DERİ VE FORMALDEHİT HAZIRLAYAN: KEMAL KILINÇ DANIŞMAN: YRD. DOÇ. DR. HÜSEYİN ATA KARAVANA. - ppt indir
... konulu sunumlar: "DERİ VE FORMALDEHİT HAZIRLAYAN: KEMAL KILINÇ DANIŞMAN: YRD. DOÇ. DR. HÜSEYİN ATA KARAVANA."— Sunum transkripti:
DERİ VE FORMALDEHİT HAZIRLAYAN: KEMAL KILINÇ DANIŞMAN: YRD. DOÇ. DR. HÜSEYİN ATA KARAVANA
FORMALDEHİT Deri Sanayi için büyük öneme sahip olan bir maddedir. Aynı zamanda Deri Sanayi için önemli bir tartışma konusudur.
FORMALDEHİT Formaldehitin kimyası ilginç olduğu kadar karmaşık bir yapıya sahiptir.
Formaldehit hakkındaki yanlış bilgiler, yanlış kararlara neden olmaktadır. Bu yüzden ticari ve teknik konular arasında sorunlar ortaya çıkmaktadır.
Bu sunumda formaldehit hakkında basit ama deri sanayi açısından büyük öneme sahip bilgilere yer verilmeye çalışılmıştır.
FORMALDEHİT nedir? Doğal olarak meydana gelen bir maddedir. Bitkilerin, insanların ve hayvanların tüm yaşayan hücrelerinde üretilir ve kullanılır.
FORMALDEHİT nedir? Suda iyi çözünür ve genellikle “Formalin” denilen %33-55’lik sulu formda elde edilir. Normal koşullarda saf şekilde kuvvetli ve keskin kokulu bir gazdır.
FORMALDEHİT nedir? Doğada kolayca bulunabilir ve ticari amaçla sentetik yollarla kolaylıkla üretilebilir.
FORMALDEHİT nedir? Doğada kolayca bulunabilir ve ticari amaçla sentetik yollarla kolaylıkla üretilebilir. Formaldehit nerelerde kullanılır? Birçok polimerin ve kimyasal ürünün yapıtaşı olarak kullanılır.
FORMALDEHİT nedir? Doğada kolayca bulunabilir ve ticari amaçla sentetik yollarla kolaylıkla üretilebilir. Formaldehit nerelerde kullanılır? Bina ürünlerinin, zemin panellerinin, mobilyaların, kumaşların, ayakkabıların, kâğıdın, ilaçların, dezenfektanların, yapıştırıcıların, boyaların ve diğer birçok materyalin üretilmesinde önemli rol oynar.
FORMALDEHİT nedir? Doğada kolayca bulunabilir ve ticari amaçla sentetik yollarla kolaylıkla üretilebilir. Formaldehit nerelerde kullanılır? •En bilinen kullanım alanlarından biri tıbbi laboratuarlarda koruyucu sıvı ve sterilize edici madde olarak kullanılmasıdır.
FORMALDEHİT nedir? Doğada kolayca bulunabilir ve ticari amaçla sentetik yollarla kolaylıkla üretilebilir. Formaldehit nerelerde kullanılır? Fotoğrafçılıkta, Mumyalama işleminde, Extacy gibi uyuşturucuların üretiminde
Formaldehitin Deri Kimyasallarındaki Kullanımı •Biosidler •Sintanlar •Yağlar •Finisaj Ürünleri
Formaldehit REACH’in RSL listesinde (Restricted Substances List –Yasaklı Maddeler Listesi ) yer alır. REACH: Kimyasalların kaydı, değerlendirilmesi, izni ve kısıtlanmasını öngören bir Avrupa Birliği mevzuatıdır.
Formaldehit Neden RSL’de Yer Alır? Kimya sanayinde ve laboratuvarlarda yüksek konsantrasyonlu formaldehit; tahriş edici, reaktif, toksik ve yanıcıdır.
Formaldehit Neden RSL’de Yer Alır? Formaldehit güneş ışığı ve bakterilerle birkaç saatte bozunur ve yaşayan hücrelerde hemen ayrıştırılır. Ekzama gibi alerjik reaksiyonlara neden olur. Bazı ülkeler ve kuruluşlar formaldehiti kanserojen bir madde olarak sınıflandırmışlardır.
