Zekat Hesaplama - zekathesaplama.com
Hz. Aişe (r.a.)'den Rivayet Edilen Bir Hikaye
Ey sadaka sen nelere kadirsin! (Hikaye)
BİR GECE, BİR ADAM, “Bu gece mutlaka bir sadaka vereceğim!” deyip, sadakasıyla evinden dışarı çıktı. Yolda gördüğü ilk insana sadakasını vermeye niyet etmişti. Öyle de yaptı. Fakat, gecenin karanlığında parayı eline tutuşturduğu insan, karanlıktan istifadeyle evleri soymaya niyetli bir hırsızdan başkası değildi. Hırsız, başına gelen bu olayı arkadaşlarına anlatmış olmalı ki, sadakaya niyetlenen adam, ertesi sabah uyandığında herkesin:
Sadaka sadece parayla mı olur?
Sadaka vermek denilince hep akla maddiyat ve para geliyor. Öyleyse parası olmayan sadaka veremez mi? Prof. Dr. Abdullah Kahraman, bu düşüncenin yanlışlığına dikkat çekiyor:
“Bir insana güler yüzlü muamele etme, hal ve hatır sorma, sıkıntısını paylaşma, yükünün ucundan tutma, ilim öğretme, kendi yediğinden hanımına bizzat kendi eliyle yedirme, çoluk çocuğuna harcadıkları birer sadakadır.”
Sadaka deyince akıllara maddi yardım geliyor. Oysaki sadaka, sadece para vermek değil. Her hayırlı iş aynı zamanda sadaka yerine geçiyor. Güzel bir söz, selam verme, yolunu kaybetmişe yol gösterme, çevreyi temiz tutma, dert dinleme, kötülükten sakınma, her bir hamd ve tekbir birer sadakadır.
En üstün sadaka nedir?
İhtiyaç sahibinin ihtiyacına uygun olan karşılığı vermek en üstün sadakadır. Hadis-i şeriflerde buyruluyor ki:
En üstün sadaka, su vermektir. [Nesai]
En üstün sadaka, aç bir canlıyı doyurmaktır. [Beyheki]
En üstün sadaka, iki kişinin arasını bulmaktır. [Taberani]
En üstün sadaka, dilini tutmaktır. [Deylemi]
En üstün sadaka, gizli verilendir. En üstün sadaka, ilmi yaymaktır. [Taberani]
En üstün sadaka, ilim öğrenip, başkasına da öğretmektir. [İbni Mace]
En üstün sadaka, kin güden yakınına verilendir. [Taberani]
En üstün sadaka, sağlıklı, mala tamahı çok olup, zenginliği umup fakirlikten korkarken verilen sadakadır. [Müslim]
En üstün sadaka, doğru sözü yerinde söylemektir. [Hâkim]
En üstün sadaka, Ramazan’da verilendir. [Tirmizi]
Sadaka çeşitleri nelerdir?
Dört çeşit sadaka vardır:
1-Sadaka-i cariye: Öldükten sonra da, amel defterimize sevap yazdıran sadakadır. Sadaka-i cariye, cami, yol yapmak, ağaç dikmek, çeşme, faydalı ilmi eser bırakmak gibi insanlara faydası dokunan her çeşit iyi işlerdir. Bir hadis-i şerif meali:
2-Fıtır sadakası: Sadaka-i fıtır, Ramazan ayının sonuna yetişen ve aslî ihtiyaçlarından başka en az nisab miktarı bir mala sahip bulunan her Müslümancın vermesi gereken vacip bir sadakadır. Buna ancak fıtra da denir. Bu kelime halk arasında fitre şeklini almıştır.
3-Nafile olan sadakalar: Bu da kişinin Yüce Allah rızasını gözeterek verdiği sadakadır.
4-Farz olan sadaka: Buna kısaca zekat denir.
Sevilen Şeylerden Sadaka Vermek
Eski malları muhtaçlara vermekte sadaka olur. Ancak kişinin sevdiği şeylerden sadaka vermesi daha üstün bir sadaka olur.
Allah yolunda yapılan harcamanın, malın sevilen çeşidinden yapılması, kişiyi “birr” derecesine ulaştırır.
Ayette şöyle buyurulur: “Sevdiğiniz şeylerden Allah yolunda harcayıncaya kadar Cennete ve iyiliğin en güzeline (birr) eremezsiniz”
(Âlu İmrân, 3/92).
