"Ermeni açılımında Afganistan etkili olacak"
Haberiniz.com- “Kürt açılımı” dolayısıyla bir anda unutulan, ancak perde gerisinden çalışmaların sürdüğü Ermeni açılımı konusunda, çarpıcı bir yorum, ABD Uzmanı Dr. Burak Çınar’dan geldi. 21’inci Yüzyıl Türkiye Enstitüsü ABD Araştırmaları Bölüm Başkanı Çınar, ABD’nin “Ermenistan Açılımı” ile Türkiye üzerinden Ermenistan’a sıçramak istediğini vurguladı. Çınar, Afganistan savaşının gelişimine göre, ABD açısından Ermenistan'nın kontrolünün daha büyük önem kazanacağını belirtti.
Enstitü için hazırladığı raporda Burak Çınar şu vurguları yapıyor:
- Ermenistan’ın gelecekte, Amerikan siyasi projelerinde aldığı yer çok önemlidir. ABD’nin Türkiye’ye uyguladığı baskının dozu bu sebeple yüksek olmuştur.
- Projenin arkasında ABD’nin Güney Kafkasya’ya sızma projesi mevcuttur.
- ABD, Gürcistan ve Azerbaycan’dan sonra Ermenistan’ı da tam kontrol altına almak istedi. Ermenistan’ın mecburen Ruslar ile birlikte hareket etmek zorunda kalması ve Rusya’nın Ermenistan’da üs bulundurmaya devam etmesi, ABD açısından olumsuzluk arzediyordu.
- Gürcistan Savaşı ile Rusların Bakü Tiflis Ceyhan Petrol Boru Hattı’nı tehdit eder hale gelmesi, şüphesiz ABD’yi boru hattı güvenliği açısından kaygılandıran bir gelişme olmuştur. ABD’nin Güney Kafkasya’daki Rus etkisi kırılmadıkça buradaki enerji yollarının güvenliğini sağlayamayacağı da böylece anlaşılmıştır. Bunu çözebilmek için, ABD Ermenistan’ı Rusya’nın elinden hızla kurtararak kendi tarafına kazandırabilecek bir atılıma ihtiyacı vardı.
- ABD Ermeni diasporasını da kullanabileceği bir planlamayla, hem Güney Kafkasya’ya yönelik siyasetindeki hedeflere ulaşabileceği, hem de Türkiye’ye karşı elinde koz olarak tutabileceği bir yöntem geliştirdi. Eğer Ermenistan zaman içinde ABD tarafına kayarsa, Güney Kafkasya’daki Rus etkisi kırılacak ve böylece hem buradaki enerji yollarının güvenliğini sağlanabilecek, hem de ABD’nin Orta Asya’ya Hazar’ın batısından ulaşması imkânı da doğacaktır. Bunun yanında Kıbrıs, Kuzey Irak, PKK, Afganistan ve İran gibi birçok konuda ileride Türkiye’ye karşı kullanabileceği bir avantaj da yakalamış bulunmaktadır. Bunun dışında böyle bir durumun yaratılması, olası bir Rus-Türk yakınlaşmasının de önünde engel teşkil etmektedir.
“ABD’nin Güney Kafkasya Politikasının gerçekçiliği ve Ermenistan’ı kazanma pahasına Türkiye’ye yapmakta olduğu baskılar kötü sonuçlar doğurur mu” yönündeki sorulara da yanıt arayan Çınar, şu değerlendirmeyi yapıyor:
“Afganistan’dan çekilmek zorunda kalarak Orta Asya’daki projesinden olabilecek bir ABD için Güney Kafkaslar’daki projenin başarıya ulaşması, en azından ABD’ye Rusya’ya karşı yeni stratejiler geliştirebileceği bir olanak sunacaktır. Bu yüzden ABD’nin Afganistan’daki savaşı çıkmaza girdikçe, Güney Kafkasya Projesi de değerlenmektedir. Ancak ABD’nin genellikle yanıldığı husus, bir bölgede etkin olmanın çaresinin dolaylı değil, doğrudan bölge coğrafyasına dâhil olmaktır. Vietnam, Irak ve Afganistan’daki başarısızlıkların altyapısında bu düşünce farklılığı mevcuttur. Rusya burada bölge ülkesi olmanın avantajına sahiptir. Dolayısıyla Ermenistan’a yönelik girişimlerinde hep bir adım önde olacaktır.”
Türkiye olmadan, Güney Kafkasya’nın en güçsüz ülkesi olan Ermenistan’ın ABD’den destek almasının söz konusu olmayacağının altını çizen Çınar, Afganistan savaşının gidişatına göre Ermenistan’ın ABD için daha da önem kazanacağına vurgu yapıyor. Çınar’ın konuyla ilgili değerlendirmeleri şöyle:
“Afganistan’daki savaş ABD ve müttefiklerinin aleyhlerine geliştikçe Ermenistan daha da kıymetleniyor. ABD’nin Ermenistan’a ulaşabilmesinin yolu ise Türkiye’den geçiyor. Dolayısıyla Türkiye’ye olan Amerikan baskısı ilerleyen zaman içinde daha da artacağa benziyor. Bu baskıya karşı koyabilmek için Türk Hükümeti’nin baskı kaynağının ne olduğunu tekrardan gözden geçirmesi ve Azerbaycan ile arasında uzaklaşma olmaması için de baskıyı kırmanın çabalarını araması gerekmektedir.”