May 2013 - mehmetkececi.com
Month: May 2013	Etik 2013
May 27, 2013 by Mehmet Keçeci·0 Comments
May 25, 2013 by Mehmet Keçeci·0 Comments
Koçlar Mahallesindeki Tarihi Çeşme Yazıtı 1233 (1818/1819) 
Sâhibül-Hayrât u vel-Hasenât (Hayr ve güzelliklerin sahibi)
Halil Ağa-oğlu (Ağaoğlu) Ahmed Ağanın Hayrâtıdır. Sene 1233. (Halil Ağa-oğlu Ahmed Ağanın Hayrâtıdır. Sene 1818/1819)
Halil Ağa-oğlu Ahmed 1844 Temettu Defterinde Gerede Kâbiller Mahallesine kayıtlı bir kişi mevcuttur. Bu çeşmeye göre köyün kuruluşu (Osmanlıda Koçlar Köyü/Karyesi olarak geçmektedir. Daha sonra “Tatlar maa Koçlar” diye Tatlar Köyüne bağlanmış daha da sonra mahalle olmuştur.) 1818/1819 yıllarını göstermektedir. Fakat Koçlar 1844 Temettü Defterinde  değilde 1896 Temettü Defterinde mevcut olması ilginçtir. Ben 1859’a kadar kayıtlarda var olmasına rağmen tam kuruluşu ve ayrıntılarını çözebilmiş değilim. Temettü Defterinde var olan diğer Halil Ağa-oğlulları arasındaki ilişki nedir bilemiyorum (Kâbiller, Samat, Yukarı Ovacık, Aktaş Kurtlar).
Koç, Koçum, Koçlar ifadeleri Türklerin çok kullandığı yiğit, efendi, dürüst, kuvvetli insanlar (sağlıklı, gürbüz genç erkek ) için kullandıkları ifadelerden birisidir. Koçum benim, koç gibi, koç kurban etmek, bayram koçu gibi vs.
Koç: Kutlu Hayvan. Eşdeğer: Goç, Koçkar, Goçkor, Koçkor, Koçak, Kucak, Kosak, Koskar Moğolca: Huç, Husa, Huça, Kuca, Guca Erkek koyun. Türklerde gücün simgesidir. Ak Koyun ve Kara Koyun olmak üzere iki zıtlığı temsil eder. Akkoyunlu Devleti, Karakoyunlu devleti gibi devlet adları bir hanedan adı olmaktan ziyade bu anlayışın bir sonucudur. Koç (Koçun) ve Koy (Koyun) olarak eril ve dişil biçimde anılır. Koç: (Koc/Koç). Erkek koyun demektir. Ayrıca savaşçılık ve güç gibi anlamlar içerir. (Yansı: Koyun)
Koca: (Koc/Koç). Yaşlı, görmüş geçirmiş demektir. Kocamak yaşlanmak anlamına gelir. (Karşıt: Karı)
Koca: Bilge Adam. Eşdeğer: Hoca İnsanlara yol gösteren, bilgelik ve hikmet sahibi kişilerdir. Farsça anlam benzeşimi ve Türkçe’nin yapısını da uygun olan ses değişimi ile “Hoca” haline gelmiştir. Örneğin Nasreddin Hoca. Karı-Koca tabirindeki her iki kelimede yaşlılık ve tecrübe içerir. Karımak ve Kocamak fiilleri ihtiyarlamak demektir. Ozan kelimesiyle aynı kökten gelen Ozon’un ise yaşlı/bilge anlamına gelmesi önemli bir ayrıntıdır. [4, 5]
Tatlar kelimesinin çözümlemesi için  bakınız. Tatlar Köyü 1071 Malazgit Zaferi sonucu 1074 ve sonrası yıllarında Geredeye gelen Türkler tarafından kurulan bir köydür. Keçi Kalesi ve Bolu’nun fethi daha sonraki yıllarda gerçekleşmiştir. Selçuklu (Selçuklu devletinin 21 sancak beyliğinden birisidir), Gerede Beyliği, Osmanlı, Türkiye tarihine sahiptir.
