Elektrik Projelerinde Kalite
Kategori: Teknik Yazılar	2966	0
Cedetaş Mühendislik ve Müşavirlik Limited Şirketi
Sürekli değişim ve gelişim içindeki dünyamızda insanların beklentileri istekleri ve anlayışları değişmektedir. Bu değişim geçmişe göre daha hızlı olmakta ve küreselleşme olgusu bizleri her gün yeni süreçlerle karşı karşıya getirmektedir.
Yenilikçilik, yaratıcılık, tasarruf, verimlilik, sürdürebilirlik, kalite kavramlarını bir arada sunabilen kurumlar bu yarıştan galip çıkacaktır.
Her türlü yeni ürün için başlangıç hizmeti veren PROJE-TASARIM Şirketleri bütün bu kavramların birlikte bulunması gereken kurumların başında gelmektedir.
Bugün; Panel konumuz gereği Elektrik Projelerinde Kalitenin önemini vurgulamaya çalışacağım.
“KALİTELİ YAPI KALİTELİ PROJE İLE GERÇEKLEŞİR”
İnşa edilen her yapı için mutlaka bir elektrik projesi yapılmaktadır. Ancak daha sonra değineceğim etkenler çoğunlukla projelerin istenilen mükemmellikte olmasını engellemektedir. Zaman baskısı altında kısıtlı bütçelerle yürütülmeye çalışılan proje hizmetleri için bir de kalite yönetim planı hazırlayın, kalite kontrolü yapın demek bazen gerçekten haksızlık oluyor. Ben kendi şirketim de bile bazen bunu başarmakta zorlanıyorum.
2006 yılında ilk kez bu işin yapılması gerektiğine inanarak ISO 9001 belgesi almak için başvuru yaptık. Şirkette herkes korkuyordu. Bir sürü belgenin içinde boğulacağımızı sanıyorduk. Özellikle çalışan arkadaşlarımız kendilerine yeni iş çıkacağını, bir sürü doküman doldurmaları gerekeceğini düşünüyorlardı. Ama işin içine girdikçe gördük ki bizim aslında bütün olarak yaptığımız birçok şey kalitenin temel unsurları imiş. Bunları belgelere bağlayarak zorunlu duruma getirmek iş disiplini getiriyor. Hatta İlk denetimimizde denetimci
‘’Siz yazdıklarınızı değil yaptıklarınızı anlatıyorsunuz gibi.’’ Demişti.
Ancak bu belgeyi alan sınırlı sayıda Proje Bürosu var. İşveren henüz bu bilinçte değil. Sadece verilen fiyata bakıyor. Nasıl olsa işe yaramıyor diye firmalar belge almak istemiyor.
Kısacası bir kısır döngü sürüp duruyor.
Proje yapımında kaliteden söz ederken iki husus akla geliyor .
Bunlardan birincisi doğrudan projenin teslim etmekle yükümlü olduğu hizmetin kalitesidir. İkincisi ise ikincisi ise projenin yapımı süresince teslim edilene kadar yapılan yönetimin kalitesidir. Birincinin gerçekleşmesi ikincinin başarısına bağlıdır.
Projenin ürün hizmet anlamında kalitelerini belirlenmesi bu gereksinimlere karşı gelecek standartların belirlenmesi projelerin standart ve şartnamelere uyularak yapılması ve bunların yapılıp yapılmadığının kontrolü de kaliteyi getiriyor.
Proje yapım sürecindeki yönetim çalışmaları da proje programının bir parçası haline gelmeli. Yapılabilir mi diye sorarsanız? Gerçekten zor. Ama denerseniz yapılabiliyor. Bir süre tekrarladıktan sonra bu işler artık rutin hale geliyor.
Normalde planlama çalışmasına başladığınızda zaman planı oluştururken yapılacak işleri yazar sonra sıraya koyar, süre ve eleman gereksinimlerini belirler planı tamamlarsınız. Dokümanların yönetimi ve kontrolü genelde planları içine girmez. Bunlar için süre ayrılmaz. Peki, ne zaman, nasıl yapılacak? Bunların hepsi Kalite yönetim planında yazmaktadır. . Zaten kalite yönetim planınızda yoksa hiç önemli değil
Projeleri bir çıktı üretmek, ya da daha büyük bir çıktının parçası olan ara ürün, elde etmek için yapıyoruz. Dolayısıyla aktiviteleri tanımlarken bunların doğru /kaliteli yapılması için gerekli kontrol ve sunum gibi prosedürlerini de göz önünde tutmamız gerekiyor.
