Bir çok hastamızın bize başvuru nedeni olan geniz akıntısı, boğazda balgam birikmesi veya balgamın burun gerisinden boğaza doğru akması hissini tanımlamak için kullanılan bir ifadedir. Bakın geniz akıntısının altında neler var:
Normal olarak burun ve sinusler günde yarım kg kadar sümük salgılar burunda ancak mikroskopla görülebilen titrek silyalar bunu ritmik hareketlerle boğaza doğru iter ve bir taraftan salgılanırken bir taraftan da hissetmeden bu salgı yutulur. Bu salgı burun içini ıslatır ve temizler, alınan havayı nemlendirir, havadaki yabancı maddeleri tutar ve vücudu enfeksiyona karşı korur. Bu salgının yapılması ve atılması sinirlerin damarların salgı bezlerinin bazı kasların hormonların ve titrek silyaların uyumlu çalışmalarını sağlayan karmaşık bir mekanizma tarafından kontrol edilir.
Geniz akıntısı bu salgının miktarının veya koyuluğunun değişmesi boğazdaki kasların ve yutma bozukluklarının sonucunda ortaya çıkabilir.
Salgının artması en sık görülen şekildir. Salgının yapısı değişmez miktarı artar. Soğuk algınlıkları, allerji, soğuk havalar,parlak ışık,baharatlı yiyecekler, hamilelik,başta doğum kontrol hapları ve tansiyon ilaçları olmak üzere birçok ilaç burun içindeki şekil bozuklukları salgıyı arttıran nedenlerin en belli başlı olanlarıdır.
Vazomotor Rinit: Allerjik olmayan burnun hassasiyeti olarak tanımlanabilir. Sıklıkla burun etlerinin şişmesine, akıntının artmasına, ve burnun tıkanmasına sebep olur.
Salgının Koyulaşması: Özellikle kış aylarında evlerin ve binaların havasının kuruluğu nedeni ile ortaya çıkar. bazı burun ve sinus enfeksiyonlarında bazı allerjilerde oluşabilir. Gripal bir enfeksiyonda akıntı koyulaşıyorsa sarı ve yeşil renge dönüşüyorsa bakteriyel bir enfeksiyonun varlığı düşünülmelidir. Çocuklarda bu tür akıntı tek taraflı ise buruna yabancı cisim kaçmış olabileceği de akıldan uzak tutulmamalıdır.
Salgının Azalması: (Birçok hasta bunu burunda kuruma olarak tanımlamaktadır.)
Sigara, endüstriyel artıklar egzost kokuları burun mukozalarını tahriş ederek kuruluğa neden olanbilirler. Salgı azalınca genellikle koyulaşır bu koyuluk hissedilmesine neden olup genizde akıntı hissi yaratabilir.
Burun içindeki yapısal bozukluklar da havanın burun içindeki akımını değiştirerek kurumalara yol açabilirler.( burun bölme eğrilikleri şekline göre salgıyı arttırabilirler yada azaltabilirler)
Yaşlılıkta burun içini kaplayan muköz membranlar kurur ve kalınlaşır.
Genizde akıntı hissedilmesine sebep olan diğer önemli bir grup hastalık yutma problemleridir. Yutma, lokmanın nefes borusuna kaçmadan yemek borusuna gitmesini sağlayan karmaşık bir iştir. Her seferinde doğru olarak yapılabilmesi için dil ağız gırtlak ve yemek borusu kaslarının ve buradaki sinirlerin uyumlu çalışması gereklidir.
Yutma problemlerinde sıvı ve katı yiyecekler boğazda birikir sıklıkla gırtlağa ve nefes borusuna kaçar ses kısıklığı, gıcık şeklinde boğaz temizleme veya öksürüğe yol açarlar.
Bazı faktörler yutma bozukluklarının ortaya çıkmasını kolaylaştırır.
Yaş: Yutma kaslarının zayıflamasına ve koordinasyon bozukluğuna sebep olarak yutmayı bozabilir. Bu arada normal burun sekresyonu da kendiliğinden mideye akamayabilir.
Uyku: Yutma hareketleri uykuda çok azalır ve salgı boğazda birikir bu nedenle uyanırken öksürük ve boğaz temizleme sık olur.
Gerginlikler ve stress: Kaslarda spazm yaparak boğazda bir şey varmış hissi yaratabilirler. Bu hastalar sık sık boğazlaarını temizlerler ama bir şey çıkmaz sık boğaztemizleme tahrişi ve spazmı arttırarak problemin yerleşmesine de neden olabilir.
Gastro ösefagial ve laringo garingeal reflü olarak adlandırılan mide asitinin boğaza kaçak yapması da geniz akıntısı hissi doğurabilir. Ağıza acı su gelmesi sık geğirme göğüste yanma balgam hissi ses bozuklukları geniz akıntısı hissi gibi belirtileri olabilir yatarken belirtiler daha da belirgin olarak görülür.
Diaframda fıtıklaşmalar( hiatal herni ) ve sfinkter yetmezlikleri belli başlı reflü sebepleridir.
Kronik boğaz ağrısı: Post nazal akıntı( geniz akıntısı) boğazı tahriş ederek ağrı yaratabilir. Genellikle kürtürlerde bir enfeksiyon etkeni bulunamaz. Muayenede bademcikler ve boğaz yapılarında biraz şişlik görülebilir boğazda rahatsızlık hissi sanki lokma gibi bir şey varmış hissi sık oluşur. Hasta yutkunmasına rağmen bunu gitmediğini ifade eder. İyi bir tedavi ile genellikle bu şikayetler ortadan kalkar.
Tedaviye başlamadan önce, tanı netleştirilmelidir. Bunun için dikkaatli bir Kulak Burun Boğaz Muayenesi bazı laboratuvar incelmeleri ve filmer gerekebilir. Şikayetlerin giderilmesi yanında Tedaviyi asıl sebebe yönelik planlamak gerekir.