EBÛ’L- HAYRÂT-I - Orkun Dergisi
Süleyman ve Mûsâ Çelebîleri dışarıda bırakan klâsik anlayışa göre, altıncı Osmanlı hükümdârı olan Sultan Murâd Hân-ı Sânî, çağdaşı olan yerli ve yabancı kaynaklarda “Ebû’l- Hayrât” lâkabı ile anılıyor. “Hayırların Babası” demek olan bu yâd ediş ibâresi, aslında çok daha geniş bir mânâ iklîmine açılıyor. O, siyâsî hâdiselere zamânında iltihâk edip hükmeden ufuklu bakışıyla olduğu kadar, Bursa’dan Edirne’ye uzanan hakikî hayır eserlerinin bânîsidir. “İlme’l yakîn”den “Hakke’l-yakîn”e kulaç atan cümle hayırlar, Sultan Murâd Hân Gâzî’nin vücûd ve ve rûh şehâdetiyle sıralanmıştır. Bu yüzden o, mecâzı hakîkate; hakîkati de mecâza çeviren mâhir bir hükümdârdır. Bu yüzden o, sanılandan fazla “Ebû’l- Hayrât”dır. “Ebû’l- Feth” nâm bir oğulun babası olmak, Murâd Hân’ın “hayır”a yönelişine zürriyet ilâve ve çeşnisi kazandırmaktadır.
Gelibolu-Edirne yolunda, uğradığı her yerde kendisine itaat eden kalabalıklarla karşılaşan Mustafa, birden yıldızının parladığını gördü. Sultan Murâd, Çandarlı İbrâhim ve Hacı İvaz Paşaların da tasvîbini alarak, Bâyezîd Paşa’yı Edirne müdâfaasıyla görevlendirdi. Rûmeli kuvvetlerini toplayan Bâyezîd Paşa, Sazlıdere'de Mustafa’nın karşısına çıktı. Ne var ki, Osmanlı askeri Mustafa Çelebî’yle savaşmak istemedi. Emrindeki kuvvetlerin topluca Mustafa tarafına geçtiğini gören Bâyezîd Paşa da, Şehzâde’ye biat etmek mecbûriyetinde kaldı. Ama, İzmiroğlu Cüneyd’in kışkırtmasıyla, kısa süre sonra îdâm edildi.
Ali Bey Hüseyinzâde