—› Kazı İzinleri Hakkında
DEFİNE ARAMA İZNİ NASIL ALINIR?
Öncelikle defineyi yüzeysel olarak teknik cihazlarla aramak ve kazı yaparak aramak arasında keskin bir fark bulunmaktadır. İzinsiz girilmesi yasak olan yerler, ören yerleri ve özel mülkler dışında kalan alanlarda elektronik ve görsel yöntemlerle define arama izne tabi değildir. Ancak definenin yerinin tespit edilmesi ya da tespit edildiğinin düşünülmesi halinde herhangi bir kazı faaliyetine girişilmeden önce ilk olarak yerel mülki amirliklerden yasal kazı izinlerinin alınması gerekmektedir. İzin alınmadan gerçekleştirilecek kazılar neticesinde hem buluntulara devlet tarafından el koyulması, hem de kazıyı gerçekleştirenler hakkında para ve hapis cezaları gündeme gelecektir.
İzin alınması konusunda ilgili kanun son derece şeffaf ve açık olup, kazı yapılması yasalarla ya da ilgili genelgelerle yasaklanmış bulunan yerler dışında, kanunun belirlediği usuller çerçevesinde kazı işlemi gerçekleştirilir.
Yasal izinleri alınarak gerçekleştirilen kazılar sonucunda define bulunduğu, definenin değeri Maliye ve Gümrük Bakanlığı tarafından geçer akçe üzerinden belirlenerek hazine arazisi üzerinde bulundu ise değerinin %50’si arayıcıya ödenir. Eğer define özel mülkiyet bir arazide bulundu ise %40’ı arayıcıya, %10’u ise arazi sahibine ödenir.
İzin alınmadan gerçekleştirilen kazılardan elde edilen tarihi eserlerin ve değerli maden ve metallerden oluşan definelerin elden çıkarılması hem çok zordur hem de elde edilebilecek değer, Bakanlığın belirleyeceği ederin çok altında olacaktır. Üstelik yakalanma ve hapse girme ihtimali çok yüksektir zira kaçak kazı ve tarihi eser kaçakçılığını ihbar edenlere varlığın değeri üzerinden %7,5 ödül verilir.
27 Ocak 1984 tarihli ve 18294 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Define Arama Yönetmeliği’ne göre:
Madde9:Mülki amir, define aranacak yerin 2863 sayılı Kanun'un 6ncı maddesinde belirtilen yerler ile tespit ve tescil edilen sit alanları ve mezarlıklar içinde olup olmadığını, define aranmasından sakınca bulunup, bulunmadığını, en yakın müze müdürlüğüne tespit ettirir.
Madde10: Müze Müdürlüğünce, müracaat uygun bulunduğu takdirde define arama ruhsatı verilir. Ruhsatname bir yıl sürelidir. Define araması aralıksız en çok bir ay devam eder. Hava muhalefeti veya tabii afetlerden dolayı bu süre içinde bitirilemezse bir defaya mahsus olmak üzere mülki amirce en çok bir ay daha uzatılabilir.
Madde13:Define aramasından doğacak zarar ziyan ve kazı yapılan yerin eski haline getirilmesi ile ilgili masraflar define arayıcısına aittir. Bu masrafların tahmini tutarı ilgili müze müdürlüğünce tespit edilir.
Madde14:Define arama yerini incelemeye gidecek müze ihtisas elemanın harcırahı önceden 12 ve 13. maddelerde yazılı diğer harcamalar ise arama başlamadan önce arayıcı tarafından bir devlet bankasına müze müdürlüğü adına yatırılır.
Madde15:Çalışmalar, görevliler ile arayıcının imzasını taşıyan tutanaklarla günü gününe tespit edilir. Bu tutanaklar ve arama sonunda tanzim edilecek nihai tutanak Bakanlığa gönderilir.