yusufyuksel: Avrupa Birliği dağılabilir mi
Avrupa'da ortak para biriminin asıl ürettiği sorun ise maliye politikaları üzerindedir. Maliye ve para politikası bir birinden pek ayrılamayacak iki olgudur ve Avrupa'da para politikası ortak yapılırken maliye politikaları ise yereldir; bu tek kelime ile saçmalıktır ve Avrupa'daki ekonomik tıkanıklığın sebebidir. Avrupa'da yaşanan sorunları verimli ekonomiler (Genelde kuzeyde) daha hızlı atlatırken verimsiz ülkeler ise geriden gelmektedir Almanya'da şartlar senelerdir parasal sıkılaşmaya uygun iken Güney ülkeleri halen finansal teşviklere ihtiyaç duyuyordu yani ortak para birimi ne verimli ülkelerin ne de verimsiz ülkelerin tam optimum fayda sağlamasına izin vermiyordu. Aslında şu an gerçekleşen çelişkiler öngörülemez değildi; Euro daha proje halindeyken küçük bir spekülatör(Soros) sırf bahsettiğim çelişkilerden yararlanıp koca İngiltere Merkez Bankası'nı küçük düşürmüştü buna rağmen Avro arızalı bir şekilde kullanıma girdi. (Kara Çarşamba ve George Soros)
Toparlarsak ortak para birimi bir taraftan verimsiz ekonomileri zayıflatırken diğer taraftan bu ekonomilerin bunun bedelini ödemesini veya ekonomilerin kendi kendini düzeltmesini engelliyor ki bunu en fazla kamu bütçeleri üzerinde görüyoruz. Avrupa'da yıllardır Güney ülkeleri, Kuzey ülkelerine göre çok daha fazla borçlanıyordu çünkü borçlanmaya daha fazla ihtiyaç duyulurken piyasanın gizli eli dediğimiz olgu bunu engellemiyordu. Olayı iyi-Kötü-Çirkin olarak ele alırsak;
2008'den beri Almanya gibi verimli ülkelerde anormal bir borçlanma yokken İtalya gibi ülkeler ciddi şekilde borçlanmaktadır. Üstteki Grafikte en ilginç olan ülke ise Yunanistan... Yunanistan'ın rakamlarına bakınca borç oranı yerinde duruyor hatta artıyor ama aynı süreçte Yunanistan'ın hem borcu hem de ekonomisi neredeyse yarı yarıya küçüldü ! Günümüzde ekonomiler borçlanarak da borçlanmayarak da borç baskısından kurtulamamaktadır. Uzun bir giriş oldu ama bunlar dünün olaylarıydı. Şu an çok daha karmaşık bir olay ile karşı karşıyayız.
Devasa paralar lazım ama kaynak yok
Son günlerde her gün yeni bir haber okuyoruz; bütün ülkeler yüzlerce milyarlık paketler açıklıyorlar fakat bu paketlerin devlet bütçelerinde kaynağı yok. Kaynak olarak merkez bankaları kullanılacak, bunu daha önce şurada yazdım. Yazının devamı gibi kesinlikle okuyunuz. (2020 Ekonomik krizi nasıl atlatılacak)
Merkez bankaları yüzlerce milyar dolarlık kaynaksız para basacak; teori çok ciddi şekilde güncellenmeye ihtiyaç duyuyor olsa da buna Modern Para Teorisi diyorlar ve yeni dönemin en önemli olgusu bu olacak gibi...
Almanya şu an 750 milyar avro değerinde paket açıklayabildi çünkü bunu zaten Avrupa Merkez Bankası desteği olmadan da (Düşük kamu borcu) kendi başına karşılayabilecek ama Almanya için bu paket yeterli olacak mı? Fransa, İspanya, İtalya gibi ülkelerde benzer büyüklükte ama eşit olmayan paketlere ihtiyaç duyunca ne olacak sorularının cevabı yok.
Geçen sene İtalya ile Avrupa Birliği; İtalya'nın bütçe açığı sebebiyle bir birine düşmüştü. İtalya bütçe açığının %3 civarında olmasını isterken Avrupa Birliği %1.5 civarı bir değerde diretmişti şu an Avrupa'da çift haneli bütçe açıklarından söz edeceğiz ! Coronavirüs salgını gibi çok ağır şartlarda bile ortak nokta bulamayan Avrupalılar bu konuda nasıl fedakarlık yapacaklar tahmin etmek zor !
Modern Para Teorisinin teorisyenleri bu teoriyi baz alan politikaların sadece egemen para birimine sahip rezerv para sahibi ülkelerin uygulayabileceğini ifade etmiştir yani euro bu türlü politikalar için uygun bir para birimi değildir.
2008 Krizi sona erdikten sonra 2011'de Avrupa'da borç krizi başlamıştı yani şu an içinde olduğumuz krizin sonra ermesi için Avrupa'nın bunu nasıl atlatacağını görmemiz gerekir ama Avro Birliği'nin yeniden tartışılacağını tahmin etmek güç değil. Son olarak Avrupa'nın sistemini reforme etmesi de bir seçenek ama Avrupa'da fedakarlık artık pek görülebilir bir şey değil o yüzden o seçeneği değerlendirmek çok güç.
Ön not: Avrupa Birliği yeni destek paketinde ciddi değişiklikler oldu o yüzden yazı güncellenmeli ama eski hali an fikir için yeterli.
Avrupa ülkeleri çok uzun zamandan beri euro birliği kaynaklı sorunlar ile karşılaşırken üye ülkeler bu durumu ısrarla yok sayıyorlardı ve sorunlara mümkün oldukça eşitlikçi çözümler sunmaya çabalıyorlardı (Halk tepkisi/İngiltere Örneği !) ama 2020'de artık bunun ne kadar mümkün olduğu tartışılır.
Alttaki grafikte 2020'nin ilk yarısında Avrupa ülkelerinde kaybolan gelirle desteklerin karşılaştırılması mevcut görüldüğü gibi verilen destekler Almanya gibi bir ülke için gereğinden fazla iken İtalya, İspanya gibi devletlerin desteğe ihtiyacı var. Eşitlikçi yaklaşımlar artık özellikle Güney ülkeleri için yeterli olamıyor ve Avrupa'da gerçekçi çözümler üretilmezse İspanya, İtalya gibi ülkelerin avro birliğini sorgulama ihtimali geçmişe göre çok daha yüksek. Şu an euronun destek bulduğu 500 milyar dolarlık destek paketi konusunda Fransa lideri Macron'un daha önce benzer anlaşmalara karşı çıkan Merkel'i ikna etmesinde Avrupa Birliği veya euro birliğinin dağılması ihtimalinin payı olduğu haberlere konu oldu.
Fransa ve Almanya liderlerinin uzlaştığı destek paketinin büyüklüğü sorunların büyüklüğü değerlendirilince çok da önemli bir miktar ifade etmiyor ama bahsettiğim zihniyet değişimi Avrupa için son derece önemli; bunun dışında anlaşmanın ayrıntıları da önemli olacak. Güney ülkeleri destek paketinin hibe olmasında ısrarcı ki haklı bir ısrar olabilir. İsveç, Hollanda, Avusturya,Danimarka gibi ülkeler (Cimriler olarak anılıyorlar.) buna net şekilde karşı çıkıyor yine Macaristan, Çek Cumhuriyeti, Polonya, Slovakya gibi ülkeler bu türlü desteklere olumlu yaklaşmıyorlar ki bu şekilde desteklere karşı çıkan en önemli ülke geçmişte Almanya idi; Merkel ikna olmuş olsa da (Yakında görevi devredecek) ne halefi ne de partisi bu şekilde bir desteğe razı olmuş görünümü sergilemiyor. Geçtiğimiz aylarda Avrupa komisyonunun Avrupa devletleri adına borçlanması (Ortak borçlanma) üye ülkelerce kabul edilmemişti ama reddedilmiş olan taslak görünümü değiştirilerek tekrar gündeme geldi.
Gelinen noktada Almanya'nın artık mevcut sorunların bazı ülkelerin başka ülkeleri desteklemeden çözüm bulunamayacağına ikna olmuş olması son derece olumlu (Almanya ikna olunca birçok ülke ikna olma konusunda daha motive oluyor.) ama hem toplumlarda hem de yöneticilerde fedakarlık konusunda ciddi direniş mevcut; Avrupa ülkeleri kendi çıkarlarına değil de birliğin çıkarına tavırlar sergilemeleri Avrupa'nın sorunlarına gerçekçi çözümleri beraberinde getirebilir aksi senaryoda ise ayrılık senaryoları her geçen güç güçlenecek.
İsmet bey 29 Mart 2020 02:49
Çok bilgilisiniz , emeğinize sağlık sizi nereden takip edebiliriz.
yusufyuksel 29 Mart 2020 05:31
Twitter adresim yazının sonunda.