KARS’TA HAYVANCILIK SEKTÖRÜ
Ana Sayfa / KARS’TA HAYVANCILIK SEKTÖRÜ
Hayvancılık, kırsal alanda yaşayan insanların temel geçim kaynaklarından biri olarak özellikle gelişmekte olan ülkeler açısından büyük bir ekonomik önem arz etmenin yanı sıra ülke içi göç hareketleri yoğunluğunun ve buna bağlı olarak ortaya çıkan sorunların önüne geçilmesinde de önemli bir işlev görmektedir. Aynı zamanda sektörünün ihmal edilmesinin, gıda arz güvenliği ve sağlığı açısından ne denli büyük sorunlara yol açacağı ve bu durumun beraberinde getireceği ekonomik külfetin büyüklüğü ile ortaya çıkacak olan sosyal sorunların boyutları günümüz dünyasında net bir şekilde öngörülebilmektedir. Bu nedenle özellikle büyükbaş hayvancılık sektörü stratejik önemini korumakta ve gerek gelişmiş ülkeler, gerekse gelişmekte olan ülkeler sektörde ilerleme kaydetmek için çok yüksek rakamlara ulaşabilen bütçeler tahsis etmektedirler. Zira bilim ve teknolojinin imkânlarından yararlanarak yüksek verimliliğe ulaşmak, hem büyükbaş hayvancılık sektörü sorunlarının azalması hem de ekonomik büyüme hedeflerine ulaşma açısından büyük katkı sağlayacaktır.
Türkiye’de de tarım sektörü içinde çok önemli bir yere sahip olan hayvancılık faaliyetleri, et ve süt ürünleri sektörleri ile yem sektörüne girdi ve çıktı sağlayarak bu sektörlerin gelişimini doğrudan etkilemektedir. Büyükbaş hayvancılık sektörü tarımın diğer alanları ile sanayi ve hizmetler sektöründe istihdam yaratma, sanayileşmeye kaynak aktarma, kırsal alandan göçü önleme gibi ekonomide gelişmeyi tetikleyici etkilerinden dolayı stratejik önem arz etmektedir. Bununla birlikte sektörde faaliyet gösteren üreticiler, kırsal alanda yaşayarak gerek nüfusun ülke sathına dağılımında gerekse toprağı yem bitkileri ekerek işlemeleri nedeniyle kaynakların etkin bir şekilde kullanılmasında son derece önemli bir rol üstlenmektedirler.
İlimiz ekonomisinde tarım sektörü özelinde hayvancılık sektörü ön plana çıkmaktadır. Kars ekonomisinde, 2017 verilerine göre, tarım sektörünün ekonomi (sektörler toplamları) içindeki payı %31 (ülke geneli %7) iken tarım sektöründeki istihdamın toplam istihdama oranı ise %54’tür (ülke geneli %18). İlimizdeki sanayi sektörü daha çok hayvansal ürünleri işlemektedir. Yine canlı hayvan ticareti de Kars ekonomisinin önemli unsurlarında biri konumundadır. İlgili istatistikler ve mevcut ekonomik yapı, hayvancılık sektörünün ve özellikle büyükbaş hayvancılığın ilin lokomotif sektörü olduğunu göstermektedir.
İlimizde geniş mera ve çayırların varlığı ve köklü bir geçmişe sahip hayvancılık kültürü; büyükbaş hayvancılığın gelişmesine katkıda bulunmaktadır. Bu bağlamda ilimiz hem inek sütü üretiminde hem de büyükbaş hayvan varlığında Türkiye’nin önde gelen illeri arasında yer almaktadır. 2018 verileri dikkate alındığında ülkedeki toplam büyükbaş hayvan varlığının %2,6’sını barındıran Kars, 508 bin ton ile de ülkedeki inek sütü üretiminin %2,5’ini karşılamaktadır.
İlimizde yerli sığır ırklarından Doğu Anadolu Kırmızısı ve Zavot, yabancı kökenli sığır ırklarından ise Brown Swiss (Montofon) ve Simental (Sarı Alaca) yaygın şekilde yetiştirilmektedir.
İlimiz Kars, büyükbaş hayvancılığın yanında kaz yetiştiriciliğiyle de öne çıkmaktadır. 2018 verilerine göre ilimiz, 274 bin kaz ile ülkedeki toplam kaz varlığının %25’ini barındırmaktadır. Kars, kaz sayısı açısından Türkiye’de ilk sırada bulunmaktadır.
Kars ve çevresi, su kaynakları ve bitki örtüsü açısından kaz yetiştiriciliği için son derece uygun koşullara sahiptir. Bölgede daha çok etinden, tüyünden ve yağından yararlanmak için yetiştirilen kazlar; arpa ve çayır yoğun yöntemleriyle beslenmektedir. Uygun iklim ve coğrafi şartların yanı sıra üretim maliyetinin düşüklüğü, kaz etinin yöresel tuzlama ve kurutma gibi depolama yöntemleriyle uzun kış mevsimi süresince saklanabilmesi ve bölge halkının yaygın kaz eti tüketim alışkanlığı; Kars’ta kaz yetiştiriciliğini olumlu olarak etkilemektedir. İlimizde kaz yetiştiriciliği, serbest çiftlik koşullarında ve ailesel işletmelerde yapılmaktadır. Kaz etinin ticari değeri son yıllarda giderek artmaktadır.
İlimiz; kaşar, gravyer ve bal gibi hayvansal ürünlerde de Türkiye’de söz sahibidir. Kars kaşarı ve Kars balı coğrafi işarete sahip olmakla beraber bu ürünler yüksek marka değerine sahiptir ve ülke genelinde yoğun talep görmektedir.
Kars’ta yüz yılı aşkın bir süredir üretilmekte olan kaşar ve gravyer peynirleri Kars halkının en önemli gelir kaynakları arasında yer almaktadır.
Yine ilimiz Kafkas arı ırkı, zengin flora yapısı ve geniş çayır-mera alanları ile arıcılık konusunda da önemli bir potansiyele sahiptir. Yapılan araştırmalarda Kars’ta arıların bal özü alabileceği 600’ün üzerinde bitki çeşidi olduğu belirlenmiştir.