Batı karşısında Asya | Orkun Dergisi
Ana Sayfa 1998-2012 Batı karşısında Asya
[… “Ortak bir Asya manevî deneyimi cevherinden söz edilebilir mi?” sorusunu soran Şâyegân; batı uygarlığı karşısında Asya kültürünün mutasyona uğrama oluşumu içinde bulunulduğunu ve bu mutasyon sürecinin özelikle düşünce, sanat, toplumsal davranışlar ve insan bilimi alanlarında arıyor.
Asya uygarlıklarının ortak kaderinin “din inancı” olduğunu ve bir İranlının insana bakışının bir Marksistten, bir pozitivisten veya modern Batı’nın her türlü ekol ve ideolojilerinden çok bir Hindu’nun, bir Taocu’nun veya bir Budist’in bakışına yakın olduğu tespit edildikten sonra, “Asya uygarlıkları birbirlerine karşı yabancılaşmış ve birbirlerine karşı Batılı bakış açısıyla bakıyor…” tespiti ile Asyalılık kültüründeki parçalanmalara vurgu yapılıyor.
Asya’da ve İran’da da Albert Camus ve Descartes tarzı algılama ve yorumlamalar yapan yazarlar vardır. Samuel Beckett ile Eugene Ionesco’nun absürde yaklaşımı ile Sadık Hidayet’in absürdlüğü eş değer olmakla birlikte, tiyatrodan topluma yansıması birbirinden çok farklı etki gösterir. Asya’da tiyatro ideolojinin bir aracı durumuna gelirken, batıda tiyatronun yeni konumu hiçbir ideolojiye yakın olmamak üzerine kurulmuştur. Uyanıklık ile mutsuzluk travmasının Doğu aydınlarında henüz gerçekleşmemiş olması, düşüncenin hareketsizliğiyle sonuçlanmıştır. Batı uygarlığı karşısındaki hayranlık veya hoşgörünün kaynağında Doğunun çelişkiden uzaklığı veya itaatsizliğe cesaret edememesi vardır. Asya henüz çağının şüpheciliği ile tarihi mirasının zenginliğini çarpıştıramamıştır. Bu çarpışmadan doğacak olan kıvılcımlar kaderciliği ve mitolojiyi delip geçmemize yardımcı olabilirdi….