fıtık | Op. Dr. Türker ERTÜRK
« ANAL FİSSÜR
AKUT APANDİSİT »
Tıbbi literatürde fıtık (Hernia); karın iç organlanın bir kısmının doğumsal veya sonradan oluşan karın duvarı veya kasık bölgesindeki bir zayıflıktan karın dışına çıkmaları diye tarif edilir. Erkeklerde kadınlara oranla çok daha sık görülen fıtıklar, zamanında tedavi edilmediğinde çok ciddi sorunlara zemin oluşturabilir.
Kasık bölgesi fıtıklarına inguinal herni denir. Kasık fıtıkları erkeklerde kadınlara göre daha sık görülür.
Kadınlarda kasık bölgesinin hemen altında oluşan bir fıtık çeşidi erkeklere nazaran daha sık görülür. Bunlara uyluk fıtığı (Femoral Herni) adı verilir. Önemli bir riski belirtmemiz gerekir; “Fıtık boğulması” dediğimiz olay bu tip fıtıklarda daha sık görülür.
Doğuştan olan fıtıklar dışında, sonradan olan fıtıkların nedeni karın içi basıncı artıran olaylardır. Ikınmak, ağır yük kaldırmak, şişmanlık, gebelik, karın ameliyatı geçirmiş olmak, KOAH gibi kronik akciğer hastalıkları, prostat büyümesi gibi etkenler, fıtığa yol açabilir. Sigara içmenin de fıtık gelişimini kolaylaştırdığına yönelik çalışmalar mevcuttur.
Kasık Fıtığın Belirti ve Bulguları
“Fıtık olan bölgelerde deri altında veya erkeklerde skrotumda şişlik olur. Şişlik bazen ıkınma, idrar yapma, öksürme veya ağır bir yük kaldırma esnasında ortaya çıkabilir. Şişlik elle içeri itilebilir veya yatınca kaybolabilir. Bezen görünürde hiçbir bulgu olmadan da noktasal fıtık var olabilir. Ağrı veya yanma hissi oluşturubilir. Bazen yıllar boyu herhangi bir yakınmaya neden olmayabilir.”
“Kasık fıtığından şüphelenildiğinde kesin tanı için hekime başvurmak gerekir. Tanı için çoğu zaman muayene yeterlidir. Gereğinde ultrasonografik inceleme istenilebilir.”
“Fıtığın ameliyat dışında bir tedavisi yoktur. Kasık bağı fıtık kesesinin dışarı çıkmasını engellese de kesin bir çözüm sağlamaz. Aksine, fıtık kesesinde yapışıklıklara neden olarak ameliyatı zorlaştırabilir.”
Fıtık Kesesinde Barsak Ansları
“Eğer fıtık ameliyatla tedavi edilmezse inkarserasyona (fıtığın geri karın içine atılamaması durumu) veya strangülasyona (fıtık kesesi içindeki karın içi organların dolaşımının bozulması, boğulması ve gangren olması) neden olabilir. Strangülasyon acil cerrahi tedavi gerektiren bir durumdur.”
Bazı durumlarda kasık fıtığı ameliyat edilmeyebilir ve hasta yakın gözlem altında tutulur. Ameliyat açısından çok yüksek riskli hastalar, özellikle ağır kalp-akciğer hastaları bu gruba girer. Ancak strangülasyon gibi durumlarda her türlü riske rağmen hastanın onayı alınarak ameliyat gerekli olabilir.
“Fıtık onarımında temel olarak iki farklı seçenek vardır” diye belirterek ameliyat seçeneklerini kısaca şöyle sıralayabiliriz;
1) Açık onarımlar:
Uzun yıllardan beri açık onarım kasık fıtıklarında altın standart olmuştur.
Kasık Fıtığı Onarımı
Birçok farklı klasik yöntem (Bassini, Halsted, Shouldice, Mc Vay ,v.b.) olsa da son yıllarda en etkili bulunan yöntemler gerginliksiz (Free Tension) onarımlar (Ağ Örme) ve gerginliksiz yamalı (Meshli) onarımlardır (Linchtenstein , Stoppa, Mesh Plug,v.b.)
Kasık Fıtıklarında Yama ile (Meshli) Onarım Tekniği
2) Videoskopik (Endoskopik-Laparoskopik) Onarımlar:
Son yıllarda giderek yaygınlaşan bir ameliyat yöntemidir. Endoskopik fıtık ameliyatı karın duvarına açılan üç veya dört adet delikten karın zarı ile karın duvarı arasındaki aralığa girilerek özel bir kamera ile bu bölge izlenirken özel aletler yardımı ile yapılmaktadır. Bu ameliyatta fıtık kesesi ayrıldıktan sonra karın duvarındaki açıklık, karın zarı ile karın duvarı arasına yerleştirilen bir yama (Mesh) ile onarılmaktadır. Bu yama karın duvarına özel zımbalarla sabitlenmektedir. Hekimin tercihine göre bazen bu yöntemde yara yerine emici tipte dren konulabilir.
Ameliyat tekniğinin seçiminde; fıtığın yeri, derecesi, nüks olup olmadığı, hastanın uygulanacak tekniğe ve anesteziye uyumu ve uygulanacak teknikte cerrahın deneyimi göz önüne alınır.
Anestezinin taşıdığı riskler diğer ameliyatlarla aynıdır. Buna ek olarak ameliyat sonrası kanama, enfeksiyon gibi komplikasyonlar nadiren görülebilir. Nüks etmek fıtıklarda en önemli komplikasyondur ve ameliyatın başarısını belirleyen en önemli etkendir. Günümüzde gerginliksiz fıtık onarımları ile bu olasılık % 2-3’lere kadar düşürülmüştür.
Meshli onarımlarda nüks daha az olmasına rağmen enfeksiyon riski, seroma (ameliyat yerinde reaksiyonel sıvı toplanması) riski ve hematom (ameliyat yerinde pıhtı toplanması) riski diğer yöntemlere kıyasla biraz daha fazladır.
Hastalar ameliyat sonrası genelde ertesi gün taburcu edilebilir ve günlük yaşamlarına dönebilir. Yürüme veya merdiven çıkma konusunda herhangi bir kısıtlama yoktur. Karın içi basıncını artıran haraket ve davranışlardan (kabızlık, ağırlık kaldırma veya ağır spor aktiviteleri gibi) bir süre kaçınılmalıdır.
Hastaların cilt dikişleri eğer eriyebilen bir sütur materyeli kullanılmamışsa genellikle bir hafta kadar sonra alınır.
Karın Ön Duvarı Fıtıkları
En sık görülen fıtık tiplerinden olan karın ön duvarı fıtıkları arasında göbek fıtıkları (Umblikal Herni) sık rastlanılan fıtık çeşididir. Konu hakkında şu bilgileri verebiliriz:
“Erişkinlerde, siroz hastaları, orta yