Yrd. Doç. Dr. Latif Küpelioğlu > Jinekoloji > Çikolata Kisti Belirtileri Nelerdir?
Endometrium denilen rahmin iç katmanı, her adet döngüsünde kalınlaşır. Kalınlaşmış olan embriyonun yerleşip gelişmesi adına uygun duruma gelir. Yumurtalıklardan salgılanan yumurta hücresinin döllenmemesi durumunda, kalınlaşmış olan rahmin iç katmanı, belirli bir süre ardından bir miktar kan ile beraber vücuttan dışarıya atılır.
Kanamanın gerçekleştiği süre zarfında adet kanının normal olmayarak geriye doğru akması ve karın boşluğuna belirli bir oran kanın gitmesi mümkün olabilmektedir. Bu durum endometrium hücrelerinin kanının taşındığı hat üzerinde herhangi bir alana gitmesine ve tıpkı rahmin iç tabakası gibi davranış sergiler. Bu da kanamanın vücuttan atılmamasına ve zaman içinde birikmesine yol açar. Bu sebeple de oluştukları alanda iltihaplara ya da yapışıklıklara sebep olabilir.
Endometrium yapılarının yumurtalıklara yerleşmesi neticesinde, çoğunlukla rengi ve görüntüsü şekliyle erimiş çikolatayı anımsatan bir sıvıyla dolu olan ve bu benzerlik sebebiyle çikolata kisti (endometriozis) adı verilen yapılar meydana gelir.
Adet sürecinde meydana gelen ağrılar, basit ağrı kesiciler ile dindirilemeyen ağrılardır.
Ağrılar çeşitli sebeplerden ötürü meydana gelir. Endometriosis adı verilen hastalık, rahim iç katmanın rahim harici bir alanda gelişmesi sorunudur. Endometriosis yapılarının oluşturduğu kanamalar hasebiyle meydana gelen iltihabi reaksiyonlar ağrıya sebep olabilir. Her adet sürecinde duyulan ağrılar, tedavi ile düzelmeyen ağrılardır. Bu ağrıların sebebi de iltihabi reaksiyonlardır. Ağrılar, endometriozis yapılarının kanamaları yüzünden meydana gelen artıkların, çevresindeki organ ve dokular arasında adezyonlar (yapışıklık) meydana getirmesi yüzünden de oluşabilir. Kronik pelvik ağrılar ya da cinsel ilişki aşamasında duyulan ağrılar bu yapışıklıklara yol açabilir.
İnfertilite sorunu yani gebe kalmakta güçlük çekme ya da adet düzensizliği şikayetlerinin altında yatan neden de çikolata kisti olabilmektedir.
Kanama artıklarının sebep olduğu yapışıklıklar:
fallop tüplerinin saçaklarının işlevlerini kaybetmesine yol açabilir.
fallop tüpüne geçemeyen yumurtalık kısırlığa yol açar.
Yumurtalık kisti şüphesi ile uygulanan operasyonlar aşamasında çikolata kisti sorunu ile karşılaşılabilir.
Bu semptomlardan biri ya da daha fazlası mevcut ise çikolata kisti söz konusu olabilir. Endometrioma jinekolojik muayene ve jinekolojik ultrason aracılığı ile oldukça kolay bir şekilde tespit edilebilmektedir. Kesin teşhisin koyulabilmesi adına alınan kist örneğinin patalojik değerlendirmeye gönderilmesi gerekir.
Kan tetkitlerinde Ca–125 değerinin yüksek çıkması tümör varlığına işaret eder. Ca–125 değerinin ölçümüne ihtiyaç duyulmasa dahi, tedavi neticesinde Ca–125 değerinin düşmesi, tedavinin başarısının göstergesi olarak ve tekrarlama riskinin tahmin edilebilmesi adına oldukça önemlidir.
Çikolata kisti, belirti vermeden de ilerleyebilen bir sorundur. Bu sebeple de tesadüfen çikolata kistine sahip olduğunu öğrenen hastaların sayısı azımsanmayacak kadar çoktur.
Çikolata kistinin evreleri nedir?
Endometriosis, endometriumun (rahim içi tabaka) rahim haricinde farklı bir alana taşınarak yerleşmesi ve endometriumun alışkanlıklarını yerleştiği alanda da göstermesidir. Endometriosis, rahim ve yumurtalıklarda, karın içi bölgede farklı durumlara yol açabilir.
Çikolata kisti evreleri ve çikolata kistinin boyutları, bu lezyonların ne kadar yaygın olduğuna göre değişmektedir. lezyon; doku ya da organ hasarı olarak tanımlanmaktadır. Bu lezyonların nerede bulundukları, boyutlarının ne olduğu, invazyon derinliği ile yumurtalık ve fallop tüplerinde ortaya çıkan yapışıklıkların özellikleri dikkate alınarak:
Evre: minimal endometriosis
Evre: hafif endometriosis
Evre, orta endometriosis
Evre şiddetli endometriosis olarak tabir edilir.
Var olan lezyonlar renklerine göre ise:
kırmızı olarak bulunurlar.
Hastalığın erken evrelerindeki endometriosisin, 1. Evre ya da 2. Evre’de; karın içi bölgede ileri derecede yapışıkların yer alması ve çikolata kistlerinin mevcut olması endometriosisin 3. Evre ya da 4. Evre’ de olduğunu işaret eder.
Endometriosis yapılarının yumurtalıklara yer ederek oluşturduğu kitlere çikolata kisti (endometrioma) denilir. Genel olarak peritoneal şeklinde tabir edilen yani karın boşluğunun iç yüzünü kapatan zarda lezyonlarla görülen endometrioma, çeşitli durumlarda izole olarak da saptanabilir.
Saptanan endometriomaların çapı 3 cm’nin üzerinde ise, hastalığın 3. Evre’sinde veya daha ileri bir aşamada olduğuna işaret eder. Hastalığın 4. Evresinde, yaygın olarak yumurtalıklarının orta hatta birleştiği görülür. Bunun yanında rektum ve rahim arkasına yapıştıkları da gözlemlenebilir.
Çikolata kistinin hangi evrede olduğu ve boyutlarının ne olduğunun saptanması, transvajinal ultrason (vajinal ya da jinekolojik ultrason) ile çikolata kisti tipik görüntüsünden oldukça pratik bir şekilde tespit edilebilmektedir. Çikolata kistinin kesin teşhisi ise müdahale ardından kistin patalojik değerlendirilmeye gönderilmesi ile bulunur.