Bu ayet inince, Ebû Talha (r.a) en çok sevdiği malı olan “Bırhâ” bahçesini Allah yolunda tasadduk etmek istemiş, Hz. Peygamber’in; “yakın hısımlarına ve amcasının oğullarına vermesi” tavsiyesine uyarak böyle yapmıştır (Buhârî, Zekât, 44, Vesâyâ, 17, 26; Müslim Zekât, 43; Ahmed b. Hanbel, III, 141, 256). Hz. Ömer Hayber’den hissesine düşen değerli ganimet toprağını vakfetmiştir (İbn Kesîr, Muhtasaru Tefsir, Beyrut 1981, I, 299).
Hacda sadaka vermeyi gerektiren hususlar nelerdir?
Bu hususlar şu şekilde sıralanır:
1-Herhangi bir âzasının tamamına değil de bir kısmına koku sürünmek.
2-Bir günden az olmak üzere başını örtmek veya dikişli elbise giymek.
3-Saç ve sakalının dörtte birinden azını, avret mahalli ve koltuk altlarının bir bölümünü traş etmek.
4-El ve ayak tırnaklarının bir kısmını kesmek.
5-Abdestsiz olarak Kudüm ve Vedâ tavafını yapmak. Abdestli olarak tekrar yaparsa ceza düşer.
6-Cemrelere bir taş noksan atmak. Verilecek sadaka, bir fitre miktarıdır.
7-Çekirge öldürmek ise az bir miktar sadaka vermeyi gerektirir.
Ölmüşler için sadaka verilebilir mi?
Ölünün ardından Kuranı Kerim okumak, onun adına sadaka vermek caizdir ve ölünün amel defterine sevap olarak yazılmaktadır.
Ölünün adına sadaka verilmediği zaman ölünün ruhu rahat uyumaz gibi bir husus doğru değildir. Bu dünyada güzel amel işleyen her mümin orada rahat edecektir.
Ecel birdir değişmez. Bazı kimseler Resul-i Ekrem (S.A.V.) Efendimizin: Sadaka belâyı def eder ve ömrü uzatır, hadîs-i şerifini ileri sürerek, ömrün uzayabileceğini ve dolayısıyla da ecelin değişebileceğini iddia ederler.
Evvelâ şunu belirtelim ki, sadakanın ömrü uzatmasının hakikati ne olursa olsun, neticede insanın ölümü sözkonusudur ve bu ise ezelî ilmiyle Allah’ın malûmudur. Bu noktadan, onun ölüm vakti ve dolayısıyla da ömür müddeti Allah tarafından takdir edilmiş olup bunun değişmesi mümkün değildir.
Meselâ, bir kimsenin verdiği bir sadaka ile ömrünün iki yıl uzadığını farzedelim. Bu şahsın, ecel-i muallâk dediğimiz, şarta bağlı eceli, eğer sadakayı verirse ömrü elli sene, vermezse kırk sekiz sene, şeklinde olsun. Cenâb-ı Hak o şahsın sözkonusu sadakayı vereceğini bildiği için ömrünü elli sene olarak takdir etmiştir. İşte bu ecel değişmez.
Dilencilere sadaka vermek caiz midir?
Görüldüğü kadarıyla, dilenen kişiler ya ihtiyar, kötürüm, sakat ve hasta gibi bedenî özürlerinden dolayı iş bulamayan, çalışma imkânından mahrum kimseler veya özürlü olduğu halde aza kanaat etmeyip kolayından bol paraya göz dikenler yahut bedenen ve ruhen sağlam olup bu yolu bir kazanç ve meslek hâline getirenlerdir.
Sadaka Vermenin Şekli ve İçeriği
(Tabatabayi, Seyit Muhammet Hüseyin, El-Mizan, 2.c,601.s.)
Diğer bir nokta ise sadaka vermenin gizli olmasıdır.
Neyden sadaka verilebilir?
Neylerden sadaka verileceğine dair Kuran da ve rivayetlerde şöyle buyrulmuştur:
Temiz olanlardan sadaka verin. Yani temiz ve helal olan ve haram yolla elde edilmemiş mallar ve buna ek olarak da kullanımı olmayan (eski veya çalışmayan veya bozulmuş) mallardan verilmemeye çalışılmalıdır. Çünkü sadaka Allah’ın rızasını kazanmak için verilir, bir tarafı fakirler ve yoksullardır diğer tarafı ise Allah'tır. Eğer bu noktalara riayet edilmese hem Allah’a saygısızlık olur hem de yoksullar tahkir edilmiş olur.
Sadaka kimlere verilebilir?
Çeşitli ameller arasında fazilet bakımından farklar bulunduğu gibi, ihtiyaç sahiplerine yapılan yardım ve tasadduklarda da bir sıra gözetilmiş; öncelikli tasadduk alanları belirlenmiştir.
