8356Diplomatik İlişkiler Hakkında Viyana Sözleşmesi
Bu Sözleşmeye taraf olan Devletler: Eski zamanlardan beri bütün ülkelere mensup insanların diplomasi görevlilerinin statüsünü tanıdıklarını hatırlayarak, Birleşmiş Milletler Yasası’ nın devletlerin egemen eşitliği, uluslararası barış ve güvenliğin korunması ve uluslar arasında dostane ilişkilerin geliştirilmesi hakkındaki amaç ve ilkelerini göz önünde bulundurarak, bu sözleşme hükümlerince açıkça düzenlenmeyen meselelerde teamüle hukuk kurallarının uygulanmasına devam olunacağını teyid ederek, aşağıdaki hususlarda anlaşmışlardır:
Madde 1- Bu Sözleşme bakımından, aşağıdaki deyimler, karşılarında yer alan anlamları haiz olacaklardır:
a) "Misyon şefi" gönderen Devlet tarafından bu sıfatla hareket etmek üzere görevlendirilen şahıstır; b) "Misyon üyeleri", misyon şefi ve misyon kadrosuna mensup üyeleridir; c) "Misyon kadrosunun üyeleri", misyonun diplomatik kadrosunun, idari ve teknik kadrosunun ve hizmet kadrosunun üyeleridir; d) "Diplomatik kadronun üyeleri", misyon kadrosunun diplomatik rütbe taşıyan üyeleridir; e) "Diplomatik ajan", misyon şefi veya misyonun diplomatik kadrosunun bir üyesidir; f) "İdari ve teknik kadronun üyeleri", misyon kadrosunun misyonun idari ve teknik hizmetinde çalışan üyeleridir; g) "Hizmet kadrosu üyeleri", misyon kadrosunun misyonun iç hizmetinde bulunan üyeleridir; h) "Özel hizmetçi", misyonun bir üyesinin ev hizmetinde bulunan ve gönderen Devlet hizmetinde çalışmayan bir şahıstır; i) "Misyon binaları", misyon şefinin ikametgâhı dâhil olmak üzere ve mülkiyete bakılmaksızın, misyonun maksatları için kullanılan binalar veya bina bölmeleri ile bunlarla irtibatlı arazidir.
Madde 2 - Devletler arasında diplomatik ilişkiler ve daimi diplomatik misyonlar kurulması karşılıklı rıza ile olur.
Madde 3 – 1. Bir diplomatik misyonun görevleri, diğerleri meyanında, şunları da kapsar:
a) Gönderen Devleti kabul eden Devlette temsil etmek; b) Kabul eden Devlette, uluslararası hukukun müsaade ettiği sınırlar içinde gönderen Devletin ve vatandaşlarının çıkarlarını korumak; c) Kabul eden Devlet Hükümeti ile müzakereler yapmak; d) Bütün yasal imkânlarla kabul eden Devletin durumunu ve gelişmelerini tespit etmek ve bunlar hakkında gönderen Devlet Hükümetine bilgi vermek; e) Gönderen Devlet ile kabul eden Devlet arasında dostane ilişkileri ilerletmek ve ekonomik, kültürel ve bilimsel ilişkilerini geliştirmek;
Madde 4 – 1. Gönderen Devlet kabul eden Devletten bu Devlete misyon şefi olarak göndermek istediği şahıs için onay (agreement) almak zorunluluğundadır. 2. Kabul eden Devlet, onay ‘ın (agreement) reddi halinde gönderen Devlete sebep göstermek zorunluluğunda değildir.
Madde 5 – 1. Gönderen Devlet, ilgili kabul eden Devletlere gerekli ihbarda bulunduktan sonra, yerine göre bir misyon şefini veya diplomatik kadronun herhangi bir üyesini, kabul eden Devletlerden herhangi biri tarafından açıkça itirazda bulunulmadıkça birden fazla Devlet nezdinde akredite edebilir.
2. Gönderen Devlet bir misyon şefini, bir veya daha fazla sayıda başka Devlete akredite ettiği takdirde, misyon şefinin sürekli oturmadığı Devletlerin her birinde bir geçici Maslahatgüzarin (Charge d'Affaires ad interim) yönettiği bir diplomatik misyon kurabilir.
Madde 6 - Kabul eden Devletçe itiraz edilmedikçe iki veya daha fazla sayıda Devlet, ayni şahsi diğer bir Devlet nezdinde misyon şefi olarak akredite edebilirler.
Madde 7 – 5., 8., 9., ve 11. madde hükümleri saklı kalmak şartıyla, gönderen Devlet, misyon kadrosunun üyelerini serbestçe tayin eder. Kara, deniz veya hava ataşelerinin tayininde, kabul eden Devlet, bunların adlarının, onayı alınmak üzere önceden bildirilmesini isteyebilir.
