Döner Sermayeli İşletmelerin 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanununa tabi olup olmadığı konusu hala tartışmalıdır….
Döner Sermayeli İşletmelerin 5018 sayılı kanuna tabi olması; bu kanunda yer alan ve kamu idarelerince uyulması zorunlu olan belli hususlara, döner sermayeli işletmelerin de uyması gerektiği anlamına gelecektir.
5018 Sayıla kanuna tabi olmaması demek de, 5018 sayılı kanunda belirtilen hususlara tabi olunmaması anlamına gelmektedir…
5018 sayılı kamu idareleri için uyulması gereken bir çok düzenleme içermekte bu kapsamda döner sermaye işletmelerinin yada herhangi bir kurumun 5018 sayıl kanuna tabi olmaması demek, mali anlamda kısmen göreceli olarak rahat haraket etme imkanı getirmektedir.
Üniversitelere bağlı döner sermaye işletmelerin faaliyet alanları ise; bilimsel görüş vermek, proje hazırlamak, araştırma, uygulama ve benzeri hizmetler yapmak, belirli bilimsel sonuçların uygulamasını sağlamak, üniversite ve ona bağlı kurumlarda hasta muayene ve tedavisi yapmak ve bunlarla ilgili tahlil ve araştırmaları yürütmek, faaliyet alanları ile sınırlı olarak mal ve hizmet üretiminde bulunmak gibi faaliyetleri yürütmektedir. Maliye Bakanlığının verilerine göre üniversite döner sermayeli işletmelerin mali yapısı Tablo’da verilmiştir.
Üniversite 2009 2010 2011 2012 2013
Gider 4.439.854 5.021.032 5.623.601 6.228.203 6.546.843
Gelir 4.488.623 5.193.041 5.926.355 5.991.113 6.173.967
Borç 1.439.004 1.657.350 1.761.684 2.343.280 2.880.447
Alacak 1.125.899 1.182.467 1.236.370 1.443.499 1.522.480
Nakit 1.386.453 1.205.551 976.827 488.803 685.862
Döner sermaye gelirlerinden tahsil edilen kısmın, tıp ve diş hekimliği fakülteleri sağlık uygulama ve araştırma merkezleri ile açık öğretim hizmeti veren yükseköğretim kurumları için asgari yüzde 35’i, ziraat ve veteriner fakülteleri, sivil havacılık yüksekokulu, sürekli eğitim merkezleri ile bünyesinde atölye veya laboratuar bulunan yükseköğretim kurumları için asgari yüzde 30‘u, diğer yükseköğretim kurumları için ise asgari yüzde 15’i, ilgili yükseköğretim kurumunun ihtiyacı olan mal ve hizmet alımları, her türlü bakım, onarım, kiralama, devam etmekte olan projelerin tamamlanmasına yönelik inşaat işleri ve diğer ihtiyaçlar ile yönetici payları için kullanılır. Bu oranları yüzde 75’ine kadar artırmaya üniversite yönetim kurulu yetkilidir. (1) Döner sermaye gelirlerinden tahsil edilen kısmın en az yüzde 5’i, üniversite bünyesinde yürütülen bilimsel araştırma projelerinin finansmanı için kullanılır. Kalan kısmı ise üniversite yönetim kurulunca belirlenecek oranlar çerçevesinde üniversitenin araştırma fonuna; geri kalan gelirler döner sermayeye katkısı olan öğretim elemanları ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personel arasında paylaştırılır. Öğretim üyelerinin katkılarına dayanmayan yıl sonu gelirleri araştırma fonuna eklenir.
Sonuç itibariyle; Döner Sermaylei İşletmeler 5018 Sayılı kanuna tabi mi?
MaliyeBakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü 20.01.2006 tarih ve B.07.0.MGM.0.23/115-641 sayılı yazısı ile döner sermayeli işletmelerle ilgili olarak Geçici 11inci maddesine göre çıkartılacak yönetmelik yürürlüğe girinceye kadar 2006 yılı işlemleriyle ilgili olarak, 5018 sayılı Kanun ükümlerine bağlı kalınmaksızın 01.01.2006 tarihinden önceki mevcut uygulamalara aynen devam edecekleri konusunda görüş bildirmiştir.
5108 sayılı Kanunun değişmeden önceki hali ve değiştikten sonraki hali arasında, döner sermayeli işletmeler açısından ciddi farklılıklar mevcuttur.
31.12.2007 tarihine kadar tasfiye edilmesi düşünülen döner sermayeli işletmelerin, değişiklik sonrası yine aynı tarihe kadar yeniden yapılandırılması hüküm altına alınmıştır. Kanunun ilk halinde geçici madde 11 ile döner sermayelerin tasfiye edilmesi hüküm altına alınmış ve bu nedenle kanun metnine döner sermaye ile ilgili hükümler konulmamıştı.
Ancak yukarıda da görüleceği gibi söz konusu geçici madde değiştirilerek döner sermayelerin yeniden yapılandırılmasına karar verilmiş ve yönetmelik şartına bağlı olarak kapsam dışında (geçici olarak) tutulmuştur.
Sonuç itibariyle Kamu Finans Sitesi uzmanları tarafından yapılan değerlendirme neticesinde; Döner Sermayeli İşletmelerin hali hazırda, 5018 sayılı Kanuna tabi olmadığı anlaşılmıştır.
(Not: 1-bu değerlendirmenin kurumlar ve şahıslar açısından bir bağlayıcılığı bulunmamakta olup, resmi bir nitelik taşımaz.
2-Döner Sermayeli İşletmelerin uyacakları hükümlerin yer aldığı Döner Sermayeli İşletmeler Muhasebe Yönetmeliğinde, 5018 sayılı kanuna paralel düzenlemeler vardır…Bu noktada yapılacak işlemle ilgili mutlaka Döner Sermayeli İşletmeler Muhasebe Yönetmeliğine detaylı olarak bakılması tavsiye olunur)