Alzheimer Hakkında Merak Edilenler...
Genellikle 65 yaşından sonra ortaya çıkan hastalığın gelişimini engellemek ya da geciktirmek için ergenlik döneminden itibaren tedbir almak gerekiyor.
İnsan ömrü uzuyor, dünya giderek yaşlanıyor. Yaşlanan dünyanın en sık görülen hastalıklarının başında demans ve Alzheimer geliyor. Dünyada 44,4 milyon demans hastası var. Her 20 yılda iki kat artan bu rakamın, 2030’da 75,6 milyon, 2050’de 135,5 milyon olması bekleniyor. Demans hastalarının yüzde 60’ı Alzheimer hastası. Hastalık, 65 yaşından itibaren her 5 senede bir ikiye katlanıyor. İstatistiklere göre Türkiye’de 450 bin civarında Alzheimer hastası var. Türkiye gazetesinden Ziyneti Kocabıyık'ın haberine göre herkesin en büyük dileği sağlıklı ve aklı başında yaşlanmak. Üzerinde araştırmalar sürdürülmesine rağmen henüz Alzheimer’ı iyileştiren bir tedavi bulunmuş değil. Bu durumda hastalıkla mücadelede korunma önemli rol oynuyor.
Peki Alzheimer’ın gelişiminde genetiğin rolü var mı? Yediklerimizin, içtiklerimizin, hayat tarzımızın hastalık gelişimindeki rolü nedir? Alzheimer’ı engellemek ya da en azından geciktirmek mümkün mü? Yediklerimizle akıl sağlığımızı korumak mümkün mü? Bütün bu soruları Ulusal Alzheimer Vakfı Başkanı Prof. Dr. Engin Eker’e sorduk.
Alzheimer’ın gelişiminde genlerin etkisi olduğu biliniyor. Genç yaşlarda başlayan Alzheimer’da 3 gen tespit edilmiş. Bu Alzheimer tipinde genetik test tavsiye ediliyor. İleri yaşlarda başlayan Alzheimer’da ise APOE ε4 geninin rol oynadığı ortaya çıkmış. Bu gen, hastalığın gelişim riskini 4 kat artırıyor. Yakın zamanda daha ileri yaşlarda başlayan Alzheimer’a yol açan APOE ε4 geninden başka 11 yeni gen daha bulunmuş. Prof. Dr. Engin Eker “Tedavi ile genlerin zararlı etkileri ortadan kaldırılırsa, yaklaşık Alzheimer hastalığının oluşması yüzde 20 oranında önlenebilir’’ diyor.
Kronik Stres ve Göbek Yağı Hafızayı Bozuyor
Şişmanlık: Özellikle erkeklerde göbek çevresinde aşırı yağlanma Alzheimer hastalığı için risk faktörü olabilir.
Yüksek Kolesterol Unutkanlık Sebebi
Prof. Dr. Engin Eker kolesterol yüksekliği ile Alzhemier gelişimi arasında doğrudan bir bağlantı olduğunu söylüyor. Yükselmiş olan kolesterolün (200-239 mg/dl bile) sadece kalp için değil, bunama için de risk faktörü olduğunu hatırlatan Prof. Dr. Eker “Kolesterol ve APOE ε4 geni birbirinden ayrı olarak veya birbiri ile etkileşmeleri sonunda hastalığa risk oluşturur. APOE ε4’ün etkisi, kısmen yüksek kolesterol düzeyleri ile bile artıyor. Huzur evlerinde kalanlar arasında yapılan çalışmalarda kolesterolü yüksek olanlarda Alzheimer hastalığı riskinin daha yüksek olduğuna ait yayınlar var. Kolesterol düzeyi sınırda olan orta yaşlılarda düşük olanlara oranla orta derecede Alzheimer riski ortaya çıkıyor. Hem hekimler hem de doktorlar yükselmiş kolesterolün sadece kalp için değil bunama için de risk faktörü olduğunu unutmaması gerekir” diyor.
Önce Koku Duygusu Kaybolur
Alzheimer hastalığında koku duygusu başta bellek olmak üzere, diğer belirtiler başlamadan önce azalan bir duyudur. Beyinde koku merkezi dediğimiz bölge, Alzheimer hastalığında çok erken hasara uğrar. Bu yüzden bellek problemleri tam görülmeden önce, kokuyu tanıma, koku ayırt etme duyusu bozulabilir. Ancak koku ayırt etme kabiliyeti kişinin kesin Alzheimer olacağının ispatı değildir. Örneğin sigara içenlerde ve beynin diğer dejeneratif hastalıklarında da azalabilir. Teşhiste, PET’e göre ucuz olan koku testi yaptırılıp, Alzheimer konusunda uzman hekimler tarafından değerlendirilebilir.
ÇALIŞAN DEMİR PAS TUTMAZ
Alzheimer hastalığının ortaya çıkışında bilişsel rezerv denilen ergenlikten itibaren beynin iyi çalıştırılması ve eğitimin rolü son derece önemli. Eğitimin düşük olmasının demansın oluşması için önemli bir risk faktörü olduğu ifade ediliyor. Bunun için beyni bir banka gibi düşünmek gerekiyor. Gençlik yıllarında beynine iyi yatırım yapanlar, beyinlerini daha çok çalıştırdıkları için ileriki yıllarda daha az unutuyorlar. Boş vakitlerini çeşitli etkinliklerle değerlendiren ve toplum içinde yaşayan yaşlılarda da bunama başlangıcı geciktirilebiliyor.
BEYİN İÇİN EN GÜZEL EGZERSİZLER
* Yeni bir şey öğrenmek: Bir müzik aleti çalmayı öğrenme, bir yabancı dil öğrenme, yeni bir hobi edinme.
*Genellikle her zaman kullandığınız elle yapılan şeyleri diğer elle yapmaya çalışmak.
* Beyni çalıştırılacak, zorlayacak şeyler okumak, bulmaca çözmek.
Düşük Kalori Beyni Koruyor
Yapılan bilimsel çalışmalar diyet, egzersiz ve hayat tarzı değişiklikleri ile Alzheimer hastalığının gelişiminin geciktirilmesinin mümkün olduğunu ortaya koyuyor. Prof. Dr. Engin Eker araştırmaların bütün bu risk faktörlerinin yüzde 10 azalması ile dünyada 1 milyondan fazla Alzheimer vakasının ortaya çıkışının engellenebileceğini gösterdiğini söylüyor.
Etiketler: demans, alzheimer, kadın, koku, unutkanlık, kolesterol, engin eker, hastalık, sağlık, yaşlılık