4. Yargı Paketi'nin ayrıntıları belli oldu - Son Dakika Haberler
08.03.2013 - 17:23 | Son Güncelleme: 08.03.2013 - 11:34
MADDE 1- 4/71972 tarihli ve 1602 sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanununun 46 ncı maddesinin dördüncü fıkrasına, “Ancak, tam yargı davalarında dava dilekçesinde belirtilen miktar, süre veya diğer usul kuralları gözetilmeksizin nihai karar verilinceye kadar, harcı ödenmek suretiyle bir defaya mahsus olmak üzere arttırılabilir ve miktarın arttırılmasına ilişkin dilekçe otuz gün içinde cevap verilmek üzere karşı tarafa tebliğ edilir.” ifadesi eklendi.
“ı) Kararın, İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşme ve buna ek Türkiye’nin taraf olduğu protokollerin ihlâli suretiyle verildiğinin ve hükmün bu aykırılığa dayandığının, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararıyla tespit edilmiş olması. Birinci fıkranın (ı) bendi kapsamına giren kararlar hakkında yargılamanın iadesi, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararının kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl içinde istenebilir.”
AİHM Türkiye'yi, idari mahkemelerin uzun yargılama süreleri konusunda, davacıya tazminat ödemeye mahkum etmişti (AİHM Okçu kararı- 39515/03). AİHM kararında, yargılamanın uzaması nedeniyle devletin davacıya ödeyeceği tazminata faiz eklenmesine hükmetmişti. 4. yargı paketindeki bu değişiklik ile, Türk yargısındaki ilgili yasalarda davacının uzun yargılama nedeniyle mağdur olmasının önüne geçiliyor.
Ayrıca, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi kararları konusunda daha önce AİHM'in aldığı kararlar iptal ya da yeniden yargılama yolunu açmıyordu. Yapılan değişiklikle, AİHM'in istediği "restitutio in integrim", yani "ihlal öncesi durumu sağlamaya en elverişli önlem" olarak, yargılamanın iadesinin açıldı.
TERÖRLE MÜCADELEYE "İFADE ÖZGÜRLÜĞÜ" AYARI
TCK'nın ilgili maddesinde kullanılan ifade "İşlenmiş olan bir suçu veya işlemiş olduğu suçtan dolayı bir kişiyi alenen öven kimse, iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır" idi. Ancak buna "kamu düzeni açısından açık ve yakın tehlike ortaya çıkarması" kavramı getirildi. Yani, yapılan eylemin sonuçlarının "yakın tehlike ortaya çıkarıp çıkarmadığına" bakılması, buna göre ceza verilmesi şartı getirildi. Bu değişikliğe temel olarak ise, AİHM'in verdiği, "nevruz kutlamaları sırasında terör örgütü lideri lehine atılan sloganların suç kabul edilemeyeceği" kararı alındı.
Burada da yine AİHM'e yapılan başvurular dikkate alınarak, terör örgütünün propagandasını yapma eylemini suç kabul etmek için, yine "şiddet ve cebire teşvik" şartı getiriliyor.
Maddenin orjinal hali "Halkı, askerlik hizmetinden soğutacak etkinlikte teşvik veya telkinde bulunanlara veya propaganda yapanlara altı aydan iki yıla kadar hapis cezası verilir" şeklindeydi. Burada da, suçun içeriğine kısıtlama getiriliyor. Suç kapsamı, "tüm halkı teşvik etmekten", "halen askerde olan ya da askere gidecekleri teşvik etmek" kavramına daraltılıyor. Burada da, yine "şiddet, cebir içermediği sürece" ya da "nefret söylemi olmadığı sürece" askerlik hizmeti konusundaki eleştirilerin ifade özgürlüğüne girdiğine ilişkin AİHM kararlarına atıf yapılıyor.
TUTUKLAMA KARARINDA, ŞÜPHELİNİN SAVUNMA HAKKI ARTTIRILDI
Orjinal maddede, savcının kararı verirken, müdafi ya da vekilinin görüşünün alınması ifadesi var. Bu değiştirilmiyor. Ancak şu şekilde bir düzeltme yapılıyor. Savcının "duruşma sırasında" görüş alması aynen korunurken, "duruşma dışında görüş almasına" ise gerek olmadığı ibaresi ekleniyor. Böylece AİHM'e yapılacak "usül hatası" başvurularının önüne geçilmesi amaçlanıyor.
MADDE 13- 5271 sayılı Kanunun 141 inci maddesinin birinci fıkrasına aşağıdaki (k) bendi eklenmiştir.�
AİHM "İHLAL VAR" DERSE, SORUŞTURMA YENİDEN AÇILACAK
AİHM'in aldığı kararların da, ilgili mahkeme tarafından dikkate alınmasını ve AİHM'in "ihlal" kararı vermesi halinde, yeniden soruşturma açılmasına imkan sağlaması için yapılan düzenleme. Bu düzenlemeye, AİHM'in kötü muamele, işkence ve etkin soruşturma yokluğu nedeniyle, Türk mahkemelerinin aldığı kararları "usül" yönünden hatalı bulup, ihlale hükmetmesi neden oldu. AİHM, Türkiye hakkında Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin işkence ve kötü muameleyi yasaklayan 3. maddesi uyarınca, işkence yasağından 29, kötü muamele yasağından 243 ve etkin soruşturma yokluğu nedeniyle usulden ise 135 kez ihlal kararı verdi.
MADDE 17- 5271 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.: “GEÇİCİ MADDE 2- (1) İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşmenin veya eki protokollerin ihlali suretiyle bir ceza hükmünün verildiğini tespit eden Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararlarından, 15/6/2012 tarihi itibarıyla Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi önünde denetlenmekte bulunanlar bakımından Ceza Muhakemesi Kanununun 311 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uygulanmaz. Bu durumda olanlar, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içinde yargılanmanın yenilenmesi talebinde bulunabilirler.”
AİHM'in verdiği yeniden yargılama kararları, Türk kanunlarındaki bazı maddeler uyarınca, belli zaman diliminde alınmış Türk yargı kararları için yerine getirilemiyordu. Yapılan bu değişiklik ile, AİHM'in "yeniden yargılama" kararlarının tümünün uygulanmasının önü açıldı.
ADLİ YARDIM ALMAK KOLAYLAŞTIRILIYOR