NET VE BULANIK SINIRLAR: FRANSA, ALMANYA VE AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİNDE İKİNCİ NESİL ASİMİLE VE DIŞLANMASI
Download "NET VE BULANIK SINIRLAR: FRANSA, ALMANYA VE AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİNDE İKİNCİ NESİL ASİMİLE VE DIŞLANMASI"
1 Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Yıl 6, Sayı 1, Haziran 2013 (87-111) NET VE BULANIK SINIRLAR: FRANSA, ALMANYA VE AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİNDE İKİNCİ NESİL ASİMİLE VE DIŞLANMASI Richard ALBA* (çev.) Özcan GÜNGÖR** Öz Sosyolojik olarak, tüm göçmen topluluklarda, bir taraftan göçmenlerle ikinci kuşak diğer taraftan yerli halk arasındaki toplumsal ayrışma, etnik çoğunluk tarafından dayatılır ve bu ayrışma, karmaşık bir fay hattı oluşturur/ortaya çıkarır. Bir karşılaştırma üzerine kurulan bu makale, ikinci nesil Amerika'daki Meksikalılar, Fransa'daki Kuzey Afrikalılar ve Almanya'daki Türklerin sınır süreçleri ile ilgili kavramlar ve bu nesiller arasındaki farklılıkları anlamak için çok iyi bir fırsat sunmaktadır. Aidiyet hakkında hiçbir belirsizlik içermeyen net sınırlar ile fluluk (belirsizlik) içeren sınırlar arasındaki fark; asimilasyan ve dışlanma süreçleri ve ihtimali ile ilişkili varsayılmıştır. Aidiyet sınırlarının kurumsallaşmasındaki önemli etkiler olarak vatandaşlık, din, dil ve ırk ele alınarak incelendi. Çalışmanın analizlerinin belirgin sonuçları bizi; bulanık sınırlar için Amerika'daki Meksikalılara; büyük ırk her ne kadar iyi anlaşılmasa da, net sınırlar için ise Avrupa'daki Müslüman grupların hayatı ile karakterize edildiği yöne götürüyor. Anahtar Kelimeler: Asimilasyon, Etnik Sınırlar, Irk, Din, İkinci Nesil, Sosyal Dışlanma. Bright vs. Blurred Boundaries: Second Generation Assimilation and Exclusion in France, Germany, and the United States Abstract In all emigrant societies, a social separation between emigrants and both second generation, and natives, is imposed by the ethnic majority and this separation creates a sociologically complex fault line. Built on comparison and contrast, this article offers a good opportunity to understand the concepts associated with boundary processes of second-generation * Makalenin yazarı ünlü sosyolog Richard Alba Bronx'da (NY) doğmuş ve büyümüş, lisans ve doktora derecelerini Columbia Üniversitesinden almıştır. Özellikle çalışma konuları arasında ırk, etnik kimlik, göç, nüfus çalışmaları ve demografi yer almaktadır. Şu ana kadar yedi tane kitap ve çok sayıda makale yazmıştır. Profesör Alba hala sosyoloji ve kamu güvenliği profesörü olarak New York Şehir Üniversitesi'nde (CUNY) çalışmaktadır. Çevirisini yaptığımız bu makale Ethnic and Racial Studies adlı A sınıfı derginin Vol. 28 No. 1 January 2005 ss sayfaları arasında yayınlanmıştır. * Yrd. Doç. Dr., Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Din Sosyolojisi, ABD.2 88 Richard ALBA /(çev.) Özcan GÜNGÖR Mexicans in the U.S., North Africans in France, and Turks in Germany, and the discrepancies among these generations. The difference between bright boundaries, which involve no ambiguity about membership, and blurred ones, which do, is hypothesized to be associated with the probability and processes of assimilation and exclusion. The authors have examined the major factors such as citizenship, religion, language, and race on the institutionalization of boundaries. The results of analysis lead to the conclusion that blurred boundaries generally characterize the situation of Mexicans in the U.S., and bright boundaries characterize the European context for Muslim groups although race the great, is not understood well. Keywords: Assimilation, Ethnic Boundaries, Race, Religion, Second Generation, Social Exclusion. I. GİRİŞ Sosyal sınırlar, Antropolog Fredrik Barth'ın (1969) öncü araştırmalarından beri etnik olayların temeli olarak anlaşılmaya başlanmıştır. Bununla birlikte, etnik inşa ve değişim için önemli olmalarına rağmen, sosyal sınırların doğasını teorize eden ve onu etkileyen süreçler hakkında nispeten daha az çalışma yapılmıştır. Birçok gelişme şimdi, tekrardan etnik sınırlara yoğunlaşmanın uygun olduğunu işaret etmektedir. Bu gelişmelerden ilki 1950'lerden (Massey vd. 1998) beri ekonomik olarak gelişmiş ülkelere giden uluslararası göç dalgasıyla ilişkilendirilmektedir. Bu göçler, Almanya'daki Türkler, Amerika'daki Koreliler gibi birçok etnik grubun toplumsal olarak oluşumuna yol açmıştır. Bu grupların şimdi yetişkin ikinci nesilleri vardır ve onlar içinde bulundukları ülke toplumunun değerleriyle sosyalleştiler ve bunun sonucu göçmen ailelerinin kabul etmiş olduğu sınırları ya aşma veya meydan okuma potansiyeli içindedirler. İkinci gelişme ise, etnik ve ırksal sosyal tezatlara dikkat çeken bir literatürün ortaya çıkmasıdır. (Nagel 1994; Omi ve Winant 1994) Bu durum, etnisitenin potansiyel değişimi, hatta ırksal sınırların değişimi hakkında yeni anlayışlar ortaya çıkardı. Bu anlayışa sözde Beyaz literatür örnek teşkil etmiştir, bunun da izleri Kıta Avrupası'nda dışlanmış ancak Amerikan toplumunda beyaz ırk statüsü elde etmiş Avrupalı göçmenlerin izlerine dayanmaktadır. (Roediger 1991; Jacobson 1998) Üçüncüsü, sosyal sınırlara ilişkin edebiyatın başlangıcında yatar. (Zerubavel 1993; Poutignat ve Streiff-Fenart 1995; Isajiw 1999, ss ; Juteau 1999; Zolberg ve Long 1999; Lamont 2000; Lamont ve Molna r 2002). Bu da, bütün sınırların birbirine benzer olmadığını ve sınırlar ile alakalı değişikliklerin de tek bir süreç altında tanımlanamaz olduğunu gösteriyor. Zolberg ve Long (1999; Ayrıca bkz. Bauboöck 1994) bu değişim hakkında kavramsal çıkış noktasının üç çeşidini öne çıkarmaktadır: Sınır geçimi, bulanıklık ve sınır değişimi. Bu makale, yeni sınır kavramlarını, ikinci nesil göçmen bireyleri inceleyip geliştirerek, ikinci nesil bireylerin baskın çoğunluktaki akranlarıyla hayat eşitliği sağlamak veya zıtlaşmak, ana sosyal akımdan (toplumdan) dışlanmakla3 Net ve Bulanık Sınırlar: Fransa, Almanya ve Amerika Birleşik Devletlerinde İkinci Nesil Asimile ve Dışlanması yüzleşmelerini ve değişimlerini incelemeyi amaçlamaktadır. Normal durumda, böyle bir başarı eşitliği asimilasyon olarak anlaşılır, (Hirsman 1983), buna rağmen, Portes ve arkadaşlarının görüşüne göre, (Wilson ve Portes 1980; Portes ve Bach 1985; ; Portes ve Manning 1986; ayrıca Waldinger 1996), sosyo-ekonomik olarak hayat eşitliği sağlamak etnik olarak kontrol edilmiş alt ekonomilerde olmaktadır. Ben burada, eşitlik yolundaki asimilasyona yoğunlaşacağım. Ayrıca, Portes ve Zhou'nun (1993; ayrıca Gans 1992) tartıştığı gibi 'parçalı asimilasyon' kavramında, bireyin azınlık statüsünde de asimilasyon olabilir. Bu makale, Amerikan toplumunun ötesinde de uygulanabilecek birleştirilmiş örneklerin formüle edildiği ve neden bir şekil yerine diğer formun oluştuğunu aydınlatan kavramsal bir çerçeve çizme arzusundadır. Benim argümanım; bu süreçlerin çok keskin (hassas) etnik sınırların doğasına bağlı olduğudur. Bazı sınırlar 'net' ve aralarındaki farklılık bulanık değildir. Böylece bireyler her zaman sınırın hangi kısmında olduğunu bilirler. Bazı sınırlar ise 'bulanık'tır, bunlar sınırlara saygıyla birlikte, işin içine kendini gösterme ve sosyal görünürlüğe yer vererek tam belirgin olmayan alanlardır. Azınlık-çoğunluk sınırları bunların farklı alanlarda nasıl kurumlaştığına bağlıdır, bazıları kendi esas ayrımından ziyade etnik ayrılıklarla alakalıdır. Buna karşılık, sınırların doğası, çoğunluk tarafından sağlanan temel imkanların bireylere verilen erişimleri ile sınırlıdır. Bu argümanı göstermek için üç toplumdan birer örnek göçmen azınlığı karşılaştıracağım, bunlar; Fransa'daki Kuzey Afrikalı Müslümanlar, Almanya'daki Türkler ve Amerika Birleşik Devletleri'ndeki Meksikalılar. Bu üç grubun içinde bulundukları toplumlarla ilişkileri tarihsel ve kanıtsal olarak oldukça farklı; bu sebeple, Meksika ve Faslıların durumunda, göçmenlik eski sömürgeciliğin gölgesi altında oldu (zaten Kuzey Afrika ülkeleri ve özellikle Cezayir, göçmenlerin akınından hemen önce kendi bağımsızlıklarına kavuştular); aynı sömürgecilik etkisi, önceleri misafir işçi olarak çağrılan fakat sonraları daimi vatandaş olarak sıfatı kazan Türklerin göçünde yoktu. Fakat karşılaştırma hala açıklayıcı durumda, çünkü mercek altındaki gruplar hala asimileye karşı özel direnç gösteren göçmen gruplar olarak görülmektedir. Şu kadarki, yerleşmiş çoğunluk kendini göçmen azınlıklardan ayırma yolunu aradıkça, göçmen-yerli sınırlarını belirgin şekilde çoğunlukla bu gruplar oluşturacaktır. Sunulacak argümana göre, grupların ve toplumların farklı geçmişleri ve yerli toplum, böyle sınırların inşasını sağlar. Bu sınırlar doğuştan olmuş gibi inşa edilemez ve bu nedenle inşaaya bağlıdır, bu sınırların niteliği asimilenin doğasını ve olasılığını etkiler. Argüman, sınırların yapılanmasına etki eden vatandaşlık, din, dil ve ırk etkenleri gözönüne alınarak ele alınacaktır. II. ETNİK DEĞİŞİM VE SINIR SÜREÇLERİ Lamont ve Molna'r'ın (2002; ayrıca bkz. Horowitz 1975; Wallman 1978; Juteau 1999) ifadesiyle, etnisite; en iyi şekilde sembolik ve sosyal yönleriyle bir bağ 894 90 Richard ALBA /(çev.) Özcan GÜNGÖR olarak açıklanır. Bu nedenle, etnisite, bireylerin günlük hayatlarında karşılaştıkları ve başkalarına karşı davranışlarını ve zihinsel yönelimlerini belirleyen bir temayüzdür/ayırıcı özelliktir. Genellikle bu, sosyal ve kültürel farklılıklara çok önem veren topluluklar arasında yerleşmiştir. (Mesela, bir grubun üyeleri, onlar bizim gibi değil, çünkü. diye düşünür.) Tabii ki, bir çok sınır bu özelliklere sahiptir, fakat etnisite kendisini Max Weber'in (1968, s.389) ünlü tanımlamasıyla ortak bir kökene öznel bir inanç olarak diğerlerinden ayrılır. Örneğin, paylaşılan bir tarih, ortak bir gerçek veya varsayılan çıkış noktası olabilir. Etnisiteyi bu şekilde kavramsallaştırmamız açıkça gösteriyor ki, etnik ayrım sınırın iki tarafındaki değişikliklerden etkilenebilir. Buna göre Alba ve Nee (2003) asimilasyonu etnik farklılıkların ve doğal olarak da sosyal ve kültürel farklılıkların azalması şeklinde tanımlarlar. Bu bağlamda reddetme, ayrım (farklılık) azalması dikkati çekmektedir ve sonuç olarak sosyal alanlarla etkileşim giderek daha az zayıflamaktadır. Etnik azınlık açısından bakıldığında, üyelerinin kendi orijinlerine etkin kökenli diğer gruplara göre gittikçe azalmaktadır. (Tipik olarak böyle, fakat bu çoğunluk grup için geçerli değildir) Bu sadece birkaç şahıs için veya büyük ölçüde meydana gelebilir, bu grubun kendisine bağlıdır. Asimilasyon yalnızca azınlık grupları içerebilir. Portes ve Zhou'nun (1993) ifade ettiği parçalı asimilasyon unda olduğu gibi, çağdaş bütünleşmenin önemli sorusu Amerikan toplumunun özellikle hangi bölümü göçmen grupları asimile eder. Bauböck (1994) tarafından orijinal olarak formüle edilen kavramlar üzerine Zolberg ve Long (1999), asimilasyonun farklı şekilde oluşabileceğine ışık tutacak çok kullanışlı sınır ve değişimle ilgili bir tipoloji ortaya koymuşlardır. Sınırı aşma, klasik anlayışta kişisel seviyedeki asimilasyona karşılık gelir; sınırın kendisinde bir değişiklik olmadan, kişi bir gruptan diğerine geçer, (öte yandan, bu geçiş, büyük çapta ve hep bir yöne oluyorsa, bu da sosyal yapıda değişiklik oluyor anlamına gelir). Sınırların bulanıklaşması da, sınırın sosyal profilinin daha az farklı olmasıdır; sosyal farklılıkların müdahil olduğu yerler daha bulutludur, bu da kişinin bulunduğu yere göre bazen sınırları diğerinden farksız kılar (sınır kalmaz). Son işlem olarak da sınır değişimidir; bu sınırın yerinden oynamasını içerir, bir zamanlar sınırın bir tarafından olan toplum, şimdilerde