Anasayfa > Öğren > Tarih > Koca Mary: Asılarak İdam Edilen Fil Mary’nin Yürek Burkan Hikayesi
Koca Mary: Asılarak İdam Edilen Fil Mary’nin Yürek Burkan Hikayesi
Selim 5 Haziran 2020
Yıllar boyunca şehir şehir gezerek insanları eğlendiren Koca Mary, bakıcısını öldürünce idama mahkum edildi ve 5 tonluk dev fil asılarak idam edildi.
Adı Koca Mary idi. Yıllar boyunca çalıştığı sirkle beraber o kasabadan bu kasabaya seyahat ederek insanları eğlendirmişti. 1916 yılında Erwin, Tennessee’ye geldiğinde her şey tepetaklak oldu. Mary cinayet suçuyla tutuklandı ve toplanan kalabalığın önünde bir vinç yardımıyla asılarak idam edildi.
Mary’nin hikayesi üzücü, bir o kadar da acayip bir hikaye. Aradan geçen zaman Mary’nin hikayesinin detaylarının üzerini örtse de hala kesin olan bazı şeyler var: Sirkte çalışan dişi fil kendisine kanca ile vuran bakıcısını öldürdü, Tennessee’de toplanan kalabalık onu akla gelebilecek en ürkütücü yolla, halka açık bir şekilde idam etti.
Mary’nin hikayesi 19’uncu yüzyılın sonlarında Charlie Sparks isimli bir adamla başlıyor.
Sekiz yaşından beri sirklerde performans sergileyen Sparks, palyaçolardan, akrobatlardan ve aralarında Mary’nin de bulunduğu egzotik hayvanlardan oluşan kendine ait Sparks’ın Dünyaca Ünlü Sirki ile şehir şehir dolaşarak gösteriler yapıyor. Sparks’ın babası Mary’yi henüz 4 yaşındayken satın alıyor, Charlie ve eşi Addie Mitchell Mary’yi asla sahip olamadıkları çocuklarıymışçasına yetiştiriyor.
Mary’nin lakabı “Koca Mary”. Sirkin afişlerinde ve duyurularında “Karada Yaşayan En Büyük Hayvan” diye tanıtılıyor. Bu 5 tonluk Asya fili Barnum & Bailey gösterisinin yıldızı Jumbo’dan daha büyük.
Müzik enstrümanları çalabiliyor, kafasının üzerinde amuda kalkabiliyor…
Hatta atılan beyzbol toplarını bile yakalayabiliyor, kısacası gittiği her yerde kasaba halkını kendisine hayran bırakıyor. Mary’nin gösterinin yıldızı olduğuna hiç kimsenin şüphesi yok, yıllar boyunca sirkin en çok izleyici çeken yıldızı oluyor. Mary’nin emekliliği yaklaşırken, sirk gösteri yapmak için Virginia yollarına düşüyor.
Sparks Sirki’nin şehre ulaşmasıyla birlikte Walter “Red” Eldridge isimli bir otel çalışanı fil gösterisinde çalışmak için iş başvurusunda bulunuyor. Herhangi bir tecrübesi bulunmamasına rağmen sirk onu fil bakıcısı olarak işe alıyor. Fillerin beslenmesi ve sularının verilmesi gibi son derece temel bir görev veriliyor kendisine.
Sirk çalışanları Eldridge’i, Sparks’ın ayvan bakıcılarından özellikle dikkat etmelerini istediği “hassas bakım” konusunda eğitiyorlar. Eldridge, çalışanların kendisine öğrettiği bu hassas bakım felsefesini daha ilk uygulamasında görmezden geliyor ve sonuç olarak tarihin o güne dek gördüğü en barbarca ve zalim hayvan işkencesi vuku buluyor.
Anlatıla anlatıla birkaç önemli detayı yıllar içerisinde kaybolan hikayenin ana kahramanları; Eldridge, bir kanca ve bir kavun. 11 Eylül günü, Kingsport, Tennessee’deki şova hazırlandıkları sırada Eldridge, Mary’nin sırtında oturup onu su içmeye götürüyor.
