Ibsen, Strindberg ve Çehov’da Hüzün Temaları - Mozartcultures
By MozartCultures in Psikoloji 2019-01-21
19. yüzyılın son yıllarında, kurguda natüralizme karşı olan akım, hassas ve baştan savma yapının uzun süre boyunca zayıflattığı romanı ve tiyatroyu yapılandırmaya çalıştı.
Norveç’teki Henrik Ibsen oyunlarına şıklığı ve toplumunun az olan ilgisini dâhil etti. Erkeklerin ve kadınların baskın haldeki riyakârlığının yerini eski dramanın yüksek güçleri aldı. Onun başlıca hüzün teması, idealistik bir çabayla yeni ve daha iyi bir sosyal düzen kurmak adına yıkıma yol açan anlamsızlıktır. Belirli bir sosyal soruna adanan “problem oyunu”, Antik Yunanlıları andıran intikam şeklinden ve kaçınılmaz bir son hissi veren sosyolojik tezin monotonluğundan onun sayesinde kurtarıldı. Örneğin, Pillars of Society (1877), The Wild Duck (1884), Rosmersholm (1886) ve The Master Builder(1892) eserlerinde bir fedakârlığın cezası başka bir kişi tarafından verilir.
Ibsen’den etkilenen İsviçre’deki August Strindberg akımda etkili bir güçtü. Baba (1881) ve Matmazel Julie (1888) Ibsen’in din, ahlâk ve siyasi bağlılık üzerine olan saldırılarına atıfta bulunuyor. Fakat Strindberg’in asıl endişesi cinsel uyumsuzluğun ve rûhani dengesizliğin yıkıcı etkileriydi. Euripides’in Medea eserine veya Racine’nin Phèdre’sine dek cinselliğin hüzünlü tarafı böyle güçlü incelemelerle karşılaşmamıştı. Bu açıdan, Strindberg’in oyunları Eugene O’Neill’in oyunlarına benziyor.
Dönemin en baskın Rus oyun yazarı olan Anton Çehov, göze çarpmayan yaşamın sıradanlığı ile sosyal düzeni dağıtmaya sebep olan boşluğa ve sıkıcılığa kapılan hassas insanların hayatı hakkında Uncle Vanya (Vanya Dayı, 1897); The Three Sisters (Üç Kız Kardeş,1901) ve The Cherry Orchard (Vişne Bahçesi, 1904) özgün oyunlar yazdı. Bu oyunlar, Çehov’un potansiyel düzeydeki büyüklüğünün dengeleyici anlayışı olmadan önemsiz, küçük mezraları andırıyor. İskandinavyalı yazarların oyunlarında olduğu gibi, Çehov’un bu sosyolojik zarar görüşü içine işliyor ve ani şekilde gelişiyor fakat trajediyi güçlü ve dayanaklı yapan karşı hareket eksik kalmış durumda. Burası kurbanların olduğu bir dünya.
Çeviren: Esra Çelikkaya