Kıdem tazminatına emsal karar
KIDEM TAZMİNATINA EMSAL KARAR
Sürekli gece vardiyasında çalıştırılan işçi istifa edip kıdem, izin ve ihbar gibi alacaklarını talep etti. İşveren tazminatı ödemeyi reddetti. Dosyayı inceleyen Yargıtay ise emsal bir karar verdi.İşte o karar!
07 Haziran 2019 Cuma 11:29 GÜNCEL
Gaziantep’te bir otelde aşçı olarak çalışan işçi, sürekli gece mesai yapması nedeniylerahatsızlandı. İşverene gündüz çalışma yönündeki talebini ileten işçinin bu talebireddedildi. İşçi, talebinde ısrar etmesi üzerine, işveren tarafından zorla istifa ettirildiğiniöne sürdü. İşçi, kıdem ve ihbar tazminatı alacağının yanı sıra bir kısım alacaklarınınödenmesi istemiyle konuyu yargıya taşıdı.
Gaziantep 3’üncü İş Mahkemesi’nde görülen davada, davalı işveren, iş yerinin otelolduğunu, 24 saat hizmet verildiğini, işçinin gece vardiyasında çalışmak istemediğinibeyan ederek istifa ettiğini, bu nedenle kıdem ve ihbar tazminatına hak kazanmadığınıiddia etti. Mahkeme, bilirkişi raporuna dayanarak işçinin kıdem tazminatı alacağınınödenmesi istemini reddetti.
Kararın temyiz edilmesi üzerine dosya, Yargıtay 22’nci Hukuk Dairesi’ne geldi. Daire,işçinin iş sözleşmesinin haklı sebeple feshedildiğini kabul ederek yerel mahkemekararını bozdu. Dairenin kararında, İş Kanunu’nun 24’üncü maddesine göre, çalışmaşartlarının uygulanmamasının işçiye iş sözleşmesini haklı sebeple fesih imkanı verdiğivurgulandı.
Postalar Halinde İşçi Çalıştırılarak Yürütülen İşlerde Çalışmalara İlişkin Özel Usul veEsaslar Hakkında Yönetmeliğin 7’nci maddesine göre, gece postalarındaki işçilerin 7.5saatten fazla çalıştırılmasının yasak olduğuna işaret edilen kararda, turizm hizmetiyürütülen işlerde ise işçinin yazılı onayı alınmak suretiyle bu sürenin aşılabileceğivurgulandı.
Kararın devamında ise şu bilgilere yer verildi: “İşyerinde postalar halinde çalışmayapıldığı sabit olmasına rağmen davacının sürekli aynı postada çalıştırılmasının yasayaaykırı olduğu, bu aykırılığın giderilmesine yönelik talebin işverence yerinegetirilmemesinin çalışma şartlarının uygulanmaması anlamına geleceği değerlendirilerekiş sözleşmesinin haklı sebeple feshedildiğinin kabulü gerekir"
Kararda ayrıca “Gece çalışması nedeniyle sağlığının bozulduğunu raporla belgeleyenişçiye işveren, olanakların elverdiği ölçüde gündüz postasında durumuna uygun bir işverir. İşin niteliği ve yürütümü, iş sağlığı ve güvenliği göz önünde tutularak gece vegündüz postalarında iki haftalık nöbetleşme esası da uygulanabilir” düzenlemesinedikkat çekildi.
HAKLI FESİH SAYILAN VE KIDEM TAZMİNATI TALEP EDİLEN HALLEREKSİK ÜCRET ÖDENİRSE
İşçinin ihbar süresine uymadan derhal ayrılmasını ve kıdem tazminatı almasını sağlayankoşullar var. İş Kanunu’nun 24’üncü maddesine göre bunlar şöyle:1) Sağlık sebepleri: a) İşin niteliği işçinin sağlığı veya yaşayışı için tehlikeli olursa, b)İşçinin yakından görüştüğü işveren ya da diğer kişilerde bulaşıcı hastalık bulunursa.2) Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzerleri: a) Sözleşmede işçiyi şart,vasıf, gerçeğe aykırı beyanla yanıltma, b) İşverenin işçi veya aile üyelerinden birinin şerefve namusuna dokunacak söz, davranışta bulunması veya işçiye cinsel taciz, c) İşveren,işçiye veya aile üyelerinden birine sataşma, gözdağı, kanuna karşı davranışa özendirme,kışkırtırmada bulunur ya da onlara karşı hapsi gerektiren bir suç işlerse, şeref ve haysiyetkırıcı asılsız ağır isnat veya ithamlarda bulunursa, d) İşyerinde cinsel tacize uğrayanişçinin durumu işverene bildirmesine rağmen gerekli önlemler alınmazsa, e) Ücretsözleşme ve yönetmeliğe uygun hesap edilmez veya ödenmezse f) Parça başı çalışmadaaz iş verilerek eksik ücret almasına yol açılırsa.3) Zorlayıcı sebepler: ● Zorlayıcı nedenle iş bir haftadan fazla durursa, sağlık sebeplerive işveren tarafından işçiye karşı gelişebilecek olumsuz davranışlar ile zorlayıcı sebeplerçerçevesinde işçi istifa ederse kıdem tazminatına hak kazanır.4)Askerlik ve evlilik: Askere gidecek erkek ile evlendikten sonra 1 yıl içinde işindenayrılan kadınlar kıdem tazminatını almaya hak kazanıyor.
5)Emeklilik hakkı: Emekli olmak için işten çıkanlar kıdem tazminatı alır. 8 Eylül 1999’danönce işe girip de 15 yıl sigortalı olan ve en az 3600 günü tamamlayanlar ile 1999’dansonra ilk defa işe başlayıp 25 yıl sigortalı olup 4500 gün prim ödeyenler istifa edincekıdeme hak kazanıyor. Bunun için SGK’dan ‘Yaş dışında emeklilik şartlarını yerinegetirmiştir’ yazısı alınmalı. Fazla mesai nedeniyle ayrılan işçi de kıdem alır.
Emekli olmadan kıdem tazminatı alma koşulları, işe ilk defa başlanan tarihe göredeğişiyor.İşe giriş tarihine göre, koşullar şöyle:● 8 Eylül 1999’dan önce işe girenler: 15 yıl sigorta, 3600 prim günü. ● 9 Eylül 1999-30Nisan 2008 tarihleri arasında işe girenler: 25 yıl sigorta, 4500 prim günü. ● 1 Mayıs2008’den sonra işe girenler: 25 yıl sigorta, 5400 prim günü. ● 9 Eylül 1999’dan sonra işegirenler: Sigortalılık süresi 25 yılın altında olmakla birlikte 7000 prim gününütamamlayarak.
Haklı nedenle istifa edenler kıdem tazminatı hakkı kazanırken, çalışma süresine göre 1.5maaşa kadar çıkan ihbar tazminatını alamazlar. ‘Haklı fesih’le istifa eden işçiler, gerekliprim şartını taşırsa 10 aya kadar işsizlik maaşı da alırlar. İşsizlik maaşı alabilmek içinson 3 yıl içinde farklı işyerlerinde de olsa en az 600 gün prim ödemek gerekiyor. Kıdemtazminatına hak kazanmak için bir işyerinde en az bir yıl çalışmak gerekiyor. Tazminather bir yıl için 1 aylık brüt ücret kadar oluyor.