Yazarın Diğer YazılarıTablolarındaki Temalarıyla Ressamlar 6Tablolarındaki Temalarıyla Ressamlar 519 Mayıs, Bir Vapur ve Bir KayıkTablolarındaki Temalarıyla Ressamlar 4Leonardo DiCaprio’dan Prenses Diana’ya Anneler GünüTablolarındaki Temalarıyla Ressamlar 3Kent Müzesi'nde AnkaraTablolarındaki Temalarıyla Ressamlar 2Tablolarındaki Temalarıyla Ressamlar 1Gelibolu Muharebeleri’nde 25 Nisan, Kaybettikleri An23 Nisan'da Köşemin Sahibi Aras Gümüş100. Yılında Bayramların Mekânı 1. Meclis Binası23 Nisan’da Çiçekli, Anıtlı, Hatta Romalı Yürüyüş23 Nisan'ın 100. YılıAnafartalar Çarşısı’na Yazılan Masal3 Efsane Milli Eğitim Bakanı, Mustafa Necati, Reşit Galip, Vasıf ÇınarGecenin Karanlığında Bir Çift Işık ve İki MüzeDışarda Corona, Biz İçerde Ne Yapmak Gerek Evde?Kalıpçızade Konağı’nda Asırlık AnkaralıÇiğdem ve Yaşar Çallı Çifti Soyadıyla Gelen YetenekKürşad Yılmaz Memleketin Tek Kızılderili RessamıPulda 100. Yıl Damgası, Corona Günleri YazılarıAl Gözüm Seyreyle, Corona Günlerinde, Kısa Notlar EşliğindeYanıyor Yine Yahudi Mahallesi! Corona Günleri YazılarıŞükran ve Hasan Pekmezci Çifti, Corona Günleri Yazıları SerisiCorona Günlerinde Sanal Turlar, Kutsal Tepedeki Hoşgörü AbidesiCorona Günlerinde Sanal Turlar, Sevgi ÇiçeğiCorona Günlerinde Sanal Turlar Serisi Vakıf Eserleri MüzesiAysantıbeli Güzellerine Sanal Bir GeziEvvel zaman içinde, Eşsiz Çiçekler Yaşarmış Nallıhan Kuş Cenneti’nde18 Mart Deniz Zaferi Toprak Türk DoğuruyorduAnkara Çiğdemi Tükenmesin!Dünya Kadınlar Günüİki Şehit İki BayrakSoğuk Günlerde Sanatla IsınmakKışın Ankara’da Yapılacak 10 ŞeyErimtan Arkeoloji ve Sanat Müzesi Fayyum Portleri’nden İffetli Aşıklar’aAnkara Adıyla Anılan 12 ÇiçekBir Handan Diğerine, Zincirleme MüzeMemleketimden İki Dev Sanatçı Burhan Alkar ve Mustafa Ayaz100.Yıl AşkınaBozkırın 33 Güzeli
27 Mart, 2020, Cuma 12:22
Yurdumuzun çoğu köşesinde Atatürk evleri var.
Atatürk bazısında bir süre yaşamış, bazısınaysa uğramış.
Bu evler, şehirlerimiz ve ilçelerimiz için muhteşem bir hatıra.
Çoğu korunuyor. Son derece sevindirici.
Atatürk evleri konusunda sahip olduğu on beş mekânla çarpıcı bir şekilde öne çıkıyor.
Bir tanesini yıktık! Çarpıcı ve üzücü…
Bu yazıda kısaca yer alan ve her biri ayrı bir yazı konusu olabilecek Ankara’daki Atatürk Evleri sınıflandırmayla ve belli bir formatla anlatıldı.
Misafir olduğu evler
Başka şehirlerdeki evlerinin benzerleri
Evler arasında “en”ler var!
“Hayatı boyunca en uzun yaşadığı ev”
“Hem çalışma hem de yaşama mekânı olarak kullandığı evler
“En küçük evi” veya
“En son evi” gibi…
Bu özellikleri taşıyan evlerini görmek bile başlı başına heyecan verici.
