Download "TARLA BİTKİLERİ. Prof.Dr.Hayrettin EKİZ Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü 2017"
1 TARLA BİTKİLERİ Prof.Dr.Hayrettin EKİZ Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü 2017
2 5. KONU Buğdaygil Yembitkileri
3 BUĞDAYGİL YEM BİTKİLERİ
4 Buğdaygil yem bitkilerinin genel özellikleri 620 kadar cins ve 10 bin kadar türü içine alır. Tarımsal karakterleri yönünden büyük değişim gösterir. Bu bitkiler arasında soğuğa ve kurağa çok dayanıklı, elverişsiz koşullar altında gelişebilenleri vardır.
5 AYRIK TÜRLERİ (Agropyron sp.)
6 Ayrık Türleri Genel Özellikleri Dünyada yaklaşık 150 kadar ayrık türü bulunmasına karşılık, bunlardan bazıları tarımsal yönden önemlidir. Yurdumuz için önemli olanları şunlardır. Otlak ayrığı - Agropyron cristatum Kır ayrığı - Agropyron desertorum Mavi ayrık - Agropyron intermedium Yüksek otlak ayrığı - Agropyron elongatum
7 Otlak Ayrığı (Agropyron cristatum) Otlak ayrığı, uzun ömürlü çok yıllık, kurağa ve soğuğa çok dayanıklı bir yem bitkisidir. Toprak üstünde yumak teşkil ederek büyür. Kıraç şartlar altında kuru ot elde etmek ve otlatmak amacıyla yetiştirilir. Otu lezzetli ve besleme değeri yüksektir.
8 Otlak Ayrığı (Agropyron cristatum)
9 Otlak Ayrığı (Agropyron cristatum)
10 Ekim ve Bakımı Otlak ayrığının tohumları küçük ve fideleri zayıftır. Bu yüzden iyi bir ekim yatağı ister. Yazlık veya kışlık olarak ekilebilir. İlk yıl yavaş geliştiği için yabancı ot kontrolüne önem verilmelidir. Bitki ikinci yıldan sonra yabancı otları tamamen bastırır. Kıraçta 50 cm sıra arasıyla ekilebilir. Dönüme 1,5-2 kg tohum atılır.
11 Hasat ve Harmanı Kuru ot için en iyi biçim zamanı tam başaklanma devresidir. Çiçeklenme ile birlikte yem kalitesi düşmeye başlar. Tohum için başaklar sararınca hasat edilir. Daha sonra harmanı yapılır. Tohum hasadı doğrudan biçerdöverle yapılabilir. Kuru ot verimi kg/da, tohum verimi ise 50 kg/da dır.
12 Yüksek Otlak Ayrığı (Agropyron elongatum)
13 Yüksek Otlak Ayrığı (Agropyron elongatum)
14 Yüksek Otlak Ayrığı (A.elongatum) Uzun ömürlü, çok yıllık, yumak teşkil ederek büyüyen bir bitkidir. Kuru ot elde etmek ve otlatmak amacıyla kullanılır. Toprak ve İklim İstekleri Her türlü toprakta yetişebilir. Tuzlu topraklarda yetiştirilebilecek önemli bitkilerden birisidir. Soğuktan fazla zarar görmez. Kurağa oldukça dayanıklıdır.
15 Ekimi ve bakımı Tohumunun iri olması nedeniyle ekimi kolaydır. Ekim yatağının dikkatlice hazırlanmasına gerek yoktur. Sıra arası mesafesi cm den aşağı olmaz. Hasat ve Harmanı Yüksek otlak ayrığı çok çabuk kabalaşır. Bu nedenle, ot için erken başaklanma devresinde biçilmesi gerekir. Tohum için başakların olgunlaşma devresinde biçilerek harmanı yapılır.
16 Mavi Ayrık (Agropyron intermedium)
17 Mavi Ayrık (Agropyron intermedium)
18 Mavi ayrık (Agropyron intermedium ) Mavi ayrık orta boylu, kök-saplarla gelişen çok yıllık bir yem bitkisidir. Kuru ot elde etmek ve otlatmak amacıyla yetiştirilir. Bitkinin verimi yüksek ve otlatmaya oldukça dayanıklıdır. Toprak ve iklim istekleri Kurağa ve soğuğa oldukça dayanıklıdır. Dayanımı otlak ayrığı kadar fazla değildir. Bu yüzden daha taban topraklarda yetiştirilmelidir.
19 Ekim ve Bakımı Mavi ayrık tohumları oldukça iridir. Bu nedenle yetiştirilmesi kolaydır. Ekim derinliği 3-4 cm kadardır. Kıraç şartlarda cm sıra arasıyla ekilmelidir. Kök-saplı (Rhizom) bir bitki olduğu için sıra aralarını kapatır. İlk yıl yabancı ot uygulaması önemlidir. Hasat ve Harmanı Ot için en uygun biçim zamanı başaklanma devresidir. Geç kalınırsa verim artar; ancak, kalite düşer. Uygun zamanda biçilmek şartıyla iyi kalitede kuru ot elde edilir. Tohum için en uygun hasat zamanı başakların sararmaya başladığı devredir. Kıraç koşullarda kuru ot verimi kg arasındadır. Tohum verimi ise kg kadardır.
