Psikolojik_testler (fazlası için www.tipfakultesi.org)
Rorschach Inkblot Test by Pamela Bianca Mas 1731 views
The Rorschach Ink Blot Test by Yuti Doshi 10053 views
1. PSĠKOLOJĠK TESTLER
2. • GĠRĠġ VE TANIMI:• Ġnsan çok yönlü bir varlık olduğundan, davranıĢ özellikleri de çok yönlüdür; bu nedenle bunları anlamak ve açıklamak her zaman kolay olmamaktadır. Ġnsanın çeĢitli yönlerini anlamak ve açıklamak için psikolojinin yöntemleri ve teknikleri kullanılmakla birlikte, bunlar her zaman yeterli olmayabilmektedir.• Ġnsanın- ruhsal-toplumsal yönlerini, kiĢilik özelliklerini, davranıĢlarının normal kabul edilen değerlerden sapma gösterip göstermediğini ve davranıĢlarının anlamlarını anlayabilmek için gözlem, görüĢme, çeĢitli kaynaklardan bilgi alma gibi çeĢitli teknikler kullanılır. Bunlar yararlı olmakta, ancak kimi zaman yeterli olmamaktadır. Böyle durumlarda bireyin tam bir psikolojik değerlendirilmesinin yapılması, yukarıdaki amaçların gerçekleĢtirilmesi için gereklidir.• PSĠKOLOJĠK DEĞERLENDĠRME: “ÇeĢitli psikolojik yöntemleri ve teknikleri kullanarak bireylerin yeteneklerini, motor ve duygusal davranıĢlarını, kiĢilik özelliklerini değerlendirme süreci” olarak tanımlanır. Psikolojik testler bu değerlendirme sürecinin önemli araçlarındandır. Psikolojik tesler, “ bireyin çeĢitli davranıĢ örneklerinin nesnel ve standart olarak ölçümüne yarayan, belirli ölçütlere uygun olarak düzenlenmiĢ araçlar” olarak tanımlanabilir. Bazı psikolojik testler zekayı, bazıları yetenekleri, bazıları kiĢilik özelliklerini, bazıları davranıĢ özelliklerini, bazıları davranıĢ bozukluklarının altında yatan nörolojik yönleri ölçer. Psikolojik testler bireyin neyi ne kadar yapabildiğini, en iyi neyi yapabildiğini, neyi ne kadar öğrendiğini ölçer.• Psikolojinin bireyi tanımaya ve anlamaya yönelik çok sayıda yöntemi ve tekniği olduğu halde, niçin psikolojik testlere gerek duyulmaktadır? Psikolojik testler bireyi değerlendirmede tek baĢına yeterli midir? Bu ve benzeri soruların yanıtları psikolojik testlere bakıĢ açımızı netleĢtirecektir. Psikolojinin çeĢitli yöntemleri ve teknikleri kimi zaman özgül olmayan veriler sağlayabilir, uygulama süresi çok uzun olabilir. Örneğin, gözlem bireyle ilgili birçok konuda bilgi vermekle birlikte, bunlar amaçla doğrudan ilgili olmayabilir, çok zaman alır. Psikolojik testler belirli amaçlara yönelik olarak hazırlanmıĢlardır ve uzun süre gerektirmezler.
3. • Bütün psikolojik testlerin düĢük düzeyde de olsa, hata payları vardır. Psikolojik testler genellikle bireyin bir yönü hakkında geçerli ve güvenilir bilgi verir; bunun tam ve kesin değil, ancak doğruya yakın olduğu unutulmamalıdır. Bireyin değerlendirilmesinde psikolojik testler yararlı, ancak tek baĢlarına yeterli değildir.• Psikolojik testlerin yararlı olabilmesi için ölçülmek istenen özelliğe uygun ve doğru testin seçilmesi, doğru uygulanması, aĢağıda belirtilen özellikleri taĢıması, baĢka yöntemlerle sağlanan bilgilerle birlikte değerlendirilmesi gerekir.• PSĠKOLOJĠK TESTLERĠN ÖZELLĠKLERĠ:• Bir psikolojik testin yeterli, doğru ve uygun bilgi verebilmesi için bazı özelliklere sahip olması gerekir, bunlara “ iyi bir testin özellikleri” de denir.• 1-NESNELLĠK: bu özellik bir testin verilmesinin, puanlanmasının, değerlendirilmesinin testi uygulayanın ve değerlendirenin öznel düĢüncelerinden, değer yargılarından, inançlarından bağımsız olmasını gösterir. Bu özelliği taĢıyan bir test onu uygulayana, değerlendirene ve yorumlayana bağlı olmadan aynı sonuçları verir. Örneğin, sizin sınavlarınızdaki çoktan seçmeli soruları okuyan, değerlendiren değiĢse bile, sonuç değiĢmez.• 2- GEÇERLĠK: bir testin ölçmek istediği özelliği hangi düzeyde ölçebildiğini gösterir. Uygulamaya geçmeden önce bir testin geçerli olup olmadığına bakılmalıdır. Bunu gösteren ölçüt “ korelasyon katsayısı”dır. Örneğin, lise mezunlarının girdiği Öğrenci YerleĢtirme Sınavının geçerli olup olmadığı, bu testten alınan puanlarla öğrencilerin üniversitedeki baĢarı durumu arasındaki korelasyona bağlıdır. Bulunan korelasyon katsayısı yüksekse test geçerli, düĢükse test geçersizdir.• 3- GÜVENĠRLĠK: Bir testin ölçmek istediği özelliği ne kadar iyi ve doğru ölçtüğünü gösteren güvenirlik, yinelenebilir olmayla ilgilidir. Güvenirlik özelliğini taĢıyan bir test aynı grupta, farklı zamanlarda iki kez uygulandığında birbirine yakın sonuçlar bulunur. Ġki sonuç arasındaki korelasyon katsayısı yüksek bulunur. Bir testin bu biçimde elde edilen güvenirlik katsayısı düĢükse, güvenirliği yoktur kullanılmaz. Bir test yeni geliĢtirildiğinde mutlaka güvenilir olup olmadığı belirlenmelidir. Bir metreyle bir uzunluk ölçülüp daha sonra yeniden ölçüldüğünde aynı sonuç bulunur. Ġki ölçüm arasında küçük bir fark varsa, bu büyük olasılıkla ölçenlerin hatasıdır.
