Ana Sayfa Sağlık İshale Ne İyi Gelir, İshali Ne Geçirir, Çözümü
Hemen hemen herkesin hayatının belli evrelerinde yaşadığı sağlık sorunlarından biri olan ishalle ilgili Uzm. Dr. Güner Yurtsever ishal neden olur, ishale ne iyi gelir, ishali ne geçirir, çocuklarda ishali ne keser gibi sık sık sorulan soruları Bio Bilgi okuyucuları için cevapladı.
Çağımızın en sık rastlanan rahatsızlıklarından ishal, yediden yetmişe birçok kişinin muzdarip olduğu bağırsak problemlerinden birisidir. Hem günlük hayatı hem de iş hayatını ciddi anlamda olumsuz etkileyebilen bu rahatsızlık, kişilerin sosyal aktivitelerinin önüne de geçebilmektedir. Bazı durumlarda farklı hastalıkların belirtileri olarak ortaya çıkabilen ishal problemi, bazen de vücuda alınan yiyecek ve içecekler nedeniyle meydana gelebilir. Bebeklerde ishal problemi ise önlem alınmadığı takdirde oldukça tehlikeli sonuçlar doğurabilir. İshal görülen bebeklerin mutlaka doktora götürülmesi gerekir.
Tıp alanında dışkı miktarının artmasının yanı sıra sık sık ve sulu dışkılama durumlarında ishal tanısı konulabilmektedir. Yapılan araştırmalar, ishale yakalanan hastaların günde yaklaşık olarak 250 gramdan fazla sulu dışkı yaptıklarını ve bu dışkının yüzde 70’inin de tamamen sıvı halde bulunduğunu göstermektedir. Şiddetli ishal durumlarında ise günde 13 litre civarında vücuttan sıvı kaybedildiği bilinir.
Yaygın kanının aksine aslında bir hastalık olmayan ishal, çok sayıda tetikleyici faktör nedeniyle meydana gelebilen bir tür semptom olarak da nitelendirilebilmektedir. Son yıllarda gerçekleştirilen bazı araştırmalara göre ishal, dünyada yaşayan ve 5 yaşından küçük olan çocuklarda ölüme neden olan rahatsızlıklar içerisinde pnömoni hastalığından sonra ikinci sırada yer alır. Yine aynı araştırmalarda senede yaklaşık olarak 1.5 milyon bebeğin ishal nedeniyle yaşamını yitirdiği tespit edilmiştir.
‘’İshal neden olur?’’ sorusunu farklı pek çok tetikleyici etken üzerinden yanıtlayabilmek mümkündür. Vücut için en gerekli minerallerden birisi olan magnezyumun ya da değerli bir vitamin olan C vitamininin fazla miktarlarda alınması, ishale sebep olan etkenler arasındadır. 5 yaşından daha küçük çocuklarda görülen ve tedavi amacıyla hastaneye yatırılmalarına neden olan ishal sorunlarının yaklaşık yüzde 40’ının ise corona virüsler kaynaklı olduğu söylenebilir.
İnfeksiyöz hastalıkların da sebebiyet verebileceği ishal problemi, vücutta pek çok önemli görevi yerine getiren kalın bağırsağın normalde olması gerekenden daha az sıvı emmesi sonucunda kendisini gösterir. Normal şartlarda yenen tüm yiyecekler, kalın bağırsağa gelmeden önce sindirilmekte ve sıvı hale gelmektedir. Kalın bağırsağın görevi ise sindirilmiş haldeki bu yiyeceklerin suyunu emmek ve böylece onları hafif katı bir hale getirmektir. Fakat kalın bağırsağın herhangi bir nedenle hasar görmesi ve bu işlevi yerine getirememesi, ‘’İshal neden olur?’’ sorusuna verilebilecek yanıtlar arasındadır.
Bakteriyel toksinler yüzünden kaynaklanabilen ishal, viral enfeksiyonlara bağlı olarak da meydana gelebilir. Normal şartlarda sağlıklı bireyler viral enfeksiyonlar nedeniyle ishal sorunu ile karşı karşıya kalıyorlarsa, bu rahatsızlığın belirtileri genellikle birkaç gün içerisinde iyileşme gösterir ve bu süre en fazla bir haftaya kadar uzayabilir. Ancak kötü beslenen hastalarda ciddi su kaybına yol açabilen ishal, tedavi edilmemesi durumunda kişiler adına hayati tehlike oluşturabilecek bir hale gelebilir.
