Sayı : 5 / Yıl : 2001
4054 Sayılı Kanun'un 9.Maddesi 3.Fıkrası Gereğince â€œİhlale Son Vermek İÃ§in GÃ¶rÃ¼ş Bildirmeâ€� Ãœzerine DÃ¼şÃ¼nceler
Rekabet Kurulu Ãœyesi
Rekabet Kurulu'nun, Ã¶nemli yetkilerinden biri de, Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un, â€œKurulun Yetkileriâ€�ni dÃ¼zenleyen İkinci BÃ¶lÃ¼mÃ¼ndeki 9. maddedir. â€œİhlale Son Vermeâ€� başlıklı madde, Rekabet Hukukunun temelini teşkil eden, Ã¶nce ihlali Ã¶nlemek dÃ¼şÃ¼ncesinin bir sonucu olarak yer almıştır.
GerÃ§ekten, 4054 sayılı Kanun'un 1.maddesi gereğince rekabetin korunması amacı, 2. maddesinde dÃ¼zenlenen â€œRekabetin Korunmasına yÃ¶nelik tedbir, tespit, dÃ¼zenleme ve denetlemeye ilişkin işlemlerinâ€� yerine getirilmesi ile sağlanabilecektir. Bu işlemlerin iÃ§inde Ã¶nleyici kararlar bÃ¼yÃ¼k Ã¶nem taşımaktadır. Esasen bu Ã§eşit Ã¶nleyici tedbirler almak, Kanun'un 20. maddesinde Kurum'un kuruluşunu dÃ¼zenleyen hÃ¼kÃ¼mde de aÃ§ıkÃ§a gÃ¶rÃ¼lmektedir. .
İhlale son verme, bu Kanun'daki diğer yetkililerin iÃ§inde Ã¶zel bir Ã¶nem taşımaktadır. Ã‡Ã¼nkÃ¼, rekabet ihlallerinde, Ã¶ncelikli konu, ihlali sona erdirmek ve bÃ¶ylece mal ve hizmet piyasalarının serbest ve sağlıklı bir rekabet ortamı iÃ§inde işlemesini sağlamaktır. İhlali sona erdirmek, ihlali cezalandırmaktan daha Ã¶nemli ve Ã¶ncelikli bir dÃ¼zenleme olarak gÃ¶rÃ¼lmektedir. .
9. madde, ihlale hangi şekil ve şartlarla son verilebileceğini gÃ¶stermiştir.
Rekabet Kuruluâ€™nun, Ã¶nemli yetkilerinden biri de, Rekabetin Korunması Hakkında Kanunâ€™un, â€œKurulun Yetkileriâ€�ni dÃ¼zenleyen İkinci BÃ¶lÃ¼mÃ¼ndeki 9. maddedir. â€œİhlale Son Vermeâ€� başlıklı madde, Rekabet Hukukunun temelini teşkil eden, Ã¶nce ihlali Ã¶nlemek dÃ¼şÃ¼ncesinin bir sonucu olarak yer almıştır.
GerÃ§ekten, 4054 sayılı Kanunâ€™un 1.maddesi gereğince rekabetin korunması amacı, 2. maddesinde dÃ¼zenlenen â€œRekabetin Korunmasına yÃ¶nelik tedbir, tespit, dÃ¼zenleme ve denetlemeye ilişkin işlemlerinâ€� yerine getirilmesi ile sağlanabilecektir. Bu işlemlerin iÃ§inde Ã¶nleyici kararlar bÃ¼yÃ¼k Ã¶nem taşımaktadır. Esasen bu Ã§eşit Ã¶nleyici tedbirler almak, Kanunâ€™un 20. maddesinde Kurumâ€™un kuruluşunu dÃ¼zenleyen hÃ¼kÃ¼mde de aÃ§ıkÃ§a gÃ¶rÃ¼lmektedir.
İhlale son verme, bu Kanunâ€™daki diğer yetkililerin iÃ§inde Ã¶zel bir Ã¶nem taşımaktadır. Ã‡Ã¼nkÃ¼, rekabet ihlallerinde, Ã¶ncelikli konu, ihlali sona erdirmek ve bÃ¶ylece mal ve hizmet piyasalarının serbest ve sağlıklı bir rekabet ortamı iÃ§inde işlemesini sağlamaktır. İhlali sona erdirmek, ihlali cezalandırmaktan daha Ã¶nemli ve Ã¶ncelikli bir dÃ¼zenleme olarak gÃ¶rÃ¼lmektedir.
Maddenin dÃ¼zenlenişi, bize gÃ¶re Ã¼Ã§ ayrı şekilde ihlale son verilebileceğini ortaya Ã§ıkartmaktadır. İhale son verme kararlarının Kurul tarafından alınacağı aÃ§ıktır.
