Sivil Toplum Aktif Yurttaşlık El Kitabı - Yerel Demokrasi
Deprecated: Methods with the same name as their class will not be constructors in a future version of PHP; plgContentJw_allvideos has a deprecated constructor in /home/yrldmkrs/public_html/plugins/content/jw_allvideos/jw_allvideos.php on line 18
Sivil Toplum Aktif Yurttaşlık El Kitabı
Günümüzde küreselleşme, iletişim araçlarındaki hızlı değişim, “herkes için” insan hakları ve demokrasi düşüncesinin gelişmesi gibi etkenler, yaşamımızı giderek karmaşıklaştırmaktadır. Temsili demokrasiden katılımcı demokrasiye geçiş, devlet işleyişinde saydamlık ve hesap verebilirlik; dezavantajlı grupların hakları gibi yeni ilke ve kavramlar daha özgürlükçü bir yaşam biçimini de gerekli kılmaktadır.
Peki, böylesine bir karmaşada yurttaşlar kendini nasıl savunacak, haklarına nasıl sahip çıkacak ve onları kullanarak kamusal ve idari işlerine nasıl müdahil olabilecektir? Bu sorular, yasal (hukuk) okur-yazarlık adı verilen, herkesin kolaylıkla anlayabileceği dille yazılan el kitapçıkları ile cevaplanmaktadır. Yasal okur-yazarlık ve yurttaşlık kavramı giderek her toplumda daha önemli hale gelmektedir. Öyle ki, bazı üniversiteler sırf bu alanda çalışacak uzmanlar yetiştirmek üzerine kurslar açmaktadır. İleri Batı toplumlarından gelişmekte olan ülkelere kadar her toplumda çok çeşitli alanlarda hukuk okur-yazarlığı konusu gündemdedir. Örneğin, sağlık hakları, bilişime karşı kişilerin korunması, yolcu hakları, öğrenci hakları, asker hakları gibi…
Yasal Okur-Yazarlık Nedir?
Yasal okur-yazarlık, gittikçe karmaşıklaşan dünyada herkesin bu dünya ile başa çıkabilmesi için kullanabileceği bir hukuki yardım aracıdır. İnsanlar gerek kendilerini ilgilendiren, gerekse birarada yaşamdan kaynaklanan günlük veya daha uzun erimli kamuya ilişkin dertlerle başa çıkabilmek için “mevzuat hazretleri’’ denen ne idiği belirsiz bir güçle boğuşmak durumundadır.
Ülkemizde on binlerce kanun, tüzük, yönetmelik, genelge, yönerge, sirkülerden oluşan bir mevzuat hazretleri vardır. Bir de bunlara, AB üyesi olmak için kabul etmek zorunda olduğumuz ve bir kısmını uygulamaya başladığımız yüz bin sayfayı aşan mevzuatı da eklersek, durumun ne kadar içinden çıkılmaz bir hal aldığını ayrıca açıklamaya gerek yoktur. Sade vatandaşlar bir yana, çoğu kez avukatlar bile bir başka hukukçunun yardımına ihtiyaç duymaktadır.
Bu mevzuat hazretleri bazen hukuki bir metin, bazen de devlet gücü olarak karşımıza çıkar. Hukuki metinler, genellikle bizlerin anlayamayacağı bir dille yazılır, onu okuyup yorumlamak da özel bir uzmanlık gerektirir. Devlet gücü ise bazen polis, bazen yüklü bir para cezası veya ‘’yasak’’ levhası ile önümüze çıkar. Hayat boyu her ikisi ile de mücadele etmek, kendimizi her ikisinden de korumak zorunda kalırız.
Durum bu kadar kötüyse, ben bir birey ya da vatandaş olarak ne yapabilir ve kimi zaman devlet veya yerel yönetim, kimi zaman ticari kuruluş, hatta bazen de sivil toplum biçiminde karşımıza çıkan bu dünya ile nasıl başa çıkabilirim? İşte tam bu noktada, elimizde iki tane çok önemli ve etkin araç bulunmaktadır. Bunlardan birincisi yurttaş olarak sahip olduğumuz haklardır. İkincisi de kamu işlerinin bizim ihtiyaçlarımıza göre yürütülmesi için bir müdahale aracı olan sorumluluklarımızdır. Gün geçtikçe bir yasal okur-yazarlık kütüphanesi oluşturmak ihtiyacımız arttığından bu kütüphane ile bölgesel-yerel demokrasinin geliştirilmesini desteklemeyi amaçlıyoruz Bölgesel-yerel demokrasinin güçlendirilmesi için öncelikle sivil girişimin desteklenmesi gerektiği kabulünden, kütüphanemizi kim için oluşturacağız ve içeriği ne olacaktır sorusuna şöyle cevap veriyoruz:
Kütüphanemizde bu kategoriler için yazılmış üç el kitapçığı oluşturduk. Birey, Muhtar ve Sivil Toplum olarak belirlediğimiz kategorilerin tümü için Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile Anayasada yer alan insan hakları ve özgürlükler ortak temel değerleri oluşturmaktadır. Bu ortak bölümden sonra, her bir kategori için bu hak ve özgürlükleri nasıl koruyup geliştirebileceğimiz, ilgili yasal dayanak ve seçtiğimiz mahkeme kararları ile açıklanmaktadır. Buna ek olarak hak ve sorumluluklarımızı bir müdahale aracı olarak kullanarak kamu işlerinin düzenli ve yasalara uygun biçimde gitmesini nasıl sağlayabileceğimiz anlatılmıştır. Başka bir anlatımla, birey-kamu ilişkilerinin etkinleştirilmesi doğrultusunda iyi yönetişim ilkeleri arasında yer alan katılım, saydamlık ve hesap vermeyi sağlamaya yarayacak alanlarda bir hukuk okur-yazarlığı içeriği saptanmıştır.
Bu kitapçık ile, günlük yaşamda mahalle halkının ve yurttaşların haklarını koruması, onların kamu işlerine paydaş ve müdahil olmalarına yardımcı olmak amaçlanmaktadır. Böylelikle hem yurttaşların hem sivil toplum örgütlerinin hem de mahalle muhtarlarının bu konulardaki sorumluluklarına karşılık gelecek biçimde hukuki dayanak sağlamaktır. Böylece, bir yandan hak mücadelesinde muhtarların elleri güçlendirilirken, öte yandan da mahalle halkının haklarını fiilen kullanmasının önü açılmasına katkıda bulunmak amaçlanmaktadır.
Bölüm I. Sivil Toplum
Sivil Toplumun Rolü
Sivil Toplum ve Aktif Yurttaşlar
Sivil Toplumun Yerelden Kamuya Müdahale Hakkı
Sivil Toplum Nereden Kaynak Bulabilir?
Bölüm II. Haklarımız Çiğneniyor… Ne Yapabiliriz?
Düşünce, Din ve Vicdan Özgürlüğü
Eşitlik: Nefret Söylemi ve Ayrımcılık Yasağı
Bölüm III. Bireyin Hakkını Arama Yolları
Aktif Yurttaşlar - Dava ve Başvurunun Önemi
Başvuru Hakkımızın Kaynağı Nedir?
Bölüm IV. Meraklısına Notlar