Kırım Kongo Kene Hastalığı Nedir? Nasıl Bulaşır, Tedavi ve Korunma
Yazımıza başlamadan önce, kene nedir, kene hakkında bilgiler verelim, hangi tür kene hastalık yapar, kırım kongo kanamalı ateş hastalığı nedir, kene hastalıkları nasıl bulaşır, kene ısırınca ne yapmak gerekir, kene ısırmasından korunmak için yapılması gerekenler nelerdir, tek tek başlıklar halinde inceleyelim.
Kene Nedir? İnsan ve Kene İlişkisi
Kene beslenmesini kan emerek sağlayan, oldukça zararlı bir böcektir. Canlılardan sürekli kan emerek bir çok hastalık bulaştıran keneler, özellikle Kırım-Kongo kanamlı ateşi hastalığına neden olan canlılardır. Son yıllarda Ülkemizde de kene sokmasısonucu, kırım-kongo hastalığına yakalanan birçok insan hayatını kaybetmiştir. Bu nedenle Kene ile mücadele gereklidir. Kenelerden kurtulmak için kene ilaçlamasıyaptırmak gereklidir. Fakat yaptırılacak olan kene ilaçlaması ferdi olarak değil, uzman bir ilaçlama şirketlerine yaptırılmalıdır. Çünkü kene ilaçlaması dikkat edilmesi gereken bir uygulamadır. Şimdi canlılar için çok tehlikeli olan kene haşeresini tanıyalım.
Çok iyi bilinmelidir ki kene en tehlikeli kan emen haşerelerdendir, çünkü kenelerin pek çok türü ölümcül hastalıkların bulaşmasında etkilidir. Kene ısırması uzman kontrolu ile müdahale edilmesi gereken bir olaydır. Kene (Ixodoidea), takımın bir üyesi olan Keneler eklem bacaklı sınıfı içinde incelenir. Kene genellikle insanların ve hayvanların kanı ile beslenir.Kenelerin bazı türleri zehirli bazı türleri de zehirsizdir. Kene haşeresinin bazı türlerinde gözler çok ufak bir yapıda bazıKenelerde ise gözler körelmiş bir şekildedir. Kene vücut olarak çok küçük bir yapıdadır. Kene haşeresinde toplamda 8 adet ayak bulunur. Keneler yumurtadan ilk çıktıkları zaman 6 ayağı bulunur ve diğer iki ayak sonradan gelişir. Kene haşeresinin ayakları uçunda çengeller ve vantuz şeklinde kısımlar bulunur. Kene bu sayede üzerine geçtiği canlıya rahatça tutunur. Kenebeslenmesinde canlı kanını kullanır. Kene evcil hayvanlar ve diğer yaban hayvanları üzerinde bulunur ve bu hayvanların kanını emer. Kene kuşlara ve kanatlı hayvanlara bulaşabilir ve bu sayede evlere ve çok uzak bölgelere kadar taşınabilir.
Kene Vücuda Nasıl Yerleşir?
Kene belenmek için avını tespit eder ve avının üzerine geçtikten sonra kesici olan hortumunu avının derisinden içeri sokar ve kan emmeye başlar. Kene üzerinde yaşadığı canlıdan çok miktarda kan emer. Kene doyasıya kan emdikten sonra vücudundan bir sıvı salgılar ve bu sıvı ile birçok mikrop insana bulaşır. Mikrop ile tanışan hayvan ve insan en kısa zamanda hasta olur. Kene ile bulaşan hastalıklar bazen bir hafta içinde bazen de 10 – 15 gün içinde belirir ve çoğu zaman ölümcül olmaktadır. Kenelerden insana bulaşan en önemli hastalık Kırım Kongo hastalığıdır. Kırım Kongo hastalığı çok tehlikeli bir hastalıktır ve tedavisi yoktur.
Bunyaviridea ailesinden bir virüs tarafından oluşturulan, hafif seyirli olabileceği gibi kanamaların ve organ yetmezliklerinin görüldüğü ağır seyir de gösterebilen bulaşıcı bir hastalıktır. Hastalık ilk kez 1944’de Kırım’da tanımlanmış, Kırım Kanamalı Ateşi, 1956’da Kongo’da tanımlanmış, Kongo Hastalığı olarak bilinmiş, 1969’da iki etkenin aynı olduğu tespit edilmiş, Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi olarak adlandırılmıştır.
