Aslı Çavuşoğlu'dan Kırkpare
Krank Art Gallery, Ali Akay küratörlüğünde gerçekleştireceği, üç ayrı çalışmanın fragmanlarından oluşan yapboz sergisi “Kırkpare” ile sanatçı Aslı Çavuşoğlu’nu ağırlıyor.
Galeri mekanındaki yapbozun ilk parçasını 14. İstanbul Bienali sırasında gerçekleştirdiği "Kırmızı / Kırmızı" adlı eserinin bir varyasyonu oluşturuyor. Renk üzerinden bir hikaye ortaya koyan eser, MÖ 7. Yüzyıldan beri Aras Nehri kıyısında bulunan bir böcekten elde edilen özel kırmızı pigment kullanılarak üretilmiş. “Ararat Kermesi” olarak adlandırılan bu böceğin Aras Nehri'nin Ermenistan tarafında soyu tükenmektedir. Türkiye tarafında ise çoğunlukla Anadolu’da yaşayan Ermeniler tarafından kullanılan boyanın yapım tekniği 1915’ten sonra kaybolmuş. Aras Nehri kıyılarında bulunan bir bitkinin köklerinde hayat bulan bu böcek, bir anlamda Türkiye ve Ermenistan’ın sınırını oluşturmakta ve bu sınırda her iki tarafta da yaşamını sürdürmeye çalışıyor. Renk olarak kırmızı, "ortak yaşam alanı" oluşturmak üzere var oluyor. Asırlar öncesine dayanan bir teknik ile gerçekleşen kırmızı renk hem canlılığa, hem de ölüme gönderme yapıyor. Sanatçının deyişi ile bu özel kırmızı kendi kendine bir enerji yaratmayı başarıyor ve kendine çekiyor.
Yapbozun ikinci fragmanını sanatçının “Taşlar Konuşuyor" adlı çalışmasından eserler oluşturuyor. Türkiye’de yapılan birçok kazıda bulunmuş, ancak sergilenmeye ‘layık’ görülmemiş arkeolojik eserler üzerine bir çalışma olan “Taşlar Konuşuyor”da, eksik veya önemsiz bulundukları için “müzelik” değerde görülmeyen “etütlük eser”lerden hareket etti. Seçtiği bir grup etütlük eseri kopyalayan sanatçı, kopyaları farklı malzemelerle üreterek yeni “bütünler” yaratıyor. İşlerinde tarih yazımının seçiciliğini ele alan Aslı Çavuşoğlu, “Taşlar Konuşuyor” ile özellikle arkeoloji müzelerinde karşılaşılan sınıflandırma üzerine kurulu değer sistemi üzerine düşünürken arkeolojik ve tarihi bilgilerle anlatı oluşturmanın ve objeler aracılığıyla çok sesli hikayeler anlatmanın olasılıklarını araştırıyor.
Kırkpare sergisinde Parçaların yapbozunu oluşturan üçüncü fragman ise, karşımıza Osmanlı’da tarihi mücevherciliğin parçaları olarak çıkmaktadır. Son yıllarda artan Osmanlı nostaljisi “Osmanlı tarzı yaşam” olarak adlandırılmış haliyle kendini göstermekte ve bunun en belirgin örneği “muhteşem yüzyıl” dizisinin gördüğü ilgiyle karşımıza çıkmaktadır. Karakterlerinin giysileri ve kullandığı mücevherler Osmanlı yaşam tarzının sembolleri olarak popülerleşip, Osmanlı mirasını yapay bir şekilde canlandırmaktadırlar. Yapbozun bu bölümünde, ucuz imitasyonları marketleri dolduran ve seri üretimle daha da yapaylaşan bu mücevherlerin fotogramlarını görmekteyiz. Fotoğraf kağıdı üzerine taklit mücevherler pozlanarak üretilmişlerdir. Bu modern reprodüksiyon setlerin fotogramları, Osmanlı arşivlerindeki mücevher fotoğrafları ile aynıdır ancak bir farkla; bu kez fotogramlar yeni yorumlara yer açacak şekilde zihinde bir boşluk yaratırlar.
Görsel 1: Aslı Çavuşoğlu - RED / RED [variations], Drawing with Armenian cochineal ink and Turkish red pigment mixed with acrylic on worn-out paper, 100 x 70 cm, 2016
Görsel 2: Aslı Çavuşoğlu - Pawnbroker Series Photograms, 33 x 43 cm, 2012