Bakteriyoloji | OYTUN ERBAŞ - Part 11
Linkozamidler dar spektrumlu antibiyotiklerdir. Gram pozitif bakteri türlerinin çoğuna ve anaeropbakterilere etkilidirler.
Antibakteriyel spektrum ve farmakolojik üstünlüğü nedeniyle klinik kullanımda klindamisin daha çok tercih edilmektedir. İlk seçenek olarak kullanıldığı durumlar, santral sinir sistemi dışındaki anaerop bakteri enfeksiyonlarıdır.
Linkozamidlerin yan etkileri.
En sık diyare, bulantı, kusma gibi gastrointestinal sisteme ait yan etkiler görülür. Gastrointestinal sisteme en önemli toksik etkileri C. difficile’ye bağlı pseudomembranöz enterokoiit gelişimidir.
Pseudomembranöz enterokolite en sık neden olan antibiyotik klindamisindir. Hastalık antibiyotik dozundan bağımsız olarak ve oral ya da parenteral tedavi sırasında gelişebilir.
Linkozamidlere direnç mekanizmaları.
Enterobacteriaceae ve Pseudomonas gibi gram negatif bakteriler, hücre duvarı geçirgenliklerinin az olması nedeniyle linkozamidlere karşı doğal olarak dirençlidirler.
Kazanılmış dirençte ise iki mekanizma etkilidir. Bunlardan birincisi 50S ribozomal alt ünitesinin adeninin metilasyonu sonucu ortaya çıkan dirençtir.
Diğer yol ise nükleotidil transferaz gibi bazı enzimlerle linkozamidlerin inaktive edilmesidir ve bazı stafilokok suşlarında görülür.
Streptomyces türlerinden elde edilen ve moleküler yapılarına göre A ve B olmak üzere iki gruba ayrılan antibiyotiklerdir. A grubunda dalfopristin, B grubunda ise kinupristin yer almaktadır. Bu iki streptograminin %30 kinupristin ve %70 dalfopristinden oluşan kombinasyonu klinik kullanımda olan tek streptogramindir.
Dalfopristin ve kinupristin bakteri ribozomunun 50S bölgesine bağlanarak protein sentezini sinerjik etki ile inhibe ederler.
Kinupristin/dalfopristin sadece intravenöz infüzyon şeklinde uygulanabilir. Kısa bir yarı ömrü (1.2 saat) vardır.
Kinupristin/dalfopristin gram pozitif bakterilere etkilidir. Vankomisine dirençliler de dahil olmak üzere Enterococcus faecium (Enterococcus faecalis eflüks pompası nedeniyle doğal olarak dirençlidir), metisiline dirençli stafilokoklar(VRSA), streptokoklar ve Corynebacterium türleri kinupristin/ dalfopristinin etki spektrumu içine girerler.
Bu etki spektrumu nedeniyle klinik kullanımı vankomisine dirençli E. faecium ile vankomisine veya metisiline dirençli stafilokok enfeksiyonları ile sınırlıdır.
En sık görülen yan etkisi uygulama yerinde inflamasyon, ağrı ve ödem gibi lokal reaksiyonlardır. Doza bağlı olarak artralji veya miyalji, hiperbilirubinemi, eosinofili, GGT ve kreatinin düzeylerinde yükselme diğer yan etkileridir.
Streptograminlere direnç aktif eflüks (E. faecalis’te görülen doğal direnç), ribozomal modifikasyon ve enzimatik inaktivasyon (dalfopristin için asetil-transferazlar, kinupristin için Vgb lyase) olmak üzere üç yolla gelişebilir.
Bu grup içinde organik sentez yoluyla elde edilen antibakteriyeller olan linezolid ve eperozolid yer almaktadır.
Özgül olarak bakteride 30S ribozomuna yakın bir yerdeki 50S bölgesin bağlanır.
Klinik kullanımı Vankomisine dirençli S. aureus kökenleriyle(VRSA) oluşan enfeksiyonlar, vankomisine dirençli enterokok enfeksiyonları(VRE) ve vankomisine yanıt alınamayan ya da vankomisini tolere edemeyen hastalarda oluşan metisiline dirençli stafılokok enfeksiyonlarıdır.
Gram negatif bakteriler endojen eflüksleri nedeniyle doğal olarak dirençlidirler.
Linezolidin yan etkileri.
En sık ortaya çıkan yan etki dilde renk değişikliği, tad alma bozukluğu, bulantı ve diyare gibi gastrointestinal yakınmalardır.
Linezolid aynı zamanda reverzibl olarak monoamin oksidazı (MAO) inhibe etmektedir.
Linezolide direnç mekanizmaları.
Günümüze dek linezolide dirençli dek çok az sayıda enterokok ve stafılokok kökeni bildirilmiştir. Bunlardaki direnç mekanizması rRNA’da meydana gelen mutasyonlardır.
EF (Elongasyon faktör) inhibe ederek protein sentezini inhibe eder.
Steroid yapılı tek antibiyotiktir
S.aureus nazal taşıyıcılığını elimine etmek için kullanılır.