Hürriyet>Yazarlar>Faruk BİLDİRİCİ>Gazeteciliğin yeni sınavı
Demek ki, herşeye rağmen gazetecilik ölmemiş bu ülkede. Son zamanlarda kimi meslektaşlarımızın karamsarlık içinde dediği gibi gazetecilik ölmüş olsaydı, dört eski bakanla ilgili yolsuzluk soruşturması komisyonu haberlerine yayın yasağı getirilmesine gerek duyulmazdı.
Gururlu söylemeliyim ki, bu rahatsızlıkta Hürriyet’in de payı büyük. Hürriyet, önceki yıllarda ANAP’lı, DYP’li bakanlarla ilgili soruşturma komisyonlarını nasıl izlediyse AKP’li dört eski bakanla ilgili komisyonu da aynı ilgiyle izledi. Komisyondaki gelişmeleri nesnel bir dille haberleştirdi. 18 Kasım’da “17 Aralık raporu: Kayıt ve tapeler birbirinin aynı” (Bülent Sarıoğlu), 20 Kasım’da “Zarrab yazdı bakan imzaladı” (Bülent Sarıoğlu)ve 24 Kasım’da “250 bin TL saat cezası” (Nuray Babacan/Hacer Boyacıoğlu) haberleri Hürriyet’in bu konuda en çok dikkat çeken haberleriydi.
Ama bazı gazeteler vardı ki, Komisyon’daki gelişmeleri tümüyle yok sayıyorlardı. Onların “gazetecilik” anlayışı, diğer gazetelere de hakim olsa siyasi iktidar bu yasağa hiç gerek duymazdı. Anlaşılan o medya kuruluşlarının gelişmelere gözlerini kapatmaları etkili olamadı.
Bu kategorideki gazeteler, yayın yasağı haberini bile okurlarına ayrıntılı biçimde haber verme gereği duymadılar. 27 Kasım günü yayın yasağı haberi, Star, Bugün, Takvim, Türkiye ve Özgür Gündem gazetelerinde hiç yoktu. Sabah, Akşam, Yeni Şafak, Yeni Akit, Milliyet ve Vatan ise iç sayfalarda küçük görmüştü.
Enteresandır, Sabah gazetesi YSK’nın ATV’ye seçimlerdeki yayınları nedeniyle verdiği ceza konusunda “Yasakçı RTÜK’e demokrasi dersi” başlıklı bir sayfa manşeti yapmıştı. Ama komisyona getirilen yasağın haberini “Çiçek’e ‘desteksiz suçlama’ başlığıyla 22. sayfanın altında minicik görmüştü. Okurlarını, Komisyon’da olup bitenlerle ilgili olarak bilgilendirmeye gerek görmemişti.
Hürriyet ise diğer gazetelerden farklı olarak yasak haberini bir gün önceden ilk sayfadan duyurmuştu. 27 Kasım’da da “Şöhretleri zedelenmesin” manşeti yansıttı gelişmeleri. Hem yasakla ilgili gelişmeler ve tepkiler, hem de eski bakan Erdoğan Bayraktar’ın komisyondaki sözleri haberde yer alıyordu. 28 Kasım’da da bu konuda bir başyazı yayımlanmakla kalmadı, yasağa ilişkin tepkilere ve eski Bakan Egemen Bağış’ın ifadesi de geniş biçimde aktarıldı okurlara. 29 Kasım’da “İşleri iyi gitmiş”, 30 Kasım’da ise “Düşene herkes vuruyor” ve “Bağış: Tapeler montaj Bayraktar: Hepsi gerçek” haberleri manşetteydi.
Özetle söylemek gerekirse, Hürriyet gazetecilik görevini yerine getirdi; okurlarının haber alma hakkına saygı gösterdi. Basın özgürlüğünden ödün vermeyen bu tutum övgüye değer. Mahkemelerin, iktidardan gelen her talebi kabul etmesi meselenin başka sorunlu yanı. Olur olmaz her olayda yayın yasağı getiren mahkemeler, şimdi de dört eski bakanın “şöhret ve kişilik haklarını”, basın özgürlüğü ve halkın haber alma hakkından üstün tutabiliyor.
