Ahmet Anıl Yılmaz - TÜKETİCİ KÖŞESİ
Bu hafta ayıplı mal konusuna değinmek istiyoruz. Tüketiciler açısından en çok karşılaşılan sorunlardan birisi satın alınan ürünün ya da malın ayıplı çıkmasıdır. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanunda Ayıplı Mal konusuna geniş yer verilmiştir. Kanunun 8 inci maddesinde ayıplı malın tanımı, 9, 10, 11 ve 12 inci maddelerinde ise diğer açıklayıcı bilgiler verilmiştir.
6502 Sayılı Kanunda ayıplı mal, tüketiciye teslimi anında, taraflarca kararlaştırılmış olan örnek ya da modele uygun olmaması ya da objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımaması nedeniyle sözleşmeye aykırı olan mal olarak tanımlanmaktadır. Tanımdan da görüleceği üzere malın ayıplı olup olmadığının tespitinde, malın tüketiciye teslim anı esas alınmaktadır.
Anılan madde uyarınca ayrıca ambalajında, etiketinde, tanıtma ve kullanma kılavuzunda, internet portalında ya da reklam ve ilanlarında yer alan özelliklerinden bir veya birden fazlasını taşımayan, satıcı tarafından bildirilen veya teknik düzenlemesinde tespit edilen niteliğe aykırı olan; muadili olan malların kullanım amacını karşılamayan, tüketicinin makul olarak beklediği faydaları azaltan veya ortadan kaldıran maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikler içeren mallar da ayıplı olarak kabul edilmektedir. Maddi ayıplar genellikle maldaki fiziksel özelliklere ilişkin eksiklikler iken, ekonomik ayıplar, tüketicinin maldan beklediği ekonomik yararı azaltan veya tamamen ortadan kaldıran özeliklerdir. Örneğin, 100 km.’de 8 Lt yakıt tüketeceği ifade edilen otomobilin, fazla yakıt tüketmesi bu duruma bir örnektir. Hukuki Ayıp ise mallarda, maddi anlamda herhangi bir eksiklik olmamasına rağmen, tüketicinin beklediği faydanın kısmen veya tamamen ortadan kalkmasına sebep olan hukuki sorunlar bulunması halidir. Örneğin, ürünün kullanımı veya hizmetin sunumu için gerekli izin belgelerinin sağlanmaması, satılan malın hacizli olması gibi durumlarda hukuki ayıp oluşmaktadır.
Malın teslimi ve montajı ile ilgili de yeni düzenleme getirilmiş olup, sözleşmeye konu malın, sözleşmede kararlaştırılan süre içerisinde teslim edilmemesi veya montajının satıcı tarafından veya onun sorumluluğu altında gerçekleştirildiği durumlarda gereği gibi monte edilmemesi sözleşmeye aykırı ifa olarak değerlendirilmektedir. Malın montajının tüketici tarafından yapılmasının öngörüldüğü hallerde, montaj talimatındaki yanlışlık veya eksiklik nedeniyle montaj hatalı yapılmışsa, aynı şekilde bu durumda da sözleşmeye aykırı ifa söz konusudur. Böylece sözleşmeye konu olan malın, sözleşmede kararlaştırılan sürede teslim edilmemesi halinde, satıcının sözleşmeye aykırı davrandığı kabul edilecektir.
6502 sayılı Kanunda ispat yükü ile ilgili de yeni düzenlemeler yapılmıştır. Kanununda tüketici lehine olan en önemli maddelerden biri malın tesliminden itibaren altı ay içerisinde ortaya çıkan ayıpların teslim anında var olduğu kabul edilmiştir. Bu süre
içerisinde malda herhangi bir ayıp çıkarsa bu ayıbın teslim anında var olduğu kabul edilmektedir. Bu durumda malın ayıplı olmadığının ispatı satıcıya aittir.
Tüketicinin satın aldığı malın ayıbının teslim tarihinden itibaren 6 ay içinde ortaya çıkması ve satıcı tarafından malın ayıplı olmadığının ispatlanamaması halinde tüketiciye ayıp karşısında kullanabileceği birtakım seçimlik haklar öngörmüştür. Bu seçimlik haklar 11’inci maddede şöyle düzenlenmektedir;
- Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme,
- Satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinden indirim isteme,
- Aşırı bir masraf gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme,
- İmkân varsa, satılanın ayıpsız bir misli ile değiştirilmesini isteme şeklinde sıralanmaktadır.
