SGK İzmir Danışmanlık ve Müşavirlik Hizmetleri - Ölüm Aylığı
MALULİYET İŞLEMLERİ ÖLÜM AYLIĞI İŞLEMLERİ ERKEN EMEKLİLİK
Erkek çocuklar 18 yaşını dolduruncaya kadar orta öğrenim yapıyorlarsa 20 yaşını yüksek öğrenim yapıyorlarsa 25 yaşını dolduruncaya kadar hak sahibi sayılırlar. Çalışamayacak durumda malül olan erkek çocuklar ise kendi çalışmalarına bağlı olarak herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan aylık almıyor olmaları şartı ile hangi yaşta olduklarına bakılmaksızın hak sahibi sayılırlar.
Kız çocuklar ise sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi çalışmamak ve buralardan kendi çalışmalarından dolayı aylık almamak ve evli olmamak şartı ile yaşlarına bakılmaksızın hak sahibi sayılırlar. Evli olduğu için hak sahibi sayılmayan kız çocuklar dul kalırsa bu defa hak sahibi sayılırlar.
ÖLÜM AYLIĞINA TALEPTE BULUNMA VE AYLIĞIN BAŞLANGICI
Ölüm aylığı bağlanabilmesi için çalışırken vefat eden sigortalının hak sahiplerinin sigortalının en son çalıştığı işyerinin bağlı olduğu sigorta müdürlüğüne Kurumdan aylık almakta iken vefat eden emeklilerin hak sahiplerinin ise Genel Müdürlüğümüze yazılı olarak başvurmaları gerekir.
Sigorta Müdürlüklerimize sigortalının eşi 18 yaşından büyük kız ve erkek çocukları ile ana ve babalarının dilekçe ile Genel Müdürlüğümüze emekli sigortalının eşi ile ana ve babasının (Ek 13) 18 yaşını doldurmuş kız çocuklarının 18 yaşını dolduran erkek çocuklarının ise ekteki dilekçe ile yazılı olarak başvurmaları gerekir.
Ölüm aylığı talep dilekçelerine nüfus müdürlüğünden alacakları sigortalının ölüm tarihini ve aile fertlerini gösterir vukuatlı nüfus kayıt örneğinin 12 yaşından büyük hak sahiplerinin ikişer adet vesikalık fotoğraflarının eşi ile 18 yaşından büyük kız çocukların beyan taahhüt belgesini 18 yaşından büyük erkek çocukların öğrenci olduklarını gösterir belgelerini ana ve babaların ise beyan taahhüt belgesini doldurarak dilekçelerine eklemeleri gerekir.
Ölüm aylığının başlangıcı sigortalının durumuna göre değişkenlik gösterir.
Çalışırken ölen sigortalının hak sahiplerine bağlanacak aylıklar ölüm tarihini izleyen aybaşından başlar. Hak sahipleri askerlik borçlanması ile ölüm aylığına hak kazanıyor ise bağlanacak ölüm aylıkların borcun ödendiği tarihi izleyen aybaşından başlar.
Ölüm sigortasından hak kazanılan aylıkların hakkı doğuran olay tarihinden 5 yıl geçtikten sonra istenmesi durumunda ölüm aylığı yazılı istek tarihini izleyen aybaşından başlar.
Malullük veya yaşlılık aylığı almakta iken ölen sigortalıların hak sahiplerinin aylıkları ise sigortalının hak kazandığı son aylık devresinin sona erdiği tarihten başlar.
a. Malullük veya Yaşlılık Aylığı Almakta İken Ölen Emeklinin Hak Sahiplerinin Aylığının Hesaplanması
Ölen sigortalının almakta olduğu malüllük veya yaşlılık aylığı hak sahiplerine hisseleri oranında paylaştırılır.
b. 01/01/2000 Tarihinden Sonra Çalışmaya Başlayan ve Ölen Sigortalıların Hak Sahiplerinin Aylığının Hesaplanması
Çalışırken ölen sigortalının ise sigortalının her takvim yılına ait prime esas kazancı kazancın ait olduğu takvim yılından itibaren aylık talep tarihine kadar geçen takvim yılları için her yılın Aralık ayına göre Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından açıklanan en son temel yıllı kentsel yerler tüketici fiyatları indeksindeki artış oranı ve gayri safi yurtiçi hasıla sabit fiyatlarla gelişme hızı kadar ayrı ayrı artırılarak bulunan takvim yıllık kazançlar toplamının toplam prim ödeme gün sayısına bölünmesi suretiyle bulunacak ortalama günlük kazancın 360 katı aylığın hesaplanmasına esas ortalama yıllık kazancı oluşturur.
