Türkiye’de mezarlık kültürü ve Alevi mezarları | Agos
FOTO: Yaşar Gündoğan
Ünlü tiyatro ve sinema sanatçısı Tuncel Kurtiz (1 Şubat 1936 - 27 Eylül 2013) vasiyetinde, “Beni bir Alevi mezarlığına gömün” demişti. Doğrusu, bir Kızılbaş olarak o güne kadar bir Kızılbaş mezarlığının olup-olmadığı bilmiyordum. İlk köyümde (Kiğı/Bılece) araştırdım, ulu bir meşe ağacının altındaki ** mezarlıkların ekseriyetinde başucuna ince uzun bir taş dikildiğini ve yönlerinin de Doğu-Batı ekseninde olduklarını gördüm. Bazı mezar taşlarında ise dünya, ay ve güneş motiflerinin yanı sıra, kılıç, kalkan, çiçek, devridaim gülü ve benzeri motifler işlenmişti. Bazı mezarlıklarda da başucu ile ayakucu taşları arasında, mezarın üstünde ve yüzü doğuya dönük koç heykelleri vardı. Bu koç heykelleri de öyle ince uzun olmayıp, biraz daha topluca idiler. Yine onların da her iki yüzü güneş, ay ve dünya motifinin yanında yiğitliği simgeleyen kılıç, kama ve kalkan motifleri ile süslüydü. Hafızam beni yanıltmıyorsa birisinde de cura (üç teli saz) motifi ile devri-daim(çarkı felek) gülünün süsü vardı, ama hiç birinde ne Türkçe, ne Arapça ne de ki el-Fatiha yazıtları vardı. Bunca işlemeyi yapanlar, bu kadarcık yazı yazmasını bilmiyorlar mıydı? Beli ki bilinçli yazmamışlardı.