Anasayfa Blog – Etiketler "Blog" – Muzipo Kids
Anasayfa Blog — Blog
Çocuklarda Egzersiz ve Hareketin Önemi
Tatiller, çocuklarımızın aylarca süren yorucu eğitim ve öğretim programlarından sonra dört gözle beklediği ve hayal ettiği tüm etkinlikleri uygulamayı planladığı zaman dilimleri olarak düşünülür. Her ne kadar ebeveynler için bu süreç tam bir aktivite planlamasına dönüşse de bu planlamanın, özellikle sosyal, bilişsel, duygusal ve fiziksel gelişimleri devam eden çocuklar için, kaliteli yapılması önem arz etmektedir.
Gelişen teknolojiyle beraber sanal ve sosyal ağlara artan bağımlılık yaşı, bebeklik dönemine kadar inmiş ve günlük zaman dilimlerinde tablet ve akıllı telefonlar aracılığıyla geçirilen süre, yetişkinlerde olduğu kadar yetişmekte olan çocuklarda da ileri seviyeye ulaşmıştır. Günümüzde özellikle çocuklar tarafından planlanan tatil dönemleri aktivitelerinin başında bilgisayar ve tablet oyunları gelmekte ve hatta partnerli (anne, baba, kardeş, arkadaş ile) aktivitelerde bile seçilen oyun modelleri, yine sanal oyunlardan belirlenmektedir. Bu durum daha fazla hareket etmekte zorlanan ya da sanal ortamdan kopmak istemeyip, harekete direnen bir popülasyonun oluşmasını kaçınılmaz kılmaktadır. Aslında süreç içerisinde bir bakmışsınız ki bakkala gidip bir çikolata ya da ekmek almak için itiraz eden çocuklarla karşı karşıya kalmışsınız. Hatta çoğunuz şu cevabı bile duymuşsunuzdur: ‘Anne, internetten sipariş ver, hemen 10 dk da eve getiriyorlar!’. Teknolojik gelişimin yarattığı hareketsizlik tabi ki toplumsal bir sorun olarak değerlendirilebilir ama aslında çokta önüne geçilmeyecek ya da sınırlandırılmayacak bir durum da değildir.
Değerli Ebeveynler; İnsanlar, ‘Hareket Etmek’ için dizayn edilmiştir. Hareket edebilmenin temel gelişim dönemleri, insan gelişim süreci içerisinde çocukluk yıllarına denk gelir. 0-1 yaş aralığında refleksif dönem içerisinde olan bebek, tüm hareketlerini çevreden bilgi toplamak amacıyla refleks olarak uygularken; 1-2 yaş döneminde bu refleks hareketler kaybolmaya başlayarak yerini ilkel ve kaba hareketler dönemine bırakır. 2 yaş ile 7 yaş arasındaki bebeklikten çocukluğa geçiş döneminde oldukça hızlı bir hareket edebilme yeteneği sergilenir. Dolayısıyla bu dönemde uygulanacak tüm aktivitelerde çocukların ferdi hareket ederek bağımlılıklarının azalmasını sağlamak ve kendi benliklerinin farkına varmalarına imkan vermek önemlidir. 7 yaşından sonra devam eden tüm hareket eğitim planlarında sporla ilişkili hareketler, özelleştirilmiş uygulamalar eklenebilir. Sonuçta bu yıllar içerisinde verilen tüm temel hareket eğitim modelleri, çocuğun, ileriki yıllarda ihtiyacı olacak olan tüm fiziksel ve bilişsel olgularının gelişmesini, farkındalığının ve özgüveninin artmasını, rekabet duygusuyla, başarı ve başarısızlık kavramlarıyla tanışmasını sağlayacaktır. Bu nedenle iyi planlanmış bir tatil programı içerisinde, günlük zaman dilimlerine iyi yerleştirilmiş ‘hareket/fiziksel oyun aktiviteleri’, çocukların aynı zamanda ileri düzeyde sporla (basketbol, futbol, yüzme, voleybol vb.) ilişkili motor becerilerinin temellerinin de hazırlanmasına katkı sağlamış olur.
