AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞI SEKTÖRÜ - PDF
Download "AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞI SEKTÖRÜ"
1 AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞI SEKTÖRÜ Müge ÜNAL Ağız ve diş sağlığı sektörü muayenehaneler, Ağız ve Diş Sağlığı Merkezleri, diş poliklinikleri, diş protez laboratuarları ve diş depolarından oluşan oldukça geniş bir yelpazeye sahip bir sektördür. Ağız ve diş sağlığı ile ilgili sorunlar en önemli halk sağlığı sorunları içinde yer almaktadır. Ağız, diş ve diş etlerine ait hastalıklar ülkemizde % 96 orana sahiptir. Dünya Sağlık Örgütüne göre sağlık; bireyin fiziksel, zihinsel ve sosyal bir bütün olarak tam bir iyilik halidir. Bireylerin fiziksel sağlığı ise vücuttaki tüm organ ve dokuların sağlıklı olması ile mümkündür. Ağız ve diş sağlığı, genel sağlığın ayrılmaz bir parçası olup ağız ve diş sağlığını bozan faktörler bireyin vücut sağlığını da doğrudan etkilemektedir yılında Türkiye de ü Sağlık Bakanlığı nda, i Üniversitede, i özel sektörde, 162 si diğer olmak üzere toplam diş hekimi bulunmaktadır. Ağız-diş sağlığı hizmetlerinin sağlanmasında kamu kurumları gibi büyük yapıların yanı sıra muayenehanelerin, diş klinikleri ve Ağız ve Diş Sağlığı Merkezleri de sektörde oldukça önemli bir yere sahiptir. Diş Laboratuarları da ağız ve diş sağlığı sektöründe önemli bir role sahiptir. Diş protez teknisyenliği, halkımız tarafından bilinmeyen ve bugüne kadar ön plana çıkmayan bir meslek gurubudur ve yaptığı işler el işçiliğine dayanmaktadır. Sağlık İstatistikleri Yıllığı 2015 e göre; 0-6 Yaş Çocukların Son 6 Ay İçinde Geçirdiği Başlıca Hastalık/Sağlık Sorunları arasında, ağız ve diş sağlığı sorunları % 9,3 lük paya sahiptir yaş çocukları incelendiğinde bu oranın % 24,6 ile birinci sıraya yükseldiği görülmektedir. Türkiye de 2015 yılında; 132 si Sağlık Bakanlığı na bağlı, 69 u özel olmak üzere toplam 201 Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi 14 ü Sağlık Bakanlığı na bağlı, 3 ü özel olmak üzere toplam 17 Diş Hastanesi, 1 i Sağlık Bakanlığı na bağlı, 38 i Üniversite olmak üzere toplam 39 Diş Eğitim Hastanesi, 790 u Sağlık Bakanlığı na bağlı, 16 sı Üniversite, 202 si özel, 35 i diğer kategorisinde olmak üzere toplam Diş Polikliniği (Hastane) Özel Diş Polikliniği bulunmaktadır. 23
2 Yıllara göre diş üniti başına düşen nüfusa bakıldığında, 2002 yılında olan sayı, 2015 yılında e düşmüştür. Ağız ve diş sağlığı hizmetlerine müracaatlarda da artış görülmektedir yılında 5,4 Milyon kişi başvururken, 2015 yılında 39,7 Milyon kişi ağız ve diş sağlığı hizmeti almak için başvuru yapmıştır yılında Türkiye de ü Sağlık Bakanlığı nda, i Üniversitede, i özel sektörde, 162 si diğer olmak üzere toplam diş hekimi bulunmaktadır. İzmir de diş hekimi bulunmaktadır yılında kişiye düşen diş hekimi sayısı 25 iken, 2015 yılında 32 ye yükselmiştir. Bu sayı Ege Bölgesinde 2015 yılında 24 diş hekimidir. OECD ortalaması 70 diş hekimi olup, İsrail 100 diş hekimi ile birinci, Norveç 98 diş hekimi ile ikinci, Almanya 89 diş hekimi ile üçüncü sıradadır. Türkiye de Öğretim Yılında 14 Diş Hekimliği Fakültesi, 975 yeni kayıt yapan öğrenci, öğrenci, 856 mezun ve 605 Öğretim Üyesi bulunmaktadır Öğretim Yılında bu sayıların arttığı görülmektedir. 43 Diş Hekimliği Fakültesi, yeni kayıt yapan öğrenci, öğrenci, mezun ve Öğretim Üyesi bulunmaktadır. Mevzuat 1219 Sayılı Tababet ve Şuabatı Sanatlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun da Diş tabipleri ( ) 2. fasıl bulunmaktadır. Diş tabipliği 29. Madde de aşağıdaki şekilde tanımlanmıştır. Diş tabibi, insan sağlığına ilişkin olarak, dişlerin, diş etlerinin ve bunlarla doğrudan bağlantılı olan ağız ve çene dokularının sağlığının korunması, hastalıklarının ve düzensizliklerinin teşhisi ve tedavisi ve rehabilite edilmesi ile ilgili her türlü mesleki faaliyeti icra