Haberler » KOÇYİĞİT, DİLLERİN KORUNMASI, YAŞATILMASI İÇİN MECLİSE TEKLİF VERDİ
Tarih: 24.02.2020 02:51:07/ okunma / yorum
HDP Muş Milletvekili Gülüstan Kılıç Koçyiğit, Türkiye´de mevcut dillerin tespit edilmesi, korunması ve yaşatılması için Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlığına, meclis araştırması teklifi verdi. HDP´li Koçyiğit: “Yaşadığımız Anadolu ve Mezopotamya coğrafyası, geçmişten bugüne çok sayıda farklı dilin bir arada yaşadığı dilsel çeşitliliğin yaygın olduğu topraklardır. Kürtçe başta olmak üzere Türkiye´de farklı dil ve lehçelerin üzerindeki dil kısıtlamaların ve hak ihlallerinin kaldırılması, yaşamın her alanında dillerin özgürce konuşulması ve yasal güvence altına alınması için konuyu sık sık meclis gündemine taşıdık. 27. dönem milletvekili seçildiğim gündem itibaren özellikle Kürtçe diline yönelik inkâr ve asimilasyon politikalarının son bulması için yasama dönemi içinde gerek soru ve araştırma önergeleriyle gerek dilekçelerle gerekse meclis kürsüsünde yaptığım konuşmalarımda sık sık gündeme getirdim. Yasama dönemi boyunca konuyla ilgili yaptığımız çalışmalar ise; Meclis matbaasından Kürtçe kartvizit basılması için Meclis Genel Sekreterliğine dilekçe verdik. Meclis Genel Sekreterliğinden gelen red cevabını soru önergesiyle Meclis Başkanlığına sorduk. Kürtçe kartvizit bastırdık, Kürtçe kartvizit haberini yaptık. 21 Şubat Anadil Günü hakkında Araştırma Önergesi verdik. Kürtçe´nin meclis tutanaklarından “bilinmeyen dil ve x” kategorisinden çıkarılması için Meclis Başkanlığına dilekçe verdik. Dünya Anadili Günü´ne ilişkin milletvekillerimiz ile ortak basın açıklaması yaptık. Bu bağlamda; 21 Şubat “Uluslararası Anadili Günü” vesilesiyle, Türkiye´de mevcut dillerin tespit edilerek dil temelli kısıtlamaların ve hak ihlallerinin sona erdirilmesi, Anadil eğitimi önündeki tüm engellerin kaldırılması, dillerin korunması, yaşatılması ve yeni nesillere güvenle aktarılması için gerekli tedbirlerin alınması amacıyla Anayasa´nın 98´inci ve İçtüzüğün 104´üncü ve 105´inci maddeleri gereğince Meclis araştırması açılması için gereğini arz ve teklif ederim” dedi.
“Bireyin Annesinden, Babasından, Doğup Büyüdüğü Çevreden Öğrendiği İlk Dil Anadilidir”
HDP´li Koçyiğit, meclise verdiği meclis araştırması teklifinde; ana dilinin bireyin annesinden, babasından, doğup büyüdüğü çevreden öğrendiği ilk dil olduğunu söyledi. Koçyiğit: “Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) Genel Kurulu dillerin insanlık için taşıdığı önemden hareketle, 17 Kasım 1999 tarihinde aldığı bir kararla 21 Şubat gününü, “Uluslararası Anadili Günü” olarak ilan etmiştir. O günden bugüne her yıl 21 Şubat Anadil Günü olarak dünyada ve ülkemizde kutlanmaktadır. Adından da anlaşıldığı üzere, bireyin annesinden, babasından, doğup büyüdüğü çevreden öğrendiği ilk dil anadilidir. Bir dil, ait olduğu toplum tarafından okulda, hastanede, pazarda, devlet dairelerinde, hava yollarında, medyada kısacası yaşamın her alanında özgürce konuşuluyorsa ve yasal güvence altındaysa o dil, varlığını sürdürebilir ve yeni nesillere güvenle