Depresyon Nedir ve Nasıl Tedavi Edilir? - Online Hastalık
Bir çok insan sık sık “ben depresyondayım” der. Bunu söylerken çoğu zaman üzgün olduklarını kastederler. Fakat “gerçek” bir depresyon, kendini üzgün hissetmekten çok daha öte bir durumdur. Gerçek bir depresyon ne başarısızlıktır, ne zayıflıktır ne de utanılacak bir şeydir. Depresyon ciddi tıbbi bir hastalıktır. Hastanın düşüncelerini, duygularını, davranışlarını ve bedenini etkiler. Ayrıca çoğu zaman insanlarla olan ilişkileri olumsuz etkiler. Dünyanın her yerinde çok sayıda insan depresyon yaşamakta. Bu durumda, bir insanın hangi ülkede doğduğuna ya da ne iş yaptığı önemli değildir. Bu hastalık hepimizin başına gelebilir. Şu sıralar Almanya’da 4 milyondan fazla insan bir depresyon görüyor. Bu hastalık kadınlarda daha sık görülmektedir. Ama erkekler arasında da bu hastalık nadir rastlanan bir durum değil. Her 4 kadından ve her 8 erkekten biri yaşamında bir kez depresyona girer.
Depresyonun çeşitli yüzleri vardır. Ancak çoğu hastalarda görülen belirli tipik şikayetler (= septomlar) vardır. Bu şikayetlerden ne kadarının bir hasta tarafından hissedildiği ve bunların ne kadar güçlü olduğu kişiden kişiye değişmekte.
• Kendimi çok depresif hissediyorum; moralim çok bozuk.
• Eskiden bana eğlenceli gelen şeylerden artık hiçbir zevk alamıyorum.
• Çok çabuk yoruluyorum; enerjim kalmadı.
Pek çok hasta, aşağıdaki belirtilerden şikayetçi:
• Konsantre olamıyorum veya bir şeye odaklanamıyorum.
• Kendime inancım kalmadı; artık hiç bir şeyi başarabileceğime inanmıyorum.
• Kendimi suçlu ve değersiz hissediyorum.
• Geleceğin bana iyi bir şey getirmeyeceğini düşünüyorum.
• Sık sık ve yoğun bir şekilde intihar etmeyi düşünüyorum; hatta daha önce kendimi öldürmeye çalıştım.
• Uyku düzenim bozuk.
• İştahım yok.
Bu şikayetlerin çoğunu hepimiz tanıyoruz. Ama bu, her birimizin bir kere bir depresyon geçirdiği anlamına gelmiyor. Bir depresyon, bu şikayetlerin uzun süre (yaklaşık iki hafta boyunca) neredeyse gün boyu devam etmeleri halinde söz konusudur. Şikayetler hastanın yaşamının tamamını ciddi anlamda etkilerse ortada depresif bir durum söz konusu olabilir.
Bir depresyon sırasında görülebilecek diğer şikayetler şunlardır: aile fertleri ve arkadaşlarla birlikte bir şey yapma hevesinin bulunmaması, ağrı, gerginlik, kilo kaybı, cinsel isteksizlik, sık sık alkol kullanılması, korku. Doktorunuz, şikayetleriniz doğrultusunda hafif, orta veya ağır bir depresyon teşhisi koyabilir.
Depresyonun yalnızca tek bir nedene dayandığı durumlar çok nadirdir. Genellikle bir çok sebebin bir araya gelmesi sonucunda meydana gelir. Bir depresyonun oluşmasına yol açan sebeplerin arasında şunlar yer alır:
• hayatı değiştiren olaylar (örn. kişinin eşini kaybetmesi, evlenme, emekliye ayrılma, işsizlik)
• kendini küçük hissetmek
• diğer zihinsel hastalıklar (örneğin alkol bağımlılığı)
• zorluklarla geçirilmiş bir çocukluk
Bir depresyon başarılı biçimde tedavi edilebilir. Bu tedavinin nerede uygulanacağı (muayenehanede ayakta tedavi olarak veya hastanede yatılı olarak), hastalığın ağırlık derecesine bağlıdır. Tedavinin en önemli hedefleri şunlardır:
• şikayetlerin süresini kısaltmak ve
• hastalığın yeniden ortaya çıkmasını önlemek.
Tedavi, depresyonun şiddet derecesine ve nasıl ilerlediğine göre uyarlanabilir. Ama sonuç olarak, sizin için hangi yöntemin en iyisi ve isteklerinizle gereksinimlerinize en yakın olduğuna hekiminizle birlikte karar vereceksiniz. İsterseniz aileniz de bu tedaviye dahil edilebilir. Hafif, yeni ortaya çıkmış olan bir depresyonda ilk önce doktor gözetiminde beklemek mantıklı olabilir. Bu noktada, hastalığın izlenmesi için hekime düzenli aralıklarla gidilmesi gereklidir.
Orta dereceli ve ağır depresyonda başka önlemlere gerek vardır. Özellikle ağır bir depresyon söz konusu ise, birden fazla tedavi yönteminin kombinasyonu daha uygundur.
• İlaçlar (antidepresanlar)
• Psikoterapi ve ilaçlar (birbirlerini iyi tamamladıkları için)
Sözü geçen tedavinin masrafları hastalık sigortası tarafından karşılanıyor. Ayrıca başka tedavi yöntemleri de mevcut (örn. ışın tedavisi, uykusuzluk tedavisi, bedensel egzersiz), fakat bunlar yalnızca ek tedavi olarak uygulanır.
• İyi etki ediyorlar.
• Etkilerini çabuk gösterirler (yalnızca 2 veya 3 hafta sonra).
• Fazla vakit almazlar.
