Evlenme Akdinin Şartlari
Karizma Puanı: 18721
Soru : Evlenme akdinin şartlari nelerdir.
Cevap : Evlenme akdi ile ilgili dört şart vardir :
Akdin vucuda gelmesini saglayan şartlara “inikad”, sahih olmasini saglayan şartlara “sihhat”, gecerli olmasini saglayan şartlara “nefaz” ve akdin devamini saglayan şartlara da “lüzum”şartlari denir.
Evlenme akdinin meydani gelmesi şu beş şartin bulunmasina baglidir :
a.Evlenecek olan kadin ve erkeklerin akdi yapabilme ehliyetine sahip olmalari gerekir. Bu da yedi yaşina ulaşip iyi ile kötüyü ayirt etme özelligini elde etmekle gercekleşir. Eger akdi yapan mümeyiz olmayan cocuk veya deli ise evlilik akdi yapilmiş olmaz.(Şafiilere göre kadin tam ehliyetli de olsa ancak velisi araciligiyla evlenebilir.)
b.icab ile kabulun her bakimdan birbirine uygun olmasi. İcabi yapan ile kabul eden başka isim veya mehir zikrederlerse bu şart yerine gelmemiş olur.
c.icab ile kabulun ayni ve zamanda olmasi. Ancak icab ile kabul arasinda mehrin miktari üzerinde uzun tartişma yapilmasi bu şartin yerine gelmesine engel degildir.
d.Akdi yapanlarin birbirinin söylediklerini işitip anlamasi.
e.icabtan sonra ve kabulden önce icabi iptal eden bir durmun meydana gelmemesi. Örnegin, icabi yapanin kabulden önce vaz gecmesi halinde akid yapilmiş olmaz.(el-Binaye, 4/34 ; el-Fikhu ale´l-Mezahibi´l-Erba, 4/17-20.)
Evlenme akdinin sahih olabilmesi icin gereken şartlar şunlardir :
a.Evlenecekler arasinda sürekli veya gecici bir evlenme engellinin bulunmamasi. Bunlarin neler oldugu daha önce aciklanmiştir.
b.Şahitlerin bulunmasi.(Hukuki İslamiyye Kamusu, 2/27. Malikilere göre akid esnasinda şahit şart degilse de zifaf (gerdek) tan önce ilan şarttir.)
Şahitte Aranan Nitelikler Şunlardir :
a.Akilli ve ergin olmak.
d.Şahitlerin iki erkek veya bir erkek iki kadin olmasi.(Şafiilere göre her iki şahidin erkek olmasi şarttir.)
Şayet kadin ehli kitab olursa İmami Azam ile İmam Ebu Yusuf´a göre şahitlerde ehli kitabtan olabilir. İmam Muhammed´e göre bu durumda şahitlerin müslüman olmasi şarttir.(Şafiilere göre de müslüman olmalari şarttir.)
e.Şahit, işitme yetenegine sahip olmalidir.(Binaye, 4/34. Şafiilere göre şahidin ayrica erkek, adl ve görme yetenegine sahip olmasi da şarttir.)
f.Şahitler evlenecek kimselerin usul, furu ve diger hisimlarindan da olabilir.(el-Fikhu ale´l-Mezahibi´l-Erba, 4/20.)
3.Nefaz (yürürlük) şartlari
Bir evlilik akdi sahih olarak meydana geldigi halde, bazi halerde hemen yürürlük kazanmayabilir. Evliligin bir ehliyet eksikliginden dolayi başkasinin icazetine bagli olarak meydana gelmesi gibi.
Bir akdin yürürlük kazanabilmesi icin gerekli şartlari şunlardir :
a.Kendi kendine veya bir vekil araciligiyla akdi yapmaya üstlendiginde erkek ve kadinin tam ehliyetli olmasi. Tam ehliyet de akil, bulug ve hürriyetle olur. Erkek ve kadinin akilli balig ve hür olmasi halinde akid yürürlüge girer, cinsi ilişki helal olur ve evliligin diger sonuclari dogar. Ancak İmam Muhammed´e göre böyle bir evlilik velisi izin verinceye kadar askida kalir.
