Canlılar biyolojik amaçlarını nasıl biliyorlar? | Soru & Cevap - Evrim Ağacı
Canlılar biyolojik amaçlarını nasıl biliyorlar?
Hayatta kalma iç güdüsel anlıyorum fakat üreme canlılar için nasıl bir amaç haline geliyor? Gen aktarımı yapmak bireye bir fayda sağlamayacağı halde canlı neden üreme ihtiyacı duyoyor ve bunu amaç haline getiriyor? özellikle prokaryot canlılar bu görevleri neden ve niye üstleniyorlar?
Üreme istenci biyolojik temelli değildir. Fiziksel bir nedeni bulunmaktadır: "Bilgilinin Korunumu" yasası
Bildiğimiz gibi evrende fiziksel süreçler Entropi tarafından ısı ölümüne doğru sürülmektedir. Canlılar bu entropik süreçlerin tersine hayatlarında bir düzen oluşturmayı amaçlayarak ısı ölümüne direnmektedirler. Bu da tabii daha çok entropiye yol açmaktadır. Fakat bilginin evrenimiz içerisinde kendini koruduğu bilinen birşeydir.
Canlılar da genetik kodlarını ve önceki nesillere ait bilgileri sonraki nesillere aktarmaya çalışarak bilgiyi koruma ve entropiyi azaltma eğilimindedir. Süreçler her ne kadar biyolojik görünse de çok daha ulvi bir amaca hizmet etmektedirler.
Bu konular günümüz biliminin en çetrefilli konularından birisidir ve pek çok bilim insanı tarafından halen tartışılmaktadır. Bilgi Teorisi, Bilgi Felsefesi (Epistemoloji) ve Termodinamik gibi konularda derinlemesine araştırma yaparsanız konuyu anlamak daha rahat olacaktır.
Bilgi teorisi ve entropi hakkında aşağıya bir kaynak bırakıyorum.
Hayattakalım ve üremeyi amaç edinerek yemek yemeyiz mesela. (Zebralar, iguanalar, kargalar da bu amaçla yemezler.) Acıktığımız için ve yerken zevk aldığımız için yeriz. Ama beslenmemizin esas nedeni, bebeklikten çiftleşip üreyeceğimiz yetişkinliğe kadar hayatta kalmak ve genlerimizi yeni nesillere aktarmamızı sağlayacak gametleri oluşturacak maddeleri sağlamaktır. Çoğu canlının bu "büyük ve gizli projeyi" otomatik olarak gerçekleştirmesi için evrimsel süreçlerde acıkma ve yemek yemekten zevk alma gibi his ve duygular güçlü bir şekilde seçilmiştir. Aynı durum üreme için de geçerlidir. Nasıl ki acıkmak yemeye yöneltiyorsa cinsel güdüler de çiftleşmeye yöneltir. Amaç çiftleşmektir, üremek değil. Kurbağalar üremeyi istedikleri için çiftleşmez, çiftleşmeye yönelten cinsel güdülere sahip oldukları için çiftleşir. (İnsanda da temelde aynı durum geçerli...)
"Canlılık" dediğimiz fenomen genetik materyalin devam ettirilmesi üzerine kurulu. Yani organizmalar, bireylerin zevki, mutluluğu, esenliği ya da huzurunun önem taşımadığı süreçler içinde, sadece ve sadece genetik materyalin sürdürülmesini (bölünme, üreme ve türün devamı...) sağlayabildikleri için oluştu ve bunu yapma başarılarını arttıracak özellikler kazanarak evrimleştiler, evrimleşiyorlar. Bu işin, belli bireylerin sürekli hayatta kalması yerine, üretilecek yeni bireylere genetik materyalin aktarılarak yapılması birçok bakımdan daha avantajlı. Bu nedenle, prokaryot-ökaryot fark etmeksizin tüm yaşam, bir anlamda, "genetik materyal kopyalama ve aktarım teknolojileri" (çiftleşmeye yönelten güdü ve duygular da bunlara dahil tabi) üzerine kurulu. Türlerin bireyleri olarak bizler, genetik materyallerin geçici taşıyıcısı, koruyucusu ve aktarıcılarıyız ve bu işler için evrim tarafından, her şeyden önce, hayatta kalmaya ve üremeye "programlanmış" vaziyetteyiz.
Hayattakalım da üreme (/bölünme) de bu genetik materyalin bireyden bireye, nesilden nesile aktarımının olmazsa olmazı (ve de birincisi ikincinin koşulu aynı zamanda). Yani, sadece, bu iki işi becerebilen bireyler genetik materyalin sürdürülmesini sağlıyor. Dolayısıyla hayattakalım ve üremeye hizmet eden güdü ve davranışlar evrimsel süreçlerin başlarından itibaren öncelikli olarak seçilmiş ve canlılığın bu temel işlevleri bireylerin keyfine kalmamıştır. "