Ayak ve Ayak Bileği Hastalıkları – Op. Dr. Tolga Mertoğlu
Ayak ve Ayak Bileği HastalıklarıTolga Mertoğlu2020-03-02T09:47:35+00:00
Tüm vücudumuzun yükünü taşıyan ayaklarımız ve bileklerimiz; adım atmamıza, yürümemize, zıplayabilmemize yardımcı olur. Uyku dışında geçirdiğimiz zamanlar dışında hareket etmemizi sağlayan ayaklarımız, yanlış ayakkabı kullanılması, aşırı kilo ve yanlış yapılan sportif aktiviteler nedeniyle yıpranabilir, kimi durumda hareketleri kısıtlayıcı yaralanmalara dahi sebep olabilir.
Ayak bileğinde üst üste yer alan iki eklem ayağımızın aşağı, yukarı, sağ ve sol yöne doğru hareketini sağlar. Ayak bileği eklemimizde ve ayağımızda olabilecek Halluks Valgus, tırnak batmaları, düz tabanlık, aşil tendon problemleri, dış yan bağlarda gevşeklik, ayak bileği ve eklem kireçlenmeleri gibi rahatsızlıklar sonrasında fonksiyonel yetersizlikler görülebilir.
Hastalıkların birçoğu tedavi edilebilir ve günlük aktivitelerinizde rahatlık sağlar.
Ayak baş parmağında dışa doğru oluşan şekil bozuklukları Halluks Valgus olarak adlandırılır. Oluşan rahatsızlık neticesinde ayak baş parmağı, bir sonraki parmağa baskı yaparak ayak aksının düz şeklini değiştirir ve iç yan cephede şişkinlik meydana gelir.
Uç kısmı dar, topuklu, sert ve yanlış ayakkabı seçimi hastalığın ilerlemesinde yardımcı olur. Uzun süre bu tarz ayakkabı giymek, ayağın anatomik yapısını değiştirir. Erkeklere göre topuklu ayakkabı kullanan kadınlarda daha sık Halluks Valgus görülür.
Hastalık neticesinde ayaktaki deformasyon ağrıya, kızarıklığa ve sorunlu nasırlara neden olur. Ayrıca şişlik nedeniyle ayakkabı giymek oldukça zorlaşır. Hastalığın ilk evresinde tabanlıklar ve hastalığa uygun ayakkabılar tercih edilerek, hastanın ağrıları engellenebilir. Öte yandan oluşan şişkinliğin alınması Halluks Valgus deformitesinin düzelmesini sağlamaz. Önemli olan kemik yapısındaki üçgen şeklinin düzeltilmesidir. Bu nedenle cerrahi tedavide ayaktaki kemikler düzgün hizalanarak sabitlenir. Ameliyattan sonra kemik ve çevre dokular 4 hafta içerisinde iyileşir.
Kronik Bağ Gevşekliği
Ayak bileğinin farklı zamanlarda birden fazla burkulmasının altında kronik bağ gevşekliği yatmaktadır. Ayak bileğinin sabit durmasını sağlayan bağlar, burkulma gibi yaralanma sonrasın da hasarlanır. Özellikle ayakta oluşan burkulmalara yönelik doğru olmayan tedaviler uygulanırsa kronik bağ gevşekliği gelişebilir. Kronik bağ gevşekliği olan hastaların basit bir aktivite sonrasında ayak bileği burkulabilir. Burkulma sonucu kişilerde ağrı ve yürüme güçlüğü oluşur. İlerleyen zamanlarda tedavi edilemez ise ameliyat edilerek onarılabilir. Cerrahi tedavide gevşek olan bağlar tekrar tamir edilerek güçlendirilir.
Tekrarlayan burkulmaların en önemli nedeni olan kronik bağ gevşekliği cerrahi yöntemler ile tedavi edilir. Ameliyat sayesinde gevşek olan bağlar onarılarak, güçlendirilir. Ameliyat sonrası dönemde hastanın bir süre iki, üç hafta bot şeklinde ortez yardımıyla yürümesi gerekir.
Baldır kaslarını topuk kemiğine bağlayan yapılarda oluşan hastalıklar aşil tendon sorunları olarak adlandırılır. Aşil tendon kopmaları , aşil tendiniti en sık görülen aşil tendon problemleri arasında yer alır. Vücudumuzdaki en büyük tendon olan aşil tendonu ayak bileğinin aşağı doğru hareket etmesini sağlar. Yürümek, koşmak gibi en temel hareketleri aşil tendonu yardımı ile gerçekleştirebiliriz.
Aşil tendon sorunlarının önüne geçebilmek için fiziksel aktivite öncesi mutlaka ısınma, sonrasında ise soğutma egzersizleri yapılmalıdır. Ayrıca ayakkabı seçimine de dikkat edilmelidir. Aşil tendon rahatsızlıklarının tedavisinde PRP uygulamaları , artroskopik ve açık cerrahi uygulamalar önemli yer tutar.
En sık karşılaşılan aşil tendon problemleri
Aşil tendon kopmaları: özellikle ayak bileğine yapılan direk temas sonrası aşil tendonunun alt topuk kemiğine yapıştığı yerden kopması durumudur. Oluşan travma sonrası tedavi cerrahi olarak gerçekleştirilir.
Aşil tendiniti: Aşil tendonunun iltihaplanması dolayısıyla ortaya çıkan hastalıktır. Genellikle oluşan ağrı uzun süreli değildir ancak tedavi edilmediği durumlarda ayak bileği hareketlerinde bozulmalara neden olur. Oluşan ufak çaplı yırtıklar, ayağın sağlıklı anatomik yapısının bozulmasına yol açar.
Ortopedik bir rahatsızlık olan düz tabanlık, toplumda yaygın olarak görülen bir bozukluktur. Hareket ederken vücudumuzun ağırlığını taşıyan ayak tabanı kavisli bir yapıya sahiptir. Bu yapının düzleşmesi ayakta dururken ve yürürken sorunlara yol açar.
Düz tabanlık , doğuştan oluşabileceği gibi 30’lu yaşlardan sonra da ortaya çıkabilir. İleri yaşlarda ortaya çıkan rahatsızlık, aşırı kilo ya da ayak tabanının aşırı ve zor kullanımına bağlı olarak da gelişebilir. Bu dönemde, ayakta bulanan kemik ve eklemler zamanla çökerek düz tabanlığa neden olur.
Ayak tabanının yere basıldığında kavis oluşmaması, ayağın içe basması, dizlerin yürürken birbirine temas etmesi, fiziksel hareket kısıtlanması, erken yorulma ve ayaklarda oluşan ağrı kişide düz tabanlığın geliştiğini işaret eder. Belirtilerin görülmesinin ardından alanında uzman bir doktordan yardım alınması gerekir.
Düz tabanlık problemi olan kişilerde genellikle ayağın ortopedik yapısına göre ayakkabı kullanılması gerekir. Tabanlık sadece kişinin ağrılarını azaltmaya yönelik uygulanan bir seçenektir, ayağın eski şeklini almasına yardımcı olmaz. Kişide oluşan düz tabanlığın derecesi ve sebebine göre cerrahi tedaviler tercih edilerek ayağın şekli düzeltilebilir.