Download "LİZBON ANTLAŞMASI SONRASI AVRUPA BİRLİĞİNDE YETKİ. DOÇ. DR. SANEM BAYKAL Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2013"
1 LİZBON ANTLAŞMASI SONRASI AVRUPA BİRLİĞİNDE YETKİ DOÇ. DR. SANEM BAYKAL Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2013
2 LİZBON ANTLAŞMASI SONRASI AB DE YETKİ AB ANTLAŞMASI MADDE 4-5 VE AB NİN İŞLEYİŞİ HAKKINDA ANTLAŞMA MADDE 2-6 YETKİ KONUSUNU DÜZENLEMEKTEDİR. AB ANTLAŞMASI MADDE 4 1.Madde 5 uyarınca, Antlaşmalar ile Birliğe verilmemiş yetkiler Üye Devletlere aittir. 2.Birlik, Üye Devletlerin Antlaşmalar önündeki eşitliğine ve bölgesel ve yerel özerk yönetimler de dahil, anayasal ve siyasal temel yapılarında mündemiç ulusal kimliklerine saygı gösterir. Birlik, ülke bütünlüğünün teminat altına alınması, kamu düzeninin muhafaza edilmesi ve ulusal güvenliğin korunması da dahil, Devletin temel işlevlerine saygı gösterir. Özellikle ulusal güvenlik, her Üye Devletin münhasır sorumluluğunda kalmaya devam eder.
3 LİZBON ANTLAŞMASI SONRASI AB DE YETKİ 3. Birlik ve Üye Devletler, dürüst işbirliği ilkesi gereğince, Antlaşmalar dan kaynaklanan görevlerin yerine getirilmesinde birbirlerine saygı gösterirler ve yardımcı olurlar. Üye Devletler, Antlaşmalardan veya Birlik kurumlarının tasarruflarından kaynaklanan yükümlülüklerin yerine getirilmesini sağlamak üzere, genel veya özel her türlü uygun tedbiri alırlar. Üye Devletler, Birliğin görevlerinin yerine getirilmesini kolaylaştırırlar ve Birliğin hedeflerinin gerçekleştirilmesini tehlikeye düşürebilecek her türlü tedbirden kaçınırlar.
4 LİZBON ANTLAŞMASI SONRASI AB DE YETKİ: AB ANTLAŞMASI MADDE 5 1. Birlik yetkilerinin sınırları, yetkilendirilme ilkesine tabidir. Birlik yetkilerinin kullanılması, katmanlı yetki ve orantılılık ilkelerine tabidir. 2. Yetkilendirilme ilkesine göre Birlik, Antlaşmalar da belirlenen hedeflere ulaşmak için, ancak Üye Devletler tarafından Antlaşmalarda kendisine verilen yetkilerin sınırları dahilinde hareket eder. Antlaşmalarla Birliğe verilmemiş yetkiler Üye Devletlere aittir. 3. Katmanlı yetki ilkesi gereğince, Birlik, münhasır yetkisine girmeyen alanlarda, sadece öngörülen eylemin amaçlarının Üye Devletler tarafından, merkezi düzeyde veya bölgesel ve yerel düzeyde yeterli biçimde gerçekleştirilemeyeceği ve fakat söz konusu eylemin boyutu ya da etkileri itibarıyla Birlik düzeyinde daha iyi gerçekleştirilebileceği durumlarda harekete geçer.
5 LİZBON ANTLAŞMASI SONRASI AB DE YETKİ: AB ANTLAŞMASI MADDE 5 Birlik kurumları, katmanlı yetki ilkesini, Katmanlı Yetki ve Orantılılık İlkelerinin Uygulamasına Dair Protokol e uygun şekilde uygularlar. Ulusal Parlamentolar, katmanlı yetki ilkesine uyulmasını, bu Protokol de belirlenen usule uygun olarak sağlarlar. 4. Orantılılık ilkesi gereğince, Birlik eyleminin içeriği ve şekli, Antlaşmaların amaçlarını gerçekleştirmek için gerekli olanı aşamaz. Birlik kurumları, orantılılık ilkesini, Katmanlı Yetki ve Orantılılık İlkelerinin Uygulanmasına Dair Protokol e uygun olarak uygularlar.
