Arife Köse Bir cumartesi sabahı Metin Kürklü’nün hikâyesini dinleyip yazmak üzere çıktığım Merzifon yolculuğu boyunca kafamın içinde kardeşi Çetin Kürklü’nün telefonda kurduğu cümle dönüp durdu: “O benim abim değil, babamdı.” Sesi titredi, ikimiz de sustuk.
Eski Çeltek’ten göç etmişlerdi Merzifon’a, 1981’de. Bir madencinin oğlu, Köy Hizmetleri’nden emekli bir işçiydi. Babası İsmail Bey’i on iki yaşındayken kaybetmişti. Elli üç yaşındaydı bir bombanın etrafa saçılan şarapnel parçalarıyla hayatını kaybettiğinde. O gün, yani 10 Ekim doğum günüydü. Doğum gününü kutladım, öğlen cenazesini aldım
Bahçeli küçük bir eve geldik. Metin Kürklü’nün annesi Şaziye Hanım, eşi Emine Hanım, küçük kızı Gülin ve kız kardeşi Birsel bekliyordu bizi. Ve bir de onun bir eylemde çekilmiş, duvarda asılı fotoğrafı. Fotoğrafın hemen yanındaki kitaplık ilişti gözüme. Ama raflarda kitaplar yerine ağaçtan oyma Amasya evleri, kuşlar, kayıklar, bağlamalar var. Hepsi Metin Kürklü’nün el emeği göz nuru. Eşi Emine Hanım: “Siyaset onun her şeyiydi. Ben o kadar parçası olamadım hayatının o kısmının ama hep destek oldum, yanında oldum. Çok okurdu, çok düşünürdü, yazardı. Ama bazen buralar dar gelirdi ona. Ülkede olup bitenlere canı sıkılırdı. Öyle zamanlarda en çok atölyesinde vakit geçirmeyi severdi. Sonra da yaptıklarını eşe, dosta dağıtırdı hediye olarak.”
Ama işte o gün Metin Bey’in doğum gününü kutlamak kısmet olamamış ailesine. “Ankara’dan dönünce kutlayacaktık, Çetin en azından telefonda kutladı ama biz onu bile yapamadık” diyor eşi. Ben ağaç oymalara bakarken Emine Hanım içeriden Metin Bey’in içi içine sığmadığı, ne kadar anlatırsa anlatsın bir türlü tam anlatamadığı duygusuna kapıldığı zamanlarda yazdıklarını getiriyor. “Okuyun bunları” diyor. “Ben onun siyasetini tam anlatamam belki size ama hepsi burada var” diye ekliyor. Onun hayatının bir parçası olmadığı, olamadığı kısmını önüme seriyor. Düz yazılar da var getirdikleri arasında şiirler de ve bazen sadece Metin Bey'in belli ki o an aklına gelmiş bir cümle.
“Başkaldırıp haykırmak istiyorum
Bu dünyaya Ve bu dünyanın sömüren insanlarına Duyun beni eeyyy! Kapitalizmin uşakları Adi burjuvalar (emperyalistler) Sanmayın ki yalnızım ben Haykırışım milyonlarca halkımın sesi (...)”
