İstanbul Ticaret Üniversite’sinde yapılan Aile Şirketlerinde Servet Yönetimi Semineri’nde aile şirketlerinin sadece %4’ünün dördüncü kuşağı görebildiği, para ve işin sona ermesinin %90 oranında üçüncü kuşakta gerçekleştiği kaydedildi.
Türkiye Kurumsal Yönetim Derneği (TKYD) ve The Bank of New York Mellon işbirliği ile düzenlenen Aile Şirketlerinde Servet Yönetimi Semineri, The Bank of New York Mellon Varlık Yönetimi Direktörü Joan Crain’in katılımıyla gerçekleşti.
Aile şirketlerine servet yönetimi konusunda önemli ipuçları verilen seminerin açılış konuşmasını yapan TKYD Başkanı Mehmet Göçmen, Türkiye’deki şirketlerin %95’inin aile şirketi olduğunu belirterek, ekonomi için hayati öneme sahip bu şirketlerinin varlığını devam ettirmesinin sürdürülebilir bir ekonomik büyümenin olmaza olmazı olduğunun altını çizdi.
Her 100 aile şirketinden sadece 4’ünün dördüncü kuşağı görebildiğini kaydeden Göçmen, “Aile şirketlerinde gerekli dönüşümü sağlayamazsak tüm paydaşlara yazık olacak. Bir şirketin yok olması sadece o şirketin sahibi için değil, ailesi ve çocukları, işçileri, tedarikçileri ve de devlet açısından da kayıptır. Kaynakları sanıldığı kadar bol olmayan bir ülke olarak şirketlerimizi ve varlıklarımızı korumak zorundayız.” dedi.
Pek çok aile şirketinin gelirlerinin ana faaliyet alanları dışından özellikle gayrimenkul yatırımlarından geldiğine dikkat çeken Göçmen, “Hal böyle olunca iş üvey evlat konumuna düşüyor ve bir süre sonra çöküyor. Bu yüzden aile şirketlerinde varlık yönetimi çok önemli.” değerlendirmesini yaptı. Göçmen şirketlerde sürdürülebilirliğin ana anahtarlarından birinin kurumsal yönetim olduğunu belirterek adil, sorumlu, şeffaf ve hesap verebilir bir anlayışının şirketlerin bugünü ve yarınını güvence altına alacağını bildirdi.
Aile şirketlerinde kuşaklar arasındaki geçişin önemine de değinen TKYD Başkanı Göçmen, iş dünyasındaki sistemin X kuşağı ve daha önceki kuşaklara göre dizayn edildiğini hatırlatarak, “Ancak artık şirketlerin üst yönetimlerinde yavaş yavaş Y kuşağını da görmeye başladık. Kuşaklar arasındaki farklılıkları dikkate almamız ve buna göre bir geçiş sürecini başlatmamız şirketlerin sonraki nesillerde de başarılı olması için son derece önemlidir.” diye konuştu.
The Bank of New York Mellon Varlık Yönetimi Direktörü Joan Crain ise konuşmasına aile şirketlerinde sürdürülebilirliğin önemine değinerek başladı. Genel eğilimin birinci kuşağın serveti yaratması, ikinci kuşağın sabit tutması veya büyütmesi, üçüncü kuşağın ise tüketmesi şeklinde olduğunu anlatan Crain, para ve işin sona ermesinin %90 oranında üçüncü kuşakta gerçekleştiğinin altını çizdi. ABD’de çok geniş kapsamlı bir aile şirketleri araştırması yaptıklarını ifade eden Crain, sözlerine şöyle sürdürdü:
“İnsanlara aile şirketlerinin neden devam etmediğini sorduğumuzda yüzde 37’si portföy riskini, yüzde 26’sı ekonomik ve finansal riskleri, yüzde 16’sı politik ve vergisel sorunları gerekçe olarak gösterdi. Sorunun aileden kaynaklandığını söyleyenlerin oranı ise sadece yüzde 7’yle sınırlı kaldı. Oysa sorun, yüzde 60 gibi büyük bir oranda güven ve iletişim eksikliğinden kaynaklanıyor. Aile şirketlerindeki çöküşün bir diğer önemli nedeni ise yüzde 25’lik bir oranla mirasçıların servet yönetimine hazırlanmamış olmalarıdır.
Şirketlerin ve ailelerin insan, entelektüel, sosyal ve finansal olmak üzere dört farklı sermayesi vardır. İnsan sermayesi farklı yetenekleri, entelektüel sermaye farklı fikir ve bilgileri, sosyal sermaye ise aile ile toplum arasındaki ilişkiyi, finansal sermaye ise maddi kaynakları ifade eder. Şirketler tüm bu sermayelerini harmoni içinde yönetebildikleri ölçüde başarılı olurlar.”
Aile serveti için bir aile bankası kurulmasını tavsiye eden Crain, “Bundan kastım bir banka açmak değil, aile üyelerinin yararlanacağı bir fon oluşturmak. Bu fondan aile bireyleri ihtiyaçları oranında para alabilirler. Ancak bu fon temini bir takım kriterlere uygun olan projeler ve iş planları için geçerli olmalı.” dedi.
Karar alma süreçlerinin de daha katılımcı bir yaklaşımla ele alınması gerektiğine vurgu yapan Crain, “Aile şirketlerinde genelde kurucu olan babalar kararı tek elden alıyor. Daha önceki karar alma süreçlerine dahil olmayan aile bireyleri ise servetin yönetimini devraldıkları zaman yanlış adımlar atarak varlıkların kötü değerlendirilmesine ve bir süre sonra yok olmasına sebep olabiliyorlar. Aile şirketlerinde iyi bir varlık yönetimi için mutlaka, aile dışından profesyonel danışmanlarla çalışılmalı.” ifadesini kullandı, “ Ancak danışman seçimini yaparken en düşük fiyat vereni değil, sizin ihtiyaçlarınıza en çok uyan danışmanı seçin” uyarısında da bulundu.