Roma Tarihi I. Cilt Cumhuriyet | Arkeoloji ve Sanat - Arkeolojinin Yayınevi
Yazar: Halil Demircioğlu
İlkçağ Tarihi Batı medeniyet dünyasına yüksek kıymette iki miras bırakmıştır: Bunlardan biri Hellas'tan kalan "tam insan, öteki de Roma'dan kalan "tam devlet, mefhumudur. Bunlar birbirini itmam etmektedir. Tarih ilminin başlıca vazifelerinden biri bu mirasın mahiyetini açıklamak, onun "Dünya Tarihi'ndeki yerini göstermektedir. İşte, Türk Tarih Kurumunun çıkarmakta olduğu "Dünya Tarihi, serisinin onuncu sayısını teşkil eden bu "Roma Tarihi" ile, bu mirastan "Roma Devleti'ni anlatıcağız. Eser iki cilt olacaktır. Birincisinde Roma tarihinin en eski zamanlardan cumhuriyet sonuna kadar olan devrini, ikincisinde İmparatorluk (Kaiserler) devrini ele alacağız. Ciltlerin kullanışını sağlamak için her birini ikişer kısma ayırıyoruz. Şimdi neşrolunan bu kitap I. cidin birinci kısmıdır.
Kitabın yazılışında Roma tarihini anlaşılır bir halde okuyuculara sunmak fikri hâkim olmuştur.: Yâni burada Roma'nın geçmişinden kuru bir kitap bilgisi vermekten ziyade, Roma tarihinin canlı bir tablosunnu aksettirmek istedik. Bunun içinde Roma tarihinden bütün bilinen şeyleri değil, yalnız bunun umumi seyrini, manâ ve mahiyetini göstereek olayları yazdık. Bundan dolayı her bahis ve meseleye müsavi hacim ayırmadık; Ancak tarihî oluşu açıklayan ve, bizim ilgimiz fazla olan kısımlara önem verdik. Oluşlar anlatılırken her şeyden önce "devlet", geldiği için, siyasi tarih ön plânda yer aldı. Bunun yanında tabiatiyle medeniyet ve kültür başarılarının da, Roma mirasının umumî çerçevesi içineki mevkiini ve cihan tarihindeki önemini tebarüz ettirmeğe çalıştık. Her yerde kat'ileşmiş ve müdellel malûmata dayandık. Yâni, Roma tarihinin henüz sıhhati taayyün etmmeiş, münakaşalı mevzularına girmedik: Sahife notları koymayı kitabın formuna ve hedefine aykırı bulduk. Buna mukabil her bölüm sonunda, oradaki konular hakkında seçme bibliyografya verdik. Her cilt başına da, o devir hakkında eski yazarların eserleri ile yeni neşriyattanseçme kitapları gösteren genel Bibliyografya koyduk. Bundan başka her cildin sonuna, zaman içindeki değişmeleri gösteren kronoloji cetvelleri ekledik. Kitapların içine de, atlaslardan faydalanarak mekân içindeki değişmeleri gösteren haritalar koyduk. Tabloyu tamamlamak için müntehap resimler ilâve ettik. Yalnız bu kısım haritalarla mahmul olduğu için resimlerin çoğu ikinci kısma kalmıştır.
Kitabın içinde geçen yer adları ile isim ve ıstılahları, ötedenberi yaptığımız gibi verdik: İlkçağ tarihinde, nasıl ki, Yunan yerine Hellen kelimesini kullanıyorsak, öylece, bunlarda da iltibasları önlemek için, mümkün mertebe eski şekilleri muhafaza ettik. Meselâ, eski Bergama için kendi adını, Pergamon'u kullandık. Hattâ bugünkülerden ayırmak için senatus, consul, dictator gibi bazı kelimelerin yazılışlarını dahi değiştirmedik. Bu arada kabil oldukça bir çok yer adlarının yaşayan mukabillerini de göstermeğe çalıştık.
Sözlerimizi bitirirken kitabın bu halde çıkmasını sağlayan Türk Tarih Kurumuna ve, bunun tab'ında ve provaların tashihinde yardımlarını esirgemiyen dostlarımıza teşekkürü bir borç biliyoruz.
Halil Demircioğlu. (Önsöz'den)