Faik Öztrak'ın : "Her 100 dolarlık ihracat gelirine karşı; Türki..." iddiasında doğruluk payı var mı?
Türkiye'nin Dış Borcunun İhracat Gelirine Oranı Ne Kadar?
Her 100 dolarlık ihracat gelirine karşı; Türkiye’nin dış borcu 194 dolar. Yani borcumuzu ödemeye yetmiyor. Hindistan’ın dış borcu 93 dolar, Meksika’nın dış borcu 92 dolar, Rusya’nın dış borcu 81 dolar. Arjantin’den sonra yükselen piyasa ekonomileri kategorisinde ihracat gelirine göre en fazla dış borcu olan ülke Türkiye.
8 Ekim 2019 tarihinde Açıklaması'nda söylendi.
DOĞANIŞIK 9 Ekim 2019
CHP Tekirdağ Milletvekili ve parti sözcüsü Faik Öztrak, 7 Ekim 2019 Pazartesi günü CHP Genel Merkezi’nde düzenlediği basın toplantısında Türkiye’nin borç göstergelerine ilişkin açıklamalarda bulundu. Dünya Bankası’nın yayınladığı istatistiklere değinen Öztrak, her 100 dolarlık ihracat gelirine karşı Türkiye’nin 194 dolar borcu olduğunu belirterek yükselen piyasa ekonomileri kategorisinde ihracat gelirine göre en fazla borcun Arjantin’den sonra Türkiye’ye ait olduğunu iddia etti.
Geçtiğimiz günlerde Dünya Bankası, Uluslararası Borç İstatistikleri başlıklı raporunu yayınladı. Söz konusu raporda 122 ülkenin dış borç stok bilgilerine ve borç istatistiklerine ulaşabiliyoruz. Faik Öztrak’ın sözlerinde değindiği her 100 dolarlık ihracat gelirine karşı dış borç miktarı, ülkelere ait borç istatistiklerinin “dış borcun ihracat gelirine oranı” başlığında yer alıyor.
Bununla birlikte Öztrak’ın iddiasında yer verdiği “yükselen piyasa ekonomisi” olarak nitelenen ülkeler farklı kaynaklarda değişiklik gösterebiliyor. Örneğin Dünya Bankası’nın raporunda en çok yükselen piyasa ekonomileri (the most emerging market economies) başlığında Çin, Hindistan, Meksika, Brezilya, Güney Afrika, Rusya, Nijerya ve Türkiye yer alıyor. bunun yanı sıra, daha geniş bir “yükselen piyasa ekonomileri” sınıflandırmasını Morgan Stanley Capital International’ın (MSCI) hazırladığı bir endekste bulabiliyoruz. MSCI’nın hazırladığı yükselen piyasa ekonomileri endeksinde toplam 26 ülke bulunuyor.
Biz de hem Dünya Bankası’nın raporunda yer alan ve aralarında Türkiye’nin de yer aldığı en çok yükselen piyasa ekonomilerine hem de MSCI’nın endeksinde yer alan 26 ülke içinde verilerine ulaşabildiğimiz ülkelere baktık.
Her 100 Dolarlık İhracat Gelirine Karşılık Türkiye’nin Dış Borcu 194 Dolar
Türkiye’de 2018 yılında gerçekleşen ihracat gelirleri 229,6 milyar dolara ulaştı. Aynı dönemde dış borç ise 445 milyar dolar olarak gerçekleşti. Bu doğrultuda dış borcun ihracat gelirine oranı %194 olarak karşımıza çıkıyor. Bir başka ifadeyle Faik Öztrak’ın iddiasında yer verdiği gibi her 100 dolarlık ihracat gelirine karşılık Türkiye’nin 194 dolar dış borcu var.
Öte yandan, Türkiye’yi yükselen piyasa ekonomileri arasında değerlendirebilmek için MSCI’nın yükselen piyasa ekonomisi olarak nitelediği ve Dünya Bankası’nın Uluslararası Borç İstatistikleri raporunda verilerine ulaşabildiğimiz 17 ülkeyi inceledik. Bu ülkelerdeki dış borcun ihracat gelirlerine göre oranına bakıldığında, Arjantin’in %339,5 ile en yüksek orana sahip olduğu görülüyor. Sıralamada Arjantin’i %295,3 ile Pakistan, %224,9 ile Kolombiya ve %193,9 ile Türkiye izliyor. Bir başka deyişle MSCI’nın yükselen piyasa ekonomisi sınıflandırmasına göre Türkiye, her 100 dolarlık ihracat gelirine göre dış borç sıralamasında dördüncü sırada.
Bunun yanı sıra, zaman zaman Türkiye’ye benzer ekonomiler olarak da nitelenen ve Dünya Bankası’nın raporunda yer alan “en çok yükselen piyasa ekonomileri”ne baktığımızda, Türkiye de dahil olmak üzere toplam sekiz ülke karşımıza çıkıyor. Bu kategoriye giren diğer ülkeler daha önce de belirttiğimiz üzere; Çin, Hindistan, Meksika, Brezilya, Güney Afrika, Rusya ve Nijerya. Dış borcun ihracat gelirlerine göre oranını incelediğimizde Türkiye, bu ülkeler arasında en yüksek orana sahip ülke konumunda. Bir başka ifadeyle 100 dolarlık ihracat gelirine karşılık en yüksek borç miktarı, 194 dolar ile Türkiye’ye ait. Türkiye’yi, 186 dolar ile Brezilya ve 153 dolar ile Güney Afrika takip ediyor.
Genel bir değerlendirmede, dış borcun ihracat gelirlerine göre oranına bakıldığında Türkiye’nin Hindistan, Rusya ve Meksika gibi birçok benzer ekonomiden daha kötü bir durumda olduğu söylenebilir. Bununla birlikte yükselen piyasa ekonomileri sınıflandırmasını geniş tuttuğumuzda, Pakistan ve Kolombiya’nın durumunun Türkiye’den daha kötü olduğunu ve bu nedenle sıralamada Türkiye’nin dördüncü geldiğini görmekteyiz. Sonuç olarak Faik Öztrak’ın iddiasında büyük ölçüde doğruluk payı vardır.
İREM DOĞANIŞIK 9 Ekim 2019
Dünya Bankası Uluslararası Borç İstatistikleri Raporu 2020
MSCI Yükselen Piyasa Ekonomileri Endeksi