sınırı geçmiş ve diğer tarafa dahil olmuşlardır, bu onları içeriden (içgüveysi) yapar. İkinci nesli yetişmiş çağdaş göçmen toplumlar için, sınırlarla en fazla alakaları sınır geçişi ve sınır bulanıklığı arasındadır. Bir yandan da sınır değişikliği olurken, Doğu ve Güney Arupa göçmenlerinin 'aradaki insanlar'dan ziyade tamamen beyaz Amerikalılar olarak kabul edilmesi büyük çoğunlukların kabullenmesine bir örnektir (Barrett and Roediger 1997). Çağdaş göçmen gruplarını içeren ve etnik çoğunlukların olduğu toplumların sınır değişimlerini beklemek için erkendir, bu tür değişimleri ulusal sınırlar ötesi değişimlerin arifesinde öngörmek daha gerçekçi olacaktır. Bizim odak noktamız etnik çoğunlukla aynı yaşam şansını elde etmek üzere iken, diğer çalışmaların çoğunluğu -kültürel, ana kurumlarla, tamamen değil fakat büyük ölçüde- değerleriyle ana damardan ayırır. Etnik olarak farklı bireyler, etnik5 Net ve Bulanık Sınırlar: Fransa, Almanya ve Amerika Birleşik Devletlerinde İkinci Nesil Asimile ve Dışlanması grubun bazı parçaları hatta tüm etnik grup, baskın kültür ile aralarındaki farkı daraltarak, aradaki farkın azalması ve sınırın yapısı onların sahip olduğu fırsat imkanı ile doğru orantılıdır. Belli ki, sınır net ise, kişinin sınırın ne tarafında durduğunda belirsizlik yoktur. Bu bağlamda, asimilasyon sınır geçişi formunda oluşur, bu değişim (asimile) genelde dönüşülmeye yatkın olanlar tarafından tecrübe edilir, örneğin; kişinin bir gruptan çıkma ve onun sembollerini bırakması, bir diğer gruba girme çabası ile irtibatlandırılabilir. Ve tüm sosyal ve zihinsel yüklerle dönüşüm süreci; akranlarından ayrılma, sadakatsizlik hissetme ve kabullenilme hakkında endişeleri beraberinde getirir. Bu sürecin sosyal psikolojisi, Irvin Child'in (1943)1940'lardan beri ikinci dünya savaşından sonraki ikinci nesil İtalyanları incelemesine dayanır. Onlara göre çocuk psikolojik olarak çift taraftan sarılmış olarak tasvir edilir; eğer çocuk asimile olmaya kalkarsa, sadakatsizliğinin dışa vurumu yüzünden büyük çoğunluk tarafından tepkiyle karşılaşır; öte yandan İtalyan grubuna sadakati seçerlerse, bunun neticesinde marjinal olarak sosyal ve maddi boyutta şanslarını geliştireceklerdir. Çocuk kendi tanımlamasıyla bunların çoğunu ilgisiz bulur ve bu iki riskli seçim arasında seçim yapamaz. Muhataplardan birinin açık ifadesiyle bir çok defa Mussolini'yi ekrandaki şovlarda görüyorsun ve sonra herkes O'na ağır eleştirilerde bulunuyor. Sonra kendime ben buna nasıl dayanıyorum? diye soruyorum. (Child 1943, s.88) Net sınırlar, sadece göçmen azınlığın savaş zamanı kuruntularının ürünü değildi. 1930'lardan 1950'lere kadar İtalyan Amerikalılar tarafından yapılan etnografik çalışmalar, belli bir grubun limitli grup sadakatinden dolayı işçi sınıfında takılı kaldığını gösterdi. (Whyte 1955) Sadece daha sonraları, çalışmalar hareketliliğin etkisinin farkında olmada başarısız oldu, çünkü o zamanlar bu sıkışma sadece izole olmuş bireyleri kapsıyor gözüküyordu (Gans 1982). Çocuk psikolojisi portresi ile çağdaş azınlıkların gençlerinin çıkmazları arasında çok bir benzerlik vardır. Bir çok eğitim ortamlarında yapılan araştırmanın gösterdiği gibi, başarılı olma arzusundaki azınlık çocukları beyazlar gibi davranıyor (beyazlaşmış) damgası yer, akranları tarafından sadakatsiz olarak dışlanır, öte yandan da, beyaz öğrenci ve öğretmenlerin ırkçılık muamelesi riskini alır. (Fordham and Ogbu 1987; Matute-Bianchi 1991) Etnik sadakatlilik yolunu seçenler genellikle, farkında olsa da olmasa da, ana sosyal akımdan farkılaşarak, ona karşı kurulan reaktif alt-kültür denilen akımı tercih ediyorlar. Bu yolu seçen birçokları için, yolun sonu okulda başarısızlığa ve aşağı doğru asimilasyona gider (Portes and Zhou 1993; Waters 1999). Net sınırın karşı tarafı, genellikle bir etnik azınlığa üye olan bireyler için bulanıktır çünkü onlar için sınırla belirlenmiş belirgin bir yer yoktur. Bu bireyler bazen aynı anda sınırın iki tarafında, bazen sınırın bir tarafında, bazen de diğer tarafında gözükebilir. Bu şartlar altında asimile olma, kültürel ve sosyal yaşayışlarında ve kimliklerinde ana akım ile ayrı düşmeyen ve ana akımla kendi kökleri arasında seçim yapmaya zorlanmayan kişiler için daha kolaydır. Bu tip asimileler, bireyin aynı zamanda hem ana sosyal akımın bir üyesi, hem de etnik 916 92 Richard ALBA /(çev.) Özcan GÜNGÖR azınlık üyesi olarak hissettirir ve bu durum orta halli ve parçalı (her iki kültürü de kendi kimliği kabullenen) evreleri içerir. Sınırların bulanık olmasındaki temel bir sebep de, ana sosyal akım ve azınlık kimliğinin boşluk oluşturan kısımlarının göçmen gruplar tarafından getirilen sosyal ve kültür unsurlarını ana sosyal akımın kabullenmesidir denebilir. Bu Amerikan göçmen tarihi içinde benzer bir olgudur. Sömürgeci Kuzey Avrupa kökenli yerleşimci Amerikan ana sosyal akımı, gittikçe daha önceleri dışlanan etnik ve ırksal grupları kültürünün ve birleşik yapısının bir parçası gibi içselleştirerek meydana gelmiştir. Öte yandan bu içselleştirme sırasında önceki grupların kültürel elementleri muhafaza edilirken, bu anlamda, müthiş bir kültürel devamlılık sağlanmıştır (Fischer 1989). Daha sonra gelen göçmen grupların kültürel ögelerinin de ana sosyal akıma sürekli katkıları olmuştur. Sonuç olarak meydana gelen karışık kültür tek bir formda değil de, tek bir kavram altında bir çok çeşitlilik barındıran ve belli başlı problemlere farklı çözümler olduğunu belirten bir yapıya sahiptir (Swidler 1986) Böylece, Alman göçmenlerin eğlence uygulamaları, katı Püritanlığın Pazar günü uygulamalarına karşı önemli bir rol oynadı ve sonuç olarak günümüzde öz Amerikan eğlence kültürü olarak bilinen hayat tarzında derin izler bıraktı. 1880'den sonra Amerikan kültürü, Alman Amerikalılar tarafından sevilen değerlere doğru yöneldi. Müzik ve tiyatro sevgisi alkol kullanımına ve kağıt oyunlarına karşı liberal görüşler, Pazar günleri dinlenceleri gibi değerler dışarıdan ithal gibi görüldü (Conzen 1980, s.425). Bu etkilenme, en çok bilinen kültür etkinleri olan Noel ağacı süslemesinde de kendisini Alman adetleri gibi süslemesiyle gösterdi. Bir sınır ister net isterse bulanık olsun, etnik çoğunluk ile eşitliğe ulaşmak için çeşitlenmeleri taşıyor görünecektir. Hali hazırda açıklanmış asimile sürecinin tezahürlerinin ötesinde, farklılık; sürecin büyüklüğü ve bu sürece dahil olan bireylerin sayısı ile yakından alakalıdır. Asimile az veya çok, öz ile bağların koparılmasını gerektirdiğinde ve yüksek seviyede kaybetme riskinin olduğu sezildiğinde, çoğunluk olarak hatta ikinci nesil tarafından bile bu risk alınmaz. Sınır tipi ayrıca, her ne kadar karmaşık olsa da bir ilişki meydana getirir. Asimile bireysel veya toplumsal da olsa, azınlık bireylerinin çoğu toplu halde asimile olurken, mobilite sayesinde (Amerikan yüksek öğrenimindeki Asyalıların durumu) genellikle bu aynı sistem üzerinde etnik kaynaklara örneğin yardım için sosyal medya gibi alanlara yönelerek asimile azalmaktadır. İlk bakışta net sınırlar genel olarak bireysel asimilasyona iter gibi gözükmektedir. Bununla birlikte, azınlık mobilitesine direnen bu sınırlar, öte yandan da bariyerleri yıkmak için azınlıkların toplu hareketine çağrı oluşturmaktadır. İnsan hakları hareketleri buna bilinen en iyi örnektir; bir diğer başarılı örnek ise 1950'lerde Yahudilerin elit sınıfların ve sosyal kulüplerin anti-semitist yaklaşımlarını kırma girişimleridir (Perlmann ve Waldinger 1997). Fakat bir sınırın bulanık veya bulanabilir olduğunu nasıl anlarız? Bu soruya cevap verebilmek için, nasıl kurumlaşma (gelenekleşme) olduğuna, bunun içinde7 Net ve Bulanık Sınırlar: Fransa, Almanya ve Amerika Birleşik Devletlerinde İkinci Nesil Asimile ve Dışlanması normal desenlerin birbirleriyle ilişki ağına, ve sınırın sosyal aktörleri nasıl yönettiğine bakmamız lazım (Nee ve Ingram 1998, s. 19). Bu normal alışkanlıklar, yaygın olarak örnek teşkil eder ve genelde hangi dini bayramın nasıl topluca kutlanılacağı önceden kabullenilmiştir. (Örneğin Ramazan Bayramı değil de Noel) Bu da azınlık ve çoğunluk arasındaki sosyal mesafeyi ve aradaki köprü kurumunun zorluğunu gösterir. Unutulmamalıdır ki, kurumsallaşma sadece yerli ve göçmen ayrımının göstergesi değildir, ayrıca bu din ve dil gibi ve bunlarla ilişkili diğer farklılıklarda var demektir. Bu karmaşık farklılıklar farklı kavramlarla ortaya çıkarak (muhataplar günlük hayatlarında her gün karşılaştıklarında) güç ve sosyal statüde asimetriğin belirgin olduğunda, sınırın bulanıklaşabilir olması pek de mümkün değildir. Bunun tam tersinde ise sınır zaten ya bulanıktır veya en azından bulanabilme ihtimali vardır. Bu sosyal sınırlar göçmen azınlıkları yerli çoğunluktan ayırır ve genelde, çoğunluk tarafından bir sosyal mesafe koyma aracı ve hakları muhafaza metodu olarak kullanılır. Veya Max Weber'in meşhur söylemini kullanırsak tekelci kapanma (1968, s.388). Fakat yeterince dikkat edilmeyen ise; a) sınırlar her daim aynı değildir ve onların doğası bazen daha müsamahalı veya katı olabilir. b) sınırlar genellikle elde bulunan kültürel, yasal ve kurumsal materyallerden meydana getirilmiştir, bu sebeple, önceki toplumların ve grupların tarihi gelişimine bağlı olarak gelişmiştir. (Favell 1998) Son olarak, sınırlar farklı kavramlarda kendilerini farklı ortaya koyarak sosyolojik olarak karmaşık bir özellik taşırlar. III. VATANDAŞLIK Yerel etnik çoğunluk ve göçmen azınlık arasındaki sınırın temel bir hususu da vatandaşlık kavramıdır (Brubaker 1992). Her ne kadar son yıllarda Kuzey Amerika ve Avrupa toplumlarında vatandaş ve vatandaş olmayanlar arasındaki hak sahiplilik farkı azalsa da, vatandaşlık bir toplumdaki temel haklara ulaşım imkanı sağlayan unsurdur (Liebman 1992; Soysal 1994). Bu farklılıkların daralmasına rağmen, yine de vatandaşlık; sadece siyasi haklar sağlamasının yanında, ayrıca ülkeye giriş çıkış imkanı sağlar ve sınır dışı edilmekten korur (Almanya'daki ikinci nesil vatandaş olmayanların durumu gibi). Ayrıca göçmenlerin akrabalarının göçmesini de etkileyebilir. Bunlardan ziyade, alttan alta bireyin topluma aidiyet hissini ve haklarını iddia etmesini etkiler. Göçmenler ve ikinci kuşaklar için genelde vatandaşlığı belirleyen kurallar farklıdır çünkü kanun koyucular, daha sonrakilerin ev sahibi toplumla sosyalleşmiş olmasının vatandaşlık mesuliyetlerini yüklenmelerini kolaylaştıracağını düşünürler. Bu durumdan Doğu Avrupa'nın etnik Almanları hariçtir, bunlar vatandaşlığı o toplumu benimsemekle kazanırlar. Bu da bir zaman ikamet ispatı, ev sahibi milletin tarihini ve dilini bilmek gibi topluluğa ait ek ispatları isterler. Bir parça bu sebepten, göçmen nesilden birçokları, yasal olarak yabancı kalırlar. Ancak ikinci nesil için bu hakkı belirleyen unsunlar doğum hakkı veya doğduğu ülkenin 938 94 Richard ALBA /(çev.) Özcan GÜNGÖR vatandaşı olması onun doğal hakkıdır, son zamanlara kadar Almanya bu anlayışın dışındaydı. Yine de biz üç toplum için ikinci neslin oldukça farklı vatandaşlık durumlarını göz önünde bulundurarak inceleyeceğiz. Bu durumun en basit hali Amerika'dadır, çünkü vatandaşlık için Amerika topraklarında doğmak yeterlidir. Bu sebeple, sonuç olarak ikinci nesil vatandaş Meksikalıların yerlilerden farkı yoktur. İkinci nesil Meksikalı Amerikalılar Meksika vatandaşı değildir, buna rağmen geri dönüşüm süreci ile kolayca çifte vatandaş olabilirler (1998'de Meksika anayasasında yürürlüğe giren kanuna göre). Bu noktada, pek az Meksikalı bu imkanı kendilerine mümkün kılmış gözüküyor (Migration News 2001). Fransa'nın orada doğan ikinci nesil için daha kalifiye bir vatandaşlık elemesi vardır, bu doğuştan çifte vatandaş olarak anılan Cezayirlilerin durumunda karmaşık bir durumdur. Üçüncü neslin doğumunda otomatik vatandaşlık verilmektedir. (Weil 2002) Vatandaş olmayan yabancı doğumlu ailelerin Fransa doğumlu çocukları, ikinci nesil için malum durum genelde vatandaşlıklarını doğdukları yıllara bağlı kazanırlar. 