6 LİZBON ANTLAŞMASI SONRASI AB DE YETKİ Birliğin yetkisinin sınırları daha güçlü şekilde ifade edilmektedir. Ayrıca, Birlik düzeyinde kullanılmayan ya da kullanılması uygun görülmeyen yetkilerin üye devletlere iadesi ile ilgili bir Antlaşma değişikliğine gidilebileceğine dair bir hükmün de Lizbon Antlaşması ile getirildiği görülmektedir. Avrupa bütünleşmesinin kurucu metinlerine ve kuruluş felsefesine uygun biçimde sınırlı yetki ilkesi Lizbon Antlaşmasında da yer almaktadır. Bunun yanı sıra ilk kez bu sınırlı yetkilerin kaynağı da açıkça belirtilerek üye devletler tarafından verildikleri, yetkilendirilme ilkesi çerçevesinde ifade edilmektedir. Birliğe tanınmamış yetkilerin üye devletlerde kalacağının açıkça belirtilmesine de ihtiyaç duyulduğu görülmektedir. Böylece üye devletler, yetkileri kendileri tarafından verilen ve faaliyet alanı sınırlı bir Birlik ile karşı karşıya olduklarını, simgesel önemini vurgulayacak biçimde ifade etmişlerdir.
7 LİZBON ANTLAŞMASI SONRASI AB DE YETKİ: AB NİN İŞLEYİŞİ HAKKINDA ANTLAŞMA MADDE 2 BİRLİĞİN YETKİ KATEGORİLERİ VE ALANLARI 1. Antlaşmaların Birliğe belirli bir alanda münhasır yetki vermesi halinde, sadece Birlik yasama faaliyetinde bulunabilir ve hukuken bağlayıcı tasarruflar kabul edebilir; Üye Devletler, ancak Birlik tarafından yetkilendirilmeleri halinde veya Birlik tasarruflarının uygulanması amacıyla yasama faaliyetinde bulunabilirler. 2. Antlaşmalar ın Birliğe belirli bir alanda Üye Devletlerle paylaşılan bir yetki vermesi halinde, Birlik ve Üye Devletler bu alanda yasama faaliyetinde bulunabilir ve hukuken bağlayıcı tasarruflar kabul edebilirler. Üye Devletler, yetkilerini, Birliğin kendi yetkisini kullanmadığı ölçüde kullanırlar.üye Devletler, yetkilerini, Birliğin kendi yetkisini kullanmayı durdurmaya karar verdiği ölçüde yeniden kullanırlar. 3. Üye Devletler, ekonomi ve istihdam politikalarını Birliğin belirleyeme yetkili olduğu bu Antlaşmada öngörülen kurallar çerçevesinde koordine ederler.
8 LİZBON ANTLAŞMASI SONRASI AB DE YETKİ: AB NİN İŞLEYİŞİ HAKKINDA ANTLAŞMA MADDE 2 4. Birlik, Avrupa Birliği Antlaşmasında yer alan hükümlere uygun olarak, ortak bir savunma politikasının aşamalı olarak belirlenmesini de içerecek şekilde, ortak bir dış ve güvenlik politikası belirleme ve uygulama yetkisine sahiptir. 5. Birlik, Antlaşmalarda öngörülen belirli alanlarda ve koşullar dahilinde, Üye Devletlerin bu alanlardaki yetkilerini ikame etmeksizin, Üye Devletlerin eylemlerini desteklemek, koordine etmek veya tamamlamak amacıyla eylemlerde bulunma yetkisine sahiptir. Birlik tarafından Antlaşmaların bu alanlara ilişkin hükümlerine dayanarak kabul edilen hukuken bağlayıcı tasarruflar, Üye Devletler in kanun veya ikincil düzenlemelerinin uyumlaştırılmasını içermez. 6. Birliğin sahip olduğu yetkilerin kapsamı ve bu yetkilerin kullanılmasına ilişkin kurallar, Antlaşmaların her bir alana ilişkin hükümler uyarınca belirlenir.
9 LİZBON ANTLAŞMASI SONRASI AB DE YETKİ: AB NİN İŞLEYİŞİNE DAİR ANTLAŞMA MADDE 2 AB nin yetkileri 1. münhasır yetkiler, 2. paylaşılan yetkiler 3. destekleyici, koordine edici ve tamamlayıcı eylem alanları 4. ekonomi ve istihdam politikalarının koordinasyonu 5. Ortak Dış ve Güvenlik Politikası. Her alana giren konular ilerleyen Antlaşma maddelerinde sayılarak ve her farklı yetki türünün tanımı yapılarak yetkilerin niteliği açıklığa kavuşturulmaya çalışılmaktadır.. AB nin yetki alanlarının daha açık belirlenmesi ihtiyacına cevap vermesi beklenebilecek bu düzenlemenin uygulamada alacağı şekil belirleyici olacaktır.
