Download "MÜZİK ÖĞRETMENİ ADAYLARININ MÜZİK ÖĞRETİM YÖNTEM BİLGİLERİNİN ARAŞTIRILMASI"
1 Selçuk Üniversitesi Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi Sayı 26, Sayfa , 2008 MÜZİK ÖĞRETMENİ ADAYLARININ MÜZİK ÖĞRETİM YÖNTEM BİLGİLERİNİN ARAŞTIRILMASI Ilgım Kılıç İnönü Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü, Eğitimi Anabilim Dalı, Kampüs, 44280, Malatya, ÖZET Bu araştırmada, Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümleri Eğitimi Anabilim Dallarında öğrenim görmekte olan son sınıf müzik öğretmeni adaylarının müzik öğretim yöntemleri konusundaki yeterlik düzeylerinin belirlenmesi üzerinde durulmuştur. Araştırmanın evrenini Türkiye deki Eğitim Fakülteleri Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü Eğitimi Anabilim Dalları son sınıf öğrencileri, örneklemini ise eğitim-öğretim yılında belirlenmiş olan dokuz üniversitenin Eğitimi Anabilim Dalı son sınıflarında öğrenim görmekte olan 282 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Elde edilen veriler müzik öğretim yöntemlerinin öğrenilmesindeki yetersizlik ve eksiklikler olduğunu göstermiştir. Elde edilen bu bulgulara ilişkin olarak müzik öğretim yöntemlerinin öğretiminin geliştirilmesi ve uygulamalı hale getirilmesi üzerine öneriler geliştirilmiştir. Anahtar Kelimeler: i, Yöntem,.
2 Selçuk Üniversitesi Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi Sayı 26, Sayfa , 2008 A STUDY ON MUSIC TEACHER CANDIDATES KNOWLEDGE CONCERNING METHODS OF MUSIC TEACHING Ilgım Kılıç İnönü University, Faculty of Education, Fine Arts Department, Music Education Branch, Campus, 44280, Malatya, ABSTRACT This paper aims at identifying the proficiency levels of the fourth year students who attend the music education branch of the Fine Arts Education Departments of teacher training colleges in Turkey with regard to music teaching methods. The research universe is made up of the fourth year students of the Music Education Branch of Fine Arts Departments of the teacher training colleges in Turkey, and the research sample is composed of the 282 fourth year students attending the music branch of the nine universities in academic year. The findings indicate that there are insufficiencies and deficiencies in mastering the methods of teaching. Suggestions were made in relation to develop teaching of teaching methods and made the teaching of teaching methods practical. Key Words: Music Teaching, Method, Music Teaching Methods.
3 Öğretmeni Adaylarının 109 GİRİŞ öğretim yöntemi, müzik öğretimi sürecinde veya müziksel öğretmeöğrenme etkinliklerinde amaca ulaşmak ya da hedefe erişmek için bilinçli ve mantıklı olarak seçilen ve izlenen düzenli yoldur. öğretim yöntemleri, müzik öğretim süreçlerinin veya müziksel öğretme-öğrenme etkinliklerinin en önemli öğelerinden biridir (Uçan, 1999: 31). Çünkü müzik öğretim yöntemi ile birlikte çalışmalar düzenlenir ve kontrol altına alınır. Bu yolla gereksiz alıştırmalara, incelemelere, araç-gereçlerin boş yere kullanılmasına, bocalamalara ve tehlikeli hatalara düşülmemiş olunur. Bu bakımdan müzik öğretim yöntemi müzik eğitiminde öğretime yön veren, öğretmene yolunu gösteren pusula gibidir. Yöntem, müzik eğitiminde öğretimin güvenle yürümesini sağlar. Bu doğrultuda bir müzik öğretmeni adayının müzik öğretim yöntemleri hakkında