Erkekler Neden Daha Kısa Yaşıyor ve Daha Erken Ölüyor? - Evrim Ağacı
Hastalıklarda Cinsiyete Bağlı Farklılıklar, Koronavirüs Salgını Hakkında Neler Öğretebilir?
Laurits Andersen Ring (1854–1933) : The Sick Man
Kadınların yaşamın neredeyse her alanında dezavantajlı konumda oldukları sık sık dile getirilir, ancak bir konuda feleğin çarkı onlardan yana dönmüş gibi görünüyor: parazitlere ve diğer birçok enfeksiyon hastalıklarına karşı erkeklerden çok daha dirençliler. Bu yazıda hastalıklarda cinsiyete bağlı farklılıkların muhtemel nedenlerine ve tıbbi araştırmalarda ve tedavide bu farklılıkların dikkate alınmasının önemine değineceğiz.
Semptomların şiddetini abarttığı düşünülen bir erkeğin yaşadığı soğuk algınlığı veya benzeri küçük bir rahatsızlık.
Erkek olmak, artık gelişmiş ülkelerde erken ölüm için en büyük risk faktörüdür.
Man Flu (erkek gribi) semptomlarının abartıldığı basit hastalıklar için kullanılan İngilizce bir terim.
Memelilerde cinsiyet kromozomlarla belirlenir, erkekler X ve Y kromozomuna, dişiler ise iki adet X kromozomuna sahiptir. Bağışıklık sistemini düzenleyen birçok gen X kromozomunda yer alır. Bu nedenle immün cevaptan sorumlu bazı genler kadınlarda çok daha aktif olabilir. Dişilerde embriyonik dönemde anneden ve babadan gelen X kromozomlarından herhangi biri, rastgele bir işlemle susturulur ve böylece vücuttaki farklı hücre gruplarında bunlardan sadece biri ifade edilir.
Bu kromozom üzerinde bulunabilecek herhangi bir hastalık geni kadın vücudundaki hücrelerin yaklaşık yarısında etkili olurken erkeklerde hücrelerin tamamında kendini gösterir. Bundan dolayı erkekler immün yetmezlikler de dahil olmak üzere X kromozomuna bağlı hastalıklara karşı daha savunmasızdır.
Cennet kuşu erkeği dişilerin ilgisini çekmek için oldukça masraflı kuyruğuna yatırım yapar
Hastalık Tedavisindeki Cinsiyet Eşitsizlikleri
Mide sindirim hızı, vücut ağırlığı, vücut yağ oranı, organlardaki kan akışı, ilaçları metabolize eden hepatik enzimler ve böbrek fonksiyonlarının hızı erkek ve kadınlarda farklıdır ve bu faktörlerin hepsi ilaç etkinliğinde çok önemlidir. İnsan vücudundaki her doku ve organ sisteminde cinsiyete bağlı farklılıklar tespit edilmesine karşın tıbbi araştırmalarda, ilaç ve aşıların klinik testlerinde kadınların çok az temsil edilmesi nedeniyle birçok ilaç kadınlar için gerekenden daha yüksek dozda kullanılmakta ve bu da büyük sağlık riski oluşturmaktadır. 2005 yılında Amerikan ilaç dairesinin geri çağırdığı ilaçların %80'inde gerekçe kadınlarda ortaya çıkan ciddi yan etkilerdir.
Hem çocuk hem de yetişkin aşılarına karşı vücudun verdiği immün cevap da kadın ve erkeklerde farklılık göstermektedir. Influenza, hepatit A, hepatit B, difteri gibi aşılara karşı humoral bağışıklık tepkisinde cinsiyete bağlı farklılıklar bildirilmiştir. Örneğin grip aşısına karşı kadınlarda daha güçlü antikor yanıtı ve başağrısı, yorgunluk gibi daha ciddi yan etkiler ortaya çıkmaktadır. Erkeklerin bu aşının tam dozuna karşı ürettiği antikor cevabı kadınların yarım doza karşı ürettiği cevaba eşittir.
Sonuç olarak sağlık çalışanları ve bilim insanlarının hastalıklarda cinsiyete bağlı farklılıkları ve sebeplerini iyi anlaması ve tedavi sırasında bu durumu mutlaka göz önünde bulundurması gerekmektedir.
