Download "T.C Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü"
1 T.C Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü YAYGIN GELİŞİMSEL BOZUKLUĞU OLAN BİREYLER İÇİN PERFORMANS BELİRLEME FORMU 2009
2 PROGRAMDA YER ALAN MODÜLLER VE SÜRELERİ Sıra No Modülün Adı Süresi 1 Eşleme Becerileri 250 Ders Saati 2 Taklit Becerileri 500 Ders Saati 3 Yönerge Takip Becerileri 750 Ders Saati 4 Görsel Destek Kullanımı 250 Ders Saati 5 Alıcı Dil Becerileri 1000 Ders Saati 6 İfade Edici Dil Becerileri 1000 Ders Saati 7 Oyun ve Müzik Becerileri 500 Ders Saati 8 Öz Bakım Becerileri 1000 Ders Saati 9 Günlük Yaşam Becerileri 1000 Ders Saati 10 Motor Beceriler 250 Ders Saati 11 Sosyal Beceriler 1000 Ders Saati 12 Okuma Yazma 750 Ders Saati 13 Matematik 500 Ders Saati PERFORMANS BELİRLEME FORMU Bu form; yaygın gelişimsel bozukluğu olan bireylerin: Eşleme Becerileri, Taklit Becerileri, Yönerge Takip Becerileri, Görsel Destek Kullanımı, İfade Edici Dil Becerileri, Oyun Ve Müzik Becerileri, Özbakım Becerileri, Günlük Yaşam Becerileri, Motor Beceriler, Sosyal Beceriler, Okuma Yazma Becerileri Ve Matematik Becerilerine ilişkin performansını belirlemek ve buna dayalı olarak eğitim planı hazırlamak amacıyla hazırlanmıştır. Formu uygulayacak uzman, bireye becerileri yaptırmak, bireyi yakından tanıyan (anne-baba, kardeş, öğretmen) kişilerle görüşmek, öğrenciyi gözlemek yoluyla Performans Belirleme Formunun ilgili sütununu dolduracaktır. Performans belirlenirken; dört aşamalı ölçüt kullanılmalıdır. Bu ölçütlerden: Sıfır (0) kazanımın hiç yapılamadığını, Bir (1) kısmen yapıldığını, İki (2) çoğunlukla yapıldığını, Üç (3) tamamen yapıldığını gösterir. Örneğin bir basamaklı doğal sayı ile bir basamaklı doğal sayının toplamı ile ilgili üç soru sorduğumuzda birey üç soruya da yanlış cevap veriyor ise ya da üç soruyu da cevaplayamıyorsa bunun değeri 0, birini doğru cevaplıyorsa bunun değeri 1, ikisini cevaplıyor ise bunu değeri 2, üçünü de doğru cevaplıyor ise bunun değeri 3 dür. Örneğin diş fırçalama becerisini ele aldığımızda birey; Diş fırçalama becerisini hiç yapamıyorsa (fırçayı eline alamıyor, diş macununu fırçaya süremiyor vb.) ise değeri:0 Fırçayı eline alabiliyor ancak uygun miktarda macunu fırçaya süremiyor ise değeri:1 Fırçayı eline alabiliyor, macunu yeterli miktarda fırçaya sürebiliyor ancak fırçayı ağzına götürüp istenilen şekilde hareket ettiremiyorsa ya da fırçayı istenilen şekilde hareket ettirebiliyor ancak ağzını çalkalamayı yapamıyorsa değeri:2 Diş fırçalama becerisini tamamen yapabiliyorsa değeri:3 dür. Performans belirleme formundaki Değerlendirmeler başlığı altındaki rakamlar her bir değerlendirme için kullanılacak bölümlerdir. Örneğin 6 ay süre ile destek eğitim önerdiğimiz birey için yeniden değerlendirmede bir sonraki sütun kullanılacaktır. Değerlendirme yapılacak ortam bireye uygun şekilde düzenlenmelidir. Uygulama gerektiren kazanımların değerlendirilmesinde o kazanım için mümkünse uygun araç gereç kullanılmalıdır. Değerlendirme yapılırken bireyin tüm tepkilerine uygulayıcının tepkisiz kalması gerekir. Ancak bireyin değerlendirme sürecinde kurallara uyması, göster denildiğinde göstermesi, söyle denildiğinde söylemesi, araçlara bakması, araçları dizmeye ve kaldırmaya yardım etmesi, çalışmaya uygun oturması ve uygun davranışlarda bulunması gibi olumlu davranışları pekiştirilmelidir. Değerlendirme süresince soru yönergeleri tutarlı bir şekilde verilmeli ve ses tonu pekiştirirken kullandığı ses tonundan ayırt edilmelidir.
