Endüstri 4.0 Çözümlerinde Uzman Bir Şirket: Trovarit
Şirketlerin Endüstri 4.0’a adapte olabilmeleri için çeşitli alanlarda danışmanlık hizmeti sunan Trovarit Türkiye’nin Genel Müdürü Muharrem Gezer ile gerçekleştirdiğimiz röportajımızı paylaşıyoruz. Sayın Gezer’e zaman ayırdığı için teşekkürlerimizi sunarız.
Trovarit Türkiye olarak şirketlerin Endüstri 4.0’a doğru bir şekilde adapte olabilmeleri için nasıl uygulamalar sunmaktasınız?
Çok farklı alanlarda şirketlerin ihtiyaçlarına yönelik hizmetlerimiz var. Başlangıçta adı Endüstri 4.0 çözümleri ya da dijital dönüşüm olmasa bile 8 yıldır bu tarz hizmetler sağlamaktayız. Şirketlerin donanım ve yazılım altyapısı anlamında mevcut durum ve kullandıkları yazılımların verimlilik analizi; herhangi iş yazılımı yatırımı yaptıklarında bunun pazar araştırmasını yaparak doğru ürünü ve çözümü konumlandırmaları konusunda destek ve bu yazılım yatırımlarında bağımsız bir göz olarak projenin denetlenmesi; son bir yıl içerisinde Almanya’daki iş ortaklarımızla geliştirdiğimiz, şirketlerin Endüstri 4.0 olgunluk seviyesinin ölçümü ve yol haritasının belirlenmesi konularında farklı boyutlarda ve ölçeklendirilebilir seviyede hizmetlerimiz mevcut.
Endüstri 4.0 olgunluk seviyesi ölçümünde hangi kriterleri göz önünde bulunduruyorsunuz?
Farklı boyutlar kullanıyoruz. Şirketin organizasyonel yapısı, şirket kültürü, kullandığı IT sistemleri ve veri kaynakları olarak 4 temel noktadan yaklaşıyoruz. Şirketin büyüklüğüne ve iş alanına bağlı olarak bu 4 boyut üzerinden mevcut olgunluk seviyesini ölçüyoruz ve atılması gereken adımları beraber belirliyoruz.
Endüstri 4.0 uygulamaları açısından Türkiye’nin hangi seviyede olduğunu düşünmektesiniz?
Bizim yaptığımız saha çalışmalarından belli başlı gözlemlerimiz oluyor. Birincisi, Endüstri 4.0 sosyal medya, internet ve yazılı basında sıklıkla dillendiriliyor, şirketler de haklı olarak büyük bir heves içerisinde. Nasıl adım atacaklarına ve ilerleyeceklerine, piyasadaki rekabet etme güçlerini ne şekillerde devam ettireceklerine, adım atmadıkları takdirde pazardaki durumlarının ne olacağına dair bir endişe yaşıyorlar. Bunun yanında adım atmanın şirketlerine getireceği finansal yük konusunda korkuları var. Ne elde edeceklerini finansal açıdan değerlendiriyorlar.
İkincisi, Türkiye’deki şirketlerin en büyük sorunu yetkin insan kaynağının olmaması. Dijitalleşme dediğimizde dijital teknolojilere hâkim, bu konuda eğitim almış kişilere ihtiyaç var. Burada insan kaynağındaki eksiklikler ciddi bir sorun. Bütün bunları birleştirdiğimizde ise adım atılıyor; ancak bunlar genelde yanlış adımlar oluyor. Kötü sonuçlanan projeler sonrasında bir motivasyon eksikliği ve bir direnç oluşuyor. Bu durum sonraki adımlar için ciddi bir risk oluşturuyor.
Türkiye’de var olan iyi örnekleri de hesaba katacak olursanız, sizce şu an neredeyiz ve almamız gereken ne kadar yolumuz var?
