ĐŞYERĐ SAĞLIK BĐRĐMLERĐ - PDF
Download "ĐŞYERĐ SAĞLIK BĐRĐMLERĐ"
1 ĐŞYERĐ SAĞLIK BĐRĐMLERĐ Gamze Durmuş I. Đşyeri Sağlık Birimi Tanımı ve Đlgili Mevzuat Đşyeri Sağlık Birimi, sağlık görevlilerinin yürütecekleri bütün hizmetlerin verildiği, uygun bir alt yapı ve yeterli donanıma sahip olan bir mekândır. Đşyerlerinde Sağlık Birimlerinin oluşturulmasındaki amaç, bedensel, ruhsal ve sosyal açıdan verimli bir ortamın varlığını en iyi şekilde sürdürebilmesidir. i Mevzuatımızda, bir işyerinde 50 veya daha fazla çalışan mevcut ise, o işyerinde işyeri hekimi bulundurma zorunluluğu hükmü yer almaktadır. Sağlık Mevzuatında, Đşyeri Sağlık Birimleri ve Đşyeri Hekimlerinin Görevleri ile Çalışma ile işyerlerinde yaşamımızı güvence altına alabilmemiz sağlanmıştır. ii Geçici veya Belirli Süreli Đşlerde Đş Sağlığı ve Güvenliği Hakkında Yönetmelikte de geçici veya belirli süreli iş sözleşmesi ile çalıştırılan işçilerin sağlık ve güvenlikleri bakımından işyerinde çalışan diğer işçilerle aynı düzeyde korunmalarını sağlamak amaçlanmıştır. iii Đşverenler işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak, işçiler de iş sağlığı ve güvenliği konusunda alınan her türlü önleme uymakla yükümlüdürler. hükmü ile Đş Yasası nda da Đş Sağlığı ve Güvenliği başlığı altındaki yasanın beşinci bölümü, işçilerin ve işverenlerin yükümlülüklerini içermektedir. iv II. Đşyeri Sağlık Biriminin Yapısı Nasıl Olmalıdır? Sağlık birimi Madde 7 Sağlık biriminde; en az bir işyeri hekimi ile birlikte en az bir işyeri hemşiresi veya sağlık memuru görevlendirilmesi zorunludur. Sağlık birimi, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin yürütülebilmesine ve çalışacak personel sayısına yetecek büyüklükte, kolay ulaşılabilir, tercihen tek katlı bir binada veya kurulacağı binanın giriş katında olmalıdır. Sağlık birimi; en az bir muayene odası, bir müdahale odası, bir yardımcı sağlık personeli odası ile bekleme odasından oluşur. Sağlık biriminde yeterli aydınlatma, havalandırma, ısıtma, soğuk ve sıcak su tesisatı bulunmalı, sağlık biriminin tabanı kolay temizlenebilen ve yıkanabilen nitelikte olmalıdır. Sağlık birimi Ek-1de belirtilen araç ve gereçler ile donatılır. Nitelikleri dolayısıyla devamlı çalışma yapılan işyerlerinde sağlık birimleri çalışma süresince açık bulundurulur ve en az bir işyeri hemşiresi veya sağlık memuru görevlendirilir.
2 Normal çalışma süresi dışında kalan vardiya çalışmalarında bu personelin sağlanamadığı hallerde, sağlık biriminde ilkyardım kursu görmüş en az bir eleman görevlendirilir. v III. Đşveren ve Çalışanların Yükümlülükleri Nelerdir? Đşverenlerin yükümlülükleri Madde 5 Đşverenler, elli ve daha fazla işçi çalıştırılan işyerlerinde bir sağlık birimi kurmak zorundadırlar. Đşverenler, işyerlerinde sağlıklı ve güvenli bir çalışma ortamının tesis edilmesi, sağlık ve güvenlik risklerinin önlenmesi ve koruyucu hizmetlerin yürütülmesi için gerekli tedbirlerin belirlenmesi, bu tedbirlerin uygulanması ve uygulamaların izlenmesi işlerini yürütmek üzere; işyerinin risk grubuna ve işçi sayısına göre bir veya daha fazla işyeri hekimi görevlendirmek ve bu görevlerin yapılması için gerekli yer, donanım ve personeli temin etmekle yükümlüdürler. Đşverenler, işyerinde görev yapan işyeri hekiminin adı, soyadı, adresi, çalışma saatleri ile yetki ve sorumlulukları konusunda çalışanları bilgilendirmekle yükümlüdürler. Đşverenler, işyeri hekiminin görevini etkili bir şekilde yürütebilmesi amacıyla gerekli planlama ve düzenlemeler yapmasına ve mesleği ile ilgili gelişmeleri izlemesine imkân sağlar. Đşyeri sağlık hizmetlerinin yürütümünden işveren sorumludur. Çalışanların hak ve yükümlülükleri Madde 6 Çalışanlar ve temsilcileri, sağlıklı bir çalışma ortamının oluşması için bu konuda hazırlanan talimat ve prosedürlere uymak, işyeri sağlık biriminin çalışmalarına destek sağlamak, sağlık muayeneleri, bilgilendirme ve eğitim programlarına katılmak ve gerektiğinde