Bu sırada ise elinde sivri uçlu bir kanca (filleri eğitmek için hala kullanılan “bullhook” isimli bir alet) var. Su içmeye giderken yerde bir kavun gören Mary, yemek için meyveye uzanınca Eldridge kendisine öğretilen tüm kuralları unutup elindeki kesici aleti filin etine batırmaya ve kırbacıyla hayvana vurmaya başlıyor.
Daha önce asla böylesine sert bir muameleye maruz kalmayan Mary adeta kendini kaybediyor. Olaya şahit olan bazı kişilerin anlattığına göre Mary sırtında oturan adamı hortumu ile yakalıyor, havaya kaldırıp tüm gücüyle yere fırlatıyor, ardından da kafasını ezerek onu oracıkta öldürüyor.
Başka görgü tanıkları filin dişlerini adamın vücuduna geçirdiğini anlatırken, bazıları da filin hortumuyla Eldridge’i boynundan yalayıp yere vurduğunu söylüyor.
Anlatılan farklı hikayelere karşın kesin olan tek şey Kingsport halkının Eldridge’in ölümüne karşılık adalet istemesi.
Seyircilerin silahlarından çıkan kurşunlar Mary’yi durdurmaya yetmiyor.
Gittikçe öfkelenen kalabalık, yakalanıp karakolun önüne zincirlenmeden önce hep bir ağızdan “Fili öldür” diye tempo tutmaya başlıyor. Sonunda zincirlenen Mary’yi görmek için daha fazla kalabalık birikiyor ve Koca Mary o andan itibaren “Katil Mary” olarak anılmaya başlanıyor.
Haber çok hızlı yayılıyor.
O günün gecesinde Sparks Sirki’nin Erwin yakınlarında bir gösterisi var, ancak Erwin halkı, bünyesinde Mary olduğu sürece sirkin kasabaya girmesine izin vermiyor. Kalabalık, fili öldürmek için Kingsport’a doğru harekete geçince, Sparks çocuğu gibi yetiştirdiği Mary için çok zor bir karar vermek zorunda kalıyor.
Yıllar içerisinde Mary ile arasında oluşan yakın bağa rağmen, Sparks en azından işini kurtarmak adına halka açık bir idam düzenlemeye karar veriyor.
Bu karar zor bir görevi de beraberinde getiriyor, 5 tonluk bir hayvanı idam etmenin en iyi yolu nedir?
Kurşunların işe yaramadığı görülmüştü, bazıları Mary’yi iki lokomotifin artasında ezmeyi öneriyor. Daha da ileri gidenler Mary’nin ön ve arka ayaklarını iki farklı lokomotife bağlayıp onu ortadan ikiye bölmeyi teklif ediyor. Tennessee’de o büyüklükte bir hayvanı öldürmeye yetecek elektrik bulunmadığı için Sparks onu asmaya karar veriyor. Bu sayede hem fili daha acısız şekilde öldürmeyi hem de kasabadaki kargaşaya bir son vermeyi planlıyor.
Ertesi gün Sparks’ın sirki, şovun yıldızını raylara yerleştirilmiş 100 tonluk vinç ile asmaya hazır bir şekilde Erwin kasabasına giriyor. Sayısız şovda yaptıkları gibi Mary ve diğer dört fil birbirlerinin kuyruklarından tutarak alandaki yerini alıyor. Sirk çalışanları Mary’nin boynuna bir zincir doluyor, zincirin diğer ucu ise onu havaya kaldıracak vince bağlanıyor.
Tıpkı kurşunlar gibi ilk bağlanan zincir de işe yaramıyor.
Mary’yi yerden ancak bir buçuk metre kaldırabilen zincir kopuyor, yere düşen Mary kalçasını kırıyor. Mary acı içinde yerde yatarken sirk çalışanları boynuna ikinci bir zincir dolayıp onu bir kere daha kaldırmayı deniyor. Hareketsiz kalana kadar zincirin ucunda çırpınan Mary’nin çığlıkları kasabayı inletiyor.
