hürriyet kasidesi osmanlıcası üzerinde söz sanatları ve söz sanatları (ayrıntılı)
Kaside-i Hürriyet (Hürriyet Kasidesi) Namık Kemal’in en kuvvetli şiirlerinden biri olan Vatan / Hürriyet Kasidesi’nin asıl adı, Beslet-i Osmaniyye ve Hamiyyet-i İnsaniyye‘dir. Besalet Kasidesi, Kaside-i Besalet diye de anılır.1867 yılında, Abdülaziz’in baskı yönetiminden kurtulmanın özlemini çeken bazı aydınlar, “Genç Osmanlılar Cemiyeti“ni kurmuşlardı. Namık Kemal‘in de içinde bulunduğu bu cemiyet, “meşrutiyet“i gerçekleştirmek amacıyla çalışmaya başlamıştı. Ancak çok geçmeden Genç Osmanlılar, Avrupa’ya kaçmak zorunda kalmışlar, Fransa’ya gittikten bir süre sonra İngiltere’ye geçerek Londra’da “Hürriyet” gazetesini çıkarmışlar, özlemlerini çektikleri düşünceleri İstanbul’da duyurmaya başlamışlardı.Namık Kemal’in aşağıda okuyacağınız “Hürriyet Kasidesi”, onun “hükümet kapısı”ndan ayrıldığı ve Avrupa’ya gittiği dönemde yazılmış olabilir. Bu şiir, bir bakıma yazıldığı dönemde, Namık Kemal gibi aydınların öncülük ettiği çağdaş düşüncelerini anlatan bir şiir sayılır.Burada o güne kadar üzerinde çok az durulan “yurt”, “yurtseverlik”, “hürriyet” gibi kavramlarla bir takım “toplumla ilgili düşünceler” ve “kişisel erdemler” dile getiriliyor; Yurdun mutlu yarınları için “halka hizmet” ve “doğruluk”, başta gelir. Millet için fedâkarlık, erdemlerin en üstünüdür. Millî birlik ve düşünce hürriyeti ile bütün güçlükler yenilebilir. Yüce yaratılışlı bir millet olarak da bunları daha kolay yapabiliriz.Kasidenin son beyitlerinde bu düşünceler yanında “hürriyet” ve “hürriyet”in değeri ile ilgili duygu ve düşünceler yer alıyor. Görülüyor ki bu kasidede, eski kasidelerde olduğu gibi bir kişinin ve yapılan işlerin değil; “toplumsal ve kişisel erdemler”in, “hürriyet”in övgüsü yapılmaktadır.Şiirin hemen her mısrasında yabancı kelime ve tamlamalara rastlıyoruz. Bunlardan “hâk-i vatan”, “ittihad-ı kalb-i millet”, “meydan-ı hamidiyyet”… vb, Tanzimat edebiyatının getirdiği, yukarda sözü edilen düşünce ve kavramlarla ilgili sözlerdir.Şiirin bütünündeki söyleyiş ise, kuru, öğretici, hikâye eden br söyleyiş değil; Namık Kemal’in yurtsever, fedâkâr, mert kişiliğine uyan coşkun bir hitabet niteliğindedir.
Hürriyet KasidesiMefâîlün / Mefâîlün / Mefâîlün / Mefâîlün1.Görüp ahkâm-ı asrı münharif sıdk u selamettenÇekildik izzet ü ikbal ile bab-ı hükûmetten2.Usanmaz kendini insan bilenler halka hizmettenMürüvvet-mend olan mazluma el çekmez ianetten3.Hakir olduysa millet şanına noksan gelir sanmaYere düşmekle cevher sakıt olmaz kadr ü kıymetten4.Vücudun kim hamir-i mâyesi hâk-i vatandandırNe gam rah-ı vatanda hak olursa cevr ü mihnetten5.Muini zalimin dünyada erbab-ı denaettirKöpektir zevk alan sayyad-ı bi-insafa hizmetten6.Hemen bir feyz-i baki terk eder bir zevk-i faniyeHayatın kadrini âli bilenler hüsn-i şöhretten7.Nedendir halkta tul-i hayata bunca rağbetlerNedir insana bilmem menfaat hıfz-ı emanetten8.Cihanda kendini her ferdden alçak görür ol kimUtanmaz kendi nefsinden de ar eyler melametten9.Felekten intikam almak demektir ehl-i idrakeEdip tezyid-i gayret müstefid olmak nedametten10.Durup ahkam-ı nusret ittihad-ı kalb-i milletteÇıkar asar-ı rahmet ihtilaf-ı rey-i ümmetten11.Eder tedvir-i alem bir mekînin kuvve-i azmiCihan titrer sebat-ı pay-ı erbab-ı metanetten12.Kaza her feyzini her lutfunu bir vakt için saklarFütur etme sakın milletteki za’f u betaetten13.Değildir şîr-i der-zencire töhmet acz-i akdamıFelekte baht utansın bi-nasib- erbab-ı himmetten14.Ziya dûr ise evc-i rif’atinden iztırâridirHicâb etsin tabiat yerde kalmış kabiliyetten15.Biz ol nesl-i kerîm-i dûde-i Osmaniyânız kimMuhammerdir serâpâ mâyemiz hûn-ı hamiyetten16.Biz ol âl-i himem erbâb-ı cidd ü içtihâdız kimCihangirâne bir devlet çıkardık bir aşiretten17.Biz ol ulvi-nihâdânız ki meydân-ı hamiyetteBize hâk-i mezar ehven gelir hâk-i mezelletten18.Ne gam pür âteş-i hevl olsa da gavgâ-yı hürriyetKaçar mı merd olan bir can için meydân-ı gayretten19.Kemend-i can-güdâz-ı ejder-i kahr olsa cellâdınMüreccahtır yine bin kerre zencîr-i esâretten20.Felek her türlü esbâb-ı cefasın toplasın gelsinDönersem kahbeyim millet yolunda bir azîmetten21.Anılsın mesleğimde çektiğim cevr ü meşakkatlerKi ednâ zevki aladır vezâretten sadâretten22.Vatan bir bî-vefâ nâzende-i tannâza dönmüş kim