33. SOHBET: MEVLİD-İ NEBİ ALEYHİSSELAM
Meâli: And olsun, size, içinizden bir peygamber geldi ki, zahmet çekmeniz onu incitir ve üzer. Size çok düşkündür, müminlere çok merhametlidir, onlara hayır diler. Ey Resulüm, eğer senden yüz çevirirlerse (sana iman etmezler ve emirlerini dinlemezlerse), de ki: “- Bana Allah yeter, ondan başka hiç bir ilâh yoktur. Ben, ancak ona güvendim ve o büyük Arş’ın sahibidir.”
Müstedrek’de Übey bin Ka’b son inen ayetlerin bu iki ayet olduğunu ifade etmiştir.
Bu dersten maksadımız, Aleyhisselâm Efendimizin mes’ud doğumunu ve velâdetinde meydana gelen harikulade hadiselerden bir kısmını beyan etmektir. Yalnız, önce yukarıda zikrettiğimiz iki ayetin kısaca manasını arz edelim.
PEYGAMBER DE İNSANDIR
And olsun, size içinizden bir peygamber geldi: Burada hitap bütün insanlaradır. “Rasül” kelimesindeki tenvin tazim içindir. Manası şudur: Vallahi ey insanlar, size elbette şanı yüce (1) olan bir Rasül gönderildi. O, meleklerden ve diğer canlılardan değil, sizin cinsinizdendir. O da sizin gibi bir insandır.
Bunun sebebi: İnsanların Ondan nefret etmemesi ve “O bizim cinsimizden değil, dolayısı ile Ona tabi olmaya takat getiremeyiz” diyerek tabi olmaktan kaçınmamaları içindir.
Şu ayeti kerime bu hususu te’yid etmektedir:
De ki: “ – Ben, ancak sizin gibi bir insanım. Yalnız “ilâhınız tek bir ilâhtır” diye bana vahiy olunuyor. Onun için her kim Rabbine kavuşmayı arzu ederse salih bir amel işlesin ve Rabbine yaptığı ibadete hiç kimseyi ortak etmesin.” (Kehf-110)
Ya da hitap yalnız Arablaradır. Bu durumda mana şöyle olur: “Ey Arab Milleti, size cinsinizden sizin gibi Arab ve Kureyşli olan, sizin dilinizi konuşan bir Rasül geldi.”
Böyle olması , kolayca dilini anlayıp kaynaşmaya daha yakındır. Zira irşat ancak dil bilmekle olur.
Arab, Acem, Türk ve Rum milletinden dört kişi yolda giderken bir dirhem para bulmuşlar. Birbirlerinin dilini anlamadıklarından nereye harcayacaklarında anlaşamamışlar. Bu lisanları bilen başka bir adam ne yapmak istediklerini sormuş; Araba:
-“Eyş türid ? “ Ne yapmak istiyorsun ?” Acem’e :
-“Çi me hayi ? Ne istiyorsun ?”
Diğerlerine de kendi lisanlarından ne almak istediklerini sormuş. Anlamış ki, meğer hepsi de o parayla üzüm almak istiyormuş. Böylece dil bilen adam sayesinde aralarındaki anlaşmazlığı çözmüşler.
Ayrıca burada Arabları Peygamber Efendimize yardımcı olmaya ve onun hizmetinde bulunmaya teşvik vardır. Sanki onlara şöyle denilmektedir:
-Dünyada onun adına hâsıl olacak devlet ve yücelik sizin için bir şeref ve iftihar kaynağıdır. Çünkü O, sizden, sizin nesebinizdendir.
Ayeti kerimedeki “Enfüsiküm” kelimesi “fe” nin fethası ile “Enfesiküm” şeklinde de okunmuştur. Böyle okunduğunda mana; “sizin en şerefli ve faziletli olanınız” demek olur. Çünkü Peygamberimiz Aleyhisselâm Kureyş'li ve Hâşimi’dir.1
Efendimizin nesli Adnân’a kadar müttefekun aleyhtir ve şöyledir:
Muhammed Rasülüllah S.A.V., Onun babası Abdullah, Onun babası Abdulmuttalip, Onun babası Hâşim, Onun babası Abdimenaf, Onun babası Kusayy, Onun babası Kilâb, Onun babası Mürre, Onun babası Ka’b, Onun babası Lüeyy, Onun babası Galib, Onun babası Fihr, Onun babası Malik, Onun babası Nadr, Onun babası Kinâne, Onun babası Huzeyme, Onun babası Müdrike, Onun babası İlyas, Onun babası Mudar, Onun babası Nizar, Onun babası Ma’ad, Onun babası Adnan’dır.
Şu şiiri söyleyen Allah için ne güzel söylemiş;
Nice baba vardır ki oğlu sebebiyle şeref kazanmıştır.
Bildiğin gibi, Adnan da Rasülüllah ile şeref kazandı.
Peygamberimizin annesi Amine validemizdir. Onun babası Vehb bin Abdimenâf, Onun babası Zühre, Onun babası Kilâb, Onun babası Mürre, Onun babası Lüeyy, Onun babası Galib, Onun babası Fihr’dir.
Hadis-i Şerif: Ben neseb, sıhr (hısımlık) ve soy bakımından en şereflinizim. Ecdadımda Adem’den beri sifâh (nikâhsız, zina yoluyla olan) yoktur. Hepsi nikâh yoluyla gelmiştir. (2)
Bu hadis-i şerifte Peygamber Efendimizin asıl yaratılıştaki cevherinin şerefine işaret vardır. Nasıl olmasın ki? O yüce Peygamber bütün mükevvenatın var oluş sebebidir. Onun unsuru kevnî varlıkların en faziletlisidir. (3) Tertemiz ruhu, bütün kutsi ruhların hayırlısıdır. Kabilesi kabilelerin efdali, lisanı lisanların efdalidir. Kitabı bütün ilâhi kitaplardan daha hayırlıdır. Doğumu da bütün zamanların en hayırlı doğumudur. (4) Ravza-i Mutahharası mekânların en yücesidir. O, insanlar için çok büyük bir hediye, pek büyük bir rahmettir.
Zahmet çekmemiz onu incitir ve üzer: Yani sizin incinmeniz ve bir kötülüğe, zahmete uğramanız Ona çok zor ve çok ağır gelir. Bu aynı zamanda cinsiyetin de iktizasıdır.
Kötülük ve zahmetlerin en önde geleni, Allah’ın azabıdır. O da zaten bu azabı insanlardan def etmek için gönderilmiştir.
Size çok düşkündür: Sizlerin iman etmesine, dünyada ve ahirette hayırların size erişmesine çok düşkündür. Yani O sizin aşiretinizden olduğu için Onun âfet ve sıkıntıları def etmek ve hayırların, iyiliklerin size ulaştırılmasında çok haris olduğunu bilirsiniz. Bu vasıflara sahip olan birisinin sizlere gönderilmesi Allah’ın sizlere olan nimetlerinin en büyüklerindendir.
Peygamberimizin insanların iman ve hidayeti üzerine olan hırsı ve düşkünlüğü hakkında şu ayet sana yeter:
(Ey Rasülüm), doğrusu sen, her sevdiğine hidayet veremezsin. (Onu İslâma sokamazsın, ancak tebliğ yaparsın.) Fakat Allah, dilediği kimseye hidayet verir ve hidayete kavuşacak olanları, O daha iyi bilir. (Kasas-56)
Yani, Ey Muhammed, sen bütün gayretini ortaya koysan da insanlardan sevdiğin kimseye maksada ulaştıracak hidayeti veremezsin, Onu İslama koymaya da muktedir olamazsın. Lâkin Hazreti Allah dilediğine hidayet eder. Çünkü O, hidayete müsait olanları çok iyi bilir.
Bu ayeti kerime, Peygamberimiz Ebu Talib için istiğfar ettiği zaman Onun hakkında nazil olmuştu.
Ayet Meali: Şimdi bu Kuran’a iman etmezlerse, belki arkalarından esef ederek kendini üzeceksin. (Kehf-6)
Bu ayette de, Peygamberimizin ümmetinin hidayeti üzerine olan aşırı şefkati ve hırsına işaret vardır. Yani şöyle denilmektedir:
-Ya Muhammed! Eğer onlar Kuran’a inanmazlarsa onların müslüman olmasına olan hırs ve bundan ayrılığına olan üzüntü ile kendini helak etme.
Peygamberimizin âdetinden idi ki, bir şey ile emredildiği zaman onu yerine getirmek için aşırı derecede ileri gider, bütün gayretini sarf eder ve neticede ondan nehy edilirdi.
Bir defasında, infakta o kadar ileri gitti ki, gömleğini dahi infak etti; evde elbisesiz vaziyette kaldı ve böyle yapmaktan şu ayeti kerime ile nehyedildi:
Elini boynuna bağlı kılma (cimri olma) ve büsbütün de onu açıp israf etme ki, sonra kınanmış olursun ve eli boş, açıkta kalırsın. (İsra-29)
Müminlere çok merhametlidir: Ra’fet; çok aşırı merhamet demektir.
“Mü’minin” kelimesinin takdimi ise fâsılalara riayet içindir ki “şefkat ve merhamet sizden yalnız mümin olanlaradır, kâfir ve münafıklara değil” demektir. Onlar hakkında ise;
Ey yüce Peygamber! Kafir ve münafıklarla muharebe et, onlara karşı çetin ol. Onların barınağı Cehennemdir ve O, ne kötü bir dönüş yeridir!..(Tevbe-73) buyurulmuştur.