Madde 8 – 1. Misyonun diplomatik kadro üyeleri prensip itibariyle gönderen Devletin vatandaşı olmalıdır.
2. Misyonun diplomatik kadro üyeleri, kabul eden Devletin her zaman geri alınabilecek rızası olmadıkça, bu Devletin vatandaşları arasında tayin edilemez.
3. Kabul eden Devlet, gönderen Devletin vatandaşı olmayan üçüncü bir Devletin vatandaşları için de ayni hakki saklı tutabilir.
Madde 9 – 1.Kabul eden Devlet, herhangi bir zaman ve kararının gerekçesini açıklamak zorunluluğunda olmaksızın, gönderen Devlete misyon şefinin veya misyon Diplomatik kadrosunun herhangi bir üyesinin istenmeyen şahıs (Persona non grata) olduğunu veya misyon kadrosunun herhangi bir başka üyesinin kabule sayan olmadığını bildirebilir. Bu takdirde, gönderen Devlet, duruma göre, ilgili şahsi geri çağırır veya misyondaki görevine son verir. Bir şahıs kabul eden Devletin ülkesine gelmeden önce de istenmeyen veya kabule sayan olmayan şahıs olarak ilan edilebilir. 2. Gönderen Devlet bu maddenin 1.fıkrasında kayıtlı yükümlülüklerini yerine getirmeyi reddeder veya makul bir süre içinde yerine getirmezse, kabul eden Devlet ilgili şahsı misyonun bir üyesi olarak tanımayı reddedebilir.
Madde 10 – 1. Kabul eden Devletin Dışişleri Bakanlığına veya mutabık kalınacak başka Bakanlığa, aşağıdaki hususlar bildirilecektir:
a) Misyon üyelerinin tayini, gelişleri ve kesin ayrılışları veya misyondaki görevlerinin sona ermesi; b) Misyonun bir üyesinin ailesine mensup olan bir şahsin gelişi ve kesin ayrılışı ile uygun bulundugunda, bir şahsın misyonun bir üyesinin ailesine dâhil olması veya bu durumdan çıkması; c) Bu fıkranın (a) bendinde belirtilen şahıslar tarafından istihdam olunan özel hizmetçilerin gelişi ve kesin ayrılışları ile gerektiğinde, bunların söz konusu şahısların hizmetinden ayrılmaları vakıası; d) Kabul eden Devlette ikamet eden şahısların misyon üyeleri olarak veya ayrıcalık ve bağışıklık tanınan özel hizmetçiler olarak istihdam edilmeleri ve bu görevlerine son verilmesi.
Madde 11 – 1. Misyonun kadrosu hakkında özel anlaşma bulunmadığı takdirde, kabul eden Devlet kendisinin içinde bulunduğu durum ve koşulları ve söz konusu misyonun ihtiyaçlarını göz önünde bulundurarak misyonun kadrosunun kendince makul ve normal sayılan hadler dâhilinde tutulmasını talep edebilir.
2. Ayni şekilde, kabul eden Devlet, benzer sınırlar içinde ve ayırım gözetmeksizin belirli bir kategoriye mensup memurları kabul etmeyi reddedebilir.
Madde 12 - Gönderen Devlet, kabul eden Devletin önceden açık rızası olmadan, misyonun kurulduğu mahallerden başka yerlerde misyonun bir kısmini teşkil eden bürolar kuramaz.
Madde 13 – 1. Misyon şefi, kabul eden Devlette cari olan ve yeknesak bir tarzda uygulanacak usule göre, ya itimatnamesini takdim ettiği zaman veya gelişini bildirici ve itimatnamesinin aslına uygun bir örneği kabul eden Devletin Dışişleri Bakanlığına veya mutabık kalınacak başka bir Bakanlığa tevdi olunduğu zaman, kabul eden Devletteki görevine başlamış sayılır. 2. İtimatnamelerin veya bunların gerçek suretlerinin takdim sırası, misyon şefinin geliş tarihi ve saatine göre tayin olunur.
Madde 14 – 1. Misyon şefleri aşağıda gösterilen üç sınıfa ayrılır: a) Devlet Başkanları nezdinde akredite edilen Büyükelçiler veya Nonslar ile muadili rütbedeki diğer misyon şefleri; b) Devlet Başkanları nezdinde akredite edilen Murahhaslar, Elçiler ve Enternonslar; c) Dışişleri Bakanları nezdinde akredite edilen Maslahatgüzarlar; 2. Öncelik sırası ve adabı muaşeret kuralları dışında, misyon şefleri arasında sınıfları dolayısıyla bir fark gözetilmeyecektir.
