112 Ne Zaman Aranmalıdır? » Bilgiustam
Acil durumlar hiç beklenmedik anlarda olur, hızlı düşünmeye ve hareket etmeye ihtiyaç duyulur. 112 acil servis çağrı merkezi, birisinin bir yaralanma veya acil bir tehlike nedeniyle hemen yardıma ihtiyacı olması durumunda aranır. Örneğin, eğer birisi bayıldıysa, birisi aniden çok hasta görünüyor, konuşmada ve nefes almada zorluk yaşıyorsa veya rengi maviye dönerse, biri boğuluyorsa, ciddi bir araba kazası gerçekleşmişse 112 acil servis aranabilir. Acil durum operatörü arayan kişiye aşağıdakilere benzeyen “ne, nerede ve kim? gibi soruları yöneltebilir:
—Acil olan sorun nedir?
—Neredesiniz veya nerede yaşıyorsunuz?
—Yardıma kimin ihtiyacı var, yanında biri var mı?
112’yi araması gereken kişi gergin ya da korkmuş olabilir. Bu bir sorun değildir. Telefona cevap veren acil durum operatörleri gergin veya endişeli olan yetişkinler de dâhil olmak üzere birçok insanla konuşurlar ayrıca çocuklarla da konuşmaya alışkındırlar. Sadece mümkün olduğunca sakin olunmalıdır. Çok hızlı konuşursanız, operatör sorunun ne olduğunu ve ne tür bir yardıma ihtiyaç duyulduğunu anlamakta zorluk çekebilir. Operatöre acil durumun ne olduğu ve nasıl olduğu hakkında mümkün olan tüm bilgiler verilmelidir.
112 Hakkında Bilinmesi Gereken Diğer Şeyler
Acil durum olmadan, şaka olarak veya sadece ne olabileceğini görmek için 112 aranmamalıdır. Acil durum operatörü, gerçek bir acil durumu olmayan kişilerle konuşmak için zaman ayırmak zorunda kaldığında arayan ve hemen yardıma ihtiyaç duyan diğer kişiler beklemek zorunda kalabilir. Bu yüzden 112’yi eşek şakası yapmak için aramak birçok yerde suçtur.
Acil durumlara hazır olmaya yardımcı olabilecek, 112 acilin ne zaman aranması gerektiği hakkında öğrenilmesi, bilinmesi faydalı olan durumlar şunlardır:
En güçlü araçlarınızdan biri kendi gözleminizdir. Birçoğumuz bir durumun tehlikeli olduğu zamanlar hakkında bir fikrimiz vardır. İçgüdünüz veya sezginiz size ciddi olduğunu söylüyorsa, 112’yi arayın veya en yakın acil servise gidin. Sağlığınız konusunda tedbirli davranmak her zaman iyidir.
Birkaç dakikadan uzun süren göğüs ağrınız veya baskınız varsa veya geri gelirse, 112’yi aramanın zamanı gelmiştir. Bu belirtiler varken hastaneye ulaşmak için araç kullanmaya çalışılmamalıdır. Ambulans, özel ekipmanlara ve hastaya daha hızlı yardımcı olabilecek eğitimli insanlara sahiptir.
Nefes alamıyorsanız ya da birisi nefes almaya çalışırken bariz bir sıkıntı gösteriyorsa yardım çağırma zamanı gelmiştir. Aniden gelişirse, şiddetli ise, bulantı veya göğüs ağrınız varsa ve sizi günlük aktivitelerden uzak tutuyorsa, birisi sizi acil servise götürmelidir. Kalp krizi veya pulmoner emboli (akciğerde kan pıhtısı) geçiriyor olabilirsiniz. Birisi nefes almakta önemli bir zorluk yaşıyorsa, özellikle maviye dönüşme, şiddetli hırıltılı solunum veya ‘stridor’ denilen şiddetli semptomlar, yüksek perdeli, tiz nefes sesleri varsa 112’yi arayın. Bu önemli belirtiler eşliğinde kendi imkânlarıyla hastaneye ulaşmaya çalışan hastalar kötüleşebilir, gelen ambulansta geldiğinde hastaya hemen sunulabilecek ilaç ve tedavi imkânları vardır.
