Fabrika pisliklerini vidanjörler derelerimize taşıyor. KONUŞANLAR SUÇLU.
« : 06 Ocak 2019, 02:33:04 »
Fabrika pisliklerini vidanjörler derelerimize taşıyor.
Bu video Tekirdağ'da Şahbaz Deresi civarında 2 gün önce çekildi;
bir vidanjör fabrikalardan aldığı sıvı atığı ne kadar da rahat bir şekilde dereye döküyor.
Bunun sorumlularını bulmak çok kolay ama yetkililer Trakya'daki çevre felaketini resmen görmezden geliyor!
HALK'ı SAĞLIK için UYARDIN.
Onun Bunun ve bilmem daha KİMİN VELEDLERİ..
Gıda Mühendisi, Bianet yazarı ve akademiysen Bülent Şık hakkında Cumhuriyet Gazetesi'nde yayınlanan
"Türkiye'yi kanser eden ürünleri devlet gizledi, biz açıklıyoruz! İşte zehir listesi"
başlıklı yazı dizisi nedeniyle 5 yıldan 12 yıla kadar hapis istemiyle dava açıldı...
Yrd. Doç. Dr. Bülent Şık hakkında ,
"Yasaklanan gizli bilgileri açıklama (TCK 258)”,
“yasaklanan gizli bilgileri temin etme (TCK 334)” ve
“göreve ilişkin sırrı açıklama (TCK 336)”
suçlamalarıyla dava açıldı.
İstanbul Terör ve Örgütlü Suçlar Soruşturma Bürosu’ndan Savcı Gökhan Boydak tarafından hazırlanan iddianamede,
suçlamaların gerekçesi Şık’ın Cumhuriyet Gazetesi’nde yayınlanan yazı dizisi olarak ifade edildi:
“Bülent Şık’ın görevi nedeniyle kendisine verilen veya aynı nedenle bilgi edindiği ve
gizli kalması gereken belgeleri kararları ve emirleri ve
diğer tebligatı açıklayan veya yayınlayan veya ne suretle olursa olsun başkalarının bilgi edinmesini kolaylaştıran,
yetkili makamların kanun ve düzenleyici işlemlere göre açıklanmasını yasakladığı ve
niteliği bakımından gizli kalması gereken bilgileri temin ederek
Cumhuriyet gazetesinde yayınladığı,
bu nedenle şüphelinin üzerine atılı suçları işlediği anlaşılmaktadır.”
Bülent Şık'ın yazı dizisi "Kocaeli, Antalya, Tekirdağ, Edirne, Kırklareli İllerinde Çevresel Faktörlerin ve
Sağlık Üzerine Etkilerinin Değerlendirilmesi Projesi"nin açıklanmayan verileri üzerineydi.
Sağlık Bakanlığı yazı dizisinin ardından
“Halkta infiale neden olduğu”,
“dış alımları etkilediği”
gerekçeleriyle Şık hakkında suç duyurusunda bulundu.
Şık'ın 5 yıldan 12 yıla kadar hapsinin istendiği İddianameyi ilk olarak İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı Basın Suçları Soruşturma Bürosu hazırladı.
Ancak bu iddianame mahkemeden savcılığa geri gönderildi ve
üzerinde değişiklik yapılmadan terör suçları bürosunca hazırlanarak mahkemeye tekrar iletildi.
Şık’ın yazı dizisindeki çalışma,
2011-2016 yılları arasında Sağlık Bakanlığı'na Sağlık Bakanlığı'na bağlı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu tarafından
çeşitli üniversitelerden bilim insanları ve bakanlık personelinin katkıları ile yürütülmüştü.
Amaç Türkiye'de kanser vakalarının en fazla görüldüğü bölgeler olan Kocaeli (Dilovası) ile
Ergene Nehri Havzasında yer alan Edirne, Kırklareli ve Tekirdağ illerinde çevresel ortamlarda bulunan kanserojen (kanser yapıcı) kimyasalları tespit etmekti.
22 Kasım 2016'de yayınlanana 677 sayılı KHK ile Akdeniz üniversitesindeki görevinden ihraç edilen Bülent Şık,
bu projede gıda ve su ile ilgili araştırma projelerinin organizasyonu, analizlerin yapılması ve sonuç raporlarının yazımında görev almıştı.
İLGİLİ YAZILAR 1. BÖLÜM
Sağlık Bakanlığı, 2011-2016 yılları arasında kanserden ölümlerin dünya ortalamasının üstünde olduğu
Antalya, Ergene ve Dilovası’nda geniş çaplı bir araştırma yaptı.
Kanser vakalarında çevre kirliliğinin rolüne ışık tutan çalışmanın sonuçları kamuoyuna açıklanmış değil.
Bakanlığın halktan gizlediği çalışmada insan sağlığını tehdit eden
pestisitin taze fasulye, biber, hıyar, marul, maydanoz, çilek, erik ve elmada maksimum kalıntı limitlerini çok aştığı ortaya çıktı.
Dünya Sağlık Örgütü dünya genelinde kanserden ölümlerin oranı yüzde 16 olarak belirtiliyor;
yani her altı ölümden birinin nedeni kanser.
Ancak bölgeden bölgeye büyük farklar var.
Tekirdağ, Kırklareli ve Edirne’de yaklaşık her dört ölümden biri,
Kocaeli Dilovası bölgesinde (yüzde 37) her üç ölümden ve
Antalya ilinde ise her 10 ölümden birinin nedeni kanser.
Kansere yol açan etkenlerin çevresel ortamlarda ne miktarda bulunduğu,
insanların bu etkenlere ne miktarda maruz kaldığı ve
bu maruziyetin ne kadar sürdüğü gibi faktörler kanser hastalığının görülme sıklığının bölgeden bölgeye farklılık göstermesine neden oluyor.
Bir halk sağlıkçısı gözüyle bakıldığında bedenimizin sınırları dışında kalan her şey dış çevreyi oluşturur.
Deriyle temas, soluma, yeme ya da içme yoluyla dış çevrede bulunan toksik etkili kimyasal maddeleri bünyemize alırız.
Zehirli veya kansere yol açan kimyasal maddeler dış çevrede doğal olarak nadiren bulunur.
Genellikle tarımsal ve endüstriyel faaliyetlerden açığa çıkarlar.
Ergene Nehri Havzası’nda Edirne, Tekirdağ ve Kırklareli illeri yer alıyor.
Bu illerde yer alan sanayi tesisleri açığa çıkardıkları atık suları herhangi bir kimyasal arıtma yapmadan nehre boşaltıyorlar.
Bu zehirli maddeler yeraltı sularına ve yetiştirilen gıda ürünlerine de bulaşıyor.
Marmara Denizi’ne dökülen akarsu denizdeki kabuklu canlılardan balıklara bütün yaşam formlarına zehirli kimyasal maddelerin bulaşmasına neden oluyor. Ülkemizin kanser tartışmalarında öne çıkan bir başka bölgesi ise Kocaeli ilinde yer alan Dilovası.
Bu açıklama nedeniyle yerel idarecilerin suçlamasına maruz kalan ve hakkında dava açılan Hamzaoğlu, 2016’da üniversitedeki görevinden KHK ile çıkarıldı.
Şimdi tutuklu ama toplumsal barış mücadelesini yılmadan sürdürüyor –selam olsun-.
Gıdalarda 332 farklı pestisitin kalıntısı araştırıldı.
Hormonal sistem bozucu olarak nitelenen 106 pestisitin tamamı analiz kapsamındaydı.
Kocaeli’nden alınan toplam 283 örneğin yüzde 38’inde,
Antalya’dan alınan 572 örneğin yüzde 60’ında ve
Ergene bölgesinden alınan 463 örneğin yüzde 14’ünde
pestisit kalıntısı tespit edildi.
Pestisit kalıntı analizi yapılan 1318 gıda örneğinin yaklaşık yüzde 60’ında pestisit kalıntısı çıkmadı;
yüzde 40’ında ise en az bir pestisit olmak üzere 73 çeşit pestisit kalıntısı tespit edildi.
Analiz edilen örneklerin yüzde 17.3’ünde mevzuatın izin verdiği maksimum kalıntı sınır değerinin (MKL) üzerindeki miktarlarda pestisit kalıntısı saptandı.
Maksimum kalıntı sınır değerlerini aşan pestisitlerin sağlığa zarar vereceği kesindir.
Ancak mesele sadece maksimum kalıntı sınırını aşan ürünler değil.
Bir gıda ürününün hepsi de mevzuattaki sınır değerlerin altında kalan birden fazla sayıda pestisit içermesi durumunun da sağlık sorunu yaratacağı düşünülmelidir.
Bu soruna yarın değineceğim.
Araştırmada 5 ildeki 1440 farklı yerleşim noktasından alınan kaynak ve depo suları da analiz edildi.
Bu sularda kansere neden olan PAH bileşikleri ile bazı pestisitlerin kalıntıları araştırıldı.
Petrol kirliliği, yağ, kömür, katran atıklarında bulunur ve fosil yakıtları başta olmak üzere çeşitli maddelerin yanması sonucu açığa çıkarlar.
Doğada 100’ün üzerinde PAH bileşiği bulunsa da gıdalar ve sularda nadiren tespit ediliyorlar.
Araştırmada kanserojen etkisi daha fazla olan 16 PAH bileşiği araştırıldı.
Analiz edilen su örneklerinin 19 tanesinde (yüzde 1,3) PAH kalıntıları tespit edildi.
İllere göre dağılım tabloda yer alıyor.
Su örneklerinde Asenaften, Asenaftelen, Floren, Naftalin ve Fenantren olmak üzere
5 adet PAH bileşiğinin kalıntısı tespit edildi.
Antalya’dan alınan su örneklerinin hiçbirinde PAH bileşiği kalıntısı çıkmadı.
Yüzde 1.3’lük kirlilik oranı düşük görülmemeli;
çalışmanın bütün bir yıla yayılmadığı;
belli bir zaman diliminde yapıldığı dikkate alınmalı.
Araştırmada Ergene Nehri Havzası’nda yer alan Edirne, Kırklareli, Tekirdağ illeri;
Dilovası bölgesinin de içinde bulunduğu Kocaeli ve
Bu illerde yaşayan insanlardan ve yerleşim bölgelerinden alınan binlerce örnekte kanser hastalıklarına neden olan kimyasal maddeler araştırıldı.
Araştırmanın amacı çevresel ortamlardaki kanserojen madde kirliliğinin ne düzeyde olduğunu ve
o bölgelerde yaşayan insanların soludukları hava, içtikleri su,
yedikleri gıdalarla bünyelerine kansere neden olan kimyasal maddeleri alıp almadıklarını belirlemekti.
Antalya ilinde sanayi faaliyetleri yok.
Dolayısıyla Ergene Havzası ve Kocaeli bölgesinde sanayi faaliyetlerinden ve
zehirli atıklardan kaynaklanan kanserojen madde kirliliğini sanayinin olmadığı bir bölge ile kıyaslamak amacıyla seçildi.
toprak, su, gıda, hava, atık su ve Saroz, İzmit ve
Antalya körfezindeki deniz suyu, kabuklu deniz canlıları ve
balıklarda kansere yol açan kimyasal maddelerin kalıntıları araştırıldı.
yüksek gerilim hatlarından doğan kanser riski;
atık su arıtma tesislerinden deşarj edilen su ve
akarsuların dip çamurları da analiz edildi.
Havadaki toz parçacıklarına yapışan ve solunum yoluyla bünyemize aldığımız kanserojen kimyasalların araştırılması gibi
çok spesifik araştırmalar bile yapıldı.
Sadece su ve gıda örneklerinin sayısı 3000 civarında ve sadece bu örneklerde yapılan toplam analiz sayısı 15 bin.
Aynı hanelerde yaşayan insanların vücutlarından alınan örneklerde ağır metal ve eser elementlerin bulunup bulunmadığı da analiz edildi.
Aynı bölgelerden alınan
hava, toprak, yeraltı ve yerüstü suları ve çeşitli gıda örneklerinde
kanserojen kimyasal maddelerin ne düzeyde bulunduğu araştırıldı.
Araştırma sonucunda bütün çalışmalar üst üste konularak bir haritalama tekniği ile
kanser vakalarının yoğun olduğu bölgelerde kanserojen-kimyasal kirliliğinin de yoğun olup olmadığına bakıldı.
Araştırma farklı akademik ekiplerce yürütülen pek çok araştırma projesinden oluşuyor.
Gıdalar ve sularla ilgili araştırma projelerinde ben görev almıştım.
Çalışmalar 2015 sonu itibarıyla büyük oranda bitmişti.
Her halükârda projenin sonuçlarının 2017 yılı içinde Sağlık Bakanlığı tarafından açıklanması gerekiyordu.
Bakanlığın milyonlarca insanın sağlığını ilgilendiren bu araştırmanın son derece kapsamlı ve vahim sonuçlarını kamuoyundan gizlediğini düşünüyorum.
Gıdalar ve sularla ilgili çalışmada
Kocaeli, Antalya ve Ergene Havzası bölgelerinde yetiştirilen gıdaların ve
su kaynaklarının çevresel kirleticilerle ne ölçüde kirlendiğinin saptanması ve
bu kirleticilerin insan sağlığına etkilerinin ortaya çıkarılması amaçlanmıştı.
İLGİLİ YAZILAR 2. BÖLÜM
Bakanlık gizledi, Cumhuriyet açıklıyor (2):
Sağlık Bakanlığı’nın açıklamadığı araştırmada incelenen 524 gıdanın yüzde 51.1’inde birden çok sayıda pestisit kalıntısı çıktı.
Kansere neden olan pestisitler özellikle anne karnındaki bebekler ve çocuklar için büyük tehlike.
Ergene Nehri Havzası’nda yer alan Edirne, Kırklareli, Tekirdağ illeri;
Dilovası bölgesinin de içinde bulunduğu Kocaeli ili ve
Antalya ilinde yaşayan insanlardan ve
yerleşim bölgelerinden alınan binlerce örnekte kanser hastalıklarına neden olan kimyasal maddelerin varlığı araştırılmıştı.
Hastalığın sık görülmesi ile bu maddelerin çevresel ortamlardaki kalıntı düzeyleri arasında bir bağlantı olup olmadığı belirlenmeye çalışılmıştı.
Gıda örneklerinin seçiminde o bölgede yetiştirilen, işlem görmemiş, çevresel kirlilik parametrelerinden etkilenimi gösterebilecek ürünler tercih edildi.
Her bir örnek belli bir yerleşim yerinden alındı.
Bu örneklerde insanlarda çeşitli sağlık sorunlarına yol açtığı bilinen arsenik, kurşun, kadmiyum, civa gibi ağır metallerin yanı sıra;
alüminyum, antimon, bakır, baryum, berilyum, bizmut, çinko, demir, gümüş, kalay, kobalt, krom, manganez, molibden, nikel, selenyum, sezyum, stronsiyum, lityum, vanadyum ve talyum elementlerinin kalıntı düzeyleri araştırıldı.
Gıdalara bulaşması muhtemel 16 PAH bileşiğinin de analizi yapıldı.
Bu yazı dizisinin ilk bölümünde gıdalarda maksimum kalıntı sınırını aşan pestisitlere dair bir değerlendirme yapmıştım.
Maksimum kalıntı sınırı bir zehirli maddenin gıdalarda ve sularda bulunmasına izin verilen en yüksek miktarın ne olduğunu ifade eder.
Bu miktarın aşılması sağlık sorunlarına yol açar.
Ancak dikkatle bakılması gereken başka noktalar da var ve bir gıda maddesinde birden çok sayıda zehirli madde kalıntısı bulunması bunlardan biri.
Bir gıda ürününün mevzuattaki sınır değerlerin altında kalan birden fazla sayıda pestisit içermesi durumu da sağlık sorunu yaratır ve yapılan analizlerde bu konuya da mutlaka bakmak gerekir.
pestisit kalıntısı içerdiği saptanan 296 (yüzde 22.5) gıda örneğinin 179’unun (yüzde 13.6) gıda kodeksinde belirtilen maksimum kalıntı sınırının altında 1 pestisit içerdiği saptandı.
Birden fazla sayıda pestisit içeren örneklerin dağılımı ise şöyleydi:
79 örnekte (yüzde 6.0) 2 farklı pestisit;
23 örnekte (yüzde 1.7) 3;
12 örnekte (yüzde 0.9) 4 ve
3 örnekte ise (yüzde 0.2) 5 farklı pestisit
olmak üzere 117 gıda örneğinde (toplam yüzde 8.9) birden fazla sayıda pestisit kalıntısı saptandı.
Tespitlerin mevzuatta belirtilen kalıntı limit değerlerini aşmayan pestisitler için olduğunu belirtelim.
Ancak bir adım daha öteye giderek
birden fazla sayıda pestisit kalıntısı içeren örnek sayısı analizini pestisit tespit edilen örneklerin tümünde yapmak gerekiyor.
Daha açık bir ifade ile kalıntı sınırı değerlerini aşan ve aşmayan örneklerin tamamını incelemeye dahil etmek gerekiyor.
Bu durumda ayrıntıları Tablo 1’de (üstte) gösterildiği gibi toplam 524 gıda ürününün yüzde 51.1’inin birden çok sayıda pestisit kalıntısı içerdiği gibi çarpıcı bir sonuç ortaya çıkıyor.
Bir gıda maddesinde hepsi de mevzuattaki sınır değerlerin altında kalan çok sayıda pestisit bulunmasının sağlığı olumsuz etkileyeceği çeşitli akademik yayınlarda vurgulanmaktadır.
Bir gıda ürününde kalıntı sınır değerlerini aşan birden fazla sayıda pestisitin daha ciddi bir soruna yol açacağı ise kesindir.
Çalışmada gıda ürünlerinde saptanan pestisitlerin yüzde 40’ının hormonal sistem bozucu nitelikte olduğu da belirlendi.
Bu kimyasallar maksimum kalıntı sınır değerlerinin altında kalan seviyelerde sağlık sorunlarına yol açıyor.
Hormonal sistem bozucular bir kimyasalın toksikolojik etkilerini belirlemekte kullanılan ve
miktar ile toksik etki arasında bir ilişki kuran klasik modele uygun davranmıyorlar.
Klasik modelde bir kimyasalın miktarı azaldıkça zararlı etkisinin de azalacağı kabul edilir.
Oysa hormonal sistem bozucu kimyasalların zararlı etkisi düşük dozlara doğru gidildikçe daha çok artış gösteriyor.
Bu durum bir kimyasal madde maksimum kalıntı sınırını aştığında zararlı olur anlayışını yetersiz kılıyor.
Buna ek olarak, yaş küçüldükçe zararlı etkinin arttığı, bir bireyin anne karnındayken veya
bebeklik safhasında bu maddelere karşı daha duyarlı olduğu ve olumsuz etkilerin daha fazla olacağı da çeşitli yayınlarda belirtiliyor.
Analiz edilen örneklerin büyük bir çoğunluğu kaynak suları, doğal olarak oluşan ve
bir çıkış noktasından yeryüzüne kendiliğinden çıkan ya da çıkarılan yeraltı sularıdır.
Edirne ve Tekirdağ’dan alınan 2 kaynak suyu örneğinde
ülkemizde uzun yıllardır kullanılmayan ve bir kalıcı kirletici olan aldrin isimli pestisitin kalıntısı belirlendi.
34 örnekte ise folpet kalıntısına rastlandı.
Edirne’den alınan örneklerin 14’ü;
Tekirdağ’dan alınan örneklerin 6’sı;
Kırklareli’den 1 örnek ve
Antalya’dan alınan 11 su örneğinde
folpet kalıntısı çıktı.
Folpet sulara yaygın olarak bulaşan kanserojen ve hormonal sistem bozucu bir zehirli madde olup olmadığı üzerinde halen tartışmalar olan bir tarım zehridir.
Marul, ıspanak, lahana, susam, zeytinden oluşan 343 gıda örneğinde yapılan analizlerde herhangi bir polisiklik aromatik hidrokarbon (PAH) kalıntısına rastlanmadı.
PAH’lar kansere neden olan kimyasal maddelerdir ve çalışılan gıda ürünlerinde tespit edilmemiş olmaları olumlu bir bulgudur.
Arsenik doğal yollardan da sulara bulaşabilmektedir.
Ancak bazı kimya ve metal endüstrisi işkollarından açığa çıkan atık maddelerinde de bulunabilmektedir.
Ayrıca tarımda kullanılan çeşitli kimyasal maddeler de sulara ve gıdalara arsenik bulaşmasına yol açan önemli etkenlerdir.
Yapılan araştırma çalışmaları gıda maddeleriyle alınan arseniğin büyük kısmının et, balık ve tavuktan kaynaklandığını gösteriyor.
Gıda örneklerinde arsenik kalıntılarını belirlemek için yapılan analizlerde
Tablo 2’de görülebileceği
24 çeltik, 5 ısırgan otu, 1 karalahana, 2 marul, 8 sarmısak ve 14 yeşil soğan olmak üzere
toplam 54 gıda örneğinde (toplamın yüzde 3.9’u) arsenik tespit edildi.
Arsenik içerdiği belirlenen 54 gıda örneğinin yüzde 85’i Ergene Havzası’ndaki Edirne, Kırklareli ve Tekirdağ illerinden alınmıştı.
Avrupa Birliği Gıda Güvenliği Otoritesi Kurumu (EFSA) toprak ve
su kaynaklarındaki arsenik kirlenmesine bağlı olarak
pirinç, karalahana ve marul gibi bazı gıda ürünlerinin
bünyelerinde arsenik biriktirmeye daha çok eğilimli olduğunu belirtmektedir.
Arsenik içeren gıda ürünlerinin
Ergene bölgesinde Antalya’ya kıyasla daha fazla çıkması
bu bölgedeki toprak ve su kaynaklarında bir arsenik kirlenmesi olduğuna işaret etmektedir.
Yazı dizisinde dile getirdiğim kapsamı çok geniş olan bu halk sağlığı çalışmasının gıda ve sularla ilgili kısmına mütevazı katkılarım oldu.
Projede emeği geçen insan sayısı çok fazla ve benim projedeki rolümün abartılmasını istemem.
Bu yazı dizisi ile kamu adına yürütülen bu çalışmadan elde edilen sonuçların gizli tutulmamasını,
uygun ve anlaşılır bir çerçeve ile kamuya açıklanmasını sağlamayı amaçlıyorum.
Avrupa Birliği Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA) birlik üyesi ülkelerde
çeşitli gıda ürünlerindeki pestisit kalıntılarının incelendiği bir araştırma çalışması raporunu açıkladı.
“The 2015 European Union report on pesticide residues in food”
başlığı taşıyan bu rapor incelenerek bir raporun anlaşılır bir çerçeve ile kamuoyuna açıklanmasını talep ederken neyi kastettiğim görülebilir.
EFSA’nın çalışmasında 84 bin gıda örneği incelenmiş.
Açıklanan raporun ne kadar ayrıntılı olduğuna dikkat çekmek için sadece pestisitlerle ilgili olmasına rağmen 134 sayfa olduğunu belirtmek istiyorum.
Raporu önünüze koyduğunuzda pestisitler konusunda ülkedeki durumun ne olduğunu görmeniz mümkün.
Avrupa Birliği ülkelerinde de işler yolunda gitmiyor
ama en azından ülkemizde olduğu gibi kamu adına yürütülen bütün çalışmalar büyük bir gizliliğe gömülmüş değil.
Gıda veya sularda halk sağlığını korumak amacıyla yapılan çalışmalardan elde edilen sonuçların kamuya açıklandığı tek bir çalışma yok ülkemizde.
Bu durum hiç olağan değil.
2016 yılı Ocak ayına kadar Sağlık Bakanlığı’nın yürüttüğü çalışmanın içindeydim.
Benim iddiam 2 sene önceki çalışma sonuçlarının bile, çalışmanın yapıldığı bölgelerde gözlenen halk sağlığı sorunlarına yol açan nedenleri detaylı bir şekilde tespit ettiğidir.
Temel meselem böyle büyük bir projenin bulgularının paylaşılmasını sağlamaktır.
Kamu adına iş yapmakla sorumlu kurumlar yaptıkları çalışmaların sonuçlarını da kamuya açıklamakla sorumludur.
Bu sorumluluğu hatırlatmak doğru bir akademik tavırdır.
İLGİLİ YAZILAR 3. BÖLÜM
Özellikle endüstriyel faaliyetlerden kaynaklı olarak, içtiğimiz sular da zehirli.
Kocaeli’nde analiz edilen 106 su örneğinden yaklaşık yarısında alüminyum bulundu, yüzde 10’u sınır değeri aşıyor.
Ergene Havzası’nda analiz edilen suların ise yaklaşık yüzde 42’si arsenikli ve bu değer Antalya’dan 15 kat fazla.
Bu yazı dizisinin ilk iki bölümünde
Sağlık Bakanlığı’nın 2011-2016 yılları arasında yürüttüğü
“Kocaeli, Antalya, Tekirdağ, Edirne, Kırklareli illerinde çevresel faktörlerin ve sağlık üzerine etkilerinin değerlendirilmesi projesi”
hakkında bazı bilgiler vermiştim.
Önceki yazılarda ağırlıklı olarak gıdalardaki sorunlara dikkat çekmiştim.
Sağlık Bakanlığı’nın Ergene Nehri Havzası’nda yer alan Edirne, Kırklareli ve Tekirdağ illeriyle, Kocaeli ve Antalya ilinde sulardaki kimyasal kirleticileri tespit etmek için yapmış olduğu araştırmanın bazı sonuçlarına yer vereceğim.
Bakanlığın çalışmadan elde ettiği sonuçların
Ergene Havzası’ndaki ve Kocaeli bölgesindeki kimyasal kirliliği çok net bir şekilde ortaya koyduğunu göstermeye çalışacağım.
Hepsine yer verme olanağı yok bu nedenle sulardaki genel duruma işaret ettikten sonra,
sularda sık rastlanan bir kirletici olan alüminyum ve nadir bulunması gereken arsenik kalıntılarına değineceğim sadece.
Ama sulardaki kimyasal kirliliğin ne düzeyde olduğuna değinmeden önce meselenin gözden kaçırılmaması gereken başka bir yönüne dikkat çekeceğim.
Bir gezegende su yoksa hayatın gelişmesi mümkün değil.
Yeryüzündeki hayatın ortaya çıkışı ve devamlılığı da su olmasa mümkün olmayacaktı.
Uygarlık tarihi su krizine girdiği için yıkılan uygarlıklarla dolu.
İklim krizi, doğadaki kimyasal kirlenme, nüfus artışı, orman ekosistemlerinin tahribi gibi
günümüz uygarlığının güncel sorunları bir kez daha ciddi bir su krizine neden olacak gibi görünüyor.
Uluslararası İklim Değişikliği Paneli’nin (IPCC) 3. Tahmin Raporu’na göre Türkiye önümüzdeki yıllarda ciddi kuraklık tehdidiyle karşı karşıya kalacak.
Örneğin Ege, Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu’yu kapsayan bölgelerde yağışlar yüzde 20-50 oranı arasında azalacak.
Üstelik zamanla artacak nüfus suya yönelik talebi daha da artıracak.
Ancak bu tahminlere sulardaki kimyasal kirlenme dahil değil.
Oysa nüfus artışı ve iklim krizinin doğuracağı su kıtlığı sorununun, sulardaki kimyasal kirlenme sorunuyla birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.
Böyle bir durumda su kıtlığının yol açacağı sorunların çok daha şiddetli olacağı da açıktır.
Ülkemizde mevcut su varlıklarını dikkatle korumak gerekirken mevcut durum bunun tam aksinin yapıldığını gösteriyor.
Kocaeli bölgesi ve Ergene Nehri’ndeki kirlenme bunun tipik bir örneği ve
bu bölgeler ülkemizde yeraltı ve yerüstü sularının kimyasal maddelerle belki de en çok kirletildiği yerler.
Ergene Nehri’ne sanayi tesislerinden boşaltılan atıklar nehrin doğal debisinin 6 katı.
Her gün 240 bin metreküp kentsel kullanımdan açığa çıkan atık su da herhangi bir arıtma işlemi yapılmadan nehre boşaltılıyor.
Ergene Havzası’nda 2000’den fazla sayıda sanayi tesisi var ve bu tesislerin yüzde 82’si Tekirdağ, yüzde 10’u Kırklareli, yüzde 8’i Edirne’de yer alıyor.
Suların kirlenmesine neden olan en önemli sektörler tekstil, deri, kimya, gıda ve metal sektörleri.
Endüstriyel kirliliğin fazla olduğu bir diğer bölge Türkiye’nin İstanbul’dan sonra ikinci büyük sanayi merkezi olan Kocaeli ili.
Gerek Ergene ve gerekse Kocaeli kanser tartışmalarında sıklıkla gündeme gelen bölgeler.
Araştırmada 1440 su örneği çalışıldı.
Bu sularda tespit edilen bazı pestisitlere ve poliaromatik bileşiklere dün değinmiştim.
Bu örneklerde ayrıca endüstriyel ve tarımsal faaliyetlerden sulara bulaşan
arsenik, kurşun, kadmiyum, civa gibi ağır metallerin yanı sıra;
alüminyum, antimon, bakır, baryum, berilyum, bizmut, çinko, demir, gümüş, kalay, kobalt, krom, manganez, molibden, nikel, selenyum, sezyum, stronsiyum, lityum, vanadyum ve talyum elementleri araştırıldı.
Çalışma sonuçları endüstriyel faaliyetlerin çok sınırlı olduğu Antalya ili ile kıyaslanarak Ergene Havzası ve Kocaeli ilindeki kirlilik düzeylerinin endüstriyel faaliyetlerden açığa çıkan atıklardan kaynaklanıp kaynaklanmadığı anlaşılmaya çalışıldı.
Yukarıdaki grafikte bazı ağır metallerin analiz edilen her 100 su örneğinin kaç tanesinde tespit edildiğini gösteren bilgiler yer alıyor.
Grafikte de görülebileceği gibi
Ergene Havzası’nda yer alan illerde ve
Antalya’ya kıyasla araştırılan elementlerin kalıntısına daha fazla rastlandığı açıktır.
Kocaeli’nde ve Ergene Havzası’nda yer alan illerde suların yaygın bir kirlenmeye maruz bırakıldığını söylüyor.
Antalya ilinden alınan 100 su örneğinin sadece 18’inde alüminyum kalıntısı çıkarken;
Kocaeli’nden alınan örneklerde bu değer 56 olarak belirlenmiştir.
Burada doğal olarak akla gelecek soru suda bulunan kalıntı miktarlarının ne olduğu ve bir sağlık zararına yol açıp açmayacağıdır.
Bir kimyasal maddenin zehirli etki gösterdiği miktarla bir başka kimyasal maddeninki aynı değil;
her bir kimyasal madde farklı dozlarda zehirli etki gösteriyor.
Dolayısıyla gıdalarda ve sularda bulunması muhtemel zehirli maddelerin sağlık zararlarına yol açmaması için hangi sınır değerleri aşmaması gerektiği araştırmalarla belirlenmektedir.
Bu sınır değer maksimum kalıntı sınırı olarak adlandırılır.
Bu sınırın aşılması sağlık sorunlarına neden olur.
Maksimum kalıntı sınırını aşan kimyasal maddeleri içeren gıdaların ve suların yenmemesi veya içilmemesi gerekir.
Örneğin içme sularında bulunması muhtemel zehirli maddelerden biri olan arsenik için sınır değer 1 litre suda 10 mikrogram (gramın milyonda biri) olarak belirlenmiştir.
İçinde 10 mikrogramdan fazla arsenik bulunan sular içme suyu olarak kullanılamaz. Alüminyum için konulan sınır değer ise 200 mikrogramdır.
Yukarıdaki grafik Antalya ilinden alınan su örnekleri ile
Ergene Havzası’nda yer alan Edirne, Kırklareli ve Tekirdağ illerinden alınan su örneklerindeki arsenik miktarlarını kıyaslamalı olarak gösteriyor.
Grafiği iki ayrı grafiğin üst üste binmiş hali olarak görmeli.
Mavi renkli kısım Antalya; kırmızı renkli kısım Ergene Havzası illerini gösteriyor.
Kocaeli ilinden alınan su örneklerinden sadece birinde arsenik tespiti yapıldığı için elde edilen bu veri grafiğe konulmadı.
Grafikte en solda yer alan mavi renkli kısım Antalya ilinden alınan 569 su örneğinden arsenik tespiti yapılan 20’sini (yüzde 3.5) gösteriyor. Grafiğin tam ortasından geçen çizgi 10 mikrogram olarak belirlenen aşılmaması gereken arsenik sınırını gösteriyor.
Grafikte kırmızı renkle gösterilen kısım ise Ergene Havzası’nda yer alan Edirne, Kırklareli ve Tekirdağ illerini gösteriyor.
Sadece görsel olarak bile farkın ne kadar büyük olduğunu görmek olanaklı.
Ergene’deki 3 ilden alınan 764 su örneğinin 316’sında (yüzde 41.4) arsenik tespit edildi ve bu değer Antalya’dan 15 kat fazla.
Örneklerden 25’i (yüzde 3.3) sınır değeri aşıyor ve bu suların içme suyu olarak kullanılmaması gerekiyor.
En çok arsenik tespit edilen iller
Tekirdağ 140 örnek (8’i sınır değer aşımı);
Kırklareli 74 örnek (13’ü sınır değer aşımı) ve
Edirne 106 örnek (4’ü sınır değer aşımı)
Dünya Sağlık Örgütü alüminyumu suda sağlık için önem arz eden kimyasallardan biri olarak değerlendirmiş ve
sularda bulunabileceği maksimum miktarı litrede 200 mikrogram olarak sınırlandırmıştır.
Bu sınır değerin üzerindeki suların içilmesinin çeşitli sağlık sakıncaları doğuracağı düşünülüyor.
Yukarıdaki grafikte analiz edilen sularda tespit edilen Alüminyum miktarları gösteriliyor.
Grafik 3 ayrı grafiğin üst üste konmuş hali olarak görülmeli.
Turuncu renkli kısım Kocaeli; ortadaki mavi renkli kısım Antalya ve en sağdaki kırmızı renkli kısım Ergene Havzası illerini gösteriyor.
Görülebileceği gibi gerek Kocaeli ilinde ve gerekse Ergene Havzası’ndaki sularda bulunan alüminyum düzeyleri endüstriyel faaliyetlerin çok zayıf olduğu Antalya iline kıyasla çok yüksek.
Ergene’de analiz edilen toplam örnek sayısı 764; alüminyum tespiti yapılan örnek sayısı 181 (yüzde 24) ve litrede 200 mikrogram olan sınır değeri aşan örnek sayısı ise 29 (yüzde 3. olarak belirlendi.
Her bir analiz örneği bir köy ya da mahalle bazında bir yerleşim noktasından alındı.
Dolayısıyla sınır değerin aşıldığı yerlerdeki suların içme suyu olarak kullanılmaması gerekiyor.
Ergene Havzası’nda arsenik kirliliğinin;
Kocaeli’nde ise alüminyum kirliliğinin
daha yoğun olduğu elde mevcut kısıtlı bilgiyle bile söylenebilir.
Burada arsenik ve alüminyum üzerinden yapılan değerlendirmenin genel olarak diğer ağır metaller için de geçerli olduğu söylenebilir.
Kocaeli ili ve Ergene Havzası’ndaki sularda gözlenen ağır metal kirliliği jeolojik bulaşmalarla açıklanamaz.
Tarımsal ama özellikle endüstriyel faaliyetlerden kaynaklanan bir kirliliğin göstergesi olarak görülmelidir.
Sağlık Bakanlığı’nın yürüttüğü çalışmada bölgedeki topraklardan, Ergene Nehri’nin değişik noktalarından, arıtma ve deşarj noktalarından alınan örneklerde de kirlilik tespiti çalışmaları yapılmıştır.
Bu verilerin tamamının üst üste konulması çok daha doğru ve kesin bir bilgi sağlayacaktır.
İLGİLİ YAZILAR 4. BÖLÜM
Bu yazı dizisinin ilk üç yazısında
“Kocaeli, Antalya, Tekirdağ, Edirne, Kırklareli illerinde Çevresel Faktörlerinve Sağlık Üzerine Etkilerinin Değerlendirilmesi Projesi” hakkında bazı bilgiler vermiştim.
Bu projenin amacı Ergene Havzasında yer alan Edirne, Kırklareli ve Tekirdağ ile Kocaeli ilinde sık görülen kanser hastalıklarınaçevrede bulunan kanserojen kimyasal maddelerin neden olup olmadığını anlamak.
Önceki yazılarda çeşitli gıdalarda ve sularda tespit edilen kimyasal maddelere dair bulgulara yer vermiştim.
İlk yazıda araştırmada analiz edilen gıdalar ve sularda bulunan pestisit kalıntıları, arsenik ve bazı kimyasal kirleticilere yer vermiştim.
Dün yayınlanan yazıda ise Edirne, Kırklareli ve Tekirdağ illeri ile Kocaeli ili ve Antalya ilinde çeşitli yerleşim noktalarından alınan su örneklerinde tespit edilen arsenik ve alüminyum kalıntılarını ele almıştım.
öncelikle sularda önem arz eden bir başka kirletici olan kurşun açısından durumun ne olduğuna değineceğim.
Son olarak neler yapılabileceğini dile getirmeye çalışacağım.
Yukarıdaki grafik Antalya ilinden alınan su örnekleri ile Kocaeli ve Ergene Havzasında yer alan Edirne, Kırklareli ve Tekirdağ illerinden alınan su örneklerindeki kurşun miktarlarını kıyaslamalı olarak gösteriyor.
Grafiği üç ayrı grafiğin üst üste binmiş hali olarak görmeli.
Mavi renkli kısım Antalya; turuncu Kocaeli ve kırmızı renkli kısım Ergene Havzası illerini gösteriyor.
Grafiğin en altındaki 10 rakamı ile başlayan çizgi 1 litre suda 10 mikrogram olarak belirlenen aşılmaması gereken kurşun sınırını, yani maksimum kalıntı sınırını gösteriyor.
Grafikte en solda yer alan mavi renkli kısım Antalya ilinden alınan 569 su örneğinden kurşun tespiti yapılan 12’sini (%2) gösteriyor.
Antalya ilinden alınan örneklerin hiçbiri kurşun için belirlenen sınırı aşmıyor.
Grafikte turuncu renkli kısım Kocaeli iline ait.
Kocaeli’nden alınan 106 su örneğinin 17’sinde (%16) kurşun kalıntısı tespit edildi.
Ergene’deki 3 ilden alınan 764 su örneğinin 156’sında (%20 ,4) kurşun tespit edildi ve bu değer Antalya’dan hem 10 kat fazla ve hem de tespit edilen miktarlar genelde daha yüksek.
Antalya ilinden alınan örneklerin hiçbiri kurşun için belirlenen sınır değeri aşmadı.
Kocaeli ilinden alınan örneklerin 2’si; Ergene Havzası illerinden alınan örneklerin 4’ü sınır değeri aşmıştır.
Bu suların içme suyu olarak kesinlikle kullanılmaması gerekiyor.
Dün çıkan yazıda
Antalya, Edirne, Kırklareli, Tekirdağ ve Kocaeli ilinde çeşitli yerleşim bölgelerinden alınan sularda
mevzuatta belirlenen sınır değerlerin üstünde arsenik ve alüminyum tespit edildiğini yazmıştım.
Bugünkü yazıda ise kurşun açısından durumun ne olduğunu göstermeye çalıştım.
Araştırma çalışmasından elde edilen bilgilere göre maksimum kalıntı sınırını aşan miktarda arsenik, alüminyum ve kurşun içeren 52 yerleşim bölgesinin suları içilemez niteliktedir.
Bu yerleşim yerlerinin neresi olduğu yandaki tabloda belirtilmiştir. Bu bölgelerdeki suların içme suyu olarak kesinlikle kullanılmaması gerekiyor.
Bakanlık bu yazı dizisine verdiği yanıtta projenin bitmediğini, elde edilen verileri değerlendirme çalışmalarının hala devam ettiğini belirtiyor.
Yapılan açıklama inandırıcı değil.
Çalışmanın yapıldığı zamandan bu yana üç buçuk yıl geçtiğine göre
en azından arsenik, kurşun ve alüminyum miktarlarının sağlığa zarar verecek kadar çok çıktığı bölgelerde hangi önlemlerin alındığını açığa çıkarabilmek için aşağıdaki soruları sorabiliriz.
2) Bu bölgelerde yaşayan insanlar içme suyu ihtiyaçlarını nasıl karşılamaktadır?
Bu suların içilmemesini sağlamak için gereken önlemler alınmış mıdır?
Bu sular gıda maddeleri üretiminde kullanılmakta mıdır?
3) Sularda bulunan arsenik, kurşun ve alüminyumun kaynağı belirlenmiş midir?
Bu kirleticilerin sulardaki miktarını azaltmak için hangi çalışmalar yapılmıştır.
Bu yazıda Baryum, Bakır, Molibden, Krom ve Nikel başta olmak üzere ele alınmayan başka kirleticiler de var.
Bu kirleticilerin de Ergene Havzası ve Kocaeli’nden alınan su örneklerindeki miktarlarının Antalya’ya kıyasla daha yüksek olduğunu ve daha fazla su örneğinde tespit edildiğini belirtmeliyim.
Elde edilen bilgiler hangi mahalde ne düzeyde bir kirlenme olduğuna ve o mahalde bulunan endüstriyel tesislerin çevreye yaydığı kirleticilerle bir ilişki kurmaya imkân sağlıyor.
Araştırma çalışmasında sadece gıdalar ve sular yok.
Bunlara ek olarak hava kalitesi ölçümleri, atık su ölçümleri, Ergene Çayı boyunca alınan ölçümler, toprak, Marmara Denizi’ndeki Enez, Saroz ve İzmit Körfezi’ndeki balıklar ve deniz suyunda yapılan analiz çalışmaları da var.
Marmara körfezindeki belli bölgelerdeki dip çamurları, körfezdeki kabuklu deniz canlıları ile balıklarda yapılan çalışmalar da dâhil edildiğinde projenin çıktıları İstanbul ilinde yaşayanları da yakından ilgilendirmektedir.
Buna ek olarak Türkiye’nin en önemli meyve ve sebze ürünleri üretim bölgesi olan Antalya ili de hesaba katıldığında araştırma projesinin sonuçları ülke genelini yakından ilgilendiren bir noktaya taşınmaktadır.
Bakanlık araştırma çalışmasına dair elde mevcut veri dosyasının tamamını açıklamalı.
Sadece özet bir değerlendirme raporundan söz etmiyorum.
Tıpkı bu yazı dizisinin ikinci yazısında değindiğim Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi’nin (EFSA) raporu örneğinde olduğu gibi kapsamlı bir değerlendirme raporunun açıklanmasından söz ediyorum.
Bu konularda duyarlılık taşıyan siyasetçiler,
halk ve çevre sağlığını önemseyen kişi ve sivil toplum kuruluşları
Sağlık Bakanlığı’ndan bu “olağanüstü kapsamlı” araştırma projesinin sonuçlarının açıklanmasını talep etmelidir.
Verilerin ilgili kişi ve kurumlarca gözden geçirilebilmesi ve kamusal bir tartışma (olabildiği kadarıyla!) başlatılabilmesi için bu kesin bir gerekliliktir.
İçinde olduğumuz ve hukuku, parlamentoyu, kamu bürokrasisini, akademik kurumları, medyayı felç eden koşulların kamusal tartışmaları mümkün kılacak eylem ve çabalardan kaçınmamıza yol açmaması gerektiğine inanıyorum.
Kimyasal maddelerle kirletilmiş bölgelerde yaşayan çocuklarda beden gelişiminde, bilişsel yeteneklerde gerileme olduğu, astım, alerjiler ve obezite gibi çeşitli hastalıklara yakalanma sıklığının arttığı çeşitli yayınlarda dile getiriliyor. Yazı dizisinde değindiğimiz pestisitler ve ağır metaller gibi pek çok zehirli madde hormonal sistem bozucu ve en büyük zararı da çocuklara veriyor. Dolayısıyla kimyasal kirlenme meselelerini çözümsüz bırakmak gelecek nesillerden vazgeçmek anlamına geliyor.
Su kalitesinin korunması için yapılması gereken kontrol ve izleme çalışmalarındaki eksiklikleri bir an önce gidermek gerekiyor. Bu çerçevede öncelikli olarak su varlıklarını sadece insan için değil doğadaki bütün canlılar için güvence altına alan ve
suyu bir meta olarak değil bir varlık olarak tanıyan bir “Su Yasası” çıkarılmalı.
Türkiye’de kentsel atıklar, tarım ve sanayi faaliyetleri sonucu açığa çıkan ve sulara bulaşması muhtemel 259 kimyasal kirletici madde var.
Bu kirleticilerin 174’ü (%66) için herhangi bir kontrol ve izleme faaliyeti yapılmıyor.
Dolayısıyla bu kimyasal maddelerin kalıntılarının sularda bulunup bulunmadığını bilmiyoruz.
Çıkarılacak yasa ile
su kalitesinin korunması konusunda faaliyet gösteren bütün kamu kurumlarını tek bir çatı altında toplamak;
kirlilik önleme, kontrol ve izleme çalışmalarındaki dağınıklıkları ve eksiklikleri gidermek mümkün olabilecektir.
En acil işlerden biri budur.