Hazreti Peygamberin Aleyhisselâm diğer varlıklar üzerine faziletli oluşundandır ki; Allâh’ü Teâlâ kendi isimlerinden iki tanesini Ona vermiş, “Müminlere raûf ve rahim” çok merhametli ve şefkatli buyurmuştur.
Âli İmran Sûresindeki ayeti kerimede de Cenab-ı Hak Peygamber Efendimizin hakkında şöyle buyurmuştur:
Allah müminler üzerine bol bol ihsanda bulundu. Yani, Vallahi Hazreti Allah müminlere nimet ve ihsanını lütfetti. Bi’set (gönderilme) nimeti siyah-beyaz-kırmızı bütün insanlara umumi olmakla beraber burada müminlere tahsis edilmesi, onlar bi’set nimetinden faydalandıkları içindir.
Çünkü onlara kendilerinden bir Peygamber gönderildi:
Onların nesebinden, onlar gibi Arab olarak kendi cinslerinden, melek ve cinnilerden değil, Adem oğlundan, demektir.
Yukarıdaki ayette olduğu gibi burada da “fe”nin fethası ile “min enfesihim” onların en şereflilerinden diye okundu. Zaten malum olduğu üzere Aleyhisselâm Efendimiz kabilelerin en şereflisinden gönderildi. Her müminin böyle inanması lâzımdır.
Aleyhisselâm Efendimizin insan ve Arabdan olduğunu bilmek imanın sıhhatinde şart mıdır yoksa farzı kifayeden midir? denilirse “cevap şudur:”
Evet, bu imanın sıhhatinde şarttır. Bir şahıs “Ben Muhammed’in bütün mahlûkâta Peygamber olarak gönderildiğine inanıyorum, ama Onun insan mı, melek mi, Arab’dan mı, Acem’den mi olduğunu bilmem” dese O kimse Kuran’ı yalanladığı ve bilinmesi zaruri olan bir gerçeği inkar ettiği için küfründe şüphe yoktur.
Kendilerine Allah’ın ayetlerini okuyor : Cahiliyye ehli olduktan sonra onlara Kuran’ı okuyor.
Onları (tabii kirlerden ve kötü inançlardan) temizliyor.
Onlara kitap ve hikmeti (Kuran ve sünneti) öğretiyor.
Halbuki bundan önce (O peygamberin gönderilmesinden, temizleme ve öğretmesinden önce) açık bir sapıklık içinde idiler.
Burada “in” kelimesi “hafiflemiş in”dir. İsmi, “lâm” karinesi ile zamiri şân’dır. Yani, gerçekten, Muhammed Aleyhisselâm gönderilmeden önce Arab dini dinlerin en rezili idi ki O, “putlara tapmak” idi. Ahlâkları da aldatma, yağma, öldürme, kötü ve haram şeyler yeme idi. Muhammed Aleyhisselâm gönderildikten sonra ise, gelişinin bereketi ile onları bu aşağı dereceden, ilim, zühd ve ibadette ümmetlerin en faziletlisi olma ve dünyanın nimet ve güzelliklerine iltifat etmeyen insanlar durumuna getirdi. Bu da ancak, Allah’tan bir rahmet, Rasülünün de onların yüzüne gülüp güzel muamele etmesi ile gerçekleşti.
Allâh’ü Teâlâ bu mevzuda buyuruyor ki: (5)
Allah tarafından gelen büyük bir merhamet sayesindedir ki, Hazreti Allah, güzel ahlâkı sana tahsis etti de onlara yumuşak davrandın, senin emrine muhalefet ettikten sonra onlara rıfk ile, yumuşaklık ile muâmele ettin. Eğer kaba, muaşerette cefa edici ve katı yürekli olsaydın muhakkak onlar etrafından dağılıp gitmişlerdi. (Ali İmran-159)
Yumuşak davranmak kalplere daha çok nüfûz eder ve icabette de daha süratlidir.
Sâd, şerefle dolu Kur’an hakkı için. (Sâd-1) Bu ayeti kerimenin tefsirinde şöyle denildi;
Muhakkak ki Muhammed Aleyhisselâm müminlerin kalplerini avladı ve onları çevirdi de “ürküp kaçan vahşiler gibi” olan Arablara güzel muamelesi sayesinde onlar iman etti.
O yüce Peygamber nasıl onları idare etti, ezalarına tahammül etti, cefalarına sabır etti. Ta ki, onlar topluca kendisine boyun eğdiler. Onu kendi canları üzerine tercih ettiler, kendi aile fertleri ve babalarıyla muharebe ettiler. Onun rızası uğrunda vatanlarını terk edip hicret ettiler.
İşte O yüce zat, ümmetini nimet evine (Cennete) ve büyük kurtuluşa çağıran, küfür ve dalâlet karanlığının kandili, kerem sahibi Peygamberdir. A.S.
Allah’ü Teâlâ Onun hakkında şöyle buyurdu:
Ey Peygamber! Seni (ümmetinden tasdik edip etmeyenler üzerine) bir şahid, (iman edenlere Cenneti) bir müjdeleyici, (kafirlere Cehennemle) bir korkutucu gönderdik. Hem Allah’ın dinine ve Ona ibadete Onun izniyle bir davetçi, hem de nur saçan bir kandil olarak. (Ahzab-45-46) Cehalet ve sapıklık karanlıklarında onunla aydınlanılır.
Câmi Kuddise Sirruh dedi ki:
Ey Allah’ın Nebisi, selâm senin üzerine olsun,
Kurtuluş ve felâh ancak senin ellerinledir.
PEYGAMBER EFENDİMİZİN NURU
Kısaca Efendimiz Aleyhisselâm’ın annesi Âmine validemiz, hâmileliği müddetince onun kadr’ü kıymetine delâlet eden kerametler, apaçık deliller, hârikulâde hadiseler gördü. Onun mübarek vücudu bu nur ile doğdu.
Allah’ın kullarının en hayırlısı bulunan Efendimizin doğum ayında ulemâ ihtilaf etti. Bazısı Safer, bazısı Recep, bazısı tarafından da Ramazan ayında doğduğu söylendi. Fakat sahih olan, Rebiulevvel ayında doğduğudur.
Hoş geldin, safa geldin ey ayların sultanı,
Zira o, gözlerin nuru ve mahzunların rahat (vesilesidir).
Bizim Rebî’imiz ve salih kulun Rebî’idir. (Rebiulevvel)
Me’mûn olan (peygamberin) velâdeti onda meydana geldi.
O olmasaydı kalpler ilâhını anlayamazdı,
Çünkü, sünnetlerin ikâmesi onun tarafından sağlandı.
Peygamber S.A.V.’in Rebiulevvel ayında doğduğunu söyleyenler de gününde ihtilaf ettiler. Bazıları ikinci, bazıları da sekizinci günü olduğunu söylediler. Lâkin ekserisi Rebiülevvel ayının on ikinci gecesi olduğunu ifade ettiler. (13)
İslâm’da bu ay için diğerleri üzerine fazilet,
Üstünlük ve fevkalâdelik vardır.
Kendisinde, o isim ve mana doğdu.
Doğumunda hârikulâdelikler meydana geldi.
Rebî’dir, bahar içinde bahar,
Ve nurdur, nur üstüne nur, nur üstüne nur.
Hazreti Âmine, o geceyi şöyle anlatıyor:
Yine, ellerinde gümüşten ibrikler bulunan ve havada duran bir takım erkekler gördüm. Vücudumdan, miskten daha güzel kokulu ter akıyordu. Doğum ânı geldi. Durum bana şiddetlendi. Sanki ben bir takım kadınlara dayanıyordum. O kadar çok idiler ki... Sanki evde benimle beraberdiler. O anda Muhammed A.S. dünyaya geldi. Onu çok güzel bir şekilde doğurdum. Asla acı ve ağrı hissetmiyordum. (14)
Bu, (Allah’ın) habibidir ki onun misli doğmadı.
Nur, onun kıvılcımlarından yanmaktadır.
Cibril onun güzellik köşkünde nida etti,
O, mükevvenatın övünç kaynağıdır, o Ahmet,
O, yüzü güzeldir, o Mustafa,
O, gözlerin sürmesidir, o emced.
Onun na’tı yücedir, o Mürteza,
O vasfı güzeldir, o Mesned,
O, bütün efendilerin efendisidir,
O, evet o hâmiddir, Muhammed.
Onun içindir şerefli, azim halk,
Allah buna şahittir, etmem tereddüt.
Üzerine giydirilmiş nefis elbiseler,
Ki onların benzeri gayri mevcut.
O Rasülü müctebadır, o
Nübüvvet ve risaletin sonudur, olun şahid.
Müjde bize, müjde bize onun sayesinde
Saadet, hidayet ve şeref hâsıl oldu bize.
Allah salât etsin sana ey kâinatın hayırlısı
Meclislerde okunmaya devam edildikçe mevlid.
Peygamberimiz Aleyhisselâm’ın hususiyetleri hakkında zikredildi ki, melekler onun beşiğini sallardı. (17)
PEYGAMBERİMİZ ALEYHİSSELÂM’IN EMZİRİLMESİ
Zikredildi ki; Nebi Sallallahü Aleyhi ve Sellem dünyaya geldiklerinde:
HALİME HATUN ANLATIYOR
Velhamdü lillâhi Rabbil âlemin...
MEVLİD-İ NEBİ ALEYHİSSELÂM -II
Ebu Yakub-u Sayyâd’dan:
Eyle’de iken bir balık avladım. Sağ tarafında (Lâ ilâhe illallah) sol tarafında (Muhammedün Rasülüllah) yazılı idi. Üzerinde Allah’ü Teâlâ’nın ve Rasülü Aleyhisselâm’ın isimleri bulunduğu için hürmeten suya salıverdim.
