Türkmenistandaky Amerika Garşy Hereketler | IWPR
Amerika tarapyndan maliıeleşdirilıän Türkmenistanda iňlis dilini okatmak baradaky programmanyň ıapylmagy daşky dünıä tarap ıene bir penjiräniň gulplanmagyny aňladıar.
"Salam Amerika!" kursy soňky bäş ıylyň dowamynda işledi we ol Aşgabatdaky ABŞ ilçihanasy tarapyndan goldalyndy. Emma sentıabrda täze okuw ıyly başlananda bu programma dowam etdirilmedi. Emigrant täzelikler saıty bolan "Türkmenistanyň Hronikalary" munuň hökümediň görkezmesi boıunça ıapylandygyny habar berıär.
Awgust aıynda, Amerikan ilçihanasy, 20 ıyl ıurtda işländen soň, Parahatçylyk Korpusy programmasynyň hem bes edilıändigini yglan etdi. Mart aıynda, alty sany Parahatçylyk Korpusynyň meıletinçileri, häkimiıetler olaryň wizalaryny uzaltmakdan ıüz dönderenden soň, ıurtdan gitmeli boldular.
Eger olar diňe iňlis dili okatıanam bolsa, häkimiıetler daşary ıurtlylaryň ıürtda bolmagyna zyıanly täsir hökmünde seredıärler.
“Daşary ıurtlardan gelen ähli meıletinçiler potensial içalylar bolup, olar Türkmenistandaky ıuwaş adamlaryň durmuşyna galmagal getirip biler” diıip, adynyň aıan edilmegini islemedik bir resmi işgär aıtdy.
İelena Mätiıewa, häzir Niderlandlarda ıaşaıan asly Türkmenistanly žurnalist, 2009-njy ıylda studentleriň Gyrgyzystanda ıerleşıan Merkezi Aziıadaky Amerikan Uniwersitetine okuwa gitmekden saklanandygyny ıatlatdy. Onuň aıtmagyna görä şolam ıaşlary “bozıan daşary ıurt täsirlerinden” goramak üçin edilipdir.
“Amerikan bilim programmalaryna päsgel bermek bilen, häkimiıetler sosial, graždan, jemgyıetçilik we syıasy aktiwizmiň öňüni almaga çalyşıarlar” diıip ol belledi.
Entegem dowam edıän FLEX diılip atlandyrylıan bir ABŞ programmasy mekdebiň soňky ıyllaryndaky okuwçylara bir ıyllap Amerikada okamaga we ıaşamaga mümkinçilik berıär.
Türkmenistandaky bilim işgärleri häkimiıetletiň döwlet tarapyndan kontrollyk edilıän mediada programmany yglan etmegi gadagan etmekden başlap, programma gatnaşanlary basyş astynda goımaga çenli, bu programma tabşyrıanlary saklamak üçin elinden gelenini edıändiklerini aıdıarlar.
Netijede, gündogardaky şäher Türkmenabatdan bolan bir mugallym: “Bezde öňler 500 ıa ondanam köp okuwçy [FLEX ıerleri üçin] ıaryşyň birinji raundyna gatnaşıardy, emma bu ıyl diňe 120 adam geldi” diıdi.
Programma barada gürrüň edip, Türkmen Bilim Ministrligi ABŞ-dan gaıdyp gelen okuwçylaryň “has garaşsyz, erkin pikirlenıän we öz hukuklaryndan habarly bolup, olara kontrollyk etmegiň mümkin däldigini" aıtdy.