Üniversite / Müze
Yayın Tarihi: 18 Ocak 2017 Çarşamba, 10:48
Müze geçmişi bu topraklara çok yabancı olmayan bir kavramdır. Müze kelimesi mitolojideki esin perileri olan mousalardan gelir. Tarihte ilk koleksiyonculuğun yine Anadolu'da oluşmaya başladığını biliriz. Müzeciliğin kökeninde bu koleksiyonculuk vardır. Buna karşın bilimsel anlamda ilk müzecilik Batı Avrupa ülkelerinde başlar. Arkeolojik materyalleri ise yine bu topraklardan devşirilerek götürülmüştür. Bizdeki müze fikrinin gerçek anlamda oluşumu, 19. yüzyılın sonlarında bir grup Osmanlı aydının üstün gayreti ile başlar ki bu da Avrupa'dan yaklaşık 350-400 yıl sonra kabul görür. Yani isim kökeni burada doğan kültüre ait olan, başlangıcı yine bu topraklara dayanan kültürün tanıtım evleri olan müzelere biz halen çok ama çok uzağız. Kişisel gayretlerle ilk bizde kurulan Edirne Kent Müzesi'nin kapısına anahtar yine ilk kez burada vuruldu. Ve Edirne'de halen bir Kent Müzesi yok. Doğru dürüst müzecilik ilkelerine sadık Kırkpınar Müzesi yok. Balkan kültürünü yansıtan bir müze yok. Dünyanın en çok işgale uğrayan bir kentin, buna dair müzesi yok. Turizm destinasyon toplantıları yapılıyor!..
Bir müzenin önemini, kentin kültür yaşamının katkılarını, dünya devletlerinin bu konuda neler yaptığını dilim döndüğünce altı yıl İstanbul Üniversitesi'nde, sekiz yıl Kültür Bakanlığı'na bağlı değişik müzelerde bil fiil tecrübe kazanarak, onaltı yıldır da Trakya Üniversitesi'nde dersini vererek anlatmaya çalışıyorum. Üzerinde yıllardır yazıp, çiziyorum...
Uluslararası arenada bir şeyler yapmaya kalkarken, görev yaptığım kente dolayısıyla kurumuma bir önerimi de mecburen (?) buradan aktarmak zorunda kalıyorum. Daha önceki yıllarda da aynı konuda bu köşeden yazmıştım. Bir umut belki şimdi dikkate alınır. Trakya Üniversitesi müzecilik konusunda, Türkiye'de lokomotif üniversitelerden biri olmalıdır.
Trakya Üniversitesi, eski yöneticilerinin son derece olumlu yaklaşımları sayesinde, müzecilik konusunda önemli girişimlerde bulunmuştur. Herkes bunların hakkını -istese de istemese de-vermek zorundadır. Çünkü kurum olarak bunun semeresini fazlasıyla almışlardır. Terk edilmiş tarihi bir binadan, zamanın olumsuz koşullarından, bugün kentteki turizm destinasyonlarından en önemli unsurlarından biri haline gelen, -yurtdışından pek çok ödülle onurlandırılan- T.Ü. Sağlık Müzesi yaratılmıştır. Bu müzeden yola çıkılarak; asgari müze tanımına bile uymayan -değişik ve trajikomik nedenlerle sürekli taşınan- bir garip Milli Mücadele ve Lozan Müzesi, İlhan Koman Çağdaş Sanat Eserleri Müzeleri yaratılmaya çalışılmıştır. Müzecilik konusunda bilimsel kriterlerden tamamen yoksun, kâğıt üstünde adı bile konulamayan, kendinden menkul koleksiyonlar oluşturulmaya gayret edilmiştir. Ülkenin olduğu gibi üniversitenin de -özellikle şu sıralar- mutlaka daha yaşamsal birincil konuları var, bunu kabul ediyorum. Ama her konuda olduğu gibi, özellikle bilime siyaset girdikçe, sorunların katlanarak arttığı bir realitedir. Dolayısıyla bu gidişle kurumlar, belki daha çok uzun yıllar beklemek zorunda kalacaktır.
Anlaşılan o ki, her seçim döneminde bütün rektör adaylarına aktardığım lokomotif üniversite hikâyesini -artık seçimde olmayacağına göre- ancak kültüre dair köşesinden aktarmaya devam edeceğiz. Varsın evrensel doğrular bu köşelerde yazılı kalsın! Elbet birleri siyaseten veya cezalandırmak maksadı ile değil, bilim adına bir gün okur.