DİYANET HABER- Bugün “Küresel güçler neden Suriye’de?’’ “Suriye meselesi, Türkiye için neden bu kadar önemli?’’ diye konuşanlar ya tarihi bilmiyor ya da dünü çabuk unuttular.
16 Aralık 2016, Cuma 4:06
Bugün “Küresel güçler neden Suriye’de?’’ “Suriye meselesi, Türkiye için neden bu kadar önemli?’’ diye konuşanlar ya tarihi bilmiyor ya da dünü çabuk unuttular. Tarihin tozlu sayfalarında Rusya’nın 300 yıllık idealini nasıl gerçekleştirdiğine, Her taşın altından kimlerin çıktığına, Suriye’deki 1300 yıllık Türk varlığının âkıbetine cevap ararken; bu konuların ışığında “Suriye’yi bu denli önemli kılan neydi? Suriye bu hâle nasıl geldi?” sorularını “Suriye Dosyası” haberimizde sizler için araştırdık.
Suriye’yi hem insani hem doğal kaynaklar açısından Irak, İran ve Mısır gibi Ortadoğu ülkeleriyle kıyaslamak oldukça güçtür. Ancak stratejik konumu bakımından Suriye, bölge için paha biçilmez değer taşır. İrlandalı Gazeteci Patric Seale’ye göre Suriye’ye doğrudan bir hakim olmadıkça hiç kimse Ortadoğu’yu kontrolü altına alamaz. Suriye’yi bu denli önemli kılan iki temel sebep vardır: Bunlardan birincisi, mihver bir coğrafi konuma sahip olması; ikincisi ise Arap ve İslâm dünyasında dini, kültürel ve entelektüel bir merkez, politik fikir ve akımların kaynağı olmasıdır. Bu konuda Seale: “Suriye’yi incelemek Ortadoğu’nun politik akvaryumunda harikulâde bir örneği incelemeye benzer; günümüz Arap dünyasındaki politik ilke ve eğilimlerin bir çoğunun ya Suriye’den kaynaklanmış olduğu veya orada hâlen tatbikatta bulunduğu gayet açık bir şekilde gözlemlenebilir’’ diyor.
Suriye’nin toplam nüfusu 2009 tâhmini verilerine göre 21.906.000 kişiydi. Suriye, Ortadoğu’da en heterojen nüfusa sahip olan ülkedir. Nüfusun çoğunluğunu %74-75’lik oranla Sünni Müslümanlar oluşturur. Nusayrîler, nüfusun %12-13’ü kadar olup 2.500.000 milyon civarındadır. Nusayrîlerin birçoğu kökenlerini Horasan Türkleri’ne dayandırır.
Oğuz boyları akıncıları Suriye’de 7. yüzyıldan itibaren görünmeye başlamış, 10. ve 11. yüzyıllarda bu bölgeye yoğun göçler gerçekleşmişti. 1063 yılından itibaren, özellikle Halep, Lazkiye ve Asi Irmağı boyunca Hama, Humus ve Şam bölgesine yerleşen Selçuklular şimdiki Türklerin atası. 1243’te Kösedağ Savaşı’nda Moğollar’a mağlup olan Türk boyları da Halep bölgesine yerleştiler. 11. yüzyılda keşfedilen bu bereketli topraklar Osmanlı’nın çöküşüne kadar Türklere vatan oldu. Sultan 1. Selim, 1516’da Mercidabık’ta Memlukluları yenerek bugünkü Suriye topraklarını Osmanlılara bağladı ve Türk köylerini, hac yolunu koruyacak biçimde yerleştirdi. Türklerin Suriye ve çevresinde kurduğu devletler…
868-905 tarihleri arasında Mısır ve Suriye’de hüküm süren Müslüman olan Türkler’in kurduğu ilk bağımsız devlet. Bu dönemde Suriye’ye yoğun Türk yerleşimi başladı.
935’te Mısır’da kurulan Türk-İslam hânedanı. Suriye ve Filistin’in yanı sıra Türkler tarihte ilk kez Kabe’nin bulunduğu Hicaz bölgesini alarak yönettiler.
Mısır, Filistin ve Suriye’de hüküm süren (Hama’nın yerel yönetimi 1348’e kadar) Selâhaddîn-i Eyyûbî’nin kurduğu Türk-İslâm hânedanı (1171-1250).
1260’ta Sultan Baybars, Aynicâlût Savaşı’nda Moğolları tarihte ilk kez mağlup ederek Suriye’nin büyük kısmını fethetti. Suriye’ye sığınan birçok Türk ve Moğol boyu çeşitli merkezlere yerleştirildi. Akkâ fethedilerek bölgedeki iki yüzyıllık Haçlı varlığına son verildi. Memlükler, son döneme kadar Osmanlı ile dostane ilişkiler kurdular. Yavuz Sultan Selim döneminde Osmanlılar’ın zaferiyle sonuçlanan 1516 Mercidâbık, 1517 Ridaniye Muharebeleri’yle
Memlük hakimiyeti sona erdi.
1. Dünya Harbi sırasında Deniz Bakanı ve 4. Ordu Kumandanı Cemal Paşa, Şam’da emperyalistlerin desteğiyle palazlanan erken Arap milliyetçiliği hareketi mensuplarına karşı sert tedbirler aldı. Suriye halkının Osmanlı’ya yabancılaşmasında Cemal Paşa’nın sert politikalarının büyük etkisi oldu. Bu sırada İngilizler ve Fransızlar arasında akdedilen Sykes-Picot Antlaşması’yla Suriye Fransa’ya bırakılıyordu. Ayrıca İngilizlerle Şerîf Hüseyin arasında Osmanlı’ya karşı ayaklanma müzakereleri de devam ediyordu. Müzakereler sonunda isyan karşılığında Şerîf Hüseyin’e Suriye’yi de içeren büyük Arap Krallığı vâdedildi. Haziran 1916’da Şerîf Hüseyin İsyânı başladı. İtilâf orduları ve Araplar’ın hücumlarına dayanamayan Osmanlı orduları 1917 sonunda Kudüs’ten ve Eylül 1918’de Şam’dan Halep’e çekildi.