aktarılabilir. Yaşadığımız Anadolu ve Mezopotamya coğrafyası geçmişten bugüne çok sayıda farklı dilin bir arada yaşadığı dilsel çeşitliliğin yaygın olduğu topraklardır. Bugün Türkiye´de Kürtçe, Lazca, Çerkezce, Pomakça, Abhazca, Romanca, Tatarca, Hemşince, Ermenice gibi yaklaşık 40 farklı dil konuşulmaktadır. Bu dilsel çeşitlilik ülkemizin tarihsel ve kültürel zenginliğimizin en önemli göstergesidir. Ancak bu dillerin büyük bir kısmı inkâr ve asimilasyon politikaları nedeniyle yok olma tehlikesiyle de karşı karşıyadır. Bir anadilin ortadan kalkması, o anadille bağlantılı gelenek görenek, kültür ve toplumsal hafızanın da yitip gitmesi anlamına gelmektedir. Birleşmiş Milletlerin (BM) verilerine göre, dünya genelinde konuşulan yaklaşık 6 bin dil bulunmakta olup, bunların yüzde 43´ün yok olma tehlikesi altında olduğu vurgulanmıştır. Yine UNESCO´nun araştırma verilerine göre; Türkiye´de 3 dilin yok olduğunu ve 15 dilin ise tehlikede olduğunu ortaya koymaktadır. Türkiye´de en çok Konya´nın Sille Köyü´nde konuşulan ve en son 2005´te duyulan Kapadokya Yunancası, Marmara Bölgesi ve Kafkaslar´da yaygın olan Ubıhça ve kökü Diyarbakır, Lice´deki Kamışlı Köyü´ne dayanan Mlahso dilinin artık konuşulmadığı ve yok olduğu ifade edilmektedir. Türkiye´de dillerin yok olmayla yüz yüze kalmasının pek çok nedeni olmakla birlikte en önemli nedeni; tek bir dilin egemen kılınarak, çok dilliliği başta eğitim olmak üzere kamusal alanda kullanılmasına ve geliştirilmesine imkân verilmemesidir. 15 Temmuz 2016 tarihinde gerçekleştirilen darbe girişimi sonrasında ilan edilen OHAL ve KHK´ler ile özellikle Kürtçe diline ve kültürüne yönelik baskılar ve yasaklamalar arttırıldı. Kürtçe yayın yapan gazete, dergi, TV kanalları ile Kürtçe anadilinde eğitim veren okul ve çocuk kreşleri kapatıldı. Kürtçe eserler veren Kürt Yazarlar Birliği ve Kürt kültürünü araştırma ve geliştirme amacıyla faaliyet yürüten ve Kürt dilini öğrenmesine yönelik halk eğitim programları geliştiren Kürdi-Der ile Kürt Dilinin gelişiminde çok önemli katkıları olan, çalışmalar yürüten İstanbul Kürt Enstitüsü´nün kapıları mühürlendi. Kayyum atanan belediyelerin hemen hepsinde çok dilli tabelalar ve levhalar kaldırıldı ve Kürtçe oyunlar sahneleyen şehir tiyatrolarının sözleşmeleri feshedildi. Dillerin yaşatılmasında ve konuşulmasında devlete çok büyük bir görev ve sorumluluk düşmektedir. Ancak devlet farklı dillerin korunması, yaşatılması ve anayasal güvence altına almak yerine tek dilciliği dayatmaktadır. Dolayısıyla bu dil politikası yüzünden bugün Türkiye´de konuşulan birçok dil yok olma tehlikesi altındadır. 21 Şubat “Uluslararası Anadili Günü” vesilesiyle, Türkiye´de mevcut dillerin tespit edilerek dil temelli kısıtlamaların ve hak ihlallerinin sona erdirilmesi, anadil eğitimi önündeki tüm engellerin kaldırılması, dillerin korunması, yaşatılması ve yeni nesillere güvenle aktarılması için gerekli tedbirlerin alınması amacıyla Meclis Araştırması açılması gerekmektedir” ifadelerine yer verdi.
Anahtar Kelimeler: KOÇYİĞİT DİLLERİN KORUNMASI YAŞATILMASI İÇİN MECLİSE TEKLİF VERDİ