Gizem Çözüldü: Biyologlar Safran Bitkisinin Genetik Kökenini Açıkladı |
Safran bitkisinin Kilogram fiyatı 30.000 avroya kadar çıkabilen, dünyanın en pahalı baharatıdır. Fiyatı bazen altın fiyatını bile geçmektedir. Tipik aroması ise “apo-karetonoid Safranal” tarafından üretilir. Safran, sadece sonbaharda açan Crocus sativus çiçeklerinden elde edilmektedir. 1 kilogram safran elde edebilmek için 150.000-200.000 çiçek toplanmalıdır ancak usta toplayıcılar bile günde 60-80 gram elde edebilmektedir. Daha sonra toplanan her çiçeğin üç stigması (dişicik tepesi) dayine elle ayrılır ve kurutulur. Kurutulan stigmalar iplik haline getirilir ve bu iplikler daha sonra safran baharatını oluşturur. Her yıl dünya çapında yaklaşık 200 ton safran ipliği elde edilmektedir. Keşmir, Hindistan, Afganistan, İran ve Pakistan gibi Akdeniz ülkelerindeki birçok çiftçi için safran üretimin temel gelir kaynağıdır çünkü safran bitkisi tarım için kullanılamayan topraklarda büyümektedir. Dresden civarındaki safran ekimi bile, 1570 yılında başlayan ve yüzyıllar süren bir kesintiden sonra ancak gerçekleştirilebilmiştir.
Don olayı, bitkilerin daha sağlam ve filamentlerinin daha kokulu olmalarını sağlamaktadır. Geçtiğimiz bin yıl boyunca safran; baharat ve boya olarak, romatizma, alkol bağımlılıklarını tedavi etmek için bir ilaç olarak kullanılmıştır. Ayrıca doğum sırasında ağrı kesici olarak da kullanılmıştır. Yunan mitolojisine göre Zeus, safrandan oluşmuş bir yatakta uyurdu. Hatta 14. yüzyıldaki Balsthal’ın Safran Savaşı’nda (Saffron War of Balsthal) İsviçreli tüccarlar bile safran için tuzağa düşürüldü ve soyuldu. Öğütülmüş safran,diğer çiçeklerdeki polen gibi maddelerin de eklenmesiyle sıkça başka maddelerle karışabilmektedir. Bu yüzden uzmanlar tüketicileri sadece öğütülmüş safranı değil, safranın tüm ipliklerini satın almalarını önermektedir. Safran bitkisi, triploid bir melez türdür, sterildir ve kolay yetiştirilememektedir. Neredeyse 100 yıldır safranın muhtemel ana türlerine dair tartışmalar yaşanmaktadır. Eğer bu ana türler bilinebilirse, yeni üreme yollarıyla safran genomuna değişiklikler eklenebilir.
Dresden Biyologları’nın günümüzde çözümlediği gizem de tam olarak bu.TU Dresden Botanik Enstitüsü Bitki Hücresi ve Moleküler Biyoloji Profesörü Thomas Schmidt, “Safranın kökenini anlamayı, ana türlere moleküler ve sitogenetik yöntemler kullanarak ışık tutmayı başardık. Makalemiz asırlık bir gizeme renk kattı. Çok renkli kromozom tanımı, yabani Crocus cartwrightianus sitotiplerinin bir melezi olarak safranın (Crocus sativus) ototriploid yapısını ortayaçıkarmaktadır. Bu makale, New Phytologist Dergisi’nin nisan baskısının başlığı ve 8 Mayıs’ta yayınlanan baskının kapak resminin kaynağıdır.” dedi.
Bu nedenle safran bitkisi, Yunanistan’da bulunan yabani tür Crocus cartwrightianus olan tek bir türden doğar. Dresden Biyologları, saf safranın genom sekanslaması ve karşılaştırmalı kromozom analizi (Floresans in situ hibridizasyonu, FISH) sayesinde, farklı kromatoid bireylerinin genomlarının, hafif kromozomal farklılıkları olan iki Crocus cartwrightianus bireyinin kaynaşmış olduğunu gösterebildi. Elde edilen bu bulgular, bu efsanevi bitkinin kökenleri için yüzyıllarca süren araştırmanın sonuçlanmasını sağlamıştır. Ayrıca safranın kokusunun bozulmaması için, uzun süreli pişirme işlemlerinden kaçınılmalıdır. Safran ipliklerini birkaç dakika ılık suda bekletmek ve onları pişmeye yakın yemeğin içerisine eklemek en idealidir. Ayrıca iplikler, safranlar tazeykenöğütülürse daha da yoğun bir renk verirler .
Related Topics:genetikgundemSafransafran bitkisisafran bitkisi hakkında bilgisafran bitkisi nedirsafran bitkisi nerede bulunursafran bitkisi nerelerde kullanılırsafran bitkisi triploid bir melez türdürSafran bitkisinin fiyatı 2019Safran bitkisinin Kilogram fiyatısafran çiçeğisafran ekimisafran fiyatısafran genomusafran hakkında bilgiSafran içeriğisafran nedirsafran nerede yetişirsafran tarihi
Granit mutfak tezgahları, muz ve havaalanlarının ortak noktası nedir? Hepsi sürekli olarak düşük seviyede radyasyon yayar. Ancak toksikologlara göre, insanlar ofislerine mutfak tadilatlarıyla ilgili endişeleriyle gelmiyor. Bunun yerine, bu kaynaklardan yalnızca birine aşırı derecede kaygı duyuyoruz: Havaalanlarındaki güvenlik tarayıcıları. Hastaların endişeleri genellikle sağlık hizmeti sunanların tıbbi X ışınları ile ilgili verdiği uyarılara dayanıyor. Gıda ve İlaç İdaresi, hastaları yalnızca çok gerekli olduğunda X-ışını görüntülenmesi gerektiğine karşı uyarır. İşte başka bir soru; havaalanlarındaki güvenlik tarayıcıları hakkında da endişelenmeli miyiz? Rutgers New Jersey Tıp Fakültesi’nde acil tıp profesörü ve başkanı Dr. Lewis Nelson‘’Neyse ki, sağlık bilincine sahip veuçağı sık kullanan gezginlerin endişelenmesine gerek yok’’ dedi.Radyasyon, farklı hareketli elektromanyetik enerji türleri için genel bir terimdir. Bunlar; iyonlaştırıcı radyasyon (X-ışını cihazlarının yaydığı) ve iyonlaştırıcı olmayan radyasyon (radyo ve manyetik dalgalar içeren).
İyonlaştırıcı ve iyonlaştırıcı olmayan radyasyon arasındaki en önemli fark, ilettikleri enerji seviyesidir. İyonize radyasyon, elektronları atomlardan uzağa vurmak için serbest enerjiyi yaratacak kadar yeterli enerjiye sahiptir. Kimyasal olarak reaktif olan bu parçacıklar, DNA ‘ya zarar verebilir ve insanların kanser riskini arttırabilir. Ancak iyonlaştırıcı radyasyonun sadece yüksek dozlarda alındığında sağlığımız üzerinde gerçek bir etkisi bulunuyor. Nelson, havaalanlarındaki X-Raycihazlarında tarayıcıların yaklaşık yarısının iyonlaştırıcı radyasyon yaymasına rağmen, bu dozun bedenimize zarar verecek kadar yüksek olmadığını söyledi. (Tarayıcıların kabaca yarısı, iyonize edici olmayan bir radyasyon şekli olan milimetre dalgalarını kullanır.)
Live Science ‘a verdiği röportajda “O kadar küçük ki önemsiz” dedi. Hastalar aldıkları tıbbi X ışınlarının sayısı hakkında endişe duyma konusunda haklılar. Fakat havaalanlarındaki X-Ray cihazları bu cihazlarla mukayese edildiğinde, havaalanlarındaki cihazlar çok daha az miktarda radyasyon yaymaktadır. Örneğin bir göğüs röntgeni, hastaları bir havaalanı tarayıcısının radyasyonunun kabaca 1000 katına maruz bırakır. Sağlık Fiziği Derneği (HPS), havaalanı X-Ray cihazlarının tarama başına 0.1 mikrosievert radyasyon yaydığını tahmin ediyor. Karşılaştırmada, radyoloji dergisinde yayınlanan 2008 çalışmasına göre, tipik bir göğüs röntgeni 100 mikrosievert radyasyon yaymaktadır. Nelson, gezginlerin uçuşlarda çok daha fazla radyasyona maruz kaldığını söyledi ve ekledi ‘’Uçakta geçirilen her dakika, kabaca havaalanlarındaki X-Ray cihazlarından bir kere geçmekle aynı dozda radyasyona maruz kalmaya eşdeğer nitelikte (Yani uçaktaki her saat kabaca 60 kere X-ray cihazından geçmekle eşdeğer).
Nelson, “Taramada radyasyona maruz kalmaktan korkan insanların, uçağa binme konusunda herhangi bir endişesinin olmaması gerçektenironik,” dedi. NASA’dan alınan doz tahminlerine göre,bu tarayıcılar o kadar küçük miktarda radyasyon yayar ki, bir yıl boyunca her gün uçsak bile, yiyeceklerden emdiğimiz iyonize radyasyonun sadece bir kısmını alırız.NASA’ya göre yiyeceklerin çoğu, karbon-14 ve potasyum-40 radyoaktif moleküllerin küçük miktarlarını içerir. Aslında toprak, çimento kaldırımlar ve binalar, hatta soluduğumuz havanın tümü bile biraz radyoaktif.
Nelson, tüm bu radyasyona kıyasla, bir X-Ray tarayıcısının önemsiz miktarda radyasyon yaydığını söyledi. Bu, her gün başkalarıyla aynı miktarda arka plan ışınımı alan hamile kadınlar ve bebekler gibi radyasyona maruz kalmaya daha açık insanlar için bile geçerli. “Bizi zehirleyen şey dozun miktarıdır” diye ekledi Nelson, “Yüksek dozda alınan her şey zehirlidir. Sonuç olarak, yeterince düşük dozdaki her şey detoksik değildir.” Bu durumda, havaalanı X ışınları kesinlikle spektrumun toksik olmayan tarafına düşer.