Cinsellik ve Cinsel Yaşam | Beşiktaş Belediyesi Sağlık İşleri
Dünya Sağlık Örgütü’nün cinsel sağlık tanımına göre (WHO-World Health Organisation); cinsellik, fiziksel, duygusal, entelektüel ve sosyal yönlerin kişiliği, iletişimi ve aşkı zenginleştirici etkilerinin bileşiminden oluşur. Herkesin cinsel bilgilere ulaşma ve cinsel ilişkiyi zevk için ya da üreme amacıyla yaşama hakkı vardır. Cinsellik; bir varlık olarak insanın sadece bedensel değil; duygusal, düşünsel ve toplumsal bütünlüğünü sağlayan, kişilik gelişimini, iletişimi ve sevginin paylaşımını olumlu yönde zenginleştiren ve arttıran sağlıklılık halidir. Kişi cinselliği istediği kişi ile ve istediği biçimde yaşamalıdır. İster ikisi de aynı cinsiyetten, ister farklı cinsiyetten olsun kişilerin cinselliği farklı boyutları ile paylaşmaları en doğal haklarıdır. Heteroseksüel (karşıt cinsel) kişiler, karşı cinsten bir partner seçerken, homoseksüel (eşcinsel) kişiler kendi cinsinden partner seçerler.
Cinsellik, yaşamın doğal ve sağlıklı bir parçasıdır. Cinsel yaşam tüm insanlara özgüdür. Cinselliğin bedensel, etik, ruhsal, toplumsal ve duygusal boyutları vardır. İnsanlar cinselliklerini farklı biçimlerde yaşayabilirler. Toplumda cinsellikle ilgili farklı değer ve inanışlara saygı duyulmalı ve kabul gösterilmelidir. Cinsel yaşam zorlama ve sömürüden uzak olmalıdır. Cinsellik, karşılıklı güven, doğruluk, bağlılık ve saygı üzerine temellendirilmeli ve korkusuz yaşanmalıdır. Cinsel yaşama dair olan kararlarının etkileri ve sonuçları vardır. Herkesin cinsel seçimlerini yapma hakkı vardır. Ancak kişinin, seçimlerinin sorumluluğunu üstlenmesi gerekir. Çocukların cinsellikle ilgili konuları anne ve babalarıyla veya güvendikleri kimselerle konuşmaları hem bireylere hem de topluma yarar sağlar. Cinsel gelişimlerinin doğal bir parçası olarak genç insanlar kendi cinselliklerini merak eder ve araştırırlar. Cinsel davranışlara erken yaşta başlamak riskleri beraberinde getirebilir çünkü cinsel davranış, sorumluluk ve öz denetim gerektirir. Cinsel ilişkiye başlayan gençlerin sağlık hizmeti sunan kuruluşlar konusunda bilgilenmeye gereksinimleri vardır.
Dünya Cinsel Sağlık Birliği (WAS- World Association For Sexual Health) tarafından kabul edilmiş cinsel haklar vardır. Bireylerin cinsel özgürlük hakkı; cinsel potansiyellerini ifade etme hakkıdır. Bu hak, insan yaşamındaki her türlü cinsel baskıyı, istismar ve tacizi tanımı dışında bırakır ve reddeder. Cinsel otonomi, bütünlük ve beden güvenliği hakkı; kişinin kendi cinsel yaşamı hakkında, kişisel ve sosyal etiği çerçevesinde, özerk kararlar alma kapasite ve yeteneğini içerir. Cinsel mahremiyet hakkı; bireyin başkalarının cinsel haklarını zedelememek koşuluyla, yakınlaşma konusunda bireysel karar verme ve davranma hakkını içerir. Cinsel eşitlik hakkı; bireylerin, cinsiyet, toplumsal cinsiyet, cinsel yönelim, yaş, ırk, sosyal sınıf, din veya fiziksel ve zihinsel engel gözetilmeden hiçbir ayrımcılığa maruz kalmama hakkıdır. Cinsel haz hakkı; fiziksel, psikolojik, zihinsel ve ruhsal iyiliğin kaynağıdır. Cinselliğin duygusal ifadesi hakkı; bireylerin cinselliklerini iletişimle, dokunarak, duygusal ifade ve aşkla ifade etme hakkıdır. Bilimsel araştırmaya dayalı cinsel bilgi edinme ve kapsamlı cinsel eğitim hakkı; cinsellik eğitimin, doğumdan itibaren yaşam boyu sürebilen boyutunu ve bu süreçte tüm sosyal kurumların yer almasını ifade eder. Son olarak cinsel sağlık hizmeti hakkı ise; cinsel sağlık hizmetlerinin, tüm cinsel kaygı, sorun ve bozuklukların önlenmesi ve tedavisi için herkese sağlanmasını kapsar.
Cinsellik ve cinsel davranışlar insanların ömürleri boyunca hayatlarının ayrılmaz bir parçasıdır. Cinsel davranışlar, kişinin başkasıyla ilişkisinden, yaşam çevresinden ve içinde yaşadığı kültürden etkilenir. Cinsellik, kişilik faktörleri, biyolojik yapı ve genel kendilik algısı ile içiçedir. Normal cinselliğin klinik açıdan tanımını yapmak zordur; ancak kendine veya diğerlerine zarar verici olan, bir eşe yöneltilemeyen, uygunsuz bir şekilde suçluluk, kaygı veya kompülsiyonla beraber olan cinsel davranış normal sınırları dışında kalabilir. Cinsellikle ilgili kültürden arınmış, herkesçe kabul edilebilecek dünyasal değerleri edinmek, bu konularda farkındalık kazanmak ve cinsel hakları bilmek, sağlıklı bir cinsel yaşam ve cinsel özgürlükler için önemlidir.
Şahika Yüksel Transseksüellik ve Cinsiyet Değiştirmenin Standart Değerlendirme, Karar verme ve Bakım İlkeleri. Uluslararası Homofobi Karşıtı Buluşma 6, 91-94, 2009. Ankara www.antihomofobi.org
World Association For Sexual Health :http://www.worldsexology.org/
Klinik Psk. Gülce Fıkırkoca