Kenelerin hepsi hastalık taşımaz. Günümüzde yaklaşık 850 tür kene var, bunların 30 kadarı bu hastalığın bulaşmasında rol oynar. Virüsü taşıyabilen türden dahi olsa özellikle hastalığın yaygın olmadığı bölgelerde bulaşma söz konusu olmayabilir. Hastalık taşıyan keneler erken tespit edilip uzaklaştırıldığında virüsü vücuda bulaştırma fırsatı bulamayabilir. Çünkü hastalık genellikle kene ısırmasından 16–24 saat sonra bulaşır. Bulaş 3-5’inci günlerde en yüksek derecededir.
Virus, sığır-koyun gibi büyük memelilerde ve tavşan-kirpi gibi küçük memelilerde belirtisiz infeksiyon yapmaktadır. Bu dönemde kenelerin kan emmesi ile virüsler kenelere geçmektedir.
Hastalık en sık kimlere bulaşıyor?
Tarım işiyle uğraşan kişilere,
Hayvancılık yapanlar, çiftlik çalışanları, çobanlar, kasaplar, mezbaha çalışanları, et ürünleri market işçileri,
Veterinerler ve hasta hayvan ile teması olanlar,
Bu hastalığın takibini yapan sağlık personeli,
Deri fabrikası çalışanları,
Piknik alanına gidenler.
Hastalık sıklıkla Afrika, Asya, Orta Doğu ve Doğu Avrupa’da zaman zaman salgınlar şeklinde görülmektedir. Ülkemiz, hastalık taşıyabilen kenelerin yaşamaları ve hayatlarını devam ettirebilmeleri için oldukça uygun bir coğrafik özelliklere sahip olduğundan özellikle hayvancılığın yapıldığı bölgelerde tek tek vakalar ve salgınlar görülebilmektedir. Görüldüğü bölgeler Tokat, Sivas, Çorum, Amasya, Yozgat, Gümüşhane, Bayburt, Erzurum, Erzincan, Kastamonu, Bartın, Ankara, Çankırı, Bolu, Balıkesir gibi illerin kırsal alanıdır.
Kene teması ile virüsün alınmasını müteakiben hastalığın belirtileri genellikle 1–3 günde ortaya çıkar; bu süre en fazla 9 gün olabilmektedir.
Hasta insan veya hayvanlara ait kan, vücut sıvıları veya diğer dokulara doğrudan temas sonucu bulaşmalarda hastalığın belirtilerinin ortaya çıkma süresi 5–6 gündür; bu süre de en fazla 13 gün kadar olabilmektedir.
Sıklıkla ani başlayan;
Hastalığın başlangıç bulgularını takiben; 3.-6. günlerinde deri altına kanama, burun kanaması, diş eti kanaması, idrar yolu veya mide-barsak kanaması, iç organlarda kanama gelilşir.
Hafif ve orta derecede klinik seyir gösterenler yaklaşık 9-10 günde iyileşir. İyileşen olgularda sekel görülmez.
Ölüm oranı ortalama % 15–30. Türkiye’de % 5’dir. Hastaların çoğu beyin, karaciğer, böbrek, kalp ve akciğer yetersizliklerinden ölürler.
Kanda virüse karşı oluşan bağışıklık maddelerinin (antikorların) taranması tanı için en sık kullanılan yöntemdir. Bu göstergeler hastalığın başlangıcından sonra 6. günden itibaren belirlenebilir.
Kene nasıl uzaklaştırılmalı?
Virüs kenenin ağız salgısında ve mide içeriğinde bulunduğundan uzaklaştırılması sırasında salgısının bulaşmasını önleyecek ve kusturulmayacak yaklaşımda bulunulmalı. Bu nedenle vücuttan uzaklaştırılırken ezilmemeli, başı kopartılmamalı, parçalanmamalı, ısı ve kimyasal herhangi bir madde uygulanmamalı. Bir penset veya cımbız yardımıyla sağa sola oynatılarak alınması en uygunudur. Uzaklaştırma sırasında keneye elle temas edilmemeli, eldiven kullanılmalı. Kene uzaklaştırıldıktan sonra ısırma alanına antiseptik bir madde uygulanmalı, eller sabunla iyice yıkanmalıdır.
Hastalığın aşısı ve tedavisi var mı?
Hastalıktan koruyacak bir aşı bulunmamaktadır. Ribavirin adı verilen ilacın kısmi tedavi edici ve virüs ile temas edenlerde hastalığın gelişmesini önleyici etkisi olduğunu bildiren araştırma sonuçları var. Hastaların tedavisi genel olarak vücut virüsün üstesinden gelene kadar destek tedavisi vermek şeklinde yürütülmektedir.
