Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow 8-nji mart baıramçylygynyň öňüsyrasynda sekiz we ondan köp çagany dünıä inderen hem-de terbiıeläp ıetişdiren eneleriň onlarçasyna “Ene mähri” diıen hormatly ady dakmak hakyndaky permana gol çekdi.
Mundan öň Berdimuhamedow vurdu[ aıal-gyzlaryna 40 manat möçberinde pul sylaglaryny bermek hakyndaky karara gol çekipdi.
İerli synçylaryň bellemegine görä, Berdimuhamedowyň häkimiıet başyna gelmegi bilen enelere we çagalara berilıän üns garaşsyzlygyň başky ıyllaryndaka garanda biraz ıokarlandy, ıagny çagalar üçin berilıän kömek pullary dikeldildi, işleıän eneleriň çagasy üç ıaşaıança işlemedik ıyllary iş stažyna girizilmeli edildi. Biraz soň bolsa “Ene mähri” diıen hormatly at döredildi.
Bu at berlen enelere “Ene mähri” atly orden gowşurulıar we iň pes aılygyň on essesi möçberinde pul sylagy berilıär. İerli synçylar bu pul sylagynyň Türkmenistan ıaly işsizligiň “höküm sürıän ıurdunda, işleıänleriň aılygynyň hem hemişe ıeterlik bolmadyk halatynda” begenmeli zatdygyny belleıärler.
Şeıle-de, kanunçylykda bu hormatly ada mynasyp bolanlaryň jaı bilen üpjünçiligi, köp çagaly enelere medisina kömegini bermek ıaly bir topar ıeňillik we kömek göz öňünde tutulıar.
Mysal üçin, 2015-nji ıylda 8-nji mart baıramçylygyna gabat Aşgabatda, Türkmenbaşy şaıolunyň ugrunda ıerleşıän ıokary amatlykly jaılardan 50 çemesi kwartira sekiz we ondan köp çagaly enelere sowgat berildi. Emma ıerli synçylar, ıaşaıjylar Aşgabatda we regionlarda şol wagtam, häzirem sekiz we ondan köp çagaly we iki-üç otagly jaılarda mydar edip oturan eneleriň az bolmandygyny, eneleriň ala tutulıandygny belleıärler.
Aıdylmagyna görä, Aşgabadyň irki ıyllarda gurlan mikroraıonlarynda, aıdaly, 6-njy, 30-njy mikroraıonlarda üç otagly kwartiranyň tutıan meıdany 32, 36 kwadrat metr bolsa, iki otagly jaılaryň meıdany 28, 25 kwadrat metr bolup durıar.
Azatlygyň habarçylary köp çagaly eneleriň ıagdaıynyň oba ıerlerinde has agyrdygyny, olaryň enelere kömek ıa goldaw programmasynda wada berlen ıeňillikleriň köpüsini alyp bilmeıändiklerini habar berıärler.
Aşgabatly ıazyjy Amanmyrat Bugaıewiň tassyklamagyna görä, oba ıerlerinde 6-7 sotuk mellek ıerinde salnan jaılarda 10-15 adam bolup mydar edıän maşgalalar hem az däl. Şeıle-de ıazyjy oba, etrap ıerlerinde “Ene mähri” diıen hormatly ada mynasyp bolanlaryň, Aşgabatdaky ıaly taıyn jaıdan geçen, giňişräk mellek ıeri berilse-de, üstlerine köşk salnyp berlen ıaly begenjekdiklerini belleıär.
Türkmen mediasy ıurtda aıal-gyzlar, hususan-da çaga terbiıeleıän eneler üçin ähli şertleriň döredilendigini tekrarlaıar. Emma Azatlygyň çeşmeleri bilen söhbetdeş bolıan ıaşaıjylar kanunda eneler, çagalar üçin göz öňünde tutulan medisina, saglygy saklaıayş kömekleriniň hem köpüsiniň kagyz ıüzünde galıandygyny gürrüň berıärler.
“4 ıyl çemesi ozal kabul edilen kanun boıunça çagalar 15 ıaşaıança olara edilıän medisina hyzmatlary mugt, tölegsiz bolmaly, emma bu kanun bir ıerde işlese, 10 ıerde işlemeıär” diıip, adynyň aıdylmazlygyny soran aşgabatly ene Azatlyk radiosyna aıtdy.
Onuň sözlerine görä, bu kanundan diňe öz hak-hukugyny gowy bilıän we lukmanlar bilen çekinmän gürleşmegi başarıan eneler peıdalanyp bilıär. Emma lukmanlar beıle ene-atalara, olaryň kanuny talaplaryna hemişe dogry düşünmeıärler, ıagny olary özüne hüjüm edıän adam ıaly görıärler diıip, ıerli ıaşaıjy aıtdy.
Azatlygyň Aşgabatdaky habarçysy birnäçe lukmandan bu ıagdaıyň sebäbini soranda, olar saglyk öıleriniň her aıda döwlete geçirmeli pul serişdesiniň bardygyny we şol geçirilen pul esasynda özlerine aılyk berilıändigini, enelere we 15 ıaşdan aşakdaky çagalara edilmeli ıeňillikli kömegiň şu sebäpden kagyz ıüzünde galıandygyny düşündirdi.
Türkmenistan bu gezekki 8-nji mart baıramçylygyny ıurtdaky ykdysady krizisiň çuňlaşmagynyň, benziniň we azyk harytlarynyň ençeme esse gymmatlamagynyňwe dollaryň “gara bazardaky” nyrhlarynyň rekord derejede ıokarlanmagynyň fonunda garşylaıar.
Şeılelikde, türkmen prezidentiniň adyndan aıal-gyzlara sowgat berlen pul “gara bazar” kursunda 3-3,5 dollar möçberindäki sylag bolıar. Şol bir wagtda regionlarda bu 3,5 dollary hem entek alyp bilmedik zenanlaryň az däldigi aıdylıar.
Şu aralykda Täjigistanyň prezidentiniň ogly, Duşenbäniň häkimi Rustam Emomali 8-nji mart we Nowruz baıramçylyklaryna gabatpaıtagtyň köçe süpürijilerine 113 dollar möçberinde pul sylagyny bermek hakyndaky karara gol çekdi.