İLÇEMİZİ ANLATAN GÜZEL BİR YAZI
Gümüşhacıköy ilçemizin geçmiş tarihi ile ilgili anlatım
Tarih: 13.4.2019 Okunma: 410 Haberi Yorumla Haberi Yazdır Haber : Muhterem KAYA
11 Aralık 2014 günü yayımlanan Nostalji (1) yazımın üzerinden neredeyse 2 ay geçmiş. Ondan önceki yazdığım yazılarımda;
- GÜMÜŞHACIKÖY’DE DİNİ HAYAT,
- ANNENNEMGİLİN SOKAÐI (YÜKSEL SOKAÐI),
- GÜMÜŞHACIKÖY’DE SAÐLIK
- 50 YIL ÖNCE OYNANAN ÇOÇUK OYUNLARI,
Başlıklı yazılarımın çok büyük ilgi görmesi beni yeni yazılar yazmaya bir yerde zorluyor. Fakat ben Ankara’da Milli Eğitim Bakanlığında aktif olarak çalışıyorum, işler yoğun, insan canlısı ve sosyal bir insan olmak güzel, memnunum ama Ankara’da yaşamak, dünyada ve ülkemizde olup bitenlerden etkilememek, zihinsel ve bedensel yorgunluk hissetmemek mümkün değil. Yani mesele zaman meselesi.
Ancak bir küçük sitemimi sizlerle paylaşmak istiyorum, sağolsun sitemizin admini Ali ACAR bey, elinden geldiği kadar Gümüşhacıköy ilçemizin sesi, soluğu, nefesi, gözü, kulağı olmaya çalışıyor. Gümüşhacıköy’lü hemşeriler olarak bizler gerekli ilgi, alaka ve desteği siteye ve yazılan yazılara, yorumlarımızla katkı sağlıyormuyuz? Bu konuda desteklerinizi bekliyorum diyerek yazıma başlamak istiyorum.
Parkın şimdiki haliyle çay bahçesi bulunan tarafında, mahalle gençleri için adeta semt sahası görevi yapan bölümünde öyle iddialı ve heyecanlı futbol maçları yapılırdı ki, anlatamam. Top oynayan gençlerin ne bir topu, ne bir ayaklarına giyecek spor ayakkabıları, nede üzerlerine giyecek doğru dürüst bir forma ve eşofmanları vardı. O zamanlar fakirlik diz boyu. Şimdiki gibi çocuklarını futbol okullarına göndermeyi bırakın, top oynadığı, tütünden kaytardığı ve ayakkabılarını eskittiği için anne babalar çocuklarına kızarlardı bile.
Parkın hemen dışında, İmirler tarafından gelen çeşme oluklarından akan suların, yolun ortasında buz tutmasıyla kızaklarla kaymak, Uludağ da bile yaşanmayan zevk ve mutluluğu yaşatırdı biz çocuklara.
O dönemdeki Gümüşhacıköy ilçemiz düğünlerinin tadı, bugün 5 yıldızlı otellerde yapılan düğünlerde bile yoktu. Gümüşhacıköy ilçemizdeki düğün adet ve gelenekleri konu olarak başlıbaşına ayrıntılı bir yazı konusudur. Hele o eski düğünlerin yemeklerinin tadı hala damağımızdadır. Düğün başlamadan önce organizasyon yapılır, düğün yemeklerini yapacak kişiler belirlenir, düğün evinin bahçesine kurulan kazanlarda üç çeşit ana yemekten başta çorba, et yemeği, pilav yer alırdı. Düğün öncesi mahalle fırınlarında çörek yapılır, baklava börekler açılır, düğün yemekleri hazırlanır ve cumartesi günü öğle namazı sonrası güvey donatma yapıldıktan sonra davetlilere yemek verilir. Düğün yemekleri yapan kişiler işinde ehil ve uzman, ahçılık okulundan mezun olanlar bile o düğün yemeklerini yapanların eline su bile dökemezler.
Düğün yapıldığı sokağın başında davul zurna çalgı ekibi, düğün evinin kapısı önünde cümbüş, klarnet, keman ve darbukadan oluşan ince saz ekip olur. Düğün evine gelenleri sokağın başında davul zurna ekibi karşılar. Düğünün eğlence yönünü sağlayan davul zurna ve ince saz ekibi tam bir sanatkarhane insanlardan oluşurdu.
