Aralık - 2015 (Cilt: 4 - No: 8)
PLATON’UN TIMAIOS DİYALOĞUNDA KOSMOSUN BAKICISI: HUPODOKHE
Esra ÇAĞRI MUTLU
Platon’un hupodokhe üzerine olan görüşleri temelde Timaios diyalogunda bulunur. Diyalogun amacı içinde yaşadığımız dünyanın nasıl meydana geldiğine dair bir açıklama vermektir. Çünkü bu dünya İdealar evreninin aksine sonsuz ve değişmez değildir. Bu nedenle de onun başlangıcını açıklamanın bir yolu olmalıdır. Platon evrenin kökenine dair açıklamasını, “baba analojisi” (poietes kai pate) olarak adlandırılan bir analoji yoluyla verir ve bu babanın yanına da üçüncü çeşit (triton genos, 48e4) olarak tanımladığı ve her şeyi alan ama kendinde hiçbir niteliği olmayan, tüm oluşun annesini/bakıcısını (nurse of all becoming) ekler ve onu hupodokhe olarak adlandırır. Bu bağlamda makalede hupodokhenin ontolojik ve epistemolojik bir okumasının yapılması planlanmaktadır.
THOMAS S. KUHN’UN PARADİGMA GÖRÜŞÜ VE ATWOOD MAKİNESİ ÜZERİNE BİR TARTIŞMA
Ahmet EYİM ; Kamuran UYGAR
Bu çalışmada Kuhn’un Bilimsel Devrimlerin Yapısı adlı eserinde yer verdiği “Principia olmasaydı, Atwood’un makinesiyle yapılan ölçümlerin hiçbir değeri olmazdı” iddiasının bir değerlendirilmesi yapılacaktır. Kuhn, bilimin doğasını anlamak için bilim tarihine bakılması gerektiğini kabul eder. Bu nedenle Kuhn, bilimin gelişin hakkındaki görüşlerini desteklemek için sık sık bilim tarihinden örneklere başvurmaktadır. Kuhn’un Olağan bilim faaliyeti ve Paradigma kavramlarının ilişkisi ve önemini açıklamak için kullandığı örneklerden biri de Atwood makinesinin icadıdır. Kuhn’a göre Atwood makinesi Principia’nın paradigma olarak hakim olduğu bir bilim faaliyeti sonucu icat edilmiş ve bu alet aracılığıyla Newton’un İkinci Yasasının kanıtlanması mümkün olmuştur. Ancak çeşitli kaynaklar Kuhn’un aksine, Atwood makinesinin Newton’un İkinci Yasasına ilişkin değil, Galileo’nun serbest düşme yasasına ilişkin yapılan çalışmalar sonucu icat edildiğini iddia eder. Bu durumda, Kuhn’un bu iddiası son derece tartışmalı hale gelmektedir.
WITTGENSTEIN’IN ÖZEL DİL ELEŞTİRİSİ BAĞLAMINDA KARTEZYEN GELENEĞE İTİRAZI
Wittgenstein’ın ikinci dönem yapıtı olan Felsefi Soruşturmalar’ın bir kısmında işlediği özel dil tartışmasının, onun genel kuramı açısından önemli bir yeri vardır. Tüm felsefe yaşamı boyunca ele aldığı tekbencilik sorunu ve dilin bu sorun açısından taşıdığı önem hep merkezi bir konum teşkil etmiştir. Bu bağlamda özel dil ve tekbencilik sorunu üzerinden tartışılan da, aslında kişinin kendisinden hareketle diğer tüm her şeyi kurduğu düşünce biçimleridir. Bu tarz düşüncelerin en açık bir biçimde cisimleştiği Kartezyen yaklaşımın konumu da bu bağlamda ele alınabilir. Wittgenstein bu noktada özel dil tartışmasını kendisinden önce gelen Kartezyen gelenek ve benzeri düşünce biçimleriyle hesaplaşmak için kullanmıştır. Biz de bu makalede Witgenstein’ın özel dilin olanaksızlığı düşüncesi bağlamında Descartes’ın cogitosunu sorunlu hale getiren yaklaşımları göstermeye çalışacağız.
DERRIDA VE SEARLE: KURGUSAL SÖZCELEMLERİN EDİMSÖZEL KONUMU ÜZERİNE BİR TARTIŞMA
Eldeki makalenin amacı, Austin tarafından ortaya konmuş olan edimsel-saptayıcı ayrımı ışığında, kurgusal sözcelemlerin ciddi sözcelemlerden nasıl ayırdedildiğini tartışmaktır. Kurgusal sözcelemlerin ciddi sözcelemlere asalak olduğunu iddia edip düşünümü o noktada sonlandıran Austin, söz konusu asalaklık ilişkisinin gerçek mahiyetini tartışmayı Derrida ve Searle’e bırakmıştır. Derrida ve Searle arasındaki tartışma ise meselenin bilinçli öznelerin niyetleri; yani yönelimsellik bağlamında çözüme kavuşturulup kavuşturulamayacağına yönelik bir atışmaya sahne olur. Yönelimsellik paradigmasını terk etmekte gönülsüz davranan Searle’e karşıt olarak Derrida’nın ortaya atmış olduğu yinelenebilirlik kavramı, kurgusal sözcelemler için olduğu kadar ciddi sözcelemler için de failin niyetlerinin belirleyici olmadığı yönündedir.
PLATON’ DA TRAJİK VAROLUŞUN KÖKENSİZ KÖKENİ OLARAK EROS
Bu çalışmada arzu ile insani varoluş arasındaki temelsiz ilişkinin Platon’da Eros kavramı aracılığıyla nasıl düşünülebileceği dile getirilmeye çalışılacaktır. Platon’un Eros olarak düşündüğü arzu onun özellikle Lysis, Phaidros ve Şölen’den oluşan erotik diyaloglarında gelişimsel bir biçimde ele alınır ve arzu ile onun kökene ilişkin usdışı doğasının Platon’un Varlık kavrayışında önemli bir yer tuttuğu söylenebilir. Eros, Platon’un yapıtlarının tümü için geçerli olduğu savlanabilecek yaratıcı bir ilke görünümündedir ve Platon’un düşüncesinde diyalog formuyla Eros arasında temel bir ilişki vardır. Bu ilişkinin odağında parçalanmış ve arada-duran varoluşuyla insan bulunur. İnsan, farklı, ayrılmış dünyalara aittir ve bu yüzden de varoluşu kökensizliğin belirtisi olan bir yersiz-yurtsuzlukla ve yabancılıkla damgalanmıştır.
MODERN FELSEFEDE ZAMANIN ZAMANSALLAŞTIRILIŞI
Mike Sandbothe ; çev. Seyit COŞKUN
KIERKEGAARD SEMPOZYUMU DEĞERLENDİRMESİ
9 Aralık 2015 Hacettepe Üniversitesi Felsefe Bölümü Kierkegaard Sempozyumu değerlendirmesi
KİTAP DEĞERLENDİRME: OLANAKLI TOPLUMLARIN EN KÖTÜSÜNDEN OLANAKLI TOPLUMLARIN EN İYİSİNE YÜZÜMÜZÜ GÜLDÜREN BİR AYDINLANMA YOLCULUĞU ÖYKÜSÜ
Profesör Caritat’ın Şaşırtıcı Aydınlanması, Steven Lukes, Pharmakon Kitap, çeviren Fisun M. Demir, 240 sayfa
Posseible Sayı 8 - Tüm Yazılar