Yunus Emre, yüzyıllardan beri sevgiyi dile getiren bir sestir.
Download "Yunus Emre, yüzyıllardan beri sevgiyi dile getiren bir sestir."
3 Yunus Emre, yüzyıllardan beri sevgiyi dile getiren bir sestir. O, insanlığın gönlünde yaşayan bir bilgedir. O, yalın Türkçesiyle sözlerin en güzelini söyleyerek insanlığa yol göstermiştir. Yunus Emre, yüzyıllardır insanlığı sevgiye, hoşgörüye ve kardeşliğe çağırmıştır. Sevgiyi güzel Türkçemizle dile getirmiştir. Onun dili sevginin dilidir. 1
4 O GÜNLERDE ANADOLU Sarıköy de sıcak bir ağustos gecesiydi. O yıl kuraklık olmuştu. Harman yerinde bir avuç saman, bir avuç buğday vardı. Genç Yunus, yaba elinde kâh buğdaya bakıyor, kâh yabayı sallıyordu. Sapı savurup buğdayı samandan ayırmaya bir türlü eli varmıyordu. Aklı bu harmandan daha da karışıktı. Ne diye dünya bu kadar güzel? Yıldızlar neden bu kadar parlak? Ay, neden böylesine gülümser? Ağaçlar ve kuşlar bu kadar sevimli olmak zorunda mı? Niçin? Hepsi ölüp gidecek olduktan sonra? 2
5 Elindeki yabayı kuvvetlice toprağa sapladı. Toprak taş gibi sertti. Köyün camisinde hoca dün, Allah adaletlidir, merhametlidir, bağışlayıcıdır. demişti. Hangi adalet? Peki neden çiçekler soluyor? Ağaçlar neden kuruyor? Kuşlar niçin ölüyor? Sevdiklerimiz neden bizi terk ediyorlar? YALAN DÜNYA O an ne olduysa oldu, ortalık aniden karıştı. Sanki gökyüzü birden aydınlandı. Gözleri kör eden bir şimşek geceyi bölük bölük yardı. Ardından bir gök gürültüsü etrafı sanki yerle bir etti. Harman yeri bir anda karışmıştı. Yunus, can havliyle kendini samanların üzerine attı. Dünyanın sonu mu geldi? Neler oluyor? Ben yanlış mı düşündüm? diyerek titremeye başladı. Sanki bir ses: Varım, bir im, kuvvetliyim. Seni görüyorum! Yalnız değilsin! diyordu. Genç Yunus harman yerine yığıldı kaldı. 3
6 Gün ağarmıştı. Yunus annesinin sesiyle kendine geldi. Oğlum, Yunus! Rahmet bastırmadan gel, biraz uyu, kalanı ben savururum! Annesi, harmanın savrulmadığını görüyordu. Asıl harman edilenin, oğlunun aklı olduğundan haberi yoktu. Yunus olduğu yerden kalkarak eve doğru ağır ağır yürüdü. SARIKÖY DE KITLIK Güz rüzgârları Sarıköy ün sarı yüzünü kavurmuş, hiçbir evin ambarında buğday kalmamıştı. Köyde yokluk başlamıştı. Köy odasında, yaşlılar olan biteni anlamaya çalışıyorlardı. Aralarından biri: Bir terslik var ağalar! Sebebi ne ola ki? Diğeri: Acaba aramızda Allah a isyan eden biri mi var? Bir başkası: Son günlerde Yunus un hâlini hiç beğenmiyorum. Sanki ruh gibi. Hani diyorum... Belki de... Bu arada Yunus oradan geçmektedir. Odanın açık penceresinden konuşulanları işitir. Bunun üzerine Yunus, selam vererek odaya girer. İçeridekiler meraklı bir şekilde bakışlarını Yunus a çevirirler. Yunus: Beni uğursuz mu görüyorsunuz? Kuraklığın sebebi ben miyim? 4
7 Odadakiler bir şeyler söylemek istercesine Yunus a baktılar. Yunus sözlerine devam etti: Madem Sarıköy ün başına gelenleri benden bilirsiniz; o zaman ya kıtlığı giderecek mahsul getiririm, ya da bu köye asla dönmem! Yemin olsun! Yunus, oradakilerin şaşkın bakışları arasında odadan çıktı. DERTLİ YUNUS Genç Yunus artık Dertli Yunus olmuştu. Büyük bir yükün altına girmişti. Acaba söyledikleri gibi köydeki kuraklığın sebebi kendi miydi? Öyle ya, cahillik onda, saflık onda. Bir uğursuz bir obayı yok edermiş ya! Doğru söze ne denir? Vay benim dertli başım! diyerek düşüncelere dalmıştı. Köy halkının haykırışları çınlıyordu kulaklarında... Uğursuz isyancı! İsyancı! Ona bu durumda sadece Hacı Bektaş-ı Veli yardımcı olabilirdi. Acaba bana yardım eder mi? diye düşündü. Eli boş gitmemek için heybesine alıç (dağ meyvesi) doldurdu. Yol boyunca kendine sorular soruyor, yine bu sorulara kendi cevap bulmaya çalışıyordu. 5
