Yıldız Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği. Laboratuvar Eğitim Notları - PDF
Download "Yıldız Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği. Laboratuvar Eğitim Notları"
1 Yıldız Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Laboratuvar Eğitim Notları Her türlü laboratuvar çalıșması risk ve tehlike içermektedir. Laboratuvar çalıșmalarında ortaya çıkan kazalar; bilgi eksikliği, kurallara uymama, ihmal, merak, dikkatsizlik, așırı özgüven, karmașa ve panik gibi nedenlerden kaynaklanmaktadır. Çevre Mühendisliği laboratuvarlarında sıkça karșılașılan kazalar kimyasal madde dökülme ve saçılması, toksik ve kimyasal buharların solunması, ağızla pipetleme sırasında yutma, patlamalar, delici ve kesici malzeme yaralanmaları, çatlak ve kırık cam malzeme kullanımı, ısı veren reaksiyonlar, yangınlar ve elektrik çarpmasından kaynaklanmaktadır. Laboratuvarda çalıșanların öncelikle kendi sağlığı ve güvenliği için așağıda belirtilen kurallara uygun hareket etmeleri gerekmektedir. GENEL KURALLAR 1) Lisans ve lisansüstü öğrenciler ve proje çalıșanları laboratuvar çalıșmalarını ancak bir araștırma görevlisi ya da öğretim üyesi ile birlikte yapabileceklerdir. 2) Deney çalıșması sırasında beyaz renkli ve uzun kollu önlük giyilmeli ve her zaman önü ilikli tutulmalıdır. 3) Ucu ve üstü kapalı terlik veya ayakkabı giyilmelidir. 4) Sallantılı küpe, bilezik vb. takılar çıkartılmalı ve uzun saçlar toplanmalıdır. 5) Laboratuvarda çalıșanların dikkatini dağıtacak gürültü ve șaka yapılmamalı, paniğe neden olacak her türlü hareketten kaçınılmalıdır. 6) Laboratuvar içerisinde ve koridorlarında bir șeyler yemek içmek, sigara içmek, sakız çiğnemek ve makyaj yapmak yasaktır. Ayrıca laboratuvar dolaplarına yiyecek ve içecek konulmamalıdır. 7) Hiçbir kimyasal, çözelti ve numune koklanmamalı ve tadılmamalı. Ağızla pipetleme yapılmamalıdır. 8) Hastalık bulașma riskine karșı ellerde kesik ve yara varsa bunların üzeri ancak yara bandı ile kapatıldıktan sonra çalıșılmalı, aksi takdirde çalıșılmamalıdır. 9) Asit, baz gibi așındırıcı-yakıcı maddeler deriye damladığı veya sıçradığı hallerde derhal bol miktarda su ile yıkanmalıdır. 10) Gerekli durumlarda mutlaka eldiven, maske, gözlük ve yüz koruyucu kullanılmalıdır. 11) Palto, ceket, çanta, șapka, laptop, cep telefonu vb. eșyalar tezgah ve çalıșma sahasından uzak tutulmalı ve uygun ortamlarda muhafaza edilmelidir. 12) Deneyi tamamen bitirmeden laboratuvardan ayrılmamalıdır. 13) Bir bașkası tarafından etiketlenmiș veya rezervlenmiș malzeme, kimyasal ve çalıșma sahaları ilgili kișiden izin alınmadan kullanılmamalıdır. 14) Deney düzeneği kurulurken elektrik, su ve gaz tesisatının durumuna dikkat edilmelidir. 15) Laboratuvar içerisinde bir koku fark edilmesi durumunda pencereler açılarak havalandırılmalı, ortamdan uzaklașılmalı ve laboratuvar yetkilisine haber verilmelidir. 16) Mesai saatleri dıșında çalıșmak için laboratuvar yetkilisinden izin alınmalıdır. 17) Laboratuvar kurallarına uygun davranmayan sorumlular yetkili kișiler tarafından