“Bir kimsenin sarfedeceği en faziletli dinar, kendi aile fertlerine infak ettiği dinarla, Allah yolunda hayvanına ve yine Allah yolunda cihad edecek olan arkadaşlarına harcadığı dinardır” (Müslim, Zekât, 38; Tirmizi, Birr, 42; İbn Mace, Cihâd, 4; Ahmed b. Hanbel, V, 279, 284).
Yıl içine verilen sadakalar zekat yerine geçer mi?
Zekâtı fakire verirken niyet getirmek veya daha önce malın ya da paranın kırkta birini zekât niyetiyle ayırmak şarttır.
Niyetsiz verilen bir mal zekât yerine geçmez.
Kendisine zekât farz olan kimse, gelen fakirlere sadaka verirken zekâta niyet ederse, verdiği mal veya para zekât yerine geçer. Çünkü zekâtta aslolan niyettir. Zekat verirken de zekat olduğunu söylemesi şart değildir.
Yıl sonuna kadar zekâta niyet etmeksizin fakir ve muhtaçlara dağıttığı sadakayı hesaplayarak zekâta mahsup etmek caiz değildir. Yani böyle bir niyetle zekât ödenmiş olmaz.1 Ancak zekat niyeti ile verilmişse zekat yerine geçer.
Verilen Sadakanın Geçerli Olmasının Şartları
Sadakanın makbûl ve lâyık olduğu mevkii bulması için birkaç şart vardır.
O şartlar da şunlardır:
1 – Sadakayı vermekte israf olmaması.
2 – Başkasından alıp başkasına vermek suretiyle, halkın malından olmayıp, kendi malından olması.
3 – Minnetle in`amın bozulmaması.
4 – Fakir olmak korkusuyla sadakanın terkedilmemesi.
5 – Sadakanın yalnız mala ve paraya münhasır olmadığının bilinmesiyle ilim, fikir, kuvvet gibi şeylerden de sadakanın verilmesi.
6 – Sadakayı alan adam, o sadakayı sefahette değil, hacet-i zaruriyesinde sarfetmesi lâzımdır.
- Sadakanın Faydaları (Nihat Hatipoğlu)
- Hz. Aişe (r.a.)'den Rivayet Edilen Bir Hikaye
- Ey sadaka sen nelere kadirsin! (Hikaye)
- Sadaka sadece parayla mı olur?
- En üstün sadaka nedir?
- Sadaka çeşitleri nelerdir?
- Sevilen Şeylerden Sadaka Vermek
- Hacda sadaka vermeyi gerektiren hususlar nelerdir?
- Ölmüşler için sadaka verilebilir mi?
- Dilencilere sadaka vermek caiz midir?
- Sadaka Vermenin Şekli ve İçeriği
- Neyden sadaka verilebilir?
- Sadaka kimlere verilebilir?
- Yıl içine verilen sadakalar zekat yerine geçer mi?
- Verilen Sadakanın Geçerli Olmasının Şartları
- Sadaka ile İlgili Hadisler
- Sadaka ile İlgili Ayetler
- Sadaka nedir?
- Fıtır Sadakasının Önemi
- Fitre ile İlgili Hadisler
- Fitre tek kişiye mi verilmeli, yoksa bölünerek de verilebilir mi?
- Fitre kimlere verilebilir kimlere verilemez?
- Fıtır sadakası neye göre ve nasıl hesaplanır?
- Fitre ne zaman verilir?
- Fitre kimlere vaciptir?
- Fitre (Fıtır Sadakası) nedir?
- Fidyeyle İlgili Hadisler
- Fidyeyle İlgili Ayetler
- Fidye vacip midir?
- Fidye neyden ne kadar verilir?
- Fidye ne zaman verilir?
- Fİdye kime verilebilir?
- Fidye nedir?
- Medineli Salebe ve Zekat
- Zekat Malı Korur
- Zekat, Hz. Peygamber (SAV), Hz. Ömer(ra) ve Hz. Ebubekir(ra)
- Zekatın önemi
- Gayrimeşru yolla elde edilen kazançtan dolayı zekat gerekir mi?
- Farklı ayarda altını bulunan kimse zekatını nasıl hesaplar?
Zekat birden fazla kişiye verilebilir mi?
Fidye vacip midir?
Sadakanın Faydaları (Nihat Hatipoğlu)
Zekat verirken nasıl niyet edilir?
Sadaka ile İlgili Ayetler
Fitre tek kişiye mi verilmeli, yoksa bölünerek de verilebilir mi?
Fitre kimlere verilebilir kimlere verilemez?
Fıtır sadakası neye göre ve nasıl hesaplanır?