Projenin Mantıksal Temellendirmesi
(Hazırlayan: Prof. Dr. Rıfat YILDIZ - Proje Koordinatörü)
Bir milletin bugününü sağlıklı bir şekilde anlayabilmesi, geleceğini akıllı olarak planlayabilmesi, geçmişinden bugüne yazılı olarak aktarabildiği iyi ve kötü tecrübelerini değerlendirebilmesiyle mümkün olabilmektedir. Söz konusu yazılı kültürel ve tarihi tecrübe, diğer bir ifadeyle yazılı kültürel birikim, toplumların görünüş itibariyle toplumsal hafızasını, nitelik itibariyle ise kültürel kimliğini oluşturmaktadır.
Dolayısıyla toplumların ve toplumsal alış-verişin hayat alanını oluşturan kentlerin varlığını devam ettirebilmesinin vazgeçilmezlerinden birisi, kentlerin sahip olduğu hafıza ve o hafızanın yüklü olduğu kültürel kimliktir. Kültürel kimliğin mahsulü olan kültür birikimi, o toplumun en önemli yaratıcılık kaynaklarından birisidir.
Kentlerin sosyal, kültürel ve ekonomik açılardan gelişerek yaşayabilmeleri için kendi özelliklerini ve geçmişini tanıması, bilmesi ve kültürel dinamiklerinin farkında olması gerekir. Ancak bu bilinç sayesinde kent kendini sürekli yenileyerek varlığını devam ettirebilir. Aksi takdirde küreselleşmenin ve iletişim-ulaşım teknolojilerinin yarattığı açık toplumun yok edici etkileri karşısında, savunmasız ve kimliğini kaybetme tehlikesi ile karşı karşıya kalacaktır.
Bu bağlamda kültür birikiminin sağlanarak kentsel kimliğin korunabilmesinde dokümantasyon, arşiv ve kütüphane gibi bilgi-belge merkezlerinin ve müzelerin işlevleri hayati bir önem taşımaktadır.
Kayseri, önceki dönemlerinde olduğu gibi, Selçuklu, Osmanlı ve Türkiye Cumhuriyeti dönemlerinde de kültürel, ekonomik ve siyasi açılardan tarihi misyonuna uygun önemli işlevler yüklenmiş zengin kültürel birikime sahip bir kent özelliğini sürekli taşımıştır. Bugün üniversitesi ve sanayisiyle; ulusal ve uluslararası etkin işadamlarıyla tarihi misyonunu koruyarak devam ettiren bir şehirdir. Ancak, Kayseri sözü edilen gücünün üzerinde sahip olduğu potansiyelini harekete henüz geçirebilmiş değildir, çünkü Kayseri’de bilimsel ve kültürel yaşama, dünün bugüne ve yarına bağlanmasında katkı sağlayacak; araştırma ve incelemelerin veri temelini oluşturacak kente özgü bilgi, belge ve kitapların toplandığı, muhafaza edildiği ve sürekli geliştirildiği bir kent hafıza merkezi mevcut değildir. Bu kanaate 2005 yılı yaz mevsiminde Kayseri’deki belli başlı eğitim-öğretim kurumlarında, yerel yönetimlerde ve meslek odalarında uyguladığımız alan çalışması sonucunda ulaşmış bulunmaktayız. Kayseri’deki meslek odalarından hiç birisinin kütüphanesi yoktur. Kayseri’nin belli başlı kurumlarının kütüphanelerinin Kayseri hakkında sahip oldukları kitap sayısını tespit etmek üzere 1–15 Mayıs 2005 tarihleri arasında yaptığım anket ve mülakat çalışmasının sonuçları aşağıda verilmiştir.(Yıldız, Rıfat; Kentsel Kalkınmanın Ön Şartı Olarak Toplumsal Hafıza Sorunu: Denizli Tarih-Kültür-Ekonomi Arşivi, Kütüphanesi ve Araştırma Merkezi Kurulması, Kentsel Araştırmalar Sempozyumu II, 13-16 Haziran 2005)