Madde 15 - Misyon şeflerinin tayin edileceği sınıf, Devletlerarasında varılan mutabakatla tespit olunur. Madde 16 – 1. Misyon şefleri, kendi sınıfları dâhilinde 13 madde uyarınca görevlerine başlayıp tarih ve saatine göre öncelik taşırlar. 2. Bir misyon şefinin itimatnamesinde sınıfını değiştirmeksizin yapılan tadiller önceliğini etkilemez. 3. Bu madde, kabul eden Devletin Papalık Temsilcisinin önceliği hakkındaki herhangi bir uygulamasını etkilemez.
Madde 17 - Misyonun diplomatik kadrosu üyelerinin önceliği hakkındaki herhangi bir uygulamasını etkilemez.
Madde 18 - Misyon şeflerinin kabulü konusunda her Devletin uygulayacağı usul, her sınıf için yeknesak olacaktır.
Madde 19 – 1. Misyon şefinin görevi münhal olduğu veya misyon şefi görevlerini yerine getiremediği takdirde, bir geçici Maslahatgüzar (Charge d'Affaires ad interim) geçici olarak misyon şefi görevlerini yapacaktır. Geçici Maslahatgüzarin adi, ya misyon şefi tarafından, veya bunun mümkün olmaması halinde gönderen Devletin Dışişleri Bakanlığı tarafından, kabul eden Devletin Dışişleri Bakanlığına veya mutabık kalınacak, başka bir Bakanlığa bildirilir. 2. Kabul eden Devlette Misyonun diplomatik kadrosunun hiç bir üyesi bulunmadığı takdirde, kabul eden Devletin rızası ile idari ve teknik kadrosunun bir üyesi, gönderen Devlet tarafından misyonun güncel idari islerini yürütmek üzere tayin edilebilir.
Madde 20 - Misyon ve sefi, gönderen Devletin bayrağını ve armasını, misyon şefinin ikametgâhı da dâhil olmak üzere misyonun binalarında ve misyon şefinin nakil vasıtalarında kullanmak hakkini haizdirler.
Madde 21 – 1. Kabul eden Devlet, kanunlarına uygun olarak, kendi ülkesinde gönderen Devletin misyonu için gereken binaların edinilmesini kolaylaştıracak veya gönderen Devletin başka suretle yer bulmasına yardımcı olacaktır. 2. Ayni şekilde, kabul eden Devlet, gerekiyorsa üyelerine uygun yer bulmaları için misyonlara yardım edecektir.
Madde 22 – 1. Misyon binaları dokunulmazlığı haizdir. Kabul eden Devlet yetkilileri misyon şefinin rızası olmadıkça bu binalara giremezler. 2. Kabul eden Devlet, misyon binalarını herhangi bir tecavüz veya zarara karşı korumak ve misyonun huzurunun herhangi bir şekilde bozulması veya itibarinin kırılmasını önlemek üzere her türlü tedbiri almak özel göreviyle yükümlüdür. 3. Misyon binaları ile içindeki eşyalar ve diğer mallar ve misyonun nakil vasıtaları arama, el koyma, haciz veya icradan bağışıktırlar.
Madde 23 – 1. Gönderen Devlet ve misyon şefi, yerine getirilen belirli hizmetlerin bedeli olan ödemelerin dışında, ister malik, ister kiracı olsunlar misyon binaları bakımından bütün milli, bölgesel veya beledi vergi ve resimlerden bağışıktırlar. 2. Bu maddede bahis konusu vergiden bağışıklık, gönderen Devlet veya misyon şefi ile akit yapan şahısların kabul eden Devletin kanununa göre ödemeleri gereken vergi ve resimlere uygulanmaz.
Madde 24 - Misyonun arşivleri ve evrakı her zaman ve nerede bulunursa bulunsun dokunulmazlığı haizdir.
Madde 25 - Kabul eden Devlet, misyon görevlerinin yürütülmesi için her türlü kolaylığı sağlayacaktır.
Madde 26 - Kabul eden Devlet, milli güvenlik nedenleriyle girişi yasaklanan veya kurallara bağlanan bölgeler hakkındaki kanun ve nizamları saklı kalmak şartıyla, ülkesinde misyonun bütün üyelerine hareket ve seyahat serbestliği sağlayacaktır.
Madde 27 – 1. Kabul eden Devlet, misyonun her türlü remi amaç için serbestçe haberleşmesine izin verecek ve bunu koruyacaktır. Gönderen Devletin hükümeti ve nerede bulunursa bulunsun, diğer misyonları ve konsoloslukları ile haberleşme esnasında misyon, diplomatik kuryeler ve kodlu veya şifreli mesajlar dâhil olmak üzere, uygun bütün haberleşme vasıtalarını kullanabilir. Bununla beraber, misyon, telsiz vericisini ancak kabul eden Devletin rızası ile kurabilir ve kullanabilir. 2. Misyonun resmi yazışması ihlal edilemez. Resmi yazışma, misyona ve görevlerine ait her türlü yazışma demektir. 3. Diplomatik çanta açılamaz veya alıkonulamaz. 4. Diplomatik çantayı teşkil eden paketlerin bu niteliğini gösterir harici işaretler taşıması gerekir ve bunlar ancak diplomatik evrakı veya resmi maksatlar için kullanılan maddeleri ihtiva edebilirler. 5. Statüsünü ve diplomatik çantayı teşkil eden paketlerin sayısını belirten bir resmi belge taşıyacak olan diplomatik kurye, görevlerinin ifasında kabul eden Devlet tarafından korunacaktır. Diplomatik kurye şahsi dokunulmazlıktan yararlanır ve hiçbir şekilde tutuklanamaz veya gözaltına alınamaz. 6. Gönderen Devlet veya misyon "ad Hoc" (özel) diplomatik kuryeler tayin edebilir. Bu maddenin 5. fıkrasının hükümleri, kuryenin uhdesindeki diplomatik çantayı alıcısına teslim etmesi üzerine ayni fıkrada öngörülen bağışıklıkların sona ermesi kaydıyla bu durumlarda da uygulanacaktır. 7. Diplomatik çanta, müsaade olunan bir giriş limanına inecek bir ticari uçağın kaptanına emanet edilebilir. Kaptana çantayı teşkil eden paketlerin sayısını belirten resmi bir belge verilmekle beraber kendisi diplomatik kurye sayılmaz. Misyon, üyelerinden birini uçağın kaptanından diplomatik çantayı doğrudan doğruya ve serbestçe almak için gönderilebilir.
Madde 28 - Resmi görevlerinin ifası sırasında misyon tarafından tahsil olunan harç ve ücretler, her türlü vergi ve resimden bağışıktırlar.
Madde 29 - Diplomatik ajanın şahsi dokunulmazlığı vardır. Hiçbir şekilde tutuklanamaz veya gözaltına alınamaz. Kabul eden Devlet diplomatik ajana gereken saygıyı gösterecek ve şahsına, özgürlüğüne ve onuruna yönelik herhangi bir saldırıyı önlemek için uygun tüm önlemleri alacaktır.
Madde 30 – 1. Diplomatik ajanın özel konutu misyonun binaları gibi ayni dokunulmazlık ve korunmadan yararlanacaktır. 2. Diplomatik ajanın belgeleri, yazışması ve 31. maddenin 3. fıkrası hükümleri saklı kalmak kaydıyla, malları, ayni şekilde dokunulmazlıktan yararlanacaktır.
Madde 31 – 1. Diplomatik ajan, kabul eden Devletin cezai yargısından bağışıktır. Diplomatik ajan, aşağıdaki hususlar dışında, kabul eden Devletin medeni ve idari yargısından da bağışıktır. a) Kabul eden Devletin topraklarında bulunan özel bir taşınmazla ilgili bir ayni hak davası, yeter ki bu taşınmaz, gönderen Devlet adına ve misyon amaçları için kullanılmak üzere diplomatik ajanın tasarrufunda bulunmamış olsun, b) Diplomatik ajanın gönderen Devlet adına değil de bir özel kişi olarak vasiyeti tenfiz memuru, mirasın idarecisi, mirasçı veya vasiyet olunan kişi sıfatıyla ilgili bulunduğu mirasa ilişkin bir dava; c) Diplomatik ajanın kabul eden Devlet dâhilinde resmi görevleri dışında icra ettiği herhangi bir mesleki veya ticari faaliyet ile ilgili bir dava. 2. Diplomatik ajanın, tanıklık yapmak zorunluluğu yoktur. 3. Bu maddenin 1.fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerinde öngörülen haller dışında bir diplomatik ajan hakkında hiçbir icra önlemi alınamaz. Söz konusu durumlarda dahi ajanın şahsinin veya konutunun dokunulmazlığı ihlal edilemez. 4. Kabul eden Devletin yargısından bağışıklık diplomatik ajanı, gönderen Devletin yargısından bağışık kılmaz.
