Metro Geçiş Köprüsü eleştirilerle açılıyor
Haliç’in üzerine yapılan Türkiye’nin ilk metro geçiş köprüsü cumartesi günü açılıyor, ancak köprünün tasarımı ile ilgili tartışmalar henüz bitmiş görünmüyor.
Köprünün fotoğrafını çekmek ve eleştirilere neden olan tasarımını görmek için BBC’den Göktay Koraltan ile Karaköy’de başlayan ve Süleymaniye’de biten bir rotayı takip ettik.
15 Şubat’ta Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkanı Kadir Topbaş’ın katılımıyla açılacak olan köprü ve yeni metro hattının bitirilmesi için hummalı bir çalışmaya şahit olduk.
Bununla birlikte Şişhane’den bakıldığında, yeni köprünün kulelerinin Mimar Sinan’ın büyük eseri Süleymaniye Camii’nin minarelerine karıştığını gördük.
Fotoğraf çekmemiz için bize mekânının teras katını açan bir işletmeci, köprünün adım adım nasıl geliştiğini, test sürüşlerinin ve Haliç bölgesi için yapılması planlanan diğer projeleri heyecanla anlattı. Tasarımın ne kadar övgüye değer olduğundan, modern bir köprünün hayata geçirildiğinden bahsetti.
Ancak uzmanlar ve mimarlar aynı fikirde değil. Uluslararası Anıtlar ve Sitler Konseyi Türkiye Milli Komitesi (ICOMOS) Yönetim Kurulu üyesi Prof. Dr. Cevat Erder, “Ben buna utanç köprüsü diyorum” diyerek söze başlıyor ve devam ediyor: “Köprüden memnun olmak için hiçbir neden yok. Bizim İstanbul profilini korumak hususunda çabamız bu köprünün yapılmasına mani olmaktı. Anlaşılan mani olmak için pek başarılı olmadık.”
UNESCO Dünya Mirası Merkezi ve ICOMOS, 2012 yılında köprü üzerinde bir inceleme yapmış ve kaygılarını dile getirmişti. Köprü inşaatı üzerinde inceleme yapanların arasında Erder de bulunuyordu.
UNESCO 2006 yılından bu yana köprünün tarihi yarımada ve Süleymaniye Camii’ne olan etkisi ile ilgili uyarıcı 9 karar verdi.
2011 yılında yayımlanan kararda, “2005 yılında yapımı onaylanan köprü ile ilgili Dünya Miras Merkezi’ne hiçbir başvuru” olmadan yapılmasından büyük üzüntü duyulduğu ifade edilmişti.
UNESCO’nun yayımladığı 9 kararda da, tarihi yarımada ve Süleymaniye Camii’ne köprünün olumsuz etkisi gündeme getirildi. Uyarıların üzerine köprünün kuleleri kısaltıldı ancak tarihi yarımadanın siluetine etkisi ortadan kalkmadı.
Bununla birlikte Cevat Erder, UNESCO’nun “bu konudaki katkısının da pek yapıcı olduğu kanaatinde değilim” diyor.
'Süleymaniye Camii ile yarışmamak gerek'
1995 yılında köprüyle ilgili ilk proje ortaya çıktığında Koruma Kurulu üyesi olan ve köprünün yapımı konusunda ret oyu kullanan Prof. Dr. Zekiye Yenen de köprüyü birden fazla nedenle eleştiriyor.
Dikkat çektiği bir nokta da Süleymaniye Camii ile “yarışacak” bir eser yapılmaması gerektiği. Yenen, “Hem bir mimar hem şehir plancı olarak Süleymaniye’yi anlatmam imkansız bir şey. Onunla yarışan bir esere ihtiyaç yoktur” diyor.
Yenen ayrıca İstanbul’un siluetinin eşsizliğini vurguluyor: “Burada o kadar özel bir siluet var ki, dünyada benzeri olmayan çok kendine özel bir siluet. İstanbul kıyıları Gebze tarafından Tekirdağ kıyılarına 100 kilometre. Ama üç kilometreden kısa olan bu kısım İstanbul’un kimliğini temsil ediyor. Bu kimsenin erişemediği muhteşem bir logo.”
Peki köprünün tasarımı başka türlü olabilir miydi? Bu sorumuzu Yenen şöyle yanıtlıyor: “Tasarımda çaresizlik diye bir şey olmaz. Yeterince araştırma yapılmadığını söylersek daha doğru ifade edebiliriz.”
BBC Türkçe'nin, köprünün mimarı Hakan Kıran’a ulaşma çabaları sonuç vermedi.
İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkanı Kadir Topbaş ise yapımının neredeyse her aşamasında eleştirilerle karşılaşan köprüyü savunuyor. Topbaş farklı vesilelerle yaptığı açıklamalarla, köprünün bu şekilde yapılmasının Haliç’in zemininden ve başka verili koşullardan kaynaklandığını söylemişti.
Haliç Metro Geçiş Köprüsü’nün hizmete açılmasıyla Hacıosman-Şişhane metro hattı Yenikapı’ya ve dolayısıyla Ekim ayında açılan Marmaray’a bağlanmış oluyor.
Metro Geçiş Köprüsü’nün İstanbul’un en önemli sorunlarından biri olan ulaşımı hem kolaylaştırması hem de yolculuk sürelerini kısaltması bekleniyor.
Fotoğraf Fotoğraflarla: İstanbul'un değişen silueti
Marmaray neden aksadı?
Gülsuyu: Gerilimin arkasında ne var?