Göıä säher çagy gopan tupana çalym edıän ıowuz uruş uzak ıerlerde dowam edıärdi. Emma ol özüniñ badyny gaçyrman haıdan-haı öñe hereket etmegini dowam etdirse garaşylmadyk hasrat bolup, bu gün bolmasa ertir ganly gözlerini islendik ıere aılap biljekdigine hiç şübhe ıokdy. Şol sebäpli her bir ıarag tutyp bilıän erkek göbekli ene topragyny duşmana bermezlik üçin howada göze görünmän gaıyşyp ıören tozgajyklar ıaly şabyrdap ıagıan güllelere döşlerini gerip göreşıärdiler. Bu bolsa Ata Watana bolan çäksiz söıgiden nyşandy.
Dañ atyp, nurly Gün zemini mähir bilen çoıanda küren obanyñ ıedi ıaşdan ıetmiş ıaşlysy demir ıoluñ töweregine ıygnanyşypdylar. Şeıle bir adam köp welin alma zyñsañ ıere düşjek däl. Olaryñ arasynda şumjaryp, agysyny zordan saklap duranlar has-da ilki bilen göze ilıärdi. Daşyndan göräımäge bir bende işini bitiren ıaly, emma ne jeset, ne-de bar bolsa alysdan gözüñe dürtülıän agaç tabyt bardy. Ölüm- ıitimiñ ıoklugyna şol zatlardan göz ıetireniñ hem bir hasap welin ulus iliñ arasynda sesiniñ ıetdiginden bozlap aglaıan enäniñ agysyny eşidip, ıene-de düıpli pikire batanyñy duıman galıañ. Enäñ bar aıdıany ,, Balam, eziz balam, başyña döneıin balam!'' bolup, bu sözler hemmäniň gulagynda ıañlanyp durdy. Enäñ garşysynda bolsa syrdam boıly ıaş ıigit ıuwaşlyk bilen mylaıym ıylgyryp durdy. Ol başardygyndan aglap, özüni ıitirip barıan enesini köşeşdirjek bolıardy. Enesiniñ sandyrap duran ellerinden öpüp, mañlaıyny onuñ elleri bilen sypaıardy. Başardygyndan hoşamaı sözler aıdyp, enesiniñ derdini ıeñletmek isleıän ıaş ıigidiñ ady Begençdi. Ol kiçiliginden zähmetsöıer, bir işi başlap, ony soñyna çenli bitirıän, dogryçyl, sypaıy ıigitdi. Başardygyndan obañ köpçilikleıin işlerine işewir gatnaşyp, il içinde oñat abraı alypdy. Hawa, bu gün bolsa ony Ata Watany agyr ıagdaıda galany üçin kömege çagyrypdy. Häzir ony dabara bilen fronta ıollamak üçin bütin oba otlynyñ saklanan ıerine gelipdi. Tanyşdyr-nätanyş adamlar Begenji taıly gezek bagra basıardylar. Şeıle agyr hoşlaşyk pursadynda Begenç giden mähelläniñ içinden birini gözleıän ıalydy. Eılesine-beılesine garanjaklap, uly umyt bilen birine garaşıardy. Birden märekäñ arasyndan orta boıly, zülpleri towlanyp, al ıañagyna gelşik berip duran juwan gyz Begenjiñ gabadyna geldi-de, nazaryny başga ıana sowman oña seredip durdy. Soñra bolsa durnañ gözi ıaly öwşün atyp duran gözlerinden hünji göz ıaşlaryny gaçyryp, juwan gyz Begenji berk bagryna basdy. Bütin märeke ajy aıralyga çäre tapman göz ıaş döküp duran gyz bilen özüniñ howply ıola rowan bolup barıandygyna birjik-de darykman, pessaılyk bilen ıylgyryp duran Begenjiñ birek-biregi bagra basyp duranlygyna diri şaıat bolupdy. Muny bir çetde kibtini gysyp, ,,barsammykam ıa barmasammykam'' diıip, duran Maral hem synlap durdy. Ol pikir ummanyna çümen ıaly bolup, süzülen gara gözlerini az salymlyk ıumup durdy-da, iki ıana başyny ıaıkady. Hawa, Maral hälden bäri garanjaklap duran Begenjiñ garaşıan gyzydy. İolboıy ,,Nädip märekä syr bermän Begenç bilen hoşlaşyp bolarka?!'' diıip, öz-özüne telim gezek sowal berip gelıän Marala häzirki waka garaşylmadyk sowgat bolupdy. Ol häzir ıüzüni öwrüp yzyna gaıtsa ıüreginiñ mejal tapmajagyny oñat bilıärdi. Çünki ol Begenji çyn ıürekden söııärdi ahbetin. Begenjiñ bir nätanyş gyz bilen duranyny gözi bilen görse-de Maral ıüregine giñlik berip, Begenjiñ söıgüsine wepaly ıigitdigine berk ynanyp, oña uly umyt baglaıardy.
Hyıalynda müñlerçe sowala jogap tapyp bilmän duran Maral ıanyna bile okan synpdaş gyzy Senemiñ gelenini duıman galdy. Senem biraz gülümsireıän ıaly uludan dem aldy-da, kä Begenje, kä Marala seretdi.
- Wah-wah, Maraljan, bagt diıip saılanyñ şum ykbal bolup çykaıdymy?!- diıip, Senem çep gaşyny ıokary galdyrdy-da, kellesini ıaıkap, Maralyñ ıaraly ıüreginde kiçijek uçgunjykdan ot ıakmak isleıärdi.
- Men öz bagtymyñ şum ykbala dönjegine hiç haçan ynanmaryn.
- Näme, indi öz gözüñ bilen görüp duran zadyña ynanmajak bolıañmy?! Men ol gyzy örän oñat tanaıan, ol ilerki obada ıaşaıar. Begenjiñ ony ir wagtdan bäri tüıs ıürekden söııändigini saña aıdasym hem gelipdi, emma saña dözmedim.
Maral biraz sandyraıan elleri bilen örüm saçynyñ ujuny emaı bilen sypap, märekäñ orta arasynda duran syrdam boıly Begenje seredip durdy.
-Eger başga birini söııän bolsa ,goı, bagtly bolsun! Men gül arasynda tiken bolmaryn- diıdi-de Maral öılerine bakan ıola düşdi. Hamana iş bitiren ıaly gözlerini oınakladyp duran Senem bolsa ,,Ahyryn başa bardy'' diııän mysaly gözlerini ıumup, öñküsinden-de beter ıylgyrdy.
Begenç eılesine-beılesine garanjaklap durşuna, şindi hem birine garaşıardy. Onıançada otlynyñ aıylganç sesi bütin märekäñ depe saçyny bir ıere üışürdi. Begenjiñ enesi ogluny bagryna basyp, oña ene kalbyndan çykıan mähirli sözlerini aıda-aıda, gözlerinden boıur-boıur ajy gözıaşlaryny dökıärdi. Şol juwan gyz hem aglamjyrap, Begenjiñ sag gidip, aman gelmegini dileıärdi. Ine-de aıralyk pursady. Begenç otla mündi-de gollaryny bulap, mährem enesi, şol hoşlaşmaga gelen gyz, garasaı bütin obasy bilen gyzgyn hoşlaşyp, ençeme külpetleri özünde jemlän hunabaly urşa bakan ıola rowan boldy...
Uruş zawun sesler , ençeme ıitgiler bilen dowam edıärdi. Elinden, aıagyndan ok degenine garamazdan Watanlaryny jandan söııän merdana esgerler söweşmeklerini dowam etdirıärdiler.Duşman güllesinden gyzyl gana bulaşyp harap bolup ıatan esgerler hem az däldi.
Begenç öz egindeşleri bilen başardygyndan duşmana sary durşy bilen ar-namysa ıugrulan gülläni ene topragyna bolan çäksiz söıgüsi bilen ıagdyrıardy. Esgerler diñe öñe hereket edıärdi. Wagtyñ geçmegi bilen olar duşmana berk zarba urup, ençeme ıerleri duşman howundan azat edipdiler.
- Esgerler, şu gün agşam biziñ aıgytly hüjüme geçmelidigimizi size ıatladıan. Şonuñ üçin häzir oñat dynç alyñ!- diıip komandir ıogyn sesine bat berip gürledi.
Aıgytly hüjüm barada eşiden esgerler ellerine galam alanlaryny duıman galdylar. Sebäp bu söweş ençeme esgeriñ ömür tanapyny gyryp, ony şum ykbalyñ bosagasyna eltip biljekdi. Begenç hem eline galam alyp, bölejik kagyza gysgajyk hatyny ıazdy-da, kisesine saldy. Indi hemmeler aıgytly söweş barada oılanyp, özlerine ıakyn saıan adamlaryny hyıallarynda janlandyıardylar.
Obada bolsa şol öñküje durmuş öz akgynlygy bilen dowam edıärdi. Tylda galmaklyk hem urşa gidip söweşmekden onçakly tapawyt etmeıärdi. Oba durmuşynyñ agyr işleri zenanlaryñ, ıaşy ötüşen garrylaryñ, çagalardyr ıetginjekleriñ paıyna düşüp, mele ıer olardan agyr zähmedi talap edıärdi. Emma agzybirlikde jebisleşen ulus iliñ yhlasy bilen başy başlanan her bir işde kynçylyk ıok ıalydy.
Özüni ıalñyzlyk dünıäsinde tanap bilen baglan Maralyñ bar hyıaly Begenç baradady. Ol başardygyndan Begenji unutjak bolıardy, emma kalbynda uly orun tapyp, ıürek tarlaryna perde bolan baş söıgüsi muña hiç ıol bermeıärdi. ,,Begenç, men saña özümden hem beter ynanypdym, seni ıaş ıüregimiñ söıüp bildigiçe söıüpdim, ıöne sen welin meni söımeıän ekeniñ! Dogry, seniñ ykbalyñ öz eliñde, öz isleışiñ ıaly ıaşap bilersiñ! Men hem seni bir dem saklanman gürsüldäp urıan ıüregimden sogrup aıyraryn, seni baky unudaryn!'' diıip, Maral hyıalynda Begenç bilen gürleşıärdi. İatsa tursa şol Begenji bagryna basan gyz barada pikir edip, özüni oña bäsdeş edip däl-de, özüne nesip etmejek bagtyny bagtly edip biljek gyz hökmünde garaıardy. Şeıle oılanmalar, aıralyk derdinden şaha-şaha boluşyp, gitdigiçe ıokary galyp barıan ıalñyzlyk duıgusy bir dem saklanman geçip duran günleriñ sepgidine seplenip, maıdaja akymy bilen geçip durdy.
Bu günki gün öñkilerden düıpgöter tapawytlydy, sebäbi bu gün Watan goragçylarynyñ aıgytly hüjüme geçmeli günüdi. Ähli esgerler komandiriñ ıolbaşçylygynda ıaraglaryny berk guratlap, hüjüme geçmeli ıere towşan ädimini edip gelipdiler. Söweşde ıitginiñ az bolmagy üçin duşmanyñ aglaba böleginiñ nirededigini bilmek gerekdi. Komandir esgerleriñ içinden öz göwni ıetıän iki esgerini saılap, olary ıagyñ orryk ortasyna hüşgärlik, seresaplylyk bilen razwedkaçylyk etmäge iberdi. Olaryñ esasy maksady duşman taııarlyksyzdygyna göz ıetirip, özleriniñkilere habar ıetirmekdi. Razwedkaçylyk etmäge iberilen iki esgeriñ biri bolsa Begençdi. Iki esger ädimlerini ıeñillik bilen basyp, barmaly ıerlerine oñat golaılaşypdylar. İaragyny egninden asyp iki ıana ysgynsyz gezmeläp ıören garagula gözleri düşen badyna Begenç az-kem çekinen ıaly etdi-de, salgym bolup garagula görünmän bir tarapdan beıleki tarapa geçdi. Eli bilen yşarat edip, ıanyndaky ıigide duran ıerinde oñat gözegçilik etmegi tabşyrdy-da ıene ıuwaşjadan ädimläp başlady. Daş töweregi dymyşlyk gurşap alypdy. Esgerler bolsa hüşgärligi elden bermän, habara garaşıardylar. Birhaıukdan kimdir biriniñ ,,Esgerler ,öñe!'' diıen sesi alyslara ıañlanyp gitdi. Komandir Begenjiñ sesini eşidip, esgerlere ,,Öňe!'' diıip buıruk berdi. İaraglaryny jebis tutup, esgerler öñe hereket etmäge başlapdylar. Duşmana tarap atylan oklar ar-namysa, Watana bolan söıgä ıugrulandy. Gandöküşikli söweşde esgerler duşmany jus gabap, olary ıeñlişe sezewar edipdiler.
