﻿ Yatırımlar hız kesmedi
Tekirdağ'ı içme suyu konusunda örnek il yaptı. Buna rağmen belli çevrelerin sistematik bir şekilde haksız, düzeysiz ve mesnetsiz eleştirilerine maruz kaldı. TESKİ olarak kurulduklarında nasıl bir tablo devraldıklarını ve bugüne kadar hangi ilçelerde neler yaptıklarını Trakya Gazetesi’ne anlatan Dr. Şafak Başa; çok speküle edilen su fiyatları, su kesintileri, sel ve su baskınları konularında da çarpıcı mesajlar verdi.
Su ve kanalizasyon idarelerinin ana görevinin, su ve kanalizasyon hizmetlerini görmek olduğunu belirterek aslında yağmur suyu hattının bile doğrudan doğruya TESKİ’nin görev alanında olmadığına dikkat çeken Başa, “Su ve kanalizasyon idareleri, 2560 Sayılı İSKİ Kanuna’na tâbi olarak çalışmaktadır. Yasamızın ilgili maddesine göre yağmur suyu işi, ancak ilgili belediyelerden parası alınırsa yapılabilecek bir hizmettir. Ancak burada yapı öyle kurulduğundan yağmur suyu işi de TESKİ’nin üzerine kalmış oldu. TESKİ’nin ana görevi; vatandaşa sağlıklı içme suyu temin etmek, kanalizasyon sistemlerini yapmak yani atık suyu yönetmek ve bunları arıtıp uygun deşarj koşullarıyla alıcı ortama vermektir. Büyükşehirle yaptığımız protokol gereği Ocak ayından itibaren de il genelinde yağmur suyu hattı ile ilgili faaliyetleri de yürütmeye başladık. Tabii bunlar çok önemli hizmetler. Vatandaş için su, birinci öncelik ve bir haktır. Su, aynı zamanda bir kamu malıdır. Sağlıklı içme suyunu vatandaşa ulaştırmak, bizim birinci önceliğimizdir. Bunun için çalışmalar yapıyoruz” diye konuştu.
BÜTÇE, SU VE
TESKİ’nin ayrı bir teşkilat yasası, ayrı bir personeli ve ayrı bütçesi olduğunu ifade eden TESKİ Genel Müdürü Dr. Şafak Başa, “Büyükşehir belediyesine bağlı bir kuruluşuz ama burada tamamen ayrı bir işleyişimiz var. Su ve kanalizasyon hizmetlerinin böyle bir çatı altında birleştirilmesi esasen yararlı. Çünkü eskiden ilçe veya belde belediyelerinin bu hizmetleri yapabilecek bir bütçe imkânları yoktu. En önemlisi de toplanan su paraları, su veya kanalizasyonla ilgili yatırımlara gitmiyordu. Ayrı bir kuruluş olunca, topladığımız su parasını tekrar su ve kanalizasyon hizmetine harcayabiliyoruz. Onun için bu kadar çok yatırım yapabiliyoruz. Burada toplanan para, başka yere gitmediği için bereketli oluyor. Bunu profesyonel bir kuruluş yaptığı, hizmet alanı da belirli olduğu için hem güçlü bütçe imkânları oluşuyor hem de bu bütçeler en iyi şekilde tekrar hizmete dönüyor” şeklinde konuştu.
ÇOK KÖTÜ BİR TABLO
TESKİ’nin kurulduğunda öncelikle ilin neresinde ne olduğunu anlamaya çalıştığını belirten Başa, “TESKİ kurulduktan sonra belde olan 24 belediye kapanmış ve bunların hepsi bize geçmiş. 11 ilçe belediyesinin bütün görevlerini biz almışız. Su birlikleri vardı, onlar da bize gelmiş. Tekirdağ İl Özel İdare kapanmış. Daha önce valiliğe bağlı olup kırsal alana hizmet götüren özel idareler kapanmış ve onlar da bize gelmiş. Dolayısıyla 6 bin küsur kilometrekarelik bir alandaki bir milyon nüfusa hizmet eden bir yapı ve organizasyon kurma zorunluluğu doğmuş. Önce bu yapıyı devralıp işletecek bir mekanizma kurmak, sonra da sorunları tespit edip çözmek zorundasınız. 3. yılını yeni dolduran TESKİ, kuruluşundan itibaren bunu hızlıca yapabilmiş” dedi.
