Özel Dedektif Tutmak Yasal Mı? | İzmir Dedektiflik A.Ş
Özel dedektiflik mesleği dünya da ilk olarak 1800 lü yılların ortalarına doğru (1833 yılı olduğu kayıtlara geçmiştir) Eugene François Vidocq isimli Fransız vatandaşı tarafından “Ticaret ve Sanayi İçin Evrensel İstihbarat Bürosu” adıyla kurulmuştur. Özel dedektiflik mesleğinin ünü 1900 yılların başlarına gelindiğinde Fransa ülke sınırlarını aşarak Amerika ve sonrasında dünyanın gelişmiş ülkelerine yayılarak özel dedektiflik mesleği dünyanın en popüler meslek dalları arasında gösterilmeye başlanmıştır.
Ülkemizde Özel Dedektiflik
Özel dedektiflik mesleği 1900lü yılların sonlarına gelindiğinde neredeyse tüm dünya ülkelerinde uygulanan bir meslek dalı haline gelmiştir. Özel dedektiflik mesleği ülkemizde ise ilk olarak özel dedektif Bilal KARTAL tarafından 1995 yılında İzmir Dedektiflik Hizmetleri ünvanı ile faaliyetlerine başlayarak uygulanmıştır. Özel dedektiflik mesleği son yıllarda oldukça gelişerek yerini en seçkin meslek dalları içerisinde almıştır. Ülkemizde yaklaşık 25 yıldır uygulanan özel dedektiflik mesleği ile ilgili özel dedektif tutmanın yasal olup olmadığı konusu neredeyse tüm insanlar tarafından merak edilen bir konu haline gelmiştir.
Kanunlara Göre Özel Dedektiflik
Dünya ülkeleri insanlık tarihinin ilk yıllarından bu yana topraklarında yaşayan insanların medeni bir şekilde insan haklarına saygılı olarak yaşayabilmeleri için çeşitli yasal düzenlemeler yaparak bu düzenlemelere de kanun adını vermişlerdir. Ülke içerisinde yaşayan tüm bireyler ülkede kanun koyucular tarafından düzenlenerek yasalaşan kanun maddelerine uymak zorundadırlar. Düzenlenen bu kanun maddelerine uyulmaması halinde kamu barışı ve kamu düzenini sağlayabilmek için kanunlara aykırı davranan yani suç işleyen kişiler işlemiş oldukları suçtan dolayı adil olarak yargılanarak cezalandırılmaktadır. Ülkemizde 26.09.2004 tarihinde kabul edilerek 12.10.2004 tarihinde resmi gazetede 25611numara ile yayımlanan 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun maddeleri incelendiğinde özel dedektif tutmak suçtur yani özel dedektif tutmak yasla değildir diye bir kanun maddesi bulunmamaktadır. Ancak özel dedektifliler mesleklerini icra ederlerken her meslekte olması muhtemel olan bir suçu işleyebilirler. Burada önemli olan husus özel dedektif tutmanın yasal olup olmaması ile özel dedektifin araştırma hizmeti verirken suç işleyip işlemediğidir.
Anayasal Hakların Kullanılması
Ülkemizde yaklaşık 25 yıldır özel dedektiflik mesleği uygulanmasına karşın devlet tarafından özel dedektiflik mesleği ile ilgili düzenlenen henüz bir yasal düzenleme yoktur. Ancak bu durum özel dedektiflik mesleğinin uygulanmasında herhangi bir yasal sorun teşkil etmemektedir. Anayasamız incelendiğinde devletin vatandaşlarına karşı çalışma ve sözleşme hürriyeti ile Çalışma ile ilgili hükümler başlıkları altında yer alan 48. Ve 49 maddeleri vatandaşlarımızın dilediği alanda çalışma ve sözleşme hürriyetlerine sahip oldukları ve çalışmayı desteklemek görevleri olduğunu açıkça belirtmiştir.
Madde 48 – Herkes, dilediği alanda çalışma ve sözleşme hürriyetlerine sahiptir. Özel teşebbüsler kurmak serbesttir. Devlet, özel teşebbüslerin milli ekonominin gereklerine ve sosyal amaçlara uygun yürümesini, güvenlik ve kararlılık içinde çalışmasını sağlayacak tedbirleri alır.
