1.İbrahim Dönemi ve Önemli Siyasi Olayları,Islahatları
Sultan İbrahim Dönemi
Posted on Ağustos 18, 2016 by Egitimbaz
1.İbrahim Dönemi Önemli Siyasi Olayları Nelerdir? Varvar Ali Paşa İsyanı Nedir?
1.İbrahim Dönemi (1640-1648)
1.İbrahim (Deli İbrahim) Kimdir? Sultan İbrahim’in Hayatı
Osmanlı Devleti’nin 18.Padişahı ve İslam dünyasının 83.Halifesi’dir. Sultan İbrahim’in babası 1.Ahmet,annesi Kösem Sultan ve eşlerinden biri Hatice Turhan Sultan’dır.Sultan İbrahim 5 Kasım 1615 tarihinde doğmuştur.
Kösem Sultan,4.Murat döneminde olduğu gibi Sultan İbrahim döneminde de yönetimde çok etkili olmuştur.
Sultan İbrahim,4.Murat’ın ölmesi üzerine, 8 Şubat 1640 tarihinde taht’a çıkmıştır.Sultan İbrahim Dönemi 8 yıl sürmüştür.
Sultan İbrahim Deli miydi? 1.İbrahim’in Özellikleri
Sultan İbrahim’in deli olduğuna dair görüşler var.Türk tarih Profesörü olan ve bir dönem Topkapı Sarayı Müzesi Müdürlüğü’nü de yapan İlber Ortaylı‘nın görüşüne göre ise deli olmadığı sadece Sultan 4.Murat tarafından bir gün öldürüleceği korkusuyla yaşadığı için sinirlerinin bozuk olduğu ve ani hiddetlenip yanlış kararlar verdiğinine dairdir.
Fakat yine İlber Ortaylı’nın bahsettiği,Sultan İbrahim’in hal ve hareketlerine baktığımızda deliye yakın bir kişiliğe sahip olduğunu söyleyebiliriz.Zira,4.Murat Dönemi’nin akıllı ve başarılı Vezirlerinden Kemankeş Kara Mustafa Paşa’yı idam ettirmesi,“Hanya Fatihi” Yusuf Paşayı,sırf Yusuf Paşa’nın rakiplerinin oyununa kanarak, idam ettirmesi gibi yanlış idam kararları,Kızlarağası Sünbül Ağa’nın himayesinde bulunan,kuçağında bir çocuğu da bulunan “Zafire” adlı kadını kendine alması,eşi Hatice Turhan Sultan ile “Zafire Olayı” yüzünden tartıştığı bir esnada hiddetlenip Hatice Turhan Sultan’dan doğmuş olan çocuğunu havuza atması ve sonrasında Enderun Gulamları’nın çocuğu kurtarması, sarayda o kadar güzel kız varken “Şekerpare” adını verdiği 150 kiloluk bir kadını sarayına alması ve çok haz düşkünü olması gibi durumlar,Varvar Ali Paşa İsyan‘ındaki durum(Aşağıda), onun beynen sağlıklı olmadığını söyleyebiliriz.
Sultan 4.Murat vefat ettiğinde,Veziri Azam Sultan İbrahim’e haber vermeye gittiğinde,ölüm korkusunu o kadar yaşamış olacak ki buna inanmayıp,bunun bir oyun olduğunu,4.Murat‘ın kendisini öldürtmek için veziri gönderdiğini düşünerek:“Bana taht gerekmez,4.Murat’ın ömrü uzun olsun,ben padişhtan memnunum” diyerek odasına gider.Ta ki Kösem Sultan gelip onu ikna edene kadar.
Sultan İbrahim İlk başlarda cinsel olarak yetersizdi.Bunu gören Kösem Sultan, Osmanlı’nın soyunun devamı için çareler aramaya başlar.Hekimlerin tedavisi bir türlü başarıya ulaşamıyordu.En sonunda büyücülererden ve Cinci Hocalardan yardım almaya karar verir.Bunlar arasında “Safranbolulu Cinci Hoca”nın yardımıyla iş çözülür.Kösem Sultan’ın peşi sıra gönderdiği cariyelerden Ukranya kökenli Hatice Turhan Sultan’dan erkek çocukları doğmasıyla bu iş çözüme kavuşmuştur.
Sultan 1.İbrahim Dönemi Siyasi Olayları Nelerdir? Sultan 1.İbrahim Dönemi Önemli Olayları Nelerdir?
