KÜÇÜK BİR PİNOKYO HİKAYESİ – Psikolektif
Gönderen: psikolektif 0 yorum #ahlakigelişim, #aile, #çocuk, #ebeveyn, #ebeveynolmak, #pedagoji, #psikolojikdanışma, #yalan, herkesiçinpsikoloji
Aslında tüm bu ‘çocuklarımız neden yalan söylüyor’ yazısından önce yazılması gereken başka bir yazı vardı.’ Yetişkinler neden yalan söyler?’ Çünkü eminim bu yazıyı okumaya karar verip tıkladığınızda ihtiyaç için açmış olanlar için söylüyorum, çocuğunun neden yalan söylüyor olabileceğine dair endişesi ve belki de arama motorunun ilgili kısmına ‘çocuklar neden yalan söyler’ diyerek kaygılı bir halde bunu yazmasından ileri geldiğini tahmin etmekteyim. Çünkü tabiki de ve kesinlikle bunu okuyan nadide yetişkin hiç yalan söylemedi ve söylemiyor. Gülümsüyorum. Tebrik ederim. Sizi tanımak isterim.
Bütün bu laf kalabalığından sonra demek istediğim şey herkesin yalan söylüyor olması ve yalana ihtiyaç duyuyor olduğu gerçeğidir. Yani anne-baba olarak bu durumu aşırı dramatik ve abartılı bir hale getirmeyin. İnsandır yalan söyler diye normalleştirip bu bakış açısıyla olaylara bakmanız hem sizin için hem de çocuğunuzun bu durumunun iyiye yönelik gelişimi için etkili bir müdahale biçimi olacaktır. Çünkü durum sandığınız kadar vahim asla değil. Şöyle ki, bu yalan söyleme hikayesinin tabiki ve tabiki de akademik, bilimsel bir hikayesi var, ilginizi çekeceğine eminim.
Çocuklarımız yani hepimizin çocukları diye özellikle belirtmek isterim sevgili ebeveyn, yaklaşık 6-7 yaşına kadar çoğunlukla sözde yalanlar dediğimiz yalanları söyler. Çoğunlukla diye de belirtmek isterim bu arada. Yani abarttığı ,büyüttüğü, öyle olduğunda mutlu olduğu şeyleri bilmeden çevresine yansıtır. Hayal gücü böyle gelişir işte. Ne mutlu ona, çocuk olmaya… Benim annem dünyanın en güzel yemek yapan annesi, benim babamın arabası çok büyük, kocaman bir fare gördüm vs gibi sözler de yalandır ama yalan değildir tabiki. Burada bir masumluk söz konusu derseniz durum tam olarak öyle değil bence insan olmanın ego ve kişisel çıkar taşımanın basamaklarını yavaş yavaş tırmanmaya başlayan ve büyüdüğünü kanıtlayan bir çocuk var karşınızda. Hepimiz gibi. Ama her şeyin yolunda olduğuna garanti verebilirim. Bu dönemde çocuklar anne ya da babanın koyduğu kurallar dışında da başka bir dünya var ya da bunlar ilerde nasılsa değişiklik gösterir gibi sorgulamalara gelişim ilkeleri ve gerçekleri gereği pek giremezler. Annem ne derse odur diyen fakat bundan rahatsız olan minik cezadan, aşağılanmadan ve kötü durumlardan kaçmak adına size yalan söyleyebilir. Yalanlar bahsettiğim durumlardan farklılaşmış ve başkalarına zarar vermeye yönelik olmaya başlamışsa bu yaş döneminde, o zaman tehlike çanları tizleşmeye başlamıştır ve bir pedagog desteği almanız şiddetle ve acilen önerilir.
10-12 yaş döneminde işler biraz değişir. Sizin bir zamanlar masum olduğuna tamamıyla inandığınız minik bebeğiniz artık büyümeye başlamıştır ve bununla beraber yalan söylemenin esas suçlusu olan tatlı, şirin beyni de gelişmeye ve büyümeye başlamıştır. Çok şükür demeyi yine de ihmal etmeyelim. Ancak görür ki kurallar esnetilebilir annem ve babam mutlak ahlak ve gerçeklik elçisi değil. Hem onlar da yalan söylüyor nasılsa, ayrıca yalan söylemezsem izin vermezler, benden başaramayacağım şeyleri isteyerek onlar bunu yapmama sebep oluyor, babam zaten doğruyu söylesem de kızıyor, çevremin takdirini kazanmalıyım ve anneme babama layık bir evlat olmalıyım, nasılsa benimle hiç ilgilenmiyorlar anlamazlar bile yalan söylediğimi… Liste uzun değil mi? Peki başınıza bir taş geldi mi? Şaka yapıyorum da tek hatalı tabiki de çocuğunuz değil,siz de tek hatalı değilsiniz.Ancak iletişim bir sanat ve buna biraz emek harcamalısınız. Aşağılarsanız, suçlu ve yetersiz hissettirirseniz, kıskandırırsanız ve saldırganlığını desteklerseniz ya da buna sebep olursanız tabiki de yalan söyler ne yapsın o da sizin gibi bir insan.
Yazımda biraz insan olmanın gelişimsel yönlerinden biraz da ebeveyn olmanın bıçaksırtı yönlerinden dolaylı olarak bahsettim. Ebeveyn olarak empati, etkili iletişim ve rol model olmanın gereklilikleriyle biraz meşgul olursanız eminim ki hem kendi gelişiminize hem de onların gelişimine faydalı olacaksınız.
Unutmadan; son bir taş daha. Siz ne kadar mükemmelseniz insan olarak, çocuğunuz da o kadar mükemmel. Hoşçakalın.
Aydın, M. (2006). Ailede Çocuğun Ahlaki Eğitimi. Nobel Yayınları, Ankara.
Talvar, V. (2002). Development of lying to conceal a trangression: children’s control of
expressive behaviour during verbal deception. The Open University Press.
Yörükoğlu, A. (2003). Çocuk Ruh Sağlığı. Özgür yayınları, İstanbul.
Zulliger, H. (2000). Çocukta Ruhsal Bozukluklar ve Tedavisi.Cem Yayınları, İstanbul.
05/09/2017 psikolektif 0