Kanunsuz Suç ve Ceza Olmaz İlkesi Konusu - Açıköğretim Adalet Bölümü, Açıköğretim Adalet, Aöf Adalet Seti, AÖF Adalet Eğitim Setleri
Kanunsuz Suç ve Ceza Olmaz İlkesi Konusu
Kanunsuz Suç ve Ceza Olmaz İlkesi (Madde 7)
Sözleşme’nin 7. maddesi kanunsuz suç ve ceza olmaz ilkesini düzenlemektedir. Bu ilkeye göre, “hiç kimse işlendiği zaman ulusal veya uluslararası hukuka göre suç oluşturmayan bir fiil veya ihmalden dolayı suçlu bulunamaz”. Ayrıca, “hiç kimseye suçu işlediği zaman verilebilecek olan cezadan daha ağır bir ceza verilemez”. Bu çerçevede, mevcut olan suçların kapsamının genişletilmesini yasakladığı gibi, örneğin kıyas gibi bir yöntemle, sanık aleyhine ceza kuralının genişletici yorumunu da yasaklar. Bunun anlamı, suçun yasa tarafından açıklıkla tanımlanmasının gerekli olmasıdır. Bu koşul, eğer kişi, söz konusu düzenlemeden hareketle ve gerekirse mahkemelerin yorumunu da dikkate alarak, hangi eylem ya da ihmalinin ceza sorumluluğunu gerektirdiğini öngörebiliyor ise, yerine gelmiş olur.
Bu ilke aynı zamanda aleyhteki ceza kuralların geriye yürümezliği ilkesini içermekte ve lehe olan ceza kuralının geriye dönük uygulanması hakkını da güvence altına almaktadır. Bu temel hak, hukukun üstünlüğü ilkesinin temel bir öğesidir.
7. maddenin ikinci fıkrası yukarıda belirlenen ilkeye insanlık aleyhine işlenen suçlar bakımından bir istisna getirir. İnsanlık aleyhine suçların zamanaşımına uğramaması kuralı ilk olarak 8 Ağustos 1945 tarihli Nuremberg uluslararası mahkemesi statüsünde ifade bulmuştur. 7. maddenin ikinci fıkrası II. Dünya Savaşının neticelenmesinden sonra son derece istisnai koşullarında kabul edilen ve özellikle savaş suçlarının cezalandırılmasını amaçlayan yasaları herhangi bir şekilde etkilememektedir.
Bu fıkraya göre,
7. madde, “işlendiği zaman uygar uluslar tarafından tanınan genel hukuk ilkelerine göre suç sayılan bir eylem veya ihmalden suçlu bulunan bir kimsenin yargılanmasına ve cezalandırılmasına engel değildir”.
Nitekim 7. maddenin ikinci fıkrası birçok davada II. Dünya Savaşı sırasında veya totaliter rejimler tarafından islenen insanlık aleyhine işlenen suçları isleyenlerin yargılanması ve cezalandırılmasına engel kabul edilmemiştir.