Evlerin gezilere açık olanları evin ismiyle aynı satırda
“Gezilere açık” yazıyor. Ne büyük mutluluk!
“Yıktık!” yazıyor. Ne büyük üzüntü!
Bu mekânlar hem karargâh hem de ev olarak kullanmış.
Ankara’daki ilk ve ikinci evini bu gruba yazabiliriz.
Polatlı’da bulunan karargâh-ev, Sakarya Meydan Muharebesi sırasında kullandığı mekân:
* Eski Ziraat Mektebi
* Direksiyon Binası
* Alagöz Karargâhı
Eski Ziraat Mektebi(1919–1920)
Devlet Meteoroloji Genel Müdürlüğü, Keçiören (Gezilere açık)
Ankara’daki ilk evi ve karargâhı.
Keçiören tepelerini yamacında Çubuk çayına bakan o zamanlar iki katlı taş bir yapıydı.
Temsilciler Heyeti çalışmalarını Ankara'da sürdüreceği haberi üzerine, Ankara Vali vekili Defterdar Yahya Galip Bey, en uygun çalışma yeri olarak burayı seçmişti.
Üst kata çıkınca karşıya gelen büyük oda ve koridorun sonundaki oda Atatürk'e, sağdaki odalar Temsil Heyeti üyelerine, soldakiler de bürolara, bir süre sonra Halide Edip’in (Adıvar) yönetiminde çalışmalar başlayan Anadolu Ajansı’na ayrılmıştı.
İlk Meclis’in hazırlıklarının yapıldığı, pek çok tarihi kararların verildiği bu karargâh, Meclis’in açılmasıyla bir odada iki bakan çalışacak şekilde hizmet verdi.
Atatürk istasyondaki karargâha taşındı. Bakanlar da kendilerine ait binalarına…
Yapı, Genelkurmay Başkanlığı Karargâh binası oldu ve 1930 yılında bugünkü yerine taşınana dek aynı amaçla kullanıldı.
Bugün, bir kat daha eklenmiş haliyle Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü binası olarak kullanılmaktadır. İkinci kattaki koridorun sonundaki oda, Atatürk Odası adıyla, eşyaları ile birlikte ziyarete açık.
Mustafa Kemal Paşa İsmet Paşa ile Eski Ziraat Mektebi’nin önünde
Bir zamanlar Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün aşağıdaki adresinde Oda’yla ilgili bilgiler vardı. Bu yazıyla size vermek için baktım, bulamadım!
Sizin bulabilmeniz umuduyla adresi bu linkte veriyorum
Direksiyon Binası (1920–1921)
Millî Mücadelede Atatürk Konutu Müzesi, Gar, Ulus (Gezilere açık)
Atatürk’ün Ankara’daki ikinci evi ve karargâh binası.
İlk karargâh binasının şehir merkezine uzaktı.
Büyük Millet Meclisi'nin açılışından kısa bir süre önce karargâh buraya taşındı.
Ankara Garı’ndaki Direksiyon Binası’nın üst katına.
Atatürk'ün yatak odası, çalışma odası, bir toplantı salonu ve bir de yazıhane var.
Atatürk, Çankaya'daki Eski Köşk’e geçinceye kadar burada kalmış, birçok tarihi kararları bu binada almış.
Bugün, binanın ikinci katı Milli Mücadele’de Atatürk Konutu, birinci katıysa Demiryolları Müzesi olarak ziyarete açık.
Giderseniz, Müze’ye bağlı, Atatürk’ün Vagonunu da mutlaka görün.
Vagon için Müze yetkilisine danışabilirsiniz.
Mustafa Kemal Paşa ve Çerkez Ethem, askerleriyle Direksiyon Binası önünde
Müze’nin bilgi ve fotoğraflarına ulaşmak için bu linke tıklayınız.
Alagöz Karargâhı (1921)
Alagöz Karargâh Müzesi, Alagöz Köyü, Polatlı (Gezilere açık)
Eskişehir Yolu’nda Ankara’dan Polatlı’ya doğru giderken sağ tarafta Alagöz Köyü var.