Madde 32 – 1. Diplomatik ajanların ve 37.madde gereğince bağışıklıktan yararlanan şahısların yargı bağışıklığı, gönderen Devlet tarafından kaldırılabilir. 2. Bağışıklığın kaldırılması daima açıkça yapılmalıdır. 3. Bir diplomatik ajan veya 37.madde gereğince yargı bağışıklığından yararlanan bir şahıs tarafından yargı yoluna başvurulması, onun esas dava ile doğrudan doğruya ilgili herhangi bir mukabil iddia karsısında yargı bağışıklığı ileri sürmesine engel teşkil eder. 4. Medeni ve idari davalar bakımından yargı bağışıklığının kaldırılması hükmün icrası bakımından da bağışıklığın kaldırılmış olmasını tazammun etmez. Hüküm icrası bakımından ayrıca bir bağışıklığın kaldırılması kararı gerekir.
Madde 33 – 1. Bu maddenin 3.fıkrası hükümleri saklı kalmak şartıyla, bir diplomatik ajan, gönderen Devlet için yapılan hizmetler bakımından kabul eden Devlette yürürlükte olan sosyal güvenlik hükümlerinden bağışıktır. 2. Bu maddenin 1.fıkrasında öngörülen bağışıklık, aşağıdaki şartlarla bir diplomatik ajanın münhasır hizmetinde bulunan özel hizmetçilere de uygulanır: a) Kabul eden Devletin vatandaşı olmamaları veya kabul eden Devlette daimi ikametgahları bulunmaması, ve b) Gönderen Devlette veya bir üçüncü Devlette yürürlükte olan sosyal güvenlik hükümlerinden yararlanır olmaları. 3. Bu maddenin 2.fıkrasında öngörülen bağışıklıktan yararlanmayan şahısları istihdam eden bir diplomatik ajan, kabul eden Devletteki sosyal güvenlik hükümlerinin işverene yüklediği vecibelere riayet edecektir. 4. Bu maddenin 1. ve 2. fıkrası öngörülen bağışıklık, kabul eden Devletin müsaadesi şartıyla, bu Devletin sosyal güvenlik sisteminde kendiliğinden katılmaya engel değildir. 5. Bu madde hükümleri, sosyal güvenlik hakkında daha önce akdedilmiş iki- taraflı veya çok-taraflı antlaşmaları etkilemez ve gelecekte bu gibi antlaşmaların akdedilmesine engel teşkil etmez.
Madde 34- Bir diplomatik ajan, aşağıda sayılan dışında, şahsi veya ayni, milli, bölgesel veya beledi her türlü vergi ve resimden bağışıktır: a) Normal olarak mal veya hizmetlerin fiyatlarına dâhil edilen nevi’nden vasıtalı vergiler; b) Misyonun amaçları için kullanılmak üzere gönderen Devlet adına tasarruf edilmeyen kabul eden Devletin ülkesinde bulunan özel taşınmazlar üzerindeki vergi ve resimler; c) 39. maddenin 4. fıkrası hükümleri saklı kalmak şartıyla, kabul eden Devlet tarafından tahakkuk ettirilen emlak, veraset veya intikal vergileri; d) Kaynağı kabul eden Devlette bulunan özel gelirden alınan vergi ve resimler ve kabul eden Devlet dâhilindeki ticari teşebbüslere yapılan yatırımlardan alınan sermaye vergileri; e) Yapılan muayyen hizmetlere karşılık tahakkuk ettirilen ücretler; f) 23.madde hükümleri saklı kalmak şartıyla, taşınmaz mala ilişkin, kayıt, mahkeme veya zabit harçları ile ipotek harcı ve damga resmi,
Madde 35 - Kabul eden Devlet diplomatik ajanları, bütün şahsi hizmetlerden, her ne şekilde olursa olsun her türlü kamu hizmetinden ve el koyma, katkıda bulunma ve konaklama yeri sağlama gibi askeri yükümlülüklerden bağışık tutacaktır.
Madde 36 – 1. Kabul eden Devlet, Kanun ve nizamlarına uygun olarak, asagidaki maddelerin girişine izin verir ve depolama, tasıma ve benzeri hizmetlere ait ücretler dışında, bunları bütün gümrük vergileri, resimleri ve ilgili ücretlerden bağışıklık tanır: a) Misyonun resmi kullanımına ait maddeler; b) Yerleşmesinde kullanılacak maddeler dâhil olmak üzere bir diplomatik ajanın veya beraberinde oturan aile üyelerinin şahsi kullanımına ait eşya. 2. Bu maddenin 1.fıkrasında sözü geçen bağışıklıklar kapsamına girmeyen veya ithali ya da ihracı kabul eden Devlet mevzuatınca yasaklanmış olan veya kabul eden Devletin karantina mevzuatına tabi olan eşya ihtiva ettiğinin farz olunmasını gerektiren ciddi sebepler bulunmadıkça, bir diplomatik ajanın şahsi bagajı aranamaz. Sayılan hallerde arama, ancak diplomatik ajanın veya yetkili temsilcisinin huzurunda yapılır.