etmeye yetkilidir. Diş tabipliğinin herhangi bir dalında münhasıran uzman olmak ve o unvanı ilan edebilmek için diş hekimliği fakültelerinden veya Sağlık Bakanlığına bağlı eğitim kurumlarından alınmış bir uzmanlık belgesine sahip olmak şarttır. Ağız Diş Sağlığı Hizmeti Sunulan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik, tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayınlanmış olup, Yönetmeliğin amacı; fertlerin ve toplumun sağlığını korumak maksadıyla, mesleğini serbest olarak icra etmek yetkisine sahip olan diş hekimlerinin münferiden ve müştereken ağız ve diş sağlığı hizmeti verdikleri muayenehanelerin, özel ağız ve diş sağlığı poliklinikleri ile merkezlerinin açılması, faaliyetleri, denetimleri, faaliyetlerine son verilmesi ve diğer hususlara ilişkin usul ve esasları düzenlemektir. Söz konusu Yönetmelik ile ilgili tarih ve sayılı Resmi Gazetede Ağız ve Diş Sağlığı Hizmeti Sunulan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik yayınlanmıştır. Yapılan değişiklikler sonrası sağlık kuruluşlarının türleri ve açabilecek kişiler Yönetmeliğin ikinci bölümünde açıklanmaktadır. 24
3 Sağlık kuruluşları ADSM, poliklinik ve muayenehaneden oluşmaktadır. Muayenehane, bir diş hekimi/uzman tarafından mesleğini serbest olarak icra etmek üzere şahsı adına açılan, bu Yönetmelik ile belirlenen asgari şartları taşıyan sağlık kuruluşudur. Şirket tarafından muayenehane açılamaz. Her diş hekimi için 9. maddede belirtilen şartlarda ayrı muayene odası bulunması kaydıyla aynı dairede birden fazla diş hekimi muayenehane faaliyeti gösterebilir. Bu durumda her bir diş hekimi için ayrı ruhsatname düzenlenir. Tabipler tabi oldukları yönetmelikte belirtilen şartları sağlamaları ve ayrı muayene odası bulunması kaydıyla diş hekimleri ile aynı dairede muayenehane faaliyeti gösterebilir. Bu durumda diş hekimi ve tabip için kendi mevzuatlarına göre ayrı ayrı ruhsatname düzenlenir. B tipi poliklinik, bu Yönetmelikten önce ruhsatlandırılan ve en az iki diş hekimi tarafından müştereken işletilen sağlık kuruluşudur. B tipi ADSM bu Yönetmelikten önce ruhsatlandırılan mesleğini serbest icra etmek hak ve yetkisi olan birden fazla diş hekimi/uzman ortaklığı tarafından işletilen sağlık kuruluşudur. A tipi poliklinik en az iki diş hekimi/uzman kadrosuyla açılır ve en az iki diş üniti bulunur. A Tipi ADSM en az beş diş hekimi/uzman kadrosuyla açılır ve en az beş diş üniti bulunur. Diş Protez Laboratuvarları Yönetmeliğinin amacı; ağız, diş ve çene-yüz protezleri ile ortodontik apareylerin üretildiği ve onarıldığı diş protez laboratuvarlarının açılmasına, çalışmasına ve denetlenmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemek ve bu laboratuvarı açan kamu kuruluşları ile gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerinin uymakla zorunlu oldukları kuralları göstermektir. Söz konusu yönetmelikte altyapı özelliklerine göre laboratuvarlar; Çok Amaçlı Diş Protez Laboratuvarı, Metal Döküm Diş Protez Laboratuvarı, (Ağız içi protezlerin metal alt yapılarının hazırlandığı laboratuvarlardır.) Hareketli Diş Protez Laboratuvarı, (Ağız içi hareketli metal ve klasik protezler ile çene yüz protezlerinin bitim ve tamir işlerinin yapıldığı laboratuvarlardır.) Sabit Diş Protez Laboratuvarı, (Metal ve diğer malzeme destekli döküm ve bitim işlerinin yapıldığı laboratuvarlardır.) Ortodontik Amaçlı Diş Protez Laboratuvarı, (Ortodontik apareylerin üretildiği ve tamir işlerinin yapılığı laboratuvarlardır.) olarak ayrılmıştır. Yönetmelikte, laboratuvarları açmaya ve işletmeye yetkili kişiler aşağıdaki şekilde tanımlanmıştır; Laboratuvarlar, bünyesinde ağız ve diş sağlığı hizmeti verilen kamu ve özele ait hastane ve ağız ve diş sağlığı merkezleri ile Kanuna göre mesleğini serbest olarak icra etme yetkisine sahip diş hekimi ve diş protez teknisyeni ve ayrıca ortaklarının tamamı diş hekimi ve/veya diş protez teknisyeni olan şirketler tarafından açılabilir. 25
4 Diş hekimleri, münhasıran kendi klinik hastalarının protezlerini yapmak şartıyla diş protez teknisyeni istihdam etmeden asgari araç ve gereçleri bulundurmak kaydı ile laboratuvar işleri yapabilirler. Diş hekimleri, kendi klinik hastaları dışındaki hastaların protez ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla laboratuvar sorumlusu olarak en az bir diş protez teknisyenini istihdam etmek suretiyle laboratuvar açabilirler. Ancak dişhekimleri, diş protez teknisyeni çalıştırmaksızın dışarıdan gelen protez başvurularını bizzat çalışarak karşılamak isterlerse hiçbir şekilde klinik hizmeti yürütemezler. Bu şekilde açılacak laboratuvarlar ruhsata tabidir. Birinci fıkrada belirtilen kamu ve özel sağlık kuruluşları bünyesinde açılan laboratuvarlarda diş protez teknisyeni veya diş hekimi sorumluluğunda hizmet yürütülür ve bu Yönetmelik hükümlerine uygunlukları aranır. Bu şekilde açılacak laboratuvarlara ayrıca ruhsat düzenlenmez. Sorunlar Ağız ve diş sağlığı sektöründe, tüm sağlık sektöründe olduğu gibi sık yaşanan mevzuat değişiklikleri işletmelerin ruhsatlandırılması, fiziki şartların düzenlenmesi açısından sektör temsilcilerini zaman zaman sıkıntıya sokabilmektedir. Sağlık sektöründe sıklıkla değişen mevzuat gereği bir çok sağlık tesisi mevcut binalarında hizmet vermekte güçlük çekebilmektedir. Ayrıca sektörün önemli aktörü olarak nitelendirdiğimiz diş protez laboratuarlarında da kalifiye eleman sıkıntısı, meslek hastalıkları ile mücadele gibi sorunlar da yaşanmaktadır. Diş teknikeri yetiştiren meslek yüksekokullarının ve diş teknisyeni yetiştiren sağlık meslek liselerinin az olması vb. nedenler ile diş protez laboratuarlarında eğitimli, belgeli, yetişmiş, kalifiye çalışan sayısı giderek yetersiz hale gelmiştir. Bu durum diş teknisyeni açığının her geçen yıl artarak büyümesine neden olmaktadır. Diş protez teknisyenleri sıklıkla zehirli ve zararlı kimyasal maddelerin kullanımına maruz kalabilmektedir. Laboratuvarlarda kullanılan kabinlerin standartlara uygun olarak kullanılması bu açıdan büyük önem taşımaktadır. Sonuç Ülkemizde diş ve dişeti hastalıkları % 85 lere yaklaşan oranlarda görülmektedir, bu sebeple ağız ve diş sağlığına gereken önem verilmelidir. Diş hekimlerinin olduğu kadar, diş teknikerlerinin de ağız ve diş sağlığı sektöründe önemli bir rolü vardır. 26
5 Sektör gerek toplum sağlığında, gerekse ülke ekonomisinde önemli bir paya sahiptir. Özellikle sağlık turizmi kapsamında batı ülkelerinde hasta bekleme süresinin çok uzun olması, sağlık hizmetlerinin pahalı olması, sigorta kapsamlarının daralmaya başlaması gibi nedenlerle ağız ve diş sağlığı tedavisi için yurtdışından hastalar ülkemize gelmektedir. Kaynaklar: Sağlık İstatistikleri Yıllığı 2015, Aralık
I. GENEL OLARAK AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞI HİZMETLERİNİN SUNUMU
MUSTAFA GÜLER AVUKAT Yürütmenin durdurulması ve duruşma istemlidir DANIŞTAY BAŞKANLIĞI NA, DAVACI :Türk Dişhekimleri Birliği Ziya Gökalp Caddesi 37/11 Kızılay / Ankara VEKİLİ 1 :Av.Mustafa GÜLER (Ankara
d) Ünitin ortak kullanımı muayenehanede yasaklanmaktadır (m.15/3)... 19 e) Diş protez teknisyeni istihdamının yasaklanması (m.21/2)...
İçindekiler I. GENEL OLARAK AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞI HİZMETLERİNİN SUNUMU... 3 1) DİŞHEKİMLİĞİ HİZMET SUNUMUNUN GENEL ÖZELLİKLERİ... 4 a) Dişhekimliğinin kendini yönetme özelliği... 4 b) Hasta odaklı, nitelikli,
AR&GE BÜLTEN 2016 KASIM ARALIK - SUNUŞ 2017 MART-NİSAN İÇİNDEKİLER ARAŞTIRMA, GİRİŞİMCİLİK VE MESLEKLERİ GELİŞTİRME MÜDÜRLÜĞÜ
AR&GE BÜLTEN 2016 KASIM ARALIK - SUNUŞ 2017 MART-NİSAN İÇİNDEKİLER ARAŞTIRMA, GİRİŞİMCİLİK VE MESLEKLERİ GELİŞTİRME MÜDÜRLÜĞÜ Sunuş------------------------------------------------------------------------------------------------------2