Bir Uzun Yolculuk Ve İntikam Romanı “TOL” ’de Yüz Yıllık İnsanlık Ve Toplum Panoraması
1 Ekim 2018 Münire Çalışkan Tuğ Kitap İncelemeleri, SonGemi 47.Sayı (Ekim-2018) 2
TOL, İstanbul’dan Diyarbakır’a yapılan bir tren yolculuğunun öyküsü. Bir yol hikâyesi gibi görünse de aslında bu yolculuk, baskıcı iktidar karşısında yeni bir dünya düşü kuranların, hem geçmişten geleceğe, hem de kendi içlerine yaptıkları bir yolculuktur.
Geçmişte devrimci mücadele yürütmüş, şimdi içkiye sığınan bir şairle bu yolculukta ona yol arkadaşlığı eden, şairin anlattığı küçük hikâyelerle babasını tanımaya çalışan ve çalıştığı dergiden işini iyi yapmasına rağmen muhalif fikirleri nedeniyle kovulan bir musahhihin ve onun gibi olan diğer “ötekilerin” öyküsüdür TOL.
Seçilen dil de romanın dokusuna uygun olarak biçimleniyor. Konu, kaybedenlerin mücadelesi olunca dil de sertleşiyor o ölçüde, kaybetmenin acısı, yenilmişliğin hırsı acımasızlığın diline dönüşüyor. Mücadele ile parçalanamayan kötü gerçeklik, dille sarsılamaya ve parçalanmaya çalışılıyor. Dolayısıyla da kötü, kaba, müstehcen bir dil egemen oluveriyor anlatıya ve sarsmaya başlıyor. Murat Uyurkulak, erotizmin ve pornografinin yıkıcı ve parçalayıcı dilini, sıradanlığa düşmeden, konunun bir parçası olarak kullanıyor ve güzel bir ihtimal olan devrime giden yolda okuru sarsmaya devam ediyor.
Dil evrenini ustaca kuran yazarın, roman boyunca altını çizeceğimiz, kullandığı bir imgeyle birçok duruma ve olaya kapılar aralayacağımız cümleleri okurken, anlatılmak istenenleri kaçırmamak için hep dikkatli ve uyanık olmamız gerekiyor. Alışılmışın dışında, ondan çok farklı olarak, kurulan imgeler dünyası sizi roman boyunca buna zorluyor. Aşağıda verilenler bunlardan bazıları:
“Devrim, vaktiyle bir ihtimaldi ve çok güzeldi.” diye başlayan romanda, Türkiye’nin toplumsal ve siyasal süreçlerine ilişkin birçok değini de yer alıyor. Bu değiniler okuru 1900’lerin başından 2000’lere yapılan bir yolculuğa çıkarıyor. Okurun bu yolculuktan alacağı keyif ya da öğrenecekleri, ülkesinin tarihi ve toplumsal yapısı ile ilgili bildikleriyle sınırlı kalıyor ya da zenginleşiyor. Roman, okuyucusunu, içinde yaşadığı toplumun geçirdiği sosyal ve siyasi çalkantılar, ülke tarihindeki kanlı olaylar, bu olaylara karşı gösterilen tavırlarla da sorguluyor ve sarsıyor. TOL bize, “Geçmişin mücadele ve kıyımlar tarihini, insan ilişkilerini, ne kadar bilir ve sorgularsanız benden alacağınız da o ölçüdedir.” diye fısıldıyor olaylar arasına yayılan değinilerle. İşte bunlardan birkaçı:
Suç işleyenleri, adam öldürenleri, bombaları patlatanları yurt dışına kaçıranlara “vatansever” payesi verilmesi
Doğrudan yazmadığı tarihi “Bir, bir, sıfır, dokuz, bir ,dokuz, sekiz ,sıfır” olarak olay kişisine söyleten Murat Uyurkulak (s.187) – 12 Eylül’ün toplum ve birey hayatında yarattığı etkiyi de direkt anlatmak yerine, kelimeleri ve cümleleri parçalayarak vermeyi yeğliyor. (s.191) O parçalanmışlıkta, işkenceyi, tecavüzleri, kurşuna dizmeleri, kan kusanları görüyoruz; insanların, bedensel, duygusal ve düşünsel bütünlüklerinin nasıl bozulduğunu, bu bozulmanın onlara verdiği acıyı okuyoruz.
“Yoksulduk. Pasteldi. Aksi mümkün değildi.
Belki ilk kez bir babaya, bir abiye, bir başka tanıdık pezevenge açılmış iki sıska bacağın defalarca tekmelediği oda duvarlarının kiremit rengi olup olmadığını da sormuyorum hiç.böyle it gibi soru olur mu hiç?” ( TOL-Murat Uyurkulak, Bölüm: O)
“Ülkeyse, üç vakte kadar bırakıp gideceğini bilmeden şeker bir delikanlıya abayı yakan ve bir yığın git gelle karar bozduğu anda dokunulup okşanılmadan kalan bir bakire misali, önce bunalıma girdi, bir müddet sustu, Sonra gözü sokaktan geçen ite uğursuza takılmaya başladı, kendini bir iki öptürdü, sonra üzerine bir hafiflik geldi, dillendi de dillendi, sonra da her şeyi unuttu, kötü yola düşüp bir fahişe kadar özgür oldu, özgürlüğünü de istibdatla pekiştirdi.” ( TOL- Murat Uyurkulak, bölüm:L)
Bir Uzun Yolculuk Ve İntikam Romanı "TOL"’de Yüz Yıllık İnsanlık Ve Toplum Panoraması
2 Yorum Bir Uzun Yolculuk Ve İntikam Romanı “TOL” ’de Yüz Yıllık İnsanlık Ve Toplum Panoraması
Özlem Y. Uçak 2 Ekim 2018 at 07:31
Mutlaka okumam gerektiğini anlamama fazlasıyla yetti. Kaleminize sağlık sevgili Münire Çalışkan Tuğ.
Münire Çalışkan Tuğ 3 Ekim 2018 at 23:59
teşekkür ederim Özlem Y. Uçak.
Bence de mutlaka okunmalı, bu tanıtımdan çok daha fazlası kitap. Hatta öykülerden oluşan BAZUKA ve diğer romanı HAR da okunmalı. MERHUME’yi çok sevemedim nedense, belki de yanlış zamanda okudum.