Mantar Tırnak Enfeksiyonu
Healthline 23.5.2014 April Khan and Elly Dock
© Mantar Tırnak Enfeksiyonu Healthline Image
Mantar enfeksiyonları ciltten gözlere kadar vücudun herhangi bir kısmını etkileyebilir. Mantarlar normalde bakterilerle birlikte vücudun etrafında ve içinde bulunurlar. Bir mantar fazla üremeye başladığında bir enfeksiyon oluşabilir.
Onikomikoz (tinea unguium da denir) tırnakları etkileyen bir fungal enfeksiyondur. Fungal enfeksiyonlar normalde zamanla gelişir ve bu nedenle tırnağınızın görünümünde veya nasıl hissedildiğinde herhangi bir farklılık baştan anlaşılamayacak kadar küçük olabilir.
Mantar tırnak enfeksiyonlarının bir çok farklı nedeni vardır ve her birinin tedavisi farklıdır. Birçok onikomikoz nedeni önlenebilir ama bazı risk faktörleri gelişme olasılığını arttırabilir. Aşağıdaki durumlarda bir mantar tırnak enfeksiyonu gelişmesi olasılığınız daha fazladır:
kan damarlarını etkileyen bir hastalığınız varsa
yaşlı bir kadınsanız
takma tırnak kullanıyorsanız
halka açık bir yüzme havuzunda yüzüyorsanız
tırnak yaralanmanız olduysa
el veya ayak parmaklarınız uzun bir süre nemli kalırsa
tenis ayakkabıları veya botlar gibi kapalı ayakkabılar giyiyorsanız
Kaliforniya Üniversitesi Öğrenci Sağlık ve Danışmanlık Hizmetlerine göre mantar enfeksiyonları ayak tırnaklarını el tırnaklarından daha sık etkiler.
Mantar tırnak enfeksiyonları çoğu durumda tedavi edilebilir ancak mantar tedaviden sonra geri dönebilir veya gelecekte komplikasyonlara yol açabilir.
Bir mantar tırnak enfeksiyonu mantarların tırnak içinde, üstünde veya altında fazla üremesi sonucu gelişir. Mantarlar ılık ve nemli ortamlarda büyürler ve bu nedenle bu tür bir ortam doğal olarak fazla üremelerine yol açabilir. Kasık mantarı, sporcu ayağı ve saçkıran nedeni olan mantarlar tırnaklarda enfeksiyona da yol açabilir.
Vücudunuzun üzerinde veya içinde zaten bulunan mantarlar tırnak enfeksiyonlarına yol açabilir. Mantar enfeksiyonu olan birisiyle temas ederseniz size geçebilir. Mantarlar nemli, karanlık koşulları sevdiğinden mantar enfeksiyonları el tırnaklarından çok ayak tırnaklarında gelişir. Ayaklarınız ayakkabılar içinde olduğunda mantarların üremesi için karanlık ve nemli bir ortam oluşabilir.
Eğer bir kuaförde manikür ve pedikür yaptırırsanız mutlaka personelin aletlerini nasıl ve ne sıklıkla dezenfekte ettiğini sorun. Törpüler ve tırnak makasları gibi aletler eğer temizlenmezlerse kişiden kişiye mantar enfeksiyonları bulaştırabilirler.
Tırnak enfeksiyonları erkeklerde kadınlardan daha sık görülür ve enfeksiyonlar yetişkinlerde çocuklardan sık görülür. Eğer bu tür mantar enfeksiyonları olan aile üyeleriniz varsa sizde de olma olasılığı daha yüksektir.
Yaşlılar tırnaklarındaki dolaşım daha zayıf olduğundan ve tırnakları daha yavaş büyüyüp yaşlandıkça kalınlaştığından tırnak mantar enfeksiyonu açısından en yüksek riske sahiptir. Kişinin dolaşımı bozuksa, bağışıklık sistemi bozuksa veya tırnaklar etrafında cilt yaralanmaları varsa tırnak enfeksiyonları riski artabilir.
Bir tırnağın mantar enfeksiyonu tırnağın bir kısmını, tüm tırnağı veya birkaç tırnağı etkileyebilir.
Mantar tırnak enfeksiyonunun görünür bulguları arasında şunlar vardır:
tırnak altında pullanma (subungual hiperkeratoz)
tırnak üzerinde beyaz veya sarı çizgi (lateral onikomikoz)
tırnak köşesi veya ucunun parçalara ayrılması (distal onikomikoz)
tırnak yüzeyinde dökülen beyaz bölgeler (tırnak üzerinde küçük çukurlar olabilir)
tırnak dibindeki sarı noktalar (proksimal onikomikoz)
Sık Görülen Bulgular
Mantar tırnak enfeksiyonunun sık görülen bulguları arasında şunlar vardır:
enfekte tırnaktan gelen bir koku
narin veya kalınlaşmış bir tırnak
Başka enfeksiyonlar tırnağı etkileyip bir mantar tırnak enfeksiyonunun belirtilerine benzer belirtiler oluşturabileceğinden bir tanıyı doğrulamanın tek yolu doktora gitmektir. Kendisi tırnağınızdan bir kazıntı alır ve mikroskopta mantar bulguları arar. Bazı durumlarda doktorunuzun kazıntıyı laboratuvar analizi ve tanımlaması için göndermesi gerekebilir.
Genellikle reçetesiz ürünler tırnak enfeksiyonunu tedavi etmek için önerilmez çünkü güvenilir sonuçlar vermezler. Bunun yerine doktorunuz şunlar gibi bir oral antifungal ilaç yazabilir:
Antifungal tırnak cilası veya topikal solüsyonlar gibi başka antifungal tedaviler kullanabilirsiniz. Bu tedaviler oje sürüyormuş gibi tırnağa fırçayla sürülür. Enfeksiyona neden olan mantarın tipine ve enfeksiyonun kapsamına bağlı olarak bu ilaçları birkaç ay kullanmanız gerekebilir. Topikal solüsyonlar genel olarak ayak tırnağı mantar enfeksiyonlarını tedavi etmekte etkili değildir.
Tedavinin vücudunuzda mantar enfeksiyonunu tamamen gidereceği garanti edilmez. Vakaların yaklaşık yarısında mantar tırnak enfeksiyonu geri gelecektir.
Birkaç basit yaşam tarzı değişikliği yapmak tırnaklarda mantar enfeksiyonunu önlemeye yardımcı olabilir. Tırnaklarınızı temiz ve düzgün kesilmiş şekilde tutmak enfeksiyonların başlamasını önlemenin iyi bir yoludur. Ayrıca tırnaklarınız etrafındaki cildi yaralamaktan kaçınmalısınız. Elleriniz uzun bir süre nemli veya ıslak kalacaksa lastik eldivenler giymek isteyebilirsiniz.
Diğer önleme ipuçları şunlardır:
antifungal spreyler veya tozları düzenli olarak kullanmak
enfekte tırnaklara dokunduktan sonra ellerinizi yıkamak
duş aldıktan sonra ayaklarınızı özellikle ayak parmaklarının arası olmak üzere iyi kurulamak
manikür veya pedikürü ancak güvenilir kuaförlerde yaptırmak
manikür veya pedikür için kendi aletlerinizi kullanmak
nemi minimuma indiren çoraplar giymek
kamuya açık yerlerde yalın ayak gezmekten kaçınmak
takma tırnaklar ve oje kullanımınızı azaltmak
Bazı kişilerde tırnakların mantar enfeksiyonunu tamamen geçirmek zor olabilir. İlaçların hastaların sadece yüzde 50'sinde mantarı geçirdiği tahmin edilmektedir. Tırnak enfeksiyonu, enfeksiyon içermeyen yeni bir tırnak büyüyünceye kadar tamamen geçmiş sayılamaz. Bu durum tırnağın artık enfekte olmadığını gösterse de mantar enfeksiyonunun dönmesi mümkündür. Şiddetli durumlarda, tırnağınızda kalıcı hasar olabilir ve çıkarılması gerekebilir.
Bir mantar tırnak enfeksiyonunun ana komplikasyonları arasında şunlar vardır:
enfeksiyonun tekrar oluşması
etkilenen tırnağın kalıcı olarak kaybı
etkilenen tırnakta renk değişimi
enfeksiyonun vücudun başka bölgelerine ve belki de kana yayılması
bakteriyel cilt enfeksiyonu (selülit) gelişmesi