Dünya Çocuk Hakları Günü | Kadir Kasim
‎Zaman: her yetiştirdiği, büyüttüğü evladını, gözünün yaşına bakmadan katledendir. Başı serap, sonu topraktan olmadır.
Dünya çocuk hakları günü farkındalık yaratma günüdür. Nasıl insan hakları kavramı kullanıldığı zaman aslında olanı değil de olması gerekeni anlatıyorsa cocuk hakları kavramı da cocukların sahip olması gereken eğitim, sağlık, yaşama, barınma, fiziksel, psikolojik veya cinsel sömürüye karşı korunma gibi haklarını anlatan evrensel kavramdır. İşte bu 'olması gerekeni' anlatma hali sürdükçe dünyanın birçok yerinde var olan insan hakları ihlalleri, çocuk haklarına karşı daha büyük boyutlarda olacak ve engellenmesi imkansız hale gelecek.
UNICEF tarafından yayınlanan rapora göre, bugünkü eğilimler devam ettikçe ve dünyada en kötü konumda olan çocukların problemlerini bitirecek çözümler üretilememesi durumunda; 2030 yılına kadar çoğu önlenebilir olan hastalıklar nedeni ile 69 milyon çocuk hayatını kaybetmiş, 167 milyon çocuk yoksulluk içinde yaşıyor ve 750 milyon kadın da henüz çocuk yaşta evlenmiş olacak.
Dünyada 28 milyon çocuk savaşlardan etkilenmiş durumda. Ayrıca 150 milyondan fazla çocuk, işci olarak çalıştırılmakta. Türkiye'de Mesleki Eğitim Kanunu ile çocuk işçisinin ismi çırak olarak değiştirilerek 1 milyon 170 bin çocuk işçi, çırak adı altında devlet eliyle çalıştırılıyor. Sadece 2016 yılında 56 çocuk iş kazalarında hayatını kaybetti.
Cinsel istismar vakaları son on yılda yüzde 700’lük bir oranda artış gösterirken sadece 2016 yılı içerisinde çocuğun cinsel istismarı suçundan 15 bin 51 dava açıldı. Yine 2016 yılında evlenen her yüz kişiden 18’i çocuktu. Son on yılda yaklaşık 500 bin 15-17 yaş aralığında kız çocuğu doğum yaparken bu sayı 15 yaş altı kız çocuklarında 244 idi.
Çocukların ölmediği, istismar edilmediği, boylarından büyük silahlarla savaşa sokulmadığı bir dünya için çocuk hakları üzerine daha çok konuşmalı, daha çok yazmalı, daha çok tartışmalıyız. 20. yüzyılın başlarında tartışılmaya başlanan çocuk hakları kavramı ilk yazılı metnini ancak meşhur Ekim Ayaklanması ile başlayan Rus İç Savaş yıllarında Proletkult isimli sosyalist kültür örgütü tarafından 1917'de "Çocuk Hakları Bildirgesi" ismiyle verebildi. 1919'da çocuk kitapları yazarı Janusz Korczak 'How To Love A Child' isimli kitabında çocuk hakları kavramını tekrar gündeme getirmiştir. Aynı zamanda pedagog olan Korczak 1942 yılında bakımını üstlendiği 200 öksüz yahudi çocuğuyla beraber Treblinka İmha Kampı'nda yok edildi.
Resmileşen ilk metin ise 1924 yılında Milletler Cemiyeti tarafından kabul edilen Cenevre Çocuk Hakları Bildirisidir. Türkiye'nin de onayladığı Cenevre Bildirgesi’nde; çocukların doğal biçimde gelişmesine olanak sağlanması, aç çocukların beslenmesi, hasta çocukların tedavi edilmesi, terk edilmiş çocukların korunması, felaket anında yardımın öncelikle çocuğa yapılması, çocukların her türlü istismara karşı korunması ve kardeşlik duyguları içinde eğitilmeleri gerektiği belirtilmiştir.
Bu bildirge Birleşmiş Milletler tarafından kuruluşunda kabul edilmiş, 20 Kasım 1959 tarihinde Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Bildirisi olarak güncellenmiş ve 20 Kasım 1989 tarihinde daha geniş olan Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme ile değiştirilmiştir. 54 maddeden oluşan bu sözleşme, günümüzde çocukların haklarını korumak için yazılmış en geniş kapsamlı hukuki metindir.
' Her insan on sekiz yaşına kadar çocuk olarak kabul edilir. ' maddesi ile başlayan sözleşme çocukların vazgeçilmez hakları ile taraf devletlerin taahhütlerini içerir. Bu haklardan kısaca bahsetmek gerekirse;
Bir isma ve vatandaşlığa sahip olma hakkı
Sağlık hizmetlerine ve eğitime erişim Hakkı
Eğlence ve dinlenmek için zamana sahip olma hakkı
Bunlarla beraber taraf devletler engelli veya özel ilgi gereksinimi olan çocuklara da bu hakları tanımayı taahhüt eder.
Sözleşmenin önemli maddelerinden biri ,
Madde 42 : Taraf Devletler , Sözleşme ilke ve hükümlerinin uygun ve etkili araçlarla yetişkinler kadar çocuklar tarafından da yaygın biçimde öğrenilmesini sağlamayı taahhüt ederler.
Bu sebeple Dünya çocuk hakları günü farkındalık yaratma günüdür. Devletlerde, yetişkinlerde ve çocuklarda bu farkındalığı sağlamak için daha çok konuşmalı, daha çok yazmalı, daha çok tartışmalıyız. Meclislerde, okullarda, televizyonlarda, maden ocaklarında, tarlalarda, tamirhanelerde çocuk haklarının korunması için hep beraber uğraşmalıyız.
Sözleşme metni için tıklayınız.