Sultan Abdülhamid’in “karakutusu” Arap İzzet Paşa’nın kayıp günlükleri yayınlandı
Çin'den Solomon Adaları açıklaması
İçişleri Bakanlığı: 'Bitlis kırsalında, İl Emniyet Müdürlüğü ve İl Jandarma Komutanlığı'nca gerçekleştirilen hava destekli operasyonda, 2 terörist silahları ile birlikte etkisiz hale getirilmiştir.'
İzmir'de 3.3 büyüklüğünde deprem
İzmir'de hastane inşaatının deposunda yangın çıktı
Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Alpaslan: '1340 yıldan beri acısını tüm tazeliğiyle içimizde yaşadığımız, yeryüzü var olduğu müddetçe tüm Müslümanların, tüm inananların bu acıyı içinde hissedeceği bir aydayız'
Venezuela'da hükümet ve bazı muhalifler arasında anlaşma
Trump'tan 'İran'a askeri müdahale orantılı bir yanıt olur' mesajı
Sultan Abdülhamid’in “karakutusu” Arap İzzet Paşa’nın kayıp günlükleri tam yüz sene sonra yayınlandı. Peki Arap İzzet Paşa kimdir ve günlükler neden büyük önem arz ediyor. İşte ayrıntılar...
Sultan İkinci Abdülhamid'in en yakınlarından olan ve tarihlere “Arap İzzet Paşa” olarak geçen İzzet Holo Paşa'nın "Yüz sene sonra açılacak" diyerek vasiyet ettiği günlükleri günümüz Türkçesiyle yayınlandı.
Habertürk Yazarı Murat Bardakçı, bugünkü köşesinde Arap İzzet Paşa'yı ve günlüklerin içeriklerini yazdı.
İşte yazının ilgili bölümleri:
GÜNLÜKLERDE NE YAZIYOR?
Günlüklerde bir kısmı tebessüm ettirici, bir kısmı da şaşırtıcı birçok hadiseye rastlıyorsunuz..
Meselâ, Sultan Abdülhamid'in daha sonra fena neticelenen bazı kararlarına daha işin başında karşı çıktığını, hükümdarın yakın bir danışmanı olarak muhtemel zararlara işaret ettiğini yazıyor ama Abdülhamid'i kararından vazgeçiremediğini anlatıyor…
İzzet Paşa, Sultan Abdülhamid'in bazı hoş âdetlerini, meselâ rüyasında gördüğü saray görevlilerinin rütbelerini hemen ertesi günü yükselttiğini anlatırken bugüne kadar meçhul kalmış çok önemli bazı diplomatik teşebbüsleri de hikâye ediyor…
Sultan Abdülhamid'in o senelerde başlamış olan Ermeni meselesini halledebilmek için düşündüğü çözüm de bunlardan biri…
İzzet Paşa, hükümdarın İngiltere'nin 1900 senesinde Güney Afrika'nın Transvaal bölgesinde Hollanda asıllı Boerler'e karşı giriştiği İkinci Boer Savaşı sırasında Londra ile anlaşarak Boerler'i Anadolu'ya getirmeyi, buna karşılık Anadolu'daki Ermeniler'i de Afrika'ya göndermeyi düşündüğünü anlatıyor, bu konuda fikrini soran Abdülhamid'e “Rusya buna izin vermez” dediğini, padişahın “Ben Rusya'yı ikna ederim” cevabını verdiğini yazıyor.
Bu teşebbüs proje seviyesinde kalmış olmasına rağmen, Sultan Abdülhamid'in “mübadele” konusunu Cumhuriyet'ten seneler önce düşünmüş olduğunu gösteriyor!
O GÜNLÜKLERİN HİKAYESİ: NEDEN 'KARAKUTU'?
Orta Asyalılıktan Araplığa, Kürtlükten Çerkesliğe ve Türklüğe kadar imparatorluğun hemen her unsurunun genlerini taşıyan Şam'da dünyaya geldiği için tarihlere “Arap İzzet” diye geçen İzzet Holo Paşa, 1852'de doğdu. Çok iyi tahsil gördü, Fransız okulunu bitirdikten sonra Hukuk okudu, 1890'larda Abdülhamid tarafından Yıldız Sarayı'na alındı ve zamanla hükümdarın en güvendiği danışmanı oldu. Padişahın dış dünya ile temasının sağlanması, memlekette olup bitenlerden haberdar edilmesi ve devlet birimleri arasındaki koordinasyon gibi işlerin yanısıra hükümdarın bütün gizli temaslarını da senelerce o yürüttü ve önemli konularda padişaha her zaman düşüncelerini söyledi.
