TARİHTEN BUGÜNE ÜLKE İHLAL KARNELERİ. EDİTÖRLER Ayhan KÜÇÜK Ercan ÖZTÜRK Fadime TÜRKÖLMEZ Hüseyin TÜRKAN Semiha KAYA Hatice BATKİTAR
Download "TARİHTEN BUGÜNE ÜLKE İHLAL KARNELERİ. EDİTÖRLER Ayhan KÜÇÜK Ercan ÖZTÜRK Fadime TÜRKÖLMEZ Hüseyin TÜRKAN Semiha KAYA Hatice BATKİTAR"
2 TARİHTEN BUGÜNE ÜLKE İHLAL KARNELERİ EDİTÖRLER Ayhan KÜÇÜK Ercan ÖZTÜRK Fadime TÜRKÖLMEZ Hüseyin TÜRKAN Semiha KAYA Hatice BATKİTAR YAYIN HEYETİ Abdullah KÜÇÜKAYTEKİN Ali YEŞİLDAL Atıf GÖNENÇ Bayram SONGUR Celalettin CİNGÖZ Esma ÖZÇELİK ŞEN Feridun BİLGİN Metin KUTLUBAY Mehmet ÇELİK Mustafa DEMİRAL Ömer ÖZÇELİK Tuba Nur SÖZNMEZ Veysel BAŞAR Yusuf ŞAHİN 1. BASKI Haziran 2011 HAZIRLIK Mustafa Ediz ALTINDİŞ BASKI/CİLT Şan Ofset ULUSLARARASI HAK İHLALLERİ İZLEME MERKEZİ (UHİM) Selman-i Pak Cd. Şeyh Yokuşu Sk. No: 6/4 Üsküdar / İstanbul Tel: Faks: web: Uluslararası Hak İhlalleri İzleme Merkezi
5 İ Çİ NDEKİLE R GİRİŞ 15 ABD GİRİŞ 19 ABD NİN SİYASİ TARİHİ 20 Sömürge Topraklarında Yükselen Medeniyet 20 Soğuk Savaş Dönemi 21 Soğuk Savaş Sonrası Yeni Dünya Düzeni Eylül ve Sonrası 25 ABD NİN İHLAL KARNESİ 28 ABD nin İlahi Seçilmişlik Rüyası 28 Hiroşima ve Nagasaki ye Atılan Atom Bombaları 29 ABD nin Askeri Gücü 30 Demokratik Seçimlere ve Yönetimlere Müdahaleler 34 Çevre Sağlığı İhlalleri ve Kyoto Protokolü 34 ABD nin Amerika Kıtasındaki Müdahaleleri 35 Sosyal Adaletsizlik 36 ABD Politikaları Doğrultusunda İşgören Uluslararası Kurumlar 36 Sudan daki El-Şifa Tesisinin Bombalanması 38 ABD nin İşkence Evleri: Guantanamo, Ebu Gureyb ve Bargam 39 SONUÇ 40
6 ALMANYA GİRİŞ 43 ALMANYA NIN KISA TARİHİ 43 Weimar Cumhuriyeti nden Nasyonel Sosyalistlere 44 Dört İşgal Bölgesi, Berlin Duvarı ve Almanya 44 ÜLKE DIŞI İHLALLER 45 İşkence Frankfurt tan Yönetiliyor 45 İşkence Aletleri Almanya dan Dağılıyor 45 Bölgenin mi; Kaynakların mı Koruyucusu? 45 ÜLKE İÇİ İHLALLER 46 Almanya ve Değişmeyen Zihniyet: Irkçılık 46 Göç Yasası ve Türk İşçilere Bakışları 47 Sollingen Katliamı ve Türklere Saldırılar 47 Alman Toplumunun Bilinçaltındaki İslam Karşıtlığı 48 Medya İslam ı Şiddet ve Terör Zeminine Oturtuyor 48 SONUÇ 49 BELÇİKA GİRİŞ 53 BELÇİKA NIN KISA TARİHİ 53 ÜLKE DIŞI İHLALLER 55 Raunda 55 Kongo 57 ÜLKE İÇİ İHLALLER 58 Burka Yasağı 58 Göçmen Karşıtlığı 59 SONUÇ 59 6
7 ÇİN GİRİŞ 63 ÇİN İN KISA TARİHİ 63 ÜLKE DIŞI İHLALLER 65 Tayvan 65 ÜLKE İÇİ İHLALLER 67 Doğu Türkistan Tiananmen Meydanı Olayları 70 Tibet Sorunu 70 Uygur Mülteciler Sorunu 71 SONUÇ 72 DANİMARKA GİRİŞ 75 DANİMARKA NIN KISA TARİHİ 75 ÜLKE DIŞI İHLALLER 76 İzlanda 77 ÜLKE İÇİ İHLALLER 77 Danimarka nın Alman Mültecilere Yaptığı Soykırım 79 Karikatür Krizi 79 SONUÇ 80 7
8 FRANSA GİRİŞ 83 FRANSA NIN KISA TARİHİ 83 ÜLKE DIŞI İHLALLER 85 Cezayir Katliamı 85 Tunus İşgali 86 Ruanda Katliamı 86 Burkina-Faso 88 Çad 88 Moritanya 89 Vietnam 89 ÜLKE İÇİ İHLALLER 90 SONUÇ 92 HOLLANDA GİRİŞ 97 HOLLANDA NIN KISA TARİHİ 97 ÜLKE DIŞI İHLALLER 98 Hollanda Antilleri ve Aruba 98 Endonezya İşgali 99 ÜLKE İÇİ İHLALLER 100 SONUÇ 102 8
9 İNGİLTERE GİRİŞ 105 İNGİLTERE NİN KISA TARİHİ 105 ÜLKE DIŞI İHLALLER 106 İrlanda İşgali 106 Ortadoğu İşgali 107 Hindistan 108 Aborjin Katliamı 109 Kanada 111 İngiltere nin Bugünkü Sömürgeleri 111 ÜLKE İÇİ İHLALLER 112 Göçmenlere Karşı Ayrımcılık 112 İslamofobi 113 Çocuk Ticareti 113 SONUÇ 113 İSPANYA GİRİŞ 117 İSPANYA NIN KISA TARİHİ 117 ENDÜLÜS ÜN YIKIMI 118 İber Yarımadası ndaki Medeniyet: Endülüs 118 Reconquista ile Başlayan Asimilasyon Hareketleri 118 Moriskoların Uyması Gereken Kurallar 119 Cuma Günü Temizlik Yapanı Engizisyon Mahkemesine Vermişler 119 Topluca İmha Edilmeli, Köleleştirilmeli, Sürgün Edilmeli 120 KEŞİFLERLE GERÇEKLEŞEN SÖMÜRGECİLİK 120 Modern Kâşifler ve Değişmeyen Batılı Katliamlar 120 9
10 Yok Edilen Medeniyetler: Amerika nın Yerlileri 121 Afrika nın Kaderi: Köle Ticareti! 121 FRANKO REJİMİ Faşist Diktatör: Franco Bin Çocuk Çalınmış 122 İSPANYA DA IRKÇILIK 123 BOĞA GÜREŞLERİ 123 SONUÇ 124 İSRAİL GİRİŞ 127 SİYASİ TARİHİ 127 Siyonizm in Yahudi Devleti Girişimleri 127 İngiliz Manda İdaresi ve Yahudilerin Filistin e Yerleşmeye Başlaması 128 Yahudi Kolonyalizminin Meşrûiyet Zemini: BM nin Taksim Planı 129 İsrail Devletinin İlanı 129 İşgal ve Katliamlardan Beslenen Bir Devlet 130 Sabra ve Şatilla Katliamı 131 Soğuk Savaş Sonrası Dönem 131 Gazze Katliamı 132 İSRAİL İN İHLAL KARNESİ 133 ABD deki İsrail Lobisi 133 Fransa daki İsrail Lobisi 134 İsrail in Su Politikaları 135 İsrail in Nükleer Güç Politikası 136 İsrail in Medya Gücü 138 Sansür Uygulamaları 138 İsrail Devleti ve Hahamların Organ Kaçakçılığı 139 Sivil İnsani Yardım Gemilerine Müdahale 140 SONUÇ
11 İSVEÇ GİRİŞ 145 İSVEÇ İN KISA TARİHİ 145 ÜLKE DIŞI İHLALLER 146 İşgal altındaki Skanlar 146 Dünyaya silah pompalıyorlar 146 ÜLKE İÇİ İHLALLER Yıla Yayılan Kısırlaştırma Harekatı 147 Kadına Şiddet 145 Alkol ve Madde Bağımlılığı 148 Basında Otosansür 149 Samiler 149 Çingeneler 149 SONUÇ 150 İSVİÇRE GİRİŞ 153 İSVİÇRE NİN KISA TARİHİ 153 ÜLKE DIŞI İHLALLER 155 İsviçre nin Hizmet Emperyalizmi İsviçre Bankaları ve Refah Seviyesi Yükselten Yahudi Altınları 155 Vergiden Kaçırılan Paraları Alıp Borç Olarak Geri Veriyorlar 155 Bankalardaki Hesaplar Ülkeleri Karşı Karşıya Getiriyor 156 Hesapların Dondurulması Kime Yarıyor? 156 İsviçre Şirketleri Dünyayı ve İnsanları Sömürüyor mu? 156 Soykırım İddialarını Reddetmek Bile Yasak!
