Eski Yunancada “halk” anlamına gelen “demos” ve “yönetmek” anlamına gelen “kratein” sözcüklerinin birleşmesiyle oluşan demokrasinin sözlük anlamı “
ANAYASA HUKUKU ÜNİTE-2
Eski Yunancada “halk” anlamına gelen “demos” ve “yönetmek” anlamına gelen “kratein” sözcüklerinin birleşmesiyle oluşan demokrasinin sözlük anlamı “halk yönetimi” demektir. Çoğulcu-liberal demokrasiyi gerçekleştirmenin başlıca araçları ise “insan hakları” ve “hukuk devleti” ilkesidir.
Demokratik sistemde toplumu ilgilendiren temel siyasal kararları alma yetkisi, görevlerine halk oyuyla gelen seçilmiş kişi ve organlara aittir.
Demokrasinin Temel Unsurları
Demokrasinin temel unsurları özgür ve düzenli seçimler, siyasi çoğulculuk ve yarışma (çok-partili siyasal hayat) ve insan haklarıdır. Demokrasinin bu temel kurumlarının yanı sıra, günümüzün istikrarlı demokrasilerinde seçilmişlerin üstünlüğü, azınlıkların korunması, yerel demokrasi, katılım, sivil toplum ve açık yönetim gibi ilke ve kuralların da anayasal-siyasal sistemin özellikleri arasında yer aldığını belirtmek gerekir.
Özgür ve düzenli seçimler: Demokrasilerde, etkin siyasi görevlere gelecek yöneticiler ve siyasi karar organları, 4-5 yıllık aralıklarla tekrarlanan seçimlerle belirlenmektedir. Seçimler serbest, genel, eşit, gizli oy ve açık sayım ilkelerine göre yapılmaktadır.
Siyasi çoğulculuk ve yarışma (çok-partili siyasal hayat): Siyasi çoğulculuk, farklı dünya görüşlerine, programlara ve çıkarlara sahip olan kişi ve grupların varlığına saygı gösterilmesi ve bunların serbestçe örgütlenip siyasi iktidar yarışına katılabilmeleri anlamına gelir. Demokrasilerde bu anlamda bir siyasi çoğulculuk, yani yarışmacı bir siyaset ve çok-partili siyasal hayat vardır.
Temel hak ve hürriyetler: Demokrasilerde temel hak ve hürriyetler tanınmış ve güvence altına alınmıştır. Halkın yönetimi anlamına gelen demokrasinin işleyişi bakımından bireysel ve siyasi hürriyetlerin ayrı bir önemi vardır. Demokrasilerde, devlet iktidarı bireysel hürriyetlerle sınırlanmış ve siyasi hürriyetlerle denetim altına alınmıştır.
Türkiye’de, demokrasinin temel kurumları benimsenmiş olmakla birlikte, bazı kriterler bakımından anayasal düzenleme ve uygulamada önemli eksiklikler vardır. Anayasanın 2’nci maddesine göre, Türkiye Cumhuriyeti demokratik bir devlettir. Yine Anayasanın 6’ncı maddesinde yer alan “egemenlik kayıtsız şartsız Milletindir” hükmü de demokratik devleti öngören bir ilkedir. Nihai karar alma yetkisinin tam olarak seçilmişlere ait olmadığı ülkeler yarı-demokrasi olarak adlandırmaktadır.
Özgür ve düzenli seçimler: Etkin siyasi makamlara gelecek yöneticiler ile karar organlarının seçimle belirlenmesi kabul edilmiştir. Anayasaya göre, yasama organı ile Cumhurbaşkanı (2007 Anayasa değişikliğine göre) genel oyla halk tarafından, Bakanlar Kurulu ise Meclis tarafından seçilmektedir.
Siyasi çoğulculuk ve yarışma (çok-partili siyasal hayat): Ülkemizde birden çok siyasi parti vardır.
İnsan hakları: Genel olarak tanınmış olmakla birlikte, önemli sayılabilecek sınırlamalara tâbi tutulmuştur. Örneğin, ifade ve örgütlenme hürriyeti üzerindeki aşırı kısıtlamalar gibi.