- Maddenin 1. fıkrası, nihai karar ile birlikte ihlali sona erdirmeyi Ã¶ngÃ¶rmektedir. Fıkra aÃ§ıkÃ§a, Kanunâ€™un dÃ¶rdÃ¼ncÃ¼ kısmına yollama yaparak, Ã¶naraştırma, soruşturma, delillerin toplanması ve sÃ¶zlÃ¼ savunma aşamalarından geÃ§tikten sonra, rekabetin tesisi iÃ§in neler yapılacağını belirtmiştir. Bu nihai bir karardır.
- Maddenin son fıkrası ise â€œGeÃ§ici Tedbirâ€� adı ile genel anlamdaki ihtiyati tedbiri Ã¶ngÃ¶rmÃ¼ştÃ¼r. â€œNihai Karara Kadar ...â€� demek suretiyle, soruşturma aÃ§ılması halinde ve soruşturma safhasında, karşılanamayacak zararların ortaya Ã§ıkma ihtimali varsa, geÃ§ici tedbire başvurulabileceğini dÃ¼zenlemiştir. Bu dÃ¼zenleme, hukukumuzdaki â€œihtiyati
- Maddenin Ã¼Ã§Ã¼ncÃ¼ fıkrası ise, ihlale son vermek iÃ§in tedbir değil â€œgÃ¶rÃ¼şâ€� bildirmeyi dÃ¼zenlemiştir.
Bu fıkradaki gÃ¶rÃ¼ş bildirmenin, Kurul iÃ§in zorunlu olup olmadığı, gÃ¶rÃ¼ş bildirme kararının ne zaman ve hangi şartlarda alınacağı ve bu gÃ¶rÃ¼şe uymama halinde yaptırımın ne olduğunu, incelemeye Ã§alışacağız.
II. İhlale Son Vermek iÃ§in GÃ¶rÃ¼ş Bildirmek
9. maddenin birinci fıkrasındaki hÃ¼kÃ¼m ile son fıkrasındaki hÃ¼kmÃ¼n yorumunda, bugÃ¼ne kadar, Ã§ok farklı sayılacak gÃ¶rÃ¼şler ortaya Ã§ıkmamıştır, Diğer bir deyişle, ilk fıkra nihai kararla, son fıkra soruşturmanın herhangi aşamasında ihtiyatı tedbir yoluyla ihlale son verilebileceğini aÃ§ık sayılacak şekilde dÃ¼zenlenmiştir.
Ancak, â€œGÃ¶rÃ¼ş Bildirmeâ€� yoluyla ihlale son verileceği hususunda, farklı gÃ¶rÃ¼şler bulunmakta, farklı yorumlar getirilmektedir. Bu nedenle de, bildiğimiz kadarıyla, Kurul tarafından da bu fıkra gereğince verilen ihlale son verme kararları son derece sınırlı kalmıştır.
ÃœÃ§Ã¼ncÃ¼ fıkranın değerlendirilmesinde ve bir sonuca ulaşmada yardımcı olacağı iÃ§in, â€œgÃ¶rÃ¼ş bildirmeâ€�yle ilgili birkaÃ§ konuya değinmekte yarar vardır.
1. Kurul gÃ¶rÃ¼ş bildirmek zorunda mıdır
9. maddenin Ã¼Ã§Ã¼ncÃ¼ fıkrası, Kurulun â€œgÃ¶rÃ¼şleri yazılı olarak bildirirâ€� hÃ¼kmÃ¼ne yer vermektedir.
â€œBildirirâ€� sÃ¶zcÃ¼ğÃ¼, Kurula takdir yetkisi vermeden ve ihlalin varlığı ile ilgili bir delile rastlarsa, gÃ¶rÃ¼ş bildirmeyi zorunlu kılmaya yetecek midir
Bu husustaki ağırlıklı gÃ¶rÃ¼ş olan, hÃ¼kmÃ¼n zorunlu olmadığı, Kurulâ€™un her olayda yazılı gÃ¶rÃ¼ş bildirmek durumunda bulunmadığı yolundaki gÃ¶rÃ¼şe biz de katılmaktayız.
