İlginçtir, korku sineması hem en ivmeli yükselişini hem de en keskin düşüşünü yakın dönemde yaşadı. 90’ların sonunda doğru Uzakdoğu sinemasının göz kamaştırıcı atılımıyla hareketlilik kazanan korku piyasası, gelişen teknolojinin plastikleştirdiği filmler ile bir klişeler yumağı haline geldi. Yeni bir hikaye ve fikir bulamayan yapımcılar da, korku filmlerini bir kenara bırakıp kendilerine daha fazla kazanç sağlayacak işlere yönelmeye başladılar. Fakat geçtiğimiz hafta gösterime giren ve hep bir ağızdan bir rezalet olduğu söylenen The Devil Inside, ilginç bir şekilde Amerikan Box-Office’inin zirvesine yerleşti. Buradan hareketle şu an piyasanın korku filmine aç olduğu söylenebilir. Aslında fazla derin düşünmeden, yalnızca kendi taleplerimize bakarak bile bunu söyleyebiliriz. İyi korku filmi istiyoruz ve iyi korku filmlerini özlüyoruz. Bütün bu düşüncelerin sonucunda 2000’li yıllarda karşımıza çıkmış korku-gerilim filmlerinin öne çıkanlarından yirmi tanesini bu yazıda derledim:
Ülkemizde fazla tanınmayan bir kurt-adam filmi olan Ginger Snaps, hayranları tarafından “kült” mertebesine yükseltileli tam 11 yıl olmuş. İki kız kardeşin bir kurt-adam saldırısına uğraması ve aralarından birinin ısırılması üzerinden akan film, seyredenini korkutmak konusunda epeyce başarılı. Korku unsurlarını sığ bir şekilde yağdırmayan ve içerisinde oldukça sağlam alt metinler ve yaratıcı metaforlar barındıran Ginger Snaps, izlenilmeyi kesinlikle hak ediyor.
El espinazo del diablo – The Devil’s Backbone (2001)
Fantastik dehası herkes tarafından kabul edilen Guillermo del Toro’nun en iyi işlerinden biri El espinazo del diablo. Yönetmenin kişisel işlerinden biri olarak addedilen film, tıpkı yönetmenin başyapıtı El laberinto del fauno gibi küçük bir çocuğu odağına alıyor ve politik arka planını ihmal etmiyor. Üstüne üstlük müthiş dramatik yapısıyla da hem ağlatıyor, hem de korkutuyor. Bunun sonucunda ortaya çok sağlam bir dramatik korku çıkıyor.
1999’da The Sixth Sense ile gerilim sinemasının geleceğini etkileyen M. Night Shyamalan’ın dokunuşundan sonra ortaya çıkan “twist ending”li filmlerin en başarılılarından biriydi The Others. Tipik bir perili ev hikayesinin böyle bir yaratıcılıkla tersyüz edilmesi, büyük bir övgüyü hak ediyordu. 1996’da çektiği “Tesis” ile snuff reality konseptine nadide bir armağan sunan Amenabar, sevdiği bir türde yine şov yapıyordu. Nicole Kidman da, Amenabar’ın kendisine açtığı alanda oyunculuk yeteneklerini konuşturuyordu.
İzleyenleri televizyondan ve telefondan korkar hale getirmeyi başaran bu Gore Verbinski eseri, Hideo Nakata’ya borçlu olduğu konsepti gayet güzel bir şekilde yorumlamayı başarıyordu. Verbinski belki Uzakdoğu sinemasının kendine özgü gerilimini filme katmayı başaramıyordu; ancak kendisinin korkutmayı başardığını söylemek de hiç yersiz değildi. Sonuç olarak izledikten yedi gün sonra ölümümüze neden olacak olan ürkütücü kasedi, çoğunluğumuz beğenmişti.
Sanki zombiler yeterince korkunç değillermiş gibi, Danny Boyle bizi bu kez zombi’vari, koşabilen “infected”lar ile tanıştırıyordu. Beraber çalışmayı çok sevdiği senarist Alex Garland ile ürkütücü bir Londra portresi çizen Boyle, farklı bir kıyamet tablosu yaratmayı başarıyordu. Tam anlamıyla dört dörtlük bir prodüksiyon olan 28 Days Later, “28 Weeks Later”adındaki devam filmiyle de başarısını sürdürdü. İngilitere’ye yayılan bu telafisi olmayan virüs, korkuseverlerin bünyelerini de fazlasıyla tatmin etti.
Haute Tension – High Tension (2003)
Fransız yönetmen Alexander Aja’nın Hollywood’a transferini sağlayan bu ürkütücü film, belki yenilikçi ya da özel değildi; ancak Haute Tension’un gerilim yaratma konusundaki başarısı büyük bir takdiri hak ediyordu. Cecile de France ve Maiwenn gibi yetenekleri malum iki başarılı oyuncuyu da yanına alan Aja, korku dolu bir “katil kim” öyküsünü müthiş bir tempoyla kotarmayı başarıyordu. Aja’nın mizansen başarısı da filmin neredeyse her anında dikkat çekiyordu.
