Bazı kimseler çoğun: "Ben de bu dünyada biraz iyilik yapmak isterdim. Ama ne çareki işlerimin çokluğundan başımı kaşıyacak vakit bulamıyorum. Hayatım boş geçiyor" derler.
Ruhunuzu zenginleştirmek için başvuracağınız bu davranışlara "En Büyük Vazifemiz" adının verilmesi uygun olur. Bu davranışlardan dolayı göreceğiniz mükafat da onları yapabilmek imtiyazıdır. Böylece ahlakınız da güçlenecektir. Kendinizi bugün yazık ki örneği pek az görülen, başkalarına yardım işine, bütün gücünüzle verin. Bu davranışınızdan gerek siz, gerekse yardım ettikleriniz yararlanacaktır.
En büyük hatamız, hayat yolunda kapalı gözlerle ilerlememiz ve önümüze çıkan fırsatları kaçırmamızdır. Uyanık olsak, dünyada, ufak şeylerden dolayı yardımımızı arıyan kimselerin dolup taştığını görürüz. İnsan ne yöne dönerse dönsün orada, kendini arıyan birini bulabilir.
Birgün Almanya'da, üçüncü mevki bir trende seyahat ediyordum. Yanımda, görmediği bir şeyi arıyormuş hissini uyandıran bir genç oturuyordu. Karşısında oturan yaşlı adamın yüzü, bir şeye çok üzüldüğünü anlatıyordu. Bir aralık genç adamla, yaşlı konuşmaya başladılar. Yaşlı Adam:
"Şehre gelince ne yapacağımı bilmiyorum, dedi. Biricik oğlum hastanede ölüm halinde. Onu ölmeden önce bir kerecik daha görmek isterdim. Ama ne çare ki bu şehri bilmediğimden karanlıkta yolumu kaybedeceğim."
"Ben sizi oğlunuza götürürüm," dedi.
Bu küçük iyiliğin büyük bir etkisi olduğunu kim inkar edebilir. Siz de böyle küçük iyilikler yapmak fırsatını kollayabilirsiniz.
Dünya savaşı sırasında orduya katılmak için askeri makamlara başvuran Londralı bir şoför geri çevrilmişti. Bunun üzerine şoför kendi kendine bir vazife buldu. Tren istasyonlarına giderek Londra'yı bilmeyen izinli askerlere bedava klavuzluk yapmaya başladı.
Her büyük şehirde insanların birbirlerine yanaşmasını önleyen soğukluğu ortadan kaldırmalıdır. İnsan, kalabalık bir yerde, kendini, başka her yerdekinden daha yalnız hissedebilir. Köylüler ve kasabalılar birbirlerini az çok tanıdıklarından aralarındaki bağı da hissederler, fakat şehirliler, birbirlerine selam dahi vermeden geçip giden yalnız kalmış, ümitsiz üzüntülü insanlardır. Bunun için şehirlerde, insancıl duyguları güçlendirmek için pek çok fırsat vardır.
En büyük vazifenize istediğiniz yerde, dairede, fabrikada, tramvayda başlıyabilirsiniz. Ufak bir gülümseyişle, her şeyden ümidini kesmiş kimselere, yaşamak dileği aşılamak az görünen olaylardan değildir. Bazen dostane bir bakış, tatlı bir söz; varlığını sezmediğimiz bir karanlığı yırtan güneş ışığı gibi etkili olur.
Gençlik günlerini hatırladıkça, birçok kimselerin benden esirgemedikleri yardım, anlayış, cesaret, nezaket ve yol gösterilerinin benim için ne kadar mühim olduklarını daha iyi anlıyorum. Benden iyiliklerini esirgemiyen kimseler, hayatıma girerek bana kudret aşıladılar. Fakat onlar bunu bilmiyorlardı bile. Ben de o zaman onların büyüklüklerinin derecesini anlıyamamıştım.
Başkalarınınkinden üstün olan sağlığınızla yapıcılığınızı, başarılarınızı ve mutluluğunuzu kendi hakkınız saymayın. Sizi başkalarından üstün kılan talihinize olan şükranınızı, başkaları için biraz fedakarlık yaparak anlatın.
Fedakarlığının etkisi olması için insanın kendinden bir şeyler vermesi gerekir. Muhtaç olana 10 lira veren çok zengin bir adam, bir fedakarlık yapmış sayılmaz. Biz de bir zevkimize veya eğlencemize sarfetmek üzere biriktirdiğimiz parayı başkasına vermekle gerçek bir fedakarlık yapabiliriz.
Çevremizdekileri niçin affedelim? Affetmezsek, kendi kendimizi aldatmış oluruz. Sanki kendimizin aynı suçları hiç işlemediğimizi ileri sürmüş kadar büyük bir sahtekarlık işleriz. Bize yalan söyleyenleri, bizden nefret edenleri, bize karşı küstahça hareket edenleri, bizi aldatanları affetmeliyiz; zira bizim de ara sıra yalan söylediğimiz, nefret ettiğimiz, aldattığımız ve küstahça hareket ettiğimiz olmuştur. Herkesi affedemezsek bile hiç olmazsa bu gayeye ulaşmak için biraz olsun gayret göstermeliyiz. O vakit biz de manen yükseliriz.
İnsanın, harikulade bir hayat geçirmesi için, seyahat etmesi şart değildir. İnsan, olduğu yerde, fedakarlık ve sevgi ile dolu harikulade bir hayat sürebilir. Böyle bir hayata kavuşabilmek için irade kuvvetine, sevgi dolu bir kalbe, sabra ve cesarete ihtiyaç vardır. Fakat bu en büyük görevi başarabilen kimse de gerçekten mutluluğa ulaşmış olur.
Büyük Görevimiz - Albert Schweitzer (Deneme)