Yaygın Görülen Gebelik Şikayetleri - CENTRAL HOSPITAL
03 Mayıs 2017, Çarşamba | Kadın Doğum (Obstetri)
En doğru gebelik testi hangisidir?
Tüm gebelik testleri insan koryonik gonadotropin hormonunu (hCG) tesbit etmeye dayanır. Bu hormon embriyonun tutunma gününden itibaren yine tutunmayı sağlayan hücreler tarafından salgılanır ve oldukça çabuk bir şekilde anne kanı ve idrarında belirir. Kan ve idrarda döllenmeden 8-9 gün sonra tespit olunur. Birkaç çeşit test vardır. Rakamsal sonuç veren serum hCG testleri, hasta başı pozitif / negatif testler ve idrar testleri. En duyarlı ve hassas olanı serum testleridir, hassasiyetleri 1-2 veya 5 üniteye ayarlıdır. İdrar gebelik testi kitleri de beklenen adetten 2-3 gün öncesine denk gelen 20 ünitede pozitif sonuç verir. Oldukça doğrudurlar, kolay erişilebilir ve 3-5 dakikada yapılabilirler.
Yine de üzüm gebeliklerinde, diğer plasenta bozukluklarında yanlış pozitif sonuçlar olabilir. Ayrıca gebelik sonlandırmaları, düşükler, doğumlardan haftalar sonra pozitiflik kalabilir. Hatalı uygulamalar, çok sulu idrar veya ilaç etkileşimlerinden dolayı yanlış negatif sonuçlar da mümkündür.
Uygun şekilde implante olmayan (tutunamayan) fakat ufak hCG artışlarına sebep olan gebelikler de gebelik tanısı koymada yanlış pozitiflik ve karışıklıklara sebep olur. Birçok ticari tezgâh üstü testler ‘’adet 1 gün geçtikten sonra %99 pozitif’’ olma iddiasındadır. Fakat evde gebelik testlerini uygulayanların bu erken pozitif sonuçlara güvenmeyip, 1 hafta günü geçtikten sonra test yapmanın daha doğru sonuç vereceğini bilmeleri uygun olur.
Ama unutulmamalıdır ki sağlıklı gebeliklerde bazen sadece %33 lük artışlar bile mümkündür. Gebelik hormon düzeyleri yaklaşık 60-70 gün boyunca artmaya devam eder, sonra düşüşe geçer ve 100-130. günlerde en düşük seviyeye iner ve gebelik boyunca daha da düşmez.
Gebelikteki ağrılar normal midir?
Erken gebelikte uterus krampları gebelikte olan hormonal değişikliklerin normal bir sonucudur, gebelik büyüdükçe de uterus büyümesi sancıya sebep olabilir. Daha önceki gebeliklerden farklı veya gittikçe kötüleşen veya kanama ile birlikte olan sancılar, dış gebelik, düşük tehdidi veya, bozulmuş bir gebeliğin belirtisi olabilir.
Gebelikte görülen ve bir hastalık belirtisi olması gerekmeyen fiziksel şikayetler bulantı, kusma, karın da şişkinlik, bağırsak hareketlerinde değişkenlik, kabızlık, sık idrara çıkma, çarpıntı hissi, kalp atışlarında hızlanma, iç çekmek, eklemlerde şişkinlik, nefes daralması olarak sayılabilir.
Gebeler neden yorgun hisseder?
Erken gebelikte yorgunluk çok normaldir. Yeni gebelik geliştikçe birçok değişimler olur, anne bunları yorgunluk ve artmış uyku ihtiyacı olarak hisseder. Daha düşük tansiyon ve kan şekeri düzeyleri, progesteron’un uyku yapıcı etkisi, metabolizmadaki değişimler, gebeliğin fizyolojik anemisi gibi faktörlerin hepsi yorgunluk hissine katkıda bulunur. Demir ve vitamin desteği faydalı olabilir.
Gebelikte vücut duruşunda değişiklikler ne zaman olur?
Gebelik boyunca anne adayının karın duvarı ileri doğru kavisledikçe, bel kemiği de buna uyarak ileriye doğru kavislenir. Amaç uterus büyüdükçe vücudun bacaklar üzerindeki ağırlık merkezini dengelemek dir. Bel kemiğindeki öne kavislenmeyi dengelemek için omuzların geriye kayması, bunu dengelemek için de baş ve boynun ileri doğru pozisyon alması sonucu kola giden sinirler gerilir sonucunda gebeliğin geç dönemlerinde kollarda ağrı, güçsüzlük, hissizlik olabilir. Gebelerin %50 den fazlası bel ağrısından yakınır. Fazla kilolu ve önceden egzersiz yapmamış hastalarda yakınmalar daha sık ve çoktur.
Pelvis ne zaman şekillenir?
Pelvis, yani leğen kemiği ilk adetten sonra 3 yıl kadar daha gelişimine devam eder, bu nedenle erken yaş gebeliklerinde veya ilk adetten kısa zaman sonra gebe kalan kızlarda baş pelvis uyumsuzluğu nedeniyle doğumda tıkanma sık olur. Leğen kemiğinin ön eklemi ilk gebelikte 3-4mm sonraki doğumlarda 4.5 hatta 8 mm genişleyebilir.
Bebek hareketleri sıklıkla ne zaman hissedilir?
Kadınların çoğu bebek hareketlerini 20. haftadan önce hisseder. İlk gebeliklerde bu 18 haftada olabilir. Sonraki gebeliklerde 15-16. haftaya kadar erkene gelebilir. Erken fetal hareketler sıklıkla anne sakince otururken veya yatarken vücuduna konsantre olduğu bir anda hissedilir. Gıdıklanma, kuş tüyü sürtünmesi benzeri göbek altında hissedilir. Daha kuvvetli hareketler sonraki aylarda gelir.
Plasenta yerleşimi oynamaların zamanını etkiler. Önde yerleşen plasenta yastık etkisi yaparak hareketlerin fark edilmesini geciktirir.
Fetus büyüdükçe fetal hareketler kuvvetli düzenli ve kolay hissedilir. Bebeğin iyi durumda olduğunu gösteren kesin bir hareket sayısı yoktur. Bazı klinisyenler hastalara hareketleri saymasını önerirler.
Gebelikte ne tür göğüs değişiklikleri normaldir?
Gebelikle ilişkili göğüs değişiklikleri büyüme, genişleme, hassasiyet, meme başlarında koyulaşma, kan akımı arttığı için toplar damarlarda genişleme, gebeliğin ortalarında beliren meme başı etrafında küçük çıkıntılar olarak sayılabilir.
Gebelik süresince ciltte neden renk değişiklikleri olur?
Direkt olarak gebelikte artan Melanosit Stimulan Hormon (MSH) etkisiyle olur. Gebelikte artan estrogen ve progesteronun da ciltte koyulaşma yaptığına dair kanıtlar vardır. Tipik olarak meme başları, göbek, koltuk altları, genital bölge , karın orta çizgisi koyulaşır. Yüzde koyulaşma sıklıkla yanaklardadır fakat orta hatta veya çenede de olabilir. Güneş ışığı koyulaşmayı arttırır. Uygun güneş kremleri koruyucudur. Doğumdan sonra kaybolur.
Gebelikte göz değişimleri olur mu?
Fizyolojik gebelik değişimleri annenin göz dahil tüm sistemlerinde stres oluşturur. Gözyaşı kanallarının etkilenmesi sıklıkla göz kuruluğuna yol açar. Kornea da kalınlaşma ve kurvatür de artış nedeniyle bazı kadınlar kontakt lenslerini takmakta zorluk yaşarlar. Bu değişimler korneanın ışığı kırmasını da değiştirir ve gözlük numaralarında değişimler olabilir. Bu değişimler geçicidir ve gözlük veya kontakt lens değiştirme veya alma kararı vermek için doğumdan sonra birkaç hafta beklemenin uygun olduğu bilinmelidir.
Gebelik, önceden var olan göz rahatsızlıklarına da etki eder. Şeker hastalarında diyabetik retinopati oluşması veya kötüleşmesi en sık rastlanan durumdur. Her ne kadar doğumdan sonra gerileme şansı yüksek olsa da risksiz değildir.
Akneler gebelikte niye artar?
Çalışmalar gebeliğin akne üzerine etkisinin değişken olduğunu göstermiştir. Gebelikten önce işe yarayan tedaviler terk edilirse, hasta başlangıçta gebelikle direkt ilgisi olmayan alevlenmeler yaşayabilir. Bazı çalışmalar vakaların üçte birine kadar gebelikte iyileşme göstermiştir, fakat çoğu kadın bir miktar kötüleşmeden yakınır. Gebelik süresince artan progesteronun androgenic özeliği de vardır ve cildin yağ salgısında artışa yol açar.
Bazı kadınlarda ilk defa doğumdan sonra akne şikayeti olur. (doğum sonrası akne). Susuz kalmamak yardımcı olabilir. Hafif cilt soyucularla uygun temizlik yardımcı olur.
Gebelikte baş ağrısı tarzında değişme olur mu?
Çoğu kadınlar için baş ağrısı gebelikte değişmez. Bazı kadınlarda iyileşme bazılarında kötüleşme olabilir. Migrende hormonal etki olduğundan birçok kadının migreni artan östrojenle (gebelikte olduğu gibi) iyileşir. Durumları değişmeyen veya kötüleşen hastalarda tedavi seçenekleri özellikle ilk üç ayda sınırlıdır. Bazı klinisyenler asetaminofen narkotikler ve bulantı kesiciler önerirler. İlaç dışı stratejiler olarak gevşeme egzersizleri, stres faktörlerinin eliminasyonu, egzersiz programları uygundur. Unutmamalıdır ki migrenli kadınlarda pre eklampsi riski 4 kat fazladır. Bu yüzden dikkatli izlem gereklidir.
Kalp çarpıntısı gebelikte yaygın mıdır?
Gebelikte önemli kalp damar sistemi değişiklikleri olur. Nefes darlığı, dayanıklılık gerektiren egzersizlere daha az tahammül, derin nefes alınca kaybolan solunum ses değişimleri olabilir. Gebelik de annenin kan hacmi yaklaşık % 30-50 oranında artar. Kalbin bir dakikada pompaladığı kan miktarı da artar. Kalp hızı dakikada 15-20 vurum artar. Değişim 20-24. Haftalarda zirveye çıkar ve doğumdan 6 hafta sonra tamamen normalleşir.
Gebelikte oluşan solunum sistemi değişiklikleri nelerdir?
Gebeler östrojenin arttırdığı mukus salgı artışından dolayı burun tıkanıklığı yaşar. Burun ve yutak da ki kan akımı artışı nedeniyle burun kanaması da yaygındır. En emniyetli tedavi tuzlu burun spreyleridir. Gebelikte diyafram yükselir ve göğüs çapı artar, varil tarzı bir şekil alır böylece büyüyen gebe uterusun şekline uyum sağlar. Gebelik solunumun normalden çok olduğu bir dönemdir. Solunum sayısı ve hızı değişmez ama gebe daha derin nefeslerle bir seferde alınan hava miktarı arttırarak akciğerlere hava gidişi arttırır. Bir nefeste alınan hava miktarı yaklaşık %40 artar.
Safra kesesi rahatsızlığına gebelikte daha mı sık rastlanır?
Evet. Östrojen safra taşı oluşması için önemli bir risk faktörüdür, safradaki kolesterolü arttırarak taş oluşumuna yol açabilir.
Karaciğer rahatsızlıkları gebelikte daha yaygın mıdır?
Gebeler ciltte örümceksi damar genişlemeleri ve avuçlarda kızarıklık yaşayabilir. Beyaz ırkta üç gebeden ikisinde, siyahi hastalarda %10 sıklıkla olur. İlave olarak yüksek serum alkali fosfataz, yüksek kolesterol ve düşük albümin düzeyleri de olabilir. Bu değişimler karaciğer hastalığında sık rastlanan belirtilerdir ama gebelikte ki değişimler hastalık anlamına gelmez.
Gebelik kolestazı, safranın karaciğerde akımının azaldığı veya durduğu zaman meydana gelir. Tam nedeni belli değildir ama genetik hormonal ve çevresel etkenler muhtemelen rol oynar. Karaciğer içinde safra durgunluğu tipik olarak geç gebelikte oluşur ve ellerde ve ayaklarda yoğun kaşıntı ve döküntü ile karakterizedir. Annede, safra taşı oluşumu karaciğer sertleşmesi,safra yolu iltihabı sıklığında artması mümkün olsa da, çoğunlukla iyi sonuçlanır.
Gebelikte ne tür saç değişiklikleri yaygındır?
Saçlarda değişimler yaygındır, vücut tüylerinde de değişiklik sıktır. Birçok kadın overler ve böbrek üstü bezinden salgılanan erkeklik hormonları sebebiyle hafif bir tüylenme yaşar. Gebelikte büyüme fazındaki saçlar artar, doğumdan sonra hızlı bir döküme olabilir ama normal bir süreçtir. Normalde günde 60-100 saç kaybı olur ve % 40 kayıp olmadıkça, kadınların çoğunun dikkatini çekmez. Süreç kendiliğinden 1-5 ayda geriler fakat 1 yıldan fazla süren vakalar da vardır.
Gebelikte uyku alışkanlıkları nasıl değişir?
İlk üç ayda uyku ihtiyacı artar, ikinci üç ayda azalır, son üç ayda sık uyanmalarla uyku miktarı azalır. Progesteron etkisi ile olan düz kas gevşemesi, burun tıkanıklığı, mide içeriğinin yemek borusuna geri kaçması, sık idrara kalkma sorunlarına yol açarak uykuyu bozar.Duruşa bağlı rahatsızlıklar, bacak krampları, göğüs hassasiyeti, gebeliğin son aylarında görülen kaygılar da uyku kalitesini bozar.Bu dönemde kalbin pompaladığı kanın büyük kısmı uterus ve bebeğe gittiği için beyne giden kan miktarı azalır gebeler hafif zihni karışık, sakar olur, gece kötü rüyalar görebilir. Hava alma ihtiyacı hissedebilir.
Gebelikte hangi gıdalardan uzak durulmalıdır?
Gebelerin bakteriyel yiyecek zehirlenmesi riski artmıştır. Anne ve bebeğin emniyeti için şunlara dikkat etmelidir.
Bakterileri öldürmek için uygun şekilde pişirme, iyi pişmiş etler emniyetlidir. Biftekler rostolar en az 70 tam tavuklar en az 80 derecede pişirilmelidir.
Yumurtalar sarı ve beyazı tam pişirilmelidir. Aşırı pişmeyi önlemek için yumurta fokurdadıktan sonra altını kapatıp kaynar suda 5 dakika bekletmek besin kaybı ve enerji kaybını önler.
Kafein alımını sınırlayın. Günde ortalama 2 fincanı geçmemelidir. Fazlası fetal kalp hızını bozabilir.
Meyve sebzeler iyi yıkanmalı, çiğ sebze filizleri tüketilmemelidir.
Salmonella evcil kaplumbağaların dış yüzeylerinde ve yumurta yüzeylerinde de bulunabilir. Yabancı hayvanlardan uzak durmakta fayda vardır.
Gebelikte tavsiye edilen ağırlık artışı nedir?
Gebelikte ideal kilo alımı, annenin gebelik öncesi ağırlığı, yaşı, ikiz olup olmaması ile değişir. Bu faktörler anne ve bebeğin, varsa kronik rahatsızlıklarına ek stres oluşturur. Aşırı kilo artışı, gebelik şeker, gebelik tansiyonu ve iri bebek doğumuna neden olabilir.
Tavsiye olunan ağırlık artışları sırasıyla;
Zayıf kadınlarda 12-18kg
Normal kilolularda 11-15kg
Kilolu kadınlarda 6-11kg
Şişman kadınlarda 5-9kg
Yaşlı baba adaylarının anomalili çocuk sahibi olma şansı daha mı fazladır?
Annelerde görülen artan yaşla beraber yükselen kromozomal anomalili çocuk sahibi olma riskinin artan baba yaşı ile de arttığına dair bir tıbbi kanıt yoktur. Fakat erkekler yaşlandıkça yapısal sperm anomalileri artar ve etkilenen sperm sıklıkla yumurtayı dölleyemez. Baba yaşı şizofreni ve otistik spektrum bozuklukları için anlamlı bir risk faktörü olarak kabul edilir.
Sperm vericilerinde 50 yaş sınır kabul edilir.
Doğumsal sakatlık öyküsü olan bir aile bireysel genetik danışma almalıdır. Aile öyküsünde risk olup olmadığını tayin için ailenin 3 kuşak öncesine ait bilgi hasta tarafından verilmelidir.
Gebelikte seyahat kısıtlanmalı mıdır?
Hastanın bireysel riski ve seyahat esnasında gelişebilecek ani problemlere odaklanmak gerekir. İkinci üç ay seyahat için en emniyetli dönem olarak düşünülür, çünkü düşük ve erken doğum oranlarının en düşük olduğu dönemdir. Gebelikte büyümüş uterus uzun süreli oturmalarda damarlarda kan akımında yavaşlama sonucu pıhtı oluşma riskini arttırır. Sık sık hareket ederek veya ayakları dizden uzatıp çekerek dolaşımı kolaylaştırmak lazımdır.Hava yolculuğu ilave olarak susuz kalma, düşük oksijen basıncı, düşük nem, kapalı kabin içi havaya maruz olma risklerini taşır.
Hava yolculuğunda alınan radyasyon en uzun uluslar arası uçuşlarda bile, uluslar arası radyasyon önleme komitesinin önerdiği yıllık radyasyon dozunun %15ini aşmaz. Arada bir uçanların yıllık sınırları aşması pek olası değildir, fakat sık uçanların radyasyona maruz kalma ve bunun sağlığa riskleri ile ilgili bilgilendirilmesi uygundur.Annenin uçuşa adaptasyonu için kalp basıncı ve hızı biraz artar, kan,oksijen miktarı biraz düşer.Fetus bu koşullara kolayca adapte olur ve uçuşu iyi tolere eder.Su içmek, vücudun susuz kalmaması için alkol-kahve almamak önemlidir.
Gebeler dişçiye gitmeli mi?
Gebelikte diş bakımı genel sağlık hizmetlerinin önemli bir yönüdür.Gebelikte diş etleri daha şişkinleşir ve fırçalamakla kolay kanar. Çürük tedavisi, cerrahi girişim veya enfeksiyon tedavisi gerekli ise diş hekimi bilgilendirilmelidir. Çoğu antibiyotik ve lokal anestezik gebelikte emniyetlidir. Diş filmi karın kurşun önlük ile örtülerek alınabilir ama en iyisi gebelikte çekmemektir. Zira anne karnında radyasyon alan bebeklerde çocukluk çağı tümörlerinde az ama anlamlı bir artış vardır.
Gebelikte cinsel ilişki hakkında
Araştırmalara göre su gelmesi, kanama, plesantanın önde olması gibi durumlar dışında gebelikte ilişki emniyetlidir. Fakat gebeler gebelik ilerledikçe daha az ilişkide bulunur. Daha önceden erken doğum ve fetus kaybı varsa sınırlamak veya sakınmak iyi olur.
Gebelikte neden varis oluşur?
Gebelikte kilo almak, bacaklardaki büyük toplardamarlarda basınç artışı, ailesel yatkınlık gebelik süresince varis gelişme şansını arttırır.Vulva bölgesinde oldukça ağrılı olabilir. Yapılabilecek şeyler istirahat, ayakları yükseltmek, basınçlı çoraplar gerekirse ağrı kesicilerdir. Yüzeysel varislerin iltihaplanmadığını saptamak önemlidir.
İdrar yolu enfeksiyonu gebelikte neden yaygındır?
Gebe değilken idrarında bakteri olan kadınlar sıklıkla idrar yolu enfeksiyonu oluşmadan bunu sınırlaya bilirler.Ama gebelikte bu durum idrar yolu enfeksiyonu haline gelebilir.Çünkü gebeliğe adapte olmak için idrar toplayıcı sistem genişlemiş idrar yollarındaki ölü boşluk artmıştır. İdrar torbasından geriye kaçışta olabilir, idrardaki doğal savunma mekanizmaları zayıflamış idrar torbası içindeki örtünün koruyucu aktivesi azalmıştır. Gebelerdeki idrar yolu enfeksiyonları sıklıkla her zamanki belirtileri göstermez ve sessiz kalabilir.Tüm bu faktörler enfeksiyonların böbreklere çıkma şansını arttırır. Bu ciddi bir durumdur.