12 ÜLKE İÇİ İHLALLER 158 Irkçılık Siyasi Partilerin Propagandası Haline Dönüşüyor 158 İsviçre de Her Göçmen Müller 159 Dil Bilme Şartına Bağlı Yurttaşlık Hakkı 159 Minareler Siyasal Simge, Başörtüsü Halkla Temas Etmediği Sürece Serbest 159 SONUÇ 160 İTALYA GİRİŞ 163 İTALYA NIN KISA TARİHİ 163 Vatikan 165 ÜLKE DIŞI İHLALLER 166 Libya İşgali 166 Arnavutluk İşgali 166 Etiyopya yı İşgali 167 Osmanlı Topraklarının İşgali 167 ÜLKE İÇİ İHLALLER 168 SONUÇ 170 KANADA GİRİŞ 173 KANADA NIN KISA TARİHİ 173 ÜLKE DIŞI İHLALLER 174 İsrail e Kanada dan Daha Dost Bir Ülke Bulmak Zor! 174 Küresel Isınma Ülkelerin Arasını Isıtıyor 175 Nanook Operasyonu Ne Anlama Geliyor? 175 Uluslarası Af Örgütü nden Kınama!
13 ÜLKE İÇİ İHLALLER 176 Fok Katliamı Tüm Hızıyla Devam Ediyor 176 Yerli İkamet Okulları ve Asimilasyon 177 SONUÇ 177 NORVEÇ GİRİŞ 181 NORVEÇ İN KISA TARİHİ 181 ÜLKE DIŞI İHLALLER 182 İzlanda 182 ÜLKE İÇİ İHLALLER 183 Kadın Hakları 183 İşçi Hakları 183 İslam Karşıtlığı 184 Irkçılık 186 Silah Ticareti 187 Barış Havarisi Norveç 187 SONUÇ 188 PORTEKİZ GİRİŞ 191 PORTEKİZ İN KISA TARİHİ 191 ÜLKE DIŞI İHLALLER 193 Doğu Timor 193 Sao Tome 193 Angola 194 Yeşil Burun Adaları 194 Mozambik
14 Gine Bissau 195 Brezilya 195 ÜLKE İÇİ İHLALLER 196 SONUÇ 198 RUSYA GİRİŞ 201 RUSYA NIN KISA TARİHİ 201 Bolşevik İhtilali ve SSCB ye Uzanan Yol 202 Stalin Dönemi ve Katliamlar 202 SSCB nin Dağılma Süreci 203 SSCB nin Ardından Bağımsızlığını İlan Eden Devletler 203 ÜLKE DIŞI İHLALLER 204 SSCB Havasının Sürdüğü Türkî Cumhuriyetler 204 Özbekistan da İslam a Ait Herşey Yasak 205 Tacikistan, Kazakistan ve Azerbaycan da Başörtüsü Yasaklanıyor, Camiler Kapatılıyor 205 Türkmenistan ve Kırgızistan daki Durum 206 Türkî Cumhuriyetlere Rusya nın Bakışı 206 Afganistan İşgalinin Altında Ortadoğu Petrolleri mi Var? 207 Rusya nın Kuzey Kutbu ndaki Hak İddiası 207 ÜLKE İÇİ İHLALLER Kurk Denizaltısı nda 118 Mürettebat Ölüme Terk Edildi 208 Son 20 Yılda 300 Gazeteci Hayatını Kaybetti 208 Koyu Tenlilerin Hedefte Olduğu Ülke 209 Sürgünle Eşdeğer Kuzey Kafkasya 209 Rusya Çeçenistan da Terörle mi Mücadele Ediyor, Terör mü Saçıyor? 210 Aral Gölünün Kurumaya terk edilmesi 211 SONUÇ 211 KAYNAKÇA
15 GİRİŞ Gücü elinde bulunduranların diğerlerini ezmesi şeklinde cereyan eden senaryo, insanlık tarihi boyunca devam etti. Kimi zaman siyâsî, kimi zaman ekonomik, kimi zaman da toplumsal güç, iktidarı ele geçirmek için yeterli oldu; sahip oldukları güçle iktidarı ele geçirenler, çoğunlukla diğer alanlara da egemen oldular. Egemen güçler önce hakim oldukları topraklarda yaşayan insanları sömürdüler; daha sonra gözlerini başka topraklara diktiler ve daha fazlası için kan dökmeye devam ettiler. Bu düzenek binyıllardır devam ediyor; fakat 15. yüzyılın sonlarında coğrâfî keşifler le başlayan ve bugüne kadar devam eden süreçte, dünyada yüzyıllardır medeniyetin, gelişmişliğin, refahın ve barışın timsali olduğu iddiasındaki Batı nın, insanlık tarihine kara birer leke olarak düşecek uygulamaları, kendisinden önce yaşanan vahşetleri bile gölgede bıraktı. Bugün dünyada yaşanan sorunlar irdelendiğinde, büyük çoğunluğunun kaynağının sözkonusu ülkeler olduğu görülecektir. Dünya nın en zengin yeraltı ve yerüstü kaynaklarına sahip toprakları olan Afirka nın, bugün açlık yüzünden her gün binlerce insanın yaşamını yitirdiği bir kıtaya dönüşmesi, Batı nın asırlar boyu süren sömürge hareketinin sonuçlarından sadece biri. İnsan ve organ kaçakçılığı, uyuşturucu madde ve yasadışı silah ticareti gibi konularda da, bu ülkelerin izlerini takip etmek mümkün. Bütün bu politikalarla ellerindeki bütün imkanları sömürülen Afrika kıtası, bugün açlıkla mücadele ederek hayatta kalmaya çalışan yüzmilyonlarca insana evsahipliği yapıyor. Büyük çoğunluğunu Afrika kıtası ülkelerinin oluşturduğu ve uluslararası kuruluşlar tarafından En Az Gelişmiş olarak nitelendirilen bu ülkelerin bir a- dım ötesindeyse, üretim potansiyelleri, dinamik toplumsal yapıları, finans kaynakları ve genç nüfusları olan ülkeler bulunuyor. Küresel güçlerin ve onların çıkarları doğrultusunda hareket eden uluslararası kuruluşların politikaları ile bir türlü istediği ivmeyi yakalayamayan sözkonusu ülkeler, bir türlü aşamadıkları yoksulluk sorunu ile mücadele ediyorlar. IMF, Dünya Bankası, Dünya Ticaret Örgütü ve uluslararası şirketlerin uygulamaları, canlı bir sosyo-ekonomik yapıya sahip olan bu ülkelerde yoksulluğun kalıcı hale gelmesine zemin hazırlıyor. Üretimin azaltılması, istihdamın daraltılması,
16 yatırımların yavaşlatılması gibi dayatmaların yanısıra, olumlu gidişatı baltalayacak ekonomik krizler de yine bu kanallar aracılığıyla devreye sokuluyor. Dünyanın dört bir tarafında, işgallerle, sömürgeci faaliyetlerle ve ekonomik uygulamalarla yaşam alanlarını yok ettikleri milyonlarca insanın vatanlarını terk etmelerine sebep olan gelişmiş devletler, müsebbibi oldukları bu soruna şefkat(!) ellerini uzatarak çözüm bulduklarını iddia ediyorlar. Bizzat bu ülkelerin işgal, ambargo ve benzeri uygulamaları neticesinde kendi vatanlarında yaşamlarını sürdürme imkanları ellerinden alınan bu insanlar, hayatta kalabilmek adına çareyi yine sözkonusu ülkelere göç etmekte buluyor. Talepleri ya baştan reddedilen, ya da mülteci olarak kabul edilerek ikinci sınıf insan muamelesi gören milyonlarca insan, son derece zor şartlar altında yaşam mücadelesi veriyor. 20. yüzyılda sömürgelerinden çekildiği izlenimini uyandırmaya çalışan küresel güçler, yerlerine kukla diktatörler ve kazanımlarını sürdürmelerine yetecek anlaşmalar bırakmışlardı. Dün destek vererek iktidarlarını sürdürmelerini sağladıkları diktatörleri, bugün özgürlük havarisi kesilerek hesaba çekmeye çalışan hegemon güçler, özellikle Ortadoğu ve Kuzey Afrika coğrafyasında sömürge alanlarını yeniden dizayn etme kaygısıyla hareket ediyorlar. Bütün bunları yaparken, insan hakları örgütlerini, sivil yapılanmaları ve u- luslararası mercileri de kendi politikaları doğrultusunda yönlendiren küresel güçler, uygulamalarını meşrûlaştırmaya ve insanlık dışı faaliyetlerine hûkukî bir zemin oluşturmaya çalışıyorlar. Siyâsetten hukuğa, ekonomiden sağlığa, medyadan kültür-sanata kadar hayatın her alanında gerçekleştirdikleri ihlallerle, bugün dünya üzerinde yaşanan sorunların çoğunda pay sahibi olan bu devletler, dünyanın kendileri dışında kalan kısmını sömürmeye devam ederken, bir taraftan da sahip oldukları güç ve yürüttükleri politikalarla kendilerini temize çıkarmaya çalışıyorlar. Biz de, Tarihten Bugüne Ülke İhlal Karneleri adlı çalışmamızda; medeniyetin, barışın ve özgürlüklerin temsilcisi olduğu iddiasındaki bu ülkeleri masaya yatırarak söylemlerinin gerçekliğini test ettik. Tarihsel sürecin genel bir fotoğrafını çekmeye, coğrâfî keşiflerden bu yana yaşanan ihlaller üzerinden bir değerlendirme yapmaya çalıştık. Dünya üzerinde yaşanan ihlallerin gerçek müsebbiplerinin deşifre edilmesi, kimin suçlu, kimin masum olduğunu tesbit etmemize yardımcı olacaktır. Tarihten Bugüne Ülke İhlal Karneleri nin, gözardı edilen bu alanın tartışmaya açılmasına katkı sağlayacağına inanıyoruz. Ayhan Küçük Başkan 16
