Nazım ve Şiir Türleri AYT Konu Anlatımı Örnekleri
I. NAZIM TÜRLERİ
Şiirlerin içerikleri, işledikleri konular ve temaları bakımından sınıflandırılmasıyla ortaya çıkan türlere verilen isimdir.
Divan edebiyatında tevhit, münacat, naat, mersiye, methiye, hicviye; âşık edebiyatında güzelleme, taşlama, koçaklama, ağıt; tekke edebiyatında ilahi, nefes, nutuk, devriye, şathiye öne çıkan nazım türleridir.
II. ŞİİR TÜRLERİ
a) Epik Şiir (Destansı Şiir)
Konusu yiğitlik savas, kahramanlık olan veya tarihî bir olayı işleyen şiirlerdir.
Epik şiirlerde coşkulu bir anlatım vardır.
Epik, “destan niteliğinde olan, destansal” demektir.
Epik şiir için hamasî şiir, destanî şiir ve kahramanlık şiiri terimleri de kullanılmıştır.
Destanlar, epik şiirin en önemli ürünüdür.
Divan edebiyatında kasideler, halk edebiyatında özellikle koçaklama nazım türü epik özellikler gösterir.
Halk şiirinde Köroğlu ve Dadaloğlu; yeni Türk şiirinde ise Fazıl Hüsnü Dağlarca, Mehmet Akif, Nazım Hikmet epik şiirin önemli temsilcileridir.
Canlandı o meşhur ova at kişnemesiyle. (Yahya Kemal)
Eski Yunan edebiyatında ozanlar şiirlerini “lyra” (lir) denen telli bir sazla söyledikleri için bu tür şiirlere lirik şiir denmiştir.
Lirik şiir için Tanzimat Dönemi’nden sonra Türkçede rebabi (rebab: kemençeye benzer bir çeşit telli saz) terimi de kullanılmıştır.
Lirik şiirde toplumsal mutluluk ya da felaketlerden duyulan sevinç ya da acı gibi ortak duygular; aşk, özlem, ölüm, ayrılık gibi bireysel duygular anlatılır.
Akıldan çok düş gücüne, düşünceden çok duyguya dayanır.
Divan edebiyatındaki gazeller, şarkılar, murabbaiar; halk edebiyatında güzelleme nazım türündeki koşmalar, semailer lirik şiire girer.
Yeni Türk edebiyatında lirik şiirler türlü biçimlerle yazılmıştır.
Lirik şiirin ilk büyük temsilcisi Yunan kadın şair Sappho’dur. Batı edebiyatında Petrarca, Ronsard, Victor Hugo, Musset, Lamartine; divan edebiyatında Fuzuli, Nedim; halk edebiyatında Karacaoğlan, Yunus Emre; Batı etkisindeki Türk edebiyatında Faruk Nafiz, Yahya Kemal, Cahit Sıtkı, Nazım Hikmet, Ahmet Haşim lirik şiirin temsilcileridir.
Seni aşkım canavarlar gibi takip edecek!.. (Faruk Nafiz Çamlıbel)
Eleji: Aşkın ve mukaddes bir sevginin uyandırdığı acıklı duyguları anlatan lirik manzumelere verilen addır. Batı edebiyatında görülür. Edebiyatımızdaki mersiyeye benzer.
Pastoral kelimesi “çobanlara ilişkin” demektir.
TDK, pastoral kelimesi için “çobanlama” kelimesini kullanmaktadır.
Doğa, kır ve çoban yaşamını anlatan, doğa güzelliklerini ve bunlara duyulan özlemleri dile getiren şiirlerdir.
Sakin, temiz ve masum kır hayatının tadını duyurmak amacı güdülür.
Pastoral şiirler, her türlü süsten, sözcük oyunlarından, gösteriş ve yapmacıktan uzak, sade, yalın bir üslupla yazılır.
Pastoral şiirin “idil” ve “eglog” olmak üzere iki türü vardır:
1. Grekçede “küçük tablo” anlamına gelen idil karşısındaki duygulanmasını anlatır. Bir kişinin adı verilen şiirler, şairin doğa ağzından yazılıp kır hayatının güzelliğini ve çobanıl aşkı anlatan kısa şiirlerdir.
2. Birkaç çobanın aşk, kır hayatı vb. üzerine karşılıklı konuşması yoluyla yazılan şiirlere eglog adı verilir. Türk edebiyatında, bu türün örneklerine pek rastlanmaz.
Pastoral şiir türünün kurucusu Yunan edebiyatı sanatçısı Theokritos’tur. Latin edebiyatında ilk örneklerini Vergilius vermiştir.
Edebiyatımızda, pastoral şiirin Batılı anlamda ilk örneğini Abdülhak Hamit Tarhan “Sahra” adlı eseriyle vermiştir. Edebiyatımızda, Kemalettin Kamulnun “Bingöl Çobanları” ve Faruk Nafiz’in “Çoban Çeşmesi” pastoral şiirin önemli örnekleridir.
Arzu, başlanmızdan yıldızlar gibi yüksek;
Önümüzde bir sürü, yanımızda bir köpek.
Didaktik sözcüğü, “öğretiyorum” anlamına gelen Grekçe didaska sözcüğünden gelir.
Bir düşünceyi aşılamak, bir bilgiyi aktarmak, belli bir konuda öğüt vermek, ahlaki bir ders çıkarmak için yazılan şiirlerdir.
Duygu yönü az olduğu için kuru bir anlatım vardır, bu şiirler akla dayanır.
“Fabl, manzum hikâye, manzum mektup” didaktik şiir kapsamındadır.
Edebiyatımızda, Yusuf Has Hacib’in “Kutadgu Bilig” adlı eseri didaktik şiirin ilk örneğidir.
Gider yavuzlugun tab’ı halim 0!
Sen sirke küpüne zarar demişler
Düşmeyegör onun âh u zarına
Yar yıkıldığı gün tozar demişler (Levni)
Kişilerin ya da toplumun kötülüklerini, kusurlarını, gülünçlüklerini iğneli ve alaylı bir dille eleştiren şiirlerdir.
Satirik şiirlerde, öğretici özellikler görüldüğünden, didaktik şiir içinde de ele alınabilir.
Satirik şiirlere halk edebiyatında “ taşlama”, divan edebiyatında hicviye”, yeni edebiyatımızda “yergi” adı verilir.
Eski Yunan edebiyatında Hesiodos “İşler ve Günler” ile “Theogania” adlı eserleriyle bu türün ilk örneklerini vermiştir. Lalin edebiyatında Lucretius, Vergilius satirik şiirin örneklerini vermiştir.
Edebiyatımızda Nefi, Seyrani, Ziya Paşa, Şair Eşref, Neyzen Tevfik, Orhan Veli bu tür şiir örnekleri vermiştir.
Kimimiz nutuk söyledik. (Orhan Veli)
Manzum bir biçimde yazılmış tiyatro eserleri dramatik şiir sayılmıştır.
Eski Yunan edebiyatında oyuncuların sahnede söyleyecekleri sözler şiir haline getirilir ve oyunculara ezberletilirdi.
Dramatik şiirlerin “tregedya” ve “komedya” olmak üzere iki türü vardır. Daha sonra “dram” türü de ortaya çıkmıştır.
Batı edebiyatında Aiskhylos, Sophokles, Euripides, Corneille, Racine, Shakespeare, Aristophanes bu tünrün örneklerini vermiştir. Bizde dramatik şiir türüne pek örnek verilmemiştir çünkü bizim Batı’ya açıldığımız dönemde (Tanzimat) Batı’da bu tür şiirler yazılmıyordu; tiyatroda nesir kullanılıyordu. Edebiyatımızda, özellikle Abdülhak Hamit’in dramları dramatik şiir örnekleri sayılabilir.
MENSUR ŞİİR (MENSURE)
Milli Edebiyat Döneminde Hikâye 10. Sınıf
Hisar Grubu (Hisarcılar) Temsilcileri Eserleri ve Özellikleri AYT
11. sınıf Matematik 11. Sınıf Tarih 8. sınıf Türkçe Atomun Yapısı Bir Kahraman Doğuyor Değişen Dünya Dengeleri Karşısında Osmanlı Siyaseti (1595-1774) 11. Sınıf Doğal Sistemler 9. Sınıf Doğrunun Analitik İncelenmesi 11. Sınıf Edebi Sanatlar (Söz Sanatları) Felsefe Fizik Fizik Bilimine Giriş 9. Sınıf Hareket ve Kuvvet Hücre Hücre Bölünmeleri İkinci Dereceden Denklemler İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük 12. Sınıf İnsanlığın İlk Dönemleri Kimya Kimyanın Temel Kanunları ve Kimyasal Hesaplamalar Kümeler Kuvvet Mantık Matematik Optik Polinomlar Roman Şiirde Kavramlar Sosyal Bilgiler Sultan ve Osmanlı Merkez Teşkilatı 10. Sınıf Testler Üçgenin Yardımcı Elemanları Uluslararası İlişkilerde Denge Stratejisi (1774-1914) 11. Sınıf Üslü İfadeler ve Denklemler Üstel ve Logaritmik Fonksiyonlar Yaşamımızda Elektrik Yazım Kuralları Yerleşme ve Devletleşme Sürecinde Selçuklu Türkiyesi