Kdk'nın Dgs'de Hukuk Kontenjanları Kararı Anasayfa
Kdk'nın Dgs'de Hukuk Kontenjanları Kararı Kamu Denetçiliği Kurumunun, 2014 yılı DGS tercihlerinde yer alan hukuk kontenjanlarındaki kısıtlamaya ilişkin kararın tam metni
1)Şikayet başvuruları, 26/05/2014-11/07/2014 tarihleri arasında e-başvuru ve posta yoluyla Kurumumuza ulaşan şikayet dilekçeleri ve ekleri ile yapılmıştır. Aynı konu ile ilgili olan 2014/2396, 2014/2414 2014/2415, 2014/2452, 2014/2454, 2014/2471, 2014/2528, 2014/2539, 2014/2601' 2014/2650, 2014/2655, 2014/2732, 2014/2758, 2014/2788, 2014/2916, 2014/3056 ve 2014/3176 sayılı 17 adet dosya ile, 2014/2392 no.lu şikayet dosyası arasında sebep ve konu yönünden doğrudan bağlantı olduğu, diğer ifade ile biri hakkında verilecek kararın diğerim etkileyecek nitelikte olduğu sonucuna varıldığından, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 22 inci maddesinin 3 üncü fikrası gereğince, 17 adet şikayet dosyasının 2014/2392 sayılı şikayet dosyası altında birleştirilmesine karar verilmiştir.
2)Şikayet başvurularının karara bağlanması için28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu'nun Uygulanmasına ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetaıelik'in 41/1 a maddesi ile İmza Yetkileri Yönergesinin 7'ncı maddesinin birinci fikrasınm (e) bendi uyarınca, şikayetin incelenmesine ve araştırılmasına geçilmiş; 2014/2392 şikayet Tavsiye önerisiyle Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
3) Yapılan ön inceleme neticesinde; şikayet konusunun Kurumumuzun görev alanına girdiği, şikayetçinin menfaat ihlali koşulunu taşıdığı, şikayetin süresinde yapıldığı ve diğer ön inceleme konularında da bir eksiklik bulunmadığı, ancak idari başvuru yollarının tüketilmediği anlaşılmıştır. Bununla birlikte şikayet başvurusunun, 26 Mayıs-4 Haziran 2014 tarihleri arasında başvuruları alınan, 2014 Yılı Meslek Yüksekokulları İle Açıköğretim Ön Lisans Programlan Mezunlarının Lisans Öğrenimine Dikey Geçiş Sınavı (DGS) Kılavuzunda yer alan düzenlemenin geri alınması (iptali) talebini içermesi, sınav tarihinin 19 Temmuz 2014 olması ve sınav sonuçlannın ÖSYM tarafından açıklanmasını müteakip, kılavuzda yer alan esaslara göre ÖSYM'nin ilan edeceği takvime adayların tercih yapacak olması nedeniyle, kılavuzda yer alan düzenleme sonucu adayların telafisi güç veya imkansız zararlarla karşılaşma ihtimali bulunmaktadır. Bu nedenle 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca idari başvuru yollarının tüketilmesi koşulu aranmadan inceleme ve araştırma aşamasına geçilmiştir.
