İslam Hukuku'nda Akdi Mesuliyet ve Tazminat Ahmet Akman
İslam Hukukunda her şeyden önce, borçlunun borcunu rızası ile zamanında ve her türlü kusurdan uzak olarak ödemesi esastır. Bu ilkeden hareketle, alacaklısını, mükellefiyetlerini hakkıyla yerine getirmemesi sebebiyle zarara uğratan borçlunun Mecelle'de de ifadesini bulduğu şekliyle, bu zararı izale etmesi gerektiği açıktır. Ancak her şeyden önce borçlunun mali durumumun ifa bakımından müsait olması ve alacaklının, bu şartın gerçekleşmesi halinde borcun tahsili maksadıyla mahkemeler nezdinde aynen ifa talebinde bulunması ve bu meyanda sözleşmeye aykırılıktan dolayı, varsa uğradığı zararın tazminini istemesi gerekir.
Çalışma yaptığımız bu kitabın ülkemizde alanında özgün olduğunu düşünmekteyiz. Arap ülkelerinde yapılan çalışmaların çoğunluğunu, gasp ve itlaf mesuliyeti çerçevesi içerisinde haksız fiil yahut cezai mesuliyet teşkil etmektedir. Yalnız bu arada, Abdurrezzak es-Senhuri'nin Mesadıru'1-Hakk, Vehbe ez-Zuhay1i'nin Nazariyyetü'd-Daman ve Ahkamü'l-Mesuliyeti'lMedeniyye ve'l-Cinaiyye ve Ali el-Hafif'in, ed-Daman fi'1-Fıkhi'l-İslâmi isimli kitapları ile M. Ahmed ez-Zerka ve M. Emin es-Sadık ed-Darir'in Mecellettü'lEbhasi'l-iktisadi'l-İslâmi adlı dergide yayınlanan, kaynakçada verdiğimiz, borçlunun temerrüdü ile ilgili makalelerinin faydalı olduğunu belirtmeliyiz. Konumuzla doğrudan ilgili Sayed Hassan Amin'in Remedies for Breach of Contract in Islamic and Iranian Law isimli kitabından ve de konuyu bol misallerle kazuistik bir metodla ele alan Ebu Muhammed Gânim el-Bağdadi'nin Mecmau'd-Damanat ile Fudayl b. Ali el-Cemali'nin ed-Damanat fî Fürû'ı'lHanefiyye isimli yazma eserinden istifade edilmiştir.
Mukayeseli bir çalışma maksadımıza yönelik olarak ve planımız gereği, Türk Hukuku ile ilgili bilgileri bir sistem dahilinde vermeye çalıştık. Batı Hukuku tabiri kavramsal olarak İslâm Hukuku dışında Batı Hukuku kaynaklı ve bundan mülhem pozitif hukuk düzenlemelerine sahip olmayı ifade etmektedir. Bu durum batılı ülkeler kadar, hukuki düzenlemelerinde bu özelliklere kısmen veya tamamen sahip bir kısım Arap-İslâm ülkesini de kapsamaktadır. Türk Borçlar Hukukuna dair mevcut geniş literatür içerisinden, konuyu belli bir sistem ve disiplin içerisinde, doktriner görüşlere de yer vererek aktaran Prof. Dr. Haluk Tandoğan'ın Türk Mesuliyet Hukuku ve yeni Borçlar Kanunu dönemiyle ilgili olarak güncel baskılarıyla Prof. Dr. Fikret Eren'in Borçlar Hukuku Genel Hükümler ve Borçlar Hukuk Özel Hükümler isimli kitaplarını burada özellikle zikretmek yerinde olacaktır.