işbirliği yapmakla yükümlüdürler. Çalışanlar ve temsilcileri, işyerinde sağlık gözetiminin yerine getirilmesine ilişkin organizasyonlarda karar verme sürecinde yer alırlar. Çalışanlar ve temsilcileri, sağlık gözetiminde yürütülecek hizmetlerin amaç ve yöntemleri hususunda önceden haberdar edilirler. Sağlık gözetimi sonucunda elde edilen verilerin kullanılması ile ilgili bilgilendirilirler. Çalışanlar, sağlık muayenelerinin sonuçlarıyla ilgili olarak hatalı veya hataya yol açabilecek bilgiye itiraz hakkına sahip olup, bu işlemi nasıl yapacakları konusunda işveren tarafından bilgilendirilirler. vi
3 IV. Đşyeri Hekimlerinin Görevleri Nelerdir? Đşyeri Hekiminin Görevleri Madde 22 Đşyeri hekimi iş sağlığı hizmetleri kapsamında aşağıdaki görevleri yapmakla yükümlüdür: Çalışanların işe giriş ve periyodik muayenelerini Ek-5de verilen örneğe uygun olarak yapar, Đşyerindeki iş sağlığı ve güvenliği kuruluna katılarak çalışma ortamı ve çalışanların sağlığının gözetimi ile ilgili gerekli açıklamalarda bulunur, danışmanlık yapar ve kurulda alınan kararların uygulanmasını izler, Özelliği olan çalışanları; gebe ve emzikli kadınları, on sekiz yaşından küçükleri, iki yaşından küçük çocuğu olan anneleri, meslek hastalığı veya şüphesi tanısı alanları, kronik hastalığı olanları, malul ve özürlüleri, alkolikleri, ilaç ve uyuşturucu bağımlılığı olanları, birden fazla iş kazası geçirmiş olanları yakın takip ve koruma altına alır, Özürlülerin işe alınmaları, işyerinde oluşan bir kaza ya da hastalık sonrasında geçici ya da kalıcı iş göremezliği olanların işe başlamaları veya eski hükümlülerin gerekli sağlık muayenelerini yaparak uygun işe yerleştirilmeleri için rapor hazırlar, Sağlık nedeniyle üç haftadan uzun veya meslek hastalıkları veya iş kazaları nedeniyle veya sık tekrarlanan işten uzaklaşmalarda, işe dönüş muayenesi yapar, Kronik hastalığı olanları daha sık aralıklarla muayene eder, gerekli tetkikleri yaptırır ve koruyucu önlemlerin alınması hususunda gerekli işlemleri yapar, Gerekli laboratuar tetkikleri ve radyolojik muayeneleri yaptırır, Đşyerinde ilk yardım ve kurtarma çalışmalarının organizasyonunu yapar, ilgili personelin eğitimini sağlar ve acil tedavi hizmetlerini yürütür, Bulaşıcı hastalıkların kontrolünü sağlayarak yayılmasını önleme ve aşılama çalışmaları yapar, Kreş ve çocuk bakım yurdu ile emzirme odalarının sağlık koşullarını kontrol eder, sağlık koşullarına uygunluğunu sağlar, çocukların sağlık muayenelerini yaparak kayıt altına alır, Gebe ve emzikli kadınların işyerindeki olası sağlık tehlikelerine karşı sağlığını korur, geliştirir ve eğitimlerini sağlar, Đşyerinde kullanılan, tüketilen maddeleri kontrol ve izlemek için aralıklı olarak inceleme yaparak etmenleri belirler, değerlendirir ve kontrol önlemleri geliştirir, Çalışma ortamı gözetimi ile ilgili olarak gerektiğinde ölçümler yapılmasını sağlayarak alınan sonuçların çalışanlar yönünden değerlendirmesini yapar, Đşyerinin genel hijyen koşullarını devamlı izleyerek ve denetleyerek işyerindeki bütün birimlerin çalışanların sağlığını koruyup geliştirecek biçimde düzenlenmesi, çalışana sağlıklı bir ortamda ve yürütülen işin gerektirdiği kaloriyi karşılayacak nitelikte yemek sunulması, içme suyu imkânı sağlanması, soyunma odaları, banyo, lavabo ve tuvaletlerin bakımlı ve temiz olması ve genel temizlik donanımının temin edilmesi ve sürdürülmesi için gereğini yerine getirir, Đş ve çalışanın uyumunu sağlamak için çalışanların sağlığının, yapılan iş ve işlemler ile çalışma ortamındaki çeşitli stres faktörlerinden olumsuz yönde etkilenmesi olasılığına karşı inceleme ve araştırmalar yapar, Meslek hastalığı veya şüphesi tanısı alan çalışanların izleme ve kontrolünü yapar, SSK Meslek Hastalıkları Hastaneleri ile sürekli işbirliği içinde çalışır, Đşyerinde meslek hastalığı veya meslek hastalığı şüphesi tanısı alanların çalıştığı ortamda ve çalışanlarla ilgili inceleme yapar,
4 Herhangi bir hastalık veya kaza ya da periyodik muayene sonrasında eski işinde çalışması sakıncalı bulunan çalışanın, mevcut sağlık durumuna uygun bir işte çalıştırılmasını sağlar, Đş kazasına uğrayan ya da meslek hastalığına tutulan çalışanların rehabilitasyonu konusunda işyerindeki ilgili birimlerle işbirliği içinde çalışır, Eski hükümlü, malul ve özürlülerin işlerine uyumlarını sağlar, Đşyeri yöneticilerine, iş sağlığı ve iş güvenliği kurul üyelerine, çalışanlara ve temsilcilerine genel sağlık konularında eğitim verir ve bu eğitimlerin sürekliliğini sağlar, Çalışanların, zamanlarını etkin ve verimli biçimde değerlendirmeleri için eğitici, kültürel ve sportif etkinliklerle zenginleştirilmiş dinlenme imkânı sağlayacak çalışmalar yapar, Đşyerindeki sağlık gözetimi ile ilgili çalışmaları kaydeder ve Ek-6da belirtilen örneğe uygun yıllık çalışma raporu hazırlayarak iş sağlığı ve güvenliği kuruluna gönderir. vii V. Đşyerlerinde Uygulanabilecek Sağlık Prensipleri Đşyeri Sağlık Birimi Kadrosu: Beden, ruh ve sosyal açılardan oluşan üçgenin gereksinimlerine baktığımızda işyeri sağlık birimlerinin, hekim, hemşire, psikolog, iş güvenlik uzmanı ve beslenme uzmanından oluşur. Prensipler: - Đşe alımlarda başlayan sağlık muayeneleri, belirli aralıklarla tekrarlanması ve bu muayenelerde mesleğe bağlı olarak görülen ya da ileride görülebilecek rahatsızlıkların tedavileri önceden saptanması - Çalışılanlara işyeri sağlığı konusunda eğitim verilmesi - Üretimin arttırılması adına çalışanların sağlığını ön planda tutan programların uygulanması - Çalışanların kişisel özellikleri ile işyeri ortamı arasında iyi halli bir ilişki yaratılması - Uluslar arası şirketler göz önünde bulundurularak, çalışanlara özel sağlık programlarının üretilmesi ve geliştirilmesi - Yapılan muayene, tedavi vs. kayıt altında tutulması - Çalışanların en yakın aile üyelerine sağlık durumları hakkında da bilgi edinilmesi - Yöneticilerin işyeri sağlık birimlerinin işleyişinde ilk sorumlu kişi olmaları VI. Sonuç Her yıl 4 10 Mayıs tarihleri arasında Đş Sağlığı ve Đş Güvenliği Haftası kutlanmaktadır. 28 Nisan günü de Đşyerinde Sağlık ve Güvenlik Günü ilân edilmiştir. Dünyadaki birçok uluslararası şirkette çok güçlü bir rekabet ortamı mevcuttur. Bu şirketler rakiplerinden daha avantajlı bir konuma gelebilmek adına, çalışanlarına sağlıklı yaşam programları uygulamaktadırlar. Bu programların sonuç istatistiklerine bakıldığında da işe gelme, iş üretimi, iş verimliği gibi rakamların yükseldiği görülmektedir. Ülkemizde en önemli sorunlardan biri işsizliktir. Üniversite, yüksek lisans ya da doktora eğitimi tamamlamış birçok insan iş sahibi olamamakta, eğitim gördüğü meslek dışında zorunlu bir alanda ücret almakta ya da kendi mesleğinin icrasında düşük ücretlerle çalışmaktadır. Kişi, böyle zorlu bir iş ortamında fiziksel ve ruhsal olarak her türlü olumsuz etkiye açıktır. Bu olumsuz etkilerin
5 önlenebilmesi için işyerlerinde oluşturulacak Đşyeri Sağlık Birimlerinin yasalara uygun şekilde varlığını sürdürmesi ve çalışanlara uygun sağlık programlarının geliştirilmesi, bu programların uygulama alanlarının işyeri ile sınırlı kalmayıp özel yaşama da taşınması gerekir. i UÇÖ, DSÖ 1950 ii tarih ve sayılı Resmi Gazete iii tarih ve sayılı Resmi Gazete iv 4857 Sayılı Đş Yasası madde 77 v tarih ve sayılı Resmi Gazete, Đşyeri Sağlık Birimleri ve Đşyeri Hükümleri Görevleri Đle Çalışma vi tarih ve sayılı Resmi Gazete, Đşyeri Sağlık Birimleri ve Đşyeri Hükümleri Görevleri Đle Çalışma vii tarih ve sayılı Resmi Gazete, Đşyeri Sağlık Birimleri ve Đşyeri Hükümleri Görevleri Đle Çalışma
İŞYERİ HEKİMLERİNİN ÇALIŞMA ŞARTLARI İLE GÖREV VE YETKİLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK
İŞYERİ HEKİMLERİNİN ÇALIŞMA ŞARTLARI İLE GÖREV VE YETKİLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK Resmi Gazete Tarih: 4.7.1980; Sayı: 17037 Amaç Madde:1-Bu Yönetmelik, işyeri hekimlerinin çalışma şartları ile görevlerini