Klinik Yeterliğin Değerlendirilmesinde Mulaj Kullanımı: Sistematik İnceleme
Derya Uzelli Yılmaz
[email protected], İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Bölümü Hemşirelik Esasları Anabilim Dalı
Giriş: Klinik öğretim deneyimleri öğrenmede en iyi fırsatı sağlasa da, hasta güvenliği ve etik sorunlar ile ilgili endişeler nedeni ile klinik yeterliğin değerlendirmesinde güçlükler yaşanmaktadır. Bu nedenle, öğrencilerin klinik yeterliliklerini değerlendirmek için farklı yöntemler kullanılmalıdır. Bu yöntemlerden biri olarak kullanılan mulaj uygulamaları, klinik sınavlarda tek başına ya da simülasyon uygulamaları içerisinde klinik deneyimleri simüle etmek için kullanılan görsel, işitsel ya da dokunsal ipuçlarıdır.
Amaç: Bu çalışmanın amacı, klinik yeterliğin değerlendirilmesinde mulaj kullanımının sonuçlarını inceleyen mevcut literatürün gözden geçirilmesi ve çalışmalardan elde edilen verilerin sistematik biçimde incelenmesidir.
Yöntem: Çalışmanın evrenini, 1 Şubat 2019-1 Mart 2019 tarihleri arasında “ScienceDirect”, “PUBMED”, “Scholar Google” ve “Medline” uluslararası veri tabanları taranarak ulaşılan makaleler oluşturmuştur. İncelemede “clinical competency”, “moulage” ve “simulation” anahtar kelimeleriyle klinik yeterliğin değerlendirilmesinde mulaj kullanımının sonuçlarını değerlendiren, yayın dili İngilizce olan araştırmalar seçilmiştir. Bu çalışmalardan araştırma kriterlerini karşılayan toplam 13 çalışma incelemenin örneklemini oluşturmuştur. Araştırmalar 2010-2019 yılları arasında yayınlanmıştır. Tüm çalışmalar yöntemleri ve bulguları açısından sistematize edilerek incelenmiştir.
Bulgular: Örnekleme alınan çalışmalar incelendiğinde; tıp fakültesi, hemşirelik, eczacılık öğrencilerin ve asistan hekimlerin cilt tanılama, ayırıcı tanı ve değerlendirme becerilerinin ve paramedik öğrencilerin travma vakasına yaklaşımına yönelik performanslarının değerlendirilmesinde mulajın kullanıldığı saptanmıştır. Ölçmede standardize hasta ile objektif yapılandırılmış sınav ya da simülasyon senaryosu içerisinde beceri kontrol listeleri kullanılmıştır. Araştırma bulguları sınırlı olmakla birlikte klinik yeterliğin değerlendirilmesinde mulaj kullanımının öğrenci yeterliliklerinin değerlendirilmesinde etkili bir yöntem olarak kullanılabilmesinin yanı sıra öğrencilerin öğrenmede kalıcılık, memnuniyet, klinik karar verme ve öz güvenlerinin gelişmesine katkı sağlayan bir değerlendirme yöntemi olduğu saptanmıştır.
Sonuç: Bu araştırma, klinik yeterliğin değerlendirilmesinde mulaj kullanımının niceliksel sınırlılığını, değerlendirilen becerilerin cilt tanılama becerileri ile sınırlı kaldığını, fakat kullanım sonuçlarının olumlu olduğunu ortaya koymuştur. Mulajın klinik yeterliğin değerlendirilmesindeki etkisine yönelik daha fazla araştırma yapılması önerilmektedir.
Mulaj, klinik yeterlik, simülasyon