Abdurrahman Yıldırım - TL’nin ribaundu sert inişi durdurur mu? - HABERTÜRK
02.10.2018 - 02:10 | Güncelleme: 02.10.2018 - 09:30
2018 yılına yüzde 38’lik artışla başladığımız ithalatta son iki aydır çift haneli daralma yaşıyoruz. Üst üste 4 aydır da ithalat rakamları geriliyor. Haziran’da yüzde 3.8, temmuzda yüzde 6.7, ağustosta yüzde 22.7 azalan ithalat eylülde yüzde 18.09 daha küçüldü. İthalatın 9 aylık artışı da yüzde 3.1’e indi.
- Buna karşılık ihracattaki artış takvim etkisinden dolayı eylül ayında yüzde 22.57 arttı. 9 aylık dönemde de ihracat artışı yüzde 7.01 oldu. Sonuçta dış ticaret açığı geçen yılın 9 aylık dönemine göre yüzde 5.23 daraldı. İhracatın ithalatı karşılama oranı da yüzde 70.7’ye yükseldi.
- Kur şokunun yol açtığı yan etkiler arasındaki en belirgin iyileşme dış açığı azaltması. Nisan ayında erken genel seçimin ardından döviz kuru mayıs ayından başlayarak hızla yükselmişti. Bu artışın ithalatı daraltıcı etkisi bir ay gecikmeyle hazirandan itibaren görmeye başladık.
- Yeni Ekonomik Program, temmuz itibariyle 54 milyar dolara inen cari açığın yıl sonunda 36 milyar dolara düşeceğini tahmin etti. Bu tahminin tutması zor olabilir. Çünkü geriye kalan 5 ayda cari açıkta 18 milyar dolarlık azalma meydana gelmesi gerekir ki, 36 milyar dolara düşülsün. Bu da bize büyümede sert bir inişle karşı karşıya olduğumuza işarettir.
SANAYİDE 2009 ORTAMINA DÖNÜŞ
- Nitekim üretim kesiminden dün başka bir veri daha açıklandı. İSO’nun Türkiye Satınalma Endeksi PMI’ye göre sanayi sektörü daralıyor. Endeksin 42.7’ye inen değeri önceki aya göre yüzde 8’lik geriledi. 50 değerinin altı sanayi faaliyetlerinde daralmayı, üstü büyümeyi gösteren Endeks, son olarak Mart 2018’de 51.8 ile pozitif bölgedeydi. İthalatın yüzde 38 arttığı ocak ayında ise endeks 55.7 değerini almıştı.
- Yine 42.7 Endeks değeri en son 2009’da görülmüştü. O zaman da büyüdeki daralma çift haneli rakamları bulmuştu. PMI Endeksi sanayi şirketleri arasında siparişlerden ihracata, istihdamdan maliyet artışlarına ve üretim hacmine kadar 8 ayrı alt başlıkta, mevcut faaliyetler ve ileriye yönelik faaliyetler üzerinden anket yöntemiyle kapsıyor.
TL 1.5 AYDA %22.7 DEĞERLENDİ
- Ekonomideki bu sert iniş son çeyrek rakamlarına yansıyacak. Ancak dün yılın son çeyreğine başlarken Türk Lirası en çok değerlenen paraydı. Ağustos ayında başlayan bu değerlenme Eylül ayında atılan iki adımla da desteklendi. Bunun sonucunda dün dolar/TL 6 liranın altına indi ve 5.8770’e kadar geriledi. Bu da 13 Ağustos’taki 7.2149 düzeyine göre yüzde 18.5 gerileme demek. TL açısından bakarsak 13.86 sentten 17.01’e çıkan değeri 1.5 ayı aşkın zamanda yüzde 22.7 arttı.
EKONOMİNİN KUTUP YILDIZI
- Aynı hızda olmasa da değerlenme devam ederse veya yatay dalgalı seyir sürerse bunun ekonomik faaliyetler üzerinde pozitif etkisi olmaz mı?
Elbette olur. Ulusal paradaki pozitife dönüş ekonomi için de bir öncü işarettir, kutup yıldızı gibidir. Etkisi görülmesine görülecek de, değerlenme ne kadar sürecek, istikrarın devamı gelecek mi, şimdi bu sorgulanacak. Kur şokunu yiyenler, güvenini kaybedenler öncelikle bunu görmek isteyeceklerdir.
- İstikrarın devamı halinde yeniden faaliyetlerde hareketlenme olabilir. Bu açıdan TL’nin değerlenme veya istikrarlı hareketi henüz iz yaratacak, güven verecek bir vadede gerçekleşmiş değil. TL daha uzun vadeyle istikrarını korursa yaşanan güven kaybı geri kazanılmaya başlanır. Bu nedenle de TL’nin değerlenmesi ekonomideki sert inişi yumuşatacak güce henüz sahip değil.
Misafir 02 Ekim 2018 Salı 08:49
TL'ye güven mevcut iktidar başta iken artık kolay kolay gelmez.