Küba'da Vermikompost Üretimi | SiyahAltın
Anasayfa » Makaleler » Küba’da Vermikompost Üretimi
Ekonomik yaptırım, politik baskı, tökezleyen üretim mengenesine sıkışmış olan Küba halkının geçmişteki fosil yakıt, gübre, pestisit, hayvan yemi vb. ürünleri ithal etme bağımlığına karşı bir formül geliştirmek zorunluluğundan başka alternatifi yoktu. Tarımsal ithalatın 80% kadarı kesilmişti.
Sonuç olarak Küba hükümeti, sağlıklı ve etkin toprak yönetimi programları tasarladı ve bu tasarımlarda tarımın sürdürülebilirliği için solucanlara kilit bir rol verdi. Kübalı bilim adamları seçilmiş bazı solucan türlerini kullanarak, genellikle çoğu bitkide 4 ton/ha oranında kullanımı tavsiye edilen humus üretmek için, vermikompost veya vermikültür olarak bilinen tam bir teknolojik paket geliştirmişlerdir.
Küba’nın vermikompost üretimi 1986 yılında içi kırmızı solucan dolu, Eisenia foetida ve Lumbricus rubellus, iki küçük kompost kutusu ile başlamıştır. Bugün Küba’da 1992 yılı itibariyle 93,000 ton vermikompost üretim kapasiteli 172 adet vermikompost merkezi bulunmaktadır. Birçok farklı kurum ve şirket vermikompost üretimiyle meşgul iken, araştırmalar öncelikli olarak Toprak ve Gübre Enstitüsü ve Tarım Bilimleri Ulusal Enstitüsü tarafından yapılıyor. Vermikompost üretim süreci solucan gübresi, organik maddeler ve farklı düzeyde ayrışmış olan yataklama malzemelerinden oluşmaktadır. İlk olarak hayvansal gübre yaklaşık 30 gün boyunca aerobik olarak kompostlanır ve ardından açık vermikompost yataklarına aktarılır. Pinar del Rio gibi bazı vermikültür merkezlerinde bu vermikompost yatakları büyük mango ağaçlarının gölgesine kurulmuştur, böylece ağaçlar vermikompost yığınlarından süzülen akıntı sularındaki besinlerle beslenmektedir. Yataklar yaklaşık olarak 1,5 m genişliğinde ve farklı farklı uzunluktadırlar.
Küba’daki birçok vermikompost üretim faaliyetinde birincil organik girdi kaynağı olarak inek gübresi kullanılıyor. Diğer girdiler ise domuz ve koyun gübresi, şekerkamışının preslenmesinden elde edilen posa, kahve üretimi sonrası çıkan posa, muz atıkları ve evsel atıklardan oluşur. Vermikompost yatakları en uygun nem ve ısı dengesinin korunması için düzenli olarak su püskürtülerek nemlendirilirler. Solucanlar verilen taze yiyeceklerle en üst katmanda beslenirler ve daha alt seviyelere dışkılarını bırakırlar. Yataklar yaklaşık 90 günün sonunda ortalama 0.9 metre yüksekliğine erişinceye kadar besleme işlemi devam eder. Bu sürecin sonunda solucanlar ilk 10 cm.lik tabakada toplanmış olurlar ve sistemden ayrıştırılarak alınırlar. Elde edilen humus ya kurutulur ve paketlenir ya da yerinde hemen toprak katkı maddesi ve gübre olarak kullanılır.
Elde edilen solucan humusu toprağın besin değerini ve geçirgenliğini arttırır. Kübalı bilim adamları yaptıkları araştırmalar vermikompostta, durağan kompost yığınlarına göre azot yoğunluğunun daha fazla olduğunu tespit etmişlerdir. Örneğin her bir tütün tarlasında bir hektara atılan 4 ton vermikompost, aynı hektara atılan 40 ton inek gübresine karşılık gelmektedir ve sonuç olarak üründe yaklaşık 36% oranında artış sağlamaktadır. Solucan gübresi toprakta 5 yıla kadar kalabilen, 1,5 – 2,2% Azot, 1,8 – 2,2% Fosfor, 1,0 – 1,5% Potasyum ve 65-70% organik madde içermektedir. Jorge Ramon Cuevas, Küba’nın solucan adamı, bilim adamlarının ulusal bir girişimi başlatmak için Filipinlerden getirtilen E. Foetida, L. rubellus ve bir Pheretima türü olan birçok solucanı vermikültür çalışmaları için denediklerini belirtir. Çalışmalar şu anda Küba koşullarına en uygun olacağı düşünülen iki tür üzerinde yoğunlaşmıştır: Nemli astropikal (tropikal iklimden biraz daha serin olan iklim kuşağı) Küba iklimine E. foetida türüne göre daha toleranslı bir tür olan Eisenia andrei ve Eudrilus eugeniae, Afrika Kırmızı Solucanı. Eudrilus eugeniae türü ortam koşulları uygun olmadığı zaman E. Andrei türüne göre daha az toleranslıdır ve kaçma eğilimindedir. Ancak Eudrilus eugeniae türü E. Andrei türüne nazaran daha çok protein üretmektedir ve ek hayvan yemi olarak daha faydalıdır.
