Kızıl Ordunun Yahudi askerleri
Yad Vaşem Müzesi’nin açtığı yeni bir online sergi, Sovyetler Birliğinin Kızıl Ordusu’nda görev yapmış çok sayıda Yahudi askerden 100’ünün kişisel öykülerini gözler önüne sermekte.
12 Ağustos 20153201 görüntülemeNelly BAROKASKültür
Yad Vaşem’in açtığı yeni online sergide Kızıl Ordu’da görev yapmış binlerce Yahudi askerin 100’ünün kişisel öyküsünü sergilerken, bir şekilde onların Holokost dönemi ile pek fazla bilinmeyen ilişkisini de ortaya koymakta.
Blavatnik Ailesi Vakfı’nın desteği ile bu serge projesini hayata geçiren Dr. Arkadi Zeltser, İkinci Dünya Savaşı yıllarında Kızıl Orduda görev yapan 350 bin ile 400 bin arasındaki Yahudi askerin 140 bininin çarpışmalarda öldüğü bilgisini veriyor.
Dr. Zeltser, ‘Jews in the Red Army’ (Kızıl Ordu’da Yahudiler) adlı projenin bazı askerlerin kişisel öykülerini aktarmayı hedeflediğini belirtmekte. Yad Vaşem araştırma ekibinin Rus askeri kayıtları gibi resmi belgeleri, günlükler ve mektuplar şeklindeki savaşla ilgili kişisel anıları incelemesi bir yıl kadar bir süreçte tamamlandı. Ekip araştırmalarında savaş dönemine ait Yidiş lisanındaki yayınlarına, Faşizm karşıtı Yahudi grupların bastıkları materyellerine de yer verdi.
Sergideki resmi evrakların bazılarında askerlerin Yahudi kimliklerinin açıkça belirtildiği göze çarpmakta. Yahudi kimliğinin belirtilmediği, Litvanya vatandaşı olarak sınıflandırılmış evrakların bazılarında da askerin birinin babasının haham olduğu veya kardeşinin yeşivada eğitim gördüğü bilgileri bulunuyor. Ordunun hava kuvvetleri, zırhlı birliği, denizaltı, ve istihbarat servisleri gibi her bölüm ve kademesinde Yahudi erkek ve kadın askerlerin görev yaptığı anlaşılıyor. Kadın askerler sıhhiyede çalıştıkları gibi cephede de savaşıyor, tercüman olarak veya Nazilere karşı propaganda yürütmekte görevlendiriliyorlardı.
Kızıl Ordu’da görev yapan Yahudi askerlerin bazıları kahramanlıklarının karşılığında Sovyetler Birliğinin en üst düzeyde askeri ödülü ile onurlandırıldılar. Yahudi askerler farklı etnik kökenlerden gelmekteydi, hepsi Aşkenaz değildi, kimi Dağ Yahudilerinden, kimi Buhara Yahudilerinden, kimi de Kırım’daki Kımçak Yahudilerindendi.
Hashomer Hatzair üyesi Litvanyalı Vulf Vilenski 1940’da askere çağrıldı, ülkesi Sovyetler Birliği tarafından işgal edilince Kızıl Ordu’ya katıldı. Subay oldu, 1941’de cepheye gönderildi, once Belarus’ta savaştı sonra Litvanya piyade bölüğünde yer aldı.
Yad Vaşem’in ‘Jews in the Red Army’ online sergisini ziyaret edenler Yahudi askerlerin kişisel öykülerine tanık olurken, aile bireylerinin Sovyet ordusuna ait geçmişlerine ilişkin bilgileri de siteye verme olanağını bulmaktalar.