﻿﻿ Ana Sayfa » Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitapları » Avrupa ile Asya Arasındaki Adam: Gazi Mustafa Kemal – II : 24
7. BİR GEZİ VE TAHTTA BİR DEĞİŞİKLİK
Karanlık bir aralık gecesinde, İngilizler büyük bir gizlilik içinde Gelibolu yarımadası kıyılarındaki yerlerini boşalttılar. Alelacele yüklenen gemiler çekilip gittiler. Artık hiçbir umut görülmediğinden girişimden vazgeçilmişti. Geride, savaş alanlarında on binlerce ölü bırakmışlardı.
Mustafa Kemal İstanbul'a döndü. Orduda şimdi adından söz ediliyordu, halk da “Arıburnu ve Anafarta zaferlerini kazanan” kahramanı tanımaktaydı artık. Kolayca anlaşılabilecek bir eğilimle, kendine güven duygusunu güçlendirmek ve yabancı yardımları unutturmak için, onun hizmetleri de büyütüldü başkentin kurtarıcısı olarak adlandırıldı. Ancak onun şahsında daha başka bir “kurtarıcı” gören çevreler de vardı.
Mustafa Kemal'in Çanakkale'den döndükten sonra başkentte gördüğü ve duyduğu şeyler, onda ülkenin yanlış yolda olduğu kanısını daha da güçlendirmişti. Bu kanısıyla bir köşede duracak adam değildi, hemen yetkili makamlara kendi görüşlerini kabul ettirmek çabalarına girişti; fakat soğukça reddedilişlerle karşılaştı. Askeri hizmetleri takdir edilmekle birlikte, bu albayın politikaya karışması istenmiyor ve buna izin de verilmiyordu. Hatta onu biraz isteklice dinlemeye kalkışılması, yönetici makamların indinde kuşkular uyandırmak tehlikesini doyuruyordu.
Bu konuda Hariciye Nazırı Ahmet Nesimi Bey'le aralarında cereyan eden, kısmen gülünç kısmen ciddi küçük bir olay anlatılır. Bu nazır kabine toplantısında savaşa karşı çıkanlardandı, dolayısıyla kendinden Mustafa Kemal'in kaygılarını anlayışla karşılaması umut edilebilirdi. Mustafa Kemal ziyaretine geldiğinde, beklemesi söylendi. Başka ziyaretçiler bu arada geliyor, nazırın yanına giriyor ve gidiyorlardı. Bu durum bir hayli zamana devam etti. Belki nazar albayın beklediğini unutmuştu, sekreter gidip tekrar haber verdi. Gelen cevap yine “Beklesin” oldu. Sonunda hademe göründü: “Lütfen buyurun.” “Nasıl?” “Nazır hazretleri sizi kabul buyuracaklar” “Beklesin!” Mustafa Kemal böyle dedi ve sonra da hiç acele etmeden sekreterle başlatmış olduğu konuşmayı bitirdi.
Nazır ülkenin durumu hakkında çok iyimser şekilde konuştu. Mustafa Kemal kaygılarını dile getirdi. Sonunda da “Beyefendi” dedi. “Nazır olarak siz de sorumluluğun bir kısmını taşıyorsunuz. Belirli çevrelerin verdiği garantilere güvenmeye devam ederseniz, şimdiki tehlike pek yakında sanıldığından çok daha tehdit edici ölçüde kötü bir durum alacaktır.”
Nazır pek belirgin bir soğuk tavır takınarak “Beyefendi” diye cevap verdi. “Sözü nereye getirmek istediğinizi pek anlayamadım.”
“Devlet mahvolmak yoluna girmiş bulunuyor. Sizse böyle bir şeyi fark etmediğinizi söylüyorsunuz. Oysa nazır sıfatıyla bunu anlamış olmanız gerekir. Fakat içinizden büsbütün başka düşünüyorsunuz. Gerçeği pekâlâ bilmektesiniz. Ayrıca siz kötülüğün kökünün nerde olduğunu da bilmektesiniz.”
Nazır şimdi her şeyi anlamıştı. Doğrudan doğruya askeri önderlere karşı çıkmak amaçlanıyordu. “Sayın albay” dedi, “Eğer buraya kuşkularınızı gidermek için geldiyseniz, bence yanlış adrese başvurdunuz. Ben, diğer nazır arkadaşlarım gibi, ordunun yüksek komutanına tam bir güven duymaktayım. Size bu görüşlerinizle bizzat başkomutanlığa başvurmanızı tavsiye ederim.”
Ertesi gün hariciye nazırı, Başkomutan Enver Paşaya dinlemiş olduğu şeyleri iletti ve albayın cezalandırılmasını istedi. Ancak hiçbir şey yapılmadı. Ama yine de siyasal açıdan tehlikeli bu askerin, başkentten uzak tutulması uygun görüldü. Kendisini uzaklardaki Kafkas cephesinde bir komutanlığa atadılar. Orada kendisini gösterebilmek için hiçbir olanak bulamadan bir yıldan fazla kaldı.
Mustafa Kemal açıkça mücadeleden asla çekinmemiş ve yönetici makamlara karşı muhalefetini kendi zararına da olsa (farkında olmaksızın yararınaydı) gizlememiştir. Fakat ne şekilde olursa olsun el
« 01 ... 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 »