19 GİRİŞ Avrupa dan gelen sömürgeci güçlerin, işgal ettikleri Amerika topraklarında kurdukları koloniler, 18. yüzyılın sonlarında, Avrupa daki soydaşlarını; Eski Kıta Avrupalıların, Yenisi Amerikalıların mantığı ile safdışı ederek, tarihin en büyük hegemon gücü haline gelecek olan Amerika Birleşik Devletleri ni kurdular. 19. yüzyılda Amerika kıtasındaki yerlileri soykırıma uğratarak kıtanın tek hakimi haline gelen ABD, 20. yüzyılın başlarından itibaren küresel güç olma yolunda önemli adımlar attı. 1. ve 2. Dünya Savaşlarından büyük kazançlarla çıkan ABD, Avrupa ülkelerinin 2. Dünya Savaşı sonunda çöken ekonomileri karşısında dünyanın yeni süper gücü haline geldi. Bu tarihten sonra hegemonik varlığını konumlandıracağı ve meşrûiyet zeminini oluşturacağı bir tehdidin varlığına ihtiyaç duyan ABD, Soğuk Savaş yıllarında Komünizm tehlikesi söylemi üzerinden Sovyetler Birliği ve ona yakın ülkeleri, Soğuk Savaş tan ve özellikle 11 Eylül den sonra da terör tehlikesi söylemi üzerinden İslam coğrafyasını hedef tahtasına oturttu. Bu süreçte ABD; Kore den Vietnam a, Irak tan Afganistan a, Küba dan İran a, Panama dan Kosova ya kadar dünya coğrafyasının dört bir yanını kana bularken, bir taraftan barış ve demokrasiyi yaygınlaştırdığı ve dünyayı şer güçlerin tehlikelerinden koruduğu söylemini dillendirmeye de devam etti. ABD, kurduğu hegemonik düzenin devamını sağlayabilmek adına ekonomiden hukuğa, siyâsetten medyaya, kültür-sanattan sağlığa kadar her a- landa yeni düzenlemeler yaptı. IMF, Dünya Bankası, Dünya Ticaret Örgütü ve Birleşmiş Milletler gibi uluslararası kurumlar, uygulamaları ve kararları ile ABD hegemonyasının devamının sağlanmasına hizmet ettiler. Dünyanın en büyük medya organları ABD işgal ve soykırımlarını önleyici müdahale, misilleme ve teröre karşı savaş gibi ifadelerle dünya kamuoyuna sunarak bu insanlık dışı uygulamaların meşrûlaştırılmasındaki en büyük rolü oy- 1. ABD Başkanı George Washington ( ) İşgal ettikleri topraklarda milyonlarca insanı öldüren ve binlerce yıllık medeniyetleri yokeden Avrupalı sömürgeciler, Amerika kıtasında koloniler kurdular. 18. yüzyılın ortasında İngiltere ye karşı girdikleri mücadeleyi kazanan yeni kıtanın sahipleri Amerika Birleşik Devletleri ni kurdular.
20 nadılar. Başta Hollywood sektörü, Oscar ve Nobel ödülleri olmak üzere; dünyadaki kültür-sanat gündemini belirleyen pek çok organizasyon da yine aynı amaca hizmet etti, ediyor. Dünyada barış ve demokrasinin hamisi olduğu iddiasındaki ABD, kendi toprakları dışındaki sayıları 500 ü aşan askerî üsleri ve hiçbir devletin boy ölçüşemeyeceği askerî gücü ile dünyada barış ve huzuru tehdit eden en büyük güç olma özelliği taşıyor. Öte yandan, dünyanın dört bir tarafında gerginliği arttırmak ve çatışmaları körüklemek suretiyle devletleri silahlanmaya teşvik eden ABD, silah ticaretinden her yıl milyarlarca Dolar kazanç elde e- diyor. Bütün bu uygulamaları ile ABD, tarih boyunca örneği görülmemiş bir devlet görüntüsü çiziyor. Vahşette ve barbarlıkta sınır tanımayan, insan hayatını hiçe sayan, kendi çıkarlarını her şeyin üzerinde gören, diline pelesenk ettiği barış ve özgürlük söyleminin aksine dünyada barış ve özgürlüğün karşısındaki en büyük tehdit konumunda olan ABD, herbiri insanlık tarihinde kara bir leke olarak geçen uygulamalarına bugün de devam ediyor. ABD NİN SİYASİ TARİHİ 1. ve 2. Dünya Savaşı ndan kazançlı çıkan ABD, savaşlar sonrasında çöken Avrupa ekonomileri karşısında tek hegemon güç olarak kaldı ve 20. yüzyılda dünyanın yeni süper gücü haline geldi. Sömürge Topraklarında Yükselen Medeniyet 15. yüzyılın sonu ve 16. yüzyılın başlarında başlayan sömürge hareketi ile Amerika kıtasına gelen Avrupalılar; soykırıma uğrattıkları milyonlarca yerlinin ve Afrika kıtasındaki sömürgelerinden getirip köle olarak kullandıkları milyonlarca Afrikalının kanları üzerinde yeni koloniler kurdular. Yokettikleri binlerce yıllık medeniyetlerin bütün zenginliklerini Avrupa kıtasına akıtan sömürgeci güçler, zamanla kıtada güçlenmeye ve yeni bir siyasi oluşum o- larak ortaya çıkmaya başladılar. 18. yüzyıl ortalarında Fransa-Rusya-Avusturya ittifakına karşı yaptığı savaşlarda ekonomisi ciddi oranda yıpranan İngiltere, Amerika kıtasındaki kolonilere yeni vergi yükümlülükleri getirme yoluna gitti. Bu durum karşısında isyan bayrağını çeken koloni güçleri ile İngiltere arasında gerçekleşen savaş 6 yıl sürdü ve 1783 yılında İngiltere güçleri geri çekilerek mağlubiyeti kabul etti. Böylece1789 da 50 eyaletin biraraya gelmesi ile Amerika Birleşik Devletleri kuruldu. Bu arada 18. yüzyılın ortalarında başlayan Kızılderili soykırımı onlarca yıl devam etti ve yüzbinlerce Kızılderili öldürüldü. ABD kuruluşundan itibaren hem Amerika yerlilerini soykırıma uğrattı, hem de Afrika kıtasından getirilen ve köleleştirilen siyahîleri köle olarak kullanmaya devam etti. 20. yüzyılın başlarında dünya siyâsetindeki etkinliğini hissettirmeye başlayan ABD, buna karşın 1. Dünya Savaşı na direkt olarak katılmadı ve savaşın ilerleyen dönemlerindeki müdahalesi ile savaşın İtilaf Devletlerince ka- 20
21 zanılmasında önemli rol oynadı. 1. ve 2. Dünya Savaşlarında önce tarafsız kalan, daha sonra savaşın seyrine göre yerini tayin eden ABD, iki dünya savaşından da ekonomik ve siyasi açıdan büyük kazançlar elde ederek çıktı. Soğuk Savaş Dönemi ABD, kapitalizmin altın çağı olarak anılan yılları arası dönemde yüksek büyüme oranları yakalandı. 2. Dünya Savaşı sonrasında büyük başarı sağlanan kapitalist sistemin ekonomik ve kurumsal anlamdaki başarısının ideolojik alanda sağlanacak cazibe ile dengelenmesi hedeflenerek; özgürlük, modernite, zenginlik ve refah gibi kavramlar tedavüle sokuldu. Buna ilaveten stratejik bir çerçeve olarak da Soğuk Savaş ideolojisi ve ABD nin Komünizm i küresel olarak çevreleme politikasıyla kendini gösteren ve NATO nun kurulmasıyla somutlaşan dünya çapında bir ittifaklar sistemi yaratıldı. 