2 uyarılma, laboratuvarlardan uzaklaștırılma vb. cezaya tabi tutulacaktır. Etiketleme 1) Numuneler laboratuvara giriși yapıldıktan hemen sonra etiketlenmelidir. 2) Çözeltiler hazırlandıktan hemen sonra etiketlenmelidir. 3) Etüv, buzdolabı, desikatör, sallayıcı (shaker), inkübatör ve dolaplara konulan her türlü malzeme ve çözeltiler etiketlenmelidir. 4) Etiket üzerinde hazırlanıș tarihi, saklama süresi, sahibi, çözeltinin/numunenin özellikleri ve saklama koșulları vd. bilgiler yer almalıdır. 5) Korozif, patlayıcı, buharlașma, zehirlilik, alevlenebilirlik, vb. tehlike ve riskler etiket üzerinde dikkat çekici șekilde belirtilmelidir. Mümkünse görsel ișaretler kullanılmalıdır. Deney Çalıșması Sırasında 1) Deneye bașlamadan önce deney föyü ve ekipmanların kullanım talimatları okunmalıdır. 2) Deney sırasında karșılașılan her türlü olumsuz durumda deney sorumlusu ya da laboratuvar yetkililerine haber verilmelidir. 3) Laboratuvar ortamındaki ve deney prosedürlerindeki her türlü uyarılar mutlaka dikkate alınmalıdır. 4) Merkez laboratuvarda yapılacak tüm deneyler için öncesinden mutlaka rezervasyon yapılmalıdır. Deneye bașlamadan önce planlama yapılarak deney için gerekli olanlar haricindeki her türlü malzeme ve kimyasal çalıșma alanından uzaklaștırılmalıdır. 5) Çalıșma prosedürü bilinmeyen her türlü cihazın çalıștırılması ve deneyler ancak tecrübeli kișiler gözetiminde gerçekleștirilmelidir. Basınçlı gaz tüpleri, santrifüj makineleri, basınçlı kaplar ve enstrümental laboratuvarındaki ekipmanlar sadece ilgili kișilerin gözetiminde kullanılmalıdır. 6) Basınçlı gaz tüpleri sağlam ve zincirle bağlı olmalı. Bu durumda olmayanlar ilgili kișilere haber verilmelidir. 7) Deneysel çalıșma sırasında kimyasal madde ve numunelerin patlayıcı, alev alıcı, yanıcı, yakıcı ve diğer riskleri göz önünde bulundurulmalı ve gerekli önlemler alınmalıdır. 8) Eller ıslak iken hiçbir elektrik malzemesine dokunulmamalıdır. 9) Pipetle sıvı çekerken puar kullanılmalı, asla ağızla pipetleme yapılmamalıdır. 10) Tartım veya katı maddelerin alınması sırasında spatül veya kașık kullanılmalıdır. 11) Kimyasal madde, çözelti bulunan cam malzeme ve her türlü numuneye elle temas edilmemeli her zaman eldiven kullanılmalıdır. 12) Deney sırasında tek seferlik plastik eldiven kullanılmalı. Delinme, yırtılma ve kirlenme durumunda hemen değiștirilmelidir. Eldiven ile ağız, göz veya yüz bölgesine temas edilmemelidir. 13) Etüv, fırın vb. sıcak ortamlarda çalıșırken kalın deri ve kumaș eldiven kullanılmalıdır. 14) Hiçbir zaman asit üzerine su ilave edilmemelidir. Asit, su üzerine azar azar ve
3 karıștırılarak ilave edilmelidir. 15) Asit dökülen alan bazla, baz dökülen alan asitle nötralize edildikten sonra hemen su ile yıkanmalıdır. 16) Cilde veya göze kimyasal madde sıçraması durumunda hemen bol su ile yıkanmalıdır. 17) Santrifüj sırasında mümkünse plastik tüpler tercih edilmelidir. Tüpler santrifüje dengeli bir șekilde konulmalıdır. 18) Uçucu, buharlașan, yanıcı, asit ve bazlı kimyasallar ile yapılan çalıșmalar çeker ocak ortamında yapılmalı ve mutlaka koruyucu malzeme kullanılmalıdır. Derișik veya kuvvetli sülfürik asit, nitrik asit, hidroklorik asit, hidroflorik asit ve bromür, hidrojen sülfür, hidrojen siyanür, klorür gibi zehirli gazlar içeren maddeler ile yapılan her türlü ișlemler mutlaka çeker ocakta yapılmalıdır. 19) Civa herhangi bir șekilde dökülürse vakum ya da köpük tipi sentetik süngerlerle toplanmalıdır. Eğer toplanmayacak kadar eser miktarda ise üzerine toz kükürt serpilmeli ve bu yolla sülfür haline getirilerek zararsız hale sokulmalıdır. 20) Çözelti için kullanılacak kimyasal maddeler, stok kabından gerekli miktarda alınmalı ve artan kimyasal madde stok kabına tekrar geri konulmamalıdır. Deney Sonrasında 1) Herhangi bir madde ile direkt temas sonrasında mutlaka eller yıkanmalıdır. 