Tuğrul Tülek Yörüngesi Diye Bir Şey Var – Masa Dergi | Kültür Sanat Edebiyat
İyi şeyler yapmanın iç rahatlığı, dingin yüzünü aydınlatıyor. Kendiyle barışık olanların gözleri böyle ışıklı bakar ancak. İnsan olmanın erkenci yolcusu o. Evet efendim, incelikler de bu dünyaya ait. “Hassas” ne güçlü bir kelime! Gülümsemek, teşekkür etmek, tebrik etmek, empatiyle yaklaşmak, şımarmayan sevincini mahcubiyetinin içine gizlemek… Bunlar, vicdanlı kalplerin çiçek açtırması, naifliğin can çekiştiği bugüne. Hediye gibi! zorbalıklarla dolu bu berbat, tesellisiz zamanların ilacı, avuntusu, can suyu…
Dilediği gibi yaşayanların çekiciliği var onda. Sadece sempatik demekle anlatılmıyor. Yeryüzündeki en tuhaf rollerin adamı. Adı henüz konmamış, kendisinin türettiği mimikleri var. Hepsini de yüzüne sığdırabilmiş. Tiyatroda oynuyor, yönetiyor, çeviriyor, uyarlıyor. Orası özgürlük alanı, üzerinde dolaşırken gözü pek. Hep cesur işlerin içinde olmak istiyor. Başlarda Dot Tiyatro ile anılıyor. Sonra onu izlemek için Dot’a gelenler oluyor. Müptelası çok. Ekip içinde çoğulcu adımlara uygun yürümeyi iyi biliyor ama o “Tuğrul Tülek” olarak kıymetli, aranan biri. Başka oluşumlara da omuz çıkıyor, onları da sahipleniyor. Sinemada oynuyor, ortak yönettiği bir kısa filmi var. Senaryo yazıyor, hep bir kenara notlar alıyor. Dizilerden, reklamlardan -ve neden olmasın- klipten göz kırpıyor bize, sunuyor, seslendiriyor. Çocukları, onlarla çalışmayı seviyor. Onlardan, öğrettiğinin fazlasını öğreniyor. Öğrenmeye meraklı. Korkusuz. Baştan başlamaktan hele, hiç korkmuyor! Enerjik… Bir yerde fazla duracak gibi görünmüyor. Yaşanacak onca şey varken oyalanmak istemiyor. Hiçbir şeyi, ucundan tutarak yapmıyor. Muzip, yaratıcı; sıradanlık yaşamının dışında, onunla anılacak şey değil! Eğleniyor. Kulağındaki melodiler çok çeşitli, şarkı söylerken patlama gibi bir şey oluyor. Çözümcü, analitik… Bilinçle kotarıyor işlerini. Kafa karışıklığı yaşamayan bir adamın katmanlı varoluşunda kaç Tuğrul tanıdım ben!
Onu sahnede izliyorum, sonra ne güzel bir gün diyorum. Onunla gurur duyanlar listesine kendimi de ekliyorum. Yoluna, hayatın hazırladığı güzellikler çıksın, onlara da yeni mucizeler dokunsun istiyorum.
Konservatuvardan önce Uludağ Üniversitesi İngilizce Öğretmenliği Bölümü’nde okusan da tiyatroyla bağın var, okulun tiyatro grubuna giriyorsun. Daha sonra, Bursa Kültür Sanat ve Turizm Vakfı Tiyatrosu’nda bir oyunculuk “workshop”una katılıyorsun. Özer Tunca’nın dikkatini çekiyorsun, seni aklına yazıyor ve bir sene sonra sahneleyeceği oyunda sana rol teklif ediyor. Yine 1997’de Gülriz Sururi de seni “Keşanlı” seçmelerinde hemen fark ediyor ve işte “İzmarit Nuri” diyor.
