Bilindiği üzere dünya nüfusunun %23’ünü İslam dinine bağlı insanlar oluşturmaktadır. Bankaların kazanç elde etmelerindeki en büyük etken ise faiz kazançlarıdır. Belli bir süreç içerisinde riske girmeden paradan para kazanılma sistemine dayanan faiz, İslam dininde net bir şekilde haram olduğu belirtilmiştir. Muhafazakar kesimlerin bankalar ile çalışmak istememesi ancak mevduatlarını değerlendirecek bir sistem aramaları, katılım bankalarının ortaya çıkmasını sağlamıştır. İlk olarak 1963 yılında Mısır’da Mit Ghamr Tasarruf Bankası, müşterilerinin faizsiz işlemler yapabilmesi için çalışmalar başlattı. Bu bankanın işleyişini gören Müslüman ülkeleri de sistemi benimseyerek yayılmasına katkı sağlamışlardır. Kısaca katılım bankaları, faizsizlik prensibiyle çalışan ve normal bankalarda olan işlemlerin çoğunu gerçekleştirebilen bankacılık sistemidir.
Katılım Bankaları, “katılım” kelimesinden de anlaşıldığı üzere kâra ve zarara katılma esasıyla çalışan bir bankacılık sistemidir. Yani mevduat hesapları sabit faizli kazanç elde etmek yerine, tasarruf sahiplerinden toplanan paraların katılım fon hesabına fon olarak alınmasını sağlar. Toplanan fonlar, bankanın müşterileriyle gerçekleştireceği ticaret ve sanayi yatırımlarıyla değerlendirilerek, oluşturulan kâr veya zarar tasarruf sahipleriyle paylaştırılır. Bu sistem ne kadar yaygın olarak kullanılsa da kesin veya sabit kazanç garanti değildir. Hatta anaparanın dahi garantisi yoktur. Kazanç elde edilmesi durumunda ise katılma oranına göre elde edilen kârın %80’i hesap sahiplerine, %20’si ise kurum payına ayrılır. “Fon Hesabı Nedir” başlıklı yazımızdan fon hesabının ne demek olduğunu öğrenebilirsiniz. Fon Hesabı kar payı oranlarını TKBB (Türkiye Katılım Bankaları Birliği) internet sitesinden güncel olarak takip edebilibilirsiniz.
Katılım Bankaları, müşterilerine vermiş olduğu kredileri de faizli olarak vermemektedir. Ortaklık payına göre verilen krediler, müşterinin bir iş için kredi çekmesine dayalıdır. Yapılan işte sonucunda gelen kâr veya zarar bankayla paylaşılır. Banka bu işten gelen kâr veya zararı topladığı fonlardaki müşterileriyle paylaşır. Katılım bankalarının ne demek olduğunu ve nasıl çalıştığını öğrendik, ancak sistemin tamamen muhafazakar kesimin istediği şekilde çalıştığını söylemek pekte doğru olmayacaktır. Çünkü sistemde mantıklı gelmeyen nokta tüketicilerine kredi vermesidir. Her ne kadar bu sistem ortaklığa dayalıda olsa, katılım bankalarından aldığımız paranın üzerine de para koyarak geri ödeme yapmamız gerekir. Diğer bankalar buna faiz derken, Katılım Bankaları kar payı demektedir. Aynı zamanda diğer bankalarda adlandırılan ihtiyaç ve konut kredileri, Katılım Bankalarında ihtiyaç finansmanı olarak adlandırılmaktadır.
Türkiye’de Faaliyet Gösteren Katılım Bankaları Hangileridir?
AlbarakaTürk Katılım Bankası A.Ş. 219 1
KuveytTürk Katılım Bankası A.Ş. 399 -
Türkiye Finans Katılım Bankası A.Ş. 289 -
Vakıf Katılım Bankası A.Ş. 65 -
Ziraat Katılım Bankası A.Ş. 68 -
Muhafazakar kesiminin yoğun olarak tercih ettiği Katılım Bankaları’nın Türkiye’de hizmet verenleri yukarıdaki listedeki gibidir. Faiz konusunda hassas olmanız ve Katılım Bankalarıyla çalışmanız makalemizde anlattığımız gibi ne yazık ki kesin bir çözüm değildir. Ama yine de bu bankalarla çalışmaya kararlı iseniz Ziraat Bankası‘nı önermekteyiz. Ziraat Bankası normal bankacılık sisteminden ayrı olarak Katılım Bankacılığı faaliyetlerini sürdürmekte ve devlet güvencesi altında çalışmaktadır.