Obezitede gelişmiş ülke farkı! Türkiye'de diyabetli sayısı
Gelişmekte olan ülkelerin obezitenin pençesinde olduğunu belirten Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği Genel Sekreteri Prof. Dr. Okan Bülent Yıldız, “Son 10 yıl içinde gelişmiş ülkelerde obezite artış hızında duraklama gözlenirken, tüm dünyadaki obezlerin yüzde 62’sinin yaşadığı gelişmekte olan ülkelerde, obezite görülme sıklığı giderek artmaktadır” dedi.
38. Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Kongresi, 11-15 Mayıs 2016 tarihleri arasında Antalya’da gerçekleştirildi.
Düzenlenen basın toplantısında kongreye ilişkin bilgileri paylaşan Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Nilgün Güvener Demirağ, kongre kapsamında, ‘3. Tiroid Ultrasonografi Kursu’ ve ‘2. Ulusal Lipid Sempozyumu”nun da düzenlendiğini aktardı. Güvener, “Kongrede 5’i yabancı olmak üzere toplam 174 konuşmacı ve oturum başkanı bilimsel programda görev aldı. Endokrinoloji bilim dalı kapsamında yer alan; diyabet ve obezite, tiroid hastalıkları, hipofiz hastalıkları, kemik metabolizması, adrenal ve gonad hastalıkları son bilimsel veriler ışığında tartışıldı. Ayrıca, teşhis, tedavi ve izlem kılavuzlarında son yıllarda yapılan değişikliklerin nedenleri katılımcılarla paylaşıldı. Tüm gün süren lipid sempozyumunda ise lipid metabolizması, ilişkili hastalıklar ve tedavi yönetimi tüm yönleriyle gözden geçirildi” diye konuştu.
Türkiye’de tiroid riski nedir?
Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği Başkanı Prof. Dr. M. Sait Gönen ise tiroid hastalıklarının, dünyada ve Türkiye’de en yaygın endokrinolojik hastalıklar olduğunun altını çizdi. Yapılan çalışmaların Türkiye’de toplumun yüzde 40’ı için tiroid hastalığı veya riski bulunduğunu gösterdiğini belirten Gönen, “Yaklaşık 20 yıldır uygulanan tuzların iyotlanması programı ile iyot alımında düzelmenin kısmen sağlandığı, ancak sorunun devam ettiği açıktır. Bununla birlikte iyot alımındaki artış, otoimmun tiroid hastalıkları, hipertiroidi ve tiroid kanserleri gibi bazı tiroid hastalıklarının dağılımında değişikliklere neden olmuştur. İyotlama programı ile iyot eksikliği bölgelerinde ortaya çıkabilecek tirotoksikozlar, toplum sağlığı açısından iyot destek programına engel olmamalıdır” dedi.
Türkiye’de guatr endemik!
Türkiye’de guatrın endemik olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Sait Gönen, “Toplumun yüzde 5’inden daha sık görülen yaygın hastalıklar. Halen şehir merkezlerinde bile toplumun önemli bir kısmında iyot eksikliğine bağlı guatra rastlanıyor. Okul çağı çocuklarında bile guatr sıklığını yüzde 30 bulan çalışmalar mevcut. Sofra tuzlarının iyotlanması dışında sanayi tuzlarının, ekmeğin ve suların iyotlanması, hazır gübrelere iyot katılması gibi önlemler de alınabilir” diye konuştu.
Günümüzün önemli bir problemlerden birinin gebelikte yetersiz iyot alımına bağlı gebe ve bebek sağlığının etkilenmesi olduğunu işaret eden Gönen, “Gebelerde tuzla yeterli iyot alınamıyorsa medikal olarak iyot tedavisi düşünülmelidir. Yine ülkemizde değişik bölgelerde yapılan çalışmalarda guatr sıklığının yüzde 45’lere kadar çıkabildiği gösterilmiştir. Özellikle 40 yaşın üzerindeki bireylerde ve kadınlarda sıklık artmaktadır. Ancak çocuk ve genç populasyonda da halen guatr önemli bir sorun olmaya devam etmektedir. Batı Karadeniz bölgesinde yapılan bir çalışmada 13-19 yaş grubunda guatr sıklığı yüzde 23,8 olarak bulunmuştur. Ülkemizde hipertiroidi, hipotiroidi, özellikle de iyot eksikliği, guatr ve nodüler guatr en sık görülen endokrinolojik hastalıklardandır” ifadelerini kullandı.
Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği Genel Sekreteri Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Okan Bülent Yıldız da, vücutta yağ miktarının artması olarak tanımlanan obezitenin tüm dünyada bir salgın hastalık olarak görüldüğünü söyledi.
1980-2013 yılları arasında 188 ülkede bin 769 obezite sıklığı çalışmasının incelendiği ve yakın zamanda yayınlanan bir analizin sonuçlarına fala kiloluk sınırı erkeklerde yüzde 29’dan yüzde 37’ye, kadınlarda yüzde 30’dan yüzde 38’ yükseldiğini vurgulayan Yıldız, dünyada 2,1 milyar fazla kilolu ve obez insan bulunduğunu kaydetti. Yıldız, şöyle devam etti:
“Önümüzdeki 20 yıl içinde bu rakamın 3 milyara çıkması bekleniyor. Obez bireylerin yüzde 13’ü Amerika’da, yüzde 15’i Çin ve Hindistan’da yaşamaktadır.
Son 10 yıl içinde gelişmiş ülkelerde obezite artış hızında duraklama gözlenirken, tüm dünyadaki obezlerin yüzde 62’sinin yaşadığı gelişmekte olan ülkelerde obezite görülme sıklığı giderek artmaktadır. Analiz edilen 33 yıl içinde dünyada hiçbir ülkede obezite sıklığında gerileme olmamıştır.
Günümüzde gelişmiş ülkelerde yaşayan her 4 çocuk ve ergenden birisi ve gelişmekte olan ülkelerde her 7 çocuk ve ergenden birisi fazla kilolu ya da obez. Ülkemizde erişkin nüfusun yüzde 65’i kilolu veya obezdir. Her 100 kadından 5’i ve her 100 erkekten 1’inde morbid obezite mevcuttur. Türkiye’deki çocuk ve ergen obezite rakamları, gelişmiş ülkelere benzer görülüyor. Obezitenin yalnızca Amerika’daki yıllık maliyeti 150 milyar doların üzerindedir. Ülkemizde obezitenin önlenmesi ile tüm ölümlerin erkeklerde yüzde 11’inin, kadınlarda yüzde 16’sının önlenebilmesi mümkün.”
Obezitenin önlenmesine de değinen Prof. Dr. Okan Bülent Yıldız, “Obezitenin önlenmesinde ve yönetilmesinde birey, özel sektör ve sivil toplum örgütlerine önemli sorumluluklar düşüyor. Kilo alımını son derece kolaylaştırıcı bir çevrede yaşadığımız ve obezitenin tüm dünyanın ortak sorunu olduğu göz önüne alınırsa uluslararası işbirliği çerçevesinde ülke yönetimlerinin liderliğinde sistemli programların düzenlenmesi, yatırım yapılması ve yapılanların sonuçlarının toplum düzeyinde takip edilmesi obezite ile mücadelenin başarılı olabilmesi için kaçınılmazdır” dedi.
Türkiye’de diyabetli sayısı
Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği’nden Prof. Dr. İlhan Yetkin ise diyabetin tüm dokuları ve organları etkilediğinin bilindiğini belirterek, tüm dünyada olduğu gibi Türkiye’de de diyabetli sayısının arttığına değindi. Son yıllarda Türkiye’deki diyabetli sayısının 10-11 milyona yaklaştığını kaydeden Yetkin, “Bunun yanı sıra ülkemizdeki obezite oranlarının artışı gelecekte ülkemizdeki diyabetli sayısının beklenin de üzerine çıkacağını beklemek gerçekçi bir yaklaşım olur. Ayrıca sağlık giderlerinin tahminen yüzde 11 sadece diyabet hastaları için harcandığı da bilinmektedir. Çok iyi bilinen başka bir özellik ise ‘Komplikasyonlar Hastalığı’ olarak tanımlanan diyabette komplikasyon sayısı arttıkça maliyetlerin 8 kata kadar arttığının anlaşılması, tedavisinin daha dikkatli ve hassas düzeyde yapılması gerekliliğini gösterir” ifadelerini kullandı.
Diyabet tedavisinde yan etkileri azaltmaya yönelik yeni nesil tedavi yöntemlerinden de bahseden Yetkin, “Dünyada kullanıma giren ülkemizde de yakın bir zamanda kullanıma gireceğini düşündüğümüz SGLT-2 inhibitörleri özellikle hiperglisemisi önlenemeyen, şiddetli ani kan şeker yükselmesi olan olgularda önemli düzelmelere vesile olabilir. Yeni geliştirilen bu ilaçlar ve klasik uygulanan ilaçlarla birlikte daha etkin kombinasyonlar yapma şansımız artmıştır” dedi.
Türkiye’nin en önemli sağlık sorunlarından biri olan diyabetin kronik ve komplikasyonlarla anıldığını belirten Prof. Dr. İlhan Yetkin, Türkiye’de 11 milyona yakın diyabetli olduğunun altını çizdi. Yetkin, “Ülkemizde diyabetlilerin eğitimi noktasında sıkıntı var. Bu eğitime önem vermeliyiz. Bunun yanında beslenme şekli, aktif yaşam ve medikal tedavilerde önem arz ediyor” dedi.
Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği Üyesi Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi, Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dalı Üyesi Prof. Dr. Fahri Bayram da, günümüzde hastalıkların ve ölümlerin en büyük kısmını oluşturan durumların kalp-damar hastalıkları olduğunu bildirdi. Bayram, “Derneğimiz adına bütün Türkiye’yi içine alan ve uluslararası saygın dergilerde yayınlanan yazı ve araştırmalarımızda lipid bozukluklarının en az birisinin toplumda 20 yaş üzerindeki kişilerde yüzde 70 oranında mevcut olduğunu ortaya koymuştur. Çoklu ve riskli lipid bozuklukları ise yüzde 40-50 oranındadır. Konu bu kadar önemli bir toplumsal problem halini almışken ve önlenmesi gerekirken, toplumun bu konuda bilinçlendirilmesini ve yönlendirilmesini tüm hekimler ve özellikle endokrinologlar olarak görev bilmelidirler” diye konuştu.