3 asırdır zayıflayan, 60 senedir can çekişen ve 6 senedir ölüm döşeğinde yatan imparatorluğun cenazesi 1918’de kaldırılırken Avrupalılar İslâm topraklarını birbirlerine ikram ediyor, Suriye’yi bir lokma gibi Fransızların önüne atıyorlardı. Mart 1920’de Şam’da toplanan Eşraf Kongresi, Suriye Krallığı’nın kurulduğunu açıklayarak Şerîf Hüseyin’in oğlu Faysal’ı tahta geçirdi. Emîr Faysal, Suriye kralı olarak taç giymesine rağmen Fransızlar Şam ve Halep’e girdi.
Fransızlar, manda yönetimi döneminde (1920-1946) Osmanlı’yı parçalama yönetimini Suriye için de kullandılar. Ülkeyi dörde böldüler: Dürzî Dağı, Halep, Şam ve Lazkiye… Her birinin başına bir hükümet yerleştirip ayrılık tohumlarını baştakilere attırıp sulattılar.
Suriye halkının düşmanları: İngilizler, Fransızlar ve Yahudilerdi. Bunu tespitte gecikmeyen Rusya, ahlâki bakımdan zayıf olanları elde edip Suriye’de amaçlarını gerçekleştirmeye çalıştı. Ruslar’ın iki amacı vardı: Bunlardan birincisi parlamenter idareyi yıkmak, yani meclisi ve partileri ortadan kaldırmak; ikincisi de ırkçılık ve mezhepçilik meseselerini körüklemek. Bilhassa azınlıkta olan Alevi, Dürzi, Kürd ve Hıristiyanları ayağa kaldırmak, onların haklarını koruyacağız derken ekseriyetin haklarını çiğnetmek. Böylece karışmak ve karıştırmak, neticede sosyalizmi Suriye’de hakim kılmak.
Hâfız Esad’in ölümüyle oğlu Beşşâr Esad 2001’de yapılan referandumla Suriye Cumhurbaşkanı seçildi. Yeni dönemde Suriye, yıllardır anlaşmazlıklar yaşadığı Türkiye ile iyi ilişkiler kurdu. Siyasi istikrar, demokratikleşme ve ekonomik büyümesini sürdürme çabalarının yanında İsrail ve Amerikan baskısına karşı başta İran olmak üzere Türkiye, Rusya ve Çin ile ilişkilerini geliştirmeye çalıştı.
Deraa özel bir yerleşim yeri. Deraa’da yaşayanların büyük bir çoğunluğu seyyidi, Ehl-i Beyt torunları… Deraa’da insanlar öldükçe gösteriler önce şehre sonra İdlip, Halep, Hama, Humus, Banyas ve Lazkiye gibi farklı şehirlere yayıldı. Suriye’de 6 ay boyunca Cuma namazları sonrası barışçıl gösteriler yapıldı.
4 ana muhalif oluşum vardır
Suriye’de krizin başladığı 2011’den bu yana milyonlarca insan yerinden yurdundan ayrılmak zorunda kalmış ve emniyetli ülkelere sığınmıştır. İngiltere merkezli Suriye İnsan Hakları Gözlemevi (SOHR) Ağustos 2015 itibariyle Suriye’de 2011’den bu yana 240 binden fazla kişi öldüğünü, bunların yaklaşık 71 binden fazlasının sivil olduğunu açıkladı.
Suriye’de Türklerin yoğun olarak yaşadığı Lazkiye’nin Stratejik öneme sahip Kızıldağ mevkiînde çatışmalar sürüyor. Şiddetli Rus hava bombardımanı eşliğinde rejim güçlerinin sivil yerleşim bölgelerine yönelik saldırıları da devam ediyor.
Suriye Türklerinin yaşadığı bölgeye saldırı başlatan Rusya, Suriye ve Hizbullah, Türkmen Dağı’na girdi. 27 Türk köyünün yer aldığı Türkmen Dağı civarını havadan ve karadan bombalayan üçlü ittifak, bölgeye iki sebeple giriyor olabilir:
“1. Esad rejimi ve Rusya hakimiyet alanını genişletmiş olur.
2. Hatay’ın güneyindeki Türk varlığına son verilmiş olur, Esad’ı destekleyen güçlerle iskân edilmiş olur.” ( Hürriyet-Taha Akyol)
Ulu Hakan 2. Abdülhamid Hân’ın, “Hangi taşı kaldırsam, altından İngiliz parmağı çıkıyor’’ sözü pek mânidardır. Nitekim Anglo-Saksonlar, 18. yüzyıldan itibaren Osmanlı topraklarında Müslümanlar arasında fitne çıkarmak, İslâm birliğini parçalamak için kolları sıvamıştı. İngilizler’in 3 önemli projesi vardı:
1- Osmanlı’yı ortadan kaldırmak.
2- Bilimsel çalışmaları baltalamak; İslâm coğrafyasını sömürge/yarı sömürge hâline getirmek.
3- Mezhep ayrılıklarını derinleştirmek; İslâm’a, birbirine düşman nesiller yetiştirmek.
Doktora yapacaklara YÖK\'ten tam 1.550 TL burs
80 bin kişi için iki kamp yeri açıklandı