«« ХОДЖАНЕПЕС новести ☮ HOJANEPES news »» «« خوجه نفس نیوز »»: TüRKMENIŇ SAİRAK BILBILI MAGTMGULY HAKYNDA SöZLER....
M. Pyragy-H. Ownukyň işlän eseri
Didar: Magtymgulynyn bir golıazmasy Kümüşdepeli Ownuk atly bir söwdegär tarapyndan bir rus ofiserine satylıar. WE şol golıazma häzir Beıik Biritan muzeıinde saklanıar we şol golıazmada jemi 23 sany goşgusy bar.
XVIII – asyrda Etrek-Gürgen sebitlerinde ıaşap geçen akyldar, aryf, şahyr Magtymguly Pyragy hakynda dünıäniň belli şahsyıetleri, alymdyr, ıazyjylary öz şahyrana ıüreklerindäki şahyra hormat sözlerini, şeıle dile getiripdirler. Ine ol sözler....
Magtymgulynyň aıdymlaryny iki tarly tamdyrasyna goşup aıtmak, türkmen üçin aňrybaş hezillikdir.Magtymguly türkmenleriň gökleň urugyndan bolup... ol dünıäniň ähli kitaplaryny, ylmyny gowy bilip, ajaıyp zatlar döredipdir, örän manyly goşgulary ıazypdyr.Onuň kitaby Kurandan soň türkmenleriň arasynda uzak wagtlap ikinji orny eıelejekdir...
GERMAN ARMENIİ WAMBERI- (Gündogary öwreniji professor )
Magtymgulynyň eserleriniň biziň üçin gymmatlygy,onda türkmen diliniň örän sap nusgalarynyň barlygyndadyr. Bu hili nusgalary onuň at, ıarag hakynda we ş.m. temalara bagyşlap ıazan şygyrlarynda görmek bolıar. Munuň ıaly ıagdaı gündogar halklarynyň edebiıatynda juda seırek duş gelıär.
Toı-tomguda ıa-da ıönekeı bir üışmeleňde Magtymgulynyň aıdymlaryndan aıdıan bagşyny diňlemek miıesser gelen pursatlary meniň aňymda asla ıitmejek täsir galdyrdy. Biz Etrekdekäk şonuň ıaly bagşylaryň biri biziň öz çadyryny gurdy. Günlerde bir gün ol özüniň dutary bilen agşamara biziňkä geldi. Az wagtyň içinde ıaş ıetginjekleriň bir topary onuň daşyny gurşap alany üçin haısy-da bolsa gahrymançylyk hakyndaky aıdymlaryň birini aıtmaly boldy. Ol ilki bada dutaryň taryna ıuwaş we sallamly kakyp, bogazyna salyp hiňlenmäge başlady, bu aıdym däl-de hor çekmäge meňzeıärdi. Emma gyzyşandan soňra, dutaryna örän batly kakyp, sesi örän çasly çykmaga başlady. Tarypy edilıän söweş gazaplaşdygy saıyn, bagşynyň we töweregindäki diňleıjileriň gitdigiçe ruhlary barha göterilip başlady. Soňra ıaş çarwalar agraslyk bilen dem alyp, telpeklerini ıere urup, öz-özleri bilen söweşe giren ıaly boldular.
Professor A. Wamberi
Magtymguly türkmeniň poeziıasynda gymmatbaha daşlaryň biri bolup, ol biziň zamanamyzda täze ıüzügiň gaşynda gözüňi gamaşdyryjy şöhlesi bilen lowurdaıar.
Professor E.E. Bertels - Magtymguly --- Jemşidiň jamydyr.
Professor E.E. Bertels - Magtymguly söz meıdanynyň oragyny orup gidipdir. Bize diňe onuň hoşasyny çöpläımek galypdyr..
XVIII – asyr türkmen şahyry Mämmetweli Kemine
Magtymguly umumy milli şahyrdyr...
Agafangel Krymskiı - Magtymgulyny ähli türkmenler aıratyn sylaıarlar... Magtymgulynyň öwlüıä mukaddesligine türkmenleriň arasynda şek şübhe eden birje adam tapylmaz. Türkmenler onuň ähli ıazan we geljek hakdaky aıdan pikirleri iru-giç berjäı bolmalydyr diııärler.
Fedor Abramowiç Bakulin - Magtymguly türkmenleriň -- şol sanda türki halklaryň hem milli şahyrydyr.
W.W . BARTOLD - Magtymgulynyň goşgularyny öz dilimizde terjime etmek bilen poeziıa äleminde şeıle ägirt, beıik ynsanyň türkmenleriň arasynda bardygyna göz ıetirdim.