Söweş gutaransoñ komandir ıitgileriñ sanyny bilmek isläp, esgerleri nyzama düzdi. Olardan ıedi esger duşmana garşy göreşip, gahrymanlarça wepat bolupdy. Komandir tozan siñen papagyny eline aldy-da bir çete saılanyp uludan dem aldy. Özüniñ günäsi bar ıaly gözlerini ıumup, hyrçyny dişleıärdi. Ol has-da dogumlylykda, dogryçyllykda özüni oñat aldyran, bu gün bolsa duşman güllesine pida bolan Begenç üçin ah çekıärdi. Çünki şu günki söweş has agyr bolmalydy, emma Begenjiñ ıagy üstüne baryp, olaryñ taııarlyksyzdygyna, özleriniñ duşman bilen söweşmäge güıçleriniñ ıetikdigine mazaly göz ıetirip, özüniňkilere habar bermegi söweşiñ ıeñil bolmagyna sebäp bolupdy.
Bütin oba gahrymany ıerlemek üçin, soñky ıolda razylaşmak üçin onuñ öıüne şol demir ıolda üışüşleri ıaly ıygnanyşypdy. Aglamakdan ıaña ıañaklary gyzaryp, gözleri çişip giden enäñ haly harapdy. Ol sandyraıan ellerini balasyndan gelen hata ıetirip, uzak ıaılalaryñ ysy siñen haty mañlaıyna degirıärdi. Balasynyñ indi hiç haçan dolanmajagyna gözi ıetse-de töwereginde oturan goñşy gelinlerden haraı isleıärdi.
- Oguljan, gyzym, Begençjan geler gerek?! Hawa, ol hökman geler. Begençjan enesini ıalñyz goıup,özi alyslara gitjek ogul däldir. Ol hökman geler, hawamy gyzym?!- diıip, ajy göz ıaşyny ıaz çagbasy ıaly gözlerinden guıanyny duıman galıardy.
- Daızamjan, giñräk boluñ, muña durmuşyñ eçilen keç ykbaly diıerler- diıip, goñşy gelin Oguljan göz ıaşlaryny saklap bilmän oturan enä göwünlik berıärdi.
Begenç bilen hoşlaşmaga Maral hem öz ejesi bilen gelipdi. Häzir onuñ ıüreginden agyr daş asylan ıalydy, emma agysyny başardygyndan içine salıardy. Şol gün, demir ıoluñ gyrasynda onuñ bilen hoşlaşman galanyna diıseñ ökünıärdi. Soñra bolsa ,, Sen özgäni söııärkäñ men nädip seni uly söıgi bilen urşa ıollap bilerdim?!'' diıip, öñküsinden-de beter gam girdabyna çümıärdi. Uly ıatlamalar dünıäsine perwana bolan Maral birden doñup galdy. Sebäbi şol Begenjiñ bagryna basan gyzy bosagadan gözıaş edip ätläpdi. Maralyñ iki gözi şol gyzdady. Ol gyz Begenjiñ enesiniñ ıanyna bardy-da onuñ alnyndaky ak saçyny ogşady. Soñra bolsa içi-içine sygman uly ses bilen aglady.,,Eziz agamjan, Begençjan, jaıyñ jennet bolsun!...''
Maral gözlerinden akıan göz ıaşlaryny gara ıaglygy bilen süpürip aıyrdy-da, uludan dem alyp, ah çekdi.
Awtory Maksat Seıitliıew
Maksat jigim ıazyp bolaňsoň awtory: Maksat Seıitliıew diıip ıazmaly