Türk Sinemasında Anılar - Sînemaya Kurdî
Destpêk TÜRKÇE SİNEMA SİNEMA MAKALELERİ Türk Sinemasında Anılar
Fuat Uzkınay’ın kızı Mutena Uzkınay, 14 Kasım 1989 tarihli Hürriyet Gazetesi’nde, İlk Türk Filminin çekimini şöyle anlatıyor: ‘1876 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında Rusların diktikleri Ayastefanos Anıtı’nı, İttihat ve Terakki Fırkası yıkma kararı aldı. Yıkımı bir Avusturya şirketi filme almak istiyordu, ancak bir Türkün filme alması istendi. Göreve babam uygun görüldü. Avusturya şirketinin kameramanı Mordo, babama alıcıyı kullanmasını öğretti ve ilk Türk filmi çekilmiş oldu. Dinamitle yıkılan anıtın çekiminde babamı ve kamerayı bir yere bağlamışlar zarar görmesin diye. Buna hep gülmüşümdür.”
Türk sinema tarihinin ilk konulu filmlerinden biri olan Binnaz, kontrollü bütçeyle çekilen bir film. Cemil Filmer ‘Hatıralar’ adlı kitabında çekimlerle ilgili anısını şöyle anlatıyor. ‘‘ Yapımcılığı üstlenen Malul Gaziler cemiyeti, masrafları kısmak için bir memur görevlendirmişti. Bir sahnede evin beyinin karısına sinirlenerek sürahiyi aynaya doğru fırlatıp ikisini birden parçalaması gerekiyordu. Memur itiraz etti. Ahmet Fehim ‘Kuzum efendim, cam sürahi yerine, toprak testi kullanırız, ayna yerine pencereden dışarı fırlar, olur biter.’ dedi. Görevli bu sefer ‘O zaman dekorun gerisinde biri dursun da testiyi düşmeden yakalasın’ demez mi?”
Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın romanından sinemaya aktarılan ‘Mürebbiye’nin (1919) Türk sinema tarihindeki yeri çok farklı. Fotoğrafta görülen Madam Kalitea (üstte), filmlerinde aileleri parçalayan vamp oyuncu… Mürebbiye’de canlandırdığı Anjel, Paris’ten İstanbul’a birlikte geldiği sevgilisinden ayrıldıktan sonra İstanbullu bir ailenin yanına mürebbiye olarak girip ailenin üç erkeğini baştan çıkarıyor. Filmi seyreden işgal makamları ‘Anjel’in şahsında işgalciler küçük düşürülüyor’ diyerek filmin İstanbul dışında gösterilmesini yasaklıyorlar. Böylelikle Mürebbiye de Türk sinema tarihinin ilk sansürlü filmi oluyor.
Münir Özkul, Ayhan Işık’ın cenaze namazına gitmek için dolmuşa binmiş.
– Kalabalığa bak. Sevenlerinin bu kadar çok olduğunu bilmezdim.
– Sen bir de kendi cenazeni gör abi demiş.
Müjdat Gezen’in aktardığına göre, bir gün Eyüp sırtlarında film çekiyorlardı. Sette işlerin en civcivli anıydı. Giyimi kuşamı düzgün, meraklı bir adam, kamerayı işaret ederek, Ertem Bey’e sordu:
– Beyefendi, şu delikten ben de bakabilir miyim?
Yoğun iş arasındaki bu istek, Ertem Eğilmez’i çok kızdırdı. Ünlü yönetmen, bilinen tiz, parazitli ses tonuyla adama bağırdı:
– Kimsiniz beyefendi, çalışırken niçin araya giriyorsunuz?
– Beyefendi, siz muayenehanenizde çalışırken ben gelip ‘Bakmak istiyorum’ desem kabul eder misiniz?.
Navaroka BerîYarım Kalan Filmler
Navaroka PiştreSinemada Sansür
SİNEMA MAKALELERİ 30ê Avrêlê 2013