POZİTİF...: Mart 2010
Hafta sonu Serdar Erener’in bir sohbetine katıldım. Peter F. Drucker adlı bir yönetim bilimciden bahsetti. Drucker; “Managing Oneself” adlı makalesinde bir insanın kendi güçlü ve zayıf yanlarını tanıması gerektiğinden bahsetmiş. Kendimizi tamamen tanıdığımızı sandığımızda bile aslında zaman içinde yeniden tanımamız gerekebileceğini söylemiş. Kendimizi tanımak önemli çünkü; bazen güçlü olan bir yanımızla yaptığımız bir iş, ihmal ettiğimiz bir özelliğimiz yüzünden başarısızlıkla sonuçlanabilir. Bu nedenle kendi güçlü yanlarımızı bilip onların başarıya ulaşması için hangi özelliklerimizi geliştirmeye devam etmemiz gerektiğini de araştırmalıyız. Örneğin; çok iyi liderlik yapan birisi, planlamayı ve işbölümünü eksiksiz hazırlar ama yeterli iş takibi yapmadığı için görevlerin yapılıp yapılmadığını zamanında takip etmediği için planlama ve iş bölümünü doğru yapmasına rağmen başarısız olabilir. Bu kişinin o zaman iş takibini zamanında yapmak konusunda becerilerini geliştirmesi onun daha başarılı olmasına yardımcı olacaktır. Drucker; kişisel gelişimi ve öğrenmeyi sürdürmek için nasıl öğrendiğini bilmek gerektiğini söylemiş. Geçmiş yıllarda okullarda öğretmen eğitimleri verirken; “Renkler” isimli bir öğrenme biçimi testi kullanırdım. Onu anımsadım. Öğretmenler; farklı öğrenme biçimlerine hitap eden çok çeşitli ders içi aktiviteler hazırladığında sınıfta bulunan her çocuk kendi öğrenme biçimine uyan aktivite ile konuyu öğrenme şansını elde edebilir. Ben hep yazarım. Katıldığım her kursta, her eğitimde, ufacık bir seminerde bile sayfalar dolusu not alırım. Sonra bir daha bakmam bile, ama yazmasam uçar gider. Yazarsam kafamın içinde kalır. Bu özelliğimi bildiğim için ona uygun davranıyorum ve bu benim güçlü yanım oluveriyor. Farklılıklar, güçlü ve zayıf yönler hakkında düşünürken okuduğum bir haber beni bambaşka bir yere götürdü. Öğrenme biçimlerindeki farklılık gibi, insanların çalışma biçimleri, yaşam tarzları, ilişki kurma biçimleri, duygularını ifade etme biçimleri de farklı olabilir. Farklı olması demek onun kötü ya da yanlış olduğunu göstermez. Önemli olan kendini tanıyıp o özelliğini kendine faydası olacak şekilde kullanabilmektir. Ricky Martin; şanslı bir eşcinsel olduğunu ve bundan gurur duyduğunu açıklamış. Artık o da kendini olduğu hali ile kabul etmiş ve gizli saklı yaşayarak aslında kendisine haksızlık ettiğini farketmiş. Kendisini sahip olduğu özellikleri ile kabul etmiş olması hayatında yeni bir pencere açacaktır.
