Ermenistan: Kimliğin İkiye bölünmesi – Dissosiatif Bozukluk | Newtimes.az – Analitik Bilişim Portalı
Bakü, 31 Temmuz 2017 – Newtimes.az
Psikiatri biliminde kimliğin ikiye bölünmesi teşhisi var. Yani kişiliğin ikiye bölünmesi insanın aynı anda iki veya daha fazla kimliğe sahip olabilmesi psişik fenomenidir. Böyle hastalara psikiyatristler kimliğin dissosiatif bozukluğu tanısını koyuyorlar. Kişiliğin ikiye bölünmesine çeşitli faktörler yol açabilir. Örneğin, dayanılmaz derecede stres, çocuklukta alınan duygusal tromalar vb.
Dissosiatif kişilik bozuklukları olan insanlar kolayca aynı durumda farklı davranabilir. Onların davranışı hangi tarafın üstün olmasına bağlı olur. Bazı durumlarda, hastalık o kadar çok oilerliyor ki, hasta daha önce ne yaptığını hatırlamaz. Oylesine bir izlenim oluşuyor ki, o asla birbiriyle kesişmeyen tamamen farklı veya daha ziyade paralel bir dünyalarda yaşıyor.
Ermennistan`ın bağımsızlık tarihine dikkat ettikte tıpkı insanlarda görüldüğü gibi Ermenistan devletinin de kimliğin ikiye bölünmesi-dissosiatif bozukluk hali yaşadığını görmek mümkündür. Bu hastalığın belirtileri Ermeni ulusal kimliğinin oluşumunda ortaya çıktığı gibi, doğal olarak devlet kuruluşuna da yansımıştır.
Ermenistan coğrafi olarak doğuda bulunan bir devlettir. Son 25 yıldır dış politikasının tüm alanlarında Rusya faktörü şartlandırıcı unsurdur. Bir anlık Rusya'nın yok olduğunu düşünürsek Ermenistan'ın hali ne olur? Ermenistan kime güvenir, arkalanır ve güvenliğini kim sağlar? Böyle bir hayalin hayata geçirilmesi Ermenistan için gerçek bir trajedi olacaktır. Ermenistan kendi ülkesinde Rusya'nın yerleştirdiği 102`nci askeri üssünün mali giderlerinin %62`sini gönüllü olarak karşılıyor[i]. Ermenistan Rusya ile Birleşik ordu birliğinin kurulmasına ilişkin anlaşma imzalıyor ve bu birliğin komutanlığını yine de gönüllü olarak Rusya'ya veriyor[ii]. Ermenistan Rusya'dan aldığı krediyle silah alıyor ve bu krediyi faiziyle birlikte geri ödüyor[iii].
Ermenistan hiçbir siyasi ve askeri ağırlığı, üye devletlerin dayanışması ve ortak stratejisi olmayan Kolektif Güvenlik Anlaşması Örgütü'ne (KTMT) üyedir. Tüm toplantılarında kuruluşa şikayette bulunuyor ve memnuniyetsizliğini ifade ediyor.
Ermenistan ekonomik açıdan Rusya'ya bağımlıdır. Hemen hemen tüm stratejik sanayi kuruluşlarının denetim paketi Rusya'nın elindedir.
Ermenistan enerji alanında da Rusya'nın desteği olmadan sorunlarını çözemez. Mestsamor Nükleer Santrali Rusya'dan alınan zenginleştirilmiş uranyum hesabına çalışıyor, doğalgaz tüketiminin büyük bölümü Rusya'dan temin ediliyor.
Ermenistan'ın nüfusundan çok Ermeni Rusya'da yaşıyor. Bunların bir kısmı Rusya vatandaşı olsa da, bir kısmı da mevsimi işlerde çalışanlardır, Rusya ekonomisinin güçlenmesine hizmet ediyorlar.