2) Çalıșma bitiminde kullanılan malzemeler, tezgahlar ve laboratuvar ortamı temiz ve düzenli bırakılmalıdır. 3) Laboratuvar malzemelerinin temizliği sırasında mutlaka eldiven ve gerekli olması durumunda gözlük kullanılmalıdır. 4) Atıklar uygun kaplarda toplanmalıdır. 5) Asit ve bazlar nötralize edilmeden giderlere verilmemelidir. Nötralizasyon mutlaka çeker ocak içinde yapılmalıdır. 6) Laboratuvarı en son terk eden kiși, kapanması gereken cihazları, muslukları ve lambaları kapatmalı ve kapıları kilitlemelidir. 7) Mikrobiyolojik deneyler veya atıksu ile yapılan deneyler sonrasında eller mutlaka dezenfektan ile dezenfekte edilmelidir. 8) Laboratuvar cihazları, klima ve elektrik düğmeleri, çalıșılmadığı zamanlarda kapatılmalıdır. LABORATUVAR MALZEMELERİNİN KULLANIMI Kimyasal Maddeler 1) Kimyasal malzemeler üzerindeki her türlü zehirli, patlayıcı, yanıcı, toksik, korozif özellikleri belirten etiketler dikkate alınmalıdır. 2) Etiketi olmayan kimyasallar kesinlikle kullanılmamalıdır. 3) Tehlikeli kimyasal maddelerin konulduğu kaplar, șișeler, tüpler üzerine gerekli uyarı ișaretleri konulmalıdır. 4) Kimyasal maddeler saklama șartlarına uygun koșullarda muhafaza edilmelidir.
4 5) Kimyasalları asla solumayın ve tatmayın. Bileșimini ve özelliklerini anlamak için etiketine bakılmalıdır. 6) Etil alkol gibi yanıcı, tutușucu maddeler alkol içeren el dezenfektanları ile yapılan çalıșmalar alevli ortamlar ve elektrikli aletlerden uzak bir yerde gerçekleștirilmelidir. 7) İçeriği bilinmeyen, kirli ve sahipsiz çözelti, numune ve kimyasallara dokunmamalı ve laboratuvar yetkililerine bildirilmelidir. Asitler ve Bazlar Asitler ve bazlar Çevre Mühendisliği laboratuvarında çok sık kullanılan kimyasallardır ve kullanımı sırasında așağıdaki kurallara dikkat edilmelidir. 1) Derișik veya kuvvetli asit ve bazlarla yapılan her türlü çalıșmalar çeker ocak içerisinde gerekli koruyucu malzemeler kullanılarak gerçekleștirilmelidir. 2) Derișik asitlerin seyreltilmesi ve katı alkali hidroksitlerin çözülmesi sırasında așırı miktarda ısı açığa çıkacağı için dikkatli olunmalıdır. 3) Derișik asitler (özellikle sülfürik asit) yavaș yavaș karıștırılarak suya ilave edilmelidir. Aksi takdirde patlamaya sebep olabilir. 4) Kesinlikle asit üzerine su ilave edilmemelidir. Su üzerine asit yavaș yavaș ilave edilmelidir. 5) Asitler ve bazlar nötralize edilmeden giderlere verilmemelidir. 6) Boș asit ve baz șișeleri su ile çalkalandıktan sonra uygun ortamlarda muhafaza edilmelidir. Cam Malzemeler 1) Depodan alınacak tüm cam malzemeler laboratuvar yetkilisine bildirilmelidir. 2) Çatlamıș veya kırılmıș cam malzemeler kullanılmamalıdır. 3) Cam șișeler ve balon jojeler tașınırken iki elle tutulmalıdır. 4) Cam borular içerisine tıpaları yerleștirirken zorlanmamalıdır. 5) Isıtılan test tüpünün açık ucunu hiçbir șekilde kendinize ve diğer kișilere doğru tutmayınız. 6) Desikatör tașınırken mutlaka kapak ve ana kısım birlikte tutulmalıdır. Desikatör kapakları ara sıra vazelin ile yağlanmalıdır. 7) Çalıșma sonrasında temizlenen cam malzemeler mutlaka uygun yerlere bırakılmalıdır. 8) Kırılan camlar diğer atıklardan farklı olarak kırık cam kutusuna atılmalıdır. ph Metre 1) Gün içerisindeki ilk ölçüme bașlamadan önce ph metre kalibre edilmelidir. 2) ph kalibrasyonu kullanım talimatına uygun șekilde yapılmalıdır. 3) Kalibre edildikten sonra ph metre gün boyunca kapatılmamalıdır. Herhangi bir nedenle kapatılan ph metre yeniden kalibre edilmelidir.