Hipertansiyonun tüm toplumlarda, tüm hasta gruplarında en önde gelen ölüm sebebi ve çeşitli hastalıklar içinde risk faktörü olduğunun altını çizen Bayram, “Toplumda yapılan çeşitli araştırmalarda 20 yaş üzerindeki insanların en az yüzde 30’unda, 50 yaş üzerindeki insanların yarısında hipertansiyon mevcuttur. Bu sık rastlanan hastalık ani ölüm, kalp krizi, koroner arter hastalığı, diyabet, inme, çeşitli nörolojik hastalıklar vb. için riski katlayarak arttırır. Bazen ihmal edilen, önemsenmeyen hipertansiyonun bir risk faktörü olmasının yanında en önemli özelliği önlenebilir, kontrol altına alınabilir bir risk faktörü olmasıdır” dedi.
Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği Üyesi Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Oğuzhan Deyneli, vücut görüntüsü ve duruşu sağlayan kemiklerin başlıca işlevleri, organları koruma, kasların tutunmasını sağlama ve kalsiyum deposu olduğunu vurguladı.
Kemiğin sürekli yenilenen bir organ olduğunu ifade eden Deyneli, “Hayatın erken yıllarında yeni kemik yapımı, yıkımdan daha fazla olup, kemik kitlesini arttırır. Pek çok insanda kemik yapımı lehine olan bu döngü sayesinde yaklaşık 30 yaşına kadar kemik kitlesine ulaşacağı maksimumu seviyeye gelir. Ancak bu yaş sonrasında yapım-yıkım dengesi yıkım lehine değişmeye başlar. Dolayısıyla bu yaşa kadar ne kadar yüksek kemik kitlesine ulaşıp, başka bir deyişle kemik bankamızı ne kadar iyi doldurduysak, yaşımız ilerledikçe kemik kaybının getireceği sorunları önlemek o kadar mümkün olabilir” dedi. Prof. Dr. Oğuzhan Deyneli, şöyle konuştu:
Kemik erimesi ileri yaştaki erkeklerde daha fazla
Osteoporozun (kemik erimesi), dünyada her yıl yaklaşık 9 milyon frajilite kırığından sorumlu tutulduğunu aktaran Prof. Dr. Deyneli, “Türkiye halen Avrupa’da kalça kırığı oranının düşük olduğu bir ülke olmakla beraber, 1988’de yapılan MEDOS çalışması ve 2009 ‘da yapılan FRACTURK çalışması verileri, 20 yılda kırık insidansının belirgin arttığını göstermiştir. Osteoporoz daha çok kadınları ilgilendiren bir sorun olarak algılanmaktadır. Oysa erkeklerde de osteoporotik kırıklar ileri yaşlarda sıklıkla olabilmektedir. Bu yanlış algı, erkeklerde bu konuda korunma, taranma ve tedavi açısından eksiklik oluşturmaktadır. Tüm dünyadaki kalça kırıklarının üçte biri erkeklerde olup, erkeklerde kalça kırığı sonrası ölümün, kadınlara göre 2 kat daha fazla olduğu bildirilmektedir. Bu nedenle hem sağlık ekibinin, hem de toplumun bu yanlış algıyı düzeltmek üzere bilinçlendirilmesi gereklidir” ifadelerini kullandı.
D vitamini ve kemik sağlığı önemli!
Prof. Dr. Deyneli, vitamin D’nin kemik sağlığı için oldukça önemli olduğunu belirterek, “Besinlerle alımı sınırlı olup, en iyi besinsel kaynak yağlı balıklardır. Besinler tek başına ihtiyacın tamamını karşılayamazlar. Vitamin D’nin doğal ana kaynağı, güneşli havalarda ultraviole ışınları ile cildimizde sentezlenmesidir. Yakın dönemde ülkemizde yapılan bir çalışmada, postmenopzal osteoporoz için en önemli klinik risk faktörleri olarak, vakaların yüzde 53’ünde yetersiz güneş maruziyeti, yüzde 52’sinde mevcut sedanter hayat biçimi, yüzde 45’inde çocukluk ve erişkinlik döneminde gıdalarla yetersiz kalsiyum alımı, yüzde 27’sinde ergenlik döneminde hareketsiz yaşam biçimi olarak bulunmuştur. Bu risk faktörlerinin hepsi de alınacak önlemlerle ortadan kaldırılabilir” dedi.
Etiketler: 38. Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Kongresidiyabette beslenmekemik erimesiObezite görülme sıklığıProf. Dr. Nilgün Güvener DemirağProf. Dr. Okan Bülent YıldızProf. Dr. Sait GönenTürkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği