Soygazlar Hakkında Detaylı Bilgi ⋆ Bilgiustam
Soy gazlar, özel koşullar altında kokusuz ve renksiz olan bir grup reaktif olmayan elementlerdir. Helyum, neon, argon, kripton, ksenon ve radon elementler soy gazlardır. Hiçbir şeye tepki vermeme sebebi, sekiz valans elektronuna sahip olmaları, bu da onları istikrarlı hale getirmeleridir. Bununla birlikte, helyum bir istisnadır, çünkü sadece iki valans elektronuna sahip olmakla birlikte bir soy gazdır.
Soy gaz, Almanca’dan çevrilmiş olup, ilk olarak 1898’de Hugo Erdmann tarafından bulunmuştur. Periyodik tabloda, grup 18 soy gazlardır. Soy gazların hepsi kırılgan bir interatomik güce sahiptir. Ayrıca, hepsi, artan elektron sayısına bağlı olarak atomik yarıçapta sabit bir şekilde artmaktadır. Yeryüzündeki bazı soy gazlar atom sayılarına bağlıdır. Örneğin, helyum atom numarası nedeniyle en yaygın soy gazdır.
Soy gazlar da nispeten düşük kaynama noktalarına ve erime noktalarına sahiptir. Bazı basınç veya sıcaklıklar gibi belirli koşullar altında olduklarında hepsi de monotomatik gazlardır. Periyodik tablodan aşağı doğru giderken erime ve kaynama noktaları da artacaktır. Soy gazlar grubunun bir zamanlar atomlarından ötürü diğer elementlerle birleşik olmadıkları gerçeğinden dolayı grup sıfırın bir parçası olduğu düşünülmüştür. Ayrıca sıfır değerine sahip olduklarına inanılıyordu. Ancak, kısa bir süre sonra, soy gazların gerçekten başka elementler içeren bazı bileşikler oluşturduğunu ve sekiz valans elektronuna sahip olduklarını keşfettiler.
William Ramsay soy gazların çoğunu keşfetti. Kripton, neon ve ayrıca xenon’u keşfetti. Soy gazlar çok düşük kaynama ve erime noktalarına sahiptir, bu da onları soğutucu akışkanlarda çok yararlı kılar. Ayrıca aydınlatmada yaygın olarak kullanılırlar. Bu, çoğu kimyasal maddeye tepki vermemesi, bu soy gazların aydınlatmada mükemmel olmasını sağlar.
Helyum soy gazlardan biridir. Periyodik tabloda iki numara, yani iki proton ve iki elektron var demektir. Onun sembolü He’dir. Helyumun kaynama ve erime noktası tüm elementlerden düşüktür. Helyum aslında güneşin Yunan tanrısı Helios’un adını almıştır. Çünkü güneşte keşfedilmiştir.
Helyumun fiziksel fazı gazdır. Erime noktası 0,95 K ve kaynama noktası 4.222 K’dir. Helyum ilk kez Güneş’de parlak sarı bir renk olarak bulunmuştur. İlk başta helyum yerine sodyum olarak kabul edildi. Helyumun havadan daha hafif olmasından dolayı genellikle zeplinler, hava gemileri ve balonlarda kullanılır. Bu uygulamalar için helyum tamamen güvenlidir, çünkü diğer kimyasallara (yanıcı bir gaz olduğu için) yanmaz veya tepki vermez. Bir helyum balonu yavaş yavaş söner, çünkü helyum balonlardan karbondioksitten daha hızlı sızabilir veya kaçabilir.
Hidrojen, balonlardan uzun zaman önce kullanıldı. Ancak, helyumun yanmaması ya da başka herhangi bir şeye tepki göstermemesi nedeniyle insanlar helyumu kullanmaya başladılar.
On proton ve elektrona sahip olan sekiz valans elektronu, neon ikinci soy gazdır. Onun sembolü Ne olup, 1898’de keşfedildi. Parlak kırmızı bir spektrum yaydığında yeni bir element olarak kabul edildi. Aynı zamanda evrende ve güneş sisteminde çok bol bulunan bir elementtir. Ancak, Dünya’da nadirdir. Kimyasal olarak hareketsiz oldukları için yüksüz kimyasal bileşikler oluşturmazlar. Neon’ın fiziki formu bir gazdır ve erime noktası 24.56 K’dır. Neonun kaynama noktası 27.104 K’dır. Aynı zamanda en hafif ikinci inert gaz olarak kabul edilir. Neon da tam olarak üç kararlı izotop vardır. Plazma tüplerinde ve soğutma uygulamalarında yaygın olarak kullanılır. Neon 1852’de Sir William Ramsay ve Morris Travers tarafından keşfedildi. Neon için elektron konfigürasyonu 2s22p6’dır.
