01. Çocuğun Gelişim ve Öğrenmesinde Konuşmanın Rolü - AÖF
Buradasınız: Anasayfa > Eğitim Bilimleri > Ders: Konuşma ve Yazma Eğitimi > 01. Çocuğun Gelişim ve Öğrenmesinde Konuşmanın Rolü
Ders: Konuşma ve Yazma Eğitimi Ünite 1 13 Ağustos 2011
01. Çocuğun Gelişim ve Öğrenmesinde Konuşmanın Rolü Amaçlar
– dil ve konuşmanın, çocuğun gelişim ve öğrenmesindeki rolünü ve önemini kavrayabilecek,
– konuşmanın, eğitim içinde niçin önem kazandığını anlayabilecek,
– sınıf ortamında, öğretmenlerin kullandığı konuşma dilinin, çocuklar üzerindeki etkilerini kavrayabilecek,
– onaylayıcı ve kısıtlayıcı konuşma diline ilişkin örnekler verebilecek,
– öğretmenlerin amaçlarının önemini anlayabilecek,
– konuşma diline ilişkin amaçları bilecek ve değerlendirebilecek,
– öğretmenlerin çocuklarda konuşma dilini geliştirmek üzere sorumluluklarının neler olduğunu bilecek,
– konuşma dilinin kullanımının, çocuklarda kendine saygıyı nasıl geliştirdiğini anlayabilecek,
– konuşma dilinin kullanımının, çocuklarda merak ve öğrenmeye ilgiyi nasıl geliştirdiğini anlayabileceksiniz.
– Dil, konuşma, iletişim sözcüklerinin anlamını, birey ve çocuk için önemini, yaşamınızdaki rolünü düşününüz.
– Dil, konuşma ve iletişim olaylarına, okul öncesinden başlayarak eğitim ortamlarında verilen yeri ve önemi düşününüz, bu olaylara ayrılan zamanı ve kullanım biçimlerini gözlemleyiniz.
– Çeşitli toplumlarda öğrenme acaba farklı şekillerde tanımlanmakta olabilir mi? Öyle ise, hangi farklı şekillerde tanımlanıyor olabilir?
– Konuşma ile öğrenme arasında, ne tür bir ilişki ve karşılıklı etkileşim olabilir? Düşününüz ve arkadaşlarınızla tartışınız.
– Öğretmen olarak, çocukların gelişim ve öğrenmesi üzerinde ne tür etkileriniz olabilir? Bu etkilerin hangi alanlarda ve ne güçte olabileceğini düşününüz ve arkadaşlarınızla tartışınız.
Muazzez Öğretmen, bir okul öncesi eğitim kurumunda öğretmenlik yapmaya başladığında, bu yaş grubu ile çalışmanın öneminin farkındaydı. Çocukların bu dönemde çok hızlı bir biçimde geliştiklerini, hızla öğrendiklerini ve öğrendiklerinin tümünün bundan sonraki okul yılları için bir temel oluşturacağını biliyordu. Bu nedenle de, diğer alanlarda olduğu gibi konuşma ve dil gelişimi alanı için de kendisine çalışma amaçları belirlemek istedi. Bu amaçla, kütüphanede araştırma yaparak, çocukların dil gelişimlerine ilişkin bir yayından bu konuda yararlanmak istedi. Bu yayına göre, hazırladığı konuşma becerileri listesinde şu amaçlar bulunuyordu: Çocuklar sınıfta kendine güvenerek ve yetişkinlerin anlayabileceği kadar anlaşılır bir biçimde konuşur; gelişmiş cümleler ile konuşur; diğer çocuklarla söyleşilere katılır; doğru sözdizimi ile sorular sorar; doğru sözdizimi ile sorulara yanıtlar verebilir; geçmiş zaman eklerini doğru olarak kullanır. Muazzez Öğretmen, aradığını bulduğunu düşünerek, uygulamalarını bu doğrultuda yapmak üzere plan ve programını yapmaya başladı.
Muazzez öğretmen, hemen uygulamaya başlamak istiyordu. Ancak kütüphanede araştırma yapmak hoşuna gitmişti ve hafta sonları bu araştırmasına devam etti. Bu kez, daha önce fark etmediği başka bir yayına ulaştı ve onu okumaya başladı. Çocuklarda konuşma gelişimi ve yapılacak konuşmaları farklı bir bakış açısından inceleyen bu kitap ise, konuşmanın kullanımı ile çocuğun dünyaya bakış açısını ve benimseyeceği düşünce tarzını ilişkilendiriyordu. Kitabı okudukça, Muazzez öğretmenin aklını daha önceleri kurcalamış olan, “Çocuklarımız niçin okuldan ve öğrenmekten sıkılıyor? Düşüncelerini açıklamaktan kaçınıyor? Ya da iyi açıklayamıyor? Gençler niçin meraklı ve araştırıcı değil?” soruları zihninde uyandı ve bunlara yanıt bulmaya çalıştı. Bunun üzerine Muazzez öğretmen, çocuklarla yapmayı planladığı konuşmanın gelişimi ve öğretimi çalışmaları ile ilgili olarak daha çok okumaya, benimsediği amaçları yeniden gözden geçirmeye, yeterli olup olmadıklarını sorgulamaya başladı. Bir öğretmen olarak nasıl kendine güven duyan, meraklı, araştırıcı, öğrenmeyi seven, konuşma dilini bu amaçlar için kullanan çocuklar yetiştirebileceği sorusuna yanıtlar arayarak çalışmaya karar verdi.
Küçük bir çocuğun anadilini öğrenmesi ve kısa bir süre içinde konuşur duruma gelmesi, en büyük ve açıklanması güç gelişimsel özelliklerinden birisidir. Ve bu büyük bir başarıdır, çünkü doğduğunda hiç konuşma ve dil becerisi bulunmazken, beş-altı yaşına geldiğinde ana dilini bir yetişkin düzeyinde konuşur ve anlar duruma gelmiştir. Çok karmaşık bir beceri olan dil ve konuşma edinimini kendi kendine başarmış gibidir.
Gerçekten de çocuklar, özel bir sorunları olmadığında, aslında bu çok zor ve karmaşık beceriyi kendi kendilerine geliştirebilmektedirler. Ancak çocuklarla çalışan yetişkinlerin, konuşma dilini geliştirme konusunda yeterli bilgiye sahip olmaları, bu süreçte çocukların işini kolaylaştırmak ve gelişimlerini en üst düzeye çıkarmak konusunda yardımcı olmalarını sağlar. Çocukların bu süreçte daha güvenli adımlarla ilerleyebilecekleri konusunda bir güvence oluşturur.
Çocuklar dil, kavram ve konuşma dilini geliştirirken, onlara sunulacak fırsatların bu gelişimi önemli ölçüde etkilediği bilinmektedir. Bu gelişimin önemli bir bölümünün tamamlandığı okul öncesi dönemde eğer öğretmenler ve diğer yetişkinler çocuklara doğru fırsatları sağlar, kendiliğinden doğan fırsatları da değerlendirmesini bilirlerse, çocuklara konuşma dili ile birlikte tüm alanlarda gelişimi destekleyici bir öğrenme ortamı sunmuş olurlar.
Çocukların gelişim ve öğrenmesinde konuşma dilinin rolü, bu ünitede iki ayrı yönden ele alınmıştır. Bunlardan biri, çocuğun konuşma dilini, çeşitli kullanım amaçları konusunda geliştirebilmektir. Bu yönde bir gelişim, çocuğun daha yüksek ve soyut düzeylerdeki düşünce becerilerini geliştirmesine de olanak verecektir. Ele alınan diğer yönü ise, öğretmenlerin ve diğer yetişkinlerin çocuklarla konuşurken benimsedikleri ve kullandıkları konuşma stilleridir. Bu stillerin taşıdığı mesajlar, çocuğun gelişimi bakımından önem taşımaktadır.
Çocuklara Sunulan Konuşma Ortamlarında Gelişim
Konuşmanın Eğitim İçinde Önem Kazanması
Okul Öncesi Eğitim Programlarında Çocuklar İçin Konuşma Amaçları
Konuşma Dilinin Kullanımı ve İletileri
Konuşma Dilinin Kullanım Amaçları