KARAR 2008/UH.Z-776(2008) Kamu İhale Kurumu, 2008/UH.Z-776 K. Kararı
Resmi Gazete: 03.04.2008 Sayı 26836
Karar No: 2008/UH.Z-776
Karar No : 2008/UH.Z-776
Üstün Yemekçilik Gıda Temz. Tic. ve San. Ltd Şti Alacakapı Mahallesi Çarşı İçi Nu:3 Battalgazi/MALATYA
Genç Devlet Hastanesi Baştabipliği Kültür Mah. Genç/BİNGÖL
26.01.2008 / 879
2007/181099 İhale Kayıt Numaralı “2008 Yılı İçin Yemek Pişirme ve Dağıtma Hizmet Alımı” İhalesi
13.02.2008 tarih ve 08.01.11.0041/2008-8E sayılı Esas İnceleme Raporunda;
Genç Devlet Hastanesi Baştabipliği’nce 14.12.2007 tarihinde Açık İhale Usulü ile yapılan 2008 Yılı İçin Yemek Pişirme ve Dağıtma Hizmet Alımı ihalesine ilişkin olarak Üstün Yemekçilik Gıda Temz. Tic. ve San. Ltd Şti’nin 15.12.2007 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 02.01.2008 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 09.01.2008 tarih ve 879 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 08.01.2008 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,
1) İdari şartnamenin 7.3.3.a maddesinde teklifle birlikte sunulması zorunlu kılınan Gıda Üretim Sertifikası ve Gıda Sicil Belgesinin, Tarım ve Köyişleri Bakanlığından alınmış istenildiği, oysa yürürlükte olan mevzuat hükümleri uyarınca anılan belgelerin yetki alanına göre farklı kurum/kuruluşlarca düzenlendiği,
2) İdari şartnamenin 7.3.3.e maddesinde, ihale tarihinden itibaren 3 (Üç) ay içerisinde Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca yemek üretim tesisinin denetlendiğine dair denetim raporu istenildiği, sözkonusu denetim raporunun, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 45 inci maddesi kapsamında bir belge olmadığı, denetim yapılması ve rapor düzenlenmesi firmaların değil denetim görevi bulunan idarelerin inisiyatifinde olduğu,
3) İdari şartnamenin 7.3.3.g maddesinde; yemek üretimi, sunumu, ilaçlama ve her türlü temizlik faaliyetleri ile ilgili GHP (iyi hijyen uygulamaları) belgesi istenildiği, oysa Kamu İhale Genel Tebliğinde bu nitelikteki belgelerin istenilmesinin kısıtlandığı,
Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Koruma Kontrol Genel Müdürlüğü’nce 01.12.2007 tarihli ve 941 sayılı yazı ile İl Müdürlüklerine gönderilen “Gıda Üretim İzni Talimatı”; 5179 sayılı Kanunun 4 üncü ve 6 ncı maddeleri uyarınca hazırlanan Çalışma İzni ve Gıda Sicili ile Üretim İzni Yönetmeliği gereği; gıda ve gıda ile temas eden madde ve malzemeleri üreten iş yerlerinin çalışma izni ve gıda sicil numarası almak zorunda olduğu, çalışma izni ve gıda sicili ile ilgili işlemlerin 05.08.2005 tarihine kadar Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından yürütüldüğü, ancak Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun almış olduğu yürütmeyi durdurma kararına istinaden söz konusu tarihten itibaren çalışma izni ve gıda siciline ilişkin işlemlerin yetki alanına göre belediye mücavir alanı içerisinde ilgili Belediyeler, mücavir alan dışında İl Özel İdare Müdürlükleri, organize sanayi bölgelerinde ise Organize Sanayi Bölge Müdürlükleri tarafından yürütülmeye başlandığı, bu nedenle işletmelerin çalışma izni ve gıda sicili ile ilgili başvurularının İl Müdürlükleri tarafından ilgili kurumlara yönlendirilmesi, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından yürütülmeye devam edilen üretim izin işlemlerine esas olmak üzere iş yerlerinden öncelikle “Çalışma İzni ve Gıda Sicili ile Üretim İzni Yönetmeliği”ne uygun olarak ilgili kurumlar tarafından düzenlenmiş olan “çalışma izni ve gıda sicil belgesi” istenileceği, 5179 sayılı Kanunun yayımlandığı tarihten önce Sağlık Bakanlığından alınmış olan “çalışma izin belgesi”nin çalışma izni ve gıda sicil belgesi yerine kabul edilerek bu belge yanında ayrıca “gıda sicil belgesi” istenilmeyeceği belirtilmiştir.
