Download "Marmara Bölgesi Su Ürünleri Kooperatif ve Derneklerinin Lüfer Balıkçılığındaki Rolleri"
Ilker Selim Hanım
1 E.Ü. Su Ürünleri Dergisi 2006 E.U. Journal of Fisheries & Aquatic Sciences 2006 Cilt/Volume 23, Sayı/Issue (3-4): Ege University Press ISSN Araştırma Notu / Research Note Marmara Bölgesi Su Ürünleri Kooperatif ve Derneklerinin Lüfer Balıkçılığındaki Rolleri *Okan Akyol, Tevfik Ceyhan, Vahdet Ünal Ege Üniversitesi, Su Ürünleri Fakültesi, 35100, İzmir, Türkiye *E mail: Abstract: Fishery co-operatives and societies of Marmara Region and their roles in Bluefish Fishery. In this study fishing activities on bluefish, fishing capacity, number of members and properties of bluefish fishing vessels of some fishery co-operatives, located in Marmara region, were investigated. The samplings were carried out between September 2003 and December 2004 in 20 fishery co-operatives and 4 fishery societies. A total of 2389 members and 1952 vessels were recorded in sample co-operatives. The biggest fishery cooperative is Rumelifeneri (İstanbul) related to members. There were a little marketing (26%) in co-operatives of which also 96% working in bluefish fishery. Key Words: Fishery co-operatives, bluefish, Marmara region. Özet: Bu çalışmada Marmara bölgesinde yer alan bazı su ürünleri kooperatiflerinin lüfer avcılık faaliyetleri, balıkçılık kapasiteleri, üye sayıları ve lüfer teknelerinin özellikleri araştırılmıştır. Örneklemeler Eylül 2003 Aralık 2004 tarihleri arasında 20 adet su ürünleri kooperatifi ve 4 adet dernekte yürütülmüştür. Örnek kooperatiflerde toplam 2389 üye ve 1952 tekne kaydedilmiştir. Üye sayısına bağlı olarak en büyük kooperatif İstanbul-Rumelifeneri dir. %96 sı lüfer balıkçılığıyla da uğraşan kooperatiflerin balık pazarlaması oldukça azdır (%26). Anahtar Kelimeler: Su ürünleri kooperatifleri, lüfer, Marmara bölgesi. Giriş İngiltere başta olmak üzere Avrupa ülkelerinde 19. yy da ortaya çıkan kooperatif hareketi, Türkiye de Osmanlılar zamanında 1863 yılında Mithat Paşa tarafından Memleket Sandıkları ile başlatılmıştır (Çıkın ve Elbek 1991). Kurulmuş en eski balıkçılık örgütü, aynı zamanda Türkiye de ilk mesleki örgüt olan İstanbul Balık Müstahsilleri Derneği, 1923 yılında kurulmuş ve ilk üyesi Mustafa Kemal Atatürk olmuştur (Anon. 2001). Atatürk zamanında oldukça önem verilen kooperatifleşme faaliyetleri, 1930 lu yıllarda Tarım Satış ve Tarım Kredi Kooperatiflerinin kurulmasıyla hızlanmıştır. Türkiye de Su Ürünleri Kooperatifleri hareketi ise, 1942 yılında Halk Bankası nın öncülüğünde gerçekleşmiştir sonrası balıkçılığın geliştirilmesi sorumluluğu temelde teknik gelişim amacını güden Et ve Balık Kurumu Genel Müdürlüğüne devredilince kooperatiflere yönelik dikkat azalmış; balıkçılık kooperatiflerini geliştirme amaçlı yeni bir öncelik 1968 yılına kadar harekete geçememiştir yılında 1163 Sayılı Kooperatifler Yasasının çıkarılmasıyla kooperatifçilik derli toplu bir mevzuata kavuşmuştur. Öte yandan 1971 yılında 1380 Sayılı Su Ürünleri Yasasının çıkarılması ile sektöre canlılık gelmiş, su ürünleri