﻿ Krizsiz Bir Dünya Mümkün mü? - Hür Fikirler
Atilla Yayla 22 Kasım 2018	Slider, Yazarlar
Ferguson’un işaret ettiği üzere bugünün finans dünyası dört bin yıllık bir ekonomik evrimin sonucu. Borç veren ile borç alan arasındaki ilişki bankaları doğurdu. Onu tahvil piyasaları izledi. Peşinden gelen şirketler, hisse senetleri ve sigortaydı. Bankalar, tahvil piyasaları, hisse senedi piyasaları, sigorta ve ipotekli konut sektörüne (yazar buna mülkiyete dayalı demokrasi diyor) sahip toplumlar bunlara sahip olmayanlardan daha başarılı oldu. Finansal aracılık ekonomik kaynakların feodalizme veya merkezî planlamaya göre daha verimli dağılmasını sağladı. Bu, her insanı ilkel tarımın ağır iş yükünden ve iç karartıcı ağır döngülere esir düşmekten kurtardı. İktisatçı Frederic Muhlmann’nın sözleriyle “finansal sistem ekonominin beynidir… Bu sistem ekonomik faaliyetlerin temeli olan sermayenin, işletmeler ve hane halkı tarafından en üretken şekilde kullanılmasını sağlayan bir koordinasyon mekanizması gibi çalışır. Eğer sermaye yanlış kullanılırsa ya da hiç kullanılmazsa ekonomi verimsiz veya ekonomik büyüme düşük olacaktır.”
Bir evrim süreci olarak finans sisteminin aşırı müdahaleye uğraması, müdahaleler iyi niyetli olsa bile, kötü sonuçlara yol açabiliyor. Devlet desteği finans kurumlarını aşırı risk almaya itiyor. ABD’de olduğu gibi “Batması için çok büyük” mantığıyla koruma, bankacılık sektörünü el değiştirmesi çok zor bir özel mülke dönüştürüyor. Kurtarmalar yanlış kurumların tasfiye edilmesini önlüyor, finans sektörü üzerindeki devlet kontrolünü arttırıyor. Külfeti batışta payı, rolü, katkısı olmayan insanların sırtına yüklüyor. Başka bir deyişle kâr özelken zararı kamulaştırıyor.
Finansal piyasalar bir Alman Cumhurbaşkanının yakındığı gibi “Haddini bildirmemiz gereken bir canavar” değil. Bizi, hepimizi, toplumu yansıtan bir ayna. Aynaya kızmanın âlemi yok. Yapmamız gereken kendimizi düzeltmek. Krizlere teslim olmamak. Ayakta kalmanın ve ilerlemenin yeni yollarını keşfetmeye çalışmak.
Yeniyüzyıl, 22 Kasım 2018