ARAŞTIRMA. 3 Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon A.B - PDF
1 Geriatri 5 (2): 59-63, 2002 Turkish Journal of Geriatrics ARAŞTIRMA BİR ÜNİVERSİTE HASTANESİ FİZİKSEL TIP ve REHABİLİTASYON Dr. Coşkun BAKAR 1 Dr. Seçil ÖZKAN 1 Dr. Işıl MARAL 1 Dr. Gülçin Kaymak KARATAŞ 2 Dr. Vesile SEPİCİ 2 ÖZET Bu çalışmanın amacı 2000 yılı Ekim-Kasım-Aralık aylan arasında bir üniversite hastanesi fiziksel tıp ve rehabilitasyon (FTR) polikliniğine başvuran 60 yaş ve üzeri hastaların, tüm başvuranların ne kadarını oluşturduğu ve bu yaş grubunda hangi hastalıkların daha sık olduğunun saptanmasıdır. Bu araştırma, FTR polikliniğine 2000 yılı Ekim-Kasım-Aralık ayları arasında başvuran hastaların kayıtlarının incelenmesi ile yapılmıştır. FTR poliklinik defteri kayıtlarından, veri kod kağıdına her hastanın yaşı, cinsiyeti ve almış olduğu tanı kodlanarak girilmiştir. Hastalıklar 7 ana başlıkta olmak üzere gruplandırılmıştır. Daha sonra bu veriler SPSS for Windows Version 9.0 İstatistik programına aktarılmış ve analizleri yapılmıştır. Bu araştırmada toplam 1592 hasta kaydı incelenmiştir. Hastaların %68. 2'sini( 1085 kişi) kadın hastalar, % 31. 8'ni (507 kişi) erkek hastalar oluşturmaktadır hastanın 358'i (%22. 5) 60 yaş ve üzerindedir. İncelenen 358 kişinin %71. 8'i kadın, %28. 2'si erkektir. İncelenen 60 yaş ve üzeri hastaların, yaş gruplarına ve cinsiyetlerine göre dağılımları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır(p= 0. 32). İncelenenlerde, tüm yaş gruplarında erkek, kadın ve toplamda dejeneratif eklem hastalıkları ilk sırada görülmektedir. İkinci sırada erkeklerde dejeneratif ve inf-lamatuar hastalıklar dışında omurgayı ilgilendiren hastalıklar, kadınlarda osteoporoz gelmektedir. Bu araştırmada FTR polikliniğine başvuran 60 yaş ve üzeri hastalarda en fazla görülen hastalık, dejeneratif eklem hastalıklarıdır. Bu sonuç genel literatür bilgisine uyumludur. Anahtar Sözcükler: Yaşlı, Geriatri, Dejeneratif Eklem Hastalıkları, İ nfla m at u ar Eklem Hastalıkları, Osteoporoz, Osteoartrit. POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN 60 YAŞ ve ÜZERİ HASTALARIN TANILARI* DİAGNOSİS OF ELDERLY PATIENTS ATTENDING TO THE PHYSICAL MEDICINE AND REHABILITATION OUTPATIENT CLINIC OF A UNIVERSITY HOSPITAL ABSTRACT The purpose of this study was to investigate the prevalence and diagnosis of elderly patients who have attended to the physical medicine and rehabilitation(pmr) outpatient clinic of a university hospital during a period of three months. The patients attending to the PMR outpatient clinic from October to December 2000 were analysed, and age, gender and diagnosis of each patient was coded to the data cod paper. Diseases were grouped into 7 main headings. The software program SPSS for Windows Version 9.0 was used for the statistical analysis. In this study, a total of 1592 patients was analysed % (1085) of the patients was women and 31.8% (507) was men. Three hundred and fiftyeight (22. 