Türk Ticaret Kanunu’na göre şirketler “tüzel kişi” statüsüne sahiptir. Dolasıyla şirket faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan kar, zarar ve nakit pozisyonu tüzel kişinin tasarrufundadır. Buna karşılık ortaklar, çalışanlar ve müdürler duruma göre “ücret”, “kar payı” ve “huzur hakkı” karşılığında şirketten nakdi veya ayni ödeme alabilirler.
Huzur hakkı ve kar payı dağıtımıyla ilgili dikkat edilmesi gereken hususlar aşağıdaki gibidir;
Huzur hakkı ödemesi yapılabilmesi için mutlaka ana sözleşmede bir hüküm bulunmalı veya genel kurul kararıyla yapılmalıdır.
Huzur hakkı ödemesi emsallerine uygun ve şirketin mali durumuyla uyumlu olmalıdır.
Huzur hakları yönetim kurulu üyelerinin toplantılara katılımı ve karar alma sürecine yaptıkları katkıyla uyumlu olmalıdır. Toplantıya katılım sayısına göre veya aylık belirli bir tutar belirlenerek yapılmalıdır.
Limited şirketlerde de huzur hakkı ödemesi yapılabilir (müdür olan ortaklara).
Diğer şartların sağlanması durumunda huzur hakkı ödemelerinde asgari geçim indirimi uygulanabilir.
Huzur hakkı ödemeleri aylık ücret bordrolarında gösterilmeli, damga vergisi ve gelir vergisi kesintisi yapılmalı ve muhtasar beyannameyle beyan edilmelidir.
Ekteki örnekle toplam vergi yükünü aşağıdaki şekilde kıyaslayabiliriz. Hesaplama yapılırken 2019 yılına ait vergi oranları dikkate alınmıştır. Ayrıca GVK’nın 22/3. maddesine göre 2019 yılında elde edilen brüt kar payının yarısı gelir vergisinden istisnadır. Beyanla ödenecek vergi bu istisnaya göre hesaplanmıştır.
Sonuç olarak ekteki örnekten de anlaşılacağı üzere huzur hakkı ödemelerinin toplam vergi yükü bakımından kar payı dağıtıma göre avantajlı olduğu gözükmektedir. Buradaki ödenekte huzur hakkı ödemelerinde toplam vergi 81.710,00 TL (%8,2) iken kar payı ödemesinde 142.220,00 TL (%14,20) olarak gerçekleşmiştir. Şirketin ortaklık yapısı, dağıtılabilir kar tutarı, gerçek kişi ortakların beyana tabi başka bir geliri olup olmaması gibi durumlar hesaplamayı değiştirebilmektedir. Örnek hesaplamayı her şirketin kendi özel durumuna göre yapmasını tavsiye ederim.