İlik Kanseri Belirtileri, Tanısı ve Tedavisi - Belirti.net
Kemik iliği kanseri, kökeni kemik iliğinde üretilen plazma hücreleri olan bir kanser türüdür. Tıbbi literatürde Multiple Miyelom ismiyle anılan hastalık, plazma hücrelerinin kemik iliği içinde kontrolsüz biçimde çoğalmalarına neden olur. Görevleri antikor (immünglobulin)üretmek olan plazma hücreleri, kemik iliği kanseri nedeniyle kontrolsüz bir şekilde çoğalmalarının yanı sıra işlevsiz antikorlar üreten hücreler durumuna gelirler.
Kemik iliği kanseri, antikor üretmekle görevli olan plazma hücrelerinin DNA’larını değiştiren, kanserli hale gelmelerine ve işlevsiz tek çeşit antikor (paraprotein) üretmelerine neden olan bir hastalıktır.
Kemik iliğinden kaynaklanan bir diğer kanser türü ise halk arasında ‘kan kanseri’ olarak da adlandırılan lösemidir. Kemik iliğinden köken almayan ama kemik iliğinde üretilen bir çeşit beyaz kan hücresi olan lenfositlerin oluşturduğu bir kanser türü olan lenfoma (lenf kanseri) de kemik iliğiyle ilişkili olan kanser türlerinden birisidir.
Kemik İliğinin Görevleri ve Kemik İliği Kanseri
Büyük kemiklerin ortasında yer alan kemik iliği, süngerimsi bir dokuya sahiptir ve görevi kan hücrelerini üretmek, dolaşıma dâhil olmalarını sağlamaktır. Değişerek vücudun diğer dokularını oluşturma yeteneğine sahip olan kök hücreler yönünden zengin olan kemik iliği, çok önemli bir kaynak olarak kabul edilmektedir.
Multiple Miyelom yani kemik iliği kanseri, kan hücrelerini üretmekle görevli olan kemik iliğinden (plazma hücrelerinden) kaynaklanan bir kanser türüdür.
Kemik iliği içinde bulunan kök hücreler daha fazla kan yapıcı hücre üretmek için büyürler, beyaz kan hücreleri (akyuvarlar), kırmızı kan hücreleri (alyuvarlar) ve trombositlere bölünürler. Bağışıklık sisteminde, vücudun farklı bölgelerine oksijen taşınmasında (kan yoluyla), kanın pıhtılaşması gibi işlevlerde önemli roller üstlenen bu hücreler, vücudun yerine getirmesi gereken hemen her aktivitede çeşitli görevler alan hücrelerdir.
Kemik iliği kanseri, hem plazma hücrelerinin bulunduğu hem de kan hücrelerinin üretildiği kemik iliğinin görevlerini yapmasını zorlaştıran, engelleyen bir hastalıktır. Hastalık plazma hücrelerinin DNA’larının zarar görmesine ve kanserli hale gelmelerine neden olmaktadır. Miyelom hücreleri olarak isimlendirilen bu hücreler, normalde antikor üretmekle görevli olan plazma hücrelerinin yaptığı gibi antikor üretirler ama ‘paraprotein’ adı verilen ve vücutta işlevi olmayan tek tip antikoru üretirler. Kanserin teşhisinde izlenmesinde paraprotein ölçümünden faydalanılır.
Kemik iliği kanseri, yetişkinlerde kemik iliğinin aktif olduğu omurga, kafatası, göğüs kafesi, leğen kemiği, omuzlar ve kalçalar çevresindeki alanları etkileyen bir kanser türüdür. Eller, ayaklar ve alt kol, alt bacak bölgeleri, bu hastalıktan etkilenmeyen bölgelerdir.
Kemik iliği kanserinde diğer kanser türlerinin çoğunda olduğu gibi tümör ya da kitle gelişmez. Miyelom hücrelerinin kemik iliği içinde bölünmeye ve çoğalmaya devam ettikleri bir kanser türüdür. Multiple Miyelom olarak anılmasının sebebi ise, normal şartlarda kemik iliğinin (yetişkinlerde) aktif olduğu omurga, kafatası, göğüs kafesi, leğen kemiği, omuzlar ve kalçalar çevresindeki alanları etkilemesidir (multiple: çoklu, birden çok sayıda).
ve işlevlerin korunduğu vücut bölgeleridir.
Kemik iliği kanserinin ya da tıbbi adıyla Multiple Miyelom sorununun nedenleri bilinmemektedir. Ancak bulaşıcı olmadığı ve bunun yanı sıra hastalığa yakalanma riskini artıran bazı faktörlerin tespit edildiği söylenebilir:
65 yaşın üzerinde olmak, erkek olmak ve ailede Multiple Miyelom öyküsünün olması, kemik iliği kanserine yakalanma riskini yükselten faktörlerdir.
