﻿ Yatırım Yapan Herkes Okumalı - Bilge Yatırımcı
Önemli bir kitap yayınlandı… Sizi haberdar etmek istedim ama arzu etmeyen okumayabilir.
Amerika’da krizin çıkmasının en temeldeki sebebi nedir biliyor musunuz?
Sizi fazla uğraştırmayıp hemen cevap vereyim. “Asimetrik Enformasyon”dur.
Peki “Asimetrik Enformasyon (bilgi)” nedir? Bunu biliyor musunuz?
Bilenler vardır. Hele benim öğrencilerimden biri bunu okuyorsa mutlaka biliyordur. Çünkü üniversitede derste bu konuyu öğrencilerime ne iyi şekilde anlatmak için, bulunduğum yerden tam 1.5 metre yükseklikteki kürsünün üzerine hiç hız almadan olduğum yerde yukarı doğru sıçrayarak kürsünün üzerine çıkmıştım. Ama bunu yapmadan önce öğrencilerle iddiaya girmiştim. “Çıkabilirsin” ve “çıkamazsın” diyenler vardı. Çıkarsın diyenler kazandı. Konu ile ne alakası var? Biraz sonra anlaşılacak…
Bildiğiniz üzere… incelemediğim kriz kalmadı. Şunu çok rahatlıkla söyleyebilirim ki, bütün krizlerin en temelinde bu “asimetrik enformasyon” sorunu var. Asimetrik enformasyonun ne olduğunu kısaca anlatayım. Eğer birinden bir araba satın alacaksanız, o arabayı 8-10 yıldır kullanan satıcı, araba konusunda alıcıdan çok daha fazla bilgiye sahiptir. Arabayı alacak kişi bu arabaya binip test sürüşü yapsa ve yarım saat arabayı kullansa bile, hiç bir şekilde satıcının bilgi seviyesine gelemez. İşte bu yüzden satıcı fiyatı belirlemek konusunda üstünlüğe sahiptir. Her iki taraf da aynı bilgi seviyesine sahip olmadığı için fiyat tam rekabet koşullarında ETKİN bir şekilde oluşmaz. Dolayısıyla kaynaklar etkin dağılmaz, dolayısıyla her zaman kandırılan bir taraf vardır. Dolayısıyla piyasalarda etkinliği sağlayan fiyat mekanizması bozulur. Bunu söyleyen Akerlof, “Market for Lemons” başlıklı bir makale yazdı ve çok ünlü ekonomi dergilerine gönderdi. Ama gönderdiği iljk üç dergi yayınlamadı. Ama Akerlof bu söylediklerinden çok emindi. Çok önemli bir şey bulduğunu biliyordu. Yılmadı ve bu yazıyı “Quarterly Journal of Economics” ve o dergiden kabul geldi. makale sadece 13 sayfalık bir makaleydi. Aradan yıllar geçti ve Akerlof asimetrik enformasyon çalışmaları nedeniyle, 2001 yılında Michael Spence ve Joseph Stiglitz ile birlikte NOBEL ödülünü aldı.
Bu teoriyi hayatın her alanına uyarlayabilirsiniz. Eğer bir evlilikte karı-koca arasında gizli şeyler varsa, yani birinin bildiğini diğeri bilmiyorsa ve bu ortaya çıkarsa kriz olur. Eğer çok inandığınız, güvendiğiniz, sevdiğiniz ve uğruna hayatınızı bile tehlikeye atabileceğinizi düşündüğünüz bir arkadaşınızın, sizin hakkında söylediği bazı sözler kulağınıza ulaşırsa, küsersiniz, aranızda kriz olur. Örneğin Yunanistan borçlarının toplam miktarını saklamış ama sonra bu ortaya çıkmışsa veya Enron şirketi, kötü gidişatı denetim firmasına rüşvetle veya bir başka şekilde gizletmişse ve bu ortaya çıkarsa kriz olur. Belki de en çarpıcı örnek olarak şunu verebiliriz. Amerika’da insanlar paralarını mortgage ürünlerine yatırırken, kendilerine verilen CDS, CDO vs gibi ürünlerin ne olduğunu bilmiyorlarsa, dayank varlık üzerine yazılan türev ürünün türevinin türevini de bilmiyor demektir. Bir sabah uyandıklarında aslında ellerinde yüksek getiri sağlayan bu ürünlerin ne melet birşey olduğunu hep birlikte topyekun öğrenirler ve işte o an bir fırtına kopar…
Yani BİLGİ GÜÇTÜR.
Peki ya sizler…
Finansal piyasalarda işlem yaparken, acaba en basitinden, alıp sattığınız hisse senedinin ne olduğunu biliyor musunuz? Varsayalım ki biliyorsunuz… peki bu hisselerin değer kazanmasına ya da kaybetmesine sebep olan dinamikleri biliyor musunuz? Varsalayım ki biliyorsunuz… Peki yüzlerce olan bu dinamiklerden BETA ne demek biliyor musunuz? Varsayalım ki bunları da biliyorsunuz… Peki hisse senedi üzerine yazılan Varant ya da genel anlamıyla VARANT’ın ne olduğunu tam olarak öğrendiniz mi? Delta’yı, alfa’yı, vega’yı öğrendiniz mi?
Tamam… tamam… çok ileri gittim. Bu yabancı kavramlarla ne işiniz olacak? Tüyo alırsınız, zengin olursunuz… aslında birçok şey bilmeye gerek var mı? Varsayalım ki gerek duyuyorsunuz… Bu durumda finansal piyasalarda kullanılan bütün terim, konu, olay veya bilinmesi gerekli her şeyi nerede bulacaksınız? Varsayalım ki bildiğiniz bir kitap veya bir web sitesi var… Peki anlatımı nasıl? Karmakarışık olan bu konuları kolayca anlayabiliyor musunuz? Yoksa bir sürü yerden çeviri yapılmış ve bir konuyu anlamak için, başka birçok konuyu öğrenmek zorunda mı kalıyorsunuz?
Benim bildiğim kadarıyla, şu ana kadar finansal piyasalarla ilgili olarak yazılmış, içeriği en doğru ve en zengin, en muhteşem kitap çıktı. Her piyasa profesyonelinin elinin altında bulunması lazım. Öyle müthiş renkli bir baskı yapılmış ki, konular öyle güzel örneklerle açıklanmış ki, finansa ve özellikle de Türev finansal araçlara ilişkin aradığınız herşeyi içinde bulabiliyorsunuz.
Sayın EThem Sancak’ın ellerine sağlık. Tam dört yıl çalışmış. Aslında kitabın başlığı “Türev Finansal Araçlar Sözlüğü” olsa da kapsamının bundan çok daha geniş olduğunu ve finansın neredeyse önemli olan her konusunu kapsadığını söyleyebilirim.
Kitabın içinden bazı konu başlıkları ve özel bölümler şöyledir.
Yaklaşık 600 sayfa olan ama normal puntolarla yazılsaydı, bin sayfayı geçebilecek olan bu Kitabın KDV dahil fiyatı 60 TL’dir.
Kitabı aşağıda linki verilen GAzi kitabevinden istetebilirsiniz. Şu an bu linkten istenmesi durumunda indirimli olarak almanız mümkün olacaktır.
Alternatif yol olarak aşağıda anlatıldığı şekilde kitabı satın almak mümkündür.
Kategori: Anasayfa, Kitaplar
Etiketler: Ethem Sancak, Future, FX