NATO: 70 yılda nereden nereye? (ANALİZ)
İKİNCİ Dünya Savaşı’nın devasa yıkımının ardından kurulan Birleşmiş Milletler (BM) Örgütü’nün Şartnamesi, bir daha benzeri bir insanlık trajedisinin yaşanmaması için, hukukun üstünlüğüne dayalı, uluslararası ilişkilerde diplomasinin en önemli araç olarak kullanılacağı bir yapı oluşturmuştu.
ABD’nin 1950’li ve 60’lı yıllar boyunca Sovyetler Birliği’nin yayılmacı politikalarını caydırmak amacıyla geliştirdiği nükleer silahların topyekûn bir harekât kapsamında kullanılması olasılığını içeren -“kitlesel karşılık” ya da “topyekün mukabele” olarak da ifade edilen- “kütlevi karşılık” (massive retaliation) stratejisi aynı zamanda kıta Avrupası’nda NATO müttefiklerinin Varşova Paktı ülkelerine karşı benimsediği strateji idi.
– Soğuk Savaş biter, NATO bitmez
– NATO’nun küresel açılımı
İttifak’ın anavatanı durumundaki kıta Avrupa’sındaki genişleme sürecinin yanı sıra, 21. yüzyıla girerken uluslararası alanda değişen tehdit değerlendirmeleri karşısında NATO, bir yandan savunma stratejilerini yeni duruma uygun hale getirecek dönüşümü sağlamak, diğer yandan küresel boyut kazanan tehdidin kaynaklarına aynı ölçüde karşılık verebilmek için küresel boyutta işbirlikleri geliştirmek yoluna gitmiştir.
Sovyetler Birliği ve Varşova Paktı’na karşı benimsediği “ortak savunma” (collective defense) konsepti ile ABD’nin nükleer şemsiyesi altındaki kıta Avrupa’sında yerleşik düzende ağır konvansiyonel askeri güç yapısı geliştirmiş olan NATO, 2000’li yıllarda artık en birinci tehdit olarak görülen küresel terörizm karşısında, İttifak dışındaki ülkelerin de katkılarına açık olacak şekilde, daha esnek ve daha hareketli yapıda bir kuvvet yapısı geliştirerek “ortak güvenlik” (collective security) prensibine dayalı bir dönüşüm sürecine girmiştir.
Rusya’nın Kırım’ı ilhak etmesi ve Ukrayna’nın doğu bölgelerinde paramiliter görünümlü kuvvet bulundurmasının bir sonucu olarak, Soğuk Savaş döneminin kapanmasını takip eden yıllarda uluslararası barış ve istikrara katkı yapılabilmesi amacıyla 1997 yılında oluşturulmuş olan NATO-Rusya Konseyi’nin artık işlevini yitirmesiyle kıta Avrupa’sında yeniden alan savunmasına ihtiyaç olacağı öngörülmeye başlanmıştır.
– NATO’yu 21. yüzyılda bekleyen tehditler ve önlemler
Bir süredir gündemi yoğun bir şekilde meşgul eden siber güvenlik konularına ek olarak, daha yakın zaman önce gündeme gelen “Yapay Zeka” (Artificial Intelligence – AI) ve Ölümcül Otonom Silah Sistemleri (Lethal Autonomous Weapons Systems – LAWS) gibi konular kaçınılmaz olarak NATO’nun gelecek yıllardaki öncelikli tehdit değerlendirmeleri ve bunlara karşı geliştirilmesi gereken karşı önlemler dizisi içinde yer alacaklardır.
ANALİZ: Prof.Dr.Mustafa Kibaroğlu