3 YAYGIN GELİŞİMSEL BOZUKLUĞU OLAN BİREYLER İÇİN PERFORMANS BELİRLEME FORMU Adı SOYADI T.C.Kimlik No Doğum Tarihi MODÜLLER DEĞERLENDİRMELER Eşleme Becerileri Eş nesneyi, eş nesneyle eşler. 2.Eş nesneyi, eş nesne resmi ile eşler. 3.Aynı tipte ve farklı renkteki nesneler arasından aynı renkte olanı eşler. 4.Farklı tip ve farklı renkteki nesneler arasından aynı renkte olanı eşler. 5.Aynı tip ve renkteki farklı şekiller arasından aynı şekilde olanı eşler. 6.Farklı tip ve renkteki farklı şekiller arasından aynı şekilde olanı eşler. 7.Eş nesne resmini, eş nesne resmiyle eşler. 8.Aynı sınıftan eş olmayan nesneleri eşler. 9.Aynı sınıftan eş olmayan resimleri eşler. 10.Aynı sınıftan nesnelerle eş olmayan resimlerini eşler. Taklit Becerileri Kaba motor becerileri taklit eder. 2.İnce motor becerileri taklit eder. 3.Yüz ifadesini taklit eder. 4.İki basamaklı motor becerileri taklit eder. 5.Üç basamaklı motor becerileri taklit eder. 6.Kurallı grup hareketlerini taklit eder. 7.Ünlü, ünsüz sesleri taklit eder. 8.Heceleri taklit eder. 9.Çevresel sesleri taklit eder. 10.Alçak ve yüksek sesleri taklit eder. 11.Sözcükleri taklit eder. 12.Nesneleri hareketleriyle ve sözcükleriyle taklit eder. 13.Tümceleri taklit eder. 14.Sözcüklerden tümce oluşturur. 15.Tümceleri etkinliklerde kullanır. Yönerge Takip Becerileri Tek eylem bildiren basit yönergeleri yerine getirir. 2.İki eylem bildiren yönergeleri yerine getirir. 3.Üç ve daha fazla eylem bildiren yönergeleri yerine getirir. 4.Koşullu yönergeleri yerine getirir. 5.İstenen nesneyi bulur. 6.İstenen nesneyi getirir. 7.Yönlendirildiğinde belirli bir alana gider. 8.Tek eylem bildiren grup yönergelerini yerine getirir. 9.İki ve daha fazla eylem bildiren grup yönergeleri yerine getirir. Görsel Destek Kullanımı Günlük rutinlerinin takibinde etkinlik çizelgesini kullanır. 2.Sosyal etkileşim için etkinlik çizelgesini kullanır. 3.Akran etkileşimi için etkinlik çizelgesini kullanır. 4.Beden eğitimi için etkinlik çizelgesini kullanır. 5.Özbakım becerileri için etkinlik çizelgesini kullanır. 6.Oyun becerileri için etkinlik çizelgesini kullanır. 7.Günlük yaşam becerileri için etkinlik çizelgesini kullanır. 8.Sanat becerileri için görsel etkinlik çizelgesini kullanır. Yaygın Gelişimsel Bozukluğu Olan Bireyler İçin Performans Belirleme Formu 1
4 9.Önce ve sonra ilişkisine yönelik görsel planı kullanır. 10.Etkinlik çizelgesine göre bulunduğu ortamda kendisine ayrılmış olan bölümü kullanır. 11.Kendi renk kodunu taşıyan eşya ve araçları kullanır. Alıcı Dil Becerileri Konuşan kişiye dikkatini yöneltir. 2.Konuşan kişiyi jest ve mimikleriyle dinlediğini belli eder. 3.Nesneleri ayırt eder. 4.Eylemleri ayırt eder. 5.Eylemleri dramatize eder. 6.Nesneleri kategorilerine göre ayırt eder. 7.Nesneleri özelliklerine göre ayırt eder. 8.Nesneleri işlevlerine göre ayırt eder. 9.Kişileri ayırt eder. 10.Olayları oluş sırasına göre sıralar. 