İLAHİYAT FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNİN DURUMLUK- SÜREKLİ KAYGI DÜZEYLERİ VE KAYGI NEDENLERİ (SAMSUN ÖRNEĞİ)
Download "İLAHİYAT FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNİN DURUMLUK- SÜREKLİ KAYGI DÜZEYLERİ VE KAYGI NEDENLERİ (SAMSUN ÖRNEĞİ)"
1 İLAHİYAT FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNİN DURUMLUK- SÜREKLİ KAYGI DÜZEYLERİ VE KAYGI NEDENLERİ (SAMSUN ÖRNEĞİ) Doç.Dr. Mevlüt KAYA* Kübra VAROL** ÖZET Bu çalışmada, Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Öğrencilerinin Durumluk-Sürekli Kaygı Düzeyleri ve kaygı düzeylerine etki eden bazı etmenler incelenmiştir. Veriler Spielberg ve arkadaşları (1970) tarafından geliştirilen, Necla Öner ve Ayhan Le Compte tarafından Türkçe ye uyarlanan Durumluk- Sürekli Kaygı Ölçeği ile toplanmıştır. Ölçek, 2002 Mayıs ayında 234 kız ve 284 erkek öğrenci olmak üzere toplam 518 öğrenciye uygulanmıştır. Öğrencilerin kaygı düzeyleri sınıf, bölüm, cinsiyet, medeni durum, ekonomik durum, çalışma durumu ve başarı durumu açısından değerlendirilmiştir. Öğrencilerin bölümleri, cinsiyetleri, medeni durumu, ekonomik düzeyi, bir işte çalışıp çalışmaması açısından kaygı düzeyleri arasında önemli farklılıklar görülmüştür. Öğrenciler en önemli kaygı nedeni olarak hastalık ve yakınlarını kaybetme ile iş bulamama ve işe girememe yi belirtmişlerdir. Anahtar kelimeler: İlahiyat Fakültesi öğrencileri, kaygı, kaygı nedenleri. Giriş Kaygı, hemen hemen bütün canlılarda var olan bir duygu olmakla birlikte, insan onu uygarlaşmasının bedeli olarak bilinç düzeyinde ve üstelik hergün yenilenen biçimler altında yaşamaya mahkum olmuştur. 1 İnsanın insan olduğunu duyumsamasının ardında düşünülebilmesinin yattığı kabul edilse de, yaşadığı duyguların bundaki yeri * Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Din Eğitimi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi ** Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı Yükseklisans Öğrencisi 1 Mehmet Ali Kılıçbay, Uygarlığın Ödülü Olarak Kaygı, Doğu Batı Dergisi, Yıl: 2 Sayı: 6, Ankara 1999, s. 124.2 32 Doç. Dr. Mevlüt Kaya / Kübra Varol gözardı edilemez. Sevinç, öfke, korku ve üzüntü insanların temel duygularındandır. Bu temel duygulardan biri olan korkunun daha yaygınlaşmış ve kaynağı ya da nesnesi kaybolmuş olan türü kaygı (anksiyete) olarak adlandırılan duygudur. Kaygı, sorunun ne olduğu bilinmeksizin duyulan belli belirsiz bir korkudur. 2 Kaygı, korku, endişe, gerginlik gibi subjektif olarak hissedilen bir duygudur. 3 Kaygı yaşayan insan birşeylerden korkuyormuş gibidir ve kendini aşırı rahatsız hisseder ve iç sıkıntısı çeker. Kişilik yapısını ve davranışını inceleyen biyolojik, fizyolojik bütün kuramlar ve bütün ruhbilim öğretileri daima kaygıya yer vermişlerdir. Kimi kaygıyı kişiliği oluşturan ilk temel güç olarak kabul etmiş, kimisi de ikincil olarak oluşan, ama kişiliğin yapılanmasında, gelişmesinde ve davranışın ortaya çıkmasında önemli rolü bulunan bir etken olarak değerlendirmiştir. 4 Kaygı sözcüğünün kökü eski Yunanca anxsietas olup, endişe, korku, merak anlamına gelmektedir. 5 Genel anlamda kaygı insan yapısında mevcut, çevresel ve psikolojik olaylara gösterilen duygusal tepki; dar anlamda ise, kaynağı ve başlangıcı bilinçli olmamasına rağmen bilinçli bir şekilde hissedilen, beraberinde terleme, sararma gibi fizyolojik değişimlerin de görüldüğü bir yaşantı şekli olarak tanımlanabilir. Kaygı geleceğe yönelik endişe ve gerginlik durumudur. Bilinmeyen ve anlaşılmayan bir tehlikeyi beklemek kişide kaygı olarak huzursuzluk ve gerginlik uyandırmaktadır. İnsanın dış çevreden gelen tehlikelere karşı olağan tepkisi korku duygusudur. İçten ya da dıştan gelen tehdit edici güçler denetim altına alınamadığında benliğe kaygı (anksiyete) duygusu egemen olur. 6 Kaygı, benlik bütünlüğünün tehdit edildiği herhangi bir durumda ortaya çıkar. Kaygının kolaylıkla karıştırılabileceği bir duygu türü korkudur. Korkunun özgül nedeni kişinin kendisi tarafından bilinmekte, kaygıdaki gibi bilinçsiz olmamaktadır. 7 Kaygı, kaynağı belirsiz korku; korku ise, insanın canının, malının, sevdiklerinin ve toplumdaki yerinin 2 Clıfford T.Morgan, Psikolojiye Giriş, Çev.H.Arıcı ve Diğerleri, H.Ü.Psikoloji Bölümü Yayını, Ankara, 1991, s Gülten Kozacıoğlu ve Hülya E.Gördürür, Bireyden Topluma Ruhsağlığı, Alfa Yayını, İstanbu, 1995, s Özcan Köknel, Kaygıdan Mutluluğa Kişilik, Altın Kitaplar Yayınevi, İstanbul 1985, s Özcan Köknel, Kaygı Bozuklukları Genel ve Klinik Psikiyatri, Nobel Tıp Yayını, İstanbul 1989, s Engin Geçtan, Psikodinamik Psikiyatri ve Normal Dışı Davranışlar, Remzi Kitabevi, İstanbul 1993, s İhsan Dağ, Psikolojinin Işığında Kaygı, Doğu Batı Dergisi, Yıl: 2 Sayı: 6, Ankara 1999, s. 167.3 İlahiyat Fakültesi Öğrencileri ve Sürekli Kaygı 33 tehdit edildiği durumlarda bedensel belirtilerin eşlik ettiği duygusal durumdur. 8 Bir tehdit altında hissedilen kaygı, korkudan daha şiddetli ve uzun süreli olan, kaynağı belirsiz bir durumdur 9 Bilinçli tehlikeye karşı gösterilen duygusal tepki korku, bilinçdışı olan ve nesnesi kişi tarafından tanınmayan içten tehlikelere karşı gelişen tepki ise kaygıdır. Kişi kaygıyı gelecekte kötü bir şey olacakmış gibi algılar ve anlatır. Çok hafif tedirginlik ve gerginlikten panik derecesine varan değişik şiddete olabilir. Kaygının ruhsal ve fiziksel belirtileri vardır. Bu belirtiler kaygının etkisiyle oluşan savunma düzenlerine göre ortaya çıkar. 10 Genel olarak kaygılı durumda olan bir kişide bu durumla birlikte olan öznel ve nesnel bir çok yakınma ve belirti bulunabilir. Bunlar önem sırasıyla ruhsal olandan bedensel olana doğru şöyledir: Endişe, gerginlik, güvensizlik, korku, panik, şaşkınlık, tedirginlik, ağız kuruluğu, baş ağrısı, baş dönmesi, bulantı, çarpıntı, güçsüzlük, halsizlik, iştahsızlık, kan basıncı düşmesi ya da yükselmesi, kas gerginliği, mide-barsak yakınmaları, solunum sayısında artma, terleme, titreme, uykusuzluk. Kaygı süresine ve şiddetine göre, akut ve kronik kaygı olarak sınıflandırılabilir. Akut kaygı, yoğun ve kısa süreli, kronik kaygı ise daha az yoğun ama daha uzun süreli kaygı durumudur. Akut kaygı, kaygıyı yaratan durumla birlikte ortaya çıkan duygu; kronik kaygı ise kaygıya yatkın olma durumudur. Özellikle kronik kaygının erken belirlenmesi ve koruyucu önlemlerin alınması önem taşımaktadır. Böylece toplumda, ruh sağlığı sorunlarını azaltılabilir ve daha sağlıklı bir topluma ulaşılabilir. 11 Hafif tedirginlikten paniğe kadar giden bir yelpaze üzerinde dağılan kaygıya ilişkin ruhsal belirtiler, kişinin uyumunu bozmayan ya da bozan nitelik taşıyabilir. Alışılmamış bir durum, çevre, nesne, kişi ya da engelle karşılaşıldığında çoğunlukla kaygı duyulur. Bu tür kaygı normal ve geçicidir, kısa sürer ve şiddetli değildir. Kaygı şiddet ve süreklilik gösteriyorsa kişinin uyumunu bozuyor demektir. Çalış- 8 Ramazan Abacı ve Melek Kalkan, The Correlation Between Teacher s Pupil Control İdeology and Burnout, The 20 th İnternational Conference of the Stress and Anxiety Research Society, Cracow: Poland, s Doğan Cüceloğlu, İnsan ve Davranışı, Remzi Kitabevi, Ankara, 1991, s Köknel, a.g.e., 1985, s Engin Geçtan, Çağdaş Yaşam ve Normal Dışı Davranışlar, Evrim Yayınları, İstanbul 1992, s.123; Sevgi Canbaz, Samsun Çıraklık Eğitim Merkezi ne Devam Eden Çırakların Sosyodemokrafik, Çalışma Yaşamı Özelliklerinin ve Durumluk-Kaygı Düzeylerinin Değerlendirilmesi, (Yayınlanmamış Uzmanlık Tezi) O.M.Ü.Tıp Fakültesi, Samsun, 2001, s.30.4 34 Doç. Dr. Mevlüt Kaya / Kübra Varol malar kaygı bozukluklarının, toplumda en yaygın bozukluklar olduğunu göstermektedir. 12 Kaygının normal bir tepki olmaktan çıkıp psikopatoloji olarak ele alınabilmesi için belli kriterler gerekir. Bunun başında karşılaşılan durum ile gösterilen tepki arasındaki orantısızlık vardır. Başka bir kriter ise kişinin sosyal hayatının, kişilerarası ilişkilerinin yaşadığı bu kaygılardan dolayı olumsuz yönde etkilenmesidir. 13 Tehlikeye karşı temel bir tepki olan normal kaygı, kişinin çevreye uyabilmesini sağlayan yararlı bir duygudur. Normal sınırlar içindeki kaygı, benliğin korunması açısından olumludur. Bu kaygı, tehdit ortadan kalkınca sona erer. Patolojik kaygı ise, normalden daha uzun süreli ve daha yoğun yaşanan kaygıdır. 14 Patolojik kaygı, gelişimsel olarak bebeklik döneminden başlayarak görülen normal kaygı yaşantılarının, erişkin dönemde görünür bir neden olmadan ortaya çıkmasıdır. Görünürde geçerli bir neden olmadığı için bu tepkiler patolojik olarak değerlendirilebilir. Durumluk ve Sürekli Kaygı Kaygı, tehlikeyle başetmek için uyum sağlayıcı bir mekanizma, temel bir insan duygusu ve çok yönlü bir duygu durumudur. 15 Tehlikeli koşulların yarattığı geçici duruma bağlı olarak durağan kaygı türü durumluk kaygı, içten kaynaklanan, bireye özdeğerlerinin tehdit edildiği hissini veren, bireyin içinde bulunduğu durumları stresli olarak yorumlamasına yol açan kaygı türü de sürekli kaygı olarak tanımlanmaktadır. 16 Spielberger ve arkadaşlarının çalışmaları sonucu geliştirdikleri iki faktörlü kaygı kuramının özünü oluşturan durumluk ve sürekli kaygı farklı özelliklerde ve farklı yoğunluktadır. Durumluk kaygı, kişilerin özel durumları tehdit edici olarak yorumlaması sonucu oluşan duygusal tepkidir veya bireyin içinde bulunduğu stresli (baskılı) durumdan dolayı hissettiği subjektif korkudur. Durumluk kaygının şiddeti ve süresi, algılanan tehdidin miktarı ve kişinin tehlikeli durum yorumunun kalıcılığıyla ilişkilidir. Stresin yoğun olduğu zamanlar durumluk kaygı seviyesinde yükselme, stres ortadan kalkınca 12 M.Orhan Öztürk, Nevrotik Stresle İlgili Somatoform Bozukluklar, Hekimler Yayın Birliği, İstanbul 1994, s Çağay Dürü, Kaygı ve Depresyon: Psikopatolojik Bir Bakış, Doğu Batı Dergisi, Yıl: 2 Sayı: 6, Ankara 1999, s Melek Coşkun, Samsun İl Merkezinde Yaşayan Yaşlıların Sürekli Kaygı Düzeyleri ve Bazı Sosyo-Ekonomik Etmenleri, (Yayınlanmamış Uzmanlık Tezi) Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi, Samsun Şeniz Özusta, Çocuklar İçin Durumlu-Sürekli Kaygı Envanteri Uyarlama Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması, Psikoloji Dergisi, C:10, S:34, Psikologlar Derneği Yayını, İstanbul, 1995, s İ Ethem Özgüven, Psikolojik Testler, PDREM Yayınları, Ankara 1994, s5 İlahiyat Fakültesi Öğrencileri ve Sürekli Kaygı 35 düşme olur. Fizyolojik olarak da sinir sistemini baskılı durumun uyarması sonucu terleme, sararma, kızarma ve titreme gibi fizik değişmeler yaşanabilir. Bu belirtiler bireyin gerilim ve huzursuzluk duygularının göstergeleridir. 17 Durumluk kaygı, tehlikeli durumların yarattığı ve genellikle her bireyin yaşadığı geçici ve duruma bağlı olarak o anda yaşadığı kaygıdır. Durumluk kaygı, insanın belirli bir anda bir uyarıcı veya durumu kendisi için zararlı ve tehlikeli olarak algıladığında ortaya çıkar. Sürekli kaygı, geleceğe yönelik olarak hissedilen ve bireyin kaygı yaşantısına olan yatkınlığıdır. Buna kişinin içinde bulunduğu durumları genellikle stresli olarak algılama ya da stres olarak yorumlama eğilimi de denebilir. Sürekli kaygı, baskılı olmayan, nötr olan durumların kişi tarafından tehlikeli ve özünü tehdit edici (küçültücü) olarak algılaması sonucu oluşan mutsuzluk ve hoşnutsuzluk duygusudur. Bu tür kaygı seviyesi yüksek olan kişilerin kolayca incindikleri ve karamsarlığa büründükleri görülür. Bu kişiler durumluk kaygıyı da diğerlerinden daha sık ve yoğun yaşarlar. 18 Doğrudan doğruya çevreden gelen tehlikelere bağlı olmayan bu kaygı türü içten kaynaklanır. Bir kişilik özelliği olup, genellikle kişi huzursuz ve mutsuzdur. Sürekli kaygı, yapılan seçimlerin, verilen kararların sonradan pişmanlık ifadeleri ile anılması ve çözümde geç kalınmış olması ya da çözümün zor hatta imkansız olduğu durumlarda artabilmektedir. Örneğin öğrencilerin kendilerine uygun olamayan ve istemedikleri üst öğrenim kurumlarıyla ilgili alan ve meslek seçimlerinde yaşadıkları kaygı gibi. 19 Öner ve Le Compte, korkuya durumluk kaygı, kaygıya da sürekli kaygı demiş ve aralarındaki benzerlik ve farklılıkları bir fiziksel örnekle açıklamıştır. Durumluk kaygıyı kinetik enerjiye, sürekli kaygıyı da potansiyel enerjiye benzetmiştir. Kinetik enerji gibi durumluk kaygı, belirli bir zaman kesiminde ortaya çıkan olay ya da reaksiyondur. Sürekli kaygı ise, potansiyel enerji gibi belirli bir tepki gösterme yatkınlığıdır. 20 Kaygı duygusunun yoğunluğu oranında davranışlar da aksar, algılama ve dikkat bozuklukları ortaya çıkar. Kaygılı kişi davranışlarını kaygı yaratan durumdan kaçınmak amacıyla yönlendirdiğinden 17 Necla Öner ve Ayhan Le Compte, Durumluk ve Sürekli Kaygı Envanteri El Kitabı, Boğaziçi Üniversitesi Yayınları, İstanbul 1983, s Öner ve Le Compte a.g.e., s Aynur Baran, Üniversite Öğrencilerinin Çoklu Yetenek-Öğrenme Stilleri ile Benlik Saygısı ve Sürekli Kaygı Düzeyleri Arasındaki İlişki, (Yayınlanmamış Yükseklisans Tezi) Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Samsun 2000, s Öner ve Le Compte a.g.e., s.2.6 36 Doç. Dr. Mevlüt Kaya / Kübra Varol çevresindeki diğer seçenekleri net algılayamaz. Bu durum kişinin ruhsal gerginliği ve huzursuzluğu ile sonuçlanır. İnsanlarda görülen kaygı şiddetinin ölçülmesi, bireyin kişiliğini tanımak ve ortaya çıkan davranışı değerlendirmek için gereklidir. Kaygının biçimi, şiddeti, dışa vuran belirtileri ne olursa olsun, bireyin kaygıyı ve kaygıyı yaratan çevreyi algılayışı, takınılacak tutum ve yapılacak davranışı bakımından önemlidir. 21 Kaygı, insan yaşamı boyunca bazen dürtüleyerek yaratıcı ve yapıcı davranışlara teşvik eden, bazen de bu davranışlarını engelleyen genellikle de huzursuz eden bir duygu olarak nitelendirilebilir. 22 Kaygı ve Öğrenme İlişkisi Kaygı hali ile öğrenme arasında sıkı bir ilişki vardır. Ancak bu ilişkinin niteliği henüz iyice bilinmemektedir. Genel olarak başarısızlıktan korkan, başkaları üzerinde çok iyi etki bırakmak isteyen kişiler olur. Okulda daima iyi not almak, iftihar listesine geçmek isteyen öğrenciler vardır. Bu öğrenciler okulda üstün not almazlarsa onlara sanki çok kötü bir şey olacakmış gibi gelir. Böylece devamlı bir korku ve kaygı altında bulunur ve aşırı bir çalışma sıtmasına tutulurlar. Sınavları geçmek, yüksek not almak, ana-babayı hayal kırıklığına uğratmamak, arkadaşları arasında küçük düşmemek için aşırı derecede çalışırlar. Başarıya ulaşma arzusu ve yenilmek korkusu bütün davranışlarını etkileyen güdüler olur. Öğrenebilmek için bir miktar kaygılanmak faydalıdır. Ancak aşırı kaygı başarıyı olumsuz yönde etkilemektedir. Diğer bir deyişle, eğitim ve öğretimde kaygının az olmasından ziyade çok olmasından doğan zararlarla karşılaşılmaktadır. Normal yaşayışta aslında kaygı uyandıran pek çok durum vardır. Bu değişik kaygılı durumlarla başa çıkabilmek için okulda, kaygının aşırı ölçüde gelişmesine yol açacak durumlardan kaçınılmalı ve ne tür tedbirler alınacağı kişilere öğretilmelidir. 23 Kaygı ile öğrenme arasındaki ilişki, güdülenme ve başarı arasındaki ilişkiye benzer. Öğrenilen malzeme, basit ve kolaysa yüksek kaygı derecesi bunun çabuk öğrenilmesine yol açar. Öğrenilen malzeme karmaşık ve zorsa, o zaman yüksek kaygı öğrenmeyi zorlaştırır Köknel, a.g.e., 1985, s Necla Öner, Psikolojik Testler, Boğaziçi Üniversitesi Yayınları, İstanbul 1997, s Feriha Baymur, Genel Psikoloji, İnkılap Yayınevi, İstanbul 1993, s Doğan Cüceloğlu, Yetişkin Çocuklar, Sistem Yayıncılık, İstanbul 1992, s7 İlahiyat Fakültesi Öğrencileri ve Sürekli Kaygı 37 Kaygının öğrenmeye etkisi kişilere göre farklılık göstermektedir. Akademik yetenek ve benlik saygısı gibi özellikler kaygının öğrenmeye etkisini farklılaştırabilmektedir. Akademik yeteneği düşük ve yüksek öğrenciler kaygının azlığı veya çokluğundan etkilenmezken, orta akademik yeteneğe sahip olan öğrenciler aşırı kaygılandıkları zaman daha az öğrenebilmektedirler. Benlik saygısı yüksek olan öğrencilerin kaygıya dayanma sınırları da yüksek olmaktadır. 25 Kaygı türlerinden en sık görüleni sınav kaygısıdır. Çünkü öğrenciler sınavlarda bilgileriyle birlikte, kişiliğin de değerlendirildiğini düşündüğünden, sınav sırasında vücutta bazı değişimler oluşmaktadır. Bu değişimler beyinde öğrenme için gerekli olan protein zincirlerinin oluşumunu engellemektedir. Daha açık bir ifadeyle, aşırı kaygı akıl yürütme ve düşünme yönündeki zihinsel faaliyetleri bozmaktadır. 26 Sınava girenler açısından sınav sonuçlarının önemi arttıkça, kaygı düzeyi ile sınav başarısı arasında ters yönlü bir ilişki gözlenmektedir. 27 Yani kaygı düzeyi yükseldikçe, sınav başarısı düşmektedir. Kaygının Nedenleri Duyguların nedenlerini bireyin çevresini algılayış tarzından ayırmak olanaksızdır. Belirli bir ortam içinde kendisini güven altında ve huzurlu hisseden bireyde korku ya da kaygı olmaz. Diğer yandan aynı çevredeki başka biri, çevreyi tehlikeli bulabilir ve bu algılamayla ilgili heyecanları yaşayabilir. Hangi sosyal ortamın nasıl algılanacağını içinde yetiştiğimiz kültür bize öğretir. Bu nedenle, hangi ortamın hangi tür kaygı yaratacağı bir kültürden diğerine farklı olabilir. Ancak, bütün toplumlar için geçerli bazı genellemeler yapmak olanağı vardır. Bu genellemeler, kaygı duygusunun ortaya çıkmasına yol açan ortamlardaki bazı ortak yönleri belirtir. Belli bazı kaygı nedenleri olarak şunlar sayılabilir : Desteğin çekilmesi: Alışılagelmiş çevredeki desteğin ortadan kalktığı durumlarda insanlar kaygı duyar. 2. Olumsuz bir sonucu beklemek: Olumsuz sonuçların ortaya çıkacağı durumlarda insan kaygı duyar. 25 Hasan Bacanlı, Gelişim ve Öğrenme, Nobel Yayınları, Ankara, 2003, s Ramazan Abacı ve Arkadaşları, The Effects of Control Apprasial and Gender on Coping With Daily Stress, The 20 th International Conference of The Stress and Anxety Researc Society, Cracow: Poland, Ali Uzunöz ve Özlem Ulusoy, Düşük ve Yüksek Kaygılı Üniversite Öğrencilerinde Yüzyüze ve Telefonla Kurulan İletişimin Problem Çözme Becerisine Etkisi VII.Ulusal Psikoloji Kongresi Bilimsel Çalışmaları, Psikologlar Derneği Yayını, Ankara, 1992, s Cüceloğlu, a.g.e., 1991, s8 38 Doç. Dr. Mevlüt Kaya / Kübra Varol 3. İç çelişki: Birey inandığı ve önem verdiğimiz bir inancı ile yaptığı davranış arasında bir çelişki ortaya çıktığı zaman kaygı türünden bir gerginlik duyar. 4. Belirsizlik: Gelecekte ne olacağını bilmemek insanlar için en belli başlı kaygı nedenlerinden biridir. Genetik eğilimler ve yetiştirilme tarzı, bilinç altında yatan iç çatışmalar, şartlanma sonucu öğrenilmiş korkular, fiziksel hastalıklar da bireyde kaygı nedeni olarak belirtilmektedir. 29 Ailelerin çocuk yetiştirme tutumu ile çocukların kaygı düzeyi arasındaki ilişkiyi inceleyen araştırmalarda, özellikle ebeveynin ilgisiz, aşırı koruyucu ve baskıcı disiplin tutumu, çocukların kaygı düzeyini yükseltici önemli bir etken olarak görülmektedir. 30 Bireyin kaygı nedenleri bilinerek, kaygının olumsuz etkilerinden kişinin ruh sağlığının etkilenmemesi için gerekli önlemlerin alınması ve psikolojik yardımların sağlanması önem taşımaktadır. Özellikle yükseköğretim gençliğinin hayata daha güvenle bakabilmeleri, onların kaygı nedenlerinin bilinmesine ve onlara psikolojik destek verilmesine bağlıdır. Problem Bu araştırmanın amacı, Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi öğrencilerinin kaygı düzeylerini ve bu kaygı düzeylerini etkileyen faktörleri incelemektir. Araştırmada İlahiyat Fakültesi öğrencilerinin kaygı düzeylerini etkileyen bazı faktörler ve öğrencilerin kaygı nedenleri nelerdir? problem cümlesi altında aşağıdaki sorulara cevap aranacaktır. Alt Problemler 1. Sınıflara göre İlahiyat Fakültesi öğrencileri arasında kaygı düzeyinde önemli bir fark var mıdır? 2. Cinsiyet bakımından öğrencilerin kaygı düzeyleri arasında önemli bir fark var mıdır? 3. Bölümlere göre öğrencilerin kaygı düzeyleri arasında önemli bir fark var mıdır? 29 Elaıne Sheehan, Kaygı Bozuklukları, Çev.Murat Sağlam, Alfa Yayınları, İstanbul, 1996, ss Gülsen Kozacıoğlu, Çocukların Anksiyete Düzeyleri ile Annelerin Tutumları Arasındaki İlişki, İ.Ü.Edebiyat Fakültesi Yayını, İstanbul, 1986, s.67; Ramazan Abacı, Demokratik, İlgisiz ve Otoriter Olarak Algılanan Ana-Baba Tutumlarının Çocuğun Kaygı Düzeyine Etkisi (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), A.Ü.Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara 1986, s.57.9 İlahiyat Fakültesi Öğrencileri ve Sürekli Kaygı Medeni duruma göre öğrencilerin kaygı düzeyleri arasında önemli bir fark var mıdır? 5. Ailelerin ekonomik durumu öğrencilerin kaygı düzeyini etkileyen önemli bir faktör müdür? 6. Halen çalışıp-çalışmamaya göre öğrencilerin kaygı düzeyleri arasında önemli bir fark var mıdır? 7. Çalışmayı düşündükleri alanlara göre öğrencilerin kaygı düzeyleri arasında önemli bir fark var mıdır? 8. Başarı durumlarına göre öğrencilerin kaygı düzeyleri arasında önemli bir fark var mıdır? 9. İlahiyat Fakültesi öğrencilerinin en önemli kaygı nedenleri nelerdir? Hipotezler Araştırmanın alt problemleri doğrultusunda hipotezler aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir. 1. Son sınıf öğrencilerinin kaygı düzeyleri, alt sınıf öğrencilerinin kaygı düzeylerine göre daha yüksektir. 2. Eski ve Yeni İlahiyat Lisans Programı öğrencilerinin kaygı düzeyleri, İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenliği öğrencilerinin kaygı düzeylerine göre daha yüksektir. 3. Kız öğrencilerin kaygı düzeyleri, erkek öğrencilerin kaygı düzeylerine göre daha yüksektir. 4. Nişanlı-sözlü olan öğrencilerin kaygı düzeyleri, bekar ve evli olan öğrencilerin kaygı düzeylerine göre daha yüksektir. 5. Ekonomik düzeyi yüksek ailelere mensup öğrencilerin kaygı düzeyleri, ekonomik durumu orta ve düşük olan ailelere mensup öğrencilerin kaygı düzeylerine göre daha düşüktür. 6. Halen sürekli bir işte çalışan öğrencilerin kaygı düzeyleri, sürekli bir işte çalışmayan öğrencilerin kaygı düzeylerine göre daha düşüktür. 7. Öğretmenlik alanında çalışmayı düşünen öğrencilerin kaygı düzeyleri, diğer alanlarda çalışmayı düşünen öğrencilerin kaygı düzeylerine göre daha yüksektir. 8. Başarı durumları düşük olan öğrencilerin kaygı düzeyleri, başarı durumu yüksek olanlara göre daha yüksektir. 9. İlahiyat Fakültesi öğrencilerinin en önemli kaygı nedenleri iş bulamama ve yakınlarını kaybetmedir.10 40 Doç. Dr. Mevlüt Kaya / Kübra Varol Araştırmanın Sınırlılıkları 1. Araştırma, Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi öğrencileri üzerinde yapıldığından, araştırma sonuçları Samsun İlahiyat Fakültesi öğrencileri ile sınırlıdır. Araştırmanın verileri öğretim yılında Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi ne kayıtlı öğrencilerden toplandığından sonuçları bu fakülte öğrencilerine ve benzer nitelikteki öğrenci gruplarına genellenebilir. Ayrıca verilerin ve sonuçların geçerlikleri anketin uygulandığı zaman kesiti ile sınırlıdır. 2. Araştırmanın bağımlı değişkeni olarak belirlenen öğrencilerin kaygı düzeyi bu araştırmada kullanılan kaygı envanterinin geçerlik ve güvenirliği doğrultusunda ölçtüğü kadarıyla sınırlıdır. Sosyal bilimler alanında yapılan araştırmaların merkezinde insan öğesinin bulunmasından kaynaklanan sınırlılıklar ve bu alanda kullanılan istatistiksel yöntemlerin duyarlıklarına ilişkin sınırlılıklar bu araştırma için de söz konusudur. 3. Araştırmada öğrencilerin kaygı düzeylerini etkileyebileceği düşünülen bazı faktörler incelenmiştir. Araştırma sonuçları, incelenen bu faktörlerle sınırlıdır. Yöntem Araştırmanın Evren ve Örneklemi Araştırmanın evreni Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi nde öğretim yılında kayıtlı bulunan toplam 797 öğrenciden oluşmaktadır. O.M.Ü.İlahiyat Fakültesi öğretim yılı mevcut öğrenci sayıları tarihi itibariyle şöyledir: Program Kız Erkek Toplam Yeni İlahiyat Eski İlahiyat İlköğ.DKAB Öğret Toplam: Araştırmanın örneklemi, anketin uygulandığı günlerde devamlı durumda olan 518 öğrenciden oluşmaktadır. Evrenin %65 i örneklem olarak alınmıştır. Anketin uygulandığı öğrencilerin %34.4 ü İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenliği, %35.7 si Yeni İlahiyat, %29.9 u da Eski İlahiyat lisans öğrencileridir. Örneklemin %45.2 sini kız, %54.8 ini de erkek öğrenciler oluşturmaktadır.11 İlahiyat Fakültesi Öğrencileri ve Sürekli Kaygı 41 Anketler örneklem grubuna öğretim yılı Nisan ve Mayıs aylarında uygulanmıştır. Uygulama araştırmacılar tarafından uygun olan ders saatleri içinde yapılmıştır. Bilgi Toplama Araçları : Araştırmanın verilerini toplamak amacıyla Kişisel Bilgi Anketi ile Durumluk ve Sürekli Kaygı Ölçeği kullanılmıştır. (EK-1) Durumluk ve Sürekli Kaygı Ölçeği Spielberg ve arkadaşları (1970) tarafından geliştirilen Durumluk-Sürekli Kaygı Envanteri nin Türkçe ye uyarlanması ve standardizasyonu Necla Öner ve Ayhan Le Compte tarafından yapılmıştır. 31 Durumluk-Sürekli Kaygı Envanteri toplam kırk maddeden oluşan iki ayrı ölçeği içermektedir. Durumluk Kaygı Ölçeği bireyin belli bir anda ve belirli koşullarda kendisini nasıl hissettiğini betimlemesini, içinde bulunduğu duruma ilişkin duygularını dikkate alarak cevaplamasını; Sürekli Kaygı Ölçeği ise, bireyin genellikle nasıl hissettiğini betimlemesini gerektirmektedir. Her iki ölçek, yirmişer maddeden oluşmuştur. a) Durumluk ve Sürekli Kaygı Ölçeğinin Güvenirliği : Öner ve Le Compte tarafından yapılan güvenirlik çalışmasında, Durumluk ve Sürekli Kaygı Envanteri nin Alpha güvenirlik katsayısını Sürekli Kaygı Ölçeği için çeşitli uygulamalarda 0,83-0,87 arasında, Durumluk Kaygı Ölçeği için 0,94-0,96 arasında bulunmuştur. Test-tekrar test güvenirlik sayısı ise çeşitli uygulamalarda Sürekli Kaygı Ölçeği için 0,71-0,86 arasında, Durumluk Kaygı Ölçeği için 0,26-0,68 arasında bulunmuştur. 32 Ayrıca bu araştırmada elde edilen verilerden Sürekli Kaygı Envanteri nin Alpha güvenirlik katsayısı 0,87, test-yarı test güvenirlik katsayısı 0,86 olarak ; Durumluk Sürekli Kaygı Envanteri nin Alpha güvenlik katsayısı 0,76, test-yarı test güvenirlik katsayısı ise 0,97 olarak bulunmuştur. Güvenirlik katsayılarının yüksek bulunması Durumluk ve Sürekli Kaygı Envanteri nin güvenilir olduğunu göstermektedir. b) Durumluk ve Sürekli Kaygı Ölçeğinin Geçerliği: Öner (1997), ölçeği bir grup (N=226) bireye normal ve kaygılı (hasta) oldukları durumlarda uygulamış, kaygılı oldukları durumlarda durumluk kaygı düzeyleri normal zamanlardaki kaygı düzeylerin- 31 Öner ve Le Compte, a.g.e., s Öner ve Le Compte, a.g.e., s.11.12 42 Doç. Dr. Mevlüt Kaya / Kübra Varol den yüksek bulunmuş ( p<0.001 ), sürekli kaygı düzeyleri arasında ise önemli bir fark görülmemiştir. Bu sonuç ölçeğin yapı geçerliliğinin kanıtı sayılmıştır. 