Forum > Tarih > Mü'mine ve Tarih > Osmanlı Tarihi > Osmanlı'da Edep
03 Ekim 2009, 18:59 1
Osmanlı’da sadaka taşları varmış ihtiyacı olan sadaka taşının üzerindeki keseden yabancı elçilerin de şaşkın şehadetleriyle sadece ihtiyacı kadarını alırmış. Aynı şey yolların üzerinde vakıflar tarafından kurulan konaklarda da uygulanır yolcu eğer ihtiyacı varsa yatağının başucundaki keseden alabilirmiş. Binitine ücretsiz bakılır ücretsiz üç gün yemek verilirmiş.
Eskiden “Kapıyı kapat!” denilmezmiş. ALLAH (Celle Celalühü) kimsenin kapısını kapatmasın diye düşünülürmüş. “Kapıyı ört ya da sırla” denilirmiş. Kapının kapanmadan yavaşça örtülmesi edebdenmiş.
“Lambayı söndür” demezlermiş. ALLAH (Celle Celalühü) kimsenin ışığını söndürmesin “Lambayı dinlerdir” derlermiş. Lamba yakılmaz uyandırılırmış. Uyuyan birisi uyandırılmak için sarsılmaz veya adı ile çağırilmazmış. “Agah ol erenler” derlermiş. Nezaket incelik edeb her işin başı imiş de ondan… Ona eren uyanık olurmuş. İnsanların sözü kesilmez işaret ve işmar edilmez fısıltılar gizli konuşmalar hoş karşılanmazmış.
Hanımlar “Efendi” derlermiş beylerine “siz” derlermiş. Hanımefendiliklerini gösterirlermiş. Gezerken yere yumuşak basılır ses çıkarmamaya çalışılırmış. Yerdeki haşerata basmamaya özen gösterdiği için adı “Karınca basmaz Efendiye” çıkan insanlar varmış.
Kapıdan çıkarken arkasını dönmemek geri geri çıkmak edebmiş. Kapı eşiğindeki ayakkabılar dışarıya doğru değil içeriye doğru çevrilirmiş. “Git bir daha gelme!” der gibi değil de “gitsen de ayağının yönü buraya dönük olsun” der gibi dizilirmiş.
“Komşuya hatır soran sıra sıra terlikler Ölçülü uzaklıkta yakın beraberlikler.” diye tarif eder Üstad N. Fazıl bu hali…
Eskiler “Edeb Ya Hu!” derler Onu görüyor gibi yaşamaya çalışırlarmış. O varken başkasına bakmaz Onu unutmuş gibi hallere girmezlermiş. Ezel ve Ebed Sultanı’nın huzurunda nasıl hareket edilmesi gerekiyorsa öyle hareket etmek isterlermiş. “Bizi takip eden her halimizi perdesiz engelsiz gören şu anda bizim durumumuza bakan ALLAH var!” der gibi o mânâyı hatırlatmak için her yere “Edeb Ya Hu!” yazarlarmış. “ALLAH’ın huzurunda edeb” demekmiş bu…
Osmanlı'da Edep Mumine Forum
03 Ekim 2009, 19:00 2
Uyuyan birisi uyandırılmak İçin sarsılmaz veya adı ile çağırılmazmış. "Agâh ol eren ler" derlermiş. Nezaket incelikedeb her işin başı imiş de ondan... Ona eren uyanık olurmuş. İnsanların sözü kesilmez işaret ve işmar edilmezfısıltılar gizli konuşmalar hoş karşılanmazmış.
Canlı cansız her şeyin bir hatırı varmış. Eskiler hayatı o kadar nurani o kadar temiz o kadar manâlı yaşarmış.
Eskiler "Edeb Ya Hu!" derler O'nu görüyor gibi yaşamaya çalışırlarmış. O (cc) varken başkasına bakmaz Onu unut muş gibi hallere girmezlermiş. Ezel ve Ebed Sultanı'nın huzurunda nasıl hareket edilmesi gerekiyorsa öyle hareket et mek isterlermiş. "Bizi takip eden her halimizi perdesiz engelsiz gören şu anda bizim durumumuza bakan ALLAH var!" der gibi o mânâyı hatırlatmak için her yere "Edeb Ya Hu!" yazarlarmış. "ALLAH'ın huzurunda edeb" demekmiş bu.
Edeble Alâkalı Beyitler:
İlim meclislerinde aradım kıldım talep.
İlim geride kaldı ille edep ille edep. (Y. Emre)
Hadd-i zâtında kim olmazsa edib.
Feleğin sillesi eyler te'dib. (Nabi)
Setr eder ayıbın insanın hep.
Ne güzel nâme imiş sevb-i edep. (Sümbül-zâde Vehbi Efendi)
Edep bir tâc imiş nûr-î Hûda'dan.
Giy ol tâcı emîn ol her belâdan. (La edrî)
Edep iledir âlem-i nizâm.
Edep iledir kemâl-i âdem. (La edrî)
Edebtir kişinin dâim libası.
Edebsiz insan üryana benzer. (La edrî)
Edeb; ehl-i ilimden hâli olmaz.
Edebsiz ilim okuyan âlim olmaz. (La edrî)
Risale-i Kudsiyyede: Kırk yıl hizmet etsen bir karar dur. Edebtir yol asıl hakka gidelim. Cemali bâ kemâle seyr edelim...
« Yaşanmış İbretlik Osmanlı Hikayeleri | Ankara Savaşı ve Fetret Devri: »