﻿ Harvey: Neo-liberalizm neo-faşizmin istismarına açık kitle tabanı yaratıyor - 14.02.2019 - Siyasi Haber
Buradasınız: Anasayfa › Haber› Harvey: Neo-liberalizm neo-faşizmin istismarına açık kitle tabanı yaratıyor
1945'ten sonra uygulanan Keynesci politikalar ve yeniden dağıtım uygulamaları, özel mülkiyeti zayıflatmadan işçi sınıfının güçlendirilmesine dayanan alternatif bir ütopyacı vizyon öneriyordu. 1970'lerde, Avrupa ve Amerika'da büyük şirketler ve kapitalist sınıflar tarafından örgütlenen ve Keynesyen sistemi devirmeyi ve onu neo-liberal bir modelle (tüm ideolojik bagajlarıyla birlikte) değiştirmeyi hedefleyen karşı devrimci bir hareket doğdu. Bu model ile kapitalist sınıfın azalan ekonomik gücünün ve sönmekte olan siyasi gücünün yeniden kazanılması amaçlanıyordu.
1980'ler boyunca [Margaret] Thatcher, [Ronald] Reagan, [Augusto] Pinochet ve Arjantinli generallerin yaptığı buydu. Aynı anlayış bugün de devam ediyor. Sonuç, ekonomik ve siyasi eşitsizliğin derinleşmesi ve dünya genelinde çevresel bozulmanın artması oldu.
Sermaye bir çıkmazda değil. Neo-liberal proje hala hayatta ve iyi durumda. Kısa süre önce Brezilya'da seçimi kazanan Jair Bolsanaro, 1973'ten sonra Pinochet'nin Şili'de yaptıklarını tekrar etmek niyetinde.
Sorun şu ki, neo-liberalizm artık kitlelerin rızasını aramıyor. Meşruiyetini kaybetti. Neo-liberalizmin Kısa Tarihi'nde (2005), neo-liberalizmin devlet otoriterliği ile bir ittifak içine girmeden hayatta kalamayacağını işaret etmiştim. Şimdi neo-faşizmle bir ittifak yolunda ilerliyor, çünkü dünyadaki tüm protesto hareketlerinden gördüğümüz gibi herkes artık neo-liberalizmin halkın sırtından zenginlerin ceplerinin doldurulması olduğunu görüyor (bu, 1980'lerde ve 1990'ların başında bu kadar belirgin değildi).
Sıklıkla Marx'ın sadece üretim düzeyindeki değerden değil, aynı zamanda gerçekleşme alanından bahsettiğini de iddia ediyorsunuz. Bunu mevcut bağlamda ele alabilir misiniz?
Marksistler üretime çok önem verdiler, ancak gerçekleşme konularını ihmal ettiler. Bence (Marx'ın kritik öneme sahip olduğunu söylediği ancak üzerinde pek durmadığı) ikisi arasındaki çelişkili birliğe odaklanmamız gerekiyor. Gerçekleşme noktasında değerin (çoğu zaman mülksüzleştirme yoluyla) ortaya çıkarılması ve el konulması, günlük yaşamın nitelikleri gibi, mücadelenin politik odak noktasıdır.
Sorunların çözümleri olur. Çelişkilerin çözümleri olmaz: Daima gizil kalırlar. Yalnızca yönetilebilirler ve Marx'ın işaret ettiği gibi, karşıtlıklar mutlak çelişkilere dönüştüğünde krizler ortaya çıkar. Üretici güçler ve sosyal ilişkiler arasındaki çelişki çözülemez. Her zaman bizimle olacaklar. Üretim ve gerçekleşme arasındaki çelişki daima bizimle birlikte olacak, vs.
'Yeni emperyalizm' derken neyi kastediyorsunuz? Temel özelliği nedir? Klasik emperyalizmden niteliksel olarak ne farkı var?
