Tenis Nedir? Kort Tenisi ve Tenis Nasıl Oynanır?
Tenis, raket ve top yardımıyla “kort” adı verilen oyun sahasında, iki veya dört kişiyle oynanabilen olimpik bir spordur. Tenis oyuncuları ellerindeki raketleri kullanarak, topu sahanın ortasındaki ağ üstünden (net) rakibinin sahasına (kort) atmayı çalışırlar. Oyun kuralları takibince en çok puanı almayı başaran oyuncu veya oyuncular karşılaşmanın galibi sayılırlar. Temposu yüksek ve gereklilikleri minimum düzeyde bir spor olmasından dolayı, tenis tüm dünyada milyonlarca oyuncusunun ve izleyicisinin bulunduğu popüler bir spor dalıdır. Eliyle raket tutabilen herkesin (tekerlekli sandalyeyle dahi) oynayabileceği türden bir spor olmasının da popüler olmasındaki etkisi büyüktür.
Bugünki anlamıyla modern tenis 18 ile 19. yüzyıl sonlarına doğru İngiltere merkezli olarak şekillendi. Buna rağmen tenisin köklü bir geçmişi olduğuna ve köklerinin 12. yüzyıla dayandığına inanılır. Tarihçilerin inanışına göre 12. yüzyıl Fransa’sında tenise benzer bir oyun oynanıyordu. Bu oyundaki oyuncular bugünki tenis topuna benzer bir top kullanıyor fakat raket yerine ellerini kullanmayı tercih ediyordu. Jeu de paume (“Avuç oyunu”) olarak adlandırılan oyunun, modern tenis anlayışının ortaya çıkmasında önemli bir rolü olduğu düşünülüyor. Zamanın Fransa Kralı X. Louis de avuç oyununun önemli müdavimlerinden biriydi. Rivayetlere göre bu oyunun kapalı ortamlarda oynanması kendisini yeterince mutlu etmeyince, oyunlar ilk defa dışarı taşınmış ve Paris etrafında oyun alanları oluşturulmuştu. Avuç oyunana verdiği değer ve kısa süre sonra yaşanacak trajik ölümü, X. Louis X’in tarihe bilinen ilk tenis oyuncusu olarak geçmesine neden olacaktı.
Tenis her zaman modern tenise benzemiyordu. Avuç oyunundan türetildiğine inanılan oyuna 16. yüzyıla kadar raket dahil edilmemişti. Kapalı alanlarda oynanması nedeniyle genelde gerçek rakipler yerine duvara karşı oynanmaktaydı. Oyuna raketin dahil olmasıyla oyuncular rakipleri için “tut”, “yakala!” ve “vur!” gibi anlamlara gelebilen “tenez” sözcüğünü kullanmaya başladılar. Kimi zaman Fransızlar, oyunculara yaptıkları tezahüratlar sırasında da bu sözcüğü tekrarlardı. Tahmin edebileceğiniz gibi tenez sözcüğü sonraları bugün “Tenis” olarak tanıyacağımızın sporu temsil etmektedir.
Kort tenisi, tenis dendiğinde gözümüzün önünde canlanan ilk fotoğrafa uygun olarak; farklı kort tipleri üzerinde oynan raketli karşılaşmalardır. Kort tenisi dışında dışında masa tenisi ve badminton gibi türlerin tenisle karıştırılması önlenmek maksadıyla geniş bir kavram olan tenis yerine “kort tenisi” tanımlaması yapılır. Kort tenisi açık veya kapalı kort alanlarında oynanabilir. Kortlar ise; toprak, çim veya sert zeminli olmak üzere üç farklı çeşide sahiptir. Sizin de tahmin edebileceğiniz gibi bu kortların her biri adını zemin koşullarından almaktadır.
Tenis kortları ve çeşitleri
Tenis kortları zeminlerine göre farklılık gösterse bile standart olarak kabul edilen kort ölçülerine bağlı kalınır. Yani, bir kort türü ile bir başka kort türü arasında değişen tek şey; zemin malzemesi ve bu malzemenin oyun dinamiği üzerine (sürtünme kat sayısı gibi) yansıyan etkileriyle sınırlıdır.
Tenis kortlarının boyutları Uluslarası Tenis Federasyonu (ITF) tarafından belirlenir. Kortlar; 23,78 metre (78 fit) uzunluk, 10,97 metre (36 fit) genişliğindedirler. Genişlik ölçüsü tekli karşılaşmalarda 8,23 metre (27 fit) iken çiftlerde 10,97 metredir (36 fit). Oyunun servis çizgisi fileden (ağ) 6,40 metre uzaktadır. Tenis oyuncularının rahatça top çevirebilmesi için kort kenarlarında fazladan boşluk alanları vardır. Bu boşluklar 18,3 metre (60 fit) genişliğinde ve 36,7 metre (120 fit) uzunluğundadır.