31 MART SONRASINDA ÜLKEDEN AYRILDI
Derken, 1908'de Meşrutiyet ilân edildi, bir sene sonra da 31 Mart olayı yaşandı. Sultan Abdülhamid'in yakınlarının hayatları artık tehlike altındaydı ve hükümdar oğlu gibi gördüğü İzzet Paşa'ya “Beni hayatta bırakırlar ama seni öldürürler! Memleketi hemen terket!” tavsiyesinde bulundu. Paşa bu tavsiyeye uyarak padişahın birçok yakınının yaptığını yaptı, yani Türkiye'den ayrıldı ve gidişinin hemen ardından Abdülhamid de tahtından indirilip Selânik'e sürgüne gönderildi.
MISIR'DA VEFAT ETTİ, PAYİTAHTA BİR KEZ DÖNEBİLDİ
İzzet Paşa İstanbul'dan Avrupa'ya gitti, oradan Mısır'a geçti, sahip olduğu servet sayesinde hiç sıkıntı çekmedi ve hep refah içerisinde yaşadı. İstanbul'da bulunan hanımının vefatı üzerine 1923 Ağustos'unda Ankara Hükümeti'nin verdiği izinle 14 sene aradan sonra birkaç haftalığına İstanbul'a geldi, sonra tekrar Mısır'a döndü ve hayattan 1924'te Kahire'de ayrıldı.
OĞULLARINDAN BİRİ SONRASINDA SURİYE CUMHURBAŞKANI OLDU
Paşa'nın aynı hanımdan 17 çocuğu olmuş ama bunların dördü hayatta kalabilmişti. Çocukları imparatorluğun yıkılması üzerine bulundukları ülkelerin vatandaşlıklarını alıp rahat bir hayat sürdüler. Oğullarından Muhammed el Âbid de, 1932 ile 1936 arasında Suriye'nin cumhurbaşkanlığını yaptı.
"YÜZ SENE SONRA AÇILACAK" DİYE VASİYET ETTİ
Paşa, Sultan Abdülhamid'in maiyetinde bulunduğu senelerde günlük tutmuş, devletin hayatî meselelerini, gördüklerini, yaşadıklarını, faaliyetlerini, hükümdarın anlattıklarını ve önemli hususlarda padişaha arzettiği düşüncelerini beş defter teşkil eden bu günlüklere kaydetmiş ama yazdıklarının hemen yayınlanmasını istememiş ve çocuklarına “Bunlar yüz sene sonra açılacaklar” demişti.
Günlüklerin macera filmlerini andıran macerası, Paşa'nın işte bu “Yüz sene sonra açılacak” vasiyeti ile başladı...
GÜNLÜKLERİ KIZI LEMAA HANIM MUHAFAZA ETTİ
Defterler, Paşa'nın Amerika ile İsviçre'de yaşayan, Amerikan ve Avrupa yüksek sosyetesine mensup olan kızlarından Lemaa Hanım'a intikal etmiş, Lemaa Hanım günlükleri İsviçre'deki bir bankanın kasasına koymuş ama bundan kimselere, hattâ çocuklarına bile bahsetmemişti...
TORUNLARDAN BİRİ SEMİH MÜMTAZ GÜNLÜKLERİN PEŞİNE DÜŞTÜ
İzzet Paşa'nın günlüklerinin mevcudiyetini her nasılsa işitmiş olan bir torun çocuğu vardı: Paşa'nın diğer kızı Seniye Hanım'ın kocası, “Tarihimizde Hayâl Olmuş Hakikatler”, “Sultan İkinci Abdülhamid ve Zamanı” ve “Eski İstanbul Konakları” ile daha birçok kitabın yazarı olan Semih Mümtaz'ın torunu olan ve büyükbabası ile aynı ismi taşıyan işadamı Semih Mümtaz...
“Genç” Semih Mümtaz mevcudiyetini duyduğu ama nerede olduğunu bilmediği günlüklerin peşine düştü; akrabalarını, yani İzzet Paşa'nın şimdi dünyanın dört bir tarafında yaşayan torunlarını otuz küsur sene boyunca tek tek dolaştı ama hiçbirşey elde edemedi! Ailede bu defterlerin varlığını bilenler vardı fakat nerede muhafaza edildikleri yahut hâlâ mevcut olup olmadıkları konusunda hiçbir malûmat bulunmuyordu...
KASANIN ANAHTARI KAYIPTI
Günlükler, İzzet Paşa'nın Lozan'da, Lozan Palas Oteli'nde yaşayan kızı Lemaa Hanım'ın 1980'lerin başında vefat etmesinden seneler sonra ve yine tesadüfen ortaya çıktılar! İsviçre bankalarından birinin yetkilisi 2010'da Lemaa Hanım'ın Amerika'da yaşayan torunu Ali Ziya Âbed'i bularak “Madam Lemaa bizde uzun yıllar önce bir kasa kiralamıştı. Kira müddeti bu sene sona erdi, veraset ilâmınız ile beraber gelip kasayı açın” dedi.
