Vergi Hatası Davası Nedir? – www.vergiyargilamahukuku.com
10 Şubat 2019 10 Şubat 2019 Mehmet Alçay
Hukuka aykırı olduğu düşünülen vergi veya vergi cezasının tarhiyat veya ceza kesme aşamasında vergi yargılamasına konu edilmesi önemlidir. Çünkü dava boyutuna taşınacak idari işlem tüm yönleriyle ele alınacak ve haksız uygulamalar incelenecektir. Bu nedenle gerek ihtirazi kayıtla verilen beyanname üzerine yapılan tahakkuka, gerek resen salınan bir vergi veya kesilen cezada ihbarnamenin tebliği üzerine, gerekse de tevkif yapılan hallerde ya da tahakkuku tahsilata bağlı olan vergilerde tevkifattan ya da tahsilattan sonra dava açmaya dikkat edilmelidir. Tüm dikkate rağmen dava açma süresi kaçırılmışsa veya vergilendirme işleminde hata bulunduğunun daha sonra farkına varılmışsa ne yapmak lazımdır? Bu noktada düzeltme-şikayet yoluna başvurulmasının ardından şikayet işleminin dava edilmesi (vergi hatası davası) çözüm olmaktadır. Ancak düzeltme-şikayet yolunun ardından vergi mahkemesinde açılacak davanın uyuşmazlığın ilk safhasındaki kadar fayda sağlamayacağı bilinmelidir.
Düzeltme-şikayet yoluna başvurmak için öncelikle dava açma süresinin kaçırılmış olması gerekir. Düzeltmeye tabi hatanın doğumu ise istisnalar hariç son 5 yıl içerisinde ortaya çıkmış olmalıdır. Bunun dışında ihtilafta kanunda sayılan hata türlerinden birisi bulunmalıdır. Bu noktada belirtmek gerekirse hukuki yorum gerektiren konular için düzeltme-şikayet yoluna gidilemez. Ancak bazı yargı kararlarında hukuki değerlendirme yapıldığı da görülmektedir.
213 sayılı Kanun’un genel ceza düzenlemelerinin olduğu bölümünde vergi cezaları için de bu yola gidilebileceği belirtilmiştir. Bunun yanında 213 sayılı Kanun kapsamında olmayan, kendi mevzuatına tabi gümrük vergisi hataları nedeniyle düzeltme-şikayet yoluna gidilemez. Ancak Gümrük Kanunu’ndaki kurallara göre gümrük idaresi nezdinde yapılacak kaldırma-itiraz başvurularının ardından dava yoluna gidilerek söz konusu hata giderilebilir.
Vergi dairesine yapılan düzeltme veya gelir idaresine yapılan şikayet yolundan olumlu dönüş yapıldığı pek görülmez. Bu nedenle şikayet işleminin açık veya zımni tebliğinden itibaren şikayet işleminin iptali istemiyle dava açılması gerekir. Dava açma süresi 30 gündür. Bunun yanında 2018 yılında Danıştay VDDK tarafından verilen bir karara göre zımni ret işleminde dava açma süresi belirtilmediğinden 30 gün koşulunu aramak doğru olmaz. Vergi hatası davası Gelir İdaresi Başkanlığı husumetiyle açılmakla birlikte Ankara vergi mahkemelerinde görülmez. Düzeltme işlemini tesis eden müdürlük ya da başkanlığın bulunduğu yerdeki ihtilaflara bakan vergi mahkemesinde dava açılmalıdır.
Peki, şikayet yoluna başvurup dava açma süresi kaçırılırsa ne olacaktır? Tekrar şikayet yoluna gidilip dava açılabilir mi? Kanunda şikayet yoluna bir defa başvurulabileceğine dair bir kısıtlama olmamakla birlikte, Danıştay’ın aşağıda yer vereceğim kararına göre yeni ve farklı bir neden ortaya çıkmadıkça bu mümkün görülmemiştir.
Yazı içeriğinde bahsettiğim, Danıştay 4. Dairesi’nin E:2012/3659 K:2012/2917 sayılı kararı:
Özeti : Düzeltme ve şikayet başvurusunun reddi üzerine, aynı konuyla ilgili olarak yeni bir hukuki durum söz konusu olmaksızın tekrar aynı istemle yapılan başvurunun, dava açma süresini canlandırmayacağı hakkında.
