“Ülkemizde yaşanan bu bombalamaların önüne nasıl geçebiliriz?” sorusu siyasetin cevap vermesi gereken bir sorudur. Ancak bizler sonuçlarından nasıl kaçınabileceğimiz üzerine akıl yürütebiliriz.
25.12.2016 08:15 Karakter boyutu :
Son zamanlarda artan eylemlerle birlikte canlı bombaların hangi dinamiklerle bu eylemi yapmış olabilecekleri merak edilen bir konu haline geldi. İntiharları, hele de canlı bombaların intiharını ve nedenlerini konuşmak ve kavramak hiç kolay olmasa da bazı açılardan merakları biraz da olsa gidermekte fayda var.
İntihar dünyada ölüm nedenleri arasında ilk sıralardadır. Üstelik alınan tüm önlemler ve tedavi çabalarına rağmen üst sıralardaki yerini korur ve iyileştirici tüm çabalara direnir. Hatta topluma meydan okuyan evrensel bir sorundur.
İntihar düşünceleri ile girişimlerinin depresyonlarda, yeme bozukluklarında, alkol ve madde bağımlılıklarında, kişilik bozukluklarında ya da ruhsal kriz içindeki kişilerde tehlikeli boyutlar kazanması, ağır ruhsal hastalıklarda intihar girişimlerinin yüksek oranlarda ölümle sonuçlanması konunun ruh sağlığı ve hastalıkları alanındaki önemine işaret ederken, canlı bombaların intiharı sosyal ve siyasal açıdan da önemlidir.
İntiharın özet bir tanımını yapmak imkânsızdır. Bu nedenle bir tanımdan daha çok nedenleri üzerine odaklanmak daha önemlidir. Üstelik nedenler de küme küme ele alınabilir ve oldukça çeşitlilik içerir. İntiharların engellenmesiyle ilgili sorunlar da nedensellikteki bu çeşitlilikten kaynaklanır. İntihar olgusu karmaşıktır, çok katmanlı nedenler içerir ve sadece bu bile intiharlarda genel bir tanımlama yapılmasını engeller.
İNTİHAR TANIMINDAKİ İKİ FAKTÖR
Buna rağmen birçok düşünür intiharın kısa tanımlamasını yapmaya uğraşmıştır. İntihar üzerine akıl yoran önemli düşünürlerden Durkheim için intihar tanımında iki temel faktör vardır: Birincisi; yapılan eylemin ölüme götüreceğini bilmek, ikincisi; dolaylı ya da dolaysız ölümün oluşması…
Ancak bazı durumlarda eylemin ölüme götüreceğinin bilinmesi yani bilinçli olduğu tartışılır. Örneğin aniden ortaya çıkan girişimlerde bu bilinçlilikten bahsedebilmek çok güçtür. Üstelik genelde intihar girişiminde bulunan insanların birçoğunun diğer ruhsal problemlerinin bilinçliliğini etkilediği de ortadadır.
Ayrıca eylem sadece ölüm maksadıyla gerçekleştirilmez. Aslında içinde ölüm ve yaşam arasında gidip gelen ikircikli bir durum içerir. Bu ne demektir? Aslında intihar girişiminde bulunan kişiler bir ucunda ölüm, diğer ucunda ne olursa olsun konumunu değiştirme, bitmeyen acılardan, şiddetli korkulardan ve derin bir çökkünlükten kurtulma istemi olan bir yelpaze içinde hareket eder.
Hayatta kaybedecek bir şeyi olmayan intihara eğilimlidir.
İNTİHARLAR İÇİN DURUM BÖYLEYKEN İNTİHAR BOMBACILARI İÇİN DURUM NEDİR?
Öncelikli şunu ifade etmekte fayda var: Bu insanların çevrelerinden alınan bilgilerle yapılan çalışmalardan elde edilen sonuçlara göre; “Canlı bomba"ların ortak bir kişilik yapısı ve ortak ruhsal patolojileri olmadığı görülmüştür. Silik tipler olarak bahsedilmeleri belki de tek ortak yanlarıdır. Sonuçta normal diye tanımlayabileceğimiz insanlardan fazlaca farklılık gösterdikleri söylenemez.
Toplumda yer edinememiş, duyguları kolay bir şekilde maniple edilebilecek, ölümden daha çok kahramanlıkla ilgilenen kişilerden seçilmeleri muhtemel olsa da her kesimden, her yapıdan ve eğitimden insanlardan canlı bomba yaratmak mümkündür.