Bu ev köyün merkezinde ve Atatürk’e Sakarya Meydan Muharebesi süresince karargâh olmuş.
Yapı, savaş nedeniyle zorlu günlerin şahidi.
Gece-gündüz süren süresi, uzunluğu ve derinliğiyle dünya rekorları kıran Türk tarihinin dönüm savaşlarından Sakarya’nın karargâhı.
Atatürk atından düşüp kaburgalarını kırınca, trenden sökülen bir koltukla burada kalmış.
"Türkoğlu Ali Ağa, evini karargâh olması için veren kişi.
Anıtkabir Komutanlığı’na bağlı, müze olarak ziyarete açık. Binanın görevlileri bugünün Türkoğlu Ailesi fertleri."
Ayrıca kısa bilgi bulabileceğiniz TC Kültür ve Turizm Bakanlığı sitesine bu linkten ulaşabilirsiniz
Ulu Önder’in Cumhurbaşkanlığı Konutu olarak kullandığı mekânlar.
Hayatı boyunca en uzun yaşadığı evleri bu grupta görüyoruz:
* Ordu Köşkü, Eski Köşk
* Yeni (Pembe) Köşk
Ordu Köşkü (1921–1932)
Atatürk Müze Köşk, Çankaya (Gezilere açık)
Atatürk’e en uzun süre ile ev olmuş bu önemli mekân, Ankaralı Bulgurluzade Tevfik Efendi'nin bir bağ eviydi.
Daha öncesinde Kasapyan Bağevi.
Kasapyanlar’dan kaça alındı bilmiyoruz ama Ankaralılarca Bulgurluzadeler’den 4500 liraya satın alındı.
Atatürk'e hediye edildi.
“Milletin malıdır” dedi, adı da Ordu Köşkü olsun istedi.
Gar'daki karargâhı yetersiz olduğu için Atatürk bu köşke taşındı.
Köşk, iki katlıydı.
Girişinde havuzlu bir holü vardı.
Atatürk, 1923 yılı Ocak ayında Latife Hanım'la evlendikten sonra, bu elverişsiz evi daha kullanışlı bir duruma getirmek istedi ve bu iş için mimar Vedat Bey'i görevlendirildi.
Havuzlu hol kaldırıldı, altlı üstlü salon yapılırken, kuleli bölüm eklenerek yeni odalar elde edildi.
1932 yılına kadar Cumhurbaşkanlığı Köşkü olarak kullanıldı.
İleriki yıllarda müze olarak değerlendirilebileceği düşüncesiyle içindeki eşyalara dokunulmadan kapatıldı.
Bu nedenle, kullanıldığı yerde görülebilecek en zengin Atatürk hatırasının bu mekânda olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz.
Pembe Köşk’e taşınıldığında Eski Köşk denildi.
Müze’yi sanal turla gezmek için bu linke tıklayınız
Yeni (Pembe) Köşk (1932–1938)
Pembe Köşk, Çankaya (Gezilere açık)
Renginden dolayı Pembe Köşk olarak anılıyor.
Atatürk’ten itibaren 11 Cumhurbaşkanı tarafından kullanıldı.
Başbakanlık kaldırılınca yeniden Cumhurbaşkanlığı’na bağlandı.
Yeni Köşk de denilen bu mekân İnönülere ait ve Çankaya yokuşunun başında bulunan mekânla birlikte Ankara’nın iki Pembe Köşk’ünden biridir.
Köşk’ün projesi Prof. Holzmeister tarafından çizilmiştir.
En küçük evi olan Kolibası yeşillikler içinde.
Diğer ikisi havuz ve biri baraj gölü kenarındaki mekânlar.
En hüzünlü grup. Yıkılanı, ilgi bekleyenleriyle…
* Orman Çiftliği Atatürk Köşkü
* Çubuk Köşkü
Saklıbahçe Atatürk Evi, Söğütözü (Gezilere açık)
Eskişehir Yolu’ndan Ankara Otobüs Terminali’ne dönün.
