Denetimnet.net | Yazılım Lisans Yönetimi Bülteni - Sayı 8
Yazılım lisans yönetimi konusunda öne çıkan konular ve güncel gelişmelerle ilgili bilgi paylaşmak amacıyla sizler için bir bülten hazırladık. Düzenli olarak yayınlanan bültenimizin sekizinci sayısında aşağıdaki konuları ele almaktayız:
SAP Adlandırılmış Kullanıcı Lisanslaması
Cognos Business Intelligence Lisanslaması
SAP Adlandırılmış kullanıcı lisans metriği, SAP Teknolojilerinin en çok karşılaşılan lisans metriğidir. Ancak aynı zamanda SAP denetimlerinde lisans uyumsuzluklarının bu lisans metriğinde de oluşmakta olduğunu gözlemlemekteyiz. Bu sorunun nedenini iki temel başlıkta inceleyebiliriz.
1) Sahip olunan lisans haklarının tam anlamıyla bilinmemesi
SAP Adlandırılmış kullanıcı metriğindeki lisans uyumsuzluğunun ortaya çıkmasının en önemli nedeni, şirketlerin neye ve hangi şartlar altında sahip olduğunu tam anlamıyla bilmemesinden kaynaklanmaktadır. Şirketler sahip olduğu SAP Professional, SAP Limited Professional, SAP Logistics, SAP Employee, vb. adlandırılmış kullanıcı lisansları ile SAP sistemlerinde hangi fonksiyonları kullanabileceğine tam anlamıyla hâkim olamamaktadır. Buna ilaveten, SAP sözleşmelerinin referans olarak gösterdiği SUR “Software User Right” dokümanları da lisans tanımlarını net bir şekilde ifade etmeyebilmektedir. Bu durum şirketlerin lisanslarını yönetmesini güçleştirmektedir. Bu nedenle şirketler özellikle satın alım yapmadan önce lisans tanımı ve kullanımı konusunda firma ile yazılı olarak mutabık kalmalı ve belirsizliklerin önüne geçmelidir.
2) Sahip olunan lisansa uygun kullanımın olmaması
SAP Adlandırılmış kullanıcı lisans haklarının bilinmesine karşın iyi yönetilememesi de ciddi lisans maliyet risklerine yol açmaktadır. Buradaki temel neden şirketlerin SAP GRC “Governance, risk management, and compliance” konusuna verdiği önemi, SAP lisans yönetimine vermemesinden kaynaklanmaktadır. Gerçekte SAP lisans yönetimi, SAP GRC’den bağımsız düşünülmemelidir. GRC süreçleri oluşturulurken lisans bakış açısı da dikkate alınmalıdır. Yetkilendirme süreci yürütülürken, yetki talepleri yetkinin neden olacağı lisans maliyeti de hesaba katılarak değerlendirilmelidir.
SAP Lisans yönetiminde etkin bir lisans yönetim sürecinin tasarlanıp işletilmesi, beklenmeyen lisans maliyetlerini engellemek için yapılacak en kritik adımdır. Ancak özellikle SAP Adlandırılmış kullanıcı lisans metriği konusunda sözleşme ve satın alım sürecinde lisans tanımlarının netleştirilmesi, lisans uyumluluğun sürdürülmesi için son derece önemlidir.
Cognos Business Intelligence lisans metriği her ne kadar kullanıcı bazlı olsa da; kullanıcıların sahip olduğu rol ve kapabilitelere göre lisans gereksinimleri farklılaşmaktadır. Bu sebeple lisans hesaplaması diğer kullanıcı bazlı lisanslara göre biraz daha detay analiz gerekmektedir.
Cognos 10’da kullanılan ana lisans rolleri aşağıdaki gibidir: (sıralama en yüksekten, en düşük yetkiye sahip rollere göre ilerlemektedir)
BI Administrator – Bu rol genellikle BT admin kullanıcılarına tanımlanmakta olup sunucu katmanında yönetimsel işlemler yapabilen; metadata yaratabilen ve/veya güncelleyebilen, organizasyon için her tip “business intelligence” aktivitesi yapabilen kullanıcılara verilmesi önerilmektedir. En yüksek yetkiye sahip rol BI Administrator olduğu için; sınırlı sayıda kullanıcıya verilmesi önerilmektedir.
BI Professional – Bu rol de daha teknik kullanıcılara verilmekte olup; her tür iş zekası içeriği yaratabilen/güncelleyebilen kişilere verilmelidir.
Advanced BI Business Author – Bu rol zamanlanmış raporları görebilme, interaktif bir şekilde rapor çalıştırabilme, yeni rapor yaratabilme, vb. yetkilere sahip olacak iş birimi kullanıcılarına verilmektedir.
BI Business Author – Bu rol zamanlanmış raporları görme, çalıştırma ve yeni rapor yaratma yetkisine sahip olacak iş birimi kullanıcılarına verilmektedir.
BI Business Manager – Bu rol zamanlanmış raporları görme, interaktif bir şekilde rapor çalıştırma ve çeşitli metrikleri kullanarak kurumsal performans yönetimi yapabilecek iş birimi kullanıcılarına verilmektedir.
BI Enhanced Consumer – Bu rol ana rapor/dashboard lisans kullanımı yapan ve daha yüksek seviyedeki “authoring” rollerine sahip olan temel yapıtaşıdır. Zamanlanmış raporları görebilen, interaktif bir şekilde Cognos Connection portalı üzerinden rapor çalıştırabilen ve Cognos Workspace ve Cognos Search fonksiyonlarını kullanabilen kullanıcılara verilmelidir.
BI Consumer – Cognos BI Enhanced Consumer rolünün daha azaltılmış yetkiye sahip olan rolüdür. Zamanlanmış raporları görebilen, interaktif bir şekilde Cognos Connecton portalı üzerinden rapor çalıştırabilen kullanıcılara tanımlanmalıdır. Bu role sahip kullanıcılar; dashboard, search veya active reports fonksiyonlarını kullanmamalıdır.
BI Recipient – Bu rol yalnızca Cognos Connection Portal ara yüzünden rapor görüntüleyecek kullanıcılara tanımlanmalıdır.
Daha fazla Author ve Power User rollerine sahip olan lisans tipleri: Cognos BI Professional Author, Cognos BI Business Author, Cognos BI Business Manager, Cognos BI Business Analyst, IBM Cognos Insight Standard Edition.
Daha spesifik studio lisans tipleri de bulunmaktadır: Analysis Studio, Event Studio, Metric Studio, Query Studio and specialist licenses for Data Manager, Workspace Advanced, CAFE, SDK, Mobile, Cognos RTM & Cognos Statistics.
Aşağıdaki tablo özet bir şekilde kullanıcıların sahip olduğu Cognos rolü ve erişilebilen studio’lara göre gereksinim duyulan lisans tipini göstermektedir:
Framework Manager, Transformer, Workspace Advanced, Cognos Insight, virtual view manager.
Consumers + Authors + Metrics Users
All rights defined for Enhanced Consumer, all core BI Studios, Cognos Insight, Cognos Workspace* Advanced. Design + create and maintain PowerCubes with Transformer
BI Professional Author
Consumers + Authors
Query Studio, Report Studio, Cognos Workspace*, Cognos Workspace Advanced*
Analysis Studio veya Event Studio lisanslarını içermemektedir. Bu kapabilitelerin kaldırılması gerekmektedir. (bknz: Not 2)
Advaced BI Business Author
Consumers + Query Users + Analysis USers + Express Authors + Cognos Insight Users
All rights defined for Enhanced Consumer, Query Studio, Analysis Studio, Cognos Insight, Cognos Workspace Advanced*
BI Business Author
Consumers + Query Users
Query Studio, Cognos Workspace*
Consumers + Analysis Users
Analysis Studio, Cognos Workspace*
BI Business Manager
Consumers + Metric Authors
Metric Studio, Metric Designer, Cognos Workspace*
Event Studio lisanslarını içermemektedir. Bu kapabilitelerin kaldırılması gerekmektedir. (bknz: Not 2)
BI Enhanced Consumer
Cognos Connection Portal administration, Cognos Report Consumption & Scheduling, Cognos Mobile, Cognos for Office, Cognos Workspace* standard only, Receive Event Studio notifications
Consumers (bknz: Not 1)
Cognos Report Consumption & Scheduling, Cognos for Office, Receive Event Studio notifications,
Cognos Workspace* lisanslarını içermemektedir. Bu kapabilitelerin kaldırılması gerekmektedir. (bknz: Not 2)
Not 1: Cognos 8 ile Cognos 10 arasında “Consumer” rolü arasında “Enhanced Consumer Rolü”nün çıkması ile birlikte bir değişiklik olmuştur. Eğer lisanslarınızı Cognos 8’den Cognos 10’a transfer ediyorsanız; Cognos 10’daki default Consumer rolünü Cognos Workspace Studio erişimlerini kaldırarak güncellemeniz gerekmektedir. Consumer rolüne sahip olan kullanıcılar ayrıca Indexed Search veya Active Reports fonksiyonlarını kullanamamaktadır.
Not 2: Lisans kurallarına uyum açısından, bazı Cognos Rolleri altındaki studioların kapabilitelerini kaldırmanız gerekebilmektedir.
Ocak 2017’de Microsoft Product Terms’de yer alan değişiklikler aşağıda yer almaktadır.
System Center 2016, Microsoft Azure StorSimple, Operations Management ürünlerinde güncellemeler yapılmıştır. System Center 2016 Client Management Suite, Client Management Suite'in en son sürümüydü. Client Management Suite'in bileşen ürünlerinin her biri şimdi ayrı ürünler olarak lisanslanacağı belirtilmiştir. (Diğer güncellemeler ve ayrıntılar için “Microsoft Product Terms”, “ Microsoft Ürün Şartları” Dokümanına bakınız)
Ocak 2017’de Microsoft Services Provider Use Rights’ta da benzer şekilde System Center 2016 ürünlerinde lisans güncellemeler gerçekleştirilmiştir.
Ocak 2017’de IBM Lisans Dokümanlarında özellikle IBM QRadar için gerçekleştirilen değişiklikler göze çarpmakla beraber, değişikliklerin tamamına tarih sıralamasına göre aşağıdaki link üzerinden ulaşabilirsiniz.