Evet, hem okulun bir tiyatro kulübü var hem de biz Eğitim Fakültesi olarak, Tiyatro Atölyesi diye bir oluşuma giriştik bir hocamızın önderliğinde. Orada oynadığımız oyunlardan biri de “Keşanlı Ali Destanı”. Hatta Gülriz Hoca’yla da tanışmam yine o zamana denk gelir. O oyunu, Özer Tunca izliyor. Onun da sahneye koyacağı bir oyun var “Kül Kedisi” diye. Benim de “audition”a girmemi istiyor. Ben o ara mezun olmuşum fakat İngilizce öğretmeni de olmak istemiyorum. Ne yapacağımı da bilemiyorum, derken karşıma bir anda böyle bir şey çıkınca da tabii ki çok hoşuma gitti. Böylece, o zamanki adı Bursa Kültür Turizm Vakfı olan ekibin içinde tiyatroya başladım. Oyunculuk okulu anlamında bana çok şey öğreten ilk kurum orası. Öncesinde okulda yaptığımız, ister istemez el yordamıyla yaptığımız bir şeydi. Ayrıca, çocuk oyunu geçmişinden gelmekten çok büyük onur duyuyorum. Oyunu sahnelemekten, -neden olmasın- tekrar oynamaktan keyif alıyorum. Tiyatro çok önemli ama çocuk tiyatrosunun, çocuklara yapılan tiyatronun daha da önemli olduğunu düşünüyorum.
Rüya gibi… Hayat bazen çok tuhaf şeyler getiriyor karşınıza. Çocukluğunuzda hayran olduğunuz biri var. Sonra bir gün, onunla karşılaşıyorsunuz. Sonra bir gün, onunla aynı mesleği yapmaya başlıyorsunuz. Sonra onun, sizin oyunlarınızı, kariyerinizi bir şekilde takip ettiğini biliyorsunuz, gelip oyunlarınızı izliyor ve bu size çok büyük bir gurur veriyor. Ve sonra bir gün, onun elinden ödül alıyorsunuz. Ödülü verirken de bizim hikâyemizi anlatıyor falan… Düşündüğünüz zaman böyle, rüya gibi bir şey hissettim. Benim için çok büyülü bir andı o. Umarım yolumda böyle anlar daha da vardır hayatın hazırladığı.
Ben konservatuvar okumaya karar verdiğimde yirmi altı yaşındaydım ve yaş sınırından dolayı her okula başvuramıyordum. Sadece Dil Tarih Coğrafya ve Eskişehir Anadolu Üniversitesi’nde yaş sınırı yoktu. Ben tek tercih olarak Eskişehir’i seçtim. Tek atımlık kurşunum vardı yani. Kendime rahat ol, bu senin hayatının sonu değil, senin zaten bir mesleğin var, kaybedeceğin bir şey yok dedim ve o bilinçle girdim sınavlara. Galiba bu beni çok rahatlattı ama tabii sınavı önemsemedim diye bir şey anlaşılmasın bundan; aksine çok çalıştım. Ve nihayetinde olunca da çok mutlu oldum tabii. Bu çok tuhaf bir his, belli bir yaşta, tam hayatınıza bir yön vermişken, her şey bir anda değişiyor ve her şeye baştan başlıyorsunuz. Burada İngilizce öğretmenliğinin faydasını çok gördüm. Çünkü o yaşta birinin, başka bir şehirde, ailesinden para alarak öğrencilik yapması fikri bana göre değildi. Bunu ben kendim halledeceğim; halledemezsem de geri döneceğim dedim. O yüzden kayıt yaptırmadan önce, burada iş bulabilecek miyim bulamayacak mıyım, ona baktım. Altını çizmek istediğim şöyle bir durum var. Türkiye’de okumak isteyen, yoluna ikinci, üçüncü eğitimini alarak devam etmek isteyenlerin karşılaşacağı engel şu: Öğretim harcının iki katını ödüyorsunuz. Bazen mucizeler dokunuyor size. Başvuru yaptığım kurumlardan biri, ertesi gün bana geri döndü ve hemen o gün gidip kaydımı yaptırdım. Ve sonrasında hem hocalık yaptım hem öğrencilik yaptım hem de hiçbir şeyden geri kalmadım.
