TRUMP’IN PLANI BARIŞ’I SAĞLAR MI?
Plan Başkan Trump’ın iddialı tabiriyle “Yüzyılın Planı” veya daha kısa ifadeyle, “Barış Planı” diye anılıyor. Gerçekten bu plan, İsrail-Filistin anlaşmazlığını çözecek, bölgede barışın kurulmasını sağlayabilecek mi?
Çok şüpheli, hatta ilk işaretlere göre, tam aksine, yeni bir gerginlik ve çatışma dönemine girilmesi olasılığı daha kuvvetli.
Bunun nedeni açık: Bu plan İsrail’in isteklerini karşılıyor, Filistinlilerin beklentilerini ise hiçe sayıyor.
Aslında ABD daha önce de Kudüs’ün ve Golan Tepeleri’nin statüsüyle ilgili İsrail’in lehinde kararlar almıştı. “Yüzyılın Planı” bunları bir kez daha teyit ettiği gibi, gene İsrail’in lehinde yeni unsurlar içeriyor: Örneğin, Batı Şeria’da kurulan ve yasa dışı sayılan İsrail yerleşim birimlerini İsrail egemenliği altına veriyor.
Bu durumda bu planın bir müzakere zemini ve uzlaşma fırsatı oluşturması mümkün değil. O halde bundan sonra ne olacağı, kimin nasıl hareket edeceği, büyük bir soru işareti.
İlk tepkiler, Filistinlilerin sokaklara döküleceğini, şiddet ve çatışma sürecine girileceğini, meselenin uluslararası siyasi boyutlar alacağını gösteriyor. Ne var ki dış dünya, hatta Arap âlemi dahi, bu konuda bölünmüş durumda.
İsrail’in stratejisi de bundan cesaret alıyor. Plan ölü doğmuş veya yok sayılsa da, sahadaki “de facto” durum İsrail’in lehinde. Yani plan rafa da kalksa, içerdiği başlıca noktalar zaten bir “statüko” yani bir fiili durum hâlâ sürüyor.
Ancak bu, Trump’ın iddia ettiği gibi barış, huzur ve refah dönemi için fırsattan çok, yeni çatışmalar ve gerginliklere neden olacağa benziyor.
Aşağıdaki satırlar, tanınmış bir Kıbrıslı Rum gazeteci yazarın “Cyrus Mail” gazetesinde çıkan son makalesinde yer alıyor.
“Türkiye bir düşman olarak karşı karşıya kalınacak bir ülke değildir. Bunu 1974’te askeri alanda, son olarak da diplomatik alanda gördük. Beğensek de beğenmesek de, bir yandan büyük Türkiye, diğer yandan da ufak Kıbrıs var. Eğer çatışma politikasını sürdürürsek, uçuruma sürükleneceğimiz açıktır. Türkiye’yi yenmek veya onu geri adım atmaya zorlama imkânımız yoktur. Bu gerçeği kabullenmek istemeyenler, bir hayal dünyasında yaşıyorlar.”
Bu tespitlerden sonra Güney Kıbrıslı yazar Christos Panayiotidis yazısını şu tavsiyeyle sürdürüyor: “Gerçek şudur ki Türkiye ile bir uzlaşmaya varmaktan başka seçeneğimiz yoktur. Birlikte yaşamak imkânını bulmamız lazım. Türkiye’nin Doğu Akdeniz bölgesindeki ve özellikle hidrokarbon oyunundaki rolünü kabul etmeliyiz.”
Kıbrıs Rum kesiminden böyle gerçekçi ve sağduyulu bir sesin yükselmesi dikkat çekici ve bizim açımızdan sevindiricidir.
Aynı zamanda “Alithia” gazetesinin yazarı olan Panayiotidis’in bu değerlendirmesi, adanın Rum kesiminde böyle düşünen ve bu görüşlerini açıkça ifade etmek cesaretini gösteren insanların bulunduğunu gösteriyor.
Keşke Anastasiadis yönetimi de benzer düşüncelerle politikalarını belirlese. Böyle olsaydı, bir süredir bölgede yaşanmakta olan kriz ve gerginlikler de önlenmiş, hatta bir iş birliği ortamı yaratılmış olurdu...
Aslında Türk tarafı, özellikle ada etrafındaki sularda enerji kaynakları arama faaliyeti başladığı anda, inisiyatifi ele alan Rum tarafına birlikte çalışmayı ve böylece Kıbrıs sorununun hallinin de sağlanmasını önermişti. Rum yöneticiler buna yanaşmadılar, tek yanlı olarak hareket ettiler. Bu durumda Kıbrıslı Türkler de Ankara’nın tam desteğiyle aynı bölgede aramalarına girişti. Bu arada Türkiye askeri güç gösterisiyle Panayiotidis’in tabiriyle “ufak Kıbrıs”ın değiştiremediği bir fiili durum ve yeni bir realite yarattı.