Gazak protestçileri. Almaty, 1-nji maı, 2019 ı.
Gazagystan mart aıynda Nusrsoltan Nazarbaıew, ıurda 1991-nji ıylda Sowet Soıuzy dargap, garaşsyz bolmazyndan öň ıolbaşçylyk edip başlan awtoritar prezident işden çekilenden soň, 9-njy iıunda irki prezident saılawlaryny geçirmegi belledi.
Almatyda, Gazagystanyň iň uly şäherinde protestçiler merkezi parka toplanyp, “Utanç” “Boıkot”, “Mende saılaw bar”, “Syıasy tussaglara azatlyk” diıen şygarlara gygyrdylar.
Paıtagtda, Nur-Soltan şäherinde hem demonstrasiıaçylar Astananyň konsert zalynyň ıanynda toplanyp, şuňa meňzeş şygarlara gygyrdylar we hökümetiň ıerli dolandyryş edarasyna tarap ıöriş etdiler.
Gygyrylan şygarlaryň arasynda "Adamlar ıadady” we “Hökümet gitsin” diıen şygarlar hem eşidildi.
Ygtyıar berilmedik demonstrasiıalar polisiıa gözegçiliginiň güıçlendirilen ıagdaıynda geçirildi we häkimiıetler protestçilere gaıta-gaıta dargamak talaby bilen ıüzlendiler.​
Nur-Soltanda bir topar protestçiniň tussag edilip, iki sany polisiıa awtobusynda alnyp gidilendigi aıdylıar. ​
Biraz öň Nus-Soltanda polisiıa rezin taıaklary ulandy we bir topar demonstrasiıaçyny gysga wagtlyk tussag etdi.
Nazarbaıew dolandyryjy Nur Otan partiıasyna ıolbaşçylyk edıär we bu partiıa 23-nji aprelde geçiş prezidenti Kasym-Žomart Tokaıewi irki prezident saılawlarynda öz kandidaty edip görkezdi.
Berk kontrollyk astynda saklanylıan ıurtda Tokaıewiň ıeňiş gazanjagy tasdan belli hasaplanıar.
İurtda hasaba alnan we özüni hökümetiň garşydaşy hökmünde görkezıän ıeke-täk syıasy partiıa, eger gatnaşsa, döwletiň gurjagyna öwrüljegini aıdyp, saılawlary boıkot etdi.
Garşydaşlar, tankytçylar we hukuk toparlary Nazarbaıewiň başgaça pikire çydamsyzdygyny, raıatlaryň köp hukugyny ret edendigini, 18.7 million ilatly energiıa baı ıurtda öz häkimiıetini demokratik prosesleri gysmagyň hasabyna uzaldadandygyny aıdıarlar.
Iki gazak aktiwisti, Asiıa Tulesowa we Beibarys Tolymbekow 21-nji aprelde tussag edilip, biraz soň 15 günlük azatlykdan mahrum edildi. Olara bu jeza Almatyda geçirilen marafon wagtynda şygar galdyrandyklary we adalatly saılawa çagyrandyklary üçin berildi.
28-nji aprelde bu iki aktiwiste goldaw bildirmek üçin Nur-Sultanda toplanan adamlar hem tussag edildi.
29-njy aprelde bolsa, “Döwlet häkimiıetiniň ıeke-täk çeşmesi halkdyr” diıen şygary, Gazagystanyň Baş kanunyndan alnan sözleriň ıazgysyny Almatynyň merkezindäki köprüden asan başga bir aktiwist tussag edildi.
Şikaıat sudy soňra Roman Zaharowyň türme möhletini 12,650-teňňe ($33) jerime bilen çalşyrdy.