Sınırları içerisinde mahsur kalınan bir otel, esrarengiz bir katil, dolayısıyla da uçsuz bucaksız bir gerilim… Identity, bir sonraki adımı tahmin edilebilen, Agatha Christie’vari bir öyküyü o kadar güzel dönüştürüyordu ki, filmin son beş dakikasında izleyen neye şaşıracağını bilemiyordu. Yönetmen James Mangold ve senarist Michael Cooney sürpriz son konseptine şık bir parça daha ekliyorlardı sonuç olarak. John Cusack, Amanda Peet ve Ray Liotta’nın başı çektiği oyuncu kadrosu da, yaşananları inandırıcı kılmak için ellerinden geleni yapıyorlardı.
Janghwa, Hongryeon – A Tale of Two Sisters (2003)
Gösterildiği her yerde seyredenini fazlasıyla etkilemeyi başaran müthiş bir yakın dönem korkusu Janghwa, Hongryeon. Kore’nin en yetenekli yönetmenlerinden biri olan Jee-woon Kim’in dehasını güzelce sezebilmek açısından da oldukça önemli bir film. Bir ailenin trajik geçmişine(ve aynı zamanda elbette trajik geleceğine) odaklanan eser, psikolojik gerilim yaratımı konusundaki başarısıyla dikkat çekiyor. Müthiş bir görüntü yönetimi ve harika oyunculuklar ise cabası.
Zekice yazılmış hikayesiyle kısa sürede bir fenomene dönüşen bu küçük film, yaratıcılığıyla göz kamaştıran bir sürpriz sonu dozunda bir vahşetle birleştiriyor ve ortaya izleyenine bir an bile nefes aldırmayan bir yüz dakika çıkarıyordu. Kulaktan kulağa yayılarak büyük bir ticari başarı haline gelen bir filmin kısa sürede 7 filmlik bir seriye dönüştürülmesi elbette ki şaşırtıcı olmadı. Sonuç olarak Saw, korku külliyatına özel bir katil daha kazandırıyordu. Ahlakçı Jigsaw, kısa sürede birçok korkuseverin kabuslarını “süsleyen” bir figür haline geldi.
İlk filmi Dog Soldiers ile gerilim yaratma konusundaki becerilerini şöyle bir gösteren Neil Marshall, üç sene sonra çektiği The Descent ile bu türün aranan isimlerinden biri olacağını ispatlamıştı. Mağarada mahsur kalan bir grubun korku dolu serüvenini anlatan film, müthiş klostrofobik bir atmosfer yaratarak henüz ilk dakikalarından sizi avucuna alıyor. Sıradan olarak addedilebilecek olan hikayesiyle değil de bu klasik çıkış noktasını işleme becerisiyle ‘farklı’ olmayı başarabilen film, seyircisini diken üstünde tutmak konusunda gerçekten çok başarılı.
Gwoemul – The Host (2006)
Ülkesi Güney Kore’nin gişelerinde rekor üzerine rekor kuran bir yakın dönem başyapıtı olan Gwoemul, sınır tanımaz bir “yaratık” filmi. Tabii ki her yaratık filminin doğasında olan bir kaçış öyküsünü de bünyesinde bulunduruyor. Korku unsurlarını düzeyli komedi unsurlarıyla birleştiren ve enfes bir seyirlik haline gelen bu eğlenceli film, gösterildiği her yerde büyük bir beğeniyle karşılanmıştı. Bütün bu eğlencesine rağmen politik taşlamasını yapmayı da ihmal etmeyen Gwoemul’un sinemasal bir şölen olarak addedilmesinde hiçbir sakınca yok.
Stephen King romanlarını beyazperdeye aktarmaktan pek bir hoşlanan Frank Darabont’un hakkı verilmeyen bu boyutlar ötesi filmi özellikle sarsıcı finaliyle seyircisinin zihninde yer edinmişti. Sisin içerisinden gelen ve bu dünyaya ait olmadıkları ortada olan birçok yaratık, King’in yaratıcı bir politik taşlamasını taşıyorlardı aslında. Sıradan bir gerilim filmi tadında ilerleyen film, ani sapmalarla bir yozlaşmışlık eleştirisine dönüşüp seyirciyi beyninden vuran finaliyle sonlanıyor ve hatırlanmayı hak ediyordu.