Diger yandan mümeyyiz cocugun bizzat akdedecegi nikah da velisi izin verinceye kadar askida kalir.(Şafiilere göre velisiz kiyilan nikah gecersizdir.)
b.Yakin velinin mevcut olmasi halinde akdi yapanin uzak velilerden olmamasi. Akdi takdirde asli yetkili olan yakin veli icazet verinceye kadar nikah akdi yürürlük kazanmaz.(Şafiilere göre akid gecersizdir.)
c.Vekil müvekkiline vekil kilindigi şeyde muhalefet etmemeli. Örnegin ; bir erkek belirli bir kizla ve miktarini belirledigi mehirle evlendirmesi icin birine yetki verse vekil onu başka bir kizla veya belirlenende daha fazla bir mehirle evlendirmiş olsa, kocanin durumu ögrenince bu evlilige kabul etme veya feshetme hakki söz konusu olur.(Şafiilere göre akid gecersizdir.)
d.Akdi yapan fuzuli birisi olmamali. Fuzuli, evlendirme esnasinda nikah yetkisi olmayan demektir. Böyle birinin akid edecegi nikah, yetkisiz olarak temsil olunan erkek ve kadinin kabul etmesi halinde yürürlük kazanir.(el-Fikhu´l-İslami, 7/84. Şafiilere göre fuzulinin yaptigi akid gecersizdir.)
4.Lüzum (baglayicilik) şartlari
Nefaz şartlarini taşimayan bir evlilik akdi henüz tamam olmamiştir ; ancak bu şartlar gercekleşince tamam olacaktir. Lüzum şartini taşimayan evlilik ise tamamdir, fakat taraflardan birinin veya velilerinin evliligi fesh etmeye talep hakki vardir.
Akdin lüzumu (baglayici) olmasi gerekli şartlari şunlardir :
a.Ehliyetli olmayan (deli ve bunak gibi) veya ehliyeti eksik olan (erkek ve kiz cocugu gibi) kimseyi evlendiren velinin baba veya dede olmali. Baba ile dedenin başka velinin evlendirdigi kücük cocuklar ergin olunca nikahi feshettirme hakkina sahiptirler. Bu İmami Azam ile İmam Muhammed´e göredir. İmam Ebu Yusuf´a göre ise nikah feshettirme hakkina sahip degillerdir.(Hindiyye, 1/285. Şafiilere göre dengi degilse baba veya dede de evlendirmiş olsa cocuklar ergin olunca nikahi feshettirme hakkina sahiptirler.)
b.Akil, bulug ve hür olan kadinin, velisinin rizasi olmadan kendi kendini evlendirmesi durumunda dengi olan erkekle ve emsal mehir ile evlenmiş olmalidir. Aksi takdirde velinin nikahi feshettirme hakki dogar. Ancak koca mehirden eksik olan bölümü tamamlamayi kabul ederse evlilik etkilemez. Akilli ve ergin bir kadin velisinin izni olmaksizin dengi olmayan veya layik oldugu mehri koşmadan bir erkekle evlenmiş olursa veli, hakime baş vurarak evliligin feshini isteyebilir.
c.Kadinin razi olmamasi halinde, kocanin iktidarsizlik vb, ayiplardan hali olmasi. Aksi takdirde fesih nedeni olabilir.(el-Fikhu´l-İslam, 7/87.)(Nikah ve Boşanma, Sf.33-38/Hasip Asutay)
Nikah Akdinin Bir Kişi Tarafindan Yapilmasi
Soru : Nikah akdi hangi halerde bir kişi tarafindan yapilabilir?
Cevap : Nikah akdi şu hallerde bir kişi tarafindan yapilabilir.
1)Her iki tarafin velisi olmasi. Örnegin, dedenin erkek torununu kiz torunu ile evlendirmesi.
2)Bir yandan asil diger yandan veli olmasi. Örnegin, kişinin velisi bulundugu amcasinin kizi ile kendisini evlendirmesi.
3)Her iki tarafin da vekili olmasi. Örnegin, kendisine vekalet veren kiz ile erkegi birbiri ile evlendirmesi.
4)Bir yandan asil, diger yandan vekil olmasi. Örnegin, bir kadinin bir erkegi kendisi ile evlendirmesi icin veya bir erkegin bir kadini kendisi ile evlendirmesi icin vekil kilmasi.
5)Bir yandan veli diger yandan vekil olmasi. Örnegin, kişinin velisi bulundugu kiz cocugu vekili olan bir erkege evlendirmesi.(el-İhtiyar, 3/97. Hukuki İslamiyye Kamusu, 2/20. Şafiilere göre nikah yanliz iki tarafin velisi bulunmasi durumunda bir kişi tarafindan yapilabilir.)(Nikah ve Boşanma, Sf. 48/Hasip Asutay)
Konu ALi tarafından (05.04.2020 Saat 23:48 ) değiştirilmiştir.
« Nikahin Rükünleri | Nikahin Müstehablari »