Seçim Kavramı ve Demokratik Seçimin İlkeleri
Demokratik sistemin merkezinde yer tutan seçimler, oylama işlemi aracılığıyla yönetime onay verilmesini sağlar. Demokratik teoriye göre bir iktidarın meşru olabilmesi için kaynağını yönetilenlerin rıza ve muvafakatinden alması gerekir. Seçmenler hukukî ve siyasi bir usûl olan seçimlerle siyasi iktidara muvafakat vermek, önceki muvafakatlerini yenilemek veya geri almak şeklinde irade belirtebilirler. Böylece yönetilenler, yönetenler karşısında siyasi iktidarı belirleme ve denetleme hakkını kullanmış olmaktadırlar.
Demokratik seçimin ilkeleri
Demokratik sistemde düzenli aralıklarla yapılacak özgür (serbest ve yarışmacı) seçimlerin, genel oy, eşit oy, oy verme hürriyeti, oyun gizliliği, açık sayım ve döküm ile seçimlerin yargı organlarının yönetim ve denetiminde yapılması gibi, bilinen temel unsurlarının herhangi bir tercih söz konusu olmadan güvenceye bağlanması gerekir. Anayasa, demokratik bir seçimin taşıması gerekli olan ilkeleri şu şekilde düzenlemiştir:
Seçimlerin Serbestliği ilkesi :
Seçimlerin serbestliği ilkesi, vatandaşların hiçbir baskı ve zorlama olmadan oy kullanabilmesini ifade eder. Anayasa bu ilkeyi kabul etmiştir. Seçimlerin serbestliği, oy vermenin bir mecburiyet haline getirilemeyeceğini, yani “ihtiyarî oy” sisteminin benimsenmesi gerektiği anlamına da gelir. Ancak Anayasa “mecburî oy” sistemini kabul etmiştir. Anayasaya göre (m. 175/8), “halkoylamasına, milletvekili genel ve ara seçimlerine ve mahalli genel seçimlere iştiraki temin için, kanunla para cezası dâhil gerekli her türlü tedbir alınır.”
Anayasa ile kabul edilen (m. 67/2) genel oy ilkesi, servet, vergi, öğrenim durumu ve cinsiyet gibi sınırlamalar olmaksızın bütün vatandaşların oy hakkına sahip olmasını ifade eder. Genel oy hakkı, demokrasilerde uzun bir tarihî gelişmenin sonucu olarak kabul edilmiştir.
Örneğin, kadınlara oy hakkı Fransa’da 1944, İtalya’da 1946, Belçika’da 1948, İsviçre’de ise 1971 yılında tanınmıştır. Türkiye’de Meşrutiyet döneminde servete bağlı oy ilkesi uygulanmış, ancak 1924 yılında servet esası kaldırılarak erkeklere oy hakkı verilmiştir. Genel oy hakkı, yaş, kısıtlılık, mahkûmiyet gibi nedenlerden dolayı sınırlandırılabilmektedir. Başka bir ifadeyle seçmen olabilmek için bazı şartlar aranabilmektedir.
Seçmen olabilmenin şartları:
(1) Vatandaşlık: Seçmen olabilmek için Türk vatandaşı olmak gerekir. Aynı zamanda başka bir devletin vatandaşı olanların aday olmasına hukuki bir engel bulunmamaktadır.
(2) Yaş: Seçmen olabilmek için belli bir yaşta (genellikle onsekiz yaş) olmak gerekir. Anayasa seçmen olabilme yaşını onsekiz olarak belirlemiştir. Seçmen yaşı demokrasilerde de genellikle onsekizdir.
(3) Seçmen kütüğüne yazılı olmak: Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanununa göre, seçimlerde oy kullanabilmek için sandık seçmen listesinde kayıtlı olmak gerekir.
(4) Kısıtlı olmamak: Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanuna göre , kısıtlı olanlar seçmen olamazlar.
(5) Kamu hizmetlerinden yasaklı olmamak: Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanuna göre , kamu hizmetlerinden yasaklı olanlar seçmen olamazlar.
Seçme hakkına sahip olup da oy kullanamayanlar: Anayasaya göre, “silah altında bulunan er ve erbaşlar ile askerî öğrenciler, taksirli suçlardan hüküm giyenler hariç ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlüler oy kullanamazlar.”