Toprak kortlar: Tenis oynamanın en zor olduğu zeminlerden biri olarak bilinirler. Toprak kortların oyuncuları zorlamasının nedeni topun zemin üzerindeki hareketlerinin karakteristiğinin farklılık göstererek beklenmedik yönlerde sekebilmesidir. Sert ve çim kortların aksine bu kortlarda yüzey sabit olmayışı da işleri daha da zorlaştırır. Toprak zeminli kortlar profesyonel turnuvalarda en çok kullanılan kort tiplerindendir.
Çim kortlar: Suni çim zeminden oluşan çim kortlar, bakım maliyetleri ve zahmeti nedeniyle en az tercih edilen kort türlerindendir. Çim kortlar topun yükseğe sekmesini engelleyerek, oyunda topun zemine yakın yüzeyde kalmasına yardımcı olur. Düz vuruşlar konusunda başarılı olan tenisçiler çim kortlarda daha avantajlı olacaklardır.
Sert zeminli kortlar: Zeminin bakım maliyetinin çok düşük olması nedeniyle tüm dünyada en sık karşımıza çıkan kor türüdür. Spin ve flat oyun tarzını benimsemiş oyuncular için ideal olan bu kortlara hemen her yerde rastlamanız mümkündür.
Tenis bir raket yardımıyla oyun sahası (kort) içindeki topa yön verme mücadelesidir. Oyundaki asıl amaç rakibinizin topu geri çeviremeyeceği (vuruş yapmayacağı) bölgeye atarak, topun rakip sahası üzerinden yerde kalması veya dışarı çıkmasıdır. Rakibiniz kort içinde gönderdiğiniz topa geri dönüş yapmayı başaramadığı her seferinde puan kazanacaksınızdır. Oyunun asıl hedefi dışında elbette bilmeniz gereken birçok nüans var.
Bir tenis karşılaşması, her tarafta bir oyuncunun yer aldığı tek oyun şeklinde gerçekleştirilebileceği gibi her tarafta iki oyuncunun yer almasıyla iki oyun olarak da gerçekleştirilebilir. Dikdörtgen biçimindeki kort ise daha önce belirttiğimiz üzere toprak, çim, sert zemin veya halı zeminden oluşabilir. Her zemin yüzeyi için farklı tip raketler ve toplar kullanılabilir.
Tenis karşılaşmaları 3 veya 5 set olarak oynanır. 3 setlik oynanan karşılaşmalarda setlerden ikisini, 5 setlik karşılaşmalardaysa setlerden üçünü alan taraf oyunun galibi sayılır. Karşılaşmalara her taraf 0 skorla başlar. İlk alınan sayı 15, ikinci sayı 30, üçüncü sayıyla da 40 puana ulaşırlar. Oyunda 4. puanın alınmasıyla set kazanılır. Tarafların ikisinin de aynı puanı ulaşmaları halinde maç berabere kalabilir.
Teniste karşılaşmalar taraflardan birinin yaptığı “servis” atışıyla başlar ve sırayla oyuncular arasında yer değiştirerek karşılaşma devam eder. Tenise yeni başlayanlar için zorlu bir atış olmasına rağmen servis atışı, profesyonel sporcular için avantajlı bir atışa dönüşmektedir. Servis atışları kort üzerindeki servis çizgisinin arkasından; ilk servis soldan, ikinci servis sağdan olacak şekilde yapılır. Servis yapan oyuncunun topu fileye takılır, servis karesi dışına veya oyun alanının dışına çıkarsa faul olur. Faul ile başlayan servislerde oyuncuya bir tekrar hakkı verilir. İkinci denemede yapılan servis atışı yine faul olursa oyuncu puan kaybeder ve bu kez servis hakkı karşı tarafa verilir.
Tenis mücadelesi boyunca topu yönlendirmek, başarılı tekniklerle vuruşlar yapmak ve doğru konumlanmak karşılaşmaların kaderini belirler. Oyuncunun attığı top, rakip topa vurmadan önce yarı saha içinde sekerse, oyuncu vuruş kaçırırsa, yapılan vuruş fileye, oyuncunun vücuduna veya rakete birden fazla kez değer faul olur. Bu durumda atış tekrarı yapılır ve yasak tekrarlanması halinde atış sırası karşıya geçer.