kooperatiflerine tanınan değişik ayrıcalıklarla, balık avcılarının çok sayıda kooperatif bünyesinde toplanmaları sağlanmıştır (Arısoy 1974, Çıkın ve Elbek 1991, Knudsen 1998). Devlet, balıkçılık sektöründe kooperatif organizasyonlarını gelir ve iş arttırıcı hedeflere ulaşılabilmesi için gerekli bir mekanizma olarak görmüş ve bu yolla da bu sektörün ülkenin genel gelişim ve kalkınmasına katkıda bulunacağını hesap etmiştir (Knudsen 1998). Türkiye de 1973 yılında 133 adet kooperatif, 4 birlikle hızlanan su ürünleri kooperatifleşmesi, 1980 yılında 168 kooperatif, 6 birlik ve 1989 yılı itibariyle, 421 kooperatif, 8 kooperatif birliğine ulaşmıştır. Bu kooperatiflere üye balıkçı sayısı ise olarak bildirilmiştir (Çıkın ve Elbek 1991). Ancak 1995 yılına gelindiğinde, kooperatif ve üye sayısında bir gerileme dikkati çekmektedir; toplam 312 kooperatifte üye bildirilmektedir (Anon. 2001). OECD (2002) ye göre ise, Türkiye de 407 kooperatif ve ortak bulunmaktadır. Türkiye de kooperatiflerin bölgelere göre dağılımına bakıldığında, 1982 verilerine göre, Akdeniz Bölgesi nin başta geldiği görülmektedir. Marmara Bölgesi ise kooperatif adedi bakımından ikinci sırada, ancak ortak sayısı bakımından başta gelmektedir (Çıkın ve Elbek 1991) yılına gelindiğinde ise, Marmara Bölgesi hem kooperatif sayısı (74 adet, %24) hem de üye sayısı (3805 üye, %24) ile birinci sıraya yükselmiştir (Anon. 2001). Bir iç deniz özelliği gösteren Marmara Denizi nin boğazlar yoluyla Karadeniz ve Ege Denizi arasında geçiş zonu olması nedeniyle, özellikle göç eden pelajik- balıklar avcılığındaki yeri oldukça önemlidir. Pelajik balıklar arasındaki önem sıralamasında ise, lüfer (Pomatomus saltatrix L.,1766), sağladığı ekonomik katkı ve geleneksel balıkçılığı ile kuşkusuz ilk sıralarda gelmektedir. Özellikle boğazlarda akım zamanı lüferin sportif (olta) avcılığının yanında, iç denizin tamamında ve boğazların giriş ve çıkış bölgeleri ile Kuzey Ege de, alamana ve gırgırlarla avı yoğun olarak gerçekleşmektedir.
2 380 Akyol ve diğ. / E.Ü. Su Ürünleri Dergisi 23 (3-4): Bölge, barındırdığı çok sayıdaki tekne, barınak, balıkçı ve su ürünleri örgütleriyle ülke balıkçılığına önemli katkılar sağlamaktadır. Sadece İstanbul ilinde bulunan 34 adet balıkçı kooperatifi, 41 adet balıkçı barınağı, 2427 üye ve 2170 tekneyle (Timur ve Doğan 2003, Anon. 2004), bu ili bölge balıkçılığında lider konuma getirmektedir. Diğer bir ifadeyle, İstanbul tek başına bütün Marmara Bölgesi kooperatiflerinin yaklaşık yarısını bünyesinde barındırmaktadır. Marmara Bölgesinde, rasgele seçilmiş 20 adet su ürünleri kooperatifi ile 4 adet balıkçı derneğinde sürdürülmüş olan bu çalışmada, kooperatiflerin genel yapıları, av kapasiteleri, tekne özellikleri, üye sayıları ve pazarlama faaliyetleri gibi özellikleriyle, bunların lüfer balıkçılığı üzerine ilgileri incelenmiştir. Materyal ve Yöntem Bu çalışma, Eylül 2003-Aralık 2004 tarihleri arasında Marmara Bölgesi nde yer alan bazı kooperatif merkezlerinde (Şekil 1; Tablo 1) kooperatif başkanları ve balıkçılarla yapılan anket çalışmalarının sonuçlarını