Edebi dadaizm, Birinci Dünya Savaşı sırasında Avrupa'da doğan sanatsal bir hareketin parçasıydı. Kendisini hareketsizlik olarak adlandırarak ve sanat karşıtı performansıyla nitelendirdi.
Bunun nedeni, yazarlarının Birinci Dünya Savaşı'nın gelişmesine karşı gelmeleri ve burjuva toplumunun o savaş için geleneklerini ve geleceğini suçlamalarıydı. Bu nedenle toplumu temellerinden eleştiren bir hareket önerdiler.
Bu eleştiri sanatsal gelenekleri içeriyordu, bu yüzden yapılara, türlere ve metriklere karşı çıkıyorlardı. Bu nedenle, bu sanatsal hareket sanatın yanı sıra sanatın ve toplumdaki rolünün sorgulayıcısı oldu.
Savaş yüzünden bazı yazarlar, özellikle Fransız ve Almanlar, kendilerini Zürih’in sunduğu sığınakta, tarafsız İsviçre’de buldular.
Bu grup savaşa kızmıştı, bu yüzden protesto amaçlı yeni bir sanatsal gelenek geliştirme görevini üstlendiler.
Bu yazarlar çalışmalarını ve halk forumlarını milliyetçiliği, rasyonalizmi, materyalizmi ve kendilerine göre savaşa neden olan diğer mutlakiyetçilikleri sorgulamak için kullandılar.
Dadaistler yorgun ve sinirliydi. Toplumsal düzen savaşa neden olmuşsa, buna veya geleneklerine katılmak istemediklerini düşünüyorlardı. Eski sanatsal geleneklerden de ayrılmanın gerekli olduğunu bile düşündüler.
Bu nedenle kendilerini bir hareket veya sanatçı olarak görmediler. Yapıtlarının sanat olmadığını savundu, çünkü sanatın onlar için bile bir anlamı yoktu.
Bu hareketsizlik Zürih'ten Avrupa'nın diğer bölgelerine ve New York'a yayıldı. Ve bu hareketi ciddi bir sanatsal eğilim olarak görmeye başladıkça, 1920'lerde solmaya başladı.
Dadaizm, estetik açıdan hoş nesnelerin detaylandırılmasını amaçlayan ilk sanatsal ve edebi hareketti, ama tam tersi.
Dadaist yazarların amacı, zamanın burjuva kültürünü yöneten tüm normlara karşı çıkmaktı. Hatta, kendilerini ve sanatsal üretimlerini eleştiren bir noktaya gelince.
Eserleri, kurulan kanonlara uymayacak şekilde yazılmıştır. Ancak bunun yanı sıra, burjuva duyarlılığından rahatsızlık duyuyorlardı, toplum, sanatçının rolü ve sanatın amacı hakkında zor sorular sordular.
Dadaist yazarların idealleri konusunda bir anlaşmaları yoktu ve hatta hareketin adı üzerinde anlaşacak problemleri vardı. Bu nedenle, adın kökeni hakkında farklı ve çelişkili versiyonlar var.
Bazı versiyonlara göre, adı Zürih'deki Voltaire kabaresinde toplanırken, Fransızca-Fransızca sözlüğüne yerleştirilmiş bir kağıt bıçağı, Fransızca'da "işgücü" anlamına gelen "verilen" kelimesini gösterdiğinde ortaya çıktı.
Bazı insanlar için bu kavram, Dadaistler tarafından önerilen amaç ve estetik olmayanları ifade etmeye hizmet etti.
Bununla birlikte, diğer versiyonlar basitçe "dada" nın bebekler için anlamsız bir dil olduğunu, aynı nedenle dadaistler tarafından memnuniyetle karşılandığını bildiren bir mesaj olmadığını açıklar.
Temalar ve teknikler
Bu sanatsal olmayan akım, erken bir şok sanatı biçimi önerdi. Savaş reddini ve burjuva değerlerini temsil etmek için yumuşak müstehcenlikler, skatolojik mizah ve görsel oyunlarda sunulan metinleri kullandılar.
Halkın tepkisi elbette ki Dadaistler için daha fazla motivasyon anlamına gelen tartışma ve reddedilme oldu.
Dadaizm'de yazılan üretim biçimleri, kurulu tüm emirler için yaptıkları pişmanlıkla tutarlıydı. Bunlar, grup işbirliği, spontanlık ve şans eseri yaratma oyunlarını destekledi.
Şans esasına dayalı bu yaratma olasılığı, edebiyat ve şiirdeki geleneksel türlerin ve metriklerin taleplerine karşı çıktı.
Dolayısıyla, yerleşik sanatsal normlara meydan okumanın ve sanatçının yaratma sürecinde ve toplumun içindeki rolünü sorgulamanın başka bir yoluydu.
Üç ana temsilci
1- Tristan Tzara
Izara olarak da bilinen Tristan Tzara, Nisan 1896'da Romanya'da doğdu ve Aralık 1963'te Paris'te öldü. Edebi Dadaizm'in babalarından biri ve ana temsilcilerinden biri olarak kabul edilir.
Tzara, Dadaism'e atfedilen ilk metinleri yazdı: 1916'da yayınlanan, Mösyö Antipirin'in (" Bay Antipirina'nın ilk cennet macerası ") La Première Aventure céleste ; ve 1918'de yayınlanan Vingt-cinq poèmes (" Yirmi Beş Şiir ").
Ayrıca, 1924 yılında yayınlanan, Eylül ayında Dada ("Yedi manifestos dada") tezahürü başlıklı tezahürünü yazan Tzara idi.
André Breton, Şubat 1896'da Fransa'nın Tinchbray kentinde doğdu ve Eylül 1966'da Paris'te öldü. Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra Paris'e taşındı ve daha sonra şehirde gelişen sanatsal avangard'a katıldı.
1916'da, o zaman Marcel Duchamp ve Man Ray de dahil olmak üzere yazılı ve plastik tezahürlerinde Dadaizm geliştiren sanatçı grubuna katıldı.
Freud'un psikanalitik teorileri ve Karl Marx'ın siyaset teorisinde Arthur Rimbaud ve Charles Baudelaire gibi sembolist şairlerle ilgilendi.
Bütün bu etkiler sayesinde 1920'de, bilinçaltının serbest ifadesini ve özgürlüğünü teşvik ettiği sürrealist manifestoyu yazdı. Bundan sonra romanı Nadja ve diğer cilt şiir ve denemeleri yayımladı.
3- Elsa von Freytag-Loringhoven
Elsa von Freytag-Loringhoven, Temmuz 1874'te Almanya'da doğdu ve Aralık 1927'de öldü. Dadaist baronluğu olarak biliniyordu ve Münih'te sanat eğitimi görmesine rağmen, çalışmalarının ana gelişimi 1913'den sonra gerçekleşti. New York
Şiirleri, 1918 itibariyle Küçük Gözden Geçirme dergisinde yayımlandı. Şiiri sağlam ve onomatopoeic kaynaklar bakımından zengindi; Bu nedenle fonetik şiirin öncüsü olarak kabul edilir. Dadaist yazının karakteristiği olan özgür ayet şiirleri de yarattı.
Bununla birlikte, şiirlerinin çoğu, "Vücut Terlemeleri: Elsa von Freytag-Loringhoven Sansürsüzlük Yazıları" kitabının yayınlandığı 2011 yılına kadar yayınlanmadan kaldı.
https://solbrillersalg.com Edebi Dadaizm: Başlangıçlar, Özellikler ve En Seçkin Temsilciler 2020