65 yaş üstünde bulunulması,
Cinsiyetin erkek olması,
Kişide anlamı belirsiz monoklonal gamopati (MGUS) öyküsü olması,
Yakın akrabalarda Multiple Miyelom hastalığı bulunması yani ailede kemik iliği kanseri öyküsü olması, kemik iliği kanserine yakalanma riskini artırdığı belirlenen faktörlerdir.
Yukarıdaki risk faktörlerinin dışında kemik iliği kanseriyle ilişkili olduğu düşünülen ve üzerinde araştırma yapılan faktörler ise şunlardır:
Kemik iliği kanserinin sık görülen belirtileri aşağıda sıralanmıştır. Unutulmaması gereken, bu belirtilerin çoğu zaman başka bir enfeksiyon ya da farklı bir sağlık problemi nedeniyle ortaya çıktıklarıdır. Bu belirtileri ilettiğinizde değerlendirme yapan ve bazı tanı yöntemleri yardımıyla sonuç alabilen uzman doktor, ilik kanseri sorununuz olup-olmadığını söyleyebilecek tek kişidir.
Genellikle kaburgalarda ve sırtta görülen kemik ağrıları, omurgadaki kemik kırıkları, aşırı susama, halsizlik, yorgunluk gibi belirtiler, diğer bazı sağlık sorunlarının yanı sıra kemik iliği kanseri nedeniyle de ortaya çıkabilen semptomlardır.
Genellikle sırtta ve kaburgalarda görülen kemik ağrıları,
Çoğunlukla omurgada meydana gelen kemik kırıkları,
Aşırı susamak, sürekli su içmek istemek,
Ateş ve sıkça geçirilen enfeksiyonlar,
Bulantı veya kabızlık,
İstemsiz kilo kaybı olması.
İlik Kanseri Tanısı
Hastaların genellikle başka sorunlar ve başka belirtiler nedeniyle yaptırdıkları testler, Multiple Miyelom sorununun teşhis edilmesini sağlar. Başka nedenlerle yapılan kan testleri ya da kemik kırığı gibi nedenlerle çekilen X-Ray filmi, doktorunuzun kemik iliği kanserini teşhis etmesini ya da bu hastalıktan şüphelenmesini sağlayabilen yöntemlerdir.
Kemik iliği kanseri tanısı genellikle başka sorunlar nedeniyle yapılan kan testleri ya da çekilen X-ray filmleri sayesinde teşhis edilen bir hastalıktır.
Kemik iliği kanseri şüphesi oluştuğunda hastaya yapılan fiziksel muayene, aile öyküsünün alınması ve kan testleri, idrar testleri, x-ray, biyopsi, BT taraması, MRI gibi yöntemler, kemik iliği kanserinin tespit edilmesini sağlayan ve hastalığın bulunduğu evrenin belirlenmesini sağlayan tanı yöntemleridir. Konulan tanı ve hastalığın evresinin belirlenmesi, tedavi yönteminin seçilmesini ve planlamasının yapılmasını sağlayacaktır.
Semptomsuz Multiple Miyelom, hemen tedavi gerektirmeyen bir hastalık olabilir. Yani hastalığın belirtileri görülmüyorsa hastanın gözlem altında beklemesi ve semptomlar ortaya çıktığında tedaviye başlaması, kemik iliği kanserinde uygulanan tedavi seçeneklerinden birisi olarak gösterilebilir.
İndüksiyon Tedavisi yani farklı tiplerde ilaçların (kemoterapi, hedefe yönelik tedavi ve steroidler) kullanılabildiği ilaç tedavisi, Farklı ilaç kombinasyonlarının kullanıldığı yöntemler olabilirler.
Kök hücre (nakli) tedavisi ve farklı ilaçların (ya da kombinasyonlarının) kullanıldığı İndüksiyon tedavisi, kemik iliği kanserinde başvurulan tedavi yöntemleridir.
Kök hücre nakli de Multiple Miyelom hastalığı olan birçok kişiye uygulanabilen bir tedavi yöntemidir. Kök hücre naklinden önce verilen yüksek dozda ilaçlar, miyelom hücrelerinin yanı sıra normal hücreleri de yok eder. Ardından verilen sağlıklı kök hücreler, yeni kan hücrelerinin gelişmesini sağlayan hücrelerdir.
Yukarıda kısa biçimde anlatılan tedaviler, kendi başına uygulanabilen ya da diğer tedavilerle yapılan kombinasyonlarla uygulanabilen tedavi yöntemleridir. Hastaya en uygun tedavi yöntemi, hastalığın bulunduğu evreyi belirleyen testler ve hastanın durumu (yaş, genel sağlık durumu vb.) incelenerek belirlenecektir.