Ankada Tüp Bebek Merkezi / Kısırlık ve Tüp Bebek / Hormonal Problemler
Adet kanamasının hemen öncesinde veya kanama ile birlikte karnın aşağı kısımlarında olan ağrı ve rahatsızlık hissidir.
Primer veya sekonder olabilir. Primer dismenore, ilk adetten 1-2 yıl sonra başlar ve bir nedene bağlı değildir. 25 yaşından sonra şiddeti azalır, doğurmuş kadınlarda çok nadirdir. Sekonder dismenore ise spesifik bir jinekolojik hastalık sonucu ortaya çıkar.
Dismenore nedeni adet periyodu ile birlikte olan hormonal değişikliklerdir. Primer dismenore, prostoglandin adı verilen maddelerin aşırı salınımı veya bunlara olan aşırı hassasiyetten kaynaklanır. Primer dismenore çok şiddetli olsa bile çocuk olmasına engel değildir veya adet düzensizliğine neden olmaz.
Sekonder dismenore şu nedenlerden kaynaklanabilir:
Pelvik inflamatuar hastalık (Genital enfeksiyonlar),
Rahim ağzı darlığı,
Rahim pozisyonunun değişik olması (nadir),
Spiral, bazen adet sırasında ağrılı kasılmalara neden olabilir.
Dismenore, karnın alt kısımlarında kramp şeklinde ağrılara ve rahatsızlığa neden olur.
Ayrıca aşağıdaki şikayetlerle de birlikte olabilir:
Künt sırt ağrısı
Bacakların üst iç kısımlarında ağrı
Bulantı Dismenore aynı zamanda premenstüriel sendromla da(PMS) birlikte olabilir. PMS, adet kanamasından birkaç gün önce başlayan, şişkinlik hissi, sinirlilik ve depresif ruh hali ile giden bir durumdur.
Dismenore; kadınların yaklaşık %10 – 15′inde normal aktivitelerini bozacak şekilde şiddetli seyreder.
Aşağıdaki yakınmalarınız varsa doktorunuzu arayın:
Ağrılarınız, adet kanamasından ayrı zamanlarda oluyorsa
2-3 günden fazla sürerse
Adet kanaması kramplarına benzemiyorsa
Doktorunuz genellikle size şu soruları soracaktır:
Ağrı ne zaman başlıyor?
Ağrıyı azaltmak için ne yapıyorsunuz?
Buna eşlik eden başka yakınmalarınız var mı?
Doğum kontrol hapı ağrı yakınmanızı azaltıyor mu?
Zaman zaman ağrının şiddeti artıyor mu?
Ağrınız olduğunda işe gidemediğiniz zamanlar oluyor mu?
Dismenorenin, primer olup olmadığı veya herhangi bir nedenden kaynaklanıp kaynaklanmadığını anlamak için size dikkatli bir fizik muayene ve jinekolojik muayene yapılacaktır. Kan sayımı, çeşitli kültürler ve ultrasonografi nedene yönelik incelemelerdir.
Hafif dismenore genellikle asetaminofen, aspirin, napproksen ve ibuprofen içeren analjeziklere iyi cevap verir. Adetleriniz çok düzenli ise ve ne zaman adet göreceğinizi biliyorsanız, doktorunuz tarafından önerilen herhangi birine 1 gün önceden başlamanız ağrı yakınmanızı çok azaltacaktır. Ibuprofen ve naproksen türü ilaçları sütle alırsanız bunların mide üzerine olumsuz etkilerini önlemiş olursunuz.
Karında ağrı hissettiğiniz bölge üzerine sıcak kompres uygulaması, ağrınızı azaltabilir.
Diğer bir tedavi şekli doğum kontrol haplarıdır. Prostoglandin salınımını önleyerek ağrıyı tedavi ederler.
Dismenore, ilaç tedavisi ile düzelmezse laparoskopi yapılarak problemin herhangi bir jinekolojik problemden kaynaklanıp kaynaklanmadığı araştırılmalıdır.
Dismenore ne kadar devam eder?
Primer dismenore, 17 – 20 yaşlar arasında daha sık bir yakınmadır. 25 yaş ve ilk doğumdan sonra azalır. Adetle birlikte ağrılar başlar ve 1 – 3 gün sürer.
