İzmir İktisat Kongresi Ve Ekonomik Gelişme Hedeflerimizdeki Önemi
Önceki Ekonomik Gelişme Hedeflerimizden Nasıl Uzaklaşıldı
Sonraki Planlı Üretim İçin Sözleşmeli Tarımın Önemi
İzmir İktisat Kongresi veya I. İktisat Kongresi, İzmir' de Banka-han binasında 17 Şubat-4 Mart 1923 tarihleri arasında, toplanan, yeni Türkiye'nin ekonomik sorunlarının tartışıldığı çok önemli bir kongredir.
Türkiye Cumhuriyeti devletinin temelleri 23 nisan 1920'de atılmıştı fakat en önemli sorunun ülkenin işgallerden kurtarılması olduğu için ekonomik sorunlarla ilgilenilememişti. Mustafa Kemal Atatürk, askeri başarıların ekonomik başarılar ile devamı sağlanamadığında tam bağımsız bir ülke olunamayacağını biliyordu. Bu nedenle İzmir İktisat Kongresini topladı.
İzmir İktisat Kongresinin ilk oturumunda Alınan Kararlar
Madde-2: Türkiye halkı hakimiyetini, kanı ve canı pahasına elde ettiğinden, hiçbir şeye feda etmez, ve milli hakimiyete müstenit olan meclis ve hükümetine daima zahirdir.
Madde-3: Türkiye halkı, tahribat yapmaz, imar eder. Bütün mesai iktisaden memleketi yükseltmek gayesine matuftur.
Madde-4: Türkiye halkı, sarf ettiği eşyayı mümkün mertebe kendi yetiştirir. Çok çalışır, vakitte, servette ve ithalatta israftan kaçar. Milli istihsali temin için icabında geceli gündüzlü çalışmak şiarıdır.
Madde-6: Hırsızlık, yalancılık, riya ve tembellik en büyük düşmanımız; taasubdan uzak, dindarane bir selabet her şeyde esasımızdır. Her zaman faideli yenilikleri severek alırız. Türkiye halkı mukaddesatına, topraklarına, şahıslarına ve mallarına karşı yapılan düşman fesat propagandalarından nefret eder ve daima bunlarla mücadeleyi bir vazife bilir.
Madde-9: Türk, dinine, milliyetine, toprağına, hayatına ve müessesatına düşman olmayan milletlerle daima dosttur; ecnebi sermayesine aleyhtar değildir. Ancak kendi yurduna kendi lisanına ve kanununa uymayan müesseselerle münasebette bulunmaz. Türk, ilim ve sanat yeniliklerini nerede olursa olsun doğrudan doğruya alır ve her türlü münasebette fazla mutavassıt istemez.
Madde-11: Türkler, hangi inanç, sınıf ve meslekte olurlarsa olsunlar, biribirlerini candan severler. Meslek, zümre itibariyle el ele vererek birlikler kurarlar, memleketini ve birbirlerini tanımak, anlaşmak için seyahatler ve görüşmeler yaparlar.
Bu kongreye işçi, çiftçi, tüccar ve sanayici dahil olmak üzere muhtelif gruplardan olmak üzere toplam 1135 delege katılmıştır. Kongre misakı iktisadi (milli ekonomi ilkesini) kabul etmiştir. Bu ilkede anlatılmak istenen ana fikir, ''Ekonomik kalkınmamızın ve gelişmemizin milli bağımsızlığımız çerçevesinde yürütülmesi ve bu temel hedefe yönelik çalışmaların, siyasal bağımsızlığımızın yanında ekonomik bağımsızlığımızın da sağlanacak şekilde yürütülmesinin kabul edilmesidir.'' Bu kongre ülkenin içinde bulunduğu ekonomik duruma yönelik günümüz için dahi göz önüne alınması gereken reel ve gerçekçi çözümler getirmiştir.
Bu kongrenin toplanmasının maksadı ulusal kaynaklar kullanılarak ekonomik kalkınmayı sağlamak ve bunun için gerekli yöntemleri geliştirmekti. Bu kongrede alınan kararlar ile mevcut ekonomik portremiz karşılaştırıldığında nerelerden başlayıp, nereye geldiğimizi net bir şekilde görebiliriz. Her ne kadar ekonomimiz ve nüfusumuz büyümüş olsa da bu ilkelerden zamanla hangi noktalarda uzaklaşıldığı açıkça görülecektir. Mesela “Devlet, ekonomik gücü olan bir yapı haline gelmelidir ve Özel sektör Devlet tarafından desteklenmelidir” denmiş iken zamanla katı bir sosyalist mantıkla iktisadi teşebbüsü tamamen Devlet’e yüklemişiz. Sonraki yıllarda bu teşebbüsleri henüz sermaye birikimini tamamlayamamış, yeterli rekabet şartları oluşturulamamış olan özel sektörümüze devretmeye kalktığımızda bu milli kuruluşları ya uluslar arası sermayeye yem etmişiz ya da iktidar yandaşı olan liyakatsiz firmalara düşük bedellerle hediye etmişiz.
Tütün üreticilerimizi sigara fabrikalarının sahibi; besicilerimizi ve süt üreticilerimizi et kombinaları ve süt ürünleri fabrikalarının sahibi; pancar üreticilerimizi şeker fabrikalarının sahibi, pamuk üreticilerimizi tekstil fabrikalarımızın sahibi, ayçiçeği üreticilerimizi de yağ fabrikalarının sahibi yapamadığımız gibi ülkemiz bir çok üretim kolunda ithalatçı bir ülke konumuna getirilmiştir. Ne gibi hatalar yapıldı da bu noktaya gelindi, ileriki yazılarımda anlatmaya çalışacağım.
Ramazan bayramınızı tebrik ediyor, sağlık ve esenlikler diliyorum