Bu şekilde bulunan ortalama yıllık kazancın % 60’nın 1/12’si alınarak hesaplanan aylık hak sahiplerine bağlanacak aylığın hesabında dikkate alınır. % 60 olan aylık bağlama oranı sigortalının 8100 ila 9000 gün arasında primi ödenen her 360 gün için 2 9000 günden sonra ödenen her 360 gün için de 1 5 artırılır.
Bakıma muhtaç durumda malüllük aylığı almakta iken vefat eden sigortalının hak sahiplerine bağlanacak ölüm aylığı oranı % 60’dır.
c. 01/01/2000 Tarihinden Önce Çalışmaya Başlayıp Bu Tarihten Sonra Ölen Sigortalının Hak Sahiplerinin Aylığının Hesaplanması
01/01/2000 tarihinden önce çalışmaya başlayıp bu tarihten sonra ölen sigortalının hak sahiplerine sigortalının ölüm tarihine kadar toplam prim ödeme gün sayısı üzerinden 01/01/2000 tarihine kadar ve bu tarihten sonra geçen gün sayılarıyla orantılı iki kısmı aylığın toplamı kadar ölüm aylığı bağlanır.
01/01/2000 tarihine kadar olan prim ödeme gün sayısı ile orantılı aylık 506 sayılı Kanunun 4447 sayılı Kanunla değiştirilmeden önceki 01/01/2000 tarihinden sonraki prim ödeme gün sayısı ile orantılı aylık ise 506 sayılı Kanunun anılan Kanunla değiştirilmiş hükümlerine göre (b) maddesinde açıklandığı şekilde hesaplanır.
İKİ DEFA EVLENEN VE İKİ EŞİ VEFAT EDENLERE DE EN FAZLA ÖDEMEYE İMKAN VEREN DOSYADAN ÖLÜM AYLIĞI BAĞLANIR.
TAHSİSLER DAİRE BAŞKANLIĞI ÖLÜM SİGORTASINDAN SAĞLANAN YARDIMLAR NELERDİR?
Hak sahiplerine aylık bağlanması
Hak sahiplerine toptan ödeme yapılması
Ölen sigortalı için cenaze masrafı karşılığı verilmesi
Ölüm aylığı almakta iken evlenen kız çocuklarına evlenme yardımı yapılması.
ÖLÜM AYLIĞI HANGİ ŞARTLARDA BAĞLANIR?
a) Malullük veya yaşlılık aylığı almakta iken yahut malullük veya yaşlılık aylığı bağlanmasına hak kazanmış olup henüz işlemi tamamlanmamış durumda veya
b) Bağlanmış bulunan malullük veya yaşlılık aylığı sigortalı olarak çalışmaya başlamaları sebebiyle kesilmiş durumda yahut
c) 5 yıldan beri sigortalı bulunup sigortalılık süresinde en az 900 gün malûllük yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş durumda iken ölen sigortalının hak sahibi kimselerine aylık bağlanır.
KİMLER HAK SAHİBİDİR?
Hak sahibi sigortalının eşi çocukları ile ana ve babasıdır.
Erkek Çocuklar: Erkek çocuklara aylık bağlanabilmesi öğrenci değilse 18 orta öğrenim yapılması halinde 20 yüksek öğrenim yapılması halinde 25 yaşını doldurmamış olması şartına bağlıdır.
Kız Çocuklar: Kız çocuklara ölüm aylığı bağlanabilmesi; bunların evli olmaması evli olmakla birlikte sonradan boşanması veya dul kalması sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi bir işte çalışmaması ve bu kuruluşlardan dolayı gelir veya aylık almaması koşullarına bağlıdır.
Malul Çocuklar: Çalışamayacak durumda malül bulunan çocuklara aylık bağlanması bunların sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi çalışmalarından dolayı gelir ve aylık almaması şartına bağlıdır.
Ana veya Baba: Ana ve babaya aylık bağlanabilmesi için; sigortalının öldüğü tarihte eşine ve çocuklarına bağlanması gereken aylıkların toplamının sigortalıya ait aylıktan aşağı olması ve ana-babanın herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi bir işte çalışmaması ve 2022 sayılı Kanun hariç olmak üzere bu kuruluşlardan her ne ad altında olursa olsun gelir aylık almaması gerekmektedir.