Ali Ziya Âbed, kuzeni Semih Mümtaz'ı vaziyetten haberdar ederek “Aradığın defterler büyükannemin kasasında olabilir. Ben gidemem, sağlığım iyi değil, sana vekâlet vereyim, gidip bak” dedi; Semih Mümtaz birkaç ay uğraşarak tamamladığı belgelerle bankaya gitti ama bu defa bir başka dert yaşandı: Anahtar derdi! Zira, İzzet Paşa'nın kızı Lemaa Hanım'daki anahtarlar kayıptı!
GÜNLÜKLERİ SEKİZ SENE DAHA SEMİH MÜMTAZ MUHAFAZA ETTİ, TÜRKÇE'YE ÇEVİRTTİ
Bankaya çilingir çağırıldı, kasa birkaç saatlik uğraşmanın neticesinde geceyarısına doğru açılabildi ve içerisinden İzzet Holo Paşa'nın beş defter hâlindeki günlükleri ile bazı evrak çıktı!
Günlükler bulunmuş ama bilinmezlik üzerine kurulu kaderleri hâlâ değişmemişti. Semih Mümtaz defterleri kimseleri haberdar etmeden sekiz sene boyunca muhafaza etti ama bu arada çok önemli bir iş yaptı: Defterleri eski harflere ve dolayısı ile eski dile mükemmelen âşina olan bir uzmana, Osmanlı Arşivleri'nin eski mensuplarından İbrahim Küreli'ye vererek yeni yazıya çevirtti ve transkrpsiyonun tamamlanmasının ardından temas ettiği İş Bankası Kültür Yayınları, günlükleri bu hafta iki cild halinde yayınladı.
arap izzet paşa
Şanlıurfa'da Göbeklitepe benzeri yapılara rastlandı
Endonezya'daki orman yangınlarıyla ilgili 185 kişi gö
Darbeci albay 'Ben şehit annesiyim' diyen yaşlı kadın
Trump'tan İran'a üstü kapalı Aramco suçlaması
Fikret Orman, TFF Başkanı Özdemir'i ziyaret etti
Oktay: Paşinyan'ın açıklamaları müzakerelere katkı sa
Kamyonla darbecilerin yolunu kapatan şef işten çıkarı
HDP'li Kulp Belediye Başkanı tutuklandı
Erdoğan: Suriye'nin istikbali için en büyük tehdit ka
Hong Kong'da polisten 'gerçek mühimmat kullanabiliriz
Fırat'ın doğusunda beşinci ortak helikopter uçuşu
Erdoğan: Suriye'de kalıcı çözüm bulunması noktasında
Afganistan'da patlama: Ölüler var
Kolombiya'da yolcu uçağı düştü: Ölüler var
Erdoğan'dan 'Adnan Menderes' mesajı
Abdurrahman Dilipak: Tarikatlar ve aşiretler devletle olan i
İşgalci İtalyanları kök söktüren Çöl Aslanı: Ömer Muhtar!
Trump'tan Saudi Aramco açıklaması: Faili biliyoruz ve silahl
YPG/DSG’den, Şam rejimine sitem: IŞİD’le savaşırken neredeyd
'Karamollaoğlu Erdoğan'a 'Esed'le görüşün' dedi'
İran destekli milisler: Kürtleri, Deyrizor’un doğusundan çı
İran BAE tankerine el koydu
Ambulans uçak, iki hasta için Bosna-Hersek'e havalandı
İçişleri Bakanlığı: 'Bitlis kırsalında, İl Em
İzmir'de hastane inşaatının deposunda yangın
Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Alpaslan: '
Takla atıp su kanalına düşen otomobil 120 met
Venezuela'da hükümet ve bazı muhalifler arası
Trump'tan 'İran'a askeri müdahale orantılı bi
Basketbolda dünya şampiyonu İspanya ülkesine
Kuşadası'nda 'Benim Gözümden Samos' fotoğraf
Hasan Çavuşoğlu: 'Fenerbahçe gibi büyük bir t
Ceyhun Gülselam: 'Güzel bir başladık, devam e
Arjantin'de sahile vuran katil balinalardan 6
Riyad 'Aramco soruşturması' için uluslararası
Libya açıklarında 300 düzensiz göçmen yakalan
Merkel'den Çin'de Hong Kong mesajı
Amerikan Koleji, dini çalışma yapan AGD'yi içeri almadı
(Özel) Ünlülerin güzellik merkezinde akıl almaz olay kamerad
Nasrallah: İsrail askerlerine gizlenin dedim, ortadan kaybol
Kılıçdaroğlu: HDP'nin PKK ile arasına mesafe koymasını ister
Fırçalar sesi oldu