Tevbe süresinin son iki ayeti (Lekad câeküm Rasülün ilh...) nin fazileti hakkında şu hadise zikredildi:
Ebu Bekir eş Şibli (kuddise sirruh) bir gün Ebu Bekir bin Mücahid’in (Rh.) yanına gitmişti. Mescidde iken yanına girdiğinde İbn-i Mücahid ayağa kalktı. Arkadaşları İbn-i Mücahid’e:
-“Sen, vezir Ali bin İsa’ya ayağa kalkmadın, ama Şibli için ayağa kalktın,” dediklerinde şöyle cevap verdi:
-“Rasülüllâh’ın tazim ettiği bir kimse için ayağa kalkmaz mıyım? Ben Aleyhisselâm Efendimizi rüyada gördüm. Bana buyurdu ki:
-“Ey Ebu Bekir! Yarın sana cennetlik bir adam gelecek. İçeriye girdiği zaman ona ikram et.”
İbn-i Mücahid diyor ki:
-“İki gece sonra Nebi Aleyhisselâm’ı tekrar gördüm.” Bana:
-“Ey Ebu Bekir, sen Cennetlik bir zâta ikram ettiğin gibi ben de sana ikram ederim,” buyurdu. Ben de:
-“Ya Rasülallâh, Şibli senin yanında bu mertebeye ne sebebiyle erişti?” diye sordum. Efendimiz Aleyhisselâm şöyle buyurdular:
-“O kişi beş vakit namazını kılar, her namazdan sonra beni anar ve “Lekad câeküm Rasülün min enfüsiküm aziz” ayetlerini surenin sonuna kadar okur. Buna da seksen senedir devam eder. Böyle yapana ben, nasıl olur da ikrâm etmem. (Ruhul Beyan)
Rasülüllah Efendimizin methine dair bazıları şöyle dedi:
En temiz nesepten ve Arab’ın en meşhur (kabilesinden),
En mes’ud zamanda ve haremin sağ yanında (geldi).
EFENDİMİZ EN TEMİZ NESEPTEN GELMİŞTİR
Vaile Radıyallâhü Anh vasıtası ile Rasülüllah Aleyhisselâm’dan rivayet edildi:
-Şüphesiz Allah İbrahim’in evlâdından (on üç kişi idiler) İsmâil’i seçti. İsmail’in evladından (on iki kişi idiler) Kinâne oğullarını, Kinâne oğullarından da (Nadır evlâdından olan) Kureyş’i seçti. Kureyş’ten Hâşimoğullarını, Hâşim oğullarından da beni seçti. (Yani Abdülmuttalib oğullarını seçti.)
Rivayet edildi ki: Kureyşli bir adamda, Kureyş’li olmayan kırk erkek kuvveti vardır.
İbn-i Ömer Radıyallâhü Anh Rasülüllah Aleyhisselâm’dan rivayet etti:
-Aziz ve Celil olan Allah mahlûkatı yarattı ve onlardan Ademoğullarını seçti. Ademoğulları içinden Arap milletini, Araplardan Kureyş’i, Kureyş’ten Benî Hâşim’i, onlardan da beni seçti. Sürekli hayırlıların içinde en hayırlı olanlardan oldum. (Seçilerek geldim.)
Bir başka Hadis-i Şerifte şöyle buyurdu:
-Ben, dâd (harfin)i en fasîh (en güzel) telaffuz edenim. Çünkü Kureyş’liyim (Kureyş kabilesindenim) ve ben Benî Sa’d bin Bekir oğulları içinde emzirildim.
Benî Sa’d bin Bekir oğulları da Kureyş’liler gibi kâmil bir fesâhat ile muttasıftırlar.
İbn-i Ömer Radıyallâhü Anh rivayet etti:
-Agâh olun, kim Arab’ı severse ben de onu severim. Kim Arab’a buğz ederse ben de ona buğz ederim.
Peygamberimiz Aleyhisselâm buyurdu :
Üç şeyden dolayı Arab’ı seviniz; Ben Arab’danım, Kur’an-ı Kerim Arapça’dır, Cennette Cennet ehlinin lisanı da Arapça (olacak) tır.
Dürrü Muhtar’da Arapça’nın sair lisanlardan daha faziletli olduğu, çünkü onun Cennet ehlinin lisanı olduğu ifade edilmiştir.
Rivayet’e göre Cennet ehlinin lisanı Arapça ve fasih-sahih farsçadır.
Arabdan yeğ eğer ümmet olaydı
Rasülüllah o ümmetten geleydi.
İnsanları yoktan var eden Allah, onu manen ve sureten, ikmâl etti, sonra da kendisine habib olarak seçti.
Rasülüllah S.A.V. bütün hal ve vasıflarda enbiyanın tamamından üstündür ve onların her nevi kemalâtı kendisinde toplanmıştır.
Ayet Meâli: Gerçekten sen (Allah’ın ahlâkı ile ahlâklandığın ve iyi ahlâkın tamamını şahsında topladığın için) pek büyük bir ahlâk üzerindesin. (Kalem-4)
Aleyhisselâm Efendimizde, Hazreti Nuh’un şükrü, Hazreti İbrahim’in Hıllet (dostluk) i, Hazreti Musa’nın ihlâsı, Hazreti İsmail’in vadine sadakatı, Hazreti Eyyûb ve Yâkub’un sabrı, Hazreti Davud’un itizârı, Hazreti Süleyman ve Hazreti İsa’nın tevazuu ve sair enbiya-i mürselinin ahlâkından diğer vasıflar toplanmıştır.
Bütün âlemi bir yerde (kişide) toplamak Allah’a zor değildir.
VELADET GECESİ HARİKUL ADELİKLER
İmam-ı Bûsırî’nin dediği gibi:
Onun velâdet zamanı, (sair velâdetlerde olmayan harikulâde hadiselerle) güzel unsurlarını açığa çıkardı.
Onun başlangıcı da, sonu da ne güzel unsurlardır.
Ey akıllılar, onun velâdetinin başlangıç ve sonucuna taaccüp nazarı ile bakın.
Onun doğduğu gün, İranlılar ferasetle anlamıştı,
Başlarına mihnet ve felâketler gelecekti.
Yani o gün öyle bir gün idi ki, İranlılar firasetle kendilerine gelecek felâket ve cezayı anlamışlar ve birbirlerini bununla korkutmuşlardı.
Rasülüllah Efendimiz’in doğduğu günün gecesinde İran’daki Sâsâni devletinin melîki (olan Kisrâ Nûşirevan) bir rüya gördü. Devletinde bulunan tabircilerin hepsi hayretler içinde kaldı (ve tabir edemediler.) Ancak meşhur kâhin Satih rüyayı tabir etti. Rüyanın Hazreti Muhammed Aleyhisselâm’ın doğumunun alameti olduğunu, ashabı ile birlikte İran beldelerine gireceğini ve Sasanî memleketinin yakın bir gelecekte onlar tarafından fethedileceğini haber verdi. Bunun üzerine melik, Satih’in öldürülmesini emretti ve onu öldürdüler.
Kisra’nın Sarayları sarsıldı:
O gece Kisra sarayı ıslah kabul etmeyecek derecede sarsılmıştı. Saray halkının sarsıldığı gibi sarayın burçları da yıkılmıştı.
Peygamberimiz Aleyhisselâm doğduğu gün meydana gelen hadiselerden birisi de Acem-Sasanî Meliki’nin sarayı sarsılmış ve on dört burcu çatırdayarak yıkılmıştı ki burası, çeşitli mücevherler de harcanarak doksan senede inşa edilmişti. Bu tahribattan sonra burçlar bir daha tamir edilemez oldu.
Mecusilerin ateşi söndü:
Ateşperestlerin ateşleri eseflenerek sönmüştü,
Sudum nehri hüzün ve kederinden mecrasını şaşırmıştı.
Mecusilerin Milat gününden beri hiç sönmeden yanmakta olan ateşlerinin esef ve hüznünden sönmeleri de Efendimizin doğum günü meydana gelen hâdiselerdendir. Ateş, ya o kafirlerin arasında bulunup böylesi şerli insanlara ma’bud olduğundan, ya da Rasülüllah Aleyhisselam’dan ayrı kalması sebebiyle ona olan aşkından esef ve hüzün duyuyordu.
Fırat mecrasını şaşırdı:
Yine bu alâmetlerdendir ki, Fırat nehrinin suyu mecrası ve menbaından çıktı. Rasülüllah Efendimizden uzak olduğundan ve aşağılık kavimler arasında kaldığından dolayı esef ve hüzne düşerek aşırı derecede su çıkarıp taştı ve mecrasını şaşırdı.
Sâve gölü kurudu:
Save kasabasının gölü suyunu çekti,
Su almaya gelenler öfkeyle boş kaplarla geri döndü.
(Sanki su, ateşin alevinden kurumuş, ateş de suyun ıslaklığıyla sönmüştü.)
Yine bu alâmetlerdendir ki, büyük bir belde olan Save beldesinin ahalisi memleketlerinde bulunan bu gölün çekilmesi üzerine hüzünlendiler. Bu göl Acem Irak’ı tarafında suyu gayet çok olan bir göl idi. İçinde vapurlar ve gemiler gezerdi. Genişliği altı fersahtan fazla idi. Suyu gayet hoş ve yumuşak idi. Etrafında da birçok kilise vardı. Kafirler oralarda putlarına tapınırlardı. Ne zaman ki, küfrün damarlarını mahvedecek olan Rasülüllah Aleyhisselâm dünyayı teşrif etti, gölün suyu kayboldu. Suyun kaybolması da etrafında bulunan kiliselerin yıkılmasına ve o pis varlıkların küfrünün yok olup gitmesine sebep oldu. Hatta susadığı zaman göle su almaya gidenler suyun kesildiğini görünce öfkelendiler ve ellerinde bulunan testileri keder ve öfke ile birbirlerine vurmak suretiyle kırdılar.
Cinniler feryat ediyor:
Cin taifesi bağırıyor, “nurlar parlıyor,
Hak madden ve manen zahir oluyor.”
Peygamberimizin doğumundaki alâmetlerinden birisi de, cinlerin Aleyhisselâm Efendimizin doğumunu yüksek sesle, bağırarak sabahlamalarıdır.
Çünkü, rivayet edildi ki, gökyüzünde ve Mekke-i Mükerreme civarında cinlerin Peygamberimizin velâdetini müjdeleyen sesleri işitilmişti.
Mevahib-i Ledünniyye isimli eserde zikredildiğine göre, Cinniler o vakit doğudan batıya, batıdan doğuya gittiler ve Seyyid-ül Enâm olan Efendimizin velâdetini müjdelediler.
Bu alâmetlerden bir tanesi de, o gece nurların zahir olması, görülmesidir. Bu nurlar kıyamete kadar bakidir. Kalbinde nur olanlar bu nurları gördüler.
Şifâ’da zikredildiğine göre Rasülüllah Efendimizin annesi şöyle dedi:
-“Onu dünyaya getirdiğim zaman benden bir nur çıktı. Bu nur Şam’ın saraylarını aydınlattı.”
Burada Rasülüllah Aleyhisselâm’ın, insanların hidayet bulacağı ve şirk ve zulmeti izale edeceği bir nur ile geldiğine işaret vardır.
Ayet Meali: İşte size Allah’tan bir nur (Hazreti Muhammed Aleyhisselâm) ve aydın bir kitap (Kur’an) geldi. (Maide-15)
Nurdan murad olunan bir mana da, Peygamberimiz Aleyhisselâm’ın şeriatıdır. Çünkü onun şeriatı, şer ve küfür karanlıklarını ortadan kaldırmakta nura benzemektedir ve kıyamet gününe kadar bâki kalacaktır.
Kâfirler kör olduklarından, zahir olan bu nurları göremediler,
Sağır olduklarından cinnilerin müjdelerini duyamadılar.
Onların sağırlığı “hakkı işitmemek” ile tefsir edildi ve şöyle denildi:
O kâfir kavimlere kahinleri haber verdikten sonra duymadılar,
Eğri büğrü dinlerinin bundan sonra istikâmet bulmayacağını.
Mekke’de oturan bir Yahudi vardı. Peygamberimizin doğduğu gecenin sabahı Kureyşliler’in yanına gelerek dedi ki:
-“Ey Kureyş topluluğu, bu gece sizin aranızda birinin oğlu doğdu mu?” Kureyşliler ona:
-“Bilmiyoruz,” dediler. Yahudi şöyle dedi:
-“Gidip bakınız. Çünkü bu gece, bu ümmetin peygamberi doğdu. Onun iki küreği arasında bir (peygamberlik) alameti vardır.”
Bunun üzerine soruşturdular. Abdülmuttalib oğlu Abdullah’ın bir oğlu dünyaya geldiğini öğrendiler. Yahudi Kureyşliler ile birlikte Hazreti Âmine’nin evine gittiler. Peygamberimizi ona gösterdiler. Yahudi ondaki alâmeti görünce aklı başından gitti, baygınlık geçirdi. Ayıldığı zaman şöyle dedi:
-“Artık peygamberlik İsrail oğullarından Kureyşlilere gitti. Vallahi onun güç ve haberi doğudan batıya her yere ulaşacak.”
İmam-ı Busırî daha sonra bir önceki beytini şöyle tafsil etti:
Kâfirler, semanın ufkunda parlayan ateş alevini,
Yeryüzünde putlara düşeni araştırdıktan sonra.,
Kâfirler, semanın ufkunda parlayan ateş alevini veya yer yüzünde ve Mescid-i Haram’da putların düşmesi gibi yıldızların şeytana taş olarak kayması ve düşmesini muayene ve müşahede ettikten sonra dahi kör ve sağır oldular, hakkı görmediler, duymadılar.
Rivayete göre, Allah’ü Teâlâ herhangi bir hususta hükmettiği zaman bunu Arş’ın hâmili bulunan melekler duyar ve tesbih ederlerdi. Onların altındaki, dünya semasına kadar olan melekler de tesbih ederlerdi.
-“Bu tesbih de nereden?” diye sorar ve araştırırlardı. Haber dünya semasına kadar ulaşırdı. Şeytanlar bu haberi çalar, sonra da yeryüzündeki kâhinlere getirirlerdi. Bu şekilde getirdikleri haberler hak idi. Ama onlar bu haberlere ilaveler yapar ve yalan söylerlerdi. Bu, cahiliyye devrinde idi. Nebi Aleyhisselâm doğduğu zaman şeytanlar semadan kovuldular ve Rahman (olan Allah)ın emri ile melekler tarafından ateş veya yıldızların atılması suretiyle yükseklere çıkmaktan men edildiler, hezimete uğrayarak kaçıştılar. Şu beyitte ona işaret vardır.
Şeytanlar birbirlerine biner oldukları halde (veya arka arkaya dizilmiş surette) semaya doğru çıkıyorlardı.
Onlar semaya ulaşmadan önce yıldızlar kayar, dağılmış, hezimete uğramış bir şekilde, birbirlerini takip eder oldukları halde geriye dönerler. Yıldızlar onlara yetişir ve asla hata etmezler. Onlardan kimisi şeytanları yakar ve kül haline getirir, kimisi bazı uzuvlarını yakar, kimisi de aklını başından alır.
İnsanların en akıllısı, idaresi en iyi olanıdır.
Denildi ki: İnsanları idare etmek sadakadır.
İnsanların içinde bulunduğun müddetçe onları idare et ki kalbin rahat etsin, yaşayış ve halin güzel, hoş olsun. Zira, tatlı dilli olanın kardeşi çok olur.
Mevahib-i Ledünniyye’de şöyle zikredilmiştir:
Cenab-ı Hak mahlukatı yaratmayı murad ettiği zaman hakikati Muhammediyye’yi ibraz etti ve nübüvvetini bildirdi. Halbuki o zamanda Hazreti Adem ceset ile ruh arasında idi.
Müslim’in İbn-i Ömer’den naklettiği hadisi şerifte Rasülüllah Aleyhisselâm buyurdular ki:
-Şüphesiz Allah’ü Teâlâ semavat ve arzı yaratmadan elli bin sene evvel mahlûkatın miktarını yazdı. (hükmetti) Halbuki Arş’ı su üzerinde idi.
Ümmül kitab (levh-i mahfuz) da Muhammed Aleyhisselâm ın “hatemün nebiyyin” (peygamberlerin sonuncusu) olduğu yazılıdır.
-Adem (Aleyhisselâm) yere bırakılmış bir toprak parçası iken (kendisine ruh üflenmesinden önce) ben Allah indinde hâtemün Nebiyyîn (peygamberlerin sonuncusu) idim.
Ya Rasülallah, ne zaman nebi oldunuz? dedim.
-Adem ruh ile cesed arasında iken ben Peygamber idim,buyurdu.
Adem Aleyhisselâm tevbesinin kabulü hususunda Peygamber Efendimizi vesile kılmıştır.
Bu mevzuda İbn-i Câbir şöyle dedi:
Adem Aleyhisselâm dua ettiği zaman onun hürmetine Allah duasını kabul etti,
Geminin içinde Nuh Aleyhisselâm onun yüzünden kurtuldu.
Onun nuru (nu taşıdığı) için ateş Halil (İbrahim)i yakmadı,
Onun içindir ki zebih (Hazreti İsmail) kurtuluşa nail oldu.
Nebi Aleyhisselâm’ın medhi hususunda Musul’lu Abdülbâki Efendi ne güzel söylemiş:
Allah Ademoğlundan seni seçti,
Sen olmasaydın Adem yaratılmazdı.
Adem’in alnında ışık saçan bir nur oldun,
İnsanın başında parlayan bir taç gibi.
Onun için İblis Adem’e secde etmedi,
Huzurdan kovuldu ve şaki oldu.
Gemisinde Nuh ile beraber idin,
O gemide olanlar boğulmadı.
Senin nurun Halil İbrahim’in sulbüne girince,
Hail İbrahim ateşte kaldığında bile yanmadı.
Secde (ibadet) edenlerin gönlünde sen oldun,
Senin (ismini) anmak en güzel kelâm oldu.
Temiz rahimlerde seni gibisi,
Temiz nutfelerden yaratılmadı.
İlyada (Kabe kavseyn makamı) senden başka
Hiçbir peygamber ruh maal cesed buluşmadı.
Allah’tan risaleti alarak geldin bize,
Her peygamberden senin için Allah ahit aldı.
Kıyamet günü livaûl hamd sancağı sana aittir,
Senden başka sancağı taşıyacak kimse yoktur.
Seni takip eden hiç kimse geçemedi,
Hiçbir musabık da sana ulaşamadı.
Yükseklerden beri inerek geldin,
Her temiz ve salih kimselerin soyundan.
Senin inişin bizatihi yükseliş oldu,
İnerken sürekli yükseldin, yüceldin.
