Çoğul Gebelikler (ikiz, üçüz…) – Gebeolmak.com
Birden fazla sayıda fetus ile karakterize çoğul gebelikler sıklıkla ikiz, giderek azalan oranda da daha yüksek sayıda çoğul gebelikler şeklinde görülür. İkiz gebelik iki ayrı yumurtanın döllenmesi (dizigotik –DZ-, fraternal, çift yumurta ikizleri) ya da döllenmiş yumurtanın bölünmesi (monozigotik-MZ-, identical, tek yumurta ikizleri) şeklinde oluşabilir.
Monozigotik (MZ) ikizler için 1/ 250 gibi bir oran bulunmaktadır. Irksal olarak pek fazla değişiklik göstermemektedir. Buna karşın yardımcı üreme yöntemleri sırasında kullanılan uyarıcı ilaçlar nedeniyle IVF gebeliklerinde bu oran % 3’lere ulaşmaktadır. MZ ikizler tüm ikizlerin %30 kadarını, çift yumurta ikizleri(DZ) ise tüm ikizlerin %70 kadarını oluşturmaktadır.
Monozigotik ikizlerede döllenen tek yumurtanın döllenmeden sonra 72 saat içinde bölünmesiyle iki ayrı plasenta ve iki ayrı amniyon kesesi oluşur (dikoryonik diamniotik ikiz). Tek yumurta ikizlerinin %18-36’sı bu şekilde oluşur.
Bölünme 4-8. günler arasında oluşur ise bir plasenta, iki amniyotik kese (monokoryonik diamniotik ikiz) oluşacaktır. MZ ikizlerin %70’i bu şekildedir.
8.günden sonra bölünme gerçekleşir ise bir kese ve bir plasenta (monokoryonik monoamniotik)oluşacaktır. MZ ikizlerin %4’ü bu şekildedir.
Bölünme 13.günden sonra olursa genelde tam bir bölünme olamayacağı için yapışık ikizler (siyam ikizleri) görülebilir (1/5000-10000).
– Monokoriyonik ikizler her zaman monozigotiktir (tek yumurta ikizidir).
– Cinsiyetleri farklı olan ikizler her zaman dizigotiktir. (çift yumurta ikizidir.)
– İki plasentası (dikoryonik) olan ikizler her zaman çift yumurta değildir
Dizigotik (DZ) ikiz annelik yaşının ilerlemesi, doğum sayısının artması, annede çoğul gebelik öyküsü ya da ikiz eşi olan kadınlarda, yumurtlama uyarıcı ilaç kullananlarda, yardımcı üreme teknikleriyle gebe kalan anne adaylarında ve ırksal faktörler nedeniyle daha çok görülür. Dizigotik ikizlerin sadece %30’u farklı cinsiyettedir. %70 vakada ise aynı cinsiyete sahiptir.
İkiz gebeliklerin takibi ve yönetimi önemli çok önemlidir. Tek ya da çift yumurta ikizleri olmasının tanımlanması ikiz gebeliklere ait komplikasyonların erken değerlendirilmesinde önemlidir. Plasenta ve kese sayısının belirlenmesi doğum takibi sırasında verilecek kararlarda yardımcı olur. Bu tanıların konulması erken dönem ultrasonografilerle yapılabilir. Plasenta sayısına ikinci trimestirde zor karar verilebilir.
Kaybolan ikiz( vanishing twin): Erken dönemde ultrason ile ikiz gebelik olarak belirlenen gebeliklerin bir kısmı takip eden kontrollerde tek olarak görülebilir. Çeşitli yayınlarda %10-70 gibi geniş bir oranda olduğu söylense de yüksek oranlar eski teknoloji ile yapılmış çalışmaların sonucudur. İkiz gebelik tanısı konulduğunda böyle bir olasılığın olduğu aileye bildirilmelidir. Kaybolan ikizin engellenmesi söz konusu olmadığı gibi bu durum geride kalan gebeliğe herhangi bir zarar vermediğinin de bilinmesi gerekir.
Gebelik şikayetlerinin artan hormonlara bağlı olarak daha yoğun yaşanabilir (bulantı, kusma, fiziksel zorluklar, vs).
Kan miktarı artışı daha fazla olacağından kalp yükü ve sorunları çoğalabilir.
Kansızlık daha derin olabilir.
Enerji ihtiyacı artmıştır.
Hipertansiyon, preeklapmsi (erken başlangıçlı) riski artmıştır.
Operatif doğum (sezaryen) şansı artmıştır.
Doğum sonu kanama riski artmıştır.
Erken doğum riski artmıştır. Tekil gebeliğe göre fetus sayısındaki bir artış doğum zamanını yaklaşık 3-4 hafta öne getirir. ortalama olarak ikiz gebelikler 36. Hafta civarı, üçüz gebelikler 33. hafta, dördüz gebelikler 29 hafta civarında sonlanır.)
Bebeklerde IUGR (gelişme kısıtlılığı) ya da konjenital anomali sıklığı artmıştır
İkiz ikiz transfüzyon sendromu gelişebilir (dolaşan kanın bebekler arasında aktarımı olur, alıcı bebekte kanın çoğalması, verici bebekte de azalması sonucu önemli sorunlar gelişebilir. Alıcı da amniotik sıvı miktarında , kan miktarında artma, kalp yüklenmesi ; verici bebekte ise , amniotik sıvının azalması, kansızlık , gelişme geriliği görülebilir.)
– Plasenta yerleşim kusurları, previa ve dekolman ihtimalleri artmıştır.
Çoğul gebelik takibi: Ana amaç ikiz gebeliğe ait komplikasyonları azaltmak veya önlemektir. Anne mümkün olduğu kadar istirahat ettirilmeli, 20. gebelik haftasından itibaren fizik aktivite azaltılmalıdır. 20. gebelik haftasına kadar 2 haftada bir, 20. haftadan sonra haftada bir problem var ise daha sık görülebilir. vajinal muayene ile servikste açılma ya da silinme olup olmadığı ve kasılmalar değerlendirilerek erken doğum eylemi açısından dikkatli olunmalıdır. 32. haftaya kadar büyüme tekil gebelikler gibi gitmesine rağmen bu haftadan sonra değişiklikler izlenebilir. 32. Haftadan sonra haftalık NST yapılmalı olumsuz sonuçlarda sıkı takip ve gerekirse doğum planlanmalıdır.
Doğum şekli tartışmalı bir konu olsa da günümüzde bir çok hekim zaten riskli bir gebelik olan çoğul gebeliklerin doğumunun sezaryen ile olması gerektiğini düşünmekte ve uygulamaktadır. (1. bebek makat- 2.bebek baş geliş olduğu durumlarda mutlak sezaryen gereklidir.)
Gerekli şartlar sağlandığında normal doğum da denenebilmekle birlikte benim de tercihim sezaryen yapılması şeklindedir. 36-37 gebelik haftasına ulaşıldıktan sonra doğum planlanmalı mümkünse 39. Hafta aşılmamalıdır.