Embriyo Kalitesini Etkileyen Faktörler
Tüp bebekte en önemli şey iyi bir ekip çalışmasıdır. Tüm elemanların uyumlu, dikkatli ve özverili olması gerekir. Laboratuvar ısısı, havalandırılması, embriyoların korunduğu cihazların gazı, sıcaklığı ve nemi embriyo kalitesini etkiler. Olgu seçimi, olgu hazırlığı, yumurtlatma uyarıları, bu sırada kullanılan ilaçlar da yumurta kalitesini etkilemektedir.
Amacımız en yüksek oranda döllenme ve gebelik sağlamak, sonuçta gelen çifti kucağında bebekle evine göndermektir. Bu yüzdendir ki bu işlem sırasında kullanılan tüm kimyasallar (besi yerleri, sperm yıkama sıvıları vs.) yumurta, sperm ve embriyolarla temas eden kapların kalite ve temizliği önemlidir. Bu arada embriyoloğun deneyimi ve becerisi son derece önemlidir.
Bir mutfak için iyi bir aşçı neyse bir laboratuar için embriyolog odur, malzeme ne kadar (yumurta ve sperm) kaliteliyse o kadar iyi ürün elde edilir hatta bazen iyi bir embriyolog en iyi ve kaliteli spermi seçerek beklenenden daha iyi embriyo elde edilebilir.
Dış etkenlerden ilk akla gelen hava olmalıdır, taze ve temiz havalandırma şarttır ve bu özel filtrelerden geçirilip uygun ısıya getirilen hava ile mümkündür. Hava da bulunan aktif karbonlar, aldehitler, alkoller ve benzeri kimyasallar embriyoya toksik (öldürücü) etki eder. Laboratuvara herhangi bakteri bulaşıklığı olan materyal alınmamalı,tüm enfeksiyon, bulaşıklıkları başarı ve gebeliği çok azaltır, dolayısıyla kullanılan tüm malzemeler temiz ve mikropsuz olmalıdır.
İkinci etken kullanılan besi yerleridir. Embriyonun gereksinimi olan dengeli tuz çözeltilerine aminoasitler gerektiğinde glikoz gibi karbonhidratlar ve vitaminler eklenerek mükemmel medyumlar üretilmektedir. Her üretimde bu medyumlar önceden test edildiği için rahatlıkla kullanılmaktadır. Embriyo için dış etkene maruz kalma süresi de önemlidir. Özellikle mikro enjeksiyon hazırlığı ve uygulaması sırasında yumurta dış ortama maruz kalmaktadır, bu sürenin kısa olması embriyoloğun deneyimi ve becerisine bağlıdır. Ne kadar kısa sürede ve iyi enjeksiyon yapılabiliyorsa başarı şansı o kadar artar. Bu arada çok az da olsa embriyo dondurma işleminden söz etmek istiyorum. Bana göre bir merkezin başarısı iyi bir dondurma sistemiyle bütünleşir.
Öncelikle embriyo transferinden sonra yeterince dondurmaya yetecek sayı ve kalitede embriyo elde edilmeye çalışılmalı, daha sonra ki uygulama için çözme işleminden sonra transfer edecek kalitede embriyo sağlanmalıdır. Embriyo takibi, kalite kontrolü ve seçimi embriyoloğun en önemli işlerinden biridir. Hangi gün embriyonun transfer edileceğini, hangilerinin dondurulacağı ve bu sırada kullanılacak araç ve yöntemler embriyoloğun deneyimiyle bütünleşir.
Gebeliğin önemli bir adımı da bu kadar dikkat ve özenle geliştirilen embriyoların rahim içine özel bir kateter (embriyo taşıma aracı) ile yerleştirilmesidir. Embriyo kalitesi kadar bu sırada kullanılan katatere embriyoların yerleştirilmesi ve bunun uygun şekilde rahim içine transferi de önemlidir. Bu aşamadan sonra ki olay embriyolarla anne arasındaki ilişkiye bağlıdır. Embriyonun rahme tutunması rahim duvarının uygun dönemde ve iyi kalitede olmasının yanı sıra bağlanmayı sağlayacak kimyasallara da bağlıdır. Ne yazık ki şimdilik buraya müdahale edemiyoruz, fakat tüp bebekteki bu hızlı yenilik ve gelişmeler sonucu inanıyorum ki yakın bir gelecekte implantasyon dediğimiz embriyonun rahim içine bağlanmasına nelerin etki ettiği saplanıp gerekli önlemler alınabilecektir.
Başta da söylediğimiz gibi amaç en iyi gamet hücreleri ile en kaliteli embriyoyu oluşturmak ve sağlıklı gebelikler ile eve giden canlı doğum sayısını arttırmaktır.
Emb. Dr. Ayşe Kendirci