Tiroit Bezi ve Tiroit Hastalıkları
26 Kasım 2018, Pazartesi 6:24
Tiroit bezi soluk borusunun önünde, ademelması olarak adlandırılan kıkırdağın altına yerleşmiş, kelebek şeklinde 20-25 gram ağırlığında bir organdır. Salgıladığı hormonlar sayesinde vücuttaki birçok fonksiyonu düzenler. Eksikliği ya da fazlalığı durumunda çok önemli rahatsızlıklara ve belirtilere neden olabilir. Tiroit hormon düzeylerindeki dengesizlikler, diğer organ ve sistemlerin çalışmasına da olumsuz etki gösterebilir. Kadınlarda tiroit bezi erkeklerdekinden daha büyüktür ve hamilelik ve adet dönemlerinde bu bezler biraz daha büyür. Anne karnında ilk olarak gelişen endokrin(iç salgı) bezdir. Tiroit bezi sağ ve sol olmak üzere birbirine bağlı iki lobdan oluşur.
Tiroit bezinin atardamarları, toplardamarları ve lenfatik damarları vardır. Tiroit hormonlarının (T3 ve T4) ve kalsitoninhormonunun yapımı, yani sentezi tiroit bezinde gerçekleşir.
Tiroit hormonlarının sentezi tiroit hücresi içerisinde yapılır. Beslenmeyle alınan iyot, tiroit hücresi içine girerek T3 ve T4 hormonlarının sentezini sağlar. T3 hormonunda 3, T4 hormonunda ise 4 iyot bulunur. Hücre içine giren hormon çeşidi T3’tür. Bu nedenle hormon gereksinimi olduğunda vücut dengeyi sağlamak için T4 hormonunu T3’e dönüştürür. T3 ve T4 hormonları proteine bağlı olarak kanda dolaşır. Az miktarda ise serbest halde bulunurlar. Tiroit bezinin fonksiyon bozukluklarında serbest T3 ve T4 hormonlarının ölçümü daha değerlidir. Tiroit hormonlarının dengesi, beyinde bulunan hipofiz bezinden salgılanan TSH’la sağlanır. Tiroit hormonları sentezi artınca TSH düşer, tiroit hormonları sentezi azalınca TSH yükselir.Kanda yeterli düzeyde bulunması gereken bu hormonların temel görevi, vücudun metabolizması ile ilgili tüm mekanizmaları kontrol etmesi ve doğru şekilde yürümesini sağlamasıdır.
Tiroit Hastalıkları ve Belirtileri:
Hipotiroidi(tiroit yetmezliği), hipertiroidi(tiroit hormonunun fazla salgılanması), hashimato tiroit(kronik otoimmüntiroidit), guatr ve tiroit kanseri en sık görülen tiroit bezi hastalıklarıdır.
Genel anlamda tiroit fonksiyon bozukluklarının belirtilerine bakarsak;
- Endişe, depresyon, sinirlilik
- İştah ve tat almada değişiklik
- Kalp atışlarını boyunda ve göğüste hissetme, çarpıntı hissi
- Karında ağrı, ishal, kabızlık, şişkinlik, gaz vb. sindirim sistemi sorunları
- Adet döngülerinde düzensizlik
- Tansiyon yüksekliği, soğuğa veya sıcağa karşı tahammülsüzlük
- Aşırı uyku isteği ve uykuya dalamama
- Kilo alma ve yüksek kolesterol
- Saçlarda dökülme, matlaşma
- Hamile kalamama ve hamilelikte karşılaşılan sorunlar gibi maddeleri görürüz.
Bu gibi durumlardan birkaçıyla karşı karşıyaysanız mutlaka uzman bir doktora danışmalısınız. Bu tarz hastalıklarda temel tedavi, düzenli ilaç kullanımı ve hastalığın takibidir. Çünkü tiroit bezi yeteri kadar çalışmayan hastalara, tiroit bezi tarafından üretilmeyen tiroit hormonu dışarıdan hap şeklinde verilir. Bu nedenle belirtilerle karşılaşıldığında ve hamilelik gibi özel durumlar öncesinde mutlaka tiroit fonksiyon testleri ve gerekli kontroller yaptırılmalı, hastalık ilerlemeden gerekli tedbirler alınmalıdır. Sağlıkla dolu günler dilerim…