Kimi zaman sevmediğimiz işlerde çalışıyoruz, iş arkadaşlarımıza sahte samimiyetler gösteriyoruz. Sahte dostluklar kuruyoruz. Gerçekte becerikli olmadığımız işlerle hava atmaya çalışıyoruz. Bence bu hem mesleki hem de insani gelişimimizi engelliyor. Sanırım iş hayatında da, özel hayatta da insanın kendi özelliklerini bilmesi hatta sadece bilmekle yetinmeyip, kendini olduğu gibi kabul edip sevmesi gerekiyor. Yapamadıklarımdan, olamadıklarımdan dolayı kendimi küçümsemek, yetersiz hissetmek pek bir fayda getirmiyor. Mevlana'nın dediği gibi: “Ya olduğun gibi görün ya da göründüğün gibi ol.” Kendimi tanıma serüvenimi sürdürüyorum. Şu anda ne olduğumu bilip, kabul etmek, kendi var oluşumdan mutlu olup, eksiklerimi de kapatmak için öğrenmeye, çabalamaya devam ediyorum. P. Drucker’ın makalesi: http://www.sld.cu/galerias/pdf/sitios/revsalud/managing_oneself.pdf
Zeminimi genişletmeyi, farklı insanlar tanımayı, yeni ortamlarda olmayı seviyorum. Hayatıma giren her “yeni” benim için incelenecek farklı bir motif oluyor. Bu hafta sonu da bulduğum fırsatları kaçırmadım. “Passion For Life” konulu bir eğitime katıldım. Tutku kelimesinin ekşi sözlükteki tanımlarından bazıları şöyle: “Saplantı; hayattan tat aldığımız anları yaşatan harika bir şey ama aslında bir nevi maraz; hayatın armağanı ve anlamı, tutkusuz her şey hatta hayat bile içi boşalmış bir çuval gibi.” Tanımlara bakınca tutkulu olmak bir yanıyla ürkütücü, olumsuz sonuçlar doğurabilen kötü bir şey, diğer yanıyla da insana canlı olduğunu hissettiren hayatı yaşanılır kılan bir duygu gibi görünüyor. Tutku olmayan bir hayat baharatsız bir yemek gibi geldi bana. Acaba tutkuyu saplantı boyutuna getirmeden daha dengeli/sağlıklı şekilde de yaşayabilir miyiz? Ben yaşamı kaçırmak istemiyorum. Tatsız bir yemek yemek istemiyorum. Ama “baharatsız olursa yemeğe yemek demem” diye kendimi saplantılarla sınırlamak da istemiyorum. İkisi arasındaki dengeyi bulmak istiyorum.
Tutkusuz hayat çok emniyetlidir. Alışıldık, bilindik sularda yüzmek gibidir. Daha düşük bir enerji içerir. Risk almadan, güvende ve emin adımlarla yürürsün. Ürkek, heyecansız adımlar atarsın. Gittiğin yolu ve varacağın hedefi bilirsin ama tutku olmadan yaşamın canlılığını kaçırırsın. Oysa tutkulu bir hayat çok farklıdır. Tutku bazen planladığından çok daha farklı yönlere gitmene neden olabilir. Disiplin ve sıkı çalışmayı gerektirir. Güvenli yoldan gitmek yerine bilinmeze doğru ilerlemeyi ve risk almayı gerektirebilir. Ve bu bilinmeyen yoldayken bazen bir dalga gelir ve tepetaklak olursun. Bir girdabın içince bulursun kendini. Tutkulu yaşam, hayatı rengarenk yaptığı, enerji ve neşe verdiği kadar tehlike ve acı da getirebilir. Ama tutkusuz, risk almadan yaşamak da bir anlamda yaşamın parıltısını kaçırmak demektir. Emniyetli yaşamı seçip tutkusunun peşinden gitmemeyi tercih eden kişiye de saygı göstermek, tutkusunun peşinden gidip başarılı olma ya da tepetaklak olup, acı çekme riskini alana da saygı göstermek gerekir. Bunun biri ya da diğeri doğru diyemeyiz. Sizin hayattaki tutkularınız neler? Hiç düşündünüz mü? Tutkularınızı anlayan insanlarla mı berabersiniz? Bu kişiler sizin tutkularınızı anlayışla karşılayıp, sizi dinliyor mu yoksa cesaretinizi mi kırıyorlar? Tutkular iki kişi arasında şekillenir. Bir dans gibi düşünürsek partnerlerden biri bir adım atar, diğeri ona uygun bir adımla devam eder. Biri hızlanırsa diğeri o hıza uyum sağlar veya kendi temposunu gösterir ve yavaşlatır. Mesafeyi belirlerler ve birlikte bir dansı oluştururlar. Tutku da aynı böyle ilerler. Biri tutkusunu anlatırken karşısındakinin onu dinleme, cevap verme, sorularıyla ilgilenme biçimi o tutkusunun nasıl ortaya çıkacağını yani dansı yaratır. Sizin tutkularınızı kimler dinliyor? Size cesaretlendiriyorlar mı yoksa emniyetli sulara mı çekiyorlar? Heyecanınızı aynı hızda karşılayabiliyorlar mı sizi yavaşlatıyorlar mı?
