Büyükelçi Akçal'ın "bağımsızlığının 20. Yılında Kırgızistan-türkiye İlişkileri" Konulu Sempozyum'da Yaptığı Konuşmanın Metni , 27.03.2012
Sözlerime başlamadan önce,Türkiye Kırgızistan ilişkilerinin 20. yılı çerçevesinde düzenlenen bu anlamlı sempozyum vesilesiyle sizlerle beraber olmaktan duyduğum memnuniyeti ifade etmek isterim.
Bildiğiniz üzere, Türkiye, 16Aralık 1991 tarihinde Kırgız Cumhuriyeti’nin bağımsızlığını tanıyan ilk ülkeolmuş ve iki ülke arasında 29 Ocak 1992 tarihinde diplomatik ilişkiler tesis edilmiştir. 1992 yılı içerisinde karşılıklı olarak Bişkek ve Ankara’da Büyükelçilikler açılmış olup, Büyükelçiliğimiz Kırgızistan’daki ilk yabancı temsilcilik niteliği taşımaktadır.
Kırgızistan’ın bağımsızlığını ilan ettiği tarihten itibaren Türk ve Kırgız halkları arasındaki ilişkiler yeniden tesis edilmiştir. Gücünü tarihi, kültürel ve dilsel ortak mirasımızdan alan ikili ilişkilerimiz, 20 yıl içinde hızlı, kapsamlı ve çok yönlü şekilde gelişmiştir.
Bugüne kadar, ülkemiz ile Kırgızistan arasında eğitim, kültür, ticari ve ekonomik işbirliği, ulaştırma, iletişim, askeri ve diğer alanlarda 150’ye yakın anlaşma ve işbirliği belgesi imzalanmıştır.
Dönemin Cumhurbaşkanları tarafından 1997 yılında imzalanan “Ebedi Dostluk ve İşbirliği Anlaşması” ile 1999 yılında yayımlanan “Türkiye ve Kırgızistan: Birlikte 21. Yüzyıla”bildirisi dostane ve kardeşçe ilişkilerin temelini oluşturan en önemli belgelerdir.
Son olarak, 2011 ve 2012 yılllarında “Vize Muafiyeti Anlaşması”, “Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi’nin İşleyiş Esaslarına Dair Anlaşma”, “Türkiye Cumhuriyeti ile Kırgız Cumhuriyeti İlişkilerinde Yeni Tarihi Aşamaya İlişkin 20. Yıldönümü Ortak Bildirisi” ile “Türkiye Cumhuriyeti ile Kırgız Cumhuriyeti Arasında 2012-2013 Yıllarını Kapsayan İşbirliği Planı” imzalanmıştır.
İki ülke arasında bugüne kadar özellikle Cumhurbaşkanları seviyesinde olmak üzere 50’nin üzerinde üst düzey temas ve ziyaret gerçekleştirilmiştir.
Hepinizin bildiği gibi 2011 yılı Kırgızistan için 2010 yılında yaşanan acı olayların yaralarının sarıldığı, huzur ve istikrarın yeniden tesis edildiği umut vadedici bir yıl olmuştur.
Türkiye, 10 Ekim 2010 tarihinde parlamento seçimlerinin ve 30 Ekim 2011 tarihinde Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin huzurlu bir ortamda başarıyla gerçekleştirildiği Kırgızistan’a, bu “siyasi dönüşüm süreci”nde kurumsal ve kavramsal açıdan her türlü desteği vermiştir ve bundan sonra da verecektir.
Bu bağlamda, 2011 yılı iki ülke arasındaki yakın işbirliğinin çok sayıda karşılıklı üst düzey ziyaretlerle pekiştirildiği, son derece verimli bir yıl olmuştur.
Türkiye Cumhuriyeti Başbakanı Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın 1-2 Şubat 2011 tarihlerinde bölge ülkelerinden münhasıran Kırgızistan’a yönelik bir ziyaret gerçekleştirmiş bulunması, şüphesiz Türkiye’nin bu ülkeye atfettiği önemin en somut ve çarpıcı göstergesidir.
Cumhurbaşkanı AlmazbekAtambayev’in Başbakan olarak 25-28 Nisan 2011 tarihlerinde ülkemize gerçekleştirdiği ziyaret sırasında iki ülke arasında “Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği Konseyi” kurulmuştur.
