2014’te insani kalkınma | Kıbrıs Gazetesi Arşiv
Dr. İsmail Kemal 2014’te insani kalkınma 14 August 2014, Thursday Yorum Yaz Yazdır BM Kalkınma Örgütü (UNDP), 1990 yılından beri her yıl İnsani Kalkınma Raporu (Human Development Report) hazırlıyor.Raporu başlatanlar Pakistanlı iktisatçı Mahbub ul Haq ve Hindistanlı Nobel İktisat Ödülü sahibi Amartya Sen. 2014 yılı raporu kısa süre önce açıklandı. Bu yılki rapor “İnsani Kalkınmayı Sürdürmek: Kırılganlıkları Azaltmak ve Dayanıklılık Oluşturmak” başlığını taşıyor. İnsani kalkınma raporları insan odaklı bir yaklaşımla hazırlanıyor. Sadece ekonomik verilerle yetinilmiyor. Sağlık, eğitim, beslenme, istihdam gibi yaşamsal konular da hesaba katılıyor. Bu nedenle ekonomik kalkınma raporlarından çok daha gerçekçidirler. Bu yılki raporun başında Martin Luther King’in önemli bir sözü aktarılıyor: “İnsanlığın ilerlemesi ne otomatiktir, ne de kaçınılmazdır.” “Human progress is neither automatic nor inevitable . . .” Yani ilerleme, kalkınma sağlamak için bilinçli çalışma gerekir. Bilgi, birikim, deneyim gerekir. İnsanların fikirleri, eylemleri önemlidir.
2014 yılı raporunun önsözünde 1990 yılından günümüze insani kalkınma alanında birçok ülkenin önemli ilerlemeler kaydettiği belirtiliyor. Genelde 2014’te de global eğilimler olumlu olmaya devam ediyor. Ancak bu olumlu eğilimler dünyanın tüm bölgeleri için geçerli değil. Bazı bölgelerde insanların ve doğanın neden olduğu felaketler yaşanıyor. Her toplumun önünde riskler vardır. Bazı toplumlar ve toplumsal gruplar zorluklar, felaketler karşısında kendilerini daha erken zamanda toparlayabiliyor. Dayanıklılıkları daha fazla. Bazı toplumlar veya gruplar (yoksullar, azınlıklar, kadınlar, engelliler v.s.) ise bu konuda zorlanıyorlar.
Global bir dünyada yaşıyoruz. Ülkeler ve bölgeler karşılıklı olarak bir birini etkiliyor. Hiçbir şey bir birinden tamamen bağımsız değil. Globalleşmenin olumlu yönleri olduğu gibi yarattığı olumsuzluklar da var. Globalleşme koşullarında toplumların ve toplumsal grupların kırılganlığını azaltmak, dayanıklılığını artırmak mümkün mü? Bunu sağlamak için neler yapılmalıdır? İşte, 2014 İnsani Kalkınma Raporu bunları araştırıyor ve öneriler ortaya koyuyor. BM’nin 2000 yılında ilan ettiği Milenyum Kalkınma Hedefleri gelecek yıl sona erecek. BM üyesi devletlerin 2015 yılı sonrası için kalkınma konusunda yeni hedefler belirlemeleri gerekiyor. Bu yöndeki hazırlıklar devam ediyor. 2014 İnsani Kalkınma Raporu bu hazırlık çalışmaları açısından da önemli.
İnsanlar ve toplumlar olarak her zaman risklere açığız. Hiç beklenmeyen bir zamanda doğal felaketler yaşanabilir. 2008 mali krizinin bize gösterdiği gibi aniden patlak veren böylesi bir kriz toplumları ve bireyleri iflasa, büyük zorluklara sürükleyebilir. Yunanistan, İrlanda, İtalya, Kıbrıslı Rumlar hala mali krizin sonuçları ile boğuşuyorlar. Dünyanın bazı bölgelerinde patlak veren silahlı çatışmalar felaketlere yol açabilir. Gazze bölgesi bunun son örneği. Uzun vadeli bazı değişimler de bizi etkiliyor. Küresel ısınma bunlardan biri. Dünyanın bazı bölgeleri küresel ısınma nedeniyle ciddi zorluklar yaşayacak. Hiçbir toplum iklim değişikliğinin uzun vadeli sonuçlarından kurtulamayacak.
Toplumların yoksul ve işsiz kesimleri çok daha büyük risk altında yaşıyor. Sağlanan tüm ilerlemelere rağmen dünyada 2.2 milyar insan yoksulluk içinde yaşıyor. 1.2 milyar insan, günde sadece 1.25 dolar ya da daha az parayla hayatta kalmaya çalışıyor. 842 milyon insan kronik açlık çekiyor. Gelişmiş ülkelerde de yoksul kesimler zor durumda. Dünyadaki insanların yüzde 80’i emekli maaşı, işsizlik sigortası gibi sosyal güvenlik haklarına sahip değil. Dünyada çalışanların yarısı (1.5 milyar kişi) formel olmayan bir işte çalışıyor. Kısacası yoksullar, kadınlar, mülteciler, azınlıklar, yaşlılar, çocuklar daha büyük risklerle karşı karşıya.
Bu veriler ışığında toplumların ve bireylerin kırılganlıklarını azaltmak ve dayanıklılıklarını artırmak için hükümetlerin yapacağı bir çok iş vardır. Sosyal devlet ve sosyal koruma son derece önemlidir. Her bireyin eğitim, sağlık ve diğer temel hizmetleri elde etme hakkı olmalıdır. Herkese istihdam olanağı sağlamak gerekir. Adaletli olmayan ekonomik yapılar büyük sosyal eşitsizliklere yol açar. Bu sosyal eşitsizlikler insan haklarının çiğnenmesidir. İnsan hakları sadece politik ve sivil haklardan ibaret değildir. Uluslararası Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Sözleşmesi, insan hakları hukukunun önemli bir parçasıdır.
Tüm bu konularda sistemli ve uzun vadeli çalışmalar yapılması gerekir. Sorunlar giderek global sorunlara dönüştüğü için sadece ulusal düzeyde değil, global düzeyde daha iyi yönetişime ihtiyaç var. 187 ülkeyi kapsayan İnsani Kalınma Endeksi’nde Türkiye’nin 69. sırada yer aldığını da aktaralım. “Yeni Türkiye”den söz edenler, ülkeyi İnsani Kalkınma Endeksi’nde ilk 30’a ve Freedom House’un özgürlükler sıralamasında “tam özgür” ülkeler grubuna sokabilir mi? O zaman “yeni Türkiye” oluşmuş olur.
Burkini ve özgürlükler Joe Biden ziyareti Halep savaşları Türk Akımı gerçekleşecek mi? Yine mülteci konusu Türkiye ve Rusya Din ve siyaset Rakamlarla mülteci sorunu Sıcaklar, kuraklık Türkiye ve Arap dünyası Dünya nereye gidiyor? Darbe girişimi ve dış politika Çözüm daha çok demokrasi Sol nerede? Sırada İtalya mı var? NATO’nun Varşova sınavı Avrupa’nın asileri Dış politikada doğru adımlar İngiltere’nin işi zor Büyük Britanya mı, küçük İngiltere mi? Avrupalılar ve dünya Brexit: Kötü fikir Brexit ötesinde AB şüpheciliği Demografi ve Avrupa 1916 Orta Asya ayaklanması Ortadoğu’da gençler ne düşünüyor? Avrupa ve aşırı sağ Doğu Akdeniz’de su sorunu Dünya İnsani Zirvesi İstanbul’da Ortadoğu’da sınırlar Sykes-Picot 100 yaşında Vize muafiyeti olacak mı? Rusya, Türkiye: Yapısal sorunlar 22 Mayıs seçimleri yaklaşırken Vizesiz Avrupa Dine dayalı devlet 100 yıl sonra Kut’ül Amare Irkçılık İslam dünyasının durumu Kaliteli Rusya analizi Panama belgeleri depremi BM Genel Sekreteri kim