Şimdi aşama aşama Proje ve Kalite konusunu inceleyelim.
PROJE; önceden belirlenmiş bir süreçte Hizmet –Üretim yaratmayı hedefleyen birbiriyle ilişkili amaç ve hedefleri olan değişik sistemlerin uygulanması sonucunda çeşitli yeni ürünlerin elde edildiği bir çalışmadır Bu süreçte; belli bir bilgi birikimi standartlar ve şartnamelerin yol göstericiliği ile kullanılmalıdır. Tasarımın amacı oluşturulacak ürünün doğru, yapımı kolay, güvenli, kaliteli ve düşük maliyetli olmasını sağlamaktır. Sıralamaya dikkatinizi çekmek istiyorum kalite ve güvenlik maliyetten önce gelmektedir.
Projede kalite ve kontrol aşamaları sırayla gidecek olursak hizmetin tanımı, işveren beklentileri, iş yapış yöntemleri, iş tanımı, proje ekibinin oluşturulması, görev tanımı, yapılacak işlerin sıraları, bilgi toplanması, sonuçların aktarılması ihale dosyasının hazırlanması ve nihayet sunum
Hizmetin tanımı-İşveren beklentileri
Her şeyden önce tasarımını yapacağınız ürünün/yapının ne olduğunu-nasıl kullanılacağını-yapılmasındaki amacı-öğrenmeniz gerekiyor.
Bir arsa alacağım, üstüne bir bina dikeceğim ,ama bu hastane de olur ofiste diye işe başlayan işverenler bundan önceki dönemlerde bir hayli fazlaydı.. Olsun ben projeyi yapar paramı alırım diyen proje bürolarının olduğu da gerçek..Sonra ofis odalarında hasta çağırma butonları…..
Bir projenin başarılı olabilmesi için öncelikle onun tüm ekipçe paylaşılan ve onaylanan hedefinin bilinmesi gerekiyor. Projenin amacı müşterinin ve projeyi yapanın amaçları ile uyumlu olursa sonunda bir değer elde etmek mümkün olabiliyor.
Proje ekibinin oluşturulması-İş bölümü yapılması
Üretilecek hizmetin kapsamına ve boyutlarına göre bir ekip belirlenmeli,bu ekipte Çalışanların görev tanımlarının doğru olarak belirlenmesi işin sonundaki bir takım zorlukları ortadan kaldırıyor. Herkes yapacağı işi bilirse hatalar tekrarlanmıyor sunum doğru ve kolay oluyor.
Yapılacak işlerin sınırlarının belirlenmesi
Bir projenin kapsamı, projenin amacına ulaşım için yapılması gereken işlerin tümüdür.
Tasarım gerçekten sınırsız bir deniz. Günümüzde hemen her gün ayrı bir sistem uygulamaya girmekte. Projenin sonunda çıkacak ürünün başlangıçta açıkça tanımlanmış olması gerekir.
Yapının kullanım amaçlarına göre bu sistemleri başlangıçta doğru belirlemek, kalite ve enerji tasarrufu ilkesinden taviz vermemek gerekiyor. Yapılacak sistem karşılaştırmaları ekonomik hesaplar bunları sağlıyor.
İstekler öğrenildi-uygulanacak sistemler seçildi sıra bilgilerin toplanmasına geldi.Öncelik diğer disiplinlerden bilgi toplamak
Yapı tasarımında 4 ayrı ana disiplin birlikte çalışmaktadır.
Elektrik tasarımı gerçekten burada son sırayı alıyor. Mimari olmadan hiçbir şey yapılamayacağı malum. Mekanik cihazların güçlerini bilmeden gerekli enerji miktarını hesaplamak mümkün değil. Burada üstüne basarak belirtmek istediğim bir konu var. Doğru ve uygulanabilir bir proje yapmak için mimariyi çok iyi tanıması ve öğrenmesi gerekli.. Ben elektrik projecisiyim, mimarlıktan bana ne dememek lazım. En az mimar kadar yapacağınız binayı bilmeniz lazım. Kaliteli bir proje elde etmenin ilk şartlarından biri budur.
Projenin ikinci kademesinde kullanılacak sistemlerle ilgili bilgi toplanması geliyor. Bu aşamada ilk olarak kullanacağınız sistemlerin bilgilerini topluyorsunuz. Sonra bunların standart ve şartnamelerle sağlanmasına geçiyorsunuz. Bu standart ve şartnameleri her seferinde güncellemekte yarar var. Çünkü bu konuda gerçekten hızlı bir değişim var.