Aniden bulanık görme, çift görme veya görme kaybınız varsa 112’yi arayın. Bunlar inme veya diğer ciddi hastalıkların bir işareti olabilir. Gözlerinizde şiddetli ağrı veya kaşıntı varsa, görme güçlüğü çekiyorsanız ve baş ağrınız, bulantı veya kusma, uyuşma, halsizlik, baş dönmesi, karışıklık veya konuşma güçlüğü çekiyorsanız mümkün olan en kısa sürede 112’yi arayın ve acil yardım alın.
Yangın, yanıkların tek nedeni değildir. Sıcak sıvı, sıcak tavalar, aletler, elektrik akımları ve kimyasalların tümü küçük veya ciddi yanıklara neden olabilir. Bu yanıkların çoğu evde güvenli bir şekilde tedavi edilebilir.
*Evde birinci derece küçük bir yanığın (cildin dış tabakasında kızarıklık, şişme ve ağrı) düzgün bir şekilde tedavi edilmesi konusunda rehberlik için acil olmayan bir hattı veya doktorunuzun ofisini arayın.
*Eğer yanık ellerinizin büyük bir kısmında, ayaklarınızda, yüzünüzde, kalçanızda, kasıklarınızda, dizleriniz veya dirsekleriniz gibi büyük eklemlerinizden birinde ise acil servise gidin.
*Eğer kişi bir yangın sırasında dumanı solursa, ateşte yanmışsa, kabarcıklarınız, lekeli cildiniz (ikinci derece yanık) veya avuç içinden daha büyük, kömürleşmiş ya da beyazlaşmış üçüncü derece yanığınız varsa 112’yi arayın. Aynı şey kimyasalların veya elektriğin neden olduğu herhangi bir yanık için de geçerlidir, bu kişiler bir tıp uzmanının tedavisine ihtiyaç duyabilirler; ayrıca acil müdahale uzmanları ek yaralanmaları ve zararları önlemek için yanık kaynağını güvence altına alabilirler.
Kusmukta kan varsa veya şiddetli baş ağrısı, karın ağrısı, konfüzyon, hızlı solunum ya da nabız gibi başka semptomlarınız varsa acil servise gitmelisiniz. Kusma birkaç saatten fazla sürerse veya herhangi bir dehidrasyon belirtisi varsa, 6 yaşından küçük bir çocuk hemen bir doktor tarafından görülmelidir. 6 yaşın üzerindeki çocuklar ve yetişkinler, kusma bir günden daha uzun sürerse veya yüksek ateşi varsa (yetişkinler için 38,5 santigrat (C) ve çocuklar için 39 santigrat dereceden fazla ise) bir doktordan yardım istenmelidir.
Kafayı çarpmış olmak beyin sarsıntısı olabileceğini düşündürse bile, otomatik olarak 112’nin aranması gerektiği anlamına gelmez. Çoğu insan yakından izlendiği sürece evde kalabilir ve ertesi gün takip bakımı için doktorlarına bilgi verebilir. Yakınınızdaki bir kişi başını yüksek bir hızla (örneğin bir düşme veya araba kazası sırasında) bir yere vurursa, baş veya yüzde kanamaya başlarsa, ayakta duramazsa, bayılırsa, nöbet geçirirse, kusmaya başlar veya bilincini kaybederse hemen 112’yi arayın. Bunlar ciddi kafa travması belirtileridir, ciddi olabilir acil tıbbi bakıma ihtiyaç duyulabilir. Benzer şekilde, daha önce kafa travması geçirmiş bir kişi baş ağrısından şikâyet etmeye başlarsa, konuşma bozukluğu, kafası karışıklığı, halsizlik, uyuşukluk gibi belirtileri gösterirse, kusmaya başlarsa veya bilincini kaybederse, acil tıbbi yardım isteyin.
Düşme ve yaralanma durumlarında da kişiyi düştükten sonra hareket ettirmek yarardan çok zarar verebilir. Omurga yaralanmalarını, organlardaki hasarı ve yaralı bir kişinin hareket ettirildiğinde daha da kötüleşebilecek diğer sorunları tespit etmek imkânsızdır. Boyun ve omurgalarında olası bir yaralanması olan hastaları kendi başınıza hastaneye taşımamalı, hemen 112’yi aramalısınız. Acil müdahale ekipleri tehlikeli iç yaralanmaları ekarte etmek için röntgen ile görüntüleninceye kadar yaralı kişiyi güvenli bir şekilde hareket ettirebilir.
Hafif kesikler ve yırtıklar için hemen telefona uzanıp 112’yi aramayın ama cildin üst tabakasının altında sarı yağ dokusu görebiliyorsanız acil servise gitmelisiniz. Hafif kesiklerde yarayı sarıp hastayı bir kliniğe veya acile götürebilirsiniz fakat derin olan, kanaması durdurulamayan veya çok büyük olan yaralar varsa hasta hareket ettirilmeden önce acil servis görevlileri tarafından güvence altına alınmalıdır. Kesik kapanmazsa veya yüzünüzde, boynunuzda, cinsel organlarınızda ya da bir eklemde ise süratle ilgilenilmesi gerekir. Düzgün bandajlanmadığı takdirde kan kaybı hızlanabilir ve hayatı tehdit edici hale gelebilir. Bu ciddi yaralanmalar için 112’yi arayın. Ayrıca, bir kişi veya hayvan tarafından ısırıldıysanız, kirli veya paslı bir nesne ile kesildiyseniz veya kötü bir kanamanız ya da kesilen yere sıkışmış yabancı bir nesne varsa da acile gitmelisiniz.
Karın ağrınız 30 dakikadan fazla sürerse, özellikle ani ve yoğunsa acil tıbbi bakım almalısınız. Geçmeyen ağrı veya kusma varsa iltihaplı bir apandisit gibi ciddi bir sorun olabilir ve çok hızlı bir şekilde anlaşılıp tedavi edilmesi gerekebilir.
Bu sorunlar bir yaralanma veya enfeksiyondan kaynaklanabilir ama karnınızdaki ciddi sorunların bir işareti de olabilir. Eğer ağrı çok şiddetliyse veya hızlı bir şekilde ortaya çıkarsa, bulantı, kusma, ateş varsa, testis torbası veya skrotum içinde bir yumru hissediyorsanız acilen tedavi alın. Aynı şey, yaralanmadan bir saat sonra hala ağrınız varsa veya skrotumunuz kırmızı veya şişmişse de geçerlidir.
Bir ebeveyn için çocuğunun ateşinin yükseldiğini görmek korkutucu olabilir fakat ateş, 37,8 santigrat derecenin üzerinde bile olsa, acil bir durum değildir. Ateşi nemli, serin bir bez ile veya ibuprofen ve asetaminofen vererek kontrol altına almayı deneyin. 3 aylıktan küçük bir bebeğin vücut sıcaklığı 38 santigratın üzerindeyse bir çocuk doktorunun hemen görmesi gerekir. 112’lik acil bir durum olmasa da bir hekimin çocuğu gözden geçirmesi gerekir. Bu aynı zamanda 3 aylıktan 3 yaşına kadar 39 C ° ateşi olan bir çocuk ve 40 C ° veya daha yüksek ateşi olan bir yetişkin için de geçerlidir. Sıcaklık 40 santigratın üzerine çıkarsa, çocuğu bir hastanenin acil bölümüne götürün. Sıcaklık bu kadar yükselirse ve çocuğunuz uykulu hale gelirse, nöbet geçirirse veya boyun tutukluğundan şikâyet ediyorsa 112’yi arayın. Uzun süre yüksek kalan vücut sıcaklıkları çocuğunuzun beynine ve gelişimine zarar verebilir.
Karışıklık veya Konuşma Güçlüğü
Bunlar inmenin (felç) en yaygın semptomlarından ikisidir. Riske girmeyin ve hemen 112’yi arayın. Tedaviniz ve iyileşmeniz büyük ölçüde tıbbi bakım almanıza bağlıdır. Diğer inme belirtileri ani yürüme veya dengele problemleri, yoğun baş ağrısı, yüzünüzün bir tarafında sarkma ve vücudunuzun bir tarafında uyuşma veya halsizlik olabilir.
