Ferit Durbin - Haksız Yere Tutuklamada Tazminat Hakkı!
09 Ekim 2017, 10:32
Ceza yargılamaları sırasında yaşanan haksız ve uzun tutukluluk süreleri her zaman tartışılan bir konu olmuştur. Bu tutuklamaların uzun süreli olması ve haksız yere tutuklama yapılmış olması bunun bir tedbirden çok ceza aracı haline gelmesine sebep olmuştur. Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 100. Maddesinin 1. Fıkrasında tutuklama kararının verilebilmesi için suç şüphesinin varlığını gösteren somut delillerin ve bir tutuklama nedeninin bulunması gerektiğini söylemektedir.
Bunun yanında işin önemi, verilmesi beklenen ceza veya güvenlik tedbiri ile ölçülü olmaması durumunda tutuklama kararının verilemeyeceğini vurgulamış, tutuklama nedenlerini açıkça sayarak belirtmiştir. Ancak uygulamada bu hususlar ile ilgili özenli bir inceleme yapılmaksızın tutuklama kararı verildiği gibi bu tutukluluk süreleri de yargılamanın ağır işlemesi nedeniyle uzun sürmektedir. Bu durum haksız yere ve uzun süreli tutukluluk döneminin yaşanmasına ve çeşitli mağduriyetlerin ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Ortaya çıkan bu mağduriyetlerin giderilmesi için haksız tutuklama kararlarına karşı tazminat istemleri gündeme gelir.
Haksız yere tutuklamada tazminat isteminin yasal dayanağını Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 141-144. Maddeleri oluşturur.
Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 141. Maddesinde kimlerin hangi hallerde tazminat isteyebilecekleri hüküm altına alınmıştır.
Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 144. Maddesinde ise tazminat isteyemeyecekler sayılmıştır.
Haksız tutuklamaya karşı tazminat, Yargılama sonunda kararın veya hükmün kendisine tebliğinden itibaren 3 ay içinde ve her halükarda karar veya hükmün kesinleştiği tarihten itibaren 1 yıl içinde talep edilmelidir. Eğer bu sürelerde tazminat isteminde bulunulmazsa tazminat hakkı ortadan kalkar.
Dava, zarara uğrayanın oturduğu yerde bulunan ağır ceza mahkemesinde açılmalıdır. Dava, Maliye Hazinesi aleyhine açılır. Davayı açmak harca tabi değildir.
Davacı, iddiasını ispatla yükümlüdür. Mahkeme ispat belgelerini değerlendirip, gerekli araştırmaları yaparak tazminat miktarını belirler.
Her türlü maddi ve manevi zararlar tazminatın kapsamına girer.
Maddi zarar kapsamında istenebilecekler; tutuklu kalınan sürede çalışamamaktan ve işyerinin kapalı kalmasından dolayı oluşan kazanç kayıpları, tutuklama sebebiyle işten çıkarılmışsa işverenden alamadığı ücret, ikramiye, sosyal yardımlar ve kıdem tazminatı, herhangi bir işe ve kazanca sahip olunmasa bile tutuklu kalınan sürede asgari ücretten hesaplanacak tazminat, avukatla temsil edilmişse avukata ödediği vekalet ücreti, cezaevinde yapılan masraflar ve diğer her türlü maddi zararlardır.
Manevi tazminatın belirlenmesinde ise Yargıtay Kararına göre davacının sosyal ve ekonomik durumu, tutuklama kararının davacının durum ve mevkisine etkisi, tutuklu kaldığı süre ve benzeri hususlar göz önünde bulundurularak, hakkaniyete uygun makul bir miktar belirlenecektir.
Tazminat talebinde yasal faiz oranında bir faiz talebinde de bulunulabilir. Dava dilekçesinde istenmemişse ıslah yoluyla faiz talebinde bulunulur.
Bu şekilde ve miktarda istenecek ve elde edilecek tazminat ile haksız yere yaşatılan tutuklama sonucu oluşan zararların en azından bir miktar giderilmesi amaçlanmıştır.