Resul Gamzatow (Dagystan ıazyjysy)- Türküstanda XVIII –nji asyr, Magtymgulynyň poeziıasynyň asyrydyr. Magtymguly ähli dünıäniň poeziıasynyň genji hazynasyna giren şahsyıetdir- şygyr bilen gürlän akyldardyr.
Çingiz Aıtmatow (Gyrgyz ıazyjysy) - Magtymguly meniň hem şahyrym , onuň dili meniň hem dilim ....
Nazym Hikmet (Türk şahyry) - Men Magtymgulydan köp zat öwrenıärin, ol meniň ussadym. İöne onuň öwreden bir zadyny –öz halkyň azatlygy üçin göreşmegi öwredıändigini has hem nygtasym gelıär...
Nazym Hikmet (Türk şahyry) - Men Magtymgulynyň şygyrlaryny okanymda duıgulanyp ``Şahyr Magtymguly atly saz eserini döretdim.Magtymguly meniň ıürek törümde ıaşaıar. Ol meniň ylham çeşmäm.
Gilbert Biberıan ( Angliıa.kompozitor) - Magtymgulyny okamda,
Aıdar idim her zamanda,
Nogsan barmy begler anda,
Sözün togap kylar idim.
Berdimyrat Berdak (19 asyr garagalpak şahyry) - Biziň halklarymyzyň däbi boıunça iň belent zatlar Elburs dagy bilen deňeşdirilıär.Men Magtymgulyny we onuň poeziıasyny şol belent dag bilen deňeşdirıärin. Magtymgulyny men diňe türkmen poeziıasynyň däl-de, eısem dünıä poeziıasynyň-da Elbursy hasap edıärin.
Kaısyn Kulyıew( Kabardin-Balkar şahyry) - Bu ajaıyp edebiıatda diňe Magtymguly Pyragynyň adyny tutmakda ıeterlikdir.
İuriı Olıoşa - Türkmenlerden bolan beıik Magtymguly azerbaıjan halky üçin iň bir eziz senetkäriň biridir.
Süleıman Rüstem - Magtymguly meniň döredijilik dünıäme berk ornaşdy.Men hemişe Magtymguly bilen ıaşaıaryn.Ol meniň döredijiligimiň baş temasyna öwrüldi.
Aıhan Hajyıew ( türkmen hudojnigi) - Beıik Pyragynyň şöhraty indi bütin ıer ıüzüne doldy.
Nikolaı Tihonow (rus ıazyjysy) - Magtymguly .... dünıä örän seırek gelıän akyl we zehin pälwanlarynyň biridir.
Zylyha Muhammedowa(Magtymgulyşynas. Türkmen alymy) - Türkmen Magtymguly , gazak Abaı, garagalpak Berdak – bular Orta Aziıanyň üç sany parlak ıyldyzydyr....
Gafur Gulam - Iňlislerde meşhur Wilıam Şekspire deňelen ıekeje şahyr bar.
Ol hem Magtymgulydyr.
Braıan Aldiss(Magtymgulyny iňlis diline Terjime eden iňlis ıazyjysy) - Biz her sapar Magtymgulyny okanymyzda –ol biziň üçin ähtibarly maslahatçy we beıik halypadygyna göz ıetirıäris.
Aleksandr Aborskiı - Magtymgulyny rus diline terjime edip başlanymda, men şahyry öz döwrüniň ıagdaılarynda göz öňüme getirmäge synanyşdym.Rus şahyrlary Lermontowyň şygyrlarynyň hyjuwlylygyny, Deržawiniň eserlerindäki dabara-tantanany, Tıutçewiň goşgularyndaky çuňňurlygy, Puşkiniň poeziıasynyň heňdarlygyny başga dillerde nähili berip bolar? Bu elementleriň hemmesi-de belli derejede Magtymgulyda bar ahyry.
Tarkowskiı ( rus terjimeçi) - Magtymgulynyň sözleri –özbeklerde aıdym bolup ıaňlanıar.
Askat Muhtar - ... Onuň täsirli sözleri asyrlar boıy saklanyp galdy.Häzirki wagtda men Magtymgulynynyň sözlerini Şekspiriň hem-de beıik ukraıin kobzary Taras Şewçenkonyň ölmez ıitmez döredijiligi bilen hakly deňeşdirip bilerin.
Iwan Draç (Ukraıina) - Magtymgulynyň döredijiligi türkmeniň häsiıetnama kitabydyr.
Aşyr Oraz.( Türkmen alymy) -
Adyň mukaddesdir Türkmenistanda,
Şirmuhammet İeňiş (Owganystan)
İazyjy: Hojanepes H -Wagt: 10:34 PM Toplum: Edep. we Sungat