Bunların yanı sıra ishalin diğer nedenleri arasında farklı ve önemli hastalıkların bulunduğu da söylenebilir. Buna göre kolera, botulizm ve dizanteri hastalığı çoğu durumda ishale sebep olabilir. Apandisit hastalarında görülen apandisit patlaması ise yine ishalin tetikleyicileri içerisindedir. Laktoz toleransı bulunmayan kişilerde beslenme şekilleri de ishalin sebepleri arasında gösterilebilir.
İshal ayrıca çok sayıda bireyin yaşadığı evlerde, sağlıksız yaşam koşullarında, kanalizasyon sorunlarında, kirli su kullanımında, çeşitli gıda yetersizliklerinde veya bağırsakları olumsuz etkileyebilecek gıda tüketiminde meydana gelebilmektedir. Kişisel hijyene yeterince önem verilmemesi de günümüzde ishalin sık sık görülme nedenlerindendir.
İshalin nedenlerinden detaylı şekilde bahsettikten sonra ishal tedavisi konusunda da bilgilendirme yapılabilir. İshal probleminde, ilk olarak doğru şekilde dengelenen elektrolitler üzerinden vücutta mevcut olan su oranının korunması oldukça önemlidir. Bu konu, dizanteri dahil ishalin her türlü halinde büyük bir zorunluluk arz etmekte ve ishal için en uygun tedavi yöntemlerinden birisi olarak kabul edilmektedir. Elektrolitlerin dengelenmediği bol sıvı tüketimi ise vücutta elektrolit dengesizliği denen probleme neden olabilir ve bu durum nadir de olsa su zehirlenmesine sebebiyet verebilir.
Çocuk hastalar söz konusu olduğunda bazı durumlarda su kaybının ciddi boyutlara ulaşabildiği bilinir. Bu yüzden hastalara damardan sıvı enjekte edilmesi gerekebilir. Sıvı enjekte tedavisi gerek duyulan durumlarda yetişkinler için de uygulanabilir.
‘’İshale ne iyi gelir?’’ sorusuna yanıt olarak düzenli, sık sık ve küçük öğünler şeklinde uygulanabilecek bir beslenme sisteminin olumlu etkilerinden söz edilebilir. Bu süreçte aşırı hızlı yemek yenmemesi ve yine aynı hızda sıvı tüketilmemesi de önemlidir.
Muz, yağsız lapa pilav, sarı leblebi, haşlanmış patates, havuç ve elma ishale iyi gelen ve ishali çabuk geçiren yiyeceklerdir
Opioitler, ishal durumlarında kullanılabilecek en faydalı ilaçlar arasındadır. Fakat enfeksiyon kaynaklı meydana gelen ishal sorunlarında opioit ya da bu türde ilaç kullanımından kaçınılmalıdır. Zira bu ilaçlar, enfeksiyonlu durumlarda arzu edilenin dışında bir etki yaratarak hastalığın iyileşme sürecini uzatmakta ve hastaları taşıyıcı konumuna getirebilme riskini de arttırmaktadır. ‘’İshale ne iyi gelir?’’ diyenlere doktor tavsiyesi ile önerilebilecek bu ilaçların en önemli etki mekanizmasının ise peristalsisi engellemek olduğu söylenebilir.
‘’İshale ne iyi gelir?’’ sorusunu yanıtlayabilmek amacıyla Imodium şeklinde de bilinen Loperamide isimli ishal ilacından da bahsedilebilir. Bu ilacın yanı sıra Lomotil, Motofen (Atropine ve Difenoxin), morfin ve afyon suyu da yine en bilinen opioit türlerindendir.
‘’İshale ne iyi gelir?’’ diyenlere ayrıca antibiyotik tedavisinin faydalı olabileceği söylenebilir. Bakteri kaynaklı ishal durumlarında oldukça etkili olan antibiyotik tedavisinde bu ilaçların düzenli olarak kullanılmasından ziyade yalnızca uzman doktor tavsiyesi ile alınması gerektiği belirtilebilmektedir. Çünkü antibiyotiklerin düzenli ve sık kullanımı, bağırsağın florasını kötü yönde etkileyerek ishalin daha da şiddetlenmesine sebebiyet verebilir. Bu nedenle ishal için hastaların asla kendi başlarına antibiyotik kullanımına gitmemeleri tavsiye edilir.
