Bir yıl daha geçerken
McGonigle Tourbillon – Photo by Curtis @ tempered-online.com
Monochrome çok güzel bir blog. Son yazı vesilesiyle yine hakkını teslim etmek isterim. Düzenli ve çalışkan biri olan Frank Geelen tarafından yönetiliyor. Bence, meraklılar muhakkak bir kenara not etsin ve izlesin. Konuya gelirsek: McGonigle Biraderler'den daha önce söz etmiştim. Aynı şeyleri tekrarlamayacağım. Sadece bu saate baktığımda neler gördüğümü söylemek istiyorum. Tıpkı kolumuzdaki diğer saatler gibi bu saat: Bir sanat eseri. Sanat eserlerinin doğasında zamana meydan okumak vardır. (Abuk subuk 'güncel sanat' saçmalıklarından söz etmiyorum. Uçup giden şeylerin ardında koşan sanatçılardan hazzetmiyorum. Zamana dokunan sanat eserleri önemli benim için.)
Sanat hep zamanla bağlantılıdır, zamanla doludur, zamanla uğraşmaktadır. Edebiyat, resim ve heykel gibi kadim sanatlardan saatlere uzanan ince ve elem dolu bir yol var. Tarihe nereden baktığımıza bağlı olarak bu yolu doygun ve neşeli olarak da tanımlayabiliriz. Ama yıllar geçse de sonuç değişmeyecektir: Biz faniler sanatı hep coşku verici ve kederli bulacağız. Sanat ve saatseverlere yeni yılda sağlık ve afiyet diliyorum.
219 üretimi Kukulkan 47mm'lik çapıyla büyük bir saat, kadrandaki sayılar Mayalara özgü.
"21 Aralık 2012'de kıyamet kopacak" önermesini ciddi ciddi tartışanların olduğu bir zamanda biraz da saatlere, kadim Maya kültürünün çağdaş mekanik saatler üzerindeki 'yeni' görünümlerine bir bakalım.
Mayalar günümüzden yaklaşık 3000 yıl önce ilk tapınakları inşa etmeye ve takvim sistemi oluşturmaya başlamışlar, ilk dönemlerinde 'Zamanın çocukları' olarak doğa ile uyum içinde yaşayan, tarımla uğraşan, barışçı bir halk vardı. Ama her devrin bir sonu vardır, günümüzden yüzlerce yıl önce Mayalar değişmişti, savaşçı ve iktidar mücadelesi içine giren küçük beyliklere bölünmüşlerdi. Vahşi İspanyollar, işgale başlayıp hastalık ve yıkım getirdiklerinde, bölünmüş ve dağınık topluluklarla karşılaştı. Bu karşılaşmanın sonucunun ne olduğu biliniyor, ağır işleyen erken bir kıyamet yaşandı ve Mayalar tarih sahnesinden silindi.
Mayalar’ın zamana ilişkin çalışmalarında esas olarak iki takvimleri bulunuyordu: Tzolkin denen takvim dinsel amaçlıydı. Tzolkin takvimine 'kutsal yıllık', 'büyülü takvim', 'ayin takvimi' de denirdi. Jülyen takvimine oranla çok daha kesin bir 'güneş yılı'na dayalı Haab denilen takvim ise güneş takvimiydi. Güneş yılını Mayalar 365,2420 olarak belirlemişlerdi. Modern astronomiye göre güneş yılı 365,2422 gündür. Yani dakika ve saniye gibi zaman ölçülerinden yoksun olduğu varsayılan Mayalar’ın hesabı ile modern astronominin hesabı arasındaki yıllık fark yalnızca 17 saniyedir. Dinsel takvim 260 (20x13), güneş takvimi ise 365 günden (kin)
oluşuyordu. 365 günlük güneş yılını 20 günlük 18 ayın sonunda, eski Mısırlılar ve Yunanlılar’daki epagomenayı andırır tarzda, yaptıkları beş
günlük ilaveyle elde ederlerdi ki, buna bu yüzden 'muğlak yıl' da denir. Her iki takvim için 18.980 günlük bir periyot sonunda, yani 365 günlük 52 yıl veya 260 günlük 73 yıl sonra bir çakışma sözkonusuydu, bu periyot 52 “muğlak yıl” olarak belirtilir.
'Zamanın çocukları' eski Maya halkları bugün yok. Ama uygarlık ölmez, her daim başka bir uygarlığın içinde yeniden uyanabilir. İşte De Bethune ve 219 isimli iki saat üreticisinin Maya uygarlığına gönderdikleri selam (oldukça pahalı da olsa) bu cinsten bir hatırlatma sayılır.
İfrit teferruatta mahfuzdur*
Kimi zaman bileğinde 45mm çapında süt danası büyüklüğünde pilot saati taşıyan insanları görüyorum da şaşırıyorum.
Pilot değil, o akşam uçuracak bir uçağı yok, gözleri de şahin gibi, benden iyi görüyor, elinde şöyle babayani deri bir eldiven de yok ki saatin tacına hunharca asılıp ferahfeza ayarını yapsın.
Fakat masa saati büyüklüğünde bir pilot saatini yanında gezdirmekte bir sakınca görmüyor. Zenith Aéronef Type 20 -2012
Şanlı geçmişine, zekice düşünülmüş tasarımlarına hayran olduğumuz Zenith, bu tür insanlar için özene bezene, üstelik geçmişe de şık bir atıfla Aeronef Type 20 adında bir saat yapmış. Ancak tacın başka bir dünyadan gelmiş gibi olması, kadrandaki kırmızı ibrenin baş ağrısı yapması ve nihayet yelkovanın çirkinliği beni yoruyor.
Evet pilotlar için tacın iri olması gerekli. Evet şu gerekli, bu gerekli. Hepsini anlıyorum, fakat zevksizliği anlamıyorum. Eski tasarımın da yenisinden aşağı kalır yok, ilkel bir duruşu var. Yine de çirkinlikte, torunu kadar aşırıya kaçmayan bir yanı olduğu görülüyor.
Zenith Aéronef Type 20 - 1939
Gözlere daha fazla eza için işkencenin fazlası:
2. http://chronos24.pl/basel-2012-zenith-montre-d-aeronef-type-20/ 3. http://www.zenith-watches.com/pilot/fr/plan-de-vol-numero-1/montres-et-compteurs-historiques *Şeytan ayrıntıda gizlidir.