İZLEME - Bu proje Avrupa Birliği ve Türkiye Cumhuriyeti tarafından finanse edilmektedir
ÇED Raporu’nda tanımlanan etkileri en aza indirmek için alınması gerekli önlemlerin uygulamasını sistemli bir şekilde takip etmek üzere projelerin arazi hazırlık, inşaat, işletme ve kapanış aşamalarında izleme çalışmalarının yürütülmesi büyük önem arz etmektedir. İzleme programları her bir projeye özgü olarak hazırlanmalı ve mümkün olduğunca ölçülebilir kriterlere (su analizi, arka plan gürültü ölçümü vb.) dayandırılmalıdır. Yürütülecek izleme çalışmalarında ÇED Raporu’nda önerilen önlemlerin yeterli kalmaması durumunda yatırımcı tarafından ilave tedbirlerin alınması gerekmektedir.
Hayvan yetiştirme tesislerinin inşaat aşamasında yukarıda anlatılan etki ve önlemler göz önünde bulundurularak aşağıdaki izleme çalışmalarının yürütülmesi beklenmektedir.
Yakın yerleşim yerlerinde toz ölçümü
Yakın yerleşim yerlerinde ve şantiye sahalarında arka plan gürültü ölçümü
Hayvan yetiştirme tesislerinin işletme aşamasında en önemli sürekli etkinin hayvan dışkıları ve koku emisyonu olması beklenmektedir. Bu nedenle projenin ÇED sürecinde hayvan dışkılarının değerlendirilmesi ile koku ölçümü ve hesaplaması yapılması ve çözüm önerilerinin değerlendirilmesi önemlidir.
İzleme çalışmalarının sıklığı ve izlenecek parametreler projenin karakteristiğine ve konumuna bağlı olacağından ÇED çalışmalarından elde edilecek bulgular doğrultusunda projeye özgü bir İzleme Programı hazırlanmalıdır.
İnşaat ve işletme aşamalarında izlenmesi gereken parametrelere yönelik izleme planı aşağıdaki gibidir:
Hangi Parametrelerin İzleneceği
İzleme Yapılacak Alt Sektör
Parametrelerin Nerede İzleneceği
Parametrelerin Nasıl İzleneceği/ hangi tip ekipmanla izleneceği
Parametrelerin Ne Zaman Hangi Sıklıkta İzleneceği
Kültür varlığına rastlanıldığında
Komşu parsele, yüzey sularına doğru erozyon olup olmadığı gözle kontrol edilecektir.
Alıcı ortamda ortam toz (PM10) ölçümü yapılacaktır.
Toz oluşumu gözlemsel olarak kontrol edilecek ve azaltıcı önlemler alınacaktır.
Şikayet olması durumunda Çevre ve Şehircilik Bakanlığından yetkili ve akredite laboratuvarlara kuruluşlara toz ölçümü, yaptırılacaktır.
Toz oluşumu gözlemsel olarak takip edilecek ve gerekli azaltıcı önlemler aldırılacaktır.
Şikayet olması durumunda toz ölçümleri yaptırılacaktır.
Oluşacak evsel nitelikli atık suların mevcut kanalizasyon hattına veya sızdırmasız fosseptiğe verilip verilmediği kontrol edilecektir.
Vidanjör faturaları saklanacaktır.
Gözlemsel olarak fosseptiğin taşıp taşmadığı kontrol edilecektir.
Şantiye alanı ve çalışma alanında
Kullanılmayan hafriyat malzemesinin ilgili Belediyenin göstereceği döküm alanına nakledilip nakledilmediği kontrol edilecektir
Ağzı kapalı çöp kaplarında torbalar içerisinde biriktirilip ilgili Belediyeye teslim edilecektir.
sızıntının olabileceği kamp alanı ve çalışma alanındaki iş makinelerinin hepsinde
Gözlemsel olarak bakılacaktır. Günlük olarak sızıntı, döküntü olup olmadığı kontrol edilecektir. Sızıntı ve döküntü anında kayıt tutulacak ve şantiye şefine haber verilerek sızıntı-döküntü acil müdahale planı uygulanacaktır.
Yıllık olarak Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği gereği Ek-2 formlarının doldurularak Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü’ne düzenli olarak gönderildiğine dair belgelere bakılacaktır. Yine alınan yağ miktarları kontrol edilecektir.
