN VE DÖKMEDEN SİZDEN GELSİN
Üstelik yasa RTÜK’ü ; “ idarî ve malî özerkliğe sahip, tarafsız bir kamu tüzel kişiliği “ olarak tanımlamaktadır. Hadi buyurun da burada bir tarafsızlık belirtisi yakalayın! Yakalayamazsınız! Zira RTÜK’ü oluşturan dokuz üye mecliste grubu bulunan partilerin temsil ettikleri vekil sayısı oranına göre belirlenmektedir. Bu da demektir ki, kim iktidar ise RTÜK çoğunluğu genelde onun elindedir. Bu noktada “tarafsızlık” şeklindeki bir nitelendirme kâğıt üstünde kalmaktadır.
“‘Rus tankları Berlin’e girene kadar Almanlar Rusya’yı işgal ettik sanıyorlardı.” şeklindeki bir sosyal medya paylaşımını bilmeyeniniz yoktur. Gerçek midir, doğru mudur, şahsen teyit edemedim. Ancak yazılı, görsel ve işitsel yayınların etkisini bundan daha güzel anlatan bir cümle nadir bulunur.
Tüm bunlardan ders almayıp öncelikleri bin bir türlü saikle tali konuların arkasına gizlemek, saklambaç oyununa benzer. Hâlbuki ebediyen “sobe”lemek bu oyunun kuralında yoktur. Ancak, “ebe”ye yakalanmak, bu oyunda çok güçlü bir ihtimaldir.
Son sözü bir şiir veya özlü sözle bitirmek âdetimdendir. Bu kez öyle yapmayacağım.
Son söz, kırmadan ve dökmeden sizden gelsin;