Juen Veteriner Polikliniği - Pet Konu - Petlerde Kan Grupları
Anasayfa > KÜTÜPHANE > Kedi Bilgileri > PETLERDE KAN GRUPLARI
Petlerde Kan Grupları 26.04.2004
Evcil hayvanlarda kan grupları en fazla at ve sığırlarda tespit edilmiştir. At ve sığırların damızlık seçiminin yapılması ekonomik önem taşıdığından bu iki türe ait çalışmalar daha geniş çaplı olarak yapılmaktadır. Örneğin sığırlarda 11 kan grubu ve çok sayıda (51-70 adet) kan grubu faktörü bulunur. Sığırlarda faktörlerin değişik kombinasyonları yapıldığında 2 trilyonun üzerinde kan tipi bulunuabilir. Hayvanlarda kan gruplarının tespitinde kullanılan pratik testlerin olmaması yanında faktörlerin sayısının fazlalığı nedeniyle maliyetli bir araştırma olduğundan günümüzde kan grubu tayini pek fazla yapılmamaktadır. Buna karşın kedi ve köpeklerde kan grubu tespiti çoğunlukla kan transfüzyonunun gerektiği durumlarda önem kazanmaktadır.
Bütün türler için kan transfüzyonlarında ve hemolitik anemi gibi kan hastalıklarında izoantijenler (benzer anjenler) büyük önem taşır. İzoantijenler değişkendir. Bir çoğu yüksek titrede antikor oluşturmaz veya normal vücut ısısında aktive olmayan antikorlar oluşturur. Hayvanlarda hayati tehlike yaratacak kadar önemli bir hemolitik hastalığa neden olan çok az sayıda izoantijen bulunur. Bunlar, köpeklerde DEA-1.1 ve DEA-1.2, kedilerde AB, atlarda Aa ve Qa, domuzlarda A ve E izoantijenleridir ve çok ender rastlanır. Bu nedenle de özellikle kedi ve köpeklerde, kan gruplarının tayini kan transfüzyonlarının dışında büyük önem taşımaz.
Veteriner hekimlikte kan transfüzyonunun gerektiği durumlarda potansiyel vericilerden kan örneği alarak klinik önemi olan izoantijenlerin (köpeklerde DEA 1.1-1.2, kedilerde AB gibi) tespit edilmesi ve sonucu negatif olan vericinin kullanılması pratik olarak en uygun yöntemdir. Ancak laboratuvar incelemesi için uygun zamanın olmadığı acil durumlarda aynı ırk bireyler arasında transfüzyonun yapılması riski azaltacağından tercih edilen bir yöntem olabilir. Örneğin Boxer ırkı bir köpeğe başka bir Boxer’den kan transfüzyonu yapmak çok daha uygun netice verecektir.
Veteriner hekimlikte kan gruplarının tayininin önem taşıdığı konulardan biride neonatal izoeritrolizis (anne karnındaki fötusta gelişen eritrosit yıkımı) vakalarının önlenebilmesidir. Bu durum genellikle daha önceden neonatal eritrolizis gelişen dişilerde çiftleşmeden önce yapılarak uygun olan bireyle çiftleştirilmek suretiyle azaltılabilir veya önlenebilir.
Hayvanlarda kan uyum testleri alıcı ve verici kan serumunda hemaglutine (çökelten) ve hemolize (eriten) edici antikorların varlığını tespit amacına dayanır. Bu işlem major ve minor olarak iki yöntemle yapılır.
Major test, alıcının serumunda vericinin eritrositini bağlayan antikorun varlığını belirlemek, minor test ise, vericinin serumunda, alıcının eritrositine karşı oluşan antikorların varlığını tespit için uygulanır.
Kan uyum testlerinin doğruluğunu etkileyen bazı faktörler vardır ki bunlardan en önemlileri kan örneğinde otoaglutinasyon veya şiddetli bir hemolizin varlığıdır. Bu durumlarda alınan uyum sonuçları yanıltıcı olabilir. Bunun yanısıra uyum testlerinde aglutinasyon veya hemoliz olmaması alıcı ve vericinin benzer kan tipine sahip olmadığı anlamına gelmez. Bu durum sadece kanda bir antikor olmadığını gösterir (insanlarda ki Rh negatif durumu gibi) ve transfüzyon işleminde akut hemoliz riskini azaltır. Ancak önemli izoantijenlerin farklılığı söz konusu olabilir. Böyle bir durumda da transfüzyondan bir süre sonra reaksiyon oluşması söz konusu olabilir ki buda geç reaksiyon olarak adlandırılır. Geç reaksiyon şekillenen durumlarda kısa süreli bir yarar sağlanmakla birlikte vericinin alyuvarlarına karşı oluşan antikorlar nedeniyle hastaya transfüzyon ile verilen kandaki eritrositler fagosite olur ve ortadan kalkar. Daha sonrada uyumsuzluk reaksiyonları şekilenir.