5 4) ph probu her zaman dik konumda tutulmalıdır. 5) Çözeltinin karıștırılması prob ile değil magnetik karıștırıcı ile sağlanmalıdır. 6) Ölçüm bittikten sonra prob kullanma talimatında belirtilen koruma çözeltisi içinde muhafaza edilmelidir. 7) Koruma çözeltisi içerisine bașka bir sıvı eklenmemelidir. 8) Kalibrasyon, ölçüm ve koruma çözeltilerine daldırılmadan önce prob distile su ile yıkanıp kurulanmalıdır. Etüv ve Fırın 1) Etüv ve fırın kullanılmadan önce randevu defterine kayıt yapılmalıdır. 2) Tespit edilen herhangi bir arıza laboratuvar yetkilisine haber verilmeli ve ayrıca randevu defterine tarih belirtilerek kısaca not edilmelidir. 3) Kullanım sırasında sıcaklık ayarları değiștirmemelidir. 4) Numune yerleștirme ișlemi kısa sürede tamamlanmalı ve cihazların kapakları uzun süre açık bırakılmamalıdır. 5) Yüksek sıcaklıkta çalıștırılan fırın içerisine numune yerleștirilmesi ve alınması sırasında koruyucu eldiven ve mașa kullanılmalıdır. 6) Çözücülerle yıkanan malzemeler, patlama riski nedeniyle kurutulmak üzere etüve konulmamalıdır. 7) Plastik malzemeler etüve konulmamalıdır. Hassas Terazi 1) Hiçbir șekilde terazinin konumu değiștirilmemelidir. 2) Terazi kullanılmadığı zamanlarda kapakları kapalı ve içerisi boș tutulmalıdır. 3) Kullanıma bașlamadan önce su terazisindeki hava kabarcığının ortalanmıș olmasına dikkat edilmelidir. 4) Tartım sırasında terazi üzerine kimyasal madde dökülmemesine özen gösterilmelidir. Dökülen kimyasal maddeler fırça ile temizlenmelidir. 5) Tartım bittikten sonra terazinin açma/kapama düğmesi kapalı konuma getirilmelidir. Çeker Ocak 1) Derișik asit ve baz, toksik, zehirli, uçucu ve kokulu kimyasallar ve numunelerle çalıșırken mutlaka çeker ocak kullanılmalıdır. 2) Her türlü distilasyon ișlemi sadece çeker ocak içerisinde yapılmalıdır. 3) Çeker ocak kullanılmadan önce havalandırma sistemi kullanma talimatına uygun bir șekilde çalıștırılmalıdır. 4) Çeker ocakta yapılan her türlü ișlem sırasında koruyucu gözlük kullanılmalıdır. 5) Organik bileșiklerle çalıșılırken ısıl ișlem uygulaması sadece çeker ocaklarda
6 gerçekleștirilmelidir. 6) Çeker ocakla çalıșılırken kimyasal maddeler, çeker ocağın ön kısmından en az 15 cm içeriye konulmalıdır ve çeker ocağın camı mümkün olduğunca kapalı tutulmalıdır. 7) Patlayıcı/yanıcı kimyasal maddeler ile çeker ocak içinde çalıșırken kullanılacak tüm ekipmanların elektrik bağlantısı önceden yapılmalıdır. Basınçlı Gaz Tüpleri 1) Gaz tüplerinin sahip oldukları basınç ve gaz içeriği nedeniyle tehlikeli olabileceği unutulmamalıdır. 2) Tüpler laboratuvar içerisinden özel belirlenmiș yerlerde devrilmeye ve düșmeye karșı mutlaka zincirle sabitlenmelidir. 3) Gaz tüpleri kullanma talimatında belirtilen basınç düșürücü (regülatör) ve vana ile kullanılmalıdır. 4) Vanaları kesinlikle yağlanmayın ve izinsiz değiștirmeyin. 5) Gazın hızla açılması ile olușabilecek statik elektrik parlayıcı ve yanıcı gazların alev almasına sebep olabilir. 