Bant Mag:A’dan Z’ye: David Lynch
Yazı: Cem Kayıran, Zeynep Naz İnansal - İllüstrasyon: Gizem Winter
←ÖNCEKİ Teftiş: Bu ay ne dinlesem? SONRAKİ→ Suni bir geçmiş yaratma peşindekiler: Albüm
On yıl önce yayınlanan David Lynch filmi Inland Empire, sıra dışı ambiyansıyla olduğu kadar Polonyalı müzisyen Marek Zebrowski imzası taşıyan müzikleriyle de hafızalarda yer etmişti. Filmin soundtrack albümünde David Lynch’in yer aldığı birçok parça da bulunuyordu. Özellikle bu parçalar arasında, albümün açılışını da yapan “Ghost Of Love”, David Lynch’in müzikal kariyerinin en öne çıkan kayıtları arasında gösteriliyor. Filmde de etkileyici bir şekilde kullanılan, Lynch’in bestelediği ve seslendirdiği parça, en az Lynch filmleri kadar vurucu ve akılda kalıcı bir yapıya sahip.
Bir Twin Peaks hayranı olan ve Twin Peaks’te yaşayan Travis Blue’nun hayat hikâyesini anlatan Northwest Passage, Kickstarter’da başlatılan destek kampanyasıyla hayata geçmiş bir belgesel. Dizide sekreter Lucy Moran’ı canlandıran Kimmy Robertson’la, Twin Peaks hayran festivalleri kapsamında tanışan ve bir dostluk kuran Travis Blue, zorlu bir gençlik geçirdiği Twin Peaks’te dizi oyuncularını kendisine örnek alarak, onlarla vakit geçirerek problemlerinin üstesinden gelmeye çalışmış. Kült dizinin bir hayranın hayatını nasıl değiştirebildiğine odaklanan belgeselin yönetmenliğini Adam Baran üstleniyor.
Twin Peaks’in gizemli mekânı One Eyed Jack’s, kumarhane görünümlü, çoğu gizli anlaşmanın yapıldığı bir genelev. Kanada sınırındaki bu gizli saklı mekânı ancak burayı bilenler ziyaret edebiliyor. Ben Horne ve Blackie O’Reilly’nin beraber işlettikleri kumarhanede Laura Palmer da bir süre çalışmış. Dizi ilerledikçe tüm gizemlerin bu mekânla bir ilişkisi olduğunu anlıyoruz. Adını Marlon Brando’nun yönettiği aynı adlı Western’den alan One Eyed Jack’s, kırmızı kadife perdeleri ve iskambil kağıdından yapılmış kostümler giyen garsonlarıyla oldukça estetik bir mekân.
John Malkovich’in David Lynch filmlerinden kült karakterleri yeniden canlandırdığı taptaze video serisi... Usta oyuncunun bir anlamda David Lynch’e saygı duruşu olan Playing Lynch, yönetmenin filmografisinden Elephant Man, Twin Peaks, Lost Highway gibi klasik yapımlardan karakterleri mizahi ve yeni bir yaklaşımla karşımıza çıkarıyor. Serinin her bölümünde David Lynch’le farklı projelerde çalışmış isimlerin müziklerini de duyuyoruz. Angelo Badalamenti, Zola Jesus, The Flaming Lips ve Lykke Li bunlardan birkaçı.
Mulholland Drive’ın ardından farklı ve daha özgür bir ifade imkânı sunan mecra ve disiplinleri denemeye karar veren David Lynch, kendisinin “fazla aptal ve fazla ham” sözleriyle tanımladığı DumbLand isimli animasyon serisini 2002 yılında internet üzerinden yayınlamaya başladı. Eşi ve çocuğuyla birlikte yaşayan Randy isimli abartılı bir şekilde yozlaşmış bir karakteri merkezine alan DumbLand, türlü garip anlar, rahatsız edici detaylar ve kimi zaman bir yere bağlanamayan diyaloglarla ilginç bir seyir deneyimi vadediyor. Serinin ana karakteri Randy’yi, DumbLand’in yaratıcısı David Lynch seslendiriyor.
