mother! / anne!:mümkünmertebe
Anne (JENNIFER LAWRENCE) ve O (JAVIER BARDEM), inzivai bir cennette pastoral gibi görünen bir hayat sürer.
Ama adam (ED HARRIS) ve kadın (MICHELLE PFEIFFER) davetsiz bir şekilde evlerine geldiklerinde çiftin ilişkisi sınanır.
O kapıyı açmak sakin hayatlarını bozar ve daha çok konuk geldikçe anne, sevgi, kendini adama ve fedakarlık hakkında bildiği her şeyi yeniden sorgulamak zorunda kalır.
Paramount Pictures sunar bir Protozoa Production filmi Oscar® ödüllü yönetmen Darren Aronofsky (Siyah Kuğu, Bir Rüya için Ağıt), Oscar ödüllü oyuncu Jennifer Lawrence (Umut Işığım) ve Oscar® ödüllü oyuncu Javier Bardem (İhtiyarlara Yer Yok) “anne!” filminde, Oscar® adayı Ed Harris (Truman Show) ve Oscar® adayı Michelle Pfeiffer (İki Erkek Bir Kadın) ile birlikte rol alıyor.
Kostüm tasarımcı Oscar® adayı Danny Glicker (Milk) ve editör Oscar® adayı Andrew Weisblum (Siyah Kuğu).
Yapım tasarımcı Philip Messina (Açlık Oyunları).
Görüntü yönetmeni Oscar® adayı Matthew Libatique (Siyah Kuğu).
İdari yapımcılar Jeff Waxman, Josh Stern ve Mark Heyman.
Yapımcılar Scott Franklin ve Ari Handel, filmin yazarı ve yönetmeni Darren Aronofsky.
“anne! Bir evlilikle ilgili çıkmaz hikayesi olarak başlıyor. Hikayenin merkezinde artık hiçbir şey veremeyecek hale gelene kadar sürekli vermesi istenilen bir kadın var. Sonunda bu çıkmaz hikayesi, içinde kaynayan basıncı tutamaz. Başka bir şeye dönüşür.”
Yazar / Yönetmen Darren Aronofsky
İlişki gerilimi Yazar / yönetmen Darren Aronofsky’nin boş bir evde, yalnız başına klavyesinin başında hararetli beş gün geçirdiğinde başlamış.
Oscar® adayı film yapımcısı sonuçla ilgili olarak sıkıştırılabileceğini biliyor – Neden böyle karanlık bir bakış açısı? Yanıtı? Etrafa bakın:
“Hayatta olmak için çılgın bir zaman. Dünya nüfusu 8 milyara yaklaşırken anlamak için fazla ciddi sorunlarla karşı karşıyayız. Beklenmedik bir oranda yok olmaya tanıklık ederken ekosistemler çöküyor, göçmen krizleri hükümetleri altüst ediyor; şizofren gibi görünen bir ABD, dönüm noktası olan bir iklim anlaşmasına arabuluculuk ediyor ve aylar sonra geri çekiliyor; Antik kabile anlaşmazlıkları ve inanışları savaşa ve bölünmeye yol açmayı sürdürüyor; bilinen en büyük buzdağı Antarktika buz sahanlığından kopuyor ve denize sürükleniyor. Aynı anda anlaşılmayacak kadar saçma sorunlarla yüzleşiyoruz: Güney Amerika turistleri kıyıya vuran yavru yunusları bir öz çekim çılgınlığında boğarak öldürüyor; siyaset spor müsabakalarına benziyor. Bazıları arzuladıkları her türlü eti sipariş edebilirken insanlar hala açlıktan ölüyor. Ayak izimizin bir türü tehlikeli bir şekilde sürdürülemezken biz yine de gezegenimizin ve üzerinde yaşadığımız yerin dış görünüşünü inkar ederek yaşıyoruz."
Diğer altı filmi onu yıllarca oyalamış ama bu?
