Suriye satrancında Rusya | Kıbrıs Gazetesi Arşiv
Dr. İsmail Kemal Suriye satrancında Rusya 13 September 2015, Sunday Yorum Yaz Yazdır Rusya, Suriye iç savaşının satranç tahtasında her zaman önemli bir oyuncuydu. Beşar Esad hâlâ iktidardaysa bunu öncelikle Rusya ve İran’a borçludur. Rusya, BM Güvenlik Konseyi’nden Beşar Esad rejimi aleyhine karar çıkmasını engellerken, Şam’a ciddi askeri destek sağladı. Şimdi Moskova Suriye’deki rolünü daha da artırarak Suriye satranç tahtasında önemli hamleler yapıyor. Ukrayna’dan sonra Suriye’de de askeri gücü ile Batı’nın karşısına çıkıyor gibi. Rusya’nın attığı adımlar dört buçuk yıldır devam eden, 250 bin civarında insanın hayatına mal olan, ülkenin nüfusunun yarısını göçmen durumuna düşüren savaşta yeni bir durum oluşturuyor. Rusya’nın cüretli adımlarını bu ülkenin Doğu Akdeniz ve Ortadoğu’da izlediği politikalarla bağlantılı olarak düşünmekte ve analiz etmekte yarar var.
Rusya, ağustos ortalarından beri Suriye’nin Batı bölgelerine ciddi askeri yığınak yapmaya başladı. Yığınağın daha önce başladığını düşünenler de var. Uçaklar ve gemilerle Suriye’ye silah ve asker sevkediyor. Lazkiye yakınlarındaki Basil Esad Uluslararası Havaalanı’nda ve Tartus deniz üssünde yoğun faaliyet gözlemleniyor. Bazı Lübnan kaynakları Rus askerlerinin askeri operasyonlara katılmaya başladıklarını bile iddia ettiler. Rusya, attığı adımları IŞİD’le, terörizmle mücadele gerekçesine dayandırıyor. Batı’da bu gerekçe inandırıcı bulunmuyor. Belli ki Rusya Suriye iç savaşında Rus askerlerinin, hava gücünün katılımı ile daha büyük rol oynamaya hazırlanıyor. Tartus deniz üssünün yan sıra ülkede askeri üsler oluşturmaya çalışıyor. Lazkiye yakınlarında Rus savaş uçakları ve helikopterlerinin kullanacağı bir hava üssü amaçladığı sanılıyor. Bu hava üssünü ABD’nin İncirlik Üssü’nü kullanmaya başlamasına cevap olarak düşünmek mümkün. Rusya savaş uçakları ve helikopterleri gerçekten IŞİD’e yönelik saldırılar düzenleyecek mi? Böylesi bir gelişme koalisyon güçlerinin hava operasyonlarını nasıl etkiler? Rusya, sadece IŞİD’le sınırlı kalır mı? Rejim muhalifi diğer güçleri de hedef alır mı? Bu soruların cevaplarını henüz bilmiyoruz ama Rusya’nın iç savaşa daha aktif müdahil olmasının dengeleri etkileyeceği muhakkak. Rusya’nın Suriye savaşına geniş kapsamlı katılımından çok dar kapsamlı katılımı daha mantıklı geliyor.