Madde 37 – 1. Bir diplomatik ajanın beraberinde oturan aile üyeleri kabul eden Devletin vatandaşı değillerse, 29 ila 36. maddelerde belirtilen ayrıcalık ve bağışıklıklardan yararlanırlar. 2. Misyonun idari ve teknik kadrosunun üyeleri, beraberinde oturan aile üyeleri ile birlikte, kabul eden Devletin vatandaşı olmamak veya daimi surette orada mukim bulunmamak şartıyla, 29 ile 35. maddelerde belirtilen ayrıcalık ve bağışıklıklardan yararlanırlar; ancak 31.maddenin 1.fıkrasında öngörülen, kabul eden Devletin madeni ve idari yargısından bağışıklık görevin ifası dışında yapılan fiilleri kapsamaz. Bu kişiler, keza, ilk yerleşmeleri sırasında ithal olunan eşyaları için 36. maddenin 1. fıkrasında belirtilen ayrıcalıklardan da yararlanırlar. 3. Misyonun, kabul eden Devletin vatandaşı olmayan veya daimi surette orada mukim bulunmayan hizmet kadrosunun üyeleri; görevlerinin ifası sırasında yapılan fiiller bakımından bağışıklıktan, isleri dolayısıyla aldıkları ücretlere ilişkin vergi ve resim bağışıklığından ve 33. maddede belirtilen bağışıklıktan yararlanırlar. 4. Misyon üyelerinin özel hizmetçiler, kabul eden Devletin vatandaşı veya daimi surette orada mukim değillerse, isleri dolayısıyla aldıkları ücretlere ilişkin vergi ve resim bağışıklığından yararlanırlar. Diğer bakımlardan, ayrıcalık ve bağışıklıklardan ancak kabul eden Devletin tanıdığı ölçüde yararlanırlar. Bununla beraber, kabul eden Devletin tanıdığı ölçüde yararlanırlar. Bununla beraber, kabul eden Devlet, bu gibi şahıslar üzerindeki yargı yetkisini misyonun görevlerinin ifasına gereksiz şekilde müdahalede bulunmayacak tarzda kullanmalıdır.
Madde 38 – 1. Kabul eden Devlet tarafından ek ayrıcalık ve bağışıklıklar tanınmadığı takdirde, bu Devletin vatandaşı olan veya orada daimi surette mukim bulunan bir diplomatik ajan, sadece görevlerinin ifası esnasında yapılan resmi işlemler bakımından yargı bağışıklığından ve dokunulmazlıktan yararlanır. 2. Kabul eden Devletin vatandaşı olan veya daimi surette orada mukim bulunan Misyonun kadrosunun diger üyeleri ve özel hizmetçiler, ayricalik ve bagisikliklardan ancak kabul eden Devlet tarafindan taninan ölçüde yararlanirlar. Bununla beraber, kabul eden Devlet bu gibi sahislar üzerindeki yargi yetkisini misyonun görevlerinin ifasina gereksiz şekilde müdahalede bulunmayacak tarzda kullanmalidir.
