Abaküs Nedir ? – Matematik Atölyesi
Fazla uzak olmayan bir geçmişte sürgülü hesap cetveli, bilim dünyasında ve öğrenciler arasında taşınabilir bir hesap makinesinin işlevini görüyordu. Günümüzde bu cetvellerin yerini birçok teknolojik alet almıştır. Cep telefonlarından bilgisayarlara her teknolojik alette abaküsün yapabildiğinden daha fazlası var. Bugün pek çoğumuz tarafından satın alınıp kullanılabilen ileri teknoloji ürünü makinelerin evrimine baktığımızda bu noktaya kolay gelinmediğini görmekteyiz.
Bizim ilk hesap makinemiz ellerimizdi. Zamanla aynı dili konuşmayan tüccarlar ve diğerleri arasında el-sayı dili gelişti. Günümüzde insanlar hala sayı sayarken parmaklarını kullanırlar.
Sayılarda kullanılan rakamların sayısı parmaklarımızın sayısını aşınca, yeni yöntemler araştırılmaya başlandı. Çakıl taşlarıyla sayıların belli gruplara ayrılmasına, çakıl taşı yöntemi dendi. Ama bu yöntemle işin çoğunu insan yapıyordu. Bu sıralarda, taşınabilir bir çakıl taşı aleti yapma düşüncesi ortaya atıldı. Bu düşünceden abaküs geliştirildi. Çin, Eski Yunan ve Roma’da değişik türde abaküsler kullanıldı. Günümüzde de Asya’nın birçok yöresinde abaküs kullanılmaktadır. Çinliler M.Ö. yaklaşık 542 de bambu kamışlarla hesaplama yapıyorlardı. Onların bu abaküsüyle dünyanın geri kalan bölümü 12.yy da tanıştı. Ve bundan sonraki yüzyıllar boyunca abaküs geleneksel hesaplamalar için yeterli sayıldı.
Matematikçiler çok büyük ya da çok küçük sayılarla ve karışık ondalık basamakları içeren problemlerle uğraşmaya başlayınca abaküs yetersiz kaldı. Elle hesaplama hem çok uzun zaman alıyor, hem de yanlışlara yol açıyordu. Yeni bir yöntem bulunmalıydı.
17.yy da İskoç John Napier, Napier kemikleri denen logaritma çubuklarını keşfetti. Böylece tüccarlar hesap için fildişi ya da tahtadan yapılmış bir takım Napier kemiği taşımaya başladı. Logaritma keşfedilmeseydi, yaklaşık 1620’de İngiltere’de Edmound Gunter sürgülü hesap cetvelini keşfedemezdi. Logaritma yardımıyla üslerin ve köklerin bulunması ile karışık bölme ve çarpma işlemlerini kolaylaştıran kapsamlı tablolar hazırlandı.
1642’de Fransız matematikçi Blaise Pascal 18 yaşındayken ve babasının muhasebe işleriyle uğraşırken ilk hesap makinesini yaptı. Bu makine toplama ve çıkarma işlemlerini yapabiliyordu, ama kullanımı yaygınlaşamadı. Çünkü tüccarlar hesap işlerini yaptıracak insanları kolaylıkla bulabiliyorlardı ve onlara ödenen ücret, makinenin maliyetinin ve bakım masrafının altındaydı. Fakat bu makine daha gelişkin makinelerin yapımında ilk adım oldu. 1673’de Alman matematikçi Gottfried Wilhelm von Leibniz çarpma ve bölme yapabilen bir hesap makinesi yaptı. Bu makineler ilk biçimleri ile mükemmel değillerdi, ama çok önemli başlangıçtılar. Sürekli olarak geliştirildiler ve sonunda günümüzün hesap makinelerine ulaşıldı.