SABAH - 10/08/2005 - Prof. Dr. Aydın Ayaydın
Temmuz ayında üretici ve tüketici fiyatları sırasıyla -0.74 % ve -0.57 % düşünce yıllık enflasyon rakamları % 4.26 ve % 7.82'ye gerilemiştir. 2002 yılı ocak ayında 1994 yılı bazlı TÜFE endeksinin %73.2 olduğu düşünülürse, aradan geçen yaklaşık 3.5 yıllık zaman içinde Türkiye'nin enflasyonla mücadele konusunda çok önemli mesafe katettiği görülecektir.
Enflasyonla mücadelede çok kısa sürede sağlanan başarının arkasında yatan en önemli faktör "doların tüm dünya piyasalarına paralel olarak TL'ye karşı değer kaybetme" sürecidir. Değerlenen Türk Lirası, ithal ürünlerin TL cinsi maliyetlerinin düşmesine dolayısıyla da üretici ve tüketici fiyatlarının gerilemesine neden olmuştur. Hükümetin taviz vermeden uyguladığı sıkı maliye politikası, bütçede gelir yaratma amaçlı kamu zamlarını ortadan kaldırmış, enflasyonun yıllarca temel kaynağı olan kamu ürünleri ve ithal ürünlerdeki fiyat artışları durmuştur. Ekonomi yönetimi tarafından belirlenen tüketici fiyatlarındaki % 8'lik artış hedefi çok rahat erişilebilir görünmektedir. Benim yıl sonu TÜFE tahminim % 7 ile resmi hedefin altında kalmaktadır.
MB ise artan cari işlemler açığına rağmen döviz rezervlerini 42.8 milyar dolar seviyesine yükseltebilmiştir. Ancak tüm bu olumlu gelişmelere rağmen temmuz ve ağustos aylarında, MB faiz indirimine gitmeyerek gecelik borçlanma faizini %14.25'te bırakmıştır. Faiz indirimine ara verilmesine gerekçe olarak hizmetler sektöründeki fiyat artış hızının diğer sektörlerin üzerinde seyretmesini ve artan kredi talebini göstermiştir.
Amerikan Merkez Bankası'nın (FED) %3.25 seviyesinde olan faiz oranını önümüzdeki dönemde arttırmaya devam edeceğinin sinyalini vermesi, gelişmekte olan ülkeler için kırılganlık yaratmaktadır. Türkiye açısından da FED'in faiz artırımına gittiği bir ortamda faizleri düşürmeye devam etmek, yurtdışından gelen fonlar açısından "cazibe azaltıcı" bir etki yaratacağı için finansal kırılganlık yaratabilecektir. MB enflasyon hedefi dışında "finansal piyasaların istikrarını sağlamak" adında FED politikalarını ve etkilerini görmek isteyebilecektir.
Enflasyonla mücadele hükümet tarafından uygulanan sıkı maliye politikası, MB tarafından uygulanan sıkı para politikası ile yapılabilmektedir . Yurtdışı piyasa koşulları ise bu mücadeleyi çok yakından etkilemektedir. Bugüne kadarki yurt dışı koşullar ülkemiz lehine çalışmış, Türkiye kemeri çok fazla sıkmadan enflasyonla mücadele edebilmiştir. Ancak artan emtia ve enerji fiyatları, Çin devalüasyonu, doların değer kaybetme sürecinin sekteye uğramış olması, içeride daha sert bir mücadele verilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Merkez Bankası, Hükümet'in erken seçime gitme olasılığını da hesaba katarak, MB'nin enflasyonla mücadele için faiz indirimi konusunda daha cimri davranma kararında olduğu anlaşılıyor.