ANTRENÖRLÜK FELSEFESİ - PDF
Download "ANTRENÖRLÜK FELSEFESİ"
1 ANTRENÖRLÜK FELSEFESİ TFF FGM FUTBOL EĞİTİM YAYINLARI ŞUBAT SAYI: İSTANBUL Hasan KASAP - Kamil ERDEM
3 ANTRENÖRLÜK FELSEFESİ TFF- FGM FUTBOL EĞİTİM YAYINLARI -1 ŞUBAT İSTANBUL
4 ANTRENÖRLÜK FELSEFESİ Copyright 2009 Bu kitabın bütün hakları TFF aittir Kaynak gösterilerek alıntı yapılabilir. Yayına hazırlık ve kapak, resim tasarım Elma Basım Basım Yeri İstanbul 1.Baskı-2009
5 ÖNSÖZ Futbol, bugünün dünyasında insanların en çok ilgilendiği spor oyunlarından biridir. Antrenör, oyuncu, yönetici ve izleyici olarak büyük bir çoğunluğun katılımıyla da büyük bir sektör haline gelmiştir. Futbolun bu denli gelişmesini bir bakıma bilimin hemen her alanından yararlanmasına bağlayabiliriz. Bu yarar teknik, taktik ve antrenman bilimi bakımından futbolun gelişimine hız kazandırmıştır. Özellikle iletişim teknolojilerinin gelişmesi, bu alanlarda yapılan çalışmalara ulaşılmayı daha da kolaylaştırmıştır. Artık antrenman bilimi, yöntemleri, teknik-taktik çalışmalar, sistemler hakkında, bu spora biraz ilgi duyanların bile bilgi sahibi olmasını sağlayabilmektedir. Futbol takımları arasında fiziksel açıdan önemli farklılıklar görülmemektir. Bütün takımlar neredeyse aynı sistemleri ve aynı taktikleri denemektedirler. Ancak bazı takımları daha üstün ve başarılı kılan başka durumlar ortaya çıkmıştır. Günümüzde teknik adamlar daha çok ön plana çıkmışlar ve yıldız futbolculardan daha çok konuşulan ve değer bulan başrol oyucuları olmuşlardır. Bu daha yüksek ücretler olarak kendilerine dönmektedir. Çünkü bir antrenörün, artık sadece teknik ve taktik çalıştırıcıcılık becerilerinin yeterli olmadığı ortaya çıkmış bulunmaktadır. Eğer durum bu kadar basit olsaydı, biraz araştırmacı olan her antrenör için başarı, ulaşılması zor bir hedef olmaktan çıkardı. Antrenörlerin futbolla ilgili teknik, taktik teknolojiyi kullanma ve bilimsel alanda bilgi edinmeleri yanında, düşünsel ve yönetsel alanda kendilerini geliştirmeleri artık kaçınılmaz bir gerçektir. Günümüz futbolunda bireysel bir antrenörlük felsefesi geliştirmeyen antrenörler, takımlarını yönetmekte zorlanacaklardır ve başarısız olmaları kaçınılmazdır. Bu kitap, bir antrenörün kendine özgü bir felsefe oluşturması ve geliştirmesine yardımcı olacak ilkelerin altını çizmektedir. Bununla beraber bir antrenörün felsefesini takımına yansıtma yollarını göstermeye çalışmaktadır. Amacımız, Türk antrenörlerinin daha iyi oyuncular yetiştirmesine, takımlar kurmasına ve ülke futboluna yararlı olmasına yardımcı olmaktır. Bu çalışmanın antrenörlerimize, futbolcularımıza, ailelerine, futbola ilgi duyan herkese ve özellikle futbolun kalitesine katkıda bulunmasını umuyoruz. Hasan Kasap / Kamil Erdem ANTRENÖRLÜK FELSEFES 3
6 Prof. Dr. Hasan Kasap Marmara Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu öğretim üyesidir yılında Akçaabat ta doğdu. İlk ve Orta öğrenimini Trabzon da, yüksek öğrenimini İstanbul Eğitim Enstitüsü ile Marmara Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bölümü'nde yaptı. Doktora Eğitimini Spor Bilimleri alanında Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsünde tamamladı. Spor Pedagojisi, Sporda beceri öğrenimi, Sporda Öğretim Yöntemleri alanında lisans ve lisansüstü düzeylerde öğretim üyeliği, yüksek lisans, doktora danışmanlıkları ve bu alanlarda bilimsel çalışma, araştırma ve kitapları bulunmaktadır. Spor Bilimleri Derneği Başkanlığı, Uluslararası Sağlık Beden Eğitimi Rekreasyon Spor ve Dans Konseyi (ICHPER-SD) Avrupa başkanlığı yaptı. Halen Marmara Üniversitesi BESYO Müdürü, TMOK üyesi ve ICHPER-SD yaşamboyu üyesidir. Spor bilimleri alanında 6 kitabı, yüzden fazla yayınlanmış makalesi bulunmaktadır. Kayak ve sörf hobileridir. Dr. Kamil Erdem 1959 yılında Mersin de doğdu. Futbola İstanbul Göztepe Hilalspor da başladı. Daha sonra Beykoz, Aydınspor, Hatayspor, Alibeyköyspor takımlarında oynadı. Antrenörlüğe 1989 yılında Pendikspor Alt Yapısında başladı yılında A Takım Teknik Direktörü oldu; Pendiksporda toplam dokuz yıl görev aldı. Bu arada onlarca futbolcu yetiştirdi. Ayrıca Kartalspor, Beylerbeyi, Üsküdar Anadolu ve Yeniköy Spor kulüplerinde çalıştı. M.Ü. BESYO Lisans Eğitiminde Futbol Teknik-Taktik, Özel Antrenman Teknikleri, Temel Eğitim Devresi Çalışmaları ve Spor Pedagojisi alanlarında öğretim görevlisidir. Futbolla ilgili bilimsel araştırmaları, makaleleri ve bir kitabı bulunmaktadır. TFF da Antrenör Eğitimcisidir.
7 İÇİNDEKİLER FELSEFE...6 Spor ve spor eğitimine ilişkin sorgulamalar... 7 ANTRENÖRLÜK FELSEFESİ NEDİR?...10 ANTRENÖRLÜK FELSEFESİ GELİŞTİRMEK...12 Kendini tanıma Öngörü Sporcunuzu tanıma KENDİN OL...18 Kendinizi tanımlayın Liderlik özelliklerini geliştirin ANTRENÖRLÜK TİPLERİ...24 Otoriter Antrenör (Otokratik Yaklaşımlı) Uzlaşmacı Antrenör (İşbirlikçi Yaklaşımlı) Liberal Antrenör (Neme lazımcı Yaklaşım) ANTRENÖRLÜK HEDEFLERİN Z...30 FUTBOLCULARINIZ...40 TAKIM FELSEFEN Z...46 YAŞ GRUBUNA YÖNELİK FELESEFE GELİŞTİRMEK Yaş ve altı Yaş grubu Yaş grubu Yaş grubu Yaş ve üstü OYUN FELSEFESİ GEL ŞT RMEK...56 ANTRENÖRÜN BİREYSEL HEDEFLERİ...60 ANTRENÖRLÜK FELSEFES 5
9 Genel olarak felsefe, gerçeğin düşünce yoluyla araştırılması, bilgiyi sevmek ve gerçek bilgiyi düşünce yoluyla aramaktır. Eski Yunancada bilgelik aşkı anlamına gelen Philosophia dan türetildiği bildirilmektedir( 9 ). Bir diğer yaklaşımla; felsefe, spor felsefesi, fitness veya spor eğitimi gibi özel bir alana yönelik düşünce ve inanışların oluşturduğu bir yapıyı da tanımlayabilir. Aynı zamanda felsefe, insanın çalışma ve yaşam değerlerinin sistemidir. İnanç ve değer sisteminiz, hem bireysel hem de mesleki yaşamınızı yönetir. Felsefe kritikçi düşünmeyi, mantıksal analizi ve yansıtıcı değerlendirmeyi kullanarak bireyin sorunları ile yüzleşmelerine ve onları saptamalarına yardım eder. Kişide oluşan fikirler, toplumu etkileme niteliği kazanırlar. Bireyin ve toplumun izleyeceği yolu belirlemeye yardımcı olurlar. Önemli olan felsefenin toplumsal çevreyle sıkı sıkıya kaynaşması, ondan doğması ve ona göre davranmasıdır. Bu ilişkiyi kavramak onun anlamını açığa kavuşturur. Felsefe insanları, hangi şeylerin daha değerli ve seçilebilir olduğunu araştırmaya ve kendilerini, toplumu ve doğal dünyayı anlamaya yöneltir. Bu anlamda felsefenin toplumsal yeri ve işlevi, bireysel ve toplumsal amaçları vardır. Felsefe, en yüksek düzeyde insan düşüncesini temsil eder ( 1,2 ). Antrenörlerin olanaklı olan en eksiksiz gelişimi ortaya koymak için başarıyla mücadele etmelerini sağlayacak felsefeleri olmalıdır. Aşağıdaki sorular felsefenin ilgi alanını yansıtır: Â Dünya üzerinde insanlığın rolü nedir? Â Evrenin doğası ve kökeni nedir? Â İyilik ve kötülüğü, doğrulukla yanlışlığı tayin eden nedir? Â Doğruyu oluşturan nedir? Â Eğitimin toplumdaki işlevi nedir? Bu ilgi alanlarının spor ve spor eğitimine yansımalarında bazı sorgulamalarla karşılaşılmaktadır. Spor ve spor eğitimine ilişkin sorgulamalar: Â Bir spor eğitimi programı içinde hangi deneyimler, bireyin gerçek dünya mücadelesi ile daha iyi yüzleşmesini mümkün kılmaktadır? ANTRENÖRLÜK FELSEFES 7
10 Â Bedensel aktivite ve onun etkisinin bireyin gelişimi üzerine bilginin geçerliği nedir? Â Araştırmacılar, spor eğitimi programlarına katılmanın yararlarını saptama yöntemleri için hangi süreci kullanırlar? Â Beden Eğitimi ve spor programlarının bireye yararı nedir? Â Ahlak geliştirmede spor nasıl kullanılır Â Becerikli sporcuların hareketlerini izlemek niçin güzeldir?( 9 ) Antrenör, oyuncularının oyun sanatlarını geliştirmek için devamlı yeni olanaklar sunar. Futbol oyununda yaratıcılık, düşünce zenginliğine sahip olmayı gerektirir. Burada antrenörlere önemli görevler düşer. Antrenör sürekli olarak oyuncularının oyundan zevk almalarına çaba göstermelidir. Bunu gerçekleştirmek için oyunu ve oyuncuları kendi felsefesi doğrultusunda biçimlendirmeye ve oyuncularının kendilerinden bir şeyler verebilmelerini sağlamaya çalışmalıdır. Oyuncularıyla sürekli bir etkileşim içerisinde olan antrenörün aynı zamanda kendi kişiliği ve düşünme tarzı da oyuncularına yansır. Bu nedenle antrenörlerin felsefesi futbolun ve futbolcuların gelişimi için büyük önem taşımaktadır. 8 ANTRENÖRLÜK FELSEFES
11 ANTRENÖRLÜK FELSEFES 9
12 ANTRENÖRLÜK FELSEFESİ NEDİR?
13 Antrenörler birçok nedenle kendilerine karşı dürüst değillerdir. Her şeye rağmen kazanmak, ebeveynlerin ve diğerlerinin baskısı altında kalmak, hatta diğer antrenörlerin sözüm ona başarılı yöntemlerini taklide kalkmak, bu sebeplerin arasındadır. Bazen bu etkiler olumlu antrenörlükle sonuçlanabilir. Ancak, antrenör kendi deneyimleri, değerleri, düşünceleri ve inançları çerçevesinde düşünmelidir. Antrenörük felsefesi, bir antrenörün yaşam sürecindeki, kendi konumunu ve deneyimlerini görme yoludur. Antrenörün; geçmişe bakışı, şu anki hayatı ile ilgili düşünceleri ve gelecek hakkındaki beklentileridir. Antrenör, kendini keşfetmeyi, korkularını yenmeyi ve sınırlarını aşmayı öğrenmelidir. Hiçbir puana, hiçbir maça, hiçbir şampiyonluğa hak ettiğinden fazla değer vermemeli, insani ve ahlaki değerleri her zaman ön planda tutmalıdır. Hiçbir emek karşılıksız kalmaz, harcanılan emek her zaman, katlanarak geri döner. Antrenörlerin eğittiği sporcular üzerinde çok büyük etkisi olduğunu kabul edersek, antrenörün amaçları, inançları ve kişiliğine dayanan bir felsefe oluşturması mantıklıdır. Sporcularını nasıl ve niçin çalıştıkları konusunda bilgilendirmek ve hangi amaca ulaşmaya çalıştığını açıklamak, sporcularla antrenör arasındaki güveni sağlar. Daha da önemlisi, yüksek performansa erişme ile sonuçlanır. Eğer kişisel olarak oluşturduğunuz antrenörlük prensipleri çerçevesinde çalışılmıyorsa, gönüllü antrenörlerden uluslararası antrenörlere kadar antrenörlüğün her düzeyinde tutarsız çalışmalar olabilir. Eğer ki bir antrenörseniz görevinizi, kendi deneyimlerinize, bilgilerinize, görüşlerinize ve inançlarınıza dayanarak yapmanız beklenir. Bu kendi içinde bir felsefe ve kendiliğinden olan bir şeydir. Fakat sorulması gereken soru şudur; kendinizi, gerçekten öz değerleriniz ve antrenörlük yöntemlerinizin ne olduğunu bilecek kadar iyi tanıyor musunuz? Çok az antrenör vardır ki bu sorunun yanıtını düşünür ve bu değerleri göz önünde bulundurur. Bu değerleri dikkate almayan antrenörlerin yöntemleri sıklıkla tutarsızdır ve son görüye dayanır. Yani işler kötü gittiğinde sorumluluk, çeşitli bahanelere ve suçlamalara ya da yakınmalara yüklenir. Antrenörlerin tutarlı ve içten yaklaşımının en büyük getirilerinden biri de karşılıklı güvendir. Antrenör ve sporcu arasındaki kuvvetli bağ, yüksek performans ve göreve bağlılıkla sonuçlanır. Aklı başında olan antrenörler, felsefesini öngörüye dayalı etraflı bir şekilde düşünerek oluşturmaya çalışır ve bireysel bir antrenörlük felsefesi geliştirir. Bireysel bir antrenörlük felsefesi bir yol haritasına benzetilebilir. Sürdüğünüz arabayı deneyimleriniz, inançlarınız, görüşleriniz ve değerleriniz, gideceğiniz yön ve varacağınız yeri performans, memnuniyet, sonuçlar vb. ulaşmakta olduğunuz yolda önünüze çıkacak engelleri de antrenörlük içeriği, dış etkiler, çalışma koşulları, ve kurallar olarak göz önüne almak aracınızı güvenli bir şekilde sürmenizi sağlar ( 3 ). ANTRENÖRLÜK FELSEFES 11
14 ANTRENÖRLÜK FELSEFESİ GELİŞTİRMEK
15 Bütün antrenörlerin hayatları boyunca gelişimlerini sürdürecek bir felsefeye gereksinimleri vardır. Hatta deneyimli antrenörler bile felsefelerini tekrar gözden geçirmek isteyebilirler. İyi tanımlanmış bir felsefeye sahip olabilmek için antrenörün öncelikle kendisini, oyuncularını, futbolu ne kadar iyi tanıdığını ve antrenör olarak neyi başarmak istediğini gözden geçirmesi gerekmektedir. Antrenörlük felsefenizin ne olduğunu bildiğinizde, bu felsefe size yürürlüğe koyacağınız uygulamalarınızda ve takımınızı maçlara nasıl hazırlayacağınız konusunda vereceğiniz kararlarınızda kılavuz olacaktır. Antrenörün görevi deneyimlerine, bilgilerine, değerlerine, fikirlerine ve inançları üzerine kurulu olacaktır. Antrenör kendine şu soruyu sormalıdır; gerçekten değerlerimi ve kendimi yeterince iyi tanıyor muyum? Birçok antrenör bir felsefe geliştirmenin değerine inanmamaktadır. Felsefe sahibi olmanın onların günlük işlemlerini (prosedürlerini) ve stratejilerini nasıl etkileyebileceğini farketmezler. Ancak, bir antrenörün felsefesi aslında çok pratik bir konudur. Gerçekten de, her antrenör, farkında olsun olmasın, kendi oyunculuk deneyimlerine dayalı belli ilkeleri takip eder. Felsefemizin büyük kısmi eski antrenörlerimizin felsefesinden oluşmaktadır. Bu doğal bir başlangıçtır, çünkü bu bizim alışık olduğumuz ve kendimizi rahat hissetmiş olduğumuz bir oluşumdur.( 4 ). Yeni ve deneyimsiz bir antrenör olarak ilk antrenmanınız için çok hazırlık gerekir. Elbette ki, ilk antrenörlük pozisyonunuz için heyecan duyuyorsunuzdur. Büyük ihtimalle ne yapacağınızı planladınız ve hazır olduğunuza inanıyorsunuz. Ama gerçekten hazır mısınız? Antrenör olarak yapacağınız her şeyin nedenini ve nasılını düşündünüz mü? Daha tecrübeli antrenörlerle oturup konuşma ve fikir alış verişinde bulunma fırsatı bulursanız, onların felsefelerinin ne olduğunu anlamaya baslarsınız. Farklı felsefeleri keşfettikçe, farklı takımların maçlarını seyrederken bu felsefelerin uygulanışını fark etmeye baslarsınız. Başka takımlar için neyin işe yaradığını gördükçe siz de yavaş yavaş sizin için neyin önemli olduğunu, oyunun sizce nasıl oynanması gerektiği konusunda- ANTRENÖRLÜK FELSEFES 13
16 ki kendi fikirlerinizi geliştirmeye başlarsınız. Bu, sizin kendi felsefenizin temelini oluşturur. Kendi felsefenizi geliştirmeye başladığınızda sizin için önemli olan şeyleri nasıl başarabileceğiniz konusunda farklı stratejiler de geliştirmeye başlarsınız. Maç sırasında ne elde etmek istediğinizi bilmekle futbolcularınıza gerekli becerileri kazandıracak alıştırmalar ve onlar için belirlediğiniz hedeflere ulaşmaları için oyunlar geliştirmeniz de mümkün olacaktır. Futbol antrenman stratejileri direkt olarak sizin oyun felsefenizden ortaya çıkar. Oyuncu olarak, gözlemci olarak, derslerde okuduklarınızdan öğrendikleriniz, diğer antrenörlerle yaptığınız tartışmalar ve bunlara kendi kişiliğinizi eklediğiniz zaman antrenörlük felsefesi oluşturmanın daha başındasınız demektir. Buna aldanmayın, başarı için bunlar garanti değildir. Asıl olan bu felsefeyi yürüttüğünüz yoldur ve bu felsefeye bağlı kalmaktır. Önemli olan yıllarca bunu değiştirerek ve geliştirerek devam ettirmektir. Bilge bir antrenör kendi bireysel antrenörlük felsefesini oluşturmak için zaman ayırır. Tüm antrenörleri yöneten bir çeşit antrenörlük felsefeleri vardır. Bu içgüdüsel ya da resmi olarak dökümanlara dayalı, iyi planlanmış bir şekilde gelişebilir. Buna dayanarak resmi bir felsefe geliştirmede antrenör, üç ilkeye bağlı kalarak daha iyi bir antrenör olma, sporcularla ilişkilerini ilerletme ve performans almak için, kendi yeteneğine en uygun şekilde felsefesini oluşturmalıdır. 1.Kendini Tanıma Kim olduğunuzu ve futbola dair benim antrenorluk felsefem diye adlandıracağınız şeyi, bir anlamda hayata dair felsefeniz olarak açıklamanızın size faydası olacaktır. Futbolu seviyor olabilirsiniz. Profesyonel olarak bir antrenör olmayı istiyor olabilirsiniz. Ancak, kendinizi hayatın diğer yanlarına da hazırlamalısınız. Bilimsel bilgi, zamanınızı iyi kullanma, çok çalışmak, sorun çözmek ve öncelik sıranızı belirlemek size yardımcı olacaktır. Değer yargılarınızı, ahlaki değerlerinizi ve inançlarınızı tanımlamak, sizin kendi tarzınızı başarılı bir şeklide uygulayabilmenizi sağlayacaktır(5). 14 ANTRENÖRLÜK FELSEFES
17 İyi ve kötü taraflarınızı, zayıf ve güçlü yanlarınızı tanıyın, neden antrenörlük yaptığınızı, antrenörlük görevinizi etkin bir şekilde nasıl iyileştirebileceğinizi keşfedin. Â Antrenörlüğü neden seçtiniz? Â Takımınızı nasıl çalıştıracaksınız? Â Antrenörlük hedefleriniz nelerdir? Zayıf yönlerinizin olduğunu kabul etmek dürüstlüktür. Zayıf veya olumsuz yönlerinizi keşfedin ve bu yönlerinizin antrenörlük hâkimiyetinizi etkilemesine izin vermeyiniz. Örneğin, bir antrenmanda kendinizi filme aldırın daha sonra kendinizi izleyin davranışlarınızı gözlemleyin. Bu işe yarayabilir. Bunun yanında güçlü yönlerinizi keşfedip bunu kendi avantajınıza kullanın. Güçlü yönlerinize odaklanarak bu yönlerinizden faydalanabileceğiniz en tutarlı çalıştırma tekniklerini bulabilirsiniz. 2.Öngörü Çalıştırdığınız sporcuların yaşları, cinsiyetleri ve eğitim düzeylerini iyi anlayın. Siz ve sporcularınız antrenman ve yarışma için ne kadar zamana sahipsiniz? İlerletebileceğiniz gelişim programlarınız nelerdir? Nasıl bir çalışma ANTRENÖRLÜK FELSEFES 15
18 koşuluna sahipsiniz? Sporcularınız için belirlediğiniz kısa, orta ve uzun erimli hedefler neleredir? Ebeveynler ile karşılaşacağınız sorunlara hazır mısınız? Önünüze çıkabilecek engelleri ve nelerle karşılaşabileceğini bilmelisiniz Öngörü yeteneğinizi geliştirmek için; bütün olasılıkları araştırın, nasıl? ve neden? i merak edin, seçenek oluşturun, bilimsel yöntem kullanın, plan ve program yapın. zamanı kullanın ve önlem alın. Öngörü, antrenörlük sürecinizde ne tür engellerle karşılaşacağınızı, yüz yüze geleceğiniz sorunları nasıl en aza indireceğinizi, uygun ve güvenli antrenman yöntemleri ile erişmek istediğiniz hedeflerinizi belirlemenizi sağlar. 3.Sporcunuzu Tanıma Sporcularının kişiliklerini, yeteneklerini, amaçlarını ve neden sizin takımınızda olduklarını anlamalısınız. Bununla birlikte, hazırladığınız antrenman türlerinin, sporcuların ihtiyaçlarına, güç ve limitlerine uygun olup olmadığını bilmelisiniz. Kendi değerlerinizi, inançlarınızı ve alışkanlıklarınızı gözden geçirirken, sporcularınızın her birini tanımak için ayrıca zaman ayırın. Onların güçlü yanlarını, zayıf noktalarını ve becerilerini tanıyıp anladıktan sonra onları çalıştırma yaklaşımınızı geliştirebilirsiniz. Oyuncularımızı tanımak için ilk olarak kendimize bazı sorular yöneltmemiz gerekecektir. Futbolcularımız; Â Bize göre uygun kişiler mi? Â Birbirlerini tamamlayan ve aralarında uyum sağlayan kişiler mi? Â Birbirlerinden ne çok farklı ne de tamamen aynı tip oyuncular mı? Â Olumlu düşünebiliyorlar mı? Â Birbirlerine karşı nazik ve saygılılar mı? Â Kendilerine güvenleri ve motivasyonları yüksek mi? 16 ANTRENÖRLÜK FELSEFES
19 Â Â Â Â Â Â Futbolu seviyor, istekli oynuyorlar ve zevk alıyorlar mı? Birbirlerine bağlı ve takım ruhuna sahipler mi?, Teknik kaliteleri ne düzeyde? Taktik uygulamaları kavrama yetenekleri nasıl? Oyun sistemine ve stratejilerine bağlılıkları nasıl? Oyunda etkili kararlar verebilme yetenekleri ne düzeyde? Bu bilgilerle yüksek performansı oluşturacak bir takım yaklaşımını geliştirmeniz mümkün olabilir. Antrenörlük felsefenizi yukarıdaki üç temel öğeye dayandırdığınızda, oluşturduğunuz yol haritanızı gerçekçi hale getirebilirsiniz. Böylece hem sporcularınız hem de kendiniz için gelişmiş bir performansla ödüllendirilmiş olursunuz(3). ANTRENÖRLÜK FELSEFES 17
20 KENDİN OL!
21 Başka biri olmaya çalışırsan ulaşabileceğin yer en iyi ikinci olmaktır. Futbol antrenörü olarak her zaman kendiniz olun, başka biri olmaya çalışmayın önemli olan sizin önceliğinizdir. Diğerlerinin fikirlerini kabul etmek doğrudur fakat başka biri olmaya uğraşırsanız asla onun gibi olamazsınız, futbolcularınız da bunu anlar ve size olan güvenleri sarsılır. Antrenörlük farklı biri olmaktır Antrenör, kendi antrenörlük felsefesini oluştururken ve analiz ederken ilk olarak antrenörlüğün ne olduğunu bilmelidir. Antrenörlük, aynı zamanda bir eğitimcilik, mentörlük ve sporcuları için model olmak, insan davranışının erişebileceği en yüksek standartları oluşturmak ve her zaman her koşulda olumlu olabilmektir. Aynı zamanda sporcuların rüyalarına kavuşmalarına yardım etmekten ibarettir. Bu olumlu, zekice ve tutkuyla yapılmalıdır. Olumlu antrenörlük ve rol model olma, antrenörlük felsefesinin özünü oluşturur. Bu sporcularınızın başarısı için anahtar malzeme olacaktır. Bu neden bile tek başına tüm antrenörlerin resmi bir antrenörlük felsefesini oluşturmasının önemini ortaya koyar. Kendinizi tanımlayın Â Â Â Â Â İyi bir öğretmen mi? Motive edici mi? Akademisyen mi? İletişimci mi? Eski bir sporcu musunuz? Bu önemli sorulara yanıt vermeniz gerekecektir. Kendini tanımlamak kendine güveni ve neye inandığınızı gösterir. Düşünmeniz gereken bir konu da diğerlerinin sizi nasıl gördüğüdür. Antrenör olarak sorumlulukların farkında olun Antrenör, olumlu davranışlarla oyuncularının tutumunu pekiştirmeyi sağlayarak takım içinde sportif bir hava yaratmalıdır. Değişik, çok yönlü istekleri olan, bireysel öncelik isteyen antrenmanları ve uygun çalışma uyarılarını belirleyerek futbolcuları alıştırmalara ve oyunlara hazırlamalıdır. ANTRENÖRLÜK FELSEFES 19
22 Oyuncular arası anlaşmazlıkları ve gerilimleri ortaya çıkarıp gidermeye ve bu durumu verimi arttıran bir tutuma dönüştürebilmeyi becermelidir. Aynı zamanda kendisiyle oyuncuları arasındaki sorunları da çözmeye çalışmalıdır. Tek başına hareket etme, öncelikleri kullanma, karar verme gücü ve sorumluluk bilinci içinde davranma gibi özellikleri oyuncularına benimsetmelidir. Antrenmanları bu hedeflere yönelik düzenlemeli ve iyi bir planlamacı olmalıdır. Oyuncularla arasında arkadaşça bir atmosfer yaratarak antrenman ve maç analizlerine onları da katarak sorumlulukları paylaşmayı ve kendi kendilerini kontrol etmeye alıştırmalıdır. Bir antrenör olarak bu işlevleri yerine getirebilmeniz, takımınızın başarısı üzerindeki etkili ve yönlendirici yönünüzü ortaya çıkaracaktır. Yaratıcı olmaktan korkmayın, yaratıcılığınızı kullanın Antrenör, amaçlarına ulaşırken gerçekleştirilecek aktiviteler, bunları gerçekleştirecek kişiler ve fiziksel şartları doğru bir şekilde değerlendirmek durumundadır. Bu da iyi bir organizasyonla sağlanabilir. Takımın karşılaşmalarda iyi bir şekilde yönetilmesi için, antrenmanların maça yansıtılması, aranılan ön koşuldur. Her karşılaşmadan önce oyuncuları, oyun taktiği çerçevesi içinde özel görevlerine hazırlamalı ve oyunun gidişatı sırasında karşılaşabilecek sorunları önceden kestirerek olabilecek tüm olasılıklara karşı önlemler almalıdır. Bu durumda verilen görevlerin değiştirilmesi, oyun içinde olumsuz bir durumu engelleyecektir. Antrenör, planladığı ve organize ettiği ayrıntıları kontrol ederek işlerin yolunda gidip gitmediğini inceler, ortaya çıkan sorunlar için gerekirse yeniden planlama ve organizasyon yapabilir. Ya da katkıda bulunarak planını geliştirebilir. Bir futbol takımında oyuncular arasındaki uyumu sağlayacak, onları birbirleriyle sımsıkı bağlayacak olan harç toleranstır Tolerans, oyuncuların kendi aralarındaki ilişkilerinin sağlıklı yürümesinde ve takım olma duygusunun gelişmesinde en temel kavramlardan birisidir. Toleransı hoşgörüyle karıştırmamak gerekir. Hoşgörü de, bir hoş gören bir de hoş görülen olmak üzere iki kişi arasındaki bir ilişki söz konusudur. Hoş gören doğruları bilendir. Hoş görülen taraf ise doğruyu bilmeyendir, yanlış davranışlar içinde olandır. Hoş gören 20 ANTRENÖRLÜK FELSEFES
23 bağışlayıcı, hoş görülen de bağışlanandır. Bu durumda, hoş gören ile hoş görülen, hoş görme eğilimi sırasında eşit değillerdir. Daha açık bir deyişle, hoş gören daha üstün bir durumdadır. Futbolcular arası böyle bir durum eşitsizliğe, üstünlük duygusunun oluşmasına, baskıya ve zayıflığa yol açacaktır. Oysa tolerans kavramında iki eşit insanın uyuma ulaşabilmesi söz konusudur. Ayrıca iki denge unsuru vardır. Hata paylarını, uyumu sağlayabilecek en üst düzeyde tutabilme düşüncesi vardır. Hiç kuşku yoktur ki, insanları birbirine bağlayan en büyük güç toleranstır. Bir futbol takımında oyuncular arasındaki uyumu sağlayacak, onları birbirleriyle sımsıkı bağlayacak olan harç toleranstır. Antrenörler, takımlarını oluştururken mümkün olduğunca bu olgunluktaki oyuncuları bir araya getirmeye dikkat etmelidirler. Aynı zamanda oyuncularına bu özelliği aşılamalıdırlar. Antrenörler de futbolcularına karşı toleranslı olmalıdır. Ancak, bunun derecesi iyi ayarlanmalıdır ve unutulmaması gereken bir şey vardır; umudun bittiği yerde tolerans da biter. Liderlik özelliklerinizi geliştirin Herkesin bir öğrenme kapasitesi ve düzeyi vardır. Gerçekten lider olmak isteyen bir kişinin de öğrenmesi gereken pek çok unsurlar bulunmaktadır. Kişi bu unsurları arayıp bulma ve uygulama konusundaki becerisi düzeyinde, kendi sahasında lider olabilir. Liderlik geliştirilebilen bir özelliktir. Lider bir orkestra şefi gibi, üyelerin kendilerinden beklenen zaman ve tarzda önlerindeki notaları uygulamalarını gerçekleştirir. Hükmetme hırsı ve isteği, kişinin lider olmasına yetmeyecektir. Liderden beklenen cesaret, azim ve çalışkanlıktır. Lider, aynı zamanda içinde bulunduğu koşullara uyma becerisine sahip olmalıdır. İnsanları itip-kakarak veya zorlayarak iş yaptırmak, lideri başarıya götürmez. Önemli olan oyuncuların yaptıkları işi kendi istedikleri için yapıyor olmalarını sağlamaktır. Diktatör gibi hareket eden ve kendine, yeri doldurulamaz imajı veren liderler, gerçek çözümler yerine kendi hırslarını öne çıkararak zarar verir- ANTRENÖRLÜK FELSEFES 21
24 ler. Takımlarına olduğu kadar, toplum için de zararlı etkiler üretir ve kötü sonuçlar yaratabilirler( 7 ). Cesaret ve risk alan liderlerin başarıyı yakalama şansları daha fazladır. Lider antrenör, cesaret, kararlılık, risk alma yeteneklerinin yanında, kendisinin başında bulunduğu bir takımla iki yönlü bir iletişime girebilecek, kendinde olduğu gibi takımda da bir yaratıcılık unsurunu ortaya koyabilecek, kendini motive ettiği kadar, oyuncularını da motive edecek bir yapıda olmalıdır. Aynı zamanda, birçok liderin yapmamasına rağmen, insanları dinleme terbiyesi ve akıllığına sahip olması bir başka önemli avantajdır( 7 ). Gerçek lider antrenör, oyuncularını haksız saldırılardan korur, işini iyi yapanı destekler, kişinin içindeki yeteneği ortaya çıkarır, sorunların çözümüne yardımcı olur, takımın verimliliğini arttıracak yollar arar ve buna çaba gösterir. Ayrıca takımıyla birlikte olmaktan zevk alır. Sıcak tavırlı ve dosttur. Her zaman başkalarına zaman ayırır. Dinlemesini bilir. Herkesin hakkını verir. Kararlıdır. Alçak gönüllüdür. Sabırlıdır. Kaos durumunda soğukkanlı ve rahattır. Bilgiyi yayar. Hatasını söyler, hata yapanı rahatlatır. Sözünün eridir. Kendisinin de yerinin doldurulabileceğinin bilincindedir. Onunla çalışmaktan zevk alınır. Lider, her girdiği işte başarılı olan bir kişi olarak görülmemelidir. Önemli olan kötü rastlantı veya hatalar sonunda, içine girilen olumsuz durumdan hemen çıkabilmek ve bundan ders almaktır. Liderlik belki de bu nedenle bir sonuç değil, ama devamlı bir yolculuktur. Bu yolculuk sırasında, düşme ve kalkmalar oyunun beklenen bir parçasıdır( 7 ). Antrenörlük felsefeniz kişiliğinizle uyumlu olmalıdır Â Â Â Â Â Â Risk alır mısınız? Sabırlı mı, sabırsız mısınız? Ağır başlı mı, saldırgan mısınız? Dinamik misiniz? Azimli misiniz? Açık ve arkadaş canlısı mısınız? 22 ANTRENÖRLÜK FELSEFES