6) Her çalıșmaya bașlamadan önce vanalar yavașça açılmalı ve gaz kaçağına karșı bütün vana ve hortum bağlantıları köpükle kontrol edilmelidir. 7) Çalıșma esnasında basınçlı gaz ve havayı kimseye doğrultmayın. 8) Tüp yakınında alev veya kıvılcıma neden olan yada ısıtıcılı herhangi bir ișlem gerçekleștirilmemelidir. Elektrikle çalıșan ișlemlerde tüplerden uzak bir noktada gerçekleștirilmelidir. 9) Çalıșma bittikten sonra vanalar kapatılırken regülatördeki gaz basıncı tamamen boșaltılmalıdır. 10) Boșalan gaz tüpleri ancak yetkili kișiler tarafından uygun araçlarla tașınmalıdır. 11) Yetkili kișiler haricinde kesinlikle gaz tüplerinin bağlantıları ve basınç ayarı ile oynanmamalıdır. 12) Çalıșma bittikten sonra mutlaka bütün bağlantı vanaları kapatılmalıdır. 13) Boș gaz tüpleri ișaretlenmeli ve yetkili laboratuvar görevlisi bilgilendirilmelidir. Su Banyosu 1) Su banyosu kullanılmadan önce randevu defterine kayıt yapılmalıdır. 2) Konumları değiștirilmemeli ve çeker ocak içerisinde çalıștırılmalıdır. 3) Sadece mesai saatleri içerisinde kullanılmalıdır. 4) Su seviyesi azaldığı zaman sadece distile su ile tamamlanmalıdır. 5) Çalıșma bittikten sonra mutlaka kapatılmalıdır.
7 Süzme Seti 1) Süzme seti kullanılmadan önce randevu defterine kayıt yapılmalıdır. 2) Süzme setinin vakum bağlantısı kontrol edilmelidir. 3) Çalıșma bittikten sonra süzme seti temiz bırakılmalıdır. Distilasyon Seti 1) Distilasyon seti kullanılmadan önce randevu defterine kayıt yapılmalıdır. 2) Isıtıcı ayarı çok fazla açılmamalı, distile edilecek maddelerin kaynama sıcaklığına göre ayarlanmalıdır. 3) Patlama riski nedeniyle distilasyona bașlamadan soğutma suyu açılmalıdır. 4) Distilasyon sırasında soğutma suyu sıklıkla kontrol edilmeli, așırı ısınmadığından emin olunmalıdır. 5) Çalıșma bittikten sonra soğutma suyu en sonda kapatılmalıdır. Desikatör 1) Desikatörlerin konumları değiștirilmemelidir. 2) Desikatör içerisine numune konulması yada alınması pens yada mașa yardımıyla yapılmalıdır. 3) Numune konulması yada alınması sırasında desikatörlerin kapakları uzun süre açık bırakılmamalıdır. 4) Desikatör içerisine konulan numunelerin sahibi, bileșeni, saklama bașlangıç ve bitiș tarihleri mutlaka etiketle belirtilmelidir. 5) Desikatör içerisindeki nem alıcı kimyasal periyodik olarak yenilenmelidir. Buzdolabı 1) Buzdolapları farklı sıcaklıklarda çalıștırıldığından numuneler uygun sıcaklıkta saklanmalı ve kesinlikle buzdolabının ayarları değiștirilmemelidir. 2) Buzdolabına konan her türlü numune ve çözelti mutlaka etiketlenmelidir. 3) Buzdolapları, derin dondurucular ve kuru buz kutuları belli aralıklarla çözülmeli, temizlenmeli ve içindeki malzemeler etiketlenmelidir. Santrifüj 1) Santrifüj ișleminin bașlatılması, sonlandırılması, zaman ayarlaması vb. ișlemler cihaz üzerinde belirtilen talimata uygun șekilde gerçekleștirilmelidir. 2) Santrifüj için tercihen plastik tüpler kullanılmalıdır. 3) Tüpler fazla doldurulmamalı ve santrifüje dengeli șekilde yerleștirilmelidir. 4) Farklı büyüklükte tüplerle çalıșmak için rotor değișimi ilgili kiși tarafından yapılmalıdır.