GerÃ§ekten, hÃ¼kmÃ¼n â€œbildirirâ€� sÃ¶zcÃ¼ğÃ¼ ile bitmesi, bunu emredici kılmaya yetmez. Yasanın â€œİkinci BÃ¶lÃ¼mÃ¼nâ€�de yer alan ve â€œKurulâ€™un Yetkileriâ€�nin dÃ¼zenlendiği bÃ¶lÃ¼mdeki bu hÃ¼kmÃ¼n, Kurulâ€™un zorunluluklarını dÃ¼zenlemektedir. Yetkilerin dÃ¼zenlediği bu maddenin bÃ¶yle bir gÃ¶rÃ¼şe ihtiyaÃ§ duyulduğu zaman yapılması gereken bildirim anlamında yorumlanması daha doğru bir sonuÃ§ gÃ¶rÃ¼nmektedir.
2. GÃ¶rÃ¼ş Bildirmenin Zamanı ve Şartları Nelerdir
9. maddenin Ã¼Ã§Ã¼ncÃ¼ fıkrasında dÃ¼zenlenen â€œgÃ¶rÃ¼ş bildirmeâ€� hÃ¼kmÃ¼nÃ¼ yorumlarken, birinci ve son fıkralardaki ihlale son verme şartlarının birlikte değerlendirilmesinde yarar hatta zorunluluk vardır.
a. ÃœÃ§Ã¼ncÃ¼ fıkranın. kanuna gÃ¶re Ã¼Ã§ temel şartı bulunmaktadır.
- Birinci fıkraya gÃ¶re bir karar almadan Ã¶nce bildirilecek,
- İlgili teşebbÃ¼s veya teşebbÃ¼s birliklerine ihlale ne şikeldi son verecekleri gÃ¶sterilecek,
- Bu bildirim, tedbir kararı değil, â€œyazılı gÃ¶rÃ¼şâ€� niteliğinde olacaktır.
Bu Ã¼Ã§ temel şartın iÃ§inde, Ã¶nemli gÃ¶rÃ¼nen birinci şarttır. Diğer bir deyişle, â€œbirinci fıkraya gÃ¶re karar almadan Ã¶nceâ€� hÃ¼kmÃ¼ nasıl yorumlanacaktır Diğer iki şart, tartışma yaratmayacak kadar aÃ§ıktır.
b. â€œBirinci fıkraya gÃ¶re karar almadan Ã¶nceâ€� deyimi, birinci fıkraya gÃ¶re nasıl karar alınacağına bakmayı gerektirir.
Birinci fıkraya gÃ¶re karar alabilmek iÃ§in şu şartlar mutlaka bulunmalıdır.
- Kurul, bu kanunun 4, 6 ve 7. maddelerinin ihlal edildiğini tespit edecek,
- Bu tespitini DÃ¶rdÃ¼ncÃ¼ kısımdaki hÃ¼kÃ¼mlere gÃ¶re yapacak, (Ã–naraştırma â€“ Soruşturma â€“ Delil Toplama â€“ Tebligatlar â€“ SÃ¶zlÃ¼ Savunma â€“ Karar Toplantısı aşamalarından geÃ§ilerek)
- İhlalden Ã¶nceki durumun korunması iÃ§in neler yapılması gerektiğini gÃ¶sterecek.
Birinci fıkraya gÃ¶re bu işlemler yapıldıktan sonra verilecek karar â€œnihai kararâ€�dır.
Bize gÃ¶re, bu kararı almadan Ã¶nce gÃ¶rÃ¼ş bildirilmesi demek, soruşturma kararı verilmeden Ã¶nceki dÃ¶nemi ifade etmektedir. Hatta, â€œilk incelemeâ€� dÃ¶neminde bile yapılabilecek bir işlemdir. Yeter ki ihlalin varlığını gÃ¶sterecek Ã¶nemde ve değerde delil var olsun. (İlk inceleme, kanunda Ã¶ngÃ¶rÃ¼len bir kavram olmamakla beraber, â€œÃ‡alışma Usul ve Esasları Hakkında YÃ¶netmelikâ€�in 55. maddede Ã¶ngÃ¶rÃ¼lmÃ¼ştÃ¼r. İşlemin doğal bir gelişme aşaması olan bu ilk incelemede, RaportÃ¶rlerin konuyu inceleyerek Yasa kapsamında bir başvuru olup olmadığına dair rapor hazırlayacaklardır)
c. GÃ¶rÃ¼ş bildirmek iÃ§in, ihlalin varlığını â€œtespit etmekâ€� gerekli midir Bu fıkranın yorum aÃ§ısından Ã¶nem taşıyan yÃ¶nÃ¼, bu noktada toplanmaktadır.
