Hacı Bektaş Veli - hayatı, biyografi, kimdir, hacı bektaş-ı veli eserleri | Çokbilgi.com - Türkçe ve Edebiyat Güncesi
Ancak bu durum onun genel niteliğini değiştirecek oranda değildir. Vilâyet-nâme’ye göre Hacı Bektaş-ı Velî, “seyyid“dir. Babası İbrahim-i Sânî, İmam Musa Kâzım neslinden olup Horasan hükümdarıdır. Küçükken önce ünlü sûfî Lokmân-ı Perrende, daha sonra onun tavsiyesiyle Ahmed-i Yesevî’nin terbiyesinde yetişmiştir. Daha o zamanlar birçok kerametler göstererek herkesi hayretler içe­risinde bırakmıştır. Onun kemâle erdiğini gören Ahmed-i Yesevî, kendisine hali­felik sembolleri olan cihâz-ı fakr’ı (tâc, şamdan, seccade, sofra ve alem) teslim ederek beline tahta kılıcını kuşatmış ve Rum diyarını irşat etmekle görevlendir­miştir. Mekke’ye giderek hac görevini ifa eden Hacı Bektaş-ı Velî, dönüşte Necef ve Kerbelâ’yı ziyaret ettikten sonra Anadolu’ya gelmiştir.
Hacı Bektaş-ı Veli’nin sohbetlerini takip ederek onun tarikatına bağlananlara “Bektaşi” denildi. Hayatının büyük bir kısmını Sulucakarahöyük’te (Hacıbektaş) geçiren Hacı Bektaş-ı Veli, ömrünü de burada tamamlamıştır. Mezarı, Nevşehir iline bağlı Hacıbektaş ilçesinde bulunmaktadır.
Bu gelişten haber­dar olan “Rum Erenleri” buna pek sevinmezler. O, Çepni oymağına mensup konar-göçer birkaç evin kışlağı durumunda olan Sulucakaraöyük’e (bugünkü Hacı­bektaş kasabası) gelir. Kadıncık Ana’nın evine misafir olur, bu arada gösterdiği kerametleriyle dikkat çeker. Geçimini sağlamak için köyün sığırlarını güder. Bir müddet sonra bugünkü dergâhın yerinde ilk inziva yeri olan Kızılca Halvct’i ya­pan Hacı Bektaş-ı Velî artık kendisini kabul ettirerek mürit edinmeye başlar. Ünü kısa zamanda yayılır ve onu kıskanan veliler tarafından tabi tutulduğu sınavlar­dan başarıyla geçerek onları utandırır. Avucundaki Yeşil Ben’ı göstererek Hz. Ali’nin “mazhar“ı olduğunu yani onun kendi bedeninde zuhur ettiğini ispat eder. Böylece Rum’un en büyük evliyası olduğu anlaşılır. Hacı Bektaş-ı Velî bu arada Seyyid Mahmûd-ı Hayrânî, Ahî Evran gibi büyük Rum evliyasıyla yakınlık kur­muştur.
Bunlar şunlardır: Kitâbü’l-fevâ’id(Hazret-i Hünkâr Hacı Bektaş-ı Velî’nin Vasiyetnamesi, Ki-tâbü’l-fevâid, nşr. İ. Ö., İstanbul 1959), Fatiha Sûresi Tefsiri, Şathiyye, Hacı Bek­taş’ın Nasihatleri, Şerh-i Besmele (Hacı Bektaş-ı Velî, Şerh-i Besmele, nşr. Rüştü Şardağ, Ankara 1989), Makâlât-ı Gaybiyye ve Kelimât-ı Ayniyye (Hacı Bektaş Velî, Makâlât-ı Gaybiyye ve Kelimât-ı Ayniyye, tere. Davut Duman, Ankara 2004). Hacı Bektaş-ı Velî’ye atfedilen şiirlerin aslında onun nefes evlâdı sayılan ve İdris Hoca’nın soyundan gelen üç Bektaş Çelebi’den ilki olan, 1544’te çelebilik maka­mına geçip 1580’de vefat eden, Zehrnûş Yusuf Balı oğlu Bektaş Çelebi oldu­ğu tahmin edilmektedir (bk. Abdülbaki Gölpınarlı, Alevî-Bektaşî Nefesleri, İstanbul 1992,s.ll).
XIII. asırdan itibaren Türk halkının büyük teveccühünü kazanan Bektaşîlik, dinî-iktisadî, hatta askerî ve sosyal bir teşekkül olan Ahîlik ile daha sonra da Osmanlı devleti ordusu bünyesinde kurulan Yeniçeri Ocağı’yla oluşturmuş olduğu yakın ilişki dolayısıyla varlığını pekiştirmiş, XV ve XVI. asırlarda bütün Anado­lu ve Balkanlar’da geniş teşkilatlar kurarak günümüze kadar gelmiştir. Birçok yönden millî özelliklere sahip olan Bektaşîlikte, aynı Mevlevîlikte olduğu gibi giyim kuşamdan selamlaşmaya kadar birçok özellik tamamen Türk halk terbiye­si ve estetiğine uygun şekilde teşekkül etmiştir.
Bu tarikatin bünyesine giren bir­çok derviş, “nefes” denen hece vezni ve millî nazım şekilleriyle terennüm ettik­leri şiirlerini sade, akıcı ve güzel bir Türkçe ile söyleyerek, tasavvufî birçok Arapça ve Farsça kavramı Türkçe ile ifade etme başarısını göstermişlerdir. Ayrı­ca pek çok Türkçe kelimeye yeni mânâ, mecaz ve ses yükleyerek farklı bir hüvi­yet kazandırmışlardır.
Yazının Bağlantısı: Hacı Bektaş-ı Veli
Etiketler: Bektaşi Tarikatı, Bektaşilik, Biyografi, Biyografiler, Divanı Hikmet, Divanı Hikmet Hakkında Bilgi, Hacı Bektaş, Hacı Bektaş tarikatı, Hacı Bektaş Veli, Hacı Bektaş Veli Biyografi, Hacı Bektaş Veli Divanı Hikmet, Hacı Bektaş Veli Eserleri, Hacı Bektaş Veli Hayatı, Hacı Bektaş Veli Kimdir, Hacı Bektaş Veli Yaşamı, Hayatı, Kim Kimdir?, Kimdir, Şairlerin Biyografileri, Sanatçıların Biyografileri, Ünlülerin Biyografileri, Yaşam Öyküsü, Yazarların Biyografileri