Gebelikte Beslenme – Turgay Köse
Bilindiği gibi gerek gebelik gerekse doğumda anne ile ilgili her türlü olumsuzluklar bebeği de etkiler. Yetersiz ve dengesiz beslenme bu olumsuzlukların başında yer alır. Bebeğin bedensel ve zihinsel gelişimi annenin gebeliği süresince olduğu kadar, gebelik öncesinde de iyi beslenmesi ile mümkündür. Bebek, ana rahminde annenin yedikleri ile beslenir, büyür ve gelişir. Gebelik süresince annenin yetersiz ve dengesiz beslenmesi sonucu, doğacak çocukta oluşabilecek sağlık sorunları şunlardır;
Bedensel ve zihinsel yönden özürlü bebek doğumu
Doğal olarak hiçbir anne bu yükü ömrünün sonuna kadar taşımak istemeyecektir. Bu sorunlar, büyüme ve gelişmesini henüz tamamlamamış küçük yaştaki (18 yaş altı) gebelerden doğanlarda, sık aralıklarla (2 yıldan az) gebe kalan ve çoğul gebeliği olan kadınlardan doğan çocuklarda da sıkça görülür. Gebe kadın, beslenmesine uygun eklemeler yapmazsa kendi vücudundaki depolarını bebeğin büyüme ve gelişmesi için harcar. Bu depoların ¬azalması, tükenmesi doğacak bebeğin sağlığını olduğu kadar anne sağlığını da tehlikeye sokar.
Gebelikte ağırlık kazanımı: Gebeliğin ilk üç ayında kazanılan toplam ağırlık 1 – 1,5 kg, ikinci üç ayda 4 – 5 kg ve üçüncü üç ayda ise 5 – 7 kg arasındadır. Böylece 9 aylık gebelik süresince sağlıklı yetişkin kadınlar ortalama 9 – ¬14 kg arasında (ayda 1 – 1,5 kg) ağırlık kazanır. Dolayısıyla artık 2 can taşıyorum, aman bebeğim yetersiz beslenmesin, yoksa gelişimini tam olarak tamamlayamaz gibi yanlış düşüncelere dalmamak gerekir. Gebeliğin başlangıcında şişman olan kadının fazla ağırlık kazanmasına gerek yoktur. Aşırı şişmanlık doğum zorluğuna neden olabilir. Yaşı küçük (18 yaş altı), fiziksel uğraşısı olan, gebelik başlangıcında zayıf olan kadının bebeği beslemesi güç olabilir. Bu gebelerin 14 – 16 kg ağırlık kazanmaları istenir. Böylece genç yaşta gebe kalan kadın bir taraftan kendi, diğer taraftan da bebeğin büyümesini sürdürürken, vücudundaki besin öğeleri depolarını dengede tutar.
Gebelik öncesi ağırlığı normal olan kadına, 1 – 3 ay arası normal ihtiyacına 150 kkal, 4 – 9 ay arası ise 300 kkal eklenir.
Gebelik öncesi kadın çok şişmansa ilk 3 ay enerji kısıtlı verilirse de bu kısıtlama 1200 ile 1500 kkal.den az olmamalıdır, 4. aydan sonra kısıtlama yapılmaz. Gebeliğin 4. ayından sonra annenin zayıflatılması sakıncalıdır.
Yemekle birlikte çay, kahve, gazlı içecek içilmesi kansızlığa sebebiyet vereceği için öğünlerden yarım saat önce veya sonra tercih edilmelidir. Kahve ve özellikle bitki çayları pek tercih edilmemelidir.
Tam taneli tahıllar (esmer ekmek, bulgur, kepekli pirinç / makarna / erişte / un)