Sultan İbrahim Döneminde meydana gelen önemli bir olay da Sivas Valisi “Varvar Ali Paşa İsyanı”dır.
Varvar Ali Paşa(Vardar Ali Paşa) İsyanı Nedir?
Varvar Ali Paşa İsyanı hakkında iki farklı görüş var.
Birinci görüşe göre;Sultan İbrahim,Sivasta bulunan İbşir (Mustafa) Paşa‘nın,güzelliği dillere destan olan karısını kendisine göndermesini emretmiş,Sivas Valisi bu durumu yanlış bulup “Bir müslüman’ın nikahlı karısını nasıl göndereyim” deyip emre uymamış,bunun üzerine Sivas Valisi Varvar Ali Paşa’nın görevden alınıp öldürülmesine karar verilmiş.Varvar Ali Paşa ise bu emre baş kaldırıp,devlet elden gidiyor diyerek İsyana başlamış.Varvar Ali Paşa İsyanı’nı bastırmak için İbşir Paşa görevlendirilmiş.Netice itibariyle hazırlıksız yakalanılan Varvar Ali Paşa,İbşir Paşa kuvvetleri tarafından öldürülmüştür.Varvar Ali Paşa,İbşir Paşanın karısının hakkını savunurken,İbşir Paşa’nın namusunu korurken,Sultan İbrahim’in verdiği emir sonucunda İbşir Paşa tarafından öldürülmüştür.Bu görüş için Murat Bardakçı‘nın yazısını okuyabilirsiniz.
İkinci görüşe göre ise;Varvar Ali Paşa etrafında toplanan bir gurubun Sultan İbrahim’i dengesiz hareketlerinden dolayı tahttan indirmek istemeleri üzerine çıkardığı isyandır.Ve bu isyana da taraftar bulmak için “Padişah,İbşir Paşanın nikahlı karısını istiyor” yalanını yaydıklarına dair görüştür.Netice itibariyle sebep ne olursa olsun,Varvar Ali Paşa İsyanı bastırılmış ve Varvar Ali Paşa öldürülmüştür.Bu görüş için fetvalar sitesine bakabilirsiniz.
Sultan İbrahim’in son dönemlerinde meydana gelen başka bir olayda Venedik’le yaşanan savaştır.
Venedik’le Savaş-Girit Seferi’nin Sebepleri? Girit Seferinin Önemi Nedir?
Yukarıda da açıkladığımız Sultan İbrahim’in “Zafire” olayından sonra,Kösem Sultan,Sünbül Ağa’yı ve Zafire’yi Mısır’a sürgün eder.Akdeniz’de,Venediklilerin elinde bulunan Girit Adası yakınında, içinde Sünbül Ağa,Zafire ile çocuğu ve Hacı adaylarının da bulunduğu Gemiyi korsanlar ele geçirir.Gemiyi yağmalayıp,Sünbül Ağa’yı ve çok sayıda insanı öldürüp,Zafire ve çocuğunu Girit Adasına götürürler.Zafire’yi elden ele dolaştırırlar ve çocuğunu da “Osmanlı Prensi” elimizde deyip Osmanlı’ya karşı bir koz olarak pazarlamaya başlarlar.Bunun üzerine Sultan İbrahim Venedik’e Savaş ilan eder.Ve Girit’e sefer yapılmasını emreder.
Girit Nasıl Fethedildi? Girit Seferi’nin Sonuçları Nelerdir? Girit Fethi’nin Önemi Nedir?
Kaptan-ı Derya Yusuf Paşa komutasındaki donanma Girit’e sefer düzenler ve 17 Temmuz 1645’te Hanya Kalesini fetheder.Bu başarı,Yusup Paşa’ya “Hanya Fatihi” ünvanını kazandırır.Hanya’nın başına,serdarlığına Deli Hüseyin Paşa getirilir.Deli Hüseyin Paşa da “Resmo Kalesi”ni fetheder.Girit’in büyük bölümü alınır Fakat,Girit Sultan İbrahim döneminde tam olarak fethedilemez.Girit Adası’nın tamamının fethi,IV.Mehmet Döneminde,Sadrazam Köprülü Fazıl Ahmet Paşa tarafından gerçekleştirelecektir.
Girit Seferi’nin önemi;bugüne kadar bir türlü fethedilemeyen Girit’in büyük bir bölümü Osmanlı’nın eline geçmiş olmasıdır.
