Akıllı Ekonomi – Akıllı Şehirler – Şehirler İçin İnovasyon ve Değişim Rehberi
/ Akıllı Ekonomi
Akıllı Ekonomi	Ülke ekonomilerinin temelini şehir ekonomileri oluşturur. Dünyada güçlü ekonomilere baktığımızda karşımıza yaşam kalitesi yüksek, yatırımcı ve girişimciler için güvenli iklimlerin olduğu şehirler ile karşılaşırız. Pekin, Tokyo, Paris, Newyork, İstanbul bunun en iyi örneklerindendir. Ülkeler artık şehirleri ile anılır durumdadır.
Bu açıdan bakıldığı zaman, öncelikle ülkemizin ekonomik yapısının daha güçlü olması adına, şehir ekonomilerini güçlendirecek modeller üzerinde çalışılmalı. Her şehir kendi ekonomik modellerini oluştururken güçlü ve zayıf yönlerini analiz etmeli, önündeki fırsatlarını belirlemelidir.
Şehirlerimizin geleceğe hazır, sürdürülebilir ve parlak ekonomik göstergelere sahip olması için yenilikçi, girişimci, üretken, işgüçü piyasası esnek, uluslararası bağlamda etkin yer edinmiş şehir ekonomi hareketleri önem arz eder. Avrupa Birliği’nin akıllı şehirler içerisinde “Akıllı Ekonomi” kategorisi ile bir şehrin ekonomik gücü için işaret ettiği yeni trend “Paylaşım Ekonomisi” kavramıdır.
AKILLI EKONOMİ HAREKETLERİNİN HEDEFLERİ
1-Akıllı Büyüme: Bilgi ve Yeniliğe dayalı bir ekonomi
2-Sürdürülebilir Büyüme: Daha verimli kaynak kullanan, yeşil ve rekabet edebilir bir ekonomi
3-Kapsayıcı Büyüme: Ekonomik, sosyal ve sınırsal anlamda bütünleşmeyi sağlayan yüksek istihdam ekonomisi
Dünya genelinde akıllı ekonomi uygulamaları incelendiğinde ‘Paylaşım Ekonomisi’ kavramı dikkat çekmektedir. “Paylaşım ekonomisi” dediğimiz şey, sahip olmak değil de, ihtiyacın süresince kullanmak eksenindeki düzenin adıdır. Paylaşım Ekonomisi yeni bir bir mikro ekonomi modelidir. Bu yeni modelle, hem atıl durumdaki kaynaklar ekonomiye kazandırılıyor, hem de bireysel anlamda tasarruf sağlanıyor.
Bazı şehirler, paylaşım ekonomisini desteklemek, trafiği ve kirliliği azaltmak için “car pool” şeritlerinde 2 ve daha fazla insanın bulunduğu araçlara öncelik tanıyor. Kamu kurumları ve belediyelerin de bu girişimlerin yeni iş modellerinden ilham alabileceği, inovatif fikirler üretebileceği uygulama örnekleri aşağıda verilmiştir.
Dünyadan Paylaşım Ekonomisi Örnekleri
Kaynak: Deloitte Akıllı Şehirler- Bir Deloitte Bakış Açısı Sürüm 1.0 AIRBNB
Dünyadaki en bilinen örneklerin başında gelen Airbnb 2008 yılında San Francisco kuruldu. İnsanların seyahatlerinde konaklayacak yer bulmalarını ve mekan sahiplerinin kiralamalarını sağlayan bir web uygulaması. Yani hem hayatı kolaylaştırıyor, hem de şehir için ciddi bir ekonomi oluşturuyor.
34.000 şehir ve 191 ülkede binlerce kiralık mekan seçeneği sağlayan Airbnb, insanların kendi evlerini veya boş odalarını kiralamaları ve gideceğimiz şehirlerde otel dışı yeni nesil bir konaklama metodu olarak kısa süreli ev kiralamak için doğmuş bir platform.