Rusya’nın amacı ne? Bilindiği gibi İran ve Hizbullah’ın ciddi pratik desteğine rağmen iç savaş Beşar Esad açısından iyi gitmiyor. Rusya, daha büyük askeri varlıkla Esad rejimini güçlendirmeyi ve hem Suriye, hem de bölgede kendi gücünü, nüfuzunu artırmayı planlıyor. Batı karşısında elini güçlendirmek istiyor. Suriye konusunda gün gele masaya oturulduğunda Esad’ın masada olmasını ve kendi pazarlık gücünün yüksek olmasını istiyor. Kimi analistlere göre ABD ve Batı’nın Suriye’deki kararsızlığı Putin’in işini kolaylaştırıyor. Fehim Taştekin’e göre “Rus askeri tahkimatıyla belki kısa vadede Suriye ordusunun operasyon kapasitesini arttırma, siyasi çözüm arayışları çerçevesinde koşulları rejim lehine değiştirme ve (görünürde) IŞİD ile savaşa katılma amacı güdülse de uzun vadeli askeri-stratejik bir yapılanma söz konusu.” (F. Taştekin, Rus manevrası, Radikal)
ABD ve genelde Batı, Rusya’nın Suriye’deki askeri yığınağını yakından ve kaygı ile izliyor. ABD Dışişleri Bakanı John Kerry, beş gün ara ile iki kez Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov’u arayarak ülkesinin kaygılarını aktardı. ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü John Kirby, Kerry’nin Lavrov’a Rusya’nın attığı adımların Suriye’de daha fazla şiddete yol açacağını, istikrarsızlığı arttıracağını aktardığını söyledi. ABD, Rus uçaklarının Yunanistan ve Bulgaristan üzerinden Suriye’ye uçmalarını engelledi. Bunun üzerine Rus uçakları Esad’ın diğer müttefiki İran üzerinden uçmaya başladı. NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg de Rusya’nın attığı adımlardan kaygı duyduğunu, bu adımların “anlaşmazlığın çözümüne katkı koymayacağını” açıkladı. Almanya Dışişleri Bakanı Rusya’yı uyaran bir açıklama yaptı. Batı’nın bu baskıları Rusya’nın tavrını etkiler mi? Sanmıyorum. Putin, Ortadoğu’da da Batı’nın karşısına dikilme niyetindeyse ABD ve Avrupa’dan yükselen sesler onu etkilemez. Batı ile uzlaşı arayacaksa durum farklı olabilir. Burada önemli olan Putin’in gerçek niyetinin ne olduğudur.
Tüm bu gelişmeler Türkiye’nin Suriye politikasını nasıl etkiler? Sözü yine Fehim Taştekin’e bırakalım: “Saplantılı Suriye politikasında ısrar eden AKP yönetimi, Halep’in kuzeyinden Türkiye sınırına uzanan alanda güvenli bölge oluşturma planından vazgeçmiş değil. Ne var ki bu heveslerin duvara toslayacağı yeni bir güç yapılanması şekilleniyor. Mimarı da Rusya.” Rusya’nın attığı adımlar Türkiye’yi de yakından ilgilendiriyor.
Burkini ve özgürlükler Joe Biden ziyareti Halep savaşları Türk Akımı gerçekleşecek mi? Yine mülteci konusu Türkiye ve Rusya Din ve siyaset Rakamlarla mülteci sorunu Sıcaklar, kuraklık Türkiye ve Arap dünyası Dünya nereye gidiyor? Darbe girişimi ve dış politika Çözüm daha çok demokrasi Sol nerede? Sırada İtalya mı var? NATO’nun Varşova sınavı Avrupa’nın asileri Dış politikada doğru adımlar İngiltere’nin işi zor Büyük Britanya mı, küçük İngiltere mi? Avrupalılar ve dünya Brexit: Kötü fikir Brexit ötesinde AB şüpheciliği Demografi ve Avrupa 1916 Orta