Not: 1844 sayımından sonra bir çok küçük köyler ya birleştirilmiş yada diğer köylerin içerisine dahil edilmiştir. Burada adı geçmeyen köyler başka yerden değil yine Gerede’den oluşan küçük köylerden oluşmaktadırlar. Bu 1844’te Ankara civarında gerçekleşen 8 şiddetindeki depremin etkisi olmuş olabilir. Hâlâ günümüzde de köyler birleştirlmekte veya taşınmaktadır. Bu sosyal hayatın kaçınılmaz bir yönüdür.
Çeviriye yardım edenler:
Koçlar Mahallesi tarihi çeşme yazıtı: Fotograf: Mehmet Keçeci 21.05.2013
Ramazan Kaşmer bey’in çevirisi
May 17, 2013 by Mehmet Keçeci·0 Comments
May 8, 2013 by Mehmet Keçeci·0 Comments
Bismillah dep beyan eyley hikmet aytıp Tâliblerge dürr ü gevher saçtım mena Riyazetni kattığ tartıp kanlar yutup Men defter-i sâni sözin açtım mena
Günümüz Türkçesi Bismillah deyip beyan ederek hikmet söyleyip Taleb edenlere inci, cevher saçtım ben işte. Riyazeti sıkı çekip, kanlar yutup “İkinci defter” sözlerini açtım ben işte.
Ey Ahmed Yesevî sen “mena, ben işte” dedin Âmennâ deyip kabul ettik Ya bu Latîfî ne söylesin Daha söylemeden ezip geçtiler Sen susmadın Latîfî sussun mu?
Mansur (rha.) Melekler:
Gurbet değdi Mustafa gibi erenlere, Otuz üç bin sahabe ve arkadaşlara, Ebu Bekir, Ömer, Osman, Murtaza’a Gurbet değdi onlara hem, söyleyeyim ben işte.
Muhammed‘in bilin zatı Arabtır Tarikatın yolu bütün edeptir.
Hakikat bilmeyen insan değildir Biliniz hiçbir şeye benzemezdir.
Bilin bi-çün olur hem bi-çigüne; Va bi-şübhe olur hem bi-nemune
Kahırlansa, eyler yer ile yeksan; Olmakta zelzele yer ile gökler.
Rahmet eylese, biliniz, rahmeti var; Verir olsa, tükenmez nimeti var.
Muhammed‘i tarif eylesem kemine, Anasının adı bil Amine:
Babasının adı Abdullah‘tır Anadan doğmadan ölmüştür.
Muhammed‘i dedesi korumuştur Çıplak açları yoklayandır.
Dedesi biliniz Abdulmuttalib; Gönülde saklayınız iyi bilip.
Dedesinin babası idi Hâşim; İşitince akmakta gözde yaşım.
Biliniz dördüncüsüdür Abdulmenaf; Onları bilse her kim, gönlüdür sâf.
Rasûl’un bilse her kim dört ceddini, Kıyamette gezer sekiz cennetini
Babası yedi yaşında ölmüştür; Rasül’u amcasına vermiştir.
Ebu Tâlib Ali‘nin babasıdır; Bütün Arabların büyüğüdür.
Ebu Tâlib olmakta iş başında, Muhammed oturur daima karşısında
Muhammed‘in yaşı on yedi oldu; Ki o vakit Hatice O’nu gördü.
Muhammed‘i bilin ki şahin misali Hatice O’nu görüp olmakta ağlamaklı
Hadice gönlünde O’nu sevmektedir Muhammed aşkında içi yanmaktadır.
Gece gündüz diler O’nu Allah’tan; Biliniz sonunda buldu muradın.
