2000 beklentileri ve 2001 hedefleri yayınlandı
Güncel Durum : Aktif | Kayıtlı Firma Sayısı : 714
Bu yıl sonu itibariyle büyüme hızının GSYİH bazında yüzde 7, GSMH bazında ise yüzde 6 oranında gerçekleşmesi bekleniyor. İhracat 28, ithalat is...
Resmi Gazete'nin bugünkü mükerrer sayısında yayımlanan 2001 yılı programında, 2000 yılı ekonomik hedeflerinde gerçekleşme öngörülerine de yer verildi. Programa göre bu yıl tarım sektörü katma değerinin yüzde 3.6, sanayi sektörü katma değerinin yüzde 6.9, hizmetler sektörü katma değerinin ise yüzde 7.9 oranında büyüyeceği tahmin ediliyor.
Bu yılın ilk altı aylık döneminde yüzde 5.8 olan özel tüketim harcamaları artış hızının da, ilk yarıdaki seviyesini koruması bekleniyor.
Yılın ilk yarısında yüzde 6.9 oranında artan kamu tüketim harcamaları hızının ise yılın tamamında yüzde 4.8 artacağı programlanıyor. 2000 yılı sonu itibariyle özel sabit sermaye yatırımlarının yüzde 14, kamu sabit sermaye yatırımlarının da yüzde 15.7 oranında artacağı, toplam sabit sermaye yatırımlarının ise yüzde 14.5 oranında yükseliş göstereceği tahmin ediliyor.
Tahminlere göre, bu yılın tamamnda ihracat yüzde 5.3 oranında artarak 28 milyar dolar, ithalat ise yüzde 27.8 oranında artarak 52 milyar dolar seviyesinde gerçekleşecek.
Turizm gelirleri programda öngörülen hedefi aşarak 7.8 milyar dolara ulaşırken, cari işlemler açığı 8.2 milyar dolar olacak.
Faiz ve özelleştirme hariç 2000 yılı bütçe fazlası 6.7 katrilyon lira, toplam bütçe açığı ise programda belirtilen 14.4 katrilyon liranın önemli ölçüde altında kalarak 11.6 katrilyon lira düzeyinde gerçekleşecek.
Geçen yıl GSMH'nin yüzde 0,6'sı oranında açık veren fonlar ise bu yılın tamamında yüzde 1.3 oranında fazla verecek.
Yine 1999 yılında GSMH'nin yüzde 3'ü oranında gelir-gider açığı bulunan sosyal güvenlik kuruluşları, 2000 yılında bunu yüzde 2'ye düşürecek.
Tahminlere göre 2000 sonu itibariyle 12 aylık Toptan Eşya Fiyatları Endeksi (TEFE) artış hızı yüzde 29, Tüketici Fiyatları Endeksi (TÜFE) artış hızı ise yüzde 34 olacak. Bu yılın tamamında özel tüketim yüzde 5.7, kamu tüketimi yüzde 4.8, toplam tüketim ise yüzde 5.6 oranında artacak.
2001 HEDEFLERİ DE RESMİ GAZETE'DE
2001 yılı makro ekonomik hedefleri, sosyal ve ekonomik sektörlerle ilgili hedef ve politikaları da belirlendi. Gelecek yıl, cari işlemler açığını kontrol almaya yönelik politikaların, büyüme hızını yavaşlatması öngörülüyor.
Resmi Gazete'nin bugünkü mükerrer sayısında yayımlanan 2001 Yılı Programı'na göre, Türkiye'nin gayri safi milli hasılasının(GSMH), gelecek yıl 4.5 oranında büyümesi öngörüldü. Büyüme hızı, tarım sektöründe yüzde 1.4, sanayide yüzde 6, hizmetler sektöründe ise yüzde 5 olacak.
Cari işlemler açığını kontrol altına alma yönünde uygulanacak makroekonomik politikaların iç talep artışını sınırlayıcı etkileri, büyüme hızının yavaşlamasındaki temel belirleyici unsur olacak.