Airbnb barınma ihtiyacına alternatif ve genelde ekonomik bir çözüm olmanın yanı sıra, kültüre yakınlaşmak için de iyi bir fırsat. İnsanlara aynı dekore edilmiş zincir oteller yerine, oranın yerel kültürü ile döşenmiş bir evde konaklamak daha çekici geliyor.
Uber, 2009’da San Francisco’da iki girişimci tarafından kuruldu. Sadece 7 yıllık bu yeni girişimin Wall Street Journal’in haberine göre Microsoft, Bennet Coleman & Company gibi büyük şirketlerden aldığı yatırım sonrası Uber’in piyasa değerlemesi 50 milyar doları geçti. Bu da bize bu yeni trendin ne kadar gözde ve hızlı büyüdüğünü gösteriyor.
Dünya çapında 58 ülkede ve 300 şehirde kullanılıyor. Uber’in kullanımı ise oldukça kolay. Önce telefona yüklenen bir uygulamayla, istenen tipte bir araç çağrılıyor . Yolculuk sona erdiğinde ise bilgisi daha önce sisteme girilen kredi kartından para çekiliyor. Şirket müşteri memnuniyeti konusunda da oldukça hassas. Seyahatten sonra müşterilerin şoförleri puanlayabilecekleri bir platform hazırlayan şirket, 5 üzerinden 4.4’ten aşağıda olan şoför ile çalışmaya son veriyor. Ülkemizde ise şu anda İstanbul ve Bodrumda hizmet veren Uber yakında bir çok şehirde hizmet vermeye başlayacak.
Dünya’nın en büyük yolculuk paylaşım ağı olan BlaBlaCar, kurulduğu 2006 yılından bu yana 22 ülkede, 30 milyonu aşkın üye sayısıyla aynı yöne gitmek isteyen yolculuları buluşturuyor. Sisteme girdiğinizde gitmek istediğiniz rotayı yazıyorsunuz ve aynı yönde giden başka bir kişi varsa ücreti karşılığı aracına yolcu oluyorsunuz ya da aracınıza yolcu alıyorsunuz.
Böylece, yolculuk etmek milyonlarca üye için çok daha kolay, hesaplı ve sosyal bir hale geliyor. Şirketin kurulduğu günden bu yana 4.8 milyarı aşkın kilometre paylaşılarak, 1 milyon ton karbon salımını önledi.
Kickstarter, ABD merkezli kitlesel fonlama (crowdfunding) ağı. Kickstarter yenilikçi fikirleri olan ancak bütçe konusunda sıkıntı yaşayan proje geliştiricisi ekipler ile ilgi duyduğu alanda sadece trendleri takip etmekten fazlasını yapmak isteyen “early adopter” olarak da bilinen “ilk sahipleniciler” arasında köprü vazifesi görüyor. Burada fonlamaya açılan projeler, kullanıcıların desteğiyle hedefledikleri bütçeye ulaştıklarında dünya yeni bir inovasyon kazanıyor. Bir fikri ve projesi olan ama bunu hayata geçirmek için kaynak arayan girişimcilerin gözdesi olan bu sitede sadece yüksek teknoloji çözümleri yok.
Kickstarter’ın akıllı şehirler ve teknoloji alanında gerçekleşen projelerden bazıları:
İlginç girişimlere hem destek arayan hem de dünyaya tanıtan Kickstarter, standart bisikletleri dahi elektrikli bisiklet haline getirebilen akıllı tekerlek modeli Centinel Wheel‘e de ev sahipliği yapmaya başladı.
100,000$ hedef ile yola çıkan Centinel Wheel, temel olarak bütün bisiklet modellerine takılabilir şekilde hazırlanan bir tekerlek modeli. Akıllı takısını Bluetooth 4.0 bağlantısı üzerinden iOS ile Android işletim sistemli akıllı telefonlar ile bağlantı kurabiliyor olmasıyla alan, bünyesinde taşıdığı toplam 360W gücündeki motoruyla ise standart bisikletleri elektrikli bisiklet haline getirebilen tekerlek, 50 km yol yapabiliyor ve belirtildiği kadarıyla maksimum 25 km hıza çıkabiliyor. Centinel Wheel, bünyesinde yer alan birçok sensör ile akıllı telefon uygulamasına önemli bilgiler gönderebiliyor.