8 Acep şu yerde var m ola Şöyle garip bencileyin Bağrı başlı gözü yaşlı Şöyle garip bencileyin Yunus, çok uzaklara doğru yürüdü. Bir süre sonra yorgunluktan başı döndü, gözleri karardı. Titremeye başladı. Allah ım gücüm kalmadı. Daha fazla gidemeyeceğim. diyerek oracığa yığıldı. Bu durumda ne kadar kaldığının farkında değildi. Bir anda önüne düşen gölgeyi fark etti. Başını kaldırdığında, ak sakallı bir ihtiyarın durduğunu gördü. Bu garip adam da kim? diye düşündü. Ak sakallı adam merakla sordu: Ne o evlât, bir sıkıntın mı var? Eee... Şey! Siz de kimsiniz? Sadece gelip geçen bir yolcu! Yunus, biraz duraksadı. Kekeledi: Hacı Bektaş-ı Veli nin dergâhını ararım. Doğru yoldasın. Yarına kalmaz dergâha varırsın. Yunus, biraz olsun rahatlamıştı. Ohh! Yüreğime bir su serpildi. Hey nereye gitti? 6
10 İşte Yunus da bağırıyordu. Senin hâlini kurtlar, kuşlar bile merak ediyor Yunus! Hele sabreyle, belki böyle yangınlar içinde bağırmakla haklısın! Nihayet... Yunus, dergâhı görünce ürperdiğini hissetmişti. Biraz ilerlediğinde dergâhın önündeki erenlere rastladı. Onlar da kendilerine doğru gelen yorgun delikanlıyı görmüşlerdi. Hayrola Eren! Sefa gelmişsin. Yardımcı olabilir miyiz? Şey! Hacı Bektaş-ı Veli nin dergâhı burası mı? Evet! Hele şöyle buyur, adın nedir? Adım Yunus! Kusura kalmayın buralarda kalıcı değilim. Hacı Bektaş-ı Veli adında bir hocanız varmış. Ondan bir dileğim var. İsteyip gideceğim. Hemen beni ona götürür müsünüz? Erenlerden biri söze girdi: Ateş almaya mı geldin be mübarek? 8
11 Yunus o kadar ısrar etti ki onu karşılayan adam: Ne inatçı yahu! diye içinden geçirdi. Hele sen buradan ayrılma! Ben sorup geleyim! Yunus un yüzüne tatlı bir tebessüm yayılmıştı: Hay sağ olasın! İçten içe de, Ya beni kabul etmezse hâlim ne olacak? Aklıma neden kötü şeyler getiriyorum. Köye muhakkak buğday götürmeliyim. diye düşünüyordu. Yunus, Sarıköy e gereken buğdaydan başka bir şey düşünmez olmuştu. Az sonra, haber vermek için giden adam geri döndü. Hocanız ne dedi? Geldiğini söyledim Yunus! Ancak üç gün sonra seninle görüşecek! Ne! Üç gün nasıl kalırım burada? Çabuk geçer. Burası senin evin sayılır. 9
12 10 Adının Gizlice Baba olduğunu söyleyen derviş, Asma yüzünü! Benim misafirim ol, diyerek Yunus u evine davet etti. Yunus a sofra hazırladı. Kaç gündür yoldasın Yunus? On üç gündür! Ya ondan evvel? Ondan evvel köydeydim! Köyde değil yoldaydın! Nasıl? Çünkü sen duruyordun, yol gidiyordu. Şimdi sen gidiyorsun, yol duruyor. Şeey! Fakat bir şey anlamadım? Ziyanı yok. Anla diye söylemedim zaten. Laf olsun diye söylemiştim, diyerek tebessüm etti derviş. Yunus cahilliğinin verdiği mahcubiyetle başını öne eğdi. Kusura kalma Gizlice Baba! Burada çok değişik şeyler gördüm. Hiçbirini anlamıyorum, akıl erdiremiyorum. Yunus durdu, yutkundu. Tekrar mahçup bir hâlde devam etti: Neden sana Gizlice Baba diyorlar. Gerçek adın bu mu? Burada gençler bana hep öyle diyorlar. Her söylediğimin gizli bir anlamı varmış sanki. Babamın ezanla kulağıma okuduğu isme gelince, onu ben bile unuttum! Yunus yine başını öne eğdi. Her bir söz ona dağlar kadar ağır geliyordu. Gizlice Baba bunu anlamakta gecikmedi. Mahçup olmana gerek yok. Bu yolu, bu töreyi bilmiyorsun. Sonra ellerini havaya açtı: Burada bir şey pişiriliyor. Yeni bir şey. Kim uyanmak, ata mirasından faydalanmak isterse, kısmetini bu ocakta pişen aştan alsın.