Tutukluların ve taksirli suçlardan hüküm giyenlerin oy kullanması:
Anayasa ile benimsenen eşit oy ilkesi, her seçmenin bir tek oya sahip olması demektir. Bu ilke, içinde bulundukları, sosyal, ekonomik ve kültürel durum ne olursa olsun herkesin sadece seçimde bir tek oy kullanmasını öngörür. Örneğin, aile reislerine, belli kamu görevlerinde bulunanlara veya belli bir düzeyin üstünde öğrenim görmüş olanlara birden çok oy hakkı tanınmıştır.
Tek dereceli seçimde seçmenler temsilcileri doğrudan doğruya seçerler. İki dereceli seçimde ise seçmenler, önce ikinci seçmenleri seçerler. Daha sonra ikinci seçmenler de ikinci bir oylama sonucunda asıl temsilcileri seçerler.
Gizli Oy İlkesi
Gizli oy, yani oyun gizli olarak verilmesi ilkesi, seçmenin iradesini serbestçe ve her türlü baskıdan uzak biçimde ortaya koymasını sağlar. Gizli oy, seçimin serbestliği ilkesinin de bir gereğidir. Kimin hangi partiye oy verdiği bilinirse, o kişinin daha sonra çeşitli baskılara maruz kalması söz konusu olabilir.
Seçmen oyunu üzeri mühürlü oy zarfı içinde bizzat sandığa atar. Türkiye’de gizli oy ilkesi ilk defa 1950 seçimlerinde uygulanmıştır.
Açık Sayım ve Döküm İlkesi
Bu ilke, oy verme işleminin tamamlanmasından sonra oyların sayımının ve dökümünün alenî (kamuya açık) olarak yapılmasını ifade eder. Açık sayım ve döküm, seçmenin ortaya koyduğu iradenin sonradan birtakım usûlsüzlükler yapılarak değiştirilmesini önleyen, yani seçimin dürüstlüğünü sağlayan önemli bir ilkedir. Türkiye’de açık sayım ve döküm ilkesine göre yapılan ilk seçim 1950 seçimleridir.
Seçimlerin Yargı Organlarının Yönetim ve Denetiminde Yapılması İlkesi
Anayasanın kabul ettiği bu ilkenin amacı, seçimlerin serbestliğini ve dürüstlüğünü sağlamaktır. Seçimlerin yargı organlarının yönetim ve denetiminde yapılmasını öngören Anayasa bu amaçla Yüksek Seçim Kurulunu kurmuştur. Seçimlerin başlamasından bitimine kadar, seçimin düzen içinde yönetimi ve dürüstlüğü ile ilgili bütün işlemleri yapma ve yaptırma, seçim süresince ve seçimden sonra seçim konularıyla ilgili bütün yolsuzlukları, şikâyet ve itirazları inceleme ve kesin karara bağlama ve Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin seçim tutanaklarını ve Cumhurbaşkanlığı seçimi tutanaklarını kabul etme görevi Yüksek Seçim Kurulunundur. Yüksek Seçim Kurulunun kararları aleyhine başka bir mercie başvurulamaz… Anayasa değişikliklerine ilişkin kanunların halkoyuna sunulması, Cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesi işlemlerinin genel yönetim ve denetimi de milletvekili seçimlerinde uygulanan hükümlere göre olur.”
Seçim Sistemleri ve Türk Seçim Sistemi
Seçim sistemleri, oyların değerlendiriliş şeklî bakımından genel olarak iki ana tipe ayrılmaktadır. Bu ana tipler, hükûmetlerin kurulmasını kolaylaştırma amacını ifade eden “istikrar ilkesi”ne önem veren çoğunluk sistemleri ile partilerin adil bir şekilde temsil edilmesi amacını ifade eden “eşitlik ve adalet ilkeleri”ne dayanan nisbi temsil sistemleridir. Çoğunluk sistemlerinin temelini, sonuçta verilen oyların çoğunluğunu alan adayın ya da parti listesinin seçimleri kazanmış sayılacağı ilkesi oluşturmaktadır. Çoğunluk sistemlerinin günümüz demokrasilerinde uygulanan en yaygın modelleri “tek isimli tek turlu çoğunluk (dar bölge) sistemi” ile “iki turlu sistem”dir. Günümüz demokrasilerinde en yaygın olarak uygulanan nisbi temsil modeli, Türkiye’de milletvekili seçimlerinde de kullanılan d’Hondt sistemidir.
