Ahalyň täze merkeziniň gurluşygy üçin azyndan 1,5 milliard dollar harçlanjakdygy aıdylıar.
Türkmenistanyň hökümeti 3-nji aprelde ilkinji gezek ıurduň ykdysadyıetini koronawirus pandemiıasynyň ıaramaz täsirlerinden goramak boıunça görülmeli çäreleri ara alyp maslahatlaşdy.
Mundan öň türkmen TW-si ilaty ady aıdylmaıan kesele garşy hüşgärlige çagyrypdy.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow, wideoşekilli aragatnaşyk arkaly geçirilen giňişleıin mejlisde wise-premıer Şamuhammet Durdylyıewe bu ıyl, global ykdysady krizis sebäpli, gurluşyk programmasyna gaıtadan seretmegi tabşyrdy.
İaňy-ıakynda hem koronawirus sözüni agzamakdan gaça duran hökümetiň planlaşdyrylan köpçülik çärelerine görülıän taııarlyklary we gymmatbaha gurluşyklary öz wagtynda gurmak talaplaryny öz güıjünde saklap galıandygy habar berlipdi.
TDH-nyň maglumatyna görä, döwlet baştutany bäşinji gün geçiren mejlisinde ıurtdaky önümçiligiň möçberlerini artdyrmak, eksporty köpeltmek barada öňden aıdyp gelıän sözlerini tekrarlamak bilen bir hatarda, uly gurluşyk taslamalary meselesinde ozal mümkin bolup görünmedik öwrüm etdi.
Ykdysady deňagramlylygy goldamak üçin görüljek çäreleriň çäginde, döwlet bıujetine we degişli harçlamalara hem täzeden serediler: hökümet telekeçilere karz bermek programmalaryny giňelder we hususy kärhanalara goşmaça ıeňillikleri, salgyt we bergi töleglerini tölemekde wagt eglişiklerini teklip eder.
Habarlardan mälim bolşy ıaly, uçar gatnawlarynyň ıatyrylmagy netijesinde, anyk sanlar habar berilmese-de, “Türkmenhowaıollary” hem uly ykdysady zyıana galdy. Hökümetiň görjek ykdysady kömek çäreleriniň çäginde howa gatnawy transportyna hem ıeňillikleriň beriljekdigi aıdylıar.
Şeıle-de, ıurtda dowam edıän azyk gytçylygynyň fonunda we baıramçylyklaryň öňünde adat bolşy ıaly, prezident ıene bir gezek bazarlary ilkinji nobatda zerur bolan harytlaryň ıeterlik möçberi bilen üpjün etmegi tabşyrdy. Emma ıurtda, oba hojalygynyň çöken we köp adamyň daşary ıurtlara iş gözläp giden şertlerinde, önümçiligiň nähili giňeldijekdigi anyklaşdyrylmady.
Synçylar daıhanlaryň we işçileriň dürli emeli çäklendirmeler bilen ıüzbe-ıüz bolmagy, döwlet derejesindäki korrupsiıanyň ıyl-ıyldan güıçlenmegi, hususylaşdyrmagyň, ıerleri hususy eıeçilige bermegiň, kärendeçilere erkinlik bermegiň gijikdirilmegi netijesinde, ilatyň önüm öndürmek başlangyçlarynyň tas otuz ıyllap öňüniň alnandygyny, bu ıagdaıyň ıurt ykdysadyıetine bäri-bärlerde yzyndan ıetip bolmajak zyıan ıetirendigini aıdıarlar.
Emma muňa garamazdan, mundan birnäçe gün öň geçiren maslahatlarynda oba hojalygyndaky we we beıleki pudaklardaky problemalary gytaklaıyn boıun alsa-da, Berdimuhamedow ıurtda azyk bolçulygynyň döredilendigini, bu ugurda uly işleriň edilendigini tekrarlamagy bes etmedi.
İöne indi, hökümet mejlisinde aıdylmagyna görä, degişli kärhanalara hökümet nazarda tutulıan işleriň durmuşa geçirilmegini üpjün etjek maliıe kömegini berer.
Özgertmeleriň zähmet pudagyny hem öz içine aljakdygy aıdylıar, ıagny anyklaşdyrmazdan, ıurtda raıatlar üçin goşmaça iş orunlarynyň dörediljekdigi wada berilıär.
Bu wada mart aıynda, koronowirus aladalarynyň fonunda, Türkiıedäki türkmen migrantlarynyň onlarçasynyň dowla düşüp, özlerine elıeterli bolan, türkmen migrantlary tarapyndan öndürilıän we köçede satylıan arzan arakdan içip, endamlaryna çalyp, zäherlenip ölmeginiň yz ıanyna gabat geldi. Soňky maglumata görä, Stambulda zäherli arakdan ölen türkmen zähmet migrantlarynyň sany 55-e ıetdi.
Türkmenistanda koronowirus krizisinden öňki işsizlik derejesi hem açyk çap edilmeıär, raıatlaryň işsizlik üçin durmuş kömegini almak umytlary köplenç puja çykarylıar diıip, Azatlygyň habarçylary habar berıär.
Koronowirus bilen bagly soňky maglumatlara görä, Türkmenistanda bu ıagdaı eııäm ıüzlerçe, belki-de müňlerçe adamyň işini ıitirmegine sebäp bolıar. Sebäbi gurluşyklaryň azalmagy ozaly işçileriň köpüsiniň işsiz galmagyna getirıär.
Berdimuhamedow maslahatda ıurduň territoriıasynda gurluşyk işleriniň hem dowam etdirilıändigini aıtdy.
Mälim bolşy ıaly, Türkmenistan TOPH taslamasyny durmuşa geçirmek, ıurt içindäki uly we döwrebap ıollary, köprüleri gurmak, demirıol ulgamyny ösdürmek, Aşgabdyň içinde we Ahal welaıatynda täze şäher bina etmek üçin milliardlarça dollar serişde harçlaıar.
TDH adatça bu gurluşyklary ıurduň ykdysadyıetiniň “bedew bady bilen ösmeginiň” mysaly hökmünde görkezıär.
Emma indi, golaıda Aşgabatda alyp baran uly gurluşyk işlerinden soň wise-premıerlige geçirilen Şamuhammedowa berlen tabşyrykdan görnüşine görä, şu ıylda ulanmaga berilmegi planlaşdyrylan gurluşyklaryň depgini haıallaşdyrylar.
İogsa mundan bir hepde ozalam ol gurluşyklary wagtynda tamamlamak talap edilipdi. Aıdylmagyna görä, olara goıberilmeli zerur serişdeleriň belli bir möçberi 3-nji aprelden soň sosial ähmiıetli meselelere gönükdiriler.
Şol bir wagtda, mejlisde eli ıuka maşgalalara, işsizlere häzirki kyn ıagdaıda berilmegi göz öňünde tutulıan maliıe kömegi anyklaşdyrylamıar.
Koronawirus pandemiıasy sebäpli ykdysady işjeňligiň gowşamagyna garamazdan, ıurduň içinde energiıa halkasynyň gurluşygyny, şeıle hem Türkmenistan-Owganystan-Päkistan marşrutynda elektrik liniıalarynyň we süıüm-optiki aragatnaşyk liniıalarynyň gurluşygyny dowam etdirmek zerur diıip, Berdimuhamedow aıtdy.
Synçylar türkmen hökümetiniň iri gurluşyk taslamalarynyň, şol sanda Türkmenbaşy porty, Hazardaky emeli ada, “Altyn asyr” türkmen köli ıaly desgalarynyň, Aşgabatda Aziada geçirmek üçin gurlan Olimpiıa şäherçesiniň, halkara sport ıaryşlaryna niıetlenen beıleki binalaryň, şol sanda Aşgabatdaky aşa uly we gymmat uçar menzilleriniň, gatnawsyz demirıol şahalarynyň we beılekileriň, hatda garlykda gurlan dökün kärhanasynyň hem entekler özüni ödäp bilmejekdigini aıdıarlar.
İurtda häzire çenli hiç bir COVID-19 näsagynyň resmi taıdan hasaba alynmadygyna garamazdan, koronowirus pandemiıasy Türkmenistandaky gurluşyklaryň bolmanda biraz haııaladylmagyna täsir ıetiren ilkinji krizis bolup görünıär.
Gurluşyk programmasyna täzeden seredilmegi baradaky karar dünıäniň köp ıurdunda, şol sanda Türkiıede we goňşy Özbegistanda habar serişdeleri Türkmenistanyň “koronowirus” sözüni ulanmagy gadan edendigi barada habar bereninden soň kabul edildi.