2. Dünya Savaşı nı çıkarlarına uygun manevralarla geçiren ABD, savaştan çökmüş ekonomilerle çıkan Avrupa ülkeleri karşısında 20. yüzyılın ortasında hegemonik bir güç olarak kaldı. Bu süreçte Avrupa ülkelerine önemli miktarlarda borç veren ABD, Roger Garauy nin ifadesiyle; bütün bilyeleri kazandığı için oyun oynamaya devam etmek için elindeki bilyeleri arkadaşlarına ödünç vermesi gereken bir çocuk gibiydi. Bir taraftan tüm dünyayı kendi mamülleriyle dolduran ABD, diğer taraftan ödemeleri yapabilmeleri için özellikle Avrupa ülkelerinin ekonomilerini ayakta tutmaya çalıştı. CIA bu ortamda ekonomik ve siyasi alandaki çifte tehlikeyi şöyle haber veriyordu: Amerika nın güvenliği için en büyük tehlike, Batı Avrupa da ekonominin çökmesi ihtimalidir. Bunun neticesinde de Komünist unsurların iktidara gelmesidir. Truman Doktrini ve Marshall Planı 1947 de meşhur Truman Doktrini böyle bir ortamda ortaya atıldı. Sovyet karşıtlığının temel hareket noktası kabul edildiği Truman Doktrini, Komünizm tehdidi altındaki ülkelere mâlî ve askerî açıdan destek verilmesini öngörüyordu. 2. Dünya Savaşı nda ABD nin askeri alandaki üstünlüğünü fark eden Stalin, özellikle Doğu Avrupa da Komünizm i yayarak uydu devletler kurmak ve Batı ile arasında bir blok oluşturmak istiyordu. Benzer bir düşünceyle hareket eden ABD de Truman planıyla Komünizm e karşı önlem alma yoluna gitti. Bu süreçte Batı bloğunu NATO, Balkan İttifakı, Bağdat Paktı ve SEATO temsil ederken, Sovyet bloğunu Varşova Paktı temsil ediyordu. Marshall Planı da Truman Doktrini nin bir parçası olarak uygulandı. Plan, savaşta yıpranan ekonomileri canlandırmayı, toplumun üreten kesimini 33. ABD Başkanı Harry S. Truman ( ) ABD, 2. Dünya Savaşı sonrasındaki hegemonik politikalarını konumlandıracağı bir tehdit olarak Komünizm i ve onu dünyada yayan Sovyetler Birliği ni seçti. Savaş sonrasındaki Truman Planı ve Marshall Yardımı, bir taraftan Sovyetler Birliği ni çevrelemeyi, bir taraftan da dünya ülkelerini yeni hegemonik düzene uyumlu hale getirmeyi öngörüyordu. 21
22 2. Dünya Savaşı sonrasında ABD ve Sovyetler Birliği, göz diktikleri Kore Yarımadası ndan çekilirken kendi uyduları sayılabilecek yönetimler kurulmasını sağladılar. Kuzey Kore nin Güney Kore ye saldırdığını bahane eden ABD BM yi harekete geçirerek Kore ye askerî müdahale başlattı. Büyük bölümünü ABD kuvvetlerinin oluşturduğu BM birliklerinin, iki devlet arasında sınır kabul edilen 38. enlemi geçip kuzeyde Çin sınırına doğru ilerlemesi üzerine Çin, Kuzey Kore ye açık destek vererek savaşa müdahil oldu. Bundan sonra savaş ABD ve Çin arasındaki bir savaşa dönüştü. Savaştan zararlı çıkansa milyonlarca insanını kaybeden, ekonomisi ve sanayisi çöken Kore oldu. verdiği kredi ve yaptığı yardımlarla tembelliğe alıştırmayı, tüketimi teşvik ederek yaşam biçimlerini ve alış-veriş alışkanlıklarını değiştirmeyi, devlet ekonomilerini hegemonik düzene entegre etmeyi, proje kapsamında yeralan ülke vatandaşlarına şirin gözükerek siyasi arenada güç kazanmayı ve böylece ABD politikalarını meşrûlaştırmayı amaçlıyordu. Yardımlarda önşart olarak hükümetlerden, bünyelerindeki komünist unsurları bertaraf etmeleri isteniyordu. Bu talep karşısında 1947 nin Mayıs ayı i- çerisinde Belçika, İtalya ve Fransa da komünist bakanlar hükümetlerinden ihraç edildiler. Benzer uygulamalar Marshall Planı içerisinde yeralan ülkelerde, özellikle SSCB nin direkt müdahale alanı ve baskısı altında olduğu düşünülen Yunanistan ve Türkiye de de hayata geçirildi. ABD, 2. Dünya Savaşı sonrasında kurduğu hegemonik sistemin mantıksal temellerini oluşturmak için makul bir düşman, bir Şer İmparatorluğu bulmak zorundaydı. Bu makul hedef Komünizm olarak belirlendi ve Sovyetler Birliği başdüşman kabul edildi. Soğuk Savaş dönemine rengini veren bu politikanın uluslararası camiada verdiği mesaj açıktı: Kendi pazarlarını ABD firmalarına kayıtsız şartsız açmayan her devlet komünist olmak vs SSCB ye suçortaklığı yapmakla suçlanacaktı. Bu yaklaşımla, politikalarını hayata geçirmekte sıkıntı yaşadıkları birçok ülkeye karşı askerî müdahalelerde bulunan ABD, bir taraftan kendi güdümündeki uluslararası finans kurumlarıyla yumuşak güç kartını devreye sokuyordu. IMF ve Dünya Bankası gibi uydu teşkilatlar, kalkınmaya ve gelişmeye yardım maskesi altında dünyanın dört bir tarafına uzanıyordu. Temel amaçları, gelişmekte olan devletlerin, ABD nin ekonomik ve politik modeline ve küreselleşmiş iktisâdî liberalizm modeline ayak uydurmalarını sağlamak olan bu kurumlar, getirdikleri ağır finansal yaptırımlarla ülke ekonomilerini yönlendirme noktasında önemli haklar elde ettiler. SSCB nin dağılması Soğuk Savaş döneminin de sonunu getirdi ve ABD yeni bir şeytan, yeni bir şer güç bulmak zorunda kaldı. Yeni düşman İslam ve Terör olacaktı. Kore Savaşı 20. yüzyılın başlarında Japonya tarafından Rus Çarlığı nın elinden alınan Kore Yarımadası, Japonya nın 2. Dünya Savaşı nda yenilmesiyle ABD ve Sovyetler Birliği arasında gerginliğe sebep oldu. Her iki süper güç de yarımadanın kuzey ve güneyinde kendilerine bağımlı hükümetler kurarak yıllarında bölgedeki askerî güçlerini çektiler. Böylece Sovyet yanlısı bir Kuzey Kore ve Amerika yanlısı bir Güney Kore devleti kurulmuş oldu. İki ülke için sınır olarak da 38. Enlem belirlendi. ABD iki ülke arasında çıkan çatışmaları bahane göstererek BM yi harekete geçirdi ve çoğu ABD güçlerinden oluşan deniz, hava ve kara birliklerini 22
23 1950 yazında bölgeye sevketti. Birliklerin müdahalesiyle 38. Enlem i geçerek güneye doğru ilerleyen kuzey güçleri geri püskürtüldü. Ancak Kuzey Kore birliklerini 38. Enlem in kuzeyine iten ABD kontrolündeki BM birlikleri, burada durmayarak Kuzeye doğru ilerlemeye devam etti ve Kuzey birliklerini Çin sınırına doğru çekilmeye zorladı. Bu safhaya kadar savaşa müdahil olmayan Çin, BM birliklerinin Çin sınırını tehdit eder konuma gelmesiyle birlikte Kuzey Kore ye açık destek vererek savaşa müdâhil oldu. İlerleyen aylarda savaş Kuzey-Güney Kore savaşından çok bir ABD-Çin savaşı haline geldi Bütün bu süreçten zararlı çıkansa, yüzbinlerce askerini, milyonlarca sivil vatandaşını kaybeden ve toprakları büyük zarara uğrayan Kuzey ve Güney Kore devletleri oldu. Çin Kuvvetlerinin BM birliklerini 38. Enlem in güneyine püskürtmesinden sonra, savaş durağan bir hal aldı. Bu durum tarafları barış görüşmelerine itti Nisan ında başlayan görüşmeler 1953 Temmuz unda imzalanan ateşkes antlaşması ile sonuçlandı. Ancak savaş, Kuzey ve Güney Kore arasında 2007 yılında imzalanan barış antlaşmasına kadar kağıt üzerinde devam etti. Vietnam Savaşı Kore Savaşı ndan sonra bölgenin savunmasına daha fazla ağırlık veren ABD, Soğuk Savaş dönemine şekil veren çevreleme politikası çerçevesinde, Uzakdoğu nun Sovyet Rusya ve Çin in kontrolü altına