Pestisit Nedir? | Bilgi Yağmuru
Ana Sayfa / Nedir / Pestisit Nedir?
17 Eylül 2018	Nedir 529 Görüntülenme
Pestisit, zararlı organizmalara karşı engel oluşturabilmek adına, kontrol altına almak veya zararlarını en aza indirmek için kullanımı yapılan madde veya maddelerden meydana gelen karışımlardır.
Pestisit‘i tarif etmek için birçok madde kullanılmaktadır. Kimyasal bir madde, virüs veya bakteri gibi biyolojik bir ajan, antimikrobik, dezenfektan veya herhangi bir araç olabilir. Zarar veren organizmalar, insanların besin kaynaklarına, mal varlıklarına zarar veren, hastalık yayan böcekler, bitki patojenleri, yabani otlar, yumuşakçalar, kuşlar, memeliler, balıklar, solucanlar ve mikroplar olabilir.
Pestisit kullanımının birçok faydası bulunmaktadır fakat insanlar ve diğer hayvanlara karşı potansiyel toksisiteleri sebebiyle çeşitli sıkıntılara neden olabilir.
Her ne kadar pestisitlerin kullanılmasının bazı yararları olsa da insanlar ve diğer hayvanlar için potansiyel toksisiteleri nedeniyle bazı sorunlar da yaratabilir.
Sistemik bir pestisitin mekanizmasını açıklamak istersek şu şekilde açıklayabiliriz: Pestisit bitki tarafından emilmesinin ardından bitki iletim demetleri içerisinde yukarı ve aşağı doğru hareket eder.
Bir pestisit kimyasal bir madde veya virüs yada bakteri gibi biyolojik bir ajan olabilir. Kimyasal pestisitlerin bir çoğu hedef organizmaya seçkin etkinlik gösteremedikleri için hedef organizma haricinde ki organizmalarda da değişik hastalıklara neden olabilir, öyle ki bu hastalıklar öldürücü etkide olabilirler.
Çok sayıda ki pestisitin insanlara karşı da zararları bulunmaktadır. Özellikle insanların pestisit uygulanmış olan canlıları yemesi neticesinde hastalıklara ve çeşitli sıkıntılara maruz kaldığı bilinmektedir. Kimyasal pestisitlerin ve etken maddelerinin akut toksik etkileri vardır. Pestisitin içerisinde bulunan karbamatlar, organofosfatlar ve klorlanmış hidrokarbonlar çok sayıda genetoksik etkiye sahiptir. Özellikle tarım alanında çalışmakta olan ve pestisite maruz kalan insanlar arasında gerçekleştirilen çalışmalar neticesinde bu insanlarda yapısal ve sayısal kromozom anomalileri ile kardeş kromatid değişiminde artışlar tespit edilmiştir.
Tarım işçilerinin pestisitlerin kronik etkisini yaşamalarının ardından çok sayıda genetik rahatsızlıkla birlikte karaciğer, böbrek ve kaslarda bozukluklar tespit edilmiştir. Pestisitin canlılar üzerindeki tesiri fetal (cenin) yaşamdan itibaren başlamaktadır.
İnsana tesir eden zararlı bileşenler plasentadan fetüse sirayet etmekte ve bunun neticesinde de düşükler, hiperpigmente (Ciltte Leke) ve hiperkeratotik (Çatlaklı el ve ayak egzaması) çocuk doğumları olduğu gözlemlenmektedir.
Hayvanların denek olarak kullanıldığı araştırmalarda ise radyoaktif olarak işaretlenip anneye verilen pestisitin 5 saatin ardından plasentadan fetüse ulaştığını ve fetüsün göz, sinir sistemi ve karaciğerine yerleştiği ortaya çıkmıştır.
Organofosfatlı ve karbamatlı insektisitler ise tesirlerini direk bir şekilde periferal ve merkezi sinir sistemi üzerinde göstererek hayati fonksiyonları tehdit edebilmektedir.
Pestisit türlerinin birçoğu insana, hayvana ve çevreye zarar verebilecek yapıya sahiptir. Bu konuyla alakalı olarak ilk araştırmalar 70’li yılların ilk döneminde UNEP Stokholm İnsan Çevresi Konvansiyonu’nu hazırlayan süreçte göstermişlerdir. 30 yıl geçmesinin ardından ABD, Avustralya, Kanada, Japonya ve Yeni Zelanda, uluslararası baskılara boyun eğerek küresel anlaşma taslağının oluşturulmasına karar vermişlerdir.
Yapılan bu çalışmalar çerçevesinde KOK (Kalıcı Organik Kirleticileri) olarak isimlendirilen ve içerisinde tarımda da yaygın bir şekilde kullanılan çok sayıda kimyasal ürün, bazı özel durumların dışında kullanılması yasaklanmış ve KOK özelliği taşıyan yeni kimyasallarında üretilmesi yasaklanmıştır.
Yapılan bu anlaşma çerçevesinde; Aldrin, endrin, toksafen, klordan, dieldrin, heptakol, mireks, DDT ve endüstriyel kimyasallar olan heksaklorobenzen ve PCB’ler yasaklanmış ve stokları takip altına alınarak kontrol altında tutulmaya başlanmıştır. Kalıcı Organik Kirleticilerden olan organik klorlu pestisitler ise Cafer Turgut ve ark. tarafından gerçekleştirilen çok sayıda çalışmada tespit edilmiş ve Toros dağlarında ise uzaktan taşınım tespit edilmiştir.
Kan hücreleri üzerinde de olumsuz tesirler bırakan tarım ilaçları farklı sorunlara neden olabilmektedir. Organofosforlu insektisitler eritrositlerin (kırmızı kan hücreleri) membran özelliklerini değiştirerek eritrosit fonksiyonun engellemektedir. Diğer bazı pestisitler de eritrositlerin boyutlarının ve yüzey şekillerinin bozulmasına ve eritrosit antioksidan sistem enzimlerinin aktivitelerinin değişmesine neden olmaktadır. Pestisitlerin en önemli etkilerinden biri de asetilkolinesteraz enzimini inhibe etmeleridir. Bu durumda alt beyin kökünde solunum kontrol merkezlerinin baskılanması ile canlı ölüme gider. Yine pestisitlerde yapılan bir araştırmada pestisitlerin TCA enzimlerinin (malat dehidrojenaz, süksinat dehidrojenaz) inhibe olmasına sebep olduğu bulunmuştur.
Önceki İnsanın Çileğe Alerjisi Olur Mu?
Sonraki iOS 12 hangi cihazları destekliyor?