Resimli Roman / Çizgi roman - Haberler - Türkler ‘ANİME’ başarısına kayıtsız...
Haberler->Comics, Fumetti vs..->Türkler ‘ANİME’ başarısına kayıtsız...
Türkler ‘ANİME’ başarısına kayıtsız...
Ruhların Kaçışı’ ile tanınan Hayao Miyazaki, bu kez yeni vizyona giren ‘Yürüyen Şato’ ile gündemimizde.
Animasyonları ile ‘yeni sanatı soylulaştıran kişi’ olarak nitelendirilen yönetmen, filmlerinde insanın insanla ve doğayla ilişkisi üzerine felsefî irdelemeler yapıyor. Miyazaki’nin filmlerini didaktik olmaktan çıkaran, ‘faydalı’ sözcüğünün yerini ‘manevî’ sözcüğünün almış olması. Buna rağmen Türkler, Uzakdoğu’dan gelen animasyonların çoğuna önyargılı. ‘Japon kültürüne uzağız’, ‘çizgi filmleri şiddet dolu’, ‘bütün karakterlerin gözleri futbol topu kadar; çünkü çekik gözlü Japonlar çok kompleksli’ gibi bir yığın klişemiz ve genellememiz var.
Japon anime sanatçısı Hayao Miyazaki’nin son filmi iki yıllık bir gecikmenin ardından Yürüyen Şato ismiyle ülkemizde . Türkiyeli sinema izleyicisinin Oscar ödüllü Ruhların Kaçışı’yla hatırlayacağı Miyazaki, “Bu yeni sanatı soylulaştıran kişi” olarak biliniyor. Ünlü Japon yönetmen Akira Kurosawa, Miyazaki’nin My Neighbor Totaru’sunu yüzyılın en iyi yüz filmi arasında sayarken, Kiki’s Delivery Service adlı filmini de ağlayarak izlediğini ekliyor. Miyazaki çizgi olmayan bir film için bile uzun sayılabilecek animeleriyle izleyiciyi kat’i bir güzellik duygusuna sürüklüyor.
Miyazaki animelerinde iyilerin daima iyi, kötülerin düpedüz kötü olduğuna dayanan indirgemeci söylemlerden de; dayatmacı didaktik anlatımlardan da uzak durur. Buna karşın filmleri, insanın insanla ve insanın doğayla ilişkisi üzerine felsefi irdelemeler yapar. Miyazaki’nin filmlerini didaktik olmaktan çıkaran, “faydalı” sözcüğünün yerini “manevi” sözcüğünün almış olmasıdır. Onun renkli çizimlerden oluşan dünyasında her bitkinin ve hayvanın ruhu vardır. Ve ruhu olan her şey saygıyı hak eder. Çevre katliamlarına karşı sert bir tepki içeren Prenses Mononoke’da, doğanın korunmasının gerekliliği “onu korumazsanız yarın bir gün yiyecek şalgam bulamazsınız” gibi bir faydacılıktan değil; bitki ve hayvan ruhunun hak ettiği saygı üzerinden inşa edilir. Miyazaki’nin filmlerinde kötüler bile, kötü olma süreçlerinin derinlemesine işlenmesiyle, kötülükten kurtulabilme olasılıklarını hiç kaybetmezler. Ruhların Kaçışı’nda, ismini hatırlayamayan ve bu yüzden köleleştirilen ruhun, üzerine fabrika yapılmak için kurutulmuş bir nehrin ruhu olduğu ortaya çıkar. Kölelikten kurtuluş, ancak ismini unutmamakla mümkündür.
Yürüyen Şato’da Miyazaki yine klasik masallara gönderme yaparak başlıyor. Sophie, üvey annesi ve iki kız kardeşiyle birlikte babasının miras bıraktığı şapkacı dükkanında çalışır. Dükkanın kapanması üzerine kızlardan biri cadılık öğrenmeye, diğeri pastanede çalışmaya başlar. Sophie şapkacıda kalır. Ve bir gün kasabada, sürekli yer değiştiren bir şato peydahlanır.
Yürüyen Şato 2004 yılında Japonya’da, gelmiş geçmiş en iyi gişe açılışı yapan film olmuştu (ilk iki günde 13,5 milyon dolarlık bir hasılatla).
