Okumak, benim için bir yaşam stili, beni tanıyan herkes de bunu bilir, iyi kötü birçok kitap okudum, ödüllü ve ödülsüz, adı kimse tarafından bilinmeyenler ve çok popüler olanlar. Ancak polisiye romanlarda dahil olmak üzere sanırım hiçbir kitap beni bu kadar diken üstünde tutmamıştı diyebilirim. İyi bir kitap anlattığı hisleri ve durumları okuyucuya da olduğu gibi hissettiren kitaptır demekten kendimi alamıyorum, çok iddialı olmasına rağmen.
Kaos ortamını anlatan bir kitaptır, hükümetleri oluşturan insanların yönettikleri halkı bir piyon olarak görmelerini anlatır bir nevi, gözden çıkarılabilirler, çünkü yönetimlerinin devam etmesi için zararlı sayılabilecek küçük topluluklar feda edilebilir gelir, ancak hükümette yönetim şekli olan demokrasi de çok kırılgandır. Aynı zamanda insanların ahlak değerlerini de irdeler, her insanın içinde hayvani ir yanı olduğunu ve bunu gözlerden saklayabildiği sürece her şeyi yapabileceği düşüncesine çok çabuk kapılabilir. Mühim olan iyi saklanabilmektir.
Koca bir kent bir anda beyaz körlük adını verdikleri bir salgına yakalanır, aslında gerçekten kör mü olmuşlardır, yoksa bütün her şey kendi içlerinde mi olup bitiyordur, bu pek belli değil. Tek bir kişi haricinde herkes beyaz bir denizde boğuluyordur, o da doktorun karısıdır. Sanırım yazar bunu yaparken hikayeyi anlatacak gerçek bir kişiye ihtiyaç duyduğundan yaptı ve mesajını daha iyi aksettirebilmek için erdemli bir insanı tercih etti. Körlerin önce kapatıldığı yerde daha sonra da dışarıda tüm değerlerini ve özsaygılarını kaybedip yaşadıklarını gördükçe kadın da kör olmak istediğini fark edip, görmeyen insanların arasında gören biri olmanın ağırlığını ütün roman boyunca omuzlarında taşıdı.
Kentin adı belli değil kitapta, bunun nedeni yaşanan olayların dünyanın herhangi bir yerinde dahi olsa aynı sonuçlarla karşılaşılacağını, insanın dini, dili, ya da ırkı ne olursa olsun aynı dürtülere sahip bir varlık olduğunu ortaya koymak içindir. Bununla birlikte insanların isimleri yoktur, onları tanımlayan başka sıfatlar kullanılır, bu da farklı yaşantıları, eğitimleri ve durumları olan insanların her yerde olabileceğini ve aynı şeyleri yaşayabileceklerini vurgulamak içindir. Karşılıklı konuşmaların olay örgüsü içinde tek bir monolog haline getirildiği felsefenin de dinin de sorgulandığı kelime oyunlarından uzak yoğun anlatımlı distopya romanlarının arasında kendine yer edinmiş harika bir kitap.
“Sonradan arabayı çalan adamın, kör adama yardımını sunduğu andan hiçbir kötü niyeti yoktu, tam tersine, cömertlik ve özgecilik adı verilen duygulara uymaktan başka bir şey yapmamıştı ki bunlar, herkesin bildiği gibi, insan soyunun en iyi iki yanını oluşturur, hatta bu duygulara, mesleğinde ilerleme şansı bulunmayan ve bu işi yaparken, tersine, zavallıların çaresiz durumda olmalarından yararlanan gerçek patronlar tarafından sömürülen ve yüreği bizim basit araba hırsızınınkinden çok daha katı suçlularda bile rastlandığı olur.”
“Bir sürü bilinçdışı öğrenin saldırısına uğrayan, bir o kadar başka öğenin yok saydığı ahlak bilinci, var olan bir niteliktir, her zaman da var olagelmiştir, Dördüncü Zaman filozoflarının, ruh denen şeyin henüz basit, belirsiz bir taslak olduğu sıralarda icat ettiği bir şey değildir.”
“Erdem, herkesin bildiği gibi, yetkinliğe giden çetin yolda her zaman engellerle karşılaşır, günaha ve kötülüğe gelince, şans onları her zaman öylesine sever ve kollar ki, genç kız daha asansörün kapısına gelir gelmez kapılar açıldı.”
“Sonra, aklına uzun süre önce keşfetmesi gereken bir şey gelmiş gibi, hüzünlü bir sesle mırıldandı, yarı ilgisizlik, yarı kötü niyetten oluşan bir çirkef içinde yüzüyoruz.”
“Yapacağımız her hareketten önce ciddi olarak düşünmeye başlasak, vereceği sonuçları önceden kestirmeye çalışsak, önce kesin sonuçları, sonra olası sonuçları, sonra rastlantısal sonuçları, daha sonra da ortaya çıkması düşünülebilecek sonuçları düşünmeye kalksak, aklımıza bir şey geldiğinde, bulunduğumuz yere çakılır, hangi yöne olursa olsun bir adım bile atamazdık.”
“Hepimizin içinde adını koyamadığımız bir şey, bizi biz yapan işte o.”
“evet, kolay olmadı, bu açıklama yeterli olmamalı, korkunçtu, siz yazarsınız, biraz önce söylediğiniz gibi sözcükleri, çok iyi bilmeniz, tartmanız gerekiyor, dolayısıyla sıfatların hiçbir işe yaramadığını bilirsiniz, bir insan bir başka insanı öldürdüğünde örneğin, bunu yalın bir biçimde ifade etmeli ve bu ifadeyi olayın korkunçluğu üzerine, yalnızca bunun üzerine oturtmalı, böyle yapmak yerine, olayın korkunç olduğunu doğrudan söyleyecek olursa, bu bizde şok etkisi yapar, gereğinden fazla sözcük var demek istiyorsunuz yani, gereği kadar duyguya sahip olmadığımızı söylemek istiyorum, ya da yeteri kadar duyguya sahibiz ama bu duyguları ifade edecek sözcükleri bir yana bırakıyoruz, dolayısıyla da duygularımızı yitirmiş oluyoruz.”
“Körlerin en körünün artık görmek istemeyen kör olduğunu söylersek çok büyük bir gerçeği dile getirmiş oluruz.”
Tags: Bütün İsimler, Jose Saramago, Kabil, Kitap Gurmesi yorumu, Kitap yorumu, Körlük, Körlük Kitap Yorumu, Ölümlü Nesneler, Saramago