Saim Çelik ►TİM’den SESLERNedir Bu Kur Riski? - Ticaret Gazetesi - Ekonomi Gazeteciliğinde Öncü
YAZARLAR Saim Çelik ►TİM’den SESLER
Nedir Bu Kur Riski?
Döviz Pozisyonu, şirketimizin döviz cinsinden yaptığı ticari faaliyetleri dolayısıyla maruz kaldığımız kur riskini gösterir özet tablodur. Bu tabloya göre, eğer döviz cinsinden varlıklarımız, döviz cinsinden yükümlülüklerimizden fazlaysa (daha çok ihracatçıların durumu) kurun aşağı gitmesi aleyhimizedir. Eğer döviz cinsinden yükümlülükler, döviz cinsinden varlıkların üzerindeyse (daha çok ithalatçıların durumu) kurun yukarı gitmesi aleyhimize olacaktır.
Peki, şimdi başa dönelim. İhracat ya da ithalt yapmak için (lütfen sadece ihracat ya da ithalat yapan firmalarla sınırlamayın, tüm döviz riski taşıyan firmalar için konuşuyorum) bir şirket kurduğumuzu düşünelim. Bu şirketi kurarken hedefimiz nedir? Kur değişimlerinden gelir sağlamak mı? Eğer öyle olsaydı şirket kurmaya gerek var mıydı? Sermayenizle döviz hareketlerini tahmin ederek alım satım yapar ve hedfinize ulaşırdınız öyle değil mi? Demek ki hedefimiz kur değişimleri değil, ticari faaliyetlerden gelir sağlamaktır.
Minik bir örnekle gidelim. Örneği çok çok basitleştirelim. Diyelim ki “sıfır” sermaye ile bir şirket kurdunuz. Bir dostunuzdan 3 aylığına faizsiz olarak 6 Milyon TL borç aldınız. (Ne iyi arkadaşlar var değil mi?). Bu tutarla 1 milyon USD satın aldınız ve rakamla da gidip üreticiden İncir alıp alıp Amerika’ya 1.1 milyon USD karşılığında sattınız. Amerika’lı firma 1.1 milyon USD’ı 3 ay sonra ödeme taahhüdü verdi. Hadi bilançomuzu çıkartalım.
(USD/TRL Kuru 6.0000 olarak alınmıştır)
Lütfen gözlerinizi kapatınız ve bu ticarette kazanmak istediğiniz tutarı ne olduğunu düşününüz. Evet haklısınız, 600 bin TL ya da 100 bin USD değil mi? Güzel ancak bir sorun var. Yurtdışına sattığımız incirin bedeli 3 ay sonra gelecek, USD/TRL kuru ya 6.0000 olmazsa? Hadi bakalım, geceleri kaçan uykular başlasın. Tam siz kara kara düşünürken yanınıza bir bankacı dostunuz geldi ve dedi ki, üzülme! Yurtdışından gelecek 1.1 milyon USD tutardaki ihracat bedelini 6.0000 kurdan almaya söz versem ne dersin diye sordu? Bana sorsanız vallahi sarılıp öperim.
Diyelim ki, siz de işlemi yaptınız ve artık geceleri rahat uyumaya başladınız. Vade geldi. İhracat bedeliniz sorunsuz bir şekilde ülkeye geldi. Kur, 5.0000 seviyesine inmiş ama ne gam. Siz güzelce paranızı 6.0000 kurdan çevirdiniz. Borç aldığınız arkadaşınıza 6 milyon TL’yi ödediniz, 600.000 TL’yi kar olarak hanenize yazdınız, üstüne de teşekkür etmek için bankacı arkadaşınızı yemeğe çıkardınız. Çünkü bu işlemi yapmasaydınız bütün bu süreçten 500 bin TL zararla çıkacaktınız.
Hadi farklı bir senaryo daha yapalım. Siz işlemi yaptınız ancak para ülkeye geldiğinde kur 8.0000 seviyesine yükselmiş. Bankayla yaptığınız anlaşma gereği siz 6.0000 kurdan paranızı TL’ye döndünüz 600 bin TL’yi kar yazdınız ama bankacı arkadaşınızı da aramaya başladınız, bulursanız kendisine iki çift laf edeceksiniz. Çünkü 3 ay önceki vadeli işlemi yapmasaydınız paranızı 8.0000 kurdan TL’ye dönecek 8.8 milyon TL üzerinden borcunuzu ödediğinizde cebinize 2.8 milyon TL kalacaktı. Üzüldünüz, hayıflandınız, milyonlarca kere “Keşke” dediniz.
Keşke demeyin. Soruyorum size, hedeflediğiniz kar ne kadardı? 600 bin TL değil mi? Bu parayı cebinize koydunuz. 3 ay önce ne olacağını bilmediğiniz hiçbir şekilde aklınızda olmayan bir izafi kar rakamı için niye kendinizi üzüyorsunuz? Ya ilk senaryo gerçekleşse ve zarar yazsaydınız.
Hadi farklı bir senaryo daha yapalım.
Herhangi bir şirket kurmadınız, arkadaşınızdan 6 milyon TL aldınız, gittiniz 6.0000 kur üzerinden 1 milyon USD aldınız ve beklemeye başladınız. 3. Ayın sonunda kur bağlı olarak kar ya da zarar edeceksiniz. Yapmak ister misiniz? Birz kumar oynamaya benzemiyor mu?
Sevgili dostlar, bir şirket kurarken ve döviz cinsinden faaliyetler yaparken hedefimiz hep belirli bir kar rkamı elde etmektir. Amacımız kur değişimlerinden fayda sağlamak olmamalıdır.
Şirket olarak, döviz cinsinden yaptığımız işlerin hesabını tutmalı ve bir döviz pozisyonu özet tablosu çıkartmalıyız. Bu tabloyu, şirketin muhasebe müdürünün çalakalem hazırladığı bir excel tablosu olarak çıkartması değil, şirketimizin kullanmış olduğu muhasebe sisteminden çıkartmak esastır. Bunun için de muhasebe sürecinin para birimi bazında oluşturulması ve takip edilmesi gerekmektedir.
Lütfen, şirketin yapmış olduğu dövizli faaliyetlerinden dolayı kur riski taşımayınız. Bu riskleri ortadan kaldırmak için çözümler var. Forward, Future ve Opsiyon işlemlerini hiç duydunuz mu? Belki duydunuz, belki duydunuz ve kavramakta güçlük çekiniyorsunuz. Merak etmeyin, mahallenizin finans danışmanı olarak gelecek yazılarda bunları size tüm detaylarıyla yazacağım. Artık siz bankacılara bunları öğreterek talepte bulunacaksınız. Söz!.
Önceki Yazılar : - Seçiniz - » Nedir Bu Döviz Pozisyonu? » Rakamların Dili Vardır, Yeter Ki Okumayı Bil!
"Sektör paydaşları birlik olursa başarı artar"