Tutku deyince sadece kadın erkek arasındaki aşk aklınıza gelmesin. Hayatta hep dürüst olmaya çalışmak, sağlığına özen göstermek, çevreci olmak, dans etmek, yelkenle dünya turu yapmak, kariyer sahibi olmak gibi pek çok alanda tutku sahibi olunabilir. İçerik kişiden kişiye farklılaşabilir. Önemli olan sürecin nasıl ilerlediğidir. Tutkunuzu hayatınızda nasıl yaşadığınız, sizi siz yapan özelliklerinizi nasıl sahiplendiğiniz önem taşır. Evet! Ben hayatımda sevgiyi ön plana koyuyorum. Aile, arkadaşlık, romantik ilişkilerde sevgi benim için bir tutku. Bazen mantıklı olmak daha kolay bir yaşam sağlayabilecekken ben risk alıyorum ve zorluklara rağmen sevginin peşinden gidiyorum. Benim için kişisel gelişim bir tutku. Farklı alanlarda hep kendi içimi incelemeye, kendim hakkında yeni bilgiler öğrenmeye tutkuluyum. Kendimi fazla kurcalamadan olduğum halimle sakin sakin yaşamak varken ben kimi zaman beğenmediğim yanlarımla karşılaşma riskini göze alıyorum. Pozitif olmak benim için bir tutku. Gecenin ardından gündüz olacağına, zorlukların ardından rahatlamanın geleceğine, umudu hep korumaya tutkuyla bağlıyım. Çocuklar hayatımda hep olmalı, çocuk sevgisi benim tutkum. Ve son zamanlarda varlığını farkettiğim bir tutkum; yazı yazmak. Küçük yaşlardan beri sayısını bilmediğim kadar çok günlükleri tutkuyla yazmaya devam ettim. Şimdi defterim değişti ama yazı yazmak hala tutkum. Bazen tutkumun peşinden koşarken tökezleyebiliyorum. Başarısız olma riskini, kendimi fazla açığa serme riskini göze alıyorum. Ama hissettiğim heyecan ve yaşama sevinci o tökezlemelere değiyor. Kim olduğumu bilmek ve kendime sahip çıkmak için; henüz keşfetmediğim diğer tutkularımın neler olduğunu incelemeye devam ediyorum.