Argon’un atom numarası on sekizdir ve sembolü Ar’dır. Dünyanın üçüncü en yaygın gazıdır. Bu yaygın ve çoğunlukla Dünya’nın kabuğunda bulunur. Argon kelimesi, inaktif anlamına gelen Yunanca bir kelimeden türetilmiştir. Bu nedenle, o argona atıfta bulunarak hiçbir şeye tepki vermez. Argon yüksek voltajlı bir elektrik alanına yerleştirildiğinde morumsu bir ışık yayar. Genellikle akkor veya flüoresan aydınlatmasında kullanılır. Argon’un erime noktası 83.81 K’dır ve kaynama noktası 87.302 K’dir. Argon’un çözünürlüğü yaklaşık olarak sudaki oksijen ile aynıdır. Argon soy bir gaz olup, bununla birlikte, bazı bileşikler oluşturabilir. Argon, hidrojen ve florun karışık bir bileşiği olan argon fluorohidrid oluşturabilir. 17 K’nin altında stabildir. Argon gaz deşarj tüplerinde kullanılabilir ve hatta mavi yeşil bir gaz lazer üretir. Ayrıca, argon floresan kızdırma başlatıcıları kurulabilir. İlk kez 1785 yılında Henry Cavendish tarafından keşfedilmiştir. Argonun bir hava unsuru olduğundan şüphelenmiştir. Argon aynı zamanda keşfedilen ilk soylu gazdı ve 1957’ye kadar kimyasal sembolü A. idi. Bilim adamları artık Ar’ı sembol olarak değiştirdiler.
Sir William Ramasy, 1898’de bir gaz olan kriptonu keşfetti. Atom numarası otuz altı olan 36 proton ve elektrona sahip olup, sembolü Kr. Diğer çoğu soy gazlar gibi, aydınlatma ve fotoğrafçılıkta kullanılır. Adı, Yunanca sözcükten gizli anlamına gelen sözcükten türetilmiştir. Kriptonun erime noktası 115.78 K ve kaynama noktası 119.93 K’dir. Kripton florür yaygın olarak lazerde kullanılır. Neon gibi, aynı zamanda bazı bileşikler oluşturabilir. Kripton plazması da çok güçlü bir gaz lazeri olarak kullanılır.
Xe, xenon için kimyasal semboldür. Elli dört atom numarasıdır. Diğer tüm soylu gazlar gibi renksiz ve kokusuzdur. Ksenon ayrıca, ksenon heksafluoroplatinat olmak gibi birkaç kimyasal reaksiyona girebilir. Xenon özellikle flaş lambalarda ve diğer tür lambalarda kullanılır. Aynı zamanda kimyasal reaksiyona girebilen az sayıdaki asal gazlardan biridir. Normalde, herhangi bir şeye tepki göstermezler. Xenon’un tam olarak sekiz tane kararlı izotopu vardır. Xenon’un orijinal fazı gazdır. Erime noktası 161.40 K’dir. Kaynama noktası 165.051 K. Xenon’un elektronegatifliği Pauling ölçeğinde 2,6’dır
Radon radyoaktif bir soy gazdır. Onun sembolü Rn ve atom numarası seksen altıdır. Radonun 86 proton ve elektrona sahip olduğu anlamına gelir. Doğal çürümüş radyumun bir ürünüdür. Aynı zamanda gaz formunda kalan en yoğun maddelerden biridir. Radon radyoaktivitesi nedeniyle sağlık tehlikesi olarak kabul edilir. Radon’un erime noktası 202 K ve kaynama noktası 211.5 K’dir. Aynı zamanda oda sıcaklığında en yoğun elementlerden biridir. Radonda ayrıca kararlı izotop yoktur.
Unnoctium hala soy gaz olarak görülüyor olabilir ama buna dair şüpheler vardır. Onun fazı katıdır. Sembolü Uuo ve atom numarası yüz ve onsekiz. Radyoaktif Unnoctium var. Radon gibi çok kararsız ve güvensiz. Fiziksel formu sağlamdır. Kaynama noktası 350 ± 30 K’dır.