5%) patients were 60-year old and over, and % of these elderly patients was women and % was men. There was no statistically significant difference in distribution of elderly patients according to their age groups and gender(p=0.32). Degene-rative joint disease was the most common diagnosis in all age groups and in both genders. Next common diagnosis was the disorders of spine, except the degenerative and inflammatory ones, in men and osteoporosis in women. According to our results; the most common diagnosis in elderly patients who were attending to a PMR outpatient clinic was degenerative joint diseases and was in accordance with previosus studies. Key Words: Elderly, Geriatry, Inflammator Joint Disease, Degenerative Joint Disease, Osteoporosis, Osteoartrit. Geliş: 28/12/2001 Kabul: 01/03/2002 * Bu çalışma Eylül 2001 Tarihinde Eskişehirde Düzenlenen 7. Halk Sağlığı Günlerinde Poster Bildiri Olarak Sunulmuştur. 1 Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı A. B. 3 Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon A.B İletişim: Dr. Coşkun BAKAR, Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı, Beşevler/ ANKARA Tel: 0 (312) 214 l 0 00/ Fax: 0(312) GERİATRİ 2002, CİLT: 5, SAYI: 2, SAYFA: 59
4 İncelenen 358 kişinin %71. 8'i kadın, %28. 2'si erkektir. Polikliniğe başvuran hastaların % 64. 5'i ile büyük bir kısmı yaş grubundadır(tablo 1). incelenen hastalardan 60 yaş üzerinde olanların, yaş gruplarına ve cinsiyetlerine göre dağılımları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır(p= 0. 32) Tüm yaş gruplarında erkek, kadın ve toplamda dejeneratif eklem hastalıkları ilk sırada görülmektedir (Tablo 2). İkinci sırada erkeklerde omurga hastalıkları, kadınlarda osteoporoz gelmektedir (Şekil 1). İncelenenlerin yaş gruplarına göre aldıkları hastalık tanılarının dağılımı Tablo 2'de gösterilmiştir. TARTIŞMA Dünya nüfusu sosyoekonomik düzeyin küresel olarak artmasına da bağlı olarak yaşlanmaktadır. Tüm dünyadaki yaşlı nüfus giderek artmaktadır; bu artış trendi 21. Yüz Yıl'da da devam edecektir. Bundan yarım yüzyıl önce dünyadaki insanların çoğu 50 yaşından önce ölmekteydi. Bugünse sanayileşmiş ülkeler başta olmak üzere birçok insan bu yaşın ilerisine kadar yaşayabilmektedir. 1 UNICEF'in 2000 yılı verilerine göre dünyada doğuşta beklenen yaşam süresi tahminleri 64'dür. 4 Dünya Sağlık Örgütü'nün(DSÖ) tahminlerine göre ise 66'dır. 1 Yine DSÖ tahminlerine göre ise 2025 yılına gelindiğinde dünyadaki yaşlı nüfusu 800 milyonu aşacak ve bunun da üçte ikisi gelişmekte olan ülkelerde yaşayacaktır. Yaşlı nüfusun bu boyutta artacak olması kuşkusuz biz sağlık-çıların ileriki yıllarda yaşlı sorunlarıyla daha fazla karşılaşmasına neden olacaktır. Ülkemizde 1990 nüfus sayımı verilerine göre 65 yaş ve üzeri nüfusun oranı %4. 3, 60 yaş ve üzeri nüfusun oranı %7. 1'dir. 5 Sağlık Bakanlığı Sağlık İstatistikleri 1999 verilerine göre ise, 65 yaş ve üzeri nüfus oranı 1996 yılında % 4. 8 iken, 2000 yılı tahminlerine göre de % 5. 5 olduğu düşünülmektedir. 6 Bu da Türkiye nüfusunun giderek yaşlı nüfusa doğru kaydığını göstermektedir. Ülkemizde yaşlı nüfusun artması ile yaşlı sağlığı ve sorunlarının öncelikli konular arasında sıralanmasına yol açmıştır. Bilinen bir gerçek var ki yaşlılıkla birlikte kronik ve dejeneratif eklem hastalıkların görülme sıklığı daha da artmaktadır. Yaş artıkça eklem yakınmaları da artmaktadır yaş grubunda ek-lem yakınmaları %5 iken, 85 yaş ve üzerinde % 54'e kadar çıkmaktadır. Kardiovasküler hastalıklar ve kanserler önde gelen morbidite ve mortalite nedenlerindendir. Bunun yanında kas iskelet sisteminin, dejeneratif hastalıkları da çok sık görülen sağlık sorunları arasındadır yaşın üzerindeki kişilerin %90'ında radyolojik olarak, dejeneratif eklem hastalığı olan osteoartrit bulguları görülmektedir. 