Ana Sayfa Biyografi Dünyaca Ünlü Türk Arkeolog ve Bilim İnsanı Halet ÇAMBEL
Türk Hitit biliminin en önde gelen ismi olan Halet Çambel, tarih öncesi ve antik tarihin önemli bilim insanları arasında yer alır.
Dünya çapında tanınmış Türk arkeolog Halet Çambel, 27 Ağustos 1916 tarihinde Almanya Berlin‘de doğmuştur. Atatürk‘ün yakın arkadaşlarından Hasan Cemil Çambel ve Remziye Hanım’ın üçüncü çocuğu olarak askeri ataşelik görevi sırasında Berlin‘de dünyaya gelen Halet Çambel, tarih öncesi ve antik tarihin önemli bilim insanları arasında yer alır ve Türk Hitit biliminin en bilgili uzmanıdır.
Perihan, Leyla ve Bülent adlarında kardeşleri vardır. I. Dünya Savaşı sonrasında anne babası ile bir süre İsviçre ve Avusturya‘da yaşadıktan sonra 1924 yılında İstanbul‘a dönerek Arnavutköy sahilinde bulunan geniş ve kırmızı ahşaptan yapılan bir köşke taşındı. Ortaokul ve liseyi Arnavutköy Kız Koleji’nde, şimdiki adıyla Robert Kolej‘de okudu. Lise yıllarında eskrim sporunda ustalaştı. 1930 yılında eskrim antrenmanına başladı. İlk Türk bayan sporcu olarak 1936 yılı Berlin Olimpiyatı’na eskrimci olarak katıldı. Çambel, Suat Aşeni Fetgeri ile birlikte 1936 Berlin Olimpiyatları’nda Türkiye’yi temsil ederek Olimpiyatlara katılan ilk Türk kadın sporcular olmuştu.
Önce İstanbul Üniversitesi’nde daha sonra 1935 yılında Paris Sorbonne Üniversitesi’nde arkeoloji okudu. 1940 yılında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi’nde asistan oldu. Doktorasını da aynı üniversitede yaptı ve 1944 yılında doktor oldu. Üniversitede; arkeoloji ve Ön Asyalı diller (Hititçe, Asurcu, İbranice) okudu. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi’nin prestijli Prehistorya Anabilim Dalının kurucusudur.
Halet Çambel, doktorasının ardından iki yıl Almanya’da Saarbrücken Üniversitesi’nde konuk öğretim üyesi olarak bulundu. Halet Çambel Ceyhan nehri kıyısında yer alan, çift dilli yazıtı ve onlarca kabartmaları ile tanınan M.Ö. 7. yüzyıla tarihlenen Karatepe-Aslantaş (Azatiwataya) kalesinin kazısına önce genç bir arkeolog olarak katılır. 1950’li yılların başlangıcında Osmaniye İlinde Kadirli’ye yakın olan Karatepe antik Hitit şehrindeki yeni bulgular kariyerine kesin bir etki yapar. Alman profesör Helmuth Theodor Bossert‘in talebesi olarak başladığı Karatepe-Aslantaş projesine katılır ve ileride Hitit dilinin araştırılmasında çok önemli katkısı olur.
1960 yılında Halet Çambel, İstanbul Üniversitesi’nde Tarih Öncesi Profesörü oldu. Prof. Dr. Halet Çambel, 1984 yılında emekliye ayrıldı. 1960’larda Chicago Üniversitesi, Oriental Institute hocalarından Robert Braidwood ile beraber oluşturdukları Güneydoğu Anadolu Tarihöncesi Karma Araştırma Projesi kapsamında Diyarbakır yakınlarında bulunan Çayönü Höyük kazıları ile Türkiye’nin ilk disiplinler arası projesine atar. Proje konusu Neolitik dönemde göçebelikten yerleşik düzene, avcılık ve toplayıcılıktan üreticiliğe geçişin araştırılmasıdır.
2005 yılında Hollanda devletinin kültür ve kalkınmaya hizmet edenlere verdiği Prens Claus ödülünün sahibi oldu. 50 yıldan fazla bir zamanını prehistorya ve arkeolojiye adamıştır. 2008 yılında Anadolu Halk Bilimleri ve Kültür Derneği tarafından ömür boyu yürüttüğü çalışmaları nedeniyle kendisine “Özgür İnsan Ödülü” layık görülmüştür. 2010 yılında T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı kendisine “2010 Yılı Kültür-Sanat Büyük Ödülü” nü takdim etmiştir.
Halet Çambel yurtdışındaki üniversite eğitimi bitip de Türkiye’ye döndüğünde kendisinden altı yaş daha büyük, tanınmış şair ve sonradan ödül kazanan mimar, Nail Çakırhan‘la 1938 yılında evlendi. Bundan sonraki 70 yıl onunla birlikte İstanbul Arnavutköy’deki baba evinde yaşadı. 2008 yılında eşi öldü. Çocuğu bulunmayan Halet Çambel de 12 Ocak 2014 tarihinde 98 yaşında Arnavutköy’deki evinde öldü. Çambel, ölümünden önce evini, tarihi ‘Kırmızı Yalı’yı 2004 yılında Boğaziçi Üniversitesine bağışladı. Bu ev Boğaziçi Üniversitesi tarafından, Kalkınma Bakanlığı desteğiyle gerçekleştirilen restorasyon çalışması kapsamında
‘Halet Çambel ve Nail Çakırhan Arkeolojik ve Geleneksel Mimarlık Araştırmaları Merkezi’ne dönüştürüldü.
Önceki İçerik“Hayat kurtaran” teknoloji Sismik İzolatör
Sonraki İçerikBir Başarı Hikayesi Meram AKD KIDS Anaokulu