Prof. Dr. Şardaş: En erken 1 yıl sonrasında koronavirüs aşısı bulunabilir
Yeni tip koronavirüs (Covid-19) salgınının dünyaya yayılmasıyla virüse bağışıklık sağlayacak aşı yada hastalığı kati tedavi edecek ilaç geliştirme çalışmaları gündeme geldi.
Aşı çalışmalarından bazılarının virüsün tedavisi, bazılarının ise bağışıklık sistemini güçlendirmeye yönelik klinik araştırmalar olduğuna vurgu meydana getiren İstinye Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Müdürü, Eczacılık Fakültesi Dekan Yardımcısı Prof. Dr. Semra Şardaş, “Şu anda uygulanan tedaviler mevcud ilaçlarla sürdürülüyor, bilim insanoğluı yeni ilaç ve aşı araştırmalarını 2020 sonuna kadar tamamlayabilse bile insanoğlu üzerinde etkililiğinin gösterilmesi ve kitlesel olarak üretilmesi zor bir iş olacak. Yeni aşı teknikleri kullanıldığı için her şeyin sorunsuz bir şekilde ilerleyeceğinin garantisi yok. En küçük bir hata, etkisizlik ve güvenlilik sorunuyla elde edilmiş bilgiler güvenilirliğini ve değerini yitirebilir” diye mevzuştu.
Klinik çalışmaların başlamasının ‘aşının kısa sürede geliştirilebileceği’ anlamına gelmediği uyarısında bulunan Prof. Dr. Semra Şardaş, “İlaç adayı molekülün öncelikle hayvan deneyleri ile güvenliliği/etkililiği, toksik dozu belirlenerek insana uygulanacak doz hesaplanır. Sadece, tek bir hayvan türünden elde edilmiş bilgilerin bile doğrudan insana uygulanamayacağına dair yaşanan çok acı deneyimlere sahibiz. Dolayısı ile çeşitli hayvan türlerinde yürütülen bu çalışmalar, kronik uygulamalar da dahil hayvanın üreme süresini kapsayacak şekilde uzun süreli tasarlanır. Takibinde, ilaç adayı ‘İlaç Klinik Araştırmaları’ adı verilen klinik çalışmalara doğal olarak tutulur. Etik ilkeler, Helsinki Bildirgesi çerçevesinde sağlık otoritelerinin öngördüğü kural ve kurallara uygun bir biçimde yürütülür” ifadelerini kullandı.
Prof. Dr. Şardaş, üç aşamada yapılan klinik denemelerde, ilk aşamada kısaca faz 1’de 10 ila 20 sağlıklı gönüllü üzerinde aşının güvenli olup olmadığı ve olası yan tesirleri araştırıldığını söyleyerek, “İkinci aşamada kısaca faz 2’de salgının etkili olduğu bölgelerden 100 enfekte kişi üzerinde aşı kontrol ediliyor. Sonrasında faz 3’te ve son aşamada ise aynı işlem birkaç bin gönüllü üzerinde yine kontrol ediliyor. Bu süreç aylar alabiliyor. İlaç çalışmaları henüz koronavirüsün bulaşmadığı insanoğluı bağışık kılarak, salgının önünü kesmeyi fakatçlayan aşı çalışmaları dışında mevcut vakaları tedavi etmeye yönelik ilaç geliştirme çalışmaları sürdürülüyor. Salgın dünya çapında yayılmaya devam ederken; şu ana dek virüse tam bağışıklık sağlayan yada hastalığı kati olarak tedavi edebilen bir ilaç yada aşı henüz bulunamamıştır. Fakat birçok ülke bu mevzuda çalışmalar hızla yürütmektedir” dedi.
Prof. Dr. Semra Şardaş, aşı çalışmalarının yapıldığı ülkelere dair ise şu detayları verdi:
“Fransa, sıtmayla mücadele için kullanılan ‘Plaquenil’ ilacıyla koronavirüse yakalanan 300 bine yakın hastada yapılan denemelerin oldukça ‘ümit vaat edici’ olduğunu, son yıllarda bağışıklık sistemi dışında bacak, romatizma ve eklem ağrılarında da kullanılan Plaquenil ilacının, koronavirüsüne iyi gelebileceğini, koronavirüsü taşıyan 24 hastanın Plaquenil ilacı almaya başladıktan 6 gün sonrasında dörtte üçünde virüsün kaybolduğunu bildirdi.
“İsrail, biyolojik Araştırma Enstitüsü koronavirüs aşısı geliştirdiğini duyuracak. İsrail basını ülkedeki Biyolojik Araştırma Enstitüsü’nün yakın zamanda koronavirüs aşısı geliştirdiğini açıklayacağını bildirmiştir. Sadece aşının güvenli şekilde kullanılması için aylar sürecek kontrol ve deneylerin yapılması gerektiğini bildirmiştir.”
“Belçika’daki Gent Üniversitesi Biyoteknoloji Merkezi (VIB) laboratuvar ortamında koronavirüsü etkisiz hale getirdiğini duyurdu. Merkez, bunun koronavirüsün tedavisi için ileriye doğru atılmış önemli bir adım olduğunu ve ilaç geliştirmek için çalışmalarını sürdürdüğünü bildirdi. Pentagon destekli şirket, ABD Müdafa Bakanlığı Pentagon tarafından desteklenen Kanada merkezli şirket Medicago, koronavirüs aşısını geliştirdikleri, Kasım ayında hazır olacağını belirtmiştir.
“Hindistan, anti-viral kokteyl ile koronavirüs çalışmasının işe yaradığını açıkladı. Domuz gribi, sıtma ve HIV anti-viral ilaçlarla tedavinin başarıya ulaştığını bildirmektedir. Hollandalı bilim insanoğluı koronavirüse karşı özel antikor geliştirmeyi başardıklarını, çalışmaların devam ettiğini açıklamıştır.
“ABD Birleşik Devletleri’nin San Diego şehrinde bulunan bir biyoteknoloji firması Ulusal Singapur Duke Üniversitesi uzmanları ile bir aşı geliştirmek için iş birliği yaptığını ve sonuçların ümit verici olduğunu açıklamıştır.