13 Yunus un yol yorgunluğundan olsa gerek göz kapakları ha kapandı, ha kapanacak... Ne o Yunus? Uyuyor musun? Hayır, sizi dinliyorum Gizlice Baba! O kadar güzel şeyler söylüyorsunuz ki... Hakkın var. Ama sözün başı daha bunlar. Yeni şeyler. Bu ocak yeni dedim ya! Peki Gizlice Baba, bu şeyleri öğrenmek için herkes bu ocağa gelecekse bununla başa mı çıkılır? Bütün yurdun buraya taşınması mı gerek? Gizlice Baba ile Yunus un arasında muhabbet koyulaşmıştı. Buradan nasibini alanlar gittikleri yerde buradaki gibi yeni ocaklar kurmaktalar. Ya sen niye gitmedin baba? Sen bana bakma delikanlı. Benim O na, O nun bana ihtiyacı var! Söylediklerin çok güzel. Bunları hiç duymamıştım. Gizlice Baba, Yunus a öyle bir dörtlük söyledi ki, Yunus un ağzı bir karış açık kaldı: Bilmek istersen seni Can içre ara canı Geç canından bul anı Sen seni bil sen seni Uyy anam! Uyyy! Yunus öyle bir uy dedi ki, sanki ağzından bir avuç alev fışkırdı dışarıya. Bunu öğrenmek isterim. Köye varınca Merdan Hocama da demek isterim. Hele bir dene bakayım! Gizlice Baba bir daha, bir daha tekrarladı. Hem de sayısız defa. Vakit gece yarısını çoktan geçmişti. Geç oldu Yunus! Yarın gün doğmadan uyanacağım. Tarla sürmeye gideceğim. Yatalım artık. Allah rahatlık versin! 11
14 12 Yatağına giderken Gizlice Baba yine hikmetli sözler söylemişti: Bismillah! Yattım Allah! Kaldır beni, rahmetine daldır beni! Eğer vadem doldu ise iman ile öldür beni! Uyuyacağını sandığı Gizlice Baba, seccadesini kıbleye doğru serip namaza durdu. Yunus, sabah gözünü açtığında karşıki yatağın boş ve hiç bozulmamış olduğunu fark etti. Demek tarlaya gitti diye düşündü. Pencereden, Gizlice Baba nın iki öküzün çektiği karasaban ile tarlasını sürdüğünü gördü. Onu uzaktan izlerken kendi kendine konuşuyordu: Ne garip bir yer. Burada her şey bir düzen içerisinde. Gizlice Baba nın yanına gidip ona yardım edeyim. diye düşündü. Gizlice Baba, Yunus un geldiğini gördü. Yanına kadar geldiğinde: Hoş geldin evlat! Rahat uyudun mu? Sayende uyudum Gizlice Baba. Ben de sana tarlada yardım etmek isterim. Gizlice Baba Yunus un teklifini kabul etti. Yunus a tohum önlüğünü verdi. Haydi o zaman. Benim sürdüğüm yerlere bu tohumları saç bakalım. Yunus, artık kendini çalışmaya vererek kaygılarını unutur, tasalarından kurtulur. Sonuçta çalışma ile üç gün üç gece geçiverir...
15 BEKLENEN O AN Üçüncü gün sabah... Yunus, işte beklediğin gün geldi. Hacı Bektaş-ı Veli seni kabul edecek. Sağ ol Gizlice Baba! İyiliklerini hiç unutmayacağım. Duyduğu bu haber karşısında dondu kaldı. Oldukça heyecanlanmıştı. Onu, Hacı Bektaş-ı Veli nin huzuruna çıkardılar. Ya bana yardım etmezse? Yunus, eli ayağı titreyerek korkuya kapılmıştı. Büyükçe bir odaya alındı. Sade döşenmiş bu odanın uç kısmında, yine sade yer minderlerinden birine oturmuş Hacı Bektaş-ı Veli bulunuyordu. Yunus, hemen eline sarılıp saygısını belli ederek elini öptü. Yanındaki alıç dolu heybesini Hacı Bektaş-ı Veli nin ayaklarının dibine bıraktı. Size bir heybe alıç getirdim Ya Erenler! Zahmet etmişsin evlât. Hoş geldin! Hacı Bektaş-ı Veli, Yunus un getirdiği alıçlardan birini alıp yerken bir taraftan da Yunus u dinliyordu. Alıçların çok güzelmiş, karşılığında ne istersin? Köyümüzde kuraklık oldu. Bütün köylü aç. Buğday dilerim efendim. Hımm! İlle de buğday mı dilersin, buğday yerine başka bir şey verelim. Nedir? 13
16 Hacı Bektaş-ı Veli bir an duraksadı. Erenler himmetine ne dersin? Buğday yerine himmet olur mu? Şey! Himmet ile Sarıköy ün karnı doyar mı? İyi düşün Yunus! Sonra pişman olmayasın! Yunus söylenenlerden bir şey anlamıyordu, aklı fikri buğdaydaydı. Kararım kesin! diyordu. Kısa bir sessizlik... Ve... Yunus a dilediği kadar erzak, buğday verin! Güle güle git Yunus! Köyünü buğdaysız bırakma. Allaha emanet ol! Yunus Şükürler Olsun! diyerek dergâhtan ayrıldı. Bir çok erzak alarak köyün yolunu tuttu. Sevinçten içi içine sığmıyordu. Epey bir süre yol aldıktan sonra Yunus un içine şüphe düştü. Himmet mi buğday mı? Bu iki sözcük beynini sürekli meşgul ediyor, onu rahat bırakmıyordu. Şimdi Yunus un içinde iki kişi vardı. Biri soruyor, diğeri cevaplıyordu. Depremler başlamıştı içinde. Tarifsiz aydınlıklar doğuyor, üzerine seller geliyordu. Bir gönül kapısı açılıyor tarifi imkânsız naralar atıyor ve pişmanlıklar duyuyordu. Sonunda kararını vermişti. Geri dönüp Hacı Bektaş-ı Veli ye, Al buğdayını ver himmetimi diyecekti. Köyünü, köylüsünü düşünemiyordu. 14
17 Geriye dönerek dergâha gitti. Huzura çıktı ve Hacı Bektaş-ı Veli ye pişmanlığını belirtti. Gözleri dolu dolu oldu: Bana ne yaptınız efendim? Yanıyorum kavruluyorum. Hacı Bektaş-ı Veli bir müddet sustu ve birkaç anlamlı söz söyledi. Cahillik ettin Yunus! Köylünün kısmetini götür, senin kısmetin ise benden çıktı. Kilidini Taptuk Emre ye emanet ettik, kısmetini git onda ara! Yunus olduğu yere çakıldı kaldı. Gözyaşlarına hâkim olamıyordu. Destur isteyip huzurdan ayrıldı. Onu izlerken Hacı Bektaş-ı Veli nin de gözünden bir kaç damla yaş, yanağına süzüldü. SARIKÖY DE SEVİNÇ Yunus, buğday yüküyle günlerce yol alıp köyüne gelmişti. Köylüler tarafından beyler gibi karşılandı. Fakat artık onun köyde gözü yoktu. Bir an evvel Taptuk Emre ye varması gerekiyordu. Sarıköylüler hâllerinden memnundular. Sana söylediklerimiz için bizi bağışlayacak mısın Yunus, diye kendilerini affettirmek istediler. Fakat Yunus bitkindi... Hele sen eve git istirahat et, sırtın yatak görsün. diyerek onun gönlünü almak istediler. Anası ile konuşmaktan çekiniyordu. Taptuk Emre ye gideceğini, girişeceği bu sırlı macerayı ona nasıl anlatacaktı. Bunu kimseye diyemezdi. Herkesten nasıl ayrılacak, başını alıp nasıl gidecekti? Hemen uyumak, bu sorulardan kaçmak istiyordu. Anası yatağını hazırlamıştı. Yunus, bir ara içinden geçenleri bir bir söylemek istedi. Yutkundu kaldı. 15
18 İşte böyle anacığım. Eğer ben senin anansam; üzerinde birazcık hakkım varsa, böyle bir yolculuğa seni nasıl bırakırım? Yüreğim nasıl rahat olur? Vay garip başım benim. Beni tek başıma bırakıp gideceksin ha? Anam, yoluna kurban olduğum anam! Mevlâm seni çağırsa sen, Hayır mı diyeceksin? Sen aklını olmaz şeye kaptırmışsın. Rehber istiyorsan işte Merdan Hoca! Taptuk da kim ola ki? Kim ne derse desin Yunus u düşüncesinden vazgeçiremezdi. Anası da bunu anlamakta gecikmedi. Son bir defa çökelek ile gözleme yaptı biricik oğluna... O gecenin alacakaranlığında Yunus, Sarıköy den tekrar yollara düştü. İçinde yine bir umut, bir istek vardı. Dudaklarından da belli belirsiz dizeler dökülür olmuştu: Yunus çok yorgundu. Bir çift göz onun bu dalgın hâlini görmüş. Bu adam da kim acaba? Kendi kendine mırıldanarak yürüyor. diye düşündü. Yunus a yaklaştı: Hey Erenler! Hayrola pek dalgınsın. Yolunu mu kaybettin? Hayır! Pek de bulmuş sayılmam. Taptuk Emre nin dergâhına gitmek isterim. Bana yardım eder misin? Oraya herkes gidemez oğul! Neden? Orası bir dergâhtır. Hak yolunun basamağıdır. O basamağa basmak her kula nasip olmaz! Ya beni o dergâha Hacı Bektaş-ı Veli gönderdi dersem? O zaman bu yolu takip et, akşama varmaz oradasın. Yunus doğru yolda olmanın rahatlığı ile tekrar yola devam etti. Vakit ikindiyi geçiyordu. Hem yol hem de gönül yorgunu idi. Gürül gürül akan bir nehrin kenarında birazcık soluklandı. İkindi namazını eda etmek için nehirden abdestini tazeledi. Aşk ateşi ciğerimi Yakageldi yaka gider Garip gönlüm bu sevdayı Çekegeldi çeke gider 16