içermektedir. Altınoluk ve Küçükkuyu balıkçı kooperatifleri Kuzey Ege de yer almalarına rağmen, bağlı olduğu iller (Balıkesir ve Çanakkale) nedeniyle, Marmara Bölgesi ne dâhil edilmiştir. Bölge genelinde, 8 ilde, toplam 20 kooperatif ve 4 dernek incelenmiştir. Araştırılan kooperatiflerin üye sayısı, tekne sayısı ve tekne özellikleri, kullanılan av takımları gibi bilgiler yerinde gözlemle ve anketlerle elde edilmiştir. Bulgular Kooperatif ve Dernekler Çalışma bölgesinde, örneklenen kooperatiflerin en eskisi 1961 yılında kurulan S.S. İstanbul Örnek Su Ürünleri Kooperatifi (Poyrazköy), en eski dernek ise 1958 tarihli Gemlik Balıkçılar Derneği (Bursa) olup, en çok üye barındıran kooperatif, 350 üyesiyle S.S. Rumelifeneri Su Ürünleri Kooperatifidir (Tablo 1). Barınaklar ve Balıkçı Tekneleri Kooperatif ve dernek merkezlerinin -Kavakköy Beldesi (Çanakkale) hariç- tamamında balıkçı barınağı mevcut olup, en küçük kapasiteli barınak yaklaşık 15 balıkçı teknesinin barınabildiği Gemlik balıkçı barınağıdır (Tablo 2). Kavakköy ün ise az sayıdaki teknesi (17 adet), Saroz Körfezi ne dökülen Kavak Çayı nda barınmaktadır. Tablo 2 de yer alan Şile balıkçı barınağındaki balıkçı tekne sayısı kooperatif beyanına göre tabloya konmuştur. Bu balıkçı barınaklarından birinin (Sultaniçe) henüz inşaatı tamamlanmamış, biri Balıkesir Tarım İl Müdürlüğü ne geçici devirli, 2 si kiralama aşamasında, 9 u belediyeler, 9 u ise kooperatiflere kiralanmış durumdadır. Örneklenen kooperatiflerin toplam üye sayısı 2389 iken, kooperatiflerin kullandığı barınaklardaki toplam balıkçı tekne sayısı 1952 dir. Kooperatifler arasında Silivri, üye sayısına göre tekne sayısında en büyük farkın olduğu kooperatif merkezidir (Şekil 2). Şekil 1. Marmara Bölgesi nde örneklenen balıkçı kooperatif ve dernekleri Şekil 2. Balıkçı kooperatiflerinin üye sayısı ile barınaklarındaki tekne sayıları Tablo 1. Marmara Bölgesi nde bazı Su Ürünleri Kooperatif ve Derneklerinin üye sayıları Kooperatif/Derneğin Adı Harita No su Bulunduğu İl Kuruluş Yılı Ortak Sayısı S.S. Limanköy Su Ürünleri Koop. 1 Kırklareli S.S. Rumelifeneri Su Ürünleri Koop. 2 İstanbul S.S. İstanbul Örnek Su Ürünleri Koop. 3 İstanbul S.S. Şile Merkez Su Ürünleri Koop. 4 İstanbul S.S. Silivri Su Ürünleri Üretim Koop. 5 İstanbul S.S. Tekirdağ Merkez Su Ürünleri Koop. 6 Tekirdağ S.S. Barbaros Su Ürünleri Koop. 7 Tekirdağ S.S. Kumbağ Su Ürünleri Koop. 8 Tekirdağ S.S. Şarköy Su Ürünleri Koop. 9 Tekirdağ S.S. Kavakköy Su Ürünleri Koop. 10 Çanakkale S.S. Mecidiye Su Ürünleri Koop. 11 Edirne S.S. Sultaniçe Su ürünleri Koop. 12 Edirne
3 Akyol ve diğ. / E.Ü. Su Ürünleri Dergisi 23 (3-4): S.S. Enez Su Ürünleri Koop. 13 Edirne S.S. Esenköy Su Ürünleri Koop. 14 Yalova S.S. Marmara Adası Su Ürünleri Koop. 15 Balıkesir Çanakkale Dz. Ür. ve K. Balıkçı. Kor. Derneği 16 Çanakkale S.S. Karabiga Su Ürün. Üretim ve Değ. Koop. 17 Çanakkale Erdek Balıkçılar Cemiyeti 18 Balıkesir S.S. Çakılköyü Kapıdağ Su Ürünleri Koop. 19 Balıkesir Gemlik Balıkçılar Derneği 20 Bursa S.S. Yalova Merkez Su Ürünleri Koop. 21 Yalova S.S. Küçükkuyu