Güneş Batıdan Doğuyor | Ermeni Sorunu - Part 2
OKTAY ÖZEL – TANZİMAT SONRASI DÖNEMDE KİTLESEL GÖÇLER
Tanzimat sonrası dönemin etkin bir diğer faktörü olarak kitlesel göçler karşımıza çıkar. Bu dönemin tarihçileri, özellikle 19. yüzyılın ikinci yarısını Osmanlı İmparatorluğu’nun nüfus bakımından daha fazla Müslümanlaştığı, coğrafya açısından da giderek daha fazla Asyaileştiği dönem olarak okurlar.
HAKAN KIRIMLI – GÖÇLER VE TRAJİK HİKAYELERİ
Kırım’ın ilhakından sonra Kırım Tatarları Osmanlı’nın çeşitli topraklarına göç etmeye başladılar. Fakat göç ettikleri bölgelerin Osmanlı egemenliğinden çıkması, bu insanları hayatları boyunca ikinci, üçüncü, bazen dördüncü kez yeni bölgelere hareket etmek zorunda bıraktı. Bu göçler, bir grup insanın bir yerden çıkıp diğer bir yere yerleşmesi şeklinde değil, aksine, son derece travmatik ve trajik şartlarda gerçekleşmekteydi.
Ermeni Meselesi 19. yüzyılda ortaya çıkar. Bunda dış güçler ile onların kontrolüne geçen Ermeni Kilisesi, yani Eçmiyazin Katagisosluğu’nun rolü büyüktür. Eçmiyazin, Ermeni topluluğunun en büyük ruhanî merkezidir ve buradan gelecek her türlü telkin veya emir Ermeni topluluğunda ciddi bir etkiye sahiptir. Rus-İran-Osmanlı savaşları sonrası imzalanan Türkmençay Antlaşması Eçmiyazin’in denetiminin Osmanlılardan alınıp Rusların eline geçmesi bakımından…
BİLAL ŞİMŞİR – NİSAN AYAKLANMASI VE FİLİBE’DEKİ BULGARLAR
Yunan ayaklanması diğer Balkan milletleri için emsal olmuştur. Takip edilen şablon şudur: önce siyasî bir örgüt kurulur, ayaklanma hazırlanır, Avrupa komuoyu buna destek verir ve büyük devletlerin müdahalesiyle yeni bir devlet kurulur. Bulgarların 1876’daki Nisan Ayaklanması da bu şablona göre gerçekleştirilir.
HAKAN KIRIMLI – KIRIM’IN İLHAKI İLE BAŞLAYAN OSMANLI’YA GÖÇ HAREKETLERİ
Rusya’nın Kırım’ı ilhakından itibaren Kırım Tatarları dalgalar halinde Osmanlı İmparatorluğu’na göç etmeye başladılar. Rusya’nın bölgeyi Slavlaştırma ve Hıristiyanlaştırma emelleri insanları göç etmek zorunda bırakıyordu. 1770’lerden 1920’lere kadar kesintisiz devam eden bu göç dalgası yaklaşık 1,5-2 milyon Kırım Tatarı’nın Osmanlı Devleti’ne sığınması anlamına geliyordu.