19 Yunus, kaftanında taşıdığı tül gibi hafif seccadeyi güneşe bakarak tayin ettiği kıble istikametinde serdi. Sonra dünyaya ait duygu ve düşüncelerden arınarak tekbir alıp namaza durdu. Şimdi ağaçlardaki kuşlar bile susmuş sanki genç adamı seyrediyordu. Namazını kıldıktan sonra tekrar Taptuk Emre dergâhına doğru yola koyuldu. YOLUN SONU Vakit akşam olduğunda uzaktan dergâh görünmüştü. Yunus çocuk gibi heyecanlıydı. Dergâhın kapısından çıkmakta olan bir dervişle karşılaştı: Taptuk Emre dergâhı burası mı? Evet burası! Neden arıyorsun? Taptuk Emre yi göreceğim. Benimle görüşmeyi ister mi acaba? Niye istemesin ki? Bilmem ki? Onun kapısı, gönlü herkese açıktır. Tasa etme! Şu avluya gir, erenler sana yardımcı olurlar Yunus! Öyle sevinmişti, ki, doğruca dergâhın avlusuna yöneldi. Akşam ezanı okunuyordu. Oradaki dervişleri selamladı: Çok uzak diyarlardan Taptuk Emre yi ziyarete gelirim! Kendisi nerededir acep? 17
20 BİZİM YUNUS MU? Biz de akşam namazı için kendisini bekleriz. Şimdi şu kapıdan çıkar. Yunus, varıp kapının önüne diz çöker. Bir taraftan da dudaklarından dizeler dökülmektedir: Ben bu yolu bilmez idim Aşk gönlüme düştü gider Aşk elinden dertli yürek Kaynayuban taştı gider Bu aşk bana bir düş idi Hak müyesser kılmış idi Derviş Yunus bir kuş idi Halk içinden uçtu gider Kapı açılmış, elinde asa ile Taptuk Baba dışarı çıkmıştı. Gözleri eskisi gibi görmüyor, asası ile yön buluyordu: Kapımızda söyleşen kim? Sorusuna cevap alamadı. Tekrar aynı soruyu sordu: Kapımızda söyleşen kim? sorusuna cevap bulamayan Taptuk Baba, eşikten inmek üzere adımını atınca Yunus un başına bastı. Bastığım bir insan başı mı? Evet sultanım! Ocağına düşmüş bir dertlinin başı! Sen kimsin? Âşık Yunus! Kalk ayağa Yunus! 18
21 Yunus hemen doğruldu ve elini uzatan Taptuk Baba nın eşikten inmesine yardımcı oldu. Dur hele yüzünü göreyim! Taptuk Baba net görmediği hâlde eliyle Yunus un alnından çenesine kadar bütün yüzünü sıvazladı. Tam rüyamda gördüğüm gibisin! Seni parmaklarımın ucu ile apaydınlık görüyorum Yunus! Ben de sizi bilmeden görüyorum efendim! Bana hâlini anlat bakalım! Yunus yine dizeler söylemeye başladı: Aşkın şarabın içeli, kandalığım bilemezem Şöyle yavu kılam beni, isteyüben bulamazam Hâlini bir şiir ile anlatan Yunus un sözü bitince, Taptuk Baba heybetli bir sesle sordu: Ne bekliyorsun bu kapıdan? Yunus cevap verdi: Ölümsüzlüğü, gerçek hayatı! Bu zorlu manevi yolculuğa dayanabilecek misin? Evet efendim! O hâlde bir hırka bir külah giyerek derviş kılığına gir. Seni dergâhımıza kabul ediyoruz. Kırk gün kırık gece çile dolduracaksın. Her gün oruç tutacaksın. Akşamları biraz su biraz ekmekle iftar edeceksin. Kırkıncı gün seni bulacağım. 19
22 Taptuk Baba sözünü bitirmişti. Asasıyla yön bularak mescide doğru yürüdü. Yunus da peşi sıra dizeler söyledi: O göz ki seni gördü, o neye nazar etsin Şu can ki seni duydu, tende ne karar etsin ÇİLE GÜNLERİ Akşam namazından sonra Yunus un sırtına bir hırka, başına da bir külah giydirdiler. Çile odasına götürdüler. Yanına biraz su, biraz da ekmek bıraktılar. Yunus burada kırık gün çile dolduracaktı. Günler bir bir gelip geçiyordu. Sahurlarda biraz ekmek, sadece su... Yunus bir başka âlemdeydi sanki. Günlerini ibadet ederek ve düşünerek geçiriyordu. Günler geçtikçe Yunus un genç yüzü kırışıyor, sakalı uzuyordu. Bazen şüpheye düşerek aklına şu düşünceler geliyordu: Bırak şu dervişliği Yunus! Hayatı kendine zehir etme! Dervişlik sana göre değil! Bırak bu dervişliği, çık çile odasından! Sonra aklından bu düşünceleri şöyle uzaklaştırıyordu: Gelin bugün yanalım, yarın yanmamak için Ölelim ölmez iken, yine ölmemek için Yunus un kendi ile mücadelesi çile odasında kırık gün devam etti. Haktan gelen şerbeti içtik elhamdülillah Şol kudret denizini geçtik elhamdülillah Şol karşıki dağları meşeleri bağları Sağlık safalık ile aştık elhamdülillah 20
