Bütün sanatçılara açık bir müze - Sanat Haberleri - Radikal
Baksı Müzesi, Hüsamettin Koçan a 4.5 milyon liraya mal olmuş. Müze alanında, çağdaş sanat eserleriyle, Koçan ın geleneksel sanatlar koleksiyonu birlikte sergileniyor.
BAYBURT - Erzurum havaalanı’ndan sonra, Kop Dağları’nı tırmanıp, dar yollarda küçük köylerin içinden geçip, Çoruh Nehri’yle birlikte yaklaşık üç saat yol gittikten sonra, çıplak bir tepenin üzerinde bambaşka bir yapı topluluğu görüyorsunuz. Burası Hüsamettin Koçan’ın hayallerini gerçekleştirdiği Baksı Müzesi. O zorlu yolculuk, gittiğimiz yerin ne kadar ‘ücra’ olduğunu, gördüğümüz müze ise, hiçbir hayalin imkânsız olmadığını ispatlıyor. Bakanından gazetecisine herkesi heyecanlandıran da bu.
2004 yılında ilk yapıları tamamlandığında ziyaret etmiştik Baksı Müzesi’ni. O zaman da benzer duygular uyandırmıştı. Ama şimdi, yerel mimariden de esinlenerek tasarlanan görkemli müze binası, sergisi, konuk odaları ve hatta çevre düzenlemesiyle özenle tasarlanmış mükemmel bir ‘kültürel merkez’ olarak karşımıza çıkıyor. Kendi köyünde kurduğu bu müze, Hüsamettin Koçan için bir ‘eve dönüş’ projesi. Modernizmin, günümüz dünyasının merkeze doğru hareket eden ‘ilerlemeci’ ruhuna bir karşı çıkış. Koçan, resimlerinde her zaman gelenekle ilişki kuran bir sanatçı oldu. Galerilerle yetinmeyip, Çankırı’nın tuz madenlerini, Alanya’nın Selçuklu tersanelerini sergi mekanlarına dönüştürdü. Şimdi de Baksı Müzesi’ni, gelenekle ilişkiye giren, yerel dokuma yapan köylü kadınların, çağdaş sanatçılarla birlikte çalıştığı bir yer olarak işlevlendiriyor. Zenaatla sanatın, geçmişle geleceğin birlikte yaşadığı, üreten bir müze.
Hüsamettin Koçan’ın bütün hayatını koyarak gerçekleştirdiği Baksı Müzesi, çevresini dönüştürmeye aday. Tutucu geleneklerin hala ağırlığını koruduğu bir bölge burası. Ama köylüler, içlerinden biri olan Hüsamettin Koçan’ın çabasını destekliyor. Salı günkü açılışta konuştuğumuz köyün yaşlıları, “Köyümüz görünür oldu” diyordu: “Buraya hayatta uğramayacak büyük adamlarla tanışıyoruz..”
Baksı Müzesi, temelini Hüsamettin Koçan’ın attığı geleneksel sanatlar ve hızla büyüyen bir çağdaş sanat koleksiyonuna sahip. Şu anda müzede, Ahu Antmen ’in danışmanlığında hazırlanan yirmi sanatçının işlerinden oluşan bir sergi var. Geniş, etkileyici mekânda yöreye has ehram denilen dokumalar, hasırlar, çömlekler, Şahmaran resimleri ve günümüz sanatının önde gelen isimlerinin video, heykel gibi işleri hep birlikte sergileniyor. Bu yapıtlar bir yıl sonra koleksiyona katılacak, yirmi sanatçıyla yeni bir sergi açılacak. Büyüyen koleksiyon ise, yakında inşa edilecek ‘depo müze’de sürekli sergilenecek.
Bir büyük kentin içinde ya da yakınlarında olabileceğini düşündüğümüz, her şeyiyle eksiksiz, mükemmel bir kurum Baksı Müzesi. Ve Bayburt’un uzak bir köyünde açıldı. Bu durum, kültürel yatırımların yaygınlaşması ideali için benzeri olmayan bir örnek. Olmaz diyenlere yanıt gibi, umut verici. Nitekim Baksı’daki sergiler en çok Bayburt’ta, çevre köylerde yaşayanlar tarafından gezilecek. İstanbul Modern artık Bayraktar köyünün çocukları için aşina bir mekan oldu diyebiliriz... Müzenin bölgede yarattığı hareketlilik, hayatı değiştirmeye başlamış. Açılıştaki Şevval Sam konseri sırasında, genç yaşlı bütün kadınlar meydana çıkıp horon tepmeye koyuldu; Hüsamettin Koçan “Beş yıl önce böyle bir sahneyi tahayyül bile edemezdim.” diyor.
Hem sanat hem kalkınma
Binalar tamam, peki müze nasıl yaşayacak? Şöyle: Baksı Müzesi’nin atölyelerinde üretilecek ehramlarla Özlem Süer’in ürettiği ve şu an müzede sergilenen elbise tasarımlarının seri üretilmesi, kilimlerin ise koleksiyon mağazalarında satılması için gerekli bağlantılar kurulmuş durumda. Konaklama ve toplantı olanaklarıyla Baksı Müzesi konferans ve toplantıları ağırlamaya başlamış bile. Resmi kurumların da katkısıyla Baksı Müzesi bir bölgesel kalkınma projesi olarak da tanımlanıyor. Bir yandan da kapıları her sanatçıya açık kalacak. Çoruh Nehri’nin hemen kıyısındaki ilham verici bu mükemmel yerde çalışmak isteyenlerin Hüsamettin Koçan’la iletişim kurmalarında fayda var. Uluslararası işbirlikleri yapacaklarını anlatan Hüsamettin Koçan, “yazarlar, NGO’lar, genç idelalist gruplar burayı kullanmak isterlerse, onlara açığız” diyor.
Belli ki böylece yakın gelecekte Baksı Müzesi ağırladığı üretimle sadece bölgesel değil çok daha geniş çaplı bir çekim merkezine dönüşecek.
Yirmi çağdaş sanatçı
Sergileme Salonu: Merkezdeki 1500 metrekarelik büyük bina müze koleksiyonundan oluşan sergiyi ağırlıyor. Sanat ve edebiyat ağırlıklı, 10 bin kitaplık kütüphanesi, etkileyici konferans salonu ve buraya özgü tasarımların satıldığı hediyelik eşya dükkânı da burada.
Bayburt Evi: Özgün bir Bayburt evine benzer şekilde inşa edilen ve konuk odalarının olduğu yapıda pek çok etnografik eşya ve resim de sergileniyor.
Atölyeler: Müze binasının hemen arkasındaki atölyeler yapısında yerel halkın kullanacağı dokuma ve seramik atölyeleri var. Özellikle yaz aylarında, konuk sanatçıların gözetiminde çağdaş sanat atölyeleri de burada yapılacak.
Konukevi: Aynı anda 30 kişinin konaklayabileceği, mutfak yapısıyla desteklenmiş, Çoruh manzaralı ayrı bir birim...