Asya ayaklanması Ortadoğu’da gençler ne düşünüyor? Avrupa ve aşırı sağ Doğu Akdeniz’de su sorunu Dünya İnsani Zirvesi İstanbul’da Ortadoğu’da sınırlar Sykes-Picot 100 yaşında Vize muafiyeti olacak mı? Rusya, Türkiye: Yapısal sorunlar 22 Mayıs seçimleri yaklaşırken Vizesiz Avrupa Dine dayalı devlet 100 yıl sonra Kut’ül Amare Irkçılık İslam dünyasının durumu Kaliteli Rusya analizi Panama belgeleri depremi BM Genel Sekreteri kim olacak? Terörizm ve nükleer güvenlik IŞİD’le mücadelede ilahiyat Teröre lanet Brüksel’den ne çıktı? Büyük pazarlık Türkiye-AB anlaşması Basın özgürlüğü Oscarlar ve Spotlight Türkiye-AB zirvesine doğru İran nereye? Suriye: Obama’nın iflası Zor günler Suriye açmazları Suriye’de ateşkes mi? Chamberlain’in hayaleti Su ve elektrik Suriye: Köyün minareleri AB ve gelecek Dördüncü endüstri devrimi Temelleri sarsılan AB Avrupa’nın kaybolan rüyası Ortadoğu’da bir Çinli İslam dünyasının durumu Avrupa’nın popülizm sorunu Suudi Arabistan-İran krizi ABD’de kadın başkan 2016’ya “Merhaba” derken Ne olacak bu AB’nin hali? Dış politikada gerçekçilik Türkiye-İsrail ilişkileri Ortadoğu’da mezhep kavgaları Tarihi Paris anlaşması İslam, Müslümanlar, Batı Türkiye ve AB üyeliği Stratejik rekabet AB-Türkiye zirvesi Gerilimi düşürme zamanı 20 yıl sonra Bosna Gözler Paris’te İklim değişikliği ve global endişe Yaklaşan G20 zirvesi Su ve İsrail Diğer seçimler: Azerbaycan Türkiye: Umut ve kaygı Coğrafya ve politika (jeo-politik) Rusya’nın artan askeri gücü Terörizm başaramaz Seçimlere doğru Türkiye Putin Suriye’de neyin peşinde? Enerji, AB, İran Hac faciasının düşündürdükleri BM başarılı oldu mu? Sürdürülebilir kalkınma hedefleri Yunanistan’a istikrar gelecek mi? Corbyn başarabilir mi? İnsan kaçakçıları Savaşların kurbanı çocuklar Mısır’ın enerji piyangosu Yine suyun önemi AB’nin mülteci krizi AB’nin mülteci krizi Tsipras’ın sınavı Türkiye’de karar halkın Türkiye’ye üzülmek Stratejik bir kaynak: Su Başka bir “çılgın proje” Çocuklar öldürülmesin! Enerjide Türkiye-AB işbirliği Türkiye ve uyanan dev IŞİD’le savaş Yunanistan: Sönen umutlar AB’nin geleceği İran’la tarihi anlaşma Rusya’nın ayıbı Evet mi, hayır mı? Suriye’ye dikkat İran’la anlaşma olacak mı? ABD’ye bakış Rakamlarla mülteci krizi Magna Carta 800 yaşında Dünyada silahlı çatışmalar Yunanistan’ın geleceği Türkiye’de yeni dönem Güç paylaşımı, Lübnan Güç paylaşımı, Kuzey İrlanda Güç paylaşımı, Bosna Geçmiş ve gelecek ABD’nin Irak fiyaskosu Arakan Müslümanlarının trajedisi Siyasette deprem Zafer günü İngiltere nereye? Akdeniz’de stratejik dengeler ABD’nin Türkiye’ye bakışı Vietnam Savaşı’nı hatırlamak Akdeniz trajedileri ve AB Yunanistan: Karar zamanı Seçimler ve sonrası Esas konu geleceğimiz Milletin makûs talihi Siyasette yeni soluk Siyasette yeni soluk Çoklukta ölüm bile tatlıymış… İnanmayın! İran’la satranç Toprakları kanlı Yemen Bir yıl sonra Kırım İnternete bakış Çanakkale geçilmez Netanyahu sınavda Kadın liderler zorda Rumlar ne düşünüyor? Savaş çığırtkanı Netanyahu Rusya ve