İhlalin varlığını kesin olarak tespit etme şartı, gÃ¶rÃ¼ş bildirme iÃ§in aranırsa, bu nihai karara kadar gidecek işlemlerin başlatılmasını gerekli kılacaktır. Esasen birinci fıkra gereğince nihai karar, â€œtespitâ€� şartına bağlıdır. ÃœÃ§Ã¼ncÃ¼ fıkranın, bÃ¶yle bir karar almadan Ã¶nce gÃ¶rÃ¼ş bildireceği yolundaki dÃ¼zenlemesi, tespit şartına bağlı olmadan ve ondan Ã¶nce uyarıda bulunmayı amaÃ§lamaktadır.
Diğer taraftan ihlalin varlığı şartının aranması halinde ğgÃ¶rÃ¼ş bildirme yolu, hiÃ§bir şekilde uygulanmayacaktır. Ã‡Ã¼nkÃ¼, ihlalin kesin şekilde varlığı, ancak soruşturma sonucunda anlaşılabileceği iÃ§in, soruşturma sonuÃ§lanmadan â€œihlal vardırâ€� demek mÃ¼mkÃ¼n olmayacaktır. İhlal soruşturma sonucu tespit edildiği zaman da, yazılı gÃ¶rÃ¼ş değil, nihai kararın verilmesi gerekecektir. O zaman, â€œyazılı gÃ¶rÃ¼şâ€�Ã¼n hangi hallerde uygulanabileceği cevapsız kalmaktadır.
9. maddenin birinci fıkrası ile son fıkrası arasındaki bağlantı da, bu konuda yoruma yardımcı olacak niteliktedir.
Birinci fıkra gereğince, ihlalin varlığı, soruşturma aşamaları tamamlandıktan sonra anlaşılacağından ve ihlale son verme yolları, ancak nihai kararda belirlenebileceğinden, kanun koyucu, soruşturmaların da uzun sÃ¼rebileceği gÃ¶z Ã¶nÃ¼nde bulundurularak, telafi olunmayacak zararları Ã¶nlemek iÃ§in son fıkra (ihtiyati tedbir) hÃ¼kmÃ¼nÃ¼ getirmiştir. Buna gÃ¶re, ihlalin sona erdirilmesi iÃ§in nihai kararı beklemek belki bir yıl, belki daha fazla sÃ¼rebilecektir. Oysa, rekabetÃ§i bir ortam sağlanması ve sÃ¼rdÃ¼rÃ¼lmesi Ã¶ncelikle ihlalin sona erdirilmesini gerekli kılmaktadır. İşte, son fıkra hÃ¼kmÃ¼nÃ¼n bu nedenle (geÃ§ici tedbir kararı ile ihlalin sona erdirilmesi) getirildiği sonucuna varmak, kanunun amacına daha uygun gÃ¶rÃ¼nmektedir. Diğer bir deyişle, nihai kararın soruşturma sonucunda alınması, ihlalin devamına sebep olacağından, son fıkradaki dÃ¼zenleme ile â€œgeÃ§ici tedbirâ€� getirilmesi, rekabetÃ§i dÃ¼zenin korunması iÃ§in, kanun koyucu tarafından zorunlu gÃ¶rÃ¼lmÃ¼ştÃ¼r. Unutmamak gerekir ki, 9. maddenin son fıkrasının uygulanması iÃ§in, ihlal eylemin â€œciddi ve telafi olunmayacak zararlaraâ€� sebep olması şartı da mevcuttur. Eklemek gerekir ki, ihtiyati tedbir yoluyla ihlali son verme gibi bir hÃ¼kÃ¼m kaynak hukuk olan 17 sayılı Konsey TÃ¼zÃ¼ğÃ¼â€™nde yoktur.
Bu iki fıkrada (birinci ve son fıkra) daki dÃ¼zenlemeler, kuşbakışı bakıldığında, başlamış bir soruşturmanın sonunda tespit yapılarak, ihlale son verilmesi; soruşturma sÃ¼reci iÃ§inde de telafisi imkansız zararlar sÃ¶z konusu ise, ihlalin tespiti beklenmeden ve vakit geÃ§irilmeden geÃ§ici tedbir kararı verilebileceğini dÃ¼zenlemektedir. Diğer bir deyişle, bu iki fıkra, soruşturmanın başlamasından nihai karara kadar geÃ§ecek sÃ¼re iÃ§inde, ihlale son verme yolunu dÃ¼zenlemiş bulunmaktadır.
ÃœÃ§Ã¼ncÃ¼ fıkra ise, bu iki fıkranın dÃ¼zenlediği aşamaların dışında ve â€œondan Ã¶ncekiâ€� aşamayı kapsamakta ve sistemdeki boşluğu bir anlamda doldurmaktadır.
d. Kanunun amacı aÃ§ısından bakıldığında da, ihlalin tespitinden ve cezalandırmadan Ã¶nce, ihlalin sona erdirilmesi ve rekabetÃ§i ortama dÃ¶nÃ¼lmesi Ã¶nem taşımaktadır.
