Trabzonlularla Konuşma | Atatürk Araştırma Merkezi
Trabzon’da belediyenin verdiği ziyafette Belediye Başkanı’nın söylevine cevap olarak:
Trabzon ve Trabzonluları temsil eden yüce şahsınızla bir sofrada bulunduğumdan pek büyük bir mutluluk duyuyorum.
Özellikle bugün yaptıkları ateşli karşılamadan, gösterdikleri gerçek samimiyet ve sevgiden dolayı, sunmayı görev bildiğim gönülden teşekkürlerimi yüksek kişiliklerine söylemeye fırsat kazandığımdan çok mutluyum.
Efendiler! Hemen bütün Trabzon halkını tek parça bir içtenlik kitlesi olarak gördüm. Kadınlarının, çocuklarının, yaşlılarının gözlerinde yaş gördüm. Bu ne aşırı duygulanma, bu ne şefkat, bu ne yüksek soyluluktur. Açıkça söylemem gerekir ki, bugünkü yaşadıklarım ve gördüklerimin bu kıymetli memleket ve saygıdeğer halkı hakkında bende oluşturduğu düşünceleri bugüne kadar hiçbir şey bu derecede sağlayamamıştı. Güvenebilirsiniz ki, Trabzon’u ve saygıdeğer Trabzonluları ziyaret etmek yıllardan beri bende bulunan büyük bir istek ve derin bir özlemdi. Beni bu mutluluktan bugüne kadar alıkoyan bildiğiniz durumlar ve şartlar idi. Bugün çok mutluyum. Çünkü beni sevdiklerimi görmekten alıkoyan bu uğursuz şartlar, tamamen yok edilmiştir. Çok isterim ki birçok telgrafla beni görmek isteğini gösteren Trabzon’a katılmış yerleri ve buraların halkını da ziyaretle şereflenmek isterim. Fakat o kadar zaman ayırmaya imkân olmayacaktır. Yine üzücü ki onları şimdilik yalnız saygıyla anıp, selâm ve sevgilerimi sunmakla yetinmek zorundayım.
Arkadaşlar, beş yıl önce ilk defa Samsun’a ayak bastığım zaman bana gönül gücü veren vatandaşlarımın ilk safında Trabzonluların bulunduğunu asla unutmayacağım. Sakarya büyük kanlı savaşında, üçüncü tümen ile yetişen Trabzon çocuklarının savaş alanında gösterdikleri fedakârlıkların kıymetli anısı daima aklımda işlenmiş kalacaktır. Bu vatansever halka, o kahraman çocuklara sahip olan bu kıymetli memleketimizi bir Ermenistan kapısı veya hayal edilen bir Pontus krallığı ülkesi yapmak istek ve tehditleri ne uğursuz idi. Şüphesiz o kâbuslar sonsuza dek hayal olmuştur. Efendiler, vatanın birliğini, hürriyet ve kurtuluşunu sağlayan milletimizi Cumhuriyet yönetimine kavuşturan inkılâbımız; iktisadî huzur ve mutluluğumuzu, çağdaş dünyada hak ettiğimiz yeri de sağlayacaktır. Bu verimli, halkı zeki, girişken, çalışkan olan Trabzonumuzu az zamanda içeriye trenle bağlanmış, güzel rıhtım ve limanlarla donatılmış görmek son anda bile isteğimdir. Trabzon Türk toplumunda cumhuriyetin zengin, güçlü, duygusal ve çok önemli güven kaynaklarından biridir. Böyle bir cumhuriyet şehri gelecekte gerektiği bütün mutluluk ve ilerleme araçlarına sahip olacaktır. Sözlerime son verirken saygıdeğer Trabzonlulara sevgi ve saygılarımın, gösterdikleri içten duygularından dolayı teşekkürlerimin ulaştırılmasına aracı
olmanızı rica ederim.
Hâkimiyet-i Milliye, 17.09.1924