Yanardağlar ve Yanardağ Patlamaları | Etüt Odası Öğrencilerin Buluşma Noktası
Bilim adamları, astenosferi genellikle “plastik” olarak tanımlarlar.Bunun nedeni, astenosferin büyük bir bölümün yumuşsak olmasına karşın,sıvıdan çok küçük miktarlarda magma bulunan katı mineraltaneciklerinden oluştuğunu düşünüyorlar. Astenosferdeki sıcaklığın,minerallerin çoğunu ergitmeye yetecek kadar yüksek olmasına karşınüsteki litosfer katmanın neden olduğu yoğun basınç bunu engeller.
Birçok yanardağın oluşumunun levha sınırlarındaki hareketle bağlantılıolmasına karşın bazıları bu sınırlara uzak yerlerde ortaya çıkabilir.Bu yanardağların ”sıcak noktalar” olarak adlandırılan olağanüstü sıcakbölgelerin varlığı sonucunda oluştukları düşünülüyor.
Bilim adamları, sıcak noktaların astenosfer ve alt mantoda bulunduğuvarsayılıyor. Sıcak noktalarda, ısı akımlarının mantonun içindengeçerek yükseldiği tahmin ediliyor. Bu olağanüstü ısının basıncınetkisini ortadan kaldırılması sonucunda da magma oluşur. Yüzeye doğruçıkan magma, litosferden geçiş sırasında, yolunun üzerindeki kayakütlelerini ergiterek kendisine yol açar. Magmanın yüzeye çıktığıyerlerde zamanla yanardağlar oluşur. YANARDAĞ PÜSKÜRMELERİ
Astenosferdeki magma, ancak yeterince büyükbir “kabarcık”oluşturacak biçimde biriktiği zaman litosfere doğruyükselir. Magmanın yükselmesine yol açan süreç, bozuk bir musluktansuyun damlamasına(ancak ters yönde) benzer. Bozuk bir muslukta susürekli biçimde musluğun ağzında birikir fakat damla halinde düşmesiancak yeterli ağırlığa ulaşması ile gerçekleşir. Magma da yeraltındayeterli derecede biriktiğinde ve yoğunluğu çevresindeki kayakütlelerinden daha düşük olduğunda yukarı doğru çıkmaya başlar. Çoğuyanardağın altında (yerkabuğunun içinde ya da altında) magmanınbiriktiği bir magma odası vardır. Yanardağın Altı
* Stromboli tipi püskürmeler, lavınbiraz daha yoğun olması durumunda görülür.Sıkışmış gazlar, yanardağağzının çevresine sıvı halde lav kütlerinin fışkırmasına neden olan,küçük patlamalarla açığa çıkar. * Vulkona tipi püskürmeler, lavındaha yoğun olduğu durumlarda görülür. Sıkışmış gazlar gürültülüpatlamalarla açığa çıkar ve yanardağın ağzına iri kaya parçaları ileçok miktarlarda volkanik kül püskürür. Pilinius tipi püskürmeler, lavın çok yoğun olması durumunda görülür.Sıkışmış gazlar, çok büyük patlamalarla kurtulur. Yanardağınpüskürmeleri sırasında büyük miktarlarda volkanik kül gökyüzünefırlatılır.
“Pahoehoe” ve “aa” , iki farklı lav akınsına Hawaii dilinde verilenadlardır.Bunlar birbirlerinden , volkanik gazların lavdan çıkışbiçimiyle ayrılır.
Fotoğraf : Stephen Alvarez Hawaii Yanardağları Ulusal Parkı'nda dalgaların arasına karışan lav, okyanusu köpürtüyor​