Sancı: Musaddık'ın Başbakanlığı ve İran-İngiltere Gerilimi | Tozlu Mikrofon
Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi İran Tarihi Tarih
Aralık 18, 2016 Ağustos 3, 2017 tozlumikrofon	0 yorum Ali Razmaray, Cephey-i Milliye, Fazlullah Zahidi, İngiliz Ambargosu, Muhammet Musaddık, Muhammet Rıza Pehlevi, Petrolün Millileştirilmesi, Raşidiyan Kardeşler, Toprak Reformu, Tudeh Partisi
Parlemento seçimlerinden büyük bir başarıyla ayrılan Cephey-i Milliye önderliğindeki Muhammet Musaddık, petrolün millileştirmesine dair ilk ciddi somut adımlar atmaya başlamıştı.
Müzakerelere giden heyeti İran’a dönmesi için çağrıda bulundu. Bu hareket fevri bir hareketti ve İngiltere tarafından beklenmedik bir tepki olmuştu.
Muhammet Musaddık, 1952 yılında Time dergisi tarafından yılın adamı seçilmişti.
Şah Muhammet Musaddık’tan nefret ediyordu. Aynı zamanda Muhammet Musaddık da şahtan nefret ediyordu.
Musaddık’ın geçmişteki başarıları, halkın gözündeki konumu ve daha da önemlisi zamanında babasına olan muhalefeti buna sebep oluyor ve bunu kendisine tehdit olarak görüyordu.
Şah’ın ülkedeki ve meclisteki komünist, ulema, milliyetçi gibi farklı grupların desteğini almış olan Muhammet Musaddık’ın başbakanlığını onaylamaktan başka seçeneği kalmamıştı.
Muhammet Musaddık göreve geldiğinde 70 yaşındaydı. İran’da sevilen bir kişilikti. Duygusal çoğunlukla heyecanlı bir karaktere sahipti. Başbakan olduktan sonraki ilk meclis konuşması heyecanlı ve ağlamaklı bir sesleydi. Gördüğü bir rüyasını anlattı. Rüyaya göre beyazlar içindeki bir adam ona “Git ve İran’ı prangalarından kurtar” der.
Kendi rüyasını yine kendi yorumlar. Prangalar İran’ın İngilizlere verdiği imtiyazlardı, daha doğrusu petrol anlaşmalarıydı.
Hatırlatmakta fayda vardır, İran petrolleri 1908 yılından itibaren Anglo-İranian Oil Company tarafından çıkartılıyordu ve çıkartılan petrolün çok cüzi bir kısmı (yaklaşık 16 % gibi bir rakam) İran’a veriliyor, geri kalanı ise İngilizlere bırakılıyordu.
İngiltere’nin tüm çabalarına rağmen İran petrolleri millileştirildi. İran’ın daha doğrusu Musaddık’ın bir zaferi olarak sayılabilecek bu gelişme İngiltere ile İran’ı karşı karşıya getirdi.
İran petrolleri İngiltere için son derece önem teşkil ediyordu. Lahey Adalet Divanı‘na taşınan mesele İran lehine sonuçlandı.
İngiltere’nin daha sonra yüzde elli, yüzde elli teklifi de Musaddık tarafından reddedilince iki ülke arasındaki ipler tamamen gerildi. Kasım 1952’de Musaddık’ın İngiliz Büyükelçiliği’ni kapatması İngiltere’nin somut adımlar atması bakımından bardağı taşıran son damla olmuştu.
← Sancı: Muhammet Musaddık ve 1953 Devrimi Öncesi İran
Sancı: 1953 Devrimi ve sonrası İran →
Haziran 5, 2018 tozlumikrofon0
Nyon Konferansı (Antlaşması) Nedir? Neden İmzalandı? İmzalayan Devletler
Aralık 18, 2018 Aralık 19, 2018 tozlumikrofon0