Bayrak Medya | Atatürk Tarafından Rusya'ya Gönderilen Dr. Rıza Nur Başkanlığında ki Heyetin; Askeri Mühimmat Ve 400.000 Altın Anlaşması...
İlk muahede celsesine gittik. Çiçerin celseye riyaset ediyor. Müzakere Fransızca oluyor. Çiçerin gayet yüksek bir yerden tutturdu. Bizi adeta uşakları gibi azarlıyor, tehdit ediyor. Sözlerinin ruhu şöyle; “Siz bizim ile muahede yapmak istiyorsunuz. Ama evvela Ermeniler empoze ettiğiniz Gümrü muahedesini feshediniz. Sonra hudud 1914 hudududur. Başta bunları yapın. Ondan sonra muahede yapabiliriz.” Biz ise; hiç Ermenileri mevzubahis etmemek, hududu Kars’tan kesmek, Ankara Türkiye’sini Ruslara tasdik ettirmek, Çar Rusya’sına olan borcumuzu silmek, para, silah ve cephane almak fikrindeyiz.
Çiçerin, zeki ve hilekar bir simada.Esasen ailesi İtalyanmış. Bizim Şair Baki’yi bile okumuş. Sekiz dil biliyor. Hem de ana dili gibi. Bolşevik ricali içinde önemli bir adam. Troçki ve mühim bir kafa Lenin bu esnada felce uğramış. Hasta. Kimseyi yanına sokmuyorlar, hastalığını da halktan gizliyorlar.
Gelelim müzakereye. Çiçerin öyle hiddetli ki,adeta bizi dövecek!.. Bir çok söylendikten sonra o bıraktı, Korkmazof aldı. Dedi ki; “Sizin Ermenileri mağlup etmeniz bir emperyalizmdir. Bir emperyalist devlet böyle muahede yapmağa nasıl gelir? Sizin Ermenilere yaptığınız zulümler, katliamlar yine Rus Müslümanlarının kalbinde yaralar açmıştır, bizi inletmiştir. Hem sizin Kars’ta Ardahan’da ne işiniz var? Oraların ahalisi Tük değil, Tatardır” Al bundan da…
Sözlerini bitirdi. Ben söz aldım. Dedim ki:”Siz bir Türk Müslümanısınız. Bizim Ermenilere yaptığımız dedikleriniz sizin hayalinizden başka bir şey olmayan gönlünüz sızladı da Ermenilerin Türkiye, Nahcıvan, Karabağ, Kars ve Bakü Türklerine yaptıkları zulümler, katliamlar ufacık olsun yüreklerine tesir etmedi mi? Evvela bu tesir etmeliydi. Çünkü, Türk ve Müslümanlığınıza sorarım. Cevap veriniz.
Türk, Tatar ayırıyor ve Kafkasya Müslümanlarını istisna ediyorsunuz Türk Tatar arasında zerre kadar fark yoktur. Karapapaklar , Bozcapurlar, ilh.. bunlar tam Türklerdir. Siz de Kumuk halis Türksünüz. Bu yerler zaten bizimdi.Altmış, yetmiş yıl evvel Çar Emperyalizmi bizden almıştır, bize verilmesi lazımdır. Bir Türk’ün ağzından bunları işitmek çirkin ve ağır…” Bu sözler Korkmazof’a pek tesir etti. Utanmış vaziyette kaldı. Önüne bakıyordu. Celse bitti.
Yusuf Kemal; “ben demez miyim Ruslarla muahede yapılmaz. Al işte . Buradan kaçmaktan başka çare yok. Bu akşam hazırlanıp gidelim.” Dedim” sen deli mi oldun?” İlk duruşmada firar edeceğiz. Olur mu bu?” Ben de kendisi gibi olsam hemen dönecekti Muahede olmayacaktı. Halbuki bu muahede milli harekatla temel taşı gibi bir esas olmuştur. İNGİLİZLER MUAHEDEYİ GÖRÜR GÖRMEZ Ankara’dan, İstanbul’dan muahede yapmak için hey’et istediler. Rusya’dan birçok zahire, silah, cephane aldık. Bunların hiçbiri olmayacaktı. Akşam Ali Fuat’ın odasında oturuyorduk. Halil Paşa (Enver’in kardeşi) geldi. Yiyip içiyoruz.
Bir de baktık, Korkmazof geldi. Kabahatli ve mahcup bir çocuk gibi geldi oturdu. Mazeret ve af diledi. “Ne yapalım başka türlü yapamayız.” Dedi.
Moskova’ya geldiğimiz vakit ilk iş, Garp cephesine cephane yetiştimekti. Yunanlılar tecavüz ederse cephane yoktu. Sivastopol’da beş milyon mavzer fişeği varmış. Sırf Ali Fuat’ın himmeti, gayreti ile bu fişekler alındı. Ali Fuat bunu iş edinmiş uğraşmıştı. Bu cephane bizim kaçakçılar vasıtasıyla 24 saatte Sakarya ağızlarına kadar döküldü. Oradan da KADIN ERKEK KÖYLÜ NİNELER ile taşıdılar. Bu kaçakçılar Taka’lar ile Milli harekette Rusya’dan aldığımız cephane ve silahı itilaf devletlerinin zırhlıları arasından geçirip aşırmışladır. Bu vatan hizmetleri o kadar büyüktür ki; bunsuz ZAFER MÜMKÜN OLMAZDI.
Başka memlekette olsaydı evvela bunların, Türk köylüsünün, kadınının heykeli dikilirdi . Bu cephane vaktinde yetişmiştir. Vusulünden iki gün sonra Yunanlılar hücum etmişler, birinci İnönü muharebesi olmuştur. Bana sorsalar bu zaferin şerefini Ali Fuat’a veririm. Eğer cephane yetişmeseydi Yunanlılar tüfek omuzlarında yürüyerek istedikleri yere kadar gelirlerdi.