KORKU VE KARANLIK PARÇACIKLAR | Telgrafhane / Emeğin yanında, Aydınlanmanın izinde
Sonsuzluğa doğru o sevinçli atlayış.
“Korkacak bir şey yok oğlum,” derdi babam, “Sakın korkma.” Onun elinde bir saadet reçetesi gibiydi bu cümle; mutlu olmak kolay, sakın korkma ve zaten korkacak bir şey de yok.
Ama çok korkak bir çocuktum ben.
Dünyanın en korkak çocuğuydum.
Bazı hayvanlardan, bazı sebzelerden, (o meşum karnabahar), troleybüslerden(boynuzlu canavarlar), kalabalıklardan, dik yokuşlardan ve daha başka şeylerden de çok korkardım ve korkunca çok ağlardım; sanırım bu yönümü bugün de koruyorum. (Suspırıa’yı seyrederken, salonda bir çocuk, İki gözü iki çeşme… Gözyaşlarım sel olmuştu 13. Gün’de… Çok ağlayacağım bildiğim halde gider seyrederdim o filmleri. Değerli dostum Asım Aksoy’unsa Clint Eastwood filmlerinde gözleri dolardı mesela. Fakat Million Dollar Baby’de Clint, Lake Of İnnisfree’yi okuduğunda hastane odasında, ben de çok fena olmuştum.) Yıllarla birlikte başka korkularda belirmeye başladı yavaş yavaş, sonra birden bastıran sağanak, dolu halinde. Babam ölürse diye korktum; sonra öldü zaten, hala babam ölürse diye korkuyorum; bu biraz tuhaf sahiden, şimdi düşününce tedirgin oldum… Belki de ölmemiştir. Jim Morrison’la prafa oynuyordur.
Ümidimi kaybetmekten korktum. Boşuna ümitlenmekten, hiçbir şey ümit etmemekten korktum. Herşeyi hatırlamaktan, hatırlamaktan, durmadan hatırlamaktan, hatırlamayı durduramamaktan korktum. Baba olmaktan korktum. Baba oldum. Çocuklarım için korktum. Bütün çocuklar. Uygar kentlerde kaybolan mülteci çocuklar, organları çalınan, köle pazarlarında satılan, eli silahlı çocuklar. Çok korktum.
Dünyanın en korkak babası oldum.
” Son olarak insan bu duygulanım sırasında gözyaşlarına hakim olamaz, çünkü sevgi kalbe fazlasıyla kan yolladığından, gözlerde de fazla miktarda buhar çıkartır. Kederse, bu buharların salınmasını geciktirdiğinden onları gözyaşına dönüştürür ,” diye yazmış Descartes, “Duygular ya da Ruh Halleri” adlı çok güzel kitabında.
Söz konusu kitapta 176. madde “Korkaklığın İşlevi” başlığını taşıyor.” Korkaklığa gelince, ben bu duyguyu övgüye değer ya da yararlı olabilecek bir yan göremiyorum… Olabilecek olayların verdiği endişenin korkaklık doğurması muhtemeldir.”
Olabilecek olayların yarattığı endişe… olabilecek…
Kötü şeyler olacak diye korkma birader. Onlar hep olur.
En şiirsel maddelerden birisinde de, Alicenap kişilerin merhametini zerafetle vurgulanmış “Aklını Ve İradenin Kuralları” ’ nı da yazmış olan filozof…
“Çünkü onlar talihin hükümranlığına asla boyun eğmezler.” Acıma duygusundan da hiç mahrum kalmazlar … İşte böylece merhamet demek ki cesaret gerektiriyormuş…
Conatus’u yüksek tutacaksan bâtıla hiç yüz vermeyeceksin. Zaten talih Bâtıl’dır. Öyle işte. Alicenap insan mucizelere de inanmıyor, kör talih’e de. Korkacak bir şey yok oğlum. Alicenap ve en cesur kimseler başlarına bir kötülük gelebileceğinden hiç korkmazlar ve tek tek bütün insanların iyiliğini isterler . Madde 187.