HAZRETİ ALLAH PEYGAMBERLERDEN MİSAK ALDI
Burada şu hususa işaret vardır:
Ali bin Ebu Talib Kerremallâhü veche’den rivayet edildiğine göre Allâh’ü Teâlâ göndermiş olduğu her peygamberden Muhammed Aleyhisselâm hakkında, onun gönderildiğinde diri oldukları takdirde ona iman edecekleri ve yardımcı olacaklarına dair ahit almıştır. Bu suretle kavimlerinden de ahit almış oluyordu.
Allah’ü Teâlâ Peygamberimiz Aleyhisselâm’ın nurunu yarattığı zaman kendisine enbiya Aleyhimüsselâmın nurlarına bakmasını emretti. Efendimizin nuru enbiyanın nurunu kuşattı. Hazreti Allah onlara konuşma kabiliyeti verdi, dediler ki:
-“Ya Rabbi, bizi kuşatan kimin nurudur?” Hazreti Allah:
-“Bu nur Abdullah’ın oğlu Muhammed’in nurudur, eğer ona iman ederseniz sizi Peygamber kılarım,” buyurdu. Onlar da:
-“Ona ve nübüvvetine iman ettik,” dediler. Hazreti Allah:
-“Sizin bu sözünüze şahadet ediyorum,” buyurdu. Onlar:
-“Evet Ya Rab,” dediler.
Bu hakikat Ali İmran suresindeki şu ayette bildirilmektedir:
Hem Allah vaktiyle Peygamberlerin misakını (bağlılık sözünü) şöyle almıştı: “Celalim hakkı için, size kitap ve hikmetten verdim. Sonra size, beraberinizdekini tasdik eden bir peygamber geldiğinde mutlaka ona iman edeceksiniz ve her halde ona yardımda bulunacaksınız; bunu ikrar ettiniz mi ve bu ağır ahdimi üzerinize alıp kabullendiniz mi?” Onlar: “İkrar ettik”, dediler. Allah şöyle buyurdu: “Öyle ise birbirinize karşı şahid olun, ben de sizinle beraber şahidlerdenim.” (Ali İmran-81)
Bu ayetle Peygamberimizin şanının yüceliğine ve kadrinin büyüklüğüne işaret edildiği ehline gizli değildir.
Yine bu ayette şu hususa da işaret vardır ki: Peygamberimiz o peygamberler zamanında gelmiş olsaydı onların da peygamberi olurdu. Efendimizin nübüvveti ve risaleti Adem Aleyhisselâm’ın zamanından kıyamet gününe kadar mahlukatın tamamına şamildir. Enbiya Aleyhimüsselam ve ümmetlerinin hepsi Efendimizin ümmetinden olmuş olur.
“Bütün insanlara (peygamber) gönderildim.” sözü kıyamete kadar bütün insanlara şamildir.
“Adem ruh ile cesed arasında iken ben peygamber idim.” sözü daha iyi anlaşılmaktadır.
Efendimiz “Nebiler nebisi”dir. Onun içindir ki bu durum ahirette zahir olur. Şöyle ki; Peygamberlerimizin tamamı Aleyhisselâm efendimizin Livası (bayrağı) altında olurlar.
Ayrıca bu, dünyada da İsra (Mirac) gecesinde gerçekleşmiş, Efendimiz Enbiya (nın ruhuna) namaz kıldırmıştır.
Eğer Peygamberimizin gelişi onların zamanında olsa idi kendilerinin ve ümmetlerinin Peygamberimize iman etmeleri icap ederdi.
Hadis Meali: Musa (peygamber) diri olsaydı bana tabi olmaktan başka bir şey yapmazdı.
İmam-ı Busırî de buna işaret etmiş ve şöyle demiştir:
Rusül-ü Kiram’ın getirdiği her ayet, mucize,
Efendimizin nuru onlara ulaşmaktadır.
Çünkü o bir fazilet güneşi, Rasüller ise
Nurunu karanlıkta insanlar için çıkaran yıldızlardır.
Allah’ü Teâlâ kaleme, kıyamete kadar olacak şeyleri Levhi Mahfuza yazmasını emretti. Kalem rakamları yazmaya başladı. Bitirince ümmetlerin ahvalini yazmasını emretti. Kalem diğer ümmetler hakkında “takva sahibi ve itaatkâr olanlar cennetlerde, isyankar ve azgınlar ise cehennemdedir.” diye yazdı. Sıra mahlukatın efendisi olan Hazreti Muhammed’in ümmetine gelince kalem onlar hakkında da diğer ümmetlere olan hükmü yazmak istedi. Hazreti Allah onu bu istekten çevirdi ve Habibi Muhammed S.A.V. e ikram olarak şöyle buyurdu:
-“Ey Kalem! Habibim Muhammed’in ümmeti hakkında “Günahkâr Ümmet, af edici Rab” diye yaz..”
(El Vesilet-ül Uzmâ)
Cennete girdim, Cennetin kapısının iki tarafında altın ile yazılmış üç satır yazı gördüm. Birinci satır: Lâ İlâhe illallah Muhammedün Rasülüllah. İkinci satır: Önümüzden (salih amel olarak) ne gönderdiysek onu (n sevabını) bulduk, ne yedirdiysek kazançlı çıktık, geride ne bıraktıysak pişman olduk. Üçüncü satır: Günahkar ümmet ve af edici Rab. (Yani Ümmet-i Muhammed’in günahları çoktur. Ama Rabbimizin de bu ümmete affı çoktur.
Ona yer dolusu hata ile gelseler Allah Teâlâ’da onlara yer dolusu mağfiret ile gelir. Sahih hadislerde gelen bu tür ifadelerde Ümmet-i Muhammed’e büyük müjdeler vardır.
Allahım! Enbiya ordusunun önderi ve Rasüllerin fahri olan Muhammed hürmetine fazlın ile hatalarımızı affet ve Cennette cemalini görmeyi nasip eyle...
İmam-ı Busırî ne güzel söylüyor:
Müjdeler bize İslam topluluğu, gerçekten bize
Yardım vardır ve biz yıkılmaz olduk.
Allah davet etti, biz itaate çağırıldık,
Rasüllerin Ekremine, ümmetlerin ekremi olduk.
Ümmet tâbi, peygamber ise metbûdur (uyulan). Tabi olanın şerefi metbûun şerefinden gelmektedir. Aleyhisselâm Efendimiz mahlukatın en şereflisidir. Onun ümmeti de ümmetlerin en şereflisi ve en hayırlısıdır.
Hadis-i Şerif : Ben Allah katında mahlukatın en şerefli olanıyım. Adem (Aleyhisselâm) ve diğerleri benim sancağımın altında toplanır.
Enes Radıyallâhü Anh’nın Aleyhisselâm Efendimizden rivayet ettiği şu hadisi şerif de bu ümmetin şerefli ve kıymetli bir ümmet olduğuna delalet etmektedir:
“Allah’ü Teâlâ Beni İsrail’in peygamberlerine şöyle vahyetti: Kim Ahmed’i inkar ederek bana gelirse onu Cehenneme koyarım. Peygamberler;
-“Ya Rabbi, Ahmed de kim?” dediler. Buyurdu ki:
-“Bana karşı ondan daha kerim olan birini yaratmadım. Semavat ve Arzı yaratmadan evvel onun ismini Arşta ismimle beraber yazdım. O ve ümmeti girmeden önce mahlukatımın tamamına Cennete girmek haramdır.” Peygamberler;
-“Ümmeti kimdir, (nasıl bir ümmettir?)” diye sordular. Buyurdu ki:
-“Onlar çok hamd edicidirler, otururken, kalkarken, her hal’ü kârda hamd ederler. Gündüz oruç tutar, gece ibadet ederler. Az bir ibadeti de onlardan kabul ederim. “Lâ İlâhe illallah” şahadeti ile onları cennete koyarım.” (Harpûtî)
Cennetin bu şeylerle süslenmesinden murat şudur:
Cennetin bu şeyler ile süslenmesi ile murad olunan manada diğer bir ihtimal de şudur:
Hazreti Allah Muhammed Aleyhisselâm’ın zikrini yüceltti ve kitabı Kuran-ı Kerimde şöyle buyurdu:
“Senin şanını yükseltmedik mi? “ (İnşirah-4)
Allah’ın ismi zikredildiği zaman yanında Muhammed Aleyhisselâm’ın da ismi anılır.
Şair Hassan bu mevzuda ne güzel söylemiş:
Allah nebisinin ismini kendi ismine ekledi,
Beş vakit (ezanda) müezzin “eşhedü” dediği zaman.
Yüceltmek için kendi isminden 0na ayırdı,
Bunun ilk zuhuru da Adem Aleyhisselâm’dadır. Şöyle ki, Allah onu yeryüzünde halifesi kılmış ve Muhammed S.A.V.’e ait olan “Cevâmi-ul Kelim” makamından isimlerin tamamını öğretmek suretiyle yardım etmiştir.
EFENDİMİZİN DOĞDUĞU AYI BAYRAM İLAN ETTİLER
Bilesin ki, selef ve halef (önce ve sonra gelenler) Efendimiz Aleyhisselâm’ın doğduğu ayı bayram ilân ettiler. Gerek yalnız ve gerekse meclislerde toplanıp ciğerlerini yakarak Rasülüllah’ın cemaline olan aşk ve şevklerini izhâr ettiler. Ona olan muhabbet ateşi ile içlerini yakıp mevlidi nebi okuyarak göz yaşı döktüler.
Nifak ve inat ehline rağmen mahlukatın rabbine yakın olma niyeti ile bu vakitlerde sevinip hayırlı amellerde bulunan kimselere Allah Rahmet etsin.
Tecrübe ile sabittir ki; nurların nuru, gönüllerin cilası (Hazreti Muhammed)e muhabbetinden dolayı bu günlerde sevinç ve sürur izhar eden kimse o sene boyunca bela ve sıkıntılardan emin olur.
TÜRKMEN MELİKİNİN PEYGAMBER AŞKI
Türkmen Meliki Muzaffer, Nebi Aleyhisselâm’ın doğduğu ayın tamamını bayram ilân etmişti. O ayın gecesinde ve gündüzünde avâm, havas, beyler, herkese ziyafet veriyordu. Etraftan eşrâf ve âlimler de bu davet ve ziyafetlere iştirak ediyorlardı. Onun bu güzel hareketi ve hoş tavrı sınırlarının dışına taşmıştı. Sadık niyet ve yüksek bir himmet ile, Rasülüllah’a olan aşk ve muhabbetinden, hazinelerinden sahip olduklarının en güzellerinden sarf ediyordu. Masraflar hesap edildi; üç bin ibriz altını (gibi yüksek bir meblağ) a ulaşmıştı.
Yine rivayet edildiğine göre, Hafız bin Dıhye Mevlidi Nebi kitabı yazdı. Melik Muzaffer’e bu kitabı hediye etti. O da bu hizmetinden dolayı kendisine bin dinar hediye verdi.
Vehb bin Münebbih’den;
İsrail Oğullarından yüz yıl Allah’a isyan eden bir adam vardı. Öldüğü zaman Beni İsrail bu adamı hakaret olsun diye bir çöplüğe atmak üzere anlaştılar (ve attılar.) Hazreti Allah Musa Aleyhisselam’a onu çöplükten çıkarıp cenaze namazını kılmasını vahy etti. Musa Aleyhisselâm (vahy edileni yaptı) ve Hazreti Allah’a (bunun hikmetini merak edip) şöyle münacâtta bulundu:
-“Ya Rabbi, İsrail Oğulları bu adamın sana yüz yıl isyanına şahitlik ettiler. (Sen ise bana böyle emrettin.)” Cenab-ı Hak şöyle vahy etti:
-“Evet, durum böyle. Lâkin bu kulun bir âdeti vardı. Tevrat’ı okurken “Muhammed” ismine her rastlayışında öper ve üzerine salavat okurdu. Kim, benim habibimi sever ve ona tazim eder, saygı gösterirse günahlarını af eder, azab etmeyiz. Aksine onu Mürselinin Seyyidi hürmetine “Cennet-ül Huld” de barındırır ve kendisine Hur-i Îyn’den eşler veririz. (Vesilet-ül Uzmâ)
Peygamberimizin anne karnında ne kadar kaldığı hususunda alimler ihtilaf etti. Yedi ay, sekiz ay ve dokuz ay kaldığını söyleyenler oldu.
Doğru olan, Rebiulevvel ayının on ikinci Pazartesi günü doğduğudur. Bu da Nisan ayının yirmi birinci gününe rastlamaktadır.
Aleyhisselâm Efendimiz Mekke’de, Fil yılında dünyayı teşrif etti.
Kaside-i Bürde Şerhi’nde İbn-i Abbas’dan naklen şöyle zikredildi:
Peygamberimiz Aleyhisselâm Pazartesi günü dünyayı teşrif etti. Kendisine peygamberlik Pazartesi günü verildi. Pazartesi günü hicret için yola çıktı. Pazartesi günü Medine-i Münevvere’ye girdi. Kabri şerifine Pazartesi günü defnedildi. Mekke-i Mükerreme Pazartesi günü fethedildi. Maide suresi de Pazartesi günü inzal edildi.
(Harpûti Ale-l Bürde)
Evvelin ve ahirinin efendisi Peygamberimiz’in mevlidinde şöyle bir adet cereyan etti:
Mevlid okuyan kimse “annesinin peygamberimizi dünyaya getirmesi” mevzuunu okurken insanların çoğu Rasülüllah Aleyhisselâm’a tazim niyeti ile ayağa kalkmaktadır. Bu kıyam bidattir, aslı yoktur.
Lâkin tazim için olması sebebi ile bir beis yoktur. Aksine, Efendimiz Aleyhisselâm’a olan sevginin çokluğu ve ona hürmet düşüncesi olduğundan güzel bir iştir.
Ebu Zekeriya el-Hanbeli Kaside-i Nebeviyyesinde çok güzel söylemiştir:
Mustafa’yı methetmek için, en güzel yazıları gümüşten sayfalar üzerine altın ile yazmak az gelir.
Eşrafın onu işittiği zaman saf saf ayağa kalkarak, binek üzerinde ise diz çökerek hürmeti de öyle.
Allah’ü Teâlâ tazim için onun ismini rütbe üstüne rütbe ekleyip Arş üzerine yazdı.
Kadıların ve memleketin ileri gelenlerinin de bulunduğu bir anda Takıyyûddin Sebkî’nin sohbetini müteakip bir münşid (şiir, ilâhi okuyan) bu kasideyi okudu.“Onu işitince eşrafın ayağa kalkması” kısmına geldiğinde Ebu Zekeriyya’nın yazdığı bu bölüme uyarak orada bulunanlar ayağa kalktılar. O anda çok güzel bir an ve çok zevkli bir hal oldu. (Vesilet-ül Uzmâ)
DOĞUM GECESİ MEYDANA GELEN HADİSELERDEN
Kadı İyaz’ın süneninden nakledildi:
Aleyhisselâm Efendimizin doğumu esnasında ebesi Şifa Hatun Peygamberimizin “Rabbin sana rahmet etsin” dediğini duymuş, doğudan batıya bütün dünyanın nurla dolduğunu ve Şam’ın saraylarını görmüştür.
Peygamber Efendimiz (bir rivayete göre) göbeği kesilmiş ve sünnetli olarak dünyayı teşrif etti.
Diğer bir rivayete göre, doğumunun yedinci günü dedesi Abdülmuttalib tarafından sünnet ettirilmiştir.
Bir başka rivayete göre ise Peygamberimiz süt annesi Halime’nin yanında iken melekler göğsünü yardığı gün sünnet edilmiştir.
Hazreti Âmine o geceyi şöyle anlatmıştır:
-“O (yüce insan) doğduğu zaman diz çökmüş, gökyüzüne bakarak işaret ediyordu. Sonra yere tutundu ve secdeye eğildi. Dedesinden önce kimse görmesin diye üzerine bir çanak konuldu.1 Ancak çanak çatlayarak ikiye ayrıldı. O hazret, gözlerini havaya dikip baş parmağını emiyor ve parmağından süt fışkırıyordu. O anda şöyle seslenildiğini duydum:
-“Müjdeler olsun ey Âmine! Bu ümmetin efendisini doğurdun.”
DEDESİ ABDÜLMUTTALİB’İN RÜYASI
Hafız bin Abdü-l Berr şöyle zikretti:
Nebi Aleyhisselâm’ın dedesi Abdülmuttalib (Harem-i şerifte) Hıcr mevkiinde uyuyordu. Birden korku ile uyandı. Abbas diyor ki:
-“Ben, o günlerde söylenileni anlayacak yaşta bir çocuktum ve Onu takip ediyordum. Kureyş’in kahinlerine geldi ve dedi ki:
-“Bir rüya gördüm. Sanki gümüşten bir zincir göğsümden çıktı. Onun dört tarafı vardı. Bir tarafı doğuya, bir tarafı batıya ulaştı. Bir tarafı semanın ufkuna, diğer tarafı da yerin altına ulaştı. Ben bu manzarayı seyrederken parlak, yeşil bir ağaç olarak geri döndü. Bu arada iki zat peyda oldu. Birincisine:
-“Alemlerin Rabbi’nin peygamberi Nuh’um,” dedi. Öbürüne:
-“Alemlerin Rabbi’nin peygamberi İbrahim’im,” dedi. Ondan sonra uyandım.”
Kahinler dediler ki:
-“Eğer rüyan doğru ise mutlaka senin neslinden bir peygamber çıkacak. Sema ve arz ehli Ona iman edecek. Zincir tabileri ve yardımcılarının çokluğuna, zincirin halkaları birbirine bağlı olduğu için de onun kuvvetine delâlet eder. Ağaç olarak geriye dönmesi ise; davasının sebatına, zikrinin yüceliğine delâlet eder. Yakın bir gelecekte o, Nuh’un kavmi helâk olduğu gibi, kendisine inanmayanları helâk eder. Onunla İbrahim’in milleti ortaya çıkar.”
Hayber günü Rasülüllah S.A.V.’in işareti bu yönde gerçekleşmiştir. Şöyle ki Efendimiz o gün:
-“Ben Allah’ın Nebisiyim, ben Abdülmuttalib’in oğluyum” demiştir, Peygamberimiz orada övünerek sanki şöyle diyordu:
-“İşte ben, o rüyanın sahibinin oğluyum.” Zira orada nübüvvetinin ilmi ve zikrinin yüceliği mevzubahistir.
İmam-ı Süyûtî “Enmûzec-ül Lebîb fî hasâis-il habîb” isimli eserinin “Rasülüllah’ın hususiyetleri ve kerâmetleri”ne mahsus dördüncü faslında şöyle diyor:
ü Efendimiz Aleyhisselâm önünü gördüğü gibi arkasını da görürdü. (Gündüz veya ışıkta gördüğü gibi) gecede karanlıkta da görürdü.
ü Onun mübarek ağız suyu, tuzlu suyu tatlı su haline getirirdi.
ü Koltuk altı rengi değişmemiş bir beyazlığa sahipti ve tüy yoktu.
