Danıştay’ın önündeki türban dosyasının anlamı ne
Danıştay Savcısının dava nedeniyle bildirdiği düşünce tam anlamıyla yerli yerine oturan bir düşüncedir. Birazcık hukuk bilen bir kişinin bu düşünce yazısı aleyhine görüş bildirmesi abesle iştigaldir.
07.03.2019 21:34 Karakter boyutu :
6 Aralık 2018 tarihinde gündeme bir haber düştü ve iktidar cenahında bomba etkisi yaptı. Bir yandan iktidar temsilcileri gürledi, hakaretin, tehdidin bini bir para, gırla gitti. Diğer yandan yandaş medya görüş beyanının altına adını açık açık yazan Danıştay Savcısı için kimliği belirsiz savcı şeklinde haberler dahi yaptı. İktidar ve yandaş medya, sadece işini yasalara uygun şekilde yapan Danıştay Savcısı hakkında adeta bir linç kampanyası başlattı.
İktidarı bu kadar korkutan ve endişeye sevk eden haber; Halkın Kurtuluş Partisinin, 21.01.2017 tarih 29955 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Personel Yönetmeliğinin 55. Maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde yer alan “Kadın personelin şapka, kep veya örgü bere altında yüzünü kapatmayacak şekilde başlarına taktıkları resmi üniforma rengindeki desensiz giysiler hariç” ibaresinin iptali istemiyle Danıştay’da açtığı davada, yönetmeliğin anılan hükmünün iptali isteğinin kabul edilmesine dair görüş bildirmesine ilişkindi.
Danıştay Savcısı görevi gereği olarak mütalaasında özetle; laiklik ilkesinin tarafsızlık ilkesinin bir unsuru olduğunu, Anayasada Türkiye Cumhuriyetinin laik bir devlet olduğu vurgusunun yapıldığını, dinsel alandaki tarafsızlığın laiklik olarak da tanımlanabileceğini, tarafsızlığın kamu hizmetine hakim olan temel ilkelerden olması sebebiyle kamu hizmetine yürüten personele siyasi, sosyal ve dinsel eğilimlerini dışa yansıtmama yükümlülüğü getirildiğini, zira yükümlülük ile kamu hizmetinin düzenli ve her türlü kuşkudan uzak bir biçimde yürütülmesinin amaçlandığını, bu vesileyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personelin de eşitlik ve tarafsızlık ilkesine bağlı kalmakla yükümlü olduğunu, siyasi görüşlerini, dinsel aidiyetlerini hiçbir şekilde belli etmemeleri gerektiğini, buna aykırı düzenlemelerin de Anayasada yazılı laiklik ilkesine aykırı olacağını belirtmiştir.
Benzer bir tartışma avukatların kimlik kartlarında dinsel bir simge olduğu konusunda tartışma bulunmayan türbanlı fotoğrafın olup olamayacağı ile başlatılmış ve yargıçların da dinsel simge taşıyan türbanla görev yapabilecekleri ile sonuçlandırılmıştı.
Nihai amacı anlamanın yolu süreci takip etmekten geçiyor aslında. 2013 yılında Avukatların kimlik kartı fotoğraflarından yola çıkıp dinsel simge ile mahkemelerde görev yapmalarının iddia edilmesi, arkasından yargıçların da dinsel simge ile görev yapmaları sonucunun temine yönelen tartışma sırasında bir çok söz söylenmiş idi.
