Betonun Yerleştirilmesi ve Bakımı | Teknik Bilgiler | Hazır Beton | Muhammet Gümüştaş A.Ş.
Betonun yerleştirilmesi & bakımı özel bir işlem süreci olup; betonun öngörülen dayanımı ve dayanıklılığı kazanması için doğru olarak siparişi ve tesliminin yanında, doğru bir şekilde yerleştirilmesi ve bakımının yapılması gerekmektedir.
Beton kullanıcısı TS 1247 (normal hava koşullarında beton yapım, döküm ve bakım kuralları) ve TS 1248 (anormal hava koşullarında beton yapım, döküm ve bakım kuralları)'na göre şantiyede beton bakımını yapmalıdır. Zira yapılan araştırmalarda bakımı yapılmamış betonların veya iyi sıkıştırılmamış betonların dayanımlarının düşük olduğu ve çevre etkilerine dayanıksız olduğu gözlemlenmiştir.
Beton Yerleştirilmeden Önce Yapılacaklar
Betonun yerleştirme yöntemi ve beton döküm süresi önceden belirlenmelidir
Kalıplar sağlam, temiz ve yağlanmış olmalıdır
Yer betonu dökülecekse zemin sıkıştırılıp nemlendirilerek döküme uygun hale getirilmelidir
Beton teslim alınırken irsaliye fişinden başlanarak istenmiş olunan ürünün özelikleri kontrol edilmelidir
Resim 1: Kalıpların yağlanması
Beton Yerleştirilmesi Sırasında Yapılacaklar
Beton kalıba yüksekten dökülmemelidir (en fazla 1.5 metre). Bu ayrışmaya ve kalıbın patlamasına neden olur
Beton yatay tabakalar halinde dökülmelidir
Kolon ve perde gibi düşey elemanlar en az üç defada doldurulmalıdır
Beton yerleşeceğe yere en yakın bölgeye dökülmelidir
Betonu sıkıştırmak için vibratör kullanılmalıdır. (Yeni Deprem Yönetmeliği'nde vibratör kullanımı zorunlu kılınmıştır)
Resim 2: Beton dökümünden önce gerekli güvenlik önlemlerinin sağlanması gerekir.
Resim 3: Kütleli beton işlerinde beton eşit tabakalar halinde dökülmelidir. Aksi halde betonun sıkıştırılması çok zor olur.
1. Vibratör ucunu beton içerisine hızlıca daldırmak ve betondan yavaşça çıkarmak gerekir
2. Kalıplara kesinlikle vibratör ucu temas etmemelidir
3. Vibratör betona düşey olarak daldırılmalı ve daldırma aralığı vibratörlerin etki yarıçaplarına bağlı olarak 45-50 cm'i geçmemelidir.
4. Titreştirilen bölgeler birbirlerine örtüşecek şekilde vibrasyon yapılmalıdır. Vibrasyon esnasında vibratörün her defasında bir önceki tabakaya 10 cm kadar girmesi tabakaların kaynaşmasını sağlar.
Resim 4: Titreşen bölgeler örtüşmelidir.
5. Vibratör, betonu yatay yönde taşımak için kullanılmamalıdır. (bkz. Resim 5)
6. Vibratör ucu taze beton içerisinde çok kısa veya çok uzun süre ile tutulmamalıdır.
Resim 5: Beton yatay yönde vibratör ucu ile taşınmaz.
Resim 6: Soğuk derz oluşmasını engellemek için alt tabakaya vibratörün ucu işlemeli.
Resim 7: Vibrasyon uygulamasında kullanılan vibratör tabaka da 10 cm girilerek vibrasyon işlemi yapılmalıdır. Tipi beton tabaka kalınlığına göre seçilmelidir.
Not: Betonda hava içeriğinin %1 artması beton dayanımını yaklaşık %5-6 azaltır.
Resim 8: Sıkıştırma işleminde sonra çevresel etkiler nedeniyle rötre çatlakları oluşur. Betonun hala plastik kıvamda ise yeniden vibrasyon uygulaması yapılması faydalıdır. Ayrıca kolonlarda 50-60 cm'lik tabaka yeniden vibrasyona tabi tutulabilir. Bu bölge üzerinde yeterli ağırlık olmadığından sıkışması daha zordur.
Düşey yüzeyler genellikle kalıp ile temas halinde olduklarından istenen yüzey kalitesine göre değişen kalite ve tipte kalıplar kullanılır. Bazen kalıp alındıktan sonra yüzeye el veya makine ile ek bitirme işlemleri uygulanabilir. Çoğunlukla yatay yüzeyler ve bazı eğik yüzeyler kalıpsız bitirilirler. Bu şekilde yapılan bitirme işleminde bazen makine yöntemleri de kullanılabilir.
Döşeme betonlarında yüzey bitirme işlemi genellikle çelik veya ahşap mastar ve malalarla yapılır. Kenar, pah ve derz işlemleri gereken yerlerde, önce kenar bitirmesi yapılmalı.
Resim 10: Beton yüzeyinde oluşan çatlaklar sonra pah ve derzler bitirilmelidir.
Bazı beton satıhlarda mastar ve mala işleminden sonra gereken pürüzlülüğün verilmesi için, belirli bir yönde tarak çekilir. Bazı büyük döşeme ve kaplama betonlarında ise vibrasyonlu mastar ve makine malası kullanılabilir.
Su geçirmeyen (naylon-polietilen) bir örtü ile beton yüzeyi kapatılır
Sürekli olarak betonun yüzeyinin nemli kalması sağlanır. Genellikle hortum ya da mekanik spreyleme sistemi ile su püskürtülür ya da su göleti oluşturulur.
Resim 10: Beton yüzeyinin hortumla sulanması
Resim 11: Beton yüzeyinde su püskürtme sis oluşturulması
Resim 12: Beton yüzeyine telis bezi serilmesi
Resim 13: Kullanım kılavuzuna uygun olarak kullanılması gereken kimyasal malzemenin deri ve gözle temas etmemesine dikkat edilmelidir.
Resim 11'de görüldüğü gibi uygulanan kimyasal kür malzemeleri işin cinsine göre farklılık gösterir. Beyaz veya alüminyum renginde olan kimyasal maddeler beton yüzeyinde ince bir polimer tabakası oluşturur. Sıvı maddenin içindeki su zamanla buharlaşır ve bileşikteki kimyasal madde beton yüzeyinde zarımsı bir tabaka oluşturur. Bu tabaka buharlaşmayı çok düşük seviyelere indirdiği gibi, özellikle sıcak mevsimlerde, beton yol gibi uygulamalarda güneş ışınlarının beton yüzeyinde kırılmasını ve yansımasını da sağlar.
Resim 14: Sıcak havada açık renkli, soğuk hava da ise koyu renkli örtüler kullanılmalıdır.
Resim 15: Soğuk havada beton sıcaklığı sürekli kontrol edilmelidir.
Birbirini izleyen üç günlük sıcaklık ortalamasının +50°C'den az olması durumunda soğuk havaya karşı önlemler alınması gerekir. Beton sipariş edilirken hava koşullarının betona etkisi düşünülmelidir. Gelen betonun sıcaklığı kontrol edilmelidir.
Birbirini izleyen üç günlük sıcaklık ortalamasının +30°C'den fazla olması durumunda sıcak havaya karşı önlemler alınması gerekir. Sıcak havada beton dökümünde dikkat edilmesi gereken en önemli husus betonun su kaybetmesinin engellenmesidir. Alınması gereken önlemler şu şekilde sıralanabilir:
Beton dökülecek zemin ıslatılıp suya doygun hale getirilir. Bu sayede taze betondaki suyun zemince emilmesi engellenir
Kalıplar ve donatılar nemlendirilir
Aşırı rüzgar var ise döküm yeri etrafına rüzgar kırıcı yerleştirilebilir
Gölgelik kullanılarak beton güneş ışığından korunabilir
Tüm işçiler ve gerekli ekipmanlar beton dökümü için hazır olmalıdır
Gün içinde sıcaklığın azaldığı saatlerde beton dökümü yapılmalıdır
Beton sıcaklığı sürekli olarak kontrol edilmelidir
Aşırı vibrasyon yapılmamalıdır
Döküm en kısa sürede gerçekleştirilmelidir
Bitirme işlemi yüzeyde terleyen su kalmayınca hemen yapılmalıdır
Beton yüzeyinin kurumasını önlemeye yönelik önlemler hemen alınmalıdır.
Güvenli Yapılarda Huzurlu Yaşamak İçin "Hazır Beton Ve Uygulamalarına" Daha Çok Dikkat Gösteriniz.