Türkiye çok borçlu ülke konumundan kurtuluyor - Sondakika Ekonomi Haberleri
06.10.2005 - 10:02, Son Güncelleme: 06.10.2005 - 10:02
Ekonomide, 2001 krizinden sonra başlayan yüksek büyüme dönemi, YTL’nin değerlenmesi, faiz oranlarındaki düşüş ve bütçe açığının küçülmesi Türkiye’yi bu yıl haziran sonu itibariyle "çok borçlu" ülke damgasını silme noktasına getirdi.
Gerek kamu sektörünün borç stokuyla ilgili göstergelerinde gerekse kamu ve özel sektörün toplam dış borç stokuyla ilgili göstergelerde 2002 yılıyla birlikte başlayan olumlu gelişme bu yıl hızlanarak devam ediyor. Haziran sonu itibariyle Türkiye’nin 161.8 milyar dolar olarak gerçekleşen dış borç stokunun yine haziran sonu itibariyle 323.8 milyar dolar olan son bir yıllık GSMH’ye oranı yüzde 50 ile, 2001 krizi öncesindeki yüzde 59.3 oranında altına indi. Söz konusu oran 2001 krizinde yüzde 78’e kadar yükselmiş, 2002 yılında yüzde 72, 2003 yılında yüzde 60.7 ve geçen yıl da yüzde 54 olarak gerçekleşmişti. Uluslararası karşılaştırmalarda dış borç stokunun GSMH’ye oranının yüzde 50’nin üzerinde seyretmesi çok borçluluk göstergesi olarak kabul ediliyor.
Yıl Dış Borç/GSMH
KAMUNUN BODRÇLULUK GÖSTERGELERİ
Kamu kesiminin, 2001 yılında yüzde 107.5 düzeyine yükselen brüt borç stokunun (iç ve dış) GSMH’ye oranı ise bu yıl haziran sonunda yüzde 74.6’ya kadar geriledi. Bu kapsamda brüt iç borç stokunun 2001 yılında yüzde 71.1 olan GSMH’ye oranı bu yıl yüzde 53.9’a, brüt dış borç stokunun oranı da aynı dönemler itibariyle yüzde 36.4’ten yüzde 20.7’ye geriledi.
Kamu kesiminin brüt borç stoku 339.5 milyar YTL olarak gerçekleşirken, haziran sonu itibariyle son bir yıllık GSMH ize cari fiyatlarla 455.1 milyar YTL olarak hesaplandı.
Brüt borç stokundan, kamu kesiminin mevduatı, Merkez Bankası’nın net varlıkları ile İşsizlik Sigortası Fonu varlıklarının düşülmesiyle hesaplanan kamu net borç stoku ise bu yıl haziran sonu itibariyle 266 milyar YTL olarak gerçekleşti. 2001 yılında yüzde 90.5’e ulaşan kamu net borç stokunun GSMH’ye oranı ise bu yıl haziran sonunda yüzde 58.4’e kadar indi. Böylece Türkiye bu yıl AB kriteri olan kamu net borç stokunun yüzde 60’ın altına indirilmesi şansını da yakaladı. Hazine ve diğer kamu kuruluşlarının net iç borç stokunun 2001 yılında yüzde 52.8 olan GSMH’ye oranı bu yıl yüzde 45.2’ye net dış borç stokunun oranı da yüzde 37.8’den yüzde 13.2’ye kadar geriledi.
Borçlanma göstergelerinde kriz sonrasında yaşanan bu gelişmede, 2001 yılından sonra yıllık GSMH’nin cari fiyatlarla YTL cinsinden yüzde 158 oranında artmasına karşılık, kamu net borç stokunda ki artışın yüzde 66’da kalması önemli bir rol oynadı. Aynı dönemde Türkiye’nin toplam dış borç stoku yüzde 42 oranında artarken, yıllık GSMH’de dolar cinsinden yaşanan büyüme ise yüzde yüzde 122 olarak gerçekleşti.
Ayrıca Türkiye’nin 2004 yılıyla birlikte bütçeden yaptığı faiz ödemelerinin ve buna bağlı olarak bütçe açığının bir önceki yıla göre azalmaya başlaması da borçlanmayla ilgili göstergelerin olumluya dönmesinde önemli rol oynadı.