MANGAL TAŞLARI VE SAĞLIK
Adı Soyadı : Sencer Ş.
Mesajı : Sayın Hocam evvela saygılar sunarım. Kıymetli vaktinizi almadan lütfedip cevaplarsanız bir sorum olacak: İnternette mangalları araştırırken "lav taşlı mangal" "granit taşlı mangal" ve "mermer taşlı mangal" gibi yeni ürünlerle karşılaştım. Konunun birinci dereceden uzmanı olarak size sormak istiyorum: Bu ürünler ne derece sağlıklı? Doğru yakılmış odun kömürü mangal mı yoksa bunlardan herhangi biri mi tercih edilmeli?
Sayın Sencer Ş.
İlginiz için teşekkür ederim. Öncelikle, Mangal alırken TSE ve CE belgesi olup olmadığına bakılmalı. Yeni yasa ile CE Belgesi zorunlu oldu. İnternette bulduğunuz "lavtaşlı mangal" "granit taşlı mangal" ve "mermer taşlı mangal" diye adlandırılan taşlar; ısıya dayanıklı ve ısıyı üzerinde toplayan, ıslatılsa bile (belli dereceye kadar) patlayıp herhangi bir istenmeyen sonuç yaratmayacak taşlardır. Bildiğim kadarıyla Piknik tüpü tipi Taşlı Mangallar ile duman ve is problemi olmamakta. Gazı ve gazın yanma aşamasında çıkardığı bütün zararlı maddeleri tutması, için daha çok gözenekli olması gerekir. Mangal taşı olarak; pomza-perlit,bazalt, bazalt cürufu, kayrak taşı, magnetit-hematitli-manganlı demir taşları,farklı mermer türleri, granit, granodiyorit, diyorit, gabro, siyenit, peridotit gibi taşlar kullanılabilmektedir.
Bu taş beyaz, bej renkte oldukça gözenekli olup, bileşiminde ağırlıklı silisyum vardır.
Siyah, gri, kahverengi, kırmızı olabilir. Cüruf dediğimiz cinsi süngerimsi, gözeneklidir. Genellikle demirli, kalsiyumlu olabilir.
Limonit-hematit-magnetit gibi mineral içerir, mangan içeren taşlar olabilir. Bunların gözenekliliği daha azdır. Bunlar sarı, kırmızı, kahverengi, siyah olabilir.
Farklı cinste ve özellikte olabilir. Mermer; jeolojik olarak yüksek basınç ve ısı altında başkalaşım geçirmiş rekristalize kireçtaşı kayasıdır. Ancak ticari olarak cila tutan her kayaca mermer adı verilmektedir. Bu durumda magmatik (granit, siyenit, gabro, serpantin, peridotit), volkanik (pomza,andezit, bazalt vd.), sedimanter (kireçtaşı, taraverten) her türlü kayaç mermer olma özelliği bulunmaktadır.
Granitik kayaçları kapsar. Granit, granodiyorit, siyenit gibi. Bunların bileşiminde kuvars, feldispatın ortoklas cinsi, mikanın biyotit cinsi, plajiyoklas, turmalin, apatit, zirkon, magnetit oranı önemlidir.
Mangalda kullanılan granit taşlarında; ısı ve sıcaklık altında taş içindeki minerallerde değişiklik olabilir. Taşın içindeki minerallerin dağılımı, doku ve yapısına göre taşta zayıflama olabilecek, gelişecek mikro çatlaklar nedeniyle çatlama ve parçalanma olabilir.
Mangal taşlarının kullanım süreleri; kullanım sıklığına ve genelde pişirilen yiyeceğinyağ oranı ve gözeneklerinin kapanıp kapanmadığı ile ilgilidir. Kullanım süresince taşın genel durumuna bakarak (ör. Gözenekli ise gözenekleri kapanıp kapanmadığına) yenisi ile değiştirilmelidir. Mangal taşları kullanımdan önce iyice temizlenmelidir. Deterjan, asidik sıvı atıkları, katran, yağ artığı vd. kalıntı olmamalıdır. Taşın ısıdan dolayı olası patlamasına karşın, taşın birkaç noktasından sabitlenmesinde yarar olacağını düşünmekteyim. Kırıklı, çatlaklı, çok renkli taşlar kullanılmamalı, daha ziyade, özellikle pomza, bazalt türü taşlar tercih edilmelidir. Mangal için kullanılan taşların, mangal kömürüne göre daha sağlıklı olduğu söylenebilir. Mangallar kapalı alanlarda kullanılmamalıdır.
Mangaltaşlarını oluşturan minerallerin jeolojik oluşumu sırasında kristal yapı içerisinde HAPSOLMUŞ milimetre, mikrometre boyutlarında SIVI DAMLACIKLARI, GAZ, karbondioksit ve tuzlu su olabilir. Özellikle granit kayaların bileşiminde bulunan kuvars mineralleri içinde sıvı kapanım olma olasılığı yüksektir. Bu sıvı kapanımlarda hapsolmuş karbondioksit gazı ve çeşitli tuzlar bulunabilir.
Taş cinsine göre değişen oranlarda kristaller içine hapsolmuş sıvı, gaz, karbondioksit ve tuzlu su gibi kapanımlar (özellikle granit taşlarında ve çeşitli mermer taşlarında) ile sıcak-soğuk farkından (çok sıcak taşın üzerine soğuk sıvı-su dökülmesi ve teması) dolayı mikro patlama, çatlama, parçalanma olasılığıdır.