Eczacının Sesi: Birinci basamak sağlık kuruluşu olarak eczaneler
Nedir birinci basamak sağlık kuruluşu?
En yalın olarak, vatandaşın çeşitli nedenlerle başvurduğu ilk sağlık kurumu ve bu kurumda üretilen sağlık hizmeti “birinci basamak sağlık hizmeti” olarak tanımlanabilir.
T.C. Sağlık Bakanlığının web sayfasında “Birinci basamak sağlık hizmeti; sağlığın teşviki, koruyucu sağlık hizmetleri ile teşhis, tedavi ve rehabilitasyon hizmetlerinin bir arada verildiği, bireylerin hizmete kolayca ulaşabildikleri, düşük maliyetle etkin ve yaygın sağlık hizmeti sunumudur” ifadeleri ile betimlenmiş.
T.C. Sağlık Bakanlığı, Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından yayınlanan 31.04.2019 tarih ve 2019/10 sayılı genelgesinin 1. Maddesi, 2. Fıkrası, k bendinde eczaneler Birinci Basamak Sağlık Kuruluşları olarak tanımlandı.
Ülkemizde bilimsel eczacılığın 181. yılını kutladığımız 14 Mayıs Eczacılık Günü (önceden bayram olarak nitelendiriyorduk) COVİD-19 salgınının en hararetli günlerine denk geldi. Bu günümüzü buruk bir şekilde kutladık.
Tüm sağlık camiasında olduğu gibi bizlerin de can yitimlerimiz oldu. Kaybettiklerimizi rahmetle anıyorum.
Genel olarak söyleyebilirim ki, eczacılar ve eczane çalışanları olarak bu salgın günlerinde ilaç ve eczacılık hizmeti açısından çok iyi iş çıkardık ve çıkarmaya da devam ediyoruz.
Yaratılan ya da var olan aksaklıklara rağmen çok büyük bir çoğunlukla başardık. Kendi adıma bu başarıyı sağlayan meslektaşlarımı ve eczane çalışanlarımızı içtenlikle kutluyorum.
Tüm dünyayı etkileyen COVİD-19 salgını açıkça gösterdi ki, sağlık hizmetleri yaşamsal önemdedir, vazgeçilemez ve sağlıktan tasarruf edilemez.
Ve yine açıkça görüldü ki, genel olarak sağlık sisteminin ana direklerinden biri de eczaneler ve eczacılardır.
Çok değil, son 100 yıla baktığımızda önceden bakteri kaynaklı olan salgınların yerini virüs kaynaklı salgınlara bıraktığını görüyoruz. Bunların bazıları halen var olmasına karşın ölümcül etkisini yitirdi, bazı virüsler ise dünya coğrafyasının belli bölgelerinde sıkışıp kalsalar da ölümcül etkilerini devam ettiriyorlar. Bu virüsler için henüz bağışıklık sağlayacak aşı bulunamadı.
COVİD-19 son yılın en yaygın pandemisi. Bu virüsün de henüz aşısı ve standart tedavisini sağlayacak ilacı bulunamadı. Etkisini yitiriyor gibi görünse de her gün ciddi sayılarda ölüm haberleri geliyor.
Önümüzdeki yakın yıllarda dünyayı etkileyecek yeni bir salgın öngörüsünde bulunmak, kehanet olmayacak gibi.
Olası böyle bir salgında ne yapacağımızın planlarını eczaneler, ecza kooperatifleri, eczacı örgütleri olarak -yaşadığımız bu günlerden ders çıkararak- şimdiden düşünmeye başlamamız gerekmez mi?
Birinci Basamak Sağlık Kuruluşu olarak nasıl yapılanmalıyız?, eczanelerimizin dizaynı nasıl olmalı?, eczanelerimizde acil durumlarda üretebileceğimiz ilaçlar neler olmalı?, … sorular çoğaltılabilir.
En azından, hastaları içeri mi alalım yoksa kapıdan mı hizmet verelim, maske eczanede satılsın mı yoksa satılmasın mı, medikal malzemeler akademik eğitim alan eczacıların sorumluluğundaki eczanelerde olsun mu yoksa olmasın mı, biyosidal ürünler eczanelerde mi üretilmeli yoksa meslek liselerinde mi, sağlık kuruluşu muyuz yoksa sadece ticarethane mi gibi çelişkilerden biraz olsun kurtuluruz.
Hadi bakalım, “demir tavında dövülür”.