Canlılarda Üreme ve Gelişme dokümanıyla ilgili bilgi için yazıyı inceleyebilirsiniz. Binlerce kaynak ve araştırmanın yer aldığı www.arsivbelge.com sitemizden ücretsiz yararlanabilirsiniz.
Canlılarda Üreme ve Gelişme başlıklı doküman hakkında bilgi yazının devamında...
Üreme: Canlıların soylarının devamı için kendilerine benzer yavrular meydana getirmelerine denir.eşeyli ve eşeysiz olarak iki şekilde olur.
1.Bölünme: Monera, protista ve mantarlarda görülür.
2.Tomurcuklanma: Maya hücrelerinde ve bazı protistlerde görülür.
3.Sporlanma: Parazit bir hücreli, mantar ve bazı ilkel bitkilerde görülür.
4.Vejetatif üreme: Ana bitkiden ayrılan kısmın bölünme özelliği kazanmasıyla olur. Çelik, daldırma, aşı gibi çeşitleri vardır. Mitoz bölünme esasına dayanır.
Eşeyli üreme: Farklı iki cins gametin birleşmesi ile yeni bir canlının oluşmasıdır. Kalıtsal yönden farklı canlılar oluşur.
Zigot: Gametlerin birleşmesi sonucu(döllenme) oluşan yapıdır. Zigottan sonraki bölünmeler mitoz bölünmedir.
İzogami: Şekil ve büyüklük bakımından aynı olan gametlerin birleşmesidir. Yeşil su yosunu ve ulotrix’te görülür.
Anizogami: Yapı ve büyüklük bakımından farklı olan iki gametin birleşmesidir. Alg ve mantarlarda görülür.
Oogami: Büyük ve hareketsiz yumurta hücresi ile küçük ve hareketli sperm hücresinin birleşmesi ile olan üremedir. Memeliler ve gelişmiş bitkilerde görülür.
Hermafroditlik: Bir organizmanın hem erkek hem de dişi eşey organlarını barındırmasıdır.
Metagenez: Eşeyli üremenin ardından eşeysiz üremenin gerçekleşmesidir. Sıtma mikrobu, deniz anası, eğrelti ve karayosunlarında görülür.
Açık tohumlular: Üremeleri kozalak içinde açıkta bulunan tohumlarla gerçekleşir. Tozlaşma rüzgarla olur.
1.Polen oluşumu: Erkek organ başcığındaki polen keseleri içinde 2n kromozomlu polen ana hücrelerinden mayoz ile n kromozomlu 4 tane mikrospor çekirdeği oluşur. Bunların mitoz geçirmesi ile n kromozomlu iki çekirdek taşıyan (generatif ve vejetatif çekirdek) yapı oluşur. Bu yapıya polen(çiçek tozu) denir. Polen çimlenirken vejetatif çekirdekten polen tüpü oluşur. Generatif çekirdekten sperm çekirdekleri oluşur. Her türün poleni kendine özgü bir şekle sahiptir.
•Sperm çekirdeği(n)+Yumurta(n)¾®Zigot(2n)® Embriyo
1.Vivipar: İç döllenme ve iç gelişme yapan canlılardır (memeliler)
2.Ovipar: İç döllenme yaparlar fakat gelişme kabuklu yumurta içerisinde olur. (kuşlar, bazı sürüngenler)
3.Ovovivipar: Gelişme ana vücudunda ve yumurta içerisinde olur. Belli bir süre sonra canlı yumurtayı ve ana vücudunu terk eder ve doğuyormuş gibi gözükür. (bazı sürüngenler ve bazı balıklar)
İç döllenme: Kara hayvanlarında görülür. Döllenme dişinin vücudu içinde olur. Bu nedenle az sayıdaki üreme hücresi tür sürekliliği için yeterlidir. Bazı canlılar suda yaşamalarına karşın, yavru sayısını koruyabilmek için iç döllenme yapabilirler (köpek balığı, lepistes)
1.Kabuk: Yumurtayı kuraklığa, bakterilere karşı korur.O2 ve CO2 alışverişini sağlar.
2Koryon: Embriyoyu korur ve gaz alışverişine imkan sağlar.
3.Amniyon kesesi: Embriyoyu basınca ve sıcaklık değişimlerine karşı korur. İçindeki sıvı hareket serbestliği sağlar.
4.Allantoyis: Embriyonun artık maddelerni toplar, memelilerde körelmiştir.
5.Vitellüs kesesi: Embriyonun besin maddesinin bulunduğu kesedir. Memelilerde yoktur.
1.Folikül evresi: Hipofizden salgılanan FSH (folikül uyarıcı hormon) etkisi ile ovaryumdaki çok sayıda folikülden biri olgunlaşır. Folikül hücresinden östrojen hormon etkisi ile uterusta mitoz hızlanır, kan ve doku sıvısı artar. Folikül ovaryum yüzeyine kadar gelir bu evre 10-14 gün sürer.
2.Ovulasyon evresi: Hipofizden LH(lüteinleştirici hormon) salgılanması ile folikül yırtılarak içindaki yumurta ovaryumdan atılır. Atılan yumurta fallopi tüpüne geçer.
3.Corpus Luteum evresi: LH etkisi ile yırtılan folikül hücreleri sarı renkli yağ damlacıkları taşıyan lütein hücreleri halini alır. Bu yeni yapıya corpus luteum adı verilir. Lütein hücrelerinden salgılanan progesteron hormonu döllenmiş yumurtanın uterusa tutunmasını sağlar. Bu evre 10-14 gün sürer.
Geri besleme (feed back): Bezlerin birbirlerini etkileyerek kandaki hormon miktarını düzenlemelerine geri besleme denir.
1.Ektoderm: Sinir sistemi, deri, saç, tırnak.
2.Mezoderm: İskelet-kas sistemi, taşıma, lenf, boşaltım ve üreme sistemi
3.Endoderm: Sindirim sistemi, solunum sistemi.
Gelişimin Temel İlkeleri ve Büyüme - Hazırbulunuşluk - Öğrenme - Olgunlaşma(38275)
Üreme Organlarında Oluşan Enfeksiyonlar(8098)
Çiçekli Bitkilerde Üreme, Büyüme ve Gelişme(2424)
İnsanda Sağlıklı Büyüme ve Gelişim(2125)