03-16-2018 | Murat Aşkın
Bir zamanlar sadece bilim kurgu filmlerinde karşımıza çıkan, kendi kendine giden arabalar, akıllı ev aletleri vb. sistemler artık günlük hayatımızda normal karşıladığımız teknolojiler olarak karşımıza çıkmakta olup bu buluşların temelinde yatan teknolojilerin birbirleriyle çok yakın hizmetler ve ilişkiler içinde olmaları insanlar arasında anlam karışıklığına neden olmaktadır.
Bu yazımda 2018’in ilk aylarında oldukça popülerleşen Yapay Zeka teknolojisine ve sıklıkla bu teknoloji ile karıştırılan Makine Öğrenimi teknolojisinin genel yapılarını benzerliklerini ve farklılıklarını sizlere sunmaya çalışacağım.
En Basit Anlatımla ‘Yapay Zeka’
Yapay Zeka; tıpkı bir insan gibi düşünebilen, insan gibi davranabilen, insanın karşılaştığı duygusal ya da fiziki olaylar karşısında vereceği tepkileri verebilecek olmanın hayali ve amacını güden bir teknolojidir.
En Basit Anlatımla ‘Makine Öğrenimi’
Makine Öğrenimi; günümüzde verilerin kapasitelerinin artması ve çoğalması ile birlikte Büyük Veri (Big Data) kavramı ile popülerleşmiştir. Makinelerin çeşitli hesaplamalar ile algoritmalar oluşturması, veri parametrelerini analiz eden bu algoritmaların gerçekleştirdikleri işlemleri öğrenmeleri ve ileride karşılaştıkları işlemlerde de bu öğrenimleri ile hareket ederek bir görevi sonuçlandırmalarına yönelik teknolojidir.
Bilim İnsanları teknoloji piramidinde Yapay Zekayı yukarı koyarken, Makine Öğrenimini onu destekleyen ve hesaplamalara yönelik işlemlerini sağlayan bir alt sekmesi olarak görmektedir.
Bu konuda hemen herkesin aktif olarak ya da geçmişinde kullandığı en azından bir yakını kullanırken deneyimleme şansı yakaladığı Apple’ın Siri isimli uygulamasını örnek verebiliriz. Siri canlı bir insan gibi sekreterlik, asistanlık vb. hizmetleri bize sunmakta, sorduğumuz sorulara cevap verecek, bizi yönlendirecek, programımızı not alıp bize hatırlatacak kapasitede bir teknoloji. Örneğin; gideceğiniz yol güzergahında trafik olup olmadığını Siri’ye sorabilirsiniz ya da yarın için öğle yemeği randevunuzu not almasını ve size 1 saat önceden hatırlatmasını isteyebilirsiniz.
Diyelim ki bir Hukuk Bürosunda çalışıyorsunuz ve hazırlamanız gereken bir Şirket Hisse Devri Sözleşmeniz var. Makine Öğrenimi ile geliştirilen bir sistem bu işlemin büyük bir kısmını sizin için yapabilir. Makine Öğrenimi bir şirket hisse devri sözleşmesinin içeriğinin nasıl olması gerektiğini öğrenmiş ve sizin için ana başlıkları ve içerikleri güncel mevzuat ve kanunlardan yararlanarak hazırlamış olacaktır. Bu noktada uygulama size sorular sorarak en doğru sonuca varma yönünde de ilerleyebilir, örneğin; makine size “Hisse devrine ilişkin Noter onaylı Yönetim Kurulu Kararı hazır mı? Sorusunu yöneltebilir ve sizin vereceğiniz yanıtlara göre sizi yönlendirebilir.
Umut ve Kaygı
Yapay Zeka ve Makine Öğrenimi hayatımızı kolaylaştıran bir dize yenilik ve kolaylık getirdi ve çok daha fazlasını da getirecektir. Bu noktada insanın doğası gereği yapamayacağı (Günlerce uyumadan çalışmak gibi) insan limitlerinin aşılması, insana bağlı hata ihtimallerinin sıfıra indirilmesi bir çok alanda insanlığın yararına olacaktır.
Ancak her ne kadar şu aşamada bilim kurgu filmlerinde izlediğimiz gibi yapay zekanın mükemmelleşmesi ile birlikte insanlığın sonunu getirebilecek durumlar ile karşılaşma ihtimalimizi konuşmak için erken olsa da bu ihtimalin göz ardı edilmemesi faydamıza olacaktır.
Daha realist bakmamız gerekirse yapay zekanın insanın kendisinden önce bazı meslekleri yok edeceği ya da istihdamını minimuma indireceği kesindir. Yukarıda Makine Öğrenimi örneğinde tekrar okuyabileceğiniz üzere bir avukatın hazırlaması gereken sözleşmeyi bir yazılımın hazırlaması sonucunda işverenlerin şuan ki sayıda avukat istihdam etmeyeceklerine kesin gözüyle bakabiliriz.