20 Kılçıksız Brom (Bromus inermis)
21 Kılçıksız brom (Bromus inermis)
22 Kılçıksız brom (Bromus inermis)
23 Kılçıksız Brom Kılçıksız brom uzun ömürlü çok yıllık, kök-sap (Rhizom) meydana getiren bir yem bitkisidir. Orta boylu bir bitkidir. Kıraca ayrıklar kadar dayanamaz. Ancak, taban ve su tutan yerlerde sulamadan yetiştirilebilir. Sulu koşullarda baklagillerle, özellikle yonca ile iyi karışımlar meydana getirir. Otu lezzetli ve kalitelidir.
24 Toprak ve iklim istekleri Soğuğa çok iyi dayanmasına karşılık, kıraca çok fazla dayanıklı değildir. Toprak yönünden fazla seçici değildir. Ekim ve bakımı Tohumları hafif ve ince zar gibi kağıtsı yapıda olduğu için ekimi zordur. Tohum temiz kullanılması halinde, ekim makineleri ile ekilebilir. Ekim derinliği cm yi aşmamalıdır. Çıkıştan sonra en önemli bakım işlemi yabancı ot savaşıdır. Hasat ve Harmanı Ot için başaklanma devresinde biçilmelidir. Tohumlarını döktüğü için salkımların sararmaya başladığı zaman hasat edilir. Kuru ot verimi kıraç şartlarda kg arasında değişir. Tohum verimi kg dır.
25 Yumak Türleri (Festuca sp.)
26 Tarımsal yönden önemli olan yumak türleri: Koyun yumağı - Festuca ovina Kamışsı yumak - Festuca arundinacea Kırmızı yumak - Festuca rubra Çayır yumağı - Festuca pratensis = F.elatior
27 Koyun yumağı (Festuca ovina) Bu türlerden koyun yumağı, kıracın en önemli bitkilerinden birisidir. Bitki tipik olarak yumak görünümlüdür. Aşırı otlatmaya dayanır. Yurdumuz meralarında çok bulunur. Genellikle, kıracın elverişsiz çevre koşulları altında mera bitkisi olarak önem kazanır.
28 Koyun Yumağı (Festuca ovina)
29 Koyun Yumağı (Festuca ovina)
30 Verimi düşük olduğu için daha bol verimli bitkilerin yetiştirilemediği yerlerde bu bitki düşünülür. Kumlu ve fakir topraklarda değerli bir mera bitkisidir. Erozyonu önleyici etkisi vardır. Ekilecek tohum miktarı dekara 1-1,5 kg dır.
31 Kamışsı Yumak (Festuca arundinacea)
32 Kamışsı Yumak (Festuca arundinacea)
33 Kırmızı Yumak (Festuca rubra)
34 Kamışsı yumak (Festuca arundinacea) ABD de yaygın olarak tarımı yapılmaktadır, Kaba yapılı olmasına rağmen değerli yem üretir, Silajı yapılabilir, meralarda karışımda kullanılabilir, Kökleri kuvvetli olduğu için iyi bir erozyon kontrolü bitkisidir, Toprağın organik maddesini artırır.
35 Toprak ve iklim istekleri Ilıman ve nemli bölgelerde iyi gelişir, kurak bölgelerde de tarımı yapılabilir. Toprak yönünden nemli, ağır, hümüsce zengin topraklarda verimli olabilir. Tuzlu ve alkali topraklarda yetişebilir. Ekim ve bakımı Fideleri yavaş geliştiği için yabancı otlardan arındırılmış bir ekim yatağı ister. Ekim oranı dekara 1-2 kg dır, ekim derinliği cm yi aşmamalıdır. Azotlu gübreleme ile ot veriminde ve tohum veriminde artış sağlanır.
36 Hasat ve Harmanı Ot için başaklanma başlangıcında biçilmelidir. Tohumlarını döktüğü için sarı olum devresinde hasat edilir. Kuru ot verimi kıraç şartlarda kg, suluda kg arasında değişir. Tohum verimi kg dır.
37 Kırmızı yumak (Festuca rubra) Otlatma veya yeşil alan bitkisi olarak önemlidir. Bitki olgunlaşınca gövdesi kırmızıya döner.
38 DOMUZ AYRIĞI (Dactylis glomerata)
39 Domuz ayrığı (Dactylis glomerata) Uzun ömürlü, çok yıllık, yumak teşkil ederek büyüyen bir bitkidir. Kuru ot elde etmek ve otlatmak amacıyla kullanılır. Avrupa ve Ön Asya nın yerli bir bitkisidir. Kaliteli yem üretir.
