Dünya yeni bir stratejik ekonomik çekişme ile daha karşı karşıya. Orta ve Doğu Avrupa, nasıl enerji olarak Rusya’ya bağımlıysa, benzeri bir bağımlılık durumu da, bu defa tüm dünya ile Çin arasında bir doğal kaynak ile ilgili olarak geçerli. Nadir toprak (rare earth) elementleri (kısaca NTE) olarak adlandırılan kimyasallar, bugün LCD televizyondan, yakıt pili üretimine, çevre teknolojilerinden, uydu ve füze sistemlerine kadar uygulama buluyor.
Bu elementlerin en büyük rezervleri iç Moğolistan ve Güney Çin’de. ABD’de, Kaliforniya’da Mountain Pass bölgesi, Hindistan, Brezilya ve Güney Afrika da kullanılabilir rezervlerin bulunduğu yerler. Güney Grönland’da da küçük rezervler mevcut. Bugün dünyanın % 97 üretimi Çin’de gerçekleştiriliyor. İşçiliğin düşük olması, Asya’da elektronik eşya üretiminin gelişmesi ve çevre kurallarının sıkı olmaması sonucunda, Çin dünya piyasasına hâkim olmuş durumda.
ABD ve Avrupa’dan Asya’ya ulaşan NTE teknolojisi, Çin’in üretimdeki üstünlüğü ile birleşince, Çin ileri teknolojide tüm diğer ülkelerin önüne geçebilir hale geldi. Ekonomisi, teknik üretime dayalı malların ihracatı üzerine kurulu Almanya da hızla bu konuda Çin’e bağımlılığı hissetmeye başladı.
NTE’lerin ithalatında karşılaşılan kısıtlamalar Alman endüstri üretimini de tehdit etmekte. Bu kısıtlamalardan en fazla etkilenen endüstriler otomotiv ve rüzgâr türbini endüstrileri oldu. Çin’in Japonya’ya ile mevcut problemlerini de düşünürsek NTE teslimatları konusu kendisine bu ülke üstündeki pazarlık gücünü arttırmakta.
Burada Çin’in sahip olduğu hammadde kaynaklarını kendi katma değer zincirine sokması ve böylelikle küresel ölçekte son ürününe mukayeseli üstünlük kazandırması söz konusu. Bu tip yaklaşımları körfez ülkelerinde de görmekteyiz. Zira ham petrole dayalı polimer endüstrileri ile enerji yoğun birincil alüminyum ve çelik üretimlerini bu ülkeler kendileri için stratejik olarak oluşturmuşlar. Iran’da ve Rusya’da da bunun birçok örnekleri bulunmakta.
Bu gerçekler özetinde her zaman olduğu gibi bizim nerede olmamız gerekiyor sorusunu soralım.
Kaynaklar itibariyle ülkemizde ciddi bir teknik insan kaynağı ki bu kaynaktan daha çok uluslararası firmalar faydalanmakta ve böylelikle ülkenin ihracat kapasitesini ve rekabetçiliğini sağlamakta. Yurtdışı müteahhitlik hizmetleri ile uluslararası proje yönetimi konusunda tecrübeli de ciddi büyüklükte bir küme söz konusu. İtalyan ve Alman endüstrilerinin kaburgasını oluşturan küçük ve orta ölçekli firmaların içinde bulunduğumuz dönemde yaşadığı ciddi rekabet zaafları da göz önüne katarsak, ülkemizin de en büyük rekabet üstünlüğü en zengin ve en fakir piyasalara coğrafi yakınlığı ve günümüze kadar oluşturduğu insan kaynağı ve bilgi havuzu. Şahsı kanaatimiz Almanya ve Italya gibi KOBI omurgası üzerine kurulmuş endüstri iskeleti ile ülkemiz firmaları ivedilikle benzer ölçekli Italyan ve Alman firmalar ile işbirliklerine gitmeli ve böylelikle rekabet avantajı sağlayacak noktalara ulaşmalı ve doğal pazarlardaki yerlerini sağlamlaştırılmalı.
Bu yöntem kanımızca sürekli işletme sermayesi sıkıntı çeken, kar üretemeyen firmalarımız için hızlı sonuç alabilecekleri en gerçekçi yol.