Beldesi Su Ürünleri Koop. 22 Çanakkale S.S. Altınoluk Su Ürünleri Koop. 23 Balıkesir Silivri Balıkçılar Derneği 24 İstanbul Tablo 2. Marmara Bölgesi nde örneklenen Balıkçı Barınakları ve Özellikleri (Anon. 2004) İli Barınağın Adı İnşa Tarihi Ana Mendirek Boyu (m) Elektrik Su Kiralayan Kuruluş Balıkçı Teknesi Sayısı Enez S.S. Enez Su Ür.Koop. 125 Edirne Sultaniçe İnşaat devam ediyor 100 İbrice S.S.Mecidiye Su Ür.Koop 25 Altınoluk S.S.Altınoluk Su Ür.Koop 100 Balıkesir Çakılköyü Tar. İl Md. e geçici devir 150 Erdek Erdek Belediyesi 125 Marmara Marmara Ad.Belediyesi 50 Bursa Gemlik Gemlik Belediyesi 15 Yalova Esenköy S.S.Esenköy Su Ür.Koop 35 Merkez S.S.Yalova Mer.Su Ür.K. 35 Kırklareli İğneada İğneada Belediyesi 75 Çanakkale Çanakkale Belediyesi 185 Çanakkale Küçükuyu Küçükkuyu Belediyesi 200 Karabiga Karabiga Belediyesi 110 Silivri Kira aşamasında 200 İstanbul Poyrazköy Kira aşamasında 70 Rumelife S.S.Rumelifeneri Su Ür.K 200 Şile Şile Belediyesi 20 Barbaros S.S.Barbaros Su Ür.K. 20 Tekirdağ Kumbağ S.S.Kumbağ Su Ür. Koop 20 Tekirdağ Tekirdağ Belediyesi 64 Şarköy S.S.Şarköy Su Ür. Koop 28 Lüfer Balıkçılığı-Kooperatif İlişkisi Örneklenen kooperatiflerin %96 sında lüfer avcılığı mevcut olup; lüfer av sezonu genellikle Eylül-Ekim de başlamakta, Kasım-Aralık hatta Ocak ayına kadar devam etmektedir. Balıkçılar arasında dönüş balığı olarak tabir edilen diğer bir av periyodu ise Nisan-Haziran ayları arasındadır. İncelenen kooperatiflerden sadece Çakılköyü-Kapıdağ Su Ürünleri Kooperatifi, özellikle derin su pembe karidesi (Parapenaeus longirostris) avcılığına yoğunlaştığından, lüfer balıkçılığıyla ilgilenmemekte; Gemlik, Enez, Sultaniçe ve İğneada- Limanköy Kooperatifleri ise, çok az miktarda lüfer elde edebildiklerinden söz etmektedirler. Mevsimsel olan lüfer balıkçılığı, başta alamanalar olmak üzere, solungaç ağları ve fanyalı ağlarla bırakma (dönek) tarzında kıyılarda yapılmaktadır. Ayrıca akım sezonu (Eylül- Kasım / Nisan-Haziran), özellikle Çanakkale Boğazı ve Bandırma civarında profesyonel olta takımlarıyla (uzun olta, zoka, çapari, sürütme oltası vb.) da av yapılırken, her iki boğaza da lüfer için ağ dalyanlar kurulmaktadır. Gırgırlar (istavrit gırgırı) çinekop avında en etkin av aracı olurken; kışın İğneada-Kefken arasında (Batı Karadeniz) yatak balığı olarak tabir edilen lüfer balıklarını da avlamaktadırlar. Bazı kooperatifler ağların saklanması, donatımı, bakım ve onarımı için limanlarında depo ve sıcak odalar tesis etmişlerdir. Ağ malzeme ve akaryakıt genellikle balıkçılara kooperatif aracılığıyla temin edilmektedir. Tekneler Lüfer avcılığında gırgırlar dışında kullanılan tekneler, genellikle 5-13 m boy; HP motor gücündedir (Tablo 3). Örneklenen 70 adet lüfer teknesinin tamamı ahşap materyalden yapılmıştır. Tablo 3. Marmara Bölgesi nde incelenen lüfer teknelerinin boy ve makine güçlerine göre dağılımı Tekne Boyu (m) Makine Gücü (HP) Bağlı olduğu Tekne Min. Maks. Ort.±SH İl sayısı İstanbul ±15.5 Çanakkale ±6.7 Tekirdağ ±46.1 Kırklareli ±5.7 Kocaeli ±6.0 Edirne ±1.0 Balıkesir ±34.6 Bursa ±3.8 Yalova Toplam ±5.2 Pazarlama
