POLİKİSTİK OVER SENDROMU (PCOS) Mehtap Polat / Ana Sayfa
POLİKİSTİK OVER SENDROMUNDA KULLANILABİLECEK TEDAVİ YÖNTEMLERİ NELERDİR?
Polikistik over sendromu, üreme çağındaki kadınlarda en sık görülen hormonal rahatsızlıktır. Genel olarak görülme sıklığı yaklaşık olarak %15-17’dir. Adet düzensizliği (genellikle yılda 4-5 ya da daha az adet görme), yağlı cilt, sivilce, saç dökülmesi ve vücutta kıllanma artışı gibi androjen hormon yüksekliği sonucu oluşan cilt bulguları, ultrasonografide polikistik over görüntüsü (yani her bir yumurtalıkta 2-9 mm çapında 10-12 adetten fazla yumurta keseciği bulunması) ve bazı hastalarda kilo fazlalığı ile karakterizedir.
Polikistik Over Sendromunda, insulin direnci nedeniyle, insulin düzeyleri yükselmektedir. Oluşan hiperinsülinemi sonucunda hastalarda metabolik hastalık riskinde artış olmaktadır. Özellikle hiperinsülinemi sonucunda androjenler yani (testosterone, androstenodion….) düzeyleri artmakta ve tüm bu değişiklikler sonucunda PCOS olan hastalarda, yaşamın herhangi bir zamanında, şeker hastalığı (Tip 2 Diabetes Mellutus), kolesterol yüksekliği, tansiyon yüksekliği ve damar tıkanıklığı (ateroskleroz) görülme riski artmaktadır.
PCOS hastalarında ayrıca, adet düzensizliği varlığında rahim iç tabakasında (endometrium) kalınlaşma (hiperplazi) ve ihmal edilmiş vakalarda rahim iç tabaka kanseri riskinde de artış olabilmektedir. Bu nedenle çocuk isteği olmayan dönemde adet düzeninin sağlanması bu rahatsızlıklara karşı koruyucu olacaktır.
Gebe kalmakta sıkıntı çeken hastalarda tedavi seçenekleri;
Bu grup hastalarda ilk tedavi seçeneği, klomifen sitrat (klomen, gonaphene, serophene) etken maddeli bir ilaçtır. Kullanımı kolay ve fiyatı ucuzdur. Bu tedavinin kullanılması sırasında ultrasonografi takibi gerekmez. 50 mg/gün dozunda başlanır ve yumurtlamanın elde edildiği dozda 6 aylık kullanım sonunda hastaların % 80’ninde yumurtlama, % 40’ında gebelik elde edilebilmektedir.
İkinci tedavi seçeneği; düşük doz günlük iğne tedavisidir.
Yumurtlamayı uyarmak için, günlük oldukça düşük dozlarda gonadotropin diye tabir edilen ilaçlar (Gonal F, Puregon, Menogon, Menopur, Fostimon, Merional) kullanılarak, 1 ya da 2 adet olacak şekilde, yumurta keseleri yani folliküller büyütülür. Folliküller istenilen boyuta ulaşınca çatlatıcı iğne yapılır. Bu yöntemle hastaların %95’inde yumurtlama sağlanabilir. Beraberinde aşılama da yapıldığında gebelik oranları %23-25’ler civarında olmaktadır. 2 ya da 3 kez denenmesine rağmen gebelik elde edilemeyen hastalarda tüp bebek tedavisine geçilmelidir.
Üçüncü tedavi seçeneği olan tüp bebek tedavisi, gebelik şansının en yüksek olduğu tedavi yöntemidir ve polikistik over sendromu olmayan hastalara göre gebelik şansı bu hastalarda çok daha yüksek olmaktadır. Çünkü yaşıtlarına göre daha fazla yumurta elde edilebilmekte ve blastokist transferi yapılma ihtimali arttığı için, transfer günü, en iyi embriyoları seçebilmek mümkün olabilmektedir. Ayrıca iyi kalitede çok sayıda embriyo elde edilebileceği için, transfer edilenler dışındaki embriyoların hızlı dondurma tekniği yani vitrifikasyon yöntemi ile dondurularak saklanması da mümkün olabilmektedir.
Ancak bu grup hastalarda, yumurtalıklar yaşıtlarına göre çok daha canlı olduğu için, uygun ilaç protokolünün seçilmesi, kullanılan ilaç dozlarının hastaya uygun şekilde ayarlanması, çatlatıcı iğne tipinin uygun seçilmesi ve gerekli görülen hallerde taze transfer yapmayıp tüm embriyoların dondurularak saklanması sonrasında çözme uygulaması ile transfer edilmesi aşırı uyarım sendromu riskini en aza indirebilmek açısından çok önem arz etmektedir.