İhlalin sona erdirilmesi, rekabetin korunmasını sağlayacak ilk adımdır. İhlalin cezalandırılmasından Ã¶nce, rekabetin korunması gerekir. Kanunun AmaÃ§ başlıklı 1. maddesi de bunu aÃ§ıkÃ§a belirtmiştir.
Bir şikayet veya ihbarın Kuruma geldiği andan itibaren, nihai karara kadar geÃ§ecek sÃ¼reyi, 9. maddenin uygulanması aÃ§ısından iki dÃ¶neme ayırmak gerekir.
- Birincisi, ihbar veya şikayetin Kurumu intikal ettiği tarih ile soruşturma aÃ§ılması kararı verildiği tarihe kadar geÃ§er sÃ¼re,
- İkincisi, soruşturma kararı ile başlayıp, nihai karara kadar geÃ§ecek sÃ¼re.
Bu iki dÃ¶nemden ikincisi iÃ§in, 9. madde de, birinci ve son fıkra hÃ¼kÃ¼mleri getirilmiş, ihlale nasıl son verileceği tartışmasız dÃ¼zenlenmiştir. Bu dÃ¶nem iÃ§indi, â€œgÃ¶rÃ¼ş bildirmeâ€�nin yeri ve mantığı yoktur.
Birinci dÃ¶nem iÃ§inde de, ihale son verme yolu olarak â€œgÃ¶rÃ¼ş bildirmeâ€� adıyla 9. maddenin Ã¼Ã§Ã¼ncÃ¼ fıkrası getirilmiştir. BÃ¶ylece, soruşturma aÃ§ılmadan Ã¶nceki dÃ¶nemde, rekabeti bozacak eylem ve kararların Ã¶nlenmesini sağlamak istenmiştir.
e. â€œGÃ¶rÃ¼ş bildirmeâ€� deyimini de, kanun koyucuâ€™nun bilinÃ§li kullandığı sonucuna varmaktayız. Ã‡Ã¼nkÃ¼, yukarıda da belirttiğimiz gibi birinci dÃ¶nem â€œİlk inceleme ve Ã¶naraştırmaâ€� dÃ¶nemidir.
Diğer bir deyişle, sÃ¼resi belli olmayan bu ilk inceleme dÃ¶neminde, Ã¶n deliller toplanacak ve ihlal iddiasının kanun kapsamında olup olmadığı, kapsamda olduğu belirlendiği takdirde de, Ã¶naraştırma talebiyle Kurulâ€™a gelinecektir. İşte bu sÃ¼re iÃ§inde ele geÃ§en deliller değerlendirildiğinde ve ciddi sayılacak ihlallerin varlığı kolayca anlaşıldığı takdirde â€œyol gÃ¶stericiâ€� bir tutum benimsenecekse, â€œgÃ¶rÃ¼ş bildirmeâ€� yoluyla, ihlalin sona erdirilmesi sağlanabilecektir.
HÃ¼kmÃ¼n â€œgÃ¶rÃ¼ş bildirmeâ€� niteliğinde olması, uyma zorunluluğu getirmemektedir. Bu da, ihlalin â€œtespitiâ€� şartının bulunmadığını gÃ¶steren Ã¶zelliklerden birisidir. Tespit edilen bir ihlal olsa, gÃ¶rÃ¼ş değil, tedbir kararı bildirilecek ve uyulması zorunlu olacaktır. HiÃ§ şÃ¼phe yok ki, bildirilen â€œgÃ¶rÃ¼şâ€�e uymayan taraf, buna hemen zorlanamayacak, ya soruşturma sÃ¼reci iÃ§inde ihtiyati tedbir kararıyla veya nihai kararda ihlali Ã¶nlenebilecektir.
f. Burada, kanunun â€œlafzıâ€� ile Ã¶nerdiğimiz Ã§Ã¶zÃ¼m arasındaki farkın da Ã¼zerinde durulmasında yarar vardır.
GerÃ§ekten, 3. fıkradaki â€œbirinci fıkraya gÃ¶re bir karar alınmadan Ã¶nceâ€� ibaresindeki sonuÃ§ Ã§ıkartılabilir. Birincisi, bir soruşturma aÃ§ılması kararının varlığı, ikincisi nihai karara kadar bÃ¶yle bir â€œgÃ¶rÃ¼şâ€�Ã¼n bildirilebileceğidir.