“İnsanı, insana, insanca anlatma…” diye başlayan cümlelerin kurulduğu geleneksel bir yapıdasın artık. 2006 yılında mezun olmadan önce, Erasmus öğrenci değişim programıyla Varşova, Polonya‘da Akademia Teatralna im Aleksandra Zalwerowicza oyunculuk okulunda da eğitim alıyorsun.
Konsevatuvarda çağdaş yazarlardan başlayıp klasiklere gitmenin daha doğru olduğunu düşünüyorum. Ben kendi öğrencilerimle ders yaparken de bunu gözetmeye çalıştım. Daha bildik, daha tanıdık bir hikâyenin içine sokup yavaş yavaş daha evrensel ve klasik hikâyelere gitmenin daha doğru ve mantıklı olduğunu düşünüyorum. Çok büyük tekstler’i, Çehov’ları, Shakespeare’leri daha elimizi kolumuzu nereye koyacağımızı bilmeden, öğrenmeden, hakkını veremeden çalışmak bazen de geri tepiyordu. Ben belki yirmi altı yaşında olduğum için söylenenleri çok da umursamazdım, daha çok kendi bildiğimi okurdum ama daha küçük yaşta konservatuvar eğitimi almış olsaydım, pek çok sınıf arkadaşım gibi zarar görebilirdim. Evet Shakespeare’ler okuduk, oynadık ama iş kendi tercihlerimize geldiğinde sevdiğimiz, daha kendi rengimizi belli edeceğimiz oyunları tercih ettim hep. İşte Harold Pinter’lar, Tennessee Willams’lar, Peter Schaffer’ler oldu. Tabii o dönemde hele Eskişehir’de Mark Ravenhill’lere, Philippe Ridley’lere getiremiyorsunuz. Yine de Jean Genet’leri, Tankred Dorst’ları olabildiğince oynamaya çalıştık. Okulda Arthur Miller’ın “Cadı Kazanı”nı oynadım. Moliere’in “Tartuffe”unu oynadım. Proje dersinde kendi seçtiğimiz oyunu oynuyorduk. Biz bir arkadaşımla David Mamet’in “Oleanna”sını oynadık.
Bu oyunları oynaman iyi olmuş çünkü sonrasında klasikler yerine çağdaş tiyatronun en güncel metinlerini takip etmek isteyen Dot seyircilerine, cesur, hatta cüretkâr oyunlar oynayacaksın. Ve cesur işlerin içinde yer almak kadar haz veren bir şey yok sana. Okul, askerlik bitince, otuz bir yaşındayken Bursa’da gazetede Dot’un otuz yaş altında oyuncu aradığı haberini okuyorsun ve bunu bir işaret kabul edip oyuncu seçmelerine katılmamaya karar veriyorsun önce. Ama sonra CV’inde yaşını küçültüp seçmelere katılıyorsun ve “Kürklü Merkür” Naz rolüyle serüven başlıyor.
