Yayın Tarihi: 09 Nisan 2018 Pazartesi, 06:31
İş sözleşmesi, 4857 sayılı İş Kanununda yer alan düzenlemeye göre; bir tarafın (işçi) bağımlı olarak iş görmeyi, diğer tarafın (işveren) da ücret ödemeyi üstlenmesinden oluşan sözleşmedir (İş K. m. 8/1). İş sözleşmesi, iki tarafa borç yükleyen devamlı bir sözleşmedir. Kanunda türüne ve niteliğine göre özel olarak aksi belirtilmedikçe, bir şekle tâbi değildir. Süresi bir yıl ve daha fazla olan iş sözleşmelerinin yazılı şekilde yapılması zorunludur. Bu hallerde de yazılılık koşulu, iş sözleşmensin geçerlilik değil ispat koşulu olarak kabul edilmektedir.
Taraflar iş sözleşmesini, Kanuna aykırı hükümler koymamak koşuluyla, ihtiyaçlarına uygun türde düzenleme hakkına sahiptir. Bu hafta ve sonraki hafta iş sözleşmesi türleri ele alacağız.
a) Sürekli- Süreksiz İş Sözleşmeleri
İş Kanunu'nun 10'uncu maddesine göre, nitelikleri bakımından en çok otuz iş günü süren işlere süreksiz iş, otuz günden fazla süren işlere de sürekli iş denir. İşin sürekli olup olmadığı taraflarca belirlenen süreye göre değil, işin niteliğine göre tespit edilir. Yani aslında sürekli bir iş için otuz işgününden kısa süreli bir iş sözleşmesi yapılması, sözleşmeyi süreksiz duruma getirmez.
b) Belirli - Belirsiz Süreli İş Sözleşmeleri
İş Kanununa göre, iş ilişkisinin bir süreye bağlı olarak yapılmadığı halde sözleşme belirsiz süreli sayılır. Belirli süreli işlerde veya belli bir işin tamamlanması veya belirli bir olgunun ortaya çıkması gibi objektif koşullara bağlı olarak işveren ile işçi arasında yazılı şekilde yapılan iş sözleşmesi ise, belirli süreli iş sözleşmesidir. Bu sözleşme süresi dolduğunda ya iş bittiğinde kendiliğinden sona ermekte ve işçinin ihbar tazminatı hakkı bulunmamaktadır.
Bu sözleşme, amacı veya niteliğinden süresinin belirli olduğu anlaşılan sözleşmedir. Belirli süreli iş sözleşmesinde taraflar sözleşmeye bir süre de koyabilir veya sona erme tarihi de belirleyebilir. Örneğin, bir yapının bitirilip teslim edilmesine kadar bu inşaatta işçinin, özel güvenlik görevlisi olarak çalışmasının kararlaştırılması halinde de belirli süreli iş sözleşmesi söz konusudur. Esas olarak ancak objektif nedenlerin varlığı halinde belirli süreli iş sözleşmesi yapılabilir. Yargıtay'a göre, objektif sebep yokken yapılan sözleşme belirsiz sürelidir.
4857 sayılı İş Kanunundaki düzenlemede, belirli süreli iş sözleşmesinin, esaslı bir neden olmadıkça, birden fazla üst üste (zincirleme) yapılamayacağı, aksi halde iş sözleşmesinin başlangıçtan itibaren belirsiz süreli kabul edileceği belirtilmiştir. Borçlar Kanunu'nda da belirli süreli iş sözleşmelerinin zincirleme yapılabilmesinin geçerliliği için esaslı nedenin varlığı aranmaktadır. Buna karşılık esaslı neden yokken sözleşme süresinin bitiminden sonra örtülü olarak sürdürülüyorsa, belirsiz süreli sözleşmeye dönüşür.
Bu gibi hallerde, belirli süreli iş sözleşmesi adı altında imzalatılan sözleşmelerin aslında kanuna aykırı olduğu ve nitelikleri gereği belirsiz süreli iş sözleşmesi oldukları Mahkemeler tarafından tespit edilmekte ve baştan itibaren belirsiz süreli iş sözleşmesi kabul edilmektedirler.