W. Guan, et al. (2020). Clinical Characteristics Of Coronavirus Disease 2019 In China. The New England Journal of Medicine. | Arşiv Bağlantısı
D. J. Kruger , et al. (2006). An Evolutionary Life-History Framework For Understanding Sex Differences In Human Mortality Rates. Human Nature, sf: 74-97. | Arşiv Bağlantısı
F. Eleanor. (2008). The X-Files In Immunity: Sex Based Differences Predispose Immune Responses. Nature Reviews Immunology, sf: 737-744. | Arşiv Bağlantısı
A. H. Gupta. Does Covid-19 Hit Women And Men Differently? U.s. Isn't Keeping Track. (2020, Nisan 03). Alındığı Tarih: 07 Nisan 2020. Alındığı Yer: NY Times | Arşiv Bağlantısı
H. Devlin. Men Are Much More Likely To Die From Coronavirus-But Why. (2020, Mart 26). Alındığı Tarih: 07 Nisan 2020. Alındığı Yer: The Guardian | Arşiv Bağlantısı
A. Purdie, et al. Sex, Gender And Covid-19: Disaggregated Data And Health Disparities. (2020, Mart 24). Alındığı Tarih: 07 Nisan 2020. Alındığı Yer: Blog BMJ Global Health | Arşiv Bağlantısı
L. Neergaard. Age Is Not The Only Risk For Severe Coronavirus Disease. (2020, Mart 29). Alındığı Tarih: 07 Nisan 2020. Alındığı Yer: PBS | Arşiv Bağlantısı
S. L. Klein, et al. (2010). Sex Hormones And Immunity To Infection. ISBN: 978-3-642-02155-8. Yayınevi: Springer.
V. Taneja. (2018). Sex Hormones Determine Immune Response. Frontiers in Immunology. | Arşiv Bağlantısı
S. Kyle. (2017). The Science Behind "Man Flu". BMJ. | Arşiv Bağlantısı
R. Channappanavar. (2018). Sex Based Differences In Susceptibility To Sars-Cov Infection. Journal of Immunology, sf: 4046-4053. | Arşiv Bağlantısı
Statista. Distribution Of Coronavirus Cases In Italy As Of April 7, 2020, By Gender. (2020, Nisan 07). Alındığı Tarih: 08 Nisan 2020. Alındığı Yer: Statista.com | Arşiv Bağlantısı
Global Health 5050. Covid-19 Sex-Disaggregated Data Tracker. (2020, Nisan 08). Alındığı Tarih: 08 Nisan 2020. Alındığı Yer: globalhealth5050.org | Arşiv Bağlantısı
Worldometer. Age, Sex, Existing Conditions Of Covid-19 Cases And Deaths. (2020, Şubat 29). Alındığı Tarih: 08 Nisan 2020. Alındığı Yer: Worldometers.info | Arşiv Bağlantısı
M. Zuk, et al. (1996). Sex Differences In Parasite Infections: Patterns And Processes. International Journal For Parasitology, sf: 1009-1024. | Arşiv Bağlantısı
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 05/08/2020 22:33:07 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8506
Eğitim Seks Cinsellik Hastalık Dişi Cinsiyet Türleşme Evrim Evrimsel Biyoloji Bakteri Salgın Ölüm Genetik Cinsel Seçilim Erkek Biyoloji Kadın Ara Geçiş Türleri Virüs Hayvan Ara Tür Cinsel Çin Bilim Sağlık Evrim Teorisi Eşey Evrim Kuramı Seçilim Cinsel Yönelim Eşcinsellik Bağışıklık Sistemi Araştırma Tıp Mikrop Tedavi Mikrobiyoloji Evrimleşme Solunum İmmünoloji Enfeksiyon Aşı Toplumsal Cinsiyet Vaka Aşılar Biyolojik Cinsiyet Cinsiyet Araştırmaları Cinsellik Araştırmaları Bağışıklık Hasta Lgbt Eğilim Önlem Göğüs Göğüs Hastalığı Klinik Mikrobiyoloji Sars 2019-Ncov Wuhan Mers Sars Mers Sars Virüsü Koronavirüs Wuhan Koronavirüsü Sağlık Bakanlığı Dünya Sağlık Örgütü Şehir Hastanesi Sağlık Örgütü Sars-Cov-2 (Covid19 Koronavirüs Salgını) Covıd-19 Epidemik Pandemik Küresel Salgın Hastalık Kontrolü Hastalık Dağılımı Hastalık Yayılımı Dağılım Yayılım