Yeni Başlayanlar İçin BIM 1
BIM (building Information Modeling - Yapı Bilgi Modelleme) , Mimarlık, Mühendislik ve İnşaat sektöründe çalışanlar ve proje geliştirenler için teknolojinin imkanlarından yüksek oranda yararlanma imkanı sunan bir konsepttir. Kabaca; Yapıya dair oluşturacağımız simülasyonun bilgiye dayalı olarak modellenmesi tüm paydaşların da bu model üzerinde belirli protokollere göre çalışması, süreci geliştirmesi prensibine dayanmaktadır.
Yani hem proje, hem süreç dijitalleştirilmekte, fiziksel olarak imal edilmeden önce her şey simüle edilebilmekte ve bu sayede birçok kazanım sağlanmaktadır.
Yeni Başlayanlar İçin BIM & Revit yazı dizimiz bu konuda bir rehber olma iddiasından çok çeşitli kavramları, kaynakları ve sektörel kazanımları gündeme getirebilme amacı taşımaktadır.
İlk etapta BIM üzerine bazı temel kavramların açıklamalarını belirtmeyi gerekli görmekteyiz.
1- Building Information Modeling (BIM)
Building Information Modeling yani Yapı Bilgi Modelleme ifadesidir. Bir yapı projesinin tanımı gereği
bilgiye dayalı olarak dijital ortamda çeşitli yazılımlar kullanarak modellenmesi, gerçekçi biçimde simüle edilmesi ve tasarım&yapım&işletme süreçlerinin tüm tarafları içerecek şekilde birbirine entegre biçimde bu simülasyon desteği ile sürdürülmesi konseptidir . Oluşturulan bu dijital modele BIM Modeli denir. BIM fiziksel bir ürün, bir yazılım programı yada apayrı bir disiplin değildir. BIM, tasarım&yapım&işletme ile ilgili iş yapış biçiminde bilginin ve koordinasyonun ön plana çıktığı yeni bir çalışma anlayışıdır.
2-Common Data Environment (CDE)
Common Data Envirnment yani Ortak veri Ortamı ifadesidir. Herhangi bir projede, proje paydaşlarının proje ile ilgili tüm verileri, bilgileri, dosyaları, dokümanları sakladığı ve paylaştığı, sürecin yürütülmesi için gerekli dijital ağın üzerinde oluşturulduğu tekil bilgi kaynağıdır. Yani BIM konsepti ile yürütülen bir projede tüm paydaşlar birbirileri ile paylaşacakları tüm bilgiyi, proje çalışmalarını, BIM modellerini, dokümantasyonu bu sistem üzerinde paylaşırlar. Genellikle bu sistem bir server yada bulut tabanlı bir veri saklama ve paylaşma sistemi olabilir. Proje süreçlerinde bu ortamın güvenliği ve bilginin hangi protokollerle paylaşılacağı tespit edilmeli paylaşımlar kayıt altında tutulmalıdır.
3- Employer’s Information Requirements (EIR)
Employer’s Information Requirements yani İşverenin Bilgi Gereksinimleri ifadesidir. BIM tabanlı yürütüleeck bir projede işveren tarafından hazırlanan, projenin tasarım ve sonraki süreçlerde hangi standart ve şartlara uygun olarak geliştirileceğini, yürütüleceğini ve paylaşılacağını belirleyen dokümanlardır. Her projenin başında bu gereksinimler belirlenmeli ve tüm proje paydaşları ile üzerinde mutabık kalınmalıdır.
4- Level of Definition (LOD)
Level of Definition yani Tanım Düzeyi ‘ni ifade eder. Bir BIM projesi tanımı gereği yapı modeli ve bu modele işlenecek bilginin birlikteliği ile oluşur. Bu yapının modelin ve/veya işlenmiş bilginin seviyesi birlikte BIM modelinin toplam olarak ne düzeyde bir bilgiye sahip olduğunu tanımlamakta kullanılır. Farklı kuruluşlar farklı açıklamalar da bulunmakla birlikte genel olarak LOD 100 den LOD 500 e kadar yapılmış tanımlar model detayı ve bilgi seviyesi miktarını belirtir. LOD 100 konsept aşaması iken LOD 500 as built leri ifade edecek şekilde kullanımı yaygındır. Her projenin başında hangi detay seviyesi hangi şekilde tanımlanacak belirtilmelidir.
5- Master Information Delivery Plan (MIDP)
Master Information Delivery Plan yani Ana Bilgi Teslim Planı’ nı ifade eder. Projeye dair bilgilerin-modellerin kim tarafından, ne zaman, hangi protokollere ve prosedürlere göre hazırlanacağını ve nasıl teslim edileceğini belirleyen iş planıdır. BIM proje sürecinin temel yol haritasıdır. Proje yönetim planı olarak da ifade edilebilir.
6- Project Implementation Plan (PIP)
Project Implementation Plan yani Proje Uygulama Planı ‘nı ifade eder. Proje tedarikçilerinin İşveren Bilgi Gereksinimleri’ni (EIR) karşılayabilmek için kullanacakları teknik ve insangücü (IT ve HR) kaynağının planlanmasını ifade eder. Proje Yürütme Planı ile karıştırılmamalıdır.
7- Building Information Modeling Execution Plan (BEP)
Building Information Modeling Execution Plan yani BIM Yürütme Planı ‘nı ifade eder. BIM proje sürecinin proje tedarikçileri tarafından nasıl yürütüleceğini, teslimlerin ne zaman ve nasıl gerçekleştirileceğini, proje ekiplerinin tanzimini ve yönetilmesi ile ilgili planlama çalışmalarını tanımlar. Proje tedarikçilerinin proje yönetim planıdır.
Bu temel tanımlara ek olarak aşağıdakiler de BIM sürecinde, en azından BIM süreç yöneticilerinin hakim olması gereken kavramlardır.
Asset Information Model (AIM), gayrimenkulün yönetilmesi, işler tutulması ve bakımlarının yapılabilmesi gibi operasyona yönelik olarak oluşturulmuş BIM modelidir.
Classification, Proje isimlerinin, proje dokümanlarının, teknik açıklamaların vb. proje ile ilgili dokümantasyonun başlık, alt başlık, numaralandırma, sınıflandırma, isimlendirme vb. gibi tasnif edilmesine yönelik standartlarının belirlenmesidir.
COBIe, Yapı ile ilgili; teslim alma, işletme, bakım süreçlerini sürdürme, operasyonda tutma vb gibi konularla ilgili karar vemeyi kolaylaştıran amacı yönetim kolaylığı sağlamak olan bilgiye dayalı yapılandırılmış formlardır.
Design Intent Model, Projenin tasarımcılar tarafından oluşturulmuş ilk süreçlere dair modelleridir.
PAS 1192-2:2013 – BIM kullanan inşaat projelerinin, teslim fazlarının bilgi yönetimi için şartname’ den yararlanılmıştır.