33 Ayrıca bu araştırmada elde edilen ölçek madde puanları ile toplam puanlar arasında korelasyon katsayıları Durumluk Kaygı Envanteri maddeleri için 0,35-0,77 arasında ( p<0.01), Sürekli Kaygı Envanteri maddeleri için 0,35-0,71 arasında (p<0.01) bulunmuştur. Madde-Toplam puan korelasyon katsayılarının (p<0.01) düzeyinde önemli bulunması maddelerin yapı geçerliğinin olduğu göstermektedir. c) Durumluk ve Sürekli Kaygı Ölçeğinin Puanlanması Yirmişer ifadeden oluşan her iki ölçekte de cevap seçenekleri dörder tane olup, her seçeneğin ağırlık değerleri 1 den 4 e kadar değişmektedir. Ölçeklerde doğrudan (düz) ve tersine dönmüş ifadeler bulunmaktadır. Doğrudan ifadeler olumsuz duyguları, tersine dönmüş ifadeler ise olumlu duyguları dile getirmektedir. Durumluk Kaygı Ölçeği nde on tane tersine dönmüş ifade bulunmaktadır ve bunlar 1, 2, 5, 8, 10, 11, 15, 16, 19 ve 20 nolu maddelerdir. Sürekli Kaygı Ölçeğinde ise tersine dönmüş ifadeler yedi tanedir ve bunlar 21, 26, 27, 30, 33, 36 ve 39 nolu maddelerdir. Durumluk Kaygı Ölçeği maddelerinde ifade edilen duygu ya da davranışlar bu tür yaşantıların şiddet derecesine göre (1) hiç, (2) biraz, (3) çok ve (4) tamamiyle şıklarından birini işaretlemek suretiyle cevaplanmaktadır. Sürekli Kaygı Ölçeğinde ifade edilen duygu ya da davranışlar ise sıklık derecesine göre (1) hemen hiçbir zaman, (2) bazen, (3) çoğu zaman ve (4) hemen her zaman şeklinde işaretlenmektedir. Her ölçekten elde edilen toplam puan değeri 20 ile 80 arasında değişmektedir. Puanın yüksek olması kaygı düzeyinin yüksek olduğuna işaret etmektedir. Bu araştırmada en düşük durumluk ve sürekli kaygı puanı 20, en yüksek durumluk kaygı puanı 80, en yüksek sürekli kaygı puanı ise 74 olarak bulunmuştur. Öğrencilerin durumluk kaygı genel puan ortalaması 44.42, standart sapması olarak bulunmuştur. Durumluk kaygı puan ortalamasının bir standart sapma alt sınırı olan puanın altında puan alan öğrenciler düşük durumluk kaygı düzeyine sahip, durumluk kaygı puan ortalamasının bir standart sapma üst sınırı olan puanın üstünde puan alan öğrenciler yüksek durumluk kaygı düzeyine sahip, bu alt ve üst sınır puanlar arasındaki durumluk kaygı puanı olan öğrenciler ise orta durumluk kaygı düzeyine sahip olarak kabul edilmiştir. Öğrencilerin %16.6 sı düşük kaygı düzeyinde, %65.8 orta ve %17.6 sı yüksek du- 33 Öner ve Le Compte, a.g.e., s.15.13 İlahiyat Fakültesi Öğrencileri ve Sürekli Kaygı 43 rumluk kaygı düzeyine sahip olarak bulunmuştur. Aynı yöntemle öğrencilerin sürekli kaygı düzeyleri de düşük, orta ve yüksek olarak gruplandırılmıştır. Öğrencilerin %14.9 u düşük, %69.5 i orta ve %15.6 sı yüksek kaygı düzeyine sahip olarak ortaya çıkmıştır. d) Bilgilerini Analizi: Veriler SPSS bilgisayar paket programları ile değerlendirilmiştir. Öğrencilerin durumluk kaygı puan ortalamaları (Xd) ve standart sapmaları (Sd), sürekli kaygı puan ortalamaları (Xs) ve standart sapmaları (Ss) hesaplanmıştır. Puan ortalamaları arasındaki farkın önemliliğine varyans analizi (F testi) ve t- testi ile bakılmıştır. Varyans analizi sonucu önemli bulunan ortalamalar arasındaki farkın hangi gruplar arasında önemli olduğunun belirlenmesinde scheffe testi kullanılmıştır. Cinsiyet ile kaygı nedenlerinin karşılaştırılması ise ki-kare (X 2 ) testi ile yapılmıştır. Hipotezlerin test edilmesinde önemlilik düzeyi 0.05 olarak alınmıştır. Bulgular ve Yorum Araştırmada kullanılan bilgi toplama araçlarından elde edilen veriler bağımsız değişkenlere uygun olarak tablolarda verilerek, bulgular yorumlanmıştır. 1. Öğrencilerin Sınıfı ve Kaygı Düzeyi İlişkileri Tablo 1: Sınıflara Göre Öğrencilerin Kaygı Düzeyleri Sınıflar N % Xd Sd Xs Ss 1. Sınıf Sınıf Sınıf Sınıf Genel Toplam SDd=3/514 Fd= 0.16 p>0.05 SDs=3/514 Fs=0.82 p >0.05 Tablo 1 de öğrencilerin %18.3 ü birinci sınıf, %18.5 i ikinci sınıf, %15.4 ü üçüncü sınıf ve %47.7 si de dördüncü sınıfta bulunmaktadır. Tabloda görüldüğü gibi birinci sınıf öğrencilerinin durumluk kaygı puan ortalaması 44.65, ikinci sınıf öğrencilerinin durumluk kaygı ortalaması 45.01, üçüncü sınıf öğrencilerinin durumluk kaygı14 44 Doç. Dr. Mevlüt Kaya / Kübra Varol puan ortalaması 44.41, dördüncü sınıf öğrencilerinin durumluk kaygı puan ortalaması olarak tespit edilmiştir. Sınıflara göre öğrencilerin kaygı düzeyleri arasında, yapılan varyans analizi sonucu önemli bir fark olmadığı görülmüştür. Bu sonuç öğrencilerin sınıfları ile kaygı düzeyleri arasında önemli bir ilişkinin olmadığını göstermekte ve Son sınıf öğrencilerinin kaygı düzeyleri alt sınıf öğrencilerinin kaygı düzeylerine göre daha yüksektir. şeklinde kurulan hipotezimizin durumluk ve sürekli kaygıda doğrulanmadığı ortaya çıkmaktadır. Bu durumda her sınıf düzeyindeki öğrencilerin yaklaşık aynı düzeyde kaygı yaşadıkları söylenebilir. 2. Öğrencilerin Bölümü ve Kaygı Düzeyi İlişkileri Tablo 2: Bölümlere Göre Öğrencilerin Kaygı Düzeyleri Bölüm N % Xd Sd Xs Ss Scheffe/d 1. Öğretmenlik Yeni İlahiyat Eski İlahiyat Toplam SDd=2/515 Fd=9.29 p <0.001 SDs=2/515 Fs= 2.31 p>0.005 Tablo 2 de öğrencilerin %34.4 ü İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenliği, %35.7 si Yeni İlahiyat ve %29.9 u da Eski İlahiyat lisans öğrencileridir. Tabloda görüldüğü gibi İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenliği öğrencilerinin durumluk kaygı ortalaması 44.35, Yeni İlahiyat Lisans öğrencilerinin durumluk kaygı ortalaması ve Eski İlahiyat Lisans öğrencilerinin durumluk kaygı ortalaması olarak belirlenmiştir. Öğrencilerin bölümlerine göre, durumluk kaygı düzeyleri arasında önemli bir farkın olduğu, ancak sürekli kaygı düzeyleri arasında önemli bir fark olmadığı görülmüştür. Bu sonuç öğrencilerin bölümleri ile sürekli kaygı düzeyleri arasında önemli bir ilişkinin olmadığını göstermektedir. Ancak durumluk kaygı söz konusu olduğunda öğrencilerin bölümleri ile kaygı düzeyleri arasında önemli bir ilişkinin olduğu ve Eski ve Yeni İlahiyat Lisans Programı öğrencilerinin kaygı düzeyleri İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenliği öğrencilerinin kaygı düzeylerine göre daha yüksektir şeklinde kurulan hipotezimizin doğrulanmadığı görülmektedir.15 İlahiyat Fakültesi Öğrencileri ve Sürekli Kaygı 45 Yeni İlahiyat Lisans Programı öğrencilerinin durumluk kaygı düzeyi, Eski İlahiyat Lisans Programı öğrencilerinin durumluk kaygı düzeyinden daha yüksek bulunmuştur. Bunun nedeni Yeni İlahiyat Lisans Programı öğrencilerinin pedagojik formasyonu almaması ve geleceklerini daha belirsiz görmeleri olabilir. 3. Öğrencilerin Cinsiyeti ve Kaygı Düzeyi İlişkileri Tablo 3: Cinsiyetine Göre Öğrencilerin Kaygı Düzeyleri Cinsiyet N % Xd Sd Xs Ss 1. Kız Erkek Genel Toplam SDd=516 td=1.047 p>0.05 SDs= 516 ts=3.28* p <0.01 Tablo 3 de öğrencilerin %45.2 sinin kız ve %54.8 inin erkek olduğu görülmektedir. Tablodan da anlaşıldığı gibi kız öğrencilerin durumluk kaygı puan ortalaması 45.23, erkek öğrencilerin durumluk kaygı puan ortalaması dır. Sürekli kaygı puan ortalamalarına bakılınca, kız öğrencilerin sürekli kaygı puan ortalamaları ve erkek öğrencilerin sürekli kaygı puan ortalamaları olarak belirlenmiştir. Öğrencilerin cinsiyetleri ile kaygı düzeyleri karşılaştırılmış ve yapılan t-testi sonucu durumluk kaygı düzeyinde önemli bir fark olmadığı, ancak sürekli kaygı düzeyinde önemli bir fark olduğu tespit edilmiştir. Bu sonuç öğrencilerin cinsiyetlerine göre kaygı düzeyleri arasında durumluk kaygıda önemli bir farkın olmadığını, ancak sürekli kaygı söz konusu olduğunda öğrencilerin cinsiyetleri bakımından kaygı düzeyleri arasında önemli bir farkın olduğunu ve Kız öğrencilerin kaygı düzeyleri, erkek öğrencilerin kaygı düzeylerine göre daha yüksektir. şeklinde kurulan hipotezimizin sürekli kaygı açısından doğrulandığını göstermektedir. Kızlarda kaygıya daha sık rastlandığı, kızların stres ve kaygı karşısında daha çok çökkünlük, erkeklerin ise saldırganlık davranışı gösterdikleri görülmektedir Acar Baltaş ve Zuhal Baltaş, Stres ve Başa Çıkma Yolları, Remzi Kitabevi, İstanbul, 1998, s.47.16 46 Doç. Dr. Mevlüt Kaya / Kübra Varol Bu konuda yapılan bir araştırmada, istatistiksel açıdan önemli çıkmamasına rağmen kızların kaygı ortalaması erkeklerin kaygı ortalamasından yüksek bulunmuştur. 