Özellikle teknoloji şirketleri yaptıkları iş gereği uzun yıllardır dijital dönüşüm alanında ciddi adımlar attılar. Otomotiv yan sanayi ve beyaz eşya sanayi dijital dönüşümde önemli yollar aldı; ancak diğer sektörlerdeki şirketlere baktığımızda çok gerilerdeyiz. 4.0’ı konuşmaktan ziyade 3.0’ı konuşmak durumunda kalıyoruz. Bizim uyguladığımız Almanya’da geliştirilmiş olan metot içerisinde, Endüstri 4.0’a geçiş aşamalarının ilk iki tanesi dijitalleşmeyi içeriyor; buradan kasıt ofis ortamında kâğıtsız bir sistemin oluşturulması. Şu anda herhangi bir şirkete gittiğimizde hâlâ izin formları, stok transfer fişleri gibi operasyonel alanda kâğıt kullanımının yaygın olduğunu görüyoruz.
Endüstri 4.0’a geçişte diğer bir önemli adım, şirketlerin içindeki endüstriyel nesnelerin interneti dediğimiz; her bir kaynağın veri üretmesi ve bu verilerin değerlendirilmesi bakımından da eksikler var.
Özellikle üretim işletmelerinde, üretim anı içinde bir makinenin, bir forklift aracının konuşmasından ya da bir ürünün üzerine kimlik vererek oradan oluşan veriyi işlemekten bahsediyorum. Bu gibi konularda teknolojik anlamda çok geride olduğumuzu söyleyebilirim.
Bir şirketin Endüstri 4.0 stratejilerini doğru şekilde uygulamasının kazanımları neler olacaktır?
Burada bilinmezler var. Referans noktası olarak alabileceğimiz yurt dışındaki uygulamalar ve kazanımlar, uluslararası şirketlerin yaptığı araştırmalarla ortaya çıkıyor. 3 sayısını aklımızda tutmalıyız. Bunun karşılığı, yurt dışındaki firmalar cirolarının yaklaşık %3’ünü dijital dönüşüm projelerine ayırıyorlar, buna mukabil verimlilikte yaklaşık %3.2 gibi bir kazanç sağlıyor. Ancak en önemlisi, yine yurt dışında yapılan araştırmaların gösterdiği üzere, şirketler dijital dönüşüme ayak uydurmak ve rakiplerinin önüne geçmek için cirolarının yaklaşık %15’ini bu teknolojilere ayırmalılar. Bunun anlamı; 5-10 yıl sonrasında ayakta kalmak, hatta yeni teknolojilerin getirdiği iş fırsatlarını yakalamak demek. Türkiye’deki şirketlerin herhangi birine bu durumu açıkladığınızda maalesef çok kötü sonuçlar ortaya çıkıyor. Dolayısıyla, Türkiye’deki şirketlerin öncelikle ne yapacaklarına karar vermeleri lazım. Bu strateji ve vizyonla ilgili bir mesele.
Diğer yandan, yurt dışındaki şirketler Endüstri 4.0 veya dijital dönüşümü şu anda yaptıkları işleri daha iyi yapmak, verimlilik artışı, esnek üretim ve esnek hizmet gibi çıktılardan ziyade oluşan dijital ekonomi içerisinde yeni bir iş modeli oluşturmaya odaklanıyorlar. Yani, yurt dışındaki firmalar kendi yaptıkları işin paralelinde iş alanlarına girmeye çalışıyor.
Dijital teknolojilerin getirdiği bir sonuç şu, aslında hepimiz birey olarak dijitaliz. Bireylere ürün ve hizmet sunan firmalar da bireylerin davranışlarını dijital olarak işlemek zorundalar; büyük veri ve analitiği dediğimiz yapı buradan çıkıyor. Bundan sonraki ekonomi, verinin işlenmesi ve bu verinin ticarete yansıması şeklinde ilerleyecek diye düşünüyorum. Sonuç olarak, doğru şekilde adapte olamayanların yok olması kaçınılmaz.