23 Birden kapının vurulmasıyla kendine geldi. Kim o? Benim Taptuk Emre! Yunus un eli ayağı dolaşmıştı. Kapıyı açtığında Taptuk Baba içeri girdi. Yunus, Taptuk Baba nın eline sarılıp öptü. Biraz sonra çilen sona eriyor Yunus! Bundan böyle ömrün bir baştan öbür başa çile... Çık bakalım Yunus er meydanına! Dergâha odun taşıyacaksın. Bakalım kaç yıl sürecek hizmetin? Emrin başım üstüne efendim! ODUNCU YUNUS Ertesi gün Yunus için yeni bir hayat başlamıştı. Dağdan kestiği odunları sırtında dergâha taşıyordu. Günler günleri kovalıyor, günlerin yorgunluğunu Taptuk Emre nin o doyumsuz sohbetiyle gideriyordu. Böylece günler ayları, aylar yıları kovaladı. Yunus bıkmadan üşenmeden Taptuk Emre dergâhına dağdan odun taşımaya devam etti. Bundan da hiç şikâyetçi değildi. Taptuk Emre ye hizmet etmek ona huzur veriyordu. Taptuk Emre yle olan yakınlığını gören diğer dervişlerden bazıları onu kıskanıyorlardı. Bizim Yunus yine odun taşıyor. Elinden başka ne gelir ki? Her gün dağdan odun çekmekle evliya olunur mu hiç? Yunus, bir an irkildi sonra dudaklarından şu dizeler dökülürken, yoluna devam etti: Derviş bağlı baş gerek, gözü dolu yaş gerek Koyundan yavaş gerek, sen derviş olamazsın Böylece diğer dervişlerin ne dediğine aldırmadan yıllarca dağdan odun taşır... Bir akşam, sırtında getirdiği odunları dergâhın odunluğuna yıkmıştı ki, aniden kendine seslenildiğini işitir. Geldin mi Yunus? 21
24 Yunus çok iyi tanıdığı bu sese döndü. Evet, efendim, buyurun, emredin! Nerede kaldın Yunus? Zamanın nasıl geçtiğini anlayamadım efendim! Çok da odun kesmişsin! Daha çok emek vermek isterim efendim! Sen kaç yıldır odun kesip taşırsın Yunus? Ben yılları sayıya vurmuyorum. Taptuk Emre, yere eğildi. Her zamanki âdet üzere Yunus un getirdiği odunları eliyle yoklayarak odunluğa yerleştiriyordu. Bu akşam sana yıllardır sormadığım bir şeyi soracağım. Yıllardır dikkat ediyorum. Getirdiğin odunların hepsi kuru ve hepsi de ok gibi dümdüz! Dağda eğri odun mu yoktur? Seçerek mi getirirsin? Yunus biraz mahcup, biraz heyecanlı cevap verdi: Hünkârım sizin dergâhınıza değil insanın eğrisi, odunun bile eğrisi giremez. DÜNYA KOKUYORSUN YUNUS Yunus, Taptuk un elinde âdeta pişmektedir. Her geçen gün mânâ ikliminde birşey olduğunu görmektedir. Eski Yunus değildir artık. İçinde ta ötelere açılan bir kapı vardır. Günlerden bir gün Taptuk Emre nin huzuruna çağrılır. Hayırdır inşallah diyerek Taptuk Emre nin huzuruna çıkar. Derviş Yunus! Gel bakalım yanıma! Beni emretmişsiniz efendim! 22
26 Halkın kendisinden övgüyle bahsettiği Yunus u, bir düşüncedir almış gitmişti. Düşünce değil, yüreğini yakan, beynini delen bir işkence... Günlerce bu meseleyi düşünen Yunus, sonunda hatanın kendisinde olduğunu anlamıştı. Doğru ya! O kadar yıl geçmesine rağmen kendisinde manevi bir değişiklik hissedememişti. Yunus büyük bir şaşkınlık içinde kırlarda dolaştı durdu. Akar su gibi çağlarım Dertli yüreğim dağlarım Şeyhim anuban ağlarım Gel gör beni aşk neyledi Ya elim ol kaldır beni Ya vaslına erdir beni Çok ağlattın güldür beni Gel gör beni aşk neyledi 24
27 Yorgunluktan olduğu yere yığıldı kaldı. O ana kadar olup bitenler bir bir gözünün önünden geçti. Dünya sanki üstüne üstüne geliyor, o da altında ezilmemek için çırpınıyordu. Ne açlık ne susuzluk umurundaydı. Bir akşamüstü şiddetli yağmur başlamıştı. Yunus sığınacak, geceyi geçirecek bir yer bulmalıydı. İleride bir mağara gördü: Yağmurdan korunmak için iyi bir yer. Sana şükürler olsun Allah ım! dedi. Mağaradan içeriye girince bir ışık gördü. İki kişi bir ateşin etrafında oturmuş sohbet ediyorlardı. Hâllerinde bir güzellik, bir başkalık vardı. Yunus, yaklaşıp selâm verdi: Bir garip biçareyim. Beni de aranıza kabul eder misiniz? Hay hay! Şöyle buyur! Hoş geldin, sefa geldin! Akşamın bu dar vaktinde gelişim geliş değil. Sizi de rahatsız ettim, biliyorum. Ancak yağmura yakalandım. Kusura kalacak bir şey yok. Hep beraber oturur, hep beraber ısınır, bu geceyi geçiririz. Yunus, kısa zamanda onlarla dost olmuştu. Onlar da adını bile sormadıkları Yunus u pek sevmişlerdi. Birlikte namaz kıldılar, sohbet ettiler. Acıktılar ama yanlarında yiyecek bir şeyleri yoktu. Çaresizdiler, Allah a dua ettiler. Ansızın önlerinde bir sofra gördüler. Bu duruma hepsi şaşırdı. Karınlarını doyurdular. Yunus hayret etmişti. Lâkin bu nasıl olmuştu. Gökten hiç yemek mi inerdi? Vardır bir hikmeti diyerek onlarla beraber geceyi geçirmek için uykuya daldı. 25