Derlenen bilgilerin ve sonuçların aktarılması Sıra bütün bunları projelere aktarmaya geldi. Aslında bütün saydıklarımızı yerine getirdikten sonra standart ve şartnameler de kullanılarak proje hazırlanması çok kolay. Çizim aşamalarının her birinin sonunda belgelendirilecek kontroller sonucunda ortaya istenilen mükemmellikte bir proje çıkacaktır. Burada projelerde kullanılması gereken kablo, şalter tipleri-panolar –sistem seçimleri gibi konulara değinmek istemiyorum. Daha çok tasarımın kalitesi için nasıl yönetilmesi gerektiğini anlatmaya çalışacağım. Enerji tasarrufu-enerji verimliliği –güvenlik gibi hepimizin bildiği kriterleri de yeniden belirtmek istemiyorum. Mutlaka bunlar bir projenin vazgeçilmez unsurları.
Tesisatın çizilmesi ile istenen özelliklerin projeye aktarılması böylelikle tamamlandı Şimdi elimizde doğru yapılmış kaliteli bir proje var.Ancak şantiye uygulaması sırasında yaptığınız bütün çalışmanın boşa gitmesi-ortaya hiçbir güvenlik koruması olmayan kalitesiz bir yapı çıkması ihtimali de var.Bu riski önlemek için;hem Gerçek rekabet ortamında Uygulamacının seçimini sağlamak hem de kullanılacak malzemelerin tanımlarını ve uygulama şekillerini belirtmek için İHALE DOSYASI hazırlıyoruz. İhale dosyaları dokümanlar projenin ayrılmaz parçası olmalı.
İhale Dosyasının içinde; yer alan Teknik Şartnameler ve birim fiyat listeleri kullanılacak sistemler ve malzemeler hakkında bilgi vermelidir. Malzeme seçimleri marka bağımlı olmamalı kalite ve enerji tasarrufu ön planda tutulmalı ve Mutlaka standartlarla belirlenmelidir.
Bütün koşullara uydunuz sistemleri günümüz teknolojisine uygun seçtiniz. Hatta belki Leeds sertifikası alacaksınız. Yeşil Bina yaptınız. Harika bir proje ortaya çıktı.
Sıra Projeyi işverene teslim etmeye geldi. Çıkış aldınız sıraya sokmadan, pafta listesi hazırlamadan, poşete doldurup gönderdiniz. Veya CD ye karmakarışık yüklediniz.
Bütün itibarınız söndü. Kalite negatife düştü.
Mutlaka bir proje teslim yönteminiz olmalı Dosyalanmış-listesi çıkarılmış paftalarla sunum yapılmalıdır.
Sonuçta“KALİTELİ YAPI –KALİTELİ TESİSAT İLE-KALİTELİ TESİSAT KALİTELİ PROJE İLE GERÇEKLEŞİR” ilkesi hepimizin ilkesi olmalı
Birazda bu çalışmaları zorlaştıran faktörlerden bahsedelim..
Zorlukların başında standart-yönetmelik ve şartnamelerin eksikliği geliyor.
Ürün / Hizmet Kalitesinin 1. Şartı Standart –Yönetmelik –Şartnamelere uygun olmaktır. Ancak ülkemizde her konuda olduğu gibi bunların eksikliği hissedilmektedir.
İç tesislerin projelerinin hazırlanmasıyla ilgili bir yönetmelik 2003 yılına kadar yoktu Herkes kendine göre bir çaba ile eskilerden gördüğü şekilde çalışıyordu.
Bu tarihte derneğimiz bünyesindeki arkadaşlarımızın özveri ile çalışmaları ve gayretleri ile EMO’nun da yardımlarıyla Elektrik İç Tesisleri Proje Hazırlama Yönetmeliği hazırlandı ve
“3 Aralık 2003 tarih ve 25305 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak Yönetmelik haline gelmesi sağlandı.
Aynı dönemlerde Elektrik İç Tesisat Yönetmeliğinin güncellenmesi çalışmalarına da başlandı Her şey hazır olmasına hepimizin de çıkması için büyük gayret göstermemize karşın hala bekliyoruz nez aman yayınlanacağı meçhul.