30 dakika boyunca asılı kalmasının ardından bir veteriner Mary’nin öldüğünü teyit ediyor ve çalışanlar onu yere indiriyor.
Yıllar boyunca Mary ile birlikte çalışmış olan, geride kalan fillerden biri daha o gecenin ilerleyen saatlerinde kafesinden kaçıp ve Mary’nin son nefesini verdiği raylara geliyor. Daha sonra yakalanan fil arkadaşını öldüren sirke geri götürülüyor.
“Katil Mary”nin üzücü hikayesi tarihte yaşanmış olan ilk hikaye değil.
Yıllar önce 1903 senesinde, Topsy isimli bir fil de Coney Adası, New York’ta elektrikle idam edilmişti.
Topsy isimli fil 1875 yılında Forepaugh sirki tarafından ABD’ye getirilmiş ve sirkle birlikte, Amerika’nın dört bir köşesinde yaptığı şovlar ile binlerce izleyiciyi eğlendirmişti. Topsy, son üç yıl içinde, 3 bakıcıyı öldürdü. Son kurbanı, ona yanan sigara yedirmeye çalışan içkili bir bakıcıydı.
Sirk, fili Coney Adası’nda bulunan hayvanat bahçesine yolladı. Olaya bakan mahkeme, Topsy’ye ölüm cezası verdi. Halka açık bir alanda asılarak idam edilecekti. Bu haber üzerine, hayvan severler derneği, filin asılmasının zalimce bir yöntem olduğu konusunda protesto yapmaya başladı. Bu nedenle mahkeme, Topsy’i, o zamanlarda yeni bir infaz yöntemi olan elektrikle idam kararı verdi.
Daha yakın zamanda, 1994 yılında, gösterisinin ortasında eğiticisini ezerek özgürlüğe koşan Tyke isimli bir fil, Honolulu polisi tarafından 87 kez vurularak öldürüldü.
Hayvanların eğitiminde uygulanan zalimce ve vahşi yöntemler, bu acı örneklerle birleşince hayvanların başkalarını eğlendirmek için kullanılması mercek altına alındı. Sayısız gönüllü hayvan hakları örgütü gösteri hayvanlarına yapılan muameleler konusunda değişikliğe gidilmesi için mücadele etmeye başladı.
Bütün bu uğraşlar meyvesini vermiş: Mayıs 2016’da Ringling Kardeşler Sirki, gösterilerde kullandıkları birkaç fili emekli edeceklerini ve 2018 yılına kadar hepsinin gösterilerde kullanımına son verileceğini açıklamıştı.
Ölümünün üzerinden 100 yıl geçtikten sonra Mary’nin ölümünün boşa gitmediği düşünmek sevindirici.
Neden hayvanları ait olmadıkları yerlerde kalmaya zorlamamamız ve onlara kötü muamelede bulunmamamız gerektiği konusunda bir örnek oldu.
Bu fil, tam anlamıyla bir fil gibi davrandı. Filler zaten vahşi hayvanlar ve olanlar karşısında Mary’yi suçlamak ahmakça. Birini suçlayacaksanız, Mary’yi o sirke koyanları suçlayın. Yaşanan her şey sadece onların hatası.
Mary’nin hikayesini “hayvanat bahçelerine ve hayvan gösterileri yapan sirklere gitmeyin” diyerek bitiriyoruz. Hayvanlar sizin eğlence aracınız değil, onları doğal yaşamlarından koparmaya hakkınız yok, işkence ederek eğitmeye, acı çektirerek eğlence araçlarına çevirmeye hiç hakkınız yok. Böyle yerlerde yaşanan bu türden kazalarda ve ölümlerde yargılanması gereken hayvanlar değil, onu orada bulunmaya zorlayan insanlar olmalıdır.