Panik, Pan Flüt, Eko - www.kafanagorehayat.com | www.kafanagorehayat.com
9 Kasım 2018 | Kategori: Biliyor musunuz?,Biz-Siz-Onlar | Yazar: Burçak Şenler Sınmaz
Bitirdiğim bir kitabın, araştırmaya yönelttiği bir kahramanının, ulaştırdığı sözcükler…
Yunan mitolojisinde Pan (Παν), bir periden doğma olup, çobanların, sürülerin, avcılığın, dağlık ve tenha arazilerin, pastoral müziğin tanrısıdır. Belden aşağısı keçi biçimindedir, ayrıca keçi gibi boynuzları ve kuyruğu vardır. Kulakları sivri ve uzun, burnu ise küçük ve sürekli etrafını koklar gibi kalkıktır. Şarap tanrısı Dionysos‘un eşlikçilerinden biri olarak bahar, doğurganlık ve bereketle yakından ilgili bir tanrıdır.
“Pan” kelimesinin eski Grek dilinde “otlatmak, gütmek” anlamlarına gelen “paein” (πάειν) fiilinden türediği sanılmaktadır. Grekler, klasik çağlarında Pan ile “to pan” (bütün, evren) arasında bir bağ kurarak Pan’ın evrensel bütünlüğü sembolize eden bir tanrı olduğunu speküle etmişlerse de bu görüş günümüzde terk edilmiştir. (Topan sözcüğü de bize hiç yabancı değil 😀 )
Oyuncu ve neşeli Pan, mitolojide perileri kovalayıp durması ve ıssız, kimsenin olmadığı arazilerde dolaşanların karşısına aniden çıkıp, onları ürkütmesi ile meşhurdur.
“Panik“, yol açtığı bu ürkü nedeniyle, Pan’ın adından türemiş bir kelimedir.
Pan’ın Aşık Olduğu Periler : Syrinx, Ekho ve Pitys dir.
Mitolojide Pan’ın aşık olup kovaladığı perilerin en ünlülerinden biri, Syrinx.
Pan’ın erkek kardeşleri, Syrinx’i Pan’dan koruyabilmek için kamışa çevirmişlerdir. Pan, rüzgar estiğinde hazin bir ses çıkaran bu kamışın üzerinde oyuklar açar, böylece de kendi adıyla anılacak olan flütü (pan flüt) icat etmiş olur. Syrinx bu durumda tam anlamıyla kurtulmuş sayılır mı bilmem, çünkü Pan gittiği her yere platonik aşkını ölümsüzleştirmek için yaptığı bu flütü de götürür ve ona üflediği zaman, sonuç olarak kendi derdini de Syrinx’e söyletip durmuş olur.
“Pan Flüt” kelimesi, Pan’ın elindeki flütten gelmektedir ve yabancı dillerin bir çoğunda Syrinx, pan flüt anlamındadır.
Kullandığımız “şırınga” kelimesi, Syrinx’in adından gelir(Eski Yunanca “syro” : çekmek, “syrinks” : su çekme, üfleme borusu).
Pan’ın gözdelerinden bir diğeri ise köknar/çam ağacının sembolü olan Pitystir. Bir ağaç ya da dağ perisi olan Pitys, Pan peşine düşünce deli gibi kaçmaya başlar. Dağlarda, tepelerde bir ceylan gibi sekip koşsa da sonunda Pan’dan uzun süre kaçamayacağını anlayınca kendini toprağın altına saklar ve orada tanrılar tarafından bir köknar ya da çam ağacına dönüştürülür.
Ekho, Boiotia’daki Kithairon Dağı’nın perisidir. Sesinin ve raksının güzelliği ile ünlü Ekho, kendisine aşık olan tüm erkeklere olduğu gibi, Pan’a da burun kıvırmış, böylece keçi ayaklı tanrıyı kızgınlıktan küplere bindirmiştir. Ekho, Pan’ın emriyle lime lime edilip öldürüldükten sonra perinin parçaları Gaia tarafından tekrar bir araya getirilir ki Ekho da o arada yankıya dönüşmüş olur.
Başka bir kaynak ise, Hera’nın laneti uyarınca, güzel sesli Ekho’nun kendiliğinden konuşamadığını, sadece başkasının söylediği kelimeleri yineleyebildiğini yazmaktadır.
Yunan mitolojisinden gelen dört kelime, bir romanın artçı bilgileri… Devam edecek.
Sağlıcakla kalın, panik yapmayın 😀
Kaynak; Boyut Pedia, Yunanmitolojisi.com,