Bağdatlı Ruhi Kimdir?Hayatı,Edebi Kişiliği,Eserleri
Divan Ed. Nazım Şekilleri
Bağdatlı Ruhi Kimdir? Hayatı, Edebi Kişiliği, Eserleri
Bağdatlı Ruhî, (d. ? - ö. 1605, Şam) Osmanlı Divan edebiyatı şairi.
Bağdatlı Ruhi hakkında kısa notlar:
Asıl adı Osman, mahlası Ruhî'dir. Bağdat'ta doğup büyüdüğü için Ruhî-i Bağdâdî (Bağdatlı Ruhî) diye tanındı.
Ruhî, en çok gazel yazan divan şairlerindendir. Divanında 1.115 gazel yer alır. Gazellerinde lirik bir söyleyiş tarzı ve rintçe bir eda vardır.
Ruhî, sosyal hayata ve hadiselere duyarlı bir divan şairidir. Belki de bu yüzden şiirlerinde söz ve mana oyunlarına fazla yer vermemiştir. Şiirlerine akıcılık ve sadelik hâkimdir. Divan'ında konuşma dili ile söylenmiş mısralar çoktur. Allah ve Peygamber sevgisini işlemiştir. Divanda dinî söyleme sahip birçok gazeli mevcuttur fakat bütün bunlara rağmen Ruhî; Mevlana ve Yunus Emre gibi bir mutasavvıf değildir.
"eksilmede" redifli gazeli Ruhî'nin meşhur eserlerinden biridir. Fuzulî'nin Şikâyetname olarak tanınan mektubunda dile getirdiği aksaklıkları Ruhî, gazel formunda ele almıştır.
Terkib-bend: Ruhî'nin gözlemci ve eleştirel bakışının tam olarak örtüştüğü eseridir. 17 benttir. Her bent 8 beyitten oluşmuştur. Terkib-bend'ine Yazılan Nazireler:
Cevrî, Samî, Fehim, Vehbî, Kabulî, Leyla Hanım ve Şeyh Galip başta olmak üzere pek çok şair nazire söylemiştir. En meşhuru ise Ziya Paşa tarafından 1870'te yazılan naziredir. Bu şiir nazirecilik geleneğinin en başarılı örneklerinden biridir.
Dili gayet sade ve akıcı olup çağdaşı diğer baz şairlerin şiirlerine göre tamlamalar ve yabancı kelimeler sayıca azdır. Söz ve mana sanatlarına fazla itibar etmeyen Ruhî, akıcı bir üslup yakalama gayretinde olmuş ve içinden geldiği gibi söylemiştir. Çok sayıda gazel sahibi olmakla övünmesine rağmen gazelleriyle fazla ilgi uyandıramamıştır.
Ruhî Divanı: Bağdatlı Ruhî'nin bilinen ve mevcut olan tek eseri Türkçe divanıdır. Bu divanda en çok kullanılan nazım biçimi gazeldir. Ayrıca divanda iki manzum mektup da mevcuttur.
Biz ehl-i harabâtdanuz mest-i Elest'üz
Pâ'yi hum-i meydir yirimüz bâde-perestüz
Ser-halka-i cem'iyyet-i peymâne-keşânuz
Gazel - Eksilmede (ilk 11 beyit)
Ya'ni dilden ârzû başdan hevâ eksilmede
Tab'ı kılmakda gubâr-âlûde cevr-i rûzgâr
Cem'olub ağyâr ü yâr-ı zî-vefâ eksilmede