Küresel Piyasaların COVID-19 Sınavı - I - Kampüs Gazete
2020 senesine girdiğimizde gelişmiş ülkelerin finans piyasalarında benzeri görülmemiş boyutlarda iki balon oluşmuştu: (1) hisse senedi fiyatlarında ve (2) borçlanma araçları fiyatlarında oluşan balonlar. Birinci balona örnek olarak S&P500 endeksini gösterebiliriz. Bu endeksi oluşturan firmaların toplam değeri 2008 dibinde 6,5 trilyon dolarken 2019 sonunda 31 trilyon dolara yükselmişti. Borsa balonları tarihte zaman zaman yaşanmıştır ama hiçbir 10 yıllık dönemde böylesine büyük bir artış görülmemiştir. Daha korkutucu olan ise bugün içinde olduğumuz borç balonudur ki borçlanma araçlarında 2019 senesinde gördüğümüz fiyat balonuna benzeyen bir fenomen bilinen tarihte bir ilktir. 2009 sonrası merkez bankalarının politika faizleri 0 alt limitine ve piyasa faizleri negatif seviyelere indikçe tahvil gibi araçların fiyatları hızla arttı. Borçlanmak o kadar cazip ve ucuz hale geldi ki herkes (şirketler, kişiler, devletler) borçlandı, harcadı, daha çok borçlandı, daha çok harcadı… Bunun sonunun çok yıkıcı olacağı aşikâr idi ama “bir şekilde öderiz” psikolojisi ve “olmazsa tekrar borçlanırız” tavrı bekleyen tehlikenin gündeme girmesini engelledi. Finans endüstrisi de buna yataklık yaptı. “Yalan dünya” dizisi böylece devam etti. Ta ki coronavirus salgını ortaya çıkana ve ekonomiler durma noktasına gelene kadar! Kötü gün geldi ve artık neler olacağını kestirmek çok zor maalesef.