Eskiler bilir ilçemizde düğünlerin vazgeçilmezi, düğünlerinin meşhur ismi, kambersiz düğün olmaz derler ya Gümüşhacıköy’deki düğünlerin yegane ismiydi. Davetiye yerine 1 numaradan Emine hanım teyze - lakabı Keçifilik işinde o kadar usta ve profesyoneldi ki anlatamam. Eskilerde düğünlere davet için davetiye olmazdı bu görevi Emine (Keçifilik) teyze bir başına yapar kapı kapı dolaşarak düğün okuması yapardı. Tabiki bu işin bahşiş konusu ayrı bir şeydi. Keçifilik teyze düğün evinde perde arkasından çalgıcıları orkestra şefi gibi idare eder, hangi havayı çalacaklarını belirlerdi.
Düğünlerde oynayan Mehmet abimiz vardı, lakabına oynak Memet, önce nazlanır, oynamaya başlayınca sanatını döktürürdü. Televizyonlara çıkarmak istedik ama olmadı, onun kadar güzel oynayan, terbiyeli, kibar ve nazik, saygılı bir insan görmedim.
Düğün dernekten bahsetmişken ünlü davulculardan; Ali Osman GÜL,
Hamamözü Kızılcaören köyünden oynak davulcu İbrahim ve oğulları,
Gümüş’lü Mehmet Ağa (Ramazan davulcusu) ve
Obruk’lu Sami tarihe mal olmuş sanatçılardır.
Sallar’lı Kel Hüseyin,
Gümüş’lü Mehmet Ağa
Aynı zamanda davulcu,
Saraycık’lı Sadık KÜÇÜK,
yerel sanatçılarımızın yanında
Kastamonu - Tosya taraflarından özel kıyafetli Karayılanın torunları davulcu ve zurnacı da gelirdi bazen düğünlere. Hem çalar ve hem de oynar bol bahşiş toplardı.
Düğünün esas kahrını çeken milletin oynamasını, eğlenmesini, gelin alma yerinde kız anasına ağlatan ince saz ekibi elemanlarından;
KARA MISTIK OYAN,
Yukarı Obruk’lu Hali,
Saraycık’lı Kara Hüseyin,
Saraycıklı Sadık KÜÇÜK,
Meteliğin Mustafa TÜMER,
İsmail ARSLAN - DERVİŞ,
Gümüş’lü Deli Ali,
Kör Niyazi - Niyazı GÜL,
Ali Osman GÜL, ve
Kiziroğlundan Sarı Veli.
Halil İbrahim CANIBEK,
Kör Zeynep - Zeynep SOLAK ve
Düğünlerin özel merasimleri arasında yapılan etkinliklerde; horoz yarışları, yastık kapma, özellikle köy düğünleri güreşsiz olmazdı ve adetler arasında; zirzop yolu, kız evinden damat evine gelen yanuçcular, gelin çıkarken, kapısı açılmıyor diye bahşiş istemeler, damada elbise giydirme merasimini davetliler önünde yaparken;
Güvey donatmaya geldik size,
İş mübarek ola,
Selavat getirelim Muhamme’de,
diyerek söze başlardı güvey donatması yapan isimlerden makaralın Emin yada paspas İsmail, merasim sonrası damada takılar yapılırken merasimi yöneten kişi takıları eline havaya kaldırır herkesin verdiğini duyuru yaparak damada takardı. Damat hamamı, gelin hamamı olur, kına gecesi damada kına yakmakta çok ayrı bir merasim türüdür, damadın arkadaşları cumartesi gecesi kız evine çalgı eşliğinde oynayarak gider, kına tası için ayrı bahşiş verilir, kınayı yakan kişi dua ve merasimlerle kınayı yakar, kına tepsisi içinde kesilmiş çörek, leblebi ve üzüm karışımı vardır ve kına sonrası dağıtılır. Düğünler içinde bir çok güzellikler yaşanırdı.
Kemane Kazım AKSOY,
Adatepeli Kemancı Hasan,
Kör İpraam -
İbrahim GÖBEL -
Hüseyin CANIBEK ve
Türkiye keman birincisi Nadir ŞAHİNER, sanatlarıyla nice nişan, düğün ve sünnet merasimlerini şenlendirmiş, bayramlarda, okulların yıl sonu gecelerine katkı sağlamışlardır.
