İnternet kullanım klavuzu II – www.unaldi.org
Bir site insana, net kullanıcıları hakkında neler öğretebilir? Evet aslında bir site ziyaretçileri için yapılmıştır, ziyaret edildikçe anlam kazanır ama aslında internet gibi bir platform’dan bahsedilince, site ziyaret eden kişiler hakkında bilgi de verebilir. İşin en ilginç kısmı bu bilgiyi sadece kullanılan yerler hakkında değil, ziyaretçilerinizin psikolojik, sosyolojik analizini yapma hakkını da size verir.
Geçenlerde sitemi tanıtan bir yazı yazmakla birlikte bu analiz imkanına da sahip oldum. Kullanıcıların nerelere girdiklerini, hangi yazılarımı okuduklarından, ne gibi boşluklar aradıklarına, nerelerde ne gibi hatalar yaptıklarına kadar çok fazla bilgi…
Eğer siteme giren insanları bir deneyin kontrollü grubu olarak değerlendirirsek, karşımıza çıkan sonuç aşağıdaki gibidir;
Kullanıcıların %90’ı internet üzerinde yaptıklarının izlendiğinin farkında değil!!!
İnternet platformuna çıkan her bilgisayarı, biribirinden ayırt etmek için ip ( herbiri 3 rakamdan oluşan ve noktalarla ayrılmış dört numara ) ile belirlernir.. Bu numara hem sizi temsil eder, hem de nereden nasıl bulunabileceğinizi belirler. Eğer leased line kullanıyorsanız bu ip’niz statik bir numaradır, aylarca hatta yıllarca hiç değişmez. Hatta aksi olmadıkça hiçbir zaman değişmez. Tabii hepimizin internete bağlanmak için leased line kullanma imkanı yoktur. Bu nedenle ülkemizde iki değişik yöntem uygulanır. Birincisi dial-up, her isp ( internet servis sağlayıcı ) belli miktardaki ip’lerini bu iş için ayırmıştır. Siz internete bağlanmak için isp’nizi aradığınızda o size o an boş olan bir ip verir ve bunu kullanan kişinin kullanıcı bilgilerini kaydeder. Siz internetten düşene kadar o ip sizindir ve fakat bunu isp’niz biliyordur. İkinci yaygın internet kullanma yöntemimiz, kablo tv yayını üzerinden olur. Bu sistemde de statik ip verme imkanı vardır, fakat ülkemizdeki kablolu şirketleri bunun istismar edileceğinden korktukları için 2 saatte bir ip atama sistemi yapmışlardır. Bu sistem ile yine karşı taraftaki kişinin ip’si bilinir. Bu bilgiler log dosyalarında kayıt edilir ve bu kayotlar arşivlenir.
Bir web sitesine girdiğinizde ise yaptığınız her hit için (yani siteden aldığınız her veri için, yani bir sayfada belki 20, belki 30 kez) ip numaranız, kullandığınız protokol, bu protokle gonderdiğiniz komut, bilgisayarınızın işletim sistemi, kullandığınız browser bilgileri bile kayıt edilir. Yani bir siteye girip yanlış birşey yazdığınızda bu işini bilen biri tarafından bulunur.
%10’u server üzerindeki güvenlik açıklarını arıyor
Deminki %90’ın dışında kalan grup, bu konudaki bilgilerini sınamak konusunda çok iştahlı. Tabii yakalanmadıkları sürece sorun yok. Ama dedim ya log dosyaları…
%10’u bilgisayar tarihi konusunda kendini bilgili zannediyor
Bu konuda yaşadığım en komik olay DOS 3.3 sürümünün çıktığı tarihte doğmuş olan bir küçük arkadaşımızın bana çok b ilmiş bir tavırla “”Sen bilgisayara windows’la mı başladın”” demesiydi. Çok gülmüştüm, düşündükçe hala gülüyorum. Geçenlerde birisi de internet üzerinden bir forum alanında 78 yılında Türkiye’ye ilk modem girdi, sen 91 ‘de Türkiye’nin ilk BBS’ini kurduğunu söylüyorsun. Biraz geç olmamışmı demesiydi. 91’de biz remote access 1.0 kullanıyorduk. Yani BBS programları bile yeni yazılmaya başlamıştı. Niye bu kadar gecikti bilemiyorum, benden önce olanları da merak etmiyorum.
Bunun dışında forum alanına isim yazmaktan korkuyoruz, anket yanıtlamaktan korkuyoruz, fiziksel bilgilerimizden nette korkuyoruz…
Bunlar sonlanmadan yani ismimizi internette kullanmayı öğrenmeden daha doğrusu net’i şehrin arka sokakları olarak görmeyi bırakmadan netleşebileceğimizi zannetmiyorum.
Biraz daha okumamız, gayret etmemiz ve bu filin şeklini anlamamız gerek galiba…
404 Malumunuz sayfa yok demek. “”Page not found”” yani umduğunuzu bu sitede bulamayacaksınız demek. Web browserınız eğer “”Friendly error messages””a ayarlı değilse server tarafından, bulunan yerde sayfa olmadığını gösteren mesaj. Allah kimseye 404 Page not found göstermesin diyelim. Hele kendi sitesinde asla göstermesin, cünkü bu sitenin kırık linkler içerdiğini gösterir veya server’ınızın formatlandığını…
– Portal yapmaya meraklı bir gazetemizin smtp server’ı spam server listesinde. Dolaysıyla mimlenmiş durumda. İşin komiği bunu daha hiçbiri farketmedi. Fakat bu listeyi kullanarak mesaj kontrolü yapan ericsson, usa.net gibi yerlere mesaj atmanıza imkan yok. Hatta daha birçok yere.
– Adı geçen (yada geçmeyen ;-)) gazetemiz bu portalleri satıyormuş. Birileri alır belki ne dersiniz. İyi olmaz mı?
– Bir dostum ile biraz internet üzerinde, güvenlik sörfü yaptık. Açıklar inanılır gibi değil. Türkiye’de asp kodlarına ulaşılamayan server neredeyse yok gibi. Merak ediyorum bu server adminleri ne iş yapıyorlar. Hot fix takip etmek gerçekten bu kadar zor mu?