ÖLÜM AYLIĞI BAĞLANMASI İÇİN NEREYE HANGİ BELGELERLE BAŞVURULMALIDIR?
a) Sigortalı olarak çalışmakta iken ölenlerin hak sahiplerinin aylık bağlama işlemleri sigortalının son defa çalışmalarının geçtiği sigorta il/sigorta müdürlüklerince sonuçlandırılmaktadır.
b) Sigortalı olarak çalıştığı işten ayrıldıktan ya da herhangi bir prim ödemesine (isteğe bağlı sigorta topluluk sigortası tarım sigortası) son verdikten sonra ölen sigortalıların hak sahiplerine ölüm aylığı bağlama işlemleri hak sahiplerinin ikamet ettikleri ildeki sigorta il/sigorta müdürlüklerince yapılmaktadır.
c) Pasif ölüm ilk karar işlemlerinin yetki devri çalışmaları çerçevesinde müdürlüklere devredilmesi nedeniyle Kurumdan aylık almakta iken vefat eden emeklilerin hak sahiplerinin aylıkları sigortalının son defa çalışmalarının bulunduğu sigorta il/sigorta müdürlüklerince bağlanmaktadır.
Ölüm aylığı talep belgesinin örneği Kurumca hazırlanmış olup hak sahiplerinin Tahsis Talep Beyan ve Taahhüt Belgesi ile başvuru yapmaları gerekmektedir. Söz konusu belgeye hak sahiplerinin nüfus müdürlüğünden alacakları sigortalının ölüm tarihini ve aile fertlerini gösterir vukuatlı nüfus kayıt örneğinin 18 yaşından büyük hak sahiplerinin ikişer adet vesikalık fotoğraflarının eş 18 yaşından büyük kız çocuklar ile ana ve babaların dolduracakları beyan ve taahhüt belgelerinin 18 yaşından büyük erkek çocukların öğrenci olduklarını gösterir öğrenim belgelerinin ve vesayet veya kayyımlık ilamının eklenmesi gerekir.
ÖLÜM AYLIĞI NE ZAMAN BAŞLAR?
a) Çalışırken ölen sigortalının hak sahiplerine bağlanacak aylıklar ölüm tarihini izleyen aybaşından başlar. Hak sahiplerince toptan ödeme ihyası ve/veya askerlik borçlanması ile ölüm aylığına hak kazanılıyor ise bağlanacak ölüm aylıkları borcun ödendiği tarihi izleyen aybaşından başlar.
b) Malullük veya yaşlılık aylığı almakta iken ölenlerin hak sahiplerine bağlanacak ölüm aylıkları ölüm tarihini izleyen ödeme döneminden başlar.
c) 5561 sayılı Kanunla 506 sayılı Kanuna eklenen Geçici 93’üncü madde ile 18/10/2006 tarihinden önce ölen ve 1800 gün veya ortalama 180 gün prim ödeme koşulunu yerine getirmediği için aylık bağlanmayan sigortalıların hak sahiplerine 5 yıldan beri sigortalı bulunup sigortalılık süresinde en az 900 gün malûllük yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödenmiş olması durumda aylık bağlama imkanı sağlanmıştır. Bu durumda olan sigortalıların hak sahiplerinin talepleri halinde 17-26/11/2006 tarihlerinden itibaren başlatılmak üzere ölüm aylıkları bağlanacaktır.
ÖLÜM AYLIĞI HAK SAHİPLERİNE NE ŞEKİLDE PAYLAŞTIRILIR?
Ölüm aylığının hak sahiplerine paylaştırılmasında eş çocuk ana ve babalara ödenen aylıklar farklılıklar göstermektedir.
Dul eşe yüzde 50 aylık alan çocuğu bulunmayan dul eşe yüzde 75 oranında aylık bağlanır.
Anasız ve babasız kalan veya sonradan bu duruma düşen çocuklar ile ana ve babaları arasında evlilik bağlantısı bulunmayan ya da sigortalı babanın ölüm tarihinde evlilik bağlantısı olduğu halde anası sonradan evlenen çocukların her biri için ölüm aylığı oranı yüzde 50'dir.
Sigortalının ölüm tarihinde eşine ve çocuklarına bağlanması gereken aylıkların toplamı hesaplanan ölüm aylığından aşağıda olursa artan bölümü hak sahibi durumundaki ana ve babasına eşit olarak ödenir. Ancak ana ve babanın her birinin hissesi ölüm aylığının tümünün yüzde 25'ini geçemez.
Sigortalının ölümü ile hak sahibi eş ve çocuklarına bağlanacak ölüm aylıklarının toplamı sigortalıya ait ölüm aylığının tutarını geçemez bu durumda hak sahiplerinin aylıklarından orantılı olarak indirim yapılır.
