Basın Konseyi, Atv Televizyonu’nda Yayınlanan “Hayat Devam Ediyor” İsimli Televizyon Dizisi Hakkında Şikâyetin Yersizliğine Karar Verdi. – Basın Konseyi
Basın Konseyi, Türkiye Sakatlar Konfederasyonu Genel Sekreteri Rıfat Emekçi’nin ATV Televizyonu’nda yayınlanan “Hayat Devam Ediyor” isimli televizyon dizisi hakkındaki şikâyetle ilgili olarak aşağıdaki kararı vermiştir.
ŞİKÂYETÇİ : Rıfat Emekçi
ŞİKÂYET EDİLENLER : ATV Televizyonu
ŞİKÂYET KONUSU : Türkiye Sakatlar Konfederasyonu Genel Sekreteri Rıfat Emekçi, Basın Konseyi’ne yapmış olduğu 22.11.2011 tarihli yazılı başvuruda, ATV Televizyonu’nda yayınlanmakta olan “Hayat Devam Ediyor” isimli dizi filmin 18.11.2011 günü akşamında yayınlanan ilk bölümünün bir sahnesinde, fiziksel engelli bir karaktere karşı aşağılayıcı sözler kullanıldığını ve bu durumun Basın Meslek İlkeleri’ni ihlal ettiğini ileri sürmüştür.
Şikâyete konu dizinin 1. Bölümü, 18.11.2011 tarihinde yayınlanmış olup, bu bölümün 112. Dakikasında, töre cinayeti işlemesi istenilen fiziksel engelli bir gence hitaben söylenen “Eğer sakatım diyorsan onu bilemem. Şimdiye kadar yarımdın. Şimdi tam erkek olmak istiyorsan bu pisliği temizlersin. Diyeceğim bu kadar” şeklindeki sözler sarf edilmiştir. Şikâyetçi Türkiye Sakatlar Konfederasyonu Genel Sekreteri Rıfat Emekçi ise dizide geçen bu sözler ile özürlülerin aşağılandığını ve özürlülere karşı ayrımcılık uygulandığını ileri sürmektedir.
Şikâyetçi ayrıca, özürlülere karşı yapılan ayrımcılık suçları ceza yasamızda suç teşkil etmekte ve bu suçu işleyenlerin cezalandırıldığını ve ATV’de yayınlanan bu dizi ile ilgili Basın Konseyi tarafından alınacak olan kararın, bundan sonraki bu tür uygulamalara önleyici olarak örnek teşkil edeceğini belirterek, gereğinin yapılmasını talep etmiştir.
ŞİKÂYET EDİLENİN YANITI : ATV Televizyonu adına Yasin Yavuz’a şikâyetle ilgili bilgi veren Genel Sekreterlik mektubu 2 Aralık 2011 tarihinde, kargo ile gönderilmiş, kargo şirketi tarafından mektubun teslim alındığı bilgisi Adem Özer olarak bildirilmişse de Yavuz’dan herhangi bir yanıt gelmemiştir.
Şikâyetin konusunu ATV Televizyonu’nda yayınlanan “Hayat Devam Ediyor” isimli dizide yaşanan bir sahne oluşturmaktadır. Bu sahnede, töre cinayeti işlemesi için ailesinden bir kadın tarafından fiziksel engelli bir gence baskı yapılmakta ve bu çerçevede bu gence yönelik olarak “Eğer sakatım diyorsan onu bilemem. Şimdiye kadar yarımdın. Şimdi tam erkek olmak istiyorsan bu pisliği temizlersin. Diyeceğim bu kadar” şeklindeki sözler sarf edilmektedir.
Şikâyet konusu olayı, Basın Meslek İlkeleri yönünden ele aldığımızda, ilk olarak belirtmek gerekir ki, anayasal düzeyde güvence altına alınmış olan “sanat özgürlüğü”, geniş anlamda ifade özgürlüğünün ayrılmaz bir parçasıdır. Bu kapsamda, sanatçının kendi kişisel, özgün üslubuyla ürettiği sanat yapıtı, onun kendisini ifade edebilmesinin temel aracıdır ve bu şekilde ortaya çıkan ifade tarzı, mutlak olarak hukuki himaye altındadır. Bununla birlikte, sanatsal üretimlere tanınan bu özgürlük de, diğer hiçbir özgürlük gibi sınırsız değildir ve bu özgürlüğün sınırlarından birini de, bireylerin kişilik hakları oluşturmaktadır. Diğer bir ifadeyle, bir sanat eseri, ancak diğer bireylerin ve/veya birey topluluklarının kişilik haklarına saygı gösterdiği sürece hukuk düzeni tarafından himaye edilir.
Somut olayda inceleme konumuzu oluşturan “Hayat Devam Ediyor” isimli televizyon dizisi de bu anlamda bir sanat yapıtıdır ve sanat özgürlüğünün himayesinden yararlanır. Ancak bu sanat yapıtının içeriğinde, özellikle “özürlüler” gibi toplumun hassas bir kesimi tema olarak işleniyorsa, bu takdirde özürlüleri tema olarak işleyen bölümlerde daha fazla bir özen gösterilmesi ve toplumun bu hassas kesimini incitmeyecek bir duyarlılıkla konunun ele alınması beklenir.
Ancak, söz konusu televizyon dizisinde bir özürlüye hitaben yöneltilmiş olan yukarıda belirtilen sözlerin, böylesi bir duyarlılığı yansıtmadığı ve aksine özürlülere yönelik olarak tamamen duyarlılıktan yoksun bir aşağılamayı da bünyesinde barındırdığını da belirtmek gerekir. Bu şekildeki bir üslup, aslında herhangi bir kötü niyet taşımadığı iddia edilse bile, özürlüleri inciten ve özürlülere karşı bir ayrımcılık uygulanması anlamını taşıyan bir durumdur. Bu nedenle, başvuruyla ilgili Genel Sekreterlik görüşü, ATV Televizyonu’nda yayınlanmakta olan “Hayat Devam Ediyor” isimli dizi filmin 18.11.2011 günü akşamında yayınlanan ilk bölümünün 73. Dakikasında geçen bir sahnede, fiziksel engelli bir gence yönelik olarak kullanılan ifadelerin, Basın Meslek İlkeleri’nin birinci maddesini ihlal ettiği gerekçesiyle, ATV Televizyonu’nun “uyarılması” yönündedir.
Bununla birlikte, Basın Konseyi Yüksek Kurulu, şikâyet konusu televizyon dizisinde, böyle bir sahneye yer verilmesinin esas amacının özürlü yurttaşları incitmek veya onlara karşı bir ayırım uygulamak değil; tam aksine özürlülerin sorunlarına toplumun dikkatini çekmek olduğu sonucuna ulaşmıştır. Basın Konseyi yüksek kurulu, şikâyet konusu dizideki bu repliğin, özürlülere yönelik bir negatif bakışı eleştirel bir şekilde vurgulayarak, toplumsal bilinci harekete geçirme amacını taşıdığı ve bu nedenle, söz konusu repliğin amacı göz önüne alınarak, ATV televizyonu hakkındaki şikâyetin yersiz olduğu sonucuna ulaşmıştır.
Tüm bu sebeplerle, Türkiye Sakatlar Konfederasyonu adına Genel Sekreter Rıfat Emekçi tarafından, ATV Televizyonu’nda yayınlanmakta olan “Hayat Devam Ediyor” isimli dizi filmin 18.11.2011 günü akşamında yayınlanan ilk bölümü hakkındaki şikâyet başvurusunda, oyçokluğuyla “şikâyetin yersizliğine” karar verilmiştir.
(Karar No: 2011/50)
�lr�8-�tmayı amaçladığı haller bunun dışındadır” şeklindeki on birinci,