Tüketiciler “ücretsiz onarım” ve “malın ayıpsız misli ile değiştirilmesi” haklarının yerine getirilmesi konusunda satıcı, üretici ve ithalatçı müteselsilen sorumludur. Bu haklardan birinin seçilmesi durumunda bu talebin satıcıya, üreticiye veya ithalatçıya yöneltilmesinden itibaren azami otuz iş günü içinde yerine getirilmesi zorunludur. Tüketicinin “sözleşmeden dönme” veya “ayıp oranında bedelden indirim” haklarını seçtiği durumlarda, ödemiş olduğu bedelin tümünün veya bedelden yapılan indirim tutarının derhal tüketiciye iade edilmesi gerekmektedir.
Yine Kanunda zamanaşımı ile ilgili 12 inci maddesinde, kanunlarda veya taraflar arasındaki sözleşmede daha uzun bir süre belirlenmediği taktirde, ayıplı maldan sorumluluk, ayıp daha sonra ortaya çıkmış olsa bile, malın tüketiciye teslim tarihinden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir. Bu süre konut veya tatil amaçlı taşınmaz mallarda taşınmazın teslim tarihinden itibaren beş yıl olarak belirlenmiştir. Ayıp, ağır kusur ve hile ile gizlenmişse zamanaşımı hükümleri uygulanmamaktadır.
Sonuç olarak, satın aldığınız malda teslim tarihinde veya teslim tarihinden itibaren 6 ay içinde herhangi bir ayıpla karşılaşmanız ve bu durumla ilgili satıcıya başvurduğunuz halde çözüm bulamamanız halinde 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanuna göre haklarınız olduğunu ve bu haklarınızı kullanmak için Hakem Heyetlerine her zaman başvurabileceğinizi unutmamanız gerekmektedir.
Yukarıda da belirttiğimiz gibi, bilgi almak veya karşılaştığınız bir sorunu bizimle paylaşmak isterseniz, Konya Ticaret İl Müdürlüğü’nün Musalla Bağları Mah. Şehit Ahmet Değerli Sok. No:55 Selçuklu/ KONYA adresine bizzat ulaşabilir veya (0332) 320 49 00 No’lu telefon, (0332) 320 49 10 No’lu faksla irtibat kurabilirsiniz.
Yazarın diğer yazıları 15.7.2020 -TÜKETİCİ KÖŞESİ 1.7.2020 -Tüketici Köşesi 17.6.2020 -TÜKETİCİ KÖŞESİ 3.6.2020 -TÜKETİCİ KÖŞESİ 20.5.2020 -TÜKETİCİ KÖŞESİ 6.5.2020 -TÜKETİCİ KÖŞESİ 1.4.2020 -Tüketici Köşesi 4.3.2020 -TÜKETİCİ KÖŞESİ /AYIPLI MALLAR 19.2.2020 -TÜKETİCİ KÖŞESİ 5.2.2020 -Tüketici Köşesi 22.1.2020 -TÜKETİCİ KÖŞESİ 18.12.2019 -TÜKETİCİ KÖŞESİ 27.11.2019 -TÜKETİCİ KÖŞESİ 30.10.2019 -TÜKETİCİ KÖŞESİ 9.10.2019 -TÜKETİCİ KÖŞESİ 11.9.2019 -TÜKETİCİ KÖŞESİ 10.7.2019 -TÜKETİCİ KÖŞESİ 12.6.2019 -TÜKETİCİ KÖŞESİ 22.5.2019 -TÜKETİCİ KÖŞESİ 25.4.2019 -TÜKETİCİ KÖŞESİ 27.3.2019 -Tüketici Köşesi 6.3.2019 -Tüketici Köşesi 20.2.2019 -TÜKETİCİ KÖŞESİ 23.1.2019 -TÜKETİCİ KÖŞESİ 19.12.2018 -TÜKETİCİ KÖŞESİ (AYIPLI MALLAR) 14.11.2018 -FİYAT ETİKETLERİ 1.11.2018 -Tüketici Köşesi 17.10.2018 -TÜKETİCİ KÖŞESİ 12.7.2017 -TÜKETİCİ KÖŞESİ 4.5.2017 -TİCARİ REKLAM VE HAKSIZ TİCARİ UYGULAMALAR 8.3.2017 -İş Yeri Dışında Kurulan Sözleşmeler 11.5.2015 -MESAFELİ SÖZLEŞMELER 3.3.2015 -Tüketici Köşesi