Proje süresi zorluklardan bir diğeri. Dünya ülkelerinde neredeyse uygulama süresine eşit hatta bazen daha fazla sürelerde projeler yapıldığı halde ülkemizde nedense önce temel atılır sonra proje yaptırılır. Hatta elektrik projeleri kaba inşaat bitince hatırlanır. Projeler genellikle dün gereklidir. Hiç yarın istenen proje olmaz. Bu da elektrik projecisinin üstünde ağır bir baskı oluşturur.
Yine kaliteyi etkileyen dünyanın sanırım başka hiçbir yerinde olmayan sadece Türkiye ye mahsus bir uygulama var Ruhsat Projeleri
Özellikle İstanbul ruhsat projelerinin Belediye tarafından kontrol edildiği özel bir konuma sahip .
İşverenler özellikle AVM ve Rezidans Projelerinin yoğunlaştığı bugünlerde satış yapabilmek için ruhsat alma şartı arandığından ruhsat projelerinin en çabuk şekilde yapılmasını istemektedirler..
Bu yüzden çoğunlukla yanlış –mutlaka eksik bir sürü proje belediyelerden onaylanarak geçmektedir.
Daha sonra Bu projelerle ihaleye çıkılıp yükleniciye yapım için verilmektedir.
PROJE ÜCRETLERİ de ayrı bir zorluk konusudur.
Bayındırlık Bakanlığı Proje Ücretleri Yönetmeliğinde hala Elektrik Projelerinin tüm projeler içindeki oranı %38,5 dur.
Elektrik Tesisatının Aydınlatma-Priz-Telefon demek olduğu günlerden kalan bu yönetmelik,günümüzde Orta Gerilimden –Güvenlik Sistemlerine kadar çok sayıda sistemi kapsayan projeler için hala geçerli.Maalesef ,buna rağmen bu fiyatların altında da teklif veren veya vermek zorunda kalan meslektaşlarımız var..
İş bulabilmenin zorlaştığı bugünlerde işverenlerin birçoğu bundan faydalanarak hiç denilecek rakamlarla sözleşme yapmaktadır.
Bu fiyatlarla alınan Projeleri karlı veya en azından zararsız bitirebilmek için bazı değerlerden vazgeçilmektedir.
Türkiye’de en zor işin hizmet satmak olduğunu hepimiz biliyoruz. İşverenler proje çizimine para ödemekten kaçınıyorlar..
Senelerdir ruhsat projeleri ile ihale yapıp yükleniciyi seçen sonra gerçek uygulama projelerini yükleniciye yaptırıp proje parası ödemediğini zanneden işverenlere alışmıştık.
Bunlara şimdi de projeyi direk tedarikçilere yaptırıp para ödemeyenler eklendi
Yapının bütününü bilmeden malzeme bazında yapılan projeler sonuçta yüklenicinin işini zorlaştırmakta..
Sistemler arasındaki koordinasyon ancak projeye hâkim müellifler tarafından sağlanabilir.
Biraz da çuvaldızı kendimize batıralım. Hepimizin bürosunda duyulan sözlerden örnekler verelim.
Ben projeyi doğru yaptım gerisine karışmam… Bu kadar çok dokümanla uğraşamam… Ne olacak kendi sıraya diziversin… Çizgiler yazıların üstüne çıkmış ne fark eder okunmuyor mu? Başlıklar düzensiz yazılmış harf karakterleri ve büyüklükleri tutmuyor olsun, hangi kat olduğu belli değil mi? Ölçek yanlış fark etmez üstünden ölçü almasın…
Bütün bunları söylemekten vazgeçtiğimiz gün daha kaliteli projeler yapmaya başlayacağız.
Özetle, projede kaliteyi sağlayabilmek için önce ne istediğini bilen bir işverenle çalışmak lazım. Birbirleriyle koordineli çalışan proje disiplinleri olması lazım. Yaratıcı, bilimsel, uygulanabilir, yarar sağlamaya yönelik anlaşılır projeler yapılmalı. Problemin tanımı, amacı, hedefleri ve faaliyetleri arasında anlamlı ilişkiler kurulmalıdır. Standart ve yönetmeliklere kesinlikle uyulmalı. Kontroller zamanında ve düzgün yapılmalı. Doküman yöntemleri hazırlanmalı.
Sonunda hepimizin ortak dileği zannediyorum ki ücretinin az oluşuyla değil kalitesinin yüksek oluşuyla seçilen projelerin çoğalmasıdır. ETMD Dergileri