AİHM: Kaos GL dergisinin toplatılması ifade özgürlüğüne aykırı
AİHM, Kaos GL dergisine el konulması ve derginin toplatılmasına ilişkin karar verdi. El koyma ve toplatma kararının ifade özgürlüğüne aykırı olduğunu, “genel ahlakı koruma”nın geçerli ve yeterli bir sebep olmadığını belirtti.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Kaos GL dergisinin Yaz 2006 tarihli 28. Sayısının toplatılması kararını değerlendirdi. Derneğin başvurusu sonucu devam eden dava süreci bugün sonuçlandı.
AİHM, toplatılma kararının Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) ifade özgürlüğünü düzenleyen 10. maddesine aykırı olduğuna oy birliğiyle karar verdi.
“Genel ahlakı korumak” geçerli bir gerekçe değil!
Mahkeme, yetkililerin “genel ahlakı koruma” amacının dergiye el koymak, toplatmak ve satışını engellemek için geçerli bir iddia olmadığını söyledi. Belli bir grubun özellikle küçük yaştaki kişilerin dergiye erişiminin engellenmesi için belli tedbirler alınabileceğini ancak bu tedbirlerin toplatma gibi ağır bir karar olmayacağına hükmetti. AİHM, Türkiyeli yetkililerin +18 ibaresi konulması talebi gibi tedbirleri hiç gündemine almadan toplatma ve yasaklama kararı verdiğini hatırlattı.
Mahkeme, yerel mahkemelerin verdiği kararı eleştirerek, dergide yer alan belli görsel ve içeriğin neden “genel ahlaka” aykırı olduğunun açıklanmadığını da vurguladı. “Genel ahlakı koruma” argümanının geniş bir şekilde yorumlandığını da belirten Mahkeme, bu argümanın dergiye el konulması ve toplatılması için yeterli olmadığına karar verdi.
+18 ibaresi konulması talep edilebilirdi
Derginin belli bir toplumsal gruba dönük olduğunu, LGBT toplumu ve cinsellik üzerine yayın yaptığını hatırlatan AİHM, özellikle reşit olmayan kişilerin dergiye erişiminin engellenmesi için belli tedbirler alınabileceğini ancak genel erişime engellemenin kabul edilemez olduğunu da belirtti. Yerel yetkililerin dergiye +18 ibaresi konulması gibi bir tedbir için adım dahi atmadığını, doğrudan toplatma ve yasaklamayı tercih ettiğini hatırlattı. El konulan dergilerin +18 ibaresiyle Kaos GL’ye geri verilebileceğini ve dağıtımının yapılabileceğini de vurguladı.
Mahkeme, derginin toplatılması ve beş yıl yedi ay boyunca dağıtımının engellenmesinin “genel ahlakı koruma” amacıyla orantılı bir karar olmadığını belirtti. Mahkeme bundan dolayı, Kaos GL dergisinin 28. sayısının toplatılmasını; Kaos GL’nin ifade özgürlüğüne orantısız müdahale olarak değerlendirdi ve AİHS’nin 10. maddesine göre “demokratik bir toplumda gerekli bir müdahale” olmadığına hükmetti.
Kaos GL’nin tazminat talebi olmadığı için AİHM, tazminata gerek olmadığını belirtti.