Özel Öğrenme Güçlüğü | Marmaram Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi
Zekâsı normal ya da normalin üstünde olmasına rağmen okuma-yazma veya matematik becerilerde yaşıtlarına ve zekâsına oranla düşük başarı gösteren çocuklarda , öğrenmeye hazırlık becerilerini geliştirmeleri, okuma-yazmaya hazırlık ve okuma-yazma temel becerilerini geliştirmeleri, matematikle ilgili temel beceri ve kavramları günlük yaşamda kullanmaları, sorun çözme, akıl yürütme, kıyas yapabilme ve analitik düşünme becerilerini geliştirmelerini desteklemekteyiz.
Bu hastalıkta dikkat eksikliği ve aşırı hareketlilik ön planda ve hemen her zaman bulunan belirtiler olduğu için dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olarak tanılanmıştır. Bu hastalığın en çarpıcı belirtileri dikkat eksikliği, aşırı hareketlilik ve ataklardır. Bu üç belirti her çocukta değişik oranlarda görülebilir.
Motor davranışlarda bozukluklar: Bu çocuklar aşırı hareketlidirler. Bu durum yürümeye başlamaları ile birlikte göze çarpar ve giderek artar. Özellikle okul döneminde grup içerisinde başkalarını rahatsız edici düzeye varır. Hareketleri amaca yönelik değildir durmak yorulmak bilmeden birbiri arkasına gelen uyarıları takip ederler. İnce motor becerilerinde yetersizlik mevcuttur. Örneğin; düğmelerini ilikleyemezler, topu atıp tutamazlar.
Bilişsel işlevlerde bozukluklar: En çarpıcı belirtilerdendir. Dikkat süresi kısadır. Yoğunlaşma yetileri düşüktür. Bu nedenle zekâları normal olmasına rağmen öğrenme güçlüğü ve okul başarısızlığı sıklıkla görülür.
Kişilerarası ilişkilerde bozukluklar: Kısa sürede ilişki kurar fakat arkadaş olamazlar. Örneğin bir nedenle arkadaşına tükürür veya sopayla dürter, saçını çeker, rahatsız edecek davranışlarda bulunurlar ve bu yüzden arkadaşlığı sürdüremezler.
Ruhsal bozukluklar: Bu çocuklar ataktırlar; çabuk uyarılırlar, tehlikeyi kavrayamazlar, kazalara uğramamaları için sıkı bir denetim gerekir. Çabuk heyecanlanır, coşkulu duruma gelebilirler, Küçük nedenlerle ağlamalar, tutturmalar, aşırı neşe belirtileri gösterebilirler.
Ergenlik dönemi öncesi çağda çocukların %5-10'u bu sendromu göstermektedirler. Erkeklerde kızlar göre daha fazla görülmektedir. Yakın akrabalarda görülme sıklı yüksektir.
Başlangıç yaşı her ne kadar 3-4 yaş olarak gösteriliyorsa da belirtiler daha küçük yaşlarda izlenebilir. Bebekliklerinde anne baba tarafından huysuz, huzursuz, uykusuz, güç bir bebek olarak tanımlanırlar.yürümeye başladıktan sonra çok yorucu bir çocuk olduğu söylenir. Bazı ailelerde okul öncesi çağda hareketliliği zekasına,canlılığına verilir ve doğal kabul edilir.çoğu zaman okula başlar başlamaz öğretmenin uyarısı ile çocuk ruh sağlığı kliniklerine götürülürler.
Oluş nedenleri: Bu bozukluğun oluşunda birçok etkenin rol oynadığı sanılmaktadır. Yayınlarda bilinmeyen ya da bilinen nedenlerle beyinde minimal bir zedelenmeden söz edilir. Bu yapısal etken ile çocuğun karşılaştığı ruhsal etkenlerin etkileşimi sonucu, hastalığın değişik belirtileri. Değişik oranda ve şiddette ortaya çıkmaktadır. Genetik etkenlerin ve gebelik döneminde de bu problemin ortaya çıkabileceği üzerinde durulmuştur. Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanısı alan çocukların babalarında, amca ve kuzenlerinde benzer bozukluklara rastlanma oranı daha yüksektir.
Tedavi: Belirtilere yöneliktir. Aşırı hareketlilikleri, dikkat kusurları zerinde olumlu sonuç alınması tedavinin temel amacıdır. Ailenin tüm bireylerinin tedaviye katılımı çok önemlidir. Çocuğun gereksinimlerine yatkın, ilgili,sevecen, kronolojik yaşına değil gelişimsel yaşına göre kurallar koyup disiplin uygulayan ve bunda tutarlı olan bir aile ortamı bu çocuklar için en yararlı ortamlardır. Aşırı hoşgörü ve aşırı disiplin ise uygun olmayan tutumlardır. Aile bu konuda danışmanlık hizmeti almalıdır. Böyle bir çocuğun ebeveyni olmak kolay değildir. Aile parçalanmaları ya da bireyler arası uyumsuzluk görülür. Böyle bir durumda gerekirse aile terapisi de alınmalıdır. Çocuğa davranış terapisi uygulanabilir.
Prof. Dr M. Orhan ÖTÜRK ( Ruh Sağ. Ve Boz. Kitabı sayfa 578-580 )
Tanımı: Zekâsı normal ya da normalin üstünde olan bireylerin, standart testlere göre yaş, zekâ düzeyi ve aldığı eğitim göz önünde bulundurulduğunda okuma, matematik ve yazılı anlatım düzeyinin beklenenin önemli ölçüde altında olmasıyla tanısı konulan bir bozukluktur. Okuma bozukluğu, yazılı anlatım bozukluğu, matematik bozukluğu ve başka türlü adlandırılamayan öğrenme bozukluğu alt gruplarını içerir.
Dil Alanı: Özel öğrenme güçlüğünde hızlı verilen işitsel uyaranları işlemleme ve ayırt etmede sorun yaşanmaktadır. Bu durum okuma güçlüğü yaşanmasının nedenlerinden birini oluşturmaktadır. Özel öğrenme güçlüğü olan bireylerde konuşmanın gecikmesi, sözcük dağarcığının yaşa uygun olmaması dikkat çekicidir. Bu bireyler sözcük bulmada, bilinen objeleri, eylem sözcüklerini isimlendirmede, ses ya da hecelerin ardışıklığını (şeftali-feştali vb.) öğrenmede, sözcükleri doğru telaffuz (para-pala vb.) etmede, basit kafiyeli sözcükleri (taç-maç vb.) öğrenmede zorlanır. Hikâye anlatmaya veya dinlemeye ilgi duymaz. Sesler ile ses sembolleri arasındaki bağlantıları ö ğrenmesi yavaştır. Sözcüklerdeki benzeşen sesleri (kız-kıs, mal-nal, kar-gar vb.) algılayamaz. Bir sözcüğü seslerini ya da hecelerini (m-s-a, kel-i-me vb.) yanlış ayırır. Kısa bir süre önce öğrendiği bir sözcüğü tanıyamaz ya da okuduğu bir sözcüğü daha sonra gördüğünde tanımakta güçlük çeker. Yaşıtlarına oranla daha fazla okuma hatası yapar, okuma hızı düşüktür ve yüksek sesle okumaktan kaçınır. Bir metni okurken, satır, sözcük, hece, ses atlar, okuduğunu tekrar okur ve okuduğu yeri kaybeder. Okurken ya da yazarken bazı sesleri, (b-d-p, m-n, f-v vb.) karıştırır. Gördüğü ses sembolü, sayı ya da sözcükleri (15-51, 6-9, b-d, ve-ev, ne-en vb.) ters okur ve yazar. Yazarken sözcüklerdeki seslerin sırasını (elma-emla vb.) karıştırır. Bir yazılı metinde aynı sözcüğü farklı biçimlerde yazar. Yeni sözcükleri öğrenmede zorlanır. Dili hızlı bir şekilde işlemede (ne söylendiğini, ne istendiğini anlayamama gibi) sorun yaşar. Okuduğunu ve dinlediğini anlamada, düşüncelerini düzgün cümleler kurarak ve yazarak ifade etmede güçlük yaşaması nedeniyle okuma, yazma ve kompozisyon ödevlerini yapmada isteksizdir. Ders esnasında not tutma ve tahtada yazılanları vb. defterine geçirmede zorlanır.
Algısal Alan: Özel öğrenme güçlüğü olan bireyde eşleştirme (benzerlik, farklılık), sınıflandırma (boyut, renk ve şekillerine göre objeleri sınıflama) ve sıralama (büyükten küçüğe sıralama vb.), sözel yönergeleri karıştırma, uyaranları sınıflandırma, gruplandırma, sıralama, mekanı algılama güçlükleri ile yön karıştırma (kitabı ters tutma, ayakkabıları ters giyme) güçlükleri vardır. Özel öğrenme güçlüğü olan bireylerde görsel ve işitsel algı sorunları (ayrımlaştırma, figür, zemin , hafıza alanlarında), dokunsal algı sorunları (dokunarak ayrımlaştırma ve tanımada güçlük çekme) ve kinestetik algı sorunları (dans, ip atlama gibi aktivitelerde zorlanma, mekânsal algı güçlükleri, mekânda yönelme, pozisyonu algılamada zorluk çekme, yön bulmakta zorlanma) görülmektedir.
Motor-Koordinasyon Alanı: Özel öğrenme güçlüğünde okuma yazma gibi becerilerin yanı s ıra ince motor beceriler, denge ve motor-koordinasyonla ilgili çeşitli sorunlar görülmektedir. Özel öğrenme güçlüğü olan bireyler tekrarlandıkça otomatikleşmesi öngörülen motor becerilerde sorun yaşarlar. El tercihinde gecikir (sağ ve sol eli karışık kullanmak), yap boz, küpler, lego gibi oyuncaklarla oynamada zorlanırlar. Kalemi hatalı tutar, şekillerin çizimine yanlış yönden başlar, geometrik şekillerin çiziminde (modelden bakarak doğru kopya etme) güçlük yaşarlar. İnce motor becerilerin yanı sıra kaba motor becerilerde ve koordinasyonda (ritmik hareket etmek, el çırpmak, merdiven inip-çıkmak, sek sek oynamak, zıplamak, top atmak , yakalamak, ip atlamak ve bisiklet sürmek vb.) sorunlar yaşarlar. Bu bireylerin kazaya yatkın ve sakar (takılmak, sendelemek, düşmek, devirmek, düşürmek vb.) oluşları dikkat çekicidir. El yazıları bozuktur. Sağ ve solu karıştırırlar. Ayakkabı, kravat bağlamada, daha küçük yaşlarda düğme iliklemede ve yardımsız giyinmede zorlanırlar. Ardışık hareketler gerektiren takım sporlarında başarısızdırlar.
Özel öğrenme güçlüğü olan birey, her zaman yaptığı işleri yerine getirmede, bir işe başlamada ve bitirmede zorlanır. Araç-gereçlerini temiz, düzenli bir şekilde korumada, ödevlerini ve projelerini planlamada, yaptığı i şleri kontrol etmede güçlük çeker. Düşüncelerini düzenlemede ve düzgün bir sırada ifade etmede de zorlanır. Bu bireyler verimli ders çalışma konusunda akranlarına oranla daha fazla sıkıntı yaşayabilirler.
Drama: Drama yöntemi sosyal hayat içinde ortaya çıkabilecek çeşitli durumları, bireylerin oyuncu olarak katıldıkları çeşitli sahneler içinde ortaya koymasıdır. Bireye hangi durumlarda nasıl davranılması gerektiğini yaşayarak öğreten bir yöntemdir. Bireyin problem çözme, dinleme, anlama, akıcı konuşma ve iletişim kurma yeteneğini geliştirir. Yaratıcılığını ve ifade becerisini artırır. Beyin Fırtınası: Bir konuya çözüm getirmek, karar vermek ve fikir üretmek için kullanılan yaratıcı bir tekniktir. Bu teknikte öncelikle sorunun ne olduğu belirlenmeli ve etkinlik zamanı s ınırlandırılmalıdır. Etkinlik sona erdiğinde analiz ve değerlendirme yapılmalıdır.
Çoklu Duyuya Dayalı Öğretim: Görme, işitme, dokunma, koklama ve tat alma duyularının iki ya da daha fazlasının bir becerinin öğretilmesinde bir arada kullanılmasıdır. Özellikle görme ve işitme duyusu ikilisinin diğer duyularla desteklenmesi, öğretimin etkinliğini artırmaktadır. Bilişsel süreçleri geliştirmede yer alan etkinliklerin bazıları çoklu duyuya dayalı ö ğretimde de bulunmaktadır. Çoklu duyuya dayalı ö ğretimde ağırlık akademik konularla ilgili hazırlanmış araç-gereç üzerinde yoğunlaşmaktadır. Çok duyulu öğretim yaklaşımında çocuğun öğrenme problemlerinin düzeltilmesi için gerekli olan bilişsel süreçlerin geliştirilmesi sırasında diğer duyu organları da işe koşulmaktadır.
Eğitim ortamı, bireyin etkileşimde bulunduğu ve öğretme-öğrenme etkinliklerinin meydana geldiği çevredir. Psikolojik, sosyal ve fiziksel boyutları olan bu çevrenin, eğitim etkinliklerine uygun olarak düzenlenmesi gerekir. Eğitim ortamlarına ilişkin uygulamaların yeterli düzeyde bilinmesi ve amaca uygun olarak düzenlenmesi, eğitim için en temel koşullardandır. Özel Öğrenme Güçlüğü Destek Eğitim Programı'ndaki "Öğrenmeye Hazırlık", "Okuma Yazma" ve "Matematik" modüllerinde belirlenmiş kazanımların gerçekleştirebilmesi için ortamın fiziki özelliklerinin (birey sayısı, ışık, hava, ses, gürültü, görünüm vb.) çok yönlü iletişim sağlayacak biçimde düzenlenmesi gerekir. Modüllerde kullanılabilecek araç ve gereçler aşağıda verilmiştir.
Akademik Becerileri Destekleyecek Malzemeler: Geometrik şekiller, çivi tahtası (geobord), bloklar (birlik, onluk, yüzlük sayma ve işlem blokları), üç boyutlu harfler, sayılar, tangram, boncuk, fasulye, resimli kartlar, öykü kartları, ses CD'leri, atlas, harita, kroki, bilgisayar, konsol oyunları (Wii, play station, nintendo)
Diğer Malzemeler: Mandal, ip, boyalar, kutular, oyun hamurları, çeşitli kalınlıkta renkli kalemler, kalem tutuşunu destekleyecek aparatlar, ayna, lastik, renkli fon kartonlar,farklı boylarda kavanoz, kutu ve şişeler, renkli kumaşlardan kesilmiş şerit kurdeleler, zımpara kâğıtları gibi araç-gereçler kullanılabilir.
Bireyin eğitimi aile ortamında başlar, okulda ve çevrede devam eder. Ailenin en önemli görev ve sorumluluklarından biri, çocuklarının eğitimine en üst düzeyde katkı sağlamaktır. Ailelerin çocuklarına bilgi ve beceri öğretebilmeleri, ortaya çıkabilecek sorunlarla baş etmeleri, anne-baba-çocuk ilişkisini olumlu yönde geliştirebilmeleri, objektif değerlendirme yoluyla çocuğun potansiyelini ve sınırlılıklarını anlamaları için aile eğitimi önem kazanmaktadır. Ailelerin çocuklarının gelişimindeki sorumluluklarını yerine getirmeleri ve verilen eğitime yardımcı olmaları e ğitimde hedeflenen davranışların kazandırılmasında oldukça gereklidir. Özel öğrenme güçlüğü olan bireyin okul, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezinde verilen eğitiminin ev ortamında da devam etmesi, eğitimde süreklilik ilkesi açısından gereklidir. Öğrenilen kavramların ve kazandırılan becerilerin genellenebilmesi için okul, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi ve aile tutumları arasında tutarlılık olmalıdır. Aile eğitimi planlanırken aşağıdaki hususlar dikkate alınmalıdır:
• Bireyin öğrenme sürecinde aile desteği çok önemlidir. Bu nedenle günlük yaşamda yapılacak bazı etkinliklerin bireyin temel kavramları anlamasına yardımcı olacağını bunun da okuldaki öğrenmesini kolaylaştıracağını aileye anlatmak ve model olarak göstermek gerekir. Örneğin, sofra düzeninde çatal ve kaşığın yerini düzenlerken sağ ve sol kavramlarının üzerinde durulması oryantasyon (yönelim) becerilerin gelişmesine yardımcı olur. Çocuğa organizasyon becerisi kazandırmak için ev ortamının, çalışma, yemek vb. zamanların düzenli olması gerektiği aileye nedenleri ile açıklanmalı gerekirse bununla ilgili takip çizelgeleri hazırlanmalıdır. Ayrıca ailedeki davranış kuralları birlikte belirlenmeli, kurallara uyulmadığında oluşabilecek sonuçlar konuşulmalı, yaptırımlar bireyin yaşına uygun, yerinde ve tutarlı olmalıdır
KAYNAK: T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ÖZEL ÖĞRETİM KURUMLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ÖZEL EĞİTİM VE REHABİLİTASYON MERKEZİ ÖZEL ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ DESTEK EĞİTİM PROGRAMI
Disleksi, diskalkuli, disgragi, (özel öğrenme güçlüğü) programlarımızda kullandığımız bilgileri, tecrübeleri arttırmak amacı ile uzun süredir bu alanda yapılan tüm çalıştay, kongre, konferans, kurs ve eğitimlere katılıyoruz.
Katılım gösterdiğimiz çalıştay, kongre, kurs ve eğitimler
Öğrenirken duyularımızı kullanıyoruz.
Önce duyusal bütünlük,
Beyin en çok eller ile öğreniyor,
Öğrenirken zihin haritalarını kullanma,
Bütüncül eğitim programımız, öğrenci koçluğu çalışmalarımız, duyusal bütünleme terapimizi, Türkçe Prep ve Brainfit disleksi yöntemleri ile yaptığımız çalışmaları, sporun bu çocuklardaki gelişime olan katkısını ve daha bir çok çalışmayı zaman zaman siz ailelerimizle paylaşıyoruz. Eğitim/terapi süreçleri çocuklarımız için çok keyifli geçiyor. Ülkemizde öğrenme güçlüğü git gide artan bir popülasyonu kapsıyor. Bizim çalışmalarımız yanında okullarda da eş zamanlı benzer çalışmaların yürütülmesi ve çocuğun hayatına giren, dirsek temasında bulunan tüm kişilerinde aynı dili konuşabilmesi için öğrencilerimizin okullarındaki öğretmenleri ile işbirliği yapıyoruz.Okul öncesinde farkedip önlem aldığımız öğrencilerimiz var. Terapi sürecinde duyusal bütünleme, eğitsel müdahale ve aile desteğini yoğun olarak kullanıyoruz. Öz güveni, dikkat seviyesindeki artışı, okuma ve yazma becerilerindeki başarılarını gördüğümüz çocuklarımız ile gurur duyuyoruz. Okul öncesinde farkedilen ve iyi bir terapi süreci geçiren öğrenme güçlüğü vakalarının pek çoğunun önemli ölçüde sorunlarını çözdüğünü tecrübelerimizle biliyoruz. Çocuklarımızın sadece okuma problemi olmuyor. Okumaktan çok daha ciddi sorunları olduğunu görüyoruz. Özgüven problemi , bazen artikulasyon problemi, yeni şeyleri denemekten çekinme gibi... Evde yıkanmak, tırnaklarını kestirmek ve yemek yemek gibi pek çok günlük yaşam becerisinde de sorun yaşıyanlar......Yaşam becerilerinde gözle görülür derecede iyileşmeler, özgüvenlerindeki artış stresle başa çıkma becerilerini geliştiriyor. Yapılan çalışmalar ile konuşma ve iletişim becerilerinde ilerlemeler kaydediliyor. Ülkemizde öğrenme güçlüğü yaşayan bireylerin eğitimine faydalı olabilmek için, üzerimize düşen sorumluluğu yerine getirmek için tüm kongre, çalıştay, kurs, konferans ve eğitimleri takip ediyoruz.
Öğretmenimiz Çağlar Çalışkan DİSLEKTiK çocuklarda haftada 2 seans uygulandığı takdirde 20 seans sonrasında sonuç vermeye başladığı yaklaşık 50 seansta ise çocukların okuma ve anlama becerilerinde ciddi bir iyileşmenin olduğu ispatlanan ve dünya çapında rağbet gören Türkçe PREP EĞİTİMİNİ başarıyla tamamladı..