Böylece, bu yıl yüzde 6.9 olması beklenen yurtiçi talep artış hızı, gelecek yıl 3.5'e inecek. Gelecek yıl, kamu tüketim harcamaları yüzde 1.9, özel tüketim harcamaları yüzde 3.2 artacak, böylece toplam tüketim artış hızı yüzde 3'e gerileyecek.
SABİT SERMAYE YATIRIMLARINDA % 5 ARTIŞ
Kamu sabit sermaye yatırımları da yüzde 3.1 oranında gerileyecek, özel sabit sermaye yatırımları ise yüzde 8.2 oranında artacak, böylece toplam sabit sermaye yatırımlarında yüzde 5 artış sağlanması öngörülüyor.
Ekonomik istikrar programına uygun olarak, 2001'de, TEFE artış hızının yüzde 10, TÜFE artış hızının da yüzde 12 olması öngörüldü. Bu hedefler çerçevesinde yıllık ortalama TEFE artış hızı yüzde 15.2, TÜFE artış hızı yüzde 19.5, GSMH deflatörü ise yüzde 18 olacak.
Gelecek yıl, ithalatın 31 milyar dolar, ihracatın da 54.5 milyar dolar civarında gerçekleşeceği, bu yıl 19.6 milyar dolar olması beklenen dış ticaret açığının gelecek yıl 18.6 milyar dolar olarak gerçekleşeceği öngörüldü.
Turizm gelirlerinin gelecek yıl artış eğilimini koruyarak 8.5 milyar dolar olması, işçi gelirlerinin ise 4.8 milyar dolar düzeyinde gerçekleşmesi bekleniyor.
Bu gelişmeler sonucunda, gelecek yıl cari işlemler açığının 6.6 milyar dolara gerileyerek, GSMH'ye oranının yüzde 3.1 olması hedefleniyor.
2001 BÜTÇE HEDEFLERİ
2000 yılında yüzde 5.4 oranında gerçekleşmesi beklenen faiz ve özelleştirme dışı bütçe fazlasının GSMH'ya oranı, 2001 yılında yüzde 5.1 olacak. Gelecek yıl özelleştirme hariç bütçe gelirlerinin GSMH'ye oranı, 2000 yılına göre 0.7 puan azalarak yüzde 25.7 seviyesinde gerçekleşecek.
2000 yılında yüzde 21.3 düzeyine çıkan vergi gelirlerinin GSMH'ye oranı da yüzde 20.7'ye gerileyecek. Özelleştirme faaliyetlerinden konsolide bütçeye sağlanacak gelirler ise GSMH'nin yüzde 2.4'üne yükselecek. Böylece 2001 yılında toplam bütçe gelirlerinin GSMH'ye oranı yüzde 28.1 seviyesinde gerçekleşecek.
Konsolide bütçe faiz dışı harcamalarının GSMH'ye oranı gelecek yıl bu yıla göre 0.3 puan azalarak, yüzde 20.7 düzeyinde olacak. 2000 yılında yüzde 16.3 olması beklenen faiz ödemelerinin GSMH'ya oranı da gelecek yıl yüzde 10.9'a gerileyecek.
Program hedeflerine göre, 2001 yılı toplam bütçe harcamalarının GSMH'ye oranı da bu yıla göre 5.8 puan azalarak yüzde 31.5 seviyesine düşecek.
Bunların sonucunda bu yıl yüzde 9.3 olması beklenen konsolide bütçe açığının GSMH'ya oranı 2001 yılında yüzde 3.4'e inecek. 2000 yılında yüzde 10.9 olacağı tahmin edilen kamu kesimi borçlanma gereğinin GSMH'ya oranı gelecek yıl yüzde 3.5'e düşecek.
Faiz ödemeleri ve özelleştirme gelirleri hariç tutulduğunda 2001 yılında toplam kamu kesimi dengesi GSMH'nın yüzde 5.1'i oranında fazla verecek.
PROGRAMIN TEMEL AMAÇLARI
Programın makro ekonomik temel amaçları, "enflasyonda başlamış olan düşüş eğilimini devam ettirmek, cari işlemler açığının kontrol altına alınarak sürdürebilir bir yapıda gelişmesini sağlamak, kamu finansman dengesinde sağlanan olumlu gelişmeleri sürdürerek kamu açıklarını bir istikrarsızlık unsuru olmaktan çıkarmak" olarak sayıldı.