İstemin Özeti : Türk Hava Yolları Anonim Ortaklığı’nda 2. sınıf hava aracı bakım teknisyeni olarak görev yapan davacının aldığı uçuş tazminatından gelir vergisi kesilemeyeceğini ileri sürerek yaptığı düzeltme şikayet başvurusunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali ve 22.9.2005 ile 8.10.2007 tarihleri arasında yapılan kesintinin yasal faizi ile birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır. İstanbul 6. Vergi Mahkemesinin 28.10.2011 günlü ve E:2011/214, K:2011/3964 sayılı kararıyla; davacının yaptığı görevin 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 29’uncu maddesinde belirtilen nitelikte olduğu anlaşıldığından uçuş tazminatının gelir vergisinden müstesna olduğu gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, kesilen verginin iadesine, faiz isteminin ise reddine karar verilmiştir. Davalı İdare, hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek kararın kabule ilişkin kısmının bozulmasını istemektedir.
Tetkik Hakimi B.Barış Özkanay’ın Düşüncesi : Uçuş maksadıyla görevlendirilmiş bir personel olmayan davacıya yapılan ödemelerden gelir vergisi kesilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığından, aksi yöndeki Mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
Danıştay Savcısı Mustafa Bahtiyar’ın Düşüncesi : İdare ve vergi mahkemelerince verilen kararların temyizen incelenerek bozulabilmesi için, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49 uncu maddesinin birinci fıkrasında belirtilen nedenlerin bulunması gerekmektedir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2 nci maddesinin birinci fıkrasında, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları idari dava türü olarak sayılmış, aynı Kanun’un 7 nci maddesinin 1 inci fıkrasında, dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay’da ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gün olduğu hükme bağlanmıştır.
213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 122 nci maddesinde, mükelleflerin vergi muamelelerindeki hataların düzeltilmesini vergi dairesinden yazı ile isteyebilecekleri, 124 üncü maddesinde ise vergi mahkemelerinde dava açma süresi geçtikten sonra yaptıkları düzeltme talepleri reddolunanların şikayet yolu ile Maliye Bakanlığına müracaat edebilecekleri belirtilmiştir.
Doktrinde ve yerleşik yargı kararlarında idari işlemler; idari makam ve mercilerin idare işlevleriyle ilgili olarak kamu hukuku alanında tesis ettikleri tek taraflı, doğrudan uygulanabilir nitelikteki hukuki tasarrufları olarak tanımlanmaktadır. Düzeltme ve şikayet başvurularının reddine ilişkin işlemler de idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülebilir nitelikte işlemler olup, bu işleme karşı da yasal dava açma süresi içinde vergi mahkemesinde dava açılabilmesi mümkündür.
Dosyanın incelenmesinden; Türk Hava Yolları Anonim Ortaklığı’nda 2. sınıf hava aracı bakım teknisyeni olarak görev yapan davacının aldığı uçuş tazminatından gelir vergisi kesilemeyeceğini ileri sürerek yaptığı düzeltme ve şikayet başvurusunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali ve 22.9.2005 ile 8.10.2007 tarihleri arasında yapılan kesintinin yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle açtığı davada, İstanbul 5.Vergi Mahkemesinin 28.4.2008 günlü ve E:2008/39, K:2008/1476 sayılı kararıyla işlemin iptaline, kesilen vergilerin iadesine, faiz isteminin ise reddine karar verildiği, davalı İdarenin temyiz istemi üzerine Danıştay Dördüncü Dairesinin 1.2.2010 günlü ve E:2008/9302, K:2010/524 sayılı kararıyla düzeltme ve şikayet başvurusunun reddi üzerine 30 günlük dava açma süresinin geçirildiği gerekçesiyle Mahkeme kararının bozulduğu, bu karar üzerine davacının tekrar aynı istemle 20.8.2010 günlü düzeltme ve 22.10.2010 günlü şikayet başvurularını yaptığı ve başvurunun zımnen reddi üzerine tekrar görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülebilir bir işlem olan düzeltme ve şikayet başvurusunun reddi üzerine açılan davada verilen ve kesinleşen karar üzerine, aynı konuyla ilgili olarak herhangi bir yeni hukuki durum söz konusu olmaksızın tekrar yapılan başvuru dava açma süresini canlandırmayacağından Vergi Mahkemesince işin esası incelenerek karar verilmesinde hukuka uyarlık görülmemiştir.
Bu nedenle, temyiz isteminin kabulüyle, İstanbul 6. Vergi Mahkemesinin 28.10.2011 günlü ve E:2011/214, K:2011/3964 sayılı kararının kabule ilişkin kısmının bozulmasına 12.6.2012 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Etiketler düzeltme şikayet, vergi davası, vergi hatası
Önceki YazıVERGİ HUKUKUNDA “ÖZEL KANUN DÜZENLEMESİNE GÖRE ÖZEL KURAL” UYGULAMASINA BİR ÖRNEK
Sonraki YazıVergileme Tazminatı Davası (Vergisel Tam Yargı Davası)