TESKİ’nin, kurulduğunda kötü bir tablo devraldığına dikkat çeken Dr. Şafak Başa, şunları söyledi: “Öncelikle İl Özel İdare’den başlayayım… Ben de yıllarca kaymakam olarak İl Özel İdare’nin ilçe teşkilatını yürüttüm. İki hizmet arasında farkı kıyaslayabilecek durumdayım. Bir kere kırsal alanda çok kötü bir tablo devraldık. Hala daha o konuyla uğraşıyoruz. Köy su depoları ve su tesislerinin durumu içler acısıydı. Bakım onarım hizmetleri oralarda sağlıklı yürütülememiş, klorlama faaliyeti ise neredeyse yoktu. Kanalizasyon; bazı yerlere yapılmış bazı yerlere yapılmamış, yapılmış olanlar ise çalışmıyordu. Saray’ın Göçerler Köyü gibi, İl Özel İdare döneminde yapılıp da şu an tekrar yaptığımız kanalizasyonlar var. İl Özel İdare’den devraldığımız tablo budur. Bunda kimsenin gocunacağı bir şey yok, çünkü Türkiye genelinde de durum aynı. Zaten İl Özel İdarelerin yapısı bu hizmetleri çok sağlıklı verebilecek durumda değil.
Belde belediyelerine gelince… Türkiye’de bunlar bir sorun ve halen de sorun olmaya devam ediyor. Büyükşehir Yasası ile birlikte büyükşehir olan yerlerde belde belediyeleri kapatıldı. Bunun demokratik ya da antidemokratik olup olmadığı tartışılabilir ama hizmet noktasında belde belediyelerinin bütçeleri zayıf. Dolayısıyla bunların bu hizmetleri yürütmeleri mümkün değil. Zaten başlamış ama yapamamışlar, yarım kalmış. Biz en çok yarım tesisi, belde belediyelerimizden devraldık. Kumbağ beldemizin yıllardan beri hiç kanalizasyonu yoktu. Kumbağ Mahallesi Kanalizasyon ve Yağmur Suyu inşaatımız devam ediyor. Benzer şekilde Barbaros’ta da çok kısmi kanalizasyon vardı. Barbaros Mahallesi Kanalizasyon ve Yağmur Suyu inşaatımız devam ediyor.
İstanbul girişindeki Sultanköy… Kanalizasyonu yoktu, ihalesini yeni yaptık, biz yapıyoruz. Mürefte… Eski bir belde burası. Orada bir arıtma tesisi bulduk fakat çok kötü ve tamamen çalışamaz durumda. O makineler filan, yazık. O tesisi alıp ayağa kaldırdık. Şu anda atıksuları arıtıyor, sisteme entegre oldu. Çerkezköy’ün Kızılpınar beldesi… Şu anda en büyük yatırım yaptığımız yerlerden bir tanesi. Kanalizasyonunu yapıyoruz. Karaağaç… Kapaklı-Karaağaç Kanalizasyon Kolektör Hattı inşaatında sona yaklaştık. Eski belde merkezi Karacakılavuz… Su sorunu da vardı, kanalizasyon sorunu da… TESKİ olarak çözdük. Malkara’da Kozyörük ve Sağlamtaş’ın su ve kanalizasyon sorununu çözüyoruz. Yani beldelerden de çok iyi bir tablo devralmadık. Hep atıksu tesisleri ya yok, ya zayıf, ya yarım; arıtmaları yok ve içme suları da çok yetersiz.
İlçe merkezlerinde devraldığımız tablo da, ilçeden ilçeye farklılık göstermekle beraber maalesef çok iç açıcı değildi. Spekülasyon olur diye ilçe ismi söylemeyeyim ama devraldığımız tabloyu çok iyi biliyorum. Yeni ilçe olan Ergene ve Kapaklı için bir şey diyemem ama diğer ilçelerimizde, beldelerimize göre durum nispeten daha iyiydi ama buna rağmen çok sıkıntılı yerler devraldık. Bunları devraldıktan sonra çok hızlı bir şekilde rehabilite etmek gerekiyordu ki bunları sağlamaya çalıştık. Birde nerede neyimiz var, yer altında kaç milyon metre borumuz var, bunu tespit etmek istedik ancak bu hiç de kolay olmadı. Hiçbir beldede doğru düzgün bir coğrafi bilgi sistemi veya kayıtlı kuyutlu bir şey bulamadık. Su patlağı oluyor, borunun nereden geçtiğini ancak arayıp bulabiliyorsunuz. Bu envanter çalışmalarını yaptık. Her bir belediye ayrı ayrı su fiyatı tarifesi yapmış. O tarifeleri toplayıp tek bir tarifede birleştirdik. Dolayısıyla biz öncelikle sisteme hâkim olduk.
ABONE SAYISINI 500 BİNE ÇIKARDIK
300 bin civarında abone devraldık ve iki senede bunu 500 bine çıkardık. 300 bin abonenin kaydını kuydunu alıp siteme sokmak ve bilgisayarla entegre etmek, abone sistemini kurmak, ilçelerde teşkilatlanmak, her ilçede müdürlük kurmak, bakım onarım işlerini yürütmek vs. bunlar hakikaten kolay işler değildi. Yeni bir teşkilat olarak aşama aşama bunları gerçekleştirdik. Neticede TESKİ’de önce bir idari altyapı kuruldu; teknik, yönetsel ve hukuksal altyapı vs. ne gerekiyorsa bunlar önemli ölçüde yapıldı. Bunlar iki senede ancak tamamlandı. Bu arada bizden önce başlanmış olup devam eden işler vardı, bunları da devam ettirdik ya da bitirdik. Projelerini tekrar inceleyip hataları ve eksiklikleri düzelttik. Bu arada tabii ihtiyaçlar çığ gibi büyüyordu, bunları da çözdük. Bunu sadece merkezde değil, 11 ilçedeki 300 küsur mahallede ve eski belde merkezlerinde yaptık, bunun için kaynak bulduk. Neticede yeni kurulan su ve kanalizasyon idareleriyle karşılaştırdığınızda, kısa süre içerisinde oldukça iyi bir konuma geldik.
BİN 500 KM ALTYAPI
TESKİ olarak bin 500 kilometre civarında bir altyapı imalatını gerçekleştirdik. Bunun 63 kilometresi içme suyu hattı, 780 kilometresi atıksu hattı, 90 kilometresi ise yağmur suyu hattıdır. Yeni kurulan su ve kanalizasyon idareleri arasında en fazla yatırım yapanlardan biri de TESKİ olmuştur. Şimdi tabii bunları yaparken hata veya kusur da olabiliyor. Olmaması da mümkün değil zaten. Bin 500 kilometre altyapı yapacaksınız, binlerce parsel bacası ve rögar koyacaksınız… Eee bunlarda hata da olabilir. Binde bir bile hata payı verseniz bir buçuk kilometre yapar. Şimdi bir rögar bile taşsa TESKİ linç ediliyor ama bu her yerde böyle. Altyapı zor iştir. Bir kere çok iyi bir proje ekibiniz olması ve projelerinizin çok iyi hazırlanması lâzım. Çünkü işin aslı projedir. TESKİ’de bunu yapacak ekip yoktu, şimdi hepsi kuruldu ve bunlar yapılıyor. Kendi projelerimizi kendimiz yapar hale geldik. Yaptığımız projeleri ihale ediyor, gerçekleştiriyoruz. Denetim ekiplerimiz zayıftı. TESKİ’de yeterli sayıda ve nitelikte kontrol mühendisi yoktu, şimdi onlar güçlendi. Yaptığımız işleri daha iyi kontrol ediyoruz. İller Bankası ile ortak işler yaptık ve hâlâ da yapıyoruz. Tamamen özkaynaklarla da birçok işi yaptık.
HEM YAPIP HEM
Yapmış olduğumuz işler, bittikçe vatandaş tarafından da fark edilmeye başlandı. İlk başlarda vatandaşlarımız gerçekten çok sıkıntı çekti. Çünkü altyapı işleri ister istemez günlük yaşantıyı etkiliyor. Kazısız bir altyapıyı yapma imkânı yok. Keşke bunlar daha önceden yapılsaydı da biz de rahat etseydik ve sadece işletseydik. Kurumsallaşmış su ve kanalizasyon idareleri, altyapıyı çok önceden bitirdikleri için sadece işletiyorlar. Bizim şansızlığımız; biz hem yapıyor hem işletiyoruz. Bu yapılan işler bittiği zaman TESKİ rahatlayacak ve sadece işletme problemleriyle uğraşacak. Şimdi öyle değil ki, kanalizasyon yok. Kumbağ’da ve Barbaros’ta yoktu, yapıyoruz. Su sıkıntısı vardı. Yeniçiftlik ve eski beldeler susuzluktan kırılıyordu! Marmaraereğlisi bölgesine çok ciddi yatırımlar yaptık ve su sorununu çözdük. Diğer ilçelerde de durum böyle, çok sayıda iş bitirildi. 4Göksal SERDAR