Klas Internet - internet haberleri, teknoloji, kafe, oyun inceleme, samsun internet evleri - Bir fincan filtre internet
Bir fincan filtre internet
Tarih: 27.02.2008 Saat: 07:00
Harvard Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ne bağlı Berkman İnternet ve Toplum Merkezi 2002’den bu yana ülkelerin internete yönelik filtreleme, sansür ve engelleme çalışmalarını araştırıyor. Merkezin yöneticilerinden John Palfrey, geçtiğimiz günlerde Türkiye’deydi ve sonuçlarını “Access Denied – Erişim Engellendi” isimli bir kitapta topladıkları 2006 araştırmasının çıktılarını bizlerle paylaştı.
Her yıl hakkında bir internet sansürü şikayeti olan ülkeleri katarak geliştirdikleri araştırma kapsamında 2002 yılında sadece 2 ülke incelenmişken, bu sayı 2006’da 40’ın üzerine çıkmış. Şu anda değerlendirmesi süren 2007 araştırmasında ise aralarında Türkiye’nin de bulunduğu 60’ın üzerinde ülke yer alıyor.
Genelde ülkeler dört ana konu çerçevesinde sansür gerekçelerini konumlandırıyorlar: Politik (muhalif siyasi görüşler), sosyal (müstehcenlik, kumar, uyuşturucu vbg…), güvenlik (askeri, militan, yasadışı örgüt) ve internet araçları (e-posta, blog, VoIP, arama motoru, paylaşım servisleri, vbg…).
Engellemenin coğrafi dağılımına baktığımızdaysa liderliği Orta Doğu, Güney Asya ve Uzakdoğu ülkeleri üstleniyor. Tabii Çin’i de coğrafyalar üzeri olarak anmak gerekiyor. ABD, Kanada, Avustralya ve Güney Amerika ülkeleri ise ağırlığı çocuk pornografisine dayanan bazı sosyal içerik engellemeleri yapıyorlar.
Yerel hukuk, uluslararası hukuk
İşte bu engellemelerin tam bir muamma haline geldiği konu bu. Ülkelerin yerel hukuk kuralları ile uluslararası hukuk kuralları aynı dilden konuşmuyor. Üzerinde nispeten bir fikir birliğine varılmış olan tek konu gibi gözüken çocuk pornografisinde bile farklı düşünceler var. Örneğin bazı ülkeler animasyon filmleri çocuk pornografisi olarak kabul etmezken, ülkelerin ‘çocuk yaşı’ tanımlarında da farklılıklar var.
Dini görüşler, gelenekler ve kültürel farklılıklar devreye girdiğindeyse internet tam bir çıkmaza dönüşüyor. Sitelerin de bu konuda farklı tutumları var. Parfley, “Örneğin Yahoo kendisini bütün ülkelerin kanunlarına uymak için zorlarken, Dow Jones sadece kayıtlı olduğu New York mahkemelerini esas alıyor ve diğer mahkemeleri kabul etmiyor” diyor.
Anlaşılan o ki özellikle devletler kontrolleri dışında böylesine bir uluslararası yapıya son derece hazırlıksız yakalanmış durumdalar ve ellerinden kayıp giden iktidarlarını yeniden ele geçirmek için interneti dizginlemeye dair hiçbir mahsur görmüyorlar.
Bildiğiniz gibi, YouTube engellemeleriyle popüler medyanın da ilgi odağı haline gelen erişim engelleme yöntemi bir süreden bu yana Türkiye’de de uygulanıyor. Türkiye’nin tercih ettiği yöntemse dünyada bir ilk: Önce engelleyip, sonra zararlı bulunan içerik kalkarsa yeniden erişim sunmak. Genelde dünyada uygulanan yöntem sitenin uyarılması ve içerik kalkmadığı taktirde erişim engellemesi yönünde.
John Palfrey de şu anda Türkiye’yi ilgiyle ve yakından izlediklerini söylüyor: “5651 numaralı yasa dünyada bir ilk. İlk defa bir ülke tüm içerik ve yer sağlayıcılarından kendisinden belge almasını zorunlu kılıyor. Bu fiziksel olarak mümkün gözükmüyor. Uygulamanın nasıl olacağını merakla bekliyoruz. Eğer Türkiye bir örnek teşkil eder ve başka ülkeler de bütün sitelerden benzeri belgeleri talep ederlerse, hiçbir yatırımcının internete yöneleceğini sanmıyorum.”
Palfrey Türkiye’nin bir karar aşamasında olduğunu da vurguluyor. Asıl olanın Türkiye’de nelerin engelleneceği olmadığının altını çizen Palfrey, her ülkenin internette belli engellemelere gittiğini, önemli olanın bunun etkilerinin ne olacağı olduğunun altını çiziyor ve ekliyor: “Türkiye nerede yer alacak? Web 2.0’ı mı kucaklayacak. Yoksa tutuculuğu ve engellemeyi tercih edip yenilikçilik ve yaratıcılığın önünü mü kesecek?” Bu ara biz de bu soruyu çok sıklıkla kendimize sorar olduk. Peki, siz bu ağır yemeğin üzerine, hazmı kolaylaştırmak için bir fincan filtre internet almaz mısınız?
Türkiye konuya nasıl bakıyor?
5651 sayılı ‘İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele edilmesi Hakkında Kanun’ 23 Mayıs 2007 tarihinde yürürlüğe girdi. Telekomünikasyon İletişim Başkanı Başkanı Fethi Şimşek konuyla ilgili şu bilgileri verdi: “İntihara yönlendirme, çocukların cinsel istismarı, uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma, sağlık için tehlikeli madde temini, müstehcenlik, fuhuş, kumar oynanması için yer ve olanak sağlama suçları ile ‘Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar Hakkında Kanun’da yer alan suçlar, erişimin engellenmesi konusu olabilecek suçlar olarak sayıldı. Aynı maddenin dördüncü fıkrasında ise ‘İçeriği birinci fıkrada belirtilen suçları oluşturan yayınların içerik veya yer sağlayıcısının yurtdışında ya da yurtiçinde bulunması hallerinde, içeriği çocukların cinsel istismarı ve müstehcenlik suçlarını oluşturan yayınlara ilişkin olarak erişimin engellenmesi kararı re’sen TİB tarafından verilir’ düzenlemesi yer aldı.”
Kanunun çıkış noktasının çok doğru olduğunu kaydeden TİD (Tüm İnternet Derneği) Başkan Yardımcısı Cem Çelebiler ise gelinen noktadaysa amaçtan sapıldığını kaydetti. Çelebiler şunları aktardı: “İlk komisyon çalışmalarında biz de bulunuyorduk. Burada öncelikli konu çocuk pornografisiydi. Fakat kanunun nihai haline baktığımızda, amaçtan sapıldığını görüyoruz. Sırf çocuk pornografisi değil başka suçlar da buna dahil oldu. Bazı durumlarda doğrudan TK bünyesinde kurulan TİB kararlar alabiliyor. TİD olarak bunun bazı sakıncaları olabileceğini düşünüyoruz. Bir yargı güvencesi olmalı. Bu hukuk devletinin bir getirisi. Genelde baktığınızda çok küçük sayıda sakıncalı içeriğe çözüm üretmek için bütün Türk internet camiasını alt üst eden bir düzenleme getirdik.”
Haber: Doruktan Türker