"Daha bunlar gibi gûna-gûn ubudiyet vazifeleri ile şu dâr-ı dünya denilen mescid-i kebirinde, farîza-i ömürlerini ve vazife-i hayatlarını edâ edip ahsen-i takvim sûretini aldılar." İzahı, gûna-gûn ubudiyetten maksat nedir? | Sorularla Risale
“Ben cinleri ve insanları ancak bana ibadet -kulluk- etsinler diye yarattım.” (Zâriyât, 51/56)
ayetinin bildirdiği üzere, insan hayatının asıl gayesi (farîza-i ömür ve vazife-i hayat) ibadettir. Yani, insanlar Rablerini tanımak ve O’nun emir ve yasakları çerçevesinde bir ömür sürmek mecburiyetindedirler. Rıza çizgisinde geçecek bu ömrün belli zamanlarında da Allah Resulünün (asm.) tarif ettiği şekilde ibadetler yapılır. Üstad'ın Dördüncü Söz'de ifade etiği gibi bu ibadetleri yapanların yeme, içme, uyuma, dünya işlerine çalışma gibi diğer “mübah amelleri güzel bir niyet ile ibadet hükmünü alır.”
“…Biz insanı ahsen-i takvimde (en güzel bir biçimde, en mükemmel bir istidatta) yarattık.” (Tîn, 95/4)
buyuruyor. Ahsen-ı takvîm sûretinde yaratılmış olmanın gereği, insanın kendi yaratılış gayesi istikametinde bir ömür sürmesidir. Yani, ruhuna takılan ilim, irade, görme, işitme gibi sıfatları, sevgi, korku, şefkat gibi hisleri, Allah’ın razı olduğu sahalarda kullanan kişi “alâ-yı illiyine” çıkar, sevgili bir kul olur. Aksi halde, bu büyük ve çeşitli sermayelerin yanlış kullanılmasıyla, ayetin haber verildiği gibi “esfel-i safiline” gönderilir.
Üstadımız Yirmi Üçüncü Söz namındaki harika risalesinin tamamında, bu konuyu bütün boyutlarıyla en güzel şekilde izah etmiştir.
Gûna-gûn; “renk renk, türlü türlü” demektir. İbadetlerin çeşitliliğini ifade eder.