28 DUANIN HİKMETİ Ertesi sabah... Yağmur ve fırtına dinmişti. Kuşlar ötüyor, ormandaki hayvanlar bir oraya bir buraya koşturuyordu. Erenlerden biri Yunus a: Eee derviş ağa! Dün gece bize misafir oldun. Sen de bir dua et de Allah dün geceki gibi nafakamızı göndersin. Karnımızı doyursun inşallah! dedi. Yunus, Ben kimim ki, Allah duamın bereketi ile sofra donatsın? Benim gibi günahkâr bir kul için? diye içinden geçirerek ellerini gökyüzüne açtı: Ya Rabbi! Sen her şeyi duyar, görür ve bilirsin! Ben, günahkâr bir kulum. Kudretinin önünde bir hiçim! Ya Rabbi, benim yüzümü kara çıkarma! Şu dostların hangi ermişin adına dua etmişlerse, ben de o ermişin adına yardımını istiyorum. İlâhi Ya Rabbi, sen duaları kabul edicisin, duamı kabul et! Yunus un duası bittiğinde bir anda bir sofra göründü. Hiç bir şey sormadan yemeklerini yediler. Hepsinde olan bitenle ilgili bir merak vardı. Yemekten sonra dervişlerin yaşlı olanı Yunus a dönerek sordu: Bre kardeş! Adını sanını bilmiyoruz ama Allah katından makbul bir can olduğunu gördük. Nasıl dua ettin ki önümüze iki Yunus da şaşırmıştı. Titrek bir kat yiyecek geldi? sesle sordu: Önce siz söyleyin canlar. Siz kimin adına dua ettiniz? Allah ın sevgili bir kulu varmış. Adı Yunus! Yüzünü görmedik amma şanını duyduk. Taptuk Emre nin dergâhına odun çekermiş. Yunus mu? Yunus ha! Yukarı iller, aşağı iller yani bütün bir Anadolu bu Yunus u tanıyor. İşte biz Cenab-ı Hakk a yalvarırken, sevgili Yunus kulun hatırına bizi doyur deriz, Yüce Allah da bizi boş çevirmez. Yunus işittiği bu sözler karşısında daha da şaşırdı. Ne yapacağını bilmez bir hâlde secdeye vardı. 26
29 Biliyordu ki Allah, sevdiği bir kulunu diğer kullarına da sevdirirdi. Bir müddet sonra Yunus, başını secdeden kaldırdığında zor duyulur bir sesle onlara veda etti: Benim gitmem gerek! Allah a emanet olun erenler! Hakkınızı helâl edin. Pekâlâ kardeşim. Bizim aramızda neden ve niçin diye sorulmaz. Yolun açık olsun! DERGÂHA DÖNÜŞ Yunus, bir şimşek gibi arkasına bakmadan uzaklaşırken mağara arkadaşları, kim olduğunu bilmedikleri bu adamın ovayı doldurup taşıran ilâhisini duydular. Kuru idik yaş olduk Ayak idik baş olduk Kanatlandık kuş olduk Uçtuk elhamdülillah Dirildik pınar olduk İrkildik ırmak olduk Aktık denize dolduk Taştık elhamdülillâh Taptuk un tapusuna Kul olduk kapısında Yunus miskin çiğ idik Piştik elhamdülillâh 27
30 Yunus, dağları bayırları öyle bir aştı ki gören onun uçtuğunu sanırdı. Kurtla kuşla söyleşti... Nihayet Taptuk Emre dergâhına ulaştı. BİZİM YUNUS MU? Dergâha vardığında doğruca Taptuk Emre nin eşi Ana Bacı ya gider. Olanı biteni bir bir anlatır: İşte böyle Ana Bacı. İçimdeki ateşi söndürebilmek için, dağ taş, dere tepe demeden dolaştım durdum. Yunus evlâdım! Taptuk habersiz ayrılmana çok üzüldü. Seni pek severdi. Herkesten ayrı görürdü. Artık gözleri de iyice görmez oldu. Bilmiyorum seni affeder mi? Sen buradan gittin gideli onun da hiç tadı tuzu kalmadı! Pek haklısınız muhterem valideciğim! Ben büyük saygısızlık ettim. Bana bir yol gösterin, ne yapmam, ne etmem gerekir, hemen yerine getireyim. Yunus, Taptuk sabah abdest almak için çıkar. Kapının eşiğine yat. Senin üstüne basınca Bu kim? diye sorar. Ben Yunus derim. Eğer Hangi Yunus derse bil ki gönlünden çıkmışsın. Ama Bizim Yunus mu? derse ellerine sarıl, kendini bağışlat. Beni iyice anladın mı evlâdım? Anladım Ana Bacım! Taptuk Emre nin yaklaşan ayak sesleri ile Yunus un heyecanı da tarifsiz bir hâl almıştı. Kalbi ha durdu ha duracak... Ya onu tanımazsa! Ya gönlünden atmışsa? Bundan böyle nasıl dayanır, nasıl yaşayabilirdi? Biraz sonra Taptuk Emre nin ayağı Yunus a takılınca durdu. 28