Korunma nasıl olmalı?
Hayvan barınakları, hayvanların dolaştığı piknik alanları, otlaklar, çalılıklar, su kenarları, av alanları gibi kenelerin bulunduğu yerlerden kaçınılmalıdır. Bulunulması gerektiğinde çıplak ayakla veya kısa giysilerle bulunulmamalı, korunaklı giyinmeli (lastik çizme giyilmeli veya pantolonların paçaları çorap içine alınmalı), eve dönüldüğünde vücut kontrol edilmeli.
Hastalığın saptandığı bölgelerde hayvanlarda kene kontrolü ve düzenli ilaçlama yapılmalı.
Gerek insanları gerekse hayvanları kene saldırılarından korumak için repellent olarak bilinen böcek kaçıranlar cilde sürülerek veya elbiselere emdirilerek kullanılabilmektedir. Aynı maddeler hayvanların baş veya bacaklarına uygulanabilir; ayrıca, bu maddelerin emdirildiği plâstik şeritler, hayvanların kulaklarına veya boynuzlarına takılabilir.
Vücutta kene saptandığında zaman kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulmalı.
Tanı alan ya da şüphelenilen hastalar izole edilmelidir. Temas önlemleri alınmalıdır.
Keneyle Bulaşan Hastalıklar
Kene üzerinden kan emdiği canlıya bağlı olarak insanlara birçok hastalık bulaştırır.
Kene üzerinden geldiği hayvan fare veya kemirgenler ise bulaştırdığı hastalıklar farklıdır evcil hayvanlar üzerinden bulaşmış ise bulaştırdığı hastalıklar ise farklıdır.
Kene ısırması ile insana bulaşan en tehlikeli hastalık Kırım Kongo diye bilinen ateşli bir hastalıktır. Kırım Kongo insana ve hayvana bulaştığında en fazla 1 – 2 hafta içinde belirtisini gösterir ve canlının ölümüne neden olur.
Kene ısırınca ne yapmak gerekir?
• Kene ısırınca ne yapılır? • Kene ısırınca ne yapmak gerekir? • Kene nasıl sokar?
Kene insan ve hayvanları ısırıp hemen terk etmez. Kene ısırdığında uzun müddet canlının üzerinde kalır ve doyasıya kan emer.
Kene üzerinde fark eden bir kişi kesinlikle Keneye ferdi olarak müdahalede bulunmamalı.
Üzerinde Kene bulan kişi mutlaka en yakın sağlık kuruluşuna başvurmalı ve Kene bu kişilerce çıkarılmalı. Aksi takdirde Kene kusar ve insanı zehirler.
• Kene ilaçlama firması • Kene ilaçlama şirketi • Kene ilaçlaması nasıl yapılır? • Kene nasıl ilaçlanır?
Kene ilaçlaması çok zor ve tehlikelidir. Bu bakımdan Kene ilaçlamasını kesinlikle ferdi olarak yapmayın.
Kene ilacı olarak dışarıdan herhangi bir ilaç almak doğru değildir. Kene ilaçlaması için mutlaka profesyonel destek alın.
Kene ilaçlamasını yapan eleman mutlaka ilaçlama eğitimini almış olması gerekir.
Kene ilaçlamada kullanılan ilaçlar şirketimiz içerisinde çalışan ziraat mühendisleri tarafından hazırlanmaktadır.
Evcil hayvanda kene bulunur mu?
• Köpek Kenesi • Evcil hayvanda kene bulunur mu? • Hayvanlarda kene olur mu?
Kene beslenmek için sıcakkanlı hayvanların üzerine tırmanır ve bu hayvanların kanı ile beslenir. Kene evcil hayvan türü olan inek, koyun, keçi, sığır, kedi, köpek, kuş.vb hayvanlar üzerinde bulunur ve bu hayvanların kanı ile beslenir.
Evde evcil hayvan varsa mutlaka sıklıkla kontrol edilmeli ve evcil hayvanlarda Kene varsa mutlaka veteriner hekim kontrolünde çıkarılmalı. Kesinlikle hayvanlar üzerinden çıplak elle Kene koparmayın.
Uyarı : Yukarıda anlatılanlar bilgilendirme amaçlıdır. Vücudunda kene olduğunu düşünen kişiler vakit kaybetmeden en kısa sürede bir sağlık kuruluşuna giderek, uzman kişilerden yardım almalıdır.