Edebi Ve Manevi Dünyası İçinde Fatih - Samiha Ayverdi
"Fatih neden büyük insandı? Onu cihan nazarında Fatih yapan, serdarlığı mı, tacı, tahtı, ordusu, ülkesi, dostları düşmanları mıydı? Hem serdar, hem hükümdar, hem sanatkar, hem de bir mutasavvıf olan; şarkın bu büyük evladı, vasıl olduğu maddi ve ruhi ahenk ve muvazeneye hangi yollardan geçerek ulaştı? Zamanında imparatorluğun içten ve dıştan arz ettiği o muhteşem orkestrasyonu, birlik ve beraberliği temin eden ne gibi sebeplerdi? Bahusus kütle ondan o kütleden ne istiyordu? Dünya görüşünün gayesi, mevzuu ve metotları nelerdi? Böylece dünya Fatih'den ne bulmuş, ne kazanmıştı? Bugünün şartları içinde dünün kıymetlerinin yeri ve değeri var mıdır? Bütün bu karışık, dolaşık ve çetin suallerin, gücümüz miktarı, üzerlerinde durabilmek için fikir ve aksiyon adamı Fatih'i bir bütün olarak mütâlaa etmek, şahsiyetiyle icraatını yan yana tâkip etmek lâzım geldiği kanaatindeyiz." .
@Yesari·08 Eki 2017
Fatih Sultan Mehmed zihniyeti ve tabiatı itibariyle ileri hamleden hoşlanan,terakki ve medeniyetten zevk alan bir hükümdardı.
Fikir ve sanat hareketlerini yakından tanıyor ve takib ediyor,din fikir ve vicdan hürriyetine saygıda son derece geniş ve müsâmahalı hareket ediyordu.
Binâaleyh zamanın ilimleriyle yoğrulmuş bir entellektüel sıfatiyle,açtığı medreselerin şer'i ve nakli bilgilerine muvazi olarak tıb,astronomi ve bilhassa felsefe ve matematik gibi aklı ilimlere de büyük bir yer açtığını gördüğümüz gerek akliyyat ve gerek nakliyatta ilmi otoritesini kabul ettirmiş ilim erbabını,ataların an'anesine uyarak,büyük fedakarlıklar pahasına dünyanın her tarafından sarayına topladı.
Onun hakiki ilim adamlarına verdiği kıymet tarihin kaydettiği müstesna vak'alardandır.
Edebi Ve Manevi Dünyası İçinde Fatih, Samiha Ayverdi
Sayfa 67 - İstanbul Fetih Cemiyeti