SÖZ SANATLARI ÇALIŞMA KİTAPÇIĞI 3 | Edebiyat Sultanı
Aşağıdaki sorular Söz sanatları (edebi sanatlar) açık uçlu sorulardan oluşmaktadır. YKS’ye hazırlanmak isteyen öğrenciler için de yardımcı olacaktır.
Aşağıdaki dize, beyit ve dörtlüklerde bulunan söz sanatlarını bularak açıklayınız.
1.Çocuğun yanakları elma gibi kırmızıydı.
2.Dağlar birer devdi sanki uzaktan, kocaman.
3.Kim bu cennet vatanın uğruna olmaz ki feda
4.Bıraktı beni, gitti uzaklara o fidan
Günler geçse de olur geçmese de
5.Şu karşımızdaki mahşer kudursa, çıldırsa
Denizler ordu, bulutular donanma yağdırsa
Cehennem olsa gelen bağrımızda söndürürüz
6.Gelinlik giydirdi yine kış
Şu karşıki dağlara
7.Yine inci dökülüyor gökyüzünden
8.İki kapılı bir handa
9.Güzellerde vefa olmaz demek yanlıştır ey Bâkî
Olur vallahi billhahi heman yalvarı görsünler
10. Ay bahar hasretiyle sararıp solan çiçek
Gönlüne o günlerin özlemi dolan çiçek
11. O yanağa, o dudağa, ah hele o bakışa talip çoktur
Biri elma, biri kiraz, biri sinemde oktur
12.Sakın bir söz söyleme… Yüzüme bakma sakın
13.Yılın ilk karı yağdı
14.Yeşil ördek gibi daldım göllere
15. Saçların uçuşuyor rüzgarda
16. Yeni bir ülkede yem vermek için atlarına
17.Bir ah çeksem dağı taşı eritir
18.Ayak başa bakar demiş atalar,
Ayağı baş yakar demiş atalar,
Balık baştan kokar demiş atalar.
19.İncittin, yaraladın, öldürdün gülüm beni
Yaşayan bir ölüyüm neylesin ölüm beni
20.Çağır Karac’oğlan çağır
21. Gün geçtikte yaram iner derine
Sultanım kimseyi koymam yerine
Yeter ki gel, amadeyim emrine
Tarık gibi gemileri yak da gel
22.Aşkın yolunda hicre tahammül günah imiş
Âşıkların işi onun için her gün âh imiş
23.Sen, kaçan bir ceylansın dağda
24.Erdim aşkın değerine
25.Dilimden sıçrayan bir kıvılcımın
Bilseydim bir anda kor olduğunu
26.Baktığım her aynada aldığım tek uyarı,
Terk etmen yakın diyor, dünya denen diyarı
27.Karanfil oylum oylum
28.Sefil baykuş ne gezersin bu yerde
Küsmüş müsün, selamımı almadın
29.Elif kaşların çatar
Yazar Ellif Elif diye
30.Aramıza girdi yar ile denizler, dağlar
Gittiği günden beri gözyaşım çağlar
31.Kirpiklerini saplayıp durma bağrıma
32.Sapsarı yapraklar kanat çırpıyor boşlukta
33.Tanıdığım bir ağaç var
34.Kadın o kadar susamış ki şişeyi bir dikişte bitiriverdi.
35. Yalan söylediği ortaya çıkınca
Birden yüzü kızardı çocuğun
SÖZ SANATLARI ÇALIŞMA KİTAPÇIĞI 3 CEVAPLAR
Teşbih sanatı vardır. Çocuğun yanakları kırmızılık bakımından elmaya benzetilmiştir.
Dağlar büyüklük (kocaman) bakımından deve benzetilmiştir.
Vatan cennete benzetilmiştir.
Bu dizelerde sevgili (benzeyen) fidana (kendisine benzetilen) benzetilmiş; ancak sevgili söylenmeyerek istiare yapılmıştır.
Bu dizelerde düşman ordusu (benzeyen), mahşere (kendisine benzetilen) benzetilmiştir. Yani benzeyen (düşman ordusu) söylenmeyip yalnızca kendisine benzetilen (mahşer) söylenerek açık istiare yapılmıştır.
Açık istiare vardır. Benzeyen (kar) yoktur, benzetilen (gelinlik) vardır.
Açık istiare var. Benzeyen (yağmur) yoktur, benzetilen (inci) vardır.
Açık istiare var. Benzeyen (dünya) yoktur, benzetilen (iki kapılı han) vardır.
Tevriye sanatı vardır. “Yalvar” yalvarmak ve para anlamlarına gelmektedir. Burada ikisi de kastedilmektedir.
Hüsnitalil sanatı vardır. Çiçeklerin sararıp solması bahar hasretine bağlanmıştır.
Leffüneşr sanatı yapılmıştır. Yanak-elma, dudak-kiraz, bakış-ok kelimelerinden birincileri birinci dizede verilmiş, ikincileri ikinci dizede verilmiştir. Bunlar anlamca birbiriyle ilgili kelimelerdir.
