Yağmalanan Sur’un taşları satılıyor • Özgürlükçü Demokrasi
27 Mart 2018 -> 704
Çatışmalardan sonra enkaza dönüşen Sur’un 6 mahallesinde başlatılan yıkımla taş üstünde taş kalmazken, tescilli geleneksel Amed evlerine ait mimari kimliği yansıtan işlemeli taş malzemeler Sur’daki bir esnaf tarafından satışa çıkarıldı
Amed’in Sur ilçesinde 104 gün süren çatışmalar sırasında enkaza dönen ilçenin 6 mahallesinde sokağa çıkma yasağı ve yıkım devam ediyor. Çatışmaların ardından başlayan yıkımda 6 bin yıllık geçmişe sahip ilçede, birçok tescilli yapı yıkımdan kurtulamadı. Mülk sahiplerinin dahi girmesinin yasaklı olduğu mahallelerde geleneksel Amed evlerinde bulunan birçok tarihi malzeme de yağmalanıyor. İlçenin mimarisinde önemli bir yeri olan ve evlerin mimari kimliğini yansıtan işlemeli taş ve malzemeler harabe bir dükkanda sergilenerek satışa çıkarıldı.
Yağmalanan tarih satışa çıkarıldı
Sur Balıkçılarbaşı Demirciler Sokağında harabe bir dükkanda üst üste yığılan nadir eserler sergilenerek satışa çıkarıldı. Dükkan sahibi her ne kadar taşları satmadığını iddia etse de civarda bulunan esnaflar aynı görüşte değil. Esnaflar, başlarda dükkana getirilen taşların sayısının fazla olduğunu zamanla sayısal olarak azalmanın olduğunu belirtti.
Dükkanda kalan tarihi malzemeler şunlar: Geleneksel Amed evlerinin avlularında kullanılan taştan yapılma küçük havuzlar (Cürün), taş kahve döveci (aşê qehwe), toprak damlı evlerin çatısı üzerindeki toprağın sıkılaştırılmasında kullanılan loğ taşı, buğdayın öğütülüp bulgura dönüştürüldüğü taş el değirmenleri (Destar), avluda bulunan su kuyusunun üzerini kapatan işlemeli taş kapaklar, yine avluda süs olarak kullanılan çarmıh topu (Gulle), pencerelerin ön kısmında yer alan korkuluk, evin ana giriş kapısı ile birlikte işlemeli ve farklı boyutlardaki tunç kapı tokmakları, evin eyvan ve kilerinde bulunan kaldırılabilir süs taşları.
‘Taşları villanın bahçesine yerleştirdi’
Sur’da nakliyatçılık yapan Aziz Sapan, 4 hafta önce bir müşterinin, 2 adet işlemeli sütun başlığı, bir taş avlu havuzu ve bir adet kemer taşı ile birlikte ismini bilmediği bazı taş parçalarını aracına yükleyip Diclekent semtinde bulunan bir villaya götürdüğünü ve müşterinin bunları villanın bahçesine yerleştirdiğini aktardı.
İlçe esnafı Zeki Coşkun ise Süryani taş ustalarından miras kalan birçok tarihi eşyanın satılarak batı kentlerine taşındığını belirtti. Coşkun, Sur’a ait olan bu malzemelerin dışarıya taşınmasını hırsızlık ve talan olarak değerlendirip, yağmanın önüne kimsenin geçmediğini vurguladı.
‘Müze müdürlüğü yapacağımız bir şey yok’
Konuya ilişkin görüştüğümüz Diyarbakır Müze Müdürlüğü’nden bir yetkili, çoğunluğu yıkılan tescilli yapılara ait bu nitelikli taşların eser sayılamayacağını öne sürerek, yapabilecekleri bir şeyin olmadığını iddia etti. Diyarbakır Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurumu çalışanı ise bu konuda kendilerine iletilen herhangi bir şikayet ya da talebin olmadığını savundu.
amedAziz Sapanşlemeli taş malzemelersur