➡ Uzağında olmadıkları kesin. Kesin olan birşey var o da blockchainin baş aktörlerinden biri oldukları.
➡ Esas soru, biz blockchain teknolojisinin neresindeyiz?
Blockchain yüksek performans, güvenlik, hızlı erişim ve verimli çalışma gibi temel özelliklerinden dolayı ilgili kesimlerin dikkatini çok çekiyor. Çin’in ve Çinli firmaların da blockchaine olan ilgisi bu nedenlerden dolayı ve önemi itibariyle giderek artıyor.
Hongkong gazetesi SCMP, Qixin.com’un raporuna dayandırdığı bir haberde Çin’de isminde blockchain geçen firmaların sayısının 3.078’e ulaştığını yazmıştı. Tabi ki, isimlerinde blockchain geçmesi onları blockchain şirketi yapmıyor. Sanayi ve Bilgi Teknolojileri Bakanlığı’nın yayınladığı rapora göre Mart 2018 itibariyle, Çin’de 456 blockchain firması var ve her yıl yeni kurulan blockchain firmalarının sayısı katlanarak artmakta.
Rapora göre, 2015’te 44 blockchain firması kurulmuşken 2016 ve 2017’da sırasıyla yeni kurulan blockchain firma sayısı 136 ve 178 olmuştur.
Yine aynı rapora göre Çin’deki blockchain firmaları en fazla ekonomi ve finans alanındaki projelere yöneliyorlar. Blockchaini medya için kullanan firma sayısı da hiç azımsanacak değil.
Çin’de şuan için blockchain politikası netleştirilmeye çalışılmaktadır.
Blockchain hakkında ilk resmi rapor Sanayi ve Bilgi Teknolojileri Bakanlığı tarafından Ekim 2016’da yayınlanmıştır. Raporda blockchain eğitim, finans, kamuya faydası ve akıllı üretim açısından değerlendirilmiştir. Aynı zamanda sektöre düzenleme getireleceği ve ilgili yol haritası bu rapor aracılığıyla belirtilmiştir.
Aralık 2016’da ise “13. Beş Yıllık İnformanizasyon Planı”(Çince) yayınlanmıştır. Bu planda blockchain ifadesi iki kere geçiyor. İlk ifadenin geçtiği paragrafta iş gücünün azaldığından, doğal kaynakların tükenmeye başladığından, çevrenin zarar görmekte olduğundan, küresel büyümenin durgun olduğundan, jeopolitik siyasi oyunların yoğunluğundan, küresel sorunların olduğundan çok kısaca bahsedilmiş. Ardından da şöyle denilmiş ” İnsanoğlunun bilgi teknolojilerinin geliştirilmesine olan ihtiyacı hiç bu kadar yüksek seviyeye gelmemişti.” Paragrafta, bilgi teknolojilerinden bahsederken aynı zamanda yeni teknoloji ifadesi de kullanılıyor. Günümüz dünyasının problemlerine bu yeni teknolojilerin çözüm getirebileceği fikrine sahip olduklarını anlıyoruz. Peki, bu yeni teknolojiler neler? Blockchain’in adı işte burda geçiyor. Bunlar, nesnelerin interneti, bulut bilişim, büyük veri, yapay zeka, makinelerin derin öğrenimi, blockchain ve biyogenetik mühendisliği. Blockchain ifadesinin geçtiği paragraf, “reform ve teşvik sürdürülebilir kalkınmanın en önemli dinamiği” denilerek bitirilmiş.
Blockchain ifadesi ikinci kez “Başlıca görevler ve anahtar projeler” bölümünün ikinci paragrafında yer alıyor. Paragrafların ilk cümlesi yapılması gerekeni kısa ve öz bir şekilde anlatıyor. Paragrafa “Stratejik uç(sınır) teknolojilerin geliştirilmesinin güçlendirilmesi” denilerek başlanmış. Görevlerin sıralandırıldığı bu bölümde blockchain ifadesinin geçtiği cümlede şöyle deniliyor: “Kuantum iletişimi, gelecekteki ağlar, beyin-benzeri bilgi işlem, yapay zeka, holografik görüntü, sanal gerçeklik, büyük veri bilişsel analizi, yeni kalıcı olmayan depolama, insansız araçlar, blockchain, gen düzenleme vb. gibi yeni teknolojilerin geliştirilmesini güçlendirmek. Ayrıca bu alanlar yeni yarış sahası olarak tanımlanmış. Bu sahada “ilk kullanıcı avantajının” iyi değerlendirilmesi gerektiğine değinilmiş.
Gördüğümüz üzere Çin sadece blockchain değil daha birçok yeni teknoloji alanlarındaki gelişimine kafa yoruyor ve bunları agresif bir şekilde destekleyeceklerinin kokusunu alıyoruz. Yeni teknoloji denilen bu sahalarda rakipleriyle yarışa aynı zamanda girdiklerinin farkındalar ve iyi değerlendirilirse bu sahalardaki teknolojik üstünlüğü ele geçirebileceklerini düşünüyorlar.
Çin Sanayi ve Bilgi Teknolojisi Bakanlığı tarafından(CMIIT), Mart 2018’de yayınlanan bir belgeye göre blockchain dahil olmak üzere teknoloji sektörünün geliştirilmesi ve standardizasyonunu teşvik etmek için bir hedefler listesi yayınladı.
