3. Ödül - Şişli Halide Edip Adıvar Kültür Merkezi Mimari Proje Yarışması
Şişli Halide Edip Adıvar Kültür Merkezi Mimari Proje Yarışması'nda 3. Ödül'ü kazanan 19 sıra numaralı 14177 rumuzlu proje;
Tamer Başbuğ Mimar (ADMMA) - Ekip Temsilcisi
Evren Başbuğ Y. Mimar (ODTÜ / İstanbul Bilgi Üni.)
Hasan Özbay Y.Mimar (ADMMA / ODTÜ)
C. Baran İdil Şehir Plancısı / Y. Müh. Mimar (İTÜ)
Aslı Özbay Y. Mimar (MSÜ / ODTÜ)
Tuba Tuncalı Mimar (MSÜ)
Maskeler ve yahut ruhlar? İnsan için kudret eliyle çizilmis, müddeti mezara kadar süren bir et maskesi mi olmak daha faydalıdır, yoksa ebediyet tehlikesine maruz bir ruh olmak mı daha iyidir?
Bu meseleyi siz düşünecek, siz halledeceksiniz!
Bugün Adem oğlu ruhundan kurtulmanın çaresini bulmuştur... Bugün Adem oğlu hayatı sade bir yığın ete bağlamanın yolunu bulmuştur. Kulakları olan beni dinlesin...
Maskeler elem çekmez, gözyaşı dökmez, sevmez, nefret etmez! Maskeler ruhlara musallat olan gönül azabını bilmez... Maskeler mezardan sonraki meçhul alemin hülyası ile, fena rüyası ile melul değildir. Maskeler fani, ruhlar ebedidir. Maskelerin bir mabudu vardır; Kudret ve Para! Bu mabut onları beşikten mezara kadar ellerinden tutup götürür ve akibetleri ebedi bir hiçtir.
Maskeler ve yahut ruhlar? Bu meseleyi halletmek, birinden birini seçmek size aittir.
Ey bir tek mabudumuz olan para ve kudret! Bugünün rızkını bize ihsan et, maskelerimizi kazadan beladan sakla, bizi ruh belasından kurtar. 1
“ Fantezi Piyes “
Halide Edip Adıvar, çesitli yazınsal türlerde verdiği yapıtların yanısıra “Kenan Çobanları” (1916) başlıklı üç perdelik bir opera ve “Maske ve Ruh” (1945) adlı bir de “Fantezi Piyes” bırakmıştır geriye. “Kenan Çobanları” Beyrut ve Suriye’de ülkemizde de Robert Kolej’de temsil edilmiş, “Maske ve Ruh” ise günümüze kadar hiç sahnelenmemiştir. Bazı sözlü kaynaklara göre New York’ta Frances Kazan’ın teşvikiyle bir tiyatro topluluğu tarafından oynanması gündeme gelmiş, bazı çalışmalar yapılmasına karşın girişim sonuçlanmamıştır.
Halide Edip Adıvar, 1930’lu yılların ortalarına doğru yazdığı “Maske ve Ruh”ta, Birinci ve İkinci Dünya Savaşları arasında sıkışıp kalmış dünyaya, dünyanın sorunlarına ve gelecekte dünyayı bekleyen olası düzene “Nasreddin Hoca gözüyle” bakmaya çalışıyor. Adıvar, bu fikrin Kurtuluş Savaşı sonrasında Akşehir’e yaptığı bir ziyaret sırasında doğduğunu, ancak “Maske ve Ruh”u bu ziyaretin üstünden 10 yılı aşkın bir süre geçtikten sonra yazdığını anlatıyor.
Yazar eserde “maske” ve “ruh” olarak adlandırdığı ruh ve vücut kavramlarını ne tez - antitez ilişkisi içinde, ne de tez ve antitezi birbirinin tamamlayıcısı olarak benimseyen düşünce doğrultusunda ele almıyor; maskeyi makineleşme, para ve kudretle eşdeğer kılıp ruhla aralarında tercih yapılması gereken bir seçenek olarak sunuyor. 2
“Maske ve Ruh” her ne kadar iki savaş arasındaki kaotik ortama bir tepki olarak yaratıldıysa da; gerek modern toplumun ve modern insanın en büyük açmazını konu alması gerekse de sorduğu soruların, ortaya koyduğu açılımların günümüzde hala değerini koruyor oluşu; Halide Edip Adıvar’ın tarih ve edebiyat sahnesindeki önemini gösteriyor. Her anlamda çağının çok ilerisinde bir aklın ve bakışın ürünü olan bu ilginç eserin halen sahnelenememiş olması ise kabul edilebilir bir durum değil.