ABD’deki neo-muhafazakarların Irak savaşına kadar ileri sürdükleri bir teori olduğu için “yeni emperyalizm” olarak adlandırdım. Lenin’in teorisine dönmek için değil, neo-liberal dünya düzeninin her şekilde ve her yerde (örneğin, meta zincirleri aracılığıyla) değeri nasıl emdiğini vurgulamak için bunu eleştirmek istedim. Bu, elbette Yeni Emperyalizm'den sonra yazdığım Neoliberalizmin Kısa Tarihi’nin konusuydu. Bu iki kitap birlikte okunmalıdır.
Batı'daki sol aydınlar arasında bile, küreselleşmeyle bağlarını koparan küresel güneyin modernite öncesi döneme dönüşe yol açacağına dair bir tartışma ve inanç var. Bununla ilgili olarak ne düşünüyorsunuz? Küresel güneyin kalkınma gündemini ne oluşturmalı?
Kentleşme ve sermaye birikimi birbiriyle el ele yürüyen süreçler ve bu, Marksist düşüncenin tarihsel olarak azgelişmiş olan yönlerinden biri. Artık dünya nüfusunun yarısı kentlerde yaşıyor. Dolayısıyla, sermaye birikimi amacıyla inşa edilen ortamlarda günlük yaşama dair konular büyük bir sorundur ve bir çelişki ve çatışma kaynağıdır. Bu, siyasi olarak şehir hakkının savunulması yoluyla vurgulanmaktadır; örneğin kentsel yaşamın içinde ve nitelikleri üzerindeki sınıf mücadelesi. Son yıllardaki büyük toplumsal hareketlerin pek çoğu bu tür konulardan dolayı ortaya çıkmıştır (örneğin İstanbul'daki Gezi Parkı).
Günün sonunda, Eagleton'un belirttiği gibi, hareket “hakikat, otorite ve retorik baştan çıkarıcılık arasında bir fark görmeyecek kadar” ileri gitti, öyle ki “en yumuşak dilli olan ve en ateşli hikayeye sahip olan güce sahip olur”. Post-modernizm “tarihi ıskartaya çıkardı, tartışmayı reddetti, siyaseti estetikleştirdi ve her şeyi hikayeyi anlatanların karizmasına bağladı.” Donald Trump, bu post-modern aşırılığın bir ürünü.
Donald Trump'ın ortaya çıkışını nasıl yorumluyorsunuz? Dünyanın farklı bölgelerinde popülizmin yükselişi nasıl ele alınabilir?
İngiltere örneğine gelince, parti inşasının yeniden canlanmasıyla birlikte momentumun yükselmesi, ekonominin temel unsurlarını kamusal alana (kamulaştırmadan farklı) politik bir strateji olarak getirme manifestosu gibi umut verici işaretler veriyor. Ancak sorun şu ki, parlamentodaki İşçi Partisi'nde pek çok kişi bu politikalara destek vermiyor. Henüz ABD'de de bu tür şeyleri yeterince görmüyoruz.
Sağcı siyaset bütün dünyada yükseliyor. Son örnek Brezilya'da Jair Bolsonaro'nun seçilmesi. 1930'lu ve 40'lı yıllardaki gibi dünya faşizme doğru mu gidiyor? Sol siyasetle bilinen bir Latin Amerika ülkesinde Bolsonaro gibi aşırı sağcı politikacıların ani yükselişinin ardındaki politik ekonomi nedir?
Marx, sermayenin bir üretim şekli olarak nasıl işlediğine dair son derece yüksek kavrayış gücüne sahip bir analizin temel taşlarını koydu. Sermaye, Marx’ın zamanında dünyanın sadece küçük bir bölümünde gelişmişti. Ama şimdi her yerde, bu yüzden Marx’ın analizi şu anda kendi zamanında olduğundan çok daha geçerli. Marx'ı dikkatlice inceleyen herkes bunun farkına varıyor, ki bu da bir şekilde politik gücün neden bu düşünce tarzını bastırmak için bu kadar istekli olduğunu açıklıyor.
Etiketler: David Harvey, Marksizm, Karl Marx, Sosyalizm, Kapitalizm, neo liberalizm, otomasyon, yapay zeka
Önceki Haber Polisler HDP'li milletvekiline copla saldırdı
Sonraki Haber Varşova buluşması: Konferans mı, sirk mi?