Leffüneşr sanatı yapılmıştır. Söz söyleme-sesini duyan olur, bakma-göz koyan ifadeleri anlamca birbiriyle ilgilidir.
Tecahüliarif sanatı vardır. Şair ölülerin üşümeyeceğini bildiği halde bilmezden gelmiştir.
Teşbih sanatı vardır. Şair kendini yeşil ördeğe benzetmiştir.
İstiare vardır. Saçlar kuşa benzetilmiş ancak kuş söylenmemiştir.
Atlıların fetih gayesiyle çıkmasını başka bir ülkede yem verme gibi bir amaca bağlamış. Hüsnitalil sanatı vardır.
Mübalağa sanatı yapmıştır. Şair bu dizelerle acılarını anlatmak istemiş. Bunu yaparken de acılarının çok olduğunu, duygularını olduğundan çok göstererek anlatmıştır. Gerçekte üzgün bir insanın ah çekmesi ile dağ taş erimez. Gözyaşı hiçbir zaman değirmeni çevirecek kadar olmaz.
İrsalimesel sanatı yapılmıştır. Dörtlükte şair ata sözü kullanmıştır.
Tedric sanatı vardır. Ölüme derece derece yaklaşma söz konusudur.
Kinaye sanatı vardır. Kinayede gerçek anlamı da olmakla beraber mecaz anlam kastedilmiştir. Herkes, her şey kendi çevresinde önem taşır. Çünkü kişi bulunduğu yerde tanınmış, kendisine bir çevre edinmiş, hatırı sayılır bir yere gelmiştir. Yabancısı olduğu bir yerde yeterince tanınmadığı gibi kıymeti de bilinmez.
Telmih sanatı vardır. Emeviler zamanındaki komutan Tarık bin Ziyad’ın gemileri yaktırma hadisesini hatırlatıyor. Gönül yarası bıçak yarasına benzetilmiştir. Ancak bıçak yarası söylenmemiş, gönül yarası söylenmiştir. İstiare sanatı yapılmıştır.
Cinas vardır. günah imiş ile gün ah imiş kelimeleri yazılışları aynı anlamları farklı olan kelimelerdir.
Şair sevgilisini ceylana, kendisini de canavara benzetmiştir.
Terdit sanatı vardır. Bu dörtlükte şair, sözü beklenmedik bir şekilde bitirerek okuyucuyu şaşırtmıştır.
İstiare sanatı vardır. Ağzından çıkan kelimeleri kıvılcıma benzetmiş. Ancak kelimeleri söylememiştir.
İntak sanatı vardır. Ayna konuşturulmuştur.
Teşbih sanatı yapılmıştır. Sevgilinin boyu servinin boyuna benzetilmiştir.
İstifham sanatı yapılmıştır. Şair soru sormuş, ancak cevap beklememektedir.
İstiare sanatı vardır. Gamze Divan edebiyatında süzgün, yan bakış demektir. Sevgilinin bakışında binlerce anlam vardır. Gamze ise sadece bakışa dayanmayıp göz , kaş ve kirpiğin ortaya koyduğu bir harekettir. Aşığa ıstırap verir. Ok ve kılıca benzetilir. Dolayısıyla yaralamak, öldürmek, avlamak gibi eylemleri vardır. Aşık, gamze oklarının gönlünden hiç ayrılmamasını ister. Bunun nedeni ise sevgilinin devamlı kendisine bakmasını istemektir. Gözlerin baygın bakışı da bu sarhoşluğa sebeptir. Gamze öldürücü bir katil veya cellat olabilir. Bazen de aşığın uykularını kaçıran bir büyücü olur.
Kapalı istiare vardır. Gözyaşı (benzeyen) akarsuya (kendisine benzetilen) benzetilmiştir. Yani kendisine benzetilen söylenmeyip yalnızca benzeyen (gözyaşı) söylendiği için kapalı istiare vardır.
Kapalı istiare var. Kirpik (benzeyen) var; mızrak, ok (kendisine benzetilen) yok.
Kapalı istiare var. Benzeyen (yaprak) var, kendisine benzetilen (kuş) yok.
Kişileştirme var. Ağaç kişileştirilmiştir.
Mecaz-ı mürsel var. Şişe kelimesi iç-dış ilgisi kurularak (bir şeyin dışını söyleyip içindekini kastetmek) su yerine kullanılmıştır.
Yüzü kızarmak ifadesinde kinaye vardır. Çünkü bu sözcük grubu cümlede hem gerçek hem de mecaz anlamda düşünülebilmektedir. Ancak cümlede yüzü kızarmak sözüyle söz konusu kişinin gerçek anlamda yüzünün kırmızılaştığı değil, mecaz anlamda utandığı anlatılmak istenmiştir.
Sanat söz sanatları istiare teşhis edebi sanatlar telmih mecaz-ı mürsel tevriye leffüneşr YKS'ye hazırlık ucu açık sorular ucu açık sorular hüsnitalil
SÖZ SANATLARI ÇALIŞMA KİTAPÇIĞI 2