V. Çalışma ile ilgili hükümler A. Çalışma hakkı ve ödevi
Madde 49 – Çalışma, herkesin hakkı ve ödevidir. (Değişik fıkra: 3.10.2001-4709/19 md.) Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır.
Anayasamızın bu maddeleri vatandaşlara tanınan çalışma ve sözleşme hürriyeti ile Çalışma ile ilgili haklar vatandaşın suç işleme özgürlüğüne sahip oldukları anlamına gelmemektedir. Bir mesleği icra eden her hangi bir kişi görevini icra ettiği sırada yasalara aykırı hareket ederek suç işlerse işlemiş olduğu suçtan sorumludur. Burada suçu işleyen kişi bir özel dedektifin olma ihtimaline karşı bu suçu işleyen kişi bir devlet memuru da olabilir. Burada önemli olan hangi meslek icra edilirse edilsin icra edilen mesleğin hukuka uygun yasalar çerçevesinde icra edilmesi gerekmektedir.
Özel Dedektifin Hukuki Sorumluluğu
Özel dedektif tutarak özel dedektiften hizmet satın almak her vatandaşın anayasal hakkıdır. Ancak tutulan özel dedektif mesleğini icra ederken ülkemizde yürürlükte olan kanunlarımıza riayet ederek özel dedektiflik mesleğini hukuka uygun olarak icra etmesi gerekmektedir. Bir özel dedektifin müşterilerine yasalar çerçevesinde araştırma hizmeti verdiği sürece özel dedektif tutmanın hukuken hiçbir engeli ve sakıncası bulunmamaktadır. Özel dedektif tutmak ile ilgili ülkemizde yaşayan insanlar arasında çok yaygın olarak özel dedektif tutmanın suç olduğu, özel dedektif tutmanın yasal olmadığı ve özel dedektif tutmanın yasak olduğu gibi birçok söylem vardır. Ancak bu söylemlerin hiç birisi doğru değildir. Ülkemizde uygulanan yasaklar kamu barışını ve düzenini, adaleti, huzuru ve sükûneti sağlamak için kanun koyucu tarafından ceza kanunu olarak hazırlanarak Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından oylanarak uygun görülmesi halinde Cumhurbaşkanlığı makamına gönderilir. Düzenlenen kanun tasarısı Cumhurbaşkanlığı makamınca uygun görülmesi halinde onaylanarak resmi gazetede yayımlandıktan sonra kanunlaşır. Ülkemizde uygulanan kanun sisteminde vatandaşlar için yasaklanan eylemler Türk Ceza Kanununda suç olarak tanımlanarak her bir ceza eylemi ayrı ayrı belirtilmiştir. Tanımlanan bu yasaklar içerisinde Özel Dedektif tutmanın yasak olduğu yönünde her hangi bir yasal düzenleme bulunmamaktadır. Bu nedenle ülkemizde uygulanması suç olarak tanımlanmayan Özel Dedektiflik mesleği uygulanmaktadır. Özel dedektif tutmanın hukuken hiçbir sakıncası bulunmamakla birlikte özel Dedektif tutmak son derece yasaldır
Özel Dedektiflerin Elde Ettiği Deliller
Özel dedektiflik mesleği popülaritesini dünyada ve ülkemizde arttırdığı için özel dedektiflik sektörü hızla büyüyerek itibar kazanmaktadır. Ülkemizde bu bağlamda özel dedektiflerin yapmış olduğu araştırma hizmetlerinden elde edilen delilleri Sayın Mahkemeler delil olarak kabul etmektedirler. Ayrıca Sayın Mahkemelerin Sayın hâkimleri bazı durumlarda özel dedektiflikleri mahkemelere davet ederek yargılamaya konu olan ve yargılama konusu ile alakalı kendilerinin müşterilerine vermiş olduğu hizmet ile ilgili özel dedektiflerin tanık sıfatıyla beyanlarını almaktadırlar. Ülkemizde henüz dedektiflik mesleğinin uygulamada düzenlenmiş bir kanunu bulunmamaktadır. Ancak 1990lı yılların başından bu yana ülkemizde özel dedektiflik mesleği uygulanmaktadır. Özel dedektifler sahada araştırmalarını yaparken kanunlara riayet ederek hukuka uygun olarak delil elde ettikleri sürece ÖZEL DEDEKTİF TUTMAK YASALDIR.