Ben son sene Varşova’ya gittim. Orada “Hamlet” ve “The Water Hen”i oynadım. Sonra geri döndüm. Askere gitmem gerekiyordu çünkü ikinci lisans eğitimi alıyorsanız askerlik tecil edilmiyor. Yani ikinci üniversiteyi okumamanız için her türlü şeyi yapıyorlar. Neyse, otuz bir yaşındaydım, ne yapacağımı bilmiyordum. Galiba daha güvenli sularda olmak istiyorum deyip Bursa’da hem eski ekibe hem de daha önce çalıştığım dil kursuna geri döndüm. Orada “Deli Dumrul”u oynayacağız. Anlaştık, sözleşmemizi imzaladık, bayağı sigortalı bir çalışan olacağım derken bahsettiğin gazete ilanını gördüm. Hem yaptığımız anlaşma hem yaşımın istenenden büyük olması bana kabul etmemem için görünen iki işaret gibi geldi başta. Ben de Bedir Bedir’i aradım, sakın “audition”ı kaçırma dedim. Sonra işler tersine döndü dediğin gibi. Madem birlikte çalışıyoruz, hazırlanıyoruz o kadar, bari ben de gireyim seçmelere, zaten yaşımdan da küçük gösteriyorum, onu da biraz küçülteyim dedim. Ve sınava girmeye karar verdim. Sonra Dot olumlu biçimde geri döndü. O zaman Dot, Mısır Apartmanı’ndaydı. Gittim, konuştuk, çalışmak istediklerini söylediler. “Ben bir dışarı çıkabilir miyim” dedim. Çıktım. İstiklal Caddesi’ni boydan boya iki kere yürüdüm. “Şimdi İstanbul’a geleceksin, ne olacak, ne kadar paran var, ne yaparsın, nerede ev tutarsın, gelsem mi, gelmesem mi, evet mi desem, hayır mı desem… Ama bak girdin sınava ve oldu, bak bu da bir işaret, bu şans senin karşına bir daha çıkmaz, sen bunu yap, baktın ki olmuyor geri dönersin”… Kafamda düşünceler çarpışıyor. Ablamı aradım, o da tabii ki git dedi. Bir yandan seviniyorum, bir yandan hiçbir şey hazır değil hayatımda. Neyse, sonuçta geldim, bir arkadaşımın evine yerleştim. Yine gelir gelmez bir okulda öğretmenlik ayarladım.
Böylece o güne kadar okuduğun, oynadığın hiçbir oyuna benzemeyen, riskli ama bugün bakıldığında kült olmuş bir oyunda yer aldın ve kendi yolculuğunu başlattın. Ya yanlış işareti takip etseydin! Yeteneğini böyle çok yönlü sergileyeceğin, hatta keşfedeceğin bir başka tiyatro olur muydu? Ya başka bir tiyatroda başlasaydın!
Hiç ödenekli tiyatrolarda çalışmayı düşünmedim. Ben tabii ki evvelinde Dot’u takip ediyordum. Öncesinde oynadıkları “Frozen” vardı, “Böcek” vardı. Ama “Kürklü Merkür” ile iyi bir ivme kazandı Dot. “Kürklü Merkür” hem bireysel olarak benim için hem kurumsal olarak Dot için, hem de izleyici için çok başka bir yerde duran bir oyun oldu. Aslında Dot’u Dot yapan oyunlardan biri… Bu elbette karşılıklı ve birlikte yarattığımız bir şey. O yüzden de zaten uzun yıllardır birlikte çalışıyoruz. Ben de aynı şeyi düşünüyorum. O konuda çok şanslı olduğumu düşünüyorum çünkü Dot hem istediğim gibi tiyatro yapmam için bir alan açtı bana hem de tabii ki popüler bir tiyatro olduğu için de kısa sürede çok fazla insanla tanışmamı, çok fazla insanın beni izlemesini sağlamış oldu. O anlamda ben o yaş dezavantajını bir şekilde avantaja çevirdiğimi ve çok kısa sürede mesafe kat ettiğimi düşünüyorum. Dot, sadece oyunculuk olarak değil; tiyatro insanı olarak da çok fazla farkındalık oluşturdu kafamda.
Dot’ta 10 yıldır devam eden bu yolculukta, oynadığın her oyun, hakkında uzun konuşmaları haketse de bu mümkün değil ama belki isimlerini geçirebiliriz burada.