• Hangi şikayetler mevcutsa doktorunuz size ona göre ilaç yazabilir (örneğin sakinleştirici, daha rahat uyku için yardımcı veya enerji verici ilaçlar).
• Yan etkiler mümkündür (fakat tehlikeli yan etkiler nadirdir).
• Hastanın hayatında bir şey değiştirmezler. Depresyona yol açan sebepleri veya hastanın sağlığına kavuşmasını engelleyen sebepleri değiştirmezler (örneğin yoğun stres, ailevi sorunlar, çok az sosyal temas).
• Psikoterapiyle kıyaslandığında hastanın terapi sonrasındaki zamanda tekrar hastalanma olasılığı daha büyük.
Tedavinin başarısına kendiniz de katkı sağlayabilirsiniz: İlaçlarınızı düzenli olarak kullanın. Kendinizi daha iyi hissetmeye başladığınızda da ilaçlarınızı almaya devam edin. Tedaviyi gereğinden erken bitiren kişilerin çoğu, kısa bir zaman içerisinde tekrar hastalanırlar. Doktorunuzun sizin için öngördüğünden ve reçetenize yazdığından daha az veya daha fazla ilaç kullanmayın. İlaçlarınızın dozunu yalnızca doktorunuzla birlikte değiştirin!
Psikoterapi, bir psikoterapist ile düzenli olarak (bireysel veya grupta) görüşmek anlamına gelir.
• Psikoterapi iyi etki ediyor.
• Psikoterapi kişinin kendisini güçlü kılan özelliklerini fark etmesi ve bunları geliştirmesinde yardımcı olur.
• Psikoterapi olumsuz düşünceleri ve sıkıntıları azaltır.
• Kişinin kendisini daha iyi anlamasında yardımcı olur.
• Tedavinin hedefleri kişiye göre uyarlanabilir (örneğin rahatlama, sosyal kabiliyetin geliştirilmesi, hayat tarzının değiştirilmesi).
• İlaç tedavisiyle kıyaslandığında hastanın terapi sonrası tekrar hastalanma olasılığı daha küçük.
• Etkisini ancak 8 ile 10 hafta arası sonra gösterir.
• İlaç tedavisiyle kıyaslandığında psikoterapiye daha fazla zaman ayırmak gerekir (haftalık randevular).
• Terapi başlayana kadar bir süre beklemek gerekebilir.
Psikoterapinin olumlu sonuçlanmasına siz de katkıda bulunabilirsiniz: Terapistinizle mümkün olduğu kadar açık konuşun. Böylece sizi daha iyi anlayacak ve terapiyi durumunuza göre daha iyi uyarlayabilecek!
Davranış terapisi: tedavide hastanın o anki davranış şekillerine ve düşünce şekillerine odaklanır.
Derinlik psikolojisi psikoterapisi: çözülmemiş ruhsal çatışmalara odaklanır.
Analitik psikoterapi: hastaya, hastalığına yol açan ve algılayamadığı sebepleri tüm açıklığıyla göstermeye çalışmaktadır.
Kendinizi Nasıl Daha İyi Hissedebilirsiniz?
Aktif bir şekilde arkadaşlarla ve aile bireyleriyle iletişim kurabilirsiniz. Size yakın olan kişilerle sohbet etmeniz yarar sağlayabilir.
Gerekli olduğu süre boyunca tedavi olabilirsiniz. Aile hekiminize gitmeniz sağlığınıza kavuşmak yolunda önemli bir adımdır. Tedaviyi yarıda bırakmayın, bu yolda devam edin.
Umutsuzluğa kapılmamalısınız. Arada gerilemelerin meydana gelmesi çok normal. Önemli olan, tedavinin hekiminizle birlikte belirlediğiniz biçimde sürdürülmesidir.
Doktorunuzun tavsiyelerine uymalısınız, eğer belirtilen ilaçları kullanıyorsanız. İlaçların etkilerini gösterebilmeleri için zaman ve doğru bir dozaj gereklidir. Hekimle konuşmadan ilaçların bırakılması ve dozajın değiştirilmesi çoğunlukla hastalığın kötüleşmesine neden olur.
Küçük ve erişilebilir hedefler belirleyebilirsiniz. Aşırı yüklenme ve baskı hastanın sağlığına kavuşmasını engeller.
Uyandıktan sonra mümkün olduğunca çabuk kalkabilirsiniz. Kendinizi yorgun hissetseniz bile – yataktan kalkmak iyileşme yönünde atılan ilk adımdır.
Bedensel olarak aktif olabilirsiniz. Depresyonda hareket hastaya yardımcı olur. Temiz havada yürüyüşe çıkmak veya spor aktiviteleri yapmak tedaviyi destekler.
Kişisel haftalık planınızı oluşturabilirsiniz. Günlerinizi düzenlemenizde ve işlerinizi halletmenizde yardımcı olur. Hoşunuza giden şeyleri de bilinçli olarak bu plana dahil edin.
Üzerinizdeki yükü hafifletebilirsiniz. Üzerinizde taşıyabileceğinizden fazla yük olduğunu hissettiğiniz durumlarda başkalarından yardım isteyin.
Yardımlaşma grubuna katılabilirsiniz. Başkalarının depresyondan kurtulmayı başardığını görmek insana cesaret verir. Bunun size göre bir seçenek olup olmadığını bir düşünün.
Alkolden ve uyuşturucudan sakınabilirsiniz. Bunlar depresyona yol açabilir, iyileşmeyi geciktirebilir veya tamamen engelleyebilir.
Sabırlı olabilirsiniz. Depresyonun gelişmesi uzun sürdü, tedavi olmanız da aynı şekilde zaman alacak. Terapi zaman alacaktır.
kaynak: Universitätsklinikum Freiburg