“Hareket ederek büyüyen sağlıklı nesiller” yaratmak amacıyla, çocuklara spor alışkanlığı kazandırılabilmesi, ancak alanında uzman kişiler tarafından yaş kategorilerine göre ayrılmış sınıflarda, gelişim düzeylerine ve bu düzeylerdeki temel becerilerin odaklandığı programlarda mümkün olmaktadır. Siz ebeveynler tarafından, denge ve koordinasyon gibi özellikle vücut postür kontrolünü sağlamayı hedefleyen hareket modellerinin; Küçük ve büyük kas gruplarının gelişimini destekleyen sürtünme, yuvarlanma, itme, çekme, tırmanma, koşma, yürüme gibi basit temel motor becerilerin planlandığı oyun sınıflarının; Ayrıca bir spor branşının temel hareket tekniklerinin kavranmasına yardımcı olabilecek, ince ve kaba motor becerilerin pekiştirilerek, spor araçlarının kullanımı ve bu araçlara uyum ve kullanım alışkanlığının kazandırıldığı bol hareketli sınıfların, tercih edilmesi, bu süreçte seçilebilecek en etkili aktivitelerdir. Haftada en az 2 gün 1-2 saat katılabilecekleri hareket grupları, aktivite ve atölye workshopları hem fiziksel olarak yetişmekte olan çocukların gelişimlerine destek sağlayacak hem de sosyal çevre ilişkileri, takım ve ekip ruhu bilincinin aşılanması, zor koşullarda çözüm odaklı hareket etme, karmaşık becerilerde karar verme ve yeni strateji geliştirebilme gibi bilişsel bir çok yeteneğinin de gelişmesine katkı sağlayarak eğlenceli bir tatil geçirmelerine yardımcı olacaktır.
Çocuğun çeşitli ruhsal ve bedensel nedenlere bağlı, iç çatışmalarını davranışlarına aktarması sonucu ortaya çıkan davranış modelleridir. Bu türlü davranışlar, çocukların hayatlarını hem sosyal hem akademik yönden olumsuz etkiler. Ayrıca sadece çocuğu değil aileyi ve çevresini de sıkıntıya sokar.
En sık görülen davranış bozuklukları şunlardır:
Anne - babanın otoriter baskıcı tutumu,
İsteklerinin yerine getirilmemesi durumunda ailenin pes etmesi,
Aileden yeterince ilgi ve sevgi görmeyişi,
Yanlış davranışın yetişkin tarafından onaylanması
Çocuğa model olmamak gerekir,
Kararlı olmak önemlidir,
Söndürme metodu uygulanmalıdır,
Çocuğa enerjisini boşaltacak fırsatlar sunulmalıdır.
Baskıcı aile tutumu,
Üstesinden gelemeyeceği sorumluluklar verilmesi,
Sık sık eleştirilmesi,
Ebeveynin yalan söylemesi için çocuğu aracı kullanması.
Aşırı cezacı tutum ve tehdit olmamalıdır,
Aşırı eleştirel tutum sergilenmemelidir,
Yalan söylediğini bildiğinizi hissettirmemelisiniz,
Dürüst davrandığında ödüllendirilmelidir.
Baskıcı cezacı aile tutumu,
Model aldığı bireylerin olması,
Ev veya okulda yaşadığı gerginlikler,
Korku, öfke ve strese maruz kalması,
Kendini değersiz hissetmesi,
Ellerini meşgul eden uğraşlar edindirilmelidir,
Sakız, çerez vs ile ağzı meşgul edilmelidir,
İhtiyacı olan bağımsızlık duygusunun verilmemesi
Aşırı cezacı tutum ve şiddet uygulanması
İhtiyaçlarının zamanında ve yeterince giderilmemesi
Ailenin dayatarak isteklerini yaptırması
Kardeşler arasında ayrım yapılması
Anne baba ve çevrenin tutarlı olması gerekmektedir,
Çocuğunun istediğinin neden yapılmadığı açıklanmalıdır,
Seçenekler sunarak ona seçim yapma hakkı verilmelidir,
İnatlaşma süresinin sonunda pes edilmemelidir.
