12 Ocak 2016 Tarihinde Stil kategorisinde Partybul tarafından yayınlandı
Ruhu Egeli, kafası İskandinav bir şef, arada DJ’lik de yapan moda patronu, sokak stiline yön veren baristalar, modayla gastronomiyi, kent tasarımı buluşturan pazarlar, mağazalar… Sokakta yaşayan, sokakla şekillenen bir şehrin bugünkü moda titreşim noktaları en az kendisi kadar süprizli!
Çok değil bundan beş-on sene, birkaç kuşak evvel şehir stilini okumak için üç beş konsept mağazaya, birkaç AVM’ye ve sokakla iç içe modellerin duruşuna bakmak yeterliydi. Sınırlar, dinamikler belliydi. Beymen’in ‘Blender’, Vakkoroma’nın ‘V2K’, Ece Sükan’ın ‘vintage’ ile parladığı yılları hatırlayın.
Devir değişti, Instagram etkisi önce mağazaların sonra muhitlerin gücünü kırdı. Nişantaşı’nda Blender ile başlayan kültürü, bugün shopigo gibi oluşumlar daha tasarım daha jilet bir seviyeye taşısa da bugün kimse stilini, aylar sezonlar öncesi bir repost sonucu keşfedilmiş fakat Nişantaşı’nda bir mağazaya aylar sonra düşen bir parça kıyafet üzerinden tanımlamak istemiyor. Kentin moda titreşimleri çok daha ayrı kanallardan başka semtlerden yükseliyor.
Instagram dünyasında, farklılaşmanın yeni formülü belli: ‘El yapımı’ etiketli, ‘artizan’ ambalajlı ürünler, markalar, figürler. Kent sözlüğündeki karşılığı: Souq. Kurucusu Yaprak Aras’ın küratör titizliğinde seçtiği lokal kokan, kişisellik markalardan oluşan bir çeşit pazar, bir tür sosyalleşme alanı. Zaman içinde gastronomiden ev dekorasyonuna muhtelif tematik açılımlarla çeşitlenen Souq’un alıcısı/satıcısı, bugün kent modasının nereye evrildiğine dair en somut, en canlı örnek. Kökü etsy.com’a kadar uzanan, tüm dünyada ve Türkiye’de lokal olana, niş durana, sınırlı üretime duyulan merakın bir ürünü.
Souq ve sonrasında türeyen benzer çatılar, kendi markasını yaratmak isteyen tasarımcıları daha da heyecanlandırdı; kişisel/lokal markaların sayısı iyice arttı. Souq heyecanıyla yaratılan arasında Güneş Güner Işık’ın The Royal Gang’i de var, Hakan Bahar’ın Moncher Vintage’ı da. Aras’ın Souq’taki kişilikli, niş erkek casual giyim marka arayışına Işık, sıfırdan marka yaratarak verdi. Royal Gang son olarak kış koleksiyonunu geçen hafta Soho House’ta sundu. Sanatçıyı, müzisyeni, şefi, moda tasarımcısını tek çatı altında toplayan Souq gibi bir oluşum bugün bir grafiti sanatçısının tişört tasarlamasına vesile olabiliyor, sokak sanatını gayet kendiliğinden modaya taşıyabiliyor. İllustrator/fotoğrafçı Ozan Aktuna’nın tişörtleri, bu durumun en şahane örneklerinden.
Benzer “Birlikten kuvvet doğar” mantığı, ‘konsept mağaza’ formatını da değiştirdi. Bir cesaret, modayı hiç olmadığı kadar farklı disiplinlerin içine yerleştirerek kent dolaşımına sokan Sanayi 313, açık büfe salatayla çok tasarım ürünleri, çok niş objeleri bir arada sundu. Topağacı’nda Union 22 ve Galata’da Selfestate benzer ‘sosyalleşme’ formülünü, farklı oranlar kullanarak denedi, teoride şahane gözükse de pratikte tıkandı. Yine de kent dinamiğine dair önemli bir ipucu verdi: Moda titreşimleri, kıyafetin yanında sunulan kahveden, satılan salatadan bağımsız hissedilemezdi. Sanayi 313, bu konsepti yaymak için Atatürk Oto Sanayi Sitesi’ni üs olarak almakta bir sakınca görmedi, moda titreşimlerinin Nişantaşı, Bebek, Beyoğlu gibi ana hatlarla sınırlı olmadığını gösterdi.
BİR KAHVENİN KAÇ YILLIK STİLİ VARDIR?
Moda ve yeme-içme sahnesindeki karşılıklı etkileşimi tersten okumak da mümkün. Misal: Üçüncü dalga kahveler, İstanbul kıyılarına vururken sadece kahve üretimini/tüketimini değiştirmedi; şehre yeni bir tarz, bir şekil şemal sundu. Tuğla duvarın önüne, ahşap tezgahın arkasına geçmiş çok gayretli, çok hevesli kitlenin bu kadar tarz durması tesadüf değil; biraz da bu akımın fıtratında var. Moda, Karaköy ve Cihangir’deki kahvecilerin sayısı arttıkça sokağa yeni bir ‘kombin’ düştü. Erkeklerde tepede toplanan saçlar, uzun sakallar, artist bıyıklar illa ki fötr bir şapka ya da bol bereyle tamamlandı misal. Akımın öncülerinden Petra, sadece bir kahve markası değil; yaratıcısı Kaan Bergsen’in sık sık moda dergilerinde boy göstermesiyse hiç de tesadüf değil. ‘Şehrin buluşma noktası’ diye geçinen restoranların, barların yapamadığını ufacık kahveciler yaptı; zaten yeşermekte olan bir stil duruşunun yüzü, vitrini haline geldiler. Sundukları sadece kahve değil. Üzerindeki tişört de kafasındaki şapka da en az özenle ve büyük bir zahmetle çektiği kahvesi kadar kişisel ve sınırlı sayıda. Cihangir’deki Geyik’in, Gayrettepe’teki Petra’nın, Moda’daki Naan’ın yüz ölçümlerini toplasanız belki bir AVM bile etmez. Fakat duruşlarıyla AVM vitrinlerinden daha anlamlı ve etkin şeyler söyledikleri kesin.
STİL KOKAN RESTORANLAR
Benzer etkiyi restoran-bar sahnesi için söylemek zor. Masalarına bakıp şehir stiline dair çekebileceğiniz bir fotoğraf karesi yok. Şehir stiline yön yerecek kadar kuvvetli duruş henüz yeşermiş değil. Asıl yeni olan ve modaya dokunan başka bir hadise var: Yeni akım restoranların, üstüne başına/ kılığına kıyafetine hiç olmadığı kadar önem vermesi. İki sene evvel, Zeynep Tosun Zorlu Center’ın içinde açılacak Cantinery için çalışmış; tasarımcı eli değmiş şef önlükleri, servis kıyafetleri mekana kuşkusuz daha stil bir görünüm katmıştı. Bu gayret, Zorlu’nun kimliksiz, ruhsuz, stilsiz kalabalığı arasında yok olsa da devamı geldi, benzer çabayı bu kez Maçka’da, Alaçatı’dan İstanbul’a gelen Alancha’da gördük. ‘Fine dining’ oyununu kurallarına göre oynayan Alancha’nın mutfak tasarımındaki İskandinav duruşu, tüm ekip içn özel olarak diktirilmiş yalın çizgili, asimetrik duruşlu önlüklerde de görmek mümkün. Hiç çıkarmadığı el yapımı, tasarım, tahta gözlüğü ve çok yalın çok İskandinav tarzıyla Alancha’nın yaratıcısı Kemal Demirasal’ın kişisel stilini de kareye dahil etmeyi unutmamalı.
Daha moda, daha tarz duran restoranların gayreti, büyük fotoğrafta henüz kentin stil haritasını değiştiremiyor; fakat asıl etkiyi bulunduğu bölgeden beslenen mekanlar yapabilir. Misal: Karaköy’ün yenisi Mitte. Gece kalabalığını ayrı bir köşeye koyun, hatta tamamen yok sayın, gündüz gözüyle mavi kapısından içeri girin. Bulunduğu sokak, yüksek tavan, girişe yakın komün masalar ve her taraf cam… Her şey, Karaköy sokaklarında gezinen stil havasını içeri çekmek için tasarlanmış gibi. Muhitin modasına yön vermesi değil, ancak o modayı tek masada özetleyebilmesi konuşulabilir. Umut verici mi? Kesinlikle. Yeterli mi? Asla.
Etiketler Aras artizan Atatürk Oto Sanayi Sitesi Bebek beymen Blender Beyoğlu cihangir Ece Sükan fotoğrafçı Galata Güneş Güner Işık Hakan Bahar illüstratör instagram İstanbul Kaan Bergsen karaköy konsept mağaza lokal moda Moncher Vintage Nişantaşı Ozan Aktuna Petra Royal Gang Sanayi 313 selfestate shopigo soho house souq Stil tarz tasarım The Royal Gang Topağacı Üçüncü dalga kahveler Union 22 V2K Vakkoroma vintage Yaprak Aras