Şikayete konu ihalede, idari şartnamenin 7.3.3.a maddesinde yapılan düzenlemede belgeyi düzenleyen kurum/kuruluşa ilişkin olarak “Tarım ve Köyişleri Bakanlığından alınmış veya ilgili kuruluşlardan...” şeklinde genel bir ifade kullanılmış olup bu ifadeden sadece Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca düzenlenen belgelerin kabul edileceği anlamı çıkmadığı açıktır.
İdari şartnamenin 7.3.3.a maddesinde yapılan düzenleme ile Tarım ve Köyişleri Bakanlığının söz konusu talimatı birlikte değerlendirildiğinde; idari şartnamenin 7.3.3.a maddesinde yer alan “ilgili kuruluşlardan” ifadesine istinaden, yetki alanına göre belediye mücavir alanı içerisinde ilgili Belediyeler, mücavir alan dışında İl Özel İdare Müdürlükleri, organize sanayi bölgelerinde ise Organize Sanayi Bölge Müdürlükleri tarafından düzenlenen çalışma izni ve gıda sicili belgesinin sunulmasının yeterli olacağı açık olup şikayetçinin bu iddiası yerinde görülmemiştir.
İdari şartnamenin 7.3.3.e maddesinde;“İhale tarihinden itibaren üç ay içerisinde Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca Yemek Üretim Tesisinin denetlendiğine dair denetim raporu aslı veya noter tasdikli sureti”nin teklifle birlikte sunulması istenilmiştir.
Gıda üretimi yapan işyerlerinde yapılacak denetimlere ilişkin esas ve usuller Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca yürürlüğe konulan yönetmeliklerle belirlenmektedir.
Bu kapsamdaki işyerlerinde, yürürlükte bulunan mevzuat hükümleri çerçevesinde yetkili mercilerce gerçekleştirilen denetimler önceden uyarı yapılmaksızın gerçekleştirildiğinden, ilgili mevzuatına göre bütün yükümlülüklerini yerine getirdiği halde son üç ay içerisinde işyeri denetlenmeyen isteklilerin ihaleye teklif vermeleri mümkün olmayacaktır.
Bu nedenle, idari şartnamede yapılan bahse konu düzenlemenin katılımı kısıtlayıcı nitelikte olduğu anlaşılmış olup şikayetçinin idari şartnamenin 7.3.3.e maddesinde yapılan düzenlemeye yönelik iddiası yerinde bulunmuştur.
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 45 inci maddesinin 2 nci fıkrasında; “Kalite yönetim sistem belgesi, çevre yönetim sistem belgesi ve personel belgelendirilmesine ilişkin belge ve sertifikaların, Türk Akreditasyon Kurumu tarafından akredite edilen belgelendirme kuruluşları veya Uluslararası Akreditasyon Forumu Karşılıklı Tanınma Antlaşmasında yer alan ulusal akreditasyon kurumlarınca akredite edilmiş belgelendirme kuruluşları tarafından düzenlenmesi zorunludur. Bu belgelendirme kuruluşlarının, Uluslararası Akreditasyon Forumu Karşılıklı Tanınma Antlaşmasında yer alan ulusal akreditasyon kurumlarınca akredite edilmiş belgelendirme kuruluşu olduklarının ve bu kuruluşlarca düzenlenen belgelerin geçerliliğini sürdürdüğünün, Türk Akreditasyon Kurumundan alınacak bir yazı ile teyit edilmesi gerekir. Bu teyit yazısının ilk ilan/davet tarihinin veya ihale/son başvuru tarihinin içerisinde bulunduğu yılda alınmış olması zorunludur. Ancak Türk Akreditasyon Kurumu tarafından akredite edildiği duyurulan belgelendirme kuruluşları tarafından düzenlenen ve TÜRKAK Akreditasyon Markası taşıyan belge ve sertifikalar için Türk Akreditasyon Kurumundan teyit alınması zorunlu değildir.” hükmü yer almaktadır.
Kalite belgelerine ilişkin olarak; kamu ihale mevzuatında yer alan düzenlemelerde gıda güvenliği sistemine yönelik belgelerden, tehlike analizi ve kritik kontrol noktaları yönetim sistemine (HACCP) ilişkin belgeler ve bu sistemlere ilişkin belgelendirme kuruluşları tarafından düzenlenen sertifikaların istenilmeyeceğinin hüküm altına alındığı, GHP (İyi Hijyen Uygulama) belgesinin, HACCP gibi güvenli gıda üretimi için mevcut sistemler arasında olduğu anlaşılmaktadır.
Ayrıca, aynı konuda vaki şikayet başvuruları üzerine Kamu İhale Kurulunca İyi Hijyen Uygulama (GHP) ve Sosyal Sorumluluk (SA 8000) belgelerine ilişkin olarak 29.11.2006 tarih ve 2978 sayılı Kurum yazısı ile Türk Akreditasyon Kurumu’ndan görüş istenilmiş, Türk Akreditasyon Kurumunun 05.12.2006 tarih ve 6598/ 10910 sayılı yazısında;“İyi Hijyen Uygulama (GHP) ve Sosyal Sorumluluk (SA 8000) belgelendirme çalışmalarının henüz Uluslararası Akreditasyon Formu (IAF) ve Avrupa Akreditasyon Birliği (EA) karşılıklı tanınma anlaşmalarına (MLA) konu olmadığı, bu belgeleri veren kuruluşların uluslararası geçerliğini destekleyici nitelikte bir kontrol düzenin günümüz itibari ile akreditasyon kuruluşları tarafından tesis edilmediği, bu itibarla söz konusu belgelerin kamu ihalelerinde talep edilmesinin uygun olmadığının düşünüldüğü” belirtilmiştir.
Kalite belgelerine ilişkin olarak kamu ihale mevzuatında yer alan düzenlemeler ile Türk Akreditasyon Kurumu’nun anılan yazısındaki görüşler birlikte değerlendirildiğinde, incelen ihalede, “Yemek pişirme dağıtma ve sonrası hizmetleri işi ile ilgili GHP ( İyi Hijyen Uygulama ) kalite belgesi” istenilmesinin katılım ve rekabeti engelleyici nitelikte olduğu anlaşılmıştır.
B) İhalelere Yönelik Yapılacak Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 20 nci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde yer alan“Dokümana süresinde itirazen şikayet başvurusunda bulunulmuş ise ilgili dokümanın Kanun ve ilgili mevzuatına uygun olup olmadığı” hükmü uyarınca yapılan inceleme sonucunda;
Kamu İhale Genel Tebliğinin Birinci Bölümünün “Hizmet Alım İhalelerinde Yeterliğe İlişkin Diğer Hususlar” başlıklı VIII.M.2 nci maddesinin ikinci fıkrasında; “ Birim fiyat üzerinden teklif alınan bütün hizmet alımı ihalelerinde birim fiyat teklif mektubu eki cetvelde; iş kaleminin adı, birimi ve miktarının ayrıntılı olarak idare tarafından doldurulmak suretiyle, ihale dokümanına eklenmesi gerekmektedir.” şeklinde açıklama yapılmıştır.
Şikayete konu ihale dokümanını oluşturan belgeler kapsamında isteklilere verilen teklif mektubu eki birim fiyat cetvelinde, iş kaleminin adı ve miktarının idarece doldurulmadığı tespit edilmiştir.
Teklif birim fiyat mektubu eki cetvelin boş bırakılması mevzuata aykırı olmakla birlikte idari şartnamede ihale konusu hizmetin 50.000 öğün normal yemek, 20.000 Öğün Sabah kahvaltısından ibaret olduğu, normal yemek ve öğün miktarlarının ayrı ayrı belirtildiği dikkate alındığında; teklif birim fiyat cetvelinin isteklilerce hata yapılmaksızın düzenlenmesi mümkün olduğundan mevzuata aykırılığı tespit edilen bu husus, esasa etkili görülmemiştir.
Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen ihale dokümanında yapılan düzenlemelerin katılım ve rekabeti engelleyici nitelikte olduğu ve bu aşamada ihale dokümanına yönelik düzeltici işlem belirlenmesi mümkün olmadığından ihale işlemleri ile ihale kararının iptali gerekmektedir.