DMR Tip Telsiz Kullanımı - TA1LSX
19/12/2018 19/12/2018 TA1LSX
Sayısal bir telsiz sistemi olan DMR sistemini kullanmak ve geniş çaplı bir ağın işleyişini bozmadan kullanabilmek için dikkat etmemiz gereken bazı konuları ve sistemle ilgili bazı genel bilgileri, kullanmaya başlarken yapılacakları, biraz teknik bir girişin ardından, bu yazılarda paylaşacağım.
DMR sisteminin, TDMA yani zaman bölmeli bir erişim sistemine sahip olması sayesinde tek bir röle ve duplexer ile tek bir frekans üzerinden 2 kanal sunması en temel avantajıdır. Bu sistem 2G cep telefonlarında kullanılan sistemin aynısıdır. Havada 4800 sembol/saniye oranında ham veri transferi yapar. 4fsk modülasyon kullanıldığı için bu hız sembol başına 2 bit olarak hesaplanır ve teoride 9600 baud data transferimiz olur. (pratikte ise daha bile düşüktür.) Gördüğünüz gibi, modern ses kodlama teknikleri sayesinde DMR gibi bir sistem, bilgisayar için aşırı ilkel sayılabilecek bu hızda bile çalışabilmektedir.
CC: Color Code. Bu kod analog sistemlerden alışık olduğumuz CTCSS tonunun DMR sayısal sistemindeki karşılığıdır. Bir röleye erişmek veya simpleks bir çağrı yapabilmek için mutlaka eşleşmelidir. Amatör kullanımda genellikle CC:1 kullanılır.
TS: Time Slot. DMR sisteminin diğer sistemlerden en büyük farkı, aynı röleyi aynı anda 2 farklı kullanıcı grubunun kullanabilmesidir. Yani aynı anda 2 kişi tek röle üzerinden konuşabilir. Bunun için frekans zamana bağlı olarak ikiye bölünür. Bu bölümlerden her birine Time Slot denir. Görüşme yapabilmeniz için Time slotunuzun eşleşmesi gerekir. Piyasada TYT-MD398 gibi bazı cihazlar tasarım hatasından dolayı tam olarak bu desteği veremediğinden görüşmelerde kesintiler yaşanabilir. Bu cihazların kullanımından kaçınılmalıdır. Simplex görüşmede TS:1 kullanılır.
TG: Talkgroup. Talkgroup sayısal sistemi analog sistemden ayıran en belirgin özelliklerden biridir. Uluslararası ağlara dahil edilmiş bir röle ile dünyanın herhangi bir noktasındaki bir istasyonla görüşmek için bilmeniz gereken tek şey talkgroup’udur. Bir bölgedeki rölenin veya bir hotspot’un programlandığı bir talkgoupda, kendi rölenizden mandala bastığınızda sistem diğer tarafın frekans, CC, TS ne olursa olsun bu iki röleyi birbirine linkler ve boşta kalıp kopana dek iki yönlü bir iletişim kurulmuş olur. Bu bakımdan ağ üzerindeki tüneller gibi düşünebiliriz. Ayrıca sadece TG’ler kullanılarak aynı Frekans, CC, TS’de dahi olsa kullanıcılar kendi aralarında gruplandırılarak konuşmaları sağlanabilir. Röle üzerinde lokal görüşme için 9, simpleks görüşme için 99 olmalıdır. Lütfen TG91 veya rastgele bir TG kullanmayın. Mesela TG91 DMR-Marc sisteminde Worldwide, tüm dünya anlamına gelir. BM Sisteminde ise lokal tanımlıdır. Lokal konuşmalarda rölenin DMR ID’si kullanılır. Şehrinizdeki bir amatörle görüşmek için dünyadaki binden fazla röleyi meşgul etmek istemezsiniz. Kısa zamanda pek hoş olmayan tepkiler alabilirsiniz.