8 Amerika Birleşik Devletleri'nde 55 yaş üstü popülas-yonda osteoartrit şikayeti olanların oranı % 57 olup bu kişilerin %24'ü günlük aktivitelerinde zorluk çekmektedirler. 9 Bu araştırmada FTR Polikliniğine başvuranların içerisinde %22, 5'nin 60 yaş ve üzeri olduğu görülmüştür. Bu da bize polikliniğe başvuran hastalar içerisinde 60 yaş ve üzeri hastaların oranının fazla olduğunu göstermektedir. Şöyle ki, 1990 yılı nüfus sayımı sonuçlarına göre 60 yaş ve üzeri nüfusun genel nüfus içindeki oranı % 7. 1 'tir. 5 Bu da bize yaşlı nüfusun genç nüfusa göre daha fazla oranda FTR polikliniğine başvurduğunu göstermektedir. Benzer olarak 1998 yılında, Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon kliniğinde yapılan çalışmada ise tüm başvuranlar içinde % 8. 5'nin geriatrik yaş grubunda olduğu görülmektedir. 10 Bu çalışmada yaşlı nüfusun oranının bizim çalışmamızdan az olması, söz konusu çalışmada 65 yaş üzeri nüfusun değerlendirmeye alınmasına bağlı olabilir. Zira bizim çalışmamızda analize 60 yaş ve üzeri nüfus dahil edilmiştir. Bizim araştırmamızda, incelenen 60 yaş üzeri hastaların % 64. 5'i ile büyük bir kısmı yaş grubundadır(tablo 1). Ayrıca, ayrı ayrı her iki cinsiyette ve toplamda dejeneratif eklem hastalıkları en fazla görülen hastalık grubudur yılında, Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon kliniğinde yapılan çalışmada da polikliniğe başvuran yaşlı hastaların %76. 4'nün yaşları arasında olduğu görülmektedir. 10 Yine aynı çalışmada gonartroz ve jeneralize osteoartrit her iki cinsiyette de en fazla görülen hastalıktır. 10 Bu sonuçlar bizim çalışmamızın sonuçları ile uyumludur. Oğuz ve arkadaşları tarafından Etimesgut Eğitim ve Araştırma Sağlık Grup Başkanlığı Bölgesinde 65 yaş ve üzeri yaşlı nüfusta kronik hastalıkların görülme sıklığının araştırıldığı bir araştırmada, birinci sırada arteriosklerotik kalp hastalıkları, ikinci sırada ise dejeneratif eklem hastalığı yer almaktadır. Bu araştırmada dejeneratif eklem hastalıklarının birinci sırada yer alması, araştırmanın FTR polikliniğine başvurun hastalar üzerinde yapılmasına bağlıdır. Zira, Etimesgut'ta yapılan araştırma, sistematik örnekleme yöntemi ile araştırma bölgesinden alınan 65 yaş ve üzeri kişilere, muayene ve çeşitli laboratuar tetkikleri uygulanması ile yapılmıştır. Günay ve arkadaşları tarafından, Kayseri İli Hisarcık Kasaba-sı'nda40 yaş üzerindeki 687 kişide yapılan sağlık taramasında da dejeneratif eklem hastalığı en çok görülen ilk beş hastalık arasında yer almaktadır. 12 Çivi ve arkadaşları tarafından, Konya îli ve köylerinde yaşlıların sağlık sorunlarını saptanmak amacıyla, anket tekniği kullanılarak yapılan bir çalışmada ise, yaşlıların %71 'inde romatizmal sorunlara rastlanılmıştır. 13 Bütün bu araştırmaların sonuçları, bu araştırmada bulunan sonuçlarla da uyumludur. Zira, bizim araştırmamızda da her iki cinsiyet grubundu da en fazla dejeneratif eklem hastalıkları görülmüştür. Osteoporoz mutlak kemik kütlesinde yaşa bağlı olarak devamlı azalma ve buna bağlı kırık eğiliminin artmasıdır. Özellikle postmenopozal dönemde kadınlarda görülme sıklığı daha da artmaktadır. 3 Bu araştırmada kadınlarda dejeneratif eklem hastalıklardan sonra en fazla görülen hastalık osteoporozdur. Seçkin ve arkadaşları tarafından yapılan çalışmada da osteoporoz gonartroz ve jeneralize osteoartritten sonra üçüncü en sık görülen hastalık- GERİATRİ 2002, CİLT: Ğ, SAYI; 2, SAYFA: 62