10 LİZBON ANTLAŞMASI SONRASI AB DE YETKİ: AB NİN İŞLEYİŞİNE DAİR ANTLAŞMA MADDE 3 Birlik, aşağıdaki konularda münhasır yetkiye sahiptir: Gümrük Birliği, İç Pazarın işleyişi için gerekli olan rekabet kurallarının oluşturulması, Para birimi avro olan Üye Devletler için para politikası, ortak balıkçılık politikası çerçevesinde biyolojik deniz kaynaklarının koruma altına alınması, ortak ticaret politikası. Bir uluslararası anlaşmanın akdedilmesi, Birliğin bir yasama tasarrufunda öngörülüyorsa veya Birliğin iç yetkisini kullanabilmesi için gerekliyse ya da Birliğin ortak kurallarını etkiliyor veya bunların kapsamını değiştiriyorsa, Birlik böyle bir anlaşmanın akdedilmesi konusunda münhasır yetkiye sahiptir.
11 LİZBON ANTLAŞMASI SONRASI AB DE YETKİ: AB NİN İŞLEYİŞİNE DAİR ANTLAŞMA MADDE 3 Lizbon Antlaşması ile Birliğin münhasır dış yetkileri konusunda da ilk defa açık bir saptamaya gidildiği görülmektedir. Buna göre üç durumda Birlik üçüncü ülkelerle ya da uluslararası örgütlerle anlaşma akdetme yetkisine sahip olacaktır: Anlaşmanın akdedilmesinin Birliğin yasama tasarruflarından birinde öngörülmüş olması halinde; Anlaşmanın akdedilmesinin Birliğin iç yetkilerini kullanabilmesi bakımından gerekli olması halinde; ya da Antlaşmanın akdedilmesinin Birliğin iç kurallarını etkilemesi ya da kapsamlarını değiştirmesi halinde.
12 LİZBON ANTLAŞMASI SONRASI AB DE YETKİ: AB NİN İŞLEYİŞİNE DAİR ANTLAŞMA MADDE 4 Birlik, Antlaşmalar ın kendisine Madde 3 ve 6 da belirtilen alanlara ilişkin olmayan bir yetki verdiği durumlarda, bu yetkisini Üye Devletlerle paylaşır. Birlik ve Üye Devletler arasında paylaşılan yetki, aşağıdaki başlıca alanlarda uygulanır: iç pazar; bu Antlaşma da düzenlenen veçheleriyle sosyal politika; ekonomik, sosyal ve bölgesel uyum; biyolojik deniz kaynaklarının koruma altına alınması hariç tarım ve balıkçılık; çevre; tüketicinin korunması; taşımacılık; trans-avrupa şebekeleri; enerji; özgürlük, güvenlik ve adalet alanı; bu Antlaşma da düzenlenen veçheleriyle, halk sağlığını ilgilendiren ortak güvenlik meseleleri.
13 LİZBON ANTLAŞMASI SONRASI AB DE YETKİ: AB NİN İŞLEYİŞİNE DAİR ANTLAŞMA MADDE 4 Birlik, araştırma, teknolojik gelişme ve uzay alanlarında, başta programların tanımlanması ve uygulanması olmak üzere, tedbirler alma yetkisine sahiptir; ancak bu yetkinin kullanılması, Üye Devletlerin kendi yetkilerini kullanmalarına engel teşkil etmez. Birlik, kalkınma için işbirliği ve insani yardım alanlarında, tedbirler alma ve ortak bir politika yürütme yetkisine sahiptir; ancak bu yetkinin kullanılması, Üye Devletlerin kendi yetkilerini kullanmalarına engel teşkil etmez.
14 LİZBON ANTLAŞMASI SONRASI AB DE YETKİ: AB NİN İŞLEYİŞİNE DAİR ANTLAŞMA MADDE 5 1. Üye Devletler, Birlik bünyesinde ekonomi politikalarını koordine ederler. Konsey, başta bu politikalara ilişkin genel yönlendirici ilkeler olmak üzere, bu amaca yönelik tedbirler kabul eder. Para birimi avro olan Üye Devletlere özel hükümler uygulanır. 2. Birlik, Üye Devletlerin istihdam politikalarının koordinasyonunu sağlamak amacıyla, özellikle bu politikalara ilişkin yönlendirici ilkeler belirlemek suretiyle tedbirler alır. 3. Birlik, Üye Devletlerin sosyal politikalarının koordinasyonunu sağlamak için girişimlerde bulunabilir.