“Halide Edip Adıvar Kültür Merkezi” önerisi tek bir motivasyonla tasarlandı. “Fantezi Piyes” burada ilk kez izleyiciyle buluşacak!
“ ‘Benlik’ zincirini kırmak insana daima bir iç hürriyeti verir, ve bu iç hürriyeti insana etrafına bir dereceye kadar geniş, serin ve doğru bir görüşle bakmak imkanı bırakır. “
1 . Adıvar, Halide Edip; Maske ve Ruh, İstanbul, Remzi Kitabevi, 1945.
2 . Yaycıoğlu, Mukadder; Halide Edip Adıvar’ın Maske ve Ruh’u, Tiyatro Araştırmaları Dergisi, Ankara, 2002.
Yapı; genel tasarım refleksi olan alanı program ihtiyaçlarına göre “doldurma” mantığının tersine; alanın geometrisinin dayattığı ve tanımlı sınırların çerçevelediği toplam kullanılabilir hacimden “boşaltma” mantığıyla elde edildi.
İlk hamlede Salonlar, Fuayeler, Derslikler, Prova Odaları, Kafeteryalar ve Ofisler gibi programın başat öğeleri ile bunlara servis verecek üniteler, düşey dolaşım elemanlarını barındıran bir galeri mekanı ile birbirinden ayrıştırıldı. İkinci aşamada Salon ve Prova Odaları yükseltilerek Zemin ve Alt Zemin katlarda halkın yoğun olarak kullanacağı Etkinlik Merkezi hacimleri yaratıldı.
Yapıya galeri boşluğunun iki ucundan alt ve üst kotlardan giriş sağlanarak yaya hareketinin yapının içine alınması, bu şekilde kültür merkezinin sürekli canlı tutularak kent hayatının bir parçası haline gelmesi düşünüldü.
Bütün bu yapısal tasarım kararları, yapının kimliğine katkı koyacak biçimde, kültür merkezinin anıtsallığını öne çıkaracak biçimde ele alındı.
975 İzleyicinin kullanımı için tasarlanan Büyük Salon; Konser, Opera, Operet, Tiyatro, ve Konferans gibi farklı kullanımlara olanak sağlayabilecek şekilde tasarlandı. Opera ve Operet kullanımı için hem sahne içinde hem de orkestra çukurunda oluşturulan hidrolik zemin sistemi her türlü ihtiyaca cevap verebilecek biçimde düzenlendi. Özellikle sahne arkasındaki dekor asansörü otopark ile sahne arasındaki doğrudan ilişkiyi sağlamak için kurgulandı.
Yoğun etkinlik kullanımı sırasında artacak otopark ihtiyacı için ana caddenin karşısındaki katlı otopark ile yer altı bağlantısı kuruldu.
Yapı Cephe Sistemi
Yapının cephesi esnek kullanıma izin verebilmesi açısından çift cidarlı olarak tasarlandı. Betonarme perde duvar önüne yerleştirilecek modüler askı sistemine takılan 2 odacıklı yarı şeffaf polikarbonat levhalardan oluşan dış cephe sistemi; gerek geçirgenliği sayesinde duvar hissini kaybettiren derinlik verici özelliği, gerekse kolay sökülüp takılabilirliği açısından tercih edildi. Bu sistem sayesinde yapının, kente yılın her günü aynı cepheyi göstermektense belirlenecek küratöryel program dahilinde seçilecek sanatçıların cephe üzerinde yapacakları görsel, dokusal veya aydınlatma/projeksiyon odaklı enstalasyon çalışmalarına da ev sahipliği yaparak her daim kent içinde bir çekim noktası ve ilgi odağı haline gelmesi düşünüldü.
Yapıda bu aşamada mühendislik (Elektrik, Makine, Statik, Akustik, Yangın, Zemin) çözümlerine dair özel bir durum bulunmamakla beraber; yapının yoğun insan kullanımı öngörülen bir kültür merkezi olması sebebiyle Büyük Salon ve çevresindeki kullanım alanlarında özel akustik detaylar uygulanacak ve gerekli yangın korunumu önlemleri alınacaktır. Bununla beraber yapının ısıtma soğutma sistemleri çözülürken, salon akustiği ve ses yalıtım değerleri göz önüne alınacak, seyir konforunu olumsuz etkilemeyecek detaylar uygulanacaktır. ...