ANDRO Klinik | Prostat Kanseri
Prostat kanseri, ilerleyen yaştaki erkeklerde en sık görülen kanser türlerinin başında yer alır. Erkek üreme sisteminin bir parçası olan ve spermleri koruyup spermlerin canlı kalmasını sağlayan sıvıların üretilmesinde görev yapan prostat salgı bezindeki hücrelerin kontrol dışı çoğalması durumu olarak ifade edilebilen prostat kanseri, erken teşhis edildiğinde tedavi edilebilen bir sağlık sorunudur.
Prostat kanseri olan hastaların prostat hücreleri sağlığını kaybeder ve fonksiyonlarını yitirir. Prostat kanserine yakalanan hastaların prostat hücrelerinin yapısı bozulur, büyüme hızları kontrolsüz bir şekilde artar ve kanserli hücreler prostat bezi dışına yayılarak farklı organları etkilemeye başlar.
Prostat kanseri genellikle yavaş seyrettiği ve belirtileri hemen ortaya çıkmadığı için “sinsi” olarak tanımlanabilen bir hastalıktır. Kimi hastalarda prostat kanserinin yıllar sonra tespit edilebilmesi, rutin prostat kontrollerinin önemini arttırmaktadır.
Henüz prostat kanserinin net olarak tanımlanabilen bir nedeni bulunamamıştır. Tıpkı iyi huylu prostat büyümesinde olduğu gibi prostat kanseri için de risk faktörlerinin varlığından bahsetmek daha doğru bir yaklaşım olacaktır. Prostat kanserinin risk faktörleri şu şekilde sıralanabilir:
➢ Yaş: Prostat kanserine yakalanma riski 50 yaşından sonra hızla artar. İlerleyen yaş prostat kanserinin en önemli risk faktörü olarak ön plana çıkar.
➢ Irk: Prostat kanseri Afrika kökenli erkeklerde Asya kökenli erkeklere oranla daha fazla görülür. Bu nedenle ırksal farklılıklar da prostat kanseri risk faktörleri arasında yer bulur.
➢ Aile Öyküsü: Ailesinde prostat kanseri olan erkeklerin bu hastalığa yakalanma riski, ailesinde prostat kanserine olmayanlara oranla daha fazladır.
➢ Beslenme Alışkanlıkları: Düşük lif ve yüksek yağ içeren besinleri tüketen erkeklerde prostat kanseri görülme riski artmaktadır.
Prostat kanseri belirtileri ve belirtilerin şiddeti kişiden kişiye değişiklik gösterebilir; bazı hastalarda hiçbir belirti görülmezken bazılarında tüm belirtiler aynı anda ortaya çıkabilir. Prostat kanserinin evresi de belirtiler üzerinde değişikliğe yol açabilir.
En sık görülen prostat kanseri belirtileri şu şekilde sıralanabilir:
➢ İdrar yaparken yanma ve acı hissedilmesi,
➢ İdrar akımında azalma,
➢ İdrarda ve ejakülatta kan görülmesi,
➢ Ereksiyon sorunları yaşanması,
➢ Sık sık idrar yapma ihtiyacı duyulması.
Prostat kanserinin idrar ile ilgili belirtileri az önce de belirttiğim gibi iyi huylu prostat büyümesi belirtileri ile benzerlik taşır. Özellikle prostat kanseri metastaz yapmadan önce şikayetler idrar sorunları çevresinde yoğunlaşır. Hastalığın ilerlemesi ile kilo kaybı, kemiklerde ağrı, kemik kırılmaları, bacaklarda güçsüzlük, kol ve bacaklarda uyuşma gibi belirtiler de gözlenebilir.
Prostat kanseri şüphesi taşıyan hastaların öncelikle hastalık öyküleri dinlenir; şikayetlerinin sıklığı ve ne zamandır devam ettiği ile ilgili bilgiler alınır. Akabinde parmakla rektal muayane ile prostat şekli ve prostatta tümör oluşumu olup olmadığı hakkında bilgi edinilir. Tüm hastalara PSA testi uygulanır. PSA değerini yükselten tek faktör prostat kanseri olmasa da ileri tetkiklere gerek olup olmadığının anlaşılması için PSA testi önemli veriler sunar. Prostat kanseri olmayan erkeklerin PSA seviyesi genellikle 4 ng/mL dolaylarında veya daha düşüktür. Bu oran arttıkça prostat kanseri riskinin güçlendiği kabul edildiğinden ileri tetkiklere geçilir.
Transrektal prostat biyopsisi prostat kanserini teşhis etmenin en kesin yoludur. Yaklaşık 10 dakika süren bu işlem sonunda prostat bezinden alınan doku örnekleri patoloji laboratuvarına gönderilir ve ortalama olarak 3 gün içerisinde kesin sonuçlar elde edilir. Prostat biyopsisi hakkında detaylı bilgi almak için “Prostat Biyopsisi Nedir? Neden ve Nasıl Yapılır?” adlı blog yazımı okuyabilirsiniz.
Prostat kanseri teşhisi konulan kişilerin tedavisinin şekillendirilmesi için prostat kanseri evrelerinin de belirlenmesi gerekir. Prostat kanseri evreleri; prostat kanseri tedavisi için en önemli yol göstericidir. Prostat biyopsisi sonrasında kanserli hücrelerin tespit edildiği doku örnekleri Gleason Skoru doğrultusunda derecelendirilir ve ek olarak radyoaktif kemik taraması, bilgisayarlı tomografi ve MRI gibi görüntüleme yöntemlerinden de yararlanılır. Elde edilen veriler prostat kanseri tedavisi sürecinin hasta özelinde şekillendirilmesini sağlar.