MERYEM KOZAK - REKREASYON EĞİTİMİ ÜZERİNE
Yazarlar - MERYEM KOZAK
REKREASYON EĞİTİMİ ÜZERİNE
Rekreasyon, insanların mutlu ve sağlıklı yaşamalarını sağlayan “canlandırma” ve “dinlence” faaliyetleri yanında, teknolojik gelişmelerin ve kentleşmenin neden olduğu kalabalık, gürültü, kirlilik gibi olumsuz etkileri ortadan kaldırmayı amaçlayan tüm hoşça vakit geçirme faaliyetleridir. Güçlü ve sağlam bireylerin yetişmesine de yardım eden bu uğraşların iş hayatı ve aile yaşamını dengelemek gibi olumlu etkileri olduğu da bilinmektedir. Bugünlerde, rekreasyon disipliner bir alan olarak kimi akademisyenlerin ilgi alanı olurken, gerek kamusal alanda gerekse özel sektördeki uygulamalarla hızla yaygınlaşmaktadır.
Rekreasyon alanındaki bu gelişmeler, ilgili yeni istihdam alanları ve yeni beklentilerin ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Bu duruma paralel olarak yeni iş alanları ve yeni beklentileri karşılayabilecek nitelikli elemana olan ihtiyaç da artmakta ve rekreasyon eğitimi gündeme gelmektedir. Turistik açıdan ise bu durum, hem açık alan hem de farklı işletmelerdeki rekreatif faaliyetleri organize eden ve turistleri bu faaliyetlere yönelten nitelikli elemanların yetiştirmesini gerektirmektedir.
Kapsamlı ve karmaşık bir yapıda olan rekreasyon öncelikle, sektörel anlamda ilgili yönetimleri sıkı bir koordinasyona zorlarken; konu ile ilgili eğitimi ise örgün ve yaygın (yani toplumsal) boyuttaki katkısı yönüyle yeniden düzenlemeye zorlamaktadır. Örneğin, lisans düzeyindeki okullardaki eğitimin tek kurum çatısı altında yürütülmesi yerine, farklı alanlarla (disiplinlerle) beslenen ortak programlar haline getirilmesi gibi.
Bu gelişimin sağlanabilmesi için elbette üniversitelere, devlete ve yükseköğrenim kurumlarına büyük görevler düşmektedir. Bu bakımdan, rekreasyon alanındaki eğitim kurumlarının doğru yapılandırılması, başta sektörün beklediği doğru ya da nitelikli elemanı karşılaması ve akademik anlamdaki katkıların artırılması yanında, toplumun yaşam kalitesini artırmaya destek olacak nitelikli personelin yetişmesini de kolaylaştıracaktır.
Rekreasyon eğitimine ilk olarak 1920’lerin ortalarında ABD’de başladığı görülür. Amerikan Ulusal Rekreasyon Kurumu (NRPA) profesyonel rekreasyon, park ve boş zaman liderleri yetiştirmek üzere eğitim programı geliştirmiştir. Öncelikle öğrencilerin kamu rekreasyonu ve parklar, terapötik rekreasyon ve açık hava rekreasyonu ile ilgili organizasyonlarda yönetici olarak çalışabilmeleri amaçlanmıştır. Rekreasyonun 1960’lı yıllarda iş fırsatları yaratan bir sektör haline gelmesiyle, bu alan hem akademik dünyada hem de ilgili sektörlerde ivme kazanmaya başlamıştır.
Ülkemizde ise l998 yılında Muğla Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu bünyesinde açılan “Rekreasyon Bölümü” ilk örnek olmuştur. 2000’li yıllardan itibaren diğer BESYO’ larda da bu bölümün sayısı hızla artmaya başlanmıştır. Rekreasyon eğitiminin turizm alanında yapılandırılmasına ise 2009’dan itibaren açılmaya başlanan turizm Fakültelerindeki “Rekreasyon Yönetimi” bölümleri ile başlanmıştır. İlk “Rekreasyon Yönetimi Bölümü” 2010 yılında Gazi Üniversitesinde eğitime açılmıştır. Bakıldığında, ülkemizdeki rekreasyon eğitimi, iki farklı kurum bünyesinde yürütülmektedir. Bunlar; Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu (BESYO) ve Spor Bilimleri ve Teknolojisi Yüksekokulları (SBTYO) ile Turizm Fakülteleridir.
Bugün, 20 Turizm Fakültesi ve 1 Turizm ve Otelcilik Yüksekokulu’nda olmak üzere toplam 21 üniversitede lisans düzeyinde eğitim veren “Rekreasyon Yönetimi” bölümü mevcuttur. Ancak sadece üç okula öğrenci kabul edilmektedir. Lisansüstü eğitimde ise yüksek lisans düzeyinde 2 üniversitede, doktora düzeyinde 1 üniversitede “Rekreasyon Yönetimi” programı bulunmaktadır.
Rekreasyon eğitiminin Türkiye’deki gelişimi geç olmakla birlikte son 15 yılda önemli bir aşamaya geldiği görülmektedir. Bu bölümlerden mezun olan öğrenciler, turizm alanında su sporları, kara sporları, halk oyunları, dans, müzik vb. animatörlüğü ya da sağlık turizmi koçluğu ve çocuk rekreasyon aktiviteleri animatörlüğü gibi unvanlar alarak; işletmelerde, yerel yönetimlerde (belediyeler), Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü (gençlik kampları) ve üniversitelerde istihdam edilebilmektedirler.
Türkiye’deki “Rekreasyon” bölümleri” BESYO’ larda spor boyutuyla doğru bir yerdedir. Ancak, Turizm Fakültelerindeki “Rekreasyon Yönetimi” bölümlerinde halen terapötik rekreasyon, açık alan rekreasyonu, ticari rekreasyon, kapalı alan rekreasyonu, çevre kullanımı ve koruma gibi ana bilim dallarının oluşturulmaması veya bu konularla ilgili derslerin müfredatta ağırlıklı olarak yer almaması nedeniyle akademik yapılanma gecikmiştir. Bu durum, rekreasyonun öneminin geç anlaşılmasına, bu konuda gerekli adımların zamanında atılmamasına ve alanında uzman öğretim üyesi açığı gibi birçok nedene bağlanabilir.
Bu konuda belki önerilecek en yakın veya en kısa vadedeki çözümlerden biri aynı üniversitede bulunan BESYO’ lardaki “Rekreasyon” bölümleri ile Turizm Fakülteleri bünyesinde bulunana “Rekreasyon Yönetimi” bölümlerinin ortak programlar haline getirilmesi olacaktır. Bu uygulama ile rekreasyon alanındaki teknik uygulamalar yanında, rekreasyon yönetimi ve turizm felsefesini iyi bilen yönetici adayları yetiştirilmesi mümkün olacaktır. Bir diğer öneri ise “Rekreasyon Yönetimi” ile “Turizm Rehberliği” bölümlerinin tek bir bölüm haline getirilmesidir. Böyle bir düzenleme ile “Rekreasyon ve Turist Rehberliği” adıyla oluşturulan bu yeni bölümün gerek akademik gerekse sektörel bağlamda daha fonksiyonel olacağı söylenebilir.
Meryem Akoğlan Kozak ve Taki Can Metin, Turistik Rekreasyon Planlamasında Rekreasyonel Fırsat Dağılımı Yönteminin Kullanımı, International Journal of Human Sciences, 11(1), 1114-1125. DOI: 10. 14687/ijhs.v11i1.2877.
Kızanlıklı, Türkiye’deki Yükseköğretim Kurumlarında Rekreasyon Eğitiminin Yapısı, International Journal of Science Culture and Sport , July Special Issue 1, 2014, s. 46-60.
Taki Can Metin, Üniversitelerin Rekreasyon Yönetimi Programındaki Ders Müfredatının Modüler Bir Yapıya Dönüştürülmesi,Turizm Eğitimi Konferansı-Tebliğler, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Araştırma ve Eğitim Genel Müdürlüğü, 2012, Ankara, s.148-160.
KAFE VE RESTORANLARDA MÜZİK
08-06-2015 20:29 | Yorumlar
ŞANLIURFA VE KUŞÇULUK
20-10-2014 12:39 | Yorumlar
YATIRIMCI YÖNETİCİ İLİŞKİLERİ
29-01-2014 18:51 | Yorumlar
RESTORANLAR VE KURUMSALLAŞMA
20-12-2013 11:14 | 1 Yorum | Yorumlar
06-12-2013 19:23 | Yorumlar
TÜRKİYE'DE SAĞLIK TURİZMİ İLE İLGİLİ DÜZENLEMELER
31-10-2013 12:46 | Yorumlar