Güzelim, Sanki Dans Ediyor - Prof. Dr. Ethem Derman'nın gökbilim dünyası
Güzelim, Sanki Dans Ediyor
23	Mart 2016
Bu fotoğrafa baktığımda ilk aklıma gelen eteklerini savurarak çılgınca dans eden bir kadını hayal ettim. Çünkü bu güzellik ve zerafet sadece kadınlarda vardır. Peki kim düşürdü bu fotoğrafı önüme? Dün gece büyük sarmal gökadaları yazarken merak etttim, acaba evrende bugüne dek gördüğümüz en büyük sarmal gökada hangisidir diye. İşte karşıma bu güzel çıktı.
Katalog adı NGC 6872. Bazı kesimler ona Akbaba gökadası da diyorlarmış, halt etmişler, bu görkemli güzellik, leş yiyen bir akbabaya benzetilir mi? Eteğini bir ucundan diğer ucuna olan uzalığı 522 000 IY, Samanyol'ndan 5 kez daha büyük. Bizden uzaklığı ise 212 milyon IY. Güney yarımküresinde TavusKuşu takımyıldızında görüldüğü için benim teleskobun içine düşmeyecek, çok yazık, onun fotoğrafını çekmek isterdim. Normal görünüşlü bir gökadadan ayrılmasının nedeni hemen üstünde bulunan IC 4970 merceksi eliptik gökada ile çekimsel etkileşmesi.
Bu etkileşme sonucunda NGC 6872’de yıldız oluşumu hızla artıyor. Elektro manyetik tayfın mor öte ve kırmızı öte bölgelerinde gözlendiğinde gökadanın merkezi bölgesi ve ortasında bulunan çubuktaki yıldızların yaşlı olduğunu ve yeni yıldız oluşum oranının çok düşük olduğunu görüyoruz. Fakat sarmal kollara gittikçe hem yıldız oluşum oranı artıyor ve bol miktarda genç yıldızları görmeye başlıyoruz. Fotoğrafta mavi renkte gördüğünüz bölgeler GALEX Uzay teleskobu ile mor öte bölgede çekilmiştir.
Samanyolu'ndaki yıldız veya ötegezegen sayısı olsun her zaman değişir, çünkü istatistik sonucu bulunan sayılardır. Fakat şu koşulla değişiyor, hiç bir zaman azalmıyor bu sayılar her gün artıyor. Örneğin Samanyolundaki yıldız sayısı 20-30 yıl önce 100 milyardı. Teknoloji gelişince daha önce görülmeyen küçük kütleli yıldızlar ortaya çıktı, bir baktık 200 milyar olmuş. Bugün 300 milyar kabul ediliyor ama 400 milyar diyen de var. O nedenle yakın zamanda evrendeki gökada sayısı 250 veya 300 milyar olduğu ortayaa çıkarsa hiç şaşırma ama kimse 100 milyar da demeyecek.
Her zaman sözünü ettiğimiz gibi eliptik ve sarmal gökadalar çoğunlukta. 1900'lerde Hubble amcam bile onları şekilsel olarak sınıflarken dikkat ederseniz hemen hemen hepsi bu iki gruba giriyor. Hubble'ın meşhur çatal diyagramı:
Sonuç yaşamınızda mutluluğu ve güzelliği arıyorsanız, bilgisayar ekranında bile bulabiliyorsunuz. Sevgilerimle…