Diaspora Kürtleri : Sovyet Kürtleri Hakkında Tarihi ve Güncel İnceleme
Kürtler, “tarihin merkezinde”, “yazılmayan tarihlerinin sancısı”nı yaşadılar ve tarih içerisinde hak ettiği yeri alamadılar. Kürt tarihi sürekli çarpıtıldı ve sahteleştirildi. Tarihin aydınlatılmasında Kürtler geç kaldı. Şerefxane Bidlisi ve sonrasında Kürt şahsiyetleri önemli eserler sundular. Son 80 yılda Kürtlerin kendi tarihlerini yazma girişimleri, yüzlerce değerli eseri ortaya çıkarttı. Ancak yabancıların kendi devletlerinin ideolojik yaklaşımları çerçevesinde yazdığı “Kürtler ve Kürdistan” konulu tarih kitaplarının sayısı halen Kürtlerin kendi tarihleri hakkında yazdıklarından fazladır. Kürtler de çoğunlukla zafiyet içinde kendilerinkinden ziyade onlara itibar göstermektedirler.
“Tarih dışında” kalmamızın içsel ve dışsal nedenlerini, bilimsel araştırma ve belgelerle ortaya koymak, derin zafiyetimizin giderilmesine sunulan katkının en önemli boyutudur.
Kürt toplumsal ve ulusal mücadelesinin ortaya çıkarttığı çabalar, “her şey aydınlanma için, aydınlanma özgürlük için” biçiminde somutlaşacak temel sorumluluğumuzun yaşam bulmasından ötürü sağlam bir zemin oluşturmaktadır.
Tarihimizin “sırrı” bilimsellikle çözüldükçe, önümüzdeki denklemin çözümü de kolaylaşacaktır.
Bu ön açıcı vesilelerden bir tanesi de değerli araştırmacı yazar Hejare Şamil’in bu kitabında izaha kavuşturduğu “damar teorisi”dir. Kitap, somut olgulardan yola çıkılarak geliştirilen objektif tahlil gücünün imkanlarıyla, önemli sonuçlara varılan bir kaynak niteliği taşımaktadır.
Bu kitapta yazar, içinde yaşadığı “Sovyet Kürtleri” toplumunun yalnız folklorik değil, siyasal, sosyal, ekonomik ve kültürel tarihlerini bütünlüklü olarak ele almakta ve üstten yönlendirilen/sınıflandırılan ‘ayıp’lı araştırma tarzını aştığı için eseri daha da önem kazanmaktadır.
Biz bir halk olarak milli mahrumiyetleri; halklara özgürlük vadeden ve çok sayıda halkı tarihin karanlığından çekerek aydınlandıran ve özgürleştiren Sovyetler Birliği’nde de yaşadık. Halkımızın haklarından men edilmesinin “sosyalizm” etiketi altında gerçekleşmesi, kaderin başka bir ironisidir.
Hejare Şamil’in de vurguladığı gibi, bir çok halk açısından özgürleşmenin veya bağımsızlaşmanın “Gülistanı” olan sosyalist sistem, Kürt halkının evlatlarına bazı imkanlar sunmasına rağmen, daha fazla göç, ölüm ve haksızlık “bahşetmiştir!” Ama hiçbir şekilde bunu hak etmeyen “Sovyet Kürtleri”, bugün bu resmin sancılarını, yaşamın her karesini zorlayan bir mim gibi bedenlerinde taşımaktadırlar.
En sağlam bakış açısını oluşturan yaşamın kendisidir. Asimile olup kendi ana dilini bilmediğinden dolayı utanç duyan, en yakın akraba mezarlarını ziyaret etmek için beş ülke dolaşan, Orta Asya bozkırlarında ve Sibirya taygalarında “Ax welat! Wax welat!” deyip sızlayan emekçi Kürt’ün bakış açısını sunmaktadır.
Ahdımız, her türden bilimsel çalışmanın kazandırdığı güçle bu mimi bize reva gören zihniyete, bizim de bir “Gülistanı” hak edecek kadar onurlu olduğumuzu göstermek olsun!..