2000 yılından bu yana Meslek Yüksekokulları ve Açıköğretim Ön Lisans Programlan Mezunlarının Lisans Öğrenimine Devamları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik uyarınca, Yükseköğretim Kurulu tarafından alman kararla Dikey Geçiş Sınavının düzenlendiğini, mevcut sistemde Adalet önlisans programından mezun olanların hukuk lisans programına geçiş yapabildiklerini, Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi bünyesinde Adalet Önlisans Programının açılmasıyla birlikte AÖF Adalet önlisans eğitiminin binlerce lisans mezunu tarafından asıl amacından farklı şekilde DGS ile hukuk fakültelerine geçiş aracı ve bir basamak olarak görüldüğünü, AÖF Adalet önlisans programına iki yolla girildiğini, ilkinin ÖSYS ile merkezi yerleştirme yoluyla olduğunu, 2011 yılına kadar bu programa kontenjan sınırı olmadan 140 puan barajını aşan her adayın yerleştiğini, 2013 yılında kontenjanın 5000 ile sınırlandığını, ikinci yol olarak ise ön lisans/lisans programlarına devam edenler ya da mezun olanların ikinci üniversite hakkından yararlanarak AÖF Adalet önlisans programına başvurmalanyla olduğunu, örgün Adalet önlisans programlarına Adalet Meslek Lisesi mezunlarının sınavsız geçebildiğim ve hala boş kontenjan var ise bu kontenjanlara diğer lise mezunlarının YGS puanlarına göre merkezi olarak yerleştirildiğini, 2014 yılında 15.051 AÖF Adalet, 3.624 Örgün Adalet mezunu olmak üzere 18.675 adayın DGS'ye başvurduğunu, DGS'nin başka hiçbir programında görülmeyen bu yığılmayla örgün adalet programlarında okuyan adayların hukuk fakültelerine geçiş yapabilmek için açıköğretim sisteminde kolaylıkla yüksek ortalama tutturan adaylarla rekabet etmek zorunda kaldığını, örgün eğitim yapanların zor bir eğitim sürecinden geçtiğinive ders içeriklerinin ağır, sınavların ise açık uçlu yapıldığını, örgün adalet sistemlerinde bölüm birincilerinin dahi ancak 2.6-2.9 ile mezun olup 80 üzerinden 50-55 ön lisans başarı puanı (ÖBP) alırken, AÖF adalet ön lisans programında yüzlerce adayın 4.00 diploma notuyla mezun olup 80 tam ÖBP puanına sahip olduklarını, AÖF adalet mezunlarının hem lisans mezunu olmaları hem de bu denli yüksek diploma notuna sahip olmalarından dolayı 2012 yılından bu yana DGS eşit ağırlık sıralı listenin ilk 1000'inin neredeyse AOF adalet mezunlarından oluştuğunu, AOF adalet mezunlarının önemli bir kısmının esasen başka bir lisans diplomasına sahip olduklarını ve başka alanda istihdam edilebilmelerinin zaten mümkün olduğunu, bu koşullar altında kontenjan artışlarının da örgün adalet mezunları için bir anlamının olmadığını, bu koşullar altında artık örgün adalet meslek yüksekokulunda okumanın hiçbir cazibesinin kalmadığı gibi buralarda okuyan adayların asla gideremeyeceği bir dezavantaja dönüşmeye başladığını, eşitlik ilkesinin her zaman herkesin aynı kurallara bağlı olacağı anlamına gelmediğini, haklı nedenler söz konusu olduğu olduğunda pozitif ayrımcılık çerçevesinde genel eşitlik kuralına istisnalar getirilebildiğini, Yükseköğretim Genel Kurulunda hukuk fakültelerinin kontenjanlarının bir kısmını sadece örgün adalet ön lisans programlarının tercih edebilecekleri lisans programlarının yer aldığı DGS Kılavuz Taslağı uygun görülerek yayınlanmasına karar verildiğini ve bu düzenlemenin sadece devlet üniversitelerinde geçerli olduğunu, belirtmiştir.
10)Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığınca Yükseköğretim Kurulu karan gereğince 2014 Yılı Meslek Yüksekokulları ile AçıköğretimÖnlisans Programlan Mezunlannın Lisans Öğrenimine Dikey Geçiş Sınavı (DGS) Kılavuzu hazırlanarak ÖSYM'nin resmi internet adresinde yayımlanmıştır.
11)Şikayetçiler, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığının resmi web sayfasında ilan edilen 2014 Dikey Geçiş Sınavı (DGS) Kılavuzunun Tablo-rde Yer Alan Yükseköğretim Lisans Programlannın Koşul ve AçıklamalanBaşlığı altında "Bk. 900." Koşulunun iptali talebiyle Kurumumuza şikayet başvurusunda bulunmuşlardır.
