sık sık (belirgin bir sebep olmadığı halde) ağlamak
bebek uykuya dalsa bile uyumakta zorlanmak
huzursuzluk, çabuk sinirlenme
hastalanmak konusunda yoğun kaygı duymaktır.
Burada eşe de çok önemli bir rol düşer. Böyle bir durumda yeni bebek sahibi olmuş annenin en çok ihtiyaç duyduğu şey eşinin desteğidir. Eşin, mümkün olduğunca bebek bakımında anneye yardımcı olması anneyi hem psikolojik hem de fiziksel açıdan rahatlatır. Anne, bebek bakımında yalnız olmadığını ve tüm sorumluluğun sadece kendi omuzları üzerinde olmadığını görür. Aynı zamanda kendisi annelik rolünü gerçekleştirirken, eşinin de babalık rolünü yaptığını görmek kadın ve erkeğin ilişkisine yeni bir boyut katar. Sadece eş değil aynı zamanda anne baba da olmuşlardır. Bu deneyimi ortak şekilde paylaşırlarsa, keyfine de ortak şekilde varabilirler. Böylece evlilik kararının getirdiği ortaklık bebek sahibi olmakla perçinlenir, büyür.
Loğusalık döneminde yaşanan duygusal iniş çıkışların normal ve beklenir olduğu doğrudur. Ancak bu sıkıntıların şiddetinin zamanla azalmıyor olması ya da ilk aydan sonra da aynı şiddette devam ediyor olması normal karşılanamaz. Böyle bir durum sözkonusu olduğunda doğum sonrası depresyonundan şüphelenmek gerekir. Loğusalık dönemi deyip görmezden gelemeyeceğimiz bu sıkıntılar normal kabul edilemez ve tedavi gerektirebilir. Bu süreçte anne çökkün bir ruh hali içindedir, hayata karşı ilgisini kaybetmiştir ve bu ruhsal durum hergün tekrarlanmaktadır. Kimi anneler bu ruh halini ilk ayda değil daha sonraki aylarda yansıtabilirler. Doğum sonrası depresyon tanısının konulabilmesi için semptomların doğumdan sonraki ilk 6 ay içinde görülmesi gerekir.
Doğum sonrası depresyonda görülebilecek semptomlar şunlardır:
Yaşama karşı ilgiyi kaybetmek
Yaşamdan keyif alamamak
Enerjisiz ve motivasyonsuz hissetmek
Uykuya dalmakta ya da uykuda kalmakta zorlanmak
Her zamankinden fazla uyumak
Sık sık ağlamak
Değersizlik ve umutsuzluk hisleri
Yoğun suçluluk duygusu
Kendine zarar vermeye yönelik tekrarlanan düşünceler
Bebeğe zarar vermekle ilgili tekrarlanan düşünce ve korkular
Yukarıda sıralanan maddelerden en az 5’ine sahip olmak doğum sonrası depresyon tanısı almak için yeterlidir. Araştırmalar doğum yapanların yaklaşık %10’unda depresyona rastlandığını göstermektedir.
Depresyon konusunda uzman psikologlarımızdan randevu alın
Aşağıda sıralanan maddeler doğum sonrası depresyonu arttıran risklerdir:
Daha önce yaşanmış doğum sonrası depresyon
Gebelikten bağımsız olan depresyon öyküsü
Şiddetli adet öncesi sendromları
Zorlayıcı evlilik ilişkisi
Sosyal destek azlığı
Gebelikte ya da hemen doğum sonrasında yaşanan stresli yaşam olayları
Sık tekrarlanmış düşükler
Huysuz bebek (ör: kolik bebekler)
Yeni doğmuş bir bebek için temel fiziksel (açlığının giderilmesi) ve psikolojik ihtiyaçlarının (korktuğunda sakinleştirilmesi gibi) anında giderilmesi çok önemlidir. Çünkü bebeklerin zaman kavramı yoktur. “Annem şimdi gelmiyorsa bile birazdan gelir” gibi hayli soyut bir düşünceye sahip olmaları mümkün değildir. Bebek bir ihtiyacı olduğunu ifade etmek için ağladığında, anne ya da ona bakan kişi bu ihtiyacı karşılamakta gecikirse ve bu gecikmeler tutarlı olarak tekrarlanırsa, anne-bebek ilişkisi zarar görmeye başlar.
Loğusalık döneminde anne, kendi yaşadığı sıkıntılardan dolayı bebeği doyuramıyor, ona vakit ayırmakta zorlanıyor, bir başka deyişle tutarlı bir şekilde bebeği için orada olamıyorsa ve annenin yokluğunu bir başkası dolduramıyorsa, bebek, anneye güvenli şekilde bağlanamaz. Bebek, “ihtiyacım olduğunda bu karşılanır” hissi ile büyümediğinden çevre ile ilişkisinde güvensizlik yaşar. Ya anneyi reddeder ve istemez şekilde davranır (annenin bebeğe karşı hislerinin bir aynası olur aslında) ya da annenin yanında huzursuzlanır. Bu bebekler büyüdükleri zaman da etrafları ile rahat ilişki kuramazlar. Çünkü dünyaya güven duymakta zorlanırlar. Uyum ve davranış problemleri geliştirebilirler.
Loğusalık döneminde annenin kimi zaman bebeğin ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanması yukarıda bahsedilen durumu yaratmaz. Bu durum ancak, anne tekrarlanan şekillerde bebeğe bakamadığında ve onun yerine bebeğe özenle bakacak biri bulunmadığında geçerli olacaktır. Annenin sosyal destek görebilmesi bebeğin sağlıklı büyümesi açısından da çok önemlidir.
Loğusalık döneminin daha rahat geçebilmesi için yeni anneler şunları hatırlayabilirler:
Hissettikleriniz normaldir ve birçok anne tarafından da hissedilmektedir.
Bu hisler sonsuza kadar sürmeyecek, adaptasyon gücünüzü küçümsemeyin.
Bebeği ne kadar çabuk kabullenirseniz, işiniz o kadar kolaylaşır.
Yardıma ihtiyaç duyduğunuzda etrafınızdan yardım istemekte çekinmeyin.
Yaşadıklarınızı, hislerinizi mutlaka yakın bulduğunuz birilerine anlatın.
Bebeğinizin sizin yaşadığınız sıkıntıları algılama becerisi yoktur. O yüzden kendi ihtiyaçları için ağlamaya devam edecektir. Onun ağlamasını kişiselleştirmeyin.
Annelik becerilerinizin artması için kendinize zaman verin. Kendinizi yargılamayın.
Mümkün olduğunca kendinize de vakit ayırmaya çalışın.
Bebek bakımı konusunda birçok kafadan farklı sesler çıkabilir. Siz güvendiğiniz kaynaklara danışabilir ve aynı zamanda kendi hislerinize de kulak verebilirsiniz.
Zaman zaman bebeğin ihtiyaçlarına yetişememenin ona zarar vermeyeceğini hatırlayın. Süper anne olmaya çalışmayın. Bu istek hem anneye hem de bebeğe zarar verir.
Mutlu ve huzurlu annelerin bebekleri de mutlu ve huzurludur.
Eğer annenin şikayetleri azalmıyorsa mutlaka ruh sağlığı konusunda bir uzmana danışmak gereklidir. Doğum sonrası depresyonu, normal depresyon gibi psikoterapi ve gerekli durumlarda ilaç kullanımı ile tedavi edilebilir. Bu tedavi, hem anneyi hem de bebeği daha sonra yaşanabilecek ciddi sıkıntılardan koruyacağından ihmal edilmemelidir.