Cannibal Holocaust ve The Blair Witch Project ekolünden gelen bu İspanyol korkusu, “found footage” filmlerin en güçlü olanlarından birisiydi. Yaşanan bir kriz sonucu karantina altına alınan bir apartmanın içerisinde, insanları korkunç yaratıklara çeviren bir virüsle hapsolan bir televizyon muhabirinin hikayesini anlatıyordu Rec. Dakikalar ilerledikçe gerilim dozu yükselirken öykünün gizleri de seyirciyi tatmin edecek bir şekilde açıklanmaya başlıyordu. Devam filmi olan Rec 2 ile biraz ucuzlaşan seri, ünü dünyaya yayılan bir korku örneği olarak kayda geçti.
El orfanato – The Orphanage (2007)
Korku türündeki başarısı günden güne daha da ayyuka çıkan İspanyol sinemasının, en özel ürünlerinden biriydi El orfanato. Bir yetimhanede geçen ürkütücü olaylar, başarılı bir yönetmenlik ve yaratıcı bir senaryo ile ele alınıyordu. Artık tür sınırları dahilinde ne yapmak istesen “klişe” olarak anılacak korku sinemasına farklı bir bakış getirebilmesi, El orfanato’nun en dikkat çekici özelliğiydi şüphesiz. Sonuç olarak film dünya çapında bir ilgi görerek hak ettiği saygıyı kazandı.
Müthiş bir açılış sekansıyla başlayan ancak geri kalanında aynı etkileyiciliği muhafaza edemeyen bu Fransız korkusu, yakın dönem “işkence porno”larının en beğenilenlerinden biri. Bir intikam öyküsünün fabrika ayarlarıyla gelen acımasızlığını üstünde taşıyan Martyrs, ya çok seveceğiniz ya da nefret edeceğiniz türden bir eser. Kanı ve vahşeti başrole oturtan diğer filmler gibi sağlam bir mide bekleyen bir film olduğunu da eklemeden geçmeyelim.
Hem dokunaklı hem de korkunç bir vampir filmi olan Låt den rätte komma in, şahsi fikrimce 2000’ler korkularının en özel olanıydı. İsveçli yönetmen Tomas Alfredson, Avrupa sinemasının kendine özgü mesafeli tavrını filme o kadar güzel yediriyordu ki, bunun sonucunda ortaya buz gibi bir gerilim filmi çıkıyordu. Aynı anda hem sarsıcı bir korku filmi, hem de naif bir aşk filmi olmayı başarabilen bu başyapıt, tartışmasız son yılların en özel filmlerinden biriydi.
“Korku filmlerinin unutulmaz yönetmeni” Sam Raimi, tanıdığı sahalarda yine tüm yeteneklerini sergileme fırsatı buluyordu Drag Met to Hell ile. Raimi korkularının tüm özelliklerini içerisinde barındıran film, enfes bir “b-movie” örneğiydi. Her saniyesinden lezzetli bir abartı akan, kahkahayla karışık korkutan bir kült adayı Drag Me to Hell. Aynı zamanda Sam Raimi sinemasından hoşlanan birine çok keyifli dakikalar yaşatacak olan bir başucu filmi.
Uzakdoğu sinemasının pek sevdiği intikam hikayelerine yeni bir tuğla eklemese de müthiş görselliğiyle etkileyici olmayı başaran Akmareul boatda, 2000’lerin korku kıtlığı yaşayan döneminde bir güneş gibi doğdu adeta. Seyircisinden kana, vahşete karşı dayanıklı olmasını bekleyen bu Kore yapıtı, klişelerin ucuzluğunu baştan kabul eden sinemaseverleri tatmin etmeyi başarmıştı. 144 dakikalık süresinde sürükleyiciliğini bir an bile kaybetmeyen bu stilize intikam filmi, “gore”severleri fazlasıyla memnun edecektir.
Sinemanın son kırk yılının en heyecan verici yönetmenlerinden biri olan Martin Scorsese’nin gerilim janrına elini dokundurması her açıdan merak uyandırıcıydı. Sonuç olarak Scorsese, esrarengiz olayların yaşandığı bir adada bizi de delirtmeyi başarıyordu. Ne ara bu kadar iyi bir oyuncuya dönüştüğünü bir türlü kavrayamadığımız Leonardo di Caprio’nun kusursuz oyunculuğu, filmi seyretmek için başlı başına bir sebepti. Filmin, seyircisini muallakta bırakan enfes finali de, oldukça şık bir hamleydi.
İngiliz sinemasının yakın dönem sürprizlerinden biri olan ve sinemaya çok yetenekli bir gerilim yönetmeni kazandıran küçük bütçeli Kill List, bir bulmacayı andıran ve dolaylı yollardan kendini ifade eden yapısıyla çok özel bir film. Emekli olmuş bir kiralık katilin son bir iş için geri dönmesinden yola çıkan film karakterini çok zor bir yola sokuyor. Yönetmen Ben Wheatley baştan sona tutturduğu müthiş temposuyla çok dikkat çekiyor.