‘Muhtemelen okumaya cesaretiniz olmayacak’ diyen PEN Almanya Başkanı Venske’den Erdoğan ve Yıldırım’a açık mektup
Uluslararası Yazarlar Derneği PEN’in Almanya şubesi başkanı Regula Venske, Cumhuriyet davasını takiben Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Başbakanı Binali Yıldırım’a bir açık mektup yazdı.
Erdoğan ve Yıldırım’a “Muhtemelen yazdığım bu mektubu okumaya cesaretiniz olmayacak” sözleriyle seslenen ve ikisinin ülkeyi ‘dünyanın en büyük gazeteci hapishanesi’ konumuna getirdiğini vurgulayan Venske, tutuklu Cumhuriyet’çilerin serbest bırakılmasını talep etti.
Bir yıl içinde Türkiye’de tutuklanan gazeteci sayısının en az 165 olduğunu hatırlatan PEN Almanya Başkanı, Deutsche Welle’den Felix Schlagwein’e konuştu:
Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Başbakan Binali Yıldırım’a yazdığınız açık mektupta gayet sert ifadeler kullanıyorsunuz. Mektubunuz ile neye ulaşmayı umuyorsunuz?
Öncelikle mektubu mümkün olduğu kadar çok kişinin okuyacağını ve verdiğim bu önemli sayıların insanların kafasına yerleşeceğini ümit ediyorum. Mektubumu okuyan kişilerin, Türkiye’de bugüne kadar kaç kişinin işten çıkarıldığını, kaç kişinin kısmen absürt suçlamalarla tutuklandığını ve kaç gazetecinin hapiste yattığını görmesini istiyorum.
Türkiye artık dünyanın en büyük gazeteci hapishanesi oldu. Bu konuları ne kadar tekrarlasak az. Ayrıca mektubumu kaleme alırken, Türkiye’de tutuklu bulunan ve yargılanan meslektaşlarım yüzünden duyduğum öfke ve belki de korkuyu ifade edebilmeyi umdum. Tabii ki hitap ettiğim politikacıların mektubumu okumalarını ve özeleştiride bulunmalarını isterim ama bu yönde pek umudum yok.
Teröre destek suçlamasıyla tutuklu Cumhuriyet çalışanlarının davası Türkiye’deki “Basın Özgürlüğü için Mücadele Günü”nde başladı. İronik bir durum değil mi bu?
Evet, öyle, zira aslında bu tarihin Türkiye’de bayram olarak kutlanması gerekirdi. 1908'de bu tarihte basından sansür ilk kez kaldırılmıştı. Cumhuriyet Gazetesi ise 1924'ten beri varlığını sürdürüyor. Birçok darbe girişimini atlattı ve askeri dikta rejimlerinde de yayın hayatına devam etti. Geçmişte bu gazetede çalışan birçok isim tutuklandı, işkence gördü, hatta öldürüldü. Ama isminde “Cumhuriyet”i taşıyan gazete hiç şimdiki kadar büyük bir saldırıyla karşı karşıya kalmadı.
Eski Genel Yayın Yönetmeni Can Dündar Almanya’da sürgünde ve eleştirilerini cesurca dile getiriyor. Tutuklu yargılanan Cumhuriyet çalışanlarına yöneltilen suçlamalar ise tamamen absürt. Örneğin Gülen hareketi ile bağlantılı olmakla suçlanıyorlar. Oysa daha birkaç yıl öncesine kadar Fethullah Gülen hakkında eleştirel yayın yaptıkları için yargılanıyorlardı.
Türkiye’de insan hakları savunucusu Peter Steudtner gibi Alman vatandaşları da tutuklanıyor. Alman Dışişleri Bakanı Sigmar Gabriel Ankara hükümetine karşı politikaların sertleştirileceği sinyalini verdi. Federal hükümet Türkiye’de basın ve ifade özgürlüğü gibi insan haklarını korumak için somut olarak ne yapabilir?
Bazı anlaşmaların, özellikle de insana alaycı gelen mülteci geri kabul anlaşmasının dikkatle incelenmesini doğru buluyorum. Bizim Uluslararası Yazarlar Derneği PEN’in Almanya şubesi olarak Alman yayınevleri ile kitabevlerinin çatı kuruluşu Alman Kitap Basım ve Yayıncıları Derneği Borsa Birliği ve Sınır Tanımayan Gazeteciler Örgütü ile birlikte başlattığımız #FreeWordsTurkey adlı imza kampanyasına yaklaşık 145 bin kişi katıldı. Tabii politikacıların “biz ne yapabiliriz?” diye kendilerine sormaları lazım, biz yazarlar ve gazetecilerin de ne yapabileceğimizi sorgulamamız gerek. Bizim yöntemimiz söz ile. Haber yapmaktan ve eleştirmekten yılmamamız gerek.
Mektubunuzda Erdoğan’ı sadece Türkiye’de değil, aynı zamanda Almanya’da da kutuplaştırma siyaseti izlemekle suçluyorsunuz. Türkiye Cumhurbaşkanı Almanya’da yaşayan Türklerin Alman toplumuyla ilişkileri açısından ne gibi bir tehdit teşkil ediyor?
Erdoğan kutuplaştırıcı söylemleriyle kışkırtıyor ve bu Türk kökenli hemşehrilerimiz için olumlu bir gelişme değil. Bizim için önemli olan, huzur içinde birlikte yaşayabilmemiz, farklı fikirlere sahip olabilmemiz ve hatta farklı partilere oy verebilmemiz. Farklı görüşler de demokrasinin bir parçası ancak siyasi rakiplerin birbirine göz hizasında ve saygı içinde hitap etmesi gerek. Fakat Erdoğan’ın konuşmalarında bu yok. Hele son konuşmaları, insan düşmanı olarak gördüğüm birçok mecaz ve imgelerle doluydu ve korkunçtu.
PEN’in hem Alman hem de uluslararası şubeleri halklar ve uluslar, etnik gruplar ve dinler arasında barışçıl bir şekilde birlikte yaşam amacıyla çaba sarfediyor. Türkiye Cumhurbaşkanı ise bunun tam tersini yapıyor. Kendi çizgisi dışında olan herkes zorla susturulsun isteniyor.
Gerçekten de mektubunuzun sonunda yazdığınız gibi “gerçeğin ve adaletin sonuçta kazanacağına” inanıyor musunuz?