eksiksiz bilgiye sahip olması gerektiği açıkça ortadadır. öğretim yöntemleri bilgisine sahip öğretmenin derslerini en verimli, etkili ve yararlı bir biçimde işleyeceği kuşkusuzdur. Bundan dolayı; bir müzik öğretmeni adayının, müzik öğretim yöntemleri hakkında eksiksiz bilgiye sahip olması beklenmektedir. den amaç; uygun öğretim yöntemlerini kullanarak öğrenmeyi sağlamaktır (Loughran, 1997:61). öğretmeni, dersini ve işleyecek olduğu konuyla ilgili en uygun öğretim yöntemlerini kullanabilmelidir. Kısacası, öğretmen her öğrencinin bedensel, zihinsel, duygusal ve sosyal özelliklerine, öğretimin amaçlarına, ele alınan konuya, konunun özelliğine, çevreye, sınıfına, kullandığı araç ve gereçlere göre yöntemi ya da yöntemleri seçebilmelidir (Kemertaş, 1999: 185). de uygun öğretim yöntemlerini seçme bilinci öğretmen yetiştiren kurumlardaki eğitim sırasında verilmelidir. Araştırmanın Amacı Bu araştırmanın amacı; Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümleri Eğitimi Anabilim Dallarında verilmekte olan Özel Yöntemleri I-II dersleri başta olmak üzere, alan bilgisi dersleri içerisinde öğrenilen müzik öğretim yöntemlerinin, müzik öğretmeni adaylarınca kazanılma durumunun belirlenmesidir. Problem Cümlesi öğretmeni adaylarının lisans eğitimleri boyunca öğrenmiş oldukları müzik öğretim yöntemlerine ilişkin yöntem bilgileri nasıldır? Araştırmanın Önemi Bu araştırmada, öğretmen adaylarının müzik öğretim yöntemleri konusundaki bilgilerinin belirlenmesi;
4 110 I. Kılıç adayların bakış açısıyla müzik öğretim yöntemlerine yönelik bilgilerin ve öğretiminin genel durumunun ortaya konması, eksik görülen faktörlerin belirlenerek, bu eksikliklerin giderilmesi için yeni öneriler sunulması, öğretmen adaylarının eksiklik duydukları öğretim yöntemleri ile ilgili gelişmelerine yardımcı olunması, öğretmen adaylarının müzik öğretim yöntemleri konusunda donanımlı yetişmelerine katkıda bulunulması açılarından önem taşımaktadır. Ayrıca araştırma; öğretmen adaylarının bilgi düzeylerinden hareketle, müzik öğretim yöntemlerinin öğretilmesi açısından ders işlenişlerinin ve içeriklerinin gözden geçirilmesi, planlanması ve bu belirleme sonucunda ulaşılan verilerin değerlendirilerek genel bir sonuca varılması ve konuya ilişkin önerilerin geliştirilmesi açısından önem taşımaktadır. Sayıltılar Bu araştırmada; Seçilen örneklemin evreni temsil ettiği düşünülmektedir. Seçilen araştırma yöntemi, araştırmanın amacına, konusuna ve problem çözümüne uygundur. Veri toplama aracı olarak kullanılan anket formları geçerli ve güvenilir olup, araştırma için gerekli bilgilere ulaşmayı sağlayacak niteliktedir. Eğitimi Anabilim Dalları son sınıf öğrencilerine uygulanan olan bilgi toplama formu (anket) sorularına verilen cevaplar gerçeği yansıtmaktadır. Sınırlılıklar Bu araştırma; üniversitelerin Eğitim Fakülteleri Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümleri Eğitimi Anabilim Dalları nda eğitim-öğretim yılında öğrenim görmekte olan son sınıf öğrencilerinin görüşleri ile sınırlıdır. YÖNTEM Bu bölümde araştırmanın modeli, evreni ve örneklemi, verilerin toplanması ve toplanan verilerin çözümlenmesi ile ilgili konu başlıkları bulunmaktadır. Araştırmanın Modeli Bu çalışma; yapıldığı ortama göre saha niteliğindedir ve araştırmanın yürütülmesinde genel tarama modeli kullanılmıştır.
