"Maahâzâ, imanın var olup olmadığı sorguyla anlaşılır..." İmanın sual ile anlaşılması ne demektir, izah eder misiniz? | Sorularla Risale
Sal, 18-Oca-2011 - 00:00 tarihinde gönderildi
"S - Avâm-ı nâstan, hakaik-i diniyeyi tabir eden ancak yüzde birdir."
"C - Tabir etmemesi, bilmemesine delil olamaz. Evet, çok defa lisan, insanın tasavvuratından incelerini tabirden âciz olduğu gibi, kalbindeki ve vicdanındaki inceler de akla görünmez. Hattâ belâgat dâhilerinden Sekkâkî gibi bir zat, İmruu'l-Kays veya başka bir bedevînin ibraz ettiği belâgat incelerini kavramamıştır. Maahâzâ, imanın var olup olmadığı sorguyla anlaşılır. Meselâ âmi bir adama, Saniin, cihât-ı sittesiyle kabza-i tasarrufunda bulunan âlemin herhangi bir cihetinde mekân ittihaz etmesinin mümkün olup olmadığı hakkında bir sorgu yapıldığı zaman, "Hiçbir cihette değildir, olamaz" dese kâfidir. Çünkü, nef-yi cihetin, yani Sâniin hiçbir cihette olamayacağı hakikatinin onun vicdanında sabit olduğuna delâlet eder."(1)
Avam birisi belki imanının ince ve latif hallerini tavırları ve lisanı ile tam ifade edemez, ama sorgulandığı zaman imanının kalbindeki sahih ve sağlam şeklini ifade edebilir. Bu yüzden avam insanların kalbindeki imanını bütün incelikleri ile ifade edememesini -haşa- imansız olmalarına delil gösteremeyiz. Bazen öyle oluyor ki alim ve veli zatlar bile kalbindeki imanının letafetini ifade etmekte zorlanabiliyor. Öyle ise iman hususunda sorgu yapmadan bir hükme gitmek yanlış olur. Üstad Hazretleri burada bu inceliğe işaret ediyor.
(1) bk. İşârâtü'l-İ'câz, Bakara Sûresi, 3. Ayetin Tefsiri
"Avâm-ı nâstan, hakaik-i diniyeyi tabir eden ancak yüzde birdir." Burayı izah eder misiniz?
"İkinci ihtimale nazaran, Cenab-ı Hakkın, imanın rükünleri içinde kutup sayılan bu iki rüknü tahsis etmesi, onların kuvvetle iddia ettikleri iman, dine İmân olmadığına işarettir. Çünkü bu..." Açıklar mısınız?
"İphamı ifade eden مَا iman-ı icmâlînin kâfi geldiğine ve imanın, hadîs gibi bâtınî ve Kur’ân gibi zâhirî vahiylere şâmil olduğuna işarettir." İzah eder misiniz?
İmanda ne var ki, onunla bir çok mesele-problem hallolmuş oluyor, insanın kendi alemi ve kainat aydınlanıyor, her şey açık seçik gözüküyor?
"Hidayetin tekâmülüne dalâlet yardım ettiği gibi, imanın tekâmülüne de küfür yardım eder." cümlesini nasıl anlamalıyız?
"اَلَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ hal iktizasına göre îcaz ise de, aynı mânâyı ifade eden اَلْمُؤْمِنُونَ kelimesine nazaran itnabdır (uzundur). Evet, اَلْ harfi, اَلَّذِينَ ile مُؤْمِنُونَ kelimesi يُؤْمِنُونَ fiiliyle tebdil edilmiştir." İzah?
"Tenkiri ifade eden غِشَاوَةٌ'deki tenvin, onların gözleri üstündeki perde, malûm olmayan bir perde olup, ondan sakınmak onlar için mümkün olmadığına işarettir." İzah eder misiniz?