Bunun dışında ‘’İshal nasıl geçer?’’ diyen hastalara, son zamanlarda internet üzerinde yapılan aramalarda sık sık karşılaşılan kahve limon küründen de örnek verilebilir. Hastaların genellikle ‘’İshale ne iyi gelir kahve limon kürü nedir?’’ şeklinde arattığı bu kür, aslında tek başına tüketilmesi çok da tavsiye edilmeyen kahvenin limonla bir araya gelmesi halinde ishal tedavisi için etkili bir doğal çözüm olabileceğini göstermektedir. Kürü uygulayabilmek için bir çay kaşığı Türk kahvesinin üzerine birkaç damla limon sıkılması ve akabinde tüketiminin gerçekleştirilmesi yeterlidir.
‘’İshali ne geçirir?’’ diye merak eden ve ishal sorunu ile mücadele eden kişilere uzman doktorlar tarafından uygulanabilecek olan oral rehidrasyon terapilerinin etkili olduğu dile getirilebilir. Ağız yolu ile alınabilecek olan şeker ya da tuz çözeltileri şeklinde de tanımlanabilecek bu tedavi yöntemi ile hastalar üzerinde kısa sürede etkili sonuçlar elde edilebilmektedir. Bunun yanı sıra ‘’İshali ne geçirir?’’ sorusuna cevap olarak çölyak hastalarının buğday ürünlerini tüketmemeleri gerektiği de söylenebilir.
İshal problemlerinde spastik kolon sendromu ile mücadele eden hastaların diyetlerini değiştirmeleri ve çözünür lifli gıdalar tüketmeleri önemli bir destekleyici tedavi olabilir. Bunun dışında yine bu hastaların ishal için süt ürünlerinden ziyade pirinç ve soya ürünlerini tüketmeleri, posalı lif açısından zengin sebze ve meyve tüketimine dikkat etmeleri ve tüm yemeklerini küçük öğünler halinde almaları, spastik kolon sendromunda ishale karşı uygulanabilecek olan çözümlerdendir.
İshal için yağlı kırmızı et tüketiminin minimuma indirilmesi, kızartmalardan uzak durulması, çikolata ve kahve tüketilmemesi, alkollü ve kola gibi gazlı içeceklerden uzak durulması da yine ishali geçirmek adına tavsiye edilebilecek diğer yöntemler arasındadır. Bu kısımda özellikle kolanın ishale iyi geldiği gibi yaygın bir inanışın bulunduğu fakat bunun kesinlikle doğru olmadığı belirtilmelidir.
İshali tedavi edebilmek için tüm bunların yanı sıra ishale ne iyi gelir noktasında genel hijyen ve hastanın izole edilmesi de etkili bir tedavi yöntemi olarak nitelendirilebilir. Ek olarak alınabilecek çinko destekleri ise ishalin iyileşme süresini yüzde 25 oranında hızlandırması ile bilinir.
Çocuklarda İshali Ne Keser
Bebeklerde ve çocuklarda ishal görüldüğünde tedavinin doktor kontrolünde devam etmesi oldukça önemlidir. ‘’Çocuklarda ishali ne keser?’’ sorusuna cevap olarak sağlıklı ve genel hatları ile katı ağırlıklı bir beslenme düzeninin az ve sık öğünler şeklinde çocuk hastalara uygulanabileceği söylenebilir. Bu süreçte meydana gelen sıvı kaybını tam anlamıyla karşılayabilmek için de çocuklardaki su tüketiminin meyve suyu, ayran ve maden suyu gibi gıdalar ile arttırılması önemlidir.
‘’Çocuklarda ishal nasıl geçer?’’ diyen ebeveynlere evde yapılabilecek olan ilk müdahale çözümleri üzerinden de tavsiyelerde bulunabilmek mümkündür. Bunun için 5 su bardağı ölçüsünde önce kaynatılan ve sonra soğutulan suyun 2 yemek kaşığı şeker, 1 çay kaşığı karbonat ve 1 çay kaşığı tuz atıldıktan sonra karıştırılması ve bu karışımın tuvalete her çıkışından sonra ishal olan çocuğa içirilmesi hasta üzerinde özellikle vücuttan kaybedilen sıvı ve tuzu geri kazandırabilmek açısından önemlidir. İshale bitkisel çözümler arasında geçen bu yöntem, ishale ne iyi gelir diyen yetişkinler üzerinde de rahatlıkla uygulanabilmektedir.