GÃ¶rÃ¼şÃ¼mÃ¼ze gÃ¶re, â€œbirinci fıkraya gÃ¶re bir karar almadan Ã¶nceâ€� deyimi, â€œnihai kararı vermeden Ã¶nceki her dÃ¶nemâ€� olarak anlaşılmalıdır. Bu geniş yorum, rekabetÃ§i ortamın sağlanması amaÃ§ ve gÃ¶revine daha uygun dÃ¼şmektedir. Ã‡Ã¼nkÃ¼ gÃ¶rÃ¼ş, uyulması zorunlu bir karar değil,yol gÃ¶sterici ve sistemi doğru işletmeye dÃ¶nÃ¼k bir karar tÃ¼rÃ¼dÃ¼r. Diğer taraftan, soruşturma aÃ§ıldıktan sonra, gÃ¶rÃ¼ş bildirmek yerine, sistemimizde, 4. fıkrada dÃ¼zenlenen câ€�tedbir kararı vermekâ€� daha etkili ve uyulması zorunlu bir karar tÃ¼rÃ¼dÃ¼r. Bunun işletilmesine imkan varken, gÃ¶rÃ¼ş bildirmek, ihlal iddiasının ciddiyetine gÃ¶lge dÃ¼şÃ¼rebilecektir.
g- ÃœÃ§Ã¼ncÃ¼ fıkra hÃ¼kmÃ¼nÃ¼, kaynak hukuk olan â€œ17 Sayılı Konsey TÃ¼zÃ¼ğÃ¼â€� nÃ¼n 3. maddesi aÃ§ısından incelediğimiz takdirde de, â€œtavsiyeâ€� niteliğini hemen gÃ¶rmek mÃ¼mkÃ¼ndÃ¼r.
TÃ¼zÃ¼ğÃ¼n 3. fıkrası Komisyonâ€™un nihai karadan Ã¶nce ihlale son verebilmesi konusunda, â€œtavsiyelerde bulunabilirâ€� hÃ¼kmÃ¼nÃ¼ getirmiştir. Bu hÃ¼kÃ¼m, mevzuatımıza aktarılırken gÃ¶rÃ¼ş bildirmeye dÃ¶nÃ¼şmÃ¼ş, bÃ¶ylece nihai karardaki ihlale son verme ile, geÃ§ici tedbir olarak ihlale son verme kavramlarından farklı bir kavram yaratılmıştır.
Bu dÃ¼zenlemenin de, bilerek yapıldığı sonucuna varmak, sisteme daha uygun bir yorum tarzı olarak gÃ¶rÃ¼lmektedir.
h- GÃ¶rÃ¼ş bildirmek iÃ§in aranacak şartların neler olacağı dÃ¼şÃ¼nÃ¼ldÃ¼ğÃ¼ taktirde, bazı genel Ã¶lÃ§Ã¼ler bulmak mÃ¼mkÃ¼ndÃ¼r.
Soruşturma kararı verilmeden Ã¶nce, elde edilen bazı deliller bulunmaktadır. Genellekle, şikayetÃ§i veya ihbarcı, başvurusuna delil ve belgeleri de eklemektedir. Esasen ilk inceleme ve Ã¶naraştırma, soruşturma aÃ§mak iÃ§in yeterli delil olup olmadığını belirlemek amacıyla yapılır. Mevcut deliller, â€œgÃ¶rÃ¼ş bildirmekâ€� yoluyla ihlalin Ã¶nlenebileceği hakkında bir kanaat veriyorsa, ve ihlal cezalandırmayı gerektirecek kadar ağır değilse, gÃ¶rÃ¼ş bildirme yoluna gidilmelidir. Aynı şekilde, ilk inceleme veya Ã¶naraştırma dÃ¶neminde, elde edilen deliller Ã§ok gÃ¼Ã§lÃ¼ ve ihlalin kesine yakın varlığını kanıtlayacak nitelikte olabilir. Ancak, ciddi ve telafi olunmayacak zarar da sÃ¶z konusu olmayabilir. Bu halde ihlalin varlığını tespit iÃ§in zaman kaybetmeye gerek yoktur. Soruşturma kararı verilinceye kadar geÃ§ecek sÃ¼rede (bazen bu sÃ¼re uzun da olabilmektedir) ihlalin sÃ¼rdÃ¼rÃ¼lmesine izin verilmesi dÃ¼şÃ¼nÃ¼lemez. Bu halde de, gÃ¶rÃ¼ş bildirme yolu ile, ihlalin bir an Ã¶nce sona erdirilmesi talep edilebilecektir.
