PSA, prostat spesifik antijen, psa yüksekliği, psa artış hızı, yaşa bağlı psa, serbest psa
Klinik Durum Sreum PSA seviyesi üzerine etkileri
Parmakla Rektal Muayene Yok
İdrar Retansiyonu Kısa dönem yükselme
Ejekülasyon Yükselir (48 saat)
Prostat Masajı Yükselir (3 gün)
Transrektal Ultrason (TRUS) Yükselir (7 gün)
Prostatit Yükselir (4-6 hafta)
Prostat Biyopsisi Yükselir (6 hafta)
Prostat Ameliyatı (TURP) Yükselir (6 hafta)
Tablo1. Klinik Durumların serum PSA seviyeleri üzerine olan etkileri
Psa değerinin, prostat hacmine bölünmesi ile elde edilir. PSA seviyesi 4-10 ng/ml arasında olanlarda 0.15 veya daha yüksek psa dansite değeri olanlara biyopsi önerilmektedir.
Kandaki psa değerinin belirli bir süre içerisindeki artış hızı demektir. Belirli bir süre içerisinde olan hızlı psa artışları prostat kanseri olasılığını arttırmaktadır. Yapılan çalışmalarda PSA seviyesi 4-10 ng/ml arasında olan hastalarda yıllık 0.75 ng/ml’nin üzerindeki artışlarda kanser saptama spesifikliği % 90 ve sensitivitesi % 80 olarak bildirilmiştir.
Free PSA (Serbest PSA):
Sebest psa kanda proteinlere bağlı olmadan serbest olarak dolaşan psa oranını belirtir. Kanda dolaşan psa nın %65-95’ nı proteinlere bağlıdır. Bu proteinlerden başlıcası alfa 1- anichymotrypsin ve alfa-macroglobulin’ dir (Şekil.1). PSA’nın geri kalan %5-35 kadarlık kısmı ise herhangi bir proteine bağlı olmadan serbest halde bulunur. Serbest psa seviyeleri yaş, prostat hacmi ve indirekt olarak total psa seviyelerinden etkilenmektedir. Serbest psa nın total psa’ya bölünmesi ile %f-psa değeri elde edilmektedir. %psa oranı azaldıkça prostat kanseri ihtimali artmaktadır. Prostat kanserli hastalarda normal kişilere oranla, kanda daha fazla oranda proteinlere bağlı psa bulunur. Dolayısıyla prostat kanserli hastalarda daha düşük oranlarda serbest (bağlı olmayan) PSA bulunur.