© Alerjik Rinit Healthline Image
Saman nezlesi de denen alerjik rinit vücudunuz belirli alerjenlere maruz kaldığında ortaya çıkan bir dizi rahatsız edici belirtidir. Bir alerjen tipik olarak çim veya toz gibi alerjik bir reaksiyona neden olan zararsız bir maddedir. Polen çoğu kişi için en sık görülen alerjendir.
Vücudunuz bir alerjene temas ettiğinde histamin salar. Bu vücudu alerjenden savunması amaçlanmış doğal bir kimyasaldır. Ancak bu kimyasal burun akması, hapşırma ve göz sulanması dahil birçok rahatsız edici belirtiye (alerjik rinit) neden olur.
Bu durum gündelik yaşam kalitenizi olumsuz etkileyebileceğinden tedavi edilmek önemlidir.
Bu duruma sıklıkla neden olabilen alerjenler arasında polen, toz, hayvan kepeği (eski cilt), kedi tükürüğü ve küf vardır.
Polen özellikle yılın belirli zamanlarında en sık görülen suçlu alerjendir. Ağaç ve çiçek poleni baharda daha sık görülürken çimler ve otlar yaz ve sonbahar aylarında daha fazla polen üretir.
Alerjler herkes de olabilir ama genellikle genetiktir. Ailenizde alerji öyküsü varsa sizde alerjik rinit gelişme olasılığı daha yüksektir. Ulusal Sağlık Enstitüleri (National Institutes of Health) uyarınca annenizde alerji problemleri öykünüz varsa olasılığınız daha da yüksektir (NIH).
Ayrıca bu durumu tetikleyebilen veya kötüleştirebilen maddeler vardır. Bunlar arasında şunlar vardır:
gözler etrafında morluk
egzama tipi belirtiler (sıklıkla blisterler oluşturan çok kuru ve kaşıntılı cilt)
ürtiker (ciltte kırmızı ve bazen kaşıntılı şişlikler)
Hafif alerjiler genellikle sadece bir fiziksel bir muayene gerektirir. Ancak doktorunuz en iyi tedavi ve önleyici adımları belirlemek üzere belirli testler önerebilir.
Cilt delme sık kullanılan testlerden biridir. Bu test sırasında doktorlar vücudunuzun her birine nasıl tepki gösterdiğini görmek için cildiniz üzerine çeşitli maddeler koyar. Genellikle bir maddeye alerjikseniz küçük bir kırmızı kabarıklık oluşur.
Başka sık kullanılan bir alerji testi bazen bir RAST testi denen bir kan testidir. Bu test belirli alerjenlere karşı kanınızda bulunan immünglobin (Ig) antikorlarının miktarını ölçer.
Alerjik rinit mevsimsel veya pereniyal (tüm yıl) olarak sınıflandırılabilir.
Bu durum aşağıdakilerden biri veya birkaçı ile tedavi edilir:
immünoterapi (alerji aşıları)
Antihistaminler alerjileri etkin bir şekilde tedavi eder. Ayrıca vücutta histamin oluşumunu bloke ettiklerinden bu durumu önlemeye yardımcı olabilirler. Bazı reçetesiz versiyonlar faydalı olabilir ama yeni bir ilaca başlarken özellikle başka ilaçlar alıyorsanız veya başka tıbbi problemleriniz varsa daima doktorunuzla konuşmayı unutmayın.
Dekonjestanlar burun tıkanıklığı ve sinüs basıncını rahatlatmaya yardımcı olmak üzere kısa bir süre kullanılır. Yüksek tansiyonunuz varsa kullanmadan önce doktorunuzla konuşun.
Alerjilere bağlı kaşıntıyı veya diğer belirtileri rahatlatmak için geçici bir süre göz damlaları ve nazal spreyler kullanabilirsiniz. Ancak bu iki ürünü de uzun süre kullanmayın.
Doktorunuz şiddetli alerjileriniz varsa immünoterapi önerebilir. Sıklıkla alerji aşıları olarak bilinen bu tedavi planı belirtilerinizi kontrol etmek için ilaçlarla birlikte kullanılır. Bu aşıların zaman içinde belirli alerjenlere immün tepkinizi azaltması amaçlanmıştır.
Alerji belirtilerini önlemenin en iyi yolu vücudunuzun maddelere olumsuz bir tepki göstermesine fırsat bırakmadan alerjilerinizi tedavi etmektir. Amerikan Alerji, Astım ve İmmünoloji Akademisi (American Academy of Allergy, Asthma and Immunology) mevsimsel alerji ataklarından önce ilaçlara başlamayı önerir. Örneğin baharda ağaç polenine hassassanız bir alerjik reaksiyonun oluşmasına fırsat vermeden antihistaminlere başlamak isteyebilirsiniz (AAAAI).
Alerjik riniti önlemenin başka bir etkin yolu belirtilerinize yol açan alerjenlerden kaçınmaktır. Örneğin polen sayımları yüksek olduğunda evden çıkmayın ve eve geldikten hemen sonra duş alın. Ayrıca evcil hayvan kepeği, küf ve tozu gidermek üzere evinizi temizleyin.
Tedavi beklentisi kendi durumunuza bağlıdır. Mevsimsel alerjik rinit genellikle şiddetli değildir ve ilaçlarla iyi bir şekilde kontrol edilebilir. Ancak bu durumun şiddetli şekillerinde muhtemelen uzun dönemli tedavi gerekecektir. Bazı hastalarda bu durumla birlikte sinüzit (solunum zorlukları ve ağrıya neden olan enflamasyonlu nazal kanallar) veya astım da gelişebilir.