TC’nin Kürt ‘Afları’ - Çetin Çeko
12:3426 Nisan 2020
Cumhuriyetten günümüze Kürtlerin ulusal demokratik hakları için mücadele, devlet için ‘suç’, Kürtler için hak arama eylemidir. T.C.’nin kuruluş ve sonrasında ceza kanunlarında yapılan değişiklikleri bir yana koyarsak, sadece isyancı ve devletin idari sistemine entegre olmamış Kürt bölgeleri için çıkardığı iki ‘af’ kanunu oldu. Bunlar, ‘Şeyh Said Vakası Affı’ ve ‘Tunceli Affı’dır.
T.C.’nin kuruluş ve sonrasında ulusal demokratik haklarını elde etmek amacıyla Kürtler baş kaldırdılar. Türk devleti, 1920 ile 40 arasındaki tüm başkaldırıları şiddetle bastırdı. Hareketin lider kadrosu idam ve ağır hapis cezalarına çarptırıldı. Mal varlıklarına el konularak, potansiyel tehlike gördükleri şahısları Türk illerinde çoğunluk oluşturmayacak şekilde iskana tabi kıldılar.
Bu çerçevede ‘Tunceli Vilayetinin İdaresi Hakkında Kanun’ ile ilin valisinin aynı zamanda korgeneral rütbesinde ve orduyla ilişikli biri olması kararı alındı. Söz konusu mevkiye Korgeneral Abdullah Alpdoğan getirildi. Alpdoğan’a aynı zamanda Dersim bölgesi Dördüncü Umumi Müfettişlik görevi de verildi.
Bitlis Milletvekili Hizan'lı Seyit Ali oğlu Salâhattin İnan'ın, (1329) tarihinde Molla Selim vakası namiylemâruf olup binnetice Molla Selim'in Rus Konsoloshanesine ilticası Seyit Ali'nin idamı ile neticelenen isyan ve şakavet hareketlerine iştirakten dolayı Bitlis Divanı Harbi tarafından yaşının küçüklüğü hasebiyle 10 sene kürek cezasına mahkûm olarak cezasını kısmen Sivas hapishanesinde çektiği ve 1341 tarihinde Şeyh Sait isyanına iştirakten Şark İstiklâl Mahkemesince (15) sene küreğe konulmasına karar verilerek bu cezanın da Kastamonu hapishanesinde infaz edilmekte iken tecil olunduğu ve dağlarda kaçak gezdiği sırada bâzı jandarmaları şehit ettiği ve bâzılarını da yaraladığı ve bu mahkûmiyetlerle beraber hususi hallerinin kendisinin Milletvekili seçilmesine mâni teşkil ettiği eski Bitlis Milletvekili Ziya Geboloğlu tarafından verilen 17.V.1950 tarihli dilekçe ile ihbar ve kanuni müddeti içinde tutanağına itiraz edilmiştir.
Mahbube imzasiyle çekilen telgrafa gelince: Mahbubeden alınacak izahat dairesinde iddia olunan hususatın tahkik ve tesbitiSiird Cumhuriyet Savcılığına telle yazılmış ve alınan 13.VI.1950 tarihli cevapta: Salâhattin İnan kardeşi Süleyman'la diğer kardeşi Taha'yı katil ve emval ve eşyalarını gasp ve yağma etmiş ise de bu meseleden dolayı hakkında tahkikat ve muhakeme yapılıp mahkûm olduğu hakkında bir malûmatı olmadığını ifade ettiği ve Bitlis Savcılığından gelen ayni tarihli telde de Salâhattin hakkında Süleyman ve Taha'yı öldürmekten dolayı yapılmış tahkikat veya verilmiş mahkûmiyet kayıtlarına tesadüf edilmediği bildirilmiştir.
2. Şark istiklâl Mahkemesince ittihaz ve bakiyesi 1316 sayılı Kanunun birinci ve ikinci maddeleri gereğince tecil edilmiş olan 15 sene kürek cezasına dair bulunan mahkûmiyet 16 Temmuz 1938 tarihli ve 3961 sayılı Kanunun birinci maddesi ile bütün hukuki ve fer'inetayiç ve tesirataşâmil olmak üzere affedilmiştir.
2. Şark İstiklâl Mahkemesince ittihaz ve bakiyesi 1316 sayılı Kanunun 1 nci ve 2 nci maddeleri gereğince tecil edilmiş 15 sene kürek cezasına dair bulunan mahkûmiyet 16 Temmuz 1938 tarihli ve 3961 sayılı Kanunun 1 nci maddesi ile bütün hukuki ve fer'înetayie ve tesirataşâmil olduğu;
Af, ‘Geçmiş olayları unutma yasası’ olarak ilk defa M.Ö. 404 yılında Atina’da ilan edilmiştir. Aflar toplumsal ve politik krizler ve çalkantılar sonrası çıkar. Geçmişin tekerrür etmemesi için sorunu oluşturan tarihsel, siyasal ve toplumsal nedenlerin ortadan kalkması için yapılır. Bu kalkmadığı müddetçe eylem ve yaptırım tekrarlanır.
(3) TBMM Tutanak Dergisi, Yirmi üçüncü Birleşim, 14.VII. 1950 Cuma.
KARARLI İNSANLAR HİÇ BİR ZAMAN BİTMİYORHELE ANLAT BİZLER İÇİN NE YAPTINIZ BABA?