Garip görünse de bazı durumlarda kullanım ürünlerinde maruz kalınabilecek formaldehit miktarı standartları elmada bulunan doğal konsantrasyondaki formaldehit miktarından ( 20 mg/kg ) bile daha az olacak şekilde belirlenmiştir. Bu limitler ve bilgiler hakkındaki tartışmalar halen devam etmektedir.
Deri kimyasalları üreten bir firmanın reklamı
DERİ ve FORMALDEHİT Formaldehit deri kimyasalları üretiminde önemli bir hammaddedir. Ancak; deri kimyasalları sıcaklığın ve nemin etkisiyle hidrolize uğrayarak, bileşenlerine ayrılabilirler. Böylece deride formaldehit açığa çıkar.
DERİ ve FORMALDEHİT Ayakkabının giyimi esnasında oluşan koşullar hidroliz işlemi için çok elverişlidir. Bu yüzden derideki formaldehit salınım miktarının az olması birçok ayakkabı üreticisi için önemli bir konudur.
Formaldehit Sınırlamaları StandartUygulamaSınır Değer Ayakkabı üreticileriAyakkabılık<150 ppm Öko-TexAyakkabılık<75 ppm Pirmasens AyakkabıEnstitüsü Ayakkabılık<75 ppm SG LabelAyakkabılık<75 ppm SG LabelÇocuk Ayakkabılık <50 ppm Ayakkabılık deri için formaldehit sınır değerleri
Az miktarda serbest formaldehit içeren deri üretimi Deri ve kimyasalların dikkatli seçimi ile başlar.
Az miktarda serbest formaldehit içeren deri üretimi Deri kimyasallarındaki “serbest formaldehit” ile “salınabilir formaldehit potansiyeli” kavramlarının iyi bilinmesi ve ayırt edilmesi gerekmektedir.
Serbest Formaldehit Deride veya kimyasalda çözünmüş veya zayıfça bağlanmış formaldehit gazı düzeyidir. Birçok fenolik sintan ve amino reçine serbest formaldehit içermektedir.
Salınabilir Formaldehit Potansiyeli Hidroliz ile parçalanma esnasında kimyasalın formaldehit üretebilme yeteneğidir. Derideki formaldehit miktarının istenilenin üzerinde çıkması sorununun nedeni genellikle bu yüzdendir.
Deri kimyasalındaki “serbest formaldehit içeriği” ile “salınabilir formaldehit potansiyeli” arasında büyük farklılıklar vardır.
Üretilen derideki serbest formaldehit miktarı uygun değerlerde olsa dahi hidrolizi tetikleyen etmenler ile formaldehit salınımı olabilmektedir. Böylece derideki serbest formaldehit miktarı istenmeyen değerlere ulaşabilmektedir.
Bu yüzden deri kimyasallarında asıl dikkat edilmesi gereken “formaldehit salınım potansiyeli” kavramıdır.
Birçok fenolik sintan ve amino reçinedeki serbest formaldehit miktarının ilk bakışta sorun çıkarmayacak düzeyde olduğu düşünülebilir.
Fakat kimyasalın formaldehit salınım potansiyeli fazla ise uygun koşullar oluştuğunda deride formaldehit salınımı olmaktadır.
Üretilen deri test edildiğinde serbest formaldehit miktarı maksimum değerin altında çıkmış olabilir. Zamanla formaldehit salınımı ile bu değer maksimum değeri aşabilir. Bu ticari anlaşmalarda sorunlar ortaya çıkarabilmektedir.
Örnek: İhraç edilecek derilerde istenilen maksimum serbest formaldehit oranı: 75 ppm Üretilen deri test yapıldığında derideki serbest formaldehit miktarı : 60 ppm 1 ay sonra deriler müşteriye ulaştığında müşterinin yaptığı teste göre serbest formaldehit miktarı: 80 ppm
Deride formaldehit miktarını az tutmak için Düşük formaldehit içeren ürünler (Çoğu zaman formaldehit içermeyen ürünler olarak yanlış adlandırılırlar) ve Formaldehit giderici ürünler kullanılmaktadır.
Deride formaldehit miktarının maksimum düzeyi aşmamasını sağlayan kesin yöntem ise: Formaldehit içermeyen deri kimyasallarının kullanımıdır.
Formaldehit içermeyen birçok kimyasal, formaldehit olmadan üretilir ve böylece bunlar kullanıldığında deride formaldehit açığa çıkması mümkün değildir.
Formaldehit bazlı ve formaldehit bazlı olmayan reçineler ile derinin retenajı Formaldehit İçeriği Retenaj Formaldehit İçeriği Wet-Blue’da Formaldehit Bazlı Reçine İle Formaldehitsiz Reçine İle Crust’ta 120 ppm+350 ppm 220 ppm+<10 ppm 320 ppm++250 ppm 4150 ppm+100 ppm Teorik 0 ppm+
Ayakkabılık Softy Derideki formaldehit ISO metoduna göre test ediliyor. Sonuçlar 3 ayrı ölçümün ortalama değerleri: Formaldehit İçeriği : 25,5 ppm Standart sapma: 2,1
Ayakkabılık Napa Derideki formaldehit ISO metoduna göre test ediliyor. Sonuçlar 3 ayrı ölçümün ortalama değerleri: Formaldehit İçeriği : 2,4 ppm Standart sapma: 0,2
Formaldehit içermeyen kimyasalları kullanmanın avantajları Yenilikçi kimyasal teknolojilerine bağlı olarak daha güvenli deriler üretilir. RSL’de ( Yasaklı Maddele Listesi) belirtilen maddeler kullanılmadığı için üretilen derilerin müşteriler tarafından reddedilme riski azalır. Günümüz koşullarına uygun üstün kaliteli deriler üretilebilir.
Formaldehit Miktarının Belirlenmesi Kimyasalların deri içindeki davranışlarının belirlenmesi için, derinin kendisinin test edilmesinden başka bir yolu yoktur.
Formaldehit Miktarının Belirlenmesi Resmi olarak onaylanmış test metotlarının kullanılmasıyla, derinin formaldehit salınım karakteristiği ölçülebilir ve uygun standartlarla mukayese edilebilir.
Formaldehit Miktarının Belirlenmesi En uygun test metodunun seçilmesi gereklidir. Metot kusursuz olarak sürdürülmelidir, aksi takdirde sonuçlar anlamsız olacaktır ve bu yanlış seçimlere ve kararlara yol açacaktır.
Formaldehit Miktarının Belirlenmesi Derideki formaldehitin tespiti için geniş ölçüde birkaç metot kullanılmaktadır. Bunlardan bazıları tekstil için geliştirilmişti ve bu yüzden bu testler deriye veya deri kimyasallarına uygulandığında noksanlık arz etmektedirler. EN-ISO ve Japan Law 112 bunlara örnek olarak verilebilir.
Formaldehit Miktarının Belirlenmesi 2008 yılında derideki formaldehitin test edilmesi için uluslar arası resmi ISO standartlarında yeni bir test metodu yayınlanmıştır.
Formaldehit Miktarının Belirlenmesi Bu yeni ISO standardı derideki serbest formaldehit ve salınabilir formaldehiti belirlemek için 2 farklı metot sunmaktadır. Dünyanın önde gelen deri kimyasalları üreticileri deride formaldehitin test edilmesi için sadece ISO metodunun kullanılması gerektiğini şiddetle tavsiye etmektedir.
Formaldehit Miktarının Belirlenmesi Otomobil döşemelik derileri için ise VDA 275 gibi otomobil üreticilerinin spesifikasyonları ve standartlarının kullanılması gereklidir.
Formaldehit Miktarının Belirlenmesi Tüm bu açıklamalara karşın, dericiler halen deri kimyasalını saf halinde test etmek istemektedirler. Bunu yapmak mümkündür fakat büyük bir özen gereklidir.
Formaldehit Miktarının Belirlenmesi Ünlü firmalar dahi deri kimyasalındaki formaldehitin ölçülmesinde birçok hata yapmaktadır ve yanlış kanılara varmaktadır. Önemli ve en yaygın hata deri kimyasalının test metodunun deriye göre mi yoksa tekstil materyaline göre mi olduğudur.
Formaldehit Miktarının Belirlenmesi Eğer anlamlı sonuçlar isteniyorsa, şu anda sadece uygun bir tane metot bulunmaktadır. Bu metot Almanya Reutlingen’deki LGR deri enstitüsü tarafından geliştirilmiştir ve IULTCS tarafından kabul görmüştür. Bu metot şu anda IUC 26 veya ISO/FDIS deri kimyasal testleri – üretim malzemelerindeki serbest formaldehitin belirlenmesi adı altında resmi ISO standartıdır.
Formaldehit Miktarının Belirlenmesi Bu metotla sadece kimyasaldaki serbest formaldehitin ölçülebileceğinin altı çizilmelidir. Bu teknikle kimyasalın salınabilir formaldehit potansiyelinin ölçülmesi mümkün değildir. Bunun için deri kimyasalı değil ancak deri test edilebilir.
SONUÇ ve ÖNERİLER Formaldehit deri kimyasalları üretiminde büyük öneme sahip olan, fakat insan sağlığına olumsuz etkileri dolayısıyla yasaklı maddeler listesinde bulunan bir maddedir. Üretilen derideki formaldehit miktarının az olması her geçen gün önem kazanmaktadır. Dünya standartlarında deri üretebilmek için formaldehit miktarının az olmasına dikkat edilmelidir.
SONUÇ ve ÖNERİLER Deri kimyasallarındaki formaldehit salınım potansiyeline dikkat edilmeli ve serbest formaldehit ile farkının iyi anlaşılması gerekmektedir. Formaldehit içermeyen deri kimyasallarının kullanımı ile düşük formaldehit içerikli deri üretimi mümkündür ve bu tip kimyasallar gitgide önem kazanmaktadır.
SONUÇ ve ÖNERİLER Derideki formaldehit miktarının tespiti için kullanım alanı da göz önünde bulundurularak deri için geliştirilmiş ve resmi olarak onaylanmış test metotlarının kullanılması gerekmektedir. Unutulmamalıdır ki kimyasalın deri içindeki davranışını belirlemek için derinin test edilmesinden başka bir yol yoktur. Deri kimyasalı saf halde test edilerek derideki davranışı belirlenemez.
DERİ ve FORMALDEHİT KAYNAKLAR 1- Smit & Zoon, 2009, ‘Free and releasable formaldehyde', Bangkok - Thailand. 2- Kanth, SV ; Ramkumar, SC ; Chandrasekaran, B; Rao, JR; Nair, BU, 2009, “Zero Formaldehyde Syntan”, 30th Congress of the International-Union-of-Leather- Technologists-and-Chemists-Societies, Beijing, PEOPLES R CHINA, pp S 3- U.S Department of Labor Occupational Safety & Healh Administration, 2011, Formaldehyde Fact Sheet, Pandey, CK; Agarwal, A; Baronia, A; Singh, N, 2000, Toxicity of ingested formalin and its management, : HUMAN & EXPERIMENTAL TOXICOLOGY, Volume: 19 Issue: 6 Pages: , HAMPSHIRE, ENGLAND 6- U.S. CONSUMER PRODUCT SAFETY COMMISSION, 1997, An Update On Formaldehyde, WASHINGTON, DC,
DERİ ve FORMALDEHİT KAYNAKLAR Thanikaivelan, P; Mohan, CR ; Saravanabhavan, S; Rao, JR; Nair, BU, 2007, Development of formaldehyde-free leathers in perspective of retanning: Part 1. Benchmarking for the evolution of a single syntan system, Volume: 102 Issue: 10 Pages: , Tamil Nadu, India 9- Mohan, CR ; Saravanabhavan, S; Thanikaivelan, P; Rao, JR; Nair, BU, 2008, Development of formaldehyde-free leathers in the perspective of retanning: part II. Combination of formaldehyde-free retanning syntans, Volume: 10 Issue: 3 Pages: , Tamil Nadu, India 10- Wang, XC ; Ren, LF ; Qiang, TT, 2008, SYNTHESIS OF HYPERBRANCHED POLYMER WITH TERMINAL AMIDOGEN AND ITS APPLICATION AS FORMALDEHYDE SCAVENGER IN LEATHER, Volume: 103 Issue: 12 Pages: , Shaanxi, Peoples R China 11- European Commission, REACH,
DERİ ve FORMALDEHİT TEŞEKKÜRLER
"DERİ VE FORMALDEHİT HAZIRLAYAN: KEMAL KILINÇ DANIŞMAN: YRD. DOÇ. DR. HÜSEYİN ATA KARAVANA." indir ppt
Benzer bir sunumlar Sağlıkta Kimya  İlaçların sentezi  Anestezikler  Kanser ve diğer bazı İlaçlar (İnhibitöt veya aktivatörler)  Hava yastığı  Alkolmetre.