Bakimliyiz.Com - Tekil Mesaj gösterimi - Halit Ziya Uşaklıgil Biyografi-Halit Ziya Uşaklıgil Kimdir?
Konu: Halit Ziya Uşaklıgil Biyografi-Halit Ziya Uşaklıgil Kimdir?
Halit Ziya Uşaklıgil Biyografi-Halit Ziya Uşaklıgil Kimdir?
İstanbul'da doğdu 22 Mart1945'te aynı kentte öldü. Mahalle mektebinden sonra Fatih Rüştiyesi'ne gitti. Tüccar olan babasının işlerinin bozulması üzerine 1879'da İzmir'e yerleştiler. Halit Ziya orada bir süre rüştiyeye sonra da Fransızca öğrenmesi için rahipler okuluna gönderildi. Fransızca'dan ilk çevirilerini bu yıllarda yaptı. Tevfik Nevzat ile 1884'te Nevruz dergisini 1886'da da Hizmet gazetesini çıkarttı. İlk romanlarını bu gazetede yayımladı. Okulu bitirdikten sonra bir yandan İzmir Rüştiyesi'nde Fransızca öğretmenliği yaparken bir yandan da Osmanlı Bankası'nda memur olarak çalıştı. 1893'te Reji İdaresi'nde başkâtiplik göreviyle İstanbul'a geldi. Hüseyin Siret Mehmet Rauf Rıza Tevfik Hüseyin Cahit Ahmet Rasim gibi yazarlarla dostluk kurdu ve 1896'da Edebiyat-ı Cedide topluluğuna katılarak Servet-i Fünun dergisinde kendine geniş ün sağlayan romanlarını yayımladı. 1901-1908 arasında yazarlığı bıraktıysa da II. Meşrutiyet döneminde yeniden başladı ancak 1923'e değin yazdıklarını yayımlamadı. Bu arada Darülfünun'da estetik ve batı edebiyatı dersleri verdi. V. Mehmed'in tahta geçmesi üzerine onun mabeyn başkâtipliğine atandı dört yıl bu görevde kaldı. Daha sonra Reji İdaresi'nde yönetim kurulu başkanı oldu. Son yıllarını Yeşilköy'deki evinde anılarını yazarak geçirdi.
Uşaklıgil'in İzmir'deyken yazdığı Nemide Bir Ölünün Defteri Ferdi ve Şürekâsı gibi ilk yapıtları karşılıksız sevgiyi konu alan acıklı duygusal kısa romanlardır. İstanbul'a geldikten sonra Sevet-i Fünun dergisinde yayımladığı Mai ve Siyah ile acemilik dönemini geride bıraktığı izlenir. Daha önceki yapıtlarında ön planda gelen acıklı aşk serüveni burada ikinci plana atılmıştır. Şairler gazeteciler yayınevi sahipleri ve yazarlar arasında geçen olayları ele aldığı bu romanda hem o dönemin Babıâli dünyasını hem de bu dünyanın gerçekleri karşısında yaşamda yenik düşen Ahmet Cemil'in hayalci kişiliğinde bütün bir Edebiyat-ı Cedide kuşağının bakış açısını yansıtmıştır. 1898-1900 arasında yazdığı Aşk-ı Memnu ilk büyük Türk romanı kabul edilir. Sağlam bir yapısı ve tekniği olan yapıtta zengin bir adamla evlenen genç ve güzel bir kadının yaşlıca kocasına sadık kalmak kararına karşın elinde olmayarak yasak bir aşka sürüklenişi olayın psikolojik nedenleri üstünde de durularak gerçekçi bir biçimde anlatılmıştır.
Uşaklıgil Edebiyat-ı Cedide'nin sanat anlayışı doğrultusunda yeni bir dil yaratmaya çaba göstermiştir. Osmanlıca'da bile kullanılmayan Farsça ve Arapça sözcükler bularak Türkçe'de olmayan kurallarla tamlamalar yaparak konuşulan dilden çok ayrı süslü ve yapay bir sanat dili oluşturmuştur. Ama Aşk-ı Memnu'yu yazdıktan sonra dil konusundaki görüşleri değişmiş Edebiyat-ı Cedide'nin yarattığı dili aşırı süslü ağdalı ve yapay bulduğu için Kırık Hayatlar'ı yalın bir dille yazmaya karar vermiştir. Daha sonraki yıllarda romanlarının yeni baskıları yapılırken de bunların dilini bir ölçüde yalınlaştırmak gereğini duymuştur. Son romanı Kırık Hayatlar 1901'de Servet-i Fünun'da tefrika edilirken sansürün karışması yüzünden yarıda kalmış ancak 1923'te yeniden yayımlanmıştır. Uşaklıgil romana yazdığı önsözde Kırık Hayatlar'ın daha önceki romanları gibi "hülya" ve "süs"e dayanmadığını tam tersine yalnızca yaşamı ve gerçekleri yansıttığını belirtmiştir.
Uşaklıgil pek çok öykü de yazmış ve Batı türü öykü anlayışının Türkiye'de yayılmasında rol oynamıştır. Öykülerinin konusunu ve kişilerini daha çok halkın fakir kesiminden almış bu insanların acılarını dile getirmeye çalışmıştır.
Romanlarında Uşaklıgil'in ilgi alanı dardır. Kişilerini ve onların sorunlarını işlerken sınırlı bir yaşantı çerçevesinin dışına çıkmaz. Duyarlı genç kadın ve erkeklerin aşkta uğradıkları hayal kırıklığı başlıca teması olmuştur. Ancak aşk konusunda görüşünün romantiklikten gerçekliğe doğru bir değişim geçirdiği gözlemlenir. İlk romanlarında daha platonik ve romantik olan aşk ilişkileri son iki romanında yasak aşkla noktalanan cinsel bir tutkuya dönüşür.
Yaşantı alanının darlığına karşın Uşaklıgil Türk romanının öncüsü sayılmıştır. Çünkü ondan önce romanı bir sanat yapıtı kabul ederek onun kadar ciddiye alan bir sanatçı titizliğiyle romanın yapısına ve tekniğine gereken önemi veren başka bir Türk yazarı olmamıştır.
Roman: Nemide 1889; Bir Ölünün Defteri 1889; Ferdi ve Şürekâsı 1894; Mai ve Siyah 1897; Aşk-ı Memnu 1900; Kırık Hayatlar 1923.
Öykü: Bir Muhtıranın Son Yaprakları 1888; Bir İzdivacın Tarih-i Muaşakası 1888; Heyhat 1894; Solgun Demet 1901; Sepette Bulunmuş 1920; Bir Hikâye-i Sevda 1922; Hepsinden Acı 1934; Onu Beklerken 1935; Aşka Dair 1936; İhtiyar Dost. 1939; Kadın Pençesinde 1939; İzmir Hikâyeleri (ö.s.) 1950. Oyun: Kabus 1918.
Anı: Kırk Yıl 1936; Sara ve Ötesi 1942; Bir Acı Hikâye 1942.
Şiir: Mensur Şiirler 1889.
Deneme: Sanata Dair 3 cilt 1938-1955.