Berkyaruk - Beyaz Tarih
Önem : Büyük Selçuklu hükümdarı (1092-1104)
Doğum : 1081
Ölüm : 22 Aralık 1104 -İsfahan
Bütün Selçuklu topraklarında devlet otoritesini yerleştirip huzur ve sükûnu sağlayan Berkyaruk Selçuklu tahtının tek hâkimi olabilmesi için tahtta hak iddia amcası Tâcüddevle Tutuş ile mücadele etti. Tutuş, halifeye elçi göndererek saltanatının onaylanmasını istedi. Halife reddetti, ancak o mücadelesini sürdürdü. Daha sonra Terken Hatun ile iş birliği yaparak Berkyaruk’un üzerine yürüdü. Bu savaşta yenildi ve İsfahan’a sığınmak zorunda kaldı. Mahmud çiçek hastalığına yakalanıp ölünce emîrler de Berkyaruk tarafına geçtiler; ertesi yıl Tutuş, Berkyaruk ile yaptığı ikinci savaşta yenildi ve öldürüldü. Böylece Berkyaruk, tüme engelleri aşmış oldu. Vereme yakalanan Berkyaruk, bir sedye içinde İsfahan’dan Bağdat’a götürülürken yolda ağırlaştı ve hayatından umut kesince emîrleri yanına çağırıp beş yaşındaki oğlu Melikşah’ı veliaht, Emîr Ayaz’ı da ona atabeg tayin etti. Oğlunu emîrlerin himayesinde Bağdat’a gönderirken kendisi de İsfahan’a dönmek üzere yola çıktı ve Burûcird yakınlarında öldü. Cenazesi İsfahan’a götürülerek atalarının gömülü olduğu türbede defnedildi, yerine oğlu Melikşah geçti.
Özaydın, Abdülkerim, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt:5, 1992, s: 514-516
Fahreddin Paşa, Birinci Dünya Savaşı yıllarında Şerif Hüseyin'in İngiliz desteğiyle isyan ederek Medine'ye saldırışında yaptığı savunmayla ünlenmiş Türk komutanıdır. 19. yüzyılın sonunda Erkan-ı Harbiye'yi bitirerek kurmay yüzbaşı rütbesiyle orduya katılan Fahreddin Paşa, ilk askeri başarısını Balkan harpleri sırasında Çatalca savunmasıyla Edirne'nin geri alınışında göstermişti. Cihan harbi yıllarında Tehcir'e tabi tutulan Ermenileri düzene koyup isyan çıkaranları bastırmakla meşgul iken Şerif Hüseyin'in isyana hazırlandığı haberinin alınmasıyla Cemal Paşa tarafından 28 Mayıs 1916'da Medine'ye gönderildi ve 31 Mayıs'da Medine'ye varmasıyla birkaç gün içerisinde Şerif Hüseyin'in isyan edeceği haberini Cemal Paşa'ya ulaştırdı. 5 Haziran 1916'da isyan eden Şerif Hüseyin'in ordusunda başlangıç olarak 50 bin Arap bulunuyordu, oysa Osmanlı ordusunun Hicaz bölgesinde sadece 15.000 asker vardı. 5 Haziran'da başlayan isyanlarda Şerif Hüseyin birlikleri 22 Eylül'e kadar Medine dışında Taif, Mekke, Cidde gibi şehirleri ele geçirmişlerdi. Medine ise takviye alamadan kısıtlı imkanlar ve isyancı Arap ordularından fazlaca az sayıda asker ile 2 yıl 7 ay gibi bir süre Fahreddin Paşa'nın savunmasında teslim edilmedi.
Eserleri Müslüman Ortaçağ âlimlerinin çalışmaları sayesinde tanınan ünlü Grek matematikçisi Pergeli Apollonios, öğrenim için devrinin en büyük ilim merkezi olan İskenderiye’ye giderek Öklid’in yetiştirdiği ilim adamlarından ders aldı ve oraya yerleşti. Pergamon Krallığı’nın başşehri bugünkü Bergama’nın bir ilim merkezi haline gelmeye ve sonraları kitaplarının sayısı 400.000’i bulan ünlü kütüphanesinin duyulmaya başlaması üzerine ziyarete gidip bir süre orada kaldı. İlim dilinde elips, parabol ve hiperbol tabirlerini ilk defa kullanan Apollonios, matematiğin yanı sıra astronomi ve fizikle de ilgilenmiş olup Batlamyus’un hazırlayıcılarından sayılmaktadır. On üç eser kaleme aldığı bilinmekle birlikte bunların çoğu bugüne ulaşamamıştır ve ancak İskenderiyeli Pappos gibi daha sonraki yazarların verdikleri bilgilerden tanınmaktadır. Mevcut eserleri ise Müslüman Ortaçağ âlimlerinin asıllarından yaptıkları tercüme, şerh ve tenkitli özetler vasıtasıyla elde edilmiş veya tamamlanmıştır.