Sızıntı-döküntü gözlemsel olarak izlenecektir.
Yıllık atık yağ beyan kayıtları incelenecektir.
Yağ, yakıt, boya vb. bulaşmış eldiven, üstüpü, ambalaj vb. tehlikeli atıklar ayrı olarak biriktirilecek ve belirli periyotlarla (180 günü aşmayacak şekilde) lisanslı taşıyıcılar vasıtası ile lisanslı geri kazanım/bertaraf tesisine gönderilecektir.
Yıllık olarak Tehlikeli Atık Beyan sistemine atık beyanı yapıldığına dair belgelere bakılacaktır.
Atık gönderim kayıtları kontrol edilecektir. Tehlikeli ve tıbbi atıkların MOTAT (Mobil atık takip sistemi) ile gönderilip gönderilmediği incelenecektir.
Yıllık atık beyan formları kontrol edilecektir.
Proje kapsamında çalıştırılacak iş makinelerinden ve taşıtlardan çıkacak atık aküler, yenisini satın alınırken yetkili satıcıya iade edilecektir.
Atık Akülerin yetkili bayilere teslim edildiğine dair tutanak, servis fişi vb. belgeler incelenecektr.
Oluşacak bitkisel atık yağlar ayrı toplanarak lisanslı kuruluşlara verilecektir.
Lisanslı kuruluşlara teslim edildiğine dair UATF formları incelenecektir.
Proje kapsamında çalıştırılacak iş makinelerinden ve taşıtlardan çıkacak ÖTL’ler lisanslı kuruluşlara gönderilecektir.
ÖTL’lerin lisanslı tesislere gönderildiğine dair kayıtlar incelenecektir.
Şikayet olması durumunda Gürültü ölçüm cihazı ile Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği’ne uygun olarak Bakanlıkça yeterlik verilmiş, akredite laboratuvarlara ölçüm yaptırılacaktır.
Şikayet olması durumunda gürültü ölçümleri yaptırılacaktır.
Şantiyede yasal süresinde, ISG Uzmanı bulundurulacak olup “İSG Uzmanlarının Görev Yetki ve Sorumlulukları Hakkında Yönetmelik” esasları doğrultusunda hareket edilecektir.
Periyodik kontrol listeleri doldurularak 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve bağlı Yönetmeliklerin gereği kontrol edilecektir. Ayrıca Risk analizi ve Acil Durum Müdahale programına göre kontrol edilecektir.
İSG kapsamında ortam ve kişisel maruziyet gürültü ölçümleri yaptırılacak gürültü derecesi sınır değerleri geçmeyecektir. Geçmesi durumunda işçilere baret, kulaklık veya kulak tıkaçları gibi uygun koruyucu araç ve gereçler verilecektir. Toz çıkışı olan işlerde çalışan işçilere, işin özelliğine ve tozun niteliğine göre uygun kişisel korunma araçları ile maskeler verilecektir.
İkaz panolarının yerinde olup olmadığı, reflektör lambalarının çalışıp çalışmadığı kontrol edilecektir. Güvenlik personeli tarafından çalışma alanına görevliden başkasının girmemesi sağlanacaktır.
Çevre kazası bildirimleri
Bir kaza sonucunda yüzey sularına yeraltı sularına, servis yollarına atık yağ, akaryakıt vb. atıkların bulaşması sonucunda 24 saat içerisinde Çevre ve Şehircilik il Müdürlüğüne yazılı bildirimde bulunulacak, 30 gün içerisinde yapılan çalışmalar ait rapor sunulacaktır.
İlk temizleme müdahalesi kendi imkanları ile yapılacak, eğer kendi imkanları yeterli gelmiyor ise AFAD’dan yardım istenecektir.
Çevre kazası sonucu gerekli bilgilendirmelerin yapılıp yapılmadığına dair bilgiler incelenecektir.
Eğer yüzey sularına / yeraltı sularına dökülme var ise numuneler alınarak analiz ettirilecektir.
Çevre Kazası olması durumunda
Evsel Nitelikli atık su
Arıtma tesisi / altyapı sistemi
Oluşacak evsel nitelikli atık suların ilgili belediyenin kanalizasyon hattına verilip verilmediği kontrol edilecektir. Arıtma tesisi kurulu ise deşarj noktasında taşma, sızma vb. kontrol edilecektir.