Zen Özel Eğitim Rehberlik ve Danışmanlık Merkezi
Çocukların Yaşlarına Göre Oyun Özellikleri
Çocukların oyunlarının içeriği ve konusu içinde bulunduğu gelişimsel dönemin özelliklerinden ve gereksinimlerinden etkilenir. Bu nedenle bulunduğu yaş dönemine göre de seçtikleri oyunlar ve oynama biçimleri farklılıklar gösterir.
0 2 yaş döneminde çocuklar kendi bedenini dış dünyadan ayırt edemezler. Bu nedenle ilk oyunları çevresindeki insanları ve nesneleri keşfetmeye yöneliktir. Hareketli oyunlar genellikle tesadüfen keşfedilir. Hareket kabiliyetleri arttıkça da keşiflerle dolu oyunları çeşitlenir. Bu yaş dönemine genel olarak bakıldığında oyunlarında dünyayı deneme yanılma yoluyla keşfetme bedenine ve eşyalara hakim olma uygulamaları görülür. En çok hoşlandıkları da duyularını kullanarak nesneleri tanımak ve nasıl hareket ettiklerini keşfetmektir. Bu nedenle her şeyi ağzına götürür, fırlatır, düşürür, yuvarlar ya da sallarlar. Bu dönemde bağımsız ve tek başına oynarlar. Diğer çocuklara yaklaşmazlar ve tabiki oyuncaklarını paylaşmazlar. Sadece oyun özelliklerine bakarak bile çocuğun pek çok davranışını ve gereksinimini anlayabiliriz. Eşyaları fırlatması, ağzına sokması, arkadaşı oyuncağını elinden çekince ağlama nöbetlerine girmesi işte bu normal ve sağlıklı gelişim özelliklerinden kaynaklanır.
2-3 yaşta ise iki temel oyun gözlenir. Birincisi taklit oyunlarıdır. Çevresinde olan bitenleri taklit etme oyunları artmaya başlar. Bu oyunlar ilk gelişmiş hayali oyunlardır ve çocuğunuzun mış gibi yapmayı öğrendiğini gösterir. Arabacılık, evcilik, yemek yapma, bebeğini yıkama gibi basit rollerle ilişkilidir. İkinci oyun biçimi ise hareket içeren oyunlardır. Sürekli olarak hareket becerilerini sınarlar kendi güçlerini ve sınırlarını fark etmeye çalışır ve bundan da büyük bir keyif alırlar. Koşmak, atlamak, zıplamak, boğuşmak, araba sürmek, atçılık oynamak en sevdiği oyunlar arasındadır. Artık daha coşkulu atlamalı zıplamalı oyunları tercih eden çocuğunuzun gelişimsel ihtiyaçları da oyunlarıyla paralel olarak kendi hareket becerisini fark etme, bağımsız bir şeyler başarma ile ilgilidir. Dünyayı keşfetme ve dünyaya hakim olma! Bu dönemde ortaya çıkan uyku sorunları ya da yemeği reddetme, yemekten kaçma da bu ihtiyaç ile ilişkilidir. Çünkü dünyayı keşfetme arzusu her şeyin ötesindedir. Çoğu çocuk dünyada olan bitenleri kaçırmak istemediği için bir türlü uyumak istemez! Yine bu yaş dönemindeki çocuklar da oyuncak paylaşmaya tam olarak hazır değillerdir. Ancak paylaşmayı ve birlikte oynamayı öğrenmeye hazırdırlar. Bu noktada iş yetişkinlere düşer.
4 yaş döneminde artık diğer çocuklarla oyunlar başlar. Oyuncaklar paylaşılır. Ancak oyun tam olarak organize olmamış bir oyundur. Her türlü oyun malzemesi çocuklar için cezbedicidir. Hayal güçleri çok zengindir ve evdeki her türlü materyali kullanarak roller içeren oyunlar oynayabilirler. Olayların ve nesnelerin daha fazla ayrıntılarına dikkat etmeye başlayan çocukların oyunlarının içeriği de daha ayrıntılıdır. İş bölümü tam olarak oturmamıştır ancak öğrenilmesi için fırsatlar yaratılmalıdır.
