Sultan Sazlığı Tehdit Fırsat ve Stratejiler
Ana Sayfa > Milli Parklarımız > Sultan Sazlığı > Sultan Sazlığı Tehdit Fırsat ve Stratejiler
TEHDİT , FIRSATLAR VE STRATEJİLER
Sultansazlığı’nın kapalı bir havza içerisinde yer alması nedeniyle alana yönelik tehditlerin bir bölümü Korunan Alan sınırları içerisindeki kaynak kullanımından fakat büyük bir bölümü de Korunan Alanın çevresindeki kaynak kullanımından kaynaklanmaktadır. Sultansazlığı Koruma Alanındaki ekosistemin sürdürülebilirliği üzerinde tehdit oluşturan başlıca insan odaklı doğal kaynak kullanımları; 1- Su Kaynaklarının Kullanımı, 2 – Saz kesim amaçlı Sazlık Alanın Kullanımı, 3 – Otlatma amaçlı Meraların Kullanımı, 4 – Tarımsal faaliyetler için Tarım Alanlarının Kullanımı, 5 – Turizm amaçlı alan kullanımı ve 6– Yerleşim amaçlı alan kullanımıdır. Yukarıda belirtilen farklı öncelik ve amaçlar için insan odaklı doğal kaynak kullanımlarının Sultansazlığı’ndaki ekosistemin sürdürülebilirliği üzerinde yaratmış olduğu tehditleri belli başlı 9 grup altında toplamak mümkündür. Bu tehditler ;
1. SU KAYNAKLARININ KULLANIMINDKİ ÖNCELİK FARKLILIĞI: 1970’li yılların başında DSİ’nin havzada uygulamaya başlattığı tarımsal sulama amaçlı baraj yapımı ve drenaj kanalı açmayı kapsayan faaliyetleri sonucunda Sultansazlığı’ndaki Sulak Alan Ekosisteminin doğal su döngüsünün bozulmasıdır (Resim-23). Proje sonucu olarak havzada sulu tarım faaliyetlerinin artması ve sulama sisteminde kullanılan salma sulama sistemi ile su kaynaklarının ekonomik kullanılmaması nedeniyle Sultansazlığına yeterli miktarda su girmemekte, gelen sular da tarımsal sulamadan dönen kirli sulardır.
2. PLANSIZ SAZ KESİMİ VE SAZ YANGINLARI : Sultansazlığı’ndaki sazlık alanda ekosistemin sürdürülebilirliğini göz ardı edilerek geleneksel yöntemlerle yıl boyu sazlık alanın tamamında saz kesim faaliyeti yapılmaktadır. Son yıllarda Sultansazlığına yeterli miktarda su girişinin olmaması nedeniyle sazlık alanda küçülme olmasına rağmen saz kesenlerin sayısında azalma olmadığı için sazlık alanın paylaşımında kullanılan bireysel çevrik sisteminin sonucunda köyler arası ve bireyler arası çatışmalar yaşanmaktadır. Çatışmanın sonucunda sazlık alanda kasıtlı yangınlar çıkmaktadır. Kesilen sazlık alandan da Korunan Alan için yeteri kadar gelir elde edilememektedir.
3. PLANSIZ OTLATMA: Sultansazlığı Korunan Alan etrafındaki meraların plansız ve kapasitelerinin üzerinde otlarılmasının yanında havzadaki doğal su döngüsünün bozulması sonucu yaşanan kuraklıkla birlikte meralar verimsiz meralara dönüşmüştür . Bunun sonucu olarak da hayvan otlatma faaliyeti sulak alanların daralarak bulunduğu Sultansazlığı Korunan Alan sınırları içerisinde yoğunlaşmıştır. Plansız olarak, çok sayıda hayvanın yıl boyu gelişigüzel alanda otlatılması sonucunda da Sultansazlığı’ndaki biyolojik çeşitlilik büyük zarar görmeye başlamıştır. Meraların verimsiz olması, Sultansazlığı Korunan Alan sınırları içerisindeki otlakların yetersiz gelmesi sonucunda yöre halkı tarafından sazların genç sürgünleri kesilerek hayvan yemi olarak kullanılmaya başlanmıştır.
4. SULAK ALAN EKOSİSTEMİNE ZARAR VERECEK TARIMSAL FAALİYETLER: Kapalı bir havza içerisinde yer alan Sultansazlığı Koruma Alanı içerisinde ve çevresinde olmak üzere yaklaşık 80.000 Ha. Alanda bilinçli ve bilinçsiz entansif sulu tarım yapılmaya çalışılmaktadır. Yöre halkının bu eğilimi çeşitli kurumlarca da çeşitli biçimlerde desteklenmiştir. Havza bazında genellikle daha çok su tüketen tarımsal bitkiler yetiştirilmekte, sulama için açık kanal ve salma sulama sistemi kullanılmaktadır. Geleneksel bilgiler doğrultusunda daha fazla ürün elde etmek amacı ile aşırı kimyasal gübreler kullanılmaktadır. Zararlılar ile mücadelede ise zaman zaman kulaktan duyma bilgiler doğrultusunda kimyasal ilaçlar kullanılmaktadır. Bu uygulamalar Sultansazlığındaki sulak alan su ekosistemi üzerinde olumsuz bir baskı yaratmakta, kullanılan kimyasalların drenaj kanalları aracılığı ile Sultansazlığına verilmesi nedeni ile de ekolojik kirlenmeye neden olmaktadır.
5. EKOLOJİK KİRLİLİK: Kapalı bir havza içerisinde yer alan Sultansazlığı Koruma Alanının çevresinde ve içerisinde bulunan Sindelhöyük Kasabası, Soysallı, Çayırözü ve Ovaçiftlik Köyü ile Sindelhöyük Kasabasının mezralarının kanalizasyon alt yapısının bulunmaması, olanlarının ise arıtmasının bulunmaması nedeniyle bu yerleşim alanlarında yaşayan yöre insanının katı ve sıvı atıkları havzanın en çukur noktasında bulunan Sultansazlığı Koruma Alanına ya doğrudan boşalmakta ya da drena olmaktadır. Bu da Sulak Alan Ekosistemin kirlenmesine neden olmaktadır.
6. RÜZGAR EROZYONU: Havzada Kuzey- batı ve Güney-Doğu olmak üzere çift yönlü yılın her mevsimin de şiddetli rüzgarlar hakimdir. Toprakların volkanik tüf yapıda olması ve rüzgarın kolayca aşındırmasının yanında söz konusu alanların genel olarak mera olması ve meralarında aşırı otlatma sonucunda bitki örtüsü yönünden zayıflaması nedeniyle rüzgar erozyonu bu araziler üzerinde etkili olmaktadır. Ayrıca rüzgar erozyonu taşıdığı partikülleri Korunan Alan içerisindeki göllere bırakarak adacıkların oluşmasına neden olmaktadır. Ayrıca yaz döneminde göllerdeki suların rüzgar erozyonu sonucunda ortaya çıkan evapotranspirasyon sonucunda su kaybı meydana gelmektedir.
7. PLANSIZ YAPILAŞMA VE GELİŞİM : Korunan Alan sınırları içerisinde kalan Ovaçiftlik, Soysallı ve Çayırözü Köylerinin İmar Planının olmaması nedeniyle bu yerleşim alanlarında plansız bir yapılaşma söz konusundur. Ayrıca bu yerleşim alanlarında yapılaşmaya izin verilmemesi de Korunan Alan ile yöre halkı arasında çatışmalara neden olmaktadır. Ayrıca bu yerleşim alanlarındaki meradan kaynaklanan mülkiyet problemi de yaşanmaktadır. Proje sürecinde Kayseri Kültür ve Tabiat varlıkları Koruma Kurulu ile yapılan ortak çalışmalar sonucunda bu üç yerleşim alanının daha önce 1nci Derece Doğal Sit olan Koruma Statüleri 3ncü Derece Doğal Sit’e dönüştürülerek Koruma Amaçlı İmar Planları kapsamında planlı yapılaşma ve gelişim için yasal altlık oluşturulmuştur.Ayrıca Korunan Alan içerisinde yer alan Sindelhöyük Kasabasına bağlı 4 adet Mezradaki yapılarda da mülkiyet sorunu nedeniyle sorunlar yaşanmaktadır.
8. PLANSIZ TURİZM : Sultansazlığındaki turizm faaliyetleri plansız olarak kitle turizm mantığı içerisinde gelişmiş olan yetersiz alt yapılarla yürütülmektedir. Sultansazlığı’nın doğal su döngüsündeki bozulumun sonucu yaşanan kuraklık bu alandaki ziyaretçi sayısını da olumsuz etkilemektedir. Ziyaretçi sayısındaki bir diğer olumsuzluk ise Çevre ve Orman Bakanlığına ait İdare ve Ziyaretçi Merkezinin fonksiyonel olmamasıdır. Alandaki turizm faaliyeti toplum temelli olmayıp bireyselleştirilmiştir. Bunun sonucu olarak da turizm gelirlerinden topluma pay düşmediği için topluluklar Sultansazlığı Koruma Alanı değerlerini bir turizm değeri olarak görmemekte ve bu nedenle korunması konusunda çok hassas davranmamaktadırlar.