1993'e önceki ve 1998'den sonrakiler vatandaşlıklarını pasif şekilde, yani otomatik olarak 18 yaşın altındakiler (eğer kendi itirazı olmasa) kazandı. Bununla birlikte bu yıllar arasında, daha katı loi Pasqua kuralları uygulandı, bu da; ikinci nesle mensup bir şahsın vatandaşlık için niyet beyanı (volente) gerektirdi. Bu, 16 ile 21 yaşları arasında hülasa olan bir süreçti ve yurttaşlığa kabul sürecinden daha kısa sürdü. Öte yandan, eğer aileleri vatandaşlık sürecini tamamlamışsa ikinci neslin diğer bireyleri, erken yaşlarda vatandaş oldular. Bazı Cezayirli aileler için bu daha çok karmaşıklık demekti. Çifte doğuştan vatandaşlık (double droit de sol) altında, ailelerinin vatandaşlığına bakmaksızın Fransız doğumlu ailenin, Fransa doğumlu çocuğu Fransız'dır. 1962'de özgürlüğünü alana kadar Fransa sömürgesi olan Cezayir için bu yeni hüküm özgürlükten önceki Cezayir doğumlu ailelerin Fransa doğumlu çocuklarına uygulandı. Vatandaşlığa kolay geçişin sonucu olarak, ikinci nesil Faslılar yetişkin çağına vardıklarında yasal olarak Fransız vatandaşı oldular (Weil 2002, s.180). Buna rağmen bazı çalışmalar vatandaşlık statüsü hakkında kafa karışıklığının varlığını ortaya koymuştur. Bu karışıklığın içinde kimi göçmen ailelerin çocukları Fransız vatandaşı fakat farkında değiller, kimi ikinci nesilde Fransa doğumlu ve yetişmesi fakat yasal değiller (bkz. Tribalat vd. 1991; Weil 2002). Almanya, 1999 sonrası doğan ikinci nesil çocuklar için yapılan ciddi yasal değişikliklerle her doğan çocuğun kesin olmayan vatandaşlık hakkını vermesine rağmen, en farklı durum olma niteliğini korumaktadır. Önceleri ikinci nesil doğanlar, doğum olarak yabancı sayılmakta ve Alman vatandaşı olmak için yurttaşlaştırma sürecinden geçmek zorundaydılar. İlk başta, gerekli olanlar Almanya dışında doğanlarla aynı gibiydi, fakat ayrıca uzun ikamet süresi, Almanca 'da yeterlilik, ciddi manada ücret, temiz sabıka kaydı ve önceki vatandaşlığından vazgeçme şartı da isteniyordu (Castles ve Davidson 2000, ss ). Bunlardan en sonuncusu bir çok Türk aileler için geleneksellik açısından sorun teşkil ediyordu, bunun sonucu olarak ikinci nesil Türklerin vatandaşlaşmasında ciddi şekilde düşük bir oran gözüküyordu (Diehl ve Blohm 2003). 1993'te ikinci nesil için vatandaş9 Net ve Bulanık Sınırlar: Fransa, Almanya ve Amerika Birleşik Devletlerinde İkinci Nesil Asimile ve Dışlanması olma şartları yumuşatılsa da, diğer ülkenin vatandaşlığından feragat şartı kaldırılmadı. Bu yasanın değişmemesine rağmen, Türkler arasında Türk vatandaşlığından çıkma şartını atlatma yolu yayıldıktan sonra, Alman vatandaşlığına geçişlerde büyük bir artış oldu. Buna rağmen 1990'ların sonunda, ikinci nesil Türklerin çoğunluğu Alman vatandaşı değildi ve büyük bir azınlığın vatandaşlığa geçiş için bir planı yoktu (Diehl ve Blohm 2003). Kesin olmayan yeni vatandaşlık kanunu, ikinci nesil yetişkin bireyler arasında yıllar geçmeden tamamen hissedilmeyecek. Bu nedenle, net ve bulanık sınırlar açısından, Amerika'nın daha sonralarda sergilediğini, Almanya son zamanlara kadar vatandaşlığın ögesiyle sergiledi. Prensip olarak, Fransa Amerika'ya yakın olmasına rağmen, Fransa'nın Cezayir işgalindeki nahoş anıları, doğumdan dolayı vatandaşlık hakkıyla çelişti ve Fransa'yı Cezayirlilerle ortak halli duruma getirdi. Abdulmalik Sayad (1987) sürekli olarak Cezayirli göçmenlerin, Fransız vatandaşlığı meselesi konusunda derin bir belirsizlik içinde olduğunu ısrarla belirtmiştir. Bu farklılıklar aidiyet hissi açısından ev sahibi topluma da yansıdı ve bu da ikinci nesil tarafından daha rahat bir şekilde hissedildi. Bu tayfın bir tarafı da Meksikalı-Amerikalıların durumudur. Genellikle, ulaşılabilen anket sonuçları, Meksikalı Amerikalıların en az Hispanic (Güney Amerika kökenli) olmayan Amerikalılar kadar milliyetçi olduğunu gösteriyor, mesela, Amerikan silahlı kuvvetlerinde görev yapanların sayısı hemen hemen sosyo-ekonomik durumlarından dolayı tahmin edilen kadar yüksektir (De la Garza vd. 1996). Diğer taraftaki durumda Almanya'daki Türklerin durumu; büyük çoğunluğunun Alman vatandaşı olmaması ve Almanya doğumlu azınlığın pek azının kendisini Alman ve Türk olarak önemli bir grup olarak tanımlaması şaşırtıcı olmamalıdır. Öte yandan Türklerin çoğunluğu olmasa da, Almanya'da devamlı kaymaya niyetleri yok (Bender ve Seifert 2000, ss ). Orta halli fakat daha karışık olanı ise Fransa'daki Faslılar. Bunun kanıtı, Miche'le Tribalat (1995; 1996) yöneticiliğinde yapılan 1992'deki MGIS tarafından yapılan çalışmanın anketinden çıkan sonuçlardır. Bu araştırma ikinci nesil Cezayirlilerin kendilerini Fransız olarak tanımlamasındaki çekingenliği göstermiştir. Bu durumdaki en düşük askeri katılım Fransa'daki Cezayirlilerdedir, hatta bir çok Fransız-Cezayirli genç kendilerinin askerden muaf tutulmaları için irade beyan etmişlerdir (Tribalat 1995, ss ). İkinci nesil Fransız-Cezayirliler, kayıtlı seçmenlik (oy kullanma) konusunda diğer Fransız vatandaşlara göre daha azdırlar. Buna rağmen, bunların hepsi Cezayir'e geri dönmeye meyilli değillerdir ve hayatlarının tamamını Fransa'da geçirme niyetindeler. III. SINIR İNŞA EDİCİ OLARAK DİN Avrupa toplumlarında, yapının doğallığından ötürü ilk bakışta belli olmasa da, din; yerli ve göçmen sınırlarını oluşturan anahtar bir sınır belirleyici unsurdur (Zolberg ve Long 1999; Kastoryano 2002). Amerika'daki Meksikalılar için 9510 96 Richard ALBA /(çev.) Özcan GÜNGÖR geçmişteki sınır değişiminden ötürü, sınır olarak dinin önemi daha az ön plana çıkmaktadır. Ana akım Amerikalıların kendilerini beyaz ve Protestan millet olarak görmelerinin tarihi çok eski değildir. Yirminci yüzyılın başlarında kitlesel olarak göçen Doğu ve Güney Avrupa Katolikleri ve Yahudiler, yerli beyazlar arasında yabancı düşmanlığı korkusu meydana getirdiler (Higham 1970). Bugün, bizim bu konu hakkında çağdaş anlayışımızı yansıtmaz, bu geçmişteki farklılıkların boyutu genelde etnisite hatta ırk üzerinden yapılmıştı, fakat yerli gözlemcilere göre dini farklılıklarda en az etnik ve ırksallar kadar farklılık belirtiyordu. Yahudilik ve Katoliklik, ikisi de Hristiyanlık ailesinden oldukları için ana sosyal akım ve kültürle daha az çelişmiştir. 1915'de yeniden canlanan ve 1920'lerde ulusal olarak üyelerinin zirve noktasına ulaşan, Protestan bağnaz grubu Ku Klux Klan, Yahudi ve Katolik karşıtlığının aşırı ucunu göstermişti. Unutulan o ki, örneğin, o günlerde Klan'ın göçmenlerin yoğun olduğu kuzey şehirlerinde güçlü etkisi vardı ve Şkago'da her on erkekten birden fazlası Klan üyesiydi (Jackson 1967, ss ). Yirminci yüzyılın başındaki Katolik ve Yahudi göçmenler, kapşonlu (kafaları külahlı) figürlerin yürüyüşlerine şahit olmuşlardır. Zaman içerisinde, eskiden göçmenlerin dini olarak görülenler, şimdilerde Amerikan ana akımının bir parçası oldular. Batı medeniyetinin değerlerini ön planda tutan, çok kültürlülüğün çağdaş karşıtları, bu yeni oluşuma bizim MuseviHristiyanlık geleneği diye bahsederler. Dinler bu şekildeki pratiklerle ana akıma kaynama sürecinde elbette değişikliklere uğradı. Mesela, Reformist Yahudiliğini de kapsayan Yahudiliğin Ortadoks olmayan formlarının sessiz (gündelik hayatı etkilemeyen) dini servisleri ve adanışları Amerika'da geniş kabul görmüş ve Yahudi takviminde küçük bir yer tutan Hanukkah bayramı da Yahudi çocuklar için Noel ile eşit statüye yükselmiştir. Amerikan Kotolikleri, bireysel olarak bazı Katolik kuralları da gözardı ederek, dünya çapında yüksek seviyedeki dini ibadetleri kucaklamakla tanınır, örnek olarak doğum kontrolündeki tavırları gösterilebilir (Greeley 1990). Fakat, sınırların bu dini alternatif ibadet ve inançları kabullenmesiyle sınırlar da yerinden oynadı ve bunun sonucu olarak ana akımda da değişiklikler oldu. Sınır değişim, farklı dini çizgiler arasındaki evliliklerin kolaylaşmasında gözlemlenebilir; bu özellikle Yahudilerde göze çarpmaktadır. Önceleri % 10'ların altında olan Hristiyanlarla evlilik oranı 1960 ve 1990 arasında % 50'lerin üzerine çıktı. Bu karma evlilikler basitçe Anglo-uyum asimilesi olarak anlaşılamaz, bu, bireylerin içinde yaşadıkları çoğunluğun dini grubuna dahil olmasıdır (Goldscheider 2003). Yahudi-Hristiyan çiftlerin üçte biri ile yarısı arasındakiler, çocuklarını Yahudi olarak yetiştiriyorlar ve Yahudi cemaatlere katılıyorlar, diğerleri de mezhep takip etmeyen aile kültürü oluşturan Hristiyan kiliselerine bağlanıyorlar. Bu tür evli çiftlere yol göstermek için literatür oluşturacak kadar bir edebiyat oluştu. Görünen o ki, bu şekilde evlilik yapıp kendisini Yahudiliğe ait hissedenler, genelde kendilerini fazla dindar tanımlamamaktadır ve tipik olarak aileleri Noel kutlamak gibi bazı Hristiyan adetlere sahiptirler (Fishman 2004). Şüphesiz, kendilerini Hristiyan kimliğine bürüyenler de bazı Yahudi dini ritüellere11 Net ve Bulanık Sınırlar: Fransa, Almanya ve Amerika Birleşik Devletlerinde İkinci Nesil Asimile ve Dışlanması katılırlar, örneğin kayınlarla yenen Possover (Fisih) yemeği, dini kutlama kadar ailelerin de bir araya gelmesidir. Bir sonuç olarak iki dinin de gelenekleri bu tür ailelerde yaşanır ve esas olarak zamanında keskin olan sınırlar bulanıklaşmıştır. Meksikalıların ağırlıklı olarak Katolik olmasından dolayı, onlar için de göçmen ana sosyal damar sınırı bulanıklaştı, fakat hala silinmiş değil. Birçok açıdan, Katolik olarak Meksikalıların durumu bir asır önceki Güney İtalya göçmenlerini andırıyor (Orsi 1985). Bunlar Katolik olmayan dinlerden ve halk geleneklerinden alınmış ögelerler oluşturulmuş senkretik Katolikliğin meydana gelmesini sağlayanlardır ve çoğu inanan, dini kurallara tam riayet edenlerden ziyade sembolik olarak inanır. Bunun sonucu olarak, Protestan mezhepler için değerlerinin aktarılması adına, Güney İtalyanlarda da olduğu gibi verimli tarla durumundadırlar. Amerikan Katolik Kiliseler arasında en çok etnik olarak Meksikalı papazların etkili olduğu mekanlar söz konusudur ve bazı bulgular gösteriyor ki, Kilise tarafından Avrupalıların nesillerine hizmet edildiği gibi, Meksikalı Katoliklere edilmiyor. Bu yüzden David Lopez (2004), İtalyanlara sosyal mobilite yolunu açan Katolik okul sistemini göstererek, diğer yoğun Katolik nüfusunun olduğu bölgelerdeki okullara nazaran, Meksikalı Katoliklerin yoğun yaşadığı bölgelerdeki okullarla yeterince ilgilenilmediğine dikkat çekiyor. Buna rağmen, Katolikler olarak sosyal ve mekânsal imkanları el verdiğinde kendi mahallelerinden çıkıp farklı etnik grupların (cemaatlerine) kiliselerine mensup olabilirler. Bu İtalyan Katoliklerin asimile olma sürecinde önemli bir adımdı (Glazer ve Moynihan 1970; Alba ve Orsi 2004). Avrupa'daki Müslüman göçmen toplumlar için durum oldukça farklıdır. Burada hangi dinin ana akımı oluşturduğunu ve dini kurumun çizdiği dindar olarak 'öteki' sınırını dikkate almamız lazım. Zolberg ve Long'un (1999) belirttiği gibi, her üç toplumdaki ana dini akım, uzun yıllar dini çatışmalar sonucu kuruldu. Fransa ve Almanya'da bu çatışmalar uzun ve kanlıydı ve sonuç olarak bir veya iki dinin ana akım olarak kurumsallaşması oldu. Almanya'da Katoliklik ve Lutheranlık önemli iki sütun olurken, Fransa'da Roma Katolikliği oldu. Fransa ve Almanya'nın her ikisi de, bir küçük ortak gibi gözüken Yahudilikle kadroyu doldurdu (ve Almanya'da çok rahatsız edici şekilde). Batı Avrupa'da dini olarak çizilmiş sınırlar, birçok yönden ana akımları seküler olduğundan