8 Bulașık Makinesi 1) Makine üzerinde belirtilen kullanma talimatına uygun șekilde çalıștırılmalıdır. 2) Bulașık makinesinin çalıștırılması sadece görevli tarafından yapılacaktır. Görevli kirli masasına bırakılan malzemeleri makineye yerleștirmek, talimata uygun șekilde makineyi çalıștırmak ve yıkanmıș/kurulanmıș malzemeleri temiz masasına düzgün bir șekilde yerleștirmekle görevlidir. 3) Görevli laboratuvarda çalıșanlar arasından belirli süreliğine seçilecektir. KİMYASAL MADDELERİN SINIFLANDIRILMASI Kimyasal maddeler sahip oldukları tehlike derecelerine göre șu șekilde sınıflandırılmaktadır Alev alabilen malzemeler Alev alınabilirlik bir kimyasalın ne kadar hızlı tutușabileceğini ve alevin yayılabileceğini gösterir. Sıvı kimyasalların ise daha çok buharları kolayca tutușabilir. Malzemelerin alev alabilirliliğini gösteren iki parametre parlama noktası ve uçuculuktur. Parlama noktası hava ile alev alabilir bir karıșımı olușturacak yeterli miktarda buharının verdiği sıcaklıktır. Malzemenin uçuculuğu ise sıvı yada katının ne kadar kolayca buharlașacağını gösterir. Malzemelerin kaynama noktası uçuculuğunu ifade eder. Su, kloroform ve civa uçucu fakat alev almazlar. Bazı maddeler ise herhangi bir alev kaynağı olmadan alev alabilirler. Potasyum havanın nemi ile tepkimeye girerek hidrojen olușturur ve alev alabilir. Çevre mühendisliğinde sıkça karșılașılan alev alabilen kimyasallar șunlardır: Aseton, etil eter, sodyum, hidrojen, lityum, asetilen, etil alkol, potasyum, magnezyum. Alev alabilen kimyasalların depolanması sırasında dikkatli olunmalıdır. Alev alabilen kimyasallar asitler ve oksitleyici kimyasalların yakınında bulundurulmamalıdır. Kimyasallar buhar birikmesini önleyecek șekilde havalandırılmalıdır. Bu tür kimyasallar her türlü kıvılcım kaynağından uzak tutulmalıdır. Termostat veya iç ıșıklandırmanın sebep olabileceği kıvılcımlardan dolayı bu tür kimyasallar dolaplarda saklanmamalıdır. Bu tür kimyasallar ile çalıșırken alev kaynağından uzak bir noktada kullanılmalıdır. Çalıșma esnasında mutlaka gözlük ve eldiven gibi koruyucu malzemeler kullanılmalıdır. Alev alabilen sıvılar döküldüğü zaman temizlemek amacıyla su kullanılmaz.
