Diksiyon Nasıl Geliştirilir? | IIENSTITU
06 Nisan 2020, 1423 defa okundu.
Günlük yaşamınızda konuşurken çoğu kez duraksyan birisi misiniz? Konuşmalarınızda çoğu kez “…ııı, …şey, …aaa” vb. ses ve kelimeleri çok sık mı kullanıyorsunuz? Çevrenizdeki bireyler sizin söylediklerinizi anlamakta zorluk çekiyorlar mı? Bu sorulara yanıtınız evet ise bu yazı tam sizlere göre. Bu sorulara yanıtınız ağırlıklı olarak evet ise diksiyon ve etkili konuşma sanatı alanında sorunlar yaşıyorsunuz. Günlük yaşam konuşmalarınız, çalıştığınız iş veya ileride çalışacağınız iş alanında sürekli bireylerle iletişim kurmak zorundasınız.
Bu durum da bizleri diksiyon ve hitabet alanında kendimizi geliştirmeye sürüklemektedir. Bu sayede etkili konuşma yapan bireyler olma yolunda adım atmış oluruz. Peki, bizlerin etkili konuşma yapmamızı sağlayacak, iletişim kurmamızı kolaylaştıracak, söylediklerimizin rahat anlaşılmasını sağlayacak yol nedir? Bu sorunun cevabı diksiyon geliştirme yolları ile rahat bir şekilde çözülebilir. Diksiyon geliştirme yolları yukarıda bahsedilen sorunları aşmada bizlere pusula görevi yapmaktadır. Peki, diksiyon geliştirme yolları nelerdir?
Diksiyon Geliştirme Yolları
Diksiyon; tümcelerin dilbilgisi kurallarına uyarak doğru bir şekilde telaffuz edilmesi ve kelimelerdeki ses uyumuna dikkat ederek doğru ahenkle konuşmaktır. Diksiyon günlük yaşamdan iş yaşamına kadar bireylerin yaşamında büyük bir önem taşır. Televizyonda izlediğimiz haberleri sunan spiker ve muhabir, özel günlerde konuşmalar yapan konuşmacılar, radyo sunucuları vb. etkili sunum yapma davranışı gösterirken ne kadar başarılı olduklarını görüyoruz. Örnek verilen meslek grupları sunum yaparken çok iyi konuşurlar, tümceleri doğru telaffuz ederler. Aynı zamanda dilbilgisi kurallarına uyum sağlayarak akıcı bir konuşma sergilerler.
Saymış olduğumuz meslek grupları ve benzerlerinin iyi konuşma yapmalarının nedeni aslında oldukça kolaydır. Sırları diksiyon geliştirme yolları konusunda başarı göstermeleridir. İyi bir diksiyon ile iletişim kurarak etkili konuşma örneği gösterirler. Şimdi iyi bir diksiyon ve etkili konuşma yapmanızı sağlayacak diksiyon geliştirme yolları neler bir göz atalım.
Kötü Diksiyona Sahip Olan Kişilerden Uzaklaşmak: Kötü diksiyondan arındırılmış bir ortamda kendinizi yetiştirmek diksiyon geliştirme yolları arasında yer alır. Doğru Türkçe konuşan, doğru telaffuzu olan, doğru kelimeleri seçen ve doğru vurgu yapan insanların konuşmalarını kulaklarınızın içerisine girmesine izin vermelisiniz. Ne kadar çok yanlış kelime kullanan, yanlış vurgu yapan vb. bireyleri izler ve dinlerseniz o kadar çok yanlışı beyninize yerleştirmiş olacaksınız. Bu durumda aynı yanlışların sürekli tekrar edilerek yeni neslin kulağına ve hafızasına yanlış tonlama, vurgu, mana vb. ile yüklenmesini oluşturur. Çok iyi yazdığına, okuduğuna ve konuştuğuna inandığınızı bireyleri dinlemeniz gerekir.