Kurum ine ödenmekte olan sosyal yardım zammının aylık tutarı hak sahipleri arasında eşit olarak paylaştırılarak aylıkları ile birlikte ödenir.
ÖLÜM AYLIĞI HANGİ HALLERDE KESİLİR VE YENİDEN BAĞLANIR?
Eş: Evlendiğinde ölüm aylığı kesilir. Aylığın kesilmesine neden olan evlenmenin ölüm veya boşanma nedeniyle son bulması halinde kesilmiş bulunan aylık yeniden bağlanır.
Sonradan evlendiği eşinin ölümü nedeniyle ikinci eşinden de ölüm aylığına hak kazanan dul eşe bu aylıklardan yüksek olanı ödenir.
Erkek Çocuk: 18 yaşını orta öğrenim yapması halinde 20 yaşını yüksek öğrenim yapması halinde 25 yaşını doldurduğu bu yaşları doldurmadan önce öğrencilik niteliğinin kaybedildiği tarihi takip eden dönem başında aylığı kesilir. Aylığı bu yaşları doldurmadan önce kesilen erkek çocukların yeniden öğrenime başlamaları halinde öğrencilik belgesi ile birlikte yazılı başvuruları gerekir..
EVLİLİĞİN SON BULMASI İLE KOCASINDAN DA AYLIK BAĞLANMASINA HAK KAZANAN KIZ ÇOCUĞA BU AYLIKLARDAN YÜKSEK OLANI ÖDENİR.
Kız çocukların 18 yaşını doldurmaları nedeniyle durdurulan aylıklarının yeniden ödenmeye başlanabilmesi için Tahsis Talep ve Beyan ve Taahhüt Belgesi doldurularak ikişer adet fotoğrafla birlikte bir dilekçe ekinde Tahsisler Daire Başkanlığına gönderilmelidir.
Aylık alma koşullarını yitiren hak sahiplerin durumu derhal Kuruma bildirmeleri halinde varsa diğer hak sahiplerin aylıklarında gerekli yükseltmeler yapılır.
Ölüm aylığı bağlanmış bulunan çalışamayacak durumdaki malül çocuklar Kurumca kontrol muayenesine tabi tutulabilir. Kontrol muayenesi sonucunda malüllük durumuna göre işlem yapılır.
Ana-Baba: Ana ve babaya bağlanan gelir ve aylıklar bunların sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi çalışmaya başlamaları ya da bu kuruluşlardan gelir veya aylık almaya başlamaları halinde kesilir. Bunun için de yeni durumlarına ait belgelerin bir dilekçe ile birlikte Tahsisler Daire Başkanlığına gönderilmesi gerekir.
EVLENME YARDIMI KİMLERE ÖDENİR?
Sigortalının ölümünden dolayı aylık almakta olan kız çocuklara evlenmeleri halinde bir defaya mahsus olmak üzere evlendiği tarihte almakta olduğu aylığının iki yıllık tutarı evlenme yardımı olarak ödenir. Bu yardımın hesabında sosyal yardım zammı dikkate alınmaz.
Evlenme yardımından yararlanan kız çocuğun evlendiği tarihten itibaren iki yıl içinde boşanması veya dul kalması halinde bu süre için tekrar aylık ödenmez. Bunların aylıkları evlendiği tarihten sonraki iki yılı izleyen dönem başından itibaren başlatılır.
Evlenme yardımından yararlanılabilmesi için bir dilekçe ile birlikte evlendiği tarihi gösterir nüfus kayıt örneği veya evlenme cüzdanının bir örneğinin Genel Müdürlüğümüze gönderilmesi gerekmektedir.
Sosyal Sigortalar Kurumu'na Tabi Hizmetleri ile Birlikte Bağ-Kur veya T.C. Emekli Sandığı'na Tabi Hizmetleri de Bulunanların Hak Sahiplerine Ölüm Aylığı Hangi Kurumca Bağlanır ?
Ölen sigortalılardan birden fazla sosyal güvenlik kuruluşuna tabi hizmetleri bulunanların hak sahiplerinin ölüm aylığı sigortalının hizmetlerinin sonuncusunun tabi olduğu Kurumca bağlanır. Ancak hak sahiplerine ölüm aylığının sigortalının son defa tabi olduğu Kurumca bağlanamaması halinde her kurum kendisinde geçen hizmet sürelerini ayrı ayrı değerlendirir.
ÖLÜM TOPTAN ÖDEMESİ HANGİ HALLERDE KİMLERE ÖDENİR?