Nedim bey ilçemizin en çok tanınan, sevilen renkli simalarından biriydi. Kısa pantolonu, askeri üniforması, başında bazen askeri şapka, bazen hasır şapkası, elinde transtörlü radyosu, esans türü kokuları, ağzından düşürmediği sigarası, gülerken aynı anda ağlayabilmesi, çarşı içinde elini ağzına koyarak bağırarak anons yapması, yerine göre kızdığı biri için, yerine göre ilgi gördüğü, yardım gördüğü birine teşekkür anonslarını Nedim beyin ağzından duymak mümkün. Çok az bahşişle yetinmesi, fakir fukaraya yaptığı yardımlarla herkesin sevgilisiy di Nedim bey.
Ayakkabı boyacısı Nail, her parmağındaki yüzükleriyle ıslıklanarak kızdırılan Azmi, tütün tarlalarında gece tütün kırarken uyku dağıtmak ve şenlenmek için adı bağırılan Loooğ Kasıım, Bülent ECEVİT’e kahraman Türk kadını diye takdim edilen ve eli öptürülen, Ülkü İlkokulu karşısında belediyece yaptırılan kulübede kalan gariban ve kimsesiz Kamer hanım, ilçemizin mazideki ortak kültür miraslarıdır.
Gümüşhacıköy ilçemizde kış ayları eskiden çok soğuk ve karlı geçerdi. Uzun kış keçelerini ısıtan, meşin ceketiyle meydanda, şimdiki belediyenin önünde kestane satan, kestaneci Ekrem, Samsun sepeti ile kahveleri dolaşan, bardağı 25 kuruşa patlamış mısır satan Hehov dayı. Aynı zamanda ezan vaktine yarım saat kala, Vakti Sela ya Müslümin diye çarşıda bağırarak namaz vaktinin yaklaştığını ve abdest alma ve hazırlanma vaktini bildirirdi.
Yazları karpuz sergisinde bizimde kirvemiz
Kuş Ali lakaplı Ali ÖNDER,
Andonlar, Eksan -
Samiddin gibi isimler kesmece kavun karpuz satarlardı. Karpuz ve kavunun kesildiğindeki etrafa yayılan mis gibi koku ne yazık ki artık yok.
Dondurmacı Kabağın Halil’in kaymağı unutulmaz.
Mazimiz zenginliğimizdir, ortak kültür miraslarımızdır. Geçmişi günümüze ve yarınlarımıza taşımak, tarihe mal etmek en azından unutturmamak çok önemlidir. Lakaplar dargınlık ve kırgınlık aracı olmamalıdır. Bu değerler hepimizin ortak paydasıdır. Yaşı 50-60 üzerinde olanlar mazi ile bilgileri ve hatıralarını ilave edebilirler. Gençler baba ve dedelerinden aldıkları bilgileri, yorumlar bölümünde paylaşarak yazıları zenginleştirirlerse memnun olurum.
Nostalji (2) yazımızı müsaadelerinizle burada noktalamak istiyorum ve Nostalji (3)’de buluşmak üzere bütün insanlık alemine, Türk Milletine, Gümüşhacıköy halkına Selam-Saygı-Sevgi-Sağlık-Huzur ve başarılar diler, ecdadımıza rahmetler diliyorum.
MEB - TEMEL EÐT.GN.MD.LÜÐÜ - EÐİTİM UZMANI
NOT : Önceki yazılarımı (SİZDEN GELENLER) bölümünden okumak mümkündür, Onlara da yorumlarınızla katkılarınız beni ziyadesi ile memnun edecektir.
Muhterem bey,bizi maziye götürdünüz.Teşekkür ederiz.
Avukat Metin Ünsal
Muhterem Bey,beni yine geçmişe götürdünüz.Teşekkür ederim.Gümüşhacıköy ile ilgili olarak eski anılardan Büyük Camii'nin önünde Cuma günleri yani pazar olduğu günlerde Çorumlu Salim'in DDT satarken söylediği çok güzel tekerlemeler vardır.Eskişehir'e geldiğiniz de bu tekerlemelerden birkaçını size aktarırım.Burda yazması uzun olacak.Tekrar sağolun.
1954 Doğumluyum.Yazılanların hemen hemen yaşadım ismi geçenleri tanıyorum.Nail sınıf arkadaşımdı Işık ilkokulunda Allah rahmet eylesin.Bana ve eşim Sevim ASLAN KİPRİKSİZ'e maziyi anımsattığınız için çok teşekkür ederiz.