Aile ve aileyi oluşturan bireyler, zaman zaman çeşitli bedensel, ruhsal, sosyal, çevresel ve fiziksel sorunlarla karsılaşırlar. Bu sorunların beraberinde getirdiği rahatsız edici, engelleyici sonuçlarla mücadeleye girişen aile bazı sorunlar karsısında basarili olur,bazı sorunlar karşısında da başarılı olamazlar. Kayıplar kimi zaman kalıcıdır, kimi zaman bugünü ve geleceklerini olumsuz etkiler,bu kayıplar bazen o derece etkilidir ki önce ailenin kendi çevresini ve daha sonra toplumun sağlığını, refahını ve geleceğini tehdit edici boyutlara ulaşabilir. Elbette bu sonuç çok sayıda ailenin sözü edilen olumsuz süreçleri yaşaması ile oluşabilir. Sosyal bilimlerde bu konudaki toplumsal etki oranın % 5 olduğu ifade edilir ki, bu büyük doğal afetlerde, makro ekonomik krizlerde ve savaşlarda bu orana ulaşılabilir. Yani araştırmaya değer toplumsal risk oranının %5 olması halinde üzerinde araştırmaya değer bulunması söz konusu edilmiştir.(1) Şu veya bu sebeple ülkemizde sözü edilen sosyal risk eşiği aşılmıştır.
Öyleyse toplumun refahını, barışını ve kalkınmasını derinden etkileyen aile sorunlarına somut, somut olduğu kadar işlevsel ve gereksinimlerini önceden görebilen ve koruyucu, önleyici, rehabilite edici, yönlendirici bir müdahaleyi yapabilecek Profesyonel Aile Bakim Ajanına (Sosyal Tasarımcıya) yani donanımlı bir meslek uzmanına gereksinim vardır. Bu Profesyonel Aile Bakim Ajanı, mesleki felsefesi rol ve fonksiyonları ve amaçlar açısından bana göre Sosyal Hizmet Uzmanlarıdır.
Aile kurumunun karşı karşıya bulunduğu karmaşık sorunlar karşısında ailenin baş edebilme yeteneğinin doğrudan Sosyal Hizmet Uzmanları ile desteklenmesi, bireyin karşısına çıkan sorunların başlıca nedeni kabul edilen bireyin kişiliğindeki sürekli değişim ve gelişimi öte yandan yaşadığımız toplumda meydana gelen değişmelerden kaynaklanan sorunlar(2) karşısında yeni durumlar karşısında yeni ve uygun tepki verebilme yeteneğinin geliştirilmesi(3) ve psiko-sosyal uyumunun sağlanmasında etkin ve atak, aile için uzun süreli o aileyi oluşturan tek tek bireyler içinse kısa süreli mesleki müdahaleleri içeren bir Aile Sosyal Hizmet Uzmanlığı Modeli gereklidir.
Her şeyden önce Aile Sosyal Hizmet Uzmanlığı (ASHU Modeli) temelini teşkil eden yapısal unsurlar ve temel tanım su şekilde özetlenebilir. Bir ailenin özgürce tercih ve tespit ettiği, başlangıçta kendi isteği ile kayıtlı bulunduğu bir Aile Sosyal Hizmet Uzmanının gözleminde, desteğinde ve kontrollü bir uygulamalı süreçtir. Burada Ailelerin istediğinde ASHU' larını değiştirme hakkinin verildiği bir özgürce seçme hakki da bulunmaktadır. Esasen Aile Sosyal Hizmet Uzmanlığını icra eden Sosyal Hizmet Uzmanları kendilerine kayıtlı bulunan ailelerin bugünlerini ve geleceklerini en uygun ve en uyumlu bir biçimde yapılandırmalarında psiko-sosyal yardımı verirken, ailenin karşı karşıya kaldığı ve kalabileceği güçlükler karşısında sorun çözücü rolünü, koruyucu, önleyici, rehabilite edici işlevlerin yerine getirirken donanımlı olması önem taşımaktadır.
Bilindiği gibi dünya sağlık örgütünün sağlıklı insan tanımında; Sağlıklı insan, sadece hastalığı ve sakatlığı bulunmayan insan değil ayni zamanda fiziksel, ruhsal ve sosyal yönden tam bir iyilik hali içinde bulunan insandır seklide ifade edilmektedir.
ASHU MODELİNDE KULLANILABİLİR MESLEKİ YÖNTEM-TEKNİK VE YAK YASIMLAR :
1- Sosyal Kişisel Çalışma
2- Sosyal Grup Çalışması
3- Toplumla Çalışma yöntemidir.
1- Fonksiyonel Yaklaşıl
2- Problem Çözme Yaklaşımı
3- Davranışsal Yaklaşım
4- Sistem Teorisi Ve Aile Tedavisi Yaklaşımı
5- Kriz Tedavisi Yaklaşımı
6- Sosyalleştirme Yaklaşım
7- Ekolojik Yaklaşım olarak özetlenebilir.
1- Beden Hareketleri(Jimnastik)
2- Kas Gevşetme ve Masaj
3- Düşünce Yapısını Değerlendirme
4- Kendine Direktif Verme
5- Model Olma
6- Strese Karşı Bağışıklık Kazandırma
9- Gerçekle Karşı Karşıya Gelme
10- Dirençle Karşılaşma Durumlarında;
a- Olumlu Anlam Verme yada Değerlendirme
b- Sorunu, Bireyin Kendini Geliştirme Fırsatı Olarak Tanımlama
c- Kişiyi Direnç Tepkisi ile Yüz yüze Getirme
ASHU MODELİNDE SORUN ÇÖZME SÜREÇLERİ :
1- Sorun Çözme Alternatiflerini Geliştirme Sürecine Aile Üyelerinin Aktif Katılımını Sağlama
2- Alternatifleri Değerlendirip Uygun olanı Seçme
3- Psiko Sosyal Tedavi Olarak Sorun Çözme Süreci
4- Aile Üyeleri Arasında Yapıcı İletişimin Artmasını Sağlayarak Etkileşimi Geliştirme Süreci
5- Aile İçinde İşlevsel Olmayan Kuralların Değişmesini Sağlama Süreci
6- Aile Üyelerinin Birbirleri ile Tartışmaktan Vazgeçmelerine Yardim Etme Süreci
7- İşlevsel Olmayan Etkileşimleri Sağlıklı Biçimde Düzenleme Süreci
8- Aile Üyelerinin Değişme Konusunda Karşılıklı Anlaşmalarını Sağlama Süreci
9- Ailede Yanlış Düşünce ve inançları Düzeltme Süreci
10- Aile İçinde İşlevsel Olmayan Kutuplaşmaları Giderme Süreci
11- Aile Birliğini Güçlendirmek ve Aile Sınırlarını Belirleme Süreci
Görüldüğü gibi Sosyal kişisel çalışma yönteminin temel işlevleri bu model için geçerli ve yeterli bir zemin oluşturmaktadır.
1- TUFAY Muzaffer, H.Ü. Sos. Böl. Aile Sosyolojisi Ders notlari.
2- TURAN Nihal, Sosyal Kisisel Çalisma, s.1 ANKARA 1992.
3- ÇAKMAKLI K.,Aile içi iletişim ve sosyal sağlık Gündoğdu
4- ÇAKMAKLI K.,Aileler için Sosyal hizmet Ist.1991