Madde 39 – 1. Ayricalik ve bagisikliklar taninan her sahis, görevine baslamak üzere kabul eden Devletin ülkesine girdigi andan veya esasen bu Devletin ülkesinde bulunuyorsa, tayininin Dışişleri Bakanlığına veya mutabık kalınacak başka Bakanlığa bildirildiği andan itibaren bunlardan yararlanır. 2. Ayrıcalık ve bağışıklıklardan yararlanan bir şahsin görevi sona erdiği takdirde, bu ayrıcalıklar ve bağışıklıklar normal olarak ülkeyi terk ettiği anda veya terk etmek için kendisine tanınan makul sürenin bitiminde sona erdiği gibi silahlı çatışma halinde dahi, bu ana kadar devam eder. Bununla beraber, böyle bir şahıs tarafından misyonun bir üyesi olarak yapılmış filler bakımından bağışıklıkların uygulanmasına devam olunur. 3. Misyonun bir üyesinin ölümü halinde, ailesi üyeleri memleketi terk edebilmeleri için gerekli makul bir sürenin bitimine kadar sahip oldukları ayrıcalık ve bağışıklıklardan yararlanmaya devam ederler. 4. Misyonun kabul eden Devletin vatandaşı olmayan veya daimi surette orada mukim bulunmayan bir üyesinin, veya onun evine mensup ailesinin bir üyesinin ölümü halinde kabul eden Devlet, müteveffanın, memleket içinde iktisap edilip ve ölüm anında ihracı yasak bulunan mallar dışındaki taşınır mallarının ülke dışına çıkartılmasına izin verir. Kabul eden Devlet dâhilindeki mevcudiyeti münhasıran müteveffanın orada misyonun bir üyesinin ailesinin mensubu olarak bulunmasına bağlı bulunan taşınır mallardan emlak, veraset ve intikal vergileri alınmaz. Madde 40 – 1. Bir diplomatik ajan, görevine başlamak veya görevi başına dönmek üzere veya kendi ülkesine döner iken, pasaport vizesi gereken hallerde kendisine vize vermiş bulunan bir üçüncü Devletin ülkesinden geçtiği veya bu ülke dâhilinde bulunduğu takdirde, üçüncü Devlet kendisine geçişini veya dönüsünü sağlamak için gerekli dokunulmazlık ve diğer bağışıklıkları tanıyacaktır. Diplomatik ajana refakat eden veya kendisine katılmak veya memleketlerine dönmek için ayrı seyahat eden, ayrıcalık ve bağışıklardan yararlanan ailesi üyelerine de ayni uygulama yapılır. 2. Bu maddenin 1.fıkrasında belirtilenlere benzer hallerde, üçüncü Devletler, bir misyonun idari ve teknik veya hizmet kadrosu üyelerinin ve bu kişilerin aile mensuplarının ülkelerinden geçişlerini engellemeyeceklerdir. 3. Üçüncü Devletler, kodlu veya şifreli haberler dâhil olmak üzere, transit geçiş halindeki resmi yazışma ve diğer resmi haberleşmeleri kabul eden Devlet tarafından tanınan ayni serbesti ve himayeyi tanırlar. Bu devletler, pasaport vizesi gereken hallerde vize almış bulunan diplomatik kuryelere ve transit geçen diplomatik çantalara kabul eden Devletin tanımakla yükümlü bulunduğu dokunulmazlık ve himayenin aynini tanırlar. 4. Üçüncü Devletlerin bu maddenin 1,2, ve 3. fıkraları gereğince üstlendikleri yükümlülükler, ayni zamanda, üçüncü Devletin ülkesindeki mevcudiyetleri mücbir sebebe dayanan bu fıkralarda belirtilen sahislar ile resmi haberleşmeler ve diplomatik çantalara da uygulanır.
Madde 41 – 1. Ayrıcalıklarına ve bağışıklıklarına halel gelmeksizin, bu gibi ayrıcalıklardan ve bağışıklıklardan yararlanan bütün sahislar kabul eden Devletin kanunlarına ve nizamlarına riayet etmekle yükümlüdür. Anılan Devletin iç islerine karışmakla da bu sahislar keza yükümlüdür. 2. Gönderen Devlet tarafından kabul eden Devlet nezdinde yapılması misyonun uhdesine tevdi olunan bütün resmi isler, kabul eden Devletin Dışişleri Bakanlığı veya mutabık kalınacak diğer bir Bakanlık ile veya aracılığıyla yürütülür. 3. Misyonun binaları, misyonun bu Sözleşmede belirtilen görevleri veya diğer genel uluslararası hukuk kuralları veya gönderen ve kabul eden Devlet arasında yürürlükte olan özel anlaşmalar ile bağdaşmayacak bir tarzda kullanılmaz.
Madde 42 - Diplomatik ajan kabul eden Devlette şahsi kazanç maksadıyla herhangi bir mesleki veya ticari faaliyette bulunamaz.
Madde 43 - Bir diplomatik ajanın görevi, diğer haller dışında aşağıdaki şekillerde son bulur: a) Gönderen Devlet tarafından kabul eden Devlete diplomatik ajanın görevinin son bulduğunun bildirilmesi ile; b) 9.maddenin 2.fıkrası gereğince, kabul eden Devletin gönderen Devlete diplomatik ajanı misyonun bir üyesi olarak tanımayı reddettiğini bildirmesi ile.
Madde 44- Kabul eden Devlet, silahlı çatışma halinde dahi, kendi vatandaşı olmamaları şartıyla ayrıcalıklar ve bağışıklıklardan yararlanan sahislara ve tabiiyetlerine bakılmaksızın bu gibi sahisların aileleri üyelerine en kısa zamanda ülkesini terk edebilmeleri için kolaylıklar tanır. Kabul eden Devlet, özellikle gerektiğinde kendileri ve malları için ihtiyaç duyulan nakil imkânlarını sağlamak zorundadır.