Sekonder dismenore, adetten önce başlar ve adet süresince devam eder.
Dismenore ile nasıl başa çıkabilirim?
Ağrılı adet görmeniz hasta olduğunuzu ifade etmez. Bu ağrı nedeniyle normal günlük yaşamınızın kesintiye uğramasına izin vermemelisiniz ve gerekli işlerinizi yapmalısınız.
Aşağıda sıralananlar, yakınmanızı azaltmaya yardım edecektir:
Adet öncesi ve süresince çay, kahve, çikolata, kola gibi kafein içeren içecek ve yiyeceklerden uzak durun.
Ağrıyan bölgeye sıcak kompres uygulayın.
Ağrılı bölgeye masaj yapın.
Uzun süre ayakta kalmayın ve yürümeyin.
Yukarıda önerilen analjeziklerden birini ağrı tedavisi için kullanın.
Düzenli jinekolojik muayeneye gidin ve smear testi yaptırın.
Egzersiz ağrıyı azaltmakta faydalıdır, düzenli egzersiz yapın.
Dismenoreyi önlemek için neler yapabilirim?
Kendinizi yorgun ve sinirli hissediyorsanız, mümkün olduğunca dinlenin.
Yürüyüş, yüzme ve bisiklete binmek gibi egzersizler adet sırasında kan akışını artırarak adetinizin rahat geçmesini sağlar.
Tam tahıldan üretilmiş ekmekler ve yeşil yapraklı sebzeleri tercih edin.
Alkol alımınızı kısıtlayın.
Hafif sedatif ilaçlar faydalı olabilir.
Adet olmaması (Amenore)
Amenore durumunda neler yapmalıyım?
Adetiniz gecikmişse mutlaka doktorunuzla bu durumu görüşün,
Adetleriniz düzensizse ilk adet gününüzü, kanama miktarını ve süresini bir takvime kaydedin,
Ailenizde sizin gibi adet görmeyen veya adetleri geciken kişiler olup olmadığını araştırın.
Amenoreyi önlemek için neler yapılabilir?
Sağlıklı bir yaşamı benimsemelisiniz:
İdeal kilonuza kavuşmak için diyetinizi ve aktivitelerinizi düzenleyin.
Fazla alkol almayın ve sedatif ilaçlardan uzak durun.
Stresinizi azaltmaya çalışın, bunu başaramazsanız, aileniz, arkadaşlarınız ve bir psikologdan yardım alın.
İş ve dinlenme zamanlarınız arasında denge sağlamaya çalışın.
Doktorunuzun önerilerini dinleyin.
Pozitif düşünmeye çalışın.
Adet Öncesi Gerginlik Sendromu (Premenstrüel sendrom-PMS)
Adet öncesi gerginlik sendromu (PMS), adet kanaması öncesinde bazı kadınlarda görülen fiziksel ve duygusal değişikliklerdir. Adet gören kadınların %75′i PMS şikayetlerinden yakınır, ancak şiddeti kadından kadına değişiklik gösterir. Ciddi şikayetler kadının günlük yaşamını etkileyecek boyutta olabilir.
PMS, adet dönemi sırasında oluşan hormonal değişikliklerden kaynaklanmaktadır. Tek bir neden saptanamamıştır. Diyette bazı vitaminlerin(B6) ve minerallerin eksikliği söz konusu olabilir.
Şikayetler adet periyodunun ikinci yarısında, genellikle adet kanamasından birkaç gün önce başlar.
Bulantı, kusma, ishal, kabızlık
PMS tanısı, muayene veya laboratuvar testleri ile konulamaz. Doktorunuz şikayetlere yönelik sorular sorarak tanıya ulaşmaya çalışır.
Her kadında etkili olabilecek tek tedavisi yoktur. Egzersiz, istirahat, stresin azaltılması, tuz, şeker ve kafein kısıtlaması yardımcıdır. Duygusal değişimlere yönelik antidepresan veya ansiyolitik ilaçlar önerilir. Psikoterapi faydalıdır.