Beş günde anne!nin kaba taslağını ellerinde tutuyormuş.
“Bir yıl içinde çekime başlamıştık.”
Uzun hafta sonundan iki yıl sonra Aronofsky’nin filmi, prestijli En İyi Film dalında Altın Aslan ödülü için yarışmak üzere seçilmiş olarak, 74. Venedik Uluslararası Film Festivali’nin (30 Ağustos – 9 Eylül) prömiyerine gidiyor. Kuzey Amerika prömiyeri ise 7-17 Eylül’deki 42. Toronto Film Festivali’nde gerçekleşiyor. 15 Eylül’de ise tüm dünyada vizyona giriyor.
Aronofsky, anne!'nin belli bir türe sokulmasının zor olduğunu söylüyor. Bunun nedeni de bu filmdeki her şeyin nereden geldiğine kendisinin bile işaret edemiyor olması. “Bazıları günün her saniyesinde karşılaştığımız manşetlerden geldi, bazıları akıllı telefonlarımızın bitmek bilmeyen uyarılarından geldi, bazıları Manhattan’ın şehir merkezinde Sandy Kasırgası’nı yaşamaktan geldi, bazıları kalbimden geldi, bazıları da içgüdülerimden geldi. Hepsi birlikte, tekrar üretemeyeceğim bir hikaye. Ama bu karşımın en iyi sunum şeklinin tek bir doz olarak, tektek kadehinde olduğunu biliyorum.”
Güvendiği dostlarının ilk okumalarından sonra Aronofsky’nin yabani konsepti, Oscar® ödüllü (Umut Işığım) ve üç Oscar® adaylığı bulunan (Joy, Düzenbaz, Gerçeğin Parçaları) Jennifer Lawrence’a gitmiş. Yanıtı “çok içgüdüsel, çok güçlü” olmuş. Kendini hemen filme adamış. Bu da Aronofsky için filmin yapılması için bir yol açmış. Şunları söylüyor; “Jen Lawrence yanınızda olduğunda bir filminiz vardır.”
Lawrence’ın evet demesi, repertuvarına sadece bir evi istila eden bir korku hikayesi eklemekten çok daha fazlasıydı.
Aronofsky, zemine evin bir planını yerleştirmiş ve iş arkadaşı, Oscar® adayı (Siyah Kuğu) ve Aronofsky’nin altı filminde görüntü yönetmeni olarak görev alan Matthew Libatique ile filmin tamamının test versiyonunu çekmiş.
Aronofsky, prova alanında hiç duvar olmadığını, sadece yerdeki bantların sonunda inşa edilecekleri yeri düzenlediğini söylüyor. “Yine de her sahneyi çektik. Editörüm Andy Weisblum birlikte kestiler. Saç ve makyaj içermeyen 90 dakikalık versiyonuna bakabildik. Temelde daha çekime başlamadan kamera hareketlerini, gelişmeyi ve karakterlerin film boyunca değişimini algılıyorduk.”
Tek zorluk da bu değilmiş. Aronofsky, annenin yalnız olduğu zamanda çok az miktarda geniş açı çekimle “filmin ya annenin omzunun üstünden, yüzünde ya da baktığı şeyde” çekildiğini söylüyor. “bu da kurgu odasına götürmek için inanılmaz sınırlı miktarda çekim demek oluyor.”
Filmin tamamı iki saat sürerken bunun 66 dakikası Lawrence’ın yakın çekimlerinden oluşuyormuş. Aronofsky şöyle diyor; “yine de bunu fark etmeyeceksiniz. Jen herhangi bir anda çalışmıyorsa gidecek fazla bir yer yoktu. Son derece belirli ve iyi olması gerekiyordu. Bu normal bir stüdyo filmi olsaydı ve Paramount’la büyük bir işbirliğim olmasaydı sanırım dehşete düşerlerdi çünkü hiç normal bir çekim yoktu.”
Ev, filmin içindeki bir karakter olduğu için kusursuz yapıyı bulmak çok önemliymiş. Kuzeydoğuda istediği gibi, mevcut bir evi bulma arayışı başarısızlıkla sonuçlanınca Aronofsky, daha önce Lawrence’la Açlık Oyunları serisinde çalışan yapım tasarımcı Philip Messina’ya bir ev yapması için başvurmuş.
Franklin şöyle anlatıyor; “Filmin tamamı tek bir evde geçiyor. Ama tamamen bir inşaat işiydi. Yıkımın birçok düzeyini yaşıyor.”
Hikaye tamamen evde geçtiği için klostorofobik bir duygusu olabilirmiş. Bu yüzden işin zor yanının “bu tek mekanı sürekli şaşırtıcı yapabilmek” olduğunu söylüyor.
Aronofsky ve Messina evi doğru estetik özelliklerde yapmak için derin bir mimari araştırmaya girerek uzun bir tasarım yolculuğuna çıkmışlar. Etrafını saran geniş verandasıyla bu tek ev için ilhamı gerçek ama sıra dışı bir tarzda bulmuşlar. Şöyle ekliyor; “Sekiz kenarlı Viktorya tarzı evleri bulduğumuzda çok heyecanlandık.”
Aronofsky de şeklin, duvarları bükerek izleyicinin birkaç odada olanları aynı anda görmesine olanak verdiği için beğenmiş. Bir anlamda tasarım beklenmedik bir işaret veriyor ve “bizim icadımız olan bu Escher havasındaki eve hızlı bir başlangıç yapıyor.”
Oyuncular için hayali bir prova alanından ahşap ve alçıdan oluşan gerçek bir sete geçmek dönüştürücü olmuş. Lawrence şunları söylüyor; “Evle olan ilişkimi evin planının tebeşirle çizildiği bir depoda oluşturmaya başladım. Çünkü provaları yapıyorduk ve annenin kim olduğunu bulmaya orada başladım. Montreal’e gittiğimizde o sette gerçekleşti.”
Hayal gücü, annenin merdivenden inişiyle, tırabzanı tutuşuyla, “eve bağlı olan duygularının yoğunluğu nedeniyle” evi gerçek bir varlık gibi algılamasıyla beslenmiş. Lawrence fiziksel bir evle etkileşim halinde olmanın anneyi hayata geçirmesine nasıl yardım ettiğini anlatıyor; “Ayaklarım neredeyse hep çıplaktı. Böylece evi hissedebiliyordum. Karakterimin eve tepkisinin içsel olacağını biliyordum. Depodaki tek hayalimi kullandıktan sonra evle gerçekten çalışmayı başardım. İnanılmaz yardımı oldu.”
Lawrence şöyle anlatıyor; “Karakterimle ilk karşılaştığınızda bu eve ne kadar sevgi ve tutku beslediğini fark ediyorsunuz. Kocasının, onunla tanışmadan önce yanan evini elinden geldiğince yeniden inşa etmiş. Çünkü O’nu seviyor ve kendileri için kusursuz bir ortam yapmak istiyor. Bütün kalbini bu işe veriyor. Tam bir tutku projesi. Kocası övülme ihtiyacı olan, olağanüstü bir sanatçı. Kendisine tapınılmasına ihtiyacı var ve karısı da ona bunu vermeye istekli. O’na büyük saygı duyuyor. Belli bir noktada O, karısının bakışına, her şeyi okumasına ve sevmesine alışıyor. Yeni bir uyarılma ihtiyacı içine giriyor. Yeterli olmadığınızı hissetmeniz her ilişkide üzücüdür. Bu kadın bu sanatçının her şeyi olma çabasıyla her şeyini vermiş ama yine de adam ondan etkilenmiyor. Ed Harris (adam) kapımızı çaldığında ilk kez Javier ya da benim dışımda bir karakter oluyor. Ve o tamamen yabancı biri. Bu Javier’in karakteri için heyecan verici ve canlandırıcı, anne için ise biraz ürkütücü.“
O’nunla adamın kaynaşması ürkütücü ve film boyunca büyümeye devam ediyor.
Yetenekli oyuncu Bardem için Pfeiffer, Harris ve Lawrence’ın karşısında rol almak, ateşi tutuşturmak için en iyi yakıt olmuş.
Aronofsky şunları söylüyor; “Çekirdeklerine giren başıboş bir elektron gibi. İşler giderek tuhaflaşmaya başlıyor.”
Aronofsky Hariss’i bir oyuncu olarak şöyle tarif ediyor; “her şeyi oynaya hazır bir oyuncu. Tamamen role bürünüyor ve peşinden gidiyor. Gerçek olmayan bir şey yaptığını sanmıyorum.”
“25 yıl önceki o yorumdan beri hiçbir şey değişmedi. Muhteşem bir güzelliği var ama derin yeteneği de dikkat çekici. Onun karakterinde baştan çıkarma ve saldırganlık karışımının bulunması gerekiyordu. O anları buldu ve kolaylıkla başa çıktı.”
Harris şöyle anlatıyor; “Gleeson kardeşlerin canlandırdığı iki oğul var. Kendi sorunları var. Benim karakterimse ölüyor. Vasiyeti düzenlemişiz, ama bir tanesi bu konuda çok mutlu değil.”
Gerçek hayatta da kardeş olan Domhnall ile Brian Gleeson’ın canlandırdığı oğulları “eve geliyor ve işleri daha da bozuyorlar.”
Ordan itibaren her şey tırmanır.
Yapımcı Ari Handel şunları söylüyor; “Bir tür film olarak başlıyor. Nerede olduğunuzu bildiğinizi sanıyorsunuz. Sonra yavaş yavaş sizi daha ileri taşıyor. Bu iki saat süresince hiçbir anda dinlenip 'Evet, o filmin içindeyim. Bu dünyanın kurallarını biliyorum.' Demiyorsunuz. Darren izleyiciyi hep beklenmedik bir yere götürmek istiyor.”
Pfeiffer’a göre başından itibaren Aronofsky, filmdeki öğelerin sembollerle ifadesi hakkında gizemliymiş; ama o “her seçimde, her karede, her kelimede hiçbir şeyin tesadüf olmadığını” biliyormuş. Sözlerde, benim diyaloğumda onun için çok önemli olan bazı şeyler vardı.”
Bu oyuncu kadrosunun filme kattığı engin tecrübe ve köklü yeteneklere rağmen Lawrence, Aronofsky’nin işbirlikçi bir lider olduğunu, oyuncuların ise bu sürece katkılarının büyük olduğunu belirtiyor.
“Hiç doğaçlama yoktu. Darren yazıyor, yaratıyor ve çok belirli bir yaratımı var. Bunun ne demek olduğunu ve annenin bu yaratımda nereye uygun olduğunu çözmeye çalıştım.”
“Senaryoya başladıktan birkaç ay sonra Susan Griffin’in ‘Kadın ve Doğa’ adlı bir kitabına rastladığını hatırlıyorum. 70’lerin felsefesini taşıyan bir eserdir ve aynı zamanda erkeklerin bazen kadınlara olan davranışıyla insanların gezegene davranışı arasındaki paralelliğe de işaret eder. O kitap bize bu iki hikayeyi, bir ilişkinin hikayesiyle dünyamızın hikayesini aynı anda götürebileceğimizi bize bir kez daha onaylamış oldu.”
Handel şöyle devam ediyor; “Bence filmdeki çevresel boyut, filmi bu kadar rahatsız edici kılıyor. Evet anneyle empati kuruyoruz. Jen’in performansı da bizi onunla birlikte çeken bir çekici gibi. Ama bence aynı zamanda her birimizin onun dünyasını parçalayan o doyumsuz çalkantının ve açgözlü kalabalığın bir parçası olduğumuzu da algılıyoruz.”
ana keşif : post prodüksiyon
Aronofsky ve meslektaşları kurgu sürecine başlarken sonunda yaklaşık bir yıl kadar sürecek olan, Aronofsky’nin kariyerinin en karmaşık kurgusuna da girmişler.
Editörü Andrew Wiesblum şöyle anlatıyor; “Hayatlarımızda öznel dilbilgisiyle, neredeyse gerçek zamanlı, lineer yapıyla koyduğumuz katı kurallar yüzünden her zaman kullandığım numaralara sahip değildim. Kestirme bir yol kullanamadım. Coğrafyayı ya da ilişkileri aktarmak için basit bir asıl kopyayı kullanamadım. İki planım yoktu. Bir şeyleri çıkararak ya da değiştirerek yapılar üzerinde oynama yapamadım.”
Wiesblum şöyle devam ediyor; “Ama o kısıtlamalar icatların anası oldu. Kendiniz için o sınırları belirlediğinizde sizi elinizdeki seçenekleri yeniden düşünmeye zorlar ve biz de insanların asla keşfetmediği icatlar yaptık. Jennifer’la ister bakış açısı, ister yüzü, ister omzunun üstü olsun sürekli bu sıkı ve öznel bakış açısı ilişkisi içindeyken önemli olan onu kendisiyle takip etmek oldu. Bir şeye bakmıyorsa ne olduğunu izleyiciye nasıl aktarırım? Görüntüler elimizde biriktiğinde değişimler ve deneylerle hikaye vurgularını, duygusal vurguları ve karakteri karşıya nasıl aktaracağımızı çözmemiz gerekti. İnsanların öğrenmesini istediğimiz şeyi görmediğimizde boşlukları doldurmak için sesi kullanmaya, filmin havasını yönlendirecek ve görüntülerimizde olanlara ek olarak gerçekten öznel fikirleri sergileyecek görsel efektler bulmak zorunda kaldık.”
Aronofsky şöyle anlatıyor; “Filmin en zor yanlarından biri de müziksiz yapmaktı. Çok iyi müzik kullanma ihtimalimiz olmadığı için böyle yapmadık. Dünyanın en iyi bestecilerinden biriyle çalışıyordum. Ama müzikte sorun hikayeyi sürekli belli bir yöne götürmesiydi.”
Böylece aylarca farklı müzik yönergelerini araştırdıktan sonra Aronofsky ve Jóhannsson film müziği için en iyi seçeneğin hiç müzik kullanmamak olduğuna karar vermiş.
Aronofsky öyle anlatıyor; “Janr filmleri konusunda pek iyi sayılmam. Pi, bilim kurgu olmaya çalıştı ama asla o noktaya gelmedi. Nuh, bildiğiniz anlamdaki klasik İncil hikayesi filmi değildi. Siyah Kuğu, bir bale filmi miydi yoksa bir korku filmi mi hiç kimse bilemedi.
Bu film? Korkunç, ürkütücü, gerilim, romantik, gerçek dışı unsurlar var. Ama en iyi filmler sonradan sürekli konuşmaya devam ettiğiniz filmlerdir. Bu da sınırları zorlayarak, farklı bir şeyler yapmaya çalışarak olur. Ben genç bir film yapımcısıyken bir kafedeydim ve Los Angeles’ta. Pi filminin gösterildiği NuArt’ın (Sinema Salonu) yakınlarındaydım. Bir adam yanında 18 yaşındaki kızıyla ve birkaç arkadaşıyla birlikte geldi. Orada oturmuş filmin konusu hakkında tartışıyorlardı. Benim için çok önemli bir andı. Üzerinde çok çalıştığınız ve bir iş hakkında yapılan sohbete kulak misafiri olmak müthiş bir duyguydu.”
Neden bu kadar karanlık- Aronofsky bu soru için şöyle cevap veriyor;