Görünüz Allah’ın işini Muhammed bakmakta iken devesini,
Hadice‘ye Rasul çâker olmuştur, Bu sebeple bil sen O’nu almıştır.
Hadice‘nin Allah bahtını açmıştır; Rasul’un baçına inciler saçmıştır.
Rasul’un yaşları kırka varmıştır, Ki ondan sonra Allah’dan vahy yetmiştir.
Ki ondan sonra Muhammed oldu sultan Rasul’un gönlünde yâr oldu Allah.
Muhammed işini Allah yazdırdı; İnsanların hepsi iman getirdi.
Rasul’un başında oldu imâme; Kemal buldu otuz üç bin sahabe.
Rasul’a hepsi hizmet eylemektedir Edep ile yürüyüp izzet eylemektedir
Rasul önüne bir yetim gelmiştir Garip ve müptelâyım deyip söylemiştir.
Rahim eyledi Rasul onun haline; Dileğini onun verdi eline.
Rasul dedi ona: “Ben de yetimim; Yetimlikte, gariplikte yetişmişim.”
Muhammed dediler: “Her kim yetimdir, Biliniz, o benim has ümmetimdir.”
Yetimi görseniz, incitmeyiniz; Garibi görseniz, dağ etmeyiniz.
Yetimler bu cihanda ezilmiştir Gariplerin işi zordur..
Gariplerin işi daima riyazettir Diri değil, garip ölü gibidir.
Allah’a garipler bellidir Garibi sabah akşam sormuştur.
Tarif eylesem, Ali Allah’ın arslanıdır Ki kılıç ile kâfiri kırmaktadır.
Kâfirleri eyler imana dâvet; Vermektedir her zaman İslâm’â kuvvet.
Ki mümin olanını alıp gelmektedir; Kabul kılmayanını kırıp gelmektedir.
Ki kılıç ele alıp binse Düldül’e Düşmektedir kâfirler kavmine velvele
Elindeki silahı Zülfikar’ı, Savaşanda uzar kırk arşın.
Ali’nin var idi on sekiz oğlu; Onun her hangisidir büyük tuğlu,
Ali İslam için kanlar yutmaktadır; İslam’ın tuğunu sıkı tutmaktadır.
Hoca Ahmed bil garibliğe düşmüştür Rasul evladına sözler katmıştır
Gördüğü zaman inanan Ebâ Bekr-i Sıddîk‘dır Üstün olup dayanan Ebâ Bekr-i Sıddîk‘dır;
Dertleşende ağlayan, kulluğa bel bağlayan, İç bağrını dağlayan Ebâ Bekr-i Sıddîk‘dır;
Bir sözünden dönmeyen, sırrını asla demeyen, Gafil olup yatmayan Ebâ Bekr-i Sıddîk‘dır;
Can canana kavuşturan, kızını elden veren, El bağlayıp yalvaran Ebâ Bekr-i Sıddîk‘dır;
Dediği sözüne yeten, nefs ve hevadan giden, Hak Rasul’u güçlendiren Ebâ Bekr-i Sıddîk‘dır;
Muhammed‘e kayınbaba, kılmış değil hiç hata, Boynuna koyan futa Ebâ Bekr-i Sıddîk‘dır;
Kul Hoca Ahmed tasdik eyte, mağara dostunu ayrı tut Ariflikte bil sâdık Ebâ Bekr-i Sıddîk‘dır;
İkincisi dost olan adaletli Ömer‘dir; Müminlikte dost olan adaletli Ömer‘dir.
Bilal’e ezan okutan, şeriatı bildiren, Din sözünü anlatan adaletli Ömer‘dir.
Kâbe kapısını açtıran, bütün putları kırdıran, Rasul gönlünü dindiren adaletli Ömer‘dir.
Şeriatı gözeten, tarikatı doğru tutan, Hakikatı iyi bilen adaletli Ömer‘dir.
Oğlunu azarlayrp getiren, kırbaç vurup öldüren, Adalet eyleyip yol soran adaletli Ömer‘dir.
Çıra olup sönmeyen, din yolundan dönmeyen, Haksız işi eylemeyen adaletli Ömer‘dir.
Miskîn Ahmed eyle yâd, eyle aczini beyan, Belki ruhu eyler şad, adaletli Ömer‘dir.
Üçüncü dostu yar olan haya sahibi Osman‘dır Her nefeste yar olan haya sahibi Osman‘dır.
Hak Rasul’ûn damadı, dinimizin âbadı, Kölelerin azad edicisi haya sahibi Osman‘dır.
Okuduğu şatibi, âyet, hadis katibi, Minber üstünde hatibi haya sahibi Osman‘dır.
Münâcatı kuh-ı Tur, aldıkları iki nur, Dedikleri bütün inci haya sahibi Osman‘dır.
Çoklar gelip yaya, koymadılar şehzade, Şehid eylediler orada, haya sahibi Osman‘dır.
Tarif eyledin Osman’ı, Hoca Ahmed sen onu, Yoktur şüphesi, gümanı, haya sahibi Osman‘dır.
Dördüncüsü dost olan Hakk arslanı Ali‘dir, Hem Mirac’da yar olan Hakk arslanı Ali‘dir.
Dediği sözü rahmani, görsen yüzü nurani, Kâfirlerin kıranı Hakk arslanı Ali‘dir.
Himmet kuşağı belinde, Mevlâ’m yâdı dilinde, Zülfikar’ı elinde Hakk arslanı Ali‘dir.
Binip çıksa Düldül’e, yere düşer zelzele, Kafirlere velvele, Hakk arslanı Ali‘dir.
Düşmanlara mukabil, oldu kâfire katil, Kılan bâtılı zâil Hakk arslanı Ali‘dir.
Rahmet eyleye Bir ve Var, her ne kılsa gücü var, Hoca Ahmed’e mededkâr Hakk arslanı Ali‘dir.
Bir gün geldi Eba Bekr Selman ile Hakk Mustafa niyazını açtı Rahman ile Herkes gider bu dünyada üzüntü ile Elin olup Hakk’a vasıl olmak için
Azrail bir gün geldi ferman ile Fatıma selam verdi ikram ile Hakk Mustafa meşgul oldu iman ile Sıcak bedenden aziz canı vermek için
Rasul dedi “Sahabeler sessiz olun Ahirete yollandık siz açık bilin Oruç tutun, namaz kılın, zekat verin Cehennemden özünü azad eylemek için…”
Pazartesi günû Hakk Mustafa dünyayı bıraktı Hakk Teala fermanına boyununu sundu İbn-i Abbas suyunu koydu, Ali yıkadı Cennet içinde hulle giysisini giymek için
Allah diyerek sahabeler hareketlendiler Peygamberin cenazesini kaldırdılar O “Sidretü’l-münteha”ya aşırdılar Arş üstüne çıkararak koymak için
Göklerdeki melekler yere indi Peygamberin nuru ile alem doldu “Babam” diye Fatıma ağladı Babasından yetim olup kalmak için
Kul Hoca Ahmed inci gibi hikmet söyledi Erenlere hizmet eyleyip nazar buldu Doksan dokuz bin hikmet deyip destan eyledi Destan eyleyip cennet bahçesi içine yürümek için
Dünyayı sevmek hataların başıdır, O Mustafa bizi agâh kılmadı mı? “El-fakru fahri” diye Tanrı Rasulü, Kadir’ından dervişliği almadı m?
Koymadı Mustafa gibi nice yaran, Ebu Bekir, Ömer, Ali, bil ki, Osman. Tahtı ile uçar idi o Süleyman, Bu ölüm çengeline almadı mı?
Ömer idi din-i İslam yolunu açan, Ali idi kafirlerin boynunu koparan. Arslan eli ile Hayber kapısını açan, O hem ecel şarabından tatmadı mı?