RX List. Bulunduğunuz kanalda gönderme talkgroup’u sabit olmasına rağmen, birden fazla talkgroup bu listelere eklenerek bulunulan kanalda birden fazla talkgroup’un takip edilmesi sağlanabilir. Rx listeleri genel olarak oluşturulup daha sonra kanal bazında programlanabilir. Kanala Rx listesi programlamazsanız sadece gönderdiği talkgroupdan gelen görüşmeleri dinletecektir.
Zone: Telsiz programlarken en dikkat etmeniz gereken kısımlardan biri burasıdır. Sayısal telsize isterseniz 1000 kanal yükleyin ancak Zone’a eklemezseniz tek bir kanalı kullanamazsınız. Telsizde kanalları gezerken eskiden olduğu gibi kayıtlı kanal listesini değil, seçili olan Zone’daki kanalları gezersiniz. Kişisel tercihinize göre istediğiniz gibi ayarlayabilirsiniz. Pek çok modelde bir zone’da en fazla 16 kanala izin verilmekte. Kanalları birden fazla zone’a ekleyebilirsiniz.
Yeni bir DMT tip telsiz aldığınızda yapmanız gerekenler:
1. Eğer yoksa https://register.ham-digital.org adresinden kendinize bir DMR ID alıyorsunuz. Bu ID çağrı işaretinizle eşli, Türkiye için 286 ile başlayan bir sayı. Eğer belgenizde bir sorun yoksa, bilgilerinizi düzgün girdiyseniz en geç birkaç gün içinde onaylanacaktır. Hata yapılabilir ancak asla bilerek başkasının ID’sini kullanmayın. Hem kendiniz mağdur olur hem başkasını mağdur edebilirsiniz. Eğer aradan bir kaç gün geçmesine rağmen ID’niz onaylanmadıysa dmrturkiye@gmail.com adresine okunaklı bir şekilde belgenizin fotografıyla birlikte mail gönderin, ilgilenilecektir.
4. TX Preamble Duration Sayısal haberleşme için önemli bir parametre. Konuşmanızın başında küçük bir miktar gecikme katabilir ancak zayıf sinyal şartlarında rölenin sinyalinizi alabilmesi için önemli. 200-300 gibi bir değer ayarlayın. Röleye erişimde sıkıntı yaşarsanız yavaş yavaş arttırın. 5. Diğer özellikleri kişisel zevkinize göre ayarlayın.
5. Rx List kısmından listemizi seçiyoruz. Privacy kısmını OFF / None / Disabled seçiyoruz. Admit Criteria Kısmını “Always” seçiyoruz. Böylece kanalda ağ üzerinden gelen istasyon varsa bile gerekli durumda lokal olarak üzerine röleye girebilirsiniz.. Ancak başka istasyonların görüşmelerini kesmemeye dikkat etmelisiniz. Eğer röle ağa bağlı değil veya simplex frekans programlıyorsanız “Color Code” seçmenizde fayda var.
6. Ekranda pek çok sayısal sistemle ilgili seçenek göreceksiniz bunları bir sonraki yazımda topluca açıklayacağım. 7. Daha sonra varsa Save tuşuna basıp Zone penceremizi açıyoruz. Burada her bir zone’da görmek istediğimiz kanalları, görmek istediğimiz sırayla düzenliyoruz ve kanalımız kullanıma hazır.
Group/Private Call Hang Time: Bir çağrı geldiğinde burada ayarladığınız süre içinde mandala basmanız durumunda çağrı yapılan TG’ye veya size bireysel çağrı yapan kişiye yönelik çağrı yaparsınız. Ağa bağlı rölelerde private call süresi uzun, group hang time süresi ise 0 ayarlanırsa karışıklık olmasının önüne geçilebilir. Aksi halde örneğin kanalda yurtdışında QSO yapan iki amatör var. Sizin ise lokal bir QSO yapma ihtiyacınız doğdu. Eğer cihazınızda group hang time var ise uzak istasyonların QSO’larını bitirmesini ve üzerinden zaman geçmesini beklemek zorunda kalırsınız. Aksi halde cihazınız onların görüştüğü group’a yönelik gönderme yapar ve hem görüşememiş hem de onları rahatsız etmiş olursunuz.
1. Eğer yoksa https://brandmeister.network hesabınızı oluşturun.
4. Contact List’e APRS ismiyle, röle sorumlu operatöründen öğrenebileceğiniz uygulama ID’sini Private Call olarak kaydedin.
Ayarlarımızı başarıyla yapıp cihazımıza yükledik. İlk testimizi nasıl yapacağız? Artık çağrı yaparken dikkat etmemiz gereken önemli parametrelerden biri de talkgroup’dur. İlk çağrımız için lokal tg olan 9 nolu tg’yi kullanmamız uygun olur. Telsizimizi bu tg’nin bulunduğu kanala alarak mandala basıyoruz. Pek çok telsizde kırmızı ışığın en az 1 kere yanıp söndüğünü göreceksiniz. Bu sırada telsizimiz analog telsizlerin aksine önce DMR röle ile iletişime geçip kanalın uygun olup olmadığını ve kendisinin gönderme izni olup olmadığını soruyor. Eğer ayarlarınızda bir hata var veya olumlu yanıt alamazsa birkaç denemeden sonra bırakıp size bir hata tonu verecektir. Eğer olumlu yanıt alırsa, kırmızı ışık sabit yanmaya başlayacak ve eğer programlandıysa kısa bir talk permit tone duyulacaktır. Burada normal çağrınızı yaptıktan sonra sonuna talkgroup 9 diye eklememiz yurtdışında yaygın ülkemizde henüz oturmamış bir usuldür. Cevap verecek istasyon siz mandalı bırakmadan ekrana bakamazsa nereden cevap vereceğini bilemeyebilir. Bu yüzden, “Dinlemede istasyon var mı? burası tango alpha one mike delta, talkgroup 9” gibi bir çağrı karşı amatörün işini kolaylaştırır. İlk QSO’muzu lokal yaptık sırada yurt dışı. Öncelikle, dediğim gibi tek bilmeniz gereken şey talkgroup. Ülkelerin, bölgelerin, kulüplerin talkgroupları olduğu gibi Worldwide, European, English, Spanish gibi yüzlerce tg var. Bunlara internetten ulaşabilirsiniz.
Şuan ülkemize tanımlı 2 TG var. Bunlar 286 Türkiye ve 2860 Istanbul. 286 TG’si Türkiye’de her röleye Statik Talkgroup olarak eklenecek ve yurtdışındaki amatörler tarafından da dinlenen ulusal ID’miz. Bu TG’de yapılacak görüşmelerde bir kat daha dikkatli konuşmalıyız ve yabancı amatörleri de düşünerek çağrı işaretlerimizi alışılagelmiş usulde değil, doğrusu olan “tango alpha one mike delta, tango bravo two hotel lima” vb. yani rakamını da İngilizce okuyarak kullanmalıyız. TG2860 ise İstanbul ve yakın çevresinde kurulacak röleler için belirlediğimiz bir nebze daha lokal bir talkgroup.
Statik Talkgroup, röle yöneticileri tarafından sistem üzerinde programlanan ve rölenin internetten gelen görüşmeleri otomatik olarak yayınlayacağı talkgrouplardır. Örneğin 12345 Talkgroupu statik olarak programlanmış bir röle ne zaman ve dünyanın neresinde olursa olsun TG12345 ‘den birisi konuşmaya başladığında RF olarak bunu yayınlar. Bu sayede zaten TG2860 programlanmış İstanbul rölelerine dünyanın heryerinden her an çağrı yapılabilir. Bunun aksi ise Dinamik Talkgroupdur. Dinamik talkgrouplar röleye RF yoluyla ulaşan bir sinyal olduğu durumda sistem tarafından belirlenmiş 10-15dk gibi bir süre boyunca aktif kalırlar. Yani siz Belçika’daki bir arkadaşınızla konuşmak istediniz. https://brandmeister.network/?page=talkgroups adresinden Belgium yazarak ülke kodunun 206 olduğunu gördünüz. Cihazınıza bunu yazıp mandala basıp röleye ulaştığınız anda Belçika’da konuşulanlar sizin kullandığınız röle tarafından yayınlanmaya başlayacak.