5 yaş döneminde, sosyal davranışlar oyunlarda belirgin bir şekilde görülmeye başlar. İşbirliği öğrenilmiştir. Oyun kurmak için plan ve düzenleme yapma yeteneğine sahiptirler. Oyuna göre roller belirlenir ve paylaşılır. Bu yaş döneminde belirli bir gruba ait olma ya da olmama duygusu vardır. Mış gibi oyunlar, hayali oyunlar sürer. Çocuğunuz oyunlarına ertesi gün kaldığı yerden devam eder.
6 yaş dönemindeyse, sosyal beceriler daha çok gelişmiştir. Daha uzun süreli daha iyi organize edilmiş oyunlar oluşur. Kurallı oyunlara da ilgi artmıştır. Çekişmeli grup oyunları bu yaş grubunun favorisidir. Kaybetme ve verdiği hislerle mücadele edebilmeyi öğrenme için fırsatların doğduğu bir dönemdir.
Çocuklar için oyunlar onların dilidir. Duygularını düşüncelerini oyunlar yoluyla ifade ederler. Oyuncaklar, eşyalar oyun esnasında kullandıkları nesnelerse bu ifade için kullandıkları sözcükleridir. Çocuklarınızın oyunlarını gözlemleyerek pek çok duygusal ihtiyacını anlamanız mümkündür. Yine oynadığı bir bebek,araba,pelüş hayvan ya da bir tahta parçasıyla özdeşim kuran çocuk kendisiyle ilgili rahatlıkla cevaplayamayacağı pek çok soruyu oyun kahramanı üzerinden kolaylıkla cevaplayacaktır.
Her çocuk yeteneklerine uygun eğitim almalı!
Eğitim sisteminin en önemli görevi, milli eğitimin genel amaçları içerisinde de belirtildiği gibi, çocukların yetenek ve ilgi alanlarını keşfetmek ve geliştirmektir. Uyguladıkları eğitim modeli ile fark yaratan ülkelerin de en iyi yaptığı şey çocukların yeteneklerine uygun eğitim vermek. Ülkemizde yetenek eğitimi her zaman geri plana atılıyor. Bunun çeşitli nedenleri var...
- Ulusal sınavların yarattığı baskı hem anne-babalar hem de eğitimcileri çaresiz bırakıyor. Sınavları kazanmak tartışmasız en önemli şeymiş gibi algılanıyor. Adeta, sınavları kazanan çocuklar geleceğini kurtarıyor, kazanamayanların ise geleceği risk altında diye düşünülüyor. Ülkemizin gerçeklerini dikkate aldığımızda, bu algının tamamen haksız olduğunu söylemek de mümkün değil.
- Okullar ciddi bir müfredat baskısı altında. Okullarda, matematik, Türkçe, fen bilgisi, sosyal bilgiler gibi dersler ağırlıklı olup yetenek dersleri ise adeta ikinci sınıf dersler gibi. Bu nedenle, özel yetenek alanları ile ilgili dersler (görsel sanatlar, müzik, beden eğitimi vb.) süre olarak azr ve olan dersler de ya önemsenmediğinden ya da imkansızlıklar yüzünden doğru dürüst yapılamıyor.
- Özel yetenek alanlarına ilişkin faaliyetlere zaman ayrıldığında akademik başarının düşeceğine inanılıyor. Çocuklar ne kadar çok masa başı çalışma yapar, ne kadar çok test çözerse o kadar başarılı olur sanılıyor. Bu çok yanlış.Çalışma süresi uzadıkça başarı artmaz. Zaman verimli kullanıldığında başarı artar. Kendine ve yeteneklerine zaman ayıran çocukların ders başarısı düşmez, aksine artar.
Yazar: "Rehberlik ve Ölçümleme" danışmanımız Yrd. Doç. Dr. Oktay Aydın
Etikletler: Blog Eğitimler Yetenek Yetenek Eğitimleri