Nazım Hikmet'ten Kemal Tahir'e Mektup: Nurullah Ataç'ın Gorki için söylediklerini kabul etmiyorum » Cafrande Kültür Sanat ve Hayat
“Yalnız Nurullah Ataç’ın Gorki için söylediklerini asla kabul etmiyorum. Bilakis, Gorki insanlar yaşadıkça yaşayacaktır. Çünkü yeryüzünün en büyük şairidir. Ama Nurullah, Gorki’yi bildiğimiz manada roman ölçüsüne vurmuşsa kabahat kendinde. Gorki’ye romancı demek Marx’a sadece iktisatçı demek kadar gülünçtür. Bu bahsi de uzatmakta mana yok. En büyük şair, ressam ve musikişinas ve kavga adamı Gorki’yi bir Balzac, bir Tolstoy ve bir Dostoyevski filan gibi romancı ölçüsüyle ölçmek ve öylece hüküm vermek eşekliğin dik âlâsı olur. “
Mektubuna senin sırayı güderek cevap vereceğim. Uyandırılmış Toprak, roman ve sanat eseri olarak, elbette ki, Gogol, Tolstoy, Balzac filan gibi büyüklerden sonra okunursa ve onlarla ölçülürse bir hayli acemi kalır. Hatta ondan bir gömlek daha kuvvetli olan Sakin Don Üzerinde romanı bile böyledir. Fakat Şolohof’da, bütün şartları göz önünde tutulursa, yeni ve büyük sosyalist edebiyatına ilk defa getirdiği bir realizm cesareti var ki, bence onun bu edebiyatta şimdilik yaptığı en büyük başarı budur. Yoksa romancı kültürü bakımından Aleksi Tolstoy ve Ehrenburg’la da hâlâ övünülemez. Ama dediğim gibi, bu mukayesede de bir hal var ki Şolohof’un lehinedir: Gerek Aleksi Tolstoy, gerekse Ehrenburg, tabir caizse, münevverlik tabakasından gelen büyük romancıların, büyük Tolstoy’un, Dostoyevski’nin, Gogol’ün, Balzac’ın filan ilk göbekte inen mirasçılarıdır ve onların bütün nakise ve meziyetlerini tevarüs etmişlerdir. Halbuki Şolohof bu büyük münevver romancı neslinin mirasını elbette ki kullanmakla beraber, hatta bazen bunu beceriksizce kullandığı halde, esas itibariyle yeni sosyalist şeraitindeki, tabir caizse, insanın, halkın ve hatta sosyalist köylü ve amelenin içinden çıkmadır. Bu bakımdan onun sosyalist edebiyatındaki rolü bence çok mühimdir.
London’da iki taraf var: Şehvetle kadın etini ve içkiyi sevmesinden başlayarak sensüaliteye olan dehşetli bağlılığı ve zaman zaman burdan gelen reybilik ve diğer taraftan yeni bir insan dünyasına inanışı. Bu iki taraf onda boyuna çarpışıyor. Ve sosyal şartları, o muazzam ve benim bütün kusurlarıyla pek çok sevdiğim yazıcıyı bir tereddütlü çıkmaza sokuyor. London hakkında Sinclair’in Altın Zincir isimli kitabında çok enteresan bir etüt okumuştum.
Roman bahsine tekrar dönmek lüzumsuz. Yalnız Nurullah Ataç’ın Gorki için söylediklerini asla kabul etmiyorum. Bilakis, Gorki insanlar yaşadıkça yaşayacaktır. Çünkü yeryüzünün en büyük şairidir. Ama Nurullah, Gorki’yi bildiğimiz manada roman ölçüsüne vurmuşsa kabahat kendinde. Gorki’ye romancı demek Marx’a sadece iktisatçı demek kadar gülünçtür. Bu bahsi de uzatmakta mana yok. En büyük şair, ressam ve musikişinas ve kavga adamı Gorki’yi bir Balzac, bir Tolstoy ve bir Dostoyevski filan gibi romancı ölçüsüyle ölçmek ve öylece hüküm vermek eşekliğin dik âlâsı olur. Sana bir şey söyleyeyim mi, Kemal, roman hakkında filân kâfi derecede konuştuk, lütfen otur ve yaz. Sana söz veriyorum ki iyi ve mükemmel yazacaksın.