14)Anayasanın "Kanun Önünde Eşitlik" başlıklı 10. maddesinde, Herkesin, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşit olduğu, Devlet organlarının ve idare makamlarının bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorunda oldukları, Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi başlık 42. maddesinde kimsenin, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamayacağı,
17.2)"Yükseköğretime Giriş ve Yerleştirme" başlıklı 45. Maddesinin "a" fıkrasında Yükseköğretim kurumlarına giriş ve yerleştirme işlemlerinin imkan ve fırsat eşitliğini sağlayacak tedbirleri almak kaydıyla, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslara göre yapılacağı, "e" fıkrasında önlisans mezunları için, ilişkili lisans programlarında belirlenmiş kontenjanın yüzde onunu geçmeyecek şekilde Yükseköğretim Kurulunun karan ile her yıl dikey geçiş kontenjanı ayrılabileceği,
18)6114 sayılı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 3. maddesinin 2.fıkrasının "i" bendinde görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapmak ve kılavuzlar hazırlamanın ÖSYM'nin görevleri arasında olduğu, "Sınavlara İlişkin Hükümler" bölümünün "Genel ilkeler" başhklı 7.maddesinin 7. fıkrasında, Yükseköğretim ile ilgili sınavların Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde yapılacağı,
20)19/02/2002 tarih ve 24676 sayıb Resmi Gazetede yayımlanan Meslek Yüksekokulları ve Açıköğretim On Lisans Programları Mezunlarının Lisans Öğrenimine Devamları Hakkında Yönetmeliğin "Amaç" başlıklı1 .maddesinde yönetmeliğin amacının, meslek yüksekokulları ve açıköğretim önlisans programlarından mezun olan başarılı öğrencilerin örgün öğretim ve açıköğretim lisans programlarına dikey geçiş yapmaları ve yerleştirilmeleriyle ilgili esas ve usulleri belirlemek olduğu,
20.1)"Kapsam" başlıklı 2.maddesinde, yönetmeliğin kapsamının, meslek yüksekokulları ile açıköğretim önlisans programlarını başarı ile tamamlamış öğrencilerin, örgün öğretim ve açıköğretim lisans programlarına dikey geçiş yapmalarına ilişkin esaslar olduğu,
20.2)" Kontenjan" başlıklı 5.maddesinde, meslek yüksekokulları ileaçıköğretim ön lisans programlarından mezun olanların, bitirdikleri alanların devamı niteliğindeki lisans programlarına dikey geçiş yapmaları amacı ile lisans programlarında kontenjan ayrılacağı, bu kontenjanların, sınavsız olarak meslek yüksekokulları programlarına devam ederek mezun olan öğrencilerin yüzde onundan az olamayacağı, meslek yüksekokuluveaçıköğretim ön lisans mezunlarından örgün öğretim lisans programlarına dikey geçiş yapmak üzere başvurma şartlarını taşıyanlar için hangi lisans programlarının açılacağı, açılacak lisans'programlarına meslek yüksekokulları ve açıköğretiminhangi programını bitirenlerin başvurabileceği, bu programların kontenjanları ve programlara yapılacak yerleştirmede kullanılacak puan türleri, dikey geçiş yapılacak üniversitelerin görüş ve önerileri de dikkate alınarak Yükseköğretim Kurulu'nca belirleneceği ve ilan edileceği,
20.3) "Sınav Kılavuzu ve Başvuru İşlemleri" başlıklı 6. maddesinde, 1, meslek yüksekokulu ve açıköğretimönlisans mezunları ile o yıl son sınıfla olup staj dışındaki mezuniyet şartlarını yerine getirenlerin hangi lisans programlarına dikey geçiş için başvurabileceklerini, bu programların koşullarını ve bu programlara alınacak öğrenci sayılarını gösteren bir kılavuz hazırlayacağı, bu kılavuzda, adayların nasıl başvurabilecekleri, lisans programı tercihlerini nasıl yapacakları, sınav, değerlendirme ve yerleştirme işlemleri, meslek yüksekokulu müdürlükleri ve açıköğretimönlisans programlarının bağlı olduğu birimlerce yürütülecek işlemlerle ilgili ilke ve kuralların yer alacağı, bu kılavuzun, Yükseköğretim Kurulunun onayı ile yürürlüğe gireceği,