35 Çıraklar üzerinde yapılan bir başka çalışmada ise, kızların sürekli kaygı düzeyi erkeklerin sürekli kaygı düzeyine göre daha yüksek olarak bulunmuştur Öğrencilerin Medeni Durumu ve Kaygı Düzeyi İlişkileri Tablo 4: Medeni Durumuna Göre Öğrencilerin Kaygı Düzeyleri Medeni Dur. N % Xd Sd Xs Ss Scheffe/d 1. Bekar Nişanlı/Sözlü Evli Genel Toplam SDd=2/515 Fd=3.66 p <0.05 SDs=2/515 Fs=2.73 p>0.05 Öğrencilerin %86.5 i bekar, %8.9 u nişanlı/sözlü ve %4.6 sı evli bulunmaktadır. Tabloda görüldüğü gibi bekar öğrencilerin durumluk kaygı puan ortalamaları 44.17, nişanlı-sözlü öğrencilerin durumluk kaygı puan ortalamaları 48.37, evli öğrencilerin durumluk kaygı puan ortalamaları dir. Medeni duruma göre öğrencilerin kaygı düzeylerine bakılmış ve yapılan varyans analizi sonucu sürekli kaygı düzeyleri arasında önemli bir farkın olmadığı görülmüştür. Medeni duruma göre durumluk kaygı düzeyleri arasında önemli bir farkın olduğu görülmüştür. Nişanlı / sözlü olan öğrencilerin durumluk kaygı düzeyi bekar ve evli olan öğrencilerin durumluk kaygı düzeyine göre daha yüksek bulunmuştur. Bu sonuç Nişanlı-sözlü olan öğrencilerin kaygı düzeyleri bekar ve evli olan öğrencilerin kaygı düzeylerine göre daha yüksektir. şeklinde kurulan hipotezimizin durumluk kaygıda doğrulandığını, ancak sürekli kaygıda nişanlı ve sözlü olan öğrencilerinin sürekli kaygı puanları yüksek olmakla birlikte, istatistiksel olarak doğrulanmadığını göstermektedir. Bu durum sözlü / nişanlı olan öğrencilerin evlilik aşamasında olması ve kısa sürede bir işe sahip olma isteklerinin daha yoğun olmasıyla açıklanabilir. 35 Betül Aydın, Üniversite Öğrencilerinin Kaygı Düzeyleri ile Ders Çalışma ve Alışkanlıklarının İncelenmesi Psikoloji Dergisi, C:7, S:25, Psikologlar Derneği Yayını, Ankara, 1990, s Canbaz, a.g.t. s.84.17 İlahiyat Fakültesi Öğrencileri ve Sürekli Kaygı Öğrencilerin Ekonomik Durumu ve Kaygı Düzeyi İlişkileri Tablo 5: Ekonomik Duruma Göre Öğrencilerin Kaygı Düzeyleri Ekonomik.Du N % Xd Sd Xs Ss Scheffe/d Scheffe/s 1. Yüksek Orta Düşük Genel Toplam SDd=2/515 Fd=9.24 p<0.001 SDs=2/515 Fs=8.38 p <0.001 Tablo 5 de öğrencilerin ekonomik durumlarının %6.4 ünün yüksek, %68.7 sinin orta ve %24.9 unun düşük olduğu görülmektedir. Tablodan da anlaşılacağı üzere ekonomik durumu yüksek ailelere mensup öğrencilerin durumluk kaygı puan ortalamaları 37.76, ekonomik durumu orta olan ailelere mensup öğrencilerin durumluk kaygı puan ortalamaları ve ekonomik durumu düşük ailelere mensup öğrencilerin durumluk kaygı puan ortalamaları olarak tespit edilmiştir. Ekonomik duruma göre öğrencilerin kaygı düzeyleri karşılaştırılmış ve yapılan varyans analizi sonucu kaygı düzeyleri arasında önemli bir farkın olduğu görülmüştür. Bu sonuç öğrencilerin ekonomik durumları bakımından kaygı düzeyleri arasında önemli bir ilişkinin olduğunu göstermekte ve Ekonomik durumu yüksek ailelere mensup öğrencilerin kaygı düzeyleri, ekonomik durumu orta ve düşük ailelere mensup öğrencilerin kaygı düzeylerine göre daha düşüktür. şeklindeki hipotezimiz doğrulanmaktadır. Ekonomik düzey düştükçe öğrencilerin kaygı düzeylerinin yükseldiği görülmektedir. Dar ve orta gelirli ailelere mensup öğrencilerin bir an önce öğrenimlerini tamamlayıp gelir getirici bir iş bulma güdüleri daha yoğundur. Bu durumun öğrencilerde yüksek kaygı düzeyine neden olduğu belirtilebilir. Bu konuda yapılmış başka araştırma sonuçları da bu araştırma sonuçlarıyla benzerlik göstermektedir Öğrencilerin Çalışma Durumu ve Kaygı Düzeyi İlişkileri 37 Canbaz, a.g.t, s.86; Coşkun, a.g.t. s.44.18 48 Doç. Dr. Mevlüt Kaya / Kübra Varol Tablo 6: Çalışıp Çalışmamaya Göre Öğrencilerin Kaygı Düzeyleri Çalışıyor mu? N % Xd Sd Xs Ss 1. Evet Hayır Genel Toplam SDd=516 td=1.70 p>0.05 SDs=516 ts=2.02 p <0.05 Tablo 6 da öğrencilerin %5.2 si çalışmakta ve %94.8 i çalışmadığı görülmektedir. Tabloda görüldüğü gibi çalışan öğrencilerin durumluk kaygı puan ortalamaları ve çalışmayan öğrencilerin durumluk kaygı puan ortalamaları dir. Çalışıp-çalışmamaya göre öğrencilerin kaygı düzeyleri karşılaştırılmış ve yapılan t- testi sonucu durumluk kaygı düzeyinde önemli bir farkın olmadığı görülmüştür. Öğrencilerin çalışıp çalışmamasına göre sürekli kaygı düzeyleri arasındaki farkın önemli olduğu bulunmuştur. Bu sonuç Halen sürekli bir işte çalışan öğrencilerin kaygı düzeyleri, sürekli bir işte çalışmayan öğrencilerin kaygı düzeylerine göre daha düşüktür. şeklinde kurulan hipotezimizin sürekli kaygıda doğrulandığını göstermektedir. Çalışan öğrencilerin sürekli kaygı düzeyi, çalışmayan öğrencilerin sürekli kaygı düzeyinden daha düşük bulunmuştur. Bu durum, çalışan öğrencilerin kendilerini uzun sürede daha güvende hissetmeleri ile açıklanabilir. 7. Öğrencilerin Çalışmayı Düşündüğü Alan ve Kaygı Düzeyi İlişkileri Tablo 7: Çalışmayı Düşündükleri Alanlara Göre Öğrencilerin Kaygı Düzeyleri Alanlar N % Xd Sd Xs Ss 1. Öğretmenlik Diyanet Serbest Başka Genel Toplam SDd=3/514 Fd=0.23 p>0.05 SDs=3/514 Fs= 1.40 p>0.0519 İlahiyat Fakültesi Öğrencileri ve Sürekli Kaygı 49 Tablo 7 de öğrencilerin %72.6 sı öğretmenlik yapmayı, %10.4 ü Diyanet İşleri Başkanlığı bünyesinde çalışmayı, %6.6 sı serbest meslekle ve %10.4 ü başka bir işle uğraşmayı düşünmekte olduğu görülmektedir. Tabloda görüldüğü gibi öğretmenlik yapmayı düşünen öğrencilerin durumluk kaygı puan ortalamaları 48.58, Diyanet İşleri Başkanlığı nda çalışmayı düşünen öğrencilerin durumluk kaygı puan ortalamaları 43.31, serbest meslekle uğraşmayı düşünen öğrencilerin durumluk kaygı puan ortalamaları ve başka bir işte çalışmayı düşünen öğrencilerin durumluk kaygı puan ortalamaları da olarak tespit edilmiştir. Çalışmayı düşündükleri alanlara göre öğrencilerin kaygı düzeylerine bakılmış ve yapılan varyans analizi sonucu öğrencilerin kaygı düzeyleri arasında önemli bir farkın olmadığı görülmüştür. Bu sonuç öğrencilerin çalışmayı düşündükleri alan ile kaygı düzeyleri arasında önemli bir ilişkinin olmadığını göstermiş ve Halen sürekli bir işte çalışan öğrencilerin kaygı düzeyleri, sürekli bir işte çalışmayan öğrencilerin kaygı düzeylerine göre daha düşüktür. şeklinde kurulan hipotezimiz doğrulanmamıştır. Bu durum öğrencilerin çalışmayı düşündükleri alanların çoğuna giriş koşullarının belli sınavlar ile olmasıyla açıklanabilir. 8. Öğrencilerin Başarı ve Kaygı Düzeyi İlişkileri Tablo 8: Başarı Durumuna Göre Öğrencilerin Kaygı Düzeyleri Başarı Durumu N % Xd Sd Xs Ss 1. Pekiyi (100-80) İyi (60-79) Orta (50-59) Zayıf (0-49) Genel Toplam SDd=3/514 Fd=0.99 p>0.05 SDs=3/514 Fs=0.11 p>0.05 Tablo 8 de öğrencilerin %11.8 i başarı durumlarını pekiyi (100-80), %70.05 i iyi (60-79), %16.8 i orta (50-59), %1.0 ı zayıf (0-49) olarak belirtmişlerdir Tabloda görüldüğü gibi başarı durumu pekiyi olan öğrencilerin durumluk kaygı puan ortalamaları 42.31, iyi olan öğrencilerin durumluk kaygı puan ortalamaları 44.50, orta olan öğrencilerin durum-20 50 Doç. Dr. Mevlüt Kaya / Kübra Varol luk kaygı puan ortalamaları ve zayıf olan öğrencilerin durumluk kaygı puan ortalamaları olarak tespit edilmiştir. Başarı durumlarına göre öğrencilerin kaygı düzeylerine varyans analizi ile bakılmış ve kaygı düzeyleri arasında önemli bir fark olmadığı görülmüştür. Bu sonuç, öğrencilerin başarı durumları ile kaygı düzeyleri arasında önemli bir ilişkinin olmadığını ve Başarı durumları düşük olan öğrencilerin kaygı düzeyleri, başarı durumu yüksek olanlara göre daha yüksektir. şeklinde kurulan hipotezimizin doğrulanmadığını göstermektedir. Örneklemdeki başarısız öğrenci sayısının çok az ( 5 öğrenci ) olması, böyle bir sonucun çıkmış olasının nedeni olabilir. Yapılan bazı araştırmalarda, dersteki başarı düzeyi ile kaygı düzeyi arasında bir ilişkinin olduğu görülmüştür. Örneğin, Büyüköztürk (1999) öğrencilerin araştırma dersindeki başarısı ve kaygısı arasındaki ilişkiyi incelemiş, araştırma dersinde başarılı olanların daha az kaygı duyduklarını gözlemiştir Öğrencilerin Kaygı Nedenleri Tablo 9: Öğrencilerin Kaygı Nedenlerinin Önem Sırası Nedenler / Derece 1.Der. 2.Der. 3.Der. 4.Der. 5.Der. Cevapsız Top. 1. Fakülteyi bitirememe ve başarısızlık N % İş bulamama ve işe girememe N % Mutlu bir evlilik yapamama N % Hastalık ve yakınlarını kaybetme N % Başka nedenler N % Şener Büyüköztürk, Araştırmaya Yönelik Kaygı ile Cinsiyet, Araştırma Deneyimi ve Araştırma Başarısı Arasındaki İlişki Eğitim ve Bilim Dergisi, C:23, S:112, Türk Eğitim Derneği Yayını, Ankara, 1999, s.33. Daha göster
T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ÖLÇME, DEĞERLENDİRME VE SINAV HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ VERİ ANALİZİ, İZLEME VE DEĞERLENDİRME DAİRE BAŞKANLIĞI TEMEL EĞİTİMDEN ORTAÖĞRETİME GEÇİŞ ORTAK SINAV BAŞARISININ ÇEŞİTLİ Detaylı KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem.
Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK EYLÜL-2013 Temel olarak bir bilgisayar, çeşitli donanım parçalarını bir araya getirip uygun bir çalışma platformunu Detaylı ERGENİM BEN!!! Nereden Çıktı Bu Sınav?