çelişkili gözükür (Casanova 1994, ss ). Avrupa'daki dini inanç ve yaşam Amerika'dakinden çok daha düşük yoğunluktadır. Avrupa'da devlet ve sivil toplum Müslümanlara açılmak için değişik çaba içindedirler. En son olarak Fransa'da Conseil Franc ais du culte musulman adında Müslümanları ilgilendiren konularda devleti bilgilendirmek için bir konsey oluşturdular. Buna rağmen, Hristiyanlık dininin kurumsallaşması ve yönetilmesi, düşünce alışkanlığı ve gelenekten geldiği için, tanımlamanın biz kimiz kısmı, İslam ile eşitlik sağlamasını zor kılan hususlardır. Bu yüzden bu toplumların yerlileri dini ana akımın küçük bir unsuru olarak görseler de, Müslümanlar kendi dinlerinin ikinci statüde olmalarını görmezden gelemediler. Almanya durumu daha açıktı, oradaki yerleşmiş dinler finansal desteğini vergi sisteminden alıyordu, vergi mükellefleri yaptırım olmaksızın, kilise vergisi 9712 98 Richard ALBA /(çev.) Özcan GÜNGÖR adı altında toplanan vergiden ödenek almasını sağlıyordu (Almanya dini manzarasının kısa bir özeti için, German Religious Scene, bkz. Schaofers 1990, ss ). Şimdiye kadar ise İslamiyet bu sistemi bozmadı, çünkü İslamiyet'in hiyerarşik olmayan çok sesli yapısı, toplanan vergileri dağıtacak yasal muhatap bulamadı (a Korperschaft des O ffentlichen Rechts, veya kamu hukuku işbirliği; bkz. Barker 2000). Diğer bir deyişle, İslamiyet kiliselerle aynı şekilde yapılandırılmadığından, devlet tarafından desteklenen ana akımın dışında kaldı (Kandel 2002). Daha da ötesi, kurumsallaşmış dinler, devlet okullarından din eğitimine ayrılan zamanlarda, normal öğretmenler tarafından öğretiliyorlar veya sivil hizmetliler. Buna rağmen, İslam, aynı statüde kabul edilmedi (Berlin hariç) ve eğitimciler evrensel olarak bunu yapmaya müsait değiller, yaptıkları zamanlarda normal olmayan bir tarzda bunu yapıyorlar. Örneğin tecrübe temeline dayalı veya ek ders olarak Türk Konsolosluğunun sağladığı Türk hocalarla Türkçe olarak anlatılıyor (Şu anki durumun değerlendirmesi için bkz. Engin 2001; Kandel 2002). Diğer taraftan Almanlar arasında hissedilir derecede Türklere eşitlik sağlama konusunda bir direnç vardır anket sonuçlarına göre, Batı Almanlarının % 60'ı, Doğu Almanlarının % 88'i okullarda İslamiyet eğitimine karşıdırlar (bkz. Wasmer ve Koch 2000). Bu direncin bir parçası da, okullardaki herhangi bir dini eğitime karşı olanların orana etkisinde görülebilir. Ancak, Hristiyan dini eğitimini konumu tartışılamayacağından dini eğitimdeki bu anlaşmazlık okları özellikle İslamiyet'e çeviriyor. Devletin özel yollarla desteklediği bu ana dini akımlar, derin kurumsallaşma ve kültürü yerleştirme konusunda adil olmada başarısız oldular. Bu özellikle, Güney ve Güney Batı'daki nüfusu yoğun göçmen Katolik gruplardan oluşan Londer'de görüldü. Uç örneklerden biri olarak Bavyera'yı ele alırsak, bir çok mahkeme kararının anayasadaki dini özgürlüklerle çelişkili bulmasına rağmen, hala okulların çoğu sınıflarının duvarlarında haç işareti asılıdır (Auslander 2000; Der Spiegel 2002). Genelde bu eyaletler için dini tören ve kutlamalar kamu alanını işgal ettiğinden, diğer din mensuplarının bunu görmemesi kaçınılmazdır. Bu sebeple, Noel öncesi, Münih ve Nurember gibi şehirlerin meydanlarında Noel pazarları kurulur. Lent'in başlangıcı adetlerini uzun süre koruyan kardeşlik organizasyonlarının düzenlediği, gürültülü Fashing (karnaval) kutlamalarıyla başlar kolonyada özellikle Narrenfest meşhurdur-. Bu şehirlerin hiçbir bireyi Fashing'i (karnaval) duymamazlıktan gelemez ve tabiiki bu kutlamalardan sonra sokakları çoğunlukla Müslüman Türk göçmen çöpçüler temizlerler. Fransa'daki durum farklıdır, fakat Hristiyanlığın sıkça gizliden kurumsallaşması, bununla birlikte Müslümanlar için daha net sınırlar meydana getiriyor. Laiklik Fransa devletinin ana prensibi olduğundan devletin görevi aleni değildir. Öte yandan, yüzyıllardır Roma Katolikliğinin üstün olduğu bir toplum, laikliği kullanıp, eşitlemek yerine, öteki dinleri marjinal olarak sınırlayabiliyor (Baube rot 2000). Bu yüzden büyük Hristiyan bayramları okul ve iş yerlerinin takvimlerinde hali hazırda kabullenile gelmiştir. Mesela, Zolberg ve Long (1999)'un belirttiği gibi; Postanelerdeki ve Paris'e bakan şehir meydanlarındaki yerliliği13 Net ve Bulanık Sınırlar: Fransa, Almanya ve Amerika Birleşik Devletlerinde İkinci Nesil Asimile ve Dışlanması yansıtan görüntüler, din ve devlet işlerinin ayrılığını ihlal edici olarak gözükmüyor. Bunun yanında Müslüman bayramları için eşdeğer bir farkındalık yoktur. Kendilerini laik olarak gören bir toplumda, din ve devlet arasındaki paradokslar uzun kollu fular tartışmalarında ortaya çıkmıştır. Mesela hac ve kipka gibi ana dini akımların sembollerini giyme bağlamında, okullarda, devlette ve onun çalışanları arasında anlaşmazlık çıkarmamıştır veya öğretmenler ve okul yöneticilerine göre genç Müslüman hanımların başörtüsü takmaları İslam'ın etrafına sınır örüyor (Zolberg and Long 1999; Auslander 2000). Karışıklık 1980'lerin sonunda üç Müslüman öğrencinin laiklik adına okuldan uzaklaştırılmasıyla başladı. Durum kanuni olarak sonradan çözülmesine rağmen, biraz belirsiz olarak, başörtüsünü giyme hak ve izni tartışılmaya devam edildi ve bazı bölgelerde aileler ve okul yöneticileri Müslüman öğrencileri rahatsız ettiler veya okuldan men ettiler (Örneğin bkz. Le Monde 2000). 1994'ten sonra Eğitim bakanlığı bile başörtüsü anlaşmazlıklarını çözmek için kadrolu orta bulucu tayin etmek zorunda kaldı. Göçmenli bir yapıda ulusal kimlik konusundaki en son belki de final kısım 2004 yılında gerçekleşti. Ulusal bir kurum tarafından hazırlanan rapora müteakip, okullardaki çarpıcı dini semboller kaldırıldı; evrensel olarak formüle edilmesine rağmen, herkes tarafından Müslümanların başörtüsünün hedef alındığı anlaşıldı. Fransa ve Almanya'nın her ikisinde de yerli-göçmen sınırı olarak görülen ve Müslümanlar için geniş çaplı sorun teşkil eden şey, uygun ibadet yerlerinin inşasıydı. Bu tür binalar din ve toplum arasındaki ilişkiyi fiziki içimde gözle görünür hale getiriyordu. İslam ile ana akım dini gruplar arasında kaçınılmaz olarak farklılıklar vardır. Çünkü milli hikayelere konu olan bir çok göz alıcı kilise Lutece yerine yapılan Notre Dame kilisesi, Paris'in temellerini atan Celtik'lerin yerleşim bölgesi ve önemli olaylarının mekanıdır (veya Napolyon'un imparatorluk taç giyme mekanı) olan, Fransız asillerinin mezarlık yeri olan Aziz Denis; Kutsal Roma imparatorluğunun temellerinin atıldığı varsayılan Aachen'deki katedral gibi yapıtlar vardır. Buna karşın Müslümanlara ait olan ibadethaneler sıklıkla yer değiştirmektedirler yılı Fransasında Jonathan Laurance (2001), yaklaşık olarak 4 milyon Müslümanın 1558 ibadet yeri olduğunu tespit etmiştir. Ve bunların genellikle küçük olduğunu, sadece 20 tanesi 1000 kişilik cemaat kapasitesine sahip ve bunlardan hepsinin içinde sadece 5 tanesi camii olarak inşa edilip kullanıldığı görülmüştür. Buna mukabil, tane Katolik binası mevcuttur. Büyük oransızlık ise genelde Kuzey Afrikalı olan Müslümanların Fransa nüfusunun yaklaşık % 7'sini oluşturmasıdır (Haut Conseil 2000). Ayrıca, Fransa'da kilise ve devleti birbirinden ayıran 1905 yasası, mevcut durumda, ana dini akımların devlet tarafından mali biçimde desteklenmesi sonucu İslam'ın önüne engeller çıkarmaktadır. Daha evvelki Hristiyan mabetleri yere ve ulusal otoritelere bırakıldı ve bu sebeple devletin onlara bakımının önüne geçildi ve kamu parası ile dini bina yaptırımını engellendi. (Baube rot 2000). Bu kanunun yasalaşması sırasında, Katolik kilisesi buna şiddetle karşı çıktı. Fakat şimdi bu kanun 9914 100 Richard ALBA /(çev.) Özcan GÜNGÖR yurtdışından mali yardım almadan camilerin inşası için bir engel teşkil etmektedir. (Suudi Arabistan gibi) Kepel (1991)inde açıkladığı gibi, yerel Fransız nüfusunun karşıtları genelde yeni camileri kolay çalışmalar sonucu inşa ederler (?), gerçi Fransız tarafından da destek görürler. İşin doğrusu yerel ve ulusal desteklerle bir çok camii inşa edilmiştir, bu 1920'lerde kamu ücreti masraflarından karşılanan Fransa'daki en çok etkileyici İslami eserden biri olan Paris Ulu Cami'sidir. (Buna rağmen Kepel'in (1991: bölüm 2) anlattığı gibi bunun altında aslında dış politika yatmaktadır; o zamanlar Fransa'nın Müslüman sömürgelerinin havasını almak için, imajını Fransa evrensel bir ülkedir, tamamıyla Hristiyan değil mesajı vermek için yapılmıştır.) IV. DİL Amerika'da dili, Fransa ve Almanya'daki din gibi büyük çağdaş göçmen gruplarla ana akım arasında net sınır çizici olarak görmek mümkündür. Fakat dil ve din aslında birbirine denk değildir, dil asimilasyonun nesiller arası sürecinde daha hassas ve derecelidir. Fransa ve Amerika'da delillerin gösterdiği de budur; Almanya'daki bulgular ise daha bulanıktır (Amerika için bkz. Fishman 1972; Stevens 1985; Alba vd. 2002; Fransa için bkz., Tribalat 1995). Temel anlamda eşitsizliğin olduğu besbelli, bir kişi oldukça rahat iki dili konuşabilir. Tabi ki iki dini birlikte yaşamak imkânsız değildir, fakat kolay değildir, mutlaka belli formlarda engeller vardır. Örneğin teolojiye ilişkin doğmaların çelişmesi gibi. Ele aldığımız bu üç toplumlarda bile, tek bir dil hâkimdir ve diğerlerini kendi diline göre konuşturur, göçmenlerin büyük çoğunluğu ve onların ikinci nesil takipçileri, değişik derecelerde çok dilli olurlar ve böylece net sınırın bir tarafında kalmamış olurlar. Dahası göçmen topluluklar genelde kamusal alanda azınlık dillerine karşı daha anlayışlılardır. Bu nedenle Los Angeles ve Paris gibi göçmenlerin şehirlerinde en azından bazı yerlerde levhalarda birkaç dildedir. Azınlık dillerinde basılmış materyaller çokça mevcuttur ve ayrıca radyo ve TV istasyonları da bu dillerde yayın yapmaktadır. Latin Amerika'dan gelen büyük göçlere bakıldığında bu özellikle Amerika'daki Univision ve kültürler arası atlama yapan reklamlar sayesinde ana akıma kaynayan Hispanikler için doğrudur (Da vila 2001). Bunun da ötesinde, göçmenlerin dilleri devlet okullarında gösterilir fakat bu göçmenlerin dinleri için doğru değildir. Bu açıdan da sınır bulanık hale gelir. Buradaki değerler dizisi; azınlık öğrencileriyle ve onların yoğun yaşadıkları yerlerle sınırlı üç toplum içinde geçerli olan, çift dilli eğitim uygulaması değildir. Ondan ziyade bu yabancı bir dil olarak müfredatın tüm öğrenciler için gerekli bir parçası olmasıdır. Bu açıdan, bu üç grubun durumunda öne çıkan bazı farklılıklar vardır. Amerika'da şimdiye kadar en çok öğrenilen dil olan İspanyolca tüm devlet okullarının sisteminde mevcuttur (Draper ve Hicks 2002). Görünen o ki, sadece Hispanik ailelerin çocukları değil, diğer etnik çoğunluğun çocukları da İspanyolcayı görüyorlar. Yoğun İspanyolca konuşan göçmenlerin gelmesi, önceki prestijli Doğu15 Net ve Bulanık Sınırlar: Fransa, Almanya ve Amerika Birleşik Devletlerinde İkinci Nesil Asimile ve Dışlanması Avrupa dillerinin, Almanca ve Fransızca, pozisyonlarını ana akım ile yeni gelenlerin aralarında mesafe açmak adına değiştirmedi. Bunun karşısında, Fransa ve Almanya'da, Arapça ve Türkçe çoğunluk veya azınlık öğrencileri tarafından geniş çapta kullanılmamakta veya okunmamaktadır (Fransa için bkz. Simon 1996, ss ). Fransa'da daha çok İngilizce ve İspanyolca yabancı dil olarak öğretilmektedir (Kültür Bakanlığı verilerine göre; bkz. Üç grubun da ev sahibi toplumun devlet okullarında eğitim alan ikinci nesillerinin ana akımın dilindeki akıcılığı birbirine yakındır. Ayrıca ana dilinde kaybolma görünen ortak noktadır. Özellikle ikinci nesiller genelde bulundukları ülkenin ana dilini konuşmayı tercih ederler (Portes ve Rumbaut 2001). Amerika'da ve Fransa'da da ikinci neslin, ailelerinin ana dilini anlayıp fakat ailelerine cevabı baskın dilden vermeleri bilinen bir gerçektir (Charef 1983; Lopez 1996, s. 146). Portes ve Rumbaut (2001)'un boylamsal olarak yeni göçmen grupların okul yaşındaki çocukları üzerindeki çalışmaları ana ülkenin dillerini göçmenlik şartlarına uydurmak için baskı kurduğunu göstermektedir. 