32 Taptuk Emre bu dizeler karşısında duygulanmıştı. Taptuk Emre, Yunus un dizelerindeki inceliği çoktan anlamıştı: Kâfi, Yunus evlâdım! Oldun artık, piştin artık Yunus! Yaş olmaktan çıktın. Kupkuru bir dal gibi sessiz, çatırtısız, zahmetsiz yanabilirsin! Sonra Yunus un da yardımıyla ayağa kalktı. Elindeki asayı göstererek: Sana her şeyimi verdim Yunus! Sıra bu asaya geldi. Onu da eline aldığın gün ermişliği sonuna erdirmiş olacaksın! Amma biraz zamanın var! Benim ise zamanım kalmadı. Yunus! Mezara asa ile gidilmez! Yunus söylenenleri dikkatle dinliyordu. Taptuk Emre, asasını havaya kaldırdı. Ortasından tutarak, uzaklara fırlattı: Onu bulacağın yahut onun seni bulacağı güne kadar gökte dolaşsın. Asayı bulduktan sonra, biraz daha yaşar sonra toprakta yanı başıma uzanırsın. Benim asaya ihtiyacım kalmadı... Mezara beş on adım kala sanki gözlerim açıldı. Her şeyi açık seçik görüyorum... Seni... Dağları... Ovayı Yunus, Taptuk Emre nin bu sözleri karşısında ne diyeceğini bilemedi. Herhâlde sözün bittiği yer burasıydı. Taptuk Emre den ayrılmayı kabullenmek istemedi. 30
33 Güle güle git Yunus evlâdım! Allah a emanet ol! Sultanım! Efendim! Hakkınızı helâl ediniz. Helâl olsun Yunus um! Taptuk Emre, basamaklardan çıktı, kapıyı açıp içeri girdi kapıyı örttü. Yunus mahzun... Yunus perişan... Yunus çaresiz... Taptuk Emre nin arkasından hayran hayran bakakalmıştı. ÇİĞ İDİK, PİŞTİK ELHAMDÜLİLLÂH Taptuk Emre nin vasiyeti ile Yunus tekrar yollardaydı. Elinde şiirin billur feneri, gönlünde sevgi, mübarek Anadolu toprağını durmadan geziyordu. Uğradığı her yerde karşılaştığı her gönüle aşktan, sevgiden, kardeşlikten, birlikten ve beraberlikten bahsediyordu. Gittiği her yerde halk Yunus u bağrına basıyordu. Yunus, Anadolu nun çeşitli yerlerini gezdi. Hatta Azerbaycan, İran ve Suriye illerini de dolaştı. Şiirleri, Moğol saldırısı ve siyasi karışıklıklarla çalkalanan Anadolu halkının teselli ve ümit kaynağı oldu. İşte böyle bir ortamda, Mevlânâ Celaleddin-i Rûmî, Hacı Bektaş-ı Velî, Ahî Evrân-ı Velî, Ahmed Fakih gibi ilim adamlarıyla birlikte, Allah sevgisini, aşk ve güzel ahlakla ilgili düşüncelerini anlattı. Amacı; sevgi yoluyla dünyada yaşayan tüm insanların, hem kendileriyle, hem evrenle kaynaşmasını sağlamak oldu. Gelin tanış olalım İşi kolay kılalım Sevelim sevilelim Dünya kimseye kalmaz Bu dünyaya kalmayalım Fanidir aldanmayalım Bir iken ayrılmayalım Gel dosta gidelim gönül 31
34 Nihayet bir gün Yunus un yolu, Eskişehir- Sarıköy e tekrar düştü. Bir ağacın gölgesine oturmuştu. Seksen yıllık ihtiyar vücudu dinlenirken gönlünden şu dizeler döküldü: Benim bunda kararım yok Ben bunda gitmeye geldim Bezirgânım metâım çok Alana satmaya geldim Ben gelmedim davî için Benim işim sevi için Dostun evi gönüllerdir Gönüller yapmaya geldim Abdest almak için dere kenarına gelen Yunus, derede Taptuk Emre nin asasını gördü. Hocası Taptuk Emre nin sözlerini hatırladı. Gözleri dolu dolu oldu. Dilinden şu dizeler döküldü: Biz dünyadan gider olduk Kalanlara selam olsun Bizim için hayır dua Kılanlara selam olsun Miskin Yunus söyler sözü Kan yaş ile doldu gözü Bilmeyen ne bilsin bizi Bilenlere selam olsun Takvimler 1320 yi gösteriyordu. Eskişehir in Mihalıççık ilçesindeki SARIKÖY (Yunus Emre Köyü), o tarihten bu yana kabrine ev sahipliği yapmaktadır. Yunus Emre nin yani Bizim Yunus un mezarı onu sevenlerin gönüllerindedir. SEVELİM SEVİLELİM DÜNYA KİMSEYE KALMAZ 32