5 tır. Bu sonuç bizim çalışmamızla da uyumludur. Zira bizim çalışmamızda gonartroz ve jeneralize osteoartrit aynı grupta değerlendirilmiştir. Tüm bu sonuçlar genel literatür bilgisiyle uyumludur. SONUÇ Araştırmada FTR polikliniğine başvurun her beş hastadan birinin 60 yaş ve üzerinde olduğu görülmüştür. Bu hastalarda da en fazla dejeneratif eklem hastalıkları saptanmıştır. Araştırmanın sonuçları genel literatür bilgisi ile uyumlu olarak bulunmuştur. Yaşlı sağlığında kronik hastalıklardan dejeneratif eklem hastalıklarının önemli bir yeri olduğu ve sağlık hizmetleri planlanmasında bunun dikkate alınması gerektiği düşünülmüştür. KAYNAKLAR 1. Metin B, Akın A. Güngör İ: Dünya Sağlık Raporu Yüzyılda Yaşam Herkes İçin Bir Vizyon.T. C. Sağlık Bakanlığı. Dış ilişkiler Dairesi Başkanlığı. Genel Direk-tör'ün Raporu, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Cenevre Ankara. 1998; s:l Bilir N: Bulaşıcı Olmayan Hastalıkların Kontrolü ve Yaşlılık Sorunları. Bertan M. Güler Ç(Ed): Halk Sağlığı Temel Bilgiler.Güneş Kitabevi LTD. ŞTİ.. Ankara. 1997; s: İnanıcı F. Gökçe-Kutsal Y: Geriatri. İliçin G. Biberoğlu K, Süleymanlar G, Ünal S. Akalın S (Ed): Temci İç Has talıkları. Cilt 2(Eki). Güneş Kitabevi LTD. ŞTİ.. Ankara, 1997; Cilt 2(Eki). s: UNICEF: The State of The World's Children 2001,www. unicef. org/sowc01/ 5. T. C. Başbakanlık. Devlet İstatistik Enstitüsü: Türkiye İstatistik Yıllığı Devlet İstatistik Enstitüsü Matbaası. Ankara. 1998; s: T. C. Sağlık Bakanlığı, Araştırma, Planlama ve Koordinasyon Kurulu Başkanlığı: Sağlık istatistikleri Bardak M. Ankara. 1999; s Özgül A: Geriatrik Patolojinin Esasları. Beyazova M. Gökçe-Kutsal Y(Ed): Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Cilt. Güneş Kitabevi. Ankara. 2000; Cilt l.s Ölmez Ü: Osteoartrit. İliçin G. Biberoğlu K. Süleymanlar G. Ünal S. Akalın S (Ed): Temel İç Hastalıkları. Cilt 2. Güneş Kitabevi LTD. ŞTİ.. An kara. 1997: Cilt 2. s Gür H: FTR ve Spor, Beyazova M, Gökçe-Kutsal Y (Ed): Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Cilt 2. Güneş Kitabevi. Ankara. 2000: Cilt 2. s Seçkin Ü. Borman P. Bodur H: Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Polikliniğine Başvuran Yaşlıların Tanısal Dağılımı. Geriatri 1999:2(2): P. Oğuz. R. Erdal: Yaşlılarda Kronik Hastalık Görülme Sıklığı. I. Ulusal Halk Sağlığı Kongresi. Kongre Özet Kitabı; s Günay O. Öztürk Y. Kardaş Y. Yücesoy M, Mirza E. So-yuer A. Soyuer Ü. Doğan P. Hisarcık Kasabası'nda 40 ve üzeri Yaş Grubunun Genel Sağlık Taraması. 11. Ulusal Halk Sağlığı Kongresi. Kongre Özet Kitabı. İstanbul Çivi S. Demireli O. Tandırcıoğlu T. "Konya'nın Merkez Köylerinde Yaşlıların Tıbbi Sorunları Üzerine Epidemiyolojik Bir Çalışma". 11. Ulusal Halk Sağlığı Kongresi. Kongre Özet Kitabı. İstanbul GERİATRİ 2002, CİLT:5,SAYI:2,SAYFA:63