Kuzey Amerika’da Bir Avrupalı; MONTREAL - Time Kocaeli
Kanada’nın diğer önemli büyük şehirleri Toronto ve Vancouver, silueti ve kozmopolit yaşantısıyla Amerika’yı andırırken; Montreal daha sakin yaşantısıyla, tarihten günümüze güzel korunmuş kilise ve katedralleriyle, müze ve parklarıyla daha Avrupai bir görünüm sunmaktadır. Bu Avrupa’ya benzer mimaride ve yaşam tarzında bir dönem şehri yönetmiş İngilizlerin; daha sonra da Fransızların etkisi büyüktür. Hatta öyle ki, bağlı bulunduğu Quebec eyaletinin resmi dili hala Fransızcadır. Şehre sonradan gelen çoğu göçmen bile iyi derecede Fransızca konuşmakla birlikte, halkın neredeyse tamamı çok iyi derecede İngilizce de bilir. Bu anlamda Montreal çift dilli bir metropol sayılabilir.
Jacques Cartier Meydanı
Montreal’i gezmeye başlamak için en güzel nokta Eski Liman’ın bitişiğinde bulunan ve adını yazının başında belirttiğim Fransız kaşiften alan Jacques Cartier Meydanı’dır. Bu ünlü meydan, tarihi şehir merkezinde bulunur ve etrafındaki eski sokaklar, bu sokaklardaki hediyelik eşya dükkanları, restoranlar, barlar görülmeye değerdir.
Liman bölgesindeki tarihi fener, St. Lawrance Nehri’nin üzerindeki köprüler ve eski limandaki dönme dolap fotoğraf çekmek için şehrin en güzel manzaralarını sunar. Ek olarak bu noktada nehrin diğer tarafındaki aykırı kubbe yapı Biosphere görkemli bir şekilde gözükür. Şu anda çevre ve ekoloji müzesi olarak kullanılan bu yapının hikayesi de görüntüsü kadar ilginçtir.
1967yılında şehirde düzenlenen Dünya Fuarı’nda (Expo ‘67)çeşitli ülkelerden mimarlar geçici olarak farklı yapılar kurmuştur. Amerika’dan gelen ekip ise bu kubbe yapıyı sökmek için gerekli düzeneği getirmeyi unuttuğu için Biosphere o şekliyle günümüze kalmıştır. Bir nevi Amerikalı komşularının fuar için hediyesi olmuştur şehre. Şehrin bu ufak adasında aynı zamanda casino ve lunapark bulunduğu için adını eğlence adası olarak almıştır ve tahmin edilebileceği üzere özellikle hem yerel halk hem de turistler arasında yazları oldukça popüler bir bölgedir.
Yaz aylarında sıcaklık 30 dereceye kadar yükseldiği için nehir kenarında güneşlenip yüzen insanları görmek sıra dışı değildi. Aynı zamanda Eski Liman bölgesinde düzenlenen festivaller ve dünyaca ünlü Montreal Caz Festivali (Placedes Arts, ‘Sanat Meydanı’ başta olmak üzere şehir çevresinde çeşitli mekanlarda etkinlikler düzenlenir. Ayhan Sicimoğlu’nun bu festivale dair güzel bir videosunu Youtube’dan izleyebilirsiniz.)
Yaz şehri iyice ısıtır ve en kalabalık günlerini geçirmesine sebep olur. Bu anlamda Montreal’i ziyaret etmek için ağustos ayı ideal bir zamandır ve hatta ilgi duyuyorsanız caz festivali şehri görmek için başlı başına yeterli bir bahane olduğunu söyleyebilirim.
O Meşhur Olimpiyat!
Şimdi eğlence adasının biraz ilerisindeki yine şehrin sembolik yapılarından olan Olimpiyat Stadı’na uzanalım. Bu önemli yapı 1976 yılında Montreal’de düzenlenen Dünya Yaz Olimpiyatları için inşa edilmiş ve olimpiyatlardan sonra turizm amaçlı olarak kullanılmıştır. Hala düzenlenen turlarla bu stadı gezip, 1976 olimpiyatları hakkında bilgi almak mümkündür. Bu olimpiyatlar ise maalesef ülkemiz adına çok güzel anılar barındırmaz. Çünkü ülke olarak sıfır puanla döndüğümüz bir şampiyonadır.
İlginç bir bilgi ise o olimpiyatlar, Hababam Sınıfı’nda Şener Şen’in hayat verdiği Badi Ekrem karakterinin akıllarda yer ettiği “Ben bu yaz neredeydim?!”repliğine de atıfta bulunan, o meşhur olimpiyatlardır. Yani ne kadar doğrudur bilinmez ama Ekrem Hoca o yaz Montreal’de olimpiyatlardadır.
Aslında olimpiyatlar bir bakıma şehrin ne kadar sporla iç içe yaşadığına yönelik bir sembol olarak da düşünülebilir. Çünkü kışın -40 derecelere kadar düşen soğuklara ve sürekli kar yağışına rağmen bölge halkı sokaklarda koşmayı, başta büyük Montreal Parkı olmak üzere parklarda ağaçların ve sincapların arasında uzun yürüyüşler yapmayı, bisiklete binmeyi çok severler.
Kışın donan nehirde paten kayan insanları görmek mümkündür. Hatta karla kaplı sokaklarda buz hokeyi oynayanlar bile olur. Buz hokeyi demişken şehirde ve genel olarak tüm ülkede en meşhur spor, buz hokeyidir. Montreal’in en büyük buz hokeyi takımı Canadiens şehri NHL liginde temsil eder.
NHL tarihinin en çok şampiyonluk kazanan takımı olan Canadiens’in maçı olduğu için caddeler, barlar kırmızı-mavi formalılarla dolar ve genci yaşlısı, kadını erkeği hemen hemen herkes halk arasında bilinen adıyla Habs’i destekler. Habs ismi Habitants’tan (Yerliler) gelmektedir. Çünkü Fransız asıllı Quebecliler kendilerini bölgenin yerlileri olarak görür ve bundan milli bir gurur duyarlar. Yani bazı insanlar için Quebecli olmak Kanadalı olmaktan biraz daha ağır basar. Bu açıdan biraz Katalan ve Bask bölgelerindeki İspanyollara benzerlik gösterdikleri söylenebilir. Habs maçlarını yaklaşık 20 bin kapasiteli Bells Stadyumu’nda oynar ve salonun üstündeki lazer ışığı maç saatlerinde yanarak şehre maçı haber verir.
“Şehrin Görkemli Manzarasını Keşfedin!”
Montreal’in görmeye dair bir diğer önemli noktası ise Notre Dame Bazilikası’dır. Bu bazilikanın içindeki vitraylar ve diğer tarihi eserler farklı bir görünüm sunar. 6 CAD karşılığında bu görkemli yapının içini gezmek mümkündür.
Yine şehrin mutlaka görülmesi gereken yerlerinden biri ise içinde Beaver (Kunduz) Gölü’nü de barındıran Montroyal Parkı’dır. Yazımın başında bahsettiğim tepede bulunan büyük parkı sincapların peşinden giderek keşfedebilir; göl kenarındaki kafede soluklanıp bir şeyler içebilirsiniz.
Parkta yüzlercesi bulunan akçaağaçların yapraklarının bahar aylarında aldıkları kızıl tonlarındaki renkler, Kanada Bayrağı’nın nereden geldiğini anlatır; Kızıl akçaağaç yaprağı. Bu parkta yapılması gereken en önemli aktivite ise seyir terasının olduğu bölüme gidip şehrin tepeden görkemli manzarasını keşfetmektir. Bu panoramik noktada çok güzel kareler yakalamak mümkündür. O an şehri tepeden izlerken ünlü Kaşif Jacques Cartier’in neler hissettiğini anlayabilir; aynı heyecanı yıllar sonra siz de yaşayabilirsiniz.
Parktan şehre doğru indiğinizde ünlü McGill Üniversitesi’nin kampüsünü ziyaret edebilirsiniz. McGill Üniversitesi çoğu akademik sıralamada dünyanın en iyi 50. üniversiteyken, Kanada’nın en iyi 3. üniversitesi arasında gösterilir. Özellikle Tıp bölümü Kanadalılar arasında önemli olan üniversitenin kampüsünde kısa bir tur atabilirsiniz.
Yer Altı Pasajları
Kampüsten aşağı indiğinizde ise modern şehir merkezinin en önemli caddesi olan St. Catherine Caddesine çıkabilirsiniz. Bu uzun cadde boyunca ünlü mağazalar, şık kafeler ve restoranlar uzanır. Caddeyi dikine kesen Crescent Caddesi ise özellikle yaz aylarında hareketli olup, bünyesinde renkli gece kulüplerini ve barları barındırır. Fakat kışın bu caddelerde pek insan göremezseniz şaşırmayın; çünkü insanlar ağırlıklı olarak hemen St. Catherine’nin altı boyunca yayılan yer altı pasajlarında daha çok zaman geçirirler.
Tren garından, devlet dairelerine ve üniversitelere bağlantıları bulunan bu uzun yer altı pasajları, restoranlar, kafeler, çok çeşitli mağazalar ve şehir merkezindeki AVM’ler metro durakları arasında bağlantılar sağlar. Yani kışın -40 derecelere düşen havalarda insanların hayatlarına devam etmeleri için bir barınak görevi görür. Bu açıdan Montreal çok akıllıca planlanmış bir şehirdir.
Montreal’e gelmişken St. Catherine Caddesinin hemen paralelinde bulunan, Sherbrooke Caddesi üzerindeki dünyaca ünlü Güzel Sanatlar Müzesi’ni de görmeden dönmemek gerekir. Yine yer altı geçitleri 4 binadan oluşan bu müzeyi birbirine bağlar.
Montreal’in Leziz kargaşası; Poutine
Montreal’in yeme içme kültürü ise yine Kanada’ya göre daha zengin alternatiflere sahiptir. Şüphesiz meşhur yemeklerin en başında Poutine gelir. Poutine, patates kızartmasının üzerine lor peynirine benzer Poutine peyniri ve gravy sos dökülerek hazırlanan pratik bir yemektir. Yemek zamanla o kadar popüler olmuştur ki McDonalds gibi fast-food zincirlerinin menüsüne bile girmiştir.
Rivayete göre Quebec City yakınlarındaki bir restorana sürekli gelen bir müşteri, patates kızartmasının üzerine gravy sos ve peynir konmasını talep eder. Aşçı ise böyle patatesin rezil olacağını (Fr. Un Emaudite Poutine, lanet olası bir karmaşa) olacağını söyler ama yine de müşterisini kırmaz. Daha sonra restoranın diğer ziyaretçileri arasında da beğenilen bu yemek gel zaman git zaman yenildikçe menüye girer ve ünü tüm eyalete, oradan da tüm ülkeye yayılır.
Poutine dışında yine tüm Kanada’da kunduz kuyruğu tatlısı çok meşhur. Bu tatlıda tabii ki de kunduz bulunmaz, şekli itibariyle ismini almıştır. Tıpkı bizim pişimiz gibi hamur kızartması olan pişinin, yassı ve uzun halinin üzerine tercihe göre muhtelif gıdalar (Nutella, şekerleme) konarak waffle gibi süslenerek servis edilir.
Yine tüm Kanada’dan dünyaya yayılmış bir diğer yiyecek ise akçaağaç şurubudur. Akçaağaç şurubu daha çok kahvaltılarda minik kreplerin üzerine dökülerek servis edilir. Montreal’de yenilmesi gereken önemli bir yiyecek ise isli kuru ettir. Bunu en iyi yapan yer ise Yahudi Mahallesi bölgesindeki Schwartz’s isimli sandviççidir. Bu salaş restoran o kadar meşhur ki bazen önünde kuyruklar oluşur. Yine bu bölgedeki tarihi St. Vitaur fırınının ise bagetleri çok ünlü ve kesinlikle denenmeye değerdir.
Yani özetle Montreal, festivalleriyle, spor etkinlikleriyle, parkları, müzeleri, katedral ve kiliseleriyle, yeşil dokusu ve temiz havasıyla, kibar, yabancılara açık insanlarıyla, farklı milletlerden öğrencileriyle, kışın ayrı yazın ayrı bir havaya bürünür ve çok fazla aktivite için olanak sunar. Yazıyla kışı arasında hava 70 derece fark eder, sıcaklık çok değişir. Değişmeyen bir şey vardır; o da özgürlükçü bir ülkenin şirin Avrupalı metropolünün size kucak açacağı ve her daim aklınızı çelecek bir şeyler vaat edeceğidir.