Finans Sözlüğü-D | FinHat
(Y) bağımlı değişkeni (X) bağımsız değişkeni ile neden-sonuç ilişkisi kurabiliyorsa, (Y)’nin varyansının (X) ile açıklanan kısmını gösteren ölçüdür. Korelasyon katsıyısının tersidir. Korelasyonun eğrisel olması durumunda “determinasyon endeksi” terimi kullanılır.
Hesap sahiplerinin istedikleri zaman paralarını çekebilmeleri için, bankaların hemen paraya çevrilebilecek değerler bulundurma zorunluluğudur. Mevduat ve hemen paraya çevrilebilir değerler arasındaki ilişkiyi gösteren bu oranı merkez bankası belirler. Disponibilite oranı, piyasanın likiditesini etkileyen bir para politikası aracı olarak kullanılır.
Kelime anlamı olarak “dağıtan, paylaştıran, düzenleyen” anlamına gelir. Ticari terim olarak ise, “Baş satıcı, başbayi” anlamında kullanılır.
Anonim şirketlerde, safi kardan ve bu amaçla ayrılmış yedek akçelerden ortaklara, şirkete yatırmış oldukları sermayeyle orantılı bir şekilde nakit olarak ya da hisse senedi şeklinde dağıtılan paylardır. Dividant dağıtımı şirket genel kurulunun yetkisi içine girer. Uygulamada anonim şirket yönetim kurulları dağıtılmasını önerdikleri kar payını genel kurula bildirirler. Genel kurul ise bu öneriyi kabul eder ya da etmez. Şirket ana sözleşmesinde belirIenmiş kurallar varsa yönetim ve genel kurul bunlara uymak zorundadır. İşletmelerin dividant dağıtımı kararı alırken birçok unsuru (sadece karların dağıtılabileceği, işletmenin likidite durumu, borçlanma sözleşmelerinin sınırlamaları, işletmenin yatırımlarının geleceği, ortakların özel vergi durumları, karların yıllar itibariyle gösterdiği seyir, dağıtılmayan karların vergi durumu ve şirketin halka açık olup olmaması v.b.) ayrıntılı olarak analiz etmelerinde yarar vardır.
Tersane havuzu, kalafat yeri, gemilerin onarım yeridir. Aynı zamanda emtianın yüklenip boşaltıldığı deniz antrepolarına da “Dok” denir.
İkinci Dünya Savaşı sonrası Batı Avrupa ülkelerinde ortaya çıkan dolar kıtlığıdır. Avrupa ülkeleri, savaş sonrası ekonomilerini düzeltmek için gerekli mal ve hizmetleri ABD’den karşılıyorlardı. Bu dönemde, Avrupa’nın elinde bulunan tüm altın ve dolar rezervlerinin ABD’ye akması, 1950 ortalarına dek Avrupa’da dolar açığı yaşanmasına yol açmıştır.
Donatan, gemisini deniz ticaretinde kullanan gemi sahibine denir (T.K. mad. 946/1). “Donatan” a halk dilinde Armatör denmektedir.
Kendisinin olmayan bir gemiyi kendi adına deniz ticaretinde kendisi veya kaptanı ile kullanan kimse, üçüncü şahıslara karşı da “donatan” sayılır (T.K. mad. 946/2).
Yabancı bir ülkede ödeme sırasında geçerli olan her türlü bono, çek, kredi mektubu, poliçe, havale gibi her türlü değerli kağıda verilen addır. Nakit olan yabancı paralara “efektif döviz” de denmektedir.
DÜOPOL (DUOPOLY) :
İki üretici ve çok sayıda tüketicinin bulunduğu piyasadır. Tüketiciler bakımından, tam rekabet piyasasına çok benzer. Üreticilerin arzı kontrol edememeleri satış fiyatını etkiler. Bu da, fiyatın tekel piyasasındaki fiyata yaklaşmasına yol açar. Bu tip piyasalara, kısmi tekel piyasası da denilmektedir.
İki milli paranın birbirleri cinsinden tanımlanmalarıdır. Örneğin, 1 ABD Doları = 275.000 TL düz bir kurdur. Düz kurun tersi “çapraz kur” dur.