Tanıklarının Ağzından Çanakkale'de Trakya Olayları – Işıl Demirel | | -Avlaremoz
Tanıklıklarına her birinin kendi hikayesi ile yer vereceğim Çanakkaleli Yahudiler için yaşanan olaylar çoğu zaman hafifletildiği gibi bir kaç talihsiz olaydan ibaret değildi ve olmayacaktı. Yahudi Cemaati’nin geneli içinde yaygın olan suskunluk/konuşmama geleneği (kayades) 1934 Olayları için de geçerliydi. Konuşmamak bir refleksten öte aynı zamanda biraz korku, biraz çaresizlik ve biraz da acıdan ileri geliyordu. Antisemitliği ile nam salmış Nihal Atsız 1930’larda yazdığı bir makalesinde ‘Yahudiyi öldürmektense korkutmak yekdir’ diyordu. Onun bu tespiti her ne kadar ırkçı olsa da belki de yersiz değildi. Olanlar Trakyalı Yahudileri korkutmuştu. Öyle ki hatırlamaktan, konuşmaktan ve en çok da konuştuklarının bilinmesinden korkar hale gelmişlerdi. Hikayelerini ve hafızalarını paylaşan onca insanın belki de tek ve en önemli ortak noktası anlatılarında kimden ve neden korktuklarını belirtmemiş olmalarıydı. Ancak hemen hepsi için olayları durdurmayarak güven sarsan bir devlet ya da devlet yetkilisi imajının baskın olduğu kesindi. Ellerinde taş, sopa sallayarak Trakyalı Yahudileri korkutmaya ve yurtlarından, memleketlerinden göndermeye çalışanların “dışardan gelen bir takım çapulcular” olduğu hakkında hemen herkes hem fikir olsa da neden devlet tarafından -yeterince- korunmadıkları hakkında çok az kişi cevap verebiliyordu. Verilen tek cevap ise Antisemitizmdi. Yahudiler istenmiyor, hatta belki de onlardan nefret ediliyordu.
Gerek bu güne dek fikir önderliği yapan cemaat yönetimlerinin gerekse de cemaatin bizzahati kendisinin hem üretimine hem de sürdürülmesine katkıda bulundukları kollektif hafızada 1934 Trakya Olayları çok uzun süre yer bulamadı. Her ne kadar olaylardan etkilenen bireylerin hafızaları bu kollektif hafızaya rağmen 1934 Trakya Olaylarının varlığını ispat etse de yaşananları inkar eden, hatırlamamayı tercih eden de pek çok cemaat mensubu vardı. Örneğin benim ona verdiğim isimle Mösyö Yossi bir Çanakkaleli olarak aksi yöndeki tüm anlatıları redderek, 1934 olayları hakkında teferruatlı bilgiye sahip olmasına rağmen, olayların Çanakkale’de gerçekleştiğini inkar etmeyi seçenlerdendi. O, öncelikle sorularımı sorarken kullandığım Yahudi sözcüğünü “doğru söylem Musevidir” diyerek düzelttikten sonra 1934 olaylarının pek tabii yaşandığını ancak kırsalda, gözden uzak yerlerde ve ve Trakya’nın diğer illerinde yaşanmış olduğunu, Çanakkale’de asla yaşanmadığını iddia ediyordu. O, “34 olaylarında pek çok Yahudi’nin Trakya’nın bazı yerlerinde zulüm gördüğü bir gerçektir. Kırklareli en acı olaylara sahne olmuştur mesela. Orada hahamların dahi zulüm gördüğü, halkın taşla sopayla Yahudileri kovduklarını duyduk ama Çanakkale’de yaşanmadı bu tip olaylar. Burada Yahudiler saygın kişilerdi. Kimse onlara sopa kaldırmayı bırakın, sözle bile saldırmaya cesaret etmezdi. Çanakkale her zaman aydın bir memleket olmuştur. Dostluk içinde yaşanırdı. Muhakkak birkaç kendini bilmez bir şeyler yapmıştır tabii ama yaptıysa da bilinmez, bilinmiyor yani. Kimseden duymadım ben” diyerek savını doğruluyor, yaşananlar ile ilgili anlatılanların ise “memleket aleyhinde spekülasyon yaratmak isteyenlerin abartması” olduğunu savunuyordu.
Sonraki yazı Trakya Olaylarının Zemini; İskan Kanunu – Işıl Demirel
Önceki yazı Hitler’in ceketi 275.000 Euro’ya satıldı