Usûl, asıldan önce gelir!
Bir işin nasıl yapılacağını gösteren yol, yöntem, kaide, kural, metotlar vardır.
Kaideler, işin niteliğini, değerini, estetiğini, verimini belirleyen kriterlerdir. Yerine göre metodoloji, sistematik olarak ta adlandırabiliriz.
Geleneğimiz, bu kaidelerin doğrudan insanlar arası ilişkileri belirleyen, gündelik yaşamın akışını düzenleyen bölümünü ‘adab’ olarak adlandırmıştır.
Hukukta ve genel sosyal bilimlerde bir ilke vardır: Usül, asıldan önce gelir. Herhangi bir dava da her hangi bir cürüm, kabahat söz konusu ise, hukuk toplumlarında bunun cezai bir bedelinin olması gerekir. Bu cezai bedeli, kurulu hukuk düzeni tayin ve tespit eder. Hukukun kurallarının çerçevesinde bir işlem, gerçekleştirilecekse önce usül yani yöntem şartları yerine getirilir. Fiilin; faili, davalısı, davacısı, yardım edenleri, o fiili işleyenlerin; hangi konumda, hangi şartlarda; sorgu, muhakeme ve ne tür bir ceza uygulanacağının bir usüle bağlanmış olması gerekir. Muhakeme esnasında da bu usül ve esaslara uygun hareket edilmesi, hakların ve hukukun geçerliliği açısından şarttır/gereklidir. Hukukun yerini bulması, hakkın sahibine teslim edilmesi işte bu şartlara riayet edilmekle ancak mümkün olur. Bu yöntemlere uyulmakla hak tecelli eder/edebilir.
Sosyal hayatta ve sosyal bilimlerde de bir usül vardır/olmalıdır. İşin kendisinden önce, nasıl yapılacağı daha önceliklidir. Yani önce, usül gelir!.
Bunun için ‘usulsüz vusül(varış) olmaz’ demiş atalarımız!
İthal edip iki yüz yıldır ülkemizde uyguladığımız mevcut eğitim sistemi pragmatik bir sistemdir. Eğitim sistemimiz üzerinde, 19. asırdan 1908 ikinci meşrutiyete kadar Fransız tesiri, 1920’ye kadar bir miktar Alman tesiri ve özellikle 1924’ lerden itibaren artan bir şekilde Amerikan tesirinden söz edebiliriz. Bir örnek vermek gerekirse 1968 ilkokul programı. Hazırlıkları 1955’lerde başlamış, yirmiye yakın ülkede çalışmalar yürütülmüş, değerlendirme toplantı sonucu Viyana’da açıklanmış bu program Ford Vakfının finansmanı, denetimi ve gözetiminde tespit edilip, uygulamaya konulmuştur. En önemli özelliği ben merkezci, pragmatist ve olabildiğince ferdiyetçi olmasıdır. 1968 ilkokul programı da, eğitim sisteminin sadece bir parçasıdır.
Bu eğitim sistemi, terbiye edilmelidir! İçinde milli kimliğimizi taşıyan, gelenekten gelen adabımızı ve edebimizi özümseyerek, yeni çağdaki ideallerimize yürüyüş cehdi taşıyan, bizi geleceğe taşıyacak bilgilerle donanımlı, sormaya, sorgulamaya üretmeye göre yapılandırılmış bir terbiye sistemi kurulmalı. Neslimize milli bir ruh inşa edilmelidir.
Etiketler: Memiş Okuyucu, Eğitim, eğitimi terbiye etmek