Türkiye’deki ‘Japon’ algısı
İngilizce dünyanın animelere merakı Miyazaki’yle sınırlı değil. Animenin bir başka ustası Mamoru Oshii, Ghost in the Shell adlı 1995 yapımı animeyle Matrix filminin esin babası oldu. Wachowski Kardeşler, Oshii’ye hayranlıklarını her fırsatta dile getirdiler. Japonya’da yapılan animasyon anlamına gelen animenin özellikle Batı dünyasında birçok fanatiği var. ABD’de hemen her üniversitede bir anime kulübü bulunurken birçok üniversitede de anime ve çizgi roman anlamına gelen manga, Japon kültürünün asal bir öğesi olarak derslerde işleniyor. Türkiye’de animeye olan ilgisizliğin (ya da geç kalmış ilginin) belki de en önemli sebebi, animelere karşı önyargılar.
Önyargı 1: “Japonlar kısa boy ve çekik göz kompleksli olduklarından çizgi filmlerdeki insanlar hep uzun boylu ve iri gözlüdür”. Bu önyargının sahipleri aynı eleştirel tutumu Walt Disney’e karşı da korurlarsa oradaki karakterlerin de aynı özelliklere sahip olduklarını görebilirler. Üstelik gerçekçi çizimlerle yapılan animeler de vardır ancak Türkiye’de televizyonlar “daha estetik” buldukları için uzun boylu ve iri gözlü olanları tercih ederler. Diğer taraftan büyük göz, kimi animelerde masumiyet göstergesidir.
Önyargı 2: “Japon çizgi filmleri hep şiddet dolu. Nerede o eski sevgi dolu çizgi filmler!” O eski sevgi dolu çizgi filmlerin de önemli bir bölümü aslında animeydi; Şeker Kız Candy, Georgie, Güneşin Oğlu Esteban…Aslında Japonya’da çocuklar için hazırlananlarından romantik genç kızlar için olanlarına, feminist yaklaşımlılardan siyasi propaganda içerenlerine kadar birçok anime türü vardır. Fakat bizdeki önyargıyı körükleyen tüm dünyada olay yaratan Pokemon serisi olmuştu. Dünyada bir tek Türkiye’de iki kanal, anime yüzünden birer günlük kapatma cezası aldı. Çocuklara şiddeti benimsetip özendirdiği iddia edilen Pokemonlar, kimi Arap ülkeleri tarafından “Siyonist komplosu” olmakla bile itham edildi ve Japon hükümeti bir anime için defalarca kez açıklama yapmak zorunda kaldı. Pokemonlar salt Türkiye’de değil Japonya’da da çocuklar üzerinde sarsıcı etkiler yarattılar (bu etkiler, Pokemon ürünleri satan devasa bir şirketin hisse senetlerini 4 dolar düşürerek borsaya dahi vurdu). Yine de tüm animeler Pokemon ya da Digimon değil. Üstelik, vaktiyle Süpermen’e özenip mavi bir pelerinle damdan atlayıp yaralanan çocukların ABD filmlerine karşı topyekun bir önyargı oluşturmadığını da hatırlayalım.
Önyargı 3: “Japon kültürü bize çok uzak olduğundan animeleri sıkıcı oluyor.” Neyse ki Japon manga ve animeciler böyle düşünmüyor. Türkiye’ye seyahati sırasında Hitit kalıntılarını gören Shinohara adlı bir manga ustası Hititleri anlatan ve 7 yıllık bir sürede 28 kitap olarak 11 milyon satan bir manga tasarlayarak “en uzun süreli manga” rekoruna imza attı. Shinohara bir yandan da Safranbolu üzerine bir manga planlıyor.
Türkiye, anime ve mangayla geç ilgilenmeye başlasa da Batı’daki fanatiklerle aradaki farkı çabuk kapatacak gibi görünüyor. İnternet üzerinden oluşan grupların yanı sıra konuya dair son derece ciddi, akademik çalışmalar yapan siteler de var. Bunlara örnek olarak, konuya akademik bir sorumlulukla yaklaşan ve Türkiye’de anime ve manga üzerine tüm kaynakları (en azından ismen) bulabileceğiniz ‘www.anime.gen.tr’yi saymak gerek. Bilkent Üniversitesi de Modern Japon dersinde bu iki önemli türü işlemeye başladı. Şeker Kız Candy’yi, Esteban’ı ya da Voltran’ı sevdiyseniz siz de potansiyel bir anime fanatiğisiniz. Yok hiçbirini izlemediniz ve sevmediniz ise Miyazaki’nin Yürüyen Şato’su iyi bir başlangıç olabilir.
Haberi veren: forum üyemiz vagrant
Gönderen Yunus, Çarşamba, 12 Temmuz 2006 06:49, Yorumlar(0)