Çocuğa Düzenli Olmayı Eğlendirerek Öğretin
Birçok aile çocuklarının da kendileri gibi düzenli ve sorumluluk sahibi olmasını ister. Ancak çocukların dünyasında bu durum o kadar kolay ve basit değildir.
Çocuklar bebeklik döneminden çıkıp yetişkinliğe adım atmaya başladıklarında her yeni kurala uyum sağlamakta zorluk çekebilirler. Bu duruma düzensiz ve dağınık olmak da dahildir. Çocuğa düzenli olmayı öğretirken anne ve babaların sabırlı olmaları gerekir. Aksi takdirde çocuk kendine olan güvenini yitirebilir. Düzenli olmak doğuştan kazanılan bir beceri değildir. Düzenli olmanın öğrenilen bir davranış şekli olduğu bilinmeli ve çocuğa verilen tepkilerde de bu durum göz önüne alınmalıdır. Çocuğun düzenli bir yaşam tarzını benimseyebilmesi için ebeveynlerin doğru rol model olması şarttır.
YAŞAM TARZI KİŞİYE ÖZELDİR
Bireylerin sağlıklı, kaliteli ve konforlu bir hayat sürebilmeleri için düzenli bir yaşam tarzı oluşturmaları gerekir. Tabi bu yaşam standartları kişiden kişiye göre farklılıklar gösterebilir. Özellikle çocuklarda bu durum daha karmaşık bir hale dönüşebilir. Söz konusu çocuklar olduğunda sorumluluk bilinci kazandırma, düzenli olmayı öğretme ve kurallara uymayı sağlama gibi durumlarda aileler birtakım sorunlarla karşılaşabilir.
DÜZENLİ OLMAK DOĞUŞTAN GELEN BİR BECERİ DEĞİL
Anne ve babaların çocukları hakkında en çok sorun yaşadıkları konulardan biri düzensiz ve dağınık olmalarıdır. Odasını toplamayan, dolapları her daim karışık olan, okul çantasını vaktinde hazırlamayan ve evin her yerinde kişisel eşyalarını bırakan çocuklar ebeveynlerin sıkıntı yaşamasına sebep olur. Bu durumda da aile ve çocuk arasında iletişim kopuklukları, güven duygusunda azalma, tartışma ve gerginlikler yaşanabilir. Ne yazık ki birçok anne-baba bu konuda çocuklarına gereğinden fazla yüklenerek sert tepki gösterebiliyorlar. Ancak unutulmamalıdır ki düzenli olmak doğuştan kazanılan bir beceri değildir. Aksine düzenli olmanın öğrenilen bir davranış şekli olduğu bilinmeli ve çocuğa verilen tepkilerde de bu durum göz önüne alınmalıdır. Çocuğun düzenli bir yaşam tarzını benimseyebilmesi için ebeveynlerin doğru rol model olması şarttır.
ÖĞRETMEYE KÜÇÜK YAŞLARDA BAŞLAYIN
Çocuğa düzenli olmanın yolları öğretilirken küçük yaşlardan itibaren kurallar anlatılmaya başlanabilir. Çocuk sorumluluk duygusunu ne kadar erken kavramaya başlarsa ilerleyen zamanlarda da her türlü sorunla tek başına mücadele etmeyi öğrenebilir. Çocukluk çağında öğrenilen bilgiler asla unutulmaz, aksine hayat boyu devam eder.
YAŞINA GÖRE SORUMLULUK VERİN
Her yaşın becerileri farklıdır. Bu sebeple çocuğun yapabileceği işler göz önüne alınmalıdır. Çocuğa asla yapamayacağı sorumluluklar verilmemelidir. Aksi takdirde çocuğun gelişimi olumsuz yönde etkilenebilir. Kendisinden bekleneni doğru bir şekilde yapamayan çocuklar öz güvenlerini kaybedebilirler. Çocuğun gelişimini desteklemeyen her sorumluluk hem aileyi hem de çocuğu hayal kırıklığına uğratabilir.
KENDİNE AİT BİR ODASI OLSUN
8 yaşından küçük çocuklara odasını nasıl toplayacağı öğretilirken onu bu yeni duruma eğlenceli bir oyunla alıştırmak daha faydalı olur. Örneğin oyuncaklarını koyduğu kutuya tek tek kendisinin atması gösterilebilir. Çocuk 5 yaşına geldiğinde kendisine ait bir odasının ya da evde özel bir köşesinin olması sağlanmalıdır. Ve bu mekanın tüm sorumluluğu da kendisine verilmelidir. Özel eşyalarını koyabileceği çekmeceler veya kutular ayarlanmalıdır. Belli zamanlarda da çocukla birlikte oluşturduğu düzen gözden geçirilmelidir.