Erciyes Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Kütüphanesi: 214 adet kitap mevcut,
Erciyes Üniversitesi Kütüphanesi: 147 adet kitap mevcut,
Kayseri İl Halk Kütüphanesi: 82 adet kitap mevcut,
Büyükşehir Belediyesi: 40–50 adet kitap mevcut,
Kayseri Lisesi: 45 adet kitap mevcut,
Kayseri Valilik Kütüphanesi: 25 adet kitap mevcut,
Kayseri Sanayi Odası: Kayseri hakkında kitapları çık sınırlı sayıda mevcut; özellikle Türkiye ekonomisi konularında yaklaşık iki bin adet kitapları mevcut, kütüphane sistemi kurup araştırmacılara hizmet sunmak istiyorlar,
Kayseri Ticaret Odası: Kütüphaneleri yok, kurum ihtiyaçlarını karşılamak üzere sınırlı sayıda kitapları mevcut,
Kaysiad: Kütüphaneleri yok, kurum ihtiyaçlarını karşılamak üzere sınırlı sayıda kitapları mevcut,
Kayseri Gesiad: Kütüphaneleri yok, kurum ihtiyaçlarını karşılamak üzere sınırlı sayıda kitapları mevcut,
Kesob: Kütüphaneleri yok, kurum ihtiyaçlarını karşılamak üzere sınırlı sayıda kitapları mevcut,
Kayseri Müsiad Şubesi: Kütüphaneleri yok, kurum ihtiyaçlarını karşılamak üzere sınırlı sayıda kitapları mevcut.
İşte sözü edilen kurumsal boşluğun doldurulmasına yönelik dünü koruyarak ve anlayarak yaratmak, bugünü değerlendirerek değer katmak ve geleceği planlayarak umut sunmak misyonuna hizmet etmek üzere arşivcilik, kütüphanecilik ve bibliyografik danışma hizmetleri sunmak için Kayseri Üniversite-Sanayi İşbirliği Vakfı sorumluluğunda Kayseri Hafıza Merkezi’nin (KAYHAM) kurulmasının Kayseri’deki tarih bilincinin gelişmesi açısından son derece faydalı olacağı kanaatini taşıyorum.
Proje ile ilgili resmi devlet politikasını gösterir dayanaklar (referanslar):
A. Türkiye’nin Bilim ve Teknoloji Politikası, Bilim ve Teknoloji Stratejisi ve Politika Çalışmaları, TÜBİTAK BTP 97/04, Ağustos 1997, isimli eserin Yasal ve Kurumsal Düzenlemelere Yönelik Öneriler bölümünden doğrudan alıntı:
“1. ARGE’nin özendirilmesine ilişkin politikalar;
2. Sosyal bilimler alanındaki araştırmaların da desteklenmesine ilişkin politikalar;
3. Bilgi bankalarının, arşivlerin, kütüphanelerin oluşmasına; verecekleri hizmete; bilgiye erişim olanaklarının yaygınlaşmasına; bilgiye erişim ve edinme hakkının, iletişim hakkının genişletilerek tanınmasına ilişkin politikalar
4. Üniversite-sanayi işbirliğinin desteklenmesine ve kurumsallaşmasına ilişkin politikalar;
5. Teknoloji envanterinin çıkarılmasına ve envanterdeki değişimin sürekli izlenerek güncel hale getirilmesine ilişkin politikalar.”
B. İçişleri Bakanlığı tarafından yayınlanan Yönetmelikler:
1. 03 Ocak 1983 tarih ve 17917 sayılı resmi gazetede yayınlanan Kitaplık ve Dokümantasyon Merkezleri Yönetmeliği,
2. İçişleri Bakanlığı tarafından 9 Haziran 1995 tarih ve 22308 sayılı resmi gazetede yayınlanan Merkez ve Taşra Teşkilatı Arşiv Hizmetleri Yönetmeliği