Girit’in büyük bir bölümünün fethedilmesi üzerine,Avrupadan yardım alan Venedikliler de Osmanlı’nın Limni Adasını ve Bozcaadayı alır.Çanakkale Boğazını ablukaya alır.Giriş-Çıkışları kapatır.
Sultan 1.İbrahim’in Tahttan İndirilmesi,Sultan İbrahim Nasıl Öldü?
Çanakkale Boğazı’nın abluka altında bulunması,Osmanlı Devleti’ni ekonomik olarak çok zor durumda bırakmıştır.Enflasyon,yoksulluk,kıtlık öbür taraftan Sultan İbrahim’in saray harcamalarının abartıya kaçması ve ek vergiler getirmesi,hal ve hareketleri,adeta bardağı taşıran son damla olmuştur.Bu durum üzerine, Yeniçeri Ağaları ve Ulemalar İbrahim’i tahttan indirmeye karar verir.Şeyhülislam Karaçelebizade Efendi‘nin de,Padişah “Delidir” fetvasını verdikten sonra,Sultan İbrahim tahttan indirilip odaya hapsedilir ve yerine henüz 7 yaşında olan oğlu 4.Mehmet tahta çıkartılır.Sultan İbrahim’in annesi Kösem Sultan ilk başta buna karşı çıkmışsa da daha sonra ikna edilmiştir.Hatta İbrahim’in hapsedildiği odanın kilidine,bir daha çıkmaması için,kurşunu kendisi dökmüştür.Sultan İbrahim’in ölümü; tahttan indirildikten 11 gün sonra,18 Ağustos 1648’de, hapsedildiği odada boğularak öldürülmüştür.
1.İbrahim Dönemi Islahatları,Sultan 1.İbrahim Dönemi Yenilikleri,Sultan İbrahim Dönemi Kronolojisi?
* 4.Murat Dönemin’de Revan Kalesi’nin fethinde,4.Murat’a kaleyi teslim eden ve bunun üzerine de 4.Murat tarafından İstanbul’a getirilen ve Emirgan’da kendisine bir Köşk tahsis edilen,hatta Emirgan semtinin adının da burdan geldiği söylenen, “Emirgüneoğlu Tahmasb”,4.Murat‘ın ölümü üzerine,fırsattan istifade etmek üzere karışıklık çıkarmaya başlar.Bunu öğrenen Sultan İbrahim “Emirgüneoğlu Tahmasb’ı” idam ettirir.
* Azak Kalesi,Kırım Han’ını yardımıyla Ruslardan geri alınmıştır.
* Sultan İbrahim Döneminde,İstanbul’da iki kere büyük yangın çıkmıştır.Birisi Fener ve Balat civarında;diğeri ise Beyazıt Külliyesi civarında.İki yangın da çok büyük tahribatlar meydana getirmiştir.
* Sultan 1.İbrahim’in,hastalıkları iyileştirdiğine inanılan Samur Kürke olan ilgisi ve odasının her tarafını Samur Kürk’le kaplatmasından dolayı, bazı tarihçilerin 1.İbrahim Dönemine “Samur Devri” denmesine sebep olmuştur.
* Samur Kürk’ün finansmanı için bazı vergiler konmuş ve bu vergileri vermekte zorlanan Halk’ta, İbrahim’e karşı bir nefret oluşmasına sebep olmuş ve dolayısıyla tahttan indirilmesine zemin hazırlamıştır.
* Sultan 1.İbrahim tebdil-i kıyafetle halk arasında teftişe inerdi.
* IV.Murat Dönemi‘ndeki disiplin ve otorite,Sultan 1.İbrahim Dönemi‘nde bozulmuştur.
* Sultan 1.İbrahim Osmanlı soyunu kurtarmış,sonraki bütün padişahlar onun soyundan gelmiştir.Ölmeden önce de şöyle dediği rivayet edilir:”Elhamdülillah cemaat başıyım”.
* Sultan İbrahim eserleri;Sefetçiler Kasrı(İstanbul Sirkeci ile Sarayburnu arasında deniz kenarında),Sofa Köşkü(Sünnet Odası) ve İftar yeri-Kameriye (Topkapı Sarayı içinde)
* Sultan 1.İbrahim’in mezarı,Ayasofya avlusunda 1.Mustafa türbesinin yanındadır.
« 4.Murat Dönemi
IV.Mehmed Dönemi »