NASIL KOKU ALIRIZ? VE NASIL DUYARIZ? KISACA
Yazan: Sefa Güler - Ocak 22, 2017
Eğer koku alamazsak doğadaki güzel ve hoş kokulardan haberimiz olmaz değil mi? vede duymazsak dünyada olan bitenden haberimiz olmaz değil mi? evet bu iki önemli duyu organımız nasıl çalışır sizlere kısaca anlatmaya çalışacağım.
İnsanların kabul edilen beş temel duyu organı vardır. Bunlar görme, tat alma, duyma, koklama ve dokunmadır.
İşte bugün bu duyularımızdan koklama ve duymayı nasıl yaptığımızı anlatmaya çalışacağız.
Hem koku alma işini hemde solunum alma işini burun uzvumuzu kullanarak yaparız. Burun içerisinde kıllar ve konka olarak ifade edilen raflar yer almaktadır. Burnun içindeki bu yapılar toz ve mikropların süzülmesine ve içimize çektiğimiz havanın yumuşamasını sağlarlar.
Burun salgı bezleri açısında zengindir. Salgıladığı müküs bilinen adıyla sümük sayesinde konka ve iç bölgelerini temizler. Sümük mikroplu ve pis bir salgıdır. Etrafa saçılması doğru değildir. Burnun içinde koku almayı salgılayan sinir uçları vardır. Bir kokuyu tanımak için beynin daha önceden bu kokuyu bilmesi lazım yoksa kokuyu tanımlayamaz. Yani bu duyu bebeklikten başlayıp sürekli gelişen bir duyudur.
Kokunun alınabilmesi için madde taneciklerinin mukus içinde çözümlenmesi gerekir. İnsanın koku almaçları burun boşluğunun üst tarafındaki sarı bölgede bulunmaktadır. Koku almaçları gerçek sinir hücreleridir. Ve bu almaçlar koku alma soğanı ile bağlantılıdır. Burnumuzla duyduğumuz koku, koku alma soğanı aracılığıyla beyne iletilir ve bu şekilde koku tanımlanır.
Koku alma organımız olan burnun zarar görmemesi çok önemlidir. Bu nedenle burun karıştırılmamalı, içlerinde bulunan kıllar kopartılmamalıdır. Ve sıklıkla tekrarlanan burun kanamaları durumunda mutlaka doktora gidilmelidir.
Gelelim diğer bir duyumuz olan duyma duyumuza ve nasıl duyduğumuzu anlamaya çalışalım.
Duyma duyusu , ses olarak adlandırılan mekanik titreşimlerin ortaya çıkarılabilmesi yeteneğidir.İşitme işlemi belli aşamalardan geçerek yapılmaktadır.
Gelelim bu aşamalara,
• İlk olarak ses dalgaları dış kulağın işitme kanalından geçer.
• Ardından kulak zarına çarparak titreştirir.
• Sonrasında orta kulaktaki kemikçikler tarafından yükseltilerek iç kulağa iletilir.
• İç kulağa ulaşan ses dalgaları buradaki tüy hücreleri tarafından alınır.
• Son olarak sinirler tarafından beyne taşınır ve duyma işlemi gerçekleşmiş olur.
İşitme olayını gerçekleştiren kulak üç bölümden oluşmaktadır.Bu bölümler sırasıyla dış kulak, orta kulak ve iç kulaktır.
Daha ayrıntılı incelemek gerekirse,
Dış kulak: Dış kulak kanalı ve kulak kepçesinden meydana gelmektedir. Kulak kepçesi, ses dalgalarının toplanmasını ve ses şiddetinin artışını sağlar.
Orta Kulak: Dış kulak yolundan, kulak zarı ile ayrılmaktadır. Küçük bir boşluk halindedir ve geniz ile arasında bir irtibat sağlayan östaki tüpünü içerir. Orta kulakta olan çekiç, örs ve üzengi adı verilen üç kemikçik, bir ses iletim zinciri oluşturur. Bu yapıların katkısıyla orta kulakda kulak zarına gelen sesin şiddetini artırılmış olur.
İç Kulak: Salyangoz şeklinde bir yapısı olan koklea; iç kulak sıvılarını ve tüy hücrelerinden oluşmaktadır. Ses titreşimleri dış kulaktan başlayıp orta kulağa geçip ordan iç kulağa iletilirler. İç kulağa ulaşan ses işitme siniri sayesinde beyne iletilir. Ve beyin bu sesleri analiz edip yorumlar.
Bu sistemlerden birinin aksaması duyma işleminin aksamasına neden olabilir.