Putin Demokrasi, demokratlık Avrupa’nın kaderi Almanya ve Rusya’nın elinde Türkiye’nin kadınla sınavı Ukrayna anlaşması kalıcı mı? Yunanistan’ın kader günleri Avrupa’nın Ukrayna sınavı Yakarak öldürmek Sina’da ne oluyor? Ekonomi ve siyaset Yunanistan kavşakta Dünyada demokrasi geriliyor mu? Euro bölgesinin sorunları Avrupa ne yapmalı? Müslümanlar ne yapmalı? Terörizm hepimizin düşmanı Risk toplumu Robotlar ve işçiler 2015: Seçimler yılı Güzel Türkçemiz Enerji jeo-politiğinde LNG 2015’te Ortadoğu Putin zorda Yunanistan’a dikkat Gelir uçurumu Enerji oyununda kritik gelişme Nükleer enerji Yeni soğuk savaş mı? Dünya Bankası’nın iklim raporu Yine iklim değişikliği İran’la anlaşma mümkün olacak mı? ABD ve Çin sürprizi Küreselleşmenin neresindeyiz? Mescid-i Aksa İngiltere AB’den çıkacak mı? ABD Kongresi için yarış Ukrayna ve Tunus’ta kritik seçimler Türkiye’nin G20 dönem başkanlığı Petrol fiyatları düşerken Eşitsizlik sorunu Küreselleşme ve dünya düzeni Ebola tehdidi Kurbanlar Türkiye’nin Ortadoğu sınavı Dünya düzensizliği ve BM IŞİD hedefte Barbarlar kapıdayken İskoçya: Kader günü İskoçya’dan Katalonya’ya İskoçya referandumu Kissinger’in “Dünya Düzeni” Kritik NATO zirvesi Arap dünyasında siyasal İslam Türkiye’de yeni dönem (mi?) AB ve Akdeniz Deneme sırası Norveçlide Putin, Aliyev, Sargsyan 2014’te insani kalkınma Kavşaktaki Türkiye Türkiye ne düşünüyor? Uluslararası guguk 10 Ağustos ve Kıbrıs İsrail kazanabilir mi? Yazacak ne kaldı? Hepimiz Gazzeliyiz Gazze senaryoları Filistin trajedisi Su sorunu ve uluslararası su hukuku Müslümanlar radikalizme karşı Türkiye cumhurbaşkanı Savaş: 100 yıl önce ve şimdi Çin ve Ortadoğu Dünyanın mülteci sorunu Türkiye ve Arap dünyası Dış politikada gerçekçilik Dış güçler Bravo Obama AB’nin yeni açmazları Kapitalizm ve eşitsizlik Mısır nereye? Öteki Avrupa seçimleri Küresel ısınma ve güvenlik Avrupa nasıl yolunu kaybetti? Washington’dan Biden geliyor Batı sonrası düzen Türkiye’nin enerji amaçları Doğu Akdeniz ve Çin Irak’ın geleceği Transatlantik ilişkiler, Türkiye Orhan Veli 100 yaşında Kıbrıs- Güney Afrika Ukrayna bıçak sırtında Etnik anlaşmazlıklara çözüm Türkiye-AB ilişkileri nereye? Afganistan’da kritik seçimler Türkiye’de “yeni dönem” Türkiye seçim sınavında Türkiye yanlış yolda Yasaklarla nereye kadar? Kırım’ın ilhakı ve biraz tarih Kırım: Kritik gün Ukrayna, Kırım, enerji Eşitlik: Uzun ince yol Ukrayna dersleri Rusya Kırım’a dönüyor mu? Venezuela’da ne oluyor? Kiev “Meydan muharebesi” Kiev alev alev Rusya, Mısır, Doğu Akdeniz Türkiye, İsrail, Doğu Akdeniz Müzakereler başlarken Soçi Olimpiyatları başlarken Döviz ve durum tespiti Fransa-Türkiye ilişkileri Ukrayna: Rusya-AB rekabeti Gözler Cenevre 2’de 2014’te savaş çıkar mı? Siyasi partilerin geleceği Downer başarabilecek mi? Cesur yeni dünya Avrupa’da aşırı sağa bakış Ekonomik beklentiler zayıf 2014 ve Kıbrıs 2014 ve Türkiye Mandela: Özgürlük meşalesi Ortadoğu’da Türkiye algısı Eleştirel ve özgür düşünce Fikirler, özgürlük ve hukuk İletişim Bilgileri: