Hormonların Klinik Kullanımları - Veteriner Akademi - Vet Academy
Endokrin bezlerden salgılanan kan ve lenf yoluyla hedef doku-organa giden burada bazı değişikliklere neden olan kimyasal habercilerdir.
-Kimyasal Yapılarına Göre:
Peptid hormonlar: GnRH, Oksitosin
Glikoprotein hormonlar: FSH LH ECG HCG
Steroid hormonlar: Progesteron Testesteronlar, Östrojenler
-Salgılandıkları Beze Göre
-Hedef Doku ve Organlara Göre
Endokrin hücrelerde sentezlenir, paketlenir, salgılanır.
Lokal etkili değildir. (Histamin Eritropoietin, Prostoglandin hariç.)
Vücut sıvılarıyla hedef dokulara ulaşır.
Belli doku organ ve bezlere etkilidir.
Spesifik reseptörlere tutunur, spesifik enzimleri aktive ederler.
Doğal olarak hipotalamusta üretilir. Portal dolaşım ile adenohipofize gelir.
Hipofiz bezinden FSH ve Lh sentezini uyarır.
Küçük yapısı sayesinde immun sistemi uyarmaz. Anti-hormon oluşturmaz.
Tamamı hipofizde kullanılır. Bu sayede ette ve sütte kalıntı bırakmaz.
Klinik hormonon analogları kullanılır.
Kistik ovaryumların tedavisinde (patlamayan graaf foliküllerin patlatılmasında.)
Ovulasyonu uyarmak amacıyla profilaktik veya küratif tedavi amacıyla kullanılabilir. (senkronizasyonda)
Luteal yetersizliklerde (erken embriyonik ölümlerin önüne geçmek için progesteron sentezini arttırmak amacıyla kullanılabilir.)
Ovaryumların postpartum fonksiyon bozukluklarından korunmak amacıyla
İnekte hakiki anöstrus olgularında ve anöstrus devresindeki küçük ruminantlarda ovaryum fonksiyonlarını uyarmak için kullanılabilir.
GnRH uygulamaları östrusun farklı dönemlerinde farklı sonuçlar verir.
Ovaryumlarda corpus luteum varken ovulasyonu uyarmak amacıyla kullanılırsa bir işe yaramayacağı aşikar.
Hipotalamustan üretilip sistemik dolaşıma katılan bir hormondur.
Sütün indirilmesi amacıyla.(meme myoepitellerini uyardığı için sütün tamamen boşaltılmasını sağlar.)
Doğumu uyarmak üzere
Retentio secundinarium ve postpartum akut metritis olgularında.
Sezaryen operasyonu ve prolapsus uteri olgularında
Luteal regrasyonu sağlamak üzere.
Uterus kaslarını da uyardığı için gebelikte kullanılması uygun değil.
Adrenalin ile antogonist etkili
Karnivorlarda doğum esnasında ki yumuşak doğum kanalı sorunlarında müdahale etmeden oksitosin kullanmak pek uygun değil
Hipotalamus nörohipofizinden salgılanır. Böbreklerde suyun tutulmasını ağlar.
Düz kaslarda ve arterlerde kontraksiyonlara neden olur.
Adenohipofizden ve plasentadan salgılanırlar. Plasentadan salınanlar bütün türlerde görülmezler(gonado tropik hormonlar)
Ovaryumlarda foliküler gelişmeyi uyarır. Erkeklerde ise testislerde sertoli hücreleri ve spermatogenesisi uyarır.
İnaktif ovaryum olgularında
Postpartum hakiki anöstruslarda
Ovaryumlarda süperfolikülasyon oluşturmak üzere.
Spermatogenesisin uyarılması amacıyla kullanılır.
Yarılanma ömrü çok kısa olduğundan periyodik olarak kullanılmalıdır.
Folikül gelişimini uyarır. Gelişen foliküllerde LH reseptör sayısını arttırır.
Gebe kısraklarda endometriyal kaplarından 40-120.günler arasında salgılanır.
FSH ile aynı etkidedir. Ama yarılanma ömrü daha fazla. Bu yüzden etkisi daha uzundur.
Koyun keçi ve inekte gönül rahatlığı ile folikül geliştirmek için kullanılabilir. Sadece kısraklarda bu etkiyi göstermez.
Süperfolikülasyon oluşturmak için
İnaktif ovaryuma bağlı anöstrusta
Mevsimsel olarak anöstursta bulunan hayvanlarda siklik aktiviteyi başlatmada.
En sık kullanım alanı koyun ve keçidir.
LH ve HCG
LH olgunlaşan folikülün patlaması ve ovulasyon sonrası CL formasyonunda.
Testislerde testesteron salgısını başlatır.
Gebelerde koriondan salgılanır.
CL geliştirmek için
Östrusu uzun süren türlerde tohumlama sonrası.
Büyük yapılı olduğundan immun sistemi uyarur. Anti-hormon oluşturur.
CL plasenta ve az miktarda adrenal korteksten salınır. Gebeliğin devamını sağlar.
İmmun sistemi baskılar ( T Lenfosit)
Myometrial östrojen reseptör sayısını azaltarak östrojenin myometrium üzerine olan tonik etkisini baskılar.
Meme alveollerinin ve analık iç güdüsünün gelişmesini sağlar.
GnRH ve gonadotropini iyi baskılar
Anabolizan etkisi vardır.
Yan etkileri: tüy dökülmesi ve ağarma, iştah ve kilo artışı, köpeklerde kistik endometriyal hiperplazi.
Geniş kullanım şekli vardır. Sindirim kanalında değişikliğe uğramaz bu yüzden hayvanlarda kullanımı yasak.
Siklik ve nonsiklik evcil hayvanlarda üremenin denetlenmesi girişimleri
Gebe hayvanlarda hormonal kökenli abortların önüne geçmek ve gebeliği desteklemek amacıyla
İnekte hakiki anöstrusta, afonksiyonel olan ovariumların işlevlerini uyarmak üzere uygulanır.
Kistik ovaryum durumlarında.
İnekte meme ödeminde.
Köpekte siklik düzensizliklerin tedavisinde.
Köpekte yalancı gebeliklerin tedavisinde.(prolaktin sentezini bloke ederler.)
Erkek köpekte prostat kiperplazisinin sağaltımında
Uygulama yapılacak hayvanda genital bir enfeksiyon olmamalı
İlk östrusunu göstermemiş hayvanlarda endike değil.
Uzun süreli kullanılması kistik endometrial hiperplazi mukometra ve pyametraya neden olabilir.
Ovartum plasenta ve adrenal korteksten ve kısmen testislerden salgılanır.
Uterusun boşaltılması (uterus motilitesi ve tonusunu arttırarak içeriğin boşaltılmasına imkans sağlar)
Retentio scundinarium ve metritis olgularında.
İnekte vaginitis olgularında
Östrus belirtilerini başlatmak için
Köpeklerde pubertasın gecikmesi veya anöstrusun uzun sürmesi gibi durumlarda.
Kalıcı CL’ye bağlı anöstrus olgularında.
Memeleri geliştirip laktasyonu başlatmak üzere
Karnivorlarda istenmeyen çiftleşmeler sonucunda implantasyonu engellemek üzere kullanılabilir.
Karnivorlarda laktasyonu durdurmak amacıyla
Köpekte yalancı gebelikten sağıltılmasında
Karnivorlarda ovario-hysterectomie operasyonunu izleyen komplikasyonlarda.
Köpeklerde uzun süreli kullanımlarda kemik iliğinin fonksiyonları baskılanabilir, kistik ovariumlara ve süt salgısının azltılmasına neden olabilir.
Gebelik esnasında kullanılması, fötüste anomalilere, cervixin açılmasına ve abortusa neden olabilir.
Testislerde intersititiel leydig hücrelerinde sentezlenir.
Androgenlerin yüksek dozlarda uygulanması gonadotropinlerin salınımını inhibe eder. Merkezi sinir sistemi üzerine organize edici etkisi de bulunmatadır.
Erkek hayvanlarda libidoyu uyarmak üzere
Sekunder erkeklik karakterlerinin gelişmesini sağlamak üzere
Protein metabolizmasında anabolizan olarak kullanılır.(sığırlarda kullanımı yasak, düşkün köpeklerde anabolik olarak uygulama sahası bulabilirler.
Köpeklerde hipogonadizm ve kriptorşidi sağaltımında
Dişilerde uterus kanamalarında, meme ve genital organ tümörlerinde büyümeyi önlemek üzere, östrusun ertelenmesi amacıyla, köpekte yalancı gebelik olgularında.
Yüksek doz uzun süre uygulamalarda, clitoral hipertrofi ve vaginitise neden olabilir
Anabolik etkisi sodyum ve su retensiyonuna neden olur.
Gebe köpeklerde yapılan uygulamalarda, dişi fötüsler üzerine ürogenital anomalilere neden olabilir.
Doku hormonları olup normal fizyolojik işlec veya metabolik fonksiyonlar sırasında çeşitli dokulardan salgılanarak lokal mediatör olarak görev yapar.
Mekanik fiziksel kimyasal veya travmatik her türlü olay prostoglandin formasyonunu hızlandırır.
Değişik şekilleri olmakla beraber E ve F en önemlileri
Üreme sistemi üzerin: siklik luteolizis sağlar. Gebe uterusu doğum için uyarır.
Solunum: E bronchial dilatasyon F konstriksiyon
Dolaşım: arteriyel ve venöz basınçta azalma oluşturur.
Renal sistem: diüretik ve natriüretik olarak etkilidir.
Gastrik sekresyonu inhibe eder
Pg çabuk metabolize olur. Lokal olarak iş görürler
İnekte 5-17 günlerde verilerek luteolitik etkisi sağlanabilir.(kısrakta 5. Gün)
Koyunlar ilk 5 günde cevap vermezler
Köpekler PGF2a’ya oldukça dirençlidir.
Seksüel siklusların senkronizasyonunda.
Suböstrus ve anöstrus olgularında (potpartum CL varlığında)
Kısrakta uzayan diöstrüs olgularında (laktasyon anöstrüsü yalancı gebelik erken emriyonik ölümleri izleyen anöstrus olgularında)
Kronik purulent endometritis (erken embriyonik ölümler uterusun yaralanması bakteriyel enfeksiyonlar ve retentio secundinarium olgularında uterus içinde purulent bir içerikle doludur. Bunun tedavisinde
Luteal kist olgularında
Normal gebeliğin sona erdirilmesinde
Fertiliteyi yükseltmek için
Köpeklerin yalancı gebeliklerinde
Plasental bölgelerin subinvolusyonu
Gebe gastrointestinal ve respiratorik sistemlerinde akut-subakut bozukluklar bulunan hayvanlarda endike değiller.
← Arıcılık Tarihçesi ve Arı Türleri
Clostridial Aşılar →