15 LİZBON ANTLAŞMASI SONRASI AB DE YETKİ: AB NİN İŞLEYİŞİNE DAİR ANTLAŞMA MADDE 5 Lizbon Antlaşmasında ekonomi, istihdam politikaları ile sosyal politikanın koordinasyonunun ayrı bir yetki alanı olarak belirlendiği görülmektedir. Antlaşmanın sistematiğini bozma tehlikesi taşıyan ve uygulamada sorunlara yol açması beklenen bu yaklaşımın siyasi bir tercihten kaynaklandığı belirtilebilir. Çünkü esas itibariyle Birliğin bu alanlardaki yetkisinin koordinasyon temelli olduğu ifade edildiğine göre bu konuların da Birliğin destekleyici, koordine edici, tamamlayıcı yetki alanları içine dahil edilmesine bir engel bulunmamak gerekirdi. Üye devletler bakımından hassas bir alan oluşturan ekonomi, istihdam ve sosyal politika alanlarının Birliğin yetkileri içinde farklı bir düzenlemeye tabi tutulduğu izlenimini güçlendirme ihtiyacı burada rol oynamış gibi görünmektedir.
16 LİZBON ANTLAŞMASI SONRASI AB DE YETKİ: AB NİN İŞLEYİŞİNE DAİR ANTLAŞMA MADDE 5 Burada istihdam ve ekonomi politikaları bakımından Birliğin yetkisi, üye devletlerin faaliyetlerinin koordinasyonu ve bu alanda kapsamlı rehber ilkelerin belirlenmesi şeklinde ifade edilmekte, yine AB nin İşleyişi Hakkında Antlaşma çerçevesinde somut durumlarda Birliğin bu alanlardaki yetkisinin nitelik ve kapsamını tayin etme imkanı bulunmaktadır. Sosyal politika bakımından ise sorun çok daha karmaşıktır; çünkü sosyal politikanın belli alanları da paylaşımlı yetki kategorisine dahil edilmektedir. Sosyal politikanın bazı unsurları bakımından ifade edilen ise bu alanda Birliğin üye devletlerin faaliyetlerini koordine edecek eylemlerde bulunabileceğidir. Bu bakımdan ortaya çıkabilecek sorunların siyasi tercihlerle ve yorum yoluyla aşılabileceği düşünülmektedir.
17 LİZBON ANTLAŞMASI SONRASI AB DE YETKİ: AB NİN İŞLEYİŞİNE DAİR ANTLAŞMA MADDE 2/4 Ortak Dışişleri ve Güvenlik Politikası anlaşılabilir bir biçimde ayrı bir yetki başlığı altında düzenlenmektedir. Bu alanın üye devletlerin ulusal çıkar ve egemenlik anlayışları bakımından hassas niteliği bu farklılığı mazur göstermektedir. Ancak bu durum, Avrupa bütünleşmesinin sütun yapısının hukuken ve şeklen sona erse bile fiilen ve içerik bakımından devam ettiği yönündeki haklı eleştirileri de beraberinde getirmektedir.
18 LİZBON ANTLAŞMASI SONRASI AB DE YETKİ: AB NİN İŞLEYİŞİNE DAİR ANTLAŞMA MADDE 2/4 Bu çerçevede Birliğin bu alandaki yetkileri dış politikanın tüm alanlarını ve aşamalı olarak bir ortak savunma politikasının oluşturulması da dahil olmak üzere Birliğin güvenliğine ilişkin tüm unsurları kapsamaktadır. Üye devletler ise aktif ve çekincesiz biçimde ODGP yi sadakat bağı ve karşılıklı dayanışma içinde destekleyecek ve Birlik tarafından kabul edilen kararlara uyacaklardır.
19 LİZBON ANTLAŞMASI SONRASI AB DE YETKİ: AB NİN İŞLEYİŞİNE DAİR ANTLAŞMA MADDE 6 Birlik, Üye Devletler in eylemlerini desteklemek, koordine etmek veya tamamlamak amacıyla tedbirler alma yetkisine sahiptir. Avrupa düzeyinde tedbir alınabilecek alanlar şunlardır: a) insan sağlığının korunması ve iyileştirilmesi; b) sanayi c) kültür; d) turizm; e) eğitim, mesleki eğitim, gençlik ve spor; f) sivil savunma; g) idari işbirliği.