Vermikültür koşulları altında solucan nüfusu 60-90 gün içinde ikiye katlanır. Kompost yığınlarına eklenmeyecek olan solucanlar kurutularak hayvanlara ek protein katkısı şeklinde yem olarak kullanılırlar. Solucanlar, yüksek oranda protein ve tahıl tanelerinde olmayan metionin (4%) içerdiği için iyi bir hayvan besinidir. (ÇN: Metionin yağların işlenmesine ve yakılmasına yardım eden, vücutta üretilemeyen gerekli amino asitlerdendir.) Kübalı bilim adamları bazı hayvan yemlerindeki solucan proteininin doğru dengesini tespit etmişlerdir: Balık ununda % 10-40, karides yeminde % 4 ve tavuk yeminde % 6. Ayrıca bilim adamları solucanların kıyma haline getirilmesi sırasında çıkan enzimin yem besin kalitesini düşürdüğünü de tespit etmişlerdir. Küba’nın gelecekteki planı, zamanı geldiğinde biyolojik gübre olarak kullanmak amacıyla bakteriler içi substrat oluşturacak olan solucan dışkısı üretimi yapmaktır.
Ülkenin farklı bölgelerine kurulmuş olan 5 değişik istasyon kendi bölgelerindeki yeni başlayanları eğitme sorumluluğunu üstlenmiştir. Bu guruplar arasında yıllık olarak düzenlenen ulusal vermikompost konferansında bilgi alışverişleri olmaktadır. Ulusal televizyon programları ve gazete makaleleri çiftçilerin, okul öğrencilerinin genel olarak tüm kamunun vermikompost konusunda eğitilmesinde kullanılmaktadır. Toprak Enstitüsünde, vermikültür araştırma tesisi için planlar mevcuttur fakat inşaatı henüz başlamamıştır. Enstitü şu anda Midas marka ve ismi altında 40 kg, 1 kg ve 1/2 kg’lık paketler halinde solucan humusu pazarlama ve satışı çabalarına öncülük etmektedir. 40 kg.lık Küba solucan humusu uluslararası pazarlarda $80-100 (US) arasında satılabilir, ancak henüz üretim ciddi oranda ihracat yapacak seviyeye ulaşmamıştır. Gelir getirici düzenlemeler, ortak üretim girişimleri ve Küba dışında vermikültüre başlangıç programlarına teknik asistanlık satışları üzerine odaklanmıştır. Netice de, Küba vermikompostu kârlılığın yanı sıra ithal ikameciliğin de umut verici bir kanıtı olarak görünüyor.
Solucan gübresi üretiminin öneminden ötürü, dünya çağındaki çiftçiler ve hükümetler, özellikle de ılıman iklimlerde, daha önce hiç olmadığı kadar solucan gübresi üretimine başlıyorlar. Hindistan ve Küba bu yolda başı çekiyorlar.
Küba’da birçok vermikompost üretim merkezi mevcuttur. Sovyetler birliği çöktüğü zaman, Kübalılar için ticari gübre ithal etmek imkânsız hale geldi. Vermikompost Küba için ticari gübreye en büyük ve tek alternatif olmuştur. 2004 yılında adada tahmini olarak yaklaşık 1 milyon ton vermikompost üretilmiştir.
Hindistan’da tahmini olarak 200.000 çiftçi vermikompost üretimiyle meşgul olmaktadır ve 10.000 çiftçiden oluşan bir ağ aylık olarak 50.000 ton vermikompost üretmektedir.
Avustralya ve ABD’nin Batı Kıyısındaki çiftçiler, buradaki vermikompost endüstrisinin gelişimini körükleyecek ölçüde büyük miktarlarda vermikompost kullanmaya başlamışlardır.
ABD, Kanada, Hindistan, Avustralya ve Güney Afrika’da birçok üniversitede bilim adamları vermikompostun faydalarının belgelemekte ve kullanmış olanların gözlemlerini destekleyecek gerçekleri ve rakamları ortaya koymaktadırlar.
Vermikültür Üretim Merkezi, Pinar del Rio İli, Küba
Küba’da bulunan vermikompost merkezlerinden en büyüğüdür. En büyük ve önemli hammadde girdisi inek gübresidir. Diğer girdiler ise domuz ve koyun gübresi, şeker kamışı ve kahve posası ve diğer tarımsal atıklardır. Hammaddeler solucanlara yem olarak verilmeden önce yaklaşık 15 ile 30 gün arasında, iki haftada bir aktarılan yığınlarda termofilik olarak kompostlanır. Vermikompost üretimi dört hektarlık meyve bahçesinde gerçekleştirilir. Traktör çekişli gübre serpme makinesi ile ince bir tabaka yem serpilir ve yığın 65 cm’lik yüksekliğe erişince bir tabaka taze yiyecek serilerek solucanlar yüzeye çekilir. Beş ile yedi gün sonra, 80% oranında solucan kapsayacak şekilde bir önden yükleyici (kepçe) ile yığının 10 cm’lik üst kısmı sıyrılır. İkinci bir besleme treyler geçişi ile solucan hasatı 90-92% seviyesine erişecektir. Mekanik bir hasat makinesi kullanılarak solucanları dışkılarından ayrılır. Elde edilen solucan humusu tütün için bir gübre olarak hayvan gübresi yerine kullanılır. Ayrıca da mısır, domates, sarımsak, soğan ve kahve gibi ürünler için de kullanılır.
(Gersper et al., Summer 1993, Agriculture and Human Values, Vol. X, number 3, pp.16-23. Werner, Matthew, Summer 1994, Cuban Agriculture Looks to Vermiculture, The Cultivar, Vol. 12, No. 2)
Küba’da Vermikompost Üretimi Konusuna Ait Etiketler
Kübasolucan gübresisolucan humusuVermikompost