Konusunu Oylayın.: İslami vakitlerin tanımı ve hesaplanışı
İslami vakitlerin tanımı ve hesaplanışı Mumsema İSLAMİ VAKİTLERİN TANIMI ve HESAPLANIŞI
Din kavramının tanımı
Enam suresi 96. ayet: O, sabahı aydınlatandır. O, geceyi dinlenme zamanı, güneş ve ay
Cevap: Islami vakitlerin tanımı ve hesaplanışı
Vakitlerin tanımları ile ilgili dayanaklar Kur'an ayetleri ve hadislerdir. Namaz vakitlerine Kur'ân-ı Kerim'de mücmel olarak işaret edilmiş; bu vakitlerin ince bir şekilde tayini ise Efendimiz'in (sallallahu aleyhi vesellem) sünnetine bırakılmıştır. Vakitler Cebrâîl vasıtasıyla Peygamberimiz'e (sallallahu aleyhi vesellem) öğretilmiştir; Cebrâil (a.s.) gelerek namazı bir defa ilk vakitlerinde, bir defa da son vakitlerinde kıldırmak suretiyle namazın vakitlerini göstermiş ve “işte bu iki vakit arasında geçen süreler, namazların vakitleridir” demiştir. Hz. Peygamber de ashabına bu vakitleri fiilî ve sözlü olarak bildirmiştir. Bir hadiste “Her namazın vaktinin başlangıcı ve sonu vardır; öğle namazının ilk vakti güneşin batıya meylettiği zamandır, sonu ise ikindi vaktinin girmesidir. İkindinin ilk vakti, vaktinin girdiği andır, sonu ise, güneşin sarardığı zamandır. Akşamın ilk vakti güneşin battığı zamandır, sonu da, şafağın kaybolmasıdır. Yatsının ilk vakti şafağın kaybolduğu andır, sonu ise gece yarısıdır. Sabah namazının ilk vakti fecrin zuhuru, sonu ise güneşin doğmasıdır.” buyurmuştur.
Şimdi bu ve benzeri hadislerden yola çıkarak her bir namaz vaktine ait tanımları belirlemeye çalışacağız:
İkindi Vakti: Hadisten anlaşılacağı üzere ikindi vaktinin başlangıcı, Efendimiz (sallallahu aleyhi vesellem) tarafından sözlü olarak açıkça belirtilmemiş, ancak fiilî olarak gösterilmiştir. Muhtelif hadislerde ikindinin, "her şeyin gölgesi kendisi kadar" olduğunda kılındığı rivayet edilmektedir. Bu durumu açıklama sadedinde bir rivayette ise, "öğle vakti adamın gölgesinin şirak (ayakkabı bağı) kadar olduğu ve ikindinin, adamın gölgesi şirak ile adamın boyunun misline ulaştığında kılındığı" belirtilmektedir
Buna göre ikindinin ilk vakti, her şeyin gölgesi, öğle vaktindeki gölgesinden kendi boyu kadar uzadığında girmektedir. Ancak Ebu Hanife'ye göre ikindi vakti, her şeyin gölgesi, öğle vaktindeki gölgesinden kendi boyunun iki misli kadar uzadığında girmektedir. İmâm-ı Âzam'ın bu konudaki delili ise Peygamberimiz'in (sallallahu aleyhi vesellem) "Öğle vaktini, hava serinlediği zaman kılın. Çünkü öğle vaktindeki hararetin şiddeti, cehennemin hararetinin şiddetinden kaynaklanmıştır" hadisidir. İkindinin sonu ise yukarıdaki hadiste "güneşin sarardığı zaman" olarak açıklanmıştır. Bunu, güneş sarardıktan sonra ikindiyi kılmanın mekruh olduğu şeklinde anlamalıyız; zira "Güneş batmadan önce ikindi vaktinden bir rekâta yetişen kimse ikindi namazına yetişmiştir" hadisine göre ikindinin vakti, güneş batıncaya kadar devam etmektedir
