Anasayfa » EKONOMİ » Enflasyon Nedir?
8 Eki 2018 | 0 Yorum
Türkiye gibi gelişmekte olan ve ekonomik sıkıntılar yaşayan her ülkede başlıca problem enflasyondur. Günümüzde başta Arjantin olmak üzere, İran ve maalesef Türkiye gibi ülkeler bu sorundan muzdariptir. Venezuela gibi ekstrem oranlarda olmasa da bu üç gelişmekte olan ülkedeki son zamanlarda yükselen enflasyon dikkat çekiyor.
Son açıklanan eylül ayı rakamlarıyla birlikte Türkiye’de beklentilerin üzerinden gelen enflasyonla birlikte ekonominin geleceği hakkında endişeler artmaya başladı. Peki, ekonomideki başat kavramlardan biri olan ve gelişmişliğin, refahın belirleyici unsurlarından biri olan enflasyon tam olarak nedir?
Enflasyon en basit tanımıyla, mal ve hizmetlerin satış fiyatının süreç içerisinde yükselmesi olarak ifade edilebilir. Bir başka ifadeyle, enflasyon ulusal para birimindeki değer kaybıdır. Açıklayıcı bir örnek verelim. 2017 yılında bir markete girip alışveriş yaptınız. Sepetinizdeki ürünler için kasada toplam 100 TL ödediniz. 2018 yılında aynı markete girip aynı alışverişi yaptığınızı varsayalım. Geçen yıl sepetinizde yer alan ürünler için bu yıl ödeyeceğiniz tutar 124 TL olacaktır. Çünkü, son rakamlara göre 2018 yılı enflasyonu %24 olarak açıklandı.
Enflasyon, para biriminin değerini erozyona uğratan amiyane tabirle bir “canavar”. Bir yıl önce 100 TL ile alınabilen ürünleri, bu yıl 100 TL ile alamıyoruz. Sebebi, enflasyon fiyatları yükseltti ve dolayısıyla paranın değerini düşürdü. Paranın değerinde düşüş, ülkedeki alım gücünün azalması demektir. Dolayısıyla, enflasyon ile para değeri ters orantılı ve para değeri ile alım gücü doğru orantılıdır. Ulusal para biriminin değer kaybetmesi, dövizin yükselmesiyle sonuçlanır. Dövizin yükselmesi, yani yabancı para birimlerinin değerindeki artış ve buna nazaran ulusal para biriminin değersizleşmesi, en nihayetinde faizlerin yükselmesiyle sonuçlanır. Enflasyonun ekonominin başat ve belirleyici kavramı olarak görülmesi, yukarıda yer aldığı gibi farklı olgularla bağlantısı sebebiyledir. Enflasyon, ekonomideki bu sarmalın en tepesinde yer alır.
Bu noktada küçük bir parantez açıp bahsetmemiz gereken bir husus var. Enflasyonun yarattığı tahribat tekil ürünler baz alınarak anlaşılamaz. Pek çok internet sitesinde enflasyon konusu açıklanırken, sanki enflasyon her ürünü aynı şekilde etkiliyormuş gibi bir yanlış kanı oluşturuluyor. Enflasyon, yıllık bazda yüzdelik olarak açıklansa da her ürünü aynı oranda etkilemez. Ki zaten bu sebeple enflasyon hesaplamaları tekil ürünler üzerinden değil; birden fazla ürünün yer aldığı sepet üzerinden yapılır. Dolayısıyla, konuyla ilgili hiçbir bilgisi olmayan okuyucular, internette üstünkörü bu konuyu araştırdığında “Geçen yıl ekmeği 1.25 TL’ye aldım, bu yıl da 1.25. Hani enflasyon yükselmişti?” diyebilir. Buradaki ekmeğin yerini başka ürün ve hizmetlerde alabilir fakat yanlış kanı değişmez. Bu tip yanlış anlaşılmalarını önüne geçmek için enflasyonun etkisini bütüncül olarak görmek gerekmektedir.
Daha önce enflasyonun nasıl hesaplandığını açıklamıştık. Buraya tıklayarak enflasyonun hesaplamasının nasıl yapıldığını okuyabilirsiniz. Bu yazımızda ise enflasyonun ne olduğunu açıkladık. Fakat enflasyonu daha iyi anlayabilmek için nedenlerini incelemeliyiz. Enflasyonun nedenleri, bize aynı zamanda enflasyon türlerini verecektir.