Böyle bir manzarada Ermenistan bazen kimliğin ikiye bölünmesi-dissosiatif bozukluk semptomlarını ağır şekilde yaşıyor, kendini Avrupa devleti, kültürel ve sosyal hayatını Avropa`nınki gibi düşünüyor. Avrpa Birliği örneğinde Avrupa ile yoğun işbirliğine teşebbüs ediyor.
Ermenistan bu hastalığın etkisi altındayken 24 Temmuz 2013 tarihinde Avrupa Birliği ile "Derin ve Kapsamlı Ticaret Bölgesi Hakkında" anlaşma metni üzerinde mutabakata varmıştı. Bununla birlikte, Ermenistan'ın Gümrük Birliği'ne üye olması Vilnius sürecinin dışında kalmasıyla sonuçlandı. Aynı yılın Kasım ayında Vilnius`te yapılan Doğu Ortaklığı Zirvesi'nde Ermenistan bu anlaşmadan vazgeçti.
Ermenistan neden 5-6 yıllık müzakereler yapıp imzaladığı bu anlaşmayı reddetti? Sözleşmeyi imzalama sırasında onun psikiyatrist hekimi kulağına birkaç kelime fısıldamış, onun Avrupalı yok, doğulu olduğunu hatırlatmış ve bazı merhem hususları bildiren ifadeler kullanmış.
Ermenistan hemen kendine gelmiş, yönetimi yıllardır sözleşmenin imzalanacağı takdirde halka hoş günler getireceğini vaat eden projeyi eliyle kenara iterek psikiyatrist doktorunun yazdığı reçeteyi ve ilaçları kabul edeceğini bildirmiş.
Aradan birkaç yıl geçtikten sonra Ermenistan yine de kimliğin ikiye bölünmesi-dissosiatif bozukluk belirtileri ile Avrupa Birliği ile yeni sözleşme imzalamak için müzakerelere başladı. Zira, Moldova'da Doğu Ortaklığı programında yer alan devletlerin Dışişleri Bakanlarının toplantısında Ermenistan Dışişleri Başkanı Eduard Nalbandyan Avrupa Birliği ile yeni anlaşmanın detaylarını müzakere ettiklerini ve bu kurum ile geniş hacimli işbirliği konularına önem verdiklerini bildirdi[iv].
Avrupa Birliği Ermenistan ile yeni anlaşmanın imzlanacağına umut etse de, bu ülkenin kimliğin ikiye bölünmesi-dissosiatif bozukluk hastalığına müptela olduğunu 2013 yılından bilse de, psikiyatrist hekiminden izin almadan yeni tedavi belirlemeye teşebbüs ediyor.
Avrupa Birliği hastanın ikinci doktoru olmaya çalışıyor, tedavi programları hazırlıyor, ama hastanın hastalık geçmişi kitabının birinci hekimde olduğunu unutuyor. Bunu Ermeni siyasetçi Paruyr Ayrikyan çok dolgun ifadelerle bir cümlede şöyle nitelendiriyor: "Moskova hatta küçük tehditle Ermenistan-AB arasında imzalanacak sözleşmeyi nötralize edilebilir."[v]
Avrupa Birliği'nden farklı olarak Ayrikyan Ermenistan'ın bulaştığı kimliğin ikiye bölünmesi-dissosiatif bozukluk hastalığının tedavisinin oldukça zor ve hatta imkansız olduğunu biliyor.
Ayrikyan`ın dediği gibi, büyük bir ihtimalle psikiyatrist doktor hastasına ikinci bir doktorun müdahale etmesine izin vermeyecektir. Bu, Ermenistan'ın iç siyasi meselelerine müdahale ve Dağlık Karabağ çatışmasının çözümü yönünde olabilir.
Ermenistan kimliğin ikiye bölünmesi-dissosiatif bozukluğunun daha da kötüleşmesi sürecindedir ve psikiyatristin müdahalesi gerekiyor.