Türk seçim sistemi
Seçim Sistemine İlişkin Anayasal İlkeler
Temsilde adalet ve yönetimde istikrar ilkeleri: Anayasa belli bir seçim sistemini tercih etmemiştir. Bununla birlikte, Anayasanın 67’nci maddesinde 1995 yılında yapılan değişiklikle maddeye, “Seçim kanunları, temsilde adalet ve yönetimde istikrar ilkelerini bağdaştıracak biçimde düzenlenir” hükmü eklenmiştir.
Seçim kanunlarında yapılacak değişikliklerin bir yıl içinde yapılacak seçimlerde uygulanmaması esası: 2001 Anayasa değişikliği ile Anayasanın 67’nci maddesine eklenen bir hükümle (f.7), seçim kanunlarında yapılan değişikliklerin, yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde yapılacak seçimlerde uygulanmaması esası benimsenmiştir.
Seçim Sisteminin Unsurları
Nisbi Temsilin d’Hondt Formülü
2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu nisbi temsil sisteminin (m. 2) d’Hondt formülünü (m. 34) benimsemiştir. Adını Belçikalı bir matematikçiden alan d’Hondt usûlünde, seçim çevrelerinde milletvekilliklerinin partilere ve bağımsız adaylara paylaştırılmasında seçim sayısının hesaplanması söz konusu olmadığı gibi, artık oy sorunu da ortaya çıkmamaktadır.
Ulusal (Genel) Baraj
2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu “genel baraj” adı altında ülke çapında uygulanacak bir baraj getirmiştir. Siyasi partilerin genel barajı aşıp aşamadığı, her partinin Türkiye genelinde aldığı geçerli oy sayısının, Türkiye genelindeki geçerli oy toplamına bölünmesi suretiyle tespit edilir.
Seçim çevreleri, seçimin gerçekleştiği en küçük birimdir. Seçimlerde kullanılan oyların milletvekilliğine dönüştürülmesi işlemi seçim çevresi çapında yapılır. Seçim çevreleri tek isimli (dar çevre) ya da çok isimli (geniş çevre ve millî çevre) olabilir. Tek isimli seçim çevresinde sadece bir temsilci seçilir ve mahiyeti gereği ancak çoğunluk sisteminde uygulanabilir. Çok isimli çevrenin birinci türü olan geniş çevre sisteminde, seçim çevresinden seçilecek temsilci sayısı en az iki ya da daha fazla olabilmektedir. Geniş çevre, genellikle nisbi temsil sisteminde kullanılmakla birlikte, çoğunluk sisteminde de tercih edilebilmektedir. Çok isimli çevrenin ikinci türü olan millî çevre sisteminde, parlamento üyelerinin tamamı ülke düzeyinde tek bir seçim çevresinden seçilmektedir. Türkiye’de milletvekili seçimleri bakımından kural olarak her il bir seçim çevresi olarak kabul edilmektedir.
Yurt dışında bulunan vatandaşların seçimlerde oy kullanmalarıyla ilgili seçim işlerini yönetmek üzere Seçimlerin Temel Hükümleri Hakkında Kanunla (m. 10) Ankara İl Seçim Kuruluna bağlı Yurt Dışı İlçe Seçim Kurulu oluşturulması öngörülmüştür. Yurt dışı seçmenlerin milletvekili genel seçimi, Cumhurbaşkanı seçimi ve halkoylamasında verecekleri oylar tabir yerindeyse bu “sanal seçim çevresinde” toplanacaktır. Milletvekili Seçimi Kanununa göre (m. 4), illerin çıkaracağı milletvekili sayısının tespitinde toplam milletvekili sayısından (550 milletvekili) her il’e önce bir milletvekili verilir. Son genel nüfus sayımı ile belli olan Türkiye nüfusu, illere verilen milletvekili sayısı çıkarıldıktan sonra kalan milletvekili sayısına bölünmek suretiyle bir sayı elde edilir. İl nüfusunun bu sayıya bölünmesi ile her ilin ayrıca çıkaracağı milletvekili sayısı tespit olunur. Yapılan tespit sonunda, çıkaracağı milletvekili sayısı 18'e kadar olan iller, bir seçim çevresi sayılır. Çıkaracağı milletvekili sayısı 19'dan 35'e kadar olan iller iki, 36 ve daha fazla olan iller üç seçim çevresine bölünür. Bu seçim çevreleri, numara sırasına göre adlandırılır.