40 Domuz ayrığı (Dactylis glomerata) Kurak ve soğuğa dayanımı iyidir, Toprak istekleri bakımından seçici değildir, Tohumları küçük olduğu için iyi hazırlanmış bir ekim yatağı ister, Ekim oranı dekara 1-1,5 kg dır, En uygun ot biçim zamanı başaklanma devresidir, Dekara kg kuru ot üretir, Tohum verimi kg arasındadır.
41 Domuz Ayrığı (Dactylis glomerata)
42 Domuz Ayrığı (Dactylis glomerata)
43 Domuz Ayrığı (Dactylis glomerata)
44 Domuz Ayrığı (Dactylis glomerata)
45 ÇİM TÜRLERİ (Lolium sp.)
46 Çim Türleri (Lolium sp.) Çok yıllık çim = İngiliz çimi - Lolium perenne İtalyan çimi - Lolium italicum =Lolium multiflorum Delice - Lolium temulentum
47 Çok yıllık çim kültüre alınan ilk buğdaygil yem bitkisidir. Kısa ömürlü, çok yıllık bir bitkidir. Karışımlar halinde çok fazla miktarda yetiştirilir. İtalyan çimi 1-2 yıllık bitkidir. Genellikle kuru ot elde etmek amacıyla kullanılır. Delice ise, yem bitkisi olarak kullanılmaz. Yurdumuzda, tahıl tarlalarında yabancı ot olarak bulunur.
48 Çokyıllık çim ve İtalyan çimin verdiği ot çok kalitelidir. Otlatmak ve kuru ot elde etmek amacıyla saf veya diğer yem bitkileri ile karışım halinde yetiştirilir. Süt ineği yetiştirilen işletmeler için çok elverişlidir. Çok yıllık çim yeşil alan bitkisi olarak da çok kullanılır. Çimler taban, verimli topraklarda yetiştirilebilir. Kurağa dayanıklı değildir. Sulanabilen veya düzenli yağış alan bölgelerde yetiştirilebilir.
49 Ekim ve Bakımı Tohumları ufak olduğu için ekim yatağının dikkatlice hazırlanması gerekir. Ekim, ekme makinesiyle veya serpme olarak yapılabilir. Gübreleme ot verimini ve otun kalitesini çok artırır. Dönüme saf olarak kg tohum atılır. Yeşil alanlarda ise serpme ekimde dekara kg tohum serpilmelidir.
50 Hasat ve Harmanı Ot için hasatta bitki, başaklardaki taneler süt olum devresindeyken biçilmelidir. Biçimin geç kalınması kaliteyi fazla düşürmez. Tohum için başaklar sarı olum devresinde biçilir; kurutularak harmanı yapılır. Tohumunu çok kolaylıkla döker. Kuru ot verimi dekara kg arasındadır. İtalyan çiminin verimi biraz daha fazladır. Tohum verimi kg arasındadır.
51 Çokyıllık çim (Lolium perenne)
52 Çokyıllık çim (Lolium perenne)
53 İtalyan çimi (Lolium italicum)
54 Çayır salkımotu (Poa pratensis)
55 Çayır Salkımotu (Poa pratensis)
56 Çayır Salkımotu (Poa pratensis)
57 Köpekdişi (Cynodon dactylon)
58 Köpek Dişi (Cynodon dactylon)
59 Sudanotu (Sorghum sudanense)
60 Sudanotu (Sorghum sudanense)
61 Sudanotu (Sorghum sudanense)
62 Sudanotu (Sorghum sudanense)
63 Sudanotu (Sorghum sudanense) Tek yıllık sıcak iklim yem bitkisidir. Yeşil ve kuru ot, silo yemi amacıyla yetiştirilir. Kurağa ve sıcağa dayanıklıdır. Gübreli,killi,kumlu topraklarda iyi gelişir. Sulama ile yem verimi artmaktadır. Ot üretiminde dekara 2-3 kg tohum atılır.
64 Sudanotunun ot için biçim zamanı danelerinin sarı olum devresidir. Yeşil ot verimi kuruda 3 ton, suluda 6-7 ton. Tohum hasadı biçerdöverle yapılabilir. Dane döktüğü için tohum hasadında geç kalınmamalıdır. Tohum verimi bu nedenle çok değişebilir, kg/da arasındadır.
65 Çayır kelpkuyruğu (Phleum pratense)
66 Çayır Kelp Kuyruğu (Phleum pratense)
67 Çayır Kelp Kuyruğu (Phleum pratense)
68 Yumrulu Kanyaş (Phalaris tuberosa)
69 Yumrulu Kanyaş (Phalaris tuberosa)
70 Yumrulu Kanyaş (Phalaris tuberosa)
Buğdaygil Yem Bitkileri Çevre ve Ekonomi gibi, özünde birbirine zıt kavramlar arasında denge kurmaya çalışanların işinin çok zor olduğu dikkate alındığında, özellikle biz tarımcıların ne denli yoğun bir
Ülkemizde yem hammaddelerine olan ihtiyaç ve dolayısıyla yem fiyatları gün geçtikçe artmaktadır. Kaliteli yem bitkilerinin üretilmesi ve bunlarla kaliteli genetiğe sahip hayvanların beslenmesi ile et,