11.Olmayanı gösterir. 12.Sesleri ayırt eder. İfade Edici Dil Becerileri Sorulan sorulara cevap verir. 2.Eylemi ya da eylem resmini adlandırır. 3.Ailesini tanıtır. 4.Karşılıklı konuşmalarda anlamlı cümleler kurar. 5.Belirlenen bir konu hakkında konuşur. 6.Nesneleri tanımlar. 7.Olayları oluş sırasına göre anlatır. 8.Yer bildiren sözcükleri kullanır. 9.Tekil ve çoğul şahıs zamirlerini ve sahiplik bildiren zamirleri kullanır. 10.Cümle kalıpları kullanır. 11.Söz kalıplarını yerinde kullanır. 12.Soru sorar. 13.Materyal ve cihazların bozuk olanlarıyla ilgili tepkide bulunur. 14.Geçmiş olayları anlatır. 15.Zıtlık bildiren sözcükleri kullanır. 16.Olmayanı söyler. Oyun ve Müzik Becerileri Parça, şekil ilişkisi kurar. 2.Parça, bütün ilişkisi kurar. 3.Hayali oyun taklit eder. 4.Basit oyunlar oynar. 5.Sembolik oyun oynar. 6.İş birliğine dayalı oyun oynar. 7.Oyun oynarken akranıyla etkileşime girer. 8.Oynadığı oyunlar ve materyaller hakkında konuşur. 9.Basit ritim hareketleri yapar. 10.Müziğe uygun hareketler yapar. 11.Müziğe uygun ritim tutar. 12.Basit şarkıları seslendirir. 13.Grupla şarkı seslendirir. 14.Basit müzikli oyunlara eşlik eder. 15.Belli başlı müzik aletlerini tanır. 16.Müzik aletlerini çıkardıkları seslere göre tanır. 17.Ezgileri sesini ve çalgısını kullanarak seslendirir. 18.Kalın ve ince sesleri ayırır. 19.Bireysel yapılan müzikli oyunları oynar. 20.Grupla yapılan müzikli oyunları oynar. Yaygın Gelişimsel Bozukluğu Olan Bireyler İçin Performans Belirleme Formu 2
5 Özbakım Becerileri Tuvalet ihtiyacını giderir. 2.Şapka çıkarır. 3.Şapka giyer. 4.Atkı çıkarır. 5.Atkı takar. 6.Eldiven çıkarır. 7.Eldiven giyer. 8.Etek çıkarır. 9.Etek giyer. 10.Pantolonunu çıkarır. 11.Pantolonunu giyer. 12.Kazağını çıkarır. 13.Kazağını giyer. 14.Elbise çıkarır. 15.Elbise giyer. 16.Montunu çıkarır. 17.Montunu giyer. 18.Ceketini çıkarır. 19.Ceketini giyer. 20.Soket çorap çıkarır. 21.Soket çorap giyer. 22.Külotlu çorap çıkarır. 23.Külotlu çorap giyer. 24.Ayakkabılarını çıkarır. 25.Ayakkabılarını giyer. 26.Çıt çıt açar. 27.Çıt çıt kapar. 28.Fermuar açar. 29.Fermuar kapar. 30.Düğme çözer. 31.Düğme ilikler. 32.Kemer çıkarır. 33.Kemer takar. 34.Sutyen çıkarır. 35.Sutyen giyer. 36.Eliyle yiyecek yer. 37.Bardaktan sıvı içer. 38.Pipetle sıvı içer. 39.Kaşık kullanarak yemek yer. 40.Çatal kullanarak yemek yer. 41.Çatal ve bıçağı birlikte kullanarak yemek yer. 42.Ellerini yıkar. 43.Ellerini kurular. 44.Yüzünü yıkar. 45.Yüzünü kurular. 46.Burnunu mendille temizler. 47.Ayağını yıkar. 48.Ayağını kurular. 49.Saçını tarar. 50.Dişlerini fırçalar. 51.Tırnağını keser. 52.Sakal traşı olur. 53.Ped değiştirir. 54.Banyo yapar. 55.Vücut tüylerini temizler. Yaygın Gelişimsel Bozukluğu Olan Bireyler İçin Performans Belirleme Formu 3
6 Günlük Yaşam Becerileri Yiyecek hazırlar. 2.Bıçak kullanarak yiyecekleri doğrar 3.Bıçak kullanarak yiyecekleri dilimler. 4.Ocak kullanır. 5.Mikser kullanır. 6.Tost makinesi kullanır. 7.Fırın kullanır. 8.İçecek hazırlar. 9.Bulaşık yıkar. 10.Mutfak tezgâhını temizler. 11.Yemek masası hazırlar 12.Yemek masası toplar. 13.Tabaklara yiyecek servisi yapar. 14.Bardaklara içecek servisi yapar. 15.Bulaşık makinesini boşaltır. 16.Bulaşık makinesine kirlileri yerleştirir. 17.Yatağını toplar. 18.Mobilyaların tozunu alır. 19.Yerleri siler. 20.Lavabo temizler. 21.Kirli çamaşırları ayırır. 22.Kirli eşyalarını uygun yere koyar. 23.Elde çamaşır yıkar. 24.Çamaşır makinesi kullanır. 25.Yıkadığı çamaşırları asar. 26.Kuruyan çamaşırları toplar. 27.Kuruyan çamaşırları katlar. 28.Kuruyan çamaşırları yerleştirir. 29. Bulunduğu odadaki eşyaları yerlerine yerleştirir. 30.Eşyalarını asar. 31.Eşyalarını dolaba yerleştirir. 32.Elektrik süpürgesi kullanır. 33.Televizyonu açar kapar. 34.Telefon kullanır. 35.Radyo açar kapar. 36.Teyp kullanır. 37.Saç kurutma makinesi kullanır. 38.Çalar saati kurar. 39.Kapıyı anahtarla açar. 40.Kapıyı anahtarla kilitler. 41.Asansör kullanır. 42.Ütü yapar. 43.Ayakkabı boyar. 44.Fotoğraf makinesi kullanır. 45.Fotokopi makinesi kullanır. 46.Alışveriş yapar. 47.Toplu taşıma araçlarını kullanır. 48.Topluma açık yerlerde kurallara uyar. Motor Beceriler Yatarak vücut hareketleri yapar. 2.Ayakta vücut hareketleri yapar. 3.Serbest şekilde yürür. 4.Tempoya uygun yürür. 5.Nesne ile yürür. 6.Sınırlı alanda yürür. Yaygın Gelişimsel Bozukluğu Olan Bireyler İçin Performans Belirleme Formu 4
7 7.Serbest şekilde koşar. 8.Tempoya uygun koşar. 9.Nesne ile koşar. 10.Sınırlı alanda koşar. 11.Çift ayakla zıplar. 12.Tek ayakla zıplar. 13.Engel üzerinden tek ayakla atlar. 14.Engel üzerinden çift ayakla atlar. 15.Parmaklığa tırmanır. 16.Eğimli yüzeye tırmanır. 17.Top yuvarlar. 18.Top atar. 19.Top tutar. 20.Top zıplatır. 21.Top sürer. 22.Topa ayakla vurur. 23.Temel duruşları yapar. 24.Yerinde dönüşler yapar. 25.Çeşitli şekilde dizilmeler yapar. 26.Minder hareketleri yapar. 27.İple hareketler yapar. 28.Çemberle hareketler yapar. 29.Takım sporlarını kurallarına göre oynar. 30.Yoğurma malzemelerini yoğurur. 31.Yoğurma malzemelerine şekil verir. 32.Boncuk dizer. 33.Kalem tutar. 34.Rasgele boyar. 35.Sınırlı alan boyar. 36.Karmaşık şekli boyar. 37.Kâğıt yırtar. 38.Makasla kağıt keser. 39.Çeşitli figür ve nesneleri keser. 40.Kağıt yapıştırır. 41.Baskı yapar. 42.Bir çizimi kopyalar. 43.Noktaları birleştirir. 44.Eksik figürü çizerek tamamlar. 45.Modeline bakarak çizim yapar. 46.Adı söylenen şekli çizer. 47.Geometrik şekillerden resimler yapar. 48.Kâğıt katlar. Sosyal Beceriler Göz kontağı kurar. 2.Adına tepki verir. 3.Basit selamlaşma, vedalaşma ifade ve eylemlerini kullanır. 4.Kendini tanıtır. 5.Değişiklikleri problem çıkarmadan kabul eder. 6.Farklı mekândan kişi çağırır. 7.Üçüncü kişiye bilgi aktarır. 8.Kişilere karşı uygun davranışlar sergiler. 9.Gruplara karşı uygun davranışlar sergiler. 10.Başkalarına yardım eder. 11.İhtiyaçları için yardım ister 12.İhtiyaçları için sunulan yardımı kabul eder. 13.Kişinin isteğini kabul eder. 14.Kişinin isteğini red eder. Yaygın Gelişimsel Bozukluğu Olan Bireyler İçin Performans Belirleme Formu 5
8 15.Tartışma yaratan bir konu üzerinde uzlaşır. 16.Temel duyguları ayırt eder. 17.Karşısındaki kişi/kişilerin ifade ettiği duygulara uygun tepkiler verir. 18.Duygu ve düşüncelerini kişiye ifade eder. 19.Olaylara ve durumlara ilişkin gelişen duygu ifadelerine yönelik neden sonuç ilişkisi kurar. 20.Ortama ve duruma uygun sosyal kurallara uyar. 21.Etkinliklere katılmaya istekli olur. 22.Verilen etkinliği tamamlar. 23.Etkinlik başlatır. 24.Nezaket ifadelerini uygun yerde kullanır. 25.Boş/serbest zamanını amaçlı kullanır. 26.Gerektiğinde eşyalarını paylaşır. 27.Akranıyla duygu düşünce ve bilgi paylaşımında bulunur. Okuma Yazma Becerileri Resimdeki eksikleri bulur. 2.Resimdeki yanlışları bulur. 3.Sesin geldiği yönü bulur. 4.Saklanmış bir nesneyi bulur. 5.Sesinden konuşan kişiyi ayırt eder. 6.El göz koordinasyonunu sağlar. 7.Yazı araç gereçlerini kullanır. 8.Temel çizgiler çizer. 9.Ses okur. 10.Ses yazar. 11.Hece okur. 12.Hece yazar. 13.Sözcük okur. 14.Sözcük yazar. 15.Sözcük kalıplarını yerinde kullanır. 16.Cümle okur. 17.Cümle yazar. 18.Cümle kalıplarını yerinde kullanır. 19.Metin okur. 20.Metin yazar. 21.Okuma kurallarına uyar. 22.Yazım kurallarına uyar. 23.Okuduğu metinle ilgili sorulara cevap verir. 24.Noktalama işaretlerini yerinde kullanır. Matematik Nesneleri az ve çok olma durumuna göre ayırt eder. 2.Nesneleri az ve çok olma durumuna göre sıralar. 3.Nesneleri büyük ve küçük olma durumuna göre ayırt eder. 4.Nesneleri büyük ve küçük olma durumuna göre sıralar. 5.Nesneleri uzun ve kısa olma durumuna göre ayırt eder. 6.Nesneleri uzun ve kısa olma durumuna göre sıralar. 7.Nesneleri kalın ve ince olma durumuna göre ayırt eder. 8.Nesneleri kalın ve ince olma durumuna göre sıralar. 9.Nesneleri içinde ve dışında olma durumuna göre ayırt eder. 10.Nesneleri üzerinde ve altında olma durumuna göre ayırt eder. 11.Nesneleri uzağında ve yakınında olma durumuna göre ayırt eder. 12.Nesneleri önünde ve arkasında olma durumuna göre ayırt eder. 13.Nesneleri başta, ortada, sonda olma durumuna göre ayırt eder. 14.Nesneleri sağında, solunda ve arasında olma durumuna göre ayırt eder. 15.Nesneleri boş ve dolu olma durumuna göre ayırt eder. 16.Nesneleri yüksekte ve alçakta olma durumuna göre ayırt eder. Yaygın Gelişimsel Bozukluğu Olan Bireyler İçin Performans Belirleme Formu 6
