Salıncağın Ötesi — XXI
PROJE, KENT / PEYZAJ 22.03.2018
#sosyal tasarım #katılımcı tasarım #oyun parkı #oyun alanı #katılımcı mimarlık #mülteci #xxi mart 18 #catalytic action #lübnan
Uluslararası yardım kuruluşu Çocukları Kurtarın Vakfı'nın 2018 raporuna göre dünyadaki her altı çocuktan biri çatışma bölgelerinde yaşıyor. Lübnan'daki proje, temel bir hak olarak oyunun zorluklara direnmenin bir parçası olduğunu savunuyor.
Suriye’deki kriz, İkinci Dünya Savaşı sonrası Avrupalılara yardım etmek amacıyla 1950’de kurulmuş Birleşmiş Milletler Mülteci Yüksek Komiserliği’nin yetkisi altında geçen süre içinde, dünyanın en büyük mülteci hareketine sebep oldu. Hayatları ve kentleri harap olmuş insanlar, güvenli bir yerde yaşamak için evlerini terk etmek zorunda kaldı. Lübnan gibi komşu ülkelere göç çarpıcı bir şekilde arttı, ülkelerin ise yeterli kaynakları yoktu. BMMYK’nin 2015 verilerine göre, Lübnan’daki 4,5 milyonluk nüfusun dörtte birini yerinden edilmiş Suriyeliler oluşturuyor ve bu sayının %56’sı 18 yaşın altında. Lübnan’daki Caritas Lebanon Göçmen Merkezi’nin çalışmalarına göre süregiden çatışma, nüfusun yarısından fazlasını oluşturan çocukların en çok zihinsel sıhhatini etkiliyor. Bu etkiyi azaltmakta, çocukların sosyal ağlar kurmak, davranış örüntülerini geliştirmek ve yaşamış oldukları psikolojik travmaları iyileştirmekte okullar ve oyun alanları gibi eğitim ve rekreasyon işlevli mekanlar önemli rol oynuyor. Ancak Lübnan’daki (ve diğer yerlerdeki) mültecilerin çoğu, oyun oynamak için yeterli imkanı olmayan konutlarda yaşıyorlar ve dahası bu konutlar, oyun oynamanın güvenli olmadığı bölgelerde bulunuyor.
Gemi mekanının içinden oyun alanı
Salıncaklar ve Deniz Feneri
Oysa bir oyun alanının, çocukların içinde bulundukları durumlarla daha iyi baş etme sürecindeki temel ihtiyaçlarını karşılama gücü var. Bir oyun alanının, çocukların yaratıcılıklarını ve hayal güçlerini geliştirebildikleri, savaş ve yerinden etme krizleri tarafından baltalanmış gelişimlerinin ihtiyacı olan, gerilimi azaltan ve dahası eğiten bir mekan olma gücü var.
Biz, acil durum müdahalelerinde oyun alanı tanımını sorgulayan bir tasarım anlayışını savunuyoruz. Bu alanları oluştururkenki yenilikçi tasarım süreçleri sadece kaydırak, salıncak gibi oyun aletlerini temin etmekten ibaret değil; bu alanları çocukların kendilerinin tasarlamalarına izin verme olasılıklarını keşfetmeyi de içeriyor. Bu yaklaşımın, her bir oyun alanını bağlamına, zamanına ve insanlarına özgü kılabileceğini düşünüyoruz.
2015’te yine Lübnan, Barelias’ta farklı sivil toplum örgütleriyle işbirliği içinde yaptığımız IBTASEM isimli pilot projemiz, bir katalizör olmuş, mülteci çocukların mekan ihtiyaçlarına karşı farkındalığı artırmıştı. Bundan iki sene sonra bu sefer Ghazze’de, bir okul binasının yanına, Social Support Society sivil toplum örgütüyle işbirliği içinde bir oyun alanı yaptık.
Basketbol oyun alanı
Farklı parçalarıyla oyun alanı ve içinde bulunduğu okul bahçesi
Tırmanma duvarının yapım süreci
Okul binası ve çevre arazisi, 1950’lerde Ghazze yerel yönetimi tarafından Al-Makassed Organizasyonu’na verildi. O zamandan beri buradaki okul, Lübnanlı çocuklara eğitim veriyordu. 2011’de başlayan Suriye Krizi’nin ardından Ghazze’ye, azımsanamayacak sayıda mülteci geldi. Geçtiğimiz yıllarda bu okulu yöneten Social Support Society, eğitim hakkının verilebilmesi için Suriyeli öğrencileri de okula almaya karar verdi. Bugün 700’den fazla çocuk bu okulda eğitim alıyor.
Oyun alanı ise daha önce çoklukla yaban otları ve çöple dolmuş boş bir alanın üstünde inşa edildi. 25 Haziran 2017 ile 4 Eylül 2017 tarihleri arasında gerçekleştirilen projenin tasarım sürecinde veriler, Nisan 2017’de çocuklarla yapılan katılımcı tasarım etkinliklerinden, bilgisayardan ve saha araştırmasından geldi. Çocuklarla düzenlenen etkinliklerde amaç, oyun alanı projesi etrafında bir tartışma başlatmaktı; projenin başarısı ve sürdürülebilirliğinde en önemli unsur olarak görülen çocukları sürece katmayı hedefleyen bir tartışma.
Oyun alanı, hem Ghazze hem de okul için kalıcı bir rekreasyon ve eğitim amaçlı alan olarak öngörüldü. Tasarımın somutlaşması sürecindeki tercihleri ise yerel malzeme ve işgücünü kullanarak yerel işletmeleri desteklemek gibi CatalyticAction olarak kendimize koyduğumuz hedef ve ilkelerimiz belirledi. Çelik strüktür, ahşap ve örgü tel ile oluşturulmuş alan gemi, liman, deniz feneri, amfitiyatro isimli parçalarının yanı sıra basketbol sahası, dinlenme alanı, tırmanma duvarı, sebze bahçesi ve salıncaklara da sahip. 1.000 metrekareyi kapsayan müdahale alanına hem yoldan hem de okul binasından erişilebiliyor.
Biz çocukların eğitim alma, güvende hissetme ve özgüven inşa etmeye hakları olduğuna inanıyoruz. Ve psikiyatr ve oyun araştırmacısı Stuart Brown’un dediği gibi “Oyun, şiddet ve çaresizliğe karşı alternatifler üretmemize izin verir; sonuna kadar direnmeyi ve iyimserliği öğrenmemize yardım eder.”
OYUN PARKI TAKİP ET
OYUN ALANI TAKİP ET
MÜLTECİ TAKİP ET
CATALYTİC ACTİON TAKİP ET
LÜBNAN TAKİP ET
BASMA OYUN ALANI
Yenilikçi ve stratejik mekansal müdahaleler ile toplulukları güçlendirmeyi hedefleyen bağış ve tasarım stüdyosu Catalytic Action çalışmalarına 2014’te, Lübnan’daki mülteci çocuklara güvenli eğitim mekanları üretme projeleriyle başladı. Katılımcı planlama, sürdürülebilir tasarım ve bölge halkının dahil olduğu inşaat gibi sürekli çalışma prensiplerle, sonuç ürününden ziyade süreç ve etki odaklı çalışmalar yürütüyor. Midilli Adası, Batı Şeria, Kenya ve Lübnan gibi yerlerde projeler üreten ekip, farklı inisiyatif ve sivil toplum örgütleriyle işbirliği içinde çalışıyor.
Proje Adı: Basma Oyun Alanı
Proje Yeri: Ghazze, Lübnan
Proje Ekibi: Catalytic Action (yerel sakinler ile işbirliği içinde)
Ortak: Social Support Society
Ana Sponsor: One Refugee Child
Şehir Hepimizin 87. Bölüm: Suriyeli Mültecilerin Kente Uyumu
PROJE, KENT / PEYZAJ 27.08.2018