Aydın olmak, entelektüel donanım ve zekanın yanı sıra aydın ahlakını, tutarlılığı ve mücadele gücünü de gerektirmektedir. Bu özellikler de bir bütünlük ve süreklilik arz etmelidir. Bizim toplumumuzda aydın profili süreklilik arz etmemekte, devrimci kişilik kesintiye uğramakta, en baba aydınlarımız dahi pratikte bir kimlik sorunu yaşayabilmektedir. Küresel kapitalizm Türkiye’de en büyük travmayı sosyalist sola yaşatmıştır. Eski ve kadim solun kimi üyeleri alaturka bir liberalizme meyletmekte, kimisi de sistemin safrasında boncuk bulmaktadır. Emperyalizmin dayattığı ılımlı İslam, hiç umulmadık biçimde sol entelejansiyanın kırılma noktası olmuştur. Halihazırda, Türkiye siyasetinde zurnanın son deliği olan sosyalist solun pusulasız dönüşümü trajikomiktir.
Taraf Gazetesi’nden Neşe Düzel 68 kuşağından devrimci gençlik önderi Taner Akçam ile röportaj yapmış. Bu röportajda Akçam’ın özgün fikirlerini yeniden gözleme olanağı bulmakla birlikte bana değişik gözüken şu açıklamasını bir kenara not ettim:
“Türkiye iç dinamikten yoksun, çünkü Türkiye kendi modernizmini yaratacak devrimci dinamiklerini, reformistlerini hep imha etti. Bunlar, Hıristiyanlardı! Bunların yerini doldurmak yüzyıl aldı. AKP yavaş yavaş Hıristiyanların yerini almaya çalışıyor. Zaten bu yüzden Müslüman kesimin hesaplaşması çok önemli ve tarihî bir olay! Müslüman kesim bu hesaplaşma sayesinde demokratikleşecek ve özgürleşecek. Müslüman kesimin oluşturduğu bu güçlü iç dinamik de sonuçta Türkiye’yi özgürleştirecek. Nitekim Müslüman kesimin Ergenekon’la hesaplaşmada ve yüzleşmede önemli bir payı oldu. Eğer bugün biz, Türkiye’nin demokratikleşmesinde, AKP'nin girişimlerini birinci büyük dalga olarak tanımlarsak... Demokratikleşmede ikinci büyük dalga da, eğer tarihle yüzleşme cesaretini gösterirse, gene İslami kesim içinden çıkacak!..”
Taner Akçam’ın Müslümanlarla ilgili beklentilerine, Akçam kadar sol olmasa da duyarlı bir aydın profili çizmeye çalışan Hasan Bülent Kahraman balıklama atlayıvermiş. O da Sabah Gazetesi’ndeki köşesinde Taner Akçam’a arka çıkıyor:
“Geçen hafta üç gün boyunca parça parça yayınlanan Taner Akçam röportajı (Taraf gazetesi, 12-13- 14 Mart, Neşe Düzel-Daima o...) birbirinden ilginç konulara değiniyordu ama beni ilgilendiren onların arasına sıkışmış bir görüştü. Akçam, Türkiye'deki demokratikleşmenin Müslümanların demokratikleşmesiyle sağlanacağına inanıyor, görüşmede bunu açıklıyordu. Akçam'ın değerlendirmesi ilgimi çekti çünkü ben de uzun süredir aynı konu üstünde düşünüyorum. …Türkiye'deki çok büyük bir kitle söz konusu Müslümanlık deyince. Bu Kürtleri de kapsayan bir olgu ve bugüne kadar toplumsal barışın en önemli harcı, çimentosu oldu Müslümanlık. O alanda meydana gelecek bir düzenleme bütün toplumu doğrudan etkileyecektir”
Yani, farkında olmadan ve farklı tepki ve duygularla Hasan Bülent Bey’le birlikte aynı vurgulara odaklanmışız: Muhafazakarların demokrasi davasına. Futbol söylemiyle ifade edecek olursak, Taner kardeşimin orta sahaya koyduğu topu Hasan Bülent Beyefendi ortalamış. Kafayı çakansa zihniyet itibarıyla sol ile alakasız bir kişilik: Fehmi Koru. Ama takdir etmek gerek; beyefendi konuya itidal ile yaklaşmış:
“Türkiye’ye demokrasi gelecekse, bu, Müslümanların demokratikleşmesiyle sağlanacak” demiş Neşe Düzel’e konuşan Prof. Taner Akçam; Sabah yazarı Prof. Hasan Bülent Kahraman da, dünkü yazısında, Akçam’ın görüşüne katıldı. Ona göre de, ülkemizin demokratikleşmesi, demokrasiyi benimsemiş Müslümanlar eliyle gerçekleşecek... Galiba fazla zor değil yapılması gerekenler: Söylemde nezaket, eylemde katılımcılık, özeleştiri... Özgürlüklerin en geniş biçimde kullanıldığı bir ülke haline fazla zorlanmadan gelebilir ülkemiz...
DEMOKRASİYİ MUHAFAZAKARLAR MI GETİRECEK
Sağlı sollu aydın kardeşlerimizin beyanından anlıyoruz ki; bu ülkeye demokrasi gelecekse bunu soldan ve hatta liberalizmden öte muhafazakarlar getirecekler. Gençliğini devrimci mücadeleye ve sosyalizme adamış Taner Akçam da istikbali İslamcı kesimde arıyorsa ört ki ölem vaziyeti mevcuttur.
