one ben bir sey: Testus Zangır Zungurus
Geldik yine 17 ağustos 1999 depreminin yıldönümüne...Dört gün sonra ...20 yüzyılın felaketi olarak adlandırılan ,yaklaşık 18.000 kişinin ölümüne yol açan Marmara Depreminin 8.yıldönümü.O zamandan beri bugüne afet konusunda gide gide bir arpa boyu yol gittik.Acep arpa tanesi kadar mı ? Bu yol yoksa arpa filizi boyunda mı? Bu testusu kendinize mihenk taşı kabul ederek bakın bakalım son sekiz yılda deprem ve afet bilginizin neresindesiniz ? 1-Ambreseys ve Finkel adlı araştırmacıların 1500 ve 1800 yılları arasında Türkiye ve yakın çevresindeki depremleri anlatan çok değerli kitaplarında yazdıklarına göre 1509 da meydana gelen İstanbul depreminde;Ayasofyanın minareleri yıkılmış ;Topkapı Sarayı,Bozdoğan kemeri,Dikilitaş,Galata Köprüsü ve surlar ciddi hasar görmüştü.1000 den fazla ev yıkılmış,padişah korkup İstanbul dışına kaçmıştı.Hasar çok fazlaydı.Bugüne kıyasla belki nüfusu 50 kat daha az olan şehirde yaklaşık 5000 kişinin öldüğü tahmin edilen bu dehşetengiz depreme ne ad verilmişti?
b-Marmaranın o zamanki adıyla Adalar Denizi Zelzelesi
c-Mahkeme-i Kübra* yani Kıyamet Günü(*En büyük Mahkeme)
d-Kıyamet-i Sugra yani küçük kıyamet
2-Deprem büyüklüğü için kullanılan Richter ,logaritmik bir ölçektir.Ölçekteki her birlik bir artışa karşılık ,yer sarsıntısında 10 un katları şeklinde artan bir büyüklük söz konusudur.Peki şu hesap doğru mu ? yoksa yalnış mı? Büyüklüğü 7.2 Richter olan bir deprem 6.2 büyüklüğündekinden 10 kat daha fazla yer hareketi yaratır.7.2 de ortaya çıkarılan enerji 6.2 ye göre yaklaşık 32 kat fazladır.
b-Belli mi olur
d-Depremine göre değişir.
3-Dünyada kaydedilmiş en büyük deprem ,1960 da Şili de 9.5 Richter büyüklüğünde meydana gelmişti.Avrupada 1755 te meydana gelen ve yaklaşık 90 bin kişinin öldüğü bir deprem felaketi ise tahminen 9 büyüklüğündeydi.Nerede ?
4-9 Ağustos 1912 de Müreftede büyüklüğü 7.3 olan depremde 216 kişi yaşamını yitirmiş ,466 kişi yaralanmıştı.Tekirdağ ilinde bulunan Mürefte ,İstanbula kaç kilometre uzaktadır ?
5-Türkiye Petrol Rafinerileri A.Ş yada TÜPRAŞ ,Türkiyenin en büyük endüstri tesisiydi.17 Ağustos 1999 da TÜPRAŞ bir yanardağ gibi alev ve duman püskürtmüş,patlamasına ramak kalmıştı.Tarihinde deprem yüzünden 25 kez batmış olan ,üstelik Kuzey Anadolu Fayının orayı kat ettiği herkesin malumu İzmitte akıl almaz bir cahillikle TÜPRAŞ ve PETKİM gibi dev tesisler yerleştiren vurdumduymaz bürokratları aşağıdakilerden hangisi tarif ediyor ?
a-Şaşkın ördek tersten dalar
b-Kesbsiz ta o kadar cehl olmaz /Cehlin ol mertebesi sehl olmaz.Bu yazarı belli olmayan belirsiz deyişi Sakallı Celal Bey,Bu kadar cehalet ancak tahsille mümkündür efendim diye özetlemişti.
c-Türkiyede bürokrasi berbat derecede al birini vur ötekine
6-Deprem sizi evinizin içinde yakalamışsa ne yapmalı veya yapmamalısınız ?
a- Eğer evinizin içindeyseniz orada kalmanız daha doğru olabilir.Dışarıya fırlamaya çalışırken takılıp düşebilirsiniz.
b-İçeride sağlam bir masanın altına sığınabilirsiniz.Pencerelerden,aynalardan ,üzerinize yıkılabilecek mobilyadan uzak durmaya çalışın.
c-Dışarı çıkmışsanız ,duvarlardan,bacalardan ,elektrik hatlarından sakının.Havaya bakmamaya çalışın,başınız açıksa ellerinizle koruyun.
Kaynak :Ahmet Turhan Altıner Fay hattının şehrin dışına... Milliyet 12 Ağustos 2007.