olacak? Terörizm ve nükleer güvenlik IŞİD’le mücadelede ilahiyat Teröre lanet Brüksel’den ne çıktı? Büyük pazarlık Türkiye-AB anlaşması Basın özgürlüğü Oscarlar ve Spotlight Türkiye-AB zirvesine doğru İran nereye? Suriye: Obama’nın iflası Zor günler Suriye açmazları Suriye’de ateşkes mi? Chamberlain’in hayaleti Su ve elektrik Suriye: Köyün minareleri AB ve gelecek Dördüncü endüstri devrimi Temelleri sarsılan AB Avrupa’nın kaybolan rüyası Ortadoğu’da bir Çinli İslam dünyasının durumu Avrupa’nın popülizm sorunu Suudi Arabistan-İran krizi ABD’de kadın başkan 2016’ya “Merhaba” derken Ne olacak bu AB’nin hali? Dış politikada gerçekçilik Türkiye-İsrail ilişkileri Ortadoğu’da mezhep kavgaları Tarihi Paris anlaşması İslam, Müslümanlar, Batı Türkiye ve AB üyeliği Stratejik rekabet AB-Türkiye zirvesi Gerilimi düşürme zamanı 20 yıl sonra Bosna Gözler Paris’te İklim değişikliği ve global endişe Yaklaşan G20 zirvesi Su ve İsrail Diğer seçimler: Azerbaycan Türkiye: Umut ve kaygı Coğrafya ve politika (jeo-politik) Rusya’nın artan askeri gücü Terörizm başaramaz Seçimlere doğru Türkiye Putin Suriye’de neyin peşinde? Enerji, AB, İran Hac faciasının düşündürdükleri BM başarılı oldu mu? Sürdürülebilir kalkınma hedefleri Yunanistan’a istikrar gelecek mi? Corbyn başarabilir mi? Suriye satrancında Rusya İnsan kaçakçıları Savaşların kurbanı çocuklar Mısır’ın enerji piyangosu Yine suyun önemi AB’nin mülteci krizi AB’nin mülteci krizi Tsipras’ın sınavı Türkiye’de karar halkın Türkiye’ye üzülmek Stratejik bir kaynak: Su Başka bir “çılgın proje” Çocuklar öldürülmesin! Enerjide Türkiye-AB işbirliği Türkiye ve uyanan dev IŞİD’le savaş Yunanistan: Sönen umutlar AB’nin geleceği İran’la tarihi anlaşma Rusya’nın ayıbı Evet mi, hayır mı? Suriye’ye dikkat İran’la anlaşma olacak mı? ABD’ye bakış Rakamlarla mülteci krizi Magna Carta 800 yaşında Dünyada silahlı çatışmalar Yunanistan’ın geleceği Türkiye’de yeni dönem Güç paylaşımı, Lübnan Güç paylaşımı, Kuzey İrlanda Güç paylaşımı, Bosna Geçmiş ve gelecek ABD’nin Irak fiyaskosu Arakan Müslümanlarının trajedisi Siyasette deprem Zafer günü İngiltere nereye? Akdeniz’de stratejik dengeler ABD’nin Türkiye’ye bakışı Vietnam Savaşı’nı hatırlamak Akdeniz trajedileri ve AB Yunanistan: Karar zamanı Seçimler ve sonrası Esas konu geleceğimiz Milletin makûs talihi Siyasette yeni soluk Siyasette yeni soluk Çoklukta ölüm bile tatlıymış… İnanmayın! İran’la satranç Toprakları kanlı Yemen Bir yıl sonra Kırım İnternete bakış Çanakkale geçilmez Netanyahu sınavda Kadın liderler zorda Rumlar ne düşünüyor? Savaş çığırtkanı Netanyahu Rusya ve Putin Demokrasi, demokratlık Avrupa’nın kaderi Almanya ve Rusya’nın elinde Türkiye’nin kadınla sınavı Ukrayna anlaşması kalıcı mı? Yunanistan’ın kader günleri Avrupa’nın Ukrayna sınavı Yakarak