Täjik esgerleri. Arhiw suraty
Täjigistanyň ulamalar şurasy (ıurduň yslam şurasy) ıurduň ilatyna aıratyn fetwa – ıüzlenme taııarlady, onda aıdylyşyna görä, harby gullukdan ıüz öwürmek – agyr günä. Harby gullukdan gaçıanlara ıardam berijiler, köplenjem onuň hossarlary-da günä gazanıarlar.
Haısydyr bir meseläni çözmek baradaky fetwаny müfti ıa-da yslam dindarlarynyň şurasy çykarıar. Fetwa musulmançylyk durmuşynyň haısam bolsa bir ugruny kadalaşdyrıar. Eger ıurt dünıewi döwlet bolsa, fetwany bozan adama jeza berilmeıär, ıöne ulamalar tarapyndan ıazgarylıar. Ilatynyň köp bölegi yslan dinine uısa-da, Täjigistan dünıewi döwlet hasaplanıar.
Täjigistanyň dindarlary ykdysady ıagdaıyna garamazdan goşunda gulluk etmek jany sagat her bir musulmanyň borjy hasaplaıar. Watana bolan söıgi, öz halkyňa hem medeniıetiňe wepadarlyk ıurduň bitewiligini gorap saklamakda – hut şunuň özi iň hakyky imanlylyk. Gullukdan gaçmak hakyky musulmana gelişmeıär diıip, Täjigistanyň ulamalar şurasynyň ıüzlenmesinde aıdylıar.
İurduň dindarlary respublikada harby gulluga çagyryşyň barıan döwründe halka ıüzlendiler.
«İaş adam gullukdan gaçmak üçin özüni näsag ıa başga bir şikesli edip görkezse, ol agyr günä gazanıar ıa-da şol günäni gazanmaga çalyşıar» diıip, Yslam merkeziniň ıolbaşçysy Jamoliddin Homuşyň fetwasynda aıdylıar.
Soňky dört ıylda ıurduň harby çagyryş planlary doly berjaı edilıär. Hökümetler muny «ıaşlaryň dogry terbiıelenişi» bilen baglanyşdyrıarlar. İöne hukuk goraıjylar çagyryşlaryň doly geçmegine ilatyň aň-düşünjesinden daşary-da sebäpleriň bardygyny belleıärler.
Soňky döwürde beıle çäre az bolsa-da, harby komissarlyk çagyrylıanlaryň üstüni dolmak üçin, köçelerde kanuny bolmadyk tutha-tutlugy geçirıärler. Täjigistanyň ilatynyň üçden biri garyplyk çäginde ıaşaıar. İaşlar, aıratyn-da oba ıerlerinde bolanlar doıa-garna naharlanmak üçin gulluga gidıärler. Bu maglumat harby bölümlerde soldatlar bilen ıüzbe-ıüz gürrüňdeşlik geçirilende mälim edildi. Gürrüňdeşligi Raıat erkinligi ofisi geçirıär diıip, şol guramanyň ıuristi Uguloı Boboıewa aıdıar.
Duşanbe şäheriniň ıaşaıjylary köp halatda çagalarynyň harby gulluga alynmagyny islemeıärler. Owaly bilen gullukda kanunsyzlyk dowam edıär.
Uguloı Boboıewanyň aıtmagyna görä, internet hyzmaty arkaly ıaşlar soldat durmuşyny bilıärler, bir maıyplyk alan soldatyň gullukda ölendigi barada maglumat bar. İaşlar harby gullugyň howply zatdygyna düşünıärler. «Şeıle hem harby gulluk mahalynda berilıän iımit we harby eşik barada aıdylıar. Meniň pikirimçe öňden gelıän bu düzgün eııäm üıtgäp başlady» diıip, ıurist aıdıar.
Raıat erkinligi ofisiniň geçiren soraglaryna görä, millet ähli adam goşunda gulluk etmeli diıip hasaplaıar, ıöne özleri gulluk etmäge howlukjak bolanoklar ıa-da öz golaıyny gulluga ibermekçi däller.
Şol wagtyň özünde, Täjigistanda nobatdaky çagyryş möwsüminiň netijeleri baradaky hasabat taııar. Tutuş ıurt boıunça goşuna çagyrylmalylaryň 36% iberildi.