Halbuki demokrasilerde esas olan özgürlüklerdir. Hürriyet’in “Yasaklarla yaşamak” başlıklı başyazısında dikkat çekildiği gibi “Demokrasiler açıklık, halkın bilgi edinme hakkı ve basın özgürlüğü gibi değerler üzerinden nefes alıp veren rejimlerdir”.
Ama istisna olması gereken yasaklar giderek genelleşiyor, “demokrasinin nefesini kesiyor”, sansür halini alıyorsa, demokrasiyi ve özgürlükleri savunmak da öncelikle medyaya düşer. Medya, şimdi de yeni bir sınavın arifesinde…
“İşte Helga hoca ile Ayşe hoca arasındaki fark” başlıklı haberde OECD ülkelerinde öğretmenlerin satın alma güçleri karşılaştırılıyordu. 24 Kasım Öğretmenler Gününde internette yayımlanan bu haber, OECD’de 2011’de yapılan bir araştırmaya dayanıyordu.
Aralarında Metin Güner, Mustafa Atlı, Sertaç Yaşar adlı öğretmenlerin de bulunduğu çok sayıda okur bu habere itiraz etti. “Türkiye’de öğretmenler yılda 25.189 dolar maaş almıyor” diyorlardı. Doğru, elbette Türkiye’de öğretmenler bu kadar maaş almıyor; aynı gün gazetede çıkan habere göre, en yüksek öğretmen aylığı 2.700 TL civarında.
Ama haberdeki 25.189 dolar, zaten ortaöğretimdeki 15 yıllık öğretmenlerin maaşı değil, “satın alma gücü paritesi”ne göre dönüştürülerek bulunan rakamlar. Fiyatlar da dikkate alınarak bulunan bu rakamlar, öğretmenlerin gelir düzeyini gösteriyor. Aslında bu bilgi haberin girişinde açıklanıyordu. Belki yeterince açıklayıcı olmadı o cümleler…
Ben asıl o haberin girişindeki “Sıralamada Türkiye 6 OECD ülkesini geride bırakabildi. Birinci ülkenin öğretmen maaşı ise dudak uçuklattı” cümlelerine takıldım. Halbuki OECD’nin tam 34 üyesi var; Türkiye’de görev yapan öğretmenler de gelir düzeyi sıralamasında 27. Ayrıca geride kalan ülke sayısı da altı değil yedi.
Dolayısıyla haberde “Türkiye, 6 OECD ülkesini geride bıraktı” yerine “Türkiye, 26 OECD ülkesinin gerisinde kaldı” yazmak daha gerçekçi bir yaklaşım olurdu bence. Rakamlar kara bir tabloyu işaret ediyorsa, pembe gözlük takmak gazeteciye düşmez.
A.Feridun Gündoğdu: 21 Kasım’da spor sayfasında “Balıkesir sansürü unuttu” başlıklı yazıda geçen sansür kelimesi yanlış. Sansür yerine örneğin karartmayı denebilirdi. Ayrıca siteden çekilen resimde karartılması gereken kelime aynen okunuyor. Fotoğrafı böyle kullanmak zorunda mıydınız?
Tanju Yörükoğlu: İnternette “Çavuşoğlu: Dünyada en çok Twitter takipçisi olan Dışişleri Bakanlığı bizde” haberini yayınlarken, bakanın söylediklerini araştırmayı düşünmediniz mi? Türkiye’de 621 binmiş ama ABD Dışişleri Bakanlığı’nın twitter takipçi sayısı 1,13 milyon.
Tarık Karslı: Biden ve Davutoğlu görüşmesini “Güven sorunumuz yok” başlığıyla yazdınız. (22 Kasım) Başbakanın, Suriye’de “Uçuşa yasak bölge” oluşturulması ve Esad’ın alaşağı edilmesi ısrarını ve Biden’ın da “Esad’ı devirmek istemiyoruz” dediğini neden basmadınız?
Not: Okur haklı. Ama o eksiklik 25 Kasım’da Tolga Tanış imzasıyla çıkan “Türkiye ziyaretinin perde arkası” haberiyle giderildi.