"CEPTEN OY" İÇİN TEKNOLOJİK ARAYIŞ
Türkiye'nin en büyük savunma firmalarından HAVELSAN'ın mühendisleri, yakın gelecekte akıllı cep telefonları üzerinden genel ve yerel seçimler ya da anayasa referandumunda oy kullanımına imkan sağlayacak teknoloji üzerinde çalışıyor
ANKARA (AA) - CÜNEYT ATEŞ
Yakın bir gelecekte istenirse vatandaşlar genel ya da yerel seçimlerde oy vermek için cep telefonlarını kullanabilecek. Türkiye'nin önde gelen savunma firmalarından HAVELSAN'ın mühendisleri, yakın gelecekte akıllı cep telefonları üzerinden genel ve yerel seçimlerde oy kullanımına imkan sağlayacak teknoloji üzerinde çalışıyor. AA muhabirinin konuyla ilgili sorularını yanıtlayan HAVELSAN Yargı, Sağlık ve Enerji Programı Müdürü Eray Kılıç, şirket olarak mobil oy kullanımı konusunda çalışma yaptıklarını ve istenirse bir yıl içerisinde bunu hayata geçirebilecek kapasitede olduklarını söyledi. HAVELSAN tarafından dünya standartlarında hazırlanan Sandık Sonuçları Paylaşım Sistemi'nin (SEÇSİS) geliştirmeye son derece açık bir platform olduğunu belirten Kılıç, ilk taslaklarını hazırladıkları dijital cihazlardan oy kullanma projesinin de SEÇSİS'e rahatlıkla entegre edilebileceğini kaydetti.
"Bunlar da otomasyona geçirildiğinde, o zaman SEÇSİS'e 'Seçim Yönetim Sistemi' diyebiliriz. 'Uçtan uca tüm seçim faaliyetlerinin yapıldığı bir sistem' diyebiliriz ama şu an orta kesimi eksik. Buna YSK'nın karar vermesi lazım. Dünyanın farklı ülkelerinde bu gerçekleştiriliyor, hatta Türkiye'den daha kalabalık ve eğitim seviyesi daha düşük ülkelerde bile bu yapılıyor. Pakistan, Hindistan ve Brezilya gibi ülkelerde elektronik oylama sistemi kullanılıyor. Dünya üzerinde oylama elektronik sandık türü cihazlarla başlıyor sonra internet oylamasına doğru gidiyor. Avrupa'nın birçok ülkesinde var. İster cep telefonunuzdan ister bilgisayarınızdan yapabiliyorsunuz. Altyapı ve donanım olarak bunu yapabilecek kapasitedeyiz, yeter ki siyasi irade 'hadi bunu yapın' desin."
Oy ve gizlilik konularının kendileri için de çok önemli olduğunu anlatan Eray Kılıç, oyların şifreli olarak sunucuda toplanmasını ve aralarında siyasi parti temsilcilerinin de olduğu kurulda anahtar girildikten sonra şifrenin çözülmesini planladıklarını bildirdi. Kişilerin kime oy verdiğinin gizli kalması için geliştirilmiş algoritmaların bulunduğunu ifade eden Kılıç, şu bilgileri verdi:
"Aralarında üniversitelerin , siyasi partilerin ve YSK'nın kendi bilgi işlem yetkililerinin oluşturduğu yetkin bir kurul kurulur. Her şey açık kaynak kodlu olarak hazırlanır ve en ufak bir şüpheye düşülmeyecek şekilde yazılım mimarisi tamamlanır. Seçim günü, örneğin akıllı cep telefonundan oy kullanmak isteyen vatandaşlar uygulamayı çalıştırır. TC kimlik numaralarını ve sistemin kendine atadığı şifreyi girerek seçim ekranı arayüzüne ulaşır. İstediği partiye oyunu verir, yazılım oyu şifreler ve merkez sunucuya gönderir. Sandıkların kapanmasının ardından merkezi çalışan bir yazılım ,YSK onayı ile kimin hangi partiye oy verdiğine bakmadan ancak hangi partiye oyların verildiğini bilecek şekilde bir oy karıştırma işlemini güvenli bir algoritma ile yapar. Sonrasında hangi partinin kaç oy aldığını ekrana yansıtır. Yazılım siyasi partiler ve üniversite işbirliği ile hazırlanacağı için kimsenin aklında bir şüphe kalmaz."
Her seçimden sonra bazı sandıkların kaybolduğu ya da bazı oyların yakıldığına ilişkin iddiaların ortaya çıktığını anımsatan Eray Kılıç, "Seçim sonrasında sayım ve verilerin merkeze ulaştırılma süresini ne kadar kısaltırsanız, insan elini ne kadar bu işe bulaşmasını engellerseniz, bizim kanımızca bu iş o kadar sağlıklı olacaktır" dedi. Kılıç, mobil cihazların, mekandan bağımsız oy kullanmayı beraberinde getireceğini dile getirerek, "Siz Türkiye'nin herhangi bir yerinde istediğiniz bölge için oy kullanır hale gelirsiniz. Böylece insanların misal yaz tatilinden yaşadığı şehirlere dönmesine gerek kalmaz. 'Biz daha çok demokrasi' diyoruz ama Türkiye'de geçersiz, kullanılmayan oy çok fazla. Örneğin Cumhurbaşkanlığı seçiminde kullanılmayan oy sayısı yurtiçinde 12 milyon. Son yerel yönetim seçiminde Ankara'da yaklaşık 130 bin oy çeşitli sebeplerden dolayı geçersiz sayıldı ama kazanan ile kaybeden arasındaki oy farkı yaklaşık 30 bindi. Bu çok belirleyici bir rakam. Genel seçimlerde geçersiz sayılan oyların sayısı 11 partinin aldığı oylara eşit" diye konuştu. Mobil cihazlardan oy kullanmanın yanı sıra elektronik sandıklardan da oy kullanılabileceğini vurgulayan Kılıç, her iki sistemin birlikte kullanılabileceğini, seçmen kayıtları sırasında vatandaş hangi medya üzerinden oy kullanacağını tercih edilebileceğini söyledi.
"Yani oylar sayıldı ve bilgisayara girildi bir karekod üretiliyor ve sandık gözlemcileri direk o kodu okuyarak sonuç alabiliyor olacak. Olayın bir de maddi ve insan boyutu var. Elektronik seçim, ekonomik olarak çok daha uygun. İlk yatırımı yaptıktan sonra takip eden seçimlerde defalarca kullanılabilir, ayrıca görevli insan sayısı düşürülebilir. Yazılımı bir iki ayda hazırlayabileceğimizi düşünüyorum ancak seçim, bir e-sandık donanımı ile gerçekleştirilmek istenirse, yaklaşık 200 bin sandığın olduğu düşünülürse mevcut donanım sayımızın artırılması 6-12 ay arası değişebilir."
Son Güncelleme: 08.04.2015 11:48