Kırık bir kemiğiniz olduğunu düşünüyorsanız mümkün olan en kısa zamanda bir doktora görünün. Bir kemik derinizi delip dışarı çıkmışsa veya yaralı vücut kısmı deforme olmuş, uyuşmuş veya mavimsi görünüyorsa bu acil bir durumdur. Bu durum aynı zamanda boynunuzdaki, başınızdaki veya sırtınızdaki bir kemik için ya da ağır kanama olduğunda da geçerlidir.
Evinizdeki biri size yanıt vermediğinde, ne olduğunu bilmenin bir yolu yoktur, 112 aranmalı ve sağlık görevlilerinden yardım istenmelidir. Daha önce hiç yaşamadıysanız, hamileyseniz veya diyabetiniz varsa geçirilen nöbet acil tıbbi bakım gerektirir. Nöbetlere neden olan bir durumunuz olduğunu biliyorsanız, doktorunuzun talimatlarını izleyin ama daha fazla nöbet geçirmeye başlarsanız veya onlarla birlikte başka belirtiler yaşarsanız doktorunuzu arayın. Hastayı stabilize etmek için 112 hattındaki operatör arayan kişiye beklerken kalp masajı yapılıp yapılmayacağı gibi takip etmesi gereken önemli talimatlar verebilir.
Hamilelik sırasında görülen kanamalar, özellikle de ilk üç aylık dönemde lekelenme veya hafif kanama her zaman ciddi bir şeyin işareti değildir fakat belirtiler not etmeli ve doktor aranmalıdır. Ağır kanama varsa, kramp, baş dönmesi veya karın ya da pelviste ağrı varsa hemen tıbbi yardım alınmalıdır.
Herhangi bir kişi şiddetli alerjik reaksiyon belirtileri (artmış kalp hızı, nefes almada zorluk, dil şişmesi gibi) göstermeye başlarsa hemen 112’yi arayın. Şiddetli alerjik reaksiyonlar bir saatten kısa sürede hızlı bir şekilde ölüme yol açabilir, bu nedenle acil servise gitmek için yeterli zamanınız olmayabilir. Acil müdahale ekipleri epinefrin ile derhal tedavi edebilir. 112’yi ararken dikkat edilmesi gereken faktörler, en yakın acil servise olan mesafeyi, trafiği, hava koşullarını ve ailenin ulaşım imkânlarını içerir. Hafif alerjik reaksiyon yaşayanlar bir aile üyesi tarafından bir doktora ya da acil servise götürülebilir ancak solunum semptomları, ağızda şişme, salya artışı veya nefes darlığı ortaya çıktığında 112’yi aramanın zamanı gelmiş demektir.
Özel Durum: Kan İnceltici İlaçlar
Kan inceltici kullanıyorsanız küçük bir yaralanma bile ciddi olabilir. Bir yaralanmanız varsa,
kalp atış hızınız veya solunumunuz hızlanırsa, nefes almada sorun yaşıyorsanız, baş ağrınız varsa, uykulu, güçsüz, sersemlemiş hissediyorsanız hemen 112’yi arayın. Ayrıca, büyük veya ağrılı olan morluklar iç kanamanın bir işareti olabilir ve acil bakım almanız gerektiği anlamına gelir.
Acil Bir Durum Var ve Yalnızsanız
Tek başınaysanız standartlar değişir. Tıbbi bir acil durum yaşıyorsanız, 112’yi arayın; durumunuzun ne kadar ciddi olduğunu görmek için çok uzun süre beklemek aramayı yapabileceğiniz noktayı geride bırakabilir. Göğüs ağrısı, nefes darlığı, görme veya konuşma güçlüğü çekiyorsanız ve yalnızsanız 112’yi arayın. Hastaneye kendiniz araç kullanarak gitmeye çalışmayın.
112 Acil, acil servis, görme problemleri, kafa travması, kan incelticiler, konuşma güçlüğü, nefes darlığı, yüksek ateş