FATİHA SÛRESİ -2-
(Bu Yazı 25 Aralık 1999 tarihli Akşam Gazetesinde yayınlanmıştır.)
Herhangi bir fiile besmele ile başlanması “o olarak” bu fiili yerine getiriyorum manasına gelir. Böyle olunca Uluhiyet pirensipleri ortaya çıkar.
Kur’anın ilk ayetinde zikredilen Rahman ismi 57, Rahim ismi ise 95 kez geçmektedir. Rahm kökünden gelen ve Rahmet’i açıklayan Rahim ve Rahmet isimlerinin izafe edildiği varlık Allah’tır.Bu ismin zaman zaman Ruh için ve Hz Resulullah için kullanıldığını görmekteyiz. Rahmetin arap dilinde bir anlam da;“Rahmet edileni bağışlama, ona ulaşması gereken bir kalp yumuşaklığı ve acıma” manasına gelirse de,esas itibariyle üretme ve ona dayalı "yaşamın ve varoluşun" Rahmet eseri ve seyri anlamını taşımaktadır. Kula nispetle ifade edilen kavramların Allah katında değeri yoktur.Bu bakımdan “uyumayan ve uyuklamayan “mutlak yaratıcı için Rahmet kavramını sadece “acıması ve dolayısıyle Rahmet edişi “şeklinde algılamamak gerekiyor.
Bu iki vasfın ilk Ayette ve akabinde üçüncü Ayette zikredilmesi Besmelenin başındaki Ahad kavramı itibariyle,bu vasıflardan sözedilemeyeceğine istinaden hemen üçüncü Ayetinde yer aldığı görülmektedir.Bu Evrensel düşünce tarzı Allah’ın Uluhiyet sıfatı ile ilgilidir. Zira Kur’anda tekrarın olması mümkün değildir.
Rahman, sayısız özellikleri, nimetleri ortaya koyan ancak bu oluşu azap ile veren,yani bireyde Rahman ismiyle Rahmet ortaya çıkması gerekiyorsa Azap–Nimet karışımı, azapta hikmetleri gizli olan bir ismin manası olarak yaşanır. Acı veren bir ilaç, Rahman yoluyla gelen bir rahmettir. Yavrusunu kaybeden bir annenin acısın hissedebilir misiniz? Ayağı kangren olan bir hastaya yapılacak rahmet onun ayağını kesmektir.Rahman yoluyla gelmiştir.
Rahimiyet’te ise acı veren bir olguya rastlayamazsınız. Sırf lezzeti yaşamaktır. Cenabı Hak böyle bir tecelli ile o ismi tattırırken, bu ismin manasının yaşanmasında gerekli olan alt yapıyı kendiliğinden o kula ihsan etmiştir.
Aslında azap gibi görünen tüm olaylar imtihandır, nimettir. Kur’an’ın çok yerinde geçen İlah kelimesinin karşılığı da Uhuliyet kavramı ile alakalıdır. Mistizm ilah kavramını kabul etmez. Dünya hayatı azap yani Rahman isminin, nimetlerin, yani cennet ise Rahmetiyetin ismiyle vardır.