Bebeklerde ishal probleminde henüz anne sütü haricinde herhangi bir besin alamayacak kadar küçük olan hastalarda, annenin emzirme miktarını ve süresini arttırması gerekir. Bebeğin içebilmesi halinde önce kaynatılan ve sonra soğutulan temiz içme suyunun da yine hastaya verilebileceği söylenebilir.
‘’Bebeklerdeki ishali ne keser?’’ diye düşünen annelere, bebeklerinin beslenmelerini durdurmadan devam etmelerinin öneminden bahsedilebilir. Anne sütü içen bebeklerin daha sık emzirilmeleri ve ek besin alabilecek durumda olan en az 6 aylık bebeklerin de püre ve yoğurt gibi doğal besinlerle öğün sayılarının çoğaltılması, bebeklerde yaşanan ishal sorunlarını giderebilmek amacıyla uygulanabilecek yöntemlerdendir.
‘’Bebeklerdeki ishal nasıl geçer?’’ sorusuna yanıt vermeye devam ederken bu konuda bazı risklerin bulunduğunu da eklemek gerekir. Biberon ile beslenme ve ilk 6 ay boyunca yalnızca anne sütü alınması gerekirken farklı besinlere geçilmesi, bebeklerdeki ishalin meydana gelebilme ihtimalini yükseltmektedir. Bundan dolayı bu tür konular üzerinde titiz olunması tavsiye edilir. Bebeğin hijyeni ve ellerinin her daim temiz tutulması, yine ishali geçirebilmek adına uygulanabilecek olan diğer teknikler içerisindedir.
İshale iyi gelen yiyecekler, genellikle dışkının sertleşmesine olanak veren gıdalar üzerinden örneklendirilebilir. Bu yiyeceklerin başında bulunan pirinç, sulu dışkıyı normal haline çevirebilmek için düşük lif içeriği ile ideal bir gıda olarak tanımlanabilir. Özellikle beyaz pirincin ishal konusunda etkili bir doğal tedavi yöntemi olduğundan bahsedilebilir.
Pirinç dışında muz da yine ishale ne iyi gelir dendiğinde akla gelen yiyeceklerdir. Hem hafif hem de kolay sindirilebilen bir meyve olan muz, aynı zamanda ishal süresi boyunca vücuttan kaybedilen potasyumun da geri alınabilmesine olanak vermektedir.
Tamamen doğal ve etkili bir antiseptik olan elma sirkesi, sindirim kanalları ve bağırsakların tam anlamıyla temizlenmesi için idealdir. İçerisinde bulunan pektin maddesi ise sulu dışkıyı sertleştirebilme konusunda hastalara yardımcı olabilir.
Kabukları soyulmuş elma, kepek, havuç, haşlanmış patates ve yoğurt da ishale ne iyi gelir dendiğinde ishale iyi gelen yiyecekler için örnek olarak verilebilmektedir.
Tüm bu bilgilerin dışında, ishale eşlik eden bulantı, kusma ve aşırı iştahsızlık gibi durumlarda acilen bir doktora ya da hastaneye gidilmesi gereklidir. Son olarak da ishal şikayetlerinde doktor tavsiyesi dışında ishal kesen ilaç kullanımının ise kesinlikle kaçınılması gereken bir durum olduğu söylenebilir.
Uzm. Dr. Güner Yurtsever tarafından kaleme alınan ishal makalemiz sadece bilgilendirme amaçlıdır. İshal sorunu yaşayanların (özellikle bebekler ve çocuklar) tedavileri mutlaka doktor kontrolünde olmalıdır.
Önceki İçerikAvrupa ve Anadolu Yakası İstanbul Otelleri
Sonraki İçerikŞekersiz Keçiboynuzu Unlu Islak Kek Tarifi, Nasıl Yapılır
Evde Grip Nasıl Geçer, Gribe Ne İyi Gelir - Bio Bilgi Paylaşım Sitesi 25 Nisan 2017 at 23:01
[…] İshale ne iyi gelir? Öğrenmek için tıklayın. […]
Bebeklerde Ateş Nasıl Düşürülür, Kaç Olmalı - Bio Bilgi Paylaşım Sitesi 8 Haziran 2017 at 20:36
[…] ve üst solunun yolları iltihabı, ishal ve kusmaya da neden olan bazı enfeksiyonlar, idrar yolu enfeksiyonları (kız çocuklarında daha […]