Gleditsia triacanthos, gladiçya ağacı | Adan Zye Bitkiler DünyasıGleditsia triacanthos, gladiçya ağacı – Adan Zye Bitkiler Dünyası
Görüntüsüyle ve gölge vermesiyle beğenilen büyük ağaçlardan gladiçya hızlı büyümesi ve fidanlarının dikildiği yerde kesin tutma özelliğiyle bilinir. Sökülerek yer değişimi yapılmaya da uygundur.
Gladiçya Fabaceae (Baklagiller) familyasından hızlı büyüyen bir ağaçtır. Bilimsel adı Gleditsia triacanthos. Ana vatanı Kuzey Amerika kıtasının iç kesimleridir. Vadilerde akarsu boylarınca yetişirler.
Boyu yerine göre 10 metre ile 30m arasında değişir. Dallarında 5cm kadar uzun, kalın, sert ve sipsivri tehlikeli dikenler bulunur. Kışın yapraklarını döker. Gladiçya ağaçları çok uzun ömürlü değildir (100 ile 150 yıl arasında değişir). Yaprakları uzun ince saplarda birçok mini yaprakçıklar bütününden oluşur. Görünümü zariftir. Ağaç büyüdüğünde çevreye uzattığı dallarının yan dalları uç kısımlara doğru hafifçe aşağı eğik olup yapraklar da sarkık gürünüme katkıda bulunur. Hem görüntüsü güzel hem yaz aylarında iyi bir gölge sağlayıcıdır.
Kış soğuklarına -40C dereceye kadar dayanır. Türkiye’nin neredeyse her yerinde yetiştirilebilir. hem tuzlu topraklara hem yüksek alkalinli topraklara uyumludur. Bir yere dikilen fidanlar iki yıl geçtikten sonra kuraklığa son derece dayanıklı olurlar. Yaşlanan ve dalları iyice kalınlaşan gladiçya ağaçlarına iyi bir budama yapmak, ağır-uzun dallarını kesip kısaltmak gereklidir. Zira kuvvetli fırtınalarda ağır dallarının kırılabilme özelliği var. İleride budama istenmiyorsa bu takdirde nereye dikileceği iyi seçilmeli, seraların yanlarına, yol kenarlarına ve araba park yerlerine dikilmemelidir.
Gleditsia triacanthos var. inermis adlı varyetesi dikensizdir. Yaprakları daha sadedir: Tek sap üzerinde sağlı sollu dizilen yaprakçıkları daha iricedir. Dikenli esas tür gladiçyanın yaprakları yukarıda resimde gördüğünüz gibi bir sap üzerinde çok sayıda incecik yan saplar mini yaprakçıklarla doludur.
Gladiçya ağaçlarının 20-25cm uzunluğunda ve 4 veya 6cm genişliklerde olabilen tohum kılıfları yeşilden kahverengiye döndüğünde iç tarafı pişmiş gibi lezzetli bir jöle ile kaplıdır. Çocuklar kılıfların içini açıp tatlı jöleyi kemirmeyi severler. Tohumları tam kuruduğunda kahverengi ve cilalı gibi çok parlak bir hal alır. Henüz sertleşmeden iğne ile uç taraflardan delinip içlerinden ip geçirilir ve tespih yapılır.
Tohumları çevreye dağılıp kolayca çimlenir. Yazın susuz kalırlarsa pek çoğu veya tümü ölür. Sulak yerlerde ve iklim olarak yaz mevsiminin kurak geçmediği yerlerde gladiçyalar istilacı özellik gösterebilir. Fidanları çok hızlı büyür.
Çoğaltılması yukarıda yazdığım özelliğinden dolayı tohumlarıyla yapılır ve gayet basittir. Gladiçya ağacının tohumları çok kolay çimleniyor. Kış aylarında ya da en geç kış sonunda tohumları ekmelisiniz. Soğuk ve ıslak toprakta bekleyen tohumların tümü ilkbaharda çimlenecektir. Susuz bırakmazsanız tohumdan gelişen fidanlar ikinci yılın sonunda 2 metreyi bulurlar. Kökleri çok derine gidiyor. Fidanları sökerken derin kazmanıza ve köklerin tümünü sökmenize hiç gerek yok. Sökerken kökleri ne kadar zarar görürse görsün diktiğinizde kesin tutarlar. Gladiçya fidanı dikmenin ya da söküp yer değiştirmenin en iyi zamanı kış sonudur.
Tarih: 12 Şubat 2018 Yazar: Erdal Yüksel
Etiketler: Fabaceae | Şiddetli kış olan bölgelere uygun | Susuzluğa dayanıklı | Tuzlu toprak uyumlu
« Rhipsalis baccifera, spagetti kaktüs
Cattleya orkideleri »