4. • Daha önce her testin hata payının olduğu belirtilmiĢti. Güvenirliği yüksek olan testlerde bu hata payı çok düĢüktür.• 4- STANDARDĠZASYON VE NORM: Standardizasyon kavramı bir testin materyalinin, verilme biçiminin, puanlandırılmasının önceden belirlenmesini gösterir. Her testin bunları gösteren bir yönergesi vardır. Böylece standardize edilmiĢ bir test farklı kiĢilerce, farklı yerlerde, farklı zamanlarda aynı biçimde uygulanıp puanlanır.• Norm kavramı bir toplumdaki ve kültürdeki normal kabul edilen değerleri ya da ortalama performansı gösterir. O toplumda, belirli özellikteki bireyler için normlar bilinmeden bir karĢılaĢtırma yapılması olanaksızdır. Bir baĢka toplumda geliĢtirilen bir testin bizim toplumumuza uyarlanmasında standardizasyon ve norm kavramları önemlidir.• PSĠKOLOJĠK TESTLER• Ġnsanların farklı yönleriyle ilgili bilgi toplamada kullanılan ve farklı baĢlıklarda toplanan çok sayıda test vardır. Bunlardan Türkiye’de sık kullanılan bazı testlerin genel özellikleri gözden geçirilecektir.• 1-ZEKA TESTLERĠ:• Zeka testleri bir bireyin zekasıyla ilgili olarak ancak dolaylı bilgi verebilir. Çünkü, zeka olarak adlandırılan zihinsel yetenek birçok özellik taĢır. Bireyin yaĢadığı ruhsal-toplumsal-kültürel ortam, beslenme, çevresel uyaran yoğunluğu, toplumsal yaĢam ve eğitim gibi birçok etken zekayı etkiler. Zeka testlerinden en sık kullanılan ikisi Stanford- binet ve Wechsler zeka testleridir.• A) Stanford-Binet Zeka Testi: Bu test iki yaĢından eriĢkin döneme dek olan kiĢilerin zeka düzeyini ölçer. YaĢlara göre düzenlenmiĢ alt gruplardan oluĢur. Ġlk standardizasyonundan bu yana üç kez gözden geçirilerek yeniden standardizasyonu yapılmıĢtır. Bu test sözel yeteneklere ağırlık verir, bu nedenle konuĢma özürlü ya da öğrenim görmemiĢ birinin zeka düzeyini belirlemede hata payı yüksektir.• B) Wechsler Zeka tesleri: Bunlar eriĢkinler, çocuklar ve okul öncesi çocuklar olmak üzere üç türdür. 11 alt grubu vardır ve bu alt gruplar yaĢa göre değil, özel yeteneklere göre düzenlenmiĢtir. Ayrıca sözel ve performans alt grupları vardır. Bu testler sözel olmayan maddeleri daha çok kullanır, bu yönüyle konuĢma çok önemli değildir. Ancak öğrenim görmeyenlerde uygulanmaması önerilir.
