Arşiv (October 2007) 84 83 82 81 80 79 78 77 76 75 74 73 72 71 70 69 68 67 66 65 64 63 62 61 60 59 58 57 56 55 54 53 52 51 50 49 48 47 46 45 44 43 42 41 40 39 38 37 36 35 34 33 32 31 30 29 28 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 > Film
Meryem Ana: Hz. İsa’nın Doğuşu / The Nativity Story
Oyuncular: Keisha Castle-Hughes, Oscar Isaac
Yapım: ABD, 2006, 101 dk.
Ro­ma İm­pa­ra­to­ru adı­na Ku­düs’ü yö­ne­ten Kral He­rod’un buy­ru­ğu al­tın­da ya­şa­yan Mer­yem, ai­le­si ta­ra­fın­dan, çok da is­tek­li ol­ma­ya­rak Yu­suf is­min­de bir genç­le ni­şan­lan­dı­rı­lır. İf­fe­ti ile ta­nı­nan Mer­yem’e bir gün Ceb­ra­il gö­rü­ne­rek, ken­di­si­ne bir er­kek do­kun­mak­sı­zın ha­mi­le ka­lıp bir ço­cuk dün­ya­ya ge­ti­re­ce­ği­ni söy­ler. Bu es­na­da Fars böl­ge­sin­den ge­len üç ka­hin, Kral He­rod’a top­rak­la­rın­da dün­ya­ya ge­le­cek olan bir ço­cu­ğun yer ve gök­te kral­lı­ğı­nı ilan ede­ce­ği­ni müj­de­le­mek­te­dir(!). Kral He­rod, ik­ti­da­rı­nı kay­bet­me­mek adı­na ül­ke­de ye­ni do­ğan bü­tün er­kek ço­cuk­la­rı­nın öl­dü­rül­me­si de dâ­hil her yo­la baş­vu­rur­ken; Mer­yem ve onun if­fe­tin­den so­nu­na dek emin olan Yu­suf ise Na­sı­ra’dan Bey­tül­la­him’e uza­nan çi­le­li bir yol­cu­lu­ğa çı­kar­lar.
Mel Gib­son’ın yö­net­ti­ği İsa’nın Çi­le­si fil­mi­nin kan ban­yo­su et­ki­sin­den ye­ni kur­tul­muş­ken, viz­yo­na bu de­fa Mer­yem’in Çi­le­si for­ma­tın­da Mer­yem Ana: Hz. İsa`nın Do­ğu­şu fil­mi gir­di. İsa’nın Çi­le­si’nin baş­lan­gı­cı ni­te­li­ğin­de­ki film, İsa’nın do­ğu­mu­nu Ki­ta­b-ı Mu­kad­des’i te­mel ala­rak an­la­tı­yor.
Vah­ye mu­ha­tap olan ilk ka­dın Hz. Mer­yem, Kur’ân’da üs­tün ah­la­kı, ima­nı ve ta­vır­la­rıy­la tüm ka­dın­la­ra ör­nek ola­rak gös­te­ri­len bir pey­gam­ber an­ne­si­dir. Aziz Pav­lus’tan son­ra ku­rum­laş­tı­rıl­mış bir din ola­rak Hı­ris­ti­yan­lık­ta ise Hz. Mer­yem’in be­şe­ri ta­bia­tı ila­hi­leş­ti­ril­miş, Ro­ma’nın po­li­te­is­tik kül­tü­rü­nün et­ki­siy­le olu­şan Ba­ba-Oğul-Kut­sal Ruh şek­lin­de­ki tes­lis inan­cı­na ade­ta bir tan­rı­ça ana ola­rak ek­len­miş­tir.
Her iki di­nin an­la­tı­sın­da da Mer­yem’in or­tak yö­nü ola­rak öne çı­kan if­fe­ti­nin ve güç­lü ima­nı­nın al­tı­nın çi­zil­di­ği Mer­yem Ana, gör­sel­li­ği ve me­kan kul­la­nı­mı ile ele al­dı­ğı dö­ne­mi çok gü­zel tas­vir et­me­si­ne kar­şın, ay­nı ba­şa­rı­yı ma­ale­sef an­la­tım di­li bağ­la­mın­da gös­te­re­mi­yor. Si­ne­ma fil­min­den zi­ya­de bir TV do­küd­ra­ma­sı ni­te­li­ğin­de­ki film, Hı­ris­ti­yan­lar için bir ne­vi “Di­ni­mi­zi Öğ­re­ne­lim” ta­dın­da bir bel­ge­sel ni­ye­tiy­le ko­ta­rıl­mış. Mer­yem ro­lün­de­ki ak­tris­tin her da­im ta­kın­dı­ğı Kü­çük Em­rah ifa­de­si onun ‘te­miz­li­ği’ni ifa­de et­mek­te ye­ter­li ol­maz­ken; Ze­ke­ri­ya pey­gam­be­rin eşi olan ve ken­di­si gi­bi be­bek bek­le­yen ku­ze­niy­le bir­bir­le­ri­nin kar­nı­na do­ku­nup “Bak iş­te be­nim­ki de tek­me at­tı, bak şim­di se­nin­ki de at­tı” şek­lin­de­ki ‘tek­me­leş­me­ler’, inan­dı­rı­cı­lık­tan uzak oyun­cu­luk­lar ne­de­niy­le za­ten da­hil ola­ma­dı­ğı­nız film­den iyi­ce uzak­laş­tı­rı­yor. Bü­tün ka­rak­ter­le­rin ne­re­dey­se her iki sa­ni­ye­de bir bir­bir­le­ri­ne “Şa­lom” de­di­ği ve kö­tü adam­la­rın bu se­fer Ya­hu­di­ler de­ğil de Ro­ma­lı­lar ola­rak gös­te­ril­di­ği fil­min, bu an­lam­da İsa’nın Çi­le­si’nin ür­küt­tü­ğü kur­ba­ğa­la­rı tes­kin et­me­ye yö­ne­lik ol­du­ğu da aşi­kar. Ki­ta­b-ı Mu­kad­des’te­ki si­ne­ma­tog­ra­fik an­la­tım ve Hı­ris­ti­yan ge­le­ne­ğin­de­ki iko­nog­ra­fik mal­ze­me va­r ol­duk­ça, Kut­sal Or­man Holl­ywo­od da çek­ti­ği ko­nu sı­kın­tı­sı içe­ri­sin­den can hav­liy­le me­ta­fi­zik-di­nî ko­nu­la­ra sa­rıl­ma­ya de­vam et­tik­çe, İsa ve Mer­yem’le il­gi­li bir se­ri fil­min da­ha bi­zi bek­le­di­ği­ni an­la­mak için kâ­hin ol­mak ge­rek­mi­yor. /Hilal Turan
Beşinci Güç / Fifth Element	DVD
Yönetmen-Senaryo: Luc Besson
Oyuncular: Bruce Willis, Mila Jovovich
Yapım: Fransa, 1997, 126 dk.
23. yüz­yıl­da dün­ya yok ol­ma­nın eşi­ğin­de­dir. Her 5 bin yıl­da bir ge­ri dö­ne­rek ya­şa­mı yok et­me­ye ça­lı­şan şey­ta­ni güç, bir ge­ze­gen bi­çi­min­de hız­la dün­ya­ya yak­laş­mak­ta­dır. Tek kur­tu­luş be­şin­ci güç ola­rak ad­lan­dı­rı­lan, kim­se­nin ne ol­du­ğu­nu bil­me­di­ği ele­men­tin dün­ya­ya ulaş­ma­sı­dır. Holl­ywo­od tar­zı bü­yük büt­çe­li film­le­riy­le Fran­sız si­ne­ma­sı­nın Spi­el­berg’i ola­rak anı­lan ve si­ne­ma­yı sa­de­ce bir as­prin ola­rak gör­dü­ğü­nü ifa­de et­mek­ten go­cun­ma­yan Luc Bes­son’un Be­şin­ci Güç fil­mi, ak­si­yo­nun mü­zik­le mez­ce­dil­di­ği Wag­ner­va­ri bir uzay ope­ra­sı ta­dın­da fan­tas­tik bir se­yir­lik. Em­pe­dok­les’in her şe­yin te­me­li ola­rak gör­dü­ğü “ana­sı­r-ı er­ba”dan il­ham al­dı­ğı is­miy­le film, ya­şa­mın de­va­mı­nı be­şin­ci ele­men­tin keş­fi­ne bağ­lı­yor. Dört te­mel un­su­ru bir ara­ya ge­ti­rip uzak­laş­tı­ran ha­re­ket et­ti­ri­ci­le­rin de aşk ve nef­ret ol­du­ğu yö­nün­de­ki dü­şün­ce­siy­le uyum gös­te­ren film, be­şin­ci ele­ment öz­le­mi al­tın­da Me­sih­yen bir bek­le­yi­şi de bün­ye­sin­de ba­rın­dı­rı­yor. /Hilal Turan
Goya'nın Hayaletleri / Goya's Ghosts
Yö­netmen: Mi­los For­man
Se­nar­yo: Mi­los For­man, Je­an Clau­de Car­rière
Oyun­cu­lar: Ja­vi­er Bar­dem, Na­ta­li­e Port­man
Ya­pım: İs­pan­ya, 2006, 114 dk.