Son olarak Sayın Cumhurbaşkanımız, Cumhurbaşkanı Almazbek Atambayev’in yemin törenine katılmak üzere 30 Kasım – 1 Aralık 2011 tarihlerinde Kırgızistan’a resmi bir ziyarette bulunmuş, akabinde Cumhurbaşkanı Atambayev ilk resmi yurtdışı ziyaretini 11-15 Ocak 2012 tarihlerinde Türkiye’ye gerçekleştirmiştir.
Kırgızistan’da müessif olayların yaşandığı 2010 yılında ülkemizce sağlanan maddi ve manevi destek 2011 yılında da devam etmiş, Sayın Başbakanımızın ve Sayın Almazbek Atambayev’in karşılıklı ziyaretleri vesilesiyle ülkemizce Kırgızistan’a ilave 20 milyon ABD Doları tutarında nakdi yardım yapılmış, TİKA projelerinde kullanılmak üzere 15 milyon dolar tahsis edilmiş ve Kırgız Cumhuriyeti’nin TÜRKEXİMBANK’a olan 51 milyon dolar tutarındaki kredi borcu silinmiştir.
Bağımsızlığından buyana Kırgızistan’da Türkiye tarafından TİKA marifetiyle gerçekleştirilen 30 milyon doları aşkın projeler ve 1992 yılında başlatılan “Büyük Öğrenci Projesi”çerçevesinde üç binin üzerinde Kırgız öğrenciye Türkiye’deki üniversitelerde eğitim görmelerini teminen tahsis edilen burslar, ülkemizin Kırgızistan’ın ekonomik ve beşeri kalkınmasına verdiği desteğin muhtelif somut ve çarpıcı yansımalarıdır.
Bunun yanısıra, Manas Üniversitesi, Milli Eğitim Bakanlığımıza bağlı okullar, Türk liseleri ve üniversiteleri ile Türkiye eğitim alanında da Kırgızistan’daki en büyük yabancı yatırımcı ülke konumundadır.
Kırgızistan’da mevcut Türk eğitim müesseseleri, çoğu Kırgız vatandaşı olan 10 bini aşkın öğrenciye eğitim vermektedir.
Kırgızistan ile ekonomik ilişkilerimiz de gelişen bir seyir izlemekte olup, ikili ticaret hacmimiz 2002 yılından bu yana yaklaşık sekiz kat artarak 2011 yılı sonunda 230 milyon dolara ulaşmıştır. Öte yandan, Kırgızistan’da halen faaliyet gösteren 300 civarındaki Türk firmasının toplam 500 milyon doları aşan yatırımı mevcuttur.
Parlamentolararas ıişbirliği de ikili ilişkilerimizin önemli bir unsurunu oluşturmaktadır. Bu çerçevede, TBMM bünyesinde “Türkiye-Kırgızistan Parlamentolararası Dostluk Grubu”, Kırgız Parlamentosu bünyesinde ise “Kırgızistan-TürkiyeParlamentolararası Dostluk Grubu” bulunmaktadır.
Son olarak, dönemin Parlamento Başkanı Ahmatbek Keldibekov 25-28 Eylül 2011 tarihleri arasında Türkiye’ye resmi bir ziyaret gerçekleştirmiş olup, sözkonusu ziyaret vesilesiyle “Türkiye Büyük Millet Meclisi ile Jogorku Keneş Arasında İşbirliğine İlişkin Mutabakat Zaptı” imzalanmıştır.
Kırgızistan ile tabiatıyla kendi içinde gelişmekte ve şekillenmekte olan siyasi, ekonomik,ticari, eğitim, askeri ve kültürel alanlarındaki ilişkilerimiz bundan sonra da çeşitlenerek ve derinleşerek devam edecek olup, Türkiye Kırgızistan’ın ekonomik, beşeri ve sosyal kalkınmasına desteğini sürdürecektir.
Sözlerime son verirken, “Bağımsızlığının 20. Yılında Türkiye Kırgızistan İlişkileri” konulu bu anlamlı etkinliği tertipleyen Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi Yönetimi’ne teşekkür ediyor, hepinizi saygı ve sevgiyle selamlıyorum.