Kanunilik ilkesi Bağlamında Maliye Bakanlığı'nın Usul ve Esas Belirleme Yetkisi | Tosuner | ICPESS (International Congress on Politic, Economic and Social Studies)
Home > No 3 (2017) >	Tosuner
Kanunilik ilkesi Bağlamında Maliye Bakanlığı'nın Usul ve Esas Belirleme Yetkisi
Mehmet Tosuner, Ahmet İnneci
Vergilendirme yetkisi, devletin ülkesi üzerindeki egemenliğine dayanarak vergi alma konusunda sahip olduğu hukuki veya fiili gücü olarak tanımlanmaktadır. Vergilendirme yetkisi dar anlamda devletin kamu gelirlerinden sadece vergi alma konusundaki yetkisini ifade ederken, geniş anlamda vergilendirme yetkisi devletin kamu giderlerinin finansmanı için gerçek ve tüzel kişilere getirdiği her türlü mali yükümlülüğe ilişkin yetkiyi ifade etmektedir. Günümüzde vergilendirme yetkisinin sahibi genel anlamda devlet, idari anlamda ise parlamentodur. Vergilendirme yetkisine sahip olan devlet vergilendirmenin amaçları doğrultusunda yasama organınca çıkarılan kanunlarla bu yetkiyi kullanır. Yürütme organı ise hem anayasa hem de yasama organından aldığı yetkiye dayanarak kanunları yürütmekle sorumludur.
Vergi mevzuatımızda yer alan kanunlarda Maliye Bakanlığı’na birçok yetki verilmekte, ancak verilen “usul ve esas belirleme yetkisi” dikkat çekmekte ve birçok yönden eleştirilmektedir. Maliye Bakanlığı’na verilen yetki, hiçbir zaman kaynağını anayasadan almayan bir yetkiyi içermemektedir. Yasama organınca çıkarılan vergi kanunların uygulanması, Maliye Bakanlığı’nın görevidir. Nitekim vergi kanunlarında “usul ve esasları belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir”, “Maliye Bakanlığı’na aittir” gibi açık ifadelerle Bakanlığa yürütme konusunda yetki tanınmıştır. Burada verilen yetkiden kanunları açıklayıcı, kapsamını genişletmeyen ve daraltmayan, sadece yönteme yönelik düzenlemeler anlaşılmalıdır. Çünkü Bakanlığa verilen yetkinin sınırını “kanunilik ilkesi” oluşturmaktadır. Verilen yetkinin bu şekilde anlaşılması kanunilik ilkesinin ihlaline neden olmamaktadır. Maliye Bakanlığı’na verilen usul ve esas belirleme yetkisinin verginin temel ögelerini düzenlemeye yönelik olması, vergi yükünün artmasına veya azalmasına neden olabilecek şekilde kullanılması kanunilik ilkesine aykırılık teşkil etmektedir.
Bu çalışmada Maliye Bakanlığı’na verilen usul ve esas belirleme yetkisi kanunilik ilkesi bakımından değerlendirilecektir. Maliye Bakanlığı’na usul ve esas belirleme yetkisi veren kanun hükümleri incelenerek, bu hükümlerin kanunilik ilkesine aykırı olup olmadığı konusu tartışılacaktır.