5 Öğretmeni Adaylarının 111 Evren ve Örneklem Bu araştırmanın evrenini Türkiye deki Eğitim Fakülteleri Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü Öğretmeliği Anabilim Dallarında öğrenim görmekte olan son sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise; eğitim-öğretim yılında Gazi Üniversitesi, Selçuk Üniversitesi, İnönü Üniversitesi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Onsekiz Mart Üniversitesi, Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, Pamukkale Üniversitesi ve Niğde Üniversitesi Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü Eğitimi Anabilim Dalı son sınıf öğrencileri (282 öğrenci) oluşturmaktadır. Verilerin Toplanması ve Çözümlenmesi Bu araştırmada verilerin toplanması, ilgili literatürün taranması, örneklem grubunun belirlenmesi ve anket uygulamalarının yapılması aşamalarından oluşmaktadır. Verilerin toplanması amacıyla eğitim-öğretim yılında üniversitelerin Eğitimi Anabilim Dallarında öğrenim görmekte olan son sınıf öğrencilerine yönelik anket hazırlanmıştır. Veriler araştırmacı tarafından belirlenmiş olan dokuz üniversiteye gidilerek elden toplanmıştır. Veri toplama aracının elden toplanması nedeniyle denek kaybı aza indirilmiş olup geri dönüşüm oranı yüksek olmuştur. Elde edilen veriler, bilgisayar ortamına aktarılarak gerekli istatistiksel çözümlemeler için SPSS (The Statistical Packet for the Social Sciences) paket programı kullanılmıştır. Ortaya çıkan sonuçlar tablolaştırılarak yorumlanmıştır. Ayrıca ölçekte yer alan aralıkların eşit olduğu (4/5) düşüncesinden hareket ederek seçeneklere ait sınırlar aşağıdaki gibi belirlenmiştir: Hiç Yeterli Değil (1) Az Yeterli (2) Orta Ölçüde Yeterli (3) Büyük Ölçüde Yeterli (4) Tamamen Yeterli (5) BULGULAR VE YORUMLAR Bu bölümde; toplanan, çözümlenen ve değerlendirilen veriler ışığında elde edilen bulgular tablolaştırılmış olup, bulgular ve yorumları birlikte yapılmıştır.
6 112 I. Kılıç Tablo 1. Örneklem Grubundaki Öğretmen Adaylarının Heceler ve Rakamlarla Hakkında Bilgi Sahibi Olmalarına İlişkin Dağılım Hecelerle ve Rakamlarla 91 32, , , , , ,9 1,6 Bu bulgulara göre; örneklem grubunu oluşturan öğretmen adaylarının hecelerle ve rakamlarla müzik öğretim yöntemi hakkındaki bilgilerinin eksik ve yetersiz olduğu söylenebilir. Tablo 2. Örneklem Grubundaki Öğretmen Adaylarının Harflerle Hakkında Bilgi Sahibi Olmalarına İlişkin Dağılım Harflerle , , , , , ,4 1,5 Bu bulgular; örneklem grubunu oluşturan öğretmen adaylarının harflerle müzik öğretim yöntemi hakkında yeterli bilgi alamadıklarını ya da edindikleri bilgileri kalıcı hale getiremediklerini düşündürmektedir. Tablo 3. Örneklem Grubundaki Öğretmen Adaylarının Karmalı Hakkında Bilgi Sahibi Olmalarına İlişkin Dağılım Karmalı 76 27, , , , , ,8 1,4 Bu bulgulara göre; örneklem grubunu oluşturan öğretmen adaylarının karmalı müzik öğretim yöntemi hakkında donanımlı olmadıklarını düşündürmektedir.
7 Öğretmeni Adaylarının 113 Tablo 4. Örneklem Grubundaki Öğretmen Adaylarının Grafiklemeli Hakkında Bilgi Sahibi Olmalarına İlişkin Dağılım Grafiklemeli 78 27, , , , , ,6 1,4 Bu bulgulara göre; örneklem grubunu oluşturan öğretmen adaylarının grafiklemeli müzik öğretim yöntemi hakkındaki bilgi düzeylerinde sorunlar olduğunu düşündürmektedir. Tablo 5. Örneklem Grubundaki Öğretmen Adaylarının Aralıklamalı Hakkında Bilgi Sahibi Olmalarına İlişkin Dağılım Aralıklamalı 97 34, , , , , ,5 1,4 Bu bulgulara göre; örneklem grubunu oluşturan öğretmen adaylarının lisans eğitimleri boyunca almış oldukları eğitim sonucu aralıklamalı müzik öğretim yöntemi hakkında yeterli düzeyde bilgi sahibi olamadıklarını ya da almış oldukları bilgileri değerlendiremediklerini düşündürmektedir. Tablo 6. Örneklem Grubundaki Öğretmen Adaylarının Renklerle Hakkında Bilgi Sahibi Olmalarına İlişkin Dağılım Renklerle , , , , , ,5 1,5 Örneklem grubunu oluşturan öğretmen adaylarının, renklerle müzik öğretim yöntemi hakkında bilgi sahibi olmalarını gösteren bu bulgu; konu ile ilgili öğretim aşamasında sorunlar olduğunu ya da edinilen bilgilerin özümlenmesinde ve davranışa dönüştürülmesinde olumsuz koşulların var olduğunu düşündürmektedir.
