Ebeveyn ile Bebek Arasindaki Özel Bag
Bebeginizin sizinle saglikli bir bag kurmasi ilk bir yilin sosyo-duygusal açidan en temel gelisim konusudur. Bebeklerin ebeveynle kurdugu bagin içgüdüsel temelleri vardir. Bebekler dünyaya korunma ve güvenlik amaciyla ebeveynin yakininda kalma içgüdüsüyle gelirler. Ebeveynler için de bebekle kurulan bag aslinda içgüdüseldir. Biz de bebegimizle bir bag kurmak isteriz. Bebegimizi korumak ve güvende olmasini saglamak, ihtiyaçlarini karsilamak için elimizden geleni yapariz.
Baglanma ebeveyn ve çocuk arasinda çocugun güvende oldugunu hissetmesini saglayan karsilikli, keyifli bir oyundur. Baglandigimiz kisiye zaman ve mekan sinirlamasinin ötesinde duygusal olarak tutunuruz. Bu iliskide güvende olma algisi ve güvenme hissi vardir. Bu güvende olma algisi çocugun fiziksel, sosyal ve duygusal dünyayi kesfetmesine yardimci olur. Ebeveynle kurdugu saglikli bag sonucu güvende olma algisi gelismis bir çocuk kendine güvenmeye ve kedini önemli ve degerli olarak görmeye baslayacaktir. Bu tip bir güvende olma algisi ve ebeveyne güvenme hissi çocugun diger yetiskinlerle ve arkadaslariyla nasil etkilesime geçtigini ve dünyayi nasil algiladigini da belirleyecektir. Ebeveynle 0-1 yas arasinda saglikli güven bagi kurmus çocuklar ilerleyen zamanda daha saglikli bir bagimsizlasma süreci yasarlar. Bu tip çocuklar ögrenmeye, kesfetmeye daha açik olurlar, sosyal becerileri daha yüksektir, kolay iletisim kurarlar, kendini ifade sekilleri olumludur.
Bebek ile ebeveyn arasinda güven bagi nasil kurulur?
Bebegimizle güven bagi kurmamiz onunla uyumlu etkilesimler yasiyor olmamiza baglidir. Baglanma bir süreçtir. Her gün adim adim ilerler. Bebegimiz her agladiginda onu teselli etmeye çalismamiz, o yüzümüze her baktiginda ve bizimle etkilesime geçmek istediginde onunla konusmamiz, oyun oynamamiz bebegimize bize güvenmeyi ögretir. Bebeginizin istek ve ihtiyaçlarini anlayip bu istek ve ihtiyaçlara uyumlu cevap verdiginiz her an bebeginizle kurdugumuz bagin güçlenmesine katki saglar.
Bebegin sikintisini gidermek baglanma sürecine nasil katki saglar?
Bir ebeveyn bebegi üzüldügü zaman bu kendisini de üzüyor olsa bile bebegin yaninda olursa emniyetli bir siginak olusturmus olur. Bebek kendini güvende hissetmeye ihtiyaç duyar. Bir ebeveyn olarak bebegimizin sikinti, üzüntü belirtisi olan aglayislarina her cevap verdigimizde onun güven hissi ihtiyacini karsilamis oluruz. Ayrica, ebeveyn bebegin sikinti hislerini kontrol ederek bebegin duygularini düzenlemeyi ögrenmesine yardimci olur. Bebegin sakinlesebilmek için hem ebeveyne hem kendine güvenmeyi ögrenebilmesi için ebeveyn olarak bebegin verdigi ipuçlariyla uyumlu olabilmemiz çok önemlidir. Bebegi üzüldügünde sakinlestirerek ebeveyn, bebege onun yaninda oldugu, dünyayi güvenle kesfedebilecegi sinyalini verir.
Bebekle keyifli zamanlari paylasmanin baglanma sürecine katkisi var midir?
Bebegin sikintisini anlayip sikintiya cevap verebilmenin yaninda bebegin kendini iyi hissettigi zamanlarda da yaninda olabilmemiz gerekir. Yani bebegimize sadece agladiginda müdahale etmemiz, sakinlestirmeye çalismamiz yetmez. Bebek ebeveynin yüzüne hayranlikla baktiginda ebeveynin de kendisinden keyif almasina ihtiyaç duyar. Bebek dünyadaki yeni görüntüleri, sesleri ve dokunuslari kesfederken ebeveynin kendisini izlemesini ister. Bebek, ebeveynin dünyayi kendisinin gözüyle görebilmesine ve ona açiklamasina ihtiyaç duyar. Bebekler ebeveynle iletisim kurma isteklerini çesitli davranislarla (ebeveynin yüzüne bakma, kollarini ebeveyne dogru uzatma, basini ebeveyne dogru çevirme, gülme, kol ve bacaklari yumusak sekilde dairesel olarak hareket ettirme gibi) çok net bir sekilde anlatirlar. Iste bu zamanlarda bebekler ebeveynin kendisine cevap vermesini konusmasini, oyun oynamasini kisaca iletisim kurmasini isterler. Ayrica bebekler ebeveynle ilgili oldugu zamanlarda, ebeveynin kendisini taklit ederek ve hareketlerine uyum saglayarak kendisiyle baglantida kalmasina ihtiyaç duyar. Ebeveyn, bebek kendini iyi hissettigi zamanlar bebegin yaninda olarak ana bir güven temeli saglamis olur.
Ebeveynle saglikli bir bag kurmak çocuga neler kazandirir?
Baglanma tek seferde olan bir sey degildir; çocuk ve hayatindaki özel kisi için sürekli olarak devam eden bir olusum ve yolculuktur. Yasamin ilk döneminde bebeginize vereceginiz bakim bebeginizin kuracagi bagin niteligini belirleyecektir. Bebeginiz ya güvenli ya da güvensiz bir bag kurabilir. Hassas ve duyarli sekilde bakim vermeniz güvenli bir bag olusumunu ve saglikli ilk iliskilerin kurulmasini tesvik eder. Ebeveyn ve bebek arasinda güvenli bir bagin kurulmasi bebege istek ve ihtiyaçlarinin ebeveyn tarafindan karsilanacagina güvenmeyi ögretir. Bu da ileride arkadaslari, ögretmeni ve diger yetiskinlerle saglikli iliskiler kurabilmesini ve en nihayetinde öz güven gelistirmesini saglar. Bebek ebeveyne güvenmeden kendine güvenmeyi ögrenemez. 0-1 yas arasinda kurulan güvenli bag ilerleyen dönemde ortaya çikan bagimsizlasma sürecinin saglikli ilerlemesini saglar.
Baglanma bazen bagimliliga dönüsebilir mi?
Ebeveynlerin ilk bir yil için “Bebegim bana bagimli hale mi geldi?” endisesi yanlistir. Bebekler bu dönemde gelisimsel olarak zaten ebeveyne bagimlidir. Her istek ve ihtiyacinin karsilanmasi, her kesif girisiminin onaylanmasi için ebeveyne ihtiyaç duyar. Bagimsizlasma ve bireysellesme bebeginiz büyüdükçe ortaya çikan farkli bir gelisim asamasidir ve bu bagimsizlasma sürecinin saglikli bir sekilde ilerlemesi ilk dönemde bebek ve ebeveyn arasinda kurulan güvenli bag ile mümkündür. Ilk yillarda istek ve ihtiyaçlarina ebeveynden uyumlu cevaplar alamamis, ebeveynle saglikli bir bag kuramamis olan bebeklerin ilerleyen dönemde ortaya çikan bagimsizlasma girisimleri de sagliksiz, çeliskili olur. Ama yasamin ilk yillarinda bebeginizin istek ve ihtiyaçlarini düzenli sekilde karsilarsaniz, onun ipuçlarini anlar onlarla uyumlu ebeveynlik verirsiniz sizinle güvenli bir bag kurmasina büyük katki saglamis olursunuz.