.Akşam vakti: Hadise göre güneşin batmasıyla başlar. Tepeler vs. engeller nedeniyle batı ufkunun görülememesi durumunda vaktin ne zaman gireceği konusu ise Efendimiz'in (sallallahu aleyhi vesellem) bir hadisinde "doğudaki tepelerin kararması" ifadesiyle açıklığa kavuşturulmuştur. Bu ifadeye göre akşam vaktinin girmesi için, yöredeki en yüksek mevkiden bakıldığında dahi güneşin batmış olması şarttır. Zira güneş batarken ışığı karşı tarafa, yani doğu tarafına yansır. Doğudaki tepelerden ışığın kaybolması ise, civarda güneşin batışının izlenebildiği en yüksek noktadan bakıldığında dahi güneşin tamamının ufkun altına inmesi demektir. Hadiste akşamın son vakti şafağın kaybolması, yani yatsı vaktinin girmesi olarak tanımlanmıştır. Ancak Cebrâil'in (a.s.) namaz vakitlerini öğrettiği her iki günde de akşam namazını tek bir vakitte kıldırmış olmasına dayanarak, akşam namazı vaktinin güneşin batmasıyla başlayan dar bir vakit olduğu İmam Maliki tarafından içtihad edilmiştir. "Akşam namazını yıldızların iç içe göründüğü zamana kadar tehir etmedikleri müddetçe ümmetim hayır (yahut fıtrat) üzerindedir" hadisi de akşam namazını geciktirmenin her halükarda mekruh olduğunu göstermektedir.
Yatsı vakti: Hadise göre şafağın kaybolmasıyla başlayıp, geceyarısı sona ermektedir. Bir rivayette ise yatsının son vaktinin "gecenin üçte biri geçince" olduğu bildirilmiştir. Ancak Ebu Katâde'nin rivayet ettiği bir hadiste "bir namazın vaktinin, diğer namazın vakti girinceye kadar devam ettiği" bildirilmektedir. Buna göre yatsı vakti, sabah namazı vakti girinceye kadar devam etmekle birlikte, gecenin üçte biri veya yarısından sonraya bırakmak mekruhtur.Şafağın kaybolması hadisesi konusunda ihtilaf mevcuttur. İmâm-ı Âzam şafağın, ufuktaki beyazlık (beyaz şafak) olduğunu ifade etmiş, diğer mezhep imamları ise şafağı ufuktaki kızıllık (kızıl şafak) olarak anlamışlardır. Güneşin batmasıyla önce ufukta bir kızıllık oluşmakta, ardından bu kızıllık solarak yerini beyazlığa bırakmaktadır. Buna göre, Ebu Hanife hazretlerinin esas aldığı yatsı vakti, ufuktaki beyazlığın (görülebilir aydınlık) tamamen kaybolduğu andır; bu ise diğer imamların esas aldığı yatsı vaktinden daha sonra oluşmaktadır. Sahabeler (r.a.) arasında da bu konuda görüş birliği olmadığını, örneğin Hz. Ali, Hz. Ömer ve oğlu ile Hz. İbni Abbas’ın kızıl şafağı esas aldığını; Hz. Ebubekir, Hz. Muaz bin Cebel, Hz. Enes, Hz. Ebu Hureyre ve Hz. Aişe’nin ise beyaz şafağa göre amel ettiklerini görüyoruz.