Neyse. Herkes mutedil olacak diye bir kaide yok. Biz yine çıkıntılığımızı yapalım. Şimdi, Taner Akçam’ın sözüne göre Türkiye kendi modernizmini yaratacak devrimci dinamiklerini imha etmiş. Bunlar da Hıristiyanlarmış. AKP de bu Hıristiyanların yerini almak istiyormuş. Bu önerme komik değil mi? Sayın Akçam’ın akademik kimliğine yakışıyor mu? Elbette, Türkiye’nin aydınlanma sürecinde gayrimüslimlerin de yeri var. Ancak Türk aydınlanmasını dinsel gruplara indirgemek abuk bir yaklaşım. Keza, AKP’nin de Türkiye’nin devrimci geçmişini sahiplenmek gibi bir derdi yoktur.
Gerek Osmanlı’da, gerekse Cumhuriyet döneminde her türlü devrimci hareket ve aydınlanma dinamiği dinlerden bağımsız, hatta her türlü muhafazakarlığa rağmen gelişmiştir. Keza, Tevfik Fikret, Mustafa Suphi, Hikmet Kıvılcımlı, Mihri Belli, Kemal Tahir ve Nazım Hikmet gibi aydınların da Hıristiyan olduğunu kimse söyleyemez. Öyleyse Taner Bey Hıristiyan dinamikleri neden üfürmüş? Aydınlanma sürecini günümüz İslamcı dinamiklerine bağlamak için olabilir mi? Bilemiyoruz. Ancak, Taner kardeşimin es geçtiği bir husus var: Dinlerin aydınlanma, kutsal kitapların da demokrasi diye bir sorunsalı yoktur. Bunu, dini olumsuzlamak için söylemiyorum. Ama tüm dinlerin gerçeği budur ve dinsel töze farklı misyonlar yüklemenin bir anlamı yoktur. Nitekim, dinsel kitaplarda sömürü, sınıf mücadelesi, düşünce özgürlüğü, demokrasi, karşıtların birliği vs. konusunda bir tanımlama ve yönlendirme de bulamazsınız.
Din sizden fikir muhasebesi istemez, tanrının sözlerini doğru anlamanızı bekler. Bu bağlamda, inanan kişiler açısından özgünlük içeren Müslümanlık veya Hıristiyanlık kavramlarıyla demokrasi ve özgürlükleri harmanlamaya kalkmak fikri -mevcut konjonktüre dönük oportunist bir yaklaşım değilse- yukarıda sözünü ettiğim aydın profiline ait bir defekti içermektedir. Öte yanda ben, Türkiye’nin 21. yüzyıl sistematiğini ülkedeki muhafazakarların organize ettiğini de düşünmüyorum tabii. Fesatlığımı bağışlayınız lütfen.
ÇÖZÜM NEREDEYSE AYDIN ORADA OLMALIDIR
Biz fazla Ortodoks bir solu dillendiriyor olabiliriz. Ancak Taner Akçam’ın da muhafazakar kesimden medet ummak yerine, demokrasi ve özgürlükler için kendi teori ve pratiğini vurgulaması gerekmez mi? Ve fakat, sonuç itibarıyla muhterem istikbali İslam’da görüyorsa kırk yıllık deneyim ve donanımını cebine koyup İslamcı kesime duhul etmelidir. Zira, çözüm neredeyse aydın da orada olmak durumundadır. Kenardan tempo tutmak aydın hareketi olamaz. Alaturka liberalizm hariçten muhafazakar dünyanın insanlarını gıdıklamaya meraklıdır. Ama aynı refleksi devrimci solda görmek insanı dumura uğratıyor. Hasan Bülent Kahraman’ın sol felsefeyi garnitür olarak kullandığını düşündüğüm için hemen topa atlamasını kayda değer bulmuyorum. Yine en makul açıklamayı muhafazakar kesimden Fehmi Koru seslendirmiş. Muhafazakar iktidarın demokrasiye katkı sunabilmesi için söylemde nezaket, eylemde katılımcılık ve özeleştiri istemiş. Ancak Fehmi kardeşimin beklentileri de gerçeküstü geldi bana. Siyaset dünyasında, kimsede nezaket ve özeleştiri görmüyor ve beklemiyorum. Belki de bende bir körlük veya hüsnüniyet eksikliği olabilir.
SOL, SAĞ SİYASETTEN MEDET UMAR HALE GELDİ
Hülasa, mevcut sistemden hayır beklemek Taner Bey’in şahsına münhasır bir hadise değildir. Taner Akçam, Ufuk Uras, Nabi Yağcı, Murat Belge gibi sosyalist kültürden gelen isimlerin gevşemesi ve küresel hegemoninin Türkiye sinemasına bilet alması tetkik edilmeyi bekleyen bir dönüşümdür. Sol kendi terminolojisini, kendi öğretilerini ve çözümlerini öteleyip sağ siyasetlerden medet umar hale nasıl gelmiştir? Türkiye’deki sosyalist solun günümüz sorunlarından birisi budur. Sosyalist kesimin önemli bir bölümündeki bu dejenerasyonu analiz edip çözmek, birlikte üretip birlikte üleşmeye ve sınıfsal eytişime hala saygı duyan gerçek solun acil görevidir.
21,309 Bu habere tepkiniz:
sol hasan vasfi altay Taraf Gazetesi Neşe Düzel 68 kuşağı devrimci gençlik önderi Taner Akçam