Makine Arıza Tespitinde Kullanılan Ekipmanlar
Arıza tespitinde bazı ekipmanların kullanılması gerekmektedir. Bu ekipmanlar arıza tespitini kolaylaştırmaktadır.
Kulaklıklı Gürültü Dinleme Aleti
Kulaklıklı gürültü dinleme aleti ile rulman gürültüsü kolaylıkla ve hızlı bir şekilde kontrol edilebilmektedir. Bu alet tıpkı bir doktor stetoskobu gibi kullanılmaktadır.
Sıcaklık Ölçüm Tabancası
Bu cihazlar gönderdikleri kızıl ötesi ışın ile bir noktadaki sıcaklığı ölçerler. Uzaktan nokta sıcaklıklarını ölçmek için kullanılan pratik ve ekonomik cihazlardır. Cihazların seçimini uzaklık ve sıcaklık aralığı bazında yapmak gerekir.
Rulmanların ısısı bu cihazlarla aralıklı bir şekilde ölçülmek suretiyle ısı değişimleri izlenir ve rulmanların arızası tespit edilir.
Titreşim Ölçüm ve Analiz Cihazları
Titreşim ölçümü yapabilmek için gerekli ilk şart bir titreşim ölçüm cihazı ve probudur. Çoğu zaman cihaz beraberinde bir kalibratör kullanılması da gerekli olmaktadır.
Titreşim ölçüm problarını aşağıdaki gibi gruplara ayırabiliriz:
Akselerometre: Geniş frekans ve dinamik aralığa sahip ve nispeten ufak yapıda olması sebebiyle en genel amaçlı transdüserdir.
Hız probu: Çoğunlukla orta frekans bölgesini içeren izleme sistemlerinde kullanılmaktadır.
Deplasman probu: Özellikle düşük frekanslı deplasman ölçümünün gerektiği şaft titreşimi, eksen kaçıklığı gibi ölçümlerde faydalı olmaktadır.
Titreşimmetreler: Sadece sayısal bir değer olarak makine üzerindeki titreşim seviyesi öğrenilmek isteniyorsa titreşimmetre kullanılmalıdır.
Titreşim arıza detektörleri: Sayısal değerlerin yanında rulman arızalan, kaplin ayarsızlığı, balans bozukluğu gibi basit anzalar spektrum (titreşim grafiği) analizi yapılmadan tanımlanmak isteniyorsa titreşim arıza dedektörleri kullanılmalıdır.
Titreşim spektrum analizörleri: Spektrum analizi yapabilmek için ölçüm sonuçlannın kaydedilebileceği, bilgisayar destekli bir titreşim ve ölçüm cihazıdır.
Titreşim analizi ile;
Kaymalı yatak anzası
Ankraj ve şase gevşekliği
Fanlarda ve pompalarda akış bozukluklan
Elektrik motoriannda bazı elektriksel anzalar titreşim analizi ile bulunabilir.
Enfraruj Termometre Kullanımı
Enfraruj termometre kullanımı, son derece pratik ve hassastır. Sadece sıcaklığı ölçmek istenen cisme kırmızı ışık noktası doğrultulursa, MAX, MIN, AT gibi ölçümleri enfraruj termometre ekranından C veya F birimleri ile okunur.
Termal görüntüleme dönen ya da sabit sistemlerde ısısal farklılık oluşturan problemlerin tespitinde yüksek verimlilikle kullanılan bir önleyici bakım tekniğidir. Rulman arızalan, elektriksel bağlantılardaki problemler ve soğutma problemleri infrared termal görüntüleme ile tespit edilebilmektedir.
Titreşim Ölçüm Cihazını Kullanma
Makinelerin çalışma koşulları altında yaydıkları titreşim, onların durumları hakkında fikir vermektedir. Rulmanlar, dişli kutuları, elektrik motorları, fanlar gibi her tür dönen donanım üzerinde bir defaya mahsus veya periyodik olarak titreşim analizi yapılarak arıza nedenleri tespit edilir.
El tipi titreşim ölçüm cihazları ile titreşim ölçümüne dayalı makine bakımına yönelik tüm ölçümler yapılabilmektedir. Tüm rulman markalarının titreşim arıza frekansları veri tabanını da içeren, yeni bilgisayar programlarıyla donatılan bu cihazlar, kullanıcıya çabuk, etkin ve kolay analiz olanağı sağlamaktadır. Aynı zamanda önceki ölçüm verilerine kolayca ulaşmak da mümkün olmaktadır.
Bu tip cihazlarla yapılan ölçmeler, çabuk ve kolaydır. Doğrudan ölçme yapılarak okunabildiği için kullanımları da oldukça yaygınlaşmıştır. Bu özellik sayesinde, tesis içerisinde yer alan makinelerin titreşim değerlerinin periyodik olarak kontrol edilerek olası bir hatanın önceden fark edilmesi bakım alanında kolaylık ve avantaj sağlamaktadır.
Bozulması beklenen makine veya parçaların yedeklerinin temin edilerek zamanında değiştirilmesi sayesinde, işletme üretimi kaybı en aza indirilmiş olur.
Günümüzde bu yöntemle:
Şaft ve diğer dönen aksama sahip makinelerde bakıma yönelik titreşim ölçümleri yapılmaktadır.
Bu makinelerde, problemin ne olduğunu anlayabilmek için frekans analizi yapabilen ölçüm cihazlarına da ihtiyaç vardır. Bilgisayar programı üzerinde tanımlanan tesis yapısı üzerinde ölçülecek makineler ve ölçüm noktalan belirlenerek veri toplama cihazına transfer edilir. Bu sayede, veri toplama cihazı açıldığında üzerinde hangi makinenin hangi noktasında ne ölçümü yapılacağı gösterilecektir. Kullanıcı, bu ölçümleri (rota) tamamladıktan sonra toplanan data tekrar bilgisayara transfer edilir. Bilgisayar üzerinde her noktada yapılan ölçümlerin kayıtları saklanmaktadır. Bu sayede, aynı noktada daha önce elde edilmiş ölçüm sonuçlan ile yenileri karşılaştınlarak herhangi bir hata oluşup oluşmadığı anlaşılabilmektedir. Hata tespiti için değişik analiz teknikleri bulunmaktadır.
Yukanda belirtilen işlem el tipi bir cihazla periyodik aralıklarla yapılabileceği gibi kritik makinelerin izlenmesi için sürekli izleme ve analiz sistemleri de bulunmaktadır.
Kaynak : megep.meb.gov.tr