Yaz.Müh.Ders Notları #3 1 - PDF
Download "Yaz.Müh.Ders Notları #3 1"
1 YAZILIM MÜHENDİSLİĞİ Şubat 2012 Yrd.Doç.Dr. Yunus Emre SELÇUK 1 NE GİRİŞ Üzerinde çalışılmaya başlanacak projenin amaçlarını, boyutlarını ve etkilerini belirlemeye yönelik çalışmalardır. Genel amaçlı proje yönetimi faaliyetleri arasında yer alan yapılabilirlik (feasibility) çalışmasına bir girdi olarak düşünülebilir. Müşteri ne istediğini bilmez mi? Gereksinimler zaten belli değil mi? Çoğunlukla müşterinin kafasında sadece genel bir fikir vardır. Yoruma açık ve ayrıntıları kesin çizgilerle belirlenmemiş gereksinimler projenin başarısızlığına davetiye çıkarır. Kesin belirlenmiş gereksinimler bile zaman içerisinde değişebilir. Deyişler: Şeytan ayrıntıda gizlidir. Yanlış veya eksik işi yapan mükemmel yazılım değil, doğru işi yapan iyi çözüm gereklidir. SONUÇ: Gereksinim mühendisliği gerekli bir etkinliktir. 2 Yaz.Müh.Ders Notları #3 1
2 Gereksinim mühendisliğinin genel adımları: Gereksinim mühendisliği adımları gerçeklenecek yazılımın doğasına ve kullanılan sürece göre düzenlenmelidir. Gereksinim mühendisliği adımları süresince yazılım ekibi ve müşteri birlikte çalışmalıdır. Müşterinin bir ekibinin, yazılım geliştirme sürecinin mümkün olduğunca çok adımının bir parçası olması yararlıdır. 3 Başlangıç: Yazılım projesinin ilk aşamalarının başlatılıp başlatılmamasına karar verilen adımdır. Müşterinin bir yazılım projesi başlatılmasını düşünmesine neden olan olaylar: Yeni bir iş gereksiniminin belirlenmesi. Mevcut iş süreçlerinde güçlüklerle karşılaşılması. Müşterinin üst düzey karar vericileri ve astları arasında geçen kısa bir sözlü konuşma veya toplantı ile bile bir proje başlayabilir. Bir uygulama yazılımı söz konusu ise: Yeni bir pazarın veya hizmetin farkına varılması, Yazılım şirketinin üst düzey karar vericileri ve teknik ekibinin sözlü konuşması ile yeni bir yazılım projesi başlatılabilir. 4 Yaz.Müh.Ders Notları #3 2
3 Başlangıç aşamasında paydaşlar belirlenmelidir. Paydaş: Gerçeklenecek sistemden doğrudan veya dolaylı olarak yararlanabilecek ve etkilenebilecek herkes. Her paydaş sisteme farklı bir açıdan bakar. Projenin başarısı veya başarısızlığı paydaşları farklı şekillerde etkiler. Paydaşlara sorulacak sorularla belirlenmesi gerekenler: Paydaşların bakış açıları, Paydaşları etkileyebilecek nedenler, Söz konusu etkilerin sonuçları. 5 Bilgi toplama aşamasının genel ilkeleri: Gereksinimler hakkında ayrıntılı bilgiler, tüm paydaşların etkin katılımı ile elde edilmelidir. Tüm paydaşların katıldığı toplantılar yapılmalıdır. Toplantılara hazırlık ve katılım kuralları belirlenmelidir. Gündem belirlenmelidir: Önemli konuları atlamayacak kadar sıkı, yaratıcılığı önlemeyecek kadar açık olmalıdır. Düzeni sağlayacak ve tıkanıklıkları çözecek bir oturum başkanı seçilir. 6 Yaz.Müh.Ders Notları #3 3
4 İşleme: Bilgi toplama aşamasında toplanan ham bilgilerin işlenmesi. Son kullanıcının ve diğer paydaşların yazılımla nasıl etkileşimde bulunacağının belirlenmesi ve ayrıntılandırılmasını amaçlar. Etkileşimler, kullanım senaryoları ile gösterilir (ileride anlatılacak). İşleme kimi bilgilerin genişletilmesi, kimi bilgilerin özetlenmesi şeklinde gerçekleşir. Gereksinimlerin sınıflandırılması Normal gereksinimler Beklenen gereksinimler: Çok temel gereksinimleri kullanıcı belirtmeyebilir. Bunların da elde edilmesi gereklidir. Heveslendirici gereksinimler: Müşteri beklentilerinin ötesinde ve varlığında müşteriyi sevindirecek özellikler. 7 Pazarlık: Müşteriler sınırlı insan, zaman ve bütçe kaynakları çerçevesinde karşılanamayacak aşırı isteklerde bulunabilir. Paydaşlar gereksinimleri farklı önem düzeylerinde görebilir. Farklı paydaşların gereksinimleri birbiri ile çelişebilir. Pazarlık sonucunda tüm paydaşların razı olacağı bir gereksinimler listesi elde edilir. 8 Yaz.Müh.Ders Notları #3 4
5 Tanımlama: Gereksinimler tanımlama aşamasında, pazarlık sonucu üzerinde uzlaşılan haliyle kağıda dökülür. Tanımlama araçları: Konuşma dili ile yazılmış belgeler Kullanıcı senaryoları: Görülecek Kullanım şemaları: Görülecek Formel modeller (Matematiksel gösterim, işlenilmeyecek) Bir ön ürün Birden fazla tanımlama aracı birlikte kullanılabilir. 9 Doğrulama: Tanımlanmış gereksinimlerin tutarsızlıklara karşı sağlaması yapılır. Gereksinimler açıkça ve yoruma yer bırakmayacak şekilde tanımlanmış mı? Birbiri ile çelişen gereksinimler var mı? Gereksinimlerde hatalar ve eksikler var mı? Eksik gereksinimler var mı? Gerçekçi olmayan gereksinimler var mı? Doğrulama yapma için önerilen temel yol teknik değerlendirmedir (Formal technical review, sınama teknikleri arasında anlatılacak). 10 Yaz.Müh.Ders Notları #3 5
6 Yönetim: Yazılım geliştirme süreci içerisinde gereksinimlerde değişiklikler olabilir: Yeni gereksinimler eklenmesi Mevcut gereksinimlerden bazılarının geçerliliğini yitirmesi Gereksinimlerin önem sıralamasının değişmesi Hatalı kestirimlerden dolayı bazı gereksinimlerden vazgeçilmesi Gereksinimlerde ne tür değişikliklerin nasıl ve hangi şartlarla yapılabileceği, resmi bir sözleşme ile önceden belirlenebilir. Gereksinimlerde değişiklikler müşteri ile karşılıklı anlaşma ile yapılmalıdır. 11 Yönetim (devam): Yazılım geliştirme süreci içerisinde gereksinimlerin gerçeklenmesinin (ve varsa gereksinimlerdeki değişikliklerin) izlenmesi gerekir. İzleme tablolar aracılığı ile yapılır: İzlenebilirlik tabloları (Tracebility table). B1 B2 B3 G1 G2 G3 G1,2, : Gereksinimler B1,2, : Sisteme çeşitli bakış açıları Modüller, Paketler, Sınıflar, vb. 12 Yaz.Müh.Ders Notları #3 6