Uzm Psk. Nuray ÖZBEN AVŞAR ERGENİM BEN!!! Nereden Çıktı Bu Sınav? Çocuklar hızla büyüyor, çocukluk dönemini bitirip ilk erişkinlik olan ergenlik dönemine adımlarını atıyorlar. Ergenlik çağında fiziksel Detaylı Doç. Dr. Fatih Öncü. Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi
Doç. Dr. Fatih Öncü Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikolojik taciz Bedensel Ruhsal Bedensel ve ruhsal Çalışma hayatında mobbing veya psikolojik Detaylı İLKOKUL ÇOCUKLARI İÇİN UYUMSAL DAVRANIŞ ÖLÇEĞİ BİR GEÇERLİK - GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI*
İLKOKUL ÇOCUKLARI İÇİN UYUMSAL DAVRANIŞ ÖLÇEĞİ (AAMDAdaptive Behavior Scale, Public School Version, 1974) BİR GEÇERLİK - GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI* Yrd. Doç. Dr. Handan Asude BAŞAL** Gelişim bir bütündür. Fiziksel, Detaylı İZMİR YÜKSEK TEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ
OCAK ARALIK KASIM EKİM EYLÜL AY HAFTA DARICA ANADOLU LİSESİ 9. SINIF REHBERLİK PLANI ETKİNLİKLER YETERLİK ALANLARI KAZANIM NUMARASI VE KAZANIMLAR UYGULAMA Öğrencilerle tanışılması, okulun tanıtılması, Detaylı Ulusal Müzik Eğitimi Sempozyumu Bildirisi, 26-28 Nisan 2006, Pamukkale Ünv. Eğt. Fak. Denizli
www.muzikegitimcileri.net Ulusal Müzik Eğitimi Sempozyumu Bildirisi, 26-28 Nisan 2006, Pamukkale Ünv. Eğt. Fak. Denizli MÜZİK ÖĞRETMENİ YETİŞTİREN KURUMLARDA MÜZİK EĞİTİMİ ALAN ÖĞRETMEN ADAYLARININ, MÜZİKAL Detaylı GEBELİĞİN PSİKO-SOSYAL VE KÜLTÜREL BOYUTU
Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK EYLÜL-2013 Bilgisayar, uzun ve çok karmaşık hesapları bile büyük bir hızla yapabilen, mantıksal (lojik) bağlantılara Detaylı HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME
DSM-5 Düzey 2 Somatik Belirtiler Ölçeği Türkçe Formunun güvenilirliği ve geçerliliği (11-17 yaş çocuk ve 6-17 yaş anne-baba formları) Şermin Yalın Sapmaz Manisa CBÜ Tıp Fakültesi Çocuk Ergen Ruh Sağlığı Detaylı ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI SINAV KAYGISI
se Li ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI SINAV KAYGISI PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK BİRİMİ - OCAK 2015 KAYGI; Kaygı, kişinin bir uyaranla karşı karşıya kaldığında yaşadığı bedensel, duygusal ve zihinsel Detaylı I. YARIYIL Psikolojiye Giriş Fizyolojik Psikoloji Türkçe I: Yazılı Anlatım Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I Yabancı Dil I Bilgisayar I
I. YARIYIL Psikolojiye Giriş Psikolojinin tanımı, psikoloji tarihi, psikolojinin alanları (sosyal psikoloji, klinik psikoloji, eğitim psikolojisi vs.), psikoloji kuramları (davranışcı kuramlar, bilişsel Detaylı İlköğretim Matematik Öğretmeni Adaylarının Meslek Olarak Öğretmenliği
İlköğretim Matematik Öğretmeni Adaylarının Meslek Olarak Öğretmenliği 1 Seçmeye Yönelik Motivasyonlarının İncelenmesi Derya ÇELİK, Ra aza GÜRBÜZ, Serhat AYDIN, Mustafa GÜLER, Duygu TAŞKIN, Gökay AÇIKYILDIZ Detaylı 2014 2015 Öğretim Yılı Rehberlik Çerçeve Programı kapsamlı gelişimsel psikolojik danışmanlık hizmetleri anlayışına bağlı kalınarak hazırlanmıştır.
K. K. T. C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI EĞİTİM ORTAK HİZMETLER DAİRESİ MÜDÜRLÜĞÜ PSİKOLOJİK DANIŞMA REHBERLİK VE ARAŞTIRMA ŞUBESİ 2014 2015 Öğretim Yılı Rehberlik Çerçeve Programı kapsamlı gelişimsel psikolojik Detaylı SINIF ÖĞRETMENLİĞİ BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİNİN MATEMATİĞE YÖNELİK TUTUMLARININ ÇEŞİTLİ DEĞİŞKENLERE GÖRE İNCELENMESİ
Ekim 2005 Cilt:13 No:2 Kastamonu Eğitim Dergisi 427-436 SINIF ÖĞRETMENLİĞİ BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİNİN MATEMATİĞE YÖNELİK TUTUMLARININ ÇEŞİTLİ DEĞİŞKENLERE GÖRE İNCELENMESİ Halil Coşkun ÇELİK, Recep BİNDAK Dicle Detaylı Eğitim Tarihleri: 5-6/ 11 /2016 ve / 11 /2016 (2 hafta Cumartesi ve Pazar toplam: 32 saat) Eğitim Ücreti: 400 TL + KDV (Öğrencilere %25 indirim
Eğitim Tarihleri: 5-6/ 11 /2016 ve 12-13 / 11 /2016 (2 hafta Cumartesi ve Pazar toplam: 32 saat) Eğitim Ücreti: 400 TL + KDV (Öğrencilere %25 indirim uygulanmaktadır.) Katılımcı Sayısı: 50 kişi ile sınırlıdır. Detaylı BİR ÜNİVERSİTE HASTANESİNDE ÇALIŞAN SAĞLIK ÇALIŞANLARININ RUHSAL SAĞLIK DURUMUNUN BELİRLENMESI VE İŞ DOYUMU İLE İLİŞKİSİNİN İNCELENMESİ
BİR ÜNİVERSİTE HASTANESİNDE ÇALIŞAN SAĞLIK ÇALIŞANLARININ RUHSAL SAĞLIK DURUMUNUN BELİRLENMESI VE İŞ DOYUMU İLE İLİŞKİSİNİN İNCELENMESİ Ercan AYDOĞDU Akdeniz Üniversitesi Hastanesi İşyeri Sağlık Birimi Detaylı FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ FEN BRANŞLARINA KARŞI TUTUMLARININ İNCELENMESİ
FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ FEN BRANŞLARINA KARŞI TUTUMLARININ İNCELENMESİ Sibel AÇIŞLI 1 Ali KOLOMUÇ 1 1 Artvin Çoruh Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, İlköğretim Bölümü Özet: Araştırmada fen bilgisi Detaylı SINAV KAYGISI. Sınav Kaygısının Belirtileri Nelerdir? * Fiziksel Belirtiler
SINAV KAYGISI Kaygı, stresli bir durum karşısında hepimizin yaşadığı uyarılmışlık halidir. Ancak kaygının belli bir miktarda yaşanmasının olumlu işlevleri de vardır. Bir miktar kaygı günlük hayatta bizi Detaylı Prof. Dr. Serap NAZLI
Çocukların Olumsuz Duyguları ile Baş Etme Ölçeğinin Psikometrik Çalışması Yrd. Doç. Dr. Feyza Çorapçı Boğaziçi Üniversitesi, Psikoloji Bölümü Yrd. Doç. Dr. Bilge Yağmurlu Koç Üniversitesi, Psikoloji Bölümü Detaylı İLKÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİNİN MÜZİK DERSİNE İLİŞKİN TUTUMLARI
www.muzikegitimcileri.net Ulusal Müzik Eğitimi Sempozyumu Bildirisi, 26-28 Nisan 2006, Pamukkale Ünv. Eğt. Fak. Denizli GİRİŞ İLKÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİNİN MÜZİK DERSİNE İLİŞKİN TUTUMLARI Arş. Gör. Zeki NACAKCI Detaylı SINAV KAYGISI KİTAPÇIĞI
SINAV KAYGISI KİTAPÇIĞI HAZIRLAYAN MUHAMMED PAMUK DİĞER DÖKÜMANLARIMIZI REHBERLİK İÇİN YAPILMIŞ YAZILIMLARIMIZI GÖRMEK İÇİN FACEBOOK GRUBUMUZA BEKLERİZ. LİNK: https://www.facebook.com/groups/teknorehbe Detaylı Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı
GİRNE AMERİKAN ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ OKUL ÖNCESİ ÖĞRETMENLİĞİ AKTS Dersin Adı Psikolojiye Giriş Dersin Kodu OKÖ105 Dersin Türü Zorunlu Dersin Seviyesi Lisans Dersin AKTS kredisi 4 Haftalık Ders Detaylı Beden Eğitimi Öğretmenlerinin Kişisel ve Mesleki Gelişim Yeterlilikleri Hakkındaki Görüşleri. Merve Güçlü
Beden Eğitimi Öğretmenlerinin Kişisel ve Mesleki Gelişim Yeterlilikleri Hakkındaki Görüşleri Merve Güçlü GİRİŞ Öğretme evrensel bir uğraştır. Anne babalar çocuklarına, işverenler işçilerine, antrenörler Detaylı REHBERLİK SERVİSİ. Anne-Babalar Okula Hazır Mıyız?