8 114 I. Kılıç Tablo 7. Örneklem Grubundaki Öğretmen Adaylarının Beden Diliyle (Mimiklemeli) Hakkında Bilgi Sahibi Olmalarına İlişkin Dağılım Beden Diliyle (Mimiklemeli) (Fonomimi) 65 23, , , , , ,1 1,5 Bu bulgulara göre; örneklem grubunu oluşturan öğretmen adaylarının beden diliyle (mimiklemeli) müzik öğretim yöntemi hakkında tam olarak yeterli olmadıkları yorumuna varılabilir. Tablo 8. Örneklem Grubundaki Öğretmen Adaylarının Genel Notalamalı Hakkında Bilgi Sahibi Olmalarına İlişkin Dağılım Genel Notalamalı 64 22, , , , , ,1 1,4 Tablodaki verilerden de anlaşılacağı gibi; örneklem grubunu oluşturan öğretmen adayları, genel notalamalı müzik öğretim yöntemi konusundaki yeterliklerini farklı şekilde değerlendiren bir dağılım göstermişlerdir. Bu durumun; bireysel öğrenme ve yorumlama gücünün farklı olmasından kaynaklanmış olduğu düşünülebilir. Tablo 9. Örneklem Grubundaki Öğretmen Adaylarının Grafik Notalamalı Hakkında Bilgi Sahibi Olmalarına İlişkin Dağılım Grafik Notalamalı 95 33, , , , , ,5 1,4 Bu bulgulara göre; örneklem grubunu oluşturan öğretmen adaylarının grafik notalamalı müzik öğretim yöntemi hakkındaki bilgi düzeylerini yeterli bulmadıkları söylenebilir.
9 Öğretmeni Adaylarının 115 Tablo 10. Örneklem Grubundaki Öğretmen Adaylarının Karma Notalamalı Hakkında Bilgi Sahibi Olmalarına İlişkin Dağılım Karma Notalamalı , , , ,1 24 8, ,2 1,4 Bu durum; müzik öğretmeni adaylarının, müzik öğretim yöntemlerinden biri olan karma notalamalı müzik öğretim yöntemi açısından meslek hayatına hazır olmadıklarını düşündürmektedir. Tablo 11. Örneklem Grubundaki Öğretmen Adaylarının Devinmeli-Ritimlemeli (Dalcroze) Hakkında Bilgi Sahibi Olmalarına İlişkin Dağılım Devinmeli- Ritimlemeli (Dalcroze ) 68 24, , , , , ,0 1,5 Bu bulgulara göre; örneklem grubunu oluşturan öğretmen adaylarının önemli bir bölümünün edindikleri bilgileri hatırlamada güçlük çektikleri ya da tam olarak öğrenmemiş oldukları şeklinde yorumlanabilir. Tablo 12. Örneklem Grubundaki Öğretmen Adaylarının Toplu Söylemeli (Kodaly) Hakkında Bilgi Sahibi Olmalarına İlişkin Dağılım Toplu Söylemeli (Kodaly ) 57 20, , , , , ,3 1,5 Bu bulgulara göre; lisans eğitimi boyunca sürdürülen eğitim etkinliklerinde veya uygulamalarında, toplu söylemeli (Kodaly) müzik öğretim yöntemi konusunda olumsuzlukların yaşandığı yorumuna varılabilir.