Az çikolata ve kahve tükettiğinizde göğüs yakınmalarınızın azaldığını gözlemleyeceksiniz. Tuz kısıtlaması ile şişlikler azalır. Bazen idrara söktürücü ilaçların kullanılması gerekebilir.
Premenstrüel sendroma bağlı kramp ve başağrısı, naproksen ve ibuprofen gibi antiinflamatuar ilaçlarla tedavi edilebilir. Eğer kramp şeklindeki karın ağrılarınız fazla ise bu ilaçlara adetten 1 – 2 gün önce başlamalısınız. Bu ilaçlar aynı zamanda bulantı, kusma ve ishal yakınmalarınıza da etki edecektir.
PMS şikayetleri genellikle adetten birkaç gün önce başlar ve adet başlayınca biter. Nadir bayanda adet süresince de devam edebilir. Kadının yaşının ilerlemesi ile şikayetler azalarak yok olur.
Diyetinizi değiştirebilir, egzersiz yaparak bu dönemi daha kolay atlatabilirsiniz. Ciddi yakınmalarınız olduğunda veya yakınmalarınızın şekli değiştiğinde altta yatan başka bir organik problem olabileceği için gecikmeden doktorunuzu aramalısınız.
PMS’yi nasıl önleyebilirim?
Nedeni kesin bilinmediği için önlemek de mümkün değildir. Sağlıklı diyet, düzenli egzersiz ve antiinflamatuar ilaçlarla yakınmalarınızı azaltabilirsiniz.
Polikistik over sendromu, kalınlaşmış over kapsülü altında ufak çok sayıda kistlerin oluşması şeklindedir. Genellikle 30 yaş altında görülür.
Yumurtalıklar kadında yumurta oluşumunu sağlayan organlardır. Ayrıca östrojen ve progesteron hormonu salgılarlar.
Polikistik over sendromu; beyinde bulunan hipofiz bezinden salgılanan FSH (follicle-stimulating hormon) ve LH (luteinizing hormon) adı verilen iki hormonun anormal salınımına bağlı olarak gelişir. Bunların salınımındaki dengesizlik her ay salınan yumurta oluşumunu bozar. Yumurtalıklardan testesteron salınımı artar.
Düzensiz ve seyrek aralıklarla adet görme
Çok fazla veya çok az miktarda adet kanaması olması
Yüz, göğüsler ve karnın alt kısımlarında kıllanmada artış
Obezite (şişmanlık) Polikistik over hastalığı olan kadınlar normal yaşta adet görmeye başlarlar. İlk adetten 1 – 2 yıl sonra adetler düzensizleşmeye ve seyrek olmaya başlar. Şişmanlık ve kıllanmada artış hastaların yarısında gözlenir.
Kanda hormon düzeyleri
Tedavi şekli hastanın çocuk istemi olup olmamasına ve şikayetlerin şiddetine bağlıdır.
Gebe kalma isteğiniz yoksa size doğum kontrol hapı önerilebilir. Böylece düzenli adet göreceksiniz ve vücudunuzdaki anormal kıllar azalacaktır. Bu ilaçlar ayrıca endometrial hiperplazi (endometriumun aşırı kalınlaşması) riskini ortadan kaldıracaktır.
Gebe kalmak istiyorsanız, size yumurtlamayı sağlayacak ilaçlar verilecektir. Nadiren cerrahi ile yumurtalıklardan ufak bir parça çıkarılması gerekebilir. Bu operasyon genellikle adetlerin düzenli olmasını sağlamaktadır.
Vücudun çeşitli bölgelerindeki anormal kıllar için epilasyon önerilebilir. Eğer kilonuz fazla ise diyetle kilo kontrolünüz sağlanacaktır.
Yılda bir kez jinekolojik muayene için doktorunuzu ziyaret etmelisiniz. Çünkü hormon dengesi östrojen lehine bozulduğu için rahim ve yumurtalık kanserine yakalanma riskiniz artmıştır.
Polikistik over hastalığını nasıl önleyebilirim?
Düzenli adet görmek için önerilen tedavileri düzgün almalısınız. Şikayetlerinizde herhangi bir değişiklik olursa doktorunuza bunu bildirmelisiniz.