REHBERLİK SERVİSİ Anne-Babalar Okula Hazır Mıyız? OKULA GİTTİĞİNİZ İLK GÜNÜ HATIRLIYOR MUSUNUZ? Hayatınızda yeni bir sayfa açılıyor. Bu başlangıç hem onun hem de sizlerin hayatında yepyeni bir dönemin Detaylı Fen Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Öğrencilerinin Durumluk- Sürekli Kaygı Düzeyleri ve Kaygı Nedenleri (Tokat Örneği)
Fen Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Öğrencilerinin Durumluk- Sürekli Kaygı Düzeyleri ve Kaygı Nedenleri (Tokat Örneği) Münteha GÜL AKMAZ a & Nesime CEYHAN b Özet Kaygı, insanoğlunun temel Detaylı Gebelere Antenatal Dönemde Verilen Eğitimin Fetal Bağlanma, Doğum Algısı ve Anksiyete Düzeyine Etkisi. Ebe Huriye Güven
Gebelere Antenatal Dönemde Verilen Eğitimin Fetal Bağlanma, Doğum Algısı ve Anksiyete Düzeyine Etkisi Ebe Huriye Güven Gebelik dönemi fizyolojik, psikolojik ve sosyal değişimlerin yaşandığı ve bu değişimlere Detaylı FEN VE TEKNOLOJİ ÖĞRETMENLERİNİN KİŞİLERARASI ÖZYETERLİK İNANÇLARININ BAZI DEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİ
FEN VE TEKNOLOJİ ÖĞRETMENLERİNİN KİŞİLERARASI ÖZYETERLİK İNANÇLARININ BAZI DEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİ AN INVESTIGATION OF SCIENCE TEACHERS INTERPERSONAL SELF-EFFICACY BELIEFS IN TERMS OF SOME VARIABLES Detaylı ULUSLARARASI AVRASYA SOSYAL BİLİMLER DERGİSİ Yıl:2, Sayı:4 EYLÜL 2011
SÜRÜCÜLERİN SÜREKLİ VE DURUMLUK KAYGILARININ BAZI DEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİ Ruhi YİĞİT Konya Eminiyet Müdürlüğü,,. E-mail: dr.ruhi-yigit@hotmail.com Bülent DİLMAÇ Selçuk Üniversitesi, Ahmet Keleşoğlu Detaylı Bilgisayar ve İnternet Tutumunun E-Belediyecilik Güvenliği Algısına Etkilerinin İncelenmesi
Bilgisayar ve İnternet Tutumunun E-Belediyecilik Güvenliği Algısına Etkilerinin İncelenmesi Tuna USLU Gedik Üniversitesi İş Sağlığı ve Güvenliği Programı Özel Gebze Doğa Hastanesi Sağlık Hizmetleri A.Ş. Detaylı ÖZET Yüksek Lisans Tezi İlköğretim II. Kademe Öğrenci Korkuları: Akademik Başarıya Etkisi. Burhan ÇELEBİ
ÖZET Yüksek Lisans Tezi İlköğretim II. Kademe Öğrenci Korkuları: Akademik Başarıya Etkisi Burhan ÇELEBİ Niğde Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı Haziran 2007 Bu araştırma Detaylı BĠYOLOJĠ EĞĠTĠMĠ LĠSANSÜSTÜ ÖĞRENCĠLERĠNĠN LĠSANSÜSTÜ YETERLĠKLERĠNE ĠLĠġKĠN GÖRÜġLERĠ
359 BĠYOLOJĠ EĞĠTĠMĠ LĠSANSÜSTÜ ÖĞRENCĠLERĠNĠN LĠSANSÜSTÜ YETERLĠKLERĠNE ĠLĠġKĠN GÖRÜġLERĠ Osman ÇİMEN, Gazi Üniversitesi, Biyoloji Eğitimi Anabilim Dalı, Ankara, osman.cimen@gmail.com Gonca ÇİMEN, Milli Detaylı Dr. Oğuzhan Zahmacıoğlu Yeditepe Üni. Tıp Fak. Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Anabilim Dalı
ERGENLERDE İNTERNET BAĞIMLILIĞI Bilgisayar ve internet kullanımı teknoloji çağı olarak adlandırabileceğimiz bu dönemde, artık hayatın önemli gereçleri haline gelmiştir. Bilgiye kolay, hızlı, ucuz ve güvenli Detaylı ÇALIŞMAYAN KADINLARIN SAĞLIKLI YAŞAM BİÇİMİ DAVRANIŞLARI, SOSYAL GÖRÜNÜŞ KAYGISI VE FİZİKSEL AKTİVİTEYE KATILIMLARINI ENGELLEYEN FAKTÖRLER Zekai
ÇALIŞMAYAN KADINLARIN SAĞLIKLI YAŞAM BİÇİMİ DAVRANIŞLARI, SOSYAL GÖRÜNÜŞ KAYGISI VE FİZİKSEL AKTİVİTEYE KATILIMLARINI ENGELLEYEN FAKTÖRLER Zekai PEHLİVAN*; Elif Nilay ADA*;Gizem ÖZTAŞ* *Mersin Üniversitesi Detaylı İLKÖĞRETİM 8.SINIF ÖĞRENCİLERİNİN HAVA KİRLİLİĞİ KONUSUNDAKİ BİLGİ DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ
GÜRÜLTÜ = HOŞA GİTMEYEN SES GÜRÜLTÜNÜN SÜRESİ ŞİDDETİ ZAMANI TÜRÜ GÜRÜLTÜ FİZYOLOJİK TEPKİLER RUHSAL TEPKİLER FİZYOLOJİK TEPKİLER ANĠ GÜRÜLTÜDE KAS GERĠLMELERĠ BAġ DÖNMESĠ YORGUNLUK ĠġĠTME KAYIPLARI METOBALĠZMA Detaylı ONYOMANİ Onyomani; alışveriş bağımlılığı ya da takıntılı alışveriş davranışı olarak adlandırılabilen
MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ Fakültemiz 2809 sayılı Kanunun Ek 30. maddesi uyarınca Bakanlar Kurulunun 02.06.2000 tarih ve 2000-854 sayılı kararnamesiyle kurulmuş, 2001-2002 Eğitim Detaylı SINAV KAYGISI ÖLÇEĞİ YÖNERGE:
SINAV KAYGISI ÖLÇEĞİ YÖNERGE:Okuduğunuz cümle sizin için her zaman veya genellikle geçerliyse, cevap kağıdındaki doğru anlamına gelen ( D ) harfinin üstüne X işareti, her zaman veya genellikle geçerli Detaylı EĞİTİM ÖĞRETİM YILI II. DÖNEM ORTAK SINAV TEST VE MADDE İSTATİSTİKLERİ
T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ÖLÇME, DEĞERLENDİRME VE SINAV HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ VERİ ANALİZİ, İZLEME VE DEĞERLENDİRME DAİRE BAŞKANLIĞI 2015-2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI II. DÖNEM ORTAK SINAV TEST VE MADDE Detaylı Çalışma Hayatının İki Büyük Korkusu: İşsizlik ve İş Güvencesizliği Two Big Fear of Working Life: Unemployment and Job Insecurity
Çalışma Hayatının İki Büyük Korkusu: İşsizlik ve İş Güvencesizliği Two Big Fear of Working Life: Unemployment and Job Insecurity İskender GÜMÜŞ* Nebi Sümer, Nevin Solak, Mehmet Harma İşsiz Yaşam: İşsizliğin Detaylı EVLİLİK ÇATIŞMASI VE ÇOCUK
EVLİLİK ÇATIŞMASI VE ÇOCUK Evlilik çatışması özellikle aile stresinin yüksek olduğu; *Düşük sosyoekonamik düzeydeki *Psikolojik tedavi gören çocuğun olduğu *Anne ya da babanın psikolojik sorunlarının olduğu Detaylı Yerinde Masaj ın İş Hayatına Etkileri İstanbul - 17.11.2008 Konulu Akademik Araştırma Sonuçları Sayfa 1/4
Önsöz Yerinde Masaj hizmetleri ile Türkiye deki iş hayatı kalitesini yükseltmek üzere çıktığımız yolda, bugüne kadarki tüm pazarlama faaliyetlerimizde Yerinde Masaj ın kurumlar tarafından çalışanlarına Detaylı REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ
REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ Psikolojik Danışma ve Rehberlik RPD 201 Not II Uz. Gizem ÖNERİ UZUN Eğitimde Rehberlik *Rehberlik, bireyin en verimli bir şekilde gelişmesini ve doyum verici Detaylı SINAV KAYGISI ÖLÇEĞİ
SINAV KAYGISI ÖLÇEĞİ Adı, soyadı... : Sınıfı... : Tarih :.../.../2015 YÖNERGE: Okuduğunuz cümle sizin için her zaman veya genellikle geçerliyse sağdaki boşluğa " doğru " anlamına gelen D harfinin altına Detaylı TIP FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNDE GÜNDÜZ AŞIRI UYKULULUK HALİ VE DEPRESYON ŞÜPHESİ İLİŞKİSİ
TIP FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNDE GÜNDÜZ AŞIRI UYKULULUK HALİ VE DEPRESYON ŞÜPHESİ İLİŞKİSİ Egemen Ünal*, Reşat Aydın*, Gülnur Tekgöl Uzuner**, Oğuz Osman Erdinç**, Selma Metintaş* *Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Detaylı Yüksek lisans ve Doktora Tez Konusu. Bilgisayar var mı?
T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI İLK VE ORTAÖĞRETİM OKULLARI İÇİN REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMA HİZMETLERİ YILSONU ÇALIŞMA RAPORU Okulunuzda rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri kapsamında yürütülen Detaylı Ruhsal Travma Değerlendirme Formu. APHB protokolü çerçevesinde Türkiye Psikiyatri Derneği (TPD) tarafından hazırlanmıştır
EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI EĞİTİM PROGRAMLARI VE ÖĞRETİM BİLİM DALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2011 2012 EĞİTİM ÖĞRETİM PLANI BİLİMSEL HAZIRLIK GÜZ YARIYILI DERSLERİ EGB501 Program Geliştirmeye Giriş Detaylı ÖZGEÇMİŞ. Yardımcı Doçentlik Tarihi: 1999 Doçentlik Tarihi: 2012
ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Arzu Araz 2. Doğum Tarihi: 17/ 04/ 1967 3. Ünvanı: Doç. Dr. 4. Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Psikoloji Ege Üniversitesi 1988 Y. Lisans Sosyal Psikoloji Detaylı OKUL KORKUSU VE BAŞ ETME YOLLARI. Banu SOYDABAŞ Şeker İlköğretim Okulu Psikolojik Danışman
OKUL KORKUSU VE BAŞ ETME YOLLARI Banu SOYDABAŞ Şeker İlköğretim Okulu Psikolojik Danışman OKUL KORKUSU, Çocuklarda okula gitmek istememe durumu olarak tanımlanmaktadır. OKUL KORKUSU, Her çocukta rastlanan Detaylı ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Tıp Eğitimi Anabilim Dalı Mezun Görüşleri Anketi
58 2009 Gazi Üniversitesi Endüstriyel Sanatlar Eğitim Fakültesi Dergisi Sayı:25, s.58-64 ÖZET EĞİTİM FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNİN ÖĞRETMENLİK MESLEK BİLGİSİ DERSLERİNE YÖNELİK TUTUMLARI Filiz ÇETİN 1 Bu çalışmanın Detaylı KAYGIMIZI YENİYORUZ. REHBER ÖĞRETMEN Mustafa KESTANE
KAYGIMIZI YENİYORUZ REHBER ÖĞRETMEN Mustafa KESTANE SEMİNER SÜRECİNDE Kaygı nedir? 1 Sınav kaygısı nedir? 2 3 Nasıl oluşur? Belirtileri ve nedenleri nelerdir? 4 5 Kaygıyla baş etme yolları nelerdir? Sınav Detaylı Füsun KURDOĞLU-ERÜRETEN Uzman Psikolog
Füsun KURDOĞLU-ERÜRETEN Uzman Psikolog EĞİTİMİ Lisans : İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi,Psikoloji Bölümü Tezi : Nörotiklik,zaman tahmini ve seçici dikkat 1982 Yüksek Lisans (M.A) : Marmara Üniversitesi Detaylı PSİKOLOJİK BOZUKLUKLAR. PSİ154 - PSİ162 Doç.Dr. Hacer HARLAK
PSİKOLOJİK BOZUKLUKLAR BU DERSTE ŞUNLARı KONUŞACAĞıZ: Anormal davranışı normalden nasıl ayırırız? Ruh sağlığı uzmanları tarafından kullanılan belli başlı anormal davranış modelleri nelerdir? Anormal davranışı Detaylı BÖLÜM 5 SONUÇ VE ÖNERİLER. Bu bölümde araştırmanın bulgularına dayalı olarak ulaşılan sonuçlara ve geliştirilen önerilere yer verilmiştir.
