• Belirli bir yatma zamanı oluşturmaya ve bunu sürdürmeye çalışın.
• Hastaya yatma zamanının geldiğini bildiğin. Esneyin, gerinin, ‘uykum geldi’, deyin, ışıkları birlikte söndürün ve bunu bir yama zamanı adeti haline getirin.
• Hastanızı yatmadan önce tuvalete gönderin
• Hastanıza günün ileri saatlerinde kafeinli içecekler ve içki ermeyin.
• Yatmadan önce yüksek sesli, uyarıcı televizyon programlarından kaçının. Yatıştırıcı bir müzik çalmayı deneyin.
• Yatmadan önce ertesi günün programından söz etmeyin. Hasta zamanı karıştırdığı için endişelenmeye başlayabilir.
• Nereyi tercih ediyorsa orada uyumasına izin verin. Yataktan düşüyorsa yer yatağı yapın. Gündüz yapılan fiziksel aktiviteler, egzersizler e uzun yürüyüşler gece uykusunu düzenleri gündüz yapılan şekerlemeler gece uykusunu bozar. Gündüz uykusunu kısıtlayın ve aktif, uyanık tutmaya çalışın. • Huzursuzluk veya uyku problemlerine neden olabilecek bir ilaç değişikliği olup olmadığını düşünün ve doktoruyla konuşun.
• Yatak odasının rahat olmasına dikkat edin. Odanın çok sıcak ya da çok soğuk olması, yatağın rahatsız olması, çok fazla ışık, rahat olmayan giysiler, uykusuzluk yaratır.
• Hasta gece ile gündüzü ayırt edemediği için uyuyamıyorsa kalın ve koyu perdeler kullanarak gece olunca odanın karanlık olmasını sağlayabilirsiniz.
• Hasta gece kalkarsa onla yumuşak ve sessizce konuşun, ona hala gece olduğunu ve yatağa dönmesi gerektiğini söyleyin.
• Geceleri geziniyorsa evdeki tehlikeleri gözden geçirin ve gece evde dolaşmasını güvenli bir hale getirin. Yatak odasını onun emniyetli bir şekilde hareket edeceği şekle sokun. Pencere, balkon kapısı ve dış kapıya kilit sistemi kurun.
• Geceleri hastanın yatak odası ile banyo arasında ve evin zor görülen kısımlarında sürekli yanan bir ışık bırakın.
• Mobilyaların yerlerini sürekli değiştirmeyin. Kenarlarına yansıtıcı bantlar koyun, sivri köşeli mobilyaları kaldırın. Radyatörleri sabitleyin. Dağınık eşyaları; elektrik kordonlarının döküntülerini ortadan kaldırın. Ocağın fişini çekin, düğmelerini çıkarın.
BAĞIMLI OLMAK - TAKİP ETMEK
Anksiyete veya terk edilme korkusu nedeniyle ortaya çıkar. Gün boyunca yaşamını yönlendiren güvenilir bir insan artık onun tek güvencesidir. Çeşitli durumlarda nasıl tepki vermesi gerektiğini anlamak için sizin ruh halinizi ve ifadelerinizi gözler.
• Her şeyin yolunda olduğuna dair sık sık güven verin.
• Taleplerini uygun ve kabul edilebilir bir şekilde yerine getirin. Yaratıcı olun ve eğlenmeye çalışın.
• Hayır kelimesini kullanmaktan kaçının.
• Hemen döneceğiniz konusunda güven telkin edin. Zaman kavramları ve bellek bozulduğu için hemen döneceğinizi hatırlamaz ve onu terk ettiğinizi sanar. Bazen bir saati kurarak ‘saat çalınca döneceğim deyin.
• Ona sakinleştirici etkisi olan nesneler (tüylü bir oyuncak hayvan, tüylü bir battaniye veya bir fincan bitki çayı) verin veya sakinleştirici bir müzik çalın.
