Tarihimizin kara günü!
Doğal güzellikleri ile nam salan ilimizin hafızası, maalesef geçmişte yaşanan ve büyük yıkımlara sebep olan deprem hatıraları ile dolu. Tarih boyunca yaşanan yer sarsıntılarına binlerce vatandaşımızı kurban verdik.
Deprem kuşağında yer alan ilimizde 72 yıl önce 1 Şubat 1944 günü sabah saatlerinde Bolu’nun en büyük, Türkiye’nin ise 3’üncü büyük depremi meydana geldi. Yaşanan büyük felakette resmi rakamlara göre yaklaşık 4 bin kişi hayatını kaybederken, binin üzerinde kişi yaralandı ve yüzlerce ev kullanılamaz hale geldi. 7,4 ile 7,6 şiddetinde olduğu söylenen deprem, Boluluların iç dünyalarında da büyük tahribata sebep oldu.
Birçok ailenin tamamen yok olduğu depremin üzerinden 72 yıl geçti ancak depremi yaşamış insanlarımızda etkisi hala sürüyor. Tarihe Bolu-Gerede veya Gerede-Çerkeş depremi olarak geçen deprem, başta Gerede olmak üzere Bolu'nun tüm ilçelerinde ve Çankırı ili ile Çerkeş ilçesinde şiddetli olarak hissedilmişti. Bu depremin hemen ertesi günü yani 02 Şubat 1944 günü, bu sefer Bolu şehir merkezli ikinci büyük bir deprem meydana gelmiş ve birgün önceki depremde hasar gören binaların da yıkılmasına sebep olmuştu. Depremin artçı sarsıntılarının ise haftalarca devam ettiği ifade edilmektedir.
ÖLÜMLER EN ÇOK BOLU’DA YAŞANDI
1944 yılında yaşanan bu deprem, son yüzyılda meydana gelen depremler arasında Bolu tarihinin en büyük, Türkiye tarihinin ise 27 Aralık 1939 Erzincan Depremi ve 17 Ağustos 1999 Büyük Marmara Depremi'nden sonra en fazla can kaybının yaşandığı 3'ncü büyük depremi olarak tarihe geçmiştir. Depremde, resmi rakamlara göre 3 bin 959 kişi hayatını kaybederken, bin 182 kişi de yaralandı. Resmi kayıtlara göre hayatını kaybedenlerin büyük bölümü, 2 bin 314 kişi ile merkezde yaşandı. Bazı kaynaklarda ise, arka arkaya 2 günde meydana gelen depremlerin kışın en şiddetli olduğu zamana denk gelmesi dolayısıyla soğuktan ölenlerle birlikte ölü sayısının 7 bin’e yakın olduğu ifade edilmektedir.
KAYNAKLAR NE DİYOR?
Bolu Valiliği Kütüphanesi'nde bulunan depremle ilgili kayıtlarda, ilimizde hayatını kaybedenlerin sayısı Merkez’de bin 476, Gerede’de 731, Düzce’de 82, Mudurnu’da 25 olmak üzere toplam 2 bin 314 kişi olduğu belirtilmektedir. Deprem ile ilgili bilgilere bakıldığında Bolu'da en ağır yıkıma uğrayan bölgenin şehrin güney kesimi olduğu, Karacasu yolu üzerinde yolu kesen büyük bir çatlağın meydana geldiği yazılmaktadır.
Deprem'de, Bolu'da birçok köy ve özellikle Sultanköy'ün tamamının harap olduğu, başka bir kaynağa göre ise, küçük Ilıca kaplıca suyunun depremde kesildiği ve yaklaşık 2 hafta sonra ise eskisine göre daha fazla akmaya başladığı ifade edilmektedir.
Öte yandan Gerede'de fay hattı üzerinde bulunan bazı evlerin 2 metreye kadar doğu-batı yönünde kaydığı, bazı evlerin ise kuzey yönünde kaymakla kalmayıp bir eksen etrafında döndüğü ve bundan dolayı birbirine geçmiş birçok evin görüldüğü de söylenmektedir. Yine 1 Şubat sabahı donmuş durumda bulunan Abant Gölü’nün depremle beraber çatırdayarak buzlarının kırıldığı ve bazı parçalarının da havaya fırladığı revir bekçisi tarafından ifade edildiği belirtilmektedir.