10 116 I. Kılıç Tablo 13. Örneklem Grubundaki Öğretmen Adaylarının Devinmeli/Ritimlemeli/Doğaçlamalı (Orff) Hakkında Bilgi Sahibi Olmalarına İlişkin Dağılım Devinmeli / Ritimlemeli/ Doğaçlamalı (Orff ) 66 23,4 25 8, , , , ,2 1,5 Bu bulgulara göre; örneklem grubunu oluşturan öğretmen adaylarının müzik eğitiminde sıklıkla başvurulan müzik öğretim yöntemlerinden biri olan devinmeli/ritimlemeli/doğaçlamalı (Orff) müzik öğretim yöntemine ilişkin bilgi düzeylerinin yeterli olmadığı yorumuna varılabilir. Tablo 14. Örneklem Grubundaki Öğretmen Adaylarının Yetenek Geliştirmeli (Suzuki) Hakkında Bilgi Sahibi Olmalarına İlişkin Dağılım Yetenek Geliştirmeli (Suzuki ) 88 31, , , , , ,9 1,6 Bu bulgulara göre; örneklem grubunu oluşturan öğretmen adaylarının yetenek geliştirmeli (Suzuki) müzik öğretim yöntemini tam olarak öğrenemediklerini düşündürmektedir. SONUÇ VE TARTIŞMA öğretmeni adayları lisans öğrenimleri süresince öğrendikleri müzik öğretim yöntemleri konusunda yüzde değerleri itibariyle denenceler sırasına göre aşağıda yer aldığı biçimiyle sıralanmıştır; Devinmeli/ritimlemeli/doğaçlamalı müzik öğretim yöntemini (Orff ) %28,0 büyük ölçüde, Toplu söylemeli müzik öğretim yöntemini (Kodaly yöntemi) %27,3 ile tamamen, Genel notalamalı müzik öğretim yöntemini %23,8 ile büyük ölçüde,
11 Öğretmeni Adaylarının 117 Karma notalamalı müzik öğretim yöntemini %46,8 ile hiç, Harflerle müzik öğretim yöntemini %45,7 ile hiç, Renklerle müzik öğretim yöntemini %40,8 ile hiç, Aralıklamalı müzik öğretim yöntemini %34,4 ile hiç, Grafik notalamalı müzik öğretim yöntemini %33,7 ile hiç, Hecelerle ve rakamlarla müzik öğretim yöntemlerini %32,3 ile hiç, Yetenek geliştirmeli müzik öğretim yöntemini (Suzuki yöntemi) %31,2 ile hiç, Grafiklemeli müzik öğretim yöntemini %27,7 ile hiç, Karmalı müzik öğretim yöntemini %27,0 ile hiç, Devinmeli-ritimlemeli müzik öğretim yöntemini (Dalcroze yöntemi) %24,1 ile hiç, Beden diliyle (mimiklemeli) müzik öğretim yöntemini (fonomimi) %23,4 ile hiç öğrenemedikleri şeklinde görüş belirtmişlerdir. Öğrenilen müzik öğretim yöntemlerine ilişkin yanıtların hiç seçeneğinde yoğunlaşması, yani bu bölüme yönelik soruların hemen hemen tamamında benzer şekilde cevap verilmesi, müzik öğretmeni adaylarının dersin müzik öğretim yöntemlerinin öğretimi konusunda olumsuz yönde birliktelik içinde oldukları gerçeğini ortaya çıkarmaktadır. öğretim yöntemleri, müzik öğretmeni adayları tarafından yeterince öğrenilememiştir. Bu bağlamda; öğretim yöntem ve teknikleri konusunda yeterli bilgisi olmayan müzik öğretmeni adaylarının mesleki yaşamlarında, planlama ve uygulamalarında zorluklar yaşayacaklarının da kaçınılmaz olacağı yargısına varılabilir. Öneriler Araştırmada elde edilen bulgular ve ulaşılan sonuçlar açısından aşağıdaki öneriler geliştirilmiştir: Nitelikli müzik öğretmenlerinin yetiştirilmesinde, müzik öğretmeni adaylarının müzik öğretim yöntemleri konusunda bilgi sahibi olmaları ve bu bilgilerinin davranışa dönüşmesi çok büyük önem taşımaktadır. öğretim yöntemleri üzerinde daha fazla durulmalıdır ve her bir müzik öğretim yöntemi müzik öğretmeni adaylarınca kavranıp uygulanabilecek duruma getirilmelidir. Nitekim yöntem zenginliği, öğretmen adaylarının mesleki yaşamlarında karşı karşıya kalacakları öğrencilerinin derse ilgi göstermelerini sağlayacaktır (Gözütok, 2004: 128). öğretmeni adaylarının, öğrencilerin düzeyine uygun ve yapıcı olarak müzik öğretim yöntemlerini seçmeleri ve kullanmaları aşılanmalıdır ve bunun için uygulamalara ağırlık verilmelidir.