SIRADAN BİR İNSANDAN NASIL BİR CANLI BOMBA YARATILIR?
Eylem için seçilenlerin düşünme yetileri neredeyse yok edilerek işe başlanır. Bunun için, bireysel görüşmeler dışında, gruplar halinde bir araya gelerek toplu yemin etme, düşmanca sözlerin ve olumlu bazı sloganların hep birlikte yüzlerce, binlerce defa tekrarlanmasıyla kişinin düşünce yapısı ele geçirilir. Bu törensel toplantılar hemen her gün tekrarlanır. Ayrıca, grup içindeki tüm ikili ilişkiler, bilgi akışı iyice denetim altına alınarak tek tipleştirme tamamlanır. Böylece bu kitlesel cinayet için kişinin rızasının imal edilmesindeki ilk süreç tamamlanmış olur.
Bu süreçten geçen birinin hayatı ve diğer insanları normal algılaması beklenemez. Düşünceler, mutlak siyah ve beyaz arasında değişir. Bu düşüncelerde gri tona, şüpheye yer yoktur. Şüphe hisseden, bunu tavır ve sözleriyle belli edenin suçlu hissetmesi, utanç duyması için imalatçılar çeşitli provokatif eylemlerde bulunulur.
GÜNAH, SUÇ VE AYIP YOK!..
Düşmana zarar vermek için yapılan her şey, her türlü katliam, çocukların bile öldürülmesinde sakınca yok, bu yolda yapılanlar kesinlikle günah, suç ve ayıp değildir.
Canlı bombacılar ideolojileri ya da inançları adına kendilerini öldürürken başka birçok insanın ölmesine sebep olurlar. Bunu yapabilmeleri için, özel eğitim kamplarında bu insanların bilinçaltına sürekli telkinlerde bulunulur. Bu telkinlerin sık tekrarlanması, çeşitli kahramanlık öyküleri ve vaatlerle süslenmesiyle kişi için eylem legal hale getirilir. Burada sorulan kritik sorulardan biri şudur: Tamam bir insan kendisini öldürebilir ama gözünü kırpmadan bir sürü masum insanı, kadını ve çocuğu nasıl öldürebilir?
Sorunun cevabını “Bilişsel Çelişki Kuramı” ile vermeye çalışalım. Bu kuramda kişi kendisinin sebep olduğu ya da olacağı bir kötü-günah eylemle ilgili olarak özel bir düşünme biçimi geliştirir. Sürekli verilen telkinlerle eylemi akla uygun hale getirir.
Örnek verecek olursak bir canlı bomba şöyle düşünebilir;
“Bu grup benim için düşman ve bu düşmanlar bana, benden önce grubumdan olan insanlara kötü davranmışlar. O halde benim de onlara böyle şeyler yapmam da bir sorun yok. Aslında oluşan bu kıyım benim neden olduğum bir şey değil. Ben bunu yapacak biri değilim ama düşman yüzünden ben tüm bunları yapıyorum.”
Ya da yukarıdaki gibi bir çelişkiyle değil de, eylemleri inanç ve Tanrı adına yaptıklarına inanarak akıl ve vicdanlarını susturur ve cinayetlerini kendi adına aklamaya çalışırlar. Dolayısıyla bu insanların merhametli, vicdanlı olmasını ummak hiç akılcı değildir.
Düşman olarak kendisine gösterilen bir grubun bazı üyelerinin yaptığı eylemlerle ilgili intiharın arkasında çoğunlukla "şehit olma" isteği vardır. Dinci bazı öğretilerle yetişen insanlar cennetle ilgili vaatlere daha kolayca inanır. Bu insanlar için hem cennet sonsuz bir kazançtır hem de bu dünyada kahramanlık mertebesine erişmek ailesine onur kazandıracaktır.
Bu telkinlerden başka kullanılan bir yöntemde baskıdır. Fiziksel ve düşünsel baskılar da aslında negatif telkinler olarak bombacının sağlıklı düşünmesini engeller. Bu baskıların en tipiği ise, içlerinde bulundukları grubun yarattığı sosyal baskıdır. Canlı bomba olması için seçilen biri, içinde bulunduğu grubun diğer üyeleri tarafından sürekli olarak uyarılır.
“Sana verilen işi yapmazsan, bir daha kimse senin yüzüne bakmaz, dışlanırsın, ailen ve senin için artık hayat şansı kalmaz. Eğer bu eylemi gerçekleştirirsen kahraman olursun, ailene de iyi bakarız.”