Fran­cis­co Go­ya kra­li­yet res­sa­mı ola­rak ça­lış­tı­ğı için stra­te­jik bir ko­num­da­dır. Hem zen­gin tüc­car­lar­la hem Ki­li­se ile ara­sı iyi olan Go­ya’nın müş­te­ri­le­rin­den bi­ri­si ra­hip Lo­ren­zo di­ğe­ri ise tüc­car Bil­ba­tu­a’nın kı­zı olan Ines’tir. Ines git­ti­ği bir ta­ver­na­da do­muz eti ye­me­di­ği için Ki­li­se muh­bir­le­ri ta­ra­fın­dan Ya­hu­di ol­ma id­dia­sı ile suç­la­nır. En­gi­zis­yon Mah­ke­me­si‘nde yar­gı­la­nan genç kı­za zor­la Ya­hu­di ol­du­ğu iti­raf et­ti­ri­lir. Go­ya, Ines’in suç­suz ye­re hap­se atıl­ma­sı ve En­gi­zis­yon’da iş­ken­ce gör­me­si üze­ri­ne, ra­hip Lo­ren­zo’ya gi­dip Ines’in ha­ya­tı­nı ba­ğış­la­ma­sı için yal­va­rır. Kı­zın ai­le­si­ne ve Go­ya’ya rağ­men Lo­ren­zo, za­val­lı Ines’e ha­pis­te za­rar ver­mek­ten baş­ka bir şey yap­maz. Ve ni­ha­yet Fran­sız İh­ti­la­li’nin et­ki­siy­le çal­ka­la­nan İs­pan­ya, Ka­to­lik Ki­li­se­si’ni gü­cün ve ik­ti­da­rın zir­ve­sin­den aşa­ğı in­di­rir. Ki­li­se ta­ra­fın­dan afo­roz edil­dik­ten son­ra Fran­sa’ya ka­çan Lo­ren­zo, ül­ke­si­ne Na­pol­yon re­ji­mi­nin baş­sav­cı­sı ola­rak ge­ri dö­ner­ken, Ines 15 yıl son­ra ye­ni­den öz­gür­lü­ğü­ne ka­vu­şur. An­cak ka­dın ha­pis­ten çı­kar çık­maz Go­ya’nın ya­nı­na gi­der ve ha­pis­tey­ken Lo­ren­zo’dan bir be­be­ği ol­du­ğu­nu söy­ler. Ar­tık işit­me ye­ti­si­ni kay­bet­miş olan ün­lü res­sam ka­fa­sın­da­ki şüp­he­ler­le Ines’in be­be­ği­ni bul­ma­sı­na yar­dım et­me­ye ça­lı­şır.
Fil­min adı Go­ya’nın Ha­ya­let­le­ri ol­sa da film Fran­cis­co Go­ya’nın ha­ya­tı­nı an­lat­mı­yor. Ka­to­lik pa­paz­lı­ğın­dan Fran­sız ih­ti­lal­ci­li­ği­ne uza­nan ra­hip Lo­ren­zo ile suç­suz ye­re yar­gı­la­nan Ines’in ha­yat­la­rı­nın ke­siş­me nok­ta­sı top­lum­sal bir ha­re­ket­li­lik eş­li­ğin­de iler­li­yor. Mi­los For­man, 18. yüz­yıl İs­pan­ya’sın­da En­gi­zis­yon mah­ke­me­le­ri­nin hâ­lâ in­san­la­ra za­rar ve­ri­yor ol­ma­sın­dan et­ki­le­ne­rek as­lın­da za­ma­nın­da Ay­dın­lan­ma’dan na­si­bi­ni ala­ma­mış, Ba­tı Av­ru­pa’nın en ge­ri kal­mış ül­ke­si olan İs­pan­ya’yı Go­ya’nın re­sim­le­ri eş­li­ğin­de bel­ge­li­yor. Ki­li­se İs­pan­ya’ya ka­tı bir Ka­to­lik ba­kış fır­la­tır­ken, halk bun­dan na­si­bi­ni faz­la­sıy­la alı­yor. Sa­nat­la ik­ti­da­rın kav­ga­sın­dan da Go­ya’nın re­sim ve gra­vür­le­ri do­ğu­yor. Fil­min sa­de­ce Go­ya mer­kez­li ol­ma­ma­sı ki­mi za­man Go­ya’yı sa­de­ce Ines ve ken­di dra­mı­nın bir par­ça­sı kı­lar­ken, ki­mi za­man da bes­len­di­ği ta­ri­hi ger­çek­çi ak­tar­ma­sı nok­ta­sın­da fil­me bir avan­taj sağ­lı­yor. Yi­ne bi­yog­ra­fik bir kök­ten bes­len­di­ği Ama­de­us fil­min­de yö­net­men Go­ya’nın Ha­ya­let­le­ri’ne gö­re da­ha sa­kin ve ger­çek­çi bir at­mos­fer ya­ka­la­mış­tı. Bu yüz­den Go­ya’nın Ha­ya­let­le­ri ti­pik ol­mak­tan zi­ya­de va­sat bir For­man fil­mi ola­rak gö­rü­le­bi­lir. Fil­mi et­ki­li kı­lan en önem­li şey ise Go­ya’nın müt­hiş bir göz­lem gü­cü­ne sa­hip olu­şu. Es­kiz­le­ri ile ta­nık­lık et­ti­ği olay­lar, ta­ri­he gö­mü­lü ik­ti­dar ve çı­kar iliş­ki­le­ri­nin, za­lim­li­ğin ve ada­let­siz­li­ğin ger­çek yü­zü­nü ta­raf­sız sa­yı­la­bi­le­cek bir göz­le bel­ge­li­yor. /Es­ra Bu­lut