Hırsızlık Suçunun Farklı Bir Boyutu Olarak İNTİHAL SUÇU
Hırsızlık dendiğinde akla ilk olarak Ceza Kanunumuzdaki tanım gelir. Yani zilyedinin rızası olmaksızın taşınır bir malı, yarar sağlamak amacıyla bulunduğu yerden alma fiili gelir. Peki ya, taşınır mal harici herhangi bir başka şeyin çalınması mümkün müdür? Evet, mümkündür. Örneğin intihal vakaları. İntihal de bir nevi akademik hırsızlık olup, etik değerlerin zayıflığını maalesef ki gözler önüne seren bir hadisedir. Bu yazım ile intihalin ne olduğunu ve cezai yaptırımlarının neler olduğunu aktarmaya çalışacağım.
İntihal Türk Dil Kurumunca aşırma anlamına gelmektedir. Aşırma ise TDK’da “Başkalarının yazılarından bölümler, mısralar alıp kendininmiş gibi gösterme veya başkalarının konularını benimseyip değişik biçimde anlatma” biçiminde tanımlanmıştır.
Tanımdan da açık bir biçimde anlaşıldığı üzere, intihal-aşırma-(plagiarism) başkalarının fikirlerini, verilerini ve yazılarını sahiplerine atıf yapmadan, kendisininmiş gibi kullanmaktır. İntihal çeşitli şekillerde karşımıza çıkabilir. Tüm yazının tamamen kopyalanması, yazının genel içeriği aynı kalarak bazı kelime ve cümlelerde değişiklik yapılması, hatalı kaynak gösterilmesi gibi çeşitli şekillerde intihalin söz konusu olması muhtemeldir.
İntihalin Yaptırımları Nelerdir?
İntihal suçu hem Yükseköğretim Kurumu bünyesinde cezai yaptırımı olan hem de Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK)bakımından cezai yaptırımı olan bir suçtur. Ancak itiraf etmek gerekir ki, Yükseköğretim kurumunun cezalandırma sistemi uluslararası ölçütlere bakıldığında oldukça geride kalmaktadır. Burada ise sadece FSEK kapsamındaki cezai yaptırımları aktarmakla yetineceğim. FSEK m.71/3’te herhangi bir kaynak göstermeksizin bir eserden alıntı yapmanın altı aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezasıyla cezalandırılacağını, m.71/5’te ise yetersiz, yanlış veya aldatıcı nitelikte kaynak göstermenin ise altı aya kadar hapis cezası ile cezalandırılmasını hükme bağlanmıştır. Bu suçların soruşturma ve kovuşturması şikayete bağlıdır.
Cezai yaptırımların yanı sıra FSEK eser sahipliğinden doğan hakların ihlâl edilmesi sebebiyle açılabilecek hukuk davalarını da düzenlemiştir. Ancak bu konu geniş çaplı olup, ayrı bir yazı başlığı teşkil etmektedir. Bu nedenle sadece davaların isimlerini yazmakla yetineceğim. Eser sahipliğinin tespiti davası, Tecavüzün ref’i davası, Tecavüzün men’i davası, Tazminat davası, Kazancın İadesi Davası, Tecavüzün Tespiti Davası.
Son yıllarda ülkemizde bilimsel yazılar oldukça artmıştır. Bu konu ile ilgili sayısal veri vermek çok güçtür ancak bu çıkarımı doktora ve yüksek lisans çalışmalarındaki artışa bakarak söylemek mümkündür. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi’nin yıllara göre istatistik raporlarına bakılacak olursa; 1985 yılına kadar doktora ve yüksek lisans çalışmalarındaki toplam sayı 1000’i aşmaz iken; 2000 yılında bu sayı 9635, 2009 yılında 21561 ve 2017 yılında 26786 olmuştur. (https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/IstatistikiBilgiler?islem=2, erişim tarihi: 19.03.2018)
Ülkemizde artış gösteren bilimsel yazılar kabul edilir ki, mutluluk vericidir. Ancak, önüne geçilmesi gereken bilimsel hırsızlığın varlığı da yadsınamaz bir gerçektir. Bu konuyla ilgili Boğaziçi Üniversitesi Eğitim Politikaları Araştırma ve Uyguluma Merkezi (BEPAM)’ın (araştırmacı Dr. Ziya Toprak) akademik yazı kalitesi ile ilgili yürüttüğü çalışma verilerini, Kemal Göktaş 29 Haziran 2016 tarihli Cumhuriyet’teki yazısında ortaya koymuştur. Boğaziçi Üniversitesi kapsamında yürütülen bu çalışmada 2007-2016 yılları arasında yazılmış 470 yüksek lisans ve 130 doktora tezi olmak üzere toplamda 600 tez incelenmiş ve inceleme esnasında “turnitin” isimli program (üniversite yıllarında çokça kere kullanmış olduğum intihal yapılıp yapılmadığını tespit etmeye yarayan intihal programı) kullanılmış. Çalışma sonucunda incelenen toplamda 600 tezden 207 tanesi, yani tezlerinin %34’ü ağır intihalli olarak tespit edilmiş.
(Kemal Göktaş’ın 29 Haziran 2016 tarihli yazısı:
BEPAM’ın bu çalışmasında gözler önüne serilen ülkemizdeki intihal yani akademik hırsızlık, aslında yayın sayısı olarak artışın olduğunu ancak içerik anlamında maalesef ki kendini tekrarlayan bir döngünün varlığını ortaya koymaktadır. Halbuki, ilerleme ve gelişim özgün eserlerin varlığı ile mümkündür. Kaldı ki; intihal vakalarının en büyük sorunlarından biri de yapılanın emek hırsızlığı olmasıdır. İntihal sorunun önüne geçilmesi bakımından cezai yaptırımların arttırılmasının önemli bir etken olduğu kanaatindeyim.