ENERJİ, İŞ DÜNYASI, KONVANSİYONEL ENERJİ
Malumunuz günümüzde petrol, doğal gaz ve enerji temini sağlayan şirketler dünyadaki teknolojinin ve kalkınmanın devam edebilmesi açısından çok önemli bir yere sahiptir. Petrol, doğal gaz ve petrokimya ürünleri sayesinde elde edilen enerji ve geliştirilen endüstri sayesinde dünyanın gelişim hızı katlanarak artmış; bu sektörde faaliyet gösteren şirketler de meyvesini fazlasıyla almışlardır. Dünyanın en zengin 10 şirketi sıralamasına bakarsanız yarısından çoğunun petrol ve doğal gaz şirketi olduğunu görürsünüz. Ki bu da daha fazla açıklamaya gerek bırakmayacak bir kanıttır.
Bu yazımızda ele alacağımız uluslararası çapta bir petrol, doğal gaz ve petrokimya devi olan Saudi Aramco; en zengin şirketler sıralamasında 7. sıradadır. Diğer birçok rakibinden sıyrılarak nasıl böyle bir ivme yakalayarak yükselmiştir? Nasıl o Top 10 listesinde 7. büyük olarak yerini almıştır? Bunu çalışkanlığına mı yoksa yöneticilerinin değişen şartlara başarıyla uyum sağlamasına mı borçludur? İşte yanıtları…
Saudi Aramco ne zaman kurulmuştur?
Halk arasında kısaca “Aramco” olarak bilinen ve resmi literatürde de Suudi Arabistan Petrol Şirketi olarak geçen Saudi Aramco; köken itibariyle diğer birçok petrol-doğal gaz devini açık ara farkla geride bırakmaktadır. Aramco’nun kuruluş yılı bundan 72 yıl öncesine; 1933 yılına kadar dayanmaktadır.
Birinci Dünya Savaşı’ndan en karlı çıkan devletlerden biri olan ABD; savaştan kalan yaraların sarıldığı 1920’li yıllarda kendi ülkesindeki aramaların yanı sıra uluslarası çapta petrol, doğal gaz ve enerji ortaklıkları için arayış içerisine girmiştir. Özellikle o dönemin ABD yönetiminin ticari konularda sağladığı kolaylıklar; ABD’li petrol şirketlerinin yurt dışında keşfe çıkmasını kolaylaştırmıştır.
Yurt dışında petrol aramalarında bulunan ABD’li şirketlerden bir olan Standard Oil of California (SoCal); ilk başarısını Bahreyn’de yerel petrol şirketi Bahrain Petroleum Co. (BAPCO) ile yaptığı ortak bir girişimde elde etmiştir. 1932’de bulunan bu rezerv sayesinde Arap Yarımadası petrol avcılarının dikkatini çekmiş ve buradaki yoğunluğu arttırmıştır.
Suudi Arabistan ABD’li şirketleri ülkesine davet ediyor
Yüksek teknolojili ve zenginlik hırsı dolu bu ABD’li şirketlerin bulunduğu konuma göz dikmesini fırsat bilen Suudi Arabistan Hükümeti; kardan pay verme karşılığında Kaliforniya Petrol Şirketi’nin (SoCal) kendi ülkesinde de arama yapmasına izin vermiştir. Rezerv arama çalışmalarının hızlanabilmesi için 1933 yılında California-Arabian Standard Oil (CASOC) adında bir şirket kurulmuş ve Suudi topraklarında keşfe başlamıştır. İşte bu CASOC; günümüzde Saudi Aramco ismiyle anılan şirketin ta kendisidir.:)
Aramco’nun kurucusu kimdir?
Yukarıdaki hikayeden de anlaşılacağı üzere Saudi Aramco şirketi; tek bir kişinin girişimiyle kurulup yükseltilmiş bir şirket değildir. Amerikan Hükümeti’nin yaptığı teşvikler ve bunun akabinde Kaliforniya Petrol Şirketi’nin Suudi Arabistan’da yaptığı girişimler neticesinde Suudi Hükümeti’nin desteğiyle kurulmuş çok ortaklı, çok uluslu bir şirkettir.
Petrol arama çalışmaları hayal kırıklığı yaratıyor
Arap çöllerinde elindeki son teknolojiyle arama çalışmalarına başlayan CASOC için işler Bahreyn’deki kadar iyi gitmemiştir. 1933 yılında başlayan çalışmalar tam 4 yıl hiçbir sonuç vermemiş; yapılan her sondaj çalışmasından şirket eli boş dönmüştür. Yapılan bu zarar sonucunda da şirketin %50’lik hissesi Texaslı bir petrol şirketi olan Texaco’ya satılmıştır. Ta ki 1938 yılına kadar…
1938 yılında Dhahran şehrinde yapılan aramalar sonucu bir petrol rezervi bulunmuş ve hiç bekletilmeden üretime başlanmıştır. Yapılan sondaj ve varilleme çalışmaları sonucu günde 1500 varil kapasitesi olduğu tespit edilen bu rezerv hem CASOC’a umut vermiş, hem de önceki yıllar boş yere yapılan keşiflerin zararı çıkarılmaya başlanmıştır.
Aramco’ya yeni ortaklar geliyor
Arap Yarımadası’nda bitmek tükenmek bilmeyen bu petrol rezervleri ile her geçen gün daha da zenginleşen CASOC, 1944 yılında ismini ARAMCO; yani Arabian-American Oil Company (Arap-Amerikan Petrol Şirketi) olarak değiştirmiştir.
Aramco’nun büyük bir ivme kazanarak kalkınmaya başlaması diğer Amerikalı petrol şirketlerinin de ilgisini çekmiştir. Öyle ki; 1948 yılında Aramco’nun %30’u Exxon, %10’u da Mobil tarafından satın alınmıştır. Geri kalan pay da %30’arlık dilimler halinde SoCal (Kaliforniye Petrol Şirketi) ve Texaco (Texas Petrol Şirketi)’ne kalmıştır.
İlerleyen yıllarda şirket bugünkü halini almış ve ismi de Saudi Arabian Oil Company (Saudi Aramco) olarak değiştirilmiştir. 2015 yılına geldiğimizde Saudi Aramco; sahip olduğu en büyük petrol rezervleri ile dünyanın en saygın petrol şirketlerinden biridir. 60.000’in üzerinde çalışanı ve 380 milyar dolara yakın karı ile çalışmalarına tam gaz devam etmektedir.
Günümüzde Saudi Aramco’nun CEO’su kimdir?
2008 yılında devraldığı CEO’luk görevini hala Khalid A. Al-Falih yürütmektedir. Aynı zamanda Suudi Arabistan Sağlık Bakanlığı da yapmış olan Falih; Texas A&M Üniversitesi’nde makine mühendisliği okuduktan sonra uzun yıllar Aramco bünyesinde önemli görevlerde bulunmuş ve sonunda şirketin CEO’luk makamını elde etmiştir.
Gazi Üniversitesi’ni kim kurdu?-Türkiye’nin öğretmen enstitüsü