KDV Genel Uygulama Tebliği ile bavul ticaretinin kayıt dışı kalmasının önlenmesi ve bazı desteklerden yararlanılması sağlanmıştır. Bavul ticareti yoluyla ihracat yapacak yabancı uyruklu (veya yabancı ülkede ikamet ettiğini belgeleyen T.C uyruklu) alıcılara yapılan satışlarda, aşağıdaki şartlar dahilinde KDV uygulanmamaktadır.
Satıcı, bağlı bulunduğu vergi dairesine başvurarak "Türkiye'de İkamet Etmeyenlere Döviz Karşılığı Satışlarda KDV İhracat İstisnası İzin Belgesi" (İstisna Belgesi) almaktadır. Bu belgenin alınması için, gerçek usulde vergilendirilmek ve hakkında gerçek dışı belge düzenleme veya bilerek kullanma konusunda rapor yazılmamış olması yeterlidir. İstisna belgesi, sadece bavul ticareti kapsamındaki işlemleri yapacak mükelleflere verilmektedir. Yolcu beraberi eşya ihracı istisnası uygulamasında da bu belge geçerli olmaktadır.
Özel faturanın KDV istisnasına konu olabilmesi için, satılan malların bedelleri toplamının 2.000 TL’nin üzerinde olması gerekir. Bir faturada gösterilen bedelin bu miktardan fazla olması halinde vergisiz satış yapabilmektedir. Birden fazla malın bedeli, aynı faturada gösterilmek şartıyla bu toplama dahil edilebilecektir.
Özel Fatura, Türkiye de ikamet etmeyenlere döviz karşılığı yapılan teslim ve satışlarda (Bavul Ticaretinde) düzenlenen belgedir. Beş nüsha olarak düzenlenir. Birinci nüshası alıcıya verilir. İkinci, üçüncü ve dördüncü nüshaları eşya, gümrükten çıkarken onaylatılmak üzere alıcıya teslim edilir. Beşinci nüshası ise satıcıda kalır.
Satış bedellerine ait döviz, bankalara veya özel finans kurumlarına bozdurulmakta ve döviz alım belgeleri KDV beyannamesine eklenmektedir.
Satın alınan mallar, fatura tarihinden itibaren 3 ay içinde, Gümrük Müsteşarlığı tarafından belirlenen gümrük kapılarından yurt dışı edilmekte olup, özel faturanın 2, 3 ve 4, nüshaları bu kapılarda görevli gümrük memuru tarafından onaylanmaktadır. Onay işleminin satıcılar, alıcılar veya taşıyıcı firmalar tarafından da yaptırılması mümkündür. Onay işlemi sırasında özel faturanın 2 ve 3. nüshaları gümrük görevlilerinde kalmaktadır. Özel faturanın onaylı 4. nüshası, çıkışı izleyen 1 ay içinde satıcıya ulaşmış olmalıdır.
Satıcı Özel Faturayı KDV'siz ve döviz cinsinden düzenler. Fatura tutarı karşılığında bankadan Döviz Alım Belgesi alır ve ancak bu işlem sonunda özel faturayı dahilde işleme rejimi taahhüt hesabının kapatılmasında kullanabilir.
Türkiye de ikamet etmeyen kişilere "Özel Fatura" düzenleyerek mal satışı yapma yetkisine (iznine) sahip KDV mükellefleri, 29 Aralık 2010 tarihinden geçerli olmak üzere faturalarını yeniden bastırmaları halinde "Ölçü Birimi" ve "Ağırlık Birimi" bilgilerini ihtiva edecek iki sütun ilave etmeleri gerekmektedir.
Özel Fatura düzenleme yetkisine sahip satıcı mükellefler, halen kullanmakta oldukları, "Özel Fatura"larını düzenlemeye devam edebileceklerdir.
a- Halen kullanmakta oldukları "Özel Fatura"larının her beş nüshasında da yer alacak şekilde faturanın arkasına, teslime konu malın geçerli ölçü birimi (kutu, koli, adet, kilogram, litre, metre gibi) bilgilerini yazmaları gerekmektedir..
b- Bilgiler ve fatura muhteviyatı; malların kilogram ölçü birimi dikkate alınarak hesaplanacak, malın ağırlığı faturanın arkasına yazmaları gerekmektedir.
c- Özel Fatura düzenleme yetkisine sahip satıcı tarafından, faturanın arkasına yazılan "Ölçü Birimi" ve Ağırlık Birimi" bilgileri kaşe kullanılarak imzalanması gerekmektedir.
d- Satış anında alıcıya teslim edilecek olan "Özel Fatura"nın birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü nüshalarının arkasının kaşe onaylı olması gerekmektedir.