Belgede, blockchain için bir komite kurulacağı belirtiliyor.
Şu anda, Pekin, Şangay, Guangzhou, Chongqing, Shenzhen, Jiangsu, Zhejiang, Guizhou, Shandong, Guizhou, Jiangxi, Guangxi ve diğer bazı şehirler kendi blockchain stratejilerini oluşturmaktalar. Bunların arasından Pekin, Guangzhou ve Shenzhen’ınki daha dikkat çekiyor. Çünkü bu şehirler blockchain piyasasının gelişmesi için çeşitli maddi desteklerde bulunuyorlar.
Örneğin Pekin, tek bir proje için 730 bin dolara (5 milyon yuan) kadar mali destek sağlayabileceğine dair politika geliştirdi.
Shenzhen Belediyesi Halk Hükümeti ise başarılı blockchain projeleri için 870 bin dolara kadar ödül verilebileceğini açıkladı. Bir ay sonra Guangzhou da benzer bir teşvikte bulunacağını açıkladı.
Çinli firmalar dünyada en fazla blockchain patenti başvurusu yapan ülke. 2017’de 406 blockchain patent başvurusu yapıldı ve bunların 225’i Çinlilere ait. İkinciliği 91 başvuruyla ABD, üçüncülüğü ise 13 başvuruyla Avustralya aldı.
Patent bilgilendirme platformu IncoPat’den gelen bilgiler de oldukça şaşırtıcı. IncoPat, firmaları blockchain patentlerine göre sıralamış. Sıralama oluşturulurken sadece alınan patentler değil buluş başvuruları, faydalı model tescillerinin sayısı ve endüstiriyel dizayn patentleri de hesaba katılmış. Patent sıralaması için endeks oluşturulmuş diyebiliriz. Bu dördünün toplamıyla “2017 yılı küresel blockchain patent sayısı sıralaması” oluşturulmuş. Listeye sadece ilk 100 firma alınmış. (Çincesi olan ayrıntılara şu linkten bakabilir.)
IncoPat’in sıralamasına göre birinciliği 43 patent ile Alibaba alıyor. Alibaba’nın toplamdaki blockchain patent sayısı ise 49’a ulaşmış durumda. İkinciliği Bank of America 33 patent ile alıyor. Toplamdaki patent sayısı ise 44’e ulaşmış durumda. Üçüncülüğü ise 33 patent sayısı ile blockchain temelli dijital para çalışmalarıyla bilinen Çin Merkez Bankası alıyor. Toplamdaki patent sayısı ise yine 33. Çin Merkez Bankası 2017’de kolları sıvamış gözüküyor.
İlk 100’e giren firmaların 49’u Çinli 33 tanesi de Amerikan firması. Sıralamada Rusya, İsrail, Japonya, Hollanda ve Avustralya’dan da firmalar bulunuyor.
Toparlayacak olursak, Çin blockchaini stratejik bir teknoloji olarak görüyor. Şuan için blockchain stratejisinin yol haritası oluşturuluyor. Kurumlar kuruluyor, yasal düzenlemeler geliştiriliyor ve teşvikler oluşturuluyor. Kurulan blockchain firmalarının sayısı da katlanarak artıyor daha da artacaktır. Alibaba ve Çin Merkez Bankası somut çalışmalarıyla ipi önde göğüslüyor.
İlaveten, dünyanın en büyük 500 şirketi arasında 120 Çinli firma bulunuyor(ABD’den 126 firma olduğunu hemen hatırlatalım). Bu 120 firmanın 46’sı blockchain ile ilgili çalışmalar yürütüyor.
Başlıktaki soruyu tekrardan soralım, Çin blockchain teknolojisinin neresinde?
Uzağında olmadıkları kesin. Kesin olan birşey var, o da blockchainin baş aktörlerinden biri oldukları.
Esas soru, biz blockchain teknolojisinin neresindeyiz? Neden bu sıralamada Türkiye’den firma yok?
Biraz topuklamanın vakti…
IncoPat’in sıralamasına aşağıdaki tablodan bakabilirsiniz…
Bu arada, aslinda birinci sırayı Çin Merkez Bankası alıyor. Çünkü 8. sıradaki Çin Merkez Bankası’nın alt kuruluşu 🙂
Çin patent başvurusu yapıyor ama elinde tutamıyor, patent ücretlerini ödemiyor diyenlere hak veriyoruz elbette. Ama bizim burda anlatmak istediğimiz, Çin’in ABD ile aynı zamanda girdiği yeni teknolojiler devrinde üstünlüğü çip sektöründe olduğu gibi ABD’ye kaptırmamak.
Emre Konak, "Çin Blockchain Teknolojisinin Neresinde?," China Pulse, 1 Ağustos 2018, https://cinnabzi.com/cinin-blockchain-teknolojisinin-neresinde/,20 Şubat 2019.
Önceki İçerikTürkiye’deki Konfüçyüs Enstitüleri Kapatılmalı Mı?
Sonraki İçerikÇin’in Sağlık Sektörü Gelecek Vaad Ediyor