12 118 I. Kılıç Etkin bir öğretim için, müzik öğretmenliği eğitimi ve dersleri, müzik öğretmeni adaylarının, kullanımı en yaygın olan müzik öğretim yöntemlerine hâkim olmalarının yanında, yaratıcılıklarını da kullanarak yöntem zenginliğine gidecek yolları da bulabilmeleri yönünde gözden geçirilmelidir. öğretmeni adaylarının hecelerle ve rakamlarla müzik öğretim yöntemi, harflerle müzik öğretim yöntemi gibi hiç öğrenemediklerini ileri sürdükleri öğretim yöntemleri üzerinde durulmalıdır. Bunun da; müzik öğretmenliği alanına niteliksel açıdan katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Konu ile ilgili dersi yürütmekte olan öğretim elemanlarına yönelik seminerler düzenlenmeli ve bu seminerler yolu ile özellikle Devinmeli/Ritimlemeli/Doğaçlamalı - Orff ne ilişkin anlayış geliştirilmelidir. öğretmeni adaylarının müzik öğretim yöntemlerini daha etkin bir şekilde öğrenebilmeleri için sınıf içerisinde teorik olarak anlatılan konu, öncelikle ilgili öğretim elemanı tarafından, ardından müzik öğretmeni adayları tarafından uygulamalı olarak da gerçekleştirilmelidir. öğretmeni adaylarının, müzik öğretim yöntemlerini öğrenme aşamalarında ilgili müzik öğretim yöntemi konusunda materyal hazırlanması, geliştirilmesi ve kullanılmasına ağırlık verilmelidir. YAZAR NOTLARI Bu çalışma Aralık 2007 de GÜ Eğitim Bilimleri Enstitüsünde tamamlanan Öğretmenliği Lisans Programı Öğrencilerinin Özel Yöntemleri Derslerinde Kazandıkları Yeterliklerin Öğretmenlik Uygulaması nda Kullanım Açısından Değerlendirilmesi başlıklı doktora tezinin bir bölümünden yararlanılarak oluşturulmuştur.
13 Öğretmeni Adaylarının 119 KAYNAKLAR GÖZÜTOK, F.D. (2004). Öğretmenliğimi Geliştiriyorum, (Genişletilmiş 2. Baskı), Ankara: Siyasal Kitabevi. KEMERTAŞ, İ. (1999). Uygulamalı Genel Yöntemleri, İstanbul: Birsen Yayınevi. KILIÇ, I. (2007). Öğretmenliği Lisans Programı Öğrencilerinin Özel Yöntemleri Derslerinde Kazandıkları Yeterliklerin Öğretmenlik Uygulaması nda Kullanım Açısından Değerlendirilmesi. Doktora Tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü,. LOUGHRAN, J. (1997). Teaching About Teaching Purpose, Passion and Pedagogy in Teacher Education, LOUGHRAN, John & RUSSELL, Tom (Ed.) Washington: The Falmer Press. UÇAN, A.; YILDIZ, G.; BAYRAKTAR, E. (1999). İlköğretimde i, İlköğretimde Etkili Öğretme ve Öğrenme Öğretmen El Kitabı. Modül 9, Burdur: Milli Eğitim Bakanlığı.
14 120 Selçuk Üniversitesi Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi, Sayı 26, 2008
TÜRKİYE DE EĞİTİM FAKÜLTELERİ RESİM-İŞ ÖĞRETMENLİĞİ PROGRAMLARININ UYGULANMASINDA KARŞILAŞILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ
Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Fırat University Journal of Social Science Cilt: 13, Sayı: 2, Sayfa: 167-190, ELAZIĞ-2003 TÜRKİYE DE EĞİTİM FAKÜLTELERİ RESİM-İŞ ÖĞRETMENLİĞİ PROGRAMLARININ UYGULANMASINDA