Sağlık ve Şifalı Bitkiler Bölümünden Dertlere Deva Siyah Tanecik ile ilgili Kısaca Bilgi
28 Ocak 2009 21:48 1
Modern ilâç üretiminin olmadigi devirlerde, hastaliklarin tedavisinde bitkilerin çesitli kisimlarindaki müessir madde ayristirilmadan bütün olarak kullaniliyordu. Günümüzde ilâç, kozmetik ve gida sektöründe bitki kaynakli ürünler, saflastirilarak ve her maddenin hususiyetleri bilinerek kullanilmakta ve hammaddesi bitki olan ürünlere talep sürekli artmaktadir. Dünya Saglik Teskilâti'nin (WHO) tahminlerine göre dünya üzerinde 20.000'den fazla bitki türü tibbî maksatli kullanilmaktadir.1
Tibbî maksatla kullanilan bitkilerden biri olan çörek otu, Ranunculaceae (Dügün çiçekleri) familyasindan Nigella sativa türüdür. Bitkinin kapsül içerisindeki tohumu, besin olarak kullanilir.2 Bitki, ismini tohumlarinin siyah renginden almistir. ‘Nigella’ kelimesi Lâtince siyahimsi mânâsina gelen ‘nigellus’dan türetilmistir. Nigella sativa bitkisinin Türkçe karsiligi olarak çörek otu, ekilen çörek otu, kara çörek otu ve siyah kimyon isimleri kullanilmaktadir.2
Çörek otunun anavatani Dogu Akdeniz ülkeleri, Dogu ve Güney Avrupa'dir. Çörek otu diger ülkelere buradan yayilmistir. Bu bitkinin ikinci vataninin Kuzey Afrika, Hindistan ve Türkiye oldugu söylenebilir. Bu bitki, Türkiye'de bilhassa Afyon, Burdur, Isparta, Kütahya ve Konya yörelerinde üretilmektedir.2
Çörek otu, 2.000 yili askin süredir Orta Dogu ve Uzak Dogu ülkelerinde, birçok hastaligin tedavisinde kullanilan sifa vesilesi bir bitkidir. Bazi gidalarda (ekmek, çörek, bisküvi) süs unsuru olarak kullanilan çörek otu, aromatik (kokulu) özellikleri dolayisiyla bazi gidalarda da lezzet vesilesi olarak kullanilir. Çörek otunun tohum özsuyu ve yaginin; böceklere, virüslere ve bakterilere karsi tesirli oldugu tespit edilmistir. Bu bitkinin yagi, müshil ilâçlarinda koku ve tat degistirici olarak kullanilmaktadir. 3,4,5
Çörek otunun muhteviyati
Çörek otunun terkibinin belirlenmesinde kullanilan kimyevî analiz usulleri çok çesitli oldugundan, muhteviyati konusunda çok net tespitler yoktur.6 Çörek otu tohumlari, uçucu yag (% 0,38-0,49), sabit yag (% 30-40), protein (% 20-30), saponin, melantin, nigellin ve tanen ihtiva eder. Çörek otu tohumunun kimyevî muhteviyati, bitkinin hasat mevsimine, çesidine ve yetistirildigi iklime göre farklilik arz eder. Kahire yakinlarinda yetistirilen çörek otu tohumlarindan elde edilen uçucu yagin, 67 bilesik ihtiva ettigi ve bu bilesenlerin miktarca en önemlilerinin p-simen, timokinon, a-pinen ve ÃŸ-pinen oldugu belirlenmistir.1 Bir arastirmada, çörek otu tohumlarinda % 6,4 su, % 4 kül, % 32 yag, % 20,2 ham protein, % 6,6 ham lif ve % 37,4 karbonhidrat bulundugu; sabit yagin % 1,2 miristik, % 8,4 palmatik, % 2,9 stearik, % 17,9 oleik, % 60,8 linoleik, az miktarda arasidik ve % 1,7 eikosadienoik asitlerden olustugu bildirilmistir.7 Çörek otu tohumunda ayrica az miktarda B1, B2 ve B6 vitamini; proteinlerin yapi tasi olan aminoasitler; iz elementler olarak bilinen ve organizmada pek çok önemli metabolik faaliyette rol alan, besin ve su ile disaridan alinmasi gereken demir, kalsiyum, magnezyum, çinko ve selenyum gibi mineraller de vardir. Çörek otu tohumlarindaki müessir madde (kristal hâlinde) nigellon, ancak 1959'da izole edilebilmistir.8
Çörek otunun kullanildigi yerler
Bir arastirmada, çörek otunun çesitli kanser hücrelerini öldürücü ve tümöre özel antikorlarin üretimini uyarici hususiyetlere sahip kilindigi tespit edilmistir.9,10 Ayrica, çörek otunun normal hücrelere zehir tesiri yapmadigina dâir arastirmalar da vardir.10 Çörek otu tohumunda bulunan ÃŸ-sitosterol; salgi aktivitesini artirma, kandaki kolesterol seviyesini düsürme gibi hususiyetlerle donatilmis bir molekül olup, prostat büyümesinde tedavi edici ilâç olarak kullanilir.11
Çörek otu tohumlari; idrar söktürücü, tansiyon düsürücü,12 süt artirici, istah açici, adet söktürücü gibi çok yönlü tesirlere vesile olabilecek sekilde yaratilmistir. Yagi ise kepege ve saç dökülmesine karsi basa sürülerek kullanilir.2
Çörek otunun uçucu yag asitlerinin; bakterilere, mantarlara, tenyaya ve halk arasinda serit olarak bilinen sestodlara (bir tür bagirsak kurdu) karsi tesirli oldugu 13,14,15 tespit edilmistir.
Çörek otu tohumunun hastaliga yol açan mikroorganizmalara karsi tesirinin arastirilmasina yönelik çalismalarda, bu bitkinin farkli yogunluklardaki (100, 200, 400 ug/disk) ekstraktlari (usare); Klebsiella pneumoniae, Salmonella typhimurium, Staphylococcus aureus, Bacillus cereus, E. Coli ve Candida albicans gibi hastalik amili mikroorganizmalar üzerinde denenmis ve çörek otunun Staphylococcus aureus'un gelisimini durdurdugu, ancak diger mikroorganizmalar üzerinde tesirli olmadigi tespit edilmistir.16
Bunlarin yaninda Nigella sativa ekstraktinin (usare) kanser hücrelerini öldürdügü bildirilmistir. Kemik iliginin, Nigella sativa ekstrakti ile muamelesinden sonra bagisiklik sistemi ile ilgili hücrelerin sayilarinda artisa rastlanmistir. Ayrica, myelopoezisi (kan ve ilik olusumu) uyardigi gösterilmistir.10
Kanserli hastalarin kanlari, bu bitkiye mâruz birakildiginda tümöre özgü antikorlarin (kazanilmis bagisiklik elemanlari) üretiminde artis oldugu kadar makrofaj (dokuya yerlesmis ve dokulardaki enfeksiyonlara karsi savasan dev lenfosit hücreleri) hücrelerinin sayisi ve aktivasyonunda da artis gözlenmistir.10
Hastaliklara yakalanma sebeplerinin basinda bagisiklik sisteminin zayif olmasi gelmektedir. Efendimiz'in (sas): 'Bu siyah tanecik ölüm hâriç bütün hastaliklarin sifâsidir.' buyurdugu çörek otu tohumlari, vücudun bagisiklik sistemini koruyan ve kuvvetlendiren maddeler ihtiva edecek donanimda yaratilmis ve insanligin faydasina sunulmustur.
Çörek otunun kullanilisi
Insanimiz sifâ kaynagi bu bitkiyi özellikle hamurlu yiyeceklerde severek kullanmaktadir. Çörek otunun dogrudan agiz yoluyla alinmasi veya demleme usulüyle günde 2-3 bardak içilmesi tavsiye edilir. (Bir miktar çörek otu üzerine sicak su dökülerek 3-4 dakika bekletilir sonra süzülerek içilir. Asiri miktarda kullanildiginda ishale sebep olabilir. Günlük kullanilacak azamî miktar 2 g'dir.) Piyasada kirli sari renkli bir yag, küçük siseler içinde 'çörekotu yagi' ismiyle satilmaktadir. Bu görünüsteki yaglar genellikle çiçek yagi karistirilmis oldugundan tamamen tesirsizdir. Çörek otunu balla karistirarak çig tüketenler de vardir. Ancak bu durumda çörek otunun tohum kabugu midemizde sindirilemediginden faydali kisimlar disari çikamaz ve tohum diski ile atilir. Bu sebeple çörek otu tohumlari bir havanda dövüldükten sonra balla karistirilarak yenmelidir.
Günümüzde sifâ vesilesi bitkiler, destekleyici tibbî yardim olarak yaygin bir
sekilde kullanilmakta ve “Alternatif Tip” gün geçtikçe önem kazanmaktadir. Efendimiz (sas) de tavsiyelerinde insanin saglik yönüyle korunmasini mânevî bir mesuliyet yükleyerek îzâh etmistir. Bize düsen, O’dan süzülen sözleri daha bir hassasiyetle ele almak ve incelemek olmalidir.
23 Şubat 2015 18:37 2
Cevap: Dertlere Deva Siyah Tanecik
Bugün gelinen noktada çörek otunun faydaları bilinmektedir.Eskiden sadece pastaların ve ekmeklerin tadı olan çörek otu artık şifa kaynağı olarak tüketilmektedir.Balgam söktürmesi ve insanların değişik hastalıklarına deva olması bu bitkiyi önemli yapmaktadır.
« Canna - Tesbih Çiçegi | Et Yiyen Orkideler »