Yıldırımın ne olduğunu herkes bilir ancak tanım olarak açıklamasını yapamaz. Yıldırım, elektrik yüklü yağmur bulutlarında zıt kutuplu iki bulutun birbirini çekmesi ile oluşan yüksek değerli elektrik enerjisinin ortaya çıkması ve bu enerjinin yere ulaştırılmasıdır. Diğer bir açıklama ile bulut eksi yüklü ve yerdeki elektrik enerjisi de artı iyon ise bu iki kutbun birbirini çekmesi ile yıldırım oluşmaktadır. Özellikle yüksek bölgeler ve elektrik akımının yoğun olduğu yerler daha fazla yıldırım çekmektedir. Bu tür doğa olaylarını önlemek, can ve mal güvenliğini sağlamak için yıldırımdan korunma yönetmeliği çıkartılmıştır. Yıldırımdan korunma yolları olarak yüksek binalara ve yoğun elektrik akımının kullanıldığı binalar paratoner sistemleri kurulmaktadır.
Paratoner, yıldırımsavar olarak bilinen bir sistemdir. Bulutlardan gelecek olan yüksek elektrik akımının topraklamasını yapan, gelen enerjiyi direk olarak toprağa ileterek zarar vermesini önleyen topraklama sistemidir. Yıldırımdan korunma yönetmeliği paratoner sistemlerinin nasıl olması gerektiğini göstermektedir. Paratoner bulutların çarpışması sonucu oluşan elektrik akımının, yapılara, insanlara, tüm canlılara, ağaçlara zarar vermeden toprağa aktarılmasını sağlamayı amaçlamaktadır. Yıldırımdan korunma yolları seçeneklerinin en etkili ve güvenilir olanıdır. Etki durumlarına göre paratoner çeşitleri bulunmaktadır. Yapıların durumlarına göre elektrik mühendislerine hesaplatma yapılmalı ve en uygun paratoner sistemi binalar takılmalıdır.
Paratoner denilen sistemi, gökyüzüne doğru uzatılmış bir boru ile yapılan topraklama olarak düşünebilirsiniz. Binanın en yüksek yerinden gökyüzüne doğru uzatılan boru içerisinde iletken bir tel bulunmakta ve bu telin diğer ucu toprak ile bağlantılı şekilde yapılmaktadır. Bulutların çarpışması sonucu oluşan ve elektrik akımına dönüşen enerji bu iletken tel tarafından yakalanır ve herhangi bir yere zarar vermeden direk toprağa iletilerek etkisi ortadan kaldırılır. Binalarınıza taktıracağınız aktif bir paratoner sistemi sizlere en iyi korumayı sağlayacaktır.
Ülkemizde yıldırımdan korunma yönetmeliği çıkartılmış, amaç, kapsam, dayanak ve uygulama yöntemleri belirlenmiştir. Yönetmeliğin amacı, yapıları yıldırımdan korumak, can ve mal güvenliğini sağlamak için güvenli bir şekilde yapılmasını sağlamayı ve denetlemeyi amaçlamaktadır.
Yıldırımdan korunmak için yapılacak olan çalışmalar yıldırımın oluşmasını önlemeyecektir. Ancak oluşan yıldırımın tesislere, insanlara ve çevreye zarar vermesini önleyecektir. Bu yönetmelik ile yüksek yapılar, yangın ve patlama tehlikesi olan yapılar, özel yapılar ve panik tehlikesi bulunan yapılar için düzenleme yapmaktadır. Elektrik üretimi yapılan yerler, demiryolları, iletişim sistemleri kara, deniz ve hava araçları gibi durumlar bu yönetmelik kapsamına alınmamıştır.
Yüksek gerilimli elektrik akım işleri çok tehlikelidir ve mutlaka uzman kişiler tarafından yapılması gerekmektedir. Yıldırımdan korunma yönetmeliği kapsamında yapılacak olan paratoner sistemlerinin kurulması işleri için öncelikle binanızın elektrik akım hesaplamasını yetkili mühendislere yaptırmanız ve kurulacak olan paratoner seçeneklerinin belirlenmesini standartlara uygun bir şekilde yaptırmalısınız. Uzmanlar tarafından yapılacak çalışmalar ile akım yönü belirlenir ve akım yönüne göre belirlenen doğru topraklama sisteminin kurulumu yapılır. Paratoner sistemleri kurulduktan sonra periyodik olarak bakımının yapılması güvenlik açısından büyük önem taşımaktadır.
Standartlara Göre Tedbirlerin Alınması
Can ve mal güvenliği söz konusu olan güvenlik tedbirleri alınırken, o alanda hazırlanmış olan kanun ve yönetmeliklerde belirlenen standartlara uygun olarak yapılması gerekmektedir. Usulüne uygun yapılmamış olan bir topraklama sistemi hiçbir işe yaramayacak ve yaşanacak olumsuzluk durumunda büyük bir güvenlik riski oluşturacaktır. Özellikle yıldırım olayı gibi yüksek elektrik akımının oluştuğu durumların can ve mal güvenliğini etkilemeden toprağa iletilmesini sağlamak için gerekli topraklama iletkenliği işlemlerinin yönetmelik ile belirlenen standartlara göre yapılması gerekmektedir.
Bir önceki yazımız olan AG Parafudr Fiyatları başlıklı makalemizde Ag parafudr seçimi, parafudr çeşitleri ve parafudr koruma cihazları hakkında bilgiler verilmektedir.
Topraklama sistemi, Yıldırımdan Korunma Yönetmeliği, yıldırımdan korunmak