Herkes tarafından her noktada kullanılabilecek bir kişisel ulaşım aracı olarak karşımıza çıkan Whill projesi de KickStarter’da destek arıyor. Elektrikli bir tekerlekli sandalye ya da sağlık cihazı olmayan ve bu nedenle FDA onayına gerek duymayan WHILL, herkes tarafından her noktada kullanılabilecek bir kişisel ulaşım aracı olarak karşımıza çıkıyor. Oldukça modern bir tasarımla hazırlanan cihaz, özel tasarımlı tekerlekleriyle çok ciddi bir hareket kabiliyeti ortaya koyuyor ve toprak ya da çim gibi noktalarda da rahat şekilde hareket edebiliyor. Akıllı telefonlar için hazırlanan özel uygulamasıyla kablosuz olarak kontrol edilebilen ve isteğe bağlı olarak kişiselleştirilebilen ürün, kolunda yer alan kontrolcüyle de rahatlıkla hareket ettirilebiliyor.
Elektrikli motoruyla 9 km hıza çıkabilen ve normal kullanımda 19 km yol kat edebilen kişisel ulaşım aracı, elektromanyetik frenleriyle güvenlik sağlıyor ve belirtildiği kadarıyla 5 saat gibi bir sürede şarj edilebiliyor. Whill şimdilik sadece Amerika ve Japonya merkezli olarak elde edilebiliyor.
Minik bir drone olan Zano, hem akıllı, hem kameralı, hem de geliştirmeye açık. Zano, IOS veya Android cihazlara Wi-Fi ile bağlanıyor ve çektiği fotoğraflar, anında cihazda görüntülenebiliyor. Zano’yu uzaktan çok basit şekilde, cihazınızı hareket ettirerek yönetebiliyorsunuz. Telefondan idare ediyorsanız, cihazı sağa sola ve ileri geri oynatarak Zano’nun durduğu yeri de ayarlamak mümkün. Ayrıca telefondan serbest uçuş modunu seçerek Zano drone’u istediğiniz yere de yönlendirebilirsiniz.
Zano, kamu ve özel sektörde denetleme gibi çok farklı alanlarda kullanılabilir. 28 Nisan 2009 tarihinde yayına açıldığından bu yana 5 milyonun üzerinde, insan, projelere toplamda 1 milyar doları aşkın fon oluşturdu. 60 bine yakın proje başarıyla tamamlandı.
Avrupa’nın en büyük yemek paylaşım ağı Vizeat, yakın zamanda Türkiye piyasasına da giriş yaptı. Vizeat aslında Airbnb’nin yemek paylaşım versiyonu. 2014 yılında faaliyete başlayan Vizeat, bugün 100’den fazla ülkede 20.000 den fazla ev sahibine ve 80.000 üyeye sahip.
Vizeat, ev sahiplerinin oluşturdukları kahvaltı, akşam yemeği ya da diğer menüleri belirli bir ücret karşılığında misafirlerle paylaşmasına yardımcı olurken, yalnız başına bir restoranda yemek zorunda olanlar için de sosyal bir alternatif oluşturmuş oluyor.
Ülkemizde de bu alanda örnekler oluşmaya başladı, umarız bu alandaki girişimlerin sayısı artar, girişimcilerin önü açılır.
Hemenkiralik, 2011 Ağustos ayında kurulmuş, Türkiye, Ortadoğu ve Kuzey Afrika bölgelerinin en büyük, kısa dönemli alternatif konaklama platformu. Dünya’nın her köşesinden binlerce konut seçeneği pratik, hızlı ve güvenli bir şekilde müşterilere sunuluyor. Sitede, istediğiniz bir mobilyalı daireyi ya da bir tatil villasını günlük olarak kiralayabileceğiniz gibi, haftalık ve aylık olarak da kiralayabiliyorsunuz. Platforma üye olmaksa tamamen ücretsiz.
Fongogo, Türkiye’de kurulmuş bir kitlesel fonlama platformu. Girişimlerin yaşadığı en büyük sorunların başında hiç kuşkusuz finansman sorunu geliyor. Fongogo bizlere her türlü projenin hayata geçmesi için ihtiyaç duyulan sermayenin, kitlelerin desteğiyle bir araya getirilmesine aracı olan bir pazar yeri sunuyor. Fongogo’da her alandan proje yaratılabiliyor. Çevre, turizm, eğitim bunlardan sadece bazıları.
Bunun yanı sıra, Fongogo’da gördüğün ve ilgini çeken bir projeye destek olduğunda, hem bir veya birden fazla kişinin hayatına büyük bir katkıda bulunmuş olacak, hem de karşılığında önerilen ödüle sahip olacaksınız. Destekçi olmak için beğendiğiniz projelerin “Destekle” bölümüne giderek arzu ettiğin ödülden arzu ettiğin sayıda seçebilirsiniz. Bir sonraki adımda bilgilerini doldurup son olarak da kredi kartı numaranı girerek desteğini gerçekleştirebilirsiniz.
Bukoli, şimdilik sadece İstanbul’da faaliyet gösteren, siparişlere her zaman ulaşabileceğimiz bir kargo sistemi. Bukoli, anlaşmalı noktaları aracılığıyla, internetten aldıklarımızı ister hafta sonu ister mesai sonrası teslim almamızı sağlayan yeni bir sistem. Çalışma sistemi ise şöyle; internetten yaptığınız alışverişin sonunda kargo olarak Bukoli’yi seçiyorsunuz. Size en yakın Bukoli noktasını haritadan seçtikten sonra, sms ve mail olarak size teslimat kodu geliyor. Bu teslimat kodunu seçtiğiniz Bukoli noktasına gidip söylediğiniz de ise kargonuzu alıyorsunuz.
Böylelikle kargo sizi evde bulamadı, hafta sonuna denk geldi, bugün yarım gün dağıtım yok gibi çeşitli sıkıntılardan kurtuluyorsunuz.
Zaman kavramının en büyük problemlerden biri olduğu günümüz dünyasında, Bukoli ile zamandan tasarruf etmek çok kolay.
Türkiye’de ofis-kafe modelinin ilk uygulayıcılarından biri. Bu uygulama belediyelerin öğrenci ve girişimciler için hizmet veren tes9isleri için ilham verici olabilir.
İstanbul’da buluna 9 şubesinin yanı sıra Ankara ve İzmir’de de çalışma ortamı sağlayan Workinton, ofisten kaçıp serbest çalışmak isteyenlere alternatif sunuyor. Mekanda istediğiniz yeri seçebiliyor, tekli ya da çoklu masalarda çalışabiliyorsunuz. Tercih dâhilinde kişiye özel masalar da seçilebiliyor. Her masada priz, çalışma lambası, dizüstü bilgisayarın güvenle bırakılacağı şifreli kilitler mevcut. Önemli görüşmeler mekânlardaki telefon kulübelerinde gerçekleştirilebiliyor. Sağladığı ortak çalışma alanı ile enerji tasarrufu sağlayan Workinton’da akıllı aydınlatma tasarımları sayesinde verimli aydınlatma değerleri de korunmaktadır.
Bir başka paylaşımlı ofis modeli ise İstanbul’da hizmet vermeye başlayan Kolektif House, müşterilere farklı bir paylaşımlı ofis seçeneği sunuyor. Kollektif House kurucuları, farklı kişiler ve disiplinlerdeki şirketleri bir araya getirerek, insanların güzel bir harmoni içerisinde topluluk oluşturmalarını ve bunu gittikçe büyütmelerini hedef alıyor.
Bu tarz oluşumların birlikte çalışma kültürü ve projelerin daha daha başarılı hale gelmesi açısından çalışma hayatına oldukça verimli hale getiriyor.
