Articlespolitics: June 2011
Kitap: Defterimden Portreler: Tarihten ve Günümüzden
“...Tarihte insanlar büyük veya küçük birbirleriyle uyumlu, onları mazide ve halde incelemeyi tercih edeceğim. Toplumsal kurgu onların etkinliğiyle oluşuyor.Tarihselleşmek, günümüz iktidar sahibi ile iktidarın kıyısında kalan aydını ve sanatçıyı aynı teraziye koyuyor ve kimin ağır geldiğine karar vermemiz lazım.” (Önsöz)
İlber Ortaylı’nın Nisan 2011 tarihinde ilk baskısını yapan “Defterimden Portreler: Tarihten ve Günümüzden” adlı kitabı, her ne kadar portre çizimine odaklanmış olsa da, kişilerin yaşadıkları dönemlere de ışık tutuyor. Kitabın önsözünde Ortaylı’nın dile getirdiği “mazide ve halde inceleme” anlayışı; portrelerin, hem dönemin bakış açısıyla hem de retrospektif bir tarzda değerlendirilmesi olanağını okuyucuya sunmaktadır.
Dünyaya ve Türkiye’ye mal olmuş 20 adet “tarihten”, 42 adet ise “günümüzden” figürün portresinin çizildiği kitapta, imparatorlardan devlet adamlarına, yazarlardan akademisyenlere kadar bir çok kişinin yaşamı Ortaylı’nın kendine özgü üslubuyla ele alınıyor.
Ortaylı her şeyden önce, bir çok yazarın son söylemeyi tercih edeceklerini ilk başta söylüyor. Kabul etmek gerekir ki bu ilk aşamada okuyucuda bir şaşkınlık yaratsa da, üsluba alıştıkça, portreler arasında geçiş yapmak kolaylaşıyor ve bu tarzın aslında olumlu yönleri olduğu görülüyor. Her portre, başlangıçtaki vurucu cümlelerle akılda kalıyor ve kişileri anımsamak kolaylaşıyor. İkinci olarak yazar, kişileri tasvir ederken, derin tarih bilgisiyle döneme ilişkin arkaplanı da okuyucunun zihninde canlandırıyor. Verdiği bilgiler ve yorumlar ile, karakterlerin eylemlerini karakter özellikleri ile anlamlandırıyor. Buna ilaveten, meraklı okuyucuya, portre hakkında daha ayrıntılı bilgi alabileceği kaynaklar üzerinden yol gösteriyor. Bu yol gösterişi ustaca bir şekilde okuyucuya hissettirmeden yapması da ayrı bir başarıdır.
Bu kitabı bir “eskiz” olarak tanımlayan ve okuyucunun tepkisini beklediğini açıkça ifade eden Ortaylı’nın kitabı, çıktığı günden bu yana en çok satanlar listesinde. Okurun bu olumlu tepkisine istinaden yazarın tek bir portre üzerinden Türkiye ve/veya Dünya tarihinin hafızalarda yer etmiş dönemlerini tasvir edeceği bir çalışma, hiç kuşkusuz oldukça ilgi çekici ve bilgilendirici olacaktır.
“...Ali Alparslan hoca, hat sanatının Türkiye’de yeniden dirilmesinin öncüsü, mütevazı ve muhteşem bir hocaydı. Biz bu yazıyı seviyoruz. Seslileri bol dilimiz için uygun olmasa ve kullanmasak da öğrenenler çok arttı. Yeniden getirmek için değil; arkamızdaki 1000 yıllık mirası değerlendirmek için bu yazıyı sevmek ve tanımak zorundayız.” (s. 242)
Tarih İnceleme Araştırma Dizisi
Nisan 2011 - İstanbul