25 Eğer felsefenizle kişiliğiniz birbiri ile uyum içinde ise daha başarılı olursunuz. Felsefeniz ahlaki olmalıdır Örneğin, futbolda birçok antrenör oyuncularına maçı durdurmak için yaralanmış rolü yapmalarını öğretir. Yaralanmış futbolcularını sahaya sürer, hata yapan oyuncularına aşağılayıcı şekilde bağırır, kazanmanın sporcu gelişiminden daha önemli olduğunu düşünür. Bu tür tutum ve davranışlar ahlak değerleri ile örtüşmez. Felsefeye bağlı kalmak onu oluşturmaktan zordur Antrenörlükte ahlaki bir görüş sahibi olmak çok önemlidir. Antrenörün oyuncuları için bir örnek olduğu unutulmamalıdır. Antrenörler yaptıklarını her açısından iyice gözden geçirmelidir. Amaç, futbol aracılığıyla gençleri ahlaki olarak güçlendirmek olmalıdır. Her futbol oynayan genç üst düzey futbolcu olamayabilir ama yaşamın temel ahlak kurallarını öğrenebilir. Kazanmanın ödüllendirildiği maçlar, yüksek düzeyde ahlaki gelişme sağlayan imkanlar yaratabilir. Bir maçı kaybetmek pahasına gerekli ahlaki kararı vermek, karakterin sınanması olduğu kadar, karakterin oluşması içinde bir fırsattır. Antrenör, ellerinde bulunan yetenekleri geliştirmek durumundadırlar. Bazı sporcularınız, sizin felsefenize uyabilecekleri beceriye sahip olmayabilir ama yaklaşımınızda ayarlamalar yapabilirsiniz. Felsefenize olan inancı zayıflatacak başka etkenler de olabilir. Örneğin; kulüp kurallarına uyma, kulüp baskıları ve dış etkenler sizin yeteneklerinizi kısıtlayabilir, Takımın performans kalitesi veya başarısız sonuçlardan doğan tepkiler de olabilir. Bundan dolayı yoğun eleştirilerle karşılaşabilirsiniz. Ya da ebeveynlerin tutumları sizi rahtsız edebilir. Aileleri yönetmek oldukça stresli bir iştir. Açık bir felsefe ile onların baskılarını hafifletin. Onları tahrik edip yerinden hoplatan ani kararlara dikkat edin. Felsefenizi yavaş ve etkili bir şekilde duruma uyarlamaya çalışarak üretken ve etkili olun. Engelleri ve güçlükleri minimize edin. Eğer sağlam bir antrenörlük felsefeniz varsa karşınıza çıkan bütün bu olumsuzlukların üstesinden gelebilirsiniz. ANTRENÖRLÜK FELSEFES 23
26 ANTRENÖRLÜK TİPLERİ
27 Antrenörün kendine uygun bulacağı antrenörlük tipi onun; hangi beceri ve stratejilerin öğretileceğine nasıl karar verileceğini, antrenman ve maç için nasıl hazırlanılacağını, oyuncuların disiplin altına alınması için hangi yöntemin kullanılacağını, sporcuların seçiminde ve seçim şekline karar vermede hangi rolü üstleneceğini belirler( 6 ). Genel olarak üç antrenörlük tipi tanımlanmaktadır: Otoriter Antrenör ( Otokratik Yaklaşımlı) Özellikleri: Â Kazanma odaklıdır ve amacı ne pahasına olursa olsun bir görevi yerine getirmektir. Â Kararları her zaman antrenör belirler. Oyuncular sadece kendilerine verilen emirleri yerine getirmekle yükümlüdür Â Antrenör -Oyuncu ilişkisi antrenöre bağlıdır. Â Genellikle anlatımla iletişim kurar Â Başarının değerlendirilme şekli antrenör tarafından belirlenir Â Bu tip antrenör oyuncuya çok az güven gösterir. Â Antrenman yapısı katıdır. Sporcular antrenör bağımlısıdır, kendi yaratıcılıklarına izin verilmez. Sonuçları: Â Sporcunun gelişimi sağlanmaz Â Motivasyon dışsaldır. Sporcular doğal motivasyonu ile oynamak yerine antrenörün takdirini kazanmak veya kişisel baskısından kurtulmak için oynarlar. Â Her şey antrenör içindir. Sporcular oyun konumuna uygun olarak inisiyatif kullanamazlar. Â Sporcunun spordan zevk alması önlenir. Â Başarılar sporcuların değil antrenöründür. Değerlendirme: Bu yöntemde antrenör sürekli emirler verir, kurallar koyar ve sıkı disiplin uygular. Oyuncuları istediği şekle sokabilmek için kırbaç gibi kelimeler ANTRENÖRLÜK FELSEFES 25
ANTRENÖRÜN TANIMI VE ÖNEMİ. Doç. Dr. Faruk YAMANER
ANTRENÖRÜN TANIMI VE ÖNEMİ Doç. Dr. Faruk YAMANER ANTRENMAN HOLMANN Antrenman, organizmada fonksiyonel ve morfolojik değişmeler sağlayan ve sporcuda verimin yükseltilmesi amacıyla belirli zaman aralıkları
1.ANTRENÖRÜN TANIMI VE ÖNEMİ. Doç. Dr. Faruk YAMANER
1.ANTRENÖRÜN TANIMI VE ÖNEMİ Doç. Dr. Faruk YAMANER ANTRENMAN HOLMANN Antrenman, organizmada fonksiyonel ve morfolojik değişmeler sağlayan ve sporcuda verimin yükseltilmesi amacıyla belirli zaman aralıkları