Eski Çeltek’te madende elektrikçi olarak çalışan babasını kaybettiğinde on iki yaşındaymış Metin Kürklü. Çeltekli bir madencinin oğlu olmak sol düşünceye meyletmesinde çok önemli bir dönüm noktası olmuş. Babasını kaybedince hem abi hem baba olmak ona kalmış ailede. Üç kardeşine, annesine o bakmış. Kardeşi Çetin sohbetimiz boyunca defalarca kuruyor aynı cümleyi, “O benim abim değil, babamdı.” Öyle ki oğlunun adını Metin koymuş tıpkı bir evladın doğan çocuğuna babasının ismini koyması gibi. Metin Bey de öyle sahiplenmiş zaten adaşı yeğenini. Doğar doğmaz hemen beşiğini almış. Çetin “Abim varken ben oğlumu sevemezdim bile. İşten eve gelirdim oğlum evde yok. Nerede? Amcası gelip almış. Hatta oğlum bana amca, abime baba derdi” diyor. Hep beraber gülüyoruz. Sonra hep beraber gözlerimiz doluyor. Çetin Fenerbahçeli, abisi Galatasaraylıymış. Baba gibi gördüğü amcası Galatasaraylı olunca Çetin’in oğlu da Galatasaraylı olmuş hiç tartışmasız. Bütün aileyi bir araya toplamayı çok severmiş Metin Bey. “Mangalı yakar, hepimizi toplar, yemekleri pişirir, sonra da atölyesine çekilirdi. Bizim bir arada olmamız onun çok hoşuna giderdi ama kendisi çok kalabalıkta durmazdı” diyor eşi Emine Hanım. “Sanki şimdi atölyesinden çıkıp gelecek gibi” diye ekliyor ve ağlamaya başlıyor.
Sohbeti ve rakı içmeyi severmiş en çok. Hele bu ikisi bir aradaysa değmeyin keyfine. Güzel içermiş. Elinden her iş gelirmiş, yardımsevermiş; bu yüzden mahallede kimin bir şeyi tamir edilecek olsa Metin Bey’e koşarmış. Kimseyi de geri çevirmezmiş, herkesin işini yaparmış elinden geldiğince.
“Biz bir gruptuk. Yediğimiz içtiğimiz ayrı gitmezdi. Ama gerçekten” diyor. Gülerek devam ediyor: “Bizim Eski Çeltek’te yaşarken en büyük eğlencemiz tavuk çalmaktı. Ama yanlış anlamayın, başkalarının tavuğunu çalmazdık, birbirimizin tavuğunu çalardık. Bir gün yine bir tavuk çaldık. Metinlerin evine gittik hep beraber, tavuğu pişireceğiz. Evde düdüklü tencere var. Ona koyduk. Ama aslında hiçbirimizi düdüklü tencere nedir, nasıl çalışır bilmiyoruz. Neyse, bir zaman geçti. Tavuğu çıkaracağız artık tencereden. Ama ne bilelim biz önce tencerenin havasını almak gerektiğini. Kapağını açtık tak diye. Açar açmaz tencere patlamasın mı! Bütün tavuk taa fırladı tavana yapıştı. Bizim her tarafımız yandı, haşlandı. Sonra tabii her tarafımıza yoğurtlar, diş macunları... Neyse ki Metin’in annesi çok kızmadı bize!” Öyle bir bağ varmış ki aralarında “Jandarma birimizi alsa diğerlerimiz de giderdik. ‘Onu alacaksan bizi de al, bizi bırakacaksan onu da bırak’ derdik” diye anlatıyor. Defalarca birbirlerinin arkasından nezarette sabahlamışlar böyle, diğerlerinin yaptığı hiçbir şey olmadığı halde sırf arkadaşlarını yalnız bırakmamak için.
Bu arkadaş ekibinin bir başka olmazsa olmaz üyesi de Nurettin Alkan. Kiminle konuştuysam Metin Bey hakkında hepsi ağız birliği etmişçesine “Nurettin ile konuşman lazım, Metin’i en iyi o bilir” diyor. “Emmo” derlermiş birbirlerine. Nereden başlayacağını bilemiyor o da Lütfü Bey gibi. “O kadar çok şey var ki...” O da başlıyor tavuk çalma maceralarından, evde annelerinin pişirdiği yemeği kaçırıp hep birlikte dışarıda yiyip sonra boş tencereyi eve bırakmaktan o yıllarda Eski Çeltek’e gelen filmleri bedava izleyebilmek için filmin afişini boyunlarına asıp ellerinde megafon mahalle mahalle film duyurusu yapmalarına kadar anlatması saatlere sığmayacak anılarına. Zaten Nurettin Bey Metin Bey’in karısı Emine’ye “Sen Metin ile otuz yıllık evliysen ben elli yıllık evliyim” dermiş. 1 Kasım seçimlerinde kimsenin milletvekili adayı olmaya ikna edemediği Nurettin Bey’i gecenin bir vakti ettiği bir telefonla milletvekili adayı olmaya da, sağlık sorunlarından dolayı gitmeye çok istekli olmadığı 10 Ekim mitingine birlikte gitmeye ikna eden de yine ''Emmo''su olmuş. Seçim kampanyası boyunca hiç yanından ayrılmamış Emmo’sunun, defalarca saldırıya uğramışlar birlikte. 10 Ekim’de sabah Metin Bey’in evinde buluşup mitinge beraber gitmişler. Nurettin Bey’in kardeşi Erdal da onlarla birlikteymiş. Nurettin Bey’in bacağına o gün patlayan bombadan saçılarak saplanan şarapnel hâlâ duruyor, doktorlar tehlikeli buluyorlarmış çıkarmayı. Kardeşi Erdal’ın bacağı ise altı yerinden kırılmış, tedavisi devam ediyor. Derin bir nefes alarak başlıyor o günü anlatmaya Nurettin Bey. “Ben çok istemiyordum aslında gitmeyi. Suruç Katliamı beni çok korkutmuştu. Bu arada dükkânımız yakıldı. Sağlığım da çok iyi değildi artık zaten. Metin kabul etmedi ama, ‘Eğer gelmezsen bir daha seninle konuşmam’ dedi. Sanki Ankara bizi çağırıyordu. Sabah Metin’in evinde buluştuk. Kardeşim Erdal da geldi bizimle. Otobüste başını omzuma koydu. Ankara’da askerlik yaptığı yeri anlattı. Kayaş’ta mola yerinde diğer yerlerden gelenlerin çokluğunu görünce içimizi bir heyecan kapladı. Ben de maden işçisiydim. Sonra Ankara’ya vardık. Hatta Şerife diye bir arkadaşımız var, o da fotoğrafımızı çekti. O sırada bombanın patladığı yerden biraz uzaklaştık. Ben halay çekenleri izliyordum, onlar Erdal ile birlikteydi. Sonra bomba patladı, ben bir duman gördüm. Peşinden bir bomba daha patladı. Benim kardeşim de oradaydı ama inanın benim ilk aradığım Metin’di. Ulaşılamıyordu. Ben de yaralanmışım ama farkında bile değilim. Erdal ile Metin yan yana düşmüşler. İki kız vardı yerde yatan, ölmüşlerdi ve saçları yanıyordu. Onların saçlarını söndürdüm. Erdal’ı pankartlara sararak kenara taşıdık. O sırada polis saldırısı başladı, gaz yedim. Sanki içime doğmuştu. Eşim de gelmek istemişti mitinge. Ben de 'Her eve bir ölü yeter' demiştim. İstemedim gelmelerini. Çünkü Suruç’tan sonra benim içim rahat değildi zaten. Ben şu anda yaşıyorsam namerdim. Gülüyorsam sırf düşmanlarım gülmesin değildir. Bir yere iki kişi gidiyorsanız tek dönmeniz doğru değildir aslında. Ben hâlâ her gece Ankara Garı’na giderim, orada bir beş dakika yatarım.”
Sonrası... Ben bu satırları yazarken 10 Ekim’in üzerine Ankara’da iki patlama daha oldu. İstanbul, Sur, Cizre, Nusaybin, Yüksekova oldu. Her birinden sağ çıkmak, üzerimize yeni hikâyeler anlatmanın sorumluluğunu yükledi. Bu hayatların arasında Merzifon’dan bir Metin Kürklü vardı. En yakın arkadaşlarından Lütfü Sevindik’in söylediği gibi, “Metin Ankara’da ölerek kahraman olmadı, o Merzifon’da zaten bir kahramandı.” Paylaş
Şenay Aydemir Erol Ekici: Tek olmayalım, çok olalım, güçlü olalım
Şükran Lılek Yılmaz @barisportreleri tarafından gönderilen tweetler