Proses kaynaklı oluşan atık su
Oluşacak atık su fosseptiğe verilerek vidanjör hizmeti ile bertarafı sağlanacaktır.
Evsel Nitelikli Katı Atıklar
Ağzı kapalı çöp kaplarında torbalar içerisinde biriktirilecek ve atık depo alanında toplanacaktır. Atık depo alanında toplanan evsel nitelikli katı atıklar, ilgili Belediyeye teslim edilecektir.
Hayvan dışkılarının ayrı olarak toplanması ve biyogaz tesislerine veya gübre işleme tesislerine gönderilerek değerlendirilecektir.
Ya da tesisin kendi bünyesinde kuracağı fermantasyon tesisinde bu dışkıları fermente edebilecektir.
Ölü hayvanlar, tabanı sızdırmasız ölü çukurlarında kireç ile örtülerek bertaraf edilecektir.
(Cam, Plastik, Karton, Pet Şişe, Teneke Vb.)
TAT (taşıma-ayırma-toplama) Lisanslı yetkili firmalara verilecektir. Ayrıca işletme aşamasında tesis içerisine geri dönüşüm kumbaralarının yerleştirilip yerleştirilmediği kontrol edilecektir.
Yemek pişirilen mutfaklar
Havalandırma sistemleri ve diğer makine ekipman bakım noktaları
Oluşacak atık yağlar 180 günü geçmeden lisanslı kuruluşlara verilecektir.
Lisanslı kuruluşlara teslim edildiğine dair UATF’ler incelenecektir
Tesis prosesi ve arıtma tesisi
Koku Oluşturan Emisyonların Kontrolü Hakkında Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır.
Isınmada yüksek kükürtlü vb. yakıt kullanımı
Isınma için kullanılacak doğalgaz için, Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde hareket edilmelidir.
Jeneratör sisteminin, 500 saat/yıl üzerinde çalışması durumunda Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine göre 2 yılda bir emisyon ölçümleri yapılacaktır.
Isıtma üniteleri ve jeneratörlerin düzenli olarak bakımlarının yaptırılması
Yakma sistemlerinin bakımları sırasında her yıl ölçüm yapılıp yapılmadığı kontrol edilecektir.
Tıbbi atıklar revirde geçici depolanacak ve belediye tıbbi atık toplama araçlarına veya lisanslı kuruluşlara verilecektir.
Tıbbi atıkların Lisanslı kuruluşlara verildiğine dair tutanaklar incelenecektir.
Aşağıdaki işlemler izlenecektir:
-İSG Uzmanı/İşyeri Hekimi ataması
-ADM Planları ve Ekipleri
-İş araçları/ekipmanlar periyodik kontrolleri
-İSG izleme planı
-Yıllık Çalışma Planı
Tarım Gıda Şube Müdürlüğü
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı– ÇED, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü
Mustafa Kemal Mahallesi Eskişehir Devlet Yolu (Dumlupınar Bulvarı) 9.km No: 278 Çankaya/ANKARA
UYGULAMADA DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSULAR
Hayvan Yetiştirme tesisleri ile ilgili uygulamada dikkat edilmesi gereken bir diğer husus da; projeler için yatırımcı tarafından yapılması planlanan kapasite artışlarıdır. ÇED Yönetmeliğinde de belirtildiği gibi bu durumlarda aşağıdaki şekilde uygulama yapılmasına dikkat edilmelidir:
“ÇED Olumlu” veya “ÇED Gerekli Değildir” kararı bulunan ve eşik değeri olan projelerde yapılacak kapasite artışı ve/veya genişletilmesinin planlanması durumunda; “ÇED Olumlu” kararı bulunan projelerde; planlanan artış veya artışlar toplamı Ek-2 listesinde yer alan eşik değer ve üzerinde ise Proje Tanıtım Dosyası hazırlanarak Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne başvuru yapılmalı, planlanan artış veya artışlar toplamı Ek-1 listesinde yer alan eşik değer ve üzerinde ise ÇED Başvuru Dosyası hazırlanarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığına başvuru yapılmalıdır.