Oradaki rölelerde bu TG206 statik programlı olduğu için onlar sizi duyabilecek. Sizin rölenizde de dinamik tg geçici olarak açıldığı için siz de onları duyabileceksiniz ve böylece iki taraflı QSO yapılabilecek. Eğer çağrı yapacağınız ülke büyük ve pek çok röle bulunan bir bölgeyse ve belirli bir kişiye çağrı yapacaksanız nezaketen daha lokal TG’leri kullanmak uygun olur. Bilmiyorsanız çekinmeyin, usulünce çağrınızı yapın.
Arkadaşlar, pek çok kişinin sorun yaşadığı birkaç noktaya değinmek istiyorum. Önceki yazılarımı anlayan arkadaşların bunu okumasına gerek yok, sorun yaşayanlar göz atabilirler. Öncelikle pek çok kişi röle ID’sine çağrı yapıp normal olarak cevap alamıyorlar. Sanıyorum D-Star veya başka bir sistemden kalma alışkanlık ancak “DMR sisteminde kullanıcının röle ID’si ile EN UFAK BİR ALAKASI YOKTUR.” Lütfen röle ID’lerini sonsuza dek unutun.
Diyelim Almanya ile görüşme yapacaksınız, TG’si 262. Daha bölgesel bir tg bilmiyorsunuz. Cihazınızda contact name kısmına bunu gireceksiniz. Elle değiştirme kısmı varsa oraya da girebilirsiniz. Mandala bastığınız anda sizin röleniz 10 dakikalığına 262 yi de yayınlamaya başlar. Böylece Almanya’daki arkadaşınız size yine TG262 üzerinden cevap verdiğinde siz de onu duyabilirsiniz. Sisteme hangi TG girerse o TG çıkar. Çok istisnai durumlar haricinde her zaman gelen tg üzerinden cevap vermeniz gerekir. Reflector vb sistemler ülkemizde kullanılmıyor, o yüzden ekranda gördüğünüz TG üzerinden cevap vermeniz en doğrusu. Biz İstanbul’daki amatörler olarak aramızda 3 kanal belirledik ve bunları lokalden genele sıraladık. Herkese bu şekilde tavsiye ederim. 3’ü de röle frekansı olarak aynı olmakla birlikte, 1. kanal gönderme TG’si 9. RX List ise 9,2860 (tercihe bağlı 286) Böylece mesela gece yatarken cihazı açık bıraktığınızda Amerikalı amatörlerin görüşmelerine uyanmazsınız. Kanal 2, Tx TG2860, Rx List: dinlediğiniz tüm kanallar. Kanal 3, Tx TG286, Rx List: dinlediğiniz tüm kanallar. Normalde cihaz kanal 2 de duruyor. Böylece pek hem yerel hem uluslararası tüm tgleri takip edersiniz. Bunları dinlemek istemezseniz kanal 1 e çevirirsiniz. Birisi çağrı yaptığında da hemen komutatörü 1 tık çevirme ile uygun tg’yi yükleyip cevap verebilirsiniz.
İstanbul dışındaki arkadaşlar 2860 yerine kendi bölgelerini yazabilirler. Bu kanalların arkasına ise diğer bölgeleri ekleyebilirsiniz. Orası tercihinize kalmış. Eğer bir kişinin ID’si/Çağrı işareti ekrana geliyor, sesi gelmiyorsa sorun %99 Rx Listinizdedir. Kendisinin konuştuğu tg sizin bulunduğunuz kanala programlı Rx Listte yoktur veya kanalda Rx List programlanmamıştır. Bu ayarlarınızı kontrol edin.
Kaynak: TA1MD Mutlu Dülger
DMR Analog Telsiz, DMR, DMR ID Nasıl Alınır, DMR nedir, DMR protokolü, DMR radio, DMR Radio Guide, DMR Telsiz, DMR telsiz ne demek, How do I get a DMR ID?, Sayısal Telsiz Nedir, Sayısal Telsiz Sistemleri, TA1LSX, TA1MD, What is DMR technology?, What is Ham Radio DMR?, What is the meaning of DMR?
← uBitx Raduino Firmware Nasıl Yüklenir