Egzersiz Programları | Uzay Terapisi - Bio-Etik
Yoğun manuel terapi
Yoğun akuatik tedavi
Yoğun nörogelişimsel terapi
Ayrıca bildiğimiz yoğun terapiyi diğer metodlarla karşılaştıran bazı çalışmaları yeniden gözden geçirdim. Bu çalışmalar yürütüldüğü için mutluyum, fakat aynı zamanda bu çalışmaların metodolojisinin başarısızlığını kabul etmekten dolayı da üzgünüm. Neden? Çünkü bir yoğun egzersiz programının yanlış tanımlanması üzerine temelleri kurulmuş ve serebral palsinin gerçek doğasını anlamada da yetersizler. Bu makaledeki amacım , bir yoğun terapi programı fikrini ve bunun arkasındaki mantığı sunmak. Şunu da açıkça söylemeliyim ki ben şahsen bir yoğun egzersiz programını destekliyorum. Serebral Palsili çocuklar için Pediatrik Fitness Merkezi’ne sahibim. Ben bir terapistim ve kişisel fitness eğitmeniyim. Ayrıca , 13 yaşında CP’li bir kızım var. Son 2 yılda , eşimle birlikte, terapistlerin eğitimine yardım ediyoruz ve ülkede yoğun egzersiz programı uygulayan 20 ‘den fazla merkez kurduk.
Birçok uygulayıcı için , yoğun terapi birkaç haftalık, birkaç saat süren ve günlük olarak uygulanan fizyoterapi anlamına gelir. Maalesef, bu , bu yaklaşımının fazla basitleştirilmesidir. Sadece normal standart terapinin miktarını artırmak sonuçları garanti etmez. Çoğu kişi tarafından uygulanan ikinci yaklaşım , sıklıkla aynı günde bir seansta birçok terapi metodunun kombine edilmesidir. Ayrıca bu etkisiz olabilir, daha sonra nedenlerini açıklayacağım.
Farklı bir terapinin yoğun bir program olduğunu iddia etmek için , belli fizyolojik prensipler ve kuralların uygulanması gerekir. Bu prensipleri açıklamadan önce , belli bazı erimleri açıklamam lazım. Bizler fizyoterapide tedavi terimini kullanırız. Tedavi; iyileştirmeye çalışma , çare bulma anlamına gelir veya hastalıkta olduğu gibi hafifletmek, azaltmak anlamındadır ki Serebral Palsi bir hastalık değildir bir durumdur. CP’li bireyleri iyileştiremeyiz. Semptomlarla çalışabiliriz, etyoloji ile değil. Egzersizlerle birlikte ,varolan maximum fonksiyonel potansiyeli kullanabiliriz ve nörolojik / iskelet / kas sistemlerinde pozitif değişiklikler yaratabiliriz, fakat hasar görmüş yapıları ( beyin ) iyileştiremez veya değiştiremeyiz ben tedavi yerine egzersiz programı terimini kullanmayı tercih ediyorum. Şunu aklımızda tutmalıyız ki , CP’li bireylerin fizyolojisi, CP’li olmayanlarla aynı. CP’li bireyin vücudu, CP’li olmayan bir bireyin vücudu gibi egzersize benzer şekilde cevap verir. Bu, medikal bir terim olan tedaviyi kullanmak yerine, benzer terimler olan egzersiz veya eğitimi kullanan daha iyi olduğu anlamına gelir.
Yoğun egzersizler uygulandıktan sonra vücut yorgunlukla tanışır. Onu izleyen periyotta vücudumuz dinlenir. Dinlenme süreci boyunca tüm vücut sistemleri toparlanıyor. Daha fazla oksijen alabilmek için akciğerlerin kapasiteyi artırıyor. Daha fazla dirence karşı çalışabilmek için kaslar daha da kuvvetli bir hale geliyor. Depolanmış enerji kaynakları artıyor. Bu faza süperkompansasyon deniyor. Bir sonraki egzersiz seansında birey daha sıkı ve uzun süreli çalışabiliyor ve daha komplex işleri yerine getirebiliyor. Buna da adaptasyon deniyor. Daha sonraki seansta vücuda daha yüksek stimulusu bile uygulayabiliriz. Cevap ise daha fazla adaptasyon. Bizim durumumuzda CP’li bireylerle çalışırken, daha fazla adaptasyon hayatlarında ilk defa dönme, oturma, bazen de yürüme yeteneği ile sonuçlanabiliyor. En önemlisi de toparlanma , iyileşme zamanı . Genellikle süperkompansasyonuda içeren toparlanma periyodu 24 saat içinde gerçekleşir. Süperkompansasyon 6 – 8 saat sonra gerçekleşebilir. Merkezi Sinir Sistemi’nden yüksek beklentileri olan bir yoğun seanstan sonra 24 saatten fazla ve nadiren 48 saat bile sürebilir. İlerlemede başarılı olmak için sonraki egzersiz seansı, süperkompansasyon sürecinde yapılmalı. Eğer dinlenme periyodu çok uzun olursa , süperkompansasyon fazında elde edilen tüm yararlar azalır ve vücut normal haline geri döner.
Şimdi, günümüzdeki modellerde normal terapi seanslarının neden etkili olamayabileceğini anlayabiliyoruz. ( haftada bir iki kez, 1 saat ) İlk olarak, fizyolojik cevapları oluşturmak için yeterli stimulasyon uygulayamıyor. İkincisi, seanslar arasındaki dinlenme zamanı çok uzun. Şimdi günde 3 – 4 saatlik normal terapilerle bile beklediğimiz sonuçları neden alamayacağımızı anlayabiliriz. Egzersiz seansının yoğunluğu sadece seansın uzunluğu gibi bir faktöre bağlı değil. Egzersizlerin yoğunluğunu karakterize eden diğer elemanları;
Egzersizlerin arası dinlenme periyotlarının uzunluğu
Teknik zorluklar ve egzersizlerin karmaşıklığı
Engelli bireyler için etkili bir yoğun egzersiz programı dizayn etmek için, bazı yöntemlerle birlikte bilgiyi kombine etmek gerekli. İyi bir terapist , vücudun nasıl çalıştığını , yetersizliklerin , engellerin fonksiyonel potansiyele etkisini nasıl değerlendireceğini bilmeli ve anlamalı , fakat bunun yanında vücudu nasıl eğiteceğini , hangi egzersizleri seçeceğini ve bunları nasıl modifiye edeceğini de bilmeli. Bir koç ve antrenör gibi çalışmalı. Ben, son zamanlardaki fizyoterapi litaratürü ve dergilerde birçok terapistin bunu anladığını ve yaklaşımı desteklediğini buldum.
Bir yoğun egzersiz programının gerçek sonuçları , programa, sakatlığın ciddiyetine , kullanılan egzersiz metodu ve ekipmanlara bağlı olarak değişebiliyor. En yaygın gözlemlenen gelişmeler artan kuvvet , endurans , koordinasyon , daha iyi fonksiyonel beceriler , konuşma algı , azalmış kas tonusu ve daha iyi vücut düzgünlüğü. Genellikle yoğun program alan çocukların ve gençlerin %90’ı kuvvet ve fonksiyonel becerilerde gelişme kaydetti. Bunun açıklaması için lütfen CP için Kuvvet Eğitimi üzerine bu konudaki makaleyi okuyun.
Çünkü daha önce de bahsettiğim gibi , CP’yi iyileştiremeyiz.CP’li bireyleri engelsiz insanlar gibi tedavi edebiliriz. Yetenekli bir kişinin kendi fitness düzeyini geliştirmesi veya bir yarışmaya katılması için yaşam tarzını değiştirmesi gerekli. Birkaç aylığına haftada birkaç kez spor salonuna gider ve beslenme alışkanlıklarını değiştirir. Bu ,fitness durumunu geliştirir. Daha güçlü , daha hızlı , daha esnektir ve daha önceden kesinlikle yapamadığı aktiviteleri yapabilir. Daha sonra bırakır. Egzersiz yok. Sürdürme programı , jimnastik yok. Fast food var. Birkaç ayda vücut tekrar normal haline döner. Kuvvet, esneklik, endunans ve tüm yeni becerilerini kaybeder. Vücut sistemleri , egzersizlerden önceki seviyeye döner. Eğer daha sedentar bir yaşam tarzını da seçerse , vücudu daha da fazla kötüleşecektir. Benzer kurallar CP’li bireyler için de geçerlidir.
Çoğu CP’li bireyler için nasıl yürüyeceğini öğrenmek altın olimpiyat madalyasını kazanmak için eğitilmeye benzer. Eğer amaçlarına ulaştıktan sonra eski yaşam tarzlarına dönerlerse , birkaç ay içinde geriye dönüp walker’la yürüyecekler veya tekerlekli sandalyede oturacaklardır. Bu ,CP için doğrudur. Bu durum , bir ömür idaresini ve sürekli egzersizleri gerektirir. Ayrıca ebeveynler şunu anlamalı ki yoğun bir program sürecinde elde edilen gelişmeleri koruyabilmek için zamanlarını ve çabalarını vermeliler ve verilen ev egzersiz programına devam etmeliler. Yıllardır elde ettiğim tecrübelerime dayanarak şunu kabul etmeliyim ki , bu , yoğun terapinin sonuçlarının neden çok uzun süre devam etmediğinin asıl nedeni
Elde edilen gelişmelerin kısa ömürlü olması ile ilgili önemli bir faktör daha var. Egzersizler sırasında bireyler yeni motor beceriler öğrenir. Yeni bir hareketi öğrenme sürecinin bazı fazları vardır. İlk önce hareket ile ilgili external bilgi alıyoruz.( sözel tarif, görsel sunum, gözlem) sonra farklı kasların aktivasyonu ile belli hareketleri tekrar etmeye çalışırız. Yavaş yavaş tekrar ve rehberlik ile kuvvet , denge, koordinasyon kazanırız ve hareketi nasıl yapacağımızı öğreniriz.
Bu fazda da sürekli olarak hareketin kalitesini kontrol etmek ve düşünmek zorundayız. (kas kontrolü) Bu faza genelleşme denir. Bu , birkaç haftalık egzersizden sonra gerçekleşir. Bir sonraki fazda yüzlerce tekrardan sonra, belli motor işleri düşünmeden ortaya koyabiliriz. Bu faza otomatizasyon denir. Serebral Palsili bireyler için bu faza ulaşabilmek, bazen aylar veya yıllarca , binlerce tekrarlık egzersiz gerektirebilir.
Eğer birileri size programlarını açık basit bir dille açıklayamıyorsa , bu şu anlama gelirki , kendisi de muhtemelen ne yaptığını anlayamıyordur. Fizyoterapistlerinize veya hekiminize metod ve sonuçları hakkında sorular sorun. Bir ebeveyn ve terapist olarak , sade , basit bir program arıyorum, aynı anda birçok farklı metodun kombinasyonu değil. Bu daha fazla ebeveynin dikkatini çekmek için günümüzdeki akımlardan biri. Yoğun egzersizlerin ve manuel terapinin aynı günde diğer rekreasyonel aktiviteler ve yoğun olmayan yaklaşımlarla kombinasyonuna rıza gösterebiliriz.
Uygulanan kombine metodların kişinin özel durumuna ve amaçlarına göre ayarlanması önemlidir. Programdaki ilerlemeyi artırmalı , engellememeli. Bir günde farklı metodları ve teknikleri içeren 6 saat veya daha uzun süreli bir terapiyi önermek çok fazla olur, bu kişinin baş ağrısı için aynı anda birçok farklı ilacı almasına benziyor. ( motrin , tylerol , advil, aspirin) Bu yaklaşım çok yoğun olabilir ve aşırı uyarılmaya neden olabilir. Hasta aşırı yorulacaktır. Vücut dinlenmeye yeterli zaman bulamaz. Sonuç olarak süperkompansasyon fazı meydana gelmez , hiçbir adaptif değişiklik ve beklenen ilerleme olmaz. Bitkinlik seviyesi arttığı zaman , vücut yaralanmaya daha açıktır hasta tedaviye negatif reaksiyon gösterebilir. (koopere olmayabilir , ağlayabilir) eğer bir kişi kendilerinin sunduğu tüm metodların CP’li bireylere yardım ettiğini iddia ediyorsa , bu muhtemelen hiç birinin yeteri kadar iyi olmadığı anlamına gelir.
Aynı anda birkaç metodun kombinasyonunu kullanmanın diğer bir önemli yönü, aksi tesir ve yan etki yapabilme ihtimali. Örneğin; düşük basınçlı hiperbarik oksijen tedavisinin serbest radikalleri , elektromanyetik rezonans terapisi uygulanırken istenmez . Hangi tedavi metotlarının kombinasyonunun güvenli veya en etkili olduğunu gösteren neredeyse hiçbir çalışma yok. Amacım ebeveynleri ürkütmek veya heveslerini kırmak değil. Şimdiye kadar birçok kişi tarafından verilen yoğun terapinin çok güvenli ve yüksek tesirli olduğu kanıtlandı.
Özetlersek , ebeveynleri çocukları için yoğun bir egzersiz programı denemelerine cesaretlendirmek istiyorum. Terapistlere bunun hakkında daha fazla şey öğrenmelerini ve kendi kliniklerinde uygulamalarını tavsiye ediyorum. Daha büyük CP’li bireyler için , bu yaklaşım hayatlarında daha fazla fonksiyonel bağımsızlığı elde edebilmeleri için yeni bir kapı olabilir. Bununla birlikte , yoğun egzersiz programları sadece kısa dönem etkileri gösteriyor. Bu etkilerin oluşması ve uygun yöntemle devam ettirilebilmesi için çok cesaret verici. Yıllar sonra terapiler sonrası gelişim eksikliğiyle engellenen birçok kişi için kısa bir zamanda bu hızlı gelişim onlara gelecek için ümit verecektir.