“ÇED Gerekli Değildir” kararı bulunan projelerde planlanan artış veya artışlar toplamı Ek-2 listesinde yer alan eşik değer ve üzerinde ise mevcut proje kapasitesi ile toplanması ve bu toplamın; Ek-2 listesinde yer alan eşik değer ve üzerinde kalması durumunda Proje Tanıtım Dosyası hazırlanarak Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne başvuru yapılmalı, Ek-1 listesinde yer alan eşik değer ve üzerinde kalması durumunda ÇED Başvuru Dosyası hazırlanarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığına başvuru yapılmalıdır.
“ÇED Olumlu” veya “ÇED Gerekli Değildir” kararı bulunan projelerde, yatırımcı tarafından kapasite artışı ve/veya genişletilmesinin planlanması halinde, planlanan projenin etkileri, mevcut karara esas çevresel etkiler ile birlikte kümülatif olarak değerlendirilmelidir.
Ayrıca uygulamada aşağıdaki hususlara da dikkat edilmelidir:
Ölü Tavukların Bertarafı
İşletme sırasında ölmesi muhtemel tavuklar günü birlik toplanmalı, kapalı ve soğutuculu kaplarda muhafaza edilerek bertarafı sağlanmalıdır. Ölü tavuklar yakılarak veya gömülerek bertaraf edilmelidir.
Hava ve Koku Kirliliğine Karşı Alınacak Önlemler
Koku yayıcı tüm atıklar kapalı konteynırlarda toplanarak günlük olarak uzaklaştırılmalıdır.
Kümesler ve hayvan nakil araçları, olmak üzere tüm üniteler günlük olarak temizlenmeli, düzenli olarak havalandırılması sağlanmalıdır.
Kümeslerde yeteri sayıda havalandırma fanları olmalı ve fanların önüne mutlaka su perdeleri ve perdeleme bariyerleri yapılması sağlanmalıdır.
Kümeslerin etrafı duvar, ağaçlandırma veya perdeleme yapılarak çevreyle izolasyonu sağlanmalıdır.
“Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği” Ek-1; “Çevreye kirletici etkisi yüksek düzeyde olan işletmeler” listesinde ve Ek-2; “Çevreye kirletici etkisi olan işletmeler” listesinde yer almaktadır.
Evsel atıkları düzenli depolamak amacıyla inşa edilen depolara, insan ve çevre sağlığını korumak amacıyla Ölü Hayvanların depolanması yasaktır. Kümes hayvanları yetiştiriciliği tesislerinde salgın hastalıklarla veya herhangi bir nedenle ölen hayvanların; Hayvan Sağlığı ve Zabıtası Yönetmeliğine uygun yöntemlerle bertaraf edilmesi gerekmektedir.
Kümes hayvanları yetiştirme tesislerinde su ile temizlik neticesinde oluşan atık suların alıcı ortama deşarjında; Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde verilen kriterler sağlanmalıdır.
Katı dışkılar için sıvılara karşı geçirgen olmayan bir depolama platformu yapılmalı ve depolamadan kaynaklanarak çevreyi rahatsız edecek sorunlar (koku, sinek vb.) giderilmelidir.
Kümes ve ahır ile sıvı dışkı kanalları ve konteynırlar arasında koku önleyici tedbirler alınmalıdır.
Gübre miktarına göre kapasiteyi karşılayabilecek şekilde ebatlandırılmış zemini sızdırmasız, üstü kapalı gübre deponi alanlarında veya gübre işleme tesislerine göndermek suretiyle bertaraf edilir.
Koku ve haşere oluşumunu engellemek için; havalandırma fanlarının önüne su perdesi yapılarak koku suya hapsedilir ve fanların önüne perdeleme yapılır, haşereler için düzenli ilaçlama yapılır, temizlik ve hijyene dikkat edilir.
1 Best Available Techniques (BAT) Reference Document for the Intensive Rearing of Poultry or Pigs , 2017
2 Best Available Techniques (BAT) Reference Document for the Intensive Rearing of Poultry or Pigs , 2017
3 Best Available Techniques (BAT) Reference Document for the Intensive Rearing of Poultry or Pigs , 2017
4 Best Available Techniques (BAT) Reference Document for the Intensive Rearing of Poultry or Pigs , 2017