Millî Görüş, MNP ile hayata girdi, uzun ömürlü olamadı, kapatılmış olsa da etkileri görüldü. Artık toprağa tohum atılmıştı. MSP’nin kuruluşu daha büyük bir ses getirdi. Bu İttihatçı geleneği tedirgin etti. Partiyi içten kuşatma girişimleri MNP zamanında başlamıştı, fakat bunda başarılı olunamamıştı. MSP döneminde yeni gelişmeler oldu. Önceki dönemi bir anımsayalım.
1950 yılından sonra İttihatçı gelenek DP merkezli yürüdü. 1960 darbesinde Menderes ile iki arkadaşı idam edilince yerine kurulan partinin başına Gümüşpala getirildi. Fakat bir operasyonla, Mason Süleyman Demirel getirildi. Onun egemenliği 1973 yılına kadar sürdü. Bu arada Demirel toplum katında ciddî olarak yıprandı. Yolsuzluklar, ikiyüzlülük, güvensizlik duygusu getirdi. Kimi cemaatler “Nurlu Süleyman” sloganıyla koşulsuz desteklese de Milli Görüş ciddi anlamda yer edindi. Bu arada İttihatçı geleneğin bir diğer partisi olan CHP Ecevit ile bir çıkış yakaladı. CHP-MSP iktidarı bütün dengeleri ters yüz etti. Sanayileşme çabası, Kıbrıs Barış Harekâtı önemli çıkışlardı. Milli Görüş tam anlamıyla toplum katında karşılık buldu. Fakat bu iktidar uzun ömürlü olamadı. Demirel’in entrikaları, ittihatçıların ve Masonların telâşı sonucu yeni dönemler başladı. Demirel, meydanı kaptırmak istemediğinden her şeyi göze aldı MSP ile koalisyonlara girdi. Bunda da Milli Görüş yapmak istediklerini sürdürdü. Ardından yeni darbeler, yeni atraksiyonlar başladı. MSP kapatıldı.
Demirel zamanı tamamlamış göründü, bu yeni süreçte Milli Görüş geleneğine daha yakın biri iktidara taşındı, ANAP. ANAP da bir muvazaa partisiydi. İçeriden masonlar tarafından kuşatıldı. Özal’ın kendi ifadesiyle partiyi kurarken bazı isimlerin mutlaka partiye alınması koşulu getirilmişti. Bunlar Mesut Yılmaz başta olmak üzere birçok mason kendisine zorunlu kılındı. Zaman içinde de parti Mesut Yılmaz’a teslim edildi. Fakat Mesut Yılmaz Süleyman Demirel’in boşluğunu dolduramadı. O vizyona da sahip değildi. DYP’nin başına da Tansu Çiller getirildi, o da isteneni gerçekleştiremedi.
Milli Görüş’ün yolu kapatıldıkça çıkışı daha güçlü oldu. RP ile büyükşehir belediye başkanlıklarını kazanması, belediyedeki başarıları, iktidar ortaklıklarındaki başarısı İttihatçı geleneği iyice zorda bıraktı.
Sadece siyasa adamları değil, asker, medya, masonik kuruluşlar, ittihatçı geleneğin sivil toplum örgütleri TÜSİAD, işçi sendikaları, memur sendikaları ve daha niceleri el birliği yaptılar. 28 Şubat sonrasında RP’nin kapatılması sonrasında ittihatçı geleneğin bütün partileri bir araya geldi, iktidar ortaklığı sağlandı. CHP, ANAP, MHP bu üç parti de ittihatçı geleneğin despotizmlerini ortaya koymalarına karşın giderek küçüldüler. Bu, sonun başlangıcıydı. Bu dönem çok ağır geçti. Toplum büyük bir travma geçirdi.
Kürt kavmiyetçiliğinin de bu döneme denk gelmesi bir rastlantı olmasa gerek.
Nedeni sahih Müslümanların başında olduğu hareketin sadece Türkiye’yi değil bölgeyi ve İslâm dünyasını da kuşatmış olmasıydı. 28 Şubat sadece Türkiye yaşanmadı. D–8’ler içinde yer alan hemen bütün ülkelerde de benzer durumlar yaşandı. Bu dönemde yeni bir süreç başladı. FP kapatıldı, Milli Görüş ilk kez parçalandı. Asıl çizgisinden uzaklaştırılan bu kadro ezici bir çoğunlukla iktidara geldi. Belki İttihatçı geleneğin tam izleğinde değiller ama Batı ve egemenlerle ilişkilerinde, uygulamalarında İttihatçı partilerden farkları olmadı. Milli Görüş geleneği döneminde kurulan sendikalar, sivil toplum örgütleri büyük çoğunlukla iktidarın güdümüne girdiler. Özlerini yitirdiler.
Milli Görüş, bütün olumsuzluklara karşın asıl nüvesini koruyor. Burada büyük bir çaba ve emek gerekiyor. Tabii ki tek şansızlık Erbakan Hoca gibi bir liderin eksikliği. Fakat diğer taraftan genç ve dinamik bir kadro bulunuyor.
Şu son zamanlarda milliyetçilik ve kavmi çekişmelerin temelinde yatan şey İttihatçı geleneğin direniş çaba ve çırpınışlarıdır.
Bugün Milli Görüş geleneğinden gelenlerin iktidar olması Erbakan Hoca’nın siyasal mücadelede İttihatçı geleneği ve yapıyı çökertmesi başarısıdır. Bunun başka bir izahı yoktur.