Yıllar içindeki üretim ve son kullanıcı alışkanlıklarının değişimini görmek adına 150 yıl öncesine dönersek daha çok çeşitliliğe dayalı; ancak hacim olarak düşük üretim olduğunu görüyoruz; genelde el işçiliğiyle, çeşitli fakat az sayıda üretim var. 80 yıl öncesine bakarsak, daha çok sayıda ve daha az çeşitli bir üretim yöntemi benimseniyor; firmalar, seri üretimde elde ettikleri maliyet avantajını fiyatlara da yansıtabildiklerinden daha rahat pazara sunabiliyorlardı, son kullanıcının da kısıtlı ürün skalasından birini seçme zorunluluğu oluyordu.
Son 10 yıla baktığımızda ise kişiselleştirilmiş ürünlere doğru bir ilerleyiş var. Kişiler internet üzerinden kendi istediklerine ulaşmaya çalışıyorlar, bu davranış değişikliğine adapte olup müşteriyi yakalamak yukarıda bahsettiğim dijital veriyi yakalamak ve bu tarz taleplere hızlı ve esnek cevap vermekle mümkün.
Trovarit olarak Endüstri 4.0’ı sadece uygulama kısmında değil, teorik açıdan da ele almakta; akademi, blog yazıları vb. ile bunu desteklemektesiniz. Bu hizmetlerinizden de bahseder misiniz?
Bizim yurt dışındaki iş ortaklarımızdan özellikle Trovarit AG Almanya, Industry 4.0 Maturity Center (Acatech) gibi kurumlarım beraber geliştirdikleri şirketlerde olgunluk seviyesi ölçümü çalışmamız var. Burada soru setleri üzerinden firmanın mevcut durumuna bağlı olarak olgunluk seviyesini ölçüp raporluyoruz, sonrasında da bir yol haritası belirliyoruz. Ayda 3-4 kere, evinizden kahvenizi içerek katılabileceğiniz webinarlar düzenliyoruz. “Self-assessment” dediğimiz, Endüstri 4.0 olgunluk seviyesini ölçen bir anketimiz mevcut. Bunlara ek olarak, blog sayfamızdan hem Trovarit Türkiye olarak hem de yurt dışındaki uzmanlar tarafından yazılmış makaleleri yayımlıyoruz. İndirme sekmemizde, yurt dışında yapılmış araştırmaların raporlarını Türkçeye kazandırarak yayımlıyoruz.
Türkiye’de daha önce yapılmamış bir workshop uygulamamız var. Şu anda Endüstri 4.0’ın her yerde konuşulduğunu ancak kimsenin görme fırsatı bulamadığını fark ederek, 15 kişilik gruplarla kampüs içinde yer alan Endüstri 4.0 Demo Fabrikası’na gezi programı tasarladık. Program dâhilinde katılımcılar, uzmanlar tarafından verilen eğitim sonrasında tamamıyla karanlık fabrika ilkesiyle oluşturulmuş demo fabrikayı gezip gözlem yapabiliyorlar. Dolayısıyla, yerinde öğrenme fırsatı buluyorlar. Bunlar dışında, üniversitelerde, sivil toplum örgütlerinde ve meslek kuruluşlarında organize edilen etkinliklere yoğun bir şekilde katılım göstermekteyiz.
Bağlayacak olursam burada üzerinde durulması gereken en önemli nokta, Endüstri 4.0 ya da dijital dönüşüm yol haritası sadece şirket yöneticilerinin vizyonuyla sınırlanmamalı; şirket içinde çalışan herkese dijital dönüşüm bilincinin verilmesi gerekiyor. Dijital dönüşümün iş kaybetmeye sebep olmaktan ziyade yeni iş alanları açacağı konusunda farkındalık yaratarak çalışanların işlerini kaybetme korkusunun önüne de geçilebilir. Bu çalışma aynı zamanda dönüşümün önündeki olası dirençleri de ortadan kaldıracaktır.
Etiketler: Dijital DönüşümEndüstri 4.0IT sistemleriMuharrem GezerTrovarit
Endüstri 4.0’a Giriş: Bir Paradigma Değişimi Olarak Endüstri 4.0