4 382 Akyol ve diğ. / E.Ü. Su Ürünleri Dergisi 23 (3-4): Bölgede örneklenen kooperatiflerin %57 sinde soğuk hava deposu bulunmamakta ya da var olanlar çalışmamaktadır. Bu nedenle, balıklar aynı gün içerisinde satılmak ya da balık hallerine gönderilmek zorundadır. Kooperatiflerin sadece %26 sında sabah saatlerinde mezat yapılmakta, geriye kalan kooperatifler (%74) pazarlama faaliyeti yürütememektedir. Balıkçılar kooperatif üyesi olsun-olmasın genelde kendi balığını kendi pazarlamakta veya doğrudan komisyoncuya vermektedirler. Komisyoncular ise balıkları çoğunlukla İstanbul, Tekirdağ, Bandırma, Çanakkale, İzmir gibi illerin balık hallerine göndermektedir. Tartışma ve Sonuç İncelenen kooperatiflerin -biri hariç- tamamı lüfer balıkçılığıyla ilgilenmekte; ancak kooperatif başına üretim miktarları tam olarak bilinmemektedir. Burada su ürünleri konusunda -tüm Türkiye de olduğu gibi- kayıt tutmamaya bağlı veri eksikliği ile karşılaşılmıştır. Ele alınan kooperatifler üye sayısı bakımından yeterli çoğunluğa ulaşamamış, hemen tamamı bir üst birliğe üye olmamış, zayıf sermayeli, aidatlarını bile düzenli toplayamayan, kooperatif bilincini tam olarak taşımayan üyelerden oluşmuş, teknolojik alt yapısı ve pazarlama faaliyetleri oldukça yetersiz kuruluşlar durumundadır. Çalışmada dikkati çeken bir konu da, üye sayısı bakımından derneklerin kooperatiflerden daha üstün olduğudur. Bunda incelenen derneklerin daha eski kuruluşlar olmaları yanında, evrak tanzimi, sahil güvenlik, sahil sıhhiye, limanlar, üniversiteler gibi kurumlarla balıkçı adına iyi bir diyalog sağlaması; bazı zorunlu belgeleri (STCW gibi) dernek üyelerine indirimli sağlaması; hatta iyi birer lokale sahip olmaları etkili olabilmektedir. Demirci (1986), kooperatiften yarar sağlamanın, birlikte hareket etmenin bir sonucu olduğunu; bu yarara ferdi kaynak ve imkânların bir araya toplanmasıyla ulaşıldığını; ortak işletmeler, toplu pazarlık gücü elde edilmesi, aracının kaldırılması, daha kısa pazarlama kanallarına kavuşulmasıyla üstün bir pazarlama durumu ve fiyat denetleme imkânları elde edebileceğini; kooperatiflerin kuracakları soğuk hava depolarının piyasada fiyat istikrarı sağlayacağını ifade etmiştir. Bu durum ele alınan kooperatiflerde henüz tam olarak oluşturulamamıştır. Örneklenen kooperatiflerin çoğu (%74), çıkan balığı pazarlayamamakta, soğuk zincir kuramadıkları için pazarlama işi komisyoncular tarafından yapılmaktadır. Çoğunluğu turizm bölgesinde ve ikinci konutların yoğun olduğu bölgelerde bulunan kooperatifler, mezat yapamama nedenlerini belediyelerin uygun bir mezat yeri göstermemelerine bağlamaktadır. Lüfer balıkçıları av sahalarındaki yoğun gemi trafiğinden ve bunun yarattığı kirlilikten yakınmakta, özellikle Şarköy bölgesindeki av sahalarını büyük tonajlı petrol gemilerinin demirleme yeri olarak kullandıklarını ve gemi ışıklarının balıkları cezp ettiğini, bu durumun ise avcılıklarını olumsuz yönde etkilediklerini ifade etmektedirler. Kooperatifler, ayrıca yunus popülasyonunun aşırı artışının bölge balıkçılığını tehdit