Ana Sayfa Ekonomi Bitcoin nedir? Peki Bitcoin hakkında ne kadar bilgi sahibisiniz?
Bitcoin nedir? Peki Bitcoin hakkında ne kadar bilgi sahibisiniz?
2017 yılında değer üstüne değer kazanan sanal para birimi Bitcoin nedir? İlginin çığ gibi büyüdüğü Bitcoin nasıl satın alınır? 1 Bitcoin’in fiyatı ne kadar? Bu içerikte size Bitcoin hakkında geniş bir bilgi verdik.
Bitcoin dünya çapında bir çeşit kripto para ve dijital ödeme sistemidir.
Satoshi Nakamato isimli bilinmeyen bir programcı ya da bir grup programcı tarafından ortaya çıkarılan Bitcoin 2009 yılında açık kaynak kodlu yazılım olarak piyasaya sürülmüştür.
Uçtan uca çalışan Bitcoin sisteminde işlemler kullanıcılar arasında aracı olmaksızın direkt olarak yapılır. Bu işlemler ağ düğümleri tarafından onaylanıyor ve kayıtlar blok zinciri olarak adlandırılan kamuya açık bir defterde tutuluyor. Buna Blockchain deniyor.
Merkez bir havuz ya da tek bir yönetici ile çalışmayan Bitcoin sistemi ilk dijital para birimidir.
Şubat 2015 itibari ile 100 binden fazla tüccar ve tedarikçi Bitcoin’i bir ödeme biçimi olarak kabul ediyor. 2017 yılında Cambridge Üniversitesi tarafından yapılan araştırmaya göre dünyada kripto para cüzdanı kullanan 2.9 ila 5.8 milyon tekil kişiden birçoğu Bitcoin de kullanıyor. Bu rakamlar gün geçtikçe artmakta.
Bu yazının yazıldığı 13 Aralık 2017 itibari ile 1 Bitcoin 16 bin 408 ABD dolara denk geliyor. Türk lirası karşılığı ise yaklaşık 70 bin TL civarı.
Bitcoin sisteminin hesap birimi resmi olarak yine Bitcoin ile anılır. 2014 yılı itibari ile Bitcoin’i simgeleyen birimler ‘BTC, XBT ve U+20BF’ dir.
Az miktarda Bitcoin için kullanılan birimler millibitcoin için ‘mBTC’ ; bit ya da microbitcoin için ‘µBTC’ ve ‘satoshi’ şeklindedir.
Bitcoin’in yaratıcısı olan satoshinin adının verildiği en küçük Bitcoin birimi yüz milyonda bir bitcoin olan 0.00000001 Bitcoin’e eşittir. Bir millibitcoin ise 0.001 Bitcoin’e eşittir. Bir mikrobitcoin bir Bitcoin’in bir milyonda biri olan ise 0.000001 Bitcoin’e eşittir.
Blok zinciri (blockchain) Bitcoin işlem kayıtlarının tutulduğu kamuoyuna açık bir kayıt sistemidir.
Blok zinciri eşi benzeri olmayan ve hiçbir güvenilir merkez havuz ile çalışmayan bir sistemdir.
Blok zincirinin bakımı bitcoin yazılımını yürüten devre iletişim düğümü tarafından yapılır. İşlemler X ödeyen Y miktarda bitcoini Z alıcısına gönderir şeklinde yapılır. Bu işlem şekli var olan yazılım uygulamalarını kullanarak bu ağ üzerinde yayınlanır. Ağ düğümleri işlemleri onaylar, defter sistemine ekler ve deftere eklenen bu işlemleri diğer düğümlere yayınlar.
İşlemler Forth gibi adım izlence dili tanımını kullanarak tanımlanır.
Geçerli bir işlemin bir ya da iki verisi olmalıdır. Her veri bir önceki işlemin harcanmamış çıktısı olmalıdır. İşlem her veri sahibinin dijital imzasını taşımalıdır.
Çoklu verinin kullanımı çoklu coinin nakit işlemde kullanımı ile ilişkilidir. Bir işlemin tek seferde çoklu ödeme yapmak için tek izinli çoklu çıktısı da olabilir. Bir işlem çıktısı rastgele çoklu satoshi olarak belirtilebilir.