İlk inceleme ve Ã¶naraştırma sÃ¼resi iÃ§inde, â€œgÃ¶rÃ¼ş bildirilenâ€� bir olay iÃ§in, soruşturma aÃ§ılması ve nihai karara kadar gidilmesi mÃ¼mkÃ¼ndÃ¼r. Bu halde, bildirilen gÃ¶rÃ¼şe uyulup uyulmaması, verilecek cezanın taktirine etki yapacak bir unsur olacaktır.
Ã–te yandan, gÃ¶rÃ¼ş bildirilmesinden sonra, ihlal sona ermişse ve yapılan ihlal ciddi bir rekabet ihlali değilse, soruşturma aÃ§ılmasına gerek olmadığı sonucuna da varılabilecektir. Bize gÃ¶re, bu tÃ¼r uygulamalar, sistemin korunmasında daha etkili ve daha yararlı olabilecektir.
Eklemek gerekir ki, gÃ¶rÃ¼ş bildirmede Kanunda belirtilen bir sÃ¼re sÃ¶zkonusu değilse de, Kurulun ihlale son verme iÃ§ir bir sÃ¼re takdir etmesine engel herhangi bir hÃ¼kÃ¼m yoktur. Hatta, sistemin hızlı işlemesinin ve ihlale bir an Ã¶nce son verilmesinin sağlanması iÃ§in Kurulun duruma gÃ¶re bir sÃ¼reyi da mutlaka belirtmesi gerektiğine inanıyoruz.
HiÃ§ şÃ¼phe yok ki, gÃ¶rÃ¼ş bildirme, ancak kurul kararı ile mÃ¼mkÃ¼ndÃ¼r. İdarenin bÃ¶yle bir yetkisi olmadığı, kanunda aÃ§ıkÃ§a anlaşılmaktadır.
3 GÃ¶rÃ¼ş Bildirmeye Uyulmaması Halinde Yaptırım
9. maddenin Ã¼Ã§Ã¼ncÃ¼ fıkrasında, â€œgÃ¶rÃ¼şâ€� sÃ¶zcÃ¼ğÃ¼nÃ¼n kullanılmasını, birinci fıkradaki nihai kararda ve son fıkradaki geÃ§ici tedbirden ayırmak amacına dayandığını dÃ¼şÃ¼nmekteyiz. â€œGÃ¶rÃ¼şâ€�, yaptırımı olmayan, uymak zorunda bulunulmayan bir yol gÃ¶stermektedir. HÃ¼kmÃ¼ bu şekilde anlamak yorum kurallarına da uygundur.
Bu şekliyle, bildirilen gÃ¶rÃ¼şe uyulmama halinde herhangi bir yaptırım Ã¶ngÃ¶rÃ¼lmemiştir. Ceza hÃ¼kmÃ¼ Ã¶ngÃ¶rÃ¼lmemiş bir dÃ¼zenlemenin, bağlayıcı olması da sÃ¶z konusu olamaz.
17 maddenin (a) fıkrası, 9. maddedeki ihlale son verilmesine ilişkin karar ile, diğer tedbirlere ilişkin kararlara uyulmamasına cezalandırmış, fakat yazılı gÃ¶rÃ¼ş iÃ§in herhangi bir ceza Ã¶ngÃ¶rmemiştir.
Ayrıca, kanun koyucu gÃ¶rÃ¼ş bildirmeyi, diğer konulardan farklı kabul ettiği iÃ§in olsa gerek, 55. madde de, yargı yoluna gidilebilecek kararlar iÃ§inde de yer vermemiş, gÃ¶rÃ¼şlere karşı Danıştayâ€™a gitme yolunu kapatmıştır.
Bildirilen gÃ¶rÃ¼şe uymamanın, hiÃ§bir etkisi sÃ¶z konusu olmayacak mıdır bu sorunun cevabını, sistemin bÃ¼tÃ¼nlÃ¼ğÃ¼ iÃ§inde bulmak mÃ¼mkÃ¼ndÃ¼r. Yazılı gÃ¶rÃ¼şe uymayan teşebbÃ¼s, ihlale devam ediyor demektir ve hakkında soruşturma kararı verilmesi gerekecektir. Hatta, yazılı gÃ¶rÃ¼şe uysa bile, uyduğu tarihe kadar gerÃ§ekleşen ihlal, Ã¶nemli Ã¶lÃ§Ã¼de ise, bunun cezalandırılması iÃ§in de soruşturma aÃ§ılması mÃ¼mkÃ¼ndÃ¼r. Bu soruşturma sonucunda 16/2 ye gÃ¶re ceza verilmesi sÃ¶z konusu olduğunda, 16/4 gereğince takdir hakkına etki yapan bir unsur olacaktır. Diğer bir deyişle, gÃ¶rÃ¼şe uymuşsa, kusuru hafif, uymamışsı kusuru ağır kabul edilebilecektir. Hatta, uymaması kastın varlığını dahi gÃ¶sterebilecektir. Bu şekilde de, yazılı gÃ¶rÃ¼şÃ¼n sistem iÃ§inde etkisi sağlanmış olacaktır.