5. • Bu iki grup test de bireysel zeka testleridir, gruplara uygulanabilen zeka testleri de vardır.• KĠġĠLĠK TESTLERĠ:• KiĢilik değerlendirmesinde kullanılan çok sayıda test vardır. Bu testlerin amacı, bireyin neyi ne kadar yaptığını, hangi özelliklere sahip olduğunu belirlemektir. Anket, görüĢme, ilgi, derecelendirme ölçekleri gibi çeĢitli gruplarda incelenir. Bunlardan bazıları örnek olarak verilecektir. – A- MĠNNESOTA ÇOK YÖNLÜ KĠġĠLĠK ÖLÇEĞĠ (MMPI): 10 alt testten oluĢur. Bu alt testler psikiyatrik tanılara göre oluĢturulmuĢtur. Daha çok psikiyatrik hastaların tanılarını belirlemede ve psikiyatrik hastaların normallerden ayırımında kullanılır. Ülkemizde de geçerlik ve güvenirlik çalıĢmaları yapılmıĢ olan bu testte doğru ya da yanlıĢ yanıt yoktur. Yer alan maddelerin o kiĢi için uygun olup olmadığını araĢtırır. Tüm alt testlerden alınan puanlarla bazı iĢlemlerden sonra bir profil oluĢturulur ve bir alt test diğerleriyle iliĢkisine göre değerlendirilir. – B- DURUMLUK-SÜREKLĠ ANKSĠYETE ÖLÇEĞĠ: Ülkemizde geçerlik ve güvenirlik çalıĢmaları yapılmıĢ olan bu test, durumluk ve sürekli olarak yirmiĢer maddeden oluĢan iki alt testten oluĢur. Ġkisi birlikte uygulanır. Birinci bölüm bireyin belirli bir anda ve belirli koĢullarda; ikinci bölüm genellikle kendini nasıl duyumsadığını araĢtırır. – C- BECK, ZUNG, HAMĠLTON DEPRESYON ÖLÇEKLERĠ: Bu üç ölçek de depresyon belirtileri ve depresif tutumlarla ilgilidir. Ülkemizde geçerlik ve güvenirlik çalıĢmaları yapılmıĢ olup araĢtırmalarda ve uygulanan tedavinin değerlendirilmesinde kullanılır. – D- BELĠRTĠ TARAMA LĠSTESĠ (SCL-90-R): Psikiyatrik belirtileri içeren 90 maddeden oluĢur. Bunlar 9 alt grup ve 1 ek alt grupta toplanmıĢtır. Ülkemizde geçerlik ve güvenirlik çalıĢması yapılmıĢtır.
6. • 3- PROJEKTĠF (YANSITMALI) TESTLER:• Bireyin iç dünyasıyla ilgili daha çok bilgi edinmeye yarayan araçlardır. Bireye belirsiz, eksik, karmaĢık uyaranlar vererek onlardan eksiklikleri tamamlaması, anlamlandırması, belli bir düzene koyması, duygu ve düĢüncelerini yansıtması istenir. Bu dolaylı bir yoldur ve birey verdiği yanıtların nasıl değerlendirileceğini bilmez. Burada istenen, evet ya da hayır biçiminde yanıtlar değil, anlatımlardır. Bu testlerin yorumu değiĢebildiği için nesnelliği kuĢkuludur. – A- CÜMLE TAMAMLAMA TESTĠ: bireye baĢından ya da sonundan eksik, yarım bırakılmıĢ cümleler verilir. Bunları aklına ilk gelen sözcüklerle tamamlaması istenir. Böylece bireyle ilgili bilinçli ya da bilinçdıĢı birtakım duygular ve düĢünceler elde edilir. Bu test genellikle yüzeysel bir test olarak düĢünülür. – B- TEMATĠK ALGI TESTĠ (TAT): Bu testin materyali, üzerinde siyah-beyaz resimlerin yer aldığı kartlardır. Önceden seçilen kartlar bireye gösterilerek bunlara uygun bir öykü anlatması istenir. Bireyin öykü anlatırken, karakterlerden biriyle özdeĢim yapacağı kabul edilir. Anlatılan öykülerden bireyin istekleri, tutumları, davranıĢları, değer yargıları, duyguları ile ilgili açığa vurulmamıĢ özellikleri yorumlanır. Tematik algı testinin bir puanlaması yoktur, bireyin vurguladığı konulara ve gereksinmelerine dikkat edilir. – C- RORSCHACH TESTĠ: Bu testin materyali, üzerinde çeĢitli renklerden simetrik mürekkep lekesi olan 10 karttır. Bunlardan beĢi siyah, ikisi siyah-kırmızı, üçü çeĢitli renkten mürekkep lekesi taĢır. Bunların herbiri bireye gösterilerek ne gördüğü, gördüğü Ģeyi neye benzettiği, lekelerin parçaları ve tümünün neyi çağrıĢtırdığı sorulur. Bireyin verdiği yanıtlar ve açıklamalar onun kiĢilik özelliklerini, geçmiĢ yaĢantılarını, isteklerini, gereksinmelerini, ruhsal-toplumsal durumunu yansıtır.
7. • 4- NÖROPSĠKOLOJĠK TESTLER:• Bu gruptaki testler çeĢitli amaçlarla kullanılır. Amaçlardan biri, bireyin yakınmalarının ruhsal nedenlere mi, beyindeki bir hasara mı bağlı olduğunu saptamaktır. Ġkinci amaç beyinde bir hasar varsa, bunun yaygın mı, bölgesel mi olduğunun saptanmasıdır. Bu hasarın miktarı, bireyin bu nedenle çalıĢıp çalıĢamayacağının belirlenmesi önemlidir. Sık kullanılan Benton görsel bellek testi: görsel bellek ve yakın bellekle ilgili bilgi verir. Bender görsel motor algı testi: algısal motor alanla ilgili bilgi verir.
Yaşlılarda obesite serap çifçili- 12.02.14