Maliye politikası, bu temel amaçlara uygun olarak, enflasyonda ve kamu dengesinde sağlanan olumlu gelişmeleri devam ettirecek ve cari açığın kontrol altında gelişmesini sağlayacak bir yapıda uygulanacak.
Para ve kur politikasının enflasyonla mücadeleyi destekleyecek ve ekonomik birimlere uzun vadeli bir bakış açısı kazandıracak çerçevede uygulanmasına da devam edilecek.
Tarımsal destekleme, sosyal güvenlik, özelleştirme, kamu mali yönetimi ve şeffaflık ile vergi politikası ve mali sistemin şeffaflık ve etkinlliğinin artırılması konusundaki yapısal düzenlemelere hız kazandırılarak devam edilecek.
Tarımsal destekleme sistemine etkin ve eşitlikçi bir yapı kazandırılacak, tarım ürünleri fiyatlarının dünya fiyatları dikkate alınarak piyasa koşullarında belirlenmesi temin edilecek.
Sosyal sigorta kuruluşlarının idari ve mali etkinliği artırılacak, gelirleri artırıcı, giderleri azaltıcı düzenlemeler yapılacak.
Bireysel emeklilik sigorta programları, uzun vadeli sosyal güvenlik politikası kapsamında, gönüllülük esasına dayanan, devlet denetiminde, özerk, mali sektör içinde örgütlenen, teşvik sistemleri ile donatılan, kayıt dışı çalışmayı önleyici, zorunlu sigorta sistemini destekleyen ve tamamlayan bir fonksiyona sahip olacak şekilde uygulamaya konulacak.
Özel sağlık ve hayat sigortaları mevcut sosyal sigorta sistemine ilave ve isteğe bağlı olarak bir sistem olarak desteklenecek.
İşsizlik sigortasına ilişkin sigortalıların, demografik ve sigortalılıkla ilgili bilgilerin toplanacağı bir bilgi sistemi kurulacak.
VERGİ İDARESİ GÜÇLENECEK
Fon harcamalarının kontrol altına alınması sayı ve hacim olarak küçültülmeleri, yükümlülüklerinin artırılmaması, faaliyetlerinin zaman içinde ilgili genel ve katma bütçeli kuruluşlar tarafından üstlenilmesi ve işlevlerini yerine getirmeyen fonların tasfiyesi yönünde çalışmalar sürdürülecek.
Vergi idaresinin uygulama, izleme ve denetleme fonksiyonunu güçlendirecek, ayrıca kayıt dışı ekonomiyi kontrol altına alıp vergi tabanını genişletecek çalışmalara önem verilecek.
ÖZELLEŞTİRMEDE VERİMLİLİK ESAS
Devletin ekonomiye doğrudan müdahalesi özelleştirme politikaları çerçevesinde olabildiğince daraltılacak, kamu niteliğindeki görevlerin yürütülmesinde etkinlik ve verimlilik esas alınacak.
Özelleştirmeden beklenen hedeflere ulaşmak amacıyla kamu sermayesinin belirleyici olduğu ulaştırma-haberleşme ve enerji sektörlerinde serbestleşmeye gidilerek, özel sektör katılımının sağlanmasına yönelik düzenlemelere devam edilecek.
Yap-İşlet-Devret, Yap-İşlet ve işletme hakkı devri gibi finansman modelleri yeniden gözden geçirilerek bu modellerin rekabeti engelleyici uygulamalara yol açması önlenecek.
Özel sektörün katılımına açılan iletişim ve enerji gibi sektörlerde tüketici hak ve çıkarlarını korumak ve rekabeti tesis etmek başta olmak üzere gerekli her türlü yapısal düzenlemeler özerk düzenleyici kurullar vasıtasıyla sağlanacak.
Mali sistemin şeffaflık ve etkinliğinin sağlanmasına yönelik olarak atılan adımlara devam edilecek, kamu bankalarının yapısal sorunları çözülerek öncelikle özerkleştirilecek ve kamu bankaları kademeli olarak bankacılık kesiminden çekilecek.