• Onu meşgul edecek bir aktivite bulun. Halıları katlamak, yer süpürmek, bahçe işleri veya yün dolamak gibi. Tekrarlayıcı bir iş ya da dikkatini odaklayabileceği meyve, çerez erebilirsiniz.
• Yanında olmadığınız zaman anksiyetesini yatıştırmaya nelerin yardımcı olacağını saptamaya çalışın.
• Yanında olmadığınız zaman güvendiği birinin yanında kalmasını sağlarsanız peşinizden gelmeden gitmenize izin verir.
• Kendinize zaman ayırın ve dinlenin.
Utandırıcı ya da tuhaf davranışlar;
Hasta size çok uygunsuz gelen, tuhaf ve onda görmeye alışık olmadığınız şekilde davrandığında utanır ve endişelenirsiniz. Beyinde sosyal ortama uygunluğa göre hareketleri kontrol eden bölgeler hasar görür ve toplumsal kuralHasta size çok uygunsuz gelen, tuhaf ve onda görmeye alışık olmadığınız şekilde davrandığında utanır ve endişelenirsiniz. Beyinde sosyal ortama uygunluğa göre hareketleri kontrol eden bölgeler hasar görür ve toplumsal kural baskıları ortadan kalkar. Kazayla teşhir, karşı cinse aşırı çekilme e sosyal konumu ile bağdaşmayacak davranışlar ve sözcükler küfürler, hava çıkarma vs. gibi durumlar bundan kaynaklanır.
• Davranışı şaşırtıcı, tuhaf bulsanız bile sakin kalmaya ve aşırı tepki göstermemeye çalışın. Aşırı tepkinizden dolayı şaşırabilir, tedirgin olabilir ya da agresif davranabilir. Ani duygulanım değişikliği, gerçekleşmiş bir olaya gösterilen tepki olmadığından kişisel olarak değerlendirmeniz gerekir.
• Hastayı sakin bir şekilde ortamdan uzaklaştırın ve dikkatini başka yöne çekin. Fakat davranışınızın hasa tarafından bir karşı koyma olarak algılanmaması için de dikkatli olmalısınız.
• Hasta davranışının tuhaf olduğunun farkında değilse ya da ne söylemeye çalıştığınızı anlamıyorsa uzaklaşmaya ya da davranışlarını durdurmaya çalışmanıza itiraz edebilir
• Hastanın sevdiği bir yere gitmek, bir şeyler yapmak, yemek içmek gibi şeylere dikkatini çekebilirsiniz.
• Davranış utanç verici de olsa şayet çevrenizdeki kişileri hastalıktan haberdar edebilirseniz sorunlar doğmayabilir.
• Duygularınızı ve sıkıntılarınızı benzer deneyimleri olan kişilerle paylaşmak sıkıntınızı hafifletir e hatta işin eğlenceli yanını bile görebilirsiniz
• Bu davranışları önlemek için hastanın neden böyle davrandığını açıklayabilecek örnek teşkil eden bir neden bulmaya çalışın. Tuhaf davranışın bir sebebi olabileceği gerçeğini anlarsanız daha az utanır e sorunun ortaya çıkmasını önler ya da çıktığında durdurabilirsiniz.
• Bu davranış hangi insanların yanında ve günün hangi saatinde ortaya çıkıyor.
• Bu davranışın ona göre özel bir anlamı ar mı? Örneğin bu davranıştan sonra altına kaçıran hasta tuvalete gitme ihtiyacını bu davranış ile anlatıyor olabilir. Örneğin çantasının çalınmasından korkuyorsa bütün gün elinde tutabilir.
• Hasta da kendi duygularından yorulabilir hatta korkabilir, örneğin kahkahasını neyin başlattığını unutur. Davranışın neye bağlı olduğunu araştırmaktan çok hastanın içini rahatlatmak, destek vermeli, bu ani ruh hali değişiklikleri sizin yaptığınız ya da yapmadığınız şeylere bağlı olmadığı için kendinizi sorumlu tutmamalısınız.