Tenis oynamanın faydaları ve avantajları
Tenisi tüm spor dallarından ayıran bazı önemli farklılıkları vardır. Söz gelimi, birçok sporu bazı yaşlarınızı geride bıraktıktan sonra devam ettiremeyebilirsiniz. Oysa tenisi hangi yaşta olursanız olun oynayabilir, size sunacağı avantajlardan ömür boyu istifade edebilirsiniz. Tenis oynamanın faydaları ve avantajları neler midir, gelin bir bakalım:
Tepeden tırnağa spor: Tenis oynamanın en büyük avantajı oyun sırasında tüm vücudunuzu kullanmanıza ihtiyacınız olmasıdır. Bacaklarınızı kullanarak yapacağınız yürüme ve koşma hareketi, atlama ve sıçlama gibi hareketler bacak kaslarınızın zamanla gelişip güçlenmesine yardımcı olurlar. Sadece bununla da sınırlı değil! Tenis sırasında vücudunuzun üst tarafını etkin şekilde kullanabilirsiniz. Omuzlarınız ve kollarınız daima hareket halindedir. Yaptığınız vuruşlar ve çevirme hareketleriyle kaslarınız gelişir ve güçlenirler.
Bilişsel yeteneklerinizi arttırır: Tenis oynamak yoğun düşünceler ve karar verme yeteneğine ihtiyaç duyar. Vücudunuzun hareketlerini rakibiniz ve topun geliş veya gidiş yönüne doğru ayarlamanız ve hesaplamaya oyun şartlarını da dahil etmeniz gerekir. Böylesine kuvvetli bir düşünce pratiğini sürekli hale getirmek, stratejilerini analiz etmeye vaktiniz olmadan eyleme dönüştürmenize yardımcı olur.
Mutlu eder, modunuzu yükseltir: Tenis de tıpkı diğer sporlar gibi sizi mutlu eder. Tenisi severek oynayan oyuncuların vücudunda merkezi sinir sistemi harekete geçerek endorfin salgılamaya başlar. Bu hormon; vücudunuzun stres seviyesini düşürerek kendinizi daha iyi hissetmenize yardımcı olur. Ayrıca yoğun geçen çalışma gününden sonra korta çıkıp yapacağınız birkaç vuruş korkularınızdan arınmanıza ve stres seviyenizi önemli ölçüde düşürmenize yardımcı olacaktır.
Kalbiniz için iyidir: Bir spor olarak tenis, sürekli başlangıçlar ve duraksamaları içerir. Oyun boyunca sürekli hareket etseniz bile ritminiz sabit değildir. Bunu sürekli olarak yaparak, kalp atışı her vuruşta daha fazla kan pompalayabildiğinden, vasküler sisteminiz gelişir.
Sezona bağlı değildir: Bazı sporları yılın sadece belli bölümlerinde yapabilecekken tenisi yılın her döneminde yapabilirsiniz. Sıcak havalarda açık alan kortlarını, soğukta da kapalı alan kotlarını tercih edebilirsiniz. Böylece tüm yıl ara vermek zorunda kalmadan sporunuza devam edersiniz. Diğerlerinin aksine kışın ortasında spor yapmadığınız için plaj vücudunuzu mahvettiğinizi düşünerek tadınızı kaçırmazsınız.
Kilo vermenize yardımcı olabilir: Bu sporun en önemli faydalarından biri kilo vermenize yardımcı olmasıdır. Çok fazla hareket etmeniz kalori yakmanıza yardımcı olur. Ortalama 1 saat boyunca tenis oynayan bir erkeğin 600 kalori, kadınların ise 420 kalori yaktığı bilinmektedir.
Sosyal yeteneklerinizi geliştirir: Aslında sosyal yeteneklerinizi geliştirmesi gereken kişi elbette sizsiniz, fakat tenis bunun için ihtiyacınız olan ortamı oluşturabilir. Diğer oyuncularla tanışabilir, arkadaşlıklar kurabilir ve onlarla rekabete girerek sosyal yeteneklerinizi geliştirirsiniz. Sağlıklı arkadaşlıklar edinmek, bugünlerde yabana atılacak cinsten değil. Üstelik tenis size sportmenlik namına da birçok şey öğretebilir. The Australian Open’ı izlediğinizde oyuncuların her maç bitiminde birbiriyle el sıkıştığını ve tebrik ettiğini görebilirsiniz. Bu tip şeyler mutlaka sosyal hayatınıza da yansıyacaktır.
Kemiklerinizi güçlendirir: Tenis yer çekimine karşı yoğun kuvvet uygulayacağınız, yükü çokça bacak ve ayaklarınıza aktaracağınız etkili bir spordur. Bu tip hareketler kemiklerinizin güçlenmesine yardımcı olacaktır.
Çalışma etiği kazanabilirsiniz: Hayatınızdaki birçok şey gibi tenis konusunda da başarılı olmak için bolca fedakarlık yapmalı ve sıkı bir disiplinle çalışmalısınız. Tenis konusunda elde ettiğiniz başarı, yeterince azmedip kararlılıkla dolduğunuzda neleri başarabileceğiniz konusunda size yol gösterecektir. Disiplin, kararlık ve tutku gibi kavramlarla içli dışlı olmanın etkisi iş hayatınıza da yansıyacaktır.