20 AB NİN İŞLEYİŞİ HAKKINDA ANTLAŞMA MADDE Antlaşmalarda belirtilen amaçlardan birinin gerçekleştirilmesi için, Antlaşmalar da tanımlanan politikalar çerçevesinde, Birliğin bir eylemde bulunması gerekirse ve bu eylem için gerekli yetkiler öngörülmemişse, Konsey, Komisyon un önerisi üzerine ve Avrupa Parlamentosunun muvafakatini aldıktan sonra, oybirliğiyle hareket ederek uygun tedbirleri alır. [ ] 2. Komisyon, AB Antlaşmasının 5/3 maddesinde yer alan katmanlı yetki ilkesine uyulmasının izlenmesi usulü çerçevesinde, ulusal parlamentoların dikkatini işbu maddeye dayanan önerilere çeker. 3. Bu maddeye dayanarak kabul edilen tedbirler, Antlaşmaların uyumlaştırmayı hariç tutması halinde, üye devletlerin kanun ve ikincil düzenlemelerinin uyumlaştırılmasını içermez. 4. Bu madde, ortak dış ve güvenlik politikasına ilişkin hedeflerin gerçekleştirilmesi için dayanak teşkil etmez ve bu madde uyarınca kabul edilen tasarruflar AB Antlaşmasının 40/2 maddesinde öngörülen sınırlamalara saygı gösterir.
21 AB NİN İŞLEYİŞİ HAKKINDA ANTLAŞMA MADDE 352 Bu çerçevede belirtilmesi gereken önemli bir husus da, kurucu antlaşmaların özgün metninde de yer alıp bugün için de mevcut olan esneklik hükmünün Lizbon Antlaşmasında da muhafaza edilmekte olduğudur. (eski 235 ya da 308. madde) Dolayısıyla, Avrupa Birliği, belirtilen yetki alanlarını amaçlarının gerektirmesi durumunda, belli ilkelere tabi olarak da olsa, genişletebilecektir. ABİHA madde 352 uyarınca, Birliğin amaçlarından birinin gerçekleştirilmesi bakımından bir eylemde bulunulması gerektiğinde ve Antlaşmalarda bu yönde bir yetki tanınmadığı durumlarda, Komisyonun önerisi üzerine ve Avrupa Parlamentosunun muvafakatinin alınması koşuluyla, Konsey oybirliği ile gereken önlemleri alabilecektir. Parlamentonun muvafakatinin aranmasının yanı sıra bu şekilde hazırlanacak yasama önerilerinin ulusal parlamentoların da dikkatine sunulması bir yenilik olarak öngörülmektedir.
22 AB NİN İŞLEYİŞİ HAKKINDA ANTLAŞMA MADDE 352 Bir diğer yeni unsur ise artık ortak pazarın işleyişi ile ilgili bir alanda eylemde bulunulması koşulunun kaldırılması olmaktadır. Bu hükmün antlaşmalar tarafından uyumlaştırmayı yasaklayan alanlarda ulusal mevzuatları uyumlaştırmaya yönelik düzenleme yapma amacıyla kullanılması da açıkça engellenmektedir. Yine ODGP alanında bu madde dayanak gösterilerek eylemde bulunulması söz konusu olmayacaktır.
23 AB NİN İŞLEYİŞİNE DAİR ANTLAŞMA MADDE 352 Özellikle Avrupa Birliğinin yetkileri ile amaçları arasındaki sıkı bağ ve bütünleşmenin dinamik karakteri dikkate alındığında söz konusu hükmün kesin ve belirli bir yetki katalogu oluşturma çabasına karşın Lizbon Antlaşmasında da yer alması yerinde olup, bu alanda kesin ve esnekliği olmayan düzenlemeler yapmanın imkansızlığını göstermesi açısından çarpıcıdır. Ancak, Lizbon Antlaşması ile Birliğin yetkisine dahil edilen yeni alanlar ve yapılacak eylemin mutlaka Birliğin faaliyet alanlarının sınırları içinde kalması gereğinin vurgulandığı da dikkate alındığında gelecekte bu hükme eskisi kadar başvurulma ihtiyacının ortaya çıkmayacağı da ileri sürülebilir.
