25 10 2019 - 12:22
Gün batımını izlemek çoğu insan için romantiktir. Özellikle güneşin belirgin bir kızıllıkla battığı bölgelerde sırf o andaki görsel şöleni izleyebilmek için yolculuğu göze alan insanlar vardır. Gün batımının ruha verdiği huzur ve göze sunduğu manzara gerçekten de dinlendirici, sakinleştirici ve huzur vericidir. Gün batımı manzara izlerken akla şu da gelir; mavi gökyüzü gün batımı sırasında neden ve nasıl kızıla boyanır? Gökyüzü gece siyahken, nasıl birkaç saat sonra göz kamaştırıcı bir kızıllığa boğulur. Bunun elbette bilimsel bir dayanağı var. Peki nasıl oluyor bu renk değişimi? Gelin hep birlikte bakalım.
Sabah ve akşam gökyüzünde gördüğümüz açık maviden koyu kızıla kadar tüm renk tonları hep oradadır ancak onları her vakitte göremeyiz. Güneş ışığı atmosferimize girdiğinde beyaz renktedir ve beyaz renk, gökkuşağındaki tüm renkleri içerir. Atmosferdeki gaz molekülleri güneş ışığını değişik dalga boylarında böler ve bölünen ışıklar da değişik hızlarda hareket eder. Farklı renkler görme sebebimiz dalgaların hareket hızında farklılıktır. Işık dalgaları moleküller aracılığı ile farklı farklı yönlere gönderilir. Bunun adı gökyüzünde renk saçılımıdır. Güneş ışınları dünyaya ulaşmadan evvel atmosferde yayılır. İçlerinden mavi olanı diğer renklere göre daha hızlı hareket eder ve diğerlerinden daha fazla dağılır. Bu sebepten dolayı günün büyük kısmında ağırlıklı olarak mavi rengi görürüz. Mavi renk atmosfere o kadar yayılır ki diğer tüm renkleri örter. Güneşin doğuş ve batış zamanlarında ışık dalgaları yatay olduğu için daha eşit dağılır ve kızıl renkleri de görebiliriz.
En güzel gün batımının sonbahar ve kış mevsiminde meydana geldiği konusunda fotoğrafçılar da hemfikirdir. Volkanik patlamalar sırasında atmosferde yoğun olarak gaz birikir, bu da ışık dalgalarının daha yüksek oranda dağılması demektir. Yani volkanik bir patlamanın ardından oluşan gün batımı rengi turuncu tonları olacaktır. Gün doğumu ve gün batımı renklerini etkileyen faktörlerden birisi de çevre kirliliğidir. Nüfusu yoğun olan kentlerdeki egzoz gazları pek çok rengin görünmemesine neden olur.
Gün doğumu ve gün batımı renklerini değiştiren başka bir faktör de bulutlardır. Bulutlar sayesinde güneşin doğum ve batımı sırasında oluşan renkli ışınlar tutulur ve gökyüzünde yükselir. Yıldırım ve şimşeklerin de ışık kırılımına neden olduğu söylenebilir. Bu da renk değişimine yol açar. İşte bizi çok etkileyen gün batımı resimleri ve bu resimlerdeki hayran bırakan kızıllık ve tüm renk değişimlerinin bilimsel açıklaması böyledir.