girmesini önlemek amacıyla Güneydoğu Asya Antlaşması Teşkilatı (SEATO) nı kurdu. Teşkilatta ABD, İngiltere ve Fransa dışında Yeni Zelanda, Avustralya, Filipinler, Pakistan ve Tayland yeralıyordu. Böylece daha önce NATO, Balkan İttifakı ve Bağdat Paktı ile başlayan süreçte yeni ve stratejik bir adım atılmış oluyordu. Daha önce Fransa nın hakimiyeti altında olan ve Vietnam, Laos, Kamboçya yı da içine alan Hindiçin coğrafyası, Fransa nın 2. Dünya Savaşı sonrası bölgeden çekilmesinden sonra ABD tarafından kontrol altına alınmak istendi. Kuzey ve Güney Vietnam arasındaki hakimiyet mücadelesinde Güney Vietnam a destek veren ABD, 1950 lerin sonlarında Eisenhower döneminden başlayarak bölgeye asker göndermeye başladı. Asker sevkiyatı sonraki başkan John F. Kennedy zamanında artarak sürerken, Kuzey ve Güney bölgeleri arasındaki çatışmalar da giderek şiddetlendi. Kennedy nin ölümünden sonra ABD Başkanı olan yardımcısı Lyndon B. Johnson, ABD donanmasının Kuzey Vietnam güçleri tarafından hedef yapılması karşısında Vietnam ile savaşmak için Kongre den kendisini yetkilendirmesini istedi. Karar Senato da 2 ye karşı 88, Temsilciler Meclisi nde 0 a karşı 416 oyla alındı. Bu tarihten sonra yüzbinlerce askerini Vietnam a gönderen ABD, konvansiyonel silahlar karşısında başarılı bir gerilla mücadelesi veren Kuzey Vietnam güçleri karşısında başarısızlığa uğradı. Johnson dan sonraki başkan Richard Soğuk Savaş döneminde ABD, Sovyetler Birliği ni çevreleme politikasının bir gereği olarak Uzakdoğu yu da önemsiyordu. Bu açıdan önemli bir konumda bulunan Vietnam ı hedef seçen ABD, Kuzey ve Güney Vietnam arasındaki mücadelede Güney bölgesine destek vererek bölgeye müdâhil olmaya ve asker yığmaya başladı. Yaklaşık 10 yıl süren işgal süresince milyonlarca asker-sivil Vietnamlı öldürüldü. Askerî alandaki önemli üstünlüğüne rağmen istediği başarıyı elde edemeyen ABD, dünyanın gözü önünde milyonlarca insanı katlettikten sonra Vietnam dan çekilmek zorunda kaldı. 23
24 Nixon döneminde de savaş devam etti. ABD, bu işgal sürecinde yüzbinlerce asker ve milyonlarca sivili katletmekle kalmadı, uzun yıllar süren bombardımanlarla ülkeyi yerle bir etti. Bütün bunlara rağmen savaşı kazanamayan ABD de, ciddi bir kamuoyu muhalefeti de oluşmuştu. Askerî olarak savaşı kaybetmesine karşın, hedeflediği kazanımların bir kısmını elde eden ABD, Kuzey Vietnam ile uzun yıllar süren barış görüşmeleri neticesinde 27 Mayıs 1973 te barış antlaşması imzaladı. 41. ABD Başkanı George H. W. Bush Irak ın Kuveyt i işgalini bahane ederek Körfez Savaşı nı başlatan ABD, bu savaşla birlikte Ortadoğu bölgesine 500 bin asker yığmış, Türkiye başta olmak üzere bölgedeki pek çok ülkede yeni askerî üsler açmış, yeni silahlarını deneme ve dünyaya pazarlama şansı bulmuş oldu. Soğuk Savaş Sonrası Yeni Dünya Düzeni Küresel vizyonunu büyük oranda soyut ve ideolojik bir dış tehdit algılaması üzerine bina eden ABD, Soğuk Savaş ın sona ermesi ile birlikte politikalarına meşrû bir zemin bulma noktasında sıkıntılı bir sürece girdi. Zira, Sovyetler Birliği nin dağılması neticesinde, ABD nin küresel menfaatleri ile sahip olduğu siyasi güç arasındaki meşrûiyet açığını kapatan bir dış tehdit de ortadan kalkmış oldu ların başında ilan edilen ve Soğuk Savaş düzeni yerine ikame edilmeye çalışılan Yeni Dünya Düzeni projesi, bu meşrûiyet açığını kapatmak noktasında yetersiz kaldı. Yine bu dönemde icat edilen Haydut Devlet kavramı da, tehditsizlikten doğan meşrûiyet açığını kapamaya yönelik bir a- dımdı. Ancak bütün bunlara rağmen, Suriye, Kuzey Kore, Libya, İran ve I- rak gibi haydut devletlerden gelebilecek tehdit, ABD li siyâset yapıcıların tüm çabalarına rağmen, ne ABD nin kendi kamuoyuna ve ne de dünya kamuoyuna inandırıcı geliyordu. Dolayısıyla ABD, asla vazgeçemeyeceği menfaatlerinin bulunduğu Avrasya anakıtasındaki askerî varlığını sürdürebilmek için gerekli meşrû zemini bir türlü bulamamıştı. Bunların yanısıra, Soğuk Savaş sonrasında varlık sebebi ortadan kalkan NATO da sorgulanmaya başlandı. Öte yandan bu süreçte Japonya ve AB, gerek dış politikada ve gerekse güvenlik alanında, ABD ile yollarını ayırmaya, hızla yükselen iki güç, Çin ve Hindistan da, bölgesel güç olmaktan öte gideceklerini göstermeye başladılar. Soğuk Savaş ın bitmesi ve Sovyetler Birliği nin dağılması neticesinde Atlas Okyanusu ndan Çin e kadar uzanan, jeoekonomik ve jeopolitik önemi tartışılmaz bir Müslüman coğrafyanın da sahipsiz kaldığı böylesi bir ortamda 11 Eylül saldırıları ABD ye bulunmaz bir fırsat verecekti. Körfez Savaşı Ağustos 1990 da Irak ın Kuveyt i işgal etmesi ile başlayan süreç, ABD öncülüğünde İngiltere, Fransa, Suudi Arabistan, Mısır ve 28 ülke koalisyonunun dâhil olduğu bir savaşa dönüştü. Sözkonusu koalisyon bir istilayı cezalandırmak üzere biraraya gelmişti. Ancak, BM tarafından kınanmış olmasına rağmen Batı Şeria, Golan, Güney Lübnan ve Kudüs ün istilası ile ilgili olarak böyle bir harekât sözkonusu olmadı. Nitekim Irak, bölgenin diğer 24
25 topraklarının haksız işgalcileri için de benzeri tedbirler alınması şartıyla Kuveyt topraklarından askerlerini çekme ve barış masasına oturmayı teklif etmiş, fakat ABD 1 milyondan fazla Iraklının canına malolan bir harekâtı başlatmıştı. Kamuoyu, Körfez Savaşı boyunca medya tarafından dünyaya servis edilen uydurma sahnelerle uyuşturuldu. Bu uydurma sahneler arasında en dikkat çekici olanı, kuvözlerdeki bebekleri öldürüp talan eden Irak askerlerinin canavarlığına şahit olan bir genç kızın anlattıklarını içeren sahneydi. Savaştan sonra bu kişinin Kuveyt in Washington Büyükelçisi nin kızı olduğu ve o canavarlıklar sırasında Kuveyt te olmadığı ortaya çıktı. Savaş bahanesiyle bölgeye 500 bin askerini yığan, savaş sonrasında Irak ı fiilen üçe bölen, Türkiye başta olmak üzere bölge ülkelerinde yeni üsler a- çan, elindeki eski sayılabilecek silahları elden çıkaran ve yeni silah teknolojilerini deneyerek dünya ülkelerine pazarlama imkanı bulan ABD, bölge petrollerini de kontrolü altına almış oldu. Savaşın ABD nin hegemonik düzeni için bir gereksinim olduğu açıktı. Bu gerçeği, eski ABD Başkanı Richard Nixon, Körfez Savaşı ile ilgili olarak yaptığı şu samimi açıklamayla dile getiriyordu: Biz oraya demokrasiyi müdafaa etmek için gitmiyoruz, çünkü Kuveyt demokratik bir ülke değildir ve o bölgede demokrasi ile idare edilen bir ülke de yok. Biz oraya diktatörlüğü yıkmak için gitmiyoruz, aksi takdirde Suriye ye gitmezdik. Biz oraya milletlerarası meşrûiyeti savunmak için de gitmiyoruz. Biz oraya gidiyoruz ve bizim oraya gitmemiz lazım, zira bizim hayati menfaatlerimize dokunulmasına müsaade etmeyiz. 