Bitcoin simgesi arka planda Kuzey Kore bayrağı
Nakit bir işlemde verilerin toplamı (ödeme için kullanılan coinler) ödemelerin planlanan toplamını geçebilir. Böyle bir durumda ek bir çıktı kullanılır ve fark ödeyiciye geri ödenir. İşlem çıktısı için muhasebeleştirilmemiş herhangi bir satoshi verisi işlem ücreti haline gelir.
İşlem ücreti ödemek isteğe bağlıdır.
Madenciler daha yüksek ücretler ödeyen işlemleri yönlendirmeyi ve öncelikli olarak seçebilir.
Ücretler oluşturulan işlemin boyutuna göre belirlenir ve işlemi oluşturmak için kullanılan verilerin sayısına bağlı olarak sıraya alınır. Öncelik daha eski harcanmamış verilere verilir.
Bitcoin madencileri sürekli olarak yeni yayınlanan işlemleri toplayarak ve onaylayarak blok adı verilen yeni işlem gruplarına yönlendirerek blok zincirini sürekliliğini, bütünlüğünü ve değiştirilemezliğini sağlarlar.
Her bir blok, bir önceki bloğa birleştirme sağlayan ve blok zincirine adını veren SHA-256 hash algoritmasını kullanarak bir önceki bloğun kriptografik özet fonksiyonunu içerir.
Ağın geri kalanı tarafından kabul edilebilmesi için yeni blok Proof Of Work diye adlandırılan ‘Çalışmanın İspatı’ içermelidir. Proof of work madencilerden bir defa kullanılan sayı anlamına gelen nonce bulmasını ister. Böylece blok içeriği nonce ile birleşince sonuç ağın zorluk hedefinden (difficulty target) sayısal olarak daha küçük hale gelir. Bu proof ağda onaylanan herhangi bir düğüm için kolaydır fakat oluşturması oldukça zaman alır.
Güvenli kriptografik özet için madenciler zorluk hedefine ulaşmadan önce farklı birçok düğüm değeri denemelidirler.
Yeni bloğu bulan başarılı madenci yeni oluşturulan Bitcoin’ler ve işlem ücretleri ile ödüllendirilir.
9 Temmuz 2016 itibari ile blok zincirine eklenen her bir blok için 12.5 yeni Bitcoin ödül verilmektedir. Ödül talebinde bulunabilmek için özel bir işlem aracı olan, coinbase adı verilen ve işleme tabi tutulan ödemeleri içeren bir sistem kullanılır.
Var olan tüm Bitcoin’ler bu coinbase işlem sistemi içerisinde üretilmektedir. Bitcoin protokolü, eklenen bir blok için ödülün her 210 bin blokta bir yarıya indirileceğini açıklar. Bu da yaklaşık 4 yılda 1 anlamına gelir.
Bu nedenle zamanla ödül sıfıra inecek ve 21 milyon Bitcoin limitine tahminen 2140 yılında ulaşılacaktır. Bu tarihten sonra kayıt tutma yalnızca işlem ücretleri ile ödüllendirecektir.
Bir başka deyişle Bitcoin mucidi Nakamoto toplamda yalnızca 21 milyon Bitcoin olabileceği fikrinden yola çıkan sanal kıtlık para politikasını benimsemiştir. Bitcoin’lerin numaraları her 10 dakikada bir güncellenir ve ödül değeri her dört yılda bir yarı yarıya azalır.
Bir Bitcoin Cüzdanı Bitcoin işlemi yapacak gerekli bilgiyi içerisinde bulundurur. Cüzdan Bitcoin’leri tutacak ya da saklayacak bir yer olarak nitelendirilse de sistemin doğası gereği Bitcoin’ler blok zinciri işlem defterinden ayrılamaz. Bu nedenle cüzdanı tanımlayacak en iyi ifade ‘Bitcoin varlığı için dijital ehliyet’tir ve yalnızca bir kişinin erişimine ve harcamasına izin verir.
Bitcoin bir açık ve bir özel olmak üzere iki şifreleme anahtarının üretildiği açık anahtarlı şifrelemeyi tercih eder. Temelinde cüzdan bu anahtarların toplamasıdır.
Cüzdanların farklı farklı çeşitleri vardır. Yazılım cüzdanları ağa bağlanır ve sahipliği gösteren ehliyeti elde tutar ve harcamayı sağlar. Yazılım cüzdanları kendi aralarında ikiye ayrılır. Bunlar full client (tam istemci) ve lightweight clients (hafif siklet istemci) olarak isimlendirilir.
Yazılım cüzdanlarının yanı sıra çevrimiçi cüzdan (online wallets) olarak adlandırılan internet servisleri de benzer işlevi görebilir fakat kullanımı daha kolay olabilir. Bu durumda varlığa erişim sağlayan ehliyetler bir kullanıcının donanımında saklanmaktansa çevrimiçi cüzdan tedarikçisinde saklanır.
Bunun sonucu olarak kullanıcı cüzdan tedarikçisinde bütünlüğü sağlamakla yükümlüdür. Sunucu güvenliğinde kötü niyetli bir tedarikçi ya da ihlal zimmete kayıtlı Bitcoin’lerin çalınmasına sebep olabilir. Bu duruma örnek olarak 2016 yılında iflas eden Japon Bitcoin Döviz şirketi Mt. Gox’un 2011 yılında gerçekleşen güvenlik ihlali gösterilebilir.
İlk cüzdan programı 2009 yılında Satoshi Nakamoto tarafından açık kaynak kodu olarak sunuldu. Bazen de ‘Satoshi client’ olarak adlandırılan ve reference client olarak bilinen bu profil Bitcoin protokolünü tanımlamayan için kullanılır ve diğer uygulamalar için standart olarak görev yapar. 0.5 versiyonunda wxWisgets kullanıcı arayüzünden Qt arayüzüne taşınan istemci ve tüm bağ Bircoin-Qt olarak tanımlanıyordu.
0.9 versiyonunun çıkmasıyla beraber yazılım bağı kendisini ağdan ayırt etmek için Bitcoin Core olarak tekrar adlandırıldı.
Günümüzde Bitcoin Core’un diğer çatalları Bitcoin XT, Bitcoin Classic, Bitcoin Unlimited ve Parity Bitcoin olarak vardır.
Açık anahtarlı şifreleme kaybedilirse Bitcoin ağı mülkiyetin bir başka kanıtını kabul etmeyecektir. Bu sebeple Bitcoin’ler kullanılamz hale gelir ve işlevini yitirir. 2013 yılında bir kullanıcı o dönem 7.5 milyon dolara tekabül eden 7 bin 500 Bitcoin’ini, içerisinde açık anahtarlı şifrelemesi bulunan hard diskini yanlışlıkla attığı için kaybettiğini iddia etmişti.
Finansal gizliliği artırmak için her bir işlem için yeni bir Bitcoin adresi oluşturulabilir. Örneğin hiyerarşik belirleyici cüzdanlar tek bir kaynaktan gelen her bir işlem için rastgele ‘yuvarlanan adresler’ üretirken ilişkili tüm açık anahtarlı şifrelemeyi kurtarmak için tek bir parolanın hatırlanmasını gerektirir.
Ayrıca ‘mixing’ ve CoinJoin servisleri çoklu kullanıcı coinlerini toplar ve gizliliği artırmak için bu coinleri yeni adreslere çıkarır.
Stanford Üniversitesi ve Concordia Üniversitesi araştırmacıları Bitcoin döviz işlemleri ve diğer varlıkların sıfır bilgi ispatı kullanarak adreslerini açığa çıkarmaksızın servet, yükümlülük ve ödeyebilirlik ispatını yapabileceklerini gösterdiler.
Dan Blystone’a göre ‘Bitcoin kredi kartları kadar nakite de benzemektedir’.
Derleyen: Ramazan Öksüz
ABD Merkez Bankası kendi dijital para birimini oluşturabilir
Suriye’den ABD’nin ‘YPG ile ordu kurma’ açıklamasına tepki geldi!
Afrin’de bulunan YPG mevzileri TSK tarafından top atışına tutuldu!
ABD’den flaş açıklama: YPG ile sınır güvenliği gücü kurulacak