kendime verdiğim isim: lady bird | novicinema - bağımsız sinema platformu
irem turhan 18 Ocak 2018 Perşembe yazıyı düzenle
frances ha, 20th century women, wiener-dog gibi filmlerden aşina olduğumuz amerikan bağımsız sinema hareketinin (mumblecore) önde gelen isimlerinden biri olan greta gerwig’in merakla beklenen son filmi lady bird, türkçe çevirisiyle uğur böceği, onun ilk yönetmenlik deneyimi olması açısından merak unsurunu daha da şiddetlendirdi. daha önce kendisini çoğu kez senaryo yazarı olarak görmemiz hasebiyle, bu filminin de senaryosunu üstleneceği aşikardı. gerwig, filmin tamamen otobiyografik unsurlar barındırmadığını; ama kendi hayatının çekirdek noktalarıyla paralellik gösteren kısımlar olduğunu da belirtiyor. kaleme aldığı senaryolardaki kadın karakterler, frances ha örneğinde de olduğu gibi, piyasanın tanıdık karakter özelliklerine sahip olmamasıyla öne çıkıyor. frances ha filminde önümüze serdiği çürümüş zeminlerden atlamaya çalışan kaçak karakter imajı, lady bird filminde de yerini buluyor. film; katolik lisesinde okuyan, ailesiyle ve yaşamak zorunda olduğu hayatla uyumsuzluk gösteren, köklenmiş her kavramı reddetmeye çalışan bir lise öğrencisinin üniversiteye geçiş dönemine odaklanıyor. christine (saoirse ronan), ne katolik öğretisiyle ilgileniyor ne samimi bir aile tablosunun figürü ne de yaşamak zorunda olduğu yer olan sacramento kentiyle barışık. onu kısmen babasıyla samimi zannetsek de babasının psikolojik rahatsızlığından uzun zamandır haberi olmayışı ailesiyle olan kopukluğunu destekler nitelikte. annesiyle taban tabana zıt ilişkisi çoğu zaman onun bencil kişiliğine dem vursa da, bunun nedeninin ne olduğu sorusu beliriyor akıllarda.
insanlar birbirlerini, ailelerinin onlara verdiği isimle çağırıyor; ama tanrı’ya inanmıyorlar.
aidiyet duygusundan uzak duruşuyla kendine bağımsız bir imaj çizen lady bird, bu ismin kendisine kendi tarafından verildiğini söylüyor. ailesinin ona verdiği ismi kullanmamakla beraber, ailesinin ona sunduğu hayatı olabildiğince saklayıp gelecekte bunu değiştirme çabasında. aslında basit bir çizgiden bakıldığında bulunduğu statüyü, bazen fiziksel olarak kendini ve film ilerledikçe arkadaşını dahi beğenmemeye başlayan olumsuz bir karakter. fakat bunun yanında, yaşı gereği yaptığı ve yapmak üzere olduğu hataların bilicinde. bunların içine atlamaktan ya da sonuçlarıyla yüzleşmekten kaçınmıyor. lady bird, gerwig’in daha önce karşımıza çıkardığı frances kadar sempatik ve sadık bir tablo değil, bu sefer daha katı bir karakter yaratmış ve bunun etkisiyle ona yüklediği olumsuzlukları da saklamayarak seyircinin dikkatine sunmuş.
- olabileceğinin en iyisi olmanı istiyorum.
- peki ya en iyisi buysa?
gerwig, amerikan toplum yapısındaki çok bilindik dönemsel tecrübe ve istekleri, genç bir kadın üzerinden; hatta doğru tabiriyle, kadınlığını arayan bir karakter üzerinden sezdirmeden seyirciye veriyor. yine christine'in arzu ve amaçlarına dayanarak, gerçekten istediğimiz bir çok şeyin asla istemeyeceğimiz birçoklarına dönüşme ihtimalinin altını çiziyor; ki bu filmin en değerli noktası. başrol oyuncusu saoirse ronan, oynadığı karakterin her kararını her arzusunu ve dahası heveslerini seyirciye özümsetmek yönünden son derece başarılı.
bunun yanında filmin gerçekten beklentileri karşılayıp karşılamadığı sorusu üzerine düşünürsek cevap vermek zor olacak. filmin övgüleri alması gereken kısmının senaryosu olduğu aşikar; fakat gerwig’in önceki senaryolarına bakıldığında, lady bird fazla medyalaşmanın kurbanı olmuş gibi. birkaç repliği ve filmin sonuna geldiğimizde christine'nin koşulsuz, kendine hevesle yarattığı planlarının gerçekleşmesiyle yaşadığı bir nevi hüsranın farkındalığı dışında seyirciyle samimiyet kurmakta güçlük çekiyor. sıradan bir lise gencinin kendini bulma hikayesi dersek, fazla küçümsemiş oluruz; fakat medya ve tanıtımlarıyla üzerine fazlaca yüklenen nosyonları karşılamış demek de abartıdan öteye gidemez. film, zihinde şöyle bir imaj çiziyor: okunması, üzerine düşünülmesi ve keyif alınması mümkün; ama sonrasında içini tekrar tekrar karıştırmak istediğimiz, sayfalarını kıvırıp geri dönmeye niyet ettiklerimizden biri olması güç bir kitap gibi.
novicinema - bağımsız sinema platformu: kendime verdiğim isim: lady bird