BÖLÜM 5 SONUÇ VE ÖNERİLER Bu bölümde araştırmanın bulgularına dayalı olarak ulaşılan sonuçlara ve geliştirilen önerilere yer verilmiştir. 1.1.Sonuçlar Öğretmenlerin eleştirel düşünme becerisini öğrencilere Detaylı Proje Ekibi. Hacettepe Üniversitesi Öğrencilerinin Akademik Başarılarını Etkileyen Faktörler. Amaç 02.02.2015
Proje Ekibi Hacettepe Üniversitesi lerinin Akademik Başarılarını Etkileyen Faktörler Hacettepe Üniversitesi Psikolojik Danışma ve Rehberlik Uygulama ve Araştırma Merkezi (PDRMER) Senato Bilgilendirme Toplantısı Detaylı İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ...III
İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ...III Ünite:I Eğitim Psikolojisinde Bilimsel Araştırma Yöntem ve Teknikleri 13 Psikoloji ve Eğitim Psikolojisi 15 Eğitim Psikolojisi ve Bilim 17 Eğitim Psikolojisi ve Bilimsel Araştırma Detaylı ULUSLARARASI AVRASYA SOSYAL BİLİMLER DERGİSİ Yıl:2, Sayı:4 EYLÜL 2011
SÜRÜCÜLERĠN SÜREKLĠ VE DURUMLUK KAYGILARININ BAZI DEĞĠġKENLER AÇISINDAN ĠNCELENMESĠ Ruhi YĠĞĠT Konya Eminiyet Müdürlüğü,,. E-mail: dr.ruhi-yigit@hotmail.com Bülent DĠLMAÇ Selçuk Üniversitesi, Ahmet Keleşoğlu Detaylı ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ
ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ Doç. Dr. Deniz Beste Çevik Balıkesir Üniversitesi Necatibey Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü Müzik Eğitimi Anabilim Dalı beste@balikesir.edu.tr Detaylı OKUL FOBİSİ. Bir çocuğun okul deneyiminin beyin işlevi ve anatomisinde gerçek değişimler yarattığı biliniyor Mel Levine
OKUL FOBİSİ Okullar eğitim-öğretim süreçlerine başlarken çocuklarda en temel karşılaşılan sorunlardan biri okul fobisidir. İlk defa böyle bir durumla karşılaşan ebeveynler şaşırmış bir halde en uygun çözümü Detaylı EĞİTİM İŞ ANNE BABALARIN ÖSS SINAVI SONRASI BEKLENTİ VE KAYGILARININ TESPİT EDİLMESİ ARAŞTIRMA NO:2 GENEL EĞİTİM SEKRETERLİĞİ 14.06.
2009 EĞİTİM İŞ EĞİTİM VE BİLİM İŞGÖRENLERİ SENDİKASI ANNE BABALARIN ÖSS SINAVI SONRASI BEKLENTİ VE KAYGILARININ TESPİT EDİLMESİ ARAŞTIRMA NO:2 GENEL EĞİTİM SEKRETERLİĞİ 14.06.2009 ARAŞTIRMANIN AMACI Araştırmanın Detaylı DEPRESYONLA BAŞA ÇIKMA
Anadolu Üniversitesi Psikolojik Danışma ve Rehberlik Merkezi DEPRESYONLA BAŞA ÇIKMA Çökkünlük olarak Türkçe ye çevirebileceğimiz depresyon sınırları kolay çizilemeyen, belirsizliğin en çok yaşandığı yaygın Detaylı Özgüven Nedir? Özgüven Eksikliği Nedir?
8-9 YAŞ ÇCUKLARININ YAŞ DÖNEMİ ÖZELLİKLERİ VE OKUL-ÖDEV ÇALIŞMALARI ÖZEL ANTALYA ENVAR İLKOKULU 8-9 YAŞ ÇOCUKLARININ GELİŞİM DÖNEMLERİ ÖZELLİKLERİ ÇOCUKLARIMIZIN GELİŞİM DÖNEMİ ÖZELLİKLERİNİ BİLMEK NE Detaylı BURDUR İLİNDE SPORA KATILIMIN SOSYO EKONOMİK BOYUTUNUN ARAŞTIRILMASI
996 I.BURDUR SEMPOZYUMU BURDUR İLİNDE SPORA KATILIMIN SOSYO EKONOMİK BOYUTUNUN ARAŞTIRILMASI Kemal FİLİZ * Kadir PEPE ** ÖZET Araştırmada, Burdur ilinde aktif spor yapan sporcuların sosyoekonomik profillerinin Detaylı İZMİR İLİ MLO OKULLARINDA BİYOLOJİ DERSLERİNDE EĞİTİM TEKNOLOJİSİ UYGULAMALARININ (BİLGİSAYARIN) ETKİLİLİĞİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA
İZMİR İLİ MLO OKULLARINDA BİYOLOJİ DERSLERİNDE EĞİTİM TEKNOLOJİSİ UYGULAMALARININ (BİLGİSAYARIN) ETKİLİLİĞİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA Fulya USLU, Rıdvan KETE Dokuz Eylül Üniversitesi, Buca Eğitim Fakültesi, Detaylı PSK 271 Öfke Yönetimi (2015-2016 Güz Dönemi) Yrd. Doç. Dr. Nilay PEKEL ULUDAĞLI. Öfke Yönetimi: Duyguları İfade Edebilmek ve Duygularla Başa Çıkmak
PSK 271 Öfke Yönetimi (2015-2016 Güz Dönemi) Yrd. Doç. Dr. Nilay PEKEL ULUDAĞLI Öfke Yönetimi: Duyguları İfade Edebilmek ve Duygularla Başa Çıkmak Öfkenin Gerçek Nedeni Ne? ÖFKE kıskançlık, üzüntü, merak, Detaylı REHBER ÖĞRETMEN (PSİKOLOJİK DANIŞMAN)
TANIM Çalıştığı eğitim kurum ya da kuruluşunda; öğrencilerin ilgi, yetenek ve kişilik özelliklerini gerçekçi ve ayrıntılı olarak tanımalarına, kendilerine açık eğitim, meslek ve iş olanakları hakkında Detaylı ÇOCUĞUNUZUN RUH SAĞLIĞI Bu yazıyla ilgilenip okuduğunuza göre bir yetişkin olmalısınız. Çocuğunuza sevginizi göstermenin ya da ona yardımcı olacak en
1 ÇOCUĞUNUZUN RUH SAĞLIĞI Bu yazıyla ilgilenip okuduğunuza göre bir yetişkin olmalısınız. Çocuğunuza sevginizi göstermenin ya da ona yardımcı olacak en iyi yolu bulmanın zor olduğu zamanlar vardır. Çocuğunuz Detaylı T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ PEDAGOJİK FORMASYON EĞİTİMİ SERTİFİKA PROGRAMI YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM
T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ PEDAGOJİK FORMASYON EĞİTİMİ SERTİFİKA PROGRAMI YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Kısaltma ve Tanımlar Amaç MADDE 1. Bu Yönergenin amacı; öğretmenlik becerilerinin kazandırılması Detaylı Dersin Grubu. Dersin Kodu. Yarıyıl. Dersin Adı. Bölüm Zorunlu. 1 1 PSY101 Psikolojiye Giriş-I. Bölüm Zorunlu. 2 2 PSY102 Psikolojiye Giriş-II
Adı 1 1 PSY101 ye Giriş-I Açıklaması 6 3 ki temel konulara giriş niteliğinde bir derstir. İşlenecek konulara araştırma teknikleri, davranışın biyolojik kökenleri, algı, hafıza, dil, insan gelişimi, vb. Detaylı DUYGULAR 3 DÜZEYDE INCELENEBILIR: Öznel yaşantı. Duygusal davranış. Fizyolojik olaylar
emotions DUYGULAR DUYGULAR OLMASAYDı? DUYGULAR 3 DÜZEYDE INCELENEBILIR: Öznel yaşantı Duygusal davranış Fizyolojik olaylar DUYGU KURAMLARı James-Lange Kuramı Önce fizyolojik değişiklikler sonra duygu Bir Detaylı ZİHİNSEL ENGELLİ ÇOCUKLAR
ZİHİNSEL ENGELLİ ÇOCUKLAR 1)ÖZELLİKLERİ 2)KARŞILAŞMA SIKLIĞI 3)TÜRKİYE VE DÜNYADA YAPILAN FAALİYETLER 4)EĞİTİMLERİ 5)AİLEYE VE ÖĞRETMENLERE ÖNERİLER ÖZELLİKLERİ MOTOR GELİŞİM ÖZELLİKLERİ ZİHİNSEL GELİŞİM Detaylı 2014 2015 Öğretim Yılı Rehberlik Çerçeve Programı, kapsamlı gelişimsel psikolojik danışmanlık hizmetleri anlayışına bağlı kalınarak hazırlanmıştır.
KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI EĞİTİM ORTAK HİZMETLER DAİRESİ MÜDÜRLÜĞÜ PSİKOLOJİK DANIŞMA REHBERLİK VE ARAŞTIRMA ŞUBESİ. 2014 2015 Öğretim Yılı Rehberlik Çerçeve Programı, kapsamlı Detaylı Kekemelik, konuşmanın akıcılığıyla ilgili bir iletişim bozukluğudur. Ses, hece ve sözcüklerde uzatmalar, tekrarlar veya duraklamalarla
Ders T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı Tablo 1. ve Kredi Sayıları I. Yarıyıl Ders EPO535 Eğitimde Araştırma Yöntemleri Detaylı 4. SINIF SOSYAL BİLGİLER DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMINDA YER ALAN BECERİLERİN KAZANDIRILMASINA YÖNELİK ÖĞRETMEN GÖRÜŞLERİ
4. SINIF SOSYAL BİLGİLER DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMINDA YER ALAN BECERİLERİN KAZANDIRILMASINA YÖNELİK ÖĞRETMEN GÖRÜŞLERİ Zafer ÇAKMAK, Cengiz TAŞKIRAN, Birol BULUT Giriş Yöntem Bulgular Tartışma, Sonuç ve Öneriler Detaylı Türk Bakış Açısından Pisa Araştırma Sonuçları. Prof. Dr. Giray Berberoğlu
Türk Bakış Açısından Pisa Araştırma Sonuçları Prof. Dr. Giray Berberoğlu Bilindiği gibi PISA 2003 şu üç soruya cevap aramaktadır. 1. Onbeş yaş öğrencileri bilgi toplumunda karşılaşacakları sorunlarla ne Detaylı Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi
Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi Hangi Böbrek Hastalarına Ruhsal Destek Verilebilir? Çocukluktan yaşlılığa Detaylı ÖFKE KONTROLÜ. Anadolu Üniversitesi Psikolojik Danışma ve Rehberlik Merkezi
Sosyal psikoloji bakış açısıyla İş Sağlığı ve Güvenliği İle İlgili Kurallara Uyma Durumunun İncelenmesi Prof. Dr. Selahiddin Öğülmüş Canlılar hayatta kalmak için güdülenmişlerdir İnsan hayatta kalabilmek Detaylı PROBLEM BELİRLEME ve LİTERATÜR (ALANYAZIN) TARAMA
PROBLEM BELİRLEME ve LİTERATÜR (ALANYAZIN) TARAMA Araştırma Problemi Araştırma problem çözmeye yönelik bir süreçtir. Bu kapsamda Araştırmaya başlamak için ortaya bir problem konulması gerekir. Öncelikle, Detaylı ORTAÖĞRETİME ÖĞRETMEN YETİŞTİRMEDE "MESLEK BİLGİSİ" BAKIMINDAN FEN-EDEBİYAT VE EĞİTİM FAKÜLTELERİNİN ETKİLİLİĞİ
ORTAÖĞRETİME ÖĞRETMEN YETİŞTİRMEDE "MESLEK BİLGİSİ" BAKIMINDAN FEN-EDEBİYAT VE EĞİTİM FAKÜLTELERİNİN ETKİLİLİĞİ Prof. Dr. Nuray SENEMOĞLU ve Prof. Dr. Durmuş Ali ÖZÇELİK Eğitim, geçerli öğrenmeleri oluşturma Detaylı ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI AİLE İÇİ ŞİDDET
k İl u ok l ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI AİLE İÇİ ŞİDDET PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK BİRİMİ - NİSAN 2014 AİLE İÇİ ŞİDDET Çocuğun sağlıklı bir gelişim göstermesi ve sağlam bir kişilik kazanması için Detaylı Üniversite Öğrencilerinin Akademik Başarılarını Etkileyen Faktörler Bahman Alp RENÇBER 1