Anasayfa Arşiv Makaleler 41. KURULUŞ YILDÖNÜMÜNDE HESAP UZMANLARI KURULU VE HESAP UZMANLARI
Fahri Maliye Hesap Uzmanı
Maliye ve Gümrük Bakanlığı Hesap Uzmanları Kurulu, 29 Mayıs 1986 tarihinde, 41. kuruluş yıl dönümünü idrak etmiş bulunmaktadır.
Hesap Uzmanları bakımından olduğu kadar, ülke vergiciliği açısından da büyük önem arz eden yıl dönümü dolayısıyla değerli okurlarımıza, Kurulun oluşumu ve gelişimi ile ilgili bazı genel bilgiler sunulacaktır.
I - HESAP UZMANLARI KURULUNUN KURULUŞU
Kurul, beyana dayanan modern vergiciliğin ülkemizde de uygulanması amacı ile yapılan çalışmalarla birlikte kurulmuştur.
Vergi Reformuna ilişkin ilk çalışmalar, 1943 yılında başlamıştır. 0 tarihlerde yürürlükte bulunan kazanç vergisi, artık fonksiyonunu ita edemez olmuş; başka bir anlatım ile devlet, ihtiyaç duyduğu kamu gelirlerinin en büyük dilimini teşkil eden vergilere yeterince sağlayamaz bir durumla karşı karşıya kalınmıştır.
Bu nedenle, modern yapılı ve basit randımanlı yeni bir vergi sistemine geçilmesi zorunlu hale gelmiş; gelir ve kurumlar vergisi ile vergi usul kanunundan oluşan vergi reformu bunun sonucu gerçekleştirilmiştir.
Diğer taraftan, reform konusu vergiler, büyük ölçüde beyan esasına dayandığından geniş mükellef kitlelerini kapsamına aldığı cihetle, vergi denetimi alanında da yeni bir teşkilatlanmaya gidilmesi gerekmiştir. Böyle bir kuruluşun ise batıdaki benzerleri ölçüsünde olabilmesi için, modern inceleme tekniklerini çok iyi bilen, tamamen yüksek mesleki bilgi, ihtisas ve tecrübe sahibi olan ve görevini tam bir bağımsızlık ve yansızlıkla yapabilen elemanlardan oluşturulmasını kaçınılmaz kılmıştır.
İşte, kısaca belirtmeye çalıştığımız bu ihtiyaca yanıt olmak üzere, 29.5.1945 tarihinde, 4709 Sayılı özel bir kanunla Maliye Bakanlığı Hesap Uzmanları Kurulu kurulmuştur.
Öte yandan, bu olgu, Türk vergi denetiminin gelişiminde başlı başına bir dönüm noktası teşkil etmiştir.
II - KURULUŞTAN ÖNCEKİ VERGİ DENETİMİ :
Ülkemizde vergi incelemesi, bir müessese olarak, 755 sayılı Kazanç Vergisi Kanunu ile birlikte, 1926 yılında başlamıştır. Temettü Vergisinin uygulandığı daha önceki yıllarda vergi, tahrir ve karineye dayandığından, vergi incelemesine ihtiyaç hissedilmemiştir.
Kazanç Vergisi Kanununun öngördüğü beyannamelerin incelenmesi görevi, Tahakkuk Memurlarına verilmiştir. Böylece adı geçen memurlar, yurdumuzda vergi denetimi işini ilk üstlenen kanuni görevliler olmuşlardır. Ancak, bu memurlar, mesleki bilgi ve ihtisası gerektiren, böyle bir görevi yerine getirebilecek formasyona sahip olmadıklarından, yapılan çalışmalar beklenilen sonuçları verememiştir.
Bu nedenle sonraları, denetim işlerinde Serbest Muhasebecilerden yararlanılmış bu kimseler,vergi incelemelerinde çalıştırılmışlardır. Bu uygulama, 2395 sayılı Kazanç Vergisi Kanunu ile 2430 Sayılı Muamele Vergisi Kanunu'nun kabul edilmiş olduğu 1934 yılında sona ermiştir.
Anılan kanunlarla beyannameli mükellef sayısı arttığından, vergi incelemeleri de önem kazanmış; bunun sonucu olarak da, Kazanç ve Muamele Vergileri için ayrı ayrı olmak üzere, Kazanç Vergisi Hesap Mütehassıslığı ile Muamele Vergisi Hesap Mütehassıslığı adı altında ikili bir teşkilatlanmaya gidilmiştir. Sözü edilen Mütehassıslar, vergi denetimi ile görevli, yeni ve düzenli bir kuruluşun elemanları niteliğini kazanmışlardır.
Hesap Mütehassısları Kazanç ve Muamele Vergisi alanlarında devamlı olarak ve giderek sayısal artış göstermek suretiyle, ilkin İstanbul'da, daha sonra da Ankara, İzmir ve Bursa'da olmak üzere, çalışmalar yapmışlardır.
Kazanç Vergisi Kanununu değiştiren 3840 sayılı kanunla, 1940 yılında, Hesap Mütehassıs Muavinliği de ihdas olunmuştur. Başlangıçta ücretle çalıştırılan Hesap Mütehassısları. 4644 sayılı Kanunla, maaşlı kadrolara verilmişlerdir. Ancak, mahalli karakterli olma ve Defterdarlıklar bünyesinde yer alma durumları devam etmiştir.
Kazanç ve Muamele Vergisiyle ilgili incelemeler yapan bu görevliler, çalışmalarını çağdaş vergi inceleme yö ...
Fahri Maliye Hesap Uzmanı Nusret KESLER Kasım 1981