Anayasanın 76’ncı maddesi milletvekili seçilebilme şartlarını şu şekilde düzenlemiştir:
(1) Türk vatandaşı olmak: Anayasaya göre “her Türk milletvekili seçilebilir.” Türk vatandaşlığının dışında, başka bir ülkenin vatandaşlığına sahip olanlar da milletvekili seçilebilirler.
(2) Yirmi beş yaşını doldurmuş olmak.
(3) En az ilkokul mezunu olmak.
(4) Kısıtlı (hacir altında) olmamak.
(5) Yükümlü olduğu askerlik hizmetini yapmış olmak.
(6) Taksirli suçlar hariç toplam bir yıl veya daha fazla hapis ile ağır hapis cezasına hüküm giymemiş olmak.
(7) Kamu hizmetlerinden yasaklı olmamak.
(8) Anayasanın 76’ncı maddesinde sayılan aşağıdaki suçlardan hüküm giymemiş olmak.
Seçim dönemi ve seçimin başlangıcı
Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimleri dört yılda bir yapılır. Her seçim döneminin son toplantı yılının 20 Temmuz günü seçimin başlangıç tarihidir ve Kasım ayının ilk Pazar günü oy verilir. Seçim dönemi bitmeden önce, seçimin yenilenmesine Türkiye Büyük Millet Meclisi veya Cumhurbaşkanınca karar verilmesi halinde, durum Bakanlar Kurulu tarafından kırk sekiz saat içinde ilân olunur. Yenileme kararı Türkiye Bü-yük Millet Meclisi tarafından verilmişse, Meclis, seçimin yapılacağı tarihi de belirler. Yenileme kararının Cumhurbaşkanınca verilmesi halinde, bu kararın verildiği tarihten sonra gelen doksanıncı günü takip eden ilk Pazar günü oy verilir.
Anayasaya göre, savaş sebebiyle yeni seçimlerin yapılmasına imkân görülmezse, Türkiye Büyük Millet Meclisi, seçimlerin bir yıl geriye bırakılmasına karar verebilir. Geri bırakma sebebi ortadan kalkmamışsa, erteleme kararındaki usûle göre bu işlem tekrarlanabilir. 2002 yılında 78’inci maddeye bir hüküm (f.5) eklenerek, bir ilin ya da seçim çevresinin Mecliste üyesinin kalmaması halinde ara seçim yapılması öngörülmüştür.
Milletvekilliği adaylığı, “siyasi parti adaylığı” ve “bağımsız adaylık” olmak üzere iki şekilde gerçekleşebilir.
Siyasi parti adaylığı: Vatandaşlar seçime katılan siyasi partilerden milletvekili adayı olabilirler.
Siyasi Partiler Kanununun 37’nci maddesine göre, siyasi partiler milletvekili genel ve ara seçimlerinde, adaylık için müracaat eden ve adaylığı uygun bulunanlar arasından, adayların tespitini; serbest, eşit, gizli oy açık tasnif esasları çerçevesinde, tüzüklerinde belirleyecekleri usûl ve esaslardan herhangi biri veya birkaçı ile yapabilirler. Siyasi partiler, her seçim çevresinin çıkaracağı milletvekili sayısı kadar aday gösterirler.
Bağımsız adaylık:Bağımsız milletvekili adaylığı için yapılacak başvuru, adayın milletvekili seçilmek istediği çevrenin il seçim kurulu başkanlığına, bu Kanunun adaylık için aradığı şart ve nitelikleri taşıdığını belirten bir yazı ile yapılır. Kurul başkanlığı başvurunun alındığına ilişkin bir belge verir ve derhal Yüksek Seçim Kuruluna duyurur. Bağımsız adaylık için başvuranlar, en yüksek derecedeki Devlet memurunun brüt aylığı kadar parayı ilgili mal sandığına emaneten yatırıp makbuzunu milletvekili seçilebilmek için gerekli başvurma belgelerine eklerler. Anayasanın 76’ncı maddesinin üçüncü fıkrasına göre, hâkimler ve savcılar, yüksek yargı organları mensupları, yükseköğretim kurumlarındaki öğretim elemanları, Yükseköğretim Kurulu üyeleri, kamu kurum ve kuruluşlarının memur statüsündeki görevlileri ile yaptıkları hizmet bakımından işçi niteliği taşımayan diğer kamu görevlileri ve Silahlı Kuvvetler mensupları, görevlerinden çekilmedikçe, aday olamazlar ve milletvekili seçilemezler.
1. Seçimler ile ilgili aşağıdakilerden hangisi, 1982 Anayasası’nda yer almaz?
a) Temsilde adalet ilkesi
b) Seçimlerin yargı yönetim ve denetimi altında yapılması esası
c) Yönetimde istikrar ilkesi
d) Ulusal genel barajın yüzde 10 olması
e) Tutukluların oy kullanabilmesi
2. 500.000 geçerli oyun kullanıldığı ve 5 milletvekilinin seçileceği bir seçim çevresinde; A partisi 190.000, B partisi 120.000, C partisi, 100.000 D partisi 90.0000 oy almıştır. B partisi Türkiye genelinde yüzde 7 oranında oy almıştır. Yürürlükteki Türk seçim sistemine göre, partilerin çıkaracağı milletvekili sayısı kaçtır?
a) A partisi 2, B partisi 1, C partisi 1, D partisi 1
b) A partisi 3, C partisi 2,
c) A partisi 3, C partisi 1, D partisi 1
d) A partisi 4, C partisi 1
e) A partisi 2, B partisi 2, C partisi 1
3. Aşağıdakilerden hangisi 1982 Anayasası’nda yer alan demokratik seçim ilkelerinden biri değildir?
a) Eşit oy
b) Genel oy
c) Açık sayım döküm
d) Yargı yönetim ve denetimi
e) İki dereceli seçim
4. Türkiye’de ilk olarak hangi tarihte kadınlara oy hakkı tanınmıştır?
5. Aşağıdakilerden hangisi Anayasada yer alan milletvekili seçilebilme şartlarından biri değildir?
a) Yirmi beş yaşını doldurmuş olmak
d) Yüksek öğrenim yapmış olmak
6. “Anayasaya göre bazı suçlardan dolayı hüküm giyenler affa uğrasalar dahi milletvekili seçilemezler”. Aşağıdakilerden hangisi bu suçlardan biri değildir?
c) Terör eylemlerini tahrik ve teşvik
d) Devlet sırlarını açığa vurma
e) Dolanlı iflas
7. 1982 Anayasasına göre TBMM seçimlerinin ertelenmesi aşağıdaki durumların hangisinde mümkündür?
a) Olağanüstü hal
d) Seferberlik hali
e) Ağır ekonomik bunalım
8. Anayasaya göre, bir ilin veya seçim çevresinin Mecliste hiç üyesinin kalmaması halinde ara seçim ne zaman yapılmalıdır?
a) 45 gün içinde
b) 3 ay içinde
c) 30 gün içinde
d) 60 günden sonraki ilk Pazar günü
e) 90 günden sonraki ilk Pazar günü
9. Milletvekili adaylığı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
a) Milletvekili adaylığı için bir siyasi partiye üye olmak zorunlu değildir.
b) Siyasi partiler aday tespitinde önseçim usulünü uygulamak zorundadır.
c) Silahlı kuvvetler mensupları görevlerinden çekilmedikçe aday olamazlar.
d) Yükseköğretim kurumlarındaki öğretim elemanları görevlerinden çekilmedikçe aday olamazlar.
e) Seçilme yeterliliğine sahip olmayanlar aday olamazlar.
10. 1982 Anayasasına göre, Yüksek Seçim Kurulu ile ilgili ifadelerden hangisi yanlıştır?
a) Seçim süreci ile ilgili yolsuzlukları inceler.
b) TBMM üyelerinin seçim tutanaklarını kabul eder.
c) Cumhurbaşkanının seçilmesi işlemlerinin genel yönetim ve denetimini yapar.
d) Seçim konularıyla ilgili şikâyetleri karara bağlar.
e) Kararları aleyhine Danıştay’a başvurulur.
1.D, 2.C, 3.E, 4.D, 5.D, 6.B, 7.C, 8.E, 9.B, 10.E
Dar anlamda cumhuriyet, devlet başkanının seçimle belirlenmesi anlamına...