ettiğini de iddia etmektedirler. Kooperatiflerin üye kompozisyonu ağırlıklı olarak küçük ölçekli balıkçılardan oluşmakta ve bunlar en çok av sahalarını kullanan trol, gırgır ve algarnacılardan şikâyet etmektedirler. Bazı kooperatifler ise av sahalarında algarna adı altında kaçak trol çekildiğini, 150 kulaç derinliğinde gırgır ağlarının kullanıldığını, gırgırların güçlü taramalı sonarlar kullandığını ve bunun da lüfer sürülerini dağıttığını öne sürmektedirler. Tüm bu sorunlardan, bölgooe birlik olumturulamadığı içn bir dağınıklığın olduğu, kooperatiflerin sorun çözmede yeterince etkin olamadığı, iyi örgütlenip, yeterince üye temin edemediği vb. nedenlerle pazarını önemli ölçüde kooperatif dışında aracı özel kişi ve kuruluşların etkinliğine bıraktığı anlaşılmaktadır. Kooperatiflerin önceliği olmasına rağmen, kullandıkları barınakları dahi kiralamakta çok başarılı olamamışlar; hâlihazırda kiralanmaya müsait 21 barınaktan ancak 9 adedi (%43) su ürünleri kooperatiflerince kiralanabilmiştir. Anon. (2001), kira geliri elde edemeyen ve aidat toplamakta bile yeterli olamayan kooperatiflerin, gelirlerini arttırabilmesi için belediyeye ait balık hallerinden, kooperatif tarafından verilecek muafiyet belgelerinden alınacak ücretlerden, kayık çekek yerlerinden, ihraç edilen balık gelirlerden vb. belli oranda pay almasının sağlanması gerektiği önerilmiştir. Ünal (2001), Foça da yürüttüğü çalışmada, kooperatiflere katılımın yetersiz olduğunu, üyeler arasında balıkçı olmayanların da bulunduğunu, balıkçıların kooperatif için fedakârlıkta bulunmaksızın karşılık beklediklerini vurgulamaktadır. Ayrıca balıkçı kooperatifinin ve yerel idari otoritenin yetki, etki ve sorumluluğunun arttırılması gerektiğini belirtmektedir. Knudsen (1998) ise, Türkiye de balıkçılık kooperatiflerinin sektörde beklenen yeri alamadığını, bunun da çoğunlukla organizasyon eksikliğinden kaynaklandığını ifade etmektedir ve kooperatif organizasyonlarının etkisizliğinin nedenlerini; eğitim eksikliği, kültür, aile şirketlerinin fazlalığı, çıkar çatışmaları (küçük ve büyük ölçekli balıkçıların genelde aynı organizasyonda yer almamaları), özel şirketlerin piyasaya hâkimiyeti vb. gibi ana başlıklarda toplamıştır. Ünal (2004) a göre, Su Ürünleri Kooperatifleri Merkez Birliğinin kurulması olumlu bir gelişmedir. Yerel birim kooperatiflerin, bölge birliğine, bölge birliğinin de merkez birliğine bağlanması şeklindeki dikey örgütlenmeler Avrupa Birliği (AB) içerisinde mevcuttur. Balıkçıların bu gibi örgütlenmeler vasıtasıyla ürünlerinin pazarlanmasında hatta balıkçılığın yönetiminde daha etkin rol oynamaları mümkün olabilmektedir. Gerçekten de çalışma sonuçları, örneklenen kooperatiflerin hemen hemen tamamının etkin bir şekilde örgütlenemediğini, dahası 7 adet kooperatifin bile anlaşarak dikey örgütlenmeye geçemediğini, büyük balıkçılıkla genelde bir çatışma halinde olduklarını; pazarlama, eğitim, korumacılık gibi konularda faal olmadıklarını, yeterli kayıt tutmadıklarını göstermektedir. Oysa sürdürülebilir balıkçılık, etkin bir örgütlenme ve balıkçıların yönetimde daha aktif rol almalarını olanaklı kılan kooperatif hareketiyle mümkün olabilecektir. Kaynakça Anon Fisheries and Fishing Industry (in Turkish). 8. Beş Yıllık