Sabah namazı vakti: Hadiste belirtildiğine göre sabah namazı vakti fecrin doğması ile başlayıp, güneşin doğması ile sona ermektedir. Fecrin ne zaman doğmuş kabul edileceği ise, Efendimiz (sallallahu aleyhi vesellem) tarafından "Fecr-i kâzib size mani olmasın, fecr-i sadık karşınıza çıkıncaya kadar yiyin için" hadisiyleaçıklanmıştır. Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem), fecr-i sadık'ı tarif sadedinde, "O, enlemesine görülen aydınlıktır, uzunlamasına görülen değil" buyurmuştur. Buna göre, imsak zamanı gökyüzünün ufuk hizasında önce uzunlamasına bir aydınlık belirmektedir. Ufuğa dik şekilde oluşan ve kurt kuyruğuna da benzetilen bu ince ve zayıf aydınlık (fecr-i kâzib) bir müddet sonra yerini, enlemesine yayılarak genişleyen bir beyazlığa (fecr-i sadık) bırakmaktadır. Fecr-i kâzib olarak nitelendirilen hadisenin, fecirden önce tipik olarak müşahede edilen Zodyak ışıması olabileceği düşünülmüştür. Gezegenler arası boşluktaki toz zerrelerinin güneşi yansıtmasından kaynaklanan bu ışıma, hadiste tarif edildiği gibi fecr-i sadıktan az önce görülmekte, tabanı ufuğa dayalı, ucu ise güneş yörüngesini (ekliptik) gösterir bir piramide benzemektedir
İkindinin vakti, hadiste ifade edildiği üzere, bir cismin gölgesinin, ikindi gölgesi olarak tanımlanan uzunluğa erişmesiyle başlamaktadır. İkindi gölgesinin ne olduğu konusunda ise, Tanımlar bölümünde açıklandığı üzere mezhepler arasında farklılık mevcuttur. Şafii, Maliki, Hanbeli mezhepleri ile, İmam Ebu Yusuf ve İmam Muhammed'e göre bir cismin İkindi Gölgesi, o cismin Zeval Gölgesi uzunluğuna cismin kendi uzunluğunun eklenmesi ile bulunur. Yani 1 m.lik bir sopanın gölgesi zeval vaktinde 0,5 m. ise, sopanın gölgesi 0,5 m. + 1 m. = 1,5 m.ye ulaştığında ikindi vakti girmiş olur. Bu vakte Asr-ı Evvel denir. İmam Ebu Hanife'ye göre ise ikindi gölgesi, o cismin Zeval Gölgesi uzunluğuna cismin kendi uzunluğunun iki katının eklenmesi ile bulunur. Yani örneğimizdeki sopanın gölgesi, 0,5 m. + 2 m. = 2,5 m. olduğunda İmam Ebu Hanife'ye göre ikindi vakti girmiş olur. Bu vakte ise Asr-ı Sani adı verilir. Zeval, Asr-ı Evvel ve Asr-ı Sani gölgelerinin oluşumu
Dünya yuvarlak olduğundan, onu saran atmosfer de küre biçimindedir. Güneş ufka doğru alçaldıkça, yani Güneş Dikey Açısı azaldıkça güneş ışınlarının atmosfer içinde kat ettiği mesafe de artmaktadır
Rayleigh etkisi, yani atmosferin güneş ışınlarını kırma özelliği, ışığın rengine yani dalga boyuna bağlı olarak değişim göstermektedir. Birbirine ters orantılı bu bağıntı sonucu, görece daha düşük dalga boyuna sahip olan mavi ışınlar, kırmızı ışınlardan daha fazla kırılıma uğrarlar. Güneşten gelen kırmızı ışınların yaklaşık %5’i, atmosferden geçerken kırılmakta ve gözümüze ulaşamadan saçınmaktadır. Mavi ışınlarda ise bu rakam %20 civarına kadar yükselir. Güneşten bize gelen mavi ışınların daha fazla kırılması, güneş istikametinden dışa doğru bükülmelerine yol açar ve güneşin bize ulaşan huzmesindeki renk tayfında daha az mavi bulunmasına sebep olur. Bizim gökyüzündeki güneşi sarımsı beyaz görmemiz bu sebeptendir; yoksa güneşin atmosfer dışından gözlenen rengi "günışığı" flüoresan ampullerin rengi gibi donuk beyazdır. Güneş huzmesinden dışarı sevk olunan mavi ışınlar ise atmosfer tarafından yansıtılarak bize gökyüzünün mavi rengini verir. Evet, Rabbimiz, atmosfere ışığı kırma özelliği vererek hem güneşin rengini "ısıtmış", hem de gökyüzümüzü renklendirip şenlendirmiş ve kapkara olmaktan kurtarmıştır
daha fazlası için tıklayınız>>>
« Hz Ömerin mümin liderler üzerindeki etkisi nelerdir? | Haremlik selamlık (kadın erkek bir arada sohbet) »