5682 sayılı Pasaport Kanunu'nun 14.maddesinin ( A ) bendinin beşinci fıkrasında yer alan "...yine yanında yaşayıp reşit bulunmayan erkek çocuklarına da ..." ibaresinin; "...Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devletinin, eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, Anayasa ve hukukun üstün kurallarıyla kendini bağhsayan, yargı denetimine açık, yasaların üstünde yasa koyucunun da uyması gereken temel hukuk ilkelerinin ve Anayasa'nın bulunduğunun bilincinde olan devlet olduğu, Anayasa'nın 10. maddesinde öngörülen "yasa önünde eşitlik ilkesi"nin amacının, aynı durumda bulunan kişilerin yasalara aynı işlemlerle bağlı tutulmalarını sağlamak ve kişilere yasalar karşısında ayrım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemek olduğu, bu ilkeyle, aynı durumda bulunan kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak yasa karşısında eşitliğin çiğnenmesinin yasaklandığı, bu yasağın, ayrıcalıklı kişi ve topluluklannyaratılmasını engellediği, durum ve konumlanndakiözelliklerin, kimi kişiler ve topluluklar için değişik kuralları gerekli kılabileceği, ancak kişisel nitelikleri ve durumları özdeş olanların farklı kurallara tabi tutulmalarının Anayasanın eşitlik ilkesine aykırılık oluşturduğu, hususi damgalı pasaport sahibi olan kişilerin kız ve erkek çocuklarının aynı hukuki durumda oldukları, aynı durumda bulunan kişilerin yasaların öngördüğü haklardan aynı esaslara göre yararlandırılmaları ya da yararlandırmamalarının eşitlik ilkesinin gereği olduğu, itiraz konusu 5682 sayılı Yaşatan 14.maddesinin (A ) bendinin beşinci fıkrası uyarınca kız çocukları hususi damgalı pasaport sahibi ile birlikte yaşadıkları, çalışmadıkları ve evlenmedikleri sürece hususi damgalı pasaporttan yararlanabilme olanağına sahip olmalarına karşın, aynı (turumda bulunan erkek çocukların bu imkandan ancak reşit olana kadar yararlanabilmelerinin cinsiyetler arasında eşitlik ilkesine ve Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine aykırı olduğu..." gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.
24)2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun Yükseköğretim Kurulunun Görevleri" başlıklı 7. Maddesinin "e" bendiyle, yükseköğretim kurumlarında eğitim - öğretim programlarının asgari ders saatlerini ve sürelerini, öğrencilerin yatay ve dikey geçişleriyle ve yüksekokul mezunlarının bir üst düzeyde öğrenim yapmalarına ilişkin esasları Üniversitelerarası Kurulun da görüşlerini alarak tespit etmek görevi Yükseköğretim Kuruluna verilmiş olup, "Yükseköğretime Girişve Yerleştirme" başlıklı 45. Maddesinin "e" fıkrasındaönlisans mezunları için, ilişkili lisans programlarında belirlenmiş kontenjanın yüzde onunu geçmeyecek şekilde Yükseköğretim Kurulunun karan ile her yıl dikey geçiş kontenjanı ayrılabileceği belirtilmiş; 6114 sayılı Ölçme, Seçmeve Yerleştirme Merkezi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun "Sınavlara ilişkin Hükümler" bölümünün "Genel İlkeler" başlıklı 7.maddesinin 7. fıkrasında, Yükseköğretim ile ilgili sınavların Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde yapılacağı, hükümlerine yer verilmiştir.
25)2547 sayılı Kanunun 7. Maddesinin "e" fikrası ve 45 .maddesinin "e" fıkrasının verdiği yetkiye dayanarak çıkarılan 19.02.2002 tarih ve 24676 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Meslek Yüksekokulları ve Açıköğretim Ön Lisans Programlan Mezunlarının Lisans Öğrenimine DevamlanHakkında Yönetmeliğin 1 .maddesinde meslek yüksekokullarıveaçıköğretim ön lisans programlarından mezun olan başarılı öğrencilerin örgün öğretim ve açıköğretim lisans programlarına dikey geçiş yapmalan ve yerleştirilmeleriyle ilgili esas ve usulleri belirlemenin yönetmeliğin amacı olduğu; 2.maddesinde, meslek yüksekokullan ile açıköğretim ön lisansprogramlanmbaşanile tamamlamış öğrencilerin, örgün öğretim ve açıköğretim lisans programlarına dikey geçiş yapmalarına ilişkin esasların yönetmeliğin kapsamını belirlediğine yer verildikten sonra, 5.maddesinde, meslek yüksekokulu ve açıköğretim ön lisans mezunlarından örgün öğretim lisans mezunlanna dikey geçiş açılacak programlan ve bu programlannkontenjanlannı dikey geçiş yapılacak üniversitelerin görüş ve önerileri de dikkate alınarak Yükseköğretim Kurulunca belirleneceği ve ilan edileceği düzenlemelerine yer verilmiştir.