5 Akyol ve diğ. / E.Ü. Su Ürünleri Dergisi 23 (3-4): Kalkınma Planı Özel İhtisas Komisyonu Raporu, Ankara, 142 s. Anon Fishing Ports in Turkey (in Turkish). TKB-KKGM, Su Ür. Hiz. D. Baş., Ankara, 295 s. Arısoy, S What should the strategy of activity in Turkish Fishery Cooperatives become? (in Turkish). Balık ve Balıkçılık Dergisi. EBK Gn. Md., İstanbul, 22 (3): Çıkın, A., A.G. Elbek Fishery Co-operatives in Turkey and EU (in Turkish). Eğitiminin 10. yılında Su Ürünleri Sempozyumu Kasım, İzmir, 751 s. Demirci, R Current Status and Problems of Fishery Co-operatives (in Turkish). Su Ürünleri Sektörünün Bugünkü Durumu ve Sorunları Sempozyumu Ekim, İzmir, 272 s. Knudsen, S What Role Can Fishermen s co-operatives Play in Turkish Fishery Sector? (in Turkish). E.Ü. Su Ürünleri Dergisi, 15(3-4): OECD, Country Note on National Fisheries Management Systems- Turkey. Timur, M., K. Doğan A Model Study on the Role of Istanbul Fish Cooperatives at Turkish Fisheries. Tr. J. Marine Sci. 9(1): Ünal, V An Investigation on Socio-Economic Analysis of Foça Fishery and Its Evaluation from the Sustainability Point of View. (in Turkish), Ph.D. Thesis, Ege Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bornova, Izmir. Ünal, V., On Fishery Cooperatives (in Turkish). Balıkçılık Mesleki Eğitim Programı Ders Notları. 12 Mayıs 2004, Mordoğan Belediyesi Mesleki Eğitim Merkezi, İzmir.
Balıkçılık Sektöründe Su Ürünleri Kooperatiflerinin Yeri ve Önemi Importance and Place of Cooperatives in the Fisheries Sector
Balıkçılık Sektöründe Su Ürünleri Kooperatiflerinin Yeri ve Önemi Importance and Place of Cooperatives in the Fisheries Sector Kadir DOĞAN 1 (Küreselleşme Sürecinde Ekonomi-Siyaset-Toplum ve Kooperatifçilik.
Türkiye de Balıkçılık İstatistiklerinin İyileştirilmesi ve Avrupa Birliği Uyum Süreci
E.Ü. Su Ürünleri Dergisi 2009 E.U. Journal of Fisheries & Aquatic Sciences 2009 Cilt/Volume 26, Sayı/Issue 2: 153-158 Ege University Press ISSN 1300-1590 http://jfas.ege.edu.tr/ Derleme / Review Türkiye
Trabzon ilinde yer alan balıkçılık kıyı yapıları üzerine bir araştırma. An investigation on the coastal fishing structures located in Trabzon province
http://www.egejfas.org Su Ürünleri Dergisi (2016) Ege Journal of Fisheries and Aquatic Sciences, 33(4): 307-311 (2016) DOI: 10.12714/egejfas.2016.33.4.01 ARAŞTIRMA MAKALESİ RESEARCH ARTICLE Trabzon ilinde
TÜRKİYE DE SU ÜRÜNLERİ BİLGİ SİSTEMİ (SÜBİS) NE GENEL BİR BAKIŞ
Ordu Üniv. Bil. Tek. Derg., Cilt:7, Sayı:1, 2017,57-82/Ordu Univ. J. Sci. Tech., Vol:7, No:1,2017,57-82 TÜRKİYE DE SU ÜRÜNLERİ BİLGİ SİSTEMİ (SÜBİS) NE GENEL BİR BAKIŞ Naciye ERDOĞAN SAĞLAM 1*, Selcen
Türkiye de Su Ürünleri Kooperatifleri ve Balıkçılar İçin Önemi
E.Ü. Su Ürünleri Dergisi 2006 E.U. Journal of Fisheries & Aquatic Sciences 2006 Cilt/Volume 23, Sayı/Issue (1-2): 221 227 Ege University Press ISSN 1300-1590 http://jfas.ege.edu.tr/ Derleme / Review Türkiye