Devlet,Kanun,Hukûk (*)... | Fikir Coğrafyası
Devletin yaptığı şey "kanun"dur çok olsa. Haydi, anayasadan yönergeye bütün hiyerarşisini dikkate alarak buna "konulmuş (pozitif) hukuk" da diyelim; lakin tek başına ve de büyük harfle "(H)ukuk", aklın, yani akl-ı selîmin, yani vicdânın eseridir. Onu uykudan uyandıran şey de, otoriteyi kendi partiküler çıkarı lehine yönlendirmeyi marifet sayan kurnazlıktan ayılıp "herkes (en-Nâs, the Public) için adalet" umabilecek bir beşeriyet şuurudur. Kendini otoritenin altında sınıflandırmanın iki biçiminden ilki, onun şefkatine sığınır görünüp aslında ondan imtiyaz koparmağa çalışan kurnazlık iken, öteki, onun karşısına dikilip "sen fânîsin, bâkî olana boyun eğ!" deme cür'eti gösteren vicdândır.
Devletin, şerîrlere hudut çizmesi, adalet değil, çok olsa âsâyiş temin eder. Bâkî olanı, ister el-Bâqî olarak Allah, isterse nesillerin aktüel kaygıları silinip de yaşananları "garez ve ivaz"dan âzâde bir adaletle yargılayan vicdân olarak kavrasın, "(H)ukuk", dâimâ, otoriteye sınır çizen bir şuurun eseridir: "Ne halt edersen et, el sürülmez olana el sürmeden icrâ edeceksin! Çünkü yıkım ile ayağa dikilecek hiçbir şey yoktur! Yıkmadan ayakta kalamıyorsan yıkıl git!"
Aktüel otoritenin sahipleri ve has kulları, kendi otorite kullanma ve onaylama biçimlerine her itirazı, kendi otoritelerinin ellerinden gitme tehlikesini, düzenin yok olmasına tercüme eder, itirazın adalet talep eden biçimlerini de "kaos özlemi" olarak mahkum etme kurnazlığına sapar. Aktüel otoritenin hukuk tanımazlığı karşısına dikilen vicdan ve şuura örtülü bir tehdittir bu:
Bebek yüzlü Beşar, Suriye'de bu sınamaya, adalet ve hukûk talebine karşı "de-facto kudret"in (aktüel otoritenin) "neler de yapabileceği"ni sergileyerek cevap verdi. Şimdi soralım:
Büyük İskender'den Roma, Bizans ve Osmanlı'ya varıncaya kadar bu toprakların uzun tarihine basîretle bakanlar, haydutluğun ancak dışarıdan esen rüzgarlarla (Moğol, Haçlı yahut Batı istilaları) bir fetret fenomeni olarak görünürlük kazanabildiğini; ne kıtaller, talanlar ve sürgünlerle kıyıma uğratılırsa uğratılsın, kralları kendi hukukuna hürmet kaydıyla imparator olarak başına tâc eden ahâlîlerin haydutları yendiğini görürler.
Şimdi bir memlûk, bir Osman, bir Salâhuddîn değil, Hukûk'a sayha verecek bir vicdan ve o sayha ile dirilerek haydutlara tanıdığı avansı geri alıp Hukûk'u baş tâcı edinecek ahâlilerin vakûr ve sessiz, diriliş çağıdır!
(*) Söze "[d]övleti kutsuyorum" diye başladığı gönderisi altındaki tartışma sırasında "hakkı da kutsarım... [ama] devlet mi hukuk mu tercihine kalsam devleti seçerim" diyen Bekir Paksoy'a ve ona "[h]ukuku devlet yapmaz" diye karşı çıkan Beyza Diler'e ithâf...