13 Mayıs 1869’da İstanbul Beşiktaş’ta doğan Türk Milli Şairi Mehmet Emin Yurdakul'un babası Zekeriya köyünden balıkçı Salih Reis, annesi Bulgaristan göçmenlerinden Körükçü Mehmed Ağa’nın kızı Emine Hanım’dır. Sıbyan mektebinden sonra Beşiktaş Askerî Rüşdiyesi’ne girdi. Burayı bitirince bir süre Mülkiye İdâdîsi’ne devam ettiyse de 1887’de mektepten ayrıldı. Maaşsız kâtip olarak Sadâret Dairesi Evrak Kalemi’nde çalışmaya başladı. 1889’da Mekteb-i Hukuk’a kaydoldu; iki yıl kadar sonra buradan da ayrılmak zorunda kaldı. Bu tarihten itibaren edebiyat ve şiirle daha yakından ilgilendi. 1892’de, ruh asaletinin soy asaletinden üstün olduğunu anlattığı Fazilet ve Asalet adlı kitabı dolayısıyla Sadrazam Cevat Paşa’nın tavsiyesi üzerine Rüsûmat İdaresi’ne önce memur, ardından evrak müdürü tayin edildi. 1892’de İstanbul’a gelen Cemâleddîn-i Efgānî’nin sohbetlerine katıldı, bazı fikirlerinden istifade etti. 1897 Osmanlı-Yunan Muharebesi sırasında aralarında “Anadolu’dan Bir Ses yahut Cenge Giderken” adlı şiirin de bulunduğu, hece vezni ve sade bir Türkçe ile şiirler yazmaya başladı. Millî duyguları herkesin kolayca anlayabileceği bir dille ifade ettiği şiirleri devrin edebiyat çevrelerinde büyük ilgi gördü. 17 Aralık 1914’te “Türkler’in ilk büyük millî şairi” tanıtımıyla Türk Ocağı tarafından adına büyük bir tören düzenlendi. Çanakkale savaşları sırasında kurulan İstanbul Hey’et-i Edebiyyesi ile birlikte savaş alanına gitti ve askerin mâneviyatını yükselten konuşmalar yaptı. Mütarekenin ardından İstanbul’un işgali üzerine bazı arkadaşlarıyla birlikte Ankara’ya gitti (Nisan 1921). Millî Mücadele devam ederken halka ve orduya moral verici konuşmalar yapmak için Mehmed Âkif (Ersoy) ve Sâmih Rifat’la birlikte Anadolu’ya gönderildi.
Etimolojik kökeni Latince’ye dayanan ve farklı aktarımlar sonucu Arapça’dan Türkçe’ye geçen kelime, Arap dilinde “denizcilikte mâhir kimse” anlamında kullanılmaktadır. Günümüzde çağrıştırdığı olumsuz anlamının aksine, denizlere hâkim olma, sahilleri ve deniz ticaretini koruma veya denizden gelmesi muhtemel tehlikeyi önceden bertaraf etme gibi amaçlarla yapılan bir faaliyettir. Batı dünyasında meşru kabul edilen korsanlık İslâm dünyasında da cihad ve gazânın bir parçası olarak görülürdü. Korsanlar, dönem itibariyle milletlerarası ilişkilerin savaş esasına dayandığı ve barışın ancak özel antlaşmalarla kurulabildiği Orta Çağ’da gerek savunma gerekse de hücum faaliyetleri için devletler tarafından desteklenerek karşılıklı ilişkilerde önemli rol oynadı. Bu yönüyle Türk tarihinde karadaki akıncıların denizlerdeki karşılığı levend diye anılan deniz korsanlarına denk gelmektedir. Ayrıca bu korsanlar “kurt denizci” olarak anılırdı. Ancak korsanlığın meşru sayıldığı bu durum dışında “daha çok gasp amacıyla ticaret gemilerine ve sahillere yapılan saldırı” şeklinde olumsuz bir anlama da sahipti.