Çok eskiden bir gün sıcaktan boğulacak gibi olduğum bir gün, biraz akşamdan kalma olduğum, midemin bulandığı ve beynimin zonkladığı bir gün, bin bir gayretle ıstıraplarımdan belki kurtulurum ümidiyle okumaya çalıştığım bir kitapta karşıma çıkmıştı Sasha ‘nın söyledikleri. Çift taraflı bir ajan, en sevdiği eski arkadaşı olan bir başka çift taraflı ajan’a “korkuna odaklan,” diyordu, “ korkuna odaklanmazsan her şeyden korkarsın.” Sasha ve Ted. Çok iyi adamlardı. Alicenap ajanlardı. İkisi de öldüler. ( Bu iki abi de hep merhametli, zaten gaddarlar hep ödlektir; ve eski komünist, Marcuse ve Horkheimer müptelası adamlardı. Daha doğru bir zamanda karşlaşabilmeyi çok isterdim. Akşamdan kalmayken değil. Aynı masada oturup onlarla kafa çekebilmeyi isterdim. Eğer bir roman kahramanı sizde bu duyguyu uyandırıyorsa o sağlam bir roman kahramanıdır. Roman Kahramanları 101.) Bazı cümleleri okurken o cümleyi, o cümleyi okuduğunuz o anı asla unutmayacağınızı anlarsınız. Benim beynimde bir milyon arı vızıldıyordu, çok sıcaktı ve keşke o bir şişe viskiyi Ted değil de sana ben getirmiş olsaydım Sasha.
Odaklanmak gerekiyor. Gaddar olmak istemiyorsak eğer ve tek tek bütün insanların iyiliğini istiyorsak.
Brokoliden, kemirgenlerden, karanlıktan, ilkokul 3. sınıftaki İngilizce öğretmeninizden ya da tavan arasındaki deli kadından, hepsinden korkuyor olabilirsiniz ama yüzeydeki bütün ham korkuların arkasındaki derin, pürüssüz Korku hangisi? Elmas korku; Çekirdek nerede? O hakiki, saf korku…
Gerçekte nedir sizi korkutan? Descartes, 1619’da sonraki yaşamında kendisine esin kaynağı olacak üç rüya görmüş. Ben o rüyaları hiç bilmiyorum ama Descartes’in canavarı nasıldı acaba? Kendi canavarımıza odaklanmak, saptamak, tanımak, anlamak ve sonra kolayca, akşamüstü serin sulara bırakır gibi, kendimizi sevince bırakmak güzel olurdu aslında. (Şimdi bunları yazdığım küçük meyhanede, hoparlördeki şarkıcı kadın “söyleyemem derdimi kimseye,” diyor. Bana söyleyebilirsin teyzecim. Alicenap bir ajanım ben. Açılırsın. Söyle. Bak rakı da azalıyor zaten.)
Neredeyse sevincin serin sularını hak edebilmek ve ne kadar alicenap olduğumu göstermek için hoparlördeki üzgün şarkıcıya bu defa münzevi bir Amerikalı’dan pasajlar okuyacaktım. Korkarım okudum da. Bunu da yaptım kendime. (Ara sıra da olsa kendimle ilişkileri tanzim ve tayin konusunda ciddi sıkıntılar yaşadığım oluyor.) Yaşlı dostumuz açık konuşuyor neyse ki; Gözlerini içine çevir, zihninde keşfedilmemiş bin tane bölge bulacaksın, gez onları, yurdunun kozmografya uzmanı ol.
Bin bölgede hızla uçuşan karanlık parçacıklar. Dikkatle bakar, daha hızlı geçeriz aralarından. Sevince doğru alicenap bir atlayış. Demek merhameti bulmak için ödelekliği yenmek gerekiyormuş.
Dünyanın en korkak çocuğuydum. Dünyanın en korkak babasıydım, dünyanın en korkak çift taraflı ajanıydım.
Merhameti bulmak için, serin suları hak etmek için yıllar evvel ölmüş üzüntülü bir şarkıcıya Sasha ile Ted’i anlattım.
Dünyanın en korkak amatör kozmografyacısı.
Fakat işte, usul başka, makam başka, şarkı başka… Nasıl duyabilirsin her birini… tek tek… Daha kendi şarkını bile duymamışımken, tanımamışken. Kendi karanlık parçacıklarını bulamamış; aralarından sağ salim geçmemişken.
Sonradan pişman olacağım o son kadehi söyledim.
Garson Mevlüt, ağbi yaramaz bir durum yok di mi, dedi.
Sen canını sıkma Mevlüt, dedim. İyi bir garsondur aslında Mevlüt.