Yrd. Doç. Dr. Emre Aslan ile Röportaj (İmalat Sistemlerinde Çizelgeleme) - Bilgi Dairesi
Sayın Aslan, öncelikle sizi tanıyalım.
1981 Kayseri doğumluyum. İlk ve orta öğrenimini Kayseri’nin Talas ilçesinde tamamladım. 2004 yılında Ege Üniversitesi İİBF İşletme Bölümünden mezun oldum. Aynı yıl hem Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi İİBF İşletme Bölümünde araştırma görevliliğine hem de Erciyes Üniversitesi SBE İşletme Anabilim Dalında yüksek lisansa başladım. 2007 yılında yüksek lisans derecesini, 2014 yılında da doktora derecesini Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalından aldım. 2014 yılından beri Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesinde öğretim üyeliğine devam ediyorum. Lisans ve lisansüstü düzeyde Üretim Yönetimi, Yöneylem Araştırması, Sayısal Karar Verme Teknikleri, Üretim Sistemleri, Sümülasyon gibi dersler vermeye devam etmekteyim. Çeşitli idari görevler ve üniversite dışı deneyimlerim oldu.
İmalat Sistemlerinde Çizelgeleme kitabınızdan ve genel olarak çizelgeleme konusundan bahseder misiniz?
Kitabımda da kısaca bahsettiğim gibi çizelgeleme problemi aslında hayatın pek çok yerinde var. Günlük hayatta da işlerimizi belli bir sıraya koyuyoruz, bazılarını önceliklendiriyor, bazılarını erteliyoruz. Servis ve imalat sistemlerinde de yapılması gereken işlerin bu işleri yapacak kaynaklara atanması, aynı kaynağa atanan işlerin sıralanması sonrasında da zamanlanması gerekiyor. Bu zor bir problem gibi görünmese de çok fazla kombinasyon olmasından dolayı en iyi çözümü bulmanın zor olduğu tarzda bir problem. Bu işler için rastgele veya bazı basit kurallara göre de çözüm bulunabilir fakat bir miktar zaman ve çaba harcamak daha iyi çizelgelere ulaşmamızı sağlar, bu sayede işleri yapmak için daha az zaman harcayacağımız veya işleri daha az geciktireceğimiz tarzda çizelgeler bulabiliriz.
Planlama ile ilişkili bir konu gibi görünüyor.
Evet aslında üretim planlamanın üretime geçmeden önceki son aşaması çizelgeleme. Öncesinde daha kaba yapılmış planların detaylandırılmış hali diyebiliriz.
Peki çizelgeleme konusunu günlük hayatımızda nasıl kullanırız?
Günlük hayatta sık sık karşılaşıyoruz evet ama buna bir problemmiş gibi yaklaşmıyoruz. Bazı işler için bir rutinimiz var, örneğin öğlen yemeği gibi, bazı işlerimizde ise zaman veya yapıp yapmama konusunda esneklik var. Örneğin işten çıktıktan sonra önce spora sonra alışverişe gidebiliriz, tam ters sırada yapabiliriz veya acele başka bir işimiz çıktığında sporu iptal edebiliriz. Geçmiş deneyimlerimiz, sezgilerimiz, işlerimizin üçüncü kişilere etkileri veya onların beklentileri vb. faktörlere göre işlerimizi hızlıca önceliklendiriyor, erteliyor veya iptal ediyoruz. Ayrıca günlük hayatta planlamamız gereken işlerin çoğunun süreleri (operasyon süreleri) çok değişken. Bu da oturup bu problemi en iyi şekilde çözmekle uğraşmak yerine işleri basit bir şekilde sıralamayı daha makul kılıyor. Yine de çok temel prensiplere göre hareket ediyoruz aslında. Örneğin bir dönemin ortasındayken dönem sonuna ve önümüzdeki haftaya yetiştirmemiz gereken iki iş varsa elbette önümüzdeki haftaya yetiştirmemiz gereken işe öncelik verip diğerini erteliyoruz. Bir de imalat sistemlerinde çok rastlanmayan işlem bölme kuralını günlük hayatta çok sık uyguluyoruz. İmalat sisteminde bir makinede bir işe başlandıysa onu yarıda bırakmak makul değildir ama günlük hayatta daha öncelikli bir iş çıkarsa o an elimizdeki işi yarım bırakıp daha sonraki bir zamana erteleyebiliyoruz sıklıkla.
Bunun haricinde servis sistemlerinde de sıklıkla karşılaşılan bir problem. Görev/nöbet çizelgeleme, ders/sınav programı çizelgeleme, uçak/tren çizelgeleme gibi.
Bu kitabı kimlere önerirsiniz?
Matematiksel modelleme ile ilgilenenlere çünkü en basitinden başlayıp gitgide karmaşıklaşan problemlerin modelleme örnekleri, Lindo ve GAMS gibi programlarda yazılmış halleri ve çözümleri var. Özellikle çizelgeleme konusu ile ilgilenen mühendislik ve sosyal bilimlerde lisans ve lisansüstü öğrencileri için bir başvuru kaynağı olabileceğini düşünüyorum.
Yazarın bu alanda detaylı olarak kaleme aldığı “İmalatteki Önemli Bir Konu: Çizelgemele” yazısını incelemek isterseniz TIKLAYINIZ