öldürmek Sina’da ne oluyor? Ekonomi ve siyaset Yunanistan kavşakta Dünyada demokrasi geriliyor mu? Euro bölgesinin sorunları Avrupa ne yapmalı? Müslümanlar ne yapmalı? Terörizm hepimizin düşmanı Risk toplumu Robotlar ve işçiler 2015: Seçimler yılı Güzel Türkçemiz Enerji jeo-politiğinde LNG 2015’te Ortadoğu Putin zorda Yunanistan’a dikkat Gelir uçurumu Enerji oyununda kritik gelişme Nükleer enerji Yeni soğuk savaş mı? Dünya Bankası’nın iklim raporu Yine iklim değişikliği İran’la anlaşma mümkün olacak mı? ABD ve Çin sürprizi Küreselleşmenin neresindeyiz? Mescid-i Aksa İngiltere AB’den çıkacak mı? ABD Kongresi için yarış Ukrayna ve Tunus’ta kritik seçimler Türkiye’nin G20 dönem başkanlığı Petrol fiyatları düşerken Eşitsizlik sorunu Küreselleşme ve dünya düzeni Ebola tehdidi Kurbanlar Türkiye’nin Ortadoğu sınavı Dünya düzensizliği ve BM IŞİD hedefte Barbarlar kapıdayken İskoçya: Kader günü İskoçya’dan Katalonya’ya İskoçya referandumu Kissinger’in “Dünya Düzeni” Kritik NATO zirvesi Arap dünyasında siyasal İslam Türkiye’de yeni dönem (mi?) AB ve Akdeniz Deneme sırası Norveçlide Putin, Aliyev, Sargsyan Kavşaktaki Türkiye Türkiye ne düşünüyor? Uluslararası guguk 10 Ağustos ve Kıbrıs İsrail kazanabilir mi? Yazacak ne kaldı? Hepimiz Gazzeliyiz Gazze senaryoları Filistin trajedisi Su sorunu ve uluslararası su hukuku Müslümanlar radikalizme karşı Türkiye cumhurbaşkanı Savaş: 100 yıl önce ve şimdi Çin ve Ortadoğu Dünyanın mülteci sorunu Türkiye ve Arap dünyası Dış politikada gerçekçilik Dış güçler Bravo Obama AB’nin yeni açmazları Kapitalizm ve eşitsizlik Mısır nereye? Öteki Avrupa seçimleri Küresel ısınma ve güvenlik Avrupa nasıl yolunu kaybetti? Washington’dan Biden geliyor Batı sonrası düzen Türkiye’nin enerji amaçları Doğu Akdeniz ve Çin Irak’ın geleceği Transatlantik ilişkiler, Türkiye Orhan Veli 100 yaşında Kıbrıs- Güney Afrika Ukrayna bıçak sırtında Etnik anlaşmazlıklara çözüm Türkiye-AB ilişkileri nereye? Afganistan’da kritik seçimler Türkiye’de “yeni dönem” Türkiye seçim sınavında Türkiye yanlış yolda Yasaklarla nereye kadar? Kırım’ın ilhakı ve biraz tarih Kırım: Kritik gün Ukrayna, Kırım, enerji Eşitlik: Uzun ince yol Ukrayna dersleri Rusya Kırım’a dönüyor mu? Venezuela’da ne oluyor? Kiev “Meydan muharebesi” Kiev alev alev Rusya, Mısır, Doğu Akdeniz Türkiye, İsrail, Doğu Akdeniz Müzakereler başlarken Soçi Olimpiyatları başlarken Döviz ve durum tespiti Fransa-Türkiye ilişkileri Ukrayna: Rusya-AB rekabeti Gözler Cenevre 2’de 2014’te savaş çıkar mı? Siyasi partilerin geleceği Downer başarabilecek mi? Cesur yeni dünya Avrupa’da aşırı sağa bakış Ekonomik beklentiler zayıf 2014 ve Kıbrıs 2014 ve Türkiye Mandela: Özgürlük meşalesi Ortadoğu’da Türkiye algısı Eleştirel ve özgür düşünce Fikirler, özgürlük ve hukuk İletişim Bilgileri: