Kadıköy Gurme: 2010
GİRİŞ: BİR PARANTEZBurger King’in 12 ton hamburger etinin salmonella ve listeria bakterileri taşıdığının yazılıp çizildiği bugünlerde, etten bahsetmek içinizi açar mı, emin değilim. Ne de olsa, Burger King bu etleri kendi lokantalarında piyasaya sürmüş olabileceği gibi (ki yüksek olasılıkla böyle oldu), toptan et aldığı şirket aracılığıyla kıyma, sosis, sucuk haline getirtip başka yollarla sofralarımıza gönder(t)miş de olabilir. Burger King böylesi örneklerden biri, tek amacı daha fazla kâr olan şirketlerin kitlesel gıda üretimi yaptığında insan sağlığını düşüneceğini sanmak zaten safdillik olur. Yine de, “kirli, bozuk gıda” deyince Uğur Dündar tarzı gazeteciliğin sürekli yaptığı gibi, üç beş küçük pastane-büfe-fırın basıp oradaki böcekleri göstermenin ötesinde daha büyük tehlikelerin olduğunun bu kez ortaya çıkması iyi oldu. Küçük işletmelerdeki pisliklerin “ortaya çıkarılması”, temelde, insanların markalı ürünlere (ve dolayısıyla büyük şirketlere) yönelmesini sağlamak için yapılıyor. Bunu yazarken “Küçük olanlarda pislik yok,” demiyorum; elbette fazlaca var. Ama ellerindeki büyük güçle, kendilerini denetimden kurtaracak yasalar çıkarttırabilen –yoksa yatırım yapmazlar– , medyada kendi lehlerine haberler yayımlatabilen büyük (ve çoğunlukla küresel) şirketlerin kendilerini sütten çıkmış ak kaşık gibi göstermelerine de kanmamak gerekiyor. Özellikle gıda konusunda kitlesel üretim kendi başına çok riskli bir şeydir; bir de bunun üstüne bu şirketlerin bir bandından çıkan ürünlerin yine kitlesel olarak tüketilecek kadar çok olduğunu da göz önünde bulunduralım. Küçük işletmelerde, üç beş kuruşun peşinde pisliğin bin türlüsünü çeviren işletmeciler vardır, ama insan evladına bozuk yemek yedirmeyi vicdanı kaldırmayacak kadar insaflı insanlar da olabileceğine güvenebiliriz. Fakat iş, büyük paraların döndüğü büyük şirketlere gelince, onların yöneticilerinin paradan başka bir şeyi çok da umursayacaklarına güvenmek için hiç nedenimiz yok. Uzun bir giriş oldu, fakat buna değinmeden “etli” bir konudan bahsetmek olmazdı.GELELİM BEREKET DÖNER’EGelelim konumuza… Bereket Döner, benim bildiğim kadarıyla, vakti zamanında Beyoğlu’nda açtığı küçük dükkânda sattığı ucuz ve ilginç soslu döneriyle, ucuzcuların, parasızların, yemeğe çok para vermeyip parasını aslen biraya yatırmayı tercih eden öğrenci kesiminin uğrak yeri olan bir yerle başlayıp sonradan zincirleme büyüyen bir dönerci. (Belki, daha önce başka yerlerde lokantaları vardı, bilemiyorum, öyleyse cehaletimi bağışlayın; ancak yazının esas konusu “Bereket Döner’in Tarihi” olmadığı için bu cehaletim mazur görülebilir sanırım.) Dönerinin ucuzluğu kadar imajı da şöhret kazanmasında etkili olmuştu. “Biz İslâmî bir işletmeyiz”i net bir şekilde gözünüze sokan, çalışan herkesin uzun sakallı olduğu bu imaja Ramazan aylarında dükkânlarını iftardan önce açmayarak tavır da eklemişler, ancak çok ucuz olan dönerleri ve diğer yiyecekleriyle kozmopolit Beyoğlu’nun her türden insanının da uğramaktan vazgeçemediği bir yer olmuşlardı.Bereket Döner, Halitağa Caddesi'nin peş peşe açılan mekânlar sayesinde büfeler cennetine dönen bölgesinde...Döneri ise ucuz olduğu kadar kötüydü de. Kesinlikle ağır kokardı. Ne olduğunu tam anlamadığım sosları da kötüydü ama o sos sayesinde dönerin ağır kokusunu bastırıyorlardı. Çivi çiviyi söker taktiği, sanırım! Ayrıca, çalışanlar çok uzun sakallı oldukları için, yediğiniz yemekten uzun bir kıl çıkması da çok şaşırtıcı değildi. Tabii, bunu bir avantaj olarak da değerlendirebilirsiniz; çalışanların kafa ve yanaklarındaki kılların daha kısa olduğu yerlerde yemeğinizdeki kılları görememe ihtimaliniz var, buradakinde hiç olmazsa gözünüze çarpıyordu. (Cümlemdeki ironik havaya bakmayın, sahiden kısmen avantaj olma durumu var!)Kısacası, keşke dinî hassasiyet ve tavırlarında gösterdikleri özeni biraz da yiyeceklerinde gösterselerdi, diyeceğiniz bir yerdi. Bununla birlikte, yine döneri kadar ünlü ve ucuz olan yayık ayranları dönerleri kadar kötü değildi. Biraz ekşimiş olurdu, o kadar. Kanaatim, dönerleri de dahil olmak üzere yemeklerindeki kötü yönün, önemli ölçüde çok ağır ve yağlı bir üsluplarının olmasından kaynaklandığı yönünde.Bereket Döner, sonraki yıllarda, İstanbul’un pek çok yerinde (ve muhakkak ki başka illerde de) şubelerine rastlayacağınız bir zincir restorana dönüştü. Önceki yıllarda Kadıköy’de de bir şube açmışlardı, ama ne olduysa kapandı orası.Yakın zamanda, Halitağa Caddesi’nde bir şube daha açtılar. Caddenin tam ortasında, sayıları gün be gün artan mekânlar sayesinde yavaş yavaş büfe ve dönerci cennetine dönen bölgede… Halitağa Caddesi No: 24-A’da Bereket Döner ikamet ediyor. Eh, biz de bir hayırlı uğurlu olsuna gittik tabii. Mekân, ışıklandırmasından dekorasyonuna kadar her şeyiyle "ben bir restoran zincirinin şubesiyim" diyor. Geniş, uzunlamasına da giden büyük bir mekân, Halitağa’daki Bereket Döner. Bir üst katı da var. Mekân, ışıklandırmasından dekorasyonuna kadar “biz bir zincir restoranın şubesiyiz” izlenimini hemen veriyor. Tezgâhını self servis tarzında yapmış olsalar da, sipariş de servis de masada hallediliyor.Sermaye büyüyünce imaj da değişmiş sanırım. Daha nötr bir görünüm arz ediyor işletme. Şimdiye kadar bir yanlış anlama oluştuysa (ki sanmıyorum ama) söyleyeyim: Benim adamın sakalıyla, şuyuyla buyuyla hiç derdim yok –kimsenin de olmaması gerekir– yemek yiyeceğim yeri “laik mi İslâmcı mı” kaygılarıyla seçecek kadar kafayı yemedim henüz, sattıkları yemeği güzel yapsınlar yeter. Ancak Bereket Döner bilhassa bu yönüyle kendini tarif etmeyi en baştan tercih ettiği için bu “değişim”i vurgulamam gerekiyor. Örneğin şu da dikkatimi çekti: Bereket Döner’in bu şubesi açıldığında Ramazan ayındaydık. Kepenkleri açtıkları gün, vitrine “Ramazan’da iftarda açığız” yazısı asıp dükkânın siftahını iftarda yapmayı tercih etmişlerdi. Böyle birkaç gün geçtikten sonra ise, hâlâ Ramazan’da olmamıza rağmen, o yazıyı kaldırdılar, hatta bir baktım, dışarı attıkları masalarda yiyor insanlar dönerlerini. Bir ihtimalle, henüz yeni açtıkları için Ramazan’ı da bahane ederek “prime time’da satış yapalım, bu arada eksikleri tamamlarız” diye düşünmüş de olabilirler, ama Bereket Döner’in “kurumsal” kimliği bu ihtimali azaltıyor. Geriye bir ihtimal kalıyor: Para sen nelere kadirsin! Bereket’in klasik tavrı, Halitağa’da pek tutmadı demek ki.İnsanların karnını doyurduğun yere yemekten çok daha fazlasına denk düşen anlamlar yüklersen, mekânını yorumlayan adam da böyle bir türlü yiyeceğine getiremez konuyu işte! Neyse, getirelim artık: Bu Bereket’in dönerinin eski Bereket’le bir ilgisi yok. Çok daha güzel, tadı yerinde sayılabilecek bir döner veriyorlar. İnternet sitelerine bakarken gördüm ki, Bereketçiler işi bir hayli büyütüp toptan döner satışı şirketi olmuşlar. Bu arada da, o eski ağır dönerlerinin kötü olduğunu fark etmişler sanırım. Halitağa’da kendilerinin “karışık” tabir ettikleri “yaprak et-kıyma karışımı döner” satıyorlar. Eski Bereket’ten iyi olsa da, harika bir döner değil. Zaten, artık ucuz bir yer de değil Bereket Döner. Pide döneri 6 liradan veriyorlar. Tamam, içindeki et az değil (75 gram), ama nihayetinde ucuz da değil.Döner siparişi verirken “Sos koyuyor musunuz?” diye sordum, Bereket’in o garip sosuyla da meşhur olduğunu bildiğimden. “İsterseniz koyarız” dediler ama hiç cesaret edemedim tabii! Bugüne dek iki kez gittim Halitağa Bereket’e; ikincisinde “Döneri fena değildi, acaba sosunu da denesem mi?” diye düşündüm, ama yok, yapamadım! Beş on kez daha gitsem de denemeye niyetli değilim. Nihayetinde karnımızı doyurmaya gidiyoruz! Bir gün oranın sosunu yemeye cesaret eden olursa, lütfen bir yorum göndersin. Belki sosları da çok değişmiştir, adamlara boşuna haksızlık etmişizdir.Döneri, dediğim gibi, “fena değil” kategorisine girer. Ama pahalı kategorisine de girer. Pide dönerimin yanında ayran istedim. Yayık ayranları yine var; onu sipariş ettim tabii. Bana hiç de yayık ayran gibi gelmedi. Herhangi bir yerde içebileceğiniz alelade bir açık ayran işte. O da 2 lira.Bereket'e ikinci gidişimde, saatten dolayı olsa gerek, mekân bir hayli boştu. Dolayısıyla herkes benimle ilgilendi, şımardım doğrusu! Yemeğiniz biter bitmez garson çay ikram etmek istiyor, güzel bir jest, ama bu kadar parlak bir mekânda yemeğin üstüne çay içecek kadar uzun süre oturmak insana hiç çekici gelmiyor. Bu, sadece Bereket'in "parlaklığı" değil elbette, zincir restoranların çoğu mekânlarını nedense böyle hazırlıyor, bu da insana kendisini hastanede hissettiriyor!Halitağa Bereket’in tezgâhında salata açık büfesi var. Salataya 4 lira fiyat biçmişler, sanırım oradan keyfinize göre tabağınızı dolduruyorsunuz. Et ve tavuk döner dışında bir yemek yok. Ki bence hiç de fena fikir değil. Orası tam olarak dönerci işte. Keşke dönerlerini biraz daha güzel yapsalar. Bu şekildeyken 6 lira vermek insana koyuyor.Gelelim temel fiyatlara: Et dönerde, pidenin 6 lira olduğunu yazdım zaten, dürüm döner 7 TL, baget döner 5 TL, porsiyon 10 TL, pilav üstü 11 TL, iskender 12 TL. Tavuk dönerde, pide 3, dürüm 4, baget 2,50 TL; porsiyon 6, pilav üstü ve iskender ise 7,50 TL.İçecekler 1,50 ile 2,50 arasında değişen fiyatlara sahip. 3 liraya çorba, yine 3 liraya patates kızartması veriyorlar. Tatlı yiyecekseniz, 3 liraya kemalpaşa, 4 liraya sütlaç, 5 liraya künefe veya kadayıf yiyebilirsiniz. Hiçbirini denemediğim için sadece fiyatlarını veriyorum. Bir de, yine denemediğim kahvaltı tabağı var, onun da fiyatı 7 TL.Bereket’in döner çeşitleri ile içecek ve patatesten oluşan menü fiyatları da var ki bunları beraber yiyecekseniz toplam fiyatlarından daha uygun bir miktara çekiliyor vereceğiniz para.Telefon: (0216) 550 58 58
“Etliekmekcim”, Kadıköy Çarşı’nın içinde sayılabilecek bir yerde gayet yakın bir zamanda açıldı. Yanlış hatırlıyor olabilirim ama yaz aylarıydı sanırım. O gün bugündür gideceğim, oraya uğrayıp yiyen arkadaşlarım oldu, bana da tavsiye ettiler, ama kısmet bugüneymiş. Eh, her işte bir hayır vardır, hiç olmazsa zamanla oturmuş bir yere gitmiş olduk biz de.Etliekmekcim, Konya usulü “insan boyu” pidesiyle meşhur. Lokantanın vitrininde insan boyu vurgusu bolca var zaten. Hiçbir şey olmasa bile sırf bu, insanın ilgisini çekmeye yeter, değil mi? Daha önce Etliekmekcim’de yemiş tanıdıkların da ilk vurgusu pidenin büyüklüğü üzerine oluyordu haliyle.“İnsan boyu”, eğer pigmeleri ortalama insan boyunun temsilcileri saymıyorsanız, mübalağalı bir tabir tabii. Ama teşbihte hata olmaz; pideler 1,20-1,30 m civarı bir boya sahipler gerçekten de. Kalınlığı da 12-13 cm var. Gözünüzün önüne getirin artık.Etliekmekcim’in geniş, ferah bir salonu var. Orta halli kebapçı lokantalarını düşünün, o dekorasyonu biraz daha cıvıl cıvıl yapmışlar, biraz modifiye etmişler, diyelim. Kış soğuğu geçer gibi olduğundan, dışarı da atmışlar iki üç masa.Etliekmekcim'in yazılmasından çok sonra çekildi bu fotoğraf. Ama "krize karşı indirim" kampanyaları halen devam ediyor. Kriz geçmediğine göre gayet yerinde bir durum.Ben gittiğimde ne öğlen ne de akşam yemeği saatiydi, tam arası olduğundan dükkanda da benimle birlikte üç müşteri vardı. Oturduk, söyledik etli ekmeğimizi, yanına da yayık ayran… Çalışan arkadaş “Pideyi tabağa böleyim mi, yoksa olduğu gibi mi servis edelim?” diye sorunca, haliyle, “nasıl yemek gerekirse öyle yiyelim, görelim bir pideyi, bütün getirin” dedim. Fazla beklemeden geldi pide. Oturduğum dört kişilik masanın ortasına, peçetelikleri yükselti olarak kullanıp, daha çok kitaplık rafına benzeyen “tabağında” getirdiler etli ekmeği. Pide, boyundan da tahmin edeceğiniz gibi, boylu boyunca kapladı masayı. O masaya dört kişi oturup da hepimiz etli ekmeği bütün istesek, yeme kısmı bolca akrobatik hareket gerektirecekti muhtemelen.Etli ekmeğin yanında közde pişmiş iki dilim patates ve bir közlenmiş biber veriyorlar. Önümdeki menüyü (ve dükkanda pek çok yere asılmış yazıları) düzgün okumadığımdan, “Yahu iki dilim domates falan da koysanız yanına…” diyordum ki, servisteki arkadaş “Açık büfe salatamızdan ücretsiz olarak yararlanabilirsiniz, beyefendi” diye lafı ağzıma tıktı. İyi de etti. Ama keşke ben pideyi beklerken uyarsaydı beni de, salata tabağını dolduracağız derken, etli ekmeğimiz masada yalnız başına soğumaya kalmasaydı!Neyse, aldık salata tabağımızı, ayran zaten masada; sıra, etli ekmeği Konyalı ustalarımızın tavsiye ettikleri gibi, elle bölerek yemekte. Etli ekmek, dana kıyma harcının Etliekmekcim’in Konya’ya has un karışımından hazırladığı ince hamurun üzerine yayılıp bunun odun fırınında pişirilmesiyle yapılıyor. Son olarak da üstüne tereyağı sürülüyor. Sahiden de incecik ve çıtır çıtır olmuş pide hamurunun üstünde hiç de azımsanmayacak orandaki kıymasıyla gayet lezzetli bir pide. Şekli şemaili zaten insanın iştahını açıyor, tadı da bu açılan iştahı hakkıyla doyurmaya yetiyor.Efendim, etli ekmeğin hasının yağı damlarmış yerken. Burada olmadı o. Halbuki etli ekmeğin tadı da gayet güzel. Düşündüm, aklıma tek sebep geldi: Etliekmekcim, Konya’nın etli ekmeğinin tadını, İstanbul için biraz hafifletmiş bence. Zaten koyun eti yerine de dana eti kullanmışlar. Muhtemelen orijinalini aynen yapsalar, kentli midelere ağır gelirdi. Tadını da modifiye etmişler yani. Bence iyi de etmişler. O kadar yağlı etli ekmeği, hele bir de koyun etiyle yapılsaydı, yemeyi hiç gözüm kesmezdi şahsen. Ya da yeseydim bile, oturduğum yerden bir iki saat kalkamazdım muhtemelen! En azından bir iki soda, peşi sıra da üç dört bardak çay içmeden!..Bu şekilde servis edilmesinin daha iyi olmasının bir nedeni de, pidenin hamuru çok ince olduğundan tabakta üst üste konduğunda hamurlaşma ihtimali imiş. Doğrusunu yapmışız yani. Ama böyle de çok uzun olduğundan, hızlı yemezseniz, pidenin sonu soğuyor! Bir nevi, dört lahmacunu önünüze yayıp yediğinizi düşünün. (Merak etmeyin, hamuru ince olduğundan, dört lahmacun yemiş gibi olmuyorsunuz.) Ama önünüzde uzanmış yatan pide, zaten sizi hızlı yemeye yeterince teşvik ediyor!Telefon numarası bir hayli açık oldu, değil mi?Etliekmekcim’de benim yediğim etli ekmek dışında, aynı boyda dört pide daha var. “Mevlana”, dana kıyma harcına peynir karıştırarak; “Bıçak Arası”, satır kıymayı biraz daha kuşbaşı kıvamında bırakarak (anladığım kadarıyla en iyi tarifi bu); “Alaaddin” de, bu minik kuşbaşılı pideye peynir katarak hazırlanıyor. Son olarak, “Börek” tabir ettikleri, tercihinize göre peynirli, patatesli, ıspanaklı, semizotlu ve yoğurtlu pideleri var. Peynirli pidenin peynir karışımının içinde tereyağlı bez tulumun olduğunu vurgulayayım; yani özel bir peynirle yapıyorlar. Ben bir dahaki gidişimde Bıçak Arası ya da Alaaddin’i denemeye niyetliyim.Salatanızı siz zevkinize göre hazırladığınız için sorun yok zaten. Nasıl isterseniz öyle yapın. Yayık ayran benim çok hoşuma gitmedi. Belki fazla müşteri olmadığından biraz beklemiş bir ayrandı, belki de yine aynı sebepten soğutucusunu açmamışlardı da sıcakçaydı, tam emin değilim. Kesin karar vermek için bir daha denemek lazım.Masa boyunca uzanan etli ekmeğimiz 9 lira. Hem tadı hem de doyuruculuğu itibariyle gayet uygun bir fiyat. Kesinlikle değer. Etiekmekcim, yeni açıldığı zaman da uygun fiyatlara sahipti, demek ki açılış promosyonu minvalinde düşük fiyattan verip sonradan fiyat bindiren yerlerden değilmiş, ne güzel! Mevlana ve Börekler de 9 lira; Bıçak Arası ve Alaaddin ise 10 lira. Bu arada, özellikle vurgulayayım, “bu boyda pide, iki kişi oturur yeriz” deyip de oturmayın, zira etli ekmek tek kişiyi doyurur. İnce hamurun sonucu. Ayran 2 lira. Açık büfe salatanın ilk tabağı ücretsiz; ikinci tabak almak isterseniz 3 lira veriyorsunuz.Etliekmekcim’in diğer yemeklerini en azından fiyatlarıyla analım, yemedik çünkü. Konya fırın kebabı (14 TL), fırın kaşarlı güveç (12 TL), tavuk baget kebap (10 TL), fırın sac tava (12 TL); bunların hepsinin yanında açık büfe salatanızı alabiliyorsunuz. 12 liralık karışık ızgara da, salatanın yanında cacık ve ezme ikramıyla ilgi çekici görünüyor. Artık, cebinizin ve keyfinizin durumuna göre deneyip denememek size kalmış. Tereyağlı közleme tabağı (3 lira), fırında köy peyniri kızartması (5 TL) gibi daha pek çok çeşit, çorbalar, su börekleri, tatlılar da var. Ayrıntılar için müracaat Etliekmekcim’e diye kesip bu kısmı uzatmayayım. Ama bir dahaki gidişimde, cebim uygun olursa, Hatay’ın kral künefesini deneyeceğimi de söyleyeyim. Güzel yapacaklarmış gibi bir his var içimde. (Hisler girdi işin içine, ilginç bir lokanta yazısı olmaya başladı!)Etliekmekcim’in, daha çok küresel fast-food şirketlerinde gördüğümüz türden bir promosyonu var ki ilgimi çekti. “Çocuk Menüsü”nde küçük etli ekmek (“midi” diyorlar), ayran, salata falan var, yanında da çocuğun seçtiği bir oyuncak hediye! Pembe panter, ayı, Tazmanya canavarı bebekleri falan… Hepsini de lokantanın ortasına dizmişler, çok sevimli bir görüntü olmuş! Bilmiyorum satışları etkiliyor mudur, ama en azından görüntü olarak gayet hoş bir kampanya.Yedik, içtik, gözlemledik, acelemiz olduğundan çay ikramı teklifini geri çevirdik, afiyetle kalktık. Karnımızı keyifle doyuran etli ekmek artı ayrana 11 lira verdiğimiz için de mutlu kalktık.“Nerede bu Etliekmekcim?” derseniz, Kadıköy Çarşısı’nın orada Kethuda Çarşı Camii’ni bulun, yanındaki sokaktan düz ilerleyin. Oranın ismi Moda Caddesi’dir, ama ben oralarda hiçbir yeri Moda Caddesi diyerek bulmadım! Olmadı, telefonunu verelim, arar, sorarsınız: (0216) 346 14 88.