ü Gözleri uyur, ama kalbi uyumazdı. Hiç esnemezdi ve asla ihtilâm olmadı. Son üç hususta diğer peygamberler de böyle idi.
ü Teri, miskten daha güzel kokulu idi.
ü Kendisi için kaza-i hacet eseri görülmezdi. Toprak onu derhal içine alırdı.
ü Bulunduğu yerde misk kokusu koklanırdı. Diğer peygamberler de böyledir.
ü Nesebinde asla sifah-zina vaki olmamıştır. Nebi olarak gönderilinceye kadar hep Allah’a secde eden, tevhit inancına sahip nesillerden gelmiştir.
ü Anne-babasının tek evlâdıdır. O bir “dürrü yetim”dir.1
ü Onun doğumu ile putlar baş aşağı düştüler.
ü Sünnetli olarak doğdu. İbrahim Halilullah hariç diğer büyük peygamberler de böyledir.
Enbiya’dan sünnetli doğanlar ondur. On dört ve on yedi diyenler de vardır.
Bunlar bir beyitte “Zekeriyya, Şit, İdris, Yusuf, Hanzala, Musa, İsa, Adem,Nuh, Şuayb, Sam, Lut, Süleyman, Yahya, Hud ve Yunus” olarak sayılmıştır:
Bu manzumede peygamberimiz Aleyhisselâm sayılmamıştır. Çünkü bu hususta ihtilaf vardır. Zira bazı alimler, peygamberimize “Muhammed” isminin konulması ve sünnet edilişinin, doğumunun yedinci günü olduğu görüşündedirler. Bazıları da sünnet edilişinin, göğsünün yarıldığı zaman vaki olduğunu söylediler.
İmam-ı Süyûtî, Efendimizin husûsiyetlerini sayarken yine diyor ki:
ü Peygamberimiz Aleyhisselâm göbeği kesilmiş ve tertemiz olarak dünyaya geldi. Doğduğunda secde etti ve Allah’a tazarru ile yalvarırcasına parmağını (elini) kaldırdı.
O yüce zatı emzirenlerin hepsi sonradan iman ettiler. Bunlar dört kişidir. Annesi; ki bir görüşe göre dirilip iman ettiği variddir. Süveybe, Ümmü Eymen ve Halime-i Sa’diye’dir.
Burada şu hususu zikretmek münasip olacaktır:
Süt annesi Halime’nin, Efendimizi emzirmek üzere kalbinin harekete geçmesi; beldelerinde görülen kıtlık ve pahalılık istilâsı neticesinde süt çocuğu bulup maişet temin etmek için kabilesinin kadınları ile beraber meraya doğru yürüdüklerinde bir takım beyitler işitmesi idi ki onların manası şu idi:
Ey kabilenin kadınları, ey Sa’d oğullarının hayırlıları,
Övülmek için yürüyün, Muhammed’e koşun.
Kim onu emzirirse her türlü şan ve şerefe erer,
Muhammed size gelirse her saadete kavuşursunuz.
Rabbim Ona salât eder, her gök gürlemesinde.
İmam-ı Süyûti Peygamberimiz’in hususiyetlerini saymaya devam ederek şöyle diyor :
ü Melekler beşiğini sallardı.
ü beşiğinde iken Ay onunla oynar, Efendimizin işaret ettiği tarafa meylederdi.
ü Beşikte konuşurdu.
ü Sıcak günlerde bulutlar ona gölge olurdu. Ağaçların gölgesi de onun bulunduğu tarafa yönelirdi.
ü Aç olarak geceler, tok olarak sabahlardı. Rabbi onu Cennetten doyurur ve sulardı.
ü Ruhu kabz edildikten sonra kendisine iâde edildi. Sonra “dünyada kalmak” ile “Allah’a dönmek” arasında muhayyer bırakıldı. Rabbine dönmeyi tercih etti. Diğer peygamberler de böyledir.
ü Hastalık günlerinde üç gün kendisine Cebrail Aleyhisselâm gönderildi ve halini sordu.
ü Ölüm meleği huzuruna ağlayarak ve “Yâ Muhammedâh” diyerek indi.
ü Vefat ettiğinde mübarek hane-i saadetlerine defnedildi ki, diğer peygamberler de böyledir.
ü Elbisesi üzerinde olduğu halde yıkandı. Bu hal başkaları için mekruhtur.
ü Toprak mübarek cesedini yıpratmaz. Bu hâl diğer peygamberler için de geçerlidir.
ü Kabrinde –hayatı maneviyyesi ile- haydır, diridir
ü Kabrinde salât eder. Bu hal de diğer peygamberler için mevzû bahistir.
ü Kabri şerifinde vekil bir melek vardır, salavat okuyanların salâvatını kendisine ulaştırır, ümmetinin amellerini arz eder.
ü Onu rüyada görenin rüyası haktır. Zira şeytan onun suretine giremez.
ü Rivayete göre, kıyamet öncesi ilk kaldırılacak şey “Efendimizin rüyada görülmesi” ve “Hacer-ul Esved” olacaktır.
ü Mübarek eli ile meshettiği –sıvazladığı- hiç bir şeyi ateş yakmaz. Diğer peygamberler için de böyledir.
ü Mübarek ismi ile isimlenmek bereketli ve uğurlu olur. Hem dünyada hem de ahirette fayda verir.
ü Kadınların başka kabirleri ziyaret etmesi mekruh olmakla beraber onun kabr-i şerifini ziyaret etmeleri mekruh değildir.
ü Dünyaya ait bir şeyi miras bırakmaz. Diğer Peygamberler de böyledir. Onlar her şeylerinin tasadduk edilmesini vasiyet ederler.
ü Yine Efendimizin hususiyetlerindendir ki: Bizzat gazâya çıktığı zaman onunla birlikte herkesin çıkması vacib olur.
ü Kızları hakkında mehr-i misil düşünülemez. Zira Efendimizin misli yoktur ki...
ü Kızı Fatıma Radıyallahü Anhâ hiç hayız görmemiştir. Onun içindir ki “Zehra” diye isimlendirilmiştir. Fatıma validemiz Ademoğlunun havrâsı (bembeyaz kadın) dır.
ü Peygamber Aleyhisselâm’ın hanımları, nikâhın ebediyyen haramlığı konusunda müminlerin anneleridir.
ü Peygamberimize yalan isnadı büyük günahtır.
ü Efendimizin önüne geçmek, sesini Onun sesinden yüksek çıkarmak, -birbirimize bağırır gibi- ona bağırmak ve odalarının önünden çağırmak haramdır. (Hucurat 2-3-4)
ü Kanı, bevli, gâitası ve sair artıkları temizdir.
ü Her türlü günahtan –velev ki küçük ya da hataen olsun- korunmuştur. Diğer peygamberler de böyledir.
ü Onun ve diğer peygamberlerin ölümünü temenni eden kâfir olur.
ü Yine Efendimiz Aleyhisselâm’ın saçları ağarmamıştır. Zira kadınlar ak saçtan pek hoşlanmazlar. Ola ki hanımlarında böylesi hoşnutsuzluk vaki olsaydı küfre düşerlerdi. Efendimiz Aleyhisselâm eşlerine merhameten bu halden de muhafaza edilmiştir.1
ü Peygamberimiz ve diğer peygamberlere “Aleyhimüs Selam” söven kimse öldürülür.
Halime Validemiz anlatıyor:
İki cihanın Efendisi’nin annesi çocuğunu bana emanet ettiği zaman evden çıkmak istediğimde Hazreti Âmine onu kucağına aldı. Ayağa kalkıp dikildi. Biz de dikildik. Kendisi ağladı, bizi de ağlattı. Bütün gönüllerin arzuladığı bir zattan, yavrusundan ayrılmanın verdiği üzüntü ile içi yanıyordu. Bana dedi ki:
-“Ey Halime! Sana müjdeler olsun. Zira sen, dostların en güzeline dost oluyorsun. Allah’ın emaneti olan Seyyid-ül Emin’i çok güzel koru. Ey Halime! Onun güzel yüzünü seyretmeye doyamazsın.”
Bunları söylerken Hazreti Âmine lisanı hâli ile şu beyitleri terennüm ediyordu:
Gerçekten çok şerefli bir çocuğa rastladın,
Yüzü güzel,parlayan dolunay gibi.
S’ad’dan onu terbiye eden yüceldi,
Onu emziren ve şefkatle davranan.
Kadınlar onun benzerini doğurmadı,
Onun emri gelir, üstün emir.
Üzerinden zaman geçen yakında anlar,
Gerçekten Muhammed’in doğrulanan sevgili olduğunu.
Peygamber Efendimizin süt kız kardeşi Şeyma (Radıyallahü Anha) Nebi Aleyhisselâm’ı sırtına-kucağına alır, oynatıp zıplatır ve şöyle derdi:
Muhammed beşerin en hayırlısıdır,
Geçmiş ve geleceklerin hepsinden.
Ay’ın vechinden daha güzeldir.
Bütün erkek ve kadınlardan,
Ona mensup olan herkes nurludur. (Vesilet-ül Uzma’dan)
Rivayete göre Rasülüllah’ı annesi üç veya yedi gün emzirdi.
Yine denildi ki: Halime-i Sa’diyye gelinceye kadar Efendimizi amcası Ebu Leheb’in cariyesi olan Süveybe günlerce emzirdi.
Babası Abdullah’ın cariyesi Ümmü Eymen (İsmi Bürke) de peygamberimizi emzirdi.
