Anasayfa » EKONOMİ » Tüketici arabadan sepete döndü
10 Temmuz 2018 09:04
Son 10 yılda mağaza sayısını 4’e katlayıp 40 milyar dolarlık büyüklüğe ulaşan organize perakende sektöründe hipermarketler sona yaklaşırken, yerel ve indirim marketleri zirveye koşuyor. Son 3 yıldır ekonomideki dalgalanmalarla birlikte alışveriş sepet ortalamasında ciddi bir düşüş gözlenirken tüketici, aylık yerine haftalık, özellikle gıda alışverişlerinde ise ulusal zincirler yerine yerel marketleri tercih etmeye başladı. 2011 yılında hipermarketlerin öne çıktığı dönemde yüzde 46 olan aylık alışveriş oranları yüzde 36’ya düşerken, haftalık alışverişler ise yüzde 23’ten yüzde 42’ye çıktı. Bu rakamlarla Türk tüketicisi alışveriş arabası yerine sepet doldurmayı tercih ederken, sektörde dev mağazalarda toplu alışverişler yerine mahalle arasındaki süpermarketten “eksik ürün alışverişi” yapma dönemi başladı. Perakende uzmanları ise yüzde 91’i doğal ve organik ürün satın almayı tercih eden Türk tüketicisinin, gelecekte lokal ve uzman market kategorisini büyüteceğine dikkat çekti.
Nielsen tarafından yayınlanan “Hızlı Tüketim Ürünleri Perakendesinin Gelişimi” raporuna göre, 2007-2017 yılları arasında sektör, yıllık ortalama olarak yüzde 11.7 oranında büyüme gösterdi. Ekonomik göstergelerin barometresi konumundaki alışveriş alışkanlıkları ise bu dönemde büyük farklılıklar gösterdi. Araştırmaya göre, 2007 yılında alışverişlerin yüzde 62’si bakkal, manav, kasap ve toptancı gibi geleneksel kanallardan yapılırken, bu oran 2017 yılında yüzde 59’a düştü. 10 yıllık dönemde perakende sektöründeki payını yüzde 3 oranında artıran süpermarket, hipermarket ve ulusal zincirlerden oluşan gıda alanındaki modern perakende şirketleri mağaza sayısını 4 katına çıkardı. 2017 itibarıyla Türkiye genelinde 222 bin 774 alışveriş noktasına ulaşılırken, asıl çıkışı ise indirim marketleri yakaladı. 2007 yılında 1877 olan indirim marketi sayısı 16 bin 253’e çıkarak yüzde 765’lik bir büyüme oranına ulaşırken, diğer zincirler ise mağaza sayısını 6 bin 818’den 11 bin 881’e çıkardı.
Geçen yıl ciro büyümesi açısından en büyük oranı yüzde 32 ile parfümeri yakalarken, indirim marketleri ile süpermarketler yüzde 26’lık büyüme elde etti. 2500 metrekare üzeri marketlerin cirosu ise yüzde 3 oranında daraldı. Son 10 yılda sağlıklı yaşam trendi ile birlikte alışveriş sepetlerinde gıda, kozmetik ve temizlik ürünleri daha fazla yer kaplamaya başladı. Alışverişlerinde organik ve doğal ürün seçen tüketicilerin oranı tüm dünyada yüzde 76 iken bu rakam Türkiye’de yüzde 91 olarak ölçüldü. Organik ürün tercihlerinde ise et, peynir, sıvı yağ, yumurta, bakliyat gibi ürünler öne çıkarken, alışverişlerdeki kuruyemiş ve bar cirosu ise yüzde 158 arttı. Bunu yüzde 63 ile kefir, yüzde 23 ile probiyotik ve meyveli yoğurt alışverişleri takip etti.
Türkiye’deki tarım politikaları sonucunda ithalata bağımlı hale gelen gıda kategorisinde ise tüketici, lokal zincirlere daha büyük bir güven duyuyor. Araştırmaya göre, kâr etmekte zorlandıklarını açıklayan büyük zincir marketlerin toplam cirosunun yüzde 27.9’u taze gıda ürünlerinden oluşurken, bu oran lokal zincirlerde yüzde 35.2’ye kadar yükseliyor. Nielsen Perakende Hizmetleri Lideri Tamer Gülsaç, Dünya Ekonomik Forumu’nun, perakendenin yakın geleceğine ilişkin 8 öngörüsünden birinin uzman mağazaların önemlerini koruyacağı olduğuna işaret ederken, “Yerel zincirler de taze ürün kategorilerindeki uzmanlıklarıyla öne çıkıyor. Yerel zincirlerin bu avantajı koruyup geliştirmelerinin, yakın gelecekte kendileri için önemli bir rekabet avantajı yaratacağı öngörülüyor” yorumunu yaptı.