SERT TEPKİDEN KAÇININ
8-9 yaşındaki çocuklarda ise belli zamanlarda eşyalarını toplamasında yardımcı olunabilir. Tabi bu yardımların belli bir süre sonra azaltması gerekir. Çocuğa yapılan tüm bu yardımlarda aşırıya kaçılmamalıdır. Eğer çocuk yeni öğrendiği bir şeyi yapmakta zorlanıyorsa da asla sert bir tepki verilmemelidir. Böyle bir durumda çocukla birlikte günlük basit planlamalar yapılabilir. Çocuğun kendine ait kurduğu düzene ebeveynlerin saygı göstermesi gerekir. Çocuğu fiziksel ve sözel olarak desteklemek ve yaptıklarını takdir etmek kendisine olan güvenini de kuvvetlendirir.
AYNI ODAYI PAYLAŞAN KARDEŞLERDE DURUM FARKLI
Aynı odayı paylaşmak zorunda kalan çocuklar için durum biraz farklılıklar gösterebilir. Aralarında yaş farkı fazla olan çocuklar düzen konusunda bazı sorunlar yaşayabilir. Özellikle her iki çocuğun seçimleri farklı olacağından odada iki ayrı hava hakim olabilir. Yaşça daha küçük olan çocuk henüz sorumluluk bilincini tam kavrayamadığından odayı dağıtarak ablasını ya da abisini huzursuz edebilir. Böyle bir durumda yaşça büyük olan çocuğun düzeni korunmaya çalışılmalı, küçük olan çocuğa ise odada rahat olabileceği bir alan oluşturulmalıdır. Bir kız ve bir erkek kardeşin aynı odayı paylaşması gerektiğinde ise kız ve erkek çocuk için ayrı yaşam alanı ve düzen bilincini oluşturmak daha fazla özveri isteyebilir. Bu nedenle odayı hazırlamadan önce çocuklara bu durum uygun bir dille anlatılmalı, birbirlerine karşı oldukları sorumluluklar hatırlatılmalıdır. Alınan tüm önlemlere rağmen sorun yaşanıyorsa da bir uzmandan yardım alınabilir.
Çocuklar karşılaştıkları ya da öğrendikleri her yeni duruma karşı çekingen ve tepkisel yaklaşabilirler. Bu gayet normal bir durumdur. Bu sebeple çocuğa yapılan yardımlar sadece eğitim ve yol gösterici amaçlı olmalıdır. Çocuklar bebeklikten çıkıp öz bakım becerilerini kendi başlarına yapmaya başladıklarında sorumluluk almaya başlarlar. Ve zaman geçtikçe kendilerine ait görevleri de yerine getirmeye hazır olurlar.
ERGENLİK DÖNEMİ ÖNEMLİ
Ergenlik döneminde de çocukluk çağında yaşanan bazı sorunlar tekrar edebilir. Çocuk geçici bir dağınıklık dönemi yaşayabilir. Böyle bir durumla karşılaşılırsa çocuğa bu konudaki sorumlulukları hatırlatılmalıdır. Çocuğun odası kesinlikle onun adına toplanmamalıdır. Ergenlik dönemi zorlu bir süreçtir. Çocuk ailesinden ne görürse aynısını beklemeye devam edebilir. Bu nedenle çocukla tartışmadan sakince mevcut durum üzerine kendisiyle konuşulmalıdır.
Çocuklara karınlarını dinlemelerini ve de kendilerine yedikleri besin miktarı ve kalitesi hakkında “Karnım doydu mu?” veya “Bu ekstra bisküvileri yersem kötü hisseder miyim?” gibi sorular sormalarını öğretmek, onlara doyduğunu hissetme yeteneğini geliştirme fırsatı verir.
Başarılı bir çocuğun olumlu ve farklı özelliklerinin sürekli gündeme getirilmesi yani bir nevi “ötekileştirilmeleri” onların yalnız kalmalarına neden olabilmektedir. Biliyoruz ki üstünlük duygusu, aşağılık duygusu kadar zararlı olabilmektedir. Ayrıca sürekli farklı olduklarının vurgulanması sınırları, kuralları zorlayan, istenmeyen bazı davranışlarının ortaya çıkmasına neden olabilir.
