"Çok kayıdlardan tecerrüd etmek, çok merâtib-i küllîyeden geçmek lâzım gelir... Manen yer kadar büyüyüp kamer kadar yükselip doğrudan doğruya güneşin asıl mertebesine bir derece yanaşmak ve perdesiz görüşmek,.." Allah’a yaklaşmayı nasıl anlamalıyız? | Sorularla Risale
İnsanın Allah’a yaklaşmasından maksat, manen terakki etmesidir. Bu terakki yolculuğunda onu kayıtlayan ve yükselmesine engel olan çok sebepler vardır. İnsan bunları imanıyla ve tam teslim ve tevekkülüyle aşmak zorundadır. Bu kayıtlar saymakla bitmez; birkaçını hatırlayalım:
Günah ve haramın bütün çeşitleri, ahlak-ı seyyie (kötü huylar), ibadette tembellik, tamamen dünyaya dalıp ahireti unutmak, desinler tutkusu ve demesinler korkusu, mevki ve makam hırsı...
Yine bu terakki yolculuğunda insanın çok küllî mertebelerden geçmesi gerekir. Bu mertebeler de binlercedir, yüz binlercedir. Bunları büyük mürşitler iki maddede özetlemişlerdir:
"Nefsin tezkiyesi ve kalbin tasfiyesi..."
Âlimlerimiz, nefsin terakki mertebelerini şöyle sıralarlar:
3. Nefs-i Mülheme: Mümkün mertebe Allah`ın emir ve yasaklarına uyan nefistir.
6. Nefs-i Mardiyye: Bütün benliği ile Hakk`a teslim olan ve böylece Allah`ın kendisinden razı olduğu nefistir (Elmalılı Hamdi Yazır, Hak Dini Kur`an Dili, 5817).
Kalb için de “kalb, sır, sırrın sırrı, hafi, ahfa” gibi mertebelerden bahsederler. Bütün bu mertebelerden geçmenin en büyük meyvesi imanın tahkiki olmasıdır.
Tahkiki imanın da yine kendi içinde mertebeleri vardır: İlmelyakin, aynelyakin, hakkalyakin. Bu üç ana mertebenin de yine sayılamayacak kadar çok dalları vardır. Mesela, bütün sahabelerin imanı hakkalyakindir, ama aralarında çok mertebe farkı bulunmaktadır.
Kısacası, insan “iman, salih amel ve takva” yolunda sürekli ilerlemekle ve bunlara engel olacak kayıtları geçmekle İlâhî rızaya erer ve Rabbine yakınlık kazanır. Bunların zıtları olan küfür ve isyan yolu ise kişiyi İlâhî rahmetten uzaklaştırır.
Güneşle perdesiz görüşebilmek için “manen yer kadar büyüyüp kamer kadar yükselmek” gerektiği gibi, İlâhî rızaya ve yakınlığa ermek için de iman ve salih amel sahasında terakki etmek gerekir.
Bu ifadelerde Miraç mucizesine de bir işaret vardır. Zira; Üstadımızın o harika tespitiyle Miraç “Velâyet-i Ahmediyenin keramet-i kübrasıdır.”
Yani, Allah Resulü (asm.), kendini Rabbine yaklaştıracak ve O’nun rıza yolculuğunda ilerletecek amelleri o kadar çok ve o kadar mükemmel yapmıştı ki, ubudiyet ile kazandığı bu büyük mertebe, Onu (asm.) Miraç yolculuğuna çıkardı.
Namaz da müminin Miracı olduğuna göre, her mümin için de İlâhî yakınlığa ermenin en kısa ve sağlam yolu, başta namaz olmak üzere bütün ibadetlerdir.