Diğer bir değerlendirmeyi de, 16. maddenin son fıkrası aÃ§ısından yapmak mÃ¼mkÃ¼ndÃ¼r. Buna gÃ¶re, Kurula sÃ¼resi iÃ§inde bildirilmiş bir anlaşma veya kararda ihlal tespit edilebilir. Bu ihlalin sona erdirilmesi 9/3 gereğince istenmesine rağmen yerine getirilmişse, o zaman bu ihlalin â€œaÃ§ık ihlalâ€� olduğu sonucuna hemen ve kolayca varılarak, gerekli işlem yapılabilecektir.
Rekabetin Korunması Hakkında Kanunâ€™un 9. maddesinin Ã¼Ã§Ã¼ncÃ¼ fıkrasında yer verilen, ihlale son verilmesi iÃ§in Kurulâ€™un gÃ¶rÃ¼ş bildirmesi ile ilgili hÃ¼kÃ¼m, kanaatimizce, rekabeti koruma adına getirilen en isabetli dÃ¼zenlemelerden biridir. Bu hÃ¼kÃ¼mle, ihlal ihtimali de olsa, ihlal kesine yakın Ã¶lÃ§Ã¼de gÃ¶rÃ¼lse de, Ã¶nlenmesi mÃ¼mkÃ¼n olabilecektir. RekabetÃ§i ortamın işlemesi iÃ§in de, rekabet ihlallerinin, cezalandırılmasından da Ã¶nce sona erdirilmesi zorunludur.
Amacı aÃ§ık olan bu hÃ¼kmÃ¼n uygulanacağı dÃ¶nemin ise soruşturma aÃ§ılmasına karar verilinceye kadar geÃ§ecek sÃ¼re olduğu sonucuna varılmaktadır. bu sÃ¼re, işin başındaki, ihbar veya resen incelemenin başlangıÃ§ sÃ¼residir.
GÃ¶rÃ¼ş bildirme, tedbir kararı olmadığı iÃ§in Ã¶zel cezai yaptırımı yoktur. Uymak istemeyen, soruşturma sonucundaki karara katlanmak şartıyla, gÃ¶rÃ¼şe karşı olan uygulamalarını sÃ¼rdÃ¼rebilecektir.
GÃ¶rÃ¼ş bildirmek gerektiğinde, ihlale son verilmesi iÃ§in bir sÃ¼re belirlenmesine de, sistemin bir gereği olarak gÃ¶rmekteyiz. Ã‡Ã¼nkÃ¼, bu sÃ¼re iÃ§inde ihlale son verildiği taktirde belki de soruşturmaya gidilmeyecek veya uyulmazsa, soruşturmaya devam olunacaktır.
İhlalleri Ã¶nlemek iÃ§in bÃ¼yÃ¼k Ã¶nem taşıdığına inandığımız bu fıkranın, uygulanmasındaki gelişmeler, hiÃ§ şÃ¼phe yok ki, Rekabet Hukuku aÃ§ısından Ã¶nem taşıyacak ve sisteme de gÃ¶rÃ¼nÃ¼r katkılar sağlayacaktır.
4054 Sayılı Kanun'un 9.Maddesi 3.Fıkrası Gereğince “İhlale Son Vermek İçin Görüş Bildirme” Üzerine Düşünceler
Avrupa Birliği Rekabet Hukuku’nda de Minimis Kuralı Değişiyor
4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun Kapsamında Teşebbüslerin Bildirim Yükümlülükleri
Opel Hollanda Kararı: Komisyon'un Otomotiv Sektöründeki Kararlılığı
Rekabet Hukuku’nda Yatay Anlaşmalara Madde 81 Kapsamında Uygulanacak Yeni Komisyon Duyurusu
ABD’deki Vitamin Vakası
KÜRESELLEŞME ve REKABET POLİTİKASI: GLOBAL TİCARET
Birleşme Ve Devralma Tanımları Açısından Kriter Olarak Kontrol Kavramı Ve Önemi
Av. Tolga İşmen
SANAYİ ve BİLGİ TOPLUMLARINDA REKABET EKONOMİSİ
Arş.Gör. Timuçin Yalçınkaya
Telekomünikasyon Sektöründe Görülen Rekabet Davaları
Rekabet Hukuku bakımından İngiliz ve Türk Telekomünikasyon Otorileri’nin Karşılaştırılması