1992'deki Miami ve Fort Lauderdale bölgesinde ve San Diego'daki birinci ve ikinci neslin 8 ve 9. sınıflarıyla yapılan ilk mülakat sırasında büyük çoğunluğu İngilizceyi iyi kullanabiliyordu, buna rağmen büyük orandakiler de ana dillerindeki akıcılığı muhafaza etmişlerdi. Buna rağmen akıcılığın baskın olduğu yerlerde İngilizcenin prestiji ağır bastı: sonuç olarak muhatapların % 75'i İngilizce konuşmayı tercih etti ve bu rakam ikinci nesiller arasında daha da yüksekti. İkinci mülakatı yapma zamanı geldiğinde İngilizcenin konumu güç kazanıp, ana dilin durumu daha yıpranmıştır. İngilizce tercihi gençlerin onda dokuzuna ulaştı. Diğer taraftan ana dildeki zayıflama devam ederken, İngilizce'deki yetenek artış göstermişti. Dil sonuçları Fransa'daki ikinci nesil Faslılarda fazla farklı gözükmüyor, fakat eldeki veriler sağlıklı kıyaslama yapmaya yeterli değil. İki durum arasındaki farklardan biri, göçmenlerin çoğunun Berberi konuşmaları, Faslıların Amerika'daki Meksikalıların durumundan farklı olarak, tek ana dilde birleşememelerini zorlaştırdı. Daha da ötesi, Arapça, Berberice ve Fransızca arasında dil yapısı olarak İspanyolca ve İngilizce'den daha farklıdır ve bu ana diller Fransız devlet okullarında daha az öğretim konusu olmaktadır. Tribalati'in MGIS verilerine göre, ikinci neslin 3'te biri her iki dili de konuşamıyor ve yarıcı Fransızcayı kendi ana dilleri olarak belirtiyor. Sonuç olarak Fransızcayı iyi konuştuğunu iddia edenlerin sayısı, Amerika'da İngilizceyi iyi konuştuğunu iddia edenlerin sayısı kadardır (Simon 1996, ss ). Almanya'da izlenimsel kanıtlar Türklerin ana dillerini Fransız Faslılara göre daha iyi koruduklarını gösteriyor. Öte yandan da ikinci neslin Almanca konuşan sayısı da oldukça yüksek görünmektedir (Bender ve Seifert 2000, s. 81). Çoğunluk Amerikan öğrencilerinin İspanyolca ders alması, Fransa ve Almanya'dan daha bulanık bir yerli-göçmen sınırı oluşturabilir gözüküyor. Bu bilginin olduğunu fakat bunun sınırın iki tarafında da eşit olmadığını ima ediyor. Doğal olarak bu çoğunluğa mensup olanların İspanyolcayı akıcı biliyor anlamına gelmiyor. Ayrıca göçmenlerin veya ikinci neslin, İspanyolcayı özel olmayan 10116 102 Richard ALBA /(çev.) Özcan GÜNGÖR (kamusal) ortamlarda kullanılmasının kabullenilir anlamına gelmiyor, hatta genelde Amerika'da genelde kınanır (Lutz 2002). Fakat bu İspanyolcanın sosyal prestijini etkileyerek ana kültüre biraz İspanyol etkisi katmaktadır. V. IRK İkinci nesil Meksikalılar ile çoğunluk Amerikalılar arasında net bir sınırın temeli eğer dil değilse, bu temel hiç kuşkusuz ırktır. Elbette Amerikalı bilginlerin kendi aralarında, çağdaş göçmen grupların gün geçtikçe beyaz ırktan olmayan görünüşleriyle daha önceki göçmenlerin dönemleriyle bir ayrım oluşturdukları hususunda hem fikir oldukları görülmektedir (Portes ve Zhou 1993). Dahası ırk sadece net bir sınır oluşturmayabilir, fakat bazıları için belli dış görünüşünden ötürü neredeyse aşılmaz bir sınır oluşturur. Mary Water (1999)'ın araştırması İngilizce konuşan Batı Hindistan göçmenleri ve çocukları için siyah-beyaz ayrımının ne kadar kaçınılmaz olduğunu gösterir niteliktedir, örneğin bu ayrım ikinci nesil için kimlik seçeneklerini oluşturur. Her günkü hayat tecrübesiyle, siyahi Batı Hristiyanlar ırk prizmasından görülmekten kurtulamazlar. Meksikalılar arasında Afrika kökenli olmak yaygın değildir, nüfus yoklamasında sadece çok az bir kısmı kendilerini siyah olarak sınıflandırmıştır. Fenotip (dış görünüş, tiple ilgili olan) farklılıklar yine de potansiyel olarak çok önemlidir. Lopez ve Stanton-Slazar (2001, s.72)'ında belirttiği gibi MestizoHindistanlı tipine uygun Meksikalı olanlar, ırksal ayrımcılıktan Afrikalı Amerikalılar gibi kurtulamazlar, fakat bu damga zenciler kadar can yakıcı değildir. İşin özünde hepimiz, Meksikalı Amerikalılar arasında fenotik farklılıkların sosyal rolü ile ilgili az şey biliyoruz, bunun bir sebebi de baskın siyah-beyaz paradigmasına uymadığındandır. Biz nüfus sayımındaki ırksal sınıflandırmayla bile ne kadar doğru tespit ettiğimizden emin olamayız. Çünkü Meksikalıların yeri beyaz ve öteki seçenekleri arasında yatmaktadır. Karışıklık sonraki kategoride asıl ülkesini yazan Hispanikleri tekrar sınıflandırmakla oluşmaktadır ve beyaz kategorisini albenili gösterdikten sonra, kişinin kendi sınıflandırmasını iç kaynaklı mı yoksa dış kaynaklı mı yaptığından emin olamayız çünkü bu kendi fenotiplerinden ziyade kendilerinin içinde bulundukları sosyal olgunun bir ürünüdür. Buna rağmen ırk kategorileri Meksikalılar için asimile sürecini doğuruyor ve dış görünüş ile alakalı farklılıklar parçalı asimileyi mantıklı kılıyor, Amerikan toplumunda farklı ırkı görünümleriyle farklı yörüngeler asimile olma yolunda ilerliyor. Telles ve Murguia (1990; Murgia ve Telles 1996) diğer değişkenlerle açıklanamayan eğitim başarısı ve maddi kazançtaki önemli farklılıkları, dış görünüş ile ilişkilendirdiler. Daha geniş analizlerinde Alba ve Logan (veya Alba vd. 2000) yaşanılan mekanla, beyaz ve ırksal olarak Hispanik olanlar arasında oldukça istikrarlı farklılıklar buldu. Hispanik nüfusunun ağırlıklı olarak Meksikalı olduğu Los Angeles'da yani öteki Hispaniklerin oturduğu yerlerde, evlerine gelen para ve diğer gelirler de dahil olmak üzere beyaz Hispaniklerin sisteminden yaklaşık 2000 dolar daha fakirdir. Buna ek olarak, bu mahalleler çok daha az Hispanik olmayan17 Net ve Bulanık Sınırlar: Fransa, Almanya ve Amerika Birleşik Devletlerinde İkinci Nesil Asimile ve Dışlanması beyazlar içerir (% 5 gibi). Sonuç olarak, bunlar ancak orta halli farklılıklardır ve öteki Hispanikler her zaman yaşam yeri olarak dezavantajlı değillerdir. Houston'da Meksikalıların hakim olduğu yerlerde durum böyle değildir. Afrikalı Amerikalılar, yerleşim bölgesi olarak dezavantajlı olan ırkı olarak öteki Meksikalılara göre daha dezavantajlıdırlar. İkisi arasındaki mesafe sınıf durumu değiştikçe ve dilsel kültürel etkileşim oldukça büyüktür. Büyük sayıdaki metropolitan bağlam içinde istikrarlı bulgular gösteriyor ki; açık derili orta sınıf, İngilizce konuşan Hispanikler birbirlerine benzeyen yerleşim yerlerinde oturuyorlar. Bu ortamlar sosyo-ekonomik olarak şartları benzer Hispanik olmayan beyazlarda, aynı mekanlarda yaşıyorlar. Irksal olarak öteki Hispanikler orta seviyede de olsa daha dezavantajlı fakat orta sınıf zenciler daha da bahtsızdır (Alba vd. 2000). Murguia ve Telles (1996)'ın bulguları beyaz olmayan Meksikalı Amerikalıların eğitimde bir dezavantaja sahip olduğunu gösterirken, bunun ikinci dünya savaşı öncesindeki dönemde daha da yoğun olduğu gözlenmiştir. Fakat Meksikalı Amerikalıların İngilizce konuşulan yerleşim bölgelerinde yetişmelerinden sonra bu konuda azalma görülmüştür. Faslıların ve Türklerin durumunda ırksal ayrıcalığı görmek daha da zordur. Fransa ve Almanya kendi toplumlarına uygun olmadığını düşünerek ırksal farklılığı kabullenmezler (Fransa için bkz,:, Todd 1994). Gerçi özellikle Fransa'da ırkçılığı sosyal problem olarak algılayan toplum bilimcileri vardır (Wieviorka 1992). Herhangi bir olayda resmi düşüncede ırk ve ırkçılığa yer olmadığı için Amerika'daki nüfus sayımındaki verilerle karşılaştırılma yapılamıyor, fakat bu ülkelerdeki gözlemcilere aşina olan, ortalama olarak her iki grubun üyeleri görünüş olarak yerlilerden farklıdır (Winant 2001). Görünen farklılıkta ayrımcılık temelinde görülebilir. Yine de her grupta bir ucu açık tenli Avrupalı görünüşlülerden oluşan Meksikalılara benzeyenler vardır. Amerika'da olduğu gibi ırkın yükü tüm Avrupalı göçmenlerin omuzlarına eşit şekilde bölünmemiştir. VI. TARTIŞMA Yukarıda tartışılan Amerika'daki Meksikalılar, Fransa'daki Faslılar ve Almanya'daki Türkler için göçmen-yerli sınırları gösteriyor ki; net ve bulanık sınırlar arasında Amerika ve Avrupa'nın durumu arasında anlamlı bir fark vardır. Almanya'da 2000 yılından önce ikinci neslin vatandaşlığında ortaya çıkarılan engellerde görüldüğü gibi, Fransa ve Almanya'da din net bir sınır oluşturuyor. Yeni değişen kanun sadece 2000 yılından itibaren doğanları kapsadığı için bir çok ikinci nesil yetişkin Türk, hala Alman vatandaşı değildir. Amerika'da, Meksikalılar için ırk potansiyel net bir sınır oluşturur, fakat bu baskın toplum arasında belli olmayan için geçerli değildir. Irksal görünüm bu Avrupalı tipinden yerli Meksikalı görünmeye kadar farklılık içeren çeşitlilik, net sınır çizdiğini söylemek için yeterli değildir. Eğer ırk sınır çizici olarak görülürse, özellikle Meksikalıların kendilerini beyaz olarak ifade etmeyenlerin yarısını etkiler. 10318 104 Richard ALBA /(çev.) Özcan GÜNGÖR Avrupa ve Amerika arasındaki durumun farklılığı asimile hakkında hipotez araştırmasını önermektedir. Net sınırlar genelde asimileyi engelleyemezler, katılaşmış ırksal sınırlar bile az da olsa asimileye geçit verirler, fakat genelde bu izin azınlıkların sevilen tiptekilerine sağlanır. Bu da sınırın bulanık olduğu zamandan, asimile için daha farklı veya daha dar yollar çizmez. Avrupa şartlarında net sınırları incelemekten çıkan hipotezlere göre asimile olanlar çoğunlukla kişisel sınır geçişi ile alakalıdır. Bu kişisel sınır geçişi en çok sekülerleşmiş Türkler ve Faslılarda görülür, bunlar genelde ana akımı şekillendiren unsurlarla yontulmuş orta yollu bir eğitim ve meslek sahibi sınıftır. Child'in (1943)'teki ikinci nesil İtalyan Amerikalılar için yaptığı, sosyal psikoloji ile çok iyi şekilde irtibatlandırılabilir. Bir yandan ayrımcılık yapan baskın gruptan kabul bekleme riski ve öte yandan da kendilerini ezilmiş azınlık olarak gören ve bireyin ait olduğu toplumun sadakatsizlik suçlaması riski, birçokları için göz korkutucudur. Bu şartlar altında sınırı geçerek asimile olma genelde ana akımdaki kendi beşeri değerinin, o bahsi geçen risklerden daha ağır bastığının farkında olan kişilerde olur. Açık tenli Meksikalı-Amerikalılar için ana akım etrafındaki sınır bulanıktır. Buna göre Faslılar ve Türkler için geçerli olan şartlardan öte asimilenin daha geniş bir sosyal tabanı vardır ve bu ikinci nesillerin, ailelerinden daha öte eğitim almaları, mesleki basamakları tırmanmaları, karmaş yerleşim bölgelerine taşınmaları ve belki de karma evlilik yapmalarıyla adım adım tecrübe etmeleriyle meydana gelmektedir. (Bazı ispatlar için bkz. Farley ve Alba 2002) Bu hareketliliğin ve asimilenin hepsini veya bazılarını tecrübe edenler, benzer durumdaki Meksikalı Amerikalıların farkına varacaklardır (Beyaz Meksikalıların varlığını görecektir). Aynı zamanda ikinci nesildekiler böyle değişikliklerin çok azını hayatlarında tecrübe edecektir. Amerika'daki ırkın rolüne bakıldığında bireyin dış görünüşü, O'nun birinci veya ikinci gruba düşmesinde etkin olduğu söylenebilir. Avrupa'daki durumdan farklı olarak, Meksikalı Amerikalıların ikinci nesillerinin Türk ve Faslılara göre daha farklı asimile olmuş olmasıdır. Bu değerlendirmelere eklenecek bir uyarı da şöyle ki; ana akımdan gelen sınır her toplumun hayatına eşit şartlarda gelmiyor. Bu eğitim sürecinde apaçıktır. Almanya ve Amerika'da sınır ile ilgili süreçler görünebilir: Amerika'da, Amerika doğumlu Meksikalıların eğitimde başarı farkı diğer Meksikalılara göre büyüktür ve bu da iş pazarında hak sahibi olmalarını kaçınılmaz kılar (Farley ve Alba 2002). Almanya'da Türklerin ikinci nesli arasındaki eğitim farklılığı o kadar büyük değildir, çünkü bu grubun büyük bir kısmı çok katlı bir sistemin en aşağı kısmında kalmıştır. (Alba vd. 1994); eğitim sistemi ve iş gücü arasındaki sıkı bağı göz önünde bulundurursak, iş gücü pazarındaki fırsatlar bu gençler için çok sınırlıdır (Faist 1995). Fransa'da ise etnik köken gevşek şekilde de olsa eğitim sonuçlarıyla irtibatlıdır ve öte yandan Amerika'da Meksikalılar ve Almanya'daki Türkler ve bir çok Kuzey Afrikalı öğrenciler ısrarla sistemin akademik yapısını takip ediyorlar (Tribalat 1995). Buna rağmen genç Faslılar iş bulmaya çalıştıklarında büyük zorluklarla karşılaşıyorlar ve işsizlik ve yeterince iş bulamama oranları bir hayli yüksektir (Silberman ve Forunier 1999; Man ve Alba 2004). Bu sebeple kendilerinin ısrarcı eğitim sisteminden iş piyasasının sonuçlarını kestiremiyorlar.19 Net ve Bulanık Sınırlar: Fransa, Almanya ve Amerika Birleşik Devletlerinde İkinci Nesil Asimile ve Dışlanması VII. SONUÇ Tüm göçmen toplumlarda bir taraftan göçmen nesillerle ikinci nesil arasındaki sosyal farklar, diğer taraftan yerlilerle farklılıklar sosyolojik olarak karmaşıktır. Bir bakıma bu diğer farklılıkların ve ayrımların yığıldığı bir yerde fay hattı oluşturmaktadır. Genel olarak ikinci neslin göçmen aileleri dil ve gelenek olarak farklıdırlar ve ayrıca çalıştıkları iş alanları, dinleri ve ırksal olarak görünümleri de bu farklılıklar arasında olabilir. İkinci nesil de bu özelliklerin hepsini veya bazılarını taşır. Toplumun yapısı çoğunlukla, kendileri ve göçmen azınlıklar arasına sosyal mesafe koymaya çalışan etnik/ırksal olarak çoğunluğun elindedir. Bu çoğunluğun kültürü ve karakteristikleri anahtar kurumlarda belirleyici rolü üstlenir. Fakat her toplumda yerli-göçmen sınırı inşasını belli bir yolla ve alıcı toplumdaki sosyal yapıda bulunan kültürel, yasal ve diğer kurumsal kavramlara ve göçmenlerin geçmişlerine ve karakterlerine menteşelenmiştir. Bu sebeple sınırlar her yerde aynı yapıda değildir ve değişken olarak bir miktar asimilenin olmasına müsaade ederler, bu asimilenin şartları toplum yapısına göre değişkenlik gösterir. Çünkü asimilasyon tek düze bir süreç olmadığından bazen bu süreci etkileyen şartları bulmak için daha kapsamlı araştırma yapmamız gerekmektedir. Bu özellikle Amerika'daki göçmen gruplar için geçerli olabilir. Barbara Schmitter Heisler (2000)'inde belirttiği gibi, Amerika'yı teorize etmek (ki en çok teorinin yapıldığı yerdir), Amerika'nın yapısının bir geleneği olarak algılanmıştır, buna örnek ise ırkçılığın göze batmasıdır. Karşılaştırmalı araştırmanın yapılabilmesi için gerekli şartlardan biri de; aynı özellikteki başka göçmen grupları bulabilmesi için kavramların açıklanması veya belirgin ayrımlar ve farklar yönünden Amerika'da başka örnekleri bulmaktır. Buradaki tartışma, net ve bulanık gibi sınır kavramları, karşılaştırma için üretmek bir temel oluşturur. Bu kavramlar Amerika'da ırk gibi açıklayıcı gücünü ispat etmiş ögeleri içinde barındırır ve onları başka yerdeki eş (en azından yakın) değerleriyle eşleştirmeyi mümkün kılar. Bu yaklaşımın faydaları Portez ve Zhou'nun (1993, ayrıca bkz. Ganz 1992) sadece on yıl önceki ilk teklifinden beri akademik olarak büyük dikkat çeken parçalı veya aşağıya doğru asimile modelleriyle örneklendirilebilir. Aşağıya doğru asimilasyon, düşük gelirli, beyaz olmayıp şehir içinde yaşayan, ikinci nesli yerli kültürün alt sınıfı tarafından cezbedilen toplulukların ekseni etrafında oluşmaktadır (Portes ve Zhou 1993; Lopez ve Stanton-Salazar 2001). Fakat bulgular, özellikle Fransa'daki bazı Faslıların (Türklerin durumu bu konuda net değildir) aşağıya doğru asimilenin ekseninin olduğu yerlerde, diğer bölgelerde okuldan erken terk, polisle iyi geçinememe, yüksek işsizlik oranı ve genelde orta halli mesleki hayatlara dikkat çeker (Charef 1983; Tribalat 1995; Silberman ve Fournier 1999). Parçalı asimile ırksal sınırlara ve varoşlaşmaya dayanırken bu özellikler Fransa'daki keskin paraleli değildir. Aslında bir çok Fransız sosyal bilimadamı tarafından doğrudan tartışılan konu; Fransa'daki ırksal ılımanlık ve varoş bölgelerin eksiklikleri (a`la americaine), Fransa'yı Amerikan manzarasından kesin ayırıcı unsurlar olarak 10520 106 Richard ALBA /(çev.) Özcan GÜNGÖR kesin ayırıcı unsurlar olarak görülmektedir ( örneğin bkz. Body-Gendrot 1999). Bu örneğin gösterdiği o ki, aşağıya doğru asimile eğer net sınırlar terimleriyle tekrar formüle edilirse, Amerika'nın yapısal özelliklerine bağlı kalmaktan kurtulup genelleştirilip birden fazla ikinci nesil dışlanmasına uygulanabilir. KAYNAKÇA ALBA, Richard, et al. (1994), Ethnische Ungleichheit im Deutschen Bildungssystem Ko lner Zeitschrift fu r Soziologie und Sozialpsychologie, Vol. 46, pp (2000), The changing neighborhood contexts of the immigrant metropolis ', Social Forces, Vol. 79, pp (2002), Only English by the third generation? Mother-tongue loss and preservation among the grandchildren of contemporary immigrants, Demography, Vol. 39, pp ALBA, Richard and NEE, Victor. (2003), Remaking the American Mainstream: Assimilation and the New Immigration, Cambridge, MA: Harvard University Press. ALBA, Richard and ORSI, Robert. (2004), Passages of piety: Generational transitions and the social and religious incorporation of Italian Americans, forthcoming in Richard Alba and Albert Raboteau (eds), Immigration and Religion. ALBA, Richard and SILBERMAN, Roxane. (2002), Decolonization immigrations and the social origins of the second generation: The case of North Africans in France, International Migration Review, Vol. 36, pp AUSLANDER, Leora. (2000), Bavarian crucifixes and French headscarves: Religious signs and the postmodern European State, Cultural Dynamics, Vol. 12, No. 3, pp BALIBAR, Etienne and WALLERSTEIN, Immanuel. (1988), Race, Nation, Classe: Les Identite s Ambigue, Paris: E ditions La De couverte. BARKER, Christine. (2000), Church and state relationships in German ''public benefit'' law, International Journal of Not-for-Profit Law, Vol. 3, ar_barker.htm. BARRETT, James and ROEDIGER, David. (1997), In between peoples: Race, nationality and the 'new immigrant' working class, Journal of American Ethnic History, Vol. 16, pp BARTH, Fredrik. (1969), Ethnic Groups and Boundaries, Boston, MA: Little Brown. BAUBE ROT, Jean. (2000), Histoire de la Laicite Francaise, Paris: Presses Universitaires de France. BAUBO CK, Rainer. (1994), The integration of immigrants, Council of Europe, Strasbourg. BENDER, Stefan and SEIFERT, Wolfgang. (2000), Zur beruflichen und sozialen Integration der in Deutschland lebenden Ausla nder, in Richard Alba, Peter Schmidt, and Martina Wasmer (eds), Deutsche und Ausla nder: Freunde, Fremde, oder Feinde?, Wiesbaden: Westdeutscher Verlag, pp BODY-GENDROT, Sophie. (1999), Ghetto, mythes et re alite s, in P. De Witte (ed.), Immigration et inte gration: L'e tat des savoirs, Paris: La De couverte. Daha göster
Avrupa da Yerelleşen İslam Doç. Dr. Ahmet Yükleyen Uluslararası İlişkiler Bölümü Ticari Bilimler Fakültesi İstanbul Ticaret Üniversitesi İçerik Medeniyetler Sorunsalı: İslam ve Avrupa uyumsuz mu? Özcü Detaylı Almanya daki slam Konferans ve Federal Alman Hükümetinin Entegrasyon Politikas
Almanya daki slam Konferans ve Federal Alman Hükümetinin Entegrasyon Politikas Ali Aslan Almanya son on yıllarda her şeyden önce Müslüman ağırlıklı devletlerden gelen göçmenler yoluyla dini ve kültürel Detaylı "AVUSTURYA'DAKİ BOSNALI VE TÜRK GÖÇMENLER" 1
TÜRK DÜNYASI SENDİKALAR ZİRVESİ "AVUSTURYA'DAKİ BOSNALI VE TÜRK GÖÇMENLER" 1 ZZI - Zentrum der zeitgemäßen Initiativen (Modern girişimler merkezi) / Avusturya 1 Bu makale, 11-13 Mayıs 2014 tarihinde Eskişehir Detaylı BACIM - Ağırlıklı olarak Türkiye kökenli göçmen kadınlar için buluşma ve danışmanlık merkezi
Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü Kadına Şiddet Raporu 1 MİRBAD KENT TOPLUM BİLİM VE TARİH ARAŞTIRMALARI ENSTİTÜSÜ KADINA ŞİDDET RAPORU BASIN BİLDİRİSİ KADIN SORUNU TÜM TOPLUMUN Detaylı Ulusal Entegrasyon Plani: Ulusal Entegrasyon Entegrasyon siyasetinin motoru Plani: Entegrasyon siyasetinin motoru Ulusal Entegrasyon Plani:
Ulusal Entegrasyon Plani: Entegrasyon Ulusal Entegrasyoun siyasetinin Plani motoru Ulusal Entegrasyon Entegrasyon siyasetinin motoru Plani: Entegrasyon siyasetinin motoru Ulusal Entegrasyon Plani: Stand Detaylı DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog
DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog KONYA KARAMAN BÖLGESİ İNTİHAR RAPORU 24. 09.2014 GİRİŞ: En basit anlamda insanın kendi Detaylı İş yerinde anne ve babalık: Dünya da hukuk ve uygulamadaki yansımaları 1
1 İş yerinde anne ve babalık: Dünya da hukuk ve uygulamadaki yansımaları 1 Bu çalışma,işyerinde annelik ve babalık konusunda ulusal hukuk ve uygulamayı 185 ülkede değerlendirirken işyeri, çocuk bakımı Detaylı Seçim süreci hakkında sorular ve cevaplar
Hamburg Uyum Meclisi Genel bilgiler Seçim süreci hakkında sorular ve cevaplar 1. Uyum Meclisi ne için gereklidir? Entegrasyon; örneğin politika, ekonomi, iş piyasası, eğitim, sosyal işler, kültür, din, Detaylı MEDRESE VE İSLAM KÜLTÜR MERKEZİ İNŞA PROJESİ- VİETNAM
MEDRESE VE İSLAM KÜLTÜR MERKEZİ İNŞA PROJESİ- VİETNAM İHH Projeler Birimi ARALIK 2013 PROJENİN KONUSU Bu proje, Vietnam ın Hochiminh City bölgesinde 639,98 metrekare büyüklüğünde 3 katlı bir Medrese ve Detaylı ZORUNLU GÖÇLER, SÜRGÜNLER VE YOL HİKAYELERİ: ULUPAMİR KIRGIZLARI ÖRNEĞİ ZORUNLU GÖÇLER, SÜRGÜNLER VE YOL HİKAYELERİ: ULUPAMİR KIRGIZLARI ÖRNEĞİ
ZORUNLU GÖÇLER, SÜRGÜNLER VE YOL HİKAYELERİ: ULUPAMİR KIRGIZLARI ÖRNEĞİ Yazar: Dr.Adem Sağır Yayınevi: Nobel Yer/yıl: Ankara/2012 Sayfa Sayısı: 272 Göç insanlık tarihi kadar eski bir olgudur. Bütün dönemler Detaylı Sosyoloji. Konular ve Sorunlar
Sosyoloji Konular ve Sorunlar Ontoloji (Varlık) Felsefe Aksiyoloji (Değer) Epistemoloji (Bilgi) 2 Felsefe Aksiyoloji (Değer) Etik Estetik Hukuk Felsefesi 3 Bilim (Olgular) Deney Gözlem Felsefe Düşünme Detaylı Türkler Kendi işinin patronu olmak istiyor!
Amway Avrupa nın Dünya Girişimcilik Haftası na özel 16 Avrupa ülkesinde yaptırdığı Girişimcilik Anketi sonuçları açıklandı! Türkler Kendi işinin patronu olmak istiyor! Amway Avrupa tarafından yaptırılan Detaylı Bu durum, aşağıdakilerden hangisin gösteren bir kanıt olabilir?
DÜNYA GÜCÜ OSMANLI 1. Anadolu Selçuklu Devleti zamanında ve Osmanlı İmparatorluğu nun Yükselme döneminde Anadolu daki zanaatkarlar lonca denilen zanaat gruplarına ayrılarak yöneticilerini kendileri seçmişlerdir. Detaylı Beyin Gücünden Beyin Göçüne...
On5yirmi5.com Beyin Gücünden Beyin Göçüne... Beyin göçü, yıllardır pek çok ülkenin kan kaybı... Peki gençler neden ülkelerini tekederler? Hangi sebepler ülkelerin beyin gücünü kaybetmesine sebep olur? Detaylı ĠSVĠÇRE DE DĠL EĞĠTĠMĠ
ĠSVĠÇRE DE DĠL EĞĠTĠMĠ ALMANCA VE FRANSIZCA DĠL KURSLARI Avrupa'nın bir çok farklı dil konuşulan ülkesi Ġsviçre'de Almanca veya Fransızca dillerinden bir tanesini öğrenmeniz mümkündür. Kış sporlarının Detaylı Proje: COMPASS 510858-LLP-1-AT-LEONARDO-LMP. Proje hakkında açıklayıcı bilgiler
Proje: COMPASS 510858-LLP-1-AT-LEONARDO-LMP Proje hakkında açıklayıcı bilgiler Bu anketin amacı, niteliksel bilgilerin toplanıp, belirli formlarda yardım ve ihtiyacı olan, 15-25 yaş arası göçmen yada farklı Detaylı Kiliseler ile yap lan Resmi Sözleflmeler ve her iki ülkede ibadet yerlerininin yap m
Kiliseler ile yap lan Resmi Sözleflmeler ve her iki ülkede ibadet yerlerininin yap m Rainer Korten 6 yıldan beri Türkiye de yaşama memnuniyetini tadiyorum ve sayıları yaklaşık 12-14000 i bulan, ana dili Detaylı Bu yüzden de Akdeniz coğrafyasına günümüz dünya medeniyetinin doğduğu yer de denebilir.
- PDF Flyer - Çocuk Gündüz Bakımevi Evangelisch-lutherische Petrigemeinde Çocuk Gündüz Bakımevimiz, Hannover-Kleefeld Evangelisch-lutherische Petrigemeinde ye aittir ve Aşağı Saksonya nın en eski kuruluşlarından Detaylı Evrensel Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığının Yüzü 2009
1 -ÖZET- 1 1 http://www.durexnetwork.org/en-gb/research/faceofglobalsex/pages/home.aspx Durex Ağı tarafında hazırlanan ve sunulan Evrensel Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığının Yüzü raporu hakkında Durex Ağı Detaylı 128770-CP-1-2006-1-PT-COMENIUS-C21
Socrates-Comenius, Eylem 2.1. Projesi Bir Eğitim Projesi olarak Tarihi Olayları Yeniden Canlandırma Eğitimden Eyleme Referans: 128770-CP-1-2006-1-PT-COMENIUS-C21 ÖĞRETMEN EĞİTİMİ PROGRAMI PLAN DURUM Pek Detaylı ABD BAŞKANLIK SİSTEMİ Hacı Dede Hakan KARAGÖZ
ABD BAŞKANLIK SİSTEMİ Araştırma Raporu Ekonomik Araştırmalar ve Proje Müdürlüğü KONYA Aralık, 206 www.kto.org.tr İÇİNDEKİLER Başlık Sayfa. ABD SİYASİ YAPISI..3 2. ABD BAŞKANLIK SİSTEMİ.. 3. ABD BAŞKANLARININ Detaylı TOPLUMSAL TABAKALAŞMA ve HAREKETLİLİK
Bu bildiri UNESCO Genel Konferansı nın 35. oturumunda onaylanmıştır. IFLA/UNESCO Çok Kültürlü Kütüphane Bildirisi Çok Kültürlü Kütüphane Hizmetleri: Kültürler Arasında İletişime Açılan Kapı İçinde yaşadığımız Detaylı Yahudiliğin peygamberi Hz. Musa dır. Bu nedenle Yahudiliğe Musevilik de denir. Yahudi ismi, Yakup un on iki oğlundan biri olan Yuda veya Yahuda ya
Site İsmi : Zaman 53 Tarih: 10.05.2012 Site Adresi : www.zaman53.com Haber Linki : http://www.zaman53.com/haber/14544/camilerin-ayaga-kalkmasi-lazim.html --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Detaylı 4 -Ortak normlar paylasan ve ortak amaçlar doğrultusunda birbirleriyle iletişim içinde büyüyen bireyler topluluğu? Cevap: Grup
1- Çalışma ilişkilerinin ve endüstriyel demokrasinin başlangıcı kabul edilen tarih? Cevap: 1879 Fransız ihtilalı 2- Amerika da başlayan işçi işveren ilişkilerinde devletin müdahalesi zorunlu kılan ve kısa Detaylı Anket formu. Lübeck te Yaşlılık ve Göç
Anket formu Lübeck te Yaşlılık ve Göç 1 Cinsiyet 2 Çocuklarım var Erkek Kadın, çocuğum var. 3 Yaş 4 Çalışmaktayım 30 yaşından küçüğüm 30-39 yaşındayım 40-49 yaşındayım 50-59 yaşındayım 60-69 yaşındayım Detaylı İlkçağ Anadolu Uygarlıklarında Sosyo-Ekonomik ve Kültürel Yapı Bağlamında Kütüphane/Arşiv Kurumu
İlkçağ Anadolu Uygarlıklarında Sosyo-Ekonomik ve Kültürel Yapı Bağlamında Kütüphane/Arşiv Kurumu Prof. Dr. Bülent Yılmaz Hacettepe Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü E-posta : byilmaz@hacettepe.edu.tr Detaylı Editörler Prof.Dr. Mimar Türkkahraman & Yrd.Doç.Dr.Esra Köten SİYASET SOSYOLOJİSİ
Editörler Prof.Dr. Mimar Türkkahraman & Yrd.Doç.Dr.Esra Köten SİYASET SOSYOLOJİSİ Yazarlar Prof.Dr.Önder Kutlu Doç.Dr. Betül Karagöz Doç.Dr. Fazıl Yozgat Doç.Dr. Mustafa Talas Yrd.Doç.Dr. Bülent Kara Yrd.Doç.Dr. Detaylı Murat Çokgezen. Prof. Dr. Marmara Üniversitesi
Murat Çokgezen Prof. Dr. Marmara Üniversitesi 183 SORULAR 1. Ne zaman, nasıl, hangi olayların, okumaların, faktörlerin veya kişilerin tesiriyle ve nasıl bir süreçle liberal oldunuz? 2. Liberalleşmeniz Detaylı Avrupa da göçmen kadinlar ve is pazari : genel bir bakis. Dr. Altay Manço IRFAM, Belçika - www.irfam.org
Avrupa da göçmen kadinlar ve is pazari : genel bir bakis Dr. Altay Manço IRFAM, Belçika - www.irfam.org Konumuz genis oldugu için, bu kisa özet çerçevesinde, bakisimizi kimi genel hedef kitleler dogrultusunda Detaylı TÜRKİYE Önemli Bulgular Arka Plan
TÜRKİYE Önemli Bulgular: Türk hükümeti geçtiğimiz yıllarda azınlık topluluklarının mülkiyet hakları, dini kıyafetler ve eğitim dahil olmak üzere dini özgürlüklere ilişkin bazı reformları hayata geçirmiş Detaylı Engellilere Yönelik Tutumların Değiştirilmesi ZEÖ II
Engellilere Yönelik Tutumların Değiştirilmesi ZEÖ II Ayrımcılık Bir grubun üye veya üyelerine, sadece o gruba karşı sahip olduğumuz olumsuz tutum nedeniyle olumsuz davranışlarda bulunmaktır. Bir zenciyi Detaylı DÜNYADA DİN EĞİTİMİ UYGULAMALARI
HOŞGELDİNİZ DÜNYADA DİN EĞİTİMİ UYGULAMALARI Prof. Dr. Mehmet Zeki AYDIN Marmara Üniversitesi EMAİL:mza@mehmetzekiaydin.com TEL:0506.3446620 Problem Türkiye de din eğitimi sorunu, yaygın olarak tartışılmakta Detaylı DOĞURGANLIĞI BELİRLEYEN DİĞER ARA DEĞİŞKENLER 7
DOĞURGANLIĞI BELİRLEYEN DİĞER ARA DEĞİŞKENLER 7 Banu Akadlı Ergöçmen ve Mehmet Ali Eryurt Bu bölümde gebeliği önleyici yöntem kullanımı dışında kadının gebe kalma riskini etkileyen temel faktörler incelenmektedir. Detaylı AYIRAN SINIRLAR OLMADAN AVRUPA İÇİN PAYLAŞILAN TARİHLER
AYIRAN SINIRLAR OLMADAN AVRUPA İÇİN PAYLAŞILAN TARİHLER 33Sanayi Devriminin etkisi 33Eğitimin gelişimi 33Sanat tarihinde yansıtıldığı haliyle insan hakları 3 3 Avrupa ve dünya BİR GEZGİN Tarih öğretimi Detaylı 6322 SAYILI YASA ile GELİR VERGİSİ KANUNU NUN 89 UNCU ve 5520 SAYILI KURUMLAR VERGİSİ KANUNU NUN 10 UNCU MADDESİNDE YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER
6322 SAYILI YASA ile GELİR VERGİSİ KANUNU NUN 89 UNCU ve 5520 SAYILI KURUMLAR VERGİSİ KANUNU NUN 10 UNCU MADDESİNDE YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER Bir insan taraf tutmaya başlar başlamaz, dünyada da gerçekleri Detaylı ANTROPOLOG TANIM A- GÖREVLER
TANIM Antropolog, evrenin ve dünyanın oluşumu, yaşamın başlangıcı ve gelişimi, insanın biyolojik evrimi, ırkların doğuşu, insan topluluklarının fiziki yapı, kültür ve davranış özelliklerini ve diğer topluluklarla Detaylı 1. BETİMSEL ARAŞTIRMALAR
ARAŞTIRMA MODELLERİ 1. BETİMSEL ARAŞTIRMALAR A. BETİMLEME (KAMUOYU) ARAŞTIRMALARI Bir survey yöntemi olan betimleme yöntemi, grupla ilgili, genişliğine bir çalışmadır. Bu tür araştırmalar, çok sayıda Detaylı 14.30-16.00: II. OTURUM GÖÇ KONULARINDA KAMU GÜVENİ İNŞA EDİLMESİ OTURUMU GENEL KONUŞMA NOTU
14.30-16.00: II. OTURUM GÖÇ KONULARINDA KAMU GÜVENİ İNŞA EDİLMESİ OTURUMU GENEL KONUŞMA NOTU 1 SAYIN BAKANLAR, KIYMETLİ TEMSİLCİLER; ÖNCELİKLE BURADA BULUNMAKTAN DUYDUĞUM MEMNUNİYETİ İFADE ETMEK İSTİYORUM. Detaylı BİZ KİMİZ? ODTÜ Atatürkçü Düşünce Topluluğu, Atatürk ü ve ideolojisini daha iyi tanımak ve tanıtmak için 1989 yılında ODTÜ Kültür İşleri Müdürlüğü bünyesinde kurulmuş olan bir düşünce topluluğudur. Atatürkçü Detaylı Yaşam Boyu Sosyalleşme
Yaşam Boyu Sosyalleşme Lütfi Sunar Sosyolojiye Giriş / 5. Ders Kültür, Toplum ve Çocuk Sosyalleşmesi Sosyalleşme Nedir? Çocuklar başkalarıyla temasla giderek kendilerinin farkına varırlar ve insanlar hakkında Detaylı 2005, yıl:1, sayı:4, ss.62-64 de yayımlanmıştır.
AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİNDE DİN ÖĞRETİMİ VE TÜRKİYE İLE KARŞILAŞTIRILMASI 1 Prof. Dr. Mehmet Zeki Aydın 2 Bu yazıda, önce Avrupa Birliği ülkelerindeki din öğretimi uygulamaları hakkında bilgi verilecek Detaylı Avrupalı liderler baskıcı, Türk liderler ise dostane
Avrupalı liderler baskıcı, Türk liderler ise dostane Dünyada yaşanan ekonomik kriz liderlik stillerinde de değişikliğe yol açtı. Hay Group'un liderlik stilleri üzerine yaptığı araştırmaya göre, özellikle Detaylı AVRUPA DA MEYDANA GELEN TEKNİK GELİŞMELER : 1)BARUTUN ATEŞLİ SİLAHLARDA KULLANILMASI: Çinliler tarafından icat edilen barut, Çinlilerden Türklere,
COĞRAFİ KEŞİFLER 1)YENİ ÇAĞ AVRUPASI AVRUPA DA MEYDANA GELEN TEKNİK GELİŞMELER : 1)BARUTUN ATEŞLİ SİLAHLARDA KULLANILMASI: Çinliler tarafından icat edilen barut, Çinlilerden Türklere, Türklerden Müslüman Detaylı Sn. M. Cüneyd DÜZYOL, Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı Açılış Konuşması, 13 Mayıs 2015
Sayın YÖK Başkanı, Üniversitelerimizin Saygıdeğer Rektörleri, Kıymetli Bürokratlar ve Değerli Konuklar, Kalkınma Araştırmaları Merkezi tarafından hazırlanan Yükseköğretimin Uluslararasılaşması Çerçevesinde Detaylı AVUSTURYA DA DĐN EĞĐTĐMĐ
AVUSTURYA DA DĐN EĞĐTĐMĐ Eğitim Uzmanı ŞABAN KARAKÖSE AVUSTURYA (Österreich, Nemçe) Genel Bilgiler Başkent: Viyana Resmi dil: Almanca Bağımsızlık: 1955 AB ye kabul: 1995 Nüfus: 8,3 milyon (2007) Para birimi: Detaylı Bridge building and integration in diverse societies
Değerli Katılımcı, Araştırmamızı desteklediğiniz ve devlet ile etnik çeşitlilik gösteren gruplar ya da diğer toplulukları (dil, din, kültür, vs. dahil!) arasındaki işbirliği hakkında pozitif örnekler bulmamızda Detaylı DİN VEYA İNANCA DAYANAN HER TÜRLÜ HOŞGÖRÜSÜZLÜĞÜN VE AYRIMCILIĞIN TASFİYE EDİLMESİNE DAİR BİLDİRİ
İNSANİ GELİŞMEYİ SÜRDÜRMEK:! EĞİTİM VE İŞGÜCÜ PİYASASI GÖSTERGELERİ İTİBARİYLE TÜRKİYE NİN PERFORMANSININ DEĞERLENDİRİLMESİ!! IŞIL KURNAZ" GAZİ ÜNİVERSİTESİ UNDP 2014 İNSANİ GELİŞME RAPORU# TÜRKİYE TANITIM Detaylı Darmstadt daki yeni AWO»Johannesviertel«huzur evinde. Yan yana yılları paylaşalım
Darmstadt daki yeni AWO»Johannesviertel«huzur evinde Yan yana yılları paylaşalım »Burada her zaman benimle ilgilenen birileri var. Bu da kendimi iyi hissetmemi sağlıyor« Sayın Bayanlar ve Baylar, 2012 Detaylı HAYVAN ÖZGÜRLEŞMESİ HOŞGELDİNİZ
HAYVAN ÖZGÜRLEŞMESİ HOŞGELDİNİZ XIX. yüzyıldan bu yana tekrarlanan çok sayıda deneyde sayısız hayvanın ısıya tabi tutulduğunu ve bu deneyler sonucunda hayvanların sıcaktan fenalaşıp öldüğü dışında bir Detaylı KAMU DİPLOMASİSİ ARACI OLARAK ÖĞRENCİ DEĞİŞİM PROGRAMLARI VE TÜRKİYE UYGULAMALARI. M. Musa BUDAK 11 Mayıs 2014
KAMU DİPLOMASİSİ ARACI OLARAK ÖĞRENCİ DEĞİŞİM PROGRAMLARI VE TÜRKİYE UYGULAMALARI M. Musa BUDAK 11 Mayıs 2014 İNCE GÜÇ VE KAMU DİPLOMASİSİ ÖĞRENCİ DEĞİŞİM PROGRAMLARI TÜRKİYE NİN ULUSLARARASI ÖĞRENCİ PROGRAMLARI Detaylı OLGUN AKBULUT ANAYASAL DİNSEL ÇOĞULCULUK
OLGUN AKBULUT ANAYASAL DİNSEL ÇOĞULCULUK İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER... V GİRİŞ...1 BİRİNCİ BÖLÜM DİNSEL ÇOĞULCULUK ve BENZER KAVRAMLAR I. Vatandaşlık...7 A. Sosyal Bilimlerde Vatandaşlık Kavram(lar)ı...8 Detaylı İMAN/İNANÇ ve TANRI TASAVVURU GELİŞİMİ JAMES FOWLER
İMAN/İNANÇ ve TANRI TASAVVURU GELİŞİMİ JAMES FOWLER Fowler ın kuramını oluşturma sürecinde, 300 kişinin yaşam hikayelerini dinlerken iki şey dikkatini çekmiştir: 1. İlk çocukluğun gücü. 2. İman ile kişisel Detaylı DERSİMİZİN TEMEL KONUSU
DERSİMİZİN TEMEL KONUSU 1 1. TÜRK HUKUKUNUN TEMEL KAVRAMLARINI TANIMAK 2. TÜRKIYE DE NELER YAPABİLİRİZ SORUSUNUN CEVABINI BULABİLMEK DERSİN KAYNAKLARI 2 SİZE GÖNDERİLEN MATERYAL: 1. 1982 Anayasası: https://www.tbmm.gov.tr/anayasa/anayasa_2011.pdf Detaylı DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS KÜLTÜRLERARASI YÖNETİM MAN 338 6 3 + 5 3 5
DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS KÜLTÜRLERARASI YÖNETİM MAN 338 6 3 + 5 3 5 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Almanca Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü Dersi Detaylı 1999 dan 2007 ye Seçmen Tercihleri ve Değişim
1999 dan 2007 ye Seçmen Tercihleri ve Değişim Türkiye de 2007 genel milletvekili seçimlerine ilişkin değerlendirme yaparken seçim sistemine değinmeden bir çözümleme yapmak pek olanaklı değil. Türkiye nin Detaylı BURUNDİ. Demokratik Kongo Cumhuriyeti (Zaire) ile komşudur. Tanganika Gölü ile kıyısı vardır. Ülkede Ekvator
BURUNDİ Burundi, Orta Afrika'da, Büyük Göller bölgesinde yer alan küçük bir ülkedir. Tanzanya, Ruanda, Demokratik Kongo Cumhuriyeti (Zaire) ile komşudur. Tanganika Gölü ile kıyısı vardır. Ülkede Ekvator Detaylı Yurtdışı Vatandaşlar Burslarının takvimi nasıldır? Değerlendirme ve Mülakat Tarihleri: Aralık 2014 Ocak 2015
Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı, yurtdışında yaşayan vatandaşlarımızın eğitim ve akademik çalışmalarını desteklemek maksadıyla Yurtdışı Vatandaşlar Bursları başlatmıştır. Burs programı Detaylı Veyis Güngör ve Ahmet Suat Arı. HABER de HOLLANDA GÜNDEMİNİ. Değerlendirdiler
Veyis Güngör ve Ahmet Suat Arı HABER de HOLLANDA GÜNDEMİNİ Değerlendirdiler Haziran 2016 Kültürel etkileşme ve medeniyetin gücü Veyis GÜNGÖR Türkler, tarihin farklı dönemlerinde olduğu gibi, yeniden bir Detaylı Tefsir, Kıraat (İlahiyat ve İslâmî ilimler fakülteleri)
ARAŞTIRMA ALANLARI 1 Kur an İlimleri ve Tefsir Kur an ilimleri, Kur an tarihi, tefsir gibi Kur an araştırmalarının farklı alanlarına dair araştırmaları kapsar. 1. Kur an tarihi 2. Kıraat 3. Memlükler ve Detaylı Dünya Mültecileri Hakkında Anahtar İstatistikler
Dünya Mültecileri Hakkında Anahtar İstatistikler Avrupa ve ABD'ye göç eden mülteciler nüfusu nasıl etkiledi? Avrupalıların, AB politikalarına bakışı nasıl? ABD halkının mültecilere bakışı nasıl? 29.06.2016 Detaylı Türkiye de çocuk, çocuk olmak ve. Türkiye de Çocuk Çalışmaları Konferansı 25.01.2013, ODTÜ Emrah Kırımsoy
Türkiye de çocuk, çocuk olmak ve Türkiye de Çocuk Çalışmaları Konferansı 25.01.2013, ODTÜ Emrah Kırımsoy Türkiye de çocuk, çocuk olmak ve Mitler «Gelecek nesil!» «Bugünün küçüğü yarının büyüğü.» «Çocuklar Detaylı 1. LİDER 2. LİDERLİK 3. YÖNETİCİ LİDER FARKI
YÖNETİCİ-LİDER FARKI VE LİDERLİĞİN YÖNETİMDEKİ ÖNEMİ Ahmet VERAL (Rapor) Eskişehir, 2011 1. LİDER Genel bir kavram olarak ele alındığında lider, bir grubun hedef oluşturma ve bu hedeflere ulaşma ve ilerleme Detaylı Erken Yaşlardaki Evlilikler ve Gebelikler
Erken Yaşlardaki Evlilikler ve Gebelikler Banu Akadlı Ergöçmen, Prof.Dr. İlknur Yüksel Kaptanoğlu, Doç.Dr. 20 Mart 2015 Erken Evlilik/Çocuk Yaşta Evlilik Çocuk yaşta evlilik, fiziksel, fizyolojik ve psikolojik Detaylı T.C. BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ GÖNEN MESLEK YÜKSEKOKULU TURİZM VE OTELCİLİK BÖLÜMÜ İNANÇ TURİZMİ
T.C. BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ GÖNEN MESLEK YÜKSEKOKULU TURİZM VE OTELCİLİK BÖLÜMÜ İNANÇ TURİZMİ DANIŞMAN:Özer YILMAZ HAZIRLAYAN: Erşad TAN,Tacettin TOPTAŞ İÇİNDEKİLER GİRİŞ I-İNANÇ TURİZMİ A- İnanç Kavramı Detaylı tepav Ağustos2012 N ALMANYA DAKİ TÜRK KADINLARININ İŞGÜCÜNE KATILIMI Yapısal ve Kültürel Faktörlerin Etkisi DEĞERLENDİRMENOTU
DEĞERLENDİRMENOTU Ağustos2012 N201247 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Ali SÖKMEN 1 Araştırmacı, Ekonomi Etütleri ALMANYA DAKİ TÜRK KADINLARININ İŞGÜCÜNE KATILIMI Türkiye de kadınların Detaylı SOSYOLOJİ DERSİ 2.ÜNİTE TOPLUMSAL YAPI
SOSYOLOJİ DERSİ 2.ÜNİTE TOPLUMSAL YAPI YAPI TOPLUM KURUMLAR TOPLUMSAL GRUPLAR BİREYLER İLİŞKİLER TOPLUMSAL YAPI VE UNSURLARI T E M E L KÖY K A METROPOL TOPLUMSAL YAPI KENTLEŞME V R A KENT M L A MİLLET Detaylı \.- s o, q \ İSLAMi İLİMLER FAKÜLTESi ------.ATATÜRK.ÜNİVERSİTESİ. 1. Sayı, Aralık 1975 / ----------- ----~-----... --.. - ----...
/).tu. / ----------- ----~-----... --.. - ----... --- ------.ATATÜRK.ÜNİVERSİTESİ İSLAMi İLİMLER FAKÜLTESi \.- s o, q \ '-'..... - -~. Sayı, Aralık 975 Atatürk Üniversitesi Basımevi-ERZURUM, 976 LAİK FRANSA'DA Detaylı YUNUS EMRE ENSTİTÜSÜ DÜNYANIN HER YERİNDEYİZ!
YUNUS EMRE ENSTİTÜSÜ DÜNYANIN HER YERİNDEYİZ! 2009 yılında faaliyetlerine başlayan Yunus Emre Enstitüsünün bugün itibariyle dünyanın birçok yerinde kültür merkezleri bulunuyor. Afganistan - Kabil Almanya Detaylı TÜRKİYE DE ETNİK, DİNİ VE SİYASİ KUTUPLAŞMA. Dr. Salih Akyürek Fatma Serap Koydemir
frekans araştırma www.frekans.com.tr FARKLI KİMLİKLERE VE YAHUDİLİĞE BAKIŞ ARAŞTIRMASI 2009 Çalışmanın Amacı Çalışma Avrupa Birliği tarafından finanse edilen Türk Yahudi Cemaati ve Yahudi Kültürünü Tanıtma Detaylı HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015
HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı Detaylı Skolastik Dönem (8-14.yy)
Skolastik Felsefe Skolastik Dönem (8-14.yy) Köklü eğitim kurumlarına sahip olma avantajı 787: Fransa da Şarlman tüm kilise ve manastırların okul açması için kanun çıkardı. Üniversitelerin çekirdekleri Detaylı Türk Mevzuatına Göre Sağlık Turizminde Yabancı İstihdamı. Yrd. Doç. Dr. Necla ÖZTÜRK Doç. Dr. Erol ESEN
Türk Mevzuatına Göre Sağlık Turizminde Yabancı İstihdamı Yrd. Doç. Dr. Necla ÖZTÜRK Doç. Dr. Erol ESEN Berlinliler Taranıyor Yaklaşık 3,5 milyon Berlinli, göç arka planı konusunda taranıyor Kamu çalışanları Detaylı ÇalıĢan bağlılığı için Ģirketlerde iģ ve yaģam dengesinin kurulması Ģart
ÇalıĢan bağlılığı için Ģirketlerde Hay Group un Çalışan Bağlılığı Araştırması sonuçları, şirketlerdeki İş-Yaşam Dengesi ni gözler önüne seriyor. Araştırma; dünyadaki çalışan değişim oranlarının İş- Yaşam Detaylı ICF Etik Kuralları. Müşteri: Müşteri / Koçluk Alan koçluk hizmeti verilen kişidir.
ICF Etik Kuralları Önsöz ICF, koçlukta mükemmelliğin korunması ve teşvik edilmesinde kararlıdır. Bu nedenle, ICF tüm üyeleri ve unvanlı koçlarından (koçlar, mentor koçlar, koç süpervizörleri, koçluk eğitmenleri Detaylı Kongrenin açılışı Prof. Dr. Osman Küçük tarafından yapıldı. Erciyes Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. H. Fahrettin Keleştemur yaptığı konuşmasında
Fotograﬂar Yurdakul Kayacan 13. Dünya At Hekimleri Birliği Kongresi (WEVA) başladı Erciyes Üniversitesi Veteriner Fakültesi ve Türkiye Jokey Kulübü nün ev sahipliğinde düzenlenen 13. Dünya At Hekimleri Detaylı Anadilde Eğitim ve Başarı Üzerine Etkileri: Almanya Örneği
tepav The Economic Policy Research Foundation of Turkey Anadilde Eğitim ve Başarı Üzerine Etkileri: Almanya Örneği Ali Sökmen, TEPAV 4 Aralık 2013 Çerçeve Almanya nın eğitim sistemi ve dil politikası Almanya Detaylı Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları. Bilgilendirme Toplantıları
Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları Bilgilendirme Toplantıları Ulusal Ajans olarak da bilinen AB Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığı, Avrupa Komisyonu tarafından yürütülen Eğitim Detaylı UÇAK,HAVACILIK,UZAY MÜHENDİSLİĞİ ÖĞRENCİLERİNİN DURUM DEĞERLENDİRMESİ
TMMOB Makina Mühendisleri Odası I. Ulusal Uçak Havacılık ve Uzay Mühendisliği Kurultayı 12 Mayıs 2001 Eskişehir-Türkiye UÇAK,HAVACILIK,UZAY MÜHENDİSLİĞİ ÖĞRENCİLERİNİN DURUM DEĞERLENDİRMESİ Mehmet Nazım Detaylı Dünyanın İşleyişi. Ana Fikir. Oyun aracılığıyla duygu ve düşüncelerimizi ifade eder, yeni anlayışlar ediniriz.
fırsatlara erişmek, barış ve Aile ilişkileri kimliğimizin oluşmasına katkıda bulunur. Binaların içindeki ve çevresindeki alanlar ve tesisler, insanlarin bu binaları nasıl kullanacağını belirler. Oyun aracılığıyla Detaylı İçeriği, Amacı, Tarihsel Gelişimi ve Yapılan Değişiklikler [değiştir]
Danimarka Halk Okulları İçeriği, Amacı, Tarihsel Gelişimi ve Yapılan Değişiklikler [değiştir] Folkeskole Danimarka daki devlete bağlı olan ilköğretim ve ortaokul sistemidir. Bir yıl hazırlık sınıfı ile Detaylı "Yaşayan Bahar", ilkbahar mevsiminin gelişini kutlamak üzere tüm Avrupa ülkelerinde gerçekleştirilen bir etkinlik.
Günün çevre haberi: "Yaşayan bahar" Baharın habercileri "kırlangıçlar" "leylekler" "ebabiller"... Tüm Avrupa'da doğa severler bu habercilerin yolunu gözlüyorlar... Siz de katılmak ister misiniz? "Yaşayan Detaylı Öğretme ve Öğrenme Çalıştay Derlemesi ve Teori Kitapçığı
Öğretme ve Öğrenme Çalıştay Derlemesi ve Teori Kitapçığı İçerik 1. Öğretme ve Öğrenme Danışmanın Rolü 2. Temel Davranış Yönetiminin Tanımı 3. İleri Davranış Yönetiminin Tanımı 4. Öğrenme ve Öğretmede Eşitlik Detaylı ULUSLARARASI SOSYAL POLİTİKA (ÇEK306U)
DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. ULUSLARARASI SOSYAL POLİTİKA (ÇEK306U) Detaylı SADETTİN ÖKTEN İÇİMDE AVM VAR!
SADETTİN ÖKTEN İÇİMDE AVM VAR! Şehir ve Medeniyet İÇGÜDÜSEL DEĞİL, BİLİNÇLİ TERCİH: ŞEHİR Şehir dediğimiz vakıayı, olguyu dışarıdan bir bakışla müşahede edelim Şehir denildiğinde herkes kendine göre bir Detaylı KURUMSAL REKLAMIN ANLATTIKLARI. Prof. Dr. Müge ELDEN Araş. Gör. Sinem YEYGEL
I KURUMSAL REKLAMIN ANLATTIKLARI Prof. Dr. Müge ELDEN Araş. Gör. Sinem YEYGEL II Yay n No : 1668 flletme Ekonomi : 186 1. Bask - A ustos 2006 - STANBUL ISBN 975-295 - 561-4 Copyright Bu kitab n bu bas Detaylı Türkiye de azınlık olmak Anket Çalışması
Türkiye de azınlık olmak Anket Çalışması Kişilik Bilgileri: D.1 Hangi yaş aralığında bulunduğunuzu işaretleyiniz. K.1 20 nin altında 1 20-29 2 30-39 3 40-49 4 50-59 5 59 un üstü 6 D.2 Cinsiyetiniz? K.2 Detaylı Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS
DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS İSLAM EĞİTİM TARİHİ ILA323 5 2+0 2 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Seçmeli Dersin Detaylı UZAKTAN EĞİTİMİN TARİHSEL GELİŞİMİ
UZAKTAN EĞİTİMİN TARİHSEL GELİŞİMİ BÖTE 2014 EMRE KARAHAN ORÇUN KEMAL OTRUŞ MUHAMMED BAYHAN UZAKTAN EĞİTİM Zaman ve mekandan tamamen bağımsız, öğrencinin ve öğretim üyesinin kampüse gelme zorunluluğu olmadan Detaylı Fen Bilimleri Dersi Kazanımları
Fen Bilimleri Dersi Kazanımları Sigara ve alkol kullanımının vücuda verdiği zararları, araştırma verilerine dayalı olarak tartışır. Boşaltımda görevli yapı ve organları tanır. 2 Diş çeşitlerini model üzerinde Detaylı İşsizlik ve İstihdam Raporu-Eylül 2016
İşsizlik ve İstihdam Raporu-Eylül 2016 İşsizlikte patlama! İki yılda 473 bin yeni işsiz! Geniş tanımlı işsiz sayısı 6 milyonu aştı Tarım istihdamı 420 bin, imalat sanayi 47 azaldı Toplam istihdam artışının Detaylı T.C. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MÜFREDAT FORMU Ders İzlencesi