Yönetmenin 1966 yılında çektiği ilk kısa filmi Six Men Getting Sick, altı kusan adamdan oluşan bir tablonun anime edilmiş ve arkada siren sesiyle dört dakika boyunca tekrara alınmış hâlinden oluşuyor. Filmin fikrini Pennsylvania Academy of the Fine Arts’daki ilk senesinde geliştiren Lynch, bu deneysel filmin prodüksiyon sürecinde stop-motion animasyon ve sinematografiyle ilgili ilk fikirlerini edinmiş. Yönetmene iki yüz dolara mal olan filmin Lynch’in anlatım tarzının ilk örneği olduğunu söyleyebiliriz.
Nine Inch Nails’le sayısız başarı ve kült albüme imza attıktan sonra, özellikle son yıllarda Atticus Ross işbirliğiyle yaptığı film müzikleriyle ödüller toplamaya başlayan Trent Reznor, David Lynch’le yolu birçok kez kesişmiş olan müzisyenlerden biri. Lost Highway’in film müziklerinden birkaçına imza atan ve filmde çalan tüm parçaların yer aldığı albümün prodüktörlüğünü üstlenen Trent Reznor, grubu Nine Inch Nails’in 2013 yılında yayınlanan albümü Hesitation Marks’ta yer alan “Come Back Haunted”ın video klibi için de David Lynch’le çalışmıştı. Bir süre önce Reznor’un yoldaki Twin Peaks sezonunda rol alacağının açıklandığını da ekleyelim.
David Lynch’in filmografisinin farklı katmanlarına dair yazılmış onlarca kitap ve makale bulunuyor. Fakat iki yıl önce yayınlanan ve Robert Cozzolino tarafından derlenen Unified Field isimli kitap, Lynch’in son elli yılda yaptığı çizimler, resimler ve baskılardan oluşuyor. Lynch’in bu alanlardaki çalışmalarını belgeleyen en kapsamlı yayın olan Unified Field’da tam doksan beş eser bulunuyor. Kitapta Lynch’in bağımsız işleriyle birlikte filmleri için hazırladığı konsept çizimler de yer alıyor.
2011 yılında yayınlanan David Lynch albümü Crazy Clown Time’ın etkileyici kapak tasarımından sorumlu olan kişi İngiliz grafik tasarım stüdyosu v23’nin kurucusu Vaughan Oliver. 1980’lerin başlarından 2000’lere dek özellikle 4AD ile yakın bir ilişki içerisinde olan v23 ve Oliver, söz konusu etiketin bu dönemde yayınladığı sayısız albüme görsel karakterini kazandırdı. Oliver’ın albüm kapaklarını hazırladığı isimler arasında Pixies, The Cocteau Twins, Dead Can Dance, Lush ve David Sylvian bulunuyor.
Yayınlanmayan Michael Jackson klibi
Michael Jackson’ın 1991 yılında yayınlanan albümü Dangerous’a ismini veren parçanın yaklaşık iki yıl sonra single olarak yayınlanması planlanır... Albümden yayınlanan hâlihazırda dokuz single olması sebebiyle de farklı bir tanıtım metodu aranır ve farklı yönetmenlerin parça için çektiği klipleri yayınlamak fikri ortaya çıkar. Her ne kadar bu proje Michael Jackson’ın cinsel taciz suçlamalarına maruz kalmasıyla rafa kalksa da David Lynch tarafından bu projenin tanıtımı için hazırlanan kırk saniyelik video kısa bir süreliğine televizyon kanallarında yayınlanır...
Twin Peaks dizisinin üçüncü ve on yedinci bölümlerinin yönetmenliğini de üstlenmiş olan Tina Rathborne’un yazıp yönettiği 1988 yapımı Zelly and Me, Lynch’in ilk oyunculuk denemesi. Film, küçük bir kızın acımasız büyükannesi ve onu kurtarmaya çalışan özel hocasının arasında kalıp içine dönmesini anlatıyor. Özel hocanın büyük anneden kurtulma yöntemlerinden biri de Lynch’in canlandırdığı Willie adındaki gözde bekârla evlenmek. Lynch’i bu rolü oynamaya o zamanki sevgilisi ve başroldeki Isabella Rossellini’nin ikna ettiğini de ekleyelim.