Doç. Dr. Mehmet Bilgehan Yüksel, Üroloji Hastalıkları Doktoru - Ankara
Böbrek taşları genellikle kalsiyum oksalat, kalsiyum fostat, ürik asit taşları, magnezyum taşları ve sistin taşlarından oluşmaktadır. Genelllikle taşların belirtileri aynı olmasına rağmen taşların yaklaşık olarak %75 i kalsiyum taşlarıdır. Daha az sıklıkla fosfat ve ürik asit taşları görülür. Taşların analiz edilip cinsinin belirlenmesi taş tedavisinin planlanması, tekrarının önlenmesi ve diyet planlanması açısından önemlidir.
Taş eğer böbrekte ise yıllarca belirti vermeyebilir. Zamanla sinsi bir şekilde böbreğin çalışmasını bozarak böbreğin kaybına veya böbrek kanseri gibi bir takım hastalıklara sebep olabilmektedir. Böbrekte genellikle belirgin bir ağrıya sebep olmayan taş hastalığı, taş böbekten çıkıp böbrek kanalına düştüğünde şiddetli yan ağrısı, karın ağrısı, bulantı ve kusmaya sebep olur. Sıklıkla bu şikayetlere idrarda kan görülmesi ve yanma, sık idrar yapma isteği şikayeti de eşlik eder.
Normalde 6-15 mm boyutundaki taşlar için ilk uygulanamsı gerekn tedavilerden biridir. Şok dalgaları bir noktada yoğunlaştırılarak taş kırma işlemidir. Oldukça güvenili bir tedavi yöntemidir. Genellikle aneztezi gerektirmez. Ayaktan uygulanan bir tedavidir, hastanede yatış gerektirmez. İlaç tedavisi ve bol su ile düşmeyen 6-7 mm altındaki taşlara da uygulanabilir.
Genellikle böbrekteki 2 cm ve üzerindeki veya ESWL ile kırılamayan daha küçük boyutlu taşlar ile ve böbreğe zarar veren taşlar için uygulanan kapalı ameliyat metodudur. Bu yöntem anestezi altında ultrason veya XR kılavuzluğunda böbreğe 1 cmlik bir delikten girilerek kameralı cihazlarla taşa ulaşılması ve taşın böbrek içerisinde parçalanarak kırılan parçaların dışarıya alınması esasına dayanır. En önemli avantajı; açık ameliyatlarda hastanın ayağa kalkması bile 1-2 haftayı bulmaktayken, PNL ameliyatı sonrası 2-3 gün içerisinde hastanın eve dönebilmesinin mümkün olmasıdır. Ayrıca açık ameliyatta vücudu taşıyan kaslar kesildiği için kalıcı şekil bozukluğu, ağrı ve ciddi yara izi kalırken, PNL ameliyatından sonra bu sıkıntılarla kaşılaşılmamaktadır. Hasta açısından oldukça konforlu bir ameliyattır.
PNL ameliyatının önemli avantajları olmasına rağmen, her amelyat gibi baız riskler de taşımaktadır. Bu ameliyatta anesteziye bağlı problemler, kanama, açık ameliyata geçme gibi bir takım rikler içermesine rağmen açık ameliyata nazaran daha konforlu ve güvenli bir işlemdir. Son zamanlarda teknolojinin gelişmesine paralel olarak micro PNL yöntemi ile böbreğe giriş deliği daha da küçülmüş işlemin güvenliği ve konforu daha da artmıştır.
Perkütan Nefrolitotomi- PNL (Kapalı Böbrek Taşı)Ameliyatı Videosu