Saldırı öncesi eylemcilerin narsistik yanlarıyla da oynanır. Onlara sürekli olarak, düşman tarafından kendisinin ve grubunun nasıl aşağılandığı tekrarlanır. Tüm grubun varlığının tehlike altında olduğu fikri iyice kafasına yerleştirilir ve “eğer sen onları öldürmezsen zaten ölü birisin, çünkü düşman zaten seni ve grubu topluca öldürecek…” fikri beyinlerine ekilir. Böylelikle kişinin zihninde bir çatışma yaratılır.
Bunun dışında bazı pozitif motivasyon teknikleri ve bu kişilere cesaretini arttırmak için cesaret hapı denilen Amfetamin grubu ilaçlar kullanılabilir. Bu ilaçlar alındığı zaman kişi kendinde aşırı cesaret hissedebilir.
Tüm bu canlı bomba imalatı sırasında cinsiyetle ilgili özel bir durum vardır. Özellikle ideolojik ve ırksal nedenlerle eylemlerde bulunanların çoğunluğunun kadın olması tesadüf değildir. Kadın, duygusal ve hormonal nedenlerle daha kolay bağlanma yaşar. Özellikle bu bağlanmaya ‘Oksitosin’ neden olur. Bu hormon en çok emzirme döneminde salgılanır ve kadının annelik yapabilmesi, çocuğuna ölümüne bağlanabilmesi için gereklidir.
Kadınlar bu nedenle sürekli bağlanma ihtiyacı hisseder, bu türün devamı için şarttır. İşte bu bağlanma ihtiyacından en çok yararlananlar terör örgütleridir. Bu duyguyla kadınlar hem kendilerini bir fikre daha kolay feda edebilirler hem de daha sadıktırlar.
Artık bombacı acımasız, vicdansız bir katile dönüştürülerek sahaya sürülür.
CANLI BOMBAYLA EYLEMİN AMACI NEDİR?
Terör eylemlerinin amacı, eylemin yapıldığı yerdeki insanları öldürmek değildir. Amaçlanan ilk hedef toplum üzerinde yaratılan şok etkisiyle baskı yaratmak ve insanları korku ve kaygı içinde rutin yaşam alışkanlıklarının dışına çıkarmaktır. Ayrıca bir başka amaç ise; biz hala güçlüyüz, eylem yapabiliriz algısını oluştururken, düşman kitlede umutsuzluk, karamsarlık yaratmak, kendi kitlelerinde ise "güçlü" oldukları düşüncesini uyandırmaktır.
Terör eylemelerinin genel amaçları dışında canlı bomba eylemlerinin bir hedefi daha vardır : Terör örgütleri kendileri için can verecek insanların olduğu düşüncesini oluşturur.
BU EYLEMLERİN SONUÇLARINDAN TOPLUM OLARAK NASIL KAÇINABİLİRİZ?
Her şey kötüye gidecek, hiçbir şey düzelmeyecek, daha fazla öleceğiz vd. gibi düşüncelerin oluşmasını amaçlayan bu katliamlarla, sosyal ve ekonomik hayatın çökertilmesi hedeflenir. İnfial ve toplumsal öfke yaratan acımasız cinayetlerle, halk kışkırtılarak kendi gruplarının masum insanlarına saldırı yapılması da başka bir hedeftir. Bu amaç başarı sağlarsa, ayrışma daha da artacak ve düşmanlık fazlasıyla beslenecektir. Bu da canlı bomba yaratma ihtimalini kolaylaştıracaktır.
Yılgınlık, umutsuzluk, karamsarlık olmasın,
Öfke, düşmanlık, intikam söylemleri artmasın,
Katiller masum insanlardan ayrılarak onlarla ilgili hukuk ve insan hakları çerçevesinde gereği yapılsın,
Adil yaşam şartları ve kardeşlik için daha çok mücadele edilsin,
Bu canilikler gruplara, etnik kökenlere, mezheplere mal edilmesin,
Anadolu’da yaşadığımız, Yunus’un, Mevlana’nın, Hacı Bektaş’ın torunları olduğumuz unutulmasın.
Onlar acımasızca öldürmeye devam etse de, bu canilere verilecek en güzel cevap birbirimize daha fazla sevgiyle sarılmaktır.
Dr. Semih Dikkatli/ Emekli Askeri psikiyatrist
4- Generallerden ardı ardına emeklilik kararı
3- Görüntüleri ortaya çıktı
5- Erdoğan ile Babacan, Davutoğlu ile Perinçek nerede buluşacak
6- Şehrin ortasında gizli gişeler var
8- Niçin inkar ediyorsun