Yoğun Bakım ve Palyatif Bakım Ünitelerinde Çalışanların Palyatif Bakıma İlişkin Bilgi ve Görüşlerinin Belirlenmesi: Anket Çalışması
Ökkeş Hakan Miniksar1, Zeliha Korkmaz Dişli1, Zeynep Tunç2, Leman Acun Delen1
1Malatya Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Anesteziyoloji ve Reanimasyon Kliniği, Malatya
2İnönü Üniversitesi, Biyoistatistik ve Tıp Bilişimi Anabilim Dalı
GİRİŞ VE AMAÇ: Palyatif bakım hizmetleri ekip çalışmasına dayanan multidisipliner ve interdisipliner bir yaklaşım gerektirmektedir. Bu çalışmada, yoğun bakım ve palyatif bakım ünitelerinde çalışan doktor ve hemşirelerin palyatif bakıma ilişkin bilgi ve görüşlerinin belirlenip karşılaştırılması amaçlandı.
YÖNTEM: Çalışma; Eğitim ve Araştırma hastanesi Reanimasyon Yoğun Bakım, Dahiliye Yoğun Bakım ve Palyatif Bakım ünitelerinde çalışan sağlık profesyoneli (68 hemşire, 12 doktor) ile yüz yüze yapılmıştır. Çalışmada veriler sosyo-demografik form ve literatürden yararlanarak hazırladığımız, toplam 25 sorudan oluşan, sağlık personelinin palyatif bakıma yönelik mevcut bilgi ve görüşlerini tanımlayıcı anket formu kullanılarak elde edilmiştir.
BULGULAR: Sağlık personelinin çoğunluğunun kadın ve lisans mezunu olduğu; çalışılan klinik olarak %51.3 reanimasyon ünitesi, %21.3 dahili yoğun bakım ünitesi ve %25 palyatif bakım ünitesi olduğu belirlenmiştir. ‘Hospis tanımı’ sorusuna çalışanların çoğu destekevi (bakımevi) olarak cevap verirken; %30’u bilgisi olmadığını ifade etmiştir. ‘Palyatif bakım hizmetini hangi branş uzmanı vermelidir’ sorusuna çalışanların yarısı anestezi uzmanı, ikinci olarak ise iç hastalıkları uzmanı şeklinde cevap vermişlerdir. Çalışanların %80’i palyatif bakımın ayrı bir uzmanlık alanı olması gerektiğini ifade etmiş olup doktorların %60’ı bu fikre katılmadıklarını belirtmişlerdir. Palyatif bakım ünitesinde çalışanların tamamı ve diğer ünitelerde çalışanların %87.5’i tükenmişlik yaşadıklarını belirtmişlerdir. ‘Palyatif bakım sadece aktif ölüm sürecindeki hastalar için geçerlidir’ ifadesine palyatif ünitesi çalışanlarının %80’i, reanimasyon ünitesinde çalışanların ise %40’ı katılmadıklarını belirtmişlerdir. Doktorların tamamına yakını ‘Yoğun bakımda palyatif bakım hizmeti verilmelidir’ ifadesine katıldıklarını belirtirken, hemşirelerin %70’i katılmadıklarını ifade etmişlerdir. Çalışanların tamamına yakını ‘Palyatif bakım temel eğitimi üniversite eğitim programlarında zorunlu olmalıdır’ ifadesine katıldıklarını belirtmişlerdir. Doktorların tamamı ve hemşirelerin %65’i ‘Palyatif bakım temel lisans eğitimi’ almadıklarını ifade etmişlerdir.
TARTIŞMA VE SONUÇ: Araştırmanın sonucu olarak; sağlık çalışanlarının ‘Palyatif Bakım ve Hospis’ kavramları konusunda yeterli bilgiye sahip olmadıkları ve bu konuda yapılacak hizmet içi eğitim programlarına ihtiyaç hissettikleri fark edilmiştir. Yoğun bakımda ve palyatif bakımda çalışanların palyatif bakım konusunda bilgi düzeyi ve görüşleri karşılaştırıldığında farklılıklar olduğu tespit edilmiştir.