61 Seri No'lu tebliğin yayımlandığı tarihten itibaren düzenlenen Özel Faturalı satışlara ait malların gümrükten çıkışı esnasında yapılan kontrollerde, fatura arkasına satıcı tarafından düzenlenen "Ölçü Birimi" ve Ağırlık Birimi" bilgileri, kaşe onayı ve imzası aranacaktır.
1/3/1997 tarihli ve 22920 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 61 Seri No.lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliği ile 28 Temmuz 1994 tarihli ve 22004 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 43 Seri No.lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliği hükümleri çerçevesinde özel fatura düzenlenmek suretiyle yapılacak satışlar;
BAVUL TİCARETİNDE KDV İADESİ UYGULAMASI
26.04.2014 tarihinden önceki uygulamada, 61 Seri No.lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliği ile mükelleflerin bu tür satışlarını KDV tahsil etmeksizin “Özel Fatura” ile yapabilmesine imkan tanınmıştı.
Söz konusu tebliğ düzenlemeleri uyarınca; vergi dairesine başvurarak “Türkiye’de İkamet Etmeyenlere Döviz Karşılığı Satışlarda KDV İhracat İstisnası İzin Belgesi” alan mükellefler, tebliğde öngörülen diğer koşullara da uymak kaydıyla bu tür satışlarını katma değer vergisi tahsil etmeden yapabilmekteydiler.
Anılan mükelleflerin bu kapsamda satış yapabilmeleri için aranan diğer koşullardan biri de satış bedeline ait dövizin bankalara veya Özel Finans Kurumlarına satılarak, buna ilişkin olarak düzenlenecek döviz alım belgesinin aslı veya noter onaylı örneğinin, ilgili döneme ait KDV beyannamesine eklenmesiydi.
Ancak, 26.04.2014 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanan ve önceki tüm tebliğleri ortadan kaldırarak önceki düzenlemeleri tek bir tebliğ şeklinde toplayan KDV Genel Uygulama Tebliği ile “Türkiye’de İkamet Etmeyenlere Özel Fatura ile Yapılan Satışlar (Bavul Ticareti)” konusunda bazı değişiklikler yapılmış ve bu kapsamdaki istisnanın tevsikinde “döviz alım belgesi ibraz zorunluluğu” kaldırılmıştır.
Buna göre, KDV Genel Uygulama Tebliği’nin II.İstisnalar bölümünde yer alan A.İhracat İstisnası’nın 1.2 maddesinde bavul ticareti kapsamında yapılan satışlar hükme bağlanmıştır. Söz konusu maddede, bağlı olduğu vergi dairesinden "Türkiye'de İkamet Etmeyenlere Özel Fatura ile Yapılacak Satışlara Ait KDV İhracat İstisnası İzin Belgesi" (İstisna İzin Belgesi) alan mükelleflerin, bu tür satışlarını KDV hesaplamadan yapabileceği açıklanmıştır.
Aynı maddede istisna izin belgesi almak isteyenlerin;
- Haklarında “olumsuz rapor” yazılmamış olması, hükmü de yer almaktadır.
Bu şartları taşıyan mükelleflerin yapacakları başvuru vergi dairesince değerlendirilerek durumu uygun görülenlere, KDV Genel Uygulama Tebliği ekinde yer alan (EK:3) istisna izin belgesi verilir.
İstisna izin belgesine sahip mükellefler, aşağıdaki şartların var olması halinde KDV hesaplamadan işlem yaparlar. Buna göre;
1- Teslim, Türkiye'de ikamet etmeyen yabancı uyruklu alıcılara veya yurtdışında ikamet eden ve buna dair ilgili ülke resmi makamlarından alınmış ikamet tezkeresi veya bu mahiyette bir belgeye sahip olan Türk uyruklu alıcılara yapılmalıdır.
2- Satılan malların bedelleri toplamının 2.000 TL’nin üzerinde olması gerekir. Bu toplama, aynı faturada gösterilen birden fazla mal çeşidine ait bedeller dahildir. (Bavul ticareti kapsamındaki satışlarda bu limit daha önce 600,00 TL iken 2.000,00 T L’ye yükseltilmiştir.)
3- 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli (I) sayılı listede yer alan mallar için bu kapsamda işlem yapılamaz.
Bu kapsamdaki satışlarda, şekil ve muhtevası Gelir İdaresi Başkanlığı ile Gümrük ve Ticaret Bakanlığı tarafından belirlenen KDV Uygulama Tebliğ ekinde yer alan (EK:4) "Özel Fatura" kullanılır.
Satıcı özel faturayı KDV’siz ve döviz cinsinden veya Türk Lirası üzerinden düzenleyerek çıkış gümrüğü beyanı bölümünde yer alan kısma döviz cinsi ve miktarını belirtir.
Satın alınan malların, özel fatura tarihini izleyen ay başından itibaren üç ay içinde Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’nın uygun görüşü alınarak Maliye Bakanlığı’nca belirlenen gümrük kapılarından yurtdışına çıkarılması ve bu malların gümrük bölgesinden çıktığını gösteren bu gümrük kapılarında onaylatılmış özel faturanın bir nüshasının çıkış tarihinden itibaren en geç bir ay içinde satıcıya intikal etmiş olması gerekir. Bilindiği üzere eski tebliğlerde bu uygulama, fatura kesim tarihinden itibaren üç aylık süreyi kapsıyordu. Ancak bundan böyle yeni uygulamada fatura kesim tarihini izleyen aydan itibaren üç aylık sürenin başlaması durumu söz konusudur.
Yukarıdaki şartlara uygun olarak yapılan satışlarda KDV tahsil edilmeyeceğinden satışın yapıldığı dönem beyannamesinde satış bedelleri, KDV matrahından indirilebilmektedir. Bu satışlarla ilgili yüklenilen KDV ise genel hükümler çerçevesinde indirim konusu yapılmaktadır. Yüklenilen vergilerin indiriminin olmaması halinde indirilemeyen kısım mükellefe iade edilebilecektir.
Buna göre bavul ticareti kapsamında yapılan satışlar, onaylı özel faturanın satıcı firmaya intikal ettiği tarihi kapsayan vergilendirme dönemine ait KDV beyannamesi ile tam istisna kapsamında beyan edilir. Söz konusu beyannameye onaylı özel faturanın bir nüshası
veya firma yetkililerince onaylı örneği ya da onaylı özel faturaların muhtevasını içerecek şekilde hazırlanan liste eklenir. Beyan, ilgili dönem beyannamesinin “İstisnalar-Diğer İade Hakkı Doğuran İşlemler” kulakçığında “Tam İstisna Kapsamına Giren İşlemler” tablosunda 322 kod numaralı işlem türü satırı kullanılmak suretiyle yapılır.
Mahsuben iadede; Türkiye'de ikamet etmeyenlere özel fatura ile yapılan satışlardan kaynaklanan iade talepleri yukarıdaki belgelerin ibraz edilmiş olması halinde miktarına bakılmaksızın vergi inceleme raporu, YMM raporu ve teminat aranmadan yerine getirilir.
Nakden iade talep eden mükelleflerde ise; Türkiye'de ikamet etmeyenlere özel fatura ile yapılan satışlardan kaynaklanan ve 5.000 TL’yi aşmayan nakden iade talepleri vergi inceleme raporu, YMM raporu ve teminat aranmadan yerine getirilir. İade talebinin 5.000 TL’yi aşması halinde aşan kısmın iadesi vergi inceleme raporu veya YMM raporuna göre yerine getirilir. Teminat verilmesi halinde mükellefin iade talebi yerine getirilir ve teminat, vergi inceleme raporu veya YMM raporu sonucuna göre çözülür.
Son Değişikliklerin Önceki Uygulamalarla Karşılaştırılması
Bilindiği gibi, Türkiye’de ikamet etmeyen yolculara yapılan satışlar “bavul ticareti” olarak adlandırılmaktadır.
Türkiye'de ikamet etmeyenlere özel fatura ile yapılan satışlar, 3065 sayılı KDV Kanununun
(11/1-a) maddesi kapsamında KDV’den istisnadır.
Bu istisnanın uygulamasına yönelik düzenlemeler 61 seri no.lu KDV Genel Tebliğinde yapılmıştır.
01.05.2014 tarihi itibariyle yürürlüğe giren “Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliği” ile söz konusu tebliğ yürürlükten kaldırılmış olup, yeni tebliğ ile önemli bazı düzenlemeler yapılmıştır.
Yapılan bu düzenlemeler 01.05.2014 tarihinden önceki uygulamalarla karşılaştırmalı olarak ana başlıklar halinde aşağıda sunulmuştur.
1- Bavul Ticaretinde Hem KDV İstisnasının Uygulanması Hem de KDV İadesinde
“Döviz Alım Belgesi” Zorunluluğu Kaldırıldı.
61 Seri No.lu KDV Tebliği ile yapılan düzenlemeye göre;
KDV Genel Uygulama Tebliği ile 1 Mayıs 2014 tarihinden itibaren;
Düzenlenen Özel Fatura KDV’li yurt içi satış
olarak beyan edilmesi gerekmekteydi,
Döviz alım belgesi ibraz edilmeden bu kapsamda yapılan satışlar KDV istisnası kapsamında beyan edilememekteydi.
KDV istisnası uygulaması açısından gerek istisnanın beyanında, gerekse KDV iadesinde döviz alım belgesi aranılma zorunluluğu kaldırılmıştır.
2- Bavul Ticareti Kapsamındaki Satışlarda Artık Mal İhracatı Gibi Beyan Edilecek
Bu kapsamda yapılan satışlar,
Satışın yapıldığı döneme ilişkin KDV beyannamesi verilinceye kadar mal yurt dışına çıkarılır,
Onaylı özel fatura ve döviz alım belgesi temin edilirse ihracat istisnası olarak beyan ediliyordu.
Ancak, özel fatura düzenlenerek vergi tahsil edilmeden yapılan bu satışlarda beyanname verme süresi içinde döviz alım belgesinin temin edilememesi ve gümrükte onaylanmış özel faturanın intikal etmemesi halinde, yurt içi satış yapılmış gibi değerlendirilmekte, beyanname üzerinde KDV hesaplanarak beyan edilmekteydi.
Söz konusu belgelerin geldiği dönemde ise, hesaplanan KDV tutarı indirilecek KDV olarak dikkate alınmakta ve indirimin mümkün olmaması halinde ise iade olarak talep edilmekteydi.
Bavul ticaretinde de ihracatı istisnasının beyanında geçerli olan uygulamaya geçilmiştir.
Bavul ticareti kapsamında KDV’den istisna olarak yapılan satışların ve bu satışlara ilişkin istisnanın Özel faturanın düzenlendiği dönemde değil, Kanun’da belirtilen 3 aylık süre aşılmamak koşuluyla bu malların yurt dışı edildiği dönemin KDV beyannamesi ile beyan edilmesi gerekmektedir.
Örnek: Özel faturası 15 Mayıs 2014 tarihinde düzenlenen bavul ticareti kapsamındaki malların
25 Temmuz 2014 tarihinde yurt dışı edilmesi ve buna ilişkin onaylı özel faturanın satıcıya intikal etmesi halinde, bu satış ve istisna beyanı Mayıs ayında değil, Temmuz ayı KDV beyannamesi ile beyan edilecektir.
3- Bavul Ticareti Kapsamında Satılan Malların Yurt Dışı Edilme Süresi İle İlgili Değişiklik Yapıldı
Malların satın alma tarihinden itibaren 3 ay içinde belirlenecek gümrük kapılarından yurt dışına çıkarılması gerekmekteydi.
Satın alınan malların özel fatura tarihini izleyen aybaşından itibaren üç ay içinde gümrük kapılarından yurt dışına çıkarılması uygun görüldü.
Yeni düzenlemede, malların yurt dışı edilme süresine ilişkin 3 aylık süre, malların satın alındığı tarihten değil, izleyen aybaşından itibaren başlayacaktır.
4- Bavul Ticareti Yoluyla İhracata Konu Olacak Mallara Sınırlama Getirildi
Bu kapsamda satın alınıp yurt dışı edilecek mallarla ilgili herhangi bir sınırlama bulunmamaktaydı.
Özel Tüketim Vergisi Kanunu’na ekli (I) sayılı listede yer alan mallar için bu kapsamda işlem yapılamayacağı açıklandı. Yani, ÖTV Kanunu’na ekli I sayılı listede yer alan akaryakıt ve madeni yağ ürünlerinin bavul ticareti kapsamında KDV’den istisna olarak teslim edilmesi söz konusu olamayacaktır.
5- Bavul Ticareti Kapsamında Yapılacak Satışlarda Asgari Satış Tutarı Artırıldı
Bu kapsamda yapılan satışlarda söz konusu istisnanın uygulanabilmesi için, mal satışlarının özel faturada gösterilen vergisiz bedelleri toplamının 600 TL’nin üzerinde olması gerekmekteydi. (93 Seri Nolu KDV Tebliği ile)
Bavul ticareti kapsamında yapılacak asgari satış tutarı olan 600 TL., 1 Mayıs 2014 tarihinden itibaren 2.000 TL’ye yükseltilmiştir.
Bavul ticareti kapsamında KDV tahsil edilmeden satış yapılabilmesi için, satılan malların vergisiz bedellerinin toplamının 2.000 TL’nin üzerinde olması gerekmektedir.
1- TÜRKİYE'DE İKAMET ETMEYENLERE ÖZEL FATURA İLE İHRACAT İSTİSNASI KAPSAMINDA YAPILAN SATIŞLARA AİT İZİN BELGESİ ÖRNEĞİ
2- TÜRKİYE'DE İKAMET ETMEYENLERE İHRACAT İSTİSNASI KAPSAMINDA YAPILAN SATIŞLARA AİT ÖZEL FATURA
Özel Fatura Örneği