Vee tatilden döndüm. Çok keyifli zaman geçirdim. Güzel müzikaller izledim. Güzel yemeklere baktım ama azimliydim yemedim. Biraz ıslandım, biraz yoruldum, çok güldüm, çok keyif aldım. Ve evime geri döndüm. Kapıyı açtığımda evimin tanıdık çerçevesinde olmaktan çok mutlu oldum. Farkettim ki buradaki hayatım duraklamış ben Londradayken. Evim aynı bıraktığım gibi, çıkarken bıraktığım dağınık halinde duraklamış. Hava aynı bıraktığım gibi parçalı bulutlu, zihnimdeki kargaşa duraklamış, yapılacak işler listesi ben dönene kadar duraklamış, yapılması gereken telefon konuşmaları, planlanması gereken etkinlikler hepsi duraklamış. Nedense maillerim hiç duraklamamış, akşam baktığımda gelen kutusu oldukça kalabalıktı. :)
Hayat denen çemberin üzerinde koşup duran bir hamster gibi hissetiniz mi kendinizi hiç? Sen ne kadar koşarsan çember o kadar dönmeye devam eder. Çember döndükçe sen koşmaya devam edersin. Ve boyle devam eder durur. BUGÜN: Durakla, durakla, durakla… Kendini yeniden koşarken bulduğunda hemen durakla. Sanırım tatiller de bizim akıp giden hayatımızdaki duraklamalar/molalar oluyor. Gitmeden önce aklım doluydu. Yetişmesi gereken işler, aramam gereken insanlar, planlamam gereken etkinlikler, bitirmem gereken bir puzzle (çok az kaldı valla) ve aklımı kurcalayan daha bir sürü şey vardı. Ama uçağa bindiğim anda sanki içimdeki o fare tekerleğinden indi ve koltuğa oturdu. Durakla, durakla, durakla…
Tatil boyunca geride bıraktıklarımı hiç düşünmedim. Telefona bile gerekmedikçe bakmadım. Hayatın akışında aklımı kurcalayan endişelerimi, gelecek kaygılarımı, çatışmalarımı duraklattım. Karşılaştığım en zor sorular: “Bugün nereyi gezeceğim? Bu akşam hangi güzel lokantada yiyeceğim? Müzikali izleyeceğimiz tiyatro salonu nereye yakın?” oldu. Kafamı kurcalayan başka türde bir soru gelirse aklıma hemen kendime hatırlattım- DURAKLA. Londradayken tek bindiğim dönen çember London Eye oldu. Tatil arkadaşlığının ne kadar önemli olduğunu bir kez daha deneyimledim. Bu tatilde ben kendimi hayatın akışına bıraktım. Yol arkadaşlarımdan biri gitmek istediğim yerleri GPS aleti gibi tarif ediyordu. Hep doğru yolu buldu. Bir tanesi tüm gece programlarımızı daha gitmeden organize etmiş ve en güzel lokantaların adreslerini almıştı. Muhteşem müzikaller izledik. Ve henüz uçağa binmeden önce tanıştığım diğer tatil arkadaşım ise profesyonel makinasıyla ben poz verdikçe resimlerimi çekiyordu. Bundan keyiflisi var mı? :) Hayatıma yeni dostlar eklemekten memnun oldum. Ve şimdi yine buradayım, aynı işler, aynı çatışmalar, aynı sorunlar beni bekliyor. Ama ben daha dingin, daha neşeli, enerji doluyum ve yeniden çembere çıkıp koşmaya hazırım. Teşekkürler, teşekkürler, teşekkürler :)
Haftasonu vereceğim bir eğitim için aile içi disiplin yöntemleri ve kurallar üzerine bir yazı hazırlıyordum. Çocuklukta hangi kurallarla büyüdüğümüz, bu kuralları içselleştirme biçimimiz yetişkin hayatımızda nasıl bir insan olacağımızı belirliyor. Toplumsal kuralları öğrenme biçimimiz; bizim gelecekte özgüvenli, bireysel adım atabilen, lider yapıda kişiler olup olamayacağımızın temellerini hazırlıyor. Çocuklara kurallar nasıl öğretilir? Toplumsal alanda kabul görmek için nelere razı geliyoruz? Kurallara uyarken aslında kendi istediğimizi mi yapıyoruz yoksa bir başkası bizim için karar vermiş mi oluyor? Bu eğitimde; benim ailelere danışman olarak vermek istediğim mesaj çocuklarına iç denetimi kazandırmaları yönünde olacak. İç denetim/dış denetim hakkında birşeyler okurken karşıma bir yazı çıktı. Toplumsal öğrenmeyi (yani dış denetimi) anlatan bir deney yapılmış. Aslında bu deney ailelerin çocuklarını eğitirken kullanmamasını tercih ettiğimiz yollardan birini örnekliyor. Araştırmacılar; bir kafese beş maymun koyarlar. Ortaya bir merdiven ve tepesine de iple bağlı bir salkım muz asarlar. Her bir maymun merdivene çıkıp muza ulaşmak istediğinde dışarıdan üzerine soğuk su sıkarlar. Her maymun aynı denemeye giriştiğinde buz gibi soğuk su ile ıslatılır. Bütün maymunlar bu denemeler sonunda ıslanmayı tecrübe etmiş olurlar. Bir süre sonra muzlara hareketlenen bir maymun olursa diğer maymunlar tarafından uyarı amacıyla engellenmeye başlanır.
Her ailenin kendi yapısına göre değer yargıları farklılaşır. Bunun bir doğrusu yanlışı da yoktur. Her aile çocuklarının kendi aile değerlerini öğrenmesini ister. Çocuklarını hayattaki belirsizliklerden korumak ister. Sağlıklı gelişimde çocuklara iç denetimi öğretmek gerekirken bazen aileler iyi niyetle çocuklarını kötülüklerden koruma, daha çabuk sonuca ulaşmalarına yardımcı olmak ve doğruyu!! öğrenmelerini sağlamak için dış denetimi kullanırlar. Örneğin; çocuk sevdiği arkadaşlarıyla görüşmek ister. Ama ailesi arkadaşlarının kendi aile yapılarına uygun olduğuna emin değildir. Çocuğun bu arkadaşlarla her görüşme denemesinde, tıpkı maymunlar gibi soğuk suyu üstüne sıkarlar. Tabi ki aileler çocukları için en iyisini ister, yaptıklarını aslında onlara güvenlik, olumlu özellikler kazandırmak için yaparlar. Unutmamalıyız ki her birey kendi hayatını yaşar, doğrusuyla hatasıyla. İnsanlar hatalarından öğrenir. Ve hata yapmasını engellemek için onun adına karar verip girişimini engellemek, aslında çocuğun özgürlüğünün elinden alınması, hayatla ilgili girişimlerinin kastre edilmesi olarak sonuçlanır. Bu kastrasyonun yetişkin insan hayatında farklı yansımaları olabilir. Bazı çocuklar bu kastrasyonu kabullenir ve maymunlar gibi kafeslerine çekilirler. Yetişkin hayatlarında risk almaktan korkan, liderlik özellikleri düşük, karar almakta zorlanan insanlar olurlar. Hatta kendi kendilerini kastre etmeyi bile öğrenmişlerdir. Artık anne-babaları, müdürleri onlara bir şey demeden kendileri zaten onların ne söyleyeceğini bilip kendisine söylemektedir. “Sen bunu yapmamalısın, hayır sakın onlarla görüşme, bu kıyafeti senin gibi biri giyinemez, bu anlaşmayı imzalayacaksın …” Bu tür durumlarda çocuklar farklı tepiler geliştirir. Bazı çocuklar, ailelerine öfkelenir ve isyankar tavırlar sergiler. Olumsuz alışkanlıklara yönelirler ya da pasif agresif olup, eksiklik, yetersizlik, değersizlik duygularıyla dolar ve hayat başarısı düşük kişiler olurlar. Adım atamazlar, bir şeyleri yapmak isterler ama hep kendilerini durduracak bahaneler üretirler. “Artık büyüdüm, benden geçti” dememek lazım. Kişisel gelişim her yaşta devam ediyor. İçinizdeki çocuğu duyun! Onun hayata daha olumlu bakan, özgüvenli, karar verebilen bir çocuk olmasına yardımcı olun. Eğer o bir adım atmak istiyorsa, ona izin vermeye çalışın. Ben kendi hayatımda bunu deniyorum. Eskiden maymun olduğum konularda şimdi adım atmayı seçiyorum. Yetersizlik duygumu “yapabilirim”e dönüştürmeye çalışıyorum. Dışarıdan gelecek söylemlere kulaklarımı kapatıyorum ve kendi iç disiplinime güveniyorum. Rahatım yerinde sandığım altın kafesimden çıkıyorum. Özgürleşiyorum. Çok heyecanlıyım ve keyifli bir duygu var içimde. Resim: http://ahamgangama.wordpress.com/2009/06/08/vivir-y-dejar-vivir/