İkale sözleşmesi sonucu imzalanan ibranamenin hukuki değeri - Avukat Tevrat DURAN
by avtevrat · 6 Ekim 2015
İşçi ile işveren arasındaki iş ilişkisi bitirilirken ikale sözleşmesi yapmak şon zamanlarda yaygınlaşmıştır. Bu durumda işçinin ödenmeyen alacaklarından ve işe iade , işçilik alacaklarının bir kısmından vazgeçmesi istenmektedir. Çoğu zaman işçi parasal gücünün yeterli olmaması, davaların uzun sürmesi, dava sonunda alacağını alıp alamayacağını kestiremediğinden işverenin ikale teklifini kabul etmektedir. İşçilerin düzenli kredi ödemelerinin varlığı işçiler üzerinde ayrı bir baskı unsurudur. İkale sözleşmesinin varlığı halinde işçi haklarının üstüne bir bardak su mu içmeli yoksa dava açarak hakkını arama yoluna mı gitmelidir ? Bu sorunun yanıtı aşağıdaki Yargıtay kararında detaylı olarak ele alınmıştır. Konunun uzmanı olmak isteyen avukatların ve işçi arkadaşların yararlanması dileğiyle derli toplu kaleme alınmış içtihadı sizinle paylaşıyorum. 6.10.2015
İŞÇİ ALACAKLARI DAVASI – İŞ AKDİNİN İŞÇİDEN GELEN TALEP ÜZERİNE İŞVERENLE ANLAŞILARAK İKALE YOLUYLA FESHEDİLDİĞİ – İBRANAMEDEKİ ALACAK KALEMLERİNDEN ÖDEMELER DÜŞÜLÜP BAKİYELERİN HÜKÜM ALTINA ALINMASI – HÜKMÜN BOZULDUĞU
ÖZET: Mahkemece iş akdinin işçiden gelen talep üzerine işverenle anlaşılarak ikale yoluyla feshedildiğinin kabulü ile söz konusu ibranamedeki alacak kalemlerinden kıdem tazminatı ve yıllık izin ücreti yönünden ödemeler düşülüp bakiyelerinin, diğer alacak kalemleri yönünden ise hiç ödeme yapılmadığı kabul edilerek belirlenecek alacakların, hüküm altına alınması gerekirken yanılgılı değerlendirme ile karar verilmesi hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.
Dava: Davacı, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla çalışma ücreti, hafta tatili ücreti, yıllık izin ücreti ve ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.
Karar: A) Davacı İsteminin Özeti: Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının davalıya ait işyerinde 18 Haziran 2002 tarihinden itibaren tır şoförü olarak çalışmaya başladığını, iş sözleşmesinin haksız ve ihbarsız olarak feshedildiğini, işçilik alacaklarının ödenmediğini, haftanın 7 günü çalıştıklarını iddia ederek kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla çalışma ücreti, hafta tatili ücreti, yıllık izin ücreti ve ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
B) Davalı Cevabının Özeti: Davalı vekili, davacıya tüm alacaklarının ödendiğini, yetki itirazının bulunduğunu beyan ederek davanın reddini savunmuştur.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 420 inci maddesinde, iş sözleşmesinin sona ermesinden itibaren bir ay içinde yapılan ibra sözleşmelerine geçerlilik tanınmayacağı bildirilmiştir. Aynı maddede, alacağın bir kısmının ödenmesi şartına bağlı ibra sözleşmelerinin (ivazlı ibra), ancak ödemenin banka kanalıyla yapılmış olması halinde geçerli olacağı öngörülmüştür.4857 sayılı İş Kanununun 19 uncu maddesinde, feshe itiraz bakımından bir aylık hak düşürücü süre öngörülmüş olmakla, feshi izleyen bir ay içinde işçinin işe iade davası açma hakkı bulunmaktadır. Bu noktada feshi izleyen bir aylık süre, işçinin eski işine dönüp dönmeyeceğinin tespiti bakımından önemlidir. O halde feshi izleyen bir aylık sürede işverenin olası baskılarını azaltmak, iş güvencesinin sağlanması için de gereklidir. Geçerli ve haklı neden iddialarına dayanan fesihlerde dahi ibraname düzenlenmesi için feshi izleyen bir aylık sürenin beklenmesi gerekir. Bir aylık bekleme süresi kısmi ibra açısından işçinin bir kısım işçilik alacaklarının ödenmesinin bir ay süreyle gecikmesi anlamına gelse de temelde işçi yararına bir durumdur. Hemen belirtelim ki bir aylık bekleme süresi ibra sözleşmelerinin düzenlenme zamanı ile ilgili olup ifayı ilgilendiren bir durum değildir. Başka bir anlatımla işçinin fesih ile muaccel hale gelen kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve izin ücreti gibi haklarının ödeme tarihi bir ay süreyle ertelenmiş değildir.
b)- İbranamenin tarih içermemesi ve içeriğinden de fesih tarihinden sonra düzenlendiğinin açıkça anlaşılamaması durumunda ibranameye değer verilemez (Yargıtay 9. HD. 5.11.2010 gün, 2008/37441 E, 2010/31943 K).
c)- İbranamenin geçerli olup olmadığı 01.07.2012 tarihine kadar yürürlükte olan 818 sayılı Borçlar Kanununun irade fesadını düzenleyen 23-31. maddeleri yönünden de değerlendirilmelidir. İbra sözleşmesi yapılırken taraflardan birinin esaslı hataya düşmesi, diğer tarafın veya üçüncü şahsın hile ya da korkutmasıyla karşılaşması halinde, ibra iradesinden söz edilemez.
Dosyada mevcut davacının el ürünü 06.02.2008 tarihli dilekçe, mahiyeti itibariyle işçinin işvereni ikaleye daveti niteliğindedir. Bu dilekçe üzerine işçinin iş akdi sona erdirildiği ve ayrıca kıdem tazminatının da ödendiği gözetildiğinde, işverenin işçinin ikaleye davetini kabul ettiği anlaşılmaktadır. Dosyada mevcut ibraname bakımından ise, kıdem tazminatı ve yıllık izin ücreti alacaklarında ödenen miktar belli olup yine aynı ibranameden ihbar tazminatı ve fazla mesai ücreti alacağı için hiç ödeme yapılmadığı anlaşılmaktadır. Keza ulusal bayram ve genel tatil ücreti ile hafta tatili ücreti alacakları ise ibranameye hiç konu edilmemiştir.
Mahkemece iş akdinin işçiden gelen talep üzerine işverenle anlaşılarak ikale yoluyla feshedildiğinin kabulü ile söz konusu ibranamedeki alacak kalemlerinden kıdem tazminatı ve yıllık izin ücreti yönünden ödemeler düşülüp bakiyelerinin, diğer alacak kalemleri yönünden ise hiç ödeme yapılmadığı kabul edilerek belirlenecek alacakların, hüküm altına alınması gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.
Sonuç: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebeplerden BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 18.12.2014 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Bono veya senedin protesto edilmesi şart mıdır?
Next story İkale sözleşmesi nedir ? Yargıtay’ın ikaleye bakışı ?
Previous story İş Hukukunda kötüniyet tazminatının şartları nelerdir ?