Başarılı çocuklar “her işi başarmalıyım” şeklinde kendilerine baskı yaparken, anne-babaları dahil çevrelerindeki pek çok kişi de onların her konuda başarılı olabileceklerini düşünür. “Her işi başarır!” gibi “abartılı” cümleler duymaları nedeniyle üzerlerinde baskı oluşur ve bu beklentiyi karşılamak için hep basan odaklı olmaları gerekiyormuş gibi hissederler.
Teknoloji bağımlılığının içerisinde internet bağımlılığı, TV ve tablet bilgisayar bağımlılığı sayılabilir. Teknoloji bağımlısı kişiler, bu cihazlarla geçirdikleri zamanla ilgili yalan söyleyebilirler. Uzun zaman teknolojik aletin başında durdukları için fiziksel ağrılar yaşayabilirler. Mahrum kaldıklarında diğer bağımlılıklarda olduğu gibi bir huzursuzluk hissi ve öfke durumu yaşayabilirler. Teknolojik alette zaman geçirmekten dolayı öğün atlayabilirler randevularını ötelerler.
Ailelerin temin etmekte zorlanmadığı ve ulaşılabilirliği en kolay cihaz olduğu için çocuklarda en sık tablet bağımlılığı görülüyor. Tabletlerde daha çok video ve çizgi film izliyorlar ve en çok da oyun oynuyorlar. Uzmanlar genellikle çocuğun iki yaşına kadar televizyon, telefon ya da internet gibi teknolojik aletleri kullanmasını uygun görmüyor. Daha sonraki yaşlarda belli zaman dilimleri belirlenip o aralıklarda oynaması öneriliyor.
Teknoloji bağımlılığının aslında çocukluktan itibaren ailenin gösterdiği tutumla paralel olarak ilerliyor. Aileler çocuklarını yemek yediremediklerinde ve susturamadıklarında kontrol altına almak için teknolojik alet veriyorlar ise çocuk zamanla o alete karşı bir bağımlılık geliştirebiliyor.
Bu cihazların kullanımı sınırlandırılarak teknoloji bağımlılığı önlenebilir. Örneğin haftalık bir çizelge hazırlanır, hangi saatlerde gireceği ona göre hesaplanır. Çocukların arkadaşlarıyla internet üzerinden görüşmeleri, zaman geçirmeleri yerine doğal ortamda sosyalleşmesi teşvik edilmeli. İlgi alanları ve yetenekleri doğrultusunda sportif bir faaliyete teşvik edilebilir. Bu şekilde bir düzenleme yapılırsa cihaz çocuğun elinden tamamen alınmış olmaz böylece vereceği tepki önlenir hem de daha sistematik bir şekilde teknolojiyi kullanmayı öğrenir.
Ergenlik döneminde teknoloji bağımlılığının da sık görülüyor. Bağımlılığın, kişinin hayatını olumsuz etkilemesi, başta ailesi olmak üzere çevresindekilerle ilişkisinin ve iletişiminin bozulması ve akademik başarısının düşmesiyle sonuçlanan durumlarda tedavi edilmesi gerekebiliyor. Teknoloji bağımlılığı tedavi edilmediğinde kişinin sosyalleşmesi sona erebilir.
Öncelikli olarak bir psikiyatrik hastalığa eşlik eden aşırı internet kullanımı var mı yok mu önce bu araştırılıyor. Eğer bir psikiyatrik hastalık var ve buna eşlik eden bir aşırı internet kullanımı varsa burada öncelikli olarak psikiyatrik hastalığın tedavisine odaklanıyor daha sonra belki hastadaki iyileşmeyle birlikte internetteki zaman geçirmede azalıyor. Eğer aşırı patolojik bir internet kullanımı varsa burada daha çok internet kullanımına yönelik bir tedavi hedefleniyor buradaki ilaç tedavisinin yanı sıra ilaç olsa da olmasa da mutlaka bilimsel davranış yöntemleriyle birlikte bir terapi ve tedavi yöntemi uygulanıyor.
GELİŞİMİN TEMELİNİ ERKEN ÇOCUKLUK DÖNEMİ OLUŞTURUYOR
İLK 4 YILDA ETKİLEŞİM ÖNEMLİ
Page 2 of 734<12345102030...>>>