İsmail Kuşcu Temmuz 7, 2017 Okuma süresi: 9dk, 25sn
Benzin, genel formülü CnHm kapalı formülü ile ifade edilen HC’lerden oluşur. Benzinin yapısında özelliklerini artırmak ve renk vermek için katkı maddeleri kullanılmaktadır. Bunun yanında petrolden kaynaklanan çok az miktarda ve istenmeyen kükürt ve azot gibi elementler de
bulunmaktadır. Benzinin HC yapısında;
CnH2n+2 kapalı formülü ile gösterilen parafinik HC’ler,
CnHn kapalı formülü ile gösterilen etilenik (hafif) HC’ler,
CnH2n kapalı formülü ile gösterilen naftanik HC’ler,
CnH2n-6 kapalı formülü ile gösterilen benzenik HC’ler bulunur.
Benzinli motorlarda en iyi çalışmayı sırasıyla; benzenik HC’ler, naftanik HC’ler, etilenik HC’ler ve son olarak da parafinik HC’ler sağlamaktadır. Bu cümleden anlaşılacağı gibi benzinin içindeki benzenik miktarı ne kadar yüksek ise benzin motorlar için o kadar iyi demektir. Bunu temel nedeni ise benzeniklerin yüksek oktan sayısına sahip olmalarıdır. Benzinin yapısında en az miktarda olması istenen HC grubu ise parafinlerdir. Parafinlerden en çok kullanılan heptanın, oktan sayısının sıfır olması parafinlerin benzin içindeki miktarının neden düşük tutulması gerektiğini açıklamaktadır (Öğrenme Faaliyeti-7’de bu hidrokarbonların genel yapıları ve özellikleri verilmiştir.). Ham petrol 3800C’nin “üstünde ısıtılırsa hidrokarbonlar parçalanarak daha küçük moleküllü hidrokarbonlara dönüşürler. Bu olaya kraking denir. Örneğin, hekzadekan C16 H34 molekülü, oktan (C8 H18) ve oktan (C8 H16) moleküllerine parçalanır. Isı ve basınç altındaki bu kimyasal değişim petrolden daha fazla benzin üretilmesine imkân sağlar. Bunun için birinci artığı meydana getiren ağır hidrokarbonlara kraking uygulanır. Bu yolla petrolden elde edilen benzin oranı % 40 – % 60’a çıkar. Kraking işleminin diğer önemli bir yanı da benzinin vuruntuya karşı direncini yükseltmesidir. Ayrıca birçok yan ürünün alınmasını da sağlar.
Soğukta motorun kolay çalışmasını sağlamalıdır.
Buhar tamponunu önlemelidir.
Motorun ani güç değişikliklerine cevap verebilmelidir.
Reçine teşekkülü olmamalıdır.
Korozyona neden olacak yanma sonu artıkları olmamalıdır.
Yağlama yağlarının özelliğini bozmamalıdır.
Vuruntuya dayanıklı olmalıdır.
Benzinin ve diğer sıvıların, sıvı hâlden gaz hâline geçebilme yeteneklerine uçuculuk denir. Her sıvının uçuculuğu sıcaklığa bağlı olarak değişiklik gösterir. Örneğin suyu ele alacak olursak bu sıvının uçuculuğu kaynama noktasına yaklaştıkça daha da artmaktadır. Benzinin uçuculuk kabiliyeti suya göre çok yüksektir. Bunun nedeni benzinin kaynama noktasının 32 °C gibi düşük bir değerden başlamasıdır. Benzinin içinde farklı yapılarda HC bulunduğunu belirtmiştik. HC’lerin kaynama noktaları 32-180 °C arasında değişmektedir. Buji ile ateşlemeli motorlarda kullanılacak yakıtın düşük sıcaklıklarda buharlaşması istenir. Sıvının kaynama noktası düşükse uçuculuk yüksek, kaynama noktası yüksekse uçuculuk düşüktür. Yakıtta bulunan hafif hidrokarbonların düşük sıcaklıklarda buharlaşması istenir. Özellikle soğuk motorlarda ilk hareket için yeterli miktarda yakıtın sağlanması, yakıtın uçuculuğu ile direkt olarak ilgilidir. Yakıtın uçuculuğu ne kadar iyi ise ilk hareket o oranda kolay olur. Benzinin uçuculuğu, motorun değişik çalışma koşullarına uygun bir yakıt olmasını sağlar.
Kurşun tetraetil bir litre benzinde en fazla 0,8 cm3 bulunmasına izin verilen ve oktan sayısını 7-10 kadar artıran bir katkı maddesidir. Günümüzde gerek motor parçalarına olan olumsuz etkileri gerekse insan sağlığı ve çevreye verdiği zararlardan dolayı kullanımı çok azalmış, ülkemizde kullanımı yasaklanmıştır.
Benzen ilavesi ile oktan sayısı yükselir. Genelde % 10 kadar benzen ilave edilmektedir.
Demir penta karbonil,
Mono metil anilin,
Metanol ve etanol alkolleri katılarak da oktan sayısı yükseltilebilmektedir.
Yanma odası ve bujilerdeki birikintileri temizlemek için fosfor bileşikleri ve bromür etilen,
Karbüratör ve manifoldlardaki birikintileri önlemek için deterjanlar,
Reçine teşekkülünü ve kurşun tetraetilin parçalanmasını önleyici antioksidanlar,
Supap ve silindirin üst kısmını yağlayıcı hafif yağlar,
Paslanmayı önleyici anti-pas maddeler,
Aşıntıları engellemek için etilendibromit,
Buzlanmayı engellemek için %1
izopropilalkol, % 0,005 amonyum tuzları % 0,2 glikol veya fosfatlar,
Benzinin donmasını engellemek için kullanılan % 1 metilalkol kullanılmaktadır.
Merhaba Arkadaşlar artık bu Dünya’dan sıkıldığınızı düşünüyorsanız sizin için bir fırsat geldi. Dr. Igor Ashurbeyli tarafından geliştirilen ve geçtiğimiz sene Paris’te...