Emanetin şuursuz olan gök, yer ve dağlara teklif edilmesi ne manaya geliyor? Teklif ancak akıl ve şuur sahiplerine yapılmaz mı? | Sorularla Risale
Kur'an-ı Kerim'de soyut ve ince hakikatleri teşbih ve temsil dürbünü ile akla yaklaştırmak, önemli bir anlatım metodudur. Kur'an-ı Kerim, muhatap kitlesinin ekserisi avam olmasından dolayı teşbih, temsil araçlarını sık sık kullanıyor. Teşbih ve temsiller, mercek gibi ince ve dağınık hakikatleri derleyip topluyor ve okunaklı hale sokuyor.
Ayetin burada "emaneti göklere ve dağlara teklif etmesi," emanetin ağırlığına ve önemine atıfta bulunmak içindir. Yani insana der; "Öyle önemli ve kıymetli bir emanet sana tevdi ediliyor ki, faraza bu emanet mücessem bir hale girse, ağırlığını yerler, gökler ve dağlar taşıyamazdı." Bu ifade tarzı sade ve soyut ifade tarzından daha beliğ ve keskin bir ifadedir. Yoksa, burada gök, yer ve dağ, hakiki anlamda muhatap alınmıyor; mecazi anlamda muhatap alınıyor.
Yerler ve göklere teklif edilmesi; Onların tesbihlerine şuurlu nezaret eden müekkel meleklerini anlamak gerekir.
Emanet-i kübra sadece ene midir? Üstad binler vechinden biri olarak kabul ediyor. Diğer bin vecih de mi insana yüklenmiş; binler vecih neler olabilir?