Ayrıca Havle binti Münzir de peygamberimize süt annelik yaptı. Böylece o yüce zatı üç kişi emzirmiş oluyordu. Dördüncüsü ise Halime binti Ebî Züeybi Sa’diyye oldu. Hazreti Halime peygamberimizin nübüvvetinden sonra kendisine iman etti. (Ğaliyet-ül mevâiz)
İmam-ı Süyûti’nin nakline göre, kendisini emzirenlerin hepsinin daha sonra iman etmiş olması da Efendimizin hususiyetlerindendir.
Annesi Âmine binti Vehb de buna dahildir.
ANNE VE BABASININ DURUMU
Ebus Suud Rh. Risalesinde şöyle zikredilmektedir:
Alimler Peygamberimizin anne babasının kendisine iman etmesi hususunda ihtilâf ettiler. Büyük bir topluluk, peygamberimizin nesebinin küfür çirkinliği ve şirk pisliğinden temiz olduğuna delâlet eden hadislere dayanarak iman ettiğine kâil oldular.
Kurtubî diyor ki:
Hazreti Allah Aleyhisselâm Efendimizin ana babasını diriltti ve ona iman ettiler.
Lâkin İhya’daki diriltme ile ilgili hadis zayıftır.
Allah Nebisine ihsan etti,
İhsan üstüne, ve ona merhamet etti;
Ana babasını diriltti,
Kendisine iman için, lütuf ve ihsan ederek.
Sen kabul et, Kadim (olan Allah) buna kâdirdir,
Bu konudaki hadis zayıf olsa da.
Nebi Aleyhisselâm hüzünlü ve üzüntülü bir şekilde Hacun’a1 gitti. Allah’ın dilediği bir süre orada kaldı. Sonra sevinçli bir şekilde döndü.
-“Ya Rasülüllah, Hacun’a üzgün gittiniz, Allah’ın dilediği kadar kaldınız ve sevinçli olarak geri döndünüz.” (Hikmeti nedir?) şöyle buyurdu:
-“Rabbime dua ettim. Annemi benim için diriltti. Annem bana iman etti, sonra tekrar yerine iade etti.”
Hafız-üd din bin Es-seyyid şöyle dedi:
“Rivayet edildi ki, Rasülüllah Aleyhisselâm’ın ebeveyni olan Abdullah bin Abdülmuttalib ve Amine binti Vehb müslüman idiler. Allâh’ü Teâlâ onları diriltti ve Rasülüllah’a iman ettiler.”
Peygamber Efendimiz en yüksek makamlara çıkmış ve Allah C.C. tertemiz ruhunu taraf-ı ilâhisine alıncaya kadar en yüce derecelere ulaştırmış iken ve tarafı ilâhisindeki ikramlardan ona tahsis ederek yaklaştırmış iken bu ikramın da kendisine yapılmış olması uzak bir ihtimal değildir.
Mümkündür ki, bu derece de Aleyhisselâm Efendimiz için hâsıl ve müyesser olmuştur.
İki cihan güneşi burcu saadette iken
Vâlideynine nice vermeye Mevlâ şerefi.
Hatta bazı Maliki âlimleri şöyle dedi:
“Nebî Aleyhisselâm’ın ana-babası cehennemdedir” diyen kimse melundur. Zira Allâh’ü Teâlâ şöyle buyuruyor:
Şüphe yok ki Allah’a ve Rasülüne eziyet verenlere, Allah, dünyada ve ahirette lânet etmiştir, (onları rahmetinden kovmuştur) Onlara, pek hor düşürücü bir azab da hazırlamıştır. (Ahzab 57)
Rasülüllah’a, babasının Cehennemde olduğunu söylemekten daha büyük bir eza yoktur.
Hadis-i Şerif: Ölmüş kimselere sövmek suretiyle dirilere ezâ vermeyin.
Ömer bin Abdülaziz, kâtibini “Nebi Aleyhisselâm’ın babası kâfir idi” deyince azarladı ve görevinden azletti. (Şifâ)
Bütün bunları bildikten sonra müslümana yakışan; Rasülüllah’ın nesebinin şerefine herhangi bir şekilde halel getirecek şeyleri konuşmaktan dilini korumaktır.
Özetle bu mesele itikâdiyyâttan1 değildir. Kalbin bu konularda hissesi, nasibi yoktur. Lisanın hakkı da, noksanlık doğuracak şeylerden muhafaza edilmesidir.
ŞERHİ SADR HADİSESİ
Şerh-i Sadr (Rasülüllah’ın göğsünün yarılması hadisesi) süt annesi Halime Hatun’un yanındakinin dışında bir defasında Cebrail Aleyhisselâm vahiy ile geldiği zaman Hira Mağarasında, diğer bir defasında da İsra-Mirac gecesi vaki olmuştur.
Vesilet-ül Uzmâ’da bu mevzu şöyle zikredilmektedir:
“Seyyid-ül Enâm Efendimiz buyurdular ki:
-(Süt) kardeşlerimle beraber oturup yemeğe başlamıştık. O anda güzellikte benzeri görülmemiş iki nurlu zât geldi. Elimden tutup kardeşlerimin yanından kaldırdılar. Şefkatle sırt üstü yatırdılar. Birisi parlak bir bıçak çıkardı. Onunla göğsümü yarıp kalbimi çıkardı. İçinden siyah bir şey çıkarıp attı ve dediler ki:
-“Ey Muhammed! Bu, şeytanın sendeki nasibidir. Bunu kesmek suretiyle şeytanı Hazreti Allah senden uzaklaştırdı.”
Diğeri de gümüşten bir ibrik ve Leğen ile geldi. Yine şefkatle göğsümü yıkadılar. Sonra kalbimi büyük bir mühür ile mühürleyip yerine koydular. Orası hemen iyileşti. Sonra beni doğrultup oturttular.
-“Muhammedi, ümmetinden on kişi ile tart,” dedi.
Tarttılar ve onlardan ağır geldim. Tekrar:
-“Ümmetinden bin kişi ile tart,” dedi.
Tarttılar, yine ağır geldim. Bunun üzerine:
-“Ümmetimin tamamı ile tartsan yine onlardan ağır gelir,” dedi. Sonra beni tutup kucakladılar. Alnımdan öptüler ve dediler ki:
-“Ya Muhammed! Korkma, Hazreti Allah’ın senin hakkındaki muradını bilsen çok sevinirdin.”
Daha sonra semaya yükselip gözden kayboldular.”
İbn-i Sa’d İbn-i Abbas, Zehra ve Asım’dan nakletti:
Rasülü Ekrem Efendimiz altı yaşına geldiği zaman annesi onu alıp dayıları olan Adiy bin Neccar Oğullarını ziyaret etmek niyeti ile (Medine’ye doğru yola) çıktı. (Dönüş esnasında Medine yakınlarındaki) Ebvâ köyünde annesi Hazreti Âmine vefat etti.
Annesinin vefatından sonra dadısı Ümmü Eymen annelik yaptı. Aleyhisselâm Efendimiz de bu kara gün dostu dadısına:
-“Anamdan sonra benim anam sensin” diye iltifat ederdi.
Peygamberimizin Hazreti Mariye’den doğan Hazreti İbrahim’den başka bütün çocukları Hazreti Hatice’den dünyaya gelmiştir. Bunlar (ilk çocuğu) Kasım ki iki yaşında iken öldü, Abdullah (Tayyib ve Tahir), kızları Hazreti Zeyneb, Hazreti Rukkiyye, Hazreti Ümmü Gülsüm ve Hazreti Fatıma’tüz Zehra’dır.
Çocuklarından Hazreti Fatıma Radıyallahü Anha hariç hepsi Rasülüllah’tan önce vefat ettiler. Hazreti Fatıma ise, babasının ahirete göçmesinden altı ay kadar sonra (hicretin on birinci yılında) dünyadan ayrılmıştır.
Peygamberimiz Aleyhisselâm Hazreti Hatice’nin vefatına kadar ikinci bir evlilik yapmamıştır.
Bir defasında Cebrail Aleyhisselâm Peygamber Efendimiz’e gelmiş ve Hazreti Hatice hakkında şöyle demiştir:
-“Şu Hatice (var ya), ona Rabbinden ve benden selâm söyle ve Cennette bir köşk ile müjdele.”
Rasülüllah Aleyhisselâm kırk yaşına geldiği zaman Hazreti Allah kendisini peygamber olarak gönderdi. Cebrail Aleyhisselâm kendisine sırdaş olarak geldi ve Kur’an-ı indirdi. Mucizeleri apaçık bir şekilde birbirini takip etti. (On üç sene insanları Mekke’de hak yola davet etti.) Daha sonra Medine-i Münevvere’ye hicret etti. Orada ebedi aleme göç etti.
1 İbrahim Aleyhisselâm’ın oğlu Hazreti İsmail’in evlatları içinde Beni Adnan, Adnâniler içinde Benî Mudar, Mudâriler içinde Kureyş kabilesi diğerlerinden daha büyük bir şerefe sahipti. Hele Kureyş kabilesinin içinden Hâşim kolu, çok sayılan ve sevilen bir koldu. (Siyer-i Nebi – H.Arıkan)
1 Cahiliyye devrindeki adete göre, gece doğan bir çocuk çanağın altına konulur ve gün ortalığı aydınlatmadıkça ona bakılmazdı.
1 Dürrü Yetim: Sedefinde tek olarak çıkan büyük inci.
1 Bekâ âlemine göçtüğünde, saçı ve sakalı henüz ağarmaya başlayıp başında biraz, sakalında ise yirmi kadar beyaz kıl vardı. (İslam Tarihi, Osmanlı Yayınevi,2/130)
1 Hacun: Mekke’de bir dağ adı
1 İtikadiyyat: İnanılması gereken esaslar.