27) 2014 Yılı Meslek Yüksekokullan ile AçıköğretimÖnlisans Programlan MezunlannınLisans Öğrenimine Dikey GeçişSınayı (DGŞ) Kılavuzunun "Tablo-rde Yer Alan Yükseköğretim Lisans Programlarının Koşul ve Açıklamaları" kısmında yer alan "BK.900" kod numaralı açıklama ile "TABLO-1. Merkezi YerleştirmetleDikey Geçiş Yapılacak Yükseköğretim Lisans Programlan" kısmında koşullar sütununda yer alan 900 kod numaralı koşulda " Bk. 900. Bu program}, örgün/uzaktan eğitim adalet ön lisans programından mezun olanlar/mezun olacaklar iercih edebileceklerdir. Açıköğretim adalet ön lisans programı ile adalet meslek eğitimi ön lisans programından mezun olanlar/mezun olacaklar (Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Adalet (Açıköğretim) ile Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Adalet Meslek Eğitimi Ön Lisans Programı ve Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Adalet (Açıköğretim)) tercih edemezler. Tercih edip tarafından almaktadır.
43)Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi'nin 20 Haziran 2007 tarihlive CM/Rec (2007) 7 sayılı kararıyla kabul edilen "İyi İdare Konusunda Üye Devletlere Tavsiye Karan"nın "Yasallık ilkesi" başlıklı 2. Maddesi ve "Orantılılık ilkesi" başlıklı 5. Maddesinde ise, idarenin yasaya uygun faaliyette bulunacağı, yetkilerini ve işleyiş yöntemlerini düzenleyen kendi iç düzen kurallarına uygun davranacağı, takdir yetkisini kullandığında keyfi kararlar alamayacağı, kararın özel kişilerin hak ve çıkarları üzerindeki her türlü olumsuz etkisi ile takip edilen amaç arasında uygun bir denge kuracağı ve alınan hiçbir önlemin aşın olmayacağı, belirtilmiştir.
46)Ote yandan 6114 saydı Kanunun 7.maddesinin 7.fıkrasında Yükseköğretim ile ilgili sınavların Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde yapılacağı hükmü, 2547 sayılı Kanunun 7. Maddesinin "e" fikrası ve 45.maddesinin "e" fikrası hükümleri ve bu hükümlerin verdiği yetkiye dayanarak çıkarılan Meslek Yüksekokulları ve Açıköğretim Ön Lisans Programlan Mezunlannın Lisans Öğrenimine DevamlanHakkında Yönetmeliğin 5. Maddesi gereğince meslek yüksekokulu ve açıköğretim ön lisans mezunlanndan örgün öğretim lisans mezunlanna dikey geçiş açılacak programları ve bu programların kontenjanlarını belirlemeye dikey geçiş yapılacak üniversitelerin görüş ve önerileri de dikkate alınarak Yükseköğretim Kurulunca belirleneceğinin ve ilan edileceği hükmü gereğince, kontenjan da dahil olmak üzere dikey geçiş ile ilgili düzenlemeleri yapma yetkisi Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına verilmiş olup, AçıköğretimÖnlisans Programlan Mezunlarının Lisans Öğrenimine Dikey Geçiş Sınavı (DGS) Kılavuzunun 20. Sayfasındaki Tablo-1 İle İlgili Açıklamalar başlıklı bölümün 2. Maddesinde, " Bu tabloda yükseköğretim lisans programları için belirtilen kontenjanlar ve koşullar Yükseköğretim Kurulunca saptanmıştır." açıklamasına yer verilmiştir.
49)2709 Sayılı 1982 Anayasası'nın Temel Hak ve Hürriyetlerin Korunması Başlıklı 40 maddesinin ikinci fıkrasında, "Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yollan ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır." hükmü yer almakta olup, 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin ikinci fikrası uyarınca, ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden arta kalan süre içinde Danıştay'a yargı yolu açıktır.
Mehmet ELKATMIŞ Kamu Başdenetçisi V. İlgili Galeriler