Antisosyal Kişilik Bozukluğu Nasıl Anlaşılır? | Yetişkin Psikolojisi | Blog | Bebeko
Bu tip kişiliğe sahip olanlar acımasız, zevk düşkünü, sorumluluk duygusu taşımayan, agresif, ben merkezci, kontrolsüz, deneyimlerinden ders almayan, tekrarlayan cezalandırmalara rağmen yanlış davranışlarını değiştirmeyen, dürtü denetim bozukluğu yaşayan, düşük süper ego fonksiyonlarına sahip, heyecan arayan bireylerdir. Alkol ve uyuşturucu kullanmaya, kendilerine fiziksel zararlar vermeye meyillidirler.
Egonun savunma sistemlerinden rasyonalizasyon (akli bir sebebe bürünme), yapılanları haklı göstermek için antisosyal kişilik bozukluğu olan bireylerce sıkça kullanılır.
Antisosyal kişilik bozukluğu olan bireyler suç işlemiş veya işliyor olmak zorunda değildir. Hatta cana yakın ve sempatik bile olabilirler. Bu rahatsızlığın tipleri vardır. Suç işleyenler “kriminal tip” olarak adlandırılmaktadır.
Görülme sıklığı genel toplumda erkeklerde daha sık olarak %3, kadınlarda ise %1′dir. Yoksul bölgelerde daha sık görülür. Cezaevlerindeki mahkumlarda oran %75′tir. Başlama yaşı 15 yaşın altına kadar uzanır.
Gelişim evresindeki psikolojik, sosyal ve biyolojik etkileşimler sonucu ortaya çıkar. Hiperaktif çocuklarda görülme sıklığı daha yüksektir. Yaşamının ilk 5 yılında anne sevgisinden ve anne varlığından mahrum kalan çocuklarda gelecekte sosyopati görülme oranı daha yüksektir. Genetik faktörlerin etkili olabileceği düşünülmektedir. Ebeveynlerin yokluğu, sömürüsü, şiddetli cezalandırmaları, disiplinsizlikleri, ilgisizlikleri de bu rahatsızlığın oluşmasında etkili görülmektedir.
Bir hastaya antisosyal kişilik bozukluğu tanısı koyabilmemiz için aşağıdaki kriterlerden en az üçünün hastada var olması, hastanın en az 18 yaşında olması, davranışlarının manik epizodlarla ve şizofreni ile alakasız olması gereklidir.
1-Tekrar tekrar cezalandırılmalarına, tutuklanmalarına neden olacak eylemleri yaparlar, yasalara, toplumsal davranış biçimlerine uymazlar.
2- Yalan söylemek, takma isimler kullanmak, kendi zevkleri için başkalarını aldatmak gibi dürüst olmayan davranışlar sergilerler.
3- Dürtü kontrol bozuklukları yaşarlar, kontrolsüzdürler, istediklerini istedikleri yerde ve zamanda kendilerine zararlı olsa da yapmak isterler ve intikam dışında gelecek için planlar yapmazlar, ani bir kararla hayatlarını değiştirebilirler.
4- Agresif davranışları vardır. Saldırgan, kavgacı tiplerdir. Trafikte, sosyal hayatta ufacık bir konudan dolayı başka insanları yaralayan, öldüren insanlar genelde antisosyaldir.
5- Gerek kendisi için olsun gerek başkaları için olsun güvenliği sağlamak gibi bir kaygıları yoktur. Tehlikeli işler yapar, heyecan arayışı içinde olurlar.
6- Sorumluluk almak noktasında yetersizdirler. Bir işte sürekli devam edemez, düzenli fatura ödemezler. Sosyal sorumluluklarını yerine getirmezler. Evde biri hasta olsa hastaneye götürmez, bu iş için gereken parayı kendi zevkleri için harcarlar. Ne iyi bir babalık/annelik yapabilir ne iyi bir eş olabilirler. Birçok cinsel eşleri olabilir.
7- Suçluluk duygusu, vicdan azabı, pişmanlık yaşamazlar. Yaptıkları yanlışlara akılcı sebepler bulmaya çalışır, yalanlarını başka yalanlarla kapatırlar. İlgisiz hatta pişkin davranışlar sergileyebilirler. Birilerine cinsel saldırıda bulunup sonra da “benim suçum değil, çok cilveli yürüyordu,çok dar ve açık giyiniyordu” gibi açıklamalar getirilebilirler.
Tedavisi zor olan genel de ömür boyu süren ve yaşlılıkta gerileyen bir rahatsızlıktır. Kendi kendine terapiye gelmezler. Terapist önlemler alarak ve kesin sınırlar çizerek hastanın zarar verecek davranışlarının önüne geçmeye çalışmalıdır. Anksiyete depresyon gibi duygu durum bozuklukları oluşursa ilaç tedavisi uygulanabilir.