Üstün Zekalı veya Yüksek Performanslı Çocuklar - Kuşadası Gözcü Haber
Yayınlanma Tarihi: Çarşamba, 24 Ekim 2018
“Üstün zekalı” olarak belirttiğimiz çocuklar, potansiyelini yaşıtlarından ve standartlardan daha iyi bir şekilde kullanan çocuklardır. Ama “üstün zekalı çocuklar” yerine ben yüksek performanslı çocuklar teriminitercih ediyorum. Üstün zeka temelde var olan ve değişmeyen bir yetenekgibi görünebilir, fakat yüksek performanstan bahsedersek, çevreden gelen (duygusal) destek, istekler ve çocuğa sunulan olanakların da önemini göstermiş oluruz. Buna zekanın var olması ilebu zekanın nasıl kullanıldığının arasındaki fark da diyebiliriz. Üstelik, “üstün” olmayı bir çocuğa etiket olarak atamanınolumsuz olabileceğini de düşünüyorum. “Üstün” etiketi alan çocuğa karşı arkadaşlarının, öğretmenlerinin ve çevresinin bakış açıları ve beklentileri değişebiliyor, bu da çocuğun doğal gelişimine zarar verebilir. Çocuk kendi kimliğini keşfetmesi gerekirken, ondan beklenilen “üstünlük” kavramına uymaya çalışabilir.
Daha iyi beyin?
Bazı beceri alanlarında yüksek performans gösteren çocukların, daha iyi beyinleri olduğuna dair hiçbir kanıt bulunmamaktadır. Fakat beynin belli kısımlarının bu çocuklarda daha erken olgunlaştığını belirten araştırmalar var. Aynı zamanda, beynin bazı diğer bölümlerinin daha yavaş olgunlaştığı da gösteriyor bu araştırmalar. Demek ki belli alanlarda yüksek performans gösteren çocuklar, başka alanlarda geride kalabiliyorlar (ya da o alanlarda ortalamanın üstünde olmuyorlar).
Geniş gelişmenin önemi
Tabi ki bir çocuğun belirli alanlarda yüksek performans göstermesi güzeldir ve çocuğa büyük faydalar sağlayabilir. Ancak diğer becerilerin ve dolayısıyla diğer (beyin) alanlar arasındaki iş birliğinin de geliştirilmesi gerektiğini vurgulamak istiyorum. Özellikle çocukluk ve ergenlik başlarındaki yaşlarda, yüksek performanslı çocukların gelişimine geniş açıdan bakılması taraftarıyım. Aksi takdirde, yüksek performanslı bir çocuk çok tek taraflı gelişebilir. Bu onları daha savunmasız hale getirip, daha çok zorbalığa uğrayabilme risklerini artırabiliyor, daha az arkadaşları ve daha kısıtlı sosyal ortamları olabiliyor. Yani, bilişsel performansları yüksek olsa bile,sosyal becerileri daha az geliştiği için, toplumda daha az başarılı konumlara gelebiliyorlar.
Yüksek performanslı çocukları, tüm çocuklar gibi, 'gelişme sürecinde' olarak kabul etmeliyiz. Tüm çocuklarda olduğu gibi, onların da bilişsel, fiziksel, sosyal ve duygusal becerilerinin dengeli bir şekilde gelişmesine dikkat etmeliyiz. Ayrıca, yüksek performanslı çocukların eğitiminde, özellikle ebeveyn-öğretmen iş birliği deçocukların gelişimini denetlemek için son derecede önemlidir.
Destek, yöneltme ve ilham
Yüksek performanslı (“üstün zekalı”) çocukları olan ebeveynlere tavsiyelerim, çocuğa öğrenmeyi ve doğal merakı teşvik eden ortamlar ve aktiviteler de sunmak, onları birçok değişik deneyimler kazanmalarına yöneltici ortamlarda bulundurmak ve sadece çocuğun zaten yüksek performans gösterdiği alanları değil de onun yanında ona ilham verecek, teşvik edilmesi gereken alanları da öne çıkaran etkinlikler sunulmalıdır. Bir çocuğun mümkün olduğu kadar geniş beceri kazanmasına izin vererek, daha geniş bir nöropsikolojik gelişime sahip olması sağlanmalı. Geniş becerilere yönelik şekilde gelişmek, gençlere ileride her türlü seçimlerinde yardımcı olacaktır. Kesinlikle çocuğun yüksek performans gösterdiği alanları kısıtlayın demek istemiyorum; tavsiyem çocuğun bilişsel, fiziksel, sosyal ve duygusal becerilerinin dengeli şekilde gelişmesine dikkat edilmesidir.