9 17.Nesneleri ağır ve hafif olma durumuna göre ayırt eder. 18.Nesneleri ağır ve hafif olma durumuna göre sıralar. 19.Birer ritmik sayar. 20.Beşer ritmik sayar. 21.Onar ritmik sayar. 22.İkişer ritmik sayar. 23.Üçer ritmik sayar. 24.Dörder ritmik sayar arasındaki doğal sayıları ayırt eder. 26.Rakamları yazar doğal sayısını ayırt eder. 28.İki basamaklı doğal sayıları ayırt eder. 29.Üç basamaklı doğal sayıları ayırt eder. 30.Dört basamaklı doğal sayıları ayırt eder. 31.Beş, altı ve daha fazla basamaklı sayıları ayırt eder. 32.Sayı doğrusunu fark eder. 33.Doğal sayılar arasındaki büyüklük ve küçüklük ilişkisini ayırt eder. 34.Tek ve çift doğal sayıları ayırt eder. 35.Sıra bildiren sayıları ayırt eder. 36.Romen rakamlarını ayırt eder. 37.Doğal sayılarla eldesiz toplama işlemi yapar. 38.Doğal sayılarla eldeli toplama işlemi yapar. 39.Doğal sayılarla onluk bozmayı gerektirmeyen çıkarma işlemi yapar. 40.Doğal sayılarla onluk bozmayı gerektiren çıkarma işlemi yapar. 41.Doğal sayılarla eldesiz çarpma işlemi yapar. 42.Doğal sayılarla eldeli çarpma işlemi yapar. 43.Doğal sayılarla kalansız bölme işlemi yapar. 44.Doğal sayılarla kalanlı bölme işlemi yapar. 45.Toplama işlemi ile ilgili problem çözer. 46.Çıkarma işlemi ile ilgili problem çözer. 47.Çarpma işlemi ş ile ilgili problem çözer. 48.Bölme işlemi ile ilgili problem çözer 49.Dört işlem yaparak problem çözer. 50Hesap makinesi kullanarak işlem yapar. 51.Küme ve özelliklerini ayırt eder. 52.Kümeler arasındaki ilişkileri ayırt eder. 53.Kümeler arasındaki denklik ilişkisini ayırt eder. 54.Kümeler arasındaki eşitlik ilişkisini ayırt eder. 55.Bütün, yarım ve çeyrek olma durumuna göre nesneleri ayırt eder. 56.Kesirleri gösterir. 57.Kesirleri okur. 58.Kesirleri yazar. 59.Vücut organları yardımıyla ölçüm yapar. 60.Metre ve cetvel kullanarak ölçüm yapar. 61.Kütle ölçülerini kullanarak ölçüm yapar. 62.Sabah, öğle, akşam kavramlarını ayırt eder. 63.Gün, hafta, ay, mevsim, yıl kavramlarını ayırt eder. 64.Dün, bugün, yarın kavramlarını ayırt eder. 65.Önce, sonra kavramlarını ayırt eder. 66.Saati okur. 67.Paraları tanır. 68.Parayı günlük yaşamda kullanır. 69.Kare ve özelliklerini ayırt eder. 70.Dikdörtgen ve özelliklerini ayırt eder. 71.Üçgen ve özelliklerini ayırt eder. 72.Daire ve özelliklerini ayırt eder. Yaygın Gelişimsel Bozukluğu Olan Bireyler İçin Performans Belirleme Formu 7
10 MODÜL ÖNERİLERİ (1.DEĞERLENDİRME) MODÜL ÖNERİLERİ (2.DEĞERLENDİRME) MODÜL ÖNERİLERİ (3.DEĞERLENDİRME) ( ) Eşleme Becerileri ( ) Özbakım Becerileri Değ erlendirme Tarihi MODÜL ÖNERİLERİ (4.DEĞERLENDİRME) Yaygın Gelişimsel Bozukluğu Olan Bireyler İçin Performans Belirleme Formu 8
11 MODÜL ÖNERİLERİ (5.DEĞERLENDİRME) MODÜL ÖNERİLERİ (6.DEĞERLENDİRME) MODÜL ÖNERİLERİ (7.DEĞERLENDİRME) MODÜL ÖNERİLERİ (8.DEĞERLENDİRME) Yaygın Gelişimsel Bozukluğu Olan Bireyler İçin Performans Belirleme Formu 9