collect – Dorian Studio
İranlı modacıların gizli dikişleri
İranlı kadıların mantolarının altında gizleyip ev partilerinde ortaya çıkan kıyafetlerine bakılırsa modayı çok yakından takip ediyorlar. Gizli butiklerde tasarlanan elbiseler, saklı yapılan defileler de bunun kanıtı. Moda eğitimi için en yakın yerse İstanbul
İranlı gençlerin moda tutkusu İstanbul’a taşıyor. 20 yıllık geçmişe sahip LaSalle İstanbul’a İranlı öğrenciler ilgi gösteriyor. Okulun yöneticilerinden Sandra Bereha, son yıllarda İrandan büyük bir talep geldiğini söylüyor. Eskiden daha çok kuzey ülkelerinden öğrenciler kayıt yaptırmak isterken şimdi Ortadoğu’dan büyük ilgi varmış…
Kara kaşları ve sürmeli gözleri olmasa Dorian Rahimzadeh’in giyiminden İranlı olduğunu tahmin etmek zor. Hele beyaz ipek bluzunun altına giydiği şık pantolonuyla sarı saçlı annesine ihtimal bile vermezsiniz. Ancak Dorian doğma büyüme Tahranlı, 24 yaşında bir genç kız. Onu İstanbul’a getirense moda tutkusu… İstanbul’un en eski moda okullarından LaSalle International Academy İstanbul’da eğitim almak için 1 yıl önce gelmiş…
“Yabancı markaların yasak olduğu İran’da bu neyin modası” diye sorabilirsiniz. Ancak İran’da hiçbir şey dışarıdan göründüğü gibi değil. Rahimzadeh “Örtü ve manto formalite icabı” diyor. “Bir bilseniz altlarında neler var?” Gizli bir ev partisinde çekilmiş fotoğrafları gösteriyor: Göbeği açıkta bırakan bluzlar, dar skinny pantolonlar, kısacık etekler, straplez bluzlar, incecik stilettolar ve pür makyaj…
Nişantaşı’nda yaşayan Rahimzadeh, İranlı gençlerin modayı Türklerden daha iyi takip ettiğini söylüyor. Kadınlar, özellikle de maddi durumu iyi olanlar, sürekli İstanbul ve Dubai’de alışverişteymiş. İran’da yabancı markalar yasak ama yerli butikler, hatta gizli ev butikleri var. Zaman zaman bu gizli ev butiklerde defileler de yapılıyor. Hatta bunların bazılarında Rahimzadeh “suça iştirak etmiş” yani modellik bile yapmış. “Korkmadın mı” diye soruyorum. “Korktum biraz, çok riskli. Zaten artık yapmıyorum” diyor.
Bilindiği üzere İran’ın İslami kıyafet kurallarına göre kadınların manto giymesi, saçlarını türbanla örtmesi gerekiyor. Ama artık saçların yarısı görünüyor, mantolarınsa önü açık… Bu arada modaya ilgi daha da artıyor. Ancak alışveriş için her zaman yurtdışında gitmek mümkün olmadığı için yurtiçinde üretilen haute couture ve hazır giyime talep giderek artıyor. Güvenlik önlemine rağmen yeraltı moda tasarımcıları, fotoğrafçılar ve modellerden oluşan bir şebeke huzur bozucu işlerine devam ediyor. Eskizler çiziliyor, kalıplar kesiliyor ve nihayet gizli mekânlardaki podyumlar hareketleniyor…
Rahimzadeh’e göre, çok yaratıcı tasarımlar yapılmasa da bu gizli moda dünyasının var oluşu bile aşırı tutucu rejime inmiş bir tokat gibi! Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejad’ın özellikle ilk dönemi boyunca İran’da, sırf giydikleri mantoyu çok kısa, saçını fazla gösterdi, hatta fazla renkli elbiseler giydi diye yüzlerce kadın tutuklandı. Batı modasının etkilerini beceriksizce yok etmeye çalıştılar ama nafile. Ahmedinejad 2007’deki bir konuşmasında “Bu edepsiz kılık kıyafetleri giyenler düşman tarafından gönderiliyor” demişti ama buna rağmen Batı’dan gelen en üst model kıyafetlerin korsanları pazarda uçuşuyor. Uydu televizyonları ve (filtrelenmiş) internetle büyüyen ülke gençlerinin büyük kısmı dar kot pantolonlar, kısa kesimli bluzlar ve straplez elbiseler için İslami giyimi reddediyor. Hükümet de gün geçtikçe bu durumun daha çok farkına varıyor. Batı tarzı giyime karşı oluşan bu ilgiyi zapt edecek yeterli insan gücü bulunmayan otoriteler de yerel tasarımcıları –özellikle kadınları- hedef alıyor. Zira onlara göre bu tasarımcılar, teokratik rejimin değerleri açısından Victoria’s Secret iç çamaşırları ya da Manolo Blahnik topuklu ayakkabıları gibi müstehcen yabancılardan çok daha büyük tehdit oluşturuyor.