Madde 45 - İki devlet arasında diplomatik ilişkiler kesildiği veya bir misyon sürekli veya geçici olarak geri çekildiği takdirde; a) Kabul eden Devlet, silahlı çatışma halinde dahi, malları ve arşivleri ile birlikte misyonun binalarına saygı gösterir ve bunları korur; b) Gönderen Devlet, malları ve arşivleri ile birlikte misyonun binalarının nezaretini, kabul eden Devletin rıza gösterdiği bir üçüncü Devletin uhdesine tevdi edebilir. c) Gönderen Devlet kendisinin veya vatandaşlarının menfaatlerinin korunmasını, kabul eden Devletin rıza gösterdiği üçüncü bir Devletin uhdesine tevdi edebilir.
Madde 46 - Gönderen Devlet, kabul eden Devletin peşin rızası ile ve bu Devlet dâhilinde temsil edilmeyen bir üçüncü Devletin talebi üzerine üçüncü Devletin ve vatandaşlarının menfaatlerinin geçici olarak korunmasını yüklenebilir.
Madde 47 – 1. Kabul eden Devlet, bu Sözleşmenin hükümlerinin uygulanmasında Devletler arasında ayırım gözetmez. 2. Ancak, aşağıdaki hallerde ayırım yapılmış sayılmaz. a) Kabul eden Devlet bu Sözleşme hükümlerinin herhangi birini, bu hükmün gönderen Devlet dâhilindeki kendi misyonuna kısıtlanmalı uygulanması sebebiyle kısıtlamaları olarak uyguladığı takdirde; b) Kabul eden Devlet bu Sözleşme hükümlerinin herhangi birini, bu hükmün gönderen Devlet dâhilindeki kendi misyonuna kısıtlamalı uygulanması sebebiyle kısıtlamalı olarak uyguladığı takdirde;
Madde 48 - Bu Sözleşme, Birleşmiş Milletler ihtisas teşekküllerinden herhangi biri veya Uluslararası Adalet Divani Statüsüne taraf olan bütün Devletler ile Birleşmiş Milletler Genel Kurulunca Sözleşmeye taraf olmaya davet olunan başka herhangi bir Devlete aşağıda belirtilen sekilde imzaya açık olacaktır. 31 Ekim 1961'e kadar Avusturya Federal Dışişleri Bakanlığında ve bundan sonra 31 Mart 1962'ye kadar New York'ta Birleşmiş Milletler Merkezinde.
Madde 49 - Bu Sözleşme onaylanmaya tabidir. Onay belgeleri Birleşmiş Milleler Genel Sekreterine tevdi olunur.
Madde 50 - Bu Sözleşme, 48.maddede sözü edilen dört kategoriden birine mensup herhangi bir Devletin katılmasına açık kalacaktır. Katılma Belgeleri Birleşmiş Milletler Genel Sekreterine tevdi olunacaktır.
Madde 51- 1.Bu Sözleşme yirmi ikinci onaylama veya katılma belgesinin Birleşmiş Milletler Genel Sekreterine tevdi olunduğu tarihi izleyen otuzuncu gün yürürlüğe girer. 2. Yirmi ikinci onaylama veya katılma belgesinin, tevdiinden sonra Sözleşmeyi onaylayan veya katılan her Devlet bakımından Sözleşme onay veya katılma belgesinin tevdii tarihinden sonraki otuzuncu gün yürürlüğe girer. a) 48, 49 ve 50. maddelerin gereğince bu Sözleşmeye konan imzaları ve onaylama veya katılma belgelerinin tevdi olunmasını; b) 51.madde gereğince, bu Sözleşmenin yürürlüğe gireceği tarihi.
Madde 53 - Bu Sözleşmenin, Çince, İngilizce, Fransızca, Rusça ve İspanyolca metinlerinin ayni derecede doğru ve geçerli olan asılları, Birleşmiş Milletler Genel Sekreterine tevdi olunur ve bunların tasdikli örnekleri adi geçen tarafından 48.maddede belirtilen dört kategoriden herhangi birine mensup bütün Devletlere gönderilir.
YUKARIDAKI HUSUSLARI TASDIKEN, aşağıda imzası bulunan ve Hükümetlerince tam yetkili kılınmış Temsilciler bu Sözleşmeyi imzalanmışlardır.
Bin dokuz yüz altmış bir yılının Nisan ayinin on sekizinci günü VİYANA’DA tanzim olunmuştur.
"https://tr.wikisource.org/w/index.php?title=Diplomatik_İlişkiler_Hakkında_Viyana_Sözleşmesi&oldid=82737" adresinden alınmıştır.