Bulaşıcı Bir Hastalık Olan Leptospirosis Nedir ve Nasıl Tedavi Edilir?
Leptospirosis, insanlarda ve hayvanlarda görülen bakteryal bir hastalıktır. Bu hastalığa, enfeksiyonlu hayvanın idrarında ve dokularında bulunan leptospira bakterisi neden olur.
Leptospirosis rahatsızlığının yaygın ilk belirtileri ateş, şiddetli baş ağrısı, kas ağrısı, titreme, kusma ve gözlerin kızarmasıdır. Belirtiler, grip gibi başka hastalıklara benzeyebilir ve tanılama çoğu kez güçtür. Kimi insanlarda bu belirtilerin hepsi görülmez.
Leptospirosis rahatsızlığına yakalananlarda şiddetli başka hastalıklar gelişebilir. Bunlar, böbreklerin çalışmaması demek olan Weil's hastalığını, sarılığı (karaciğer hastalığının belirtisi olan deri sararması) ve cilt ve mukoza kanamasını içerebilir. Ayrıca menenjit (beyin zarı iltihabı) ve akciğerlerde kanama da oluşabilir.
Şiddetli hastalığa yakalananların çoğunun hastaneye yatması gerekir ve şiddetli leptospirosis kimi zaman öldürücü olabilir.
Uzun süreli etkileri nelerdir?
Leptospirosis hastalarının iyileşmesi yavaş olabilir. Kimi insanlarda, aylarca süren kronik-yorgunluk benzeri bir hastalık olabilir. Kimilerinde ise sürekli baş ağrısı veya depresyon olabilir. Bazen bakteriler gözlerde varlıklarını sürdürebilir ve kronik göz iltihaplanmasına neden olabilir.
Leptospira bakterileri vücuda derideki kesiklerden veya sıyrıklardan ve bazen de ağzın, burnun ve gözlerin zarlarından girebilir. Birçok değişik hayvanın böbrekleri leptospira bakterilerine yataklık yapabilir. Bulaşma, mikroplu hayvanın idrar veya etiyle temas etme sonrasında olabilir. Hayvan idrarı ile pisletilmiş toprak, çamur veya su, enfeksiyon kaynağı olabilir. Pislenmiş yiyeceği yemek veya suyu içmek, zaman zaman bulaşmanın sorumlusu olmuştur.
Bu hastalıktan yaygın olarak etkilenen hayvanlar hangileridir?
Birçok değişik memeli hayvan leptospira bakterilerini taşıyabilir. Bunların en yaygınları sıçanlar ve fareler, köpekler, sığırlar, yerli hayvanlar, domuzlar, (hem evcil hem yaban), atlar, kediler ve koyunlardır. Enfeksiyonlu hayvanlar hastalığın belirtilerini taşıyabilecekleri gibi, tamamen iyi de olabilirler.
Risk altında olan kişiler, hayvanlarla yakın teması olanlar veya hayvan idrarı ile pisletilmiş su, çamur, toprak veya bitkilere maruz kalanlardır. Kimi meslekler de yüksek risk taşır (örneğin: çiftçiler, veterinerler, mezbaha çalışanları ve şeker kamışı ve muz yetiştiricileri).
Pislenmiş su veya toprak ile teması içeren kimi eğlence etkinlikleri de leptospirosis hastalığının bulaşmasını olanaklı kılar (örneğin: kamp yapmak, bahçecilik, ormanda yürüyüş, hızlı sularda kürekçilik ve diğer su sporları).
Maruz kaldıktan genellikle bir iki hafta sonra belirtiler geliştiren bir kişide doktor, leptospirosis hastalığı olduğu kuşkusunu duyabilir. Leptospirosis hastalığının doğrulanması genellikle, leptospira bakterisine maruz kalındığını gösteren bir kan testi yoluyla olur. Tanılamayı yapmak için genellikle iki hafta arayla alınan kanlardan yapılan iki ayrı kan testi gerekir. Kimi zaman bakteriler kandan, beyin ve omurilik suyundan ve idrardan büyütülebilir.
Leptospirosis yaygın olarak doxycycline veya penisilin gibi antibiyotiklerle tedavi edilir. Testler uzun zaman alacağından ve hastalık şiddetli olabileceğinden, doktor, tanılamayı testlerle doğrulamadan önce antibiyotikleri başlatmayı seçebilir. Hastalığın ilk günlerinde başlatılırsa, antibiyotik tedavisinin en etkili tedavi olacağı düşünülmektedir.
Leptospirosis nasıl önlenebilir?
Hayvanlarla çalışan kişiler için:
■ Kesikleri ve sıyrıkları su geçirmez sargı ile kapatın;
■ Mikroplu olabilecek hayvanlarla çalışırken, özellikle idrarla temas olasılığı varsa, koruyucu giysiler (örneğin; eldiven, göz koruyucuları veya gözlük, önlükler ve çizmeler) giyin;
■ Sığır plasentasını (sonunu), ölü doğmuş veya düşürülmüş buzağısını ya da leşini elden geçirirken eldiven giyin;
■ İşten sonra duş alın ve mikroplu olma olasılığı bulunan malzemeyi elden geçirdikten sonra ellerinizi yıkayın ve kurulayın;
■ Mikroplu olabilecek hayvanları elden geçirirken bir şey yemeyin ve sigara içmeyin. Sigara içmeden veya yemeden önce ellerinizi yıkayın ve kurulayın;
■ Çiftlik hayvanlarınızı veterinerin tavsiyesi doğrultusunda aşılatın;
■ Hayvan idrarı ile pislenmiş olma olasılığı bulunan sularda yüzmekten kaçının.
■ Kesikleri ve sıyrıkları, özellikle hayvan idrarı ile pislenmiş olabilecek toprak, çamur veya su ile temas etmeden önce, su geçirmez sargı ile kapatın.
■ Özellikle çamur veya nemli toprakta yürürken ayak giyecekleri giyin.
■ Bahçede çalışırken eldiven giyin.
■ Konuta yakın çöpleri temizleyerek ve yiyecek kaynaklarını atarak kemirgen hayvanları kontrol altına alın.
■ Köpekleri çiğ sakatatla beslemeyin.
■ Leptospira bakterileri sabun, dezenfekte malzemesi ve kurulama ile çabucak öldürülebildiği için, ellerinizi sabunla yıkayın.
Hayvan idrarı veya pisletilmiş bir çevreye maruz kaldıktan sonraki haftalarda hastalanırsanız, doktorunuza bu maruz kalmayı anlatmak önemlidir.
Bir aşı var mıdır?
Hayvanlarda (sığırlar, domuzlar ve köpekler) leptospirosis hastalığını önleyecek aşılar da vardır. Ancak, aşılı hayvanlar yine de, aşı kapsamına girmeyen diğer organizma türlerinden çabuk etkilenebilirler.
Leptospirosis seyrek olarak insandan insana da geçebilir (örneğin, cinsel yoldan bulaştırma ve anne sütü aracılığıyla bulaştırmayla). Leptospira bakterileri, enfeksiyondan sonra idrarda aylar boyunca taşınabilir.