Ses Tonunu Ayarlamak: Konuşma yaparken sahip olduğunuz ses tonu, sesinizin netliği ve diksiyon açısından oldukça belirleyici bir unsurdur. Sesinizi belirleyen en önemli etken tonlamalardır. Etkili konuşma esnasında öncelik ses tonunuzun karşınızdaki kişiyi memnun edecek olarak ayarlanmış olmalıdır. Bireyleri rahatsız edecek düzeyde ses tonuna sahip olmanız etkili konuşma açısından şansınızı oldukça düşürmektedir. Diksiyon geliştirme yolları ile bu ile sorunu ortadan kaldırabilirsiniz. İfade biçiminizde yapacağınız değişiklik ve gelişmeler ile sorunları ortadan kaldırabilirsiniz. Konuşma anında karşımızdakilerin çok yüksek veya çok alçak olmayan sabit bir ses tonuyla konuşması gerekir. Bunun içinde diyafram kullanımını öğrenmek gerekir.
Sesli Okumalar Yapmak: Sesli okuma yapmak okumaya birçok olumlu etkiler bırakır. Bu etkiler bir süre kenara bırakılıp diksiyon üzerine odaklanmalar yapılmalıdır. Düzenli olarak kitap okuyan kişiler için bu çalışmayı yapmak hiç de zor olmayacaktır. Okumuş olduğunuz kitapları sesli okuyarak kendi sesini tanıyabilirsiniz. Bu esnada telefon, ses kayıt cihazı vb. sesinizi kayıt edebilirsiniz. Bireylerle iletişim kurarken genelde kendi sesimize odaklanmayız. Bu yüzden diksiyon ve etkili konuşma açısından hata yaptığımızda hatamızın pek de farkında olamayabiliriz. Sesli kitap okuyarak kendi sesimizi duyacağımızdan dolayı hatalarımızı fark etme olanağı yakalarız. Dolayısıyla bu hataları düzeltme yollarını ararız.
Artikülasyon Çalışmaları Yapmak: Diksiyon geliştirme yolları arasında artikülasyon çalışmaları yapmak da bulunur. Sese biçim verme işlemini artikülasyon adı verilir. Yani burada önemli olan harfleri telaffuz biçiminizdir. Bu çalışmayı yapabilmek için yazan kelimeleri olduğu gibi seslendirmeniz gerekir. Ayrıca bol bol kitap okumak da bu işlemin gerçekleşmesini sağlamaktadır. Bunu yapabilmek için de ses organlarını geliştirmeniz gerekir. Eğer yazılan bir kelimeyi telaffuz ederken sıkıntı yaşıyorsanız bunun nedeni kaslardaki tembellik sorunu olabilir.
Aynı Kelimeleri Kullanmaktan Kaçınmak: Konuşma anında çok fazla aynı kelimeleri kullanmak karşı tarafı iletişimden koparır. Böyle bir durumda karşı tarafın ilgisini yüksek tutmak gerekir. Bunun içinde kelime dağarcığının geliştirilmesi gerekir.
Noktalama İşaretlerine Önem Vermek: Noktalama işaretlerinin önemini kavramak diksiyon geliştirme yolları arasında oldukça önemli bir yere sahiptir. Diksiyon geliştirmek, tam olarak olayları ifade edebilmek ve gerekli vurguları kullanabilmek için noktalama işaretleri kurallarına uymanız şart. Sesli kitap ile takip yapabilirsiniz. Sesli kitaptaki aynı vurgu ve tonlamaları taklit ederek kendinizi geliştirmeye çalışabilirsiniz.
Jest ve Mimik Kullanımına Önem Vermek: Etkili konuşma ve iletişim anında diksiyon kadar önemli bir unsur daha varsa o da beden dilinde jest ve mimik kullanımı yapmaktır. Bir konu hakkında mükemmel bilgiler vermek, akıcı konuşmak vb. davranışları göstermek etkili iletişim stratejileri ve beden dili ile destekleniyorsa önemlidir. Eğer vücut duruşunuz bunu desteklemiyorsa konuşmalarınız işe yaramayacaktır. Jest ve mimikler anlamayı kolaylaştırır. Aynı zamanda karşı taraftakilere güven duygusu kazandırır.
Eğitimlere Katılmak: Diksiyon eğitimi almak diksiyon geliştirme yolları arasında yer alır. Etkili konuşma, iyi bir iletişim ve diksiyon düzeltmek için bu eğitime katılabilirsiniz. Bu sayede amaçlarınıza ulaşabilirsiniz. İnternette online eğitimler alabileceğiniz gibi yüz yüze eğitim alarak da amacınıza kavuşabilirsiniz.
Diksiyon egzersizleri, belirli aralıklarla uygulanarak daha iyi etkili konuşma yapabilirsiniz. Aynı zamanda iyi ve doğru bir diksiyon için adım atmış olursunuz. Güzel konuşma sanatı için de uğraş vermiş olursunuz. Peki, diksiyon egzersizleri nelerdir?
Diyafram Nefesi: Diksiyonunuzu düzeltmek için başlamanız gereken ilk özellik diyafram nefesini kullanmayı öğrenmektir. Diyafram nefesi, akciğer nefesine oranla daha fazla havayı içinize çekmenizi sağlar. Konuşurken nefesi kesilenler, cümle bitmeden nefesleri tükenenler vb. yaşadığı problemin kaynağı buradan kaynaklanmaktadır. Gün içerisinde 10 kere diyafram nefesi alın. Konuşmanın ilk adımı nefestir. Diyafram nefesi alırken; göğüs ve omuz hareket etmeyecek yalnızca karından nefes alınacak. Karın bölgesinin şişmesi gerekir. Göğüsün şişmesi ise yanlış bir uygulamadır.
Dudak Egzersizleri: Diksiyon egzersizleri arasında dudak egzersizleri bulunur. Dudaklar gelişmezse ağzımızın içinde gösterdiğimiz bütün çaba sonuçsuz kalabilir. Gırtlağımızı, dilimizi ve dişimizi kullanarak harika bir ses oluşturabiliriz. Ama bu sesin çıkmasına dudaklar izin vermezse çabalar boşa gider. Bu yüzden diksiyon egzersizleri arasında oldukça büyük öneme sahiptir. “U-X” antrenmanı yapılması bu sorunu engellemede etkisi yüksektir. Bu antrenmanı yaparken dudaklarınızın kasılması gerekiyor. Bunu yaparak dudak kaslarınız harekete geçecek ve gün içinde daha rahat konuşma yapabileceksiniz. Bu antrenmanı 1-2 dakika boyunca yapmaya gayret göstermelisiniz. Diksiyon egzersizleri yaparak çabalarınızın boşa gitmemesini de sağlamış olursunuz.
Bireyin Sürekli Kendini Dinlemesi: Gün içinde konuşmalarınıza odaklanmanız diksiyon egzersizleri arasında yer alır. Gün içinde konuşurken dikkat edin. Vurguları nasıl yaptınız? Ses tonunuz alçak mı yüksek mi? Bunları ayarlamaya çalışın. Ayarlamaya çalışırken de sesinizi kaydetmeyi unutmayın. Bu kayıtları da dinlemeyi ihmal etmeyin. Konuşmanızın tonunu anlamanızda size büyük yararı olacaktır.
Diksiyon egzersizleri belirli bir süreci oluşturur. Bunları sürekli tekrar etmeniz gerekir. Diksiyon egzersizleri için bir rutin oluşturulmalıdır. Bu sayede çalışmalarınıza ek olarak olumlu sonuçlar almanızı sağlayacaktır.
Evde Diksiyon Çalışmaları Yapmak
Evde diksiyon çalışmaları yapmak oldukça kolaydır. Evde diksiyon çalışmaları yapabilmek için kendinize yeterli süre ayırmanız oldukça önemlidir. Yukarıda da bahsettiğim gibi bu bir süreçtir. Zamanla çalışarak kazanım elde edebilirsiniz. Evde diksiyon çalışmaları nelerdir?
Kitap Okumak: Evde diksiyon çalışmaları için bir diğer alternatif de kitap okumak. Türkçeyi doğru kullanan ve zengin kelime dağarcığına sahip olan yazarların kitaplarını okuyun. Kitabı okurken sesli okumalar da gerçekleştirebilirsiniz. Sesli okuma yaparken sesinizi kayıt edin. Daha sonra kayıtları dinleyerek hatalarınızı kendiniz tespit edin. Kitap okurken dilbilgisi kurallarına uyarak okuyun. Hangi harflerde hatalarınız varsa onları tespit edin. Ardından da o harflerle ilgili çalışmalar yapın.
Kalem ile Çalışmalar Yapmak: Evde diksiyon çalışmaları denince akla ilk kalem ile çalışmak gelir. Zorlandığınız ya da yanlış ifade ettiğiniz kelimeleri söyleyebilmek için kalem ile çalışabilirsiniz. Dişlerinizin arasına yerleştireceğiniz kalem ile telaffuz çalışmaları sağlayabilirsiniz. İlk başlarda zorlanabilirsiniz ancak asla pes etmek yok! Bu çalışma evde diksiyon çalışmaları için oldukça kolay ve herkes tarafından yapabileceğiniz bir çalışmadır.
Diksiyon Tekerlemeleri Söylemek: Diksiyon tekerlemeleri söylemek evde diksiyon çalışmaları yapmanın farklı bir önerisidir. Bunlar diksiyon geliştirmede bir araç olarak görülür. Dudak tembelliği vb. sorunları aşmada oldukça önerilen bir çalışma yöntemidir. Aynı zamanda eğlenceli yapıları sayesinde çalışma yapan kişileri düşündürmeye yönlendirir. Söylenmesi zor olan tekerleme ilk aşamada okunur. Ardından bu tekerlemeler kavranarak dilin alışılması sağlanır. Bunların hızlı bir şekilde okunması çalışmanın önemli bir aşamasıdır. Bu çalışma sayesinde birey kendini geliştirebilir.
Örnek Metinler Okumak: Evde diksiyon çalışmaları arasında örnek metinler okumak da vardır. Seslerin olması gerektiği gibi çıkarılması için ses organlarının eğitilmesi zorunludur. Bu amacı yerine getirebilmek için evde diksiyon çalışmaları arasında örnek metinler okunmalıdır. Bu sayede ses çıkışları netleştirilebilir. Diksiyon için önemli olan vurgu, tonlama, söyleniş gibi konuların daha iyi öğrenilmesi sağlanır. Diğer evde diksiyon çalışmaları gibi sürekli yapılması gerekir. Israrla tekrarlar yapılmalıdır. Bu alanda çalışmalar yapıldıkça seslerin ağızdan akarcasına çıktığına şahit olacaksınız.
Diksiyon geliştirme yolları nelerdir?
Kötü bir diksiyona sahip olan kişilerden uzaklaşmak, sesli okumalar yapmak ve ses tonunu ayarlamak başlıca yapılması gerekenlerdir. Ardından artikülasyon çalışmaları yapmak, noktalama işaretlerine önem göstermek, jest ve mimik kullanmak da bu yollar arasında yer alır. Son olarak aynı kelimeleri kullanmaktan uzan durmak ve eğitimlere katılmak başlıca yollardır.
Diksiyon alanında kendimizi geliştirmemizi hatırlatan unsurlar nelerdir?
Günlük yaşam içerisinde konuşurken duraksayan biri olmak ilk unsurdur. Ardından konuşmalarda çoğu kez şey, hmm, aaa, ııı gibi sesleri ve kelimeleri kullanmak. Son olarak da çevremizdeki bireylerin bizi anlarken zorluk çekmesi başlıca unsurlardandır.
İlk özellik diyafram nefesini kullanmayı öğrenmektir. Ardından dudak egzersizleri ve bireyin sürekli kendini dinlemesi gelir. Bunlar belirli aralıklarla uygulanarak bir sonuç oluşturabilir.
diksiyon diksiyon geliştirme yolları etkili konuşma diksiyon egzersizleri evde diksiyon çalışmaları
Çok teşekkürler. Yazınız diksyion için oldukça faydalı bilgiler içeriyor