24 AB HUKUKUNUN ÖNCELİĞİ İLKESİ Bu çerçevede önemli bir husus da Adalet Divanı içtihadı ile 1960 ların başından beri kabul edilen ve uygulanan Topluluk (Birlik) hukukunun ulusal hukukla çatışması durumunda önceliğe sahip olduğunun, yani Topluluk/AB hukukunun önceliği ilkesinin ilk defa kurucu antlaşmalara geçirilerek anayasal bir temele oturtulmasıdır. Ancak bu bakımdan Lizbon Antlaşması ile Anayasal Antlaşma arasında önemli bir farklılık bulunmaktadır. Anayasal Antlaşmanın metin içinde açık bir hüküm olarak yer verdiği Birlik hukukunun önceliği ilkesi, Lizbon Antlaşmasının bir hükmü olmaktan çıkarılmakta; buna karşılık, bu alandaki Adalet Divanının yerleşik içtihadına saygıyı vurgulayan bir Bildiri nin antlaşma metnine eklenmesi gibi bir yönteme başvurulmaktadır. Hukuki sonuçları ve etkisi bakımından bugünkü durumun devamı anlamına gelen bu tercih, siyasi bakımdan bütünleşmenin uluslarüstü yönünün çok da fazla vurgulanmamasına yönelik gayreti göstermesi bakımından dikkat çekicidir.
25 KATMANLI YETKİ VE ORANTILILIK İLKELERİ Avrupa Birliği kurucu antlaşmalarına Maastricht Antlaşması ile giren katmanlı yetki ve orantılılık ilkelerinin ne şekilde uygulanacağına ilişkin Amsterdam Antlaşmasına ekli mevcut protokolün, Lizbon Antlaşmasında da gözden geçirilerek yer aldığı görülmektedir. Bu çerçevede, önemli bir yenilik üye devletlerin ulusal parlamentolarına, Komisyonun yasama önerilerinin katmanlı yetki ilkesine uygunluğu konusunda gerekçeli görüş verme imkanının sağlanmış olmasıdır. Böylece AB nin yetkilerinin sınırlarına riayet edip etmediğinin ve özellikle de katmanlı yetki ilkesine uygun davranıp davranmadığının önceden siyasi denetimi bir mekanizmaya bağlanarak etkili bir işleyişe kavuşturulmaya çalışılmaktadır. Bu şekilde ulusal parlamentolar da ilk defa resmi olarak Birliğin karar alma sürecine dahil edilmiş olmaktadır.
26 KATMANLI YETKİ VE ORANTILILIK İLKELERİ Söz konusu görüş kapsamında ulusal parlamentolar ilgili önerinin katmanlı yetki ilkesine neden uygun olmadığını gerekçeleri ile belirtme imkanına kavuşmaktadır. Avrupa Parlamentosu, AB (Bakanlar) Konseyi ve Komisyon bu görüşleri dikkate alacaktır. Bu nitelikteki gerekçeli görüşlerin üye devlet parlamentolarının üçte biri tarafından verilmiş olması halinde Komisyon önerisini gözden geçirecektir. Bu gözden geçirmenin sonucunda Komisyon, önerisini olduğu gibi muhafaza etme, değiştirme veya geri çekme tercihlerinden birini kullanacak ve kararını gerekçelendirecektir. İlgili görüşün ulusal parlamentoların yarıdan fazlası tarafından verilmesi halinde Komisyonun önerisini gözden geçirmesi, yeniden gerekçelendirmesi ve önerinin Avrupa Parlamentosu ya da AB Konseyinde çoğunluk oyu ile reddedilmesi imkanı da Lizbon Antlaşmasında öngörülmektedir.
27 KATMANLI YETKİ VE ORANTILILIK İLKELERİ Böylece ulusal parlamentolara katmanlı yetkisine uygunluğun önceden siyasi denetimi konusunda yetki verilmiş olmaktadır. Bundan başka ulusal parlamentolara katmanlı yetki ilkesinin uygulanışını denetleme bakımından Adalet Divanı nezdinde iptal davası açılması konusunda hükümetlerini harekete geçirerek yargısal denetimi başlatma bakımından da bir imkan tanındığı görülmektedir. Dolayısıyla ulusal parlamentolara AB nin yetkilerinin sınırlarına riayet edip etmediğinin ve özellikle de katmanlı yetki ilkesine uygun davranıp davranmadığının sonradan yargısal denetimi konusunda da yetki verilmektedir.
T.C. BAŞBAKANLIK AVRUPA BİRLİĞİ GENEL SEKRETERLİĞİ Mustafa Kemal Mahallesi 6. Cadde No: 4 06800 Bilkent / ANKARA Tel: 0 (312) 218 1300 Faks: 0 (312) 218 1464 www.abgs.gov.tr ISBN 978-975-19-5028-4 AVRUPA