Sigortalının ölümü ile hak sahiplerinden hiç biri ölüm aylığı bağlanmasına hak kazanamadıklarında sigortalının kendisinin ve işverenlerinin ödedikleri malullük yaşlılık ve ölüm sigortaları primlerinin toplamı toptan ödeme şeklinde hak sahiplerine verilir.
Genel olarak hak sahiplerine toptan ödeme yapılmasında aranacak koşullar ölüm aylığı bağlanması sırasındaki koşullarla aynıdır.. Kız çocukların ölüm toptan ödemesine hak kazanabilmelerinde sigortalının güvenlik kuruluşlarına tabi çalışmaları veya bu kuruluşlardan kendi çalışmalarından dolayı gelir ya da aylık almaları toptan ödemeden yararlanmalarına engel oluşturmaz. Çalışamayacak durumda malul bulunan çocukların toptan ödemeden yararlanmaları bunların sosyal güvenlik kuruluşlarından kendi çalışmalarından dolayı aylık veya gelir alıp almamalarına bağlı değildir.
Hesaplanan toptan ödeme tutarı hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanması sırasında uygulanan oranlara göre dağıtılır.
Hak sahiplerine ölüm toptan ödemesi yapılabilmesi için ölüm aylığı bağlaması sırasında istenen belgelerle (fotoğraf hariç) ölen sigortalının son defa bağlı bulunduğu sigorta il/sigorta müdürlüğüne başvurmaları gerekmektedir.
CENAZE MASRAFI KARŞILIĞI KİMLERE ÖDENİR?
Cenaze masrafı karşılığı; sigortalı olarak çalışmakta iken veya malullük ya da yaşlılık aylığı almakta iken veyahut sigortalı olarak çalıştığı işten ayrıldığı tarihten bir yıl geçmeden ölen sigortalının ailesine ödenir.
Cenaze masrafı karşılığı sırası ile eşine yoksa beraber yaşadığı en büyük çocuğuna oda yoksa beraber yaşadığı babasına veya anasına onlarda yoksa beraber yaşadığı en büyük kardeşine verilir.
Ancak cenaze gerçek ya da tüzel kişiler tarafından kaldırılmışsa masrafların belgelere dayanan ve cenaze masrafı karşılığı tutarını geçmeyen kısmı bunlara ödenir. Yapılan masraflar bu tutardan az olursa artanı sigortalının ailesine verilir.
Bu yardımdan yararlanmak için cenazenin defni ile ilgili belgelerle ölen sigortalının son defa bağlı bulunduğu sigorta /sigorta il müdürlüğüne başvurulmalıdır.
HAK SAHİPLERİ AYLIKLARINI BANKALARDAN NASIL ALABİLİRLER?
Dul ve yetimler aylıklarını bankaların veznelerinden alabilecekleri gibi bankamatik kartları ile otomatik para makinelerinden (ATM) da alabilmektedirler. Hak sahiplerinin istemeleri halinde bankalarca bankamatik kartları verilmektedir.
AYLIKLARI KANUNİ TEMSİLCİLERİNE ÖDENEN HAK SAHİPLERİNİN AYLIK ALMA HAKKININ DEVAM EDİP ETMEDİĞİ NASIL TESPİT EDİLİR?
Gelir ve aylıkları kanuni temsilcilerine (veli vasi kayyum veya vekil) ödenen dul ve yetimlerin gelir/aylık alma hakkının devam edip etmediğinin saptanması için yılda bir defa Kasım ayına ait gelir ve aylıkların ödenmesi sırasında banka şubelerince Yoklama Belgesi alınır.
Kanuni temsilciler gelir ve aylığı almaya başlayacakları ilk ayda vesayet ve kayyumluk ilamları ile vekaletnamelerinin noter tasdikli iki örneğini Yoklama Belgesi ile birlikte banka şubelerine verirler.
Kanuni temsilciler tarafından izleyen yoklama dönemlerinde (her yıl Kasım ayı) sadece Yoklama Belgesinin gerçeğe uygun bir şekilde ve eksiksiz olarak doldurulup imzalandıktan sonra ilgili banka şubesine verilmesi yeterlidir. Gerçeğe aykırı bildirimde bulunan kanuni temsilcilere yapılan fuzuli ödemeler % 50 fazlası ve kanuni faizi ile birlikte geri alınır. Ayrıca bunlar hakkında Türk Ceza Kanunun ilgili maddelerine göre kovuşturma yapılır.
ÖLÜM SİGORTASI ...