GİZLİ ATÖLYELER, EVLER
Bu yüzden yerel modacılar da gizli butikleri ve atölyelerinde çalışarak, bu yeraltı modasını yönlendiriyor. Rahimzadeh tasarımcıların daha çok evlerdeki atölyelerinde çalıştığını söylüyor. Zaman zaman devrim muhafızları mağazaları kontrol ediyormuş ama tasarımları pek incelemiyorlarmış. Belki de butiklerde daha çok mantolar sergilendiği için…
Genç tasarımcı adayı, “Formalite icabı giyilse, altına ne giydiğimiz ve saçımız görünse de İran’da sokağa mantosuz ve örtüsüz çıkamazsınız. O nedenle kadınlar, herkesten farklı mantolar giymek istiyor” diyor. Ülkedeki en iyi 10 tasarımcıdan biri olan, birçoğu gibi Batı’da eğitim görmüş Roya Parsa ise “Hükümet, İranlı bir tasarımcının (Batı stilinde) kıyafetler hazırladığını öğrenirse, problemler başlar” diyor.
Tahran’daki tasarımcılar, arkadaşlarından ve onların arkadaşlarından oluşan çok özel çevreleriyle çalışıyor. Bu insanlar kıyafetlerini ya özel sipariş ediyor, ya güvenlik sebebiyle yasaklanan kataloglardan ya da çok gizli düzenlenen sezon defilelerinden seçiyor. Güvenlikleri gizliliklerine bağlı. Tahran sosyetesine mensup Rahimzadeh, modaya meraklı bu çevrede herkesin birbirini tanıdığını ve birbiriyle arkadaş olduğunu söylüyor. Kapalı devre televizyon yayını gibi İran’da yüksek modanın, küçük ama bütçesi geniş bir çevrede yaşadığını anlatıyor. İran’da tasarımcıların çok para kazandığını, kadınların iyi bir tasarım için yüksek ücretler ödemekten çekinmediğini de ekliyor. Ama çok para kazanacak olsa bile onun hayallerini Tahran süslemiyor. Bir Karl Lagerfeld hayranı olan Rahimzadeh, LaSalle İstanbul’da kalan 1 yıllık eğitimini tamamlayıp ya İstanbul’da kalacak ya da Kanada’da içmimar olan ağabeyinin yanına gidecek. Yine de kültüründen vazgeçmiyor. O da Roya Parsa gibi Batı ve Fars elementlerinin deneysel bir füzyonunu sergilerken Bijan Pakzad gibi dünyaya açılmanın peşinde…
‘Gay modacılar okumaya gidip dönmüyor’
İran’da moda eğitimi var mı?
Butik alçak kolay, hatta manto tasarlayıp satıyorsanız parası da iyi. Sadece kendinde olacak bir manto için çok yüksek paralar ödeyebilir kadınlar. Ama daha rahat çalışmak için ev butiklerini tercih ediyorlar. Yeni sezon başlarken evlerde koleksiyonlarını sergiliyorlar. Defile masrafl olduğu için gelip koleksiyonu görsünler diye küçük hediyeler gönderiyorlar.
Onlar İran’da yaşamıyor yurtdışına gidiyorlar. Orada yaşamaları zor.
Author studioPosted on February 19, 2016 April 7, 2016 Categories collectLeave a comment on İranlı modacıların gizli dikişleri
With a more moderate President Hassan Rouhani now in power, it is more common to see colourfully coordinated outfits mixing trendy separates under a manteau and loosely draped headscarves than it is to see crowds of identikit women covered in the black chador. In wealthy districts, women with platinum-dyed or fire-engine red hair are a familiar sight, some of whom resemble of the surgically enhanced ‘Rich Kids of Tehran’ youth made famous last year by the Instagram account of the same name.
“Tehran has fashionable people and different style neighbourhoods like anywhere else in the world. The luxury market is around Elahieh and the independent shops are around the Jordan district. In Enghelab, you’ve got the artists hanging out and there’s a parking lot on Jomhoori Street where people shop for cool vintage stuff,” says Fazaeli.
Some analysts have concerns over the nation’s purchasing power, citing the millions of poor Iranians who live below or near the breadline. Yet the International Monetary Fund estimates that Iran’s per capita GDP is around $16,500, which means that Iranian consumers on average have more to spend than Brazilians or Indians.
Author studioPosted on February 19, 2016 April 7, 2016 Categories collectLeave a comment on Unlocking the Enigma of Iran