9 Korozif malzemeler Korozif malzemeler deriyi yakar ve kașınmaya yol açar. Solunum veya ağız yoluyla alındığı takdirde akciğer ve midede olumsuz etkiye oluștururlar. Düșük ve yüksek ph lı kimyasallar korozif etkiye sahiptirler. Çevre Mühendisliğinde sık karșılașılan korozif kimyasallar șunlardır: H 2 SO 4, HCl, HNO 3, NH 4 OH, NaOH, KOH,CH 3 COOH, NH 3, AlCl 3, ZnCl 2, AgNO 3, CrO 3, Fenol. Korozif malzemeler kullanılırken gerekli koruyucu malzemeler kullanılmalıdır. malzemerle yapılan çalıșmalar çeker ocak içerisinde gerçekleștirilmelidir. Korozif Depolanma sırasında asitler bazlardan ve korozif malzemeler hem organik hemde alev alabilen kimyasallardan uzak tutulmalıdır. Korozifler her zaman tabana yakın raflarda depolanmalıdır. Güneș ıșığından uzak, kuru, serin ve iyi havalandırma yapılan yerde depolanmalıdır. Çok zehirli maddeler Küçük miktarda deriye temas ettiğinde, yutulduğunda yada teneffüs edildiğinde çok kısa zamanda ölüme sebebiyet veren veya șiddetli kronik tahribat yapan maddelerdir. Çevre Mühendisliği laboratuvarında sıkça karșılașılan zehirli kimyasallar: Potasyum dikromat,sodyum siyanür, arsenik oksit, civa nitrat. A
10 Zehirli maddeler: Küçük miktarda deriye temas ettiğinde, yutulduğunda ya da teneffüs edildiğinde ölüme sebebiyet veren veya dikkate değer ciddi kronik tahribat yapar. Çevre Mühendisliği laboratuvarında sıkça karșılașılan zehirli kimyasallar: Fenol, baryum klorür, kobalt klorür, karbon tetraklorür, metil oranj, sodyum kromat, sodyum florür, potasyum kromat, kurșun oksit. Az zehirli maddeler Deriye temas ettiğinde, yutulduğunda yada teneffüs edildiğinde sınırlı tahribata yol açan maddelerdir. Her türlü zehirli maddelerle yapılan çalıșmalar mutlaka çeker ocak altında koruyucu malzemeler kullanılarak gerçekleștirilmelidir. B
11 Patlayıcı maddeler Ani șok, basınç ve yüksek sıcaklık etkisinde derhal basınç, gaz ve ısıyı serbest bırakan maddelerdir. Belli șartlar altında patlama özelliği gösterirler. Oksitleyici maddeler Oda sıcaklığında ya da yüksek sıcaklıkta kendiliğinden oksijen meydana getirirler ve șok ile ısıtma altında șiddetle patlayabilirler. Çevre Mühendisliği laboratuvarında sık karșılașılan oksitleyici maddeler peroksitlerdir. Nitrik asit, kromik asit ve permanganat gibi oksitleyiciler organik maddelerle temas ettiğinde șiddetle tepkimeye girdiklerinden bu iki tür maddenin etkileșiminden kaçınılmalıdır. Bu tür kimyasallar kırılmayan renkli cam ve reaksiyona girmeyen kaplarda sızdırmaz bir șekilde muhafaza edilmelidir. Oksitleyiciler ile çalıșırken, sürtünme, kırılma ve her türlü darbeden kaçınılmalıdır. Kanserojen Canlı dokuda kötü huylu tümör olușumuna neden olan her türlü madde kanserojen madde sınıfına girmektedir. Bu tür maddeler ilk temas anında zarar vermezler fakat tekrarlı teması ile olușan olumsuz etkileri kroniktir. Çevre Mühendisliği laboratuvarında sıkça karșılașılan kanserojenler: Kloroform, karbon tetraklorür, potasyum dikromat.
12 Çevre için zararlı maddeler Suya yada doğaya verilmesi ani yada uzun vadede zararlı etkiye sahip kimyasalladır. Kimyasal maddelerin tehlike durumları 4 renkli elmas ile gösterilir. Her tehlike 0 ila 4 arasında numaralandırılır. 0 tehlikeli olmadığını 4 ise önemli derecede tehlikeli olduğunu göstermektedir. Kaynaklar Anadolu Üniversitesi Kimya Mühendisliği laboratuvar güvenlik kılavuzu, Gazi Üniversitesi Kimya Mühendisliği kimyasal hijyen planı akademik kimya laboratuvarında güvenlik, GYTE Çevre Mühendisligi Bölümü, laboratuvar çalıșmalarında iș sağlığı, iș ve çevre Güvenligi kılavuzu İTÜ Çevre Mühendisliği laboratuvar güvenlik kılavuzu. İTÜ Kimya Metalurji Fakültesi kimyasal hijyen planı, İzmit Seka Devlet Hastanesi laboratuvar güvenlik programı,