Sorularla Risale | لَيْسَ فِى اْلاِمْكَانِ اَبْدَعُ مِمَّا كَانَ (Leyse fil imkâni, ebdeu mimma kane) Bu ibarenin anlamı nedir ve kime aittir? Bir çokları, "Bu ifade ile Cenab-ı Hakk’ın kudretine bir tahdit getirmiş olmuyor mu?" diye soruyorlar. Birkaç misalle aydınlatıcı bilgi verir misiniz?
Yazar: Alaaddin BAŞAR (Prof. Dr.), 17-4-2012
Risalelerde bu sözün İmam-ı Gazali’ye ait olduğu ifade edilmekle birlikte, bu risalede “Acaba ehl-i akıl ve tahkike لَيْسَ فِى اْلاِمْكَانِ اَبْدَعُ مِمَّا كَانَ dedirten” buyrulmakla, bu hükme tahkik ehli bütün âlimlerin de iştirak ettiği beyan edilmiş oluyor.
Bazen şöyle bir soru ile karşılaşıyoruz: "Cennette bu bildiklerimizin çok ötesinde ve çok daha mükemmel varlıklar olacağına göre, bu hükmü nasıl anlayacağız?" Cevap olarak diyoruz ki, cennet de imkân âlemi tarifine girer. Yani, bu hüküm hem dünya için geçerlidir, hem de ahiret için. Dünyada bildiğimiz sütten daha ileri bir süt düşünülemeyeceği gibi, cennette de oradaki süt nehrinden daha mükemmel bir süt nehri düşünülemez.
Dünyada her varlık kendi mahiyetine ve göreceği vazifelere en uygun bir yapıya sahip kılınmıştır. Şu güneşten daha büyük bir güneş hayal etsek bile o güneş bunun yaptığı görevleri yapmaya uygun olmayacağından, büyük bir ateş parçası olmaktan ileri gidemez. Güneşin büyüklüğü, dünyaya uzaklığı, yapısı, neşrettiği ışık ve ısının miktarı, bunlardan dünyaya ulaşanların ölçüsü, atmosferde tutulanların yüzdesi gibi nice ince hikmetlerle güneşimiz bize faydalı bir mahiyete sahip olmuş ve ona uygun şekil giymiş, özellikler takınmıştır.
Bir de güneşin muhataplarından insan gözüne bakalım. Bundan daha mükemmel göz nasıl düşünülebilir. Toprağa baktığında ondaki bütün bakterileri gören bir göz, yahut baktığı bir cisimdeki bütün mikropları yahut bütün atomları gören bir göz mükemmel sayılabilir mi? En mükemmel göz, görmesi gerekenleri gören, gerekmeyenleri de görmeyen gözdür.
Uçan güvercin mükemmel olduğu gibi, uçamayan tavuk da kendi mahiyetine ve görevine göre yine mükemmeldir. Tavuklar da uçsalardı, diğer kuşlar gibi, onlardan da fazla istifade edemezdik.
Okunma Sayısı : 5271