AĞIZLARINDAN ÇIKAN SÖZÜN KAFALARININ ARDINDAKİ SAİKE UYGUN OLMADIĞI…
Kısaca bahsetmek gerekirse, avukatların mahkemelerde yargıçların meslek kurallarına göre görev yapabileceklerine, buna göre yargıçların yasal olarak, dinsel simge sayılan kıyafetlerle çalışamayacaklarına, dinsel simge kullanımının bağımsızlık ve tarafsızlık ilkesinin ihlali olacağına, avukatların da yargının asli ve kurucu unsuru olması nedeniyle aynı rejime tabi olacaklarına, dinsel simge kullanımının laik ilkesi ile bağdaşmayacağına değinilmiş ve hatta tarafımdan AİHM eski Başkanlarından Jean Paul Costa’nın 2010 yılında Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında laiklik ilkesi olduğu sürece kamu çalışanlarının dinsel simge kullanmalarının olanaksız bulunduğuna ve AİHM’nin dinsel simge sayılan türban ile ilgili kararlarının da bu Anayasal duruma dayandığına dair beyanları paylaşılmış idi. Yine o dönemde yargıç, subay, polis haricinde kamu çalışanlarının başlarını kapatabileceklerine ilişkin yönetmelik değişiklikleri yapıldığında başta o zamanın TBMM Başkanı Cemil Çiçek olmak üzere siyasi iktidar temsilcileri tarafsızlık ilkesi gereği yargıç, asker ve polislerin kesinlikle dinsel simge kullanamayacakları ve bu düzenlemenin dışında kalacakları ifade edilmişti. Ancak tüm kamu çalışanlarının dinsel simge kullanımı sonucunu doğuran hukuki düzenlemelerin siyasi iktidar tarafından hiçbir ilke gözetilmeksizin yapılmış olması ağızlarından çıkan sözün kafalarının ardındaki saike uygun olmadığını tüm açıklığı ile göstermiş oldu.
Laiklik ilkesi Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 2. maddesinde yer alıyor. Anayasa da kısaca “Türkiye Cumhuriyeti …. Demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devletidir.” yazıyor. Ve Anayasanın 4. maddesi Anayasanın ilk üç maddesinin değiştirilemeyeceği, değiştirilmesinin teklif dahi edilemeyeceği hükmünü içeriyor. Yine Anayasanın 11. maddesi “Anayasa hükümleri, yasama, yürütme ve yargı organlarını ve diğer kuruluş ve kişileri bağlayan temel hukuk kurallarıdır. Kanunlar Anayasaya aykırı olamaz.” ifadesi ile temel kanunun, her hukuki işlemde ve yasama faaliyetinde gözetilmesi ve buna uygun davranılması zorunluluğunu dile getiriyor.
ÜST PERDEDEN KONUŞMAKTAN ÖZENLE KAÇINMALARI GEREKLİ
Danıştay, birçok kararında normlar hiyerarşisine dikkat çekerek üst norma aykırı olan alt normun uygulanamayacağını karara bağlamıştır. Normlar hiyerarşisi özet olarak, alt normun üst norma aykırı olamayacağı, diğer bir deyişle üst normdan üretilen alt normların üst norma uygun olması zorunluluğu ve en somut anlatımıyla Türkiye Cumhuriyetinin hiçbir yasa ya da yönetmeliğinin Anayasaya aykırı hükümler içeremeyeceği anlamına gelir. Nitekim HKP’nin yukarıda zikredilen Yönetmeliğin iptali için Danıştay’a açtığı dava bu evrensel hukuk ilkesi sebebiyledir ve doğru bir davadır. Bu bağlamda Danıştay Savcısının dava nedeniyle bildirdiği düşünce tam anlamıyla yerli yerine oturan bir düşüncedir. Birazcık hukuk bilen bir kişinin bu düşünce yazısı aleyhine görüş bildirmesi abesle iştigaldir.
Buraya kadar yazılanlar normların birbirine uyumlu ve Anayasaya uygun olması gerektiğine dairdir. Bu düşünce yazısı üzerine söylenen sözler ve yapılan haberler bağlamında ise sorunlu başka bir alan var. O da siyasi iktidar temsilcileri ve yandaş medyanın, kuvvetler ayrılığı ve yargı bağımsızlığını anlama, daha doğrusu anlayamama sorunudur. Normal demokrasilerde anayasanın her türlü bağlayıcılığı yanında mahkemelerin her türlü siyasi ve konjonktürel baskıya karşı bağımsız olmaları gerekir. Bu dava sonucunda verilecek karar mahkemelerin siyasi iktidar temsilcilerinin söz ve telkinlerine karşı bağımsız olup olmadığının göstergesi olacaktır. Bu kapsamda yargıçların bağımsız ve tarafsızlığı kendilerine birinci ilke olarak kabul etmeleri yanında siyasi iktidar temsilcilerinin mahkemelerin önünde olan davalarla ilgili olarak, hele üst perdeden konuşmaktan özenle kaçınmalarının gerekli olduğunu söylemek bir mecburiyettir.
Danıştay türban Mustafa Karadağ