“Fetubu ilallah”a boyun eğ Masiyate bakma, gözünü yum. Nasuh gibi alem içre adını bırak, Dilekli kul dileğini almadı mı?
“Elestü birabbiküm” demiş vakitde, Ahd eyleyip “kalu bela” dedim Hakk’a. Eğer sen döner olsan el-misaka, Yerin senin cehennemde olmadı mı?
Aşıkların sorduğu, sâdıkların gereği, Enbiyalar çırağı, haklı olan Muhammed. Özünü koyup mihnete, türlü-türlü zahmete, Asi, cafi ümmete, Kevser olan Muhammed.
Atadan yetim kalıp, özünü gama salıp, Hatice malını alıp, muhtaç olan Muhammed. Razı olan kazaya, yakarışını söyleyen Huda’ya, Gökden gelen belaya, sabırlı olan Muhammed.
Himmet kemerini bağlayıp, yürek bağrını dağlayıp, Seher vaktinde ağlayıp, bidar olan Muhammed. Hakk’ın kulluğunu kılıp, Hak emrini halka söyleyip, Kafiri, yahudiyi korkutup, ejder olan Muhammed.
Enbiyalar hatemi, sır-esrarın mahremi, Miskînlerin hemdemi, yadigâr olan Muhammed. Gündüz oruç ve namaz, gecesi acz ve niyâz, Dileyip ümmetini kış-yaz, sıkıntıda olan Muhammed.
Akşam ve seher çok ağlar, ümmet için gönlü kederli, Alem halkına yadigâr, mütevazi olan Muhammed. Miskînlere yar olan, ümmet dileyip zar olan, Balsızlara bal olan, şahpar olan Muhammed.
Mahzun olan sıkılana, hazır olan günahkara, Yetim olan garibe, server olan Muhammed. Kul Hoca Ahmed miskindir, miskinlerdin mâna sor, Miskînlik huzur kaynağı, basar olan Muhammed.
Aşk kırmızı sülfür, alem dükkan değil mi? Hakk erine aşikar, usta dükkan değil mi? Gönlümde aşk Tur’u, düştü tecelli nuru, Her bir adın zuhuru, cihan mumu değil mi?
Baştanbaşa cihana, baksa tufan belası, Ey Nuh kavmi korkun, Hak yöneten değil mi? Eman ağacından ki, Musa’ya ateş göründü, “İnni enAllah” söyler, esrar-ı can değil mi?
İsa-ı ruhperver, terk-i taalluk eyler, Gök kürede kalender, güzel mekan değil mi? Yahya’yı ağlayış tuttu, Adem özünü unuttu, Yunus’u naheng yuttu, bu imtihan değil mi?
Hoş herşey Hayyu Sübhan, hoş kudret, hoş ilhan, Cennet içinde Rıdvan, bir bağban değil mi? Aşık muradı dilber, zahidin meyli minber, Sevinç kadehi ister, Hak lâ-mekan değil mi?
Aynı seherdedir gül, aşufte bülbül misali, Görünce onu kızıl gül, ruhsarı kan değil mi? Sakın, ey vaaz veren, boşuna dökme cevher, Gönül hazinesine dil, muhafız değil mi?
Mahdumu pakbazı, pervazı şahbazı, Sahib huruc Gazi, çünkü Arslan değil mi? Mahmur oldu kalb ve can, yandı erguvan suyu, Sultan Satuk Buğrahan, Pir-i muğan değil mi?
Dergâhları kibriya, İslam açıp beriya, Evliya ser-halkası, sahib Kur’an değil mi? Evlad-ı enbiyadır, serdar-ı evliyadır, Huda yolunun merdidir, Ali nişan değil mi?
Devir Ahmed devri , hayr-ul-beşer Muhammed, Dünya ve dine sermed, şer’i beyan değil mi?