İngiliz romanı hakkında benim şöyle bir kanaatim var: Epeyce okudum; bana sorarsan, ana hattında Ingiliz romanı Dickens vesaire gibi mümessilleriyle küçük burjuva lirizmini, küçük burjuva yumuşak soyundan tenkidci anarşizmini ve küçük burjuva santimantalizmini realizmin potasında eritmeye çalışarak büyük ve bazen göz yaşartacak eserler vermiştir. Ama, ne bileyim, bazen bu santimantalizm ve bazen dört başı mamur fıkracılık bu çeşit romanın zaafı, darlığı ve sadece romandan başka şey olmaması keyfiyetini doğuruyor. Kipling gibi mümessilleriyle Ingiliz romanı ise ‘Ingiliz Imparatorluğu gibi mazbut’ daha doğrusu dışından mazbut ve şahane bir şeydir. Ama ben Ingiliz romanında, hatta Amerikan romanlarında olduğu kadar, büyük insan meselelerini cesaretle işleyen bir örnek görmedim. Bak Ingiliz tiyatrosu başka. Hatta Ingiliz şiiri de öyle. Tiyatrosu da, şiiri de elbette ki Halide Edip ve Nurullah Ataç’ın hudutlarını aşan bir şey, ama romanı, ana hatlarında tam bu bayla bu bayanın anlayacakları soydan.
Sana on beş lira yolladıktan sonra, derhal bir on lira daha gönderdim. Alınca bildir. Bayram ertesi yine para yollarım. Tercüme işinden para alamadık, ama tezgâhlar biraz işledi.
Af meselesi hakkında Sefer’e söyleyecek sözüm kalmadı sanıyorum. Meclis 1 Teşrinisanide toplandığına ve bir af layihası yapılacağı söylendiğine göre, af yok. Ama belki başka bir vesileyle bir şeyler yaparlar, orasını bilmem. Sefer’e böyle hiç istemediği bir haberi verdiğim için çok müteessirim.
Piraye’den mektup aldım. Sana çok selam ediyor. Onun da başında bir dert var: Bizim kız, istemediği, yani Piraye’nin beğenmediği bir delikanlıya varıyormuş. Üzüntü içinde. Elimden geldiği kadar bunun o kadar da haiz-i ehemmiyet olmadığını anlatmaya çalıştım. Kaynana damat nasıl olsa anlaşırlar. Yani yakında, Piraye nine, ben dede olabilirim.
Seni hasretle kucaklar arkadaşlarına selam ederim.
Nazım Hikmet: “İktidar yalakalığı yapma!”, Necip Fazıl: “Senin nene mukabele edeyim?”
Nâzım Hikmet’in Düzyazı Sanatı* | “Yaşamak Güzel Şey Be Kardeşim” Romanı – Svetlana N. Uturgauri *
Bir şiir, iki şairin öyküsü; “Haziranda Ölmek Zor”
Nazım Hikmet’in Kaleminden Ağustosböceği ile Karınca’nın Hikayesi
Kategoriler Edebiyat Etiketler Edebiyat, Gorki, Nazım Hikmet, Nazım Hikmet mektupları, Nazım Hikmet Ran, Nurullah Ataç Yazı dolaşımı
Evliya Çelebi’nin Seyahatnamesinden Seçmeler: Erzurum’un soğuğu, Beyin Ameliyatı ve Hezarfen
Bugüne kadar yazılmış en özgün cinayet romanı: ‘Suç ve Ceza’ | Radyo tiyatrosu
Sigmund Freud: “Düşünebilen herkesin insan olması, insan olan herkesin düşünebildiği manasına gelmiyor”
Modern insanın kaybolmuşluğu | Varlığı unutmak; Heidegger’de varlık sorununa kısa bir bakış
Cemal Süreya’dan Eşi Zuhal’e İki Mektup: “Hep seni konuştuk. Susunca seni sustuk”
Turhan Selçuk, yaşamı, sanatı ve karikatürleriyle cafrande.org’ta
En Başta Benim Şiirim Sürgünlüktür, Kendi Kendinin Sürgünü – İlhan Berk
Bir olay örgüsü içinde devinen kişilere dayanarak kurulan anlatı, Kafka’da Modernlik
Emile Durkheim: Kesin ve çaresiz yalnızlık duygusu intiharın tek nedenidir
Pınar Selek: “Bir gün Türkiye bu otoriter sistemden çıkacak”
Anayurt Oteli: Bir iki iki delik Keçeci Zade Malik – Yusuf Atılgan
Erzurum’un soğuğu Evliya Çelebi Seyahatnamede kış soğuğu ile meşhur Erzurum’u yöre halkından duyduğu şu hikaye ile anlatır : “Erzurum’da kış...