11 Eylül ve Sonrası 11 Eylül Olayları 11 Eylül 2001 de Amerika Birleşik Devletleri 1812 den bu yana ilk kez kendi topraklarında saldırıya uğradı. İddialara göre, kaçırılan dört yolcu uçağından ikisi Dünya Ticaret Merkezi nin ikiz kulelerine çarparak binaların yıkılmasına sebep olurken, üçüncü uçak Pentagon binasına çarptı; dördüncü uçaksa, uçağı kaçıranlarla yolcular arasındaki mücadele sonrasında Pensilvanya da düştü. Olaylarda yaklaşık 3 bin kişi yaşamını yitirdi. ABD tarihinin belki de en ilginç ve en gizemli olayı olarak tarihe geçen 11 Eylül hakkında çok farklı değerlendirmeler ve spekülasyonlar yapıldı, teoriler ortaya atıldı. Bir kesim, saldırıları dönemin ABD Başkanı George Bush un da açıkladığı gibi el-kaide nin yaptığına inandı; ancak saldırıların ABD tarafından başlatılması planlanan yeni işgal dalgasına gerekçe gösterilmek üzere bizzat ABD tarafından planlandığı da ciddi bir şekilde tartışıldı. Olaylardan sonra ortaya konan deliller bu iddiayı kuvvetlendirdi, resmi ağızlardan yapılan açıklamalar dünya kamuoyunu tatmin etmekten çok uzaktı. Eski ABD Başkanı Richard Nixon, Körfez Savaşı ile ilgili olarak yaptığı şu samimi açıklamayla dile getiriyordu: Biz oraya demokrasiyi müdafaa etmek için gitmiyoruz, çünkü Kuveyt demokratik bir ülke değildir ve o bölgede demokrasi ile idare edilen bir ülke de yok. Biz oraya diktatörlüğü yıkmak için gitmiyoruz, aksi takdirde Suriye ye gitmezdik. Biz oraya milletlerarası meşrûiyeti savunmak için de gitmiyoruz. Biz oraya gidiyoruz ve bizim oraya gitmemiz lazım, zira bizim hayati menfaatlerimize dokunulmasına müsaade etmeyiz. 25
26 Olaylara ait görüntülerin yeraldığı belgesellerle bu iddialar milyonlara ulaştırıldı. Sinema filmleri, belgeseller, kitaplar ve milyonlarca yazı yazıldı. Yine de olaylar bugün itibariyle net bir şekilde açıklanabilmiş değil. Ancak dünyayı daha çok ilgilendiren şey, olayların kendisinden ziyade sonuçları oldu. Zira 11 Eylül dünya tarihinde bir milat oldu ve bu tarihten sonra ABD, 20. yüzyılda kurduğu hegemonyasının 21. yüzyılda muhafaza etme ve dünya üzerindeki emperyalist gücünü yeniden dizayn etme sürecine girdi. Dönemin ABD Başkanı George Bush, saldırının gerçekleştiği gün yaptığı konuşmada, saldırıların bir savaş eylemi olduğunu ve Amerika nın önündeki günlerin kötüye karşı iyinin sürdüreceği olağanüstü bir mücadele olacağını söyledi. 14 Eylül tarihinde hükümet yetkilileri Amerikan halkına, bu mücadelenin uzun soluklu bir mücadele olacağını ve diğer özgürlük aşığı ülkelerin de bu tip saldırılara hedef olabileceklerini söylüyorlardı. 11 Eylül 2001 tarihi ABD ve dünya tarihi açısından bir dönüm noktası oldu. İkiz Kuleler ve Pentagon a yapılan saldırılar sonrasında ABD, dünya üzerindeki hegemonik düzeninin devamı için yeni bir işgal dalgası başlattı. Önce Afganistan ı işgal etmek ve çevresindeki ülkelerde askeri üsler açmak suretiyle Orta Asya ya, ardından Irak ı işgal ederek Ortadoğu ya yeniden yerleşen ABD, bu süreçte ya bizimlesiniz, ya da teröristsiniz! söylemi ile hareket etti. Medyanın Tutumu Amerikan medyası da bu süreçte hükümetin politikalarına uygun yayınlarıyla sürece destek verdi. Televizyon ve gazetelere davet edilen yorumcular, düşüncelerini dile getirirken, Amerika nın masum bir kurban olduğunu ve Bush un 7 Kasım 2001 deki konuşmasındaki ya bizimlesiniz ya da teröristsiniz! vurgusunu tekrarladılar. LA Weekly gazetesi yazarlarından John Powers bu süreci şöyle anlatıyor: Birdenbire nasıl vatansever olacağımızı ve yas tutacağımızı konuşur olduk. CNN Amerika Saldırıya Uğradı sloganını Amerika nın Yeni Savaşı olarak değiştirdi. CBS inki Amerika Yükseliyor oldu. ABC nin web sitesi bilgisayara yüklenebilen Amerikan bayrakları vermeye başladı. Kmart Pazar günkü New York Times da tom sayfa Old glory versiyonu yayımladı. Gönüllüler kurbanlara yardımcı olmak üzere bir şeyler yaptıklarında TV de şu logo vardı: Sessiz Kahramanlık Hareketleri. Muhalif duruş sergileyen medya mensuplarıysa baskın medya ve bürokratik kanallar tarafından ciddi bir linç kampanyasına tâbî tutuldu. Bu muhalif seslerin sahiplerinden biri olan Susan Sontag, Amerikalılardan, masum hemşehrilerinin neden hedef olduğu konusunda ipucu bulabilmek için, hükümetlerinin geçmişteki ve mevcut politikalarını incelemelerini istiyor, Amerikan hükümetini de yürüttükleri kampanyalarla insanları çocuk yerine koymakla suçluyordu. Bu yazı sonrasında Sontag Amerika dan nefret eden kişi, ahlâkî idiot ve hâin ilan edildi ve görüşlerinden dolayı utanç duyması gerektiği söylendi. ABD televizyonunda Politically Incorrect adlı programı hazırlayan Bill Maher de olaylar sonrasında sorgulayıcı bir tavır takındı ve işini kaybetti. Grants Pass Daily Courier de yazan Dan Guthrie ve Texas City Sun ın şehir editörü 26
27 Tom Gutting de benzer tavırlarından dolayı işlerini kaybeden gazetecilerden sadece birkaçı. Olaylar Sonrasında Başlayan İşgaller ABD, olayların üzerinden henüz bir ay bile geçmeden Afganistan ı işgal etti. İşgale gerekçe olarak, 11 Eylül de gerçekleşen saldırıları düzenleyen örgütün el-kaide olduğu ve örgütün lideri Üsame Bin Ladin de dâhil olmak üzere Afganistan da bulunduğu gösterildi. Operasyonun el-kaide nin çökertilmesi ve Üsame Bin Ladin in ele geçirilmesiyle sona ereceği bildirildi. Ancak işgalin üzerinden 10 yıl geçmiş olmasına rağmen Afganistan daki ABD işgali sona ermedi. Afganistan ın ardından 2003 yılında Irak ı işgal eden ABD, bu kez de işgale gerekçe olarak Saddam Hüseyin in elinde kitle imha silahları olduğunu gösterdi ve işgali meşrûlaştırmaya çalıştı. Öte yandan işgal, 11 Eylül deki saldırıyla da ilişkilendirilmeye çalışıldı. Her iki iddianın da koca bir yalandan ibaret olduğu, işgalden kısa süre sonra anlaşıldı. Irak ta var olduğu söylenen kitle imha silahları bir türlü bulunamadı. İşgalin devam ettiği aylarda, gerek ABD Başkanı George Bush, gerek ABD Savunma Bakan Yardımcısı Paul Wolfowitz, bu iddiaların gerçeği yansıtmadığını bizzat açıkladılar. Irak işgali dünya ekonomisini yakın tarihte en çok etkileyen olaylardan biri oldu. İşgal yalnızca siyasi ve askerî sonuçlar doğurmakla kalmadı; ekonomik anlamda da ciddi bir tahribata yol açtı. ABD 2003 mâlî yılında yaklaşık 450 milyar Dolar ı askerî harcamalara ayırdı. Aynı yıl Irak işgali nedeniyle Bush yönetimi 63 milyar Dolar lık savaş harcaması yapabilmek için ek bütçe yasasını uygulamaya koydu. İşgal in Irak ve bölgedeki ülkeler için ekonomik anlamda ne ifade ettiği ise tam olarak tesbit edilebilmiş değil. 11 Eylül Sonrasında ABD nin Orta Asya Politikası 11 Eylül sonrasında ABD nin Orta Asya politikası şu dört konu etrafında şekillendi: Ekonomik ve siyasal reformlar (Orta Asya ülkelerine ekonomik konularda yardım programlarının oluşturulması, insan hakları, demokrasi, hak ve özgürlüklerin korunması gibi konular), askeri işbirliği (Afganistan ın işgali sürecinde Özbekistan, Tacikistan ve Kırgızistan ile askeri işbirliği anlaşmaları), terörizmle mücadele (11 Eylül sonrası ABD politikasını belirleyen terörle mücadele söyleminde Orta Asya ülkelerinin desteğinin alınması) ve Hazar ın enerji kaynaklarının geliştirilmesi (Rusya ve İran ı safdışı bırakan boru hatları ile ilgili projelere destek verilmesi). ABD nin 11 Eylül sonrası başlattığı işgal sürecinde Orta Asya ülkeleriyle de çeşitli anlaşmalar yapıldı. Bu anlaşmaların getirdiği avantajlar ilk olarak 2001 yılındaki Afganistan işgalinde kullanıldı. ABD nin bu süreçte Orta Asya ülkelerinde elde ettiği askerî kazanımlardan bazıları şunlar oldu: 27
28 Kırgızistan: Manas Üssü ve Eğitim İşbirliği Anlaşması Özbekistan: Termiz ve Kansi Khanabat (K2) üssü (Mayıs 2005 te boşaltıldı) Kazakistan: Savunma İşbirliği Anlaşması, tüm hava sahasının kullanımı, Almaata Havaalanı nın acil durumlarda kullanımı, Hazar Denizi kıyısında ortak eğitim tesisi Türkmenistan: Askeri Eğitim Anlaşması, insânî maksatlı uçuşlarda hava sahasının kullanımı ve havada yakıt ikmali Tacikistan: Terörizme karşı işbirliği Anlaşması, Duşanbe Havaalanı nın yakıt ikmali için kullanılması, Kulyab, Kurgan-Tyube ve Hokant Havaalanı nın kullanımı Afganistan: askeri güç bulundurma ve iki büyük askeri üs (Bagram ve Kandahar) Pakistan: Üç büyük askerî üssün kullanımı ABD nin Orta Asya ülkelerî ile kurduğu ilişkide, bu ülkelerin birçoğunun sahip olduğu zengin enerji kaynakları belirleyici rol oynadı. ABD, dünyanın en zengin doğalgaz ve petrol yataklarına sahip ülkelerden olan Kazakistan, Türkmenistan ve Azerbaycan ile enerji alanında önemli anlaşmalar imzalarken, bu ülkelerin enerji alanındaki yatırımlarını finansal açıdan destekledi ve Rusya, İran ve Çin gibi ülkeleri de sürecin dışında bırakmak için yoğun bir çaba içerisine girdi. ABD NİN İHLAL KARNESİ ABD kurulduğu günden bugüne kadar, tanrı tarafından özel olarak seçildiği savını en üst mercilerden dillendirdi ve tüm dünyayı felakete sürükleyen uygulamalarında bu söylemi bir meşrûiyet zemini olarak kullanmaktan çekinmedi. ABD tarihi, başkanlarının ağzından yapılmış bu türden açıklamalarla doludur. ABD nin İlahi Seçilmişlik Rüyası ABD kurulduğu günden bugüne kadar, tanrı tarafından özel olarak seçildiği savını en üst mercilerden dillendirdi ve tüm dünyayı felakete sürükleyen uygulamalarında bu söylemi bir meşrûiyet zemini olarak kullanmaktan çekinmedi. George Washington dan sonra ABD Başkanı olan John Adams bu iddiayı şöyle dile getiriyordu: Amerika, insanın kendi kimlik ve kişiliğine kavuşacağı mekan olması için Yüce Allah tarafından yaratılmıştır. ABD nin 3. Başkanı Thomas Jefferson da kendi halkının Tanrı ın seçilmiş halkı olduğunu ilan etmişti yılları arasında ABD Başkanı olan Richard Nixon da benzer bir şekilde Allah Amerika yla birliktedir, Tanrı Amerika nın dünyayı yönetmesini istiyor diyordu. Aşağı yukarı bütün ABD başkanları benzer açıklamalarda bulunarak dünya üzerindeki hegemonik düzenlerini ilâhî bir seçilmişliğe bağlamak istediler de Meksika yı işgal eden ABD nin o dönemki başkanı William Taft şöyle bir beyanat vermişti: Meksika nın hükümeti İsrail de bir Tanrı bulunduğunu ve O na itaat etmenin bir vazife olduğunu anlayıncaya kadar, halkımızı ve onun Meksika daki mülklerini korumaya mecburum. 28
29 Hiroşima ve Nagazaki şehirlerine atom bombası atılmasına resmî onayı veren dönemin ABD Başkanı Harry Truman da, dünya tarihinin en büyük pişkinliklerinden birini sergileyerek şu açıklamayı yapmıştı: Tanrıya şükran borçluyuz ki, bu bomba düşmanlarımızın yerine bize verildi; bu yüzden O nun yöntemiyle ve O nun amaçları doğrultusunda kullanabildiğimiz için dua ediyoruz. Vietnam Savaşı sırasında New York Başpiskoposu olan Kardinal Spellman da, Vietnam da türlü katliamlar gerçekleştiren ABD askerlerine; Siz İsa nın askerlerisiniz diye hitap ediyordu. Hiroşima ve Nagasaki ye Atılan Atom Bombaları Nükleer silahlar konusunda dünya ülkeleri üzerinde baskı kuran ABD, dünya tarihinde nükleer silah kullanan ilk ve tek ülke olma özelliğini koruyor. 2. Dünya Savaşı sonunda Hiroşima ve Nagasaki şehirlerine atılan atom bombaları dünya tarihinin en büyük katliamlarından birine sahne oldu. Yaklaşık 200 bin kişi bombaların düştüğü anda, yüzbinlercesi de takip eden dönemde bombaların neden oldu radyasyonun etkisiyle yaşamını yitirdi. Saldırıya resmî onay veren dönemin ABD Başkanı Harry Truman, bombalamanın başarılı bir şekilde gerçekleştirildiği bilgisi kendisine verildiğinde bu durumu tarihteki en önemli şey diye adlandırdı. İlerleyen dönemlerde bombaların askeri bir gereklilik nedeniyle değil, politik çıkarlar nedeniyle atılmış olduğu anlaşıldı: Genişlemekte olan Sovyetler Birliği ne ve dünyanın geri kalanına bir mesaj vermek ve Kongre ye nükleer araştırmalar gibi masraflı projelerin bir savurganlık olmadığını gösterme arzusu. İnfilak 10 bin tonluk TNT patlamasına eşdeğerdi. Japonya ya atılan iki bomba, atıldığı yerin yükseltisine ve benzeri koşullara bağlı olarak kendi tahrip gücünün iki katına kadar çıkabilirdi. Trinity test bölgesi ABD hükümetine, tek bir atom bombasının, hedef şehrin 500 ila 2500 fit yüksekliğinde patladığında, hem patlamanın tahrip gücüyle, hem de patlama sonrasında yayılan ve yavaş yavaş ve acı çektirerek öldüren radyasyon sayesinde ne derece ölümcül olabileceğini göstermişti. Radyasyon, dünyanın Japon sivillerin uzaktan zehirlenmesine göstereceği tepkileri bilen ABD açısından zorlu bir konuydu. Yetkililer, Hiroşima ve Nagasaki ye radyasyona maruz kalmayı azaltacak şekilde, bombaların daha yüksekten atılması konusunda fikir birliğine vardılar. Böylece saldırılar, ölümlerin radyasyondan ziyade patlama ve yanmalar sebebiyle gerçekleşmesi şeklinde tasarlanmıştı. ABD bu bombalamayla aynı zamanda daha önce imzalamış olduğu anlaşmalara da aykırı hareket etmiş oluyordu ve 1907 de savaşlarda zehirli silahların kullanılmasını yasaklayan anlaşmalar imzalayan ABD, 1938 deki Uluslar Ligi kararlarını da imzalayarak sivillerin bilinçli olarak bombalanmaması gerektiğini kabul etmişti. Yıllardır dünya ülkeleri üzerinde nükleer alanda uyguladığı baskılarla bilinen ABD, dünya tarihinde bir nükleer silahı kullanan ilk ve tek ülke olma özelliği taşıyor. İkinci Dünya Savaşı nda Hiroşima ve Nagasaki ye atılan bombalar 350 bin kişinin bombalama anında, çok daha fazlasınınsa ilerleyen ay ve yıllarda bombanın etkisiyle yayılan radyasyonun verdiği zararla acı çekerek yaşamını yitirmesine sebep oldu. 29
30 6 Ağustos 1945 de gerçekleştirilen bombalamanın tüm sivilleri hedef aldığı ABD yetkililerince gizlendi ve 9 Ağustos ta ikinci bir bombanın Nagasaki yi yerle bir ettiği esnada ABD Başkanı Harry Truman radyodan yaptığı konuşmada şunları söyledi: Dünya ilk atom bombasının Hiroşima daki bir askerî üsse atıldığını öğrensin. Çünkü ilk saldırıda sivillerin öldürülmesinden kaçınmak istedik. Ama bu saldırı sadece olacakların bir uyarısıdır. Japonya teslim olmazsa, bombalar savaş endüstrilerine atılacak ve ne yazık ki, binlerce sivil hayatını kaybedecektir. Japon sivillerin endüstriyel şehirlerden hemen uzaklaşmalarını ve kendilerini tahribattan kurtarmalarını istiyorum. 2. Dünya Savaşı sonrasında kurulan Nurenberg Mahkemesi nde görülen davada Nagasaki bir savaş suçu olarak isimlendirildi; ancak ABD böyle bir suçtan dolayı hiçbir zaman hüküm giymedi. ABD ikinci bombayı atmadan önce bir gün daha beklemiş olsaydı, diğer şehirlerinin de yok olmasını ve yüzbinlerce kişinin daha ölmesini görmek istemeyen Japonların teslim olmaya hazırlandıklarını görebilecekti yılında yapılan bir araştırmada, Japonya nın Hiroşima ve Nagasaki kentlerine atılan bombaların doğrudan sonuçlarıyla 350 bin kişinin hayatını kaybettiği, bunların yarısının patlama anında, diğer yarısının da radyasyondan kaynaklanan hastalıklar nedeniyle öldüğü ortaya kondu. Bu dehşet verici rakamlar, radyasyonun etkisiyle kalıtsal hasara maruz kalan insanlar ve engelli olarak dünyaya gelen bebeklerle birlikte çok daha korkunç boyutlara ulaşıyor. Dünya tarihinin gelmiş geçmiş en büyük gücü konumundaki ABD askerî gücü, tehdit olarak algıladığı ülkelerin tamamı biraraya gelse bile kendisi için ciddi bir tehdit oluşturamayacağı bir büyüklüğe tekabül ediyor. Yıllık 400 milyar Dolar ı bulan savunma harcamaları, dünyadaki toplam savunma harcamalarının yarısını oluşturuyor. ABD nin Askerî Gücü 2. Dünya Savaşı sonrasında kurduğu hegemonik düzeni, sürekli bir dış tehditle anlamlandıran ve askerî müdahalelerini, varolduğunu söylediği bu tehditlerle meşrûlaştırmaya çalışan ABD, dünya tarihinde hiçbir büyük devletin sahip olmadığı bir askerî güce sahip bulunuyor. Dünya tarihinin gelmiş geçmiş en büyük gücü konumundaki ABD askerî gücü, tehdit olarak algıladığı ülkelerin tamamı biraraya gelse bile kendisi için ciddi bir tehdit oluşturamayacağı bir büyüklüğe tekabül ediyor. Dünya üzerinde hiçbir ülke, ABD nin askerî malzeme sevkiyatı konusundaki imkânlarına yaklaşamıyor. ABD nin savunma harcamaları da dudak uçuklatıyor. Yıllık 400 milyar Dolar ı bulan savunma harcamaları, dünyadaki toplam savunma harcamalarının yarısını oluşturuyor. Rusya tehdidi, Küba tehdidi, Çin tehdidi, şer ekseninin tehdidi, terör tehdidi gibi söylemlerle güvenlik tehdidi altında olduğunu iddia eden ABD, bu askerî varlığıyla tüm dünyayı tehdit etmeye devam ediyor. Nükleer Silah Konvansiyonel silahlar konusunda dünyada hiçbir ülkeyle kıyaslanamayacak kadar büyük bir güce sahip olan ABD, nükleer silahlar konusunda da aynı özelliğini muhafaza ediyor. Bir taraftan dünyada nükleer silahların 30
31 yaygınlaşmasını önlemek için diplomatik faaliyetler sürdüren ABD, kendi e- linde bulunan nükleer silahlardansa vazgeçmiyor. Bilakis, gelişen teknoloji ile birlikte nükleer alandaki faaliyetlerini de hızlandıran ABD, görev zararlarını en aza indiren yeni nükleer başlıklar geliştirmekle övünüyor. Nükleer silahsızlanmayı öngören NPT anlaşmasını dünya ülkelerine dayatan ABD, dünya tarihinde nükleer silah kullanan tek ülke konumunda bulunuyor. Elinde bulundurduğu binlerce nükleer silahla dünyanın nükleer silah deposu konumundaki ABD, bu özelliğine rağmen nükleer konusunu politik malzeme yapmaktan kaçınmıyor. Özellikle nükleer silah sahibi Kuzey Kore ve nükleer güç olma konusunda çalışmalar sürdüren İran, Amerika ve dünyanın diğer nükleer güçleri Fransa, İngiltere, Rusya ve Çin tarafından tehdit edilmeye devam ediyorlar. Buna karşın nükleer silaha sahip olduğu bilinen İsrail, ne NPT anlaşmasını imzalaması konusunda, ne de sahip olduğu nükleer gücü siyasi baskı aracı olarak kullanmaması konusunda ABD ve diğer küresel güçler tarafından herhangi bir baskıya maruz kalmıyor. Biyolojik ve Kimyasal Silahlar Birçok ülkeyi biyolojik ve kimyasal silaha sahibi olduğu konusunda suçlayan ve uluslararası kurumlarda bu ülkelere karşı yaptırım kararları aldırtan ABD nin, dünyanın en büyük biyolojik ve kimyasal silah üreticisi olduğu biliniyor. ABD nin sahip olduğu kimyasal silah miktarının 30 bin ton olduğu tahmin ediliyor yılındaki Irak işgalini, ülkede kitle imha silahları olduğunu bahane ederek başlatan ABD, Birleşmiş Milletler in kimyasal ve biyolojik silah üretimini yasaklama girişimlerine destek vermekten kaçınmaya devam ediyor. ABD nin sözkonusu silahların geliştirilmesi konusundaki sabıkası oldukça kabarık. Kendi vatandaşları da dâhil olmak üzere, denek olduğundan habersiz onbinlerce insan üzerinde sayısız deney gerçekleştiren ABD, 1930 larda başladığı deneylerine 2. Dünya Savaşı sonrasında esir alınan Nazi ve Japon biliminsanlarının tecrübelerini de katarak Soğuk Savaş döneminde dünyanın en büyük biyolojik ve kimyasal gücü haline geldi. Sivillerin Hedef Alınması ABD li yetkililer savaşlarda ve işgal ettiği bölgelerde sivilleri öldürmediklerini ve akıllı bombaları sayesinde sadece askeri hedefleri vurduklarını açıklasalar da, gerçekler bu açıklamalarla bağdaşmıyor. Küresel polislik rolüne soyunduğu dünyada özellikle sivilleri hedef alan ABD güçleri, su kaynakları, elektrik santralleri, barajlar, sel önleme sistemleri, sulama kanalları, su depoları ve pompaları, köprüler, nakliye araçları, petro-kimya tesisleri, tıbbî araştırma merkezleri, fabrikalar, hastaneler, okullar, haber ajansları, devlet binaları ve hatta ibadethaneleri bombalamaktan çekinmiyor. Vietnam Sa- Küresel polislik rolüne soyunduğu dünyada özellikle sivilleri hedef alan ABD güçleri; su kaynakları, elektrik santralleri, barajlar, sel önleme sistemleri, sulama kanalları, su depoları ve pompaları, köprüler, nakliye araçları, petro-kimya tesisleri, tıbbî araştırma merkezleri, fabrikalar, hastaneler, okullar, haber ajansları, devlet binaları ve hatta ibadethaneleri hedef alıyor. 31
ÜLKELERİN İHLAL KARNELERİ ABD
ÜLKELERİN İHLAL KARNELERİ ABD GİRİŞ Avrupa dan gelen sömürgeci güçlerin, işgal ettikleri Amerika topraklarında kurdukları koloniler, 18. yüzyılın sonlarında, Avrupa daki soydaşlarını; Eski Kıta Avrupalıların,