Bana geriye dönüp de hangi oyunu tekrar oynamak istersin diye bir soru sorsan, “Vur/Yağmala/Yeniden”deki “Savaş ve Barış” kısa oyunundaki, o kafası kopmuş askeri oynamak isterim derim. Çok severek oynadığım bir oyundu. 20 kere falan sergiledik sadece. Tabii o kısa oyunlar bizim tüm sezon oynadığımız oyunlar gibi değil, o yüzden de hevesim biraz kursağımda kaldı o oyunla ilgili. Onun dışında iki sezon hiç ara vermeden oynadığımız “Alışveriş ve S***ş/Shopping and Fucking” var. “Malafa”, “Supernova” var. “Öksüzler”i yönettim arada. Yine “Yüksek” vardı arada yönettiğim. “Makas Oyunları” var, o da yine kısa oyunlar serisi. “Dövüş Gecesi” ve hâlâ oynadığım “İki Kişilik Yaz” var.
Nasıl “Supernova/Beautiful Bournot”da boks yapmayı öğrendiysen, üçüncü sezonuna giren “İki Kişilik Yaz”da da gitar çalmayı öğreniyorsun. Hakan Günday’ın “Malafa”sı için de kuyumcuların özel jargonunu öğrenmiştin. Her oyunla, insanın kendine bir şey katması müthiş… Artık rollerin kendileri değil, rollerin öğreteceği şeyler seni heyecanlandırıyor.
Kesinlikle! İşimi yaparken beni asıl heyecanlandıran şey de o aslında, evet. Bir şey oynamanın dışında hep yeni bir şeyler öğrenmek, hayatıma yeni şeyler katmak, yeni şeyler keşfetmek… Bu oyunla örneğin gitar çalıp şarkı söylerken sesimi daha bilinçli olarak kullanmaya başladım. Bunların hepsi tabii cebinize attığınız birer artı.
David Creig’in “İki Kişilik Yaz”ında Alelade Bob’u canlandırıyorsun. “Tiyatro yapmayıp ingilizce öğretmeni olarak devam etseydim muhtemelen aynı çıkmazda olurdum” diyorsun. Oyunda gitar çalmayı öğrenmen de oyunun mesajını kendi üzerinden gerçekleştirmeni sağlamış. Sanat bize ne güzel şeyler yapıyor ve yaptırıyor.
Ben pek korkan biri değilim; aksine çok da meraklıyımdır. Bana heyecan verir hep yeni şeyler. Yapamam, edemem demem; hep denemekten yanayım. Evde oturmaktansa; deneyip başarısız olmak daha iyi. Her zaman da kararlarım bu yönde oldu. Beni orada bekleyen her şey bana heyecan verir. Kös kös oturmak için gelmiyoruz bence bu hayata. Yoksa o kadar uzun süre yaşamanın da hiçbir anlamı yok.
Oyunun, günümüz insanının parayla ilişkisini sorguluyan, o parayı dağıtma sahnesi senin en sevdiğin anlardan birisi ama bunu anladığımız anlamda “romantizme” sapmadan başka bir yere basarak söylemesi güzel.
Belli bir yaşanmışlıktan sonra, belli bir empati seviyesinden sonra, artık o karakterin yaşı kaç olursa olsun, milliyeti ne olursa olsun, içinde bulundurduğu duyguyu anlayabiliyorsun. Dolayısıyla o çıkışsızlığı, nihayetinde birilerine tutunup hayatta kalma çalışmalarını ben çok net anlayabilirim. Bu çok güçlü bir şey, insanın birbirine verdiği güç muazzam bir şey. Düşerken sana uzanan eli de tutup oradan birlikte çıkmaya çalışmak müthiş bir şey. İnsan çok güçlü bir varlık… Hele de bir araya geldiğimizde mucizeyi yaratabiliyoruz. İnsanın kendi gücünü hem mental hem de fiziksel olarak unutmaması gerekiyor. Aşk ya da sevgi bize bahşedilen en büyük güçlerden. Bizim hayatta kalmamızı sağlayan bir şey… Bunu hiç romantik bir taraftan söylemiyorum. Kalbimizi kaybedersek gerçekten hiçbir anlamı yok bu hayatta yaşamamın. Çok önemli bir şeyden bahsediyor oyun. İki insan dünyayı değiştirebilir. Hiç de büyük bir cümle değil bu. Umarım bunu yaşamışızdır çoğumuz.