Kolektif House’u diğer paylaşımlı ofislerden ayrılan en önemli özelliği ise, çalışma alanlarını farklı etkinliklerle hareketlendirerek monotonluktan çıkarmak ve bu yolla paylaşımcı topluluklar oluşturmak. Ekip hem kendileri etkinlikler düzenliyorlar hem de dışarıdan şirketler ve kişilerin etkinlik düzenleyebilmesine olanak sağlıyor.
Garajyeri, özellikle şehir içi taşımacılıkta yeni bir sayfa açmak için oluşturulmuş, kişiden kişiye araç kiralama platformu. Site, araç sahiplerine ekstra gelir sağlarken, kısa süreli araç kiralamak isteyenlere de ekonomik bir seçenek sunuyor.
Garajyeri’nden kiralanan araçlar, araç sahiplerinin ve araçların güvenliğini sağlamak için sigorta güvencesi de sağlıyor. Öte yandan kiralama süresince araçlar, haftanın yedi günü ve günün yirmi dört saati yol yardımı ve çekici hizmeti sağlayan hayli iddialı bir sistemden de faydalanabiliyor.
Bu platform şehirlerde oluşan yoğun trafiği azaltmak için orta-uzun vadede ilginç bir çözüm alternatifi olabilir. Platform, şimdiye dek 2 milyon TL’lik kiralama hacmine ulaşmış ve araç sahiplerine 40 bin TL kazandırmış durumda.
ING Bank Türkiye’nin paylaşım ekonomisine dair bir araştırma düzenledi. Bu araştırmanın çarpıcı başlıklarını sizler için derledik;
-Türkiye 15 ülke arasında yüzde 50’lik oranla paylaşım ekonomisi hakkında bilgisi olanların en fazla olduğu ülkelerden biri.
-Yine yüzde 9’luk oranla da paylaşım ekonomisine aktif katılımın en yüksek oranda gerçekleştiği ülke oldu.
-Türkiye, aynı zamanda önümüzdeki 12 ay içinde yüzde 47’lik oranla paylaşım ekonomisine katılımın en fazla artması beklenen ülke olarak da dikkat çekti.
Özel sektörde bu trendden yararlanarak yeni iş modelleri ile birlikte bir çok yeni şirket ortaya çıkmıştır. Esas ise devletler, kurumlar bundan nasıl yararlanmalıdır?
Avrupa Tüketiciler Derneği Ekonomi Bölümü Başkanı Guillermo Beltra konu ile ilgili bir açıklaması bulunuyor:
“Paylaşım ekonomisi’ tanımı giderek değişiyor çünkü biz tüketiciler çok fazla mal ve hizmet satın alıyoruz. Bu uygulamanın Avrupalı tüketicilere büyük yararı bulunuyor. Örneğin, tatile gittiğiniz zaman çok daha ucuza kalacak yer ayarlayabilir, eskiye oranla daha hızlı ucuz bir yolla avukat ya da mimar bulabilirsiniz.’‘
Bu platformlar sayesinde tüketiciler çok kolay bir şekilde mal ve hizmet satın alabilir. örneğin şimdi çok daha ucuz bir şekilde hiç tanımadığınız biriyle seyahat ederek benzin masrafını azaltabilir ya da bir ev aletini daha önce hiç konuşmadığını bir komşunuzdan ödünç alabilirsiniz.
Paylaşım ekonomisi modeliyle bireyler ev, araba, zaman veya sahip olduğu bir ustalığını paylaşarak ek gelir elde edebilir. Dünyanın şu andaki ekonomik durumunu göz önünde tutarsak, bu uygulama birçokları için çok önem taşıyor.
Ancak bu ekonomi modeli, tüketicilerin haklarını koruması konusunda bazı zorluklar ortaya çıkarıyor. Avrupa’da ve ulusal bazda bununla ilgili bazı düzenlemeler yapılmalı. Tüketicilerin ‘paylaşım ekonomisi’ modelini kullanması için güvenli bir ortama ihtiyacı bulunuyor.”