Adixen - Alcatel Türkiye Temsilciliği - GENEL BİLGİ
Teknikte, bir kap ya da oda içindeki havanın atmosferik çevreden daha düşük olması vakum olarak adlandırılır. Basınç bir ağırlığın etki yaptığı alana oranıdır. 1 bar 1020gr/cm2 dir. 17. yüzyılda fizikçiler atmosferik basıncın yer yüksekliğiyle birlikte değiştiğini, ölçüm yeri ne kadar yüksek olursa, atmosferik basıncın o kadar düştüğünü tespit ettiler. Basınç değişimi toprağın üzerinde bulunan hava sütununun ağırlığından kaynaklanır. Deniz seviyesinde basınç =1.013,25 mbar hava sütunu sonucunu verir. Bilindiği gibi yükseklere çıkıldıkça hava basıncı giderek azalır.
Bazı yüksekliklerdeki örnek basınçlar:
Deniz seviyesi 1013mbar
Annecy France (500m) 970mbar
Ortalama bir elektirk süpürgesi yaklaşık 700mbar.(3000m)
5000m lik bir dağ yaklaşık 500mbar
Everest zirvesini 10km kabul edersek yaklaşık 200mbar
Dünyanın 100km üzerindeki uydularda yaklaşık 1.E-4mbar
300.000km uzaktaki Ay'da yaklaşık 1.E-7mbar.
1 bar = 10N/cm2
Buradan basıncın, her 100 metre yükseklikte yaklaşık 12,5 mbar azaldığı ortaya çıkmaktadır.
Vakum Seviyelerinin Sınıflandırılması:
1000mbar'dan 1mbar'a kadar rough (kaba) vakum
1mbar'dan 1.E-3mbar'a kadar primary (birincil) vakum
1.E-3mbar'dan 1.E-7mbar'a kadar secondary(ikincil) vakum
1.E-7mbar seviyesinin altındaki vakum seviyeleri ise ultra yüksek vakum olarak sınıflandırılır.
Bir ortama vakum yapılabilmesi için enerji harcanması gerekmektedir. Yani vakum yapan araçlar gerekmektedir. Günümüz şartlarında gelişen teknoloji çerçevesinde oldukça düşük yaklaşık 1.E(-11)mbar seviyelerinde vakumlar oluşturulabilmektedir. Bir ortamın vakum uygulaması için en önemli gerekliliği sızdırmazlıktır. Sızdırmazlık kontrolü çeşitli testler ile kontrol edilir.
HELYUM KAÇAK TESTİ NEDİR ? NASIL YAPILIR ?
Helyum kaçak testi endüstride ve laboratuvarlarda hassas kaçak testlerinin yapılmasının gerektiği yerlerde kullanılır. Ancak kalite kontrolün önemli olduğu, çevre ve insan sağlığına zararlı maddelerle çalışırken de büyük ölçüde kullanılmaktadır.
Kaçak kontrolünde Helyum Gazı'nın kullanılmasının bazı avantajları vardır. Öncelikle Helyum asal bir gaz olduğu için diğer maddeler ile reaksiyona girme isteği çok düşüktür. Helyumun bilinen en hafif ikinci element olması ve viskozitesinin çok düşük olması mikron mertebesindeki kaçaklardan bile geçebilmesini sağlar. Böylece en küçük kaçakların bile en kısa sürede tespiti mümkün olur. Sanayide kullanılan 4 temel kaçak tarama metodu olduğu düşünülürse helyum bunların en hassası, tepe noktasıdır.
1.E-3mbar.lt/sn'lik Kaçağa Kadar Bubble (Baloncuk) Metodu: Kaçağı aranan parçanın içine basınçlı hava, azot vs. basılıp suya daldırılır ve baloncuk oluşumu gözlenir. Hassasiyeti düşük bir yöntemdir. Baloncukların gözlenmesi zaman almaktadır ve parçanın içine basılan basınçtan dolayı parçanın genleşmesi ile küçük kaçaklar gözlemlenemez.
1.E-4mbar.lt/sn'lik Kaçağa Kadar Pressure Decay (Basınç Düşüşü) Metodu: Burada da kaçak tespiti yapılacak parçanın içine basınçlı hava doldurulur ve parça kapatılır daha sonra sistemdeki manometre yardımıyla basınç düşüşü gözlemlenir. Bu metodun da hassasiyeti düşüktür. Küçük kaçakları gözlemlemek için çok beklemek veya daha yüksek basınçlı hava basılması gerekmektedir. Ayrıca kaçağın nerede olduğu tespit edilemez.
1.E-7mbar.lt/sn'lik Kaçağa Kadar Hidrojen Metodu: Bu yöntem diğer yöntemlere göre oldukça gelişmiş ve hassas kaçak kontrolü sağlar. Kaçağı aranacak parçanın içine 5%H2 + 95%N2 doldurulur. Bu gaz yanıcı bir gaz değildir, ayrıca çevreye ve insan sağlığına zararlı bir etkiside yoktur. Bu özelliği sayesinde özellikle gıda sanayinde bu kaçak yöntemi sıklıkla tercih edilmektedir. Bir hidrojen kaçak dedektörü vasıtasıyla parçanın üzerinden hidrojen çıkışı aranır. Helyum kaçak dedektörlerinin hassasiyetine ulaşılamasa da hem kullanılan gaz hemde hidrojen kaçak dedektörleri genel olarak helyum kaçak dedektörlerinden daha düşük maliyetlidir.
1.E-11mbar.lt/sn'lik Kaçağa Kadar Helyum Metodu: Helyum kaçak dedektörleriyle yapılan bu kaçak arama metodu diğer metodların en üstünde konumlandırılmaktadır. Bu cihazlar oldukça yüksek hassasiyetle çalışan yüksek teknoloji ürünü cihazlardır.
Helyum Kaçak Dedektörleri genel olarak kaçak arama yöntemine göre iki tiptir.
1.- Sniffer'lı Helyum Kaçak Dedektörleri: Bu cihazlar daha çok küçük hacimlerdeki kaçakların aranmasında kullanılmaktadır. Çünkü kaçağı aranacak parçanın içinin helyum ile doldurulması sonra dedektörün sniffer'ı vasıtasıyla parça üzerinde gezdirilerek kaçağın olup olmadığı, varsa ne boyutta olduğu tespit edilmektedir. Büyük hacimleri helyumla doldurmak yüksek maliyet getireceğinden büyük hacimlerde tercih edilmez. Bu yöntemde dedektöre takılı sniffer kullanıldığından cihazın tespit seviyesi biraz düşer. Bu yöntem ile 1.E-7mbar.lt/sn seviyesine kadar olan kaçaklar tespit edilebilir. ( Adixen - Alcatel ASM 142 S / ASM 102 S )
2.- Vakumlu Helyum Kaçak dedektörleri: Bu cihazlar yüksek hassasiyetin istendiği hacimlerde ve büyük hacimlerde idealdir. Dedektör kaçağı aranacak hacime bağlanır daha sonra cihaz çalıştırıldığında cihazın içinde bulunan kendi vakum pompası ile yaklaşık 1.E-3mbar seviyelerine kadar vakum yapar kullanıcı parçanın dışından kaçak olması muhtemel kaynak noktaları ve ek yerlerine Helyum sıkar bu sırada olası bir kaçak var ise cihaz sesli ve görsel ikaz vererek kullanıcıyı uyarır. Eğer dedektörün pompa kapasitesinin üzerinde büyük hacimlerde kaçak aranacaksa dedektörün yanına bir yardımcı vakum pompası gerekmektedir. Bu yöntem ile 1.E-11mbar.lt/sn seviyesindeki kaçakların tespiti yapılabilir. ( Adixen - Alcatel ASM 142 / ASM 182 / ASM 1002 / ASM 310 )
Mbar.lt/sn birimi ne ifade etmektedir?
Bu birim sanayide kaçağın ifadesinde en yaygın olarak kullanılan birimdir ve 1lt'lik hacimde 1mbar'lık basınç oluşturan gazın 1sn'de kaçtığını ifade eder. Örneğin 0,1mbar.lt/sn dersek 1 sn'de 1lt'lik hacimde 0,1mbar'lık basınç yapabilecek kadar gaz kaçıyor demektir.
Basit Bir Kaçak Test Uygulaması
Basit bir kaçak uygulaması özellikle kalite kontrolünü su havuzunda basınçlı hava ile yapan firmalar için ne kadarlık bir kaçak görebilmek için ne kadar beklenmesi gerektiğini tanımlayabilecekleri; bunun dışında hava yerine özellikle soğutma sanayinde sıklıkla kullanılan diğer gazları da içeriyor. İstediğiniz kaçak miktarını veya uygulamadaki değerlerden birini girip enter tuşuna bastıktan sonra uygulama çalışıyor. Buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.
Adixen firması Pfeiffer Vacuum gurubuna dahil bir firma olup ürünlerimizin tümü Fransa üretimidir.