Elbette öyle. Ödül sizi bir anda inanılmaz yetenekli bir oyuncu ya da bambaşka biri yapmıyor. Siz ertesi gün uyandığınızda, hayatınıza kaldığınız yerden devam ediyorsunuz. Ben zaten yaptığım işi çok seviyorum. Bugüne kadar oynadığım tüm adamları da çok severek oynadım. Bu kadar güzel, bu kadar zorlayan roller oynamak zaten benim için ödül. Mesleğe olan bağımı daha da güçlendiren bir şey. Otomatiğe bağlamadan, yeni şeyler yapmaya çalışmak beni hep dinç ve taze tuttu bu meslekte. Yine de ne olursa olsun, düşündüğünüzde Afife bu ülkedeki en önemli tiyatro ödülü… Hepimizin nasıl olur acaba oraya çıkıp da o ödülü almak diye bir düşünmüşlüğümüz vardır. Ben yaptığım hiçbir şeyi ödül için yapmadım. Bundan sonra da yapmayacağım zaten. O, içindeki samimiyeti başka tarafa götüren bir şey. Hayatımdaki en güzel birkaç anlardan TEB, Sadri Alışık, Afife Ödüllerindeki o anlar.
İyi oyunculuk sadece kendine çalışılan bir şey değil. Oyun, kendini göstermen için sana da Gizem (Erdem)’e de şahane bir fırsat vermişken, dengeyi bozmayan, partnerine yer açan bir “oyunculuk düsturuyla” oynuyorsun.
Ben izleyici olarak bir oyuncunun kendini diğerlerinden daha farklı bir yere koymasından, öne çıkmaya çalışmasından ve gol atmaya çalışmasından nefret ediyorum ve o kişiyi izleyememeye başlıyorum. Dolayısıyla kendime de asla böyle bir şey yapma, tek kişilik bir oyun bile olsa, bu bir ekip işi, hikâyenin neye ihtiyacı varsa onu yap diyorum. Gol atmaya çalışmak bana çok büyük bir ahlâksızlık, yapılan işe çok büyük bir saygısızlık, seyirciye çok büyük bir terbiyesizlik gibi geliyor. Ben hiçbir zaman tribünlere oynamayı seven bir oyuncu olmadım. Daha çok insanın gönlünü çelmek için bir şeyler yapmaya çalışmadım. Bunu sahnede gördüğüm zaman da çok çirkin buluyorum. Ve sen ne yapıyorsun, niye bunu yapıyorsun diye sarsmak istediğim çok oyuncu oluyor.
Mamart Tiyatro’da Neil Labute’ün “Some Girls/Özel Kadınlar”ı ile Eve Ensler’in “Where Have All the Flowers Gone/Nereye Gitti Bütün Çiçekler” oyunlarını yönettin. Bu süreçte oyuncuların sana kendilerini rahatlıkla, büyük bir güven duyarak emanet ettiklerini gördüm.
Yekta Kopan senin için “Tuğrul Tülek’i en iyi anlatan şey, 2008 tarihli belgesel: “Man on Wire/Teldeki Adam”. Üstünde yürüyeceği teli hep daha yükseğe, daha ulaşılmaza, daha tehlikeliye, daha akıl almaza gerip ölümcül yürüyüşünü orada yapan Phillipe Petit gibi.” demişti. Sanırım ben de seninle ilgili daha doğru bir tanıma rastlamadım bugüne dek.
Ne iyi geldi seninle konuşmak, hep iyi geliyor. Çok teşekkürler…