Birkaç yüz metre sonra sağ tarafınızda Orman Bakanlığı var.
Saklıbahçe Atatürk Evi Bakanlığın bahçesinde.
Trakya şivesiyle koliba hala saklı bir şekilde duruyor.
Bu tek göz kulübe hiç kuşkusuz Atatürk’ün en küçük evi.
Penceresinden bakılarak da olsa ziyarete açıktır.
Atatürk Orman Çiftliği (Yıktık!)
Atatürk Orman Çiftliğinin güneyindeki tepeler üzerindeydi.
Marmara Köşkü iki katlı olarak yaptırılmıştı.
Alt katında kemerle süslü bir revak, üst katta Atatürk'ün yatak odası banyo dairesi dinlenme ve çalışma salonları vardı.
Atatürk'ün kullandığı eşyalar köşkte bir odada, bu arada düzenlenen balolar dâhil tarihe tanıklık eden tüm mekândaydı…
Dayanıksız olduğu gerekçesiyle yıkılması gündeme geldi. Başta Mimarlar Odası, itirazlar edildi. Mahkemelik oldu.
Uzmanlar, statik sorunu varsa yıkılmadan yapılabilir dedi.
Yeniden yapılacak dendi…
Atatürk Marmara Köşkü’nde (1929)
Orman Çiftliği Atatürk Köşkü
Orman Çiftliği İdari Binası, AOÇ (Gezilere kapalı)
Köşk, tek katlı ve kiremit çatılı.
Çatının ortasında bir saat kulesi yükseliyor.
Atatürk'ün ölümünden sonra köşk ek yapılarla genişletilmiş, Orman Çiftliği İdare binası yapılmış.
Köşkte Atatürk'ün kullandığı eşyalar, Cumhurbaşkanlığı Çankaya köşküne devir edilmiş.
En son, Atatürk'e ait çekmeli bir masa bulunuyordu…
Çubuk Barajı Atatürk Köşkü, Çubuk (Gezilere kapalı)
1936 yılında tamamlanan Çubuk barajı, Ankara'nın 11 km kuzeyinde Çubuk çayı üzerindedir.
Baraj sırtlarında Atatürk'ün zaman zaman dinlenmesi için küçük bir köşk yaptırılmış.
Atatürk baraja geldiği zaman bu köşkte dinlenmiş.
Atatürk'ün ölümünden sonra köşk bazı ek yapılarla genişletilmiş ve baraj binası müdürlüğü binası olarak kullanılmaya başlanmış.
En son içinde Atatürk'ün baraj gezilerinde bindiği bir deniz motoru bulunuyordu...
Uzun zamandır bölge de Köşk de kapalı…
Aynı alanda bulunan ve önemli bir yapı olan önemli bir tarihi yapı olan gazino ise yıkıldı…
Ankara’ya ilk gelişi olan 27 Aralık 1919 tarihinden bir gece önce konakladığı ev bu grup içindedir.
Yani Ankara öncesi son kalınan yer.
Temsil Heyeti üyeleriyle birlikte bu evde bir gece kalarak zorlu yolculuğun son noktasından önce bir nebze soluklanılmıştır.
Çubuk’taki konaksa Atatürk’ün buraya geldiğinde kaldığı mekândır:
* Beynam Evi
* Bekir Ağalar Konağı
Beynam Atatürk Tarih ve Kültür Evi, Bala Beynam Köyü (Gezilere açık)
Ankara, dört gözle kurtarıcıyı beklemektedir.
İlk durağı Samsun olan bu müthiş yolculuk bir tamim ve iki kongreyle örgütlenen bir halkın tarihinde son derece değerli bir yere sahiptir.
Samsun-Ankara arasındaki yolculuk başlı başına bir güzergâh olarak ele alındığında Beynam Evi son durak olarak önümüze çıkmaktadır.
Gittiniz. Kapalı mı?
Karşısındaki markete uğrayın.
Kent Müzesi, Atatürk Caddesi, Çubuk (Gezilere açık)
Atatürk’ün Çubuk’a geldiği zaman 1933 yılında kaldığı ev.
Yapı, yakın zamanlarda yenilendi ve müze olarak açıldı.
Bekir Ağalar Konağı (Çubuk Şehir Müzesi)
Türkiye’de bir örneği Samsun’da olan bire bir benzer evlerden Ankara’da iki tane bulunuyor.
Doğduğu ev bu grubun içinde yer alıyor.
Diğer ev Başkent Üniversitesi Yerleşkesi içinde yer alıyor:
* AOÇ Atatürk Evi
* BÜ Abdurrahim Tunçak Atatürk Evi
Atatürk Orman Çiftliği (Gezilere açık)
Selanik’te bulunan doğduğu evin benzeri.
Düzenlemesi de aslına uygun şeklide yapılmıştır.
Doğduğu oda ve hatıra eşyalarıyla Ankaralılara güzel bir armağandır.
Atatürk Orman Çiftliği sitesinde Atatürk Evi detaylarını bu linkten bulabilirsiniz
BÜ Atatürk Evi
Başkent Üniversitesi Yerleşkesi, Eskişehir Yolu (Gezilere açık)
İstanbul Akaretler’de bulunan bir süre oturduğu evin benzeri.
Atatürk fotoğrafları, Zübeyde Hanım’a ait eşyalarla Manevi oğlu, Abdurrahim Tunçak’ın bağışladığı eşyalarıyla Ankaralılara güzel bir armağan.
Abdurrahim Tunçak Atatürk Evi
Müze kataloğunu da bulabileceğiniz Başkent Üniversitesi sitesi bu linkte
Atatürk’ün ilk ve son istirahatgâhları bu grubun içinde.
* Etnografya Müzesi
Türk Ocağı Caddesi, Opera (Gezilere açık)
Cumhuriyetin müze olarak yapılan ilk binası.
Yokluklar içinde ama mimarından ustasına, işçisine kadar herkesin üstün gayretleriyle kısa sürede tamamlanmış.
Anıtkabir yapılana dek on beş yıl süreyle Atatürk’e ev sahipliği yaptı.
Girdiniz, karşınızda mermer bir zemin kaide var.
Burası, Atatürk’ün geçici kabrinde yattığı yer.
Müze broşürünü de bulabileceğiniz TC Kültür ve Turizm Bakanlığı sitesine bu linkten ulaşabilirsiniz
Anıttepe (Gezilere açık)
Atatürk’ün ebedi istirahatgâhı olan Anıtkabir, Ankara’nın yerli ve yabancı en çok turist çeken mekânı.
Mozole ve içinde yer alan Kurtuluş Savaşı Müzesi haftanın her günü ziyarete açık.
Bazen 4 mevsim yapılacakları yazmayı çalışırım.
Listenin 4. Maddesi, dört dörtlük bir mekânın, Anıtkabir’indir.
Yazıyı, bir bahar yazında kullandığım satırlarla bitireyim:
Aslanlı yolunda oturan aslanlara sokulun, Türkün gücüne, barışseverliğine dokunun…
Kilimli meydanında kısa bir tur atın, zengin kültürümüzün tadına varın…
Zamanın en yüksek bayrak direğine bakın, göğsünüzü kabartın…
Tonozlu bölümlere tek tek girin, devrimleri irdeleyin…
Panoramik müzede toplar patlayacak, Çanakkale, Sakarya ve Dumlupınar gözünüzde canlanacak…
Taze açmış bir kır çiçeği de olsa getirebilmişseniz, elinizdeki çiçeği, yerli yabancı tüm devlet adamlarının yaptığı gibi mozoleye saygıyla koyun,
Sonra geçin karşısına. Gözünüz çiçek verdiğiniz elinizde, eliniz göğsünüzde.
Her şeyimizi borçlu olduğumuz yüce insana, minnettarlığınızı sunun…
Anıtkabir resmi sitesine bu linkten ulaşabilirsiniz
Anıtkabir’in sanal turu için bu linke tıklayınız