apandisit patlaması, nedenleri, belirtileri, tedavisi
İnsan vücudunun genelde sağ tarafında ve incebağırsak ile kalın bağırsağın birleştiği yerde bulunan apandisit, kalın bir kas tabakası ile çevrili ucu kapalı, ince bir borucuk şeklinde olup, uzunluğu 9- 10 cm arasında değişebilmektedir. Karın bölgesinde sağ alt tarafta kalın bağırsağın bir uzantısı olan apandis yer almaktadır. Şekli adeta bir solucana benzeyen ve fiziksel olarak hareket edebilme özelliğine sahip olan apandisin içerisinde herhangi bir gıda depolanmaz. Çocuklarda apandisin uzunluğu gelişimini tamamlamış olan bireylere göre daha uzundur.
Apandisin dışkı veya safra taşı gibi bir takım çevresel faktörlerden ötürü etkilendiği veya tıkandığı durumlar neticesinde meydana gelen iltihaplanma olayına tıp dilinde apandisit denilmektedir. Günümüzde tıp alanında yapılan onca araştırmaya rağmen apandisin net olarak vücutta ne işe yaradığı halen bilinmemektedir. Bilinen yönleri ise; lenf dokusu açısından oldukça zengin bir yapı olduğu ve apandiste oluşabilecek bir yırtılma yada apandisit patlaması neticesinde iltihaplanmanın karın içerisine doğru yayılarak kişinin sağlığına ciddi zararlar verebileceğidir. Zamanında uygun bir tedavi gerçekleşmezse karın zarının iltihaplanmasına kadar neden olabilmektedir.
APANDİSİT PATLAMASI NEDEN OLUR?
Apandis vücudumuzda karın bölgesinde bulunan içerisinde herhangi bir gıda veya sıvı madde depolamayan dar bir organdır. İçerisinde bir çok ufak mikroorganizma denilen canlılar yaşamaktadır. Bu canlıların büyük bir bölümü bağırsakta da ortak bulunan vücudumuz için gerekli olan mikroplardır. Apandisin içerisi dışkı ve safra taşı başta olmak üzere herhangi bir takım çevresel nedenlerden ötürü tıkandığında, kalın bağırsakla olan ilişkisi zayıflar. Bu sayede içerisinde bulunan mikroplar zamanla kişinin sağlığını bozacak özellik kazanır.
Bunun neticesinde ise iltihaplanma ortaya çıkar. Zaman içerisinde gelişmiş olan iltihaplanma ve mikropların dışarıya atılamaması nedeniyle apandisin kütlesi artmaya ve bu nedenle içerisinde basınç kuvvetlenmeye başlar. En sonunda apandis basınç nedeniyle patlar. Apandisin çevresel faktörler dışında tıkanmasına neden olan bir başka durum ise lenf dokusunda oluşan ödemdir. Fakat bu durumun oluşma ihtimali diğer nedenlere oranla oldukça düşüktür.
APANDİSİT VE APANDİSİT PATLAMASI BELİRTİLERİ
Apandisit problemlerini iki ana grupta inceleyebiliriz. Bunlardan ilki akut şekilde gelişen apandisittir. Bu durumun meydana getirmiş olduğu belirtiler oldukça şiddetli bir şekilde gerçekleşir ve kişinin cerrahi operasyon gerçekleştirmesine neden olur. Akut apandisit durumunun mukuslu, irinli ve kangrenli olmak üzere üç farklı tipi bulunmaktadır. Mukuslu apandisit en çok karşılaşılan durumdur. Bu apandisitin ilk evresi olarak kabul edilmektedir. Zaman içerisinde tedavi edilmeyen mukuslu yapı irinli apandisit oluşumuna neden olmaktadır. İrinli apandisit ise apse oluşumuna sebebiyet vererek bağırsağın diğer bölgelerine kadar sıçrayabilir. Ülserleşme problemine karşı çok dikkatli olunmalıdır. Zira dikkat edilmediğinde kişinin karnında mide zarı iltihabı oluşabilir. Son tipi olan kangrenli apandisitte ise kanın pıhtılaşmasından ötürü, apandise ulaşan kan seviyesinde belirgin bir azalma olur. Bunun neticesinde doku ölümü olur ve apandis yerinden kopar.
Akut şekilde oluşan apandisitin en temel özelliği şiddetli karın ağrısı yaratmasıdır. İlk başta göbek çevresinde yavaş yavaş başlayan bu ağrı daha sonra karnın sağ alt bölgesine doğru ilerleyen künt bir ağrı şeklini almaktadır. Ağrının ortalama süresi 4 ile 5 saat arasında değişmekle beraber şiddetinde zaman zaman azalma veya artma görülebilir. Karın ağrısının dışında kasıklarda, sırtta ve genital bölgede ağrı oluşabilir.
Kronik olan apandisit ise akut apandisite göre daha hafif belirtiler gösterir. En sık karşılaşılan belirtisi sık sık aralıklarla gerçekleşen çok fazla şiddetli olmayan karın ağrılarıdır. Acil müdahale edilmesine gerek yoktur. Kronik olan vakalarda hastalığa kusma ve bulantı tabloları eşlik etmez. Herhangi bir vücut ısısının yükselmesi gibi bulguda söz konusu değildir. Genel olarak belirtiler aşağıdaki gibidir;
Karın üst bölgesinde ağrı, sonrasında sağ tarafa kayan ağrı
Karındaki ağrının şiddetlenmesi ve süreklilik alması
Apandisit son derece kolay bir şekilde tedavisi mümkün olan bir rahatsızlıktır. İlaç veya antibiyotik kullanımı hastalığın tedavisinde herhangi bir işe yaramaz. Bunun temel nedeni ise antibiyotiğin apandisin bulunduğu yere ulaşamamasıdır. Kesin bir sonuç almak için cerrahi operasyon şarttır. Ameliyat yaklaşık yarım saat süren basit bir operasyondur ve hasta 24 saat hastanede gözlem altında kaldıktan sora taburcu edilir.
Dikkat edilmesi gereken nokta ise apandisit hastalığının kişinin hayatını tehlikeye sokabileceği ve bu yüzden zaman kaybetmeden gerekli müdahalenin yapılması gerektiğidir. Hastalığın ortaya çıkardığı şikayetlerin şiddeti artmadan bu operasyonun yapılması hem hastanın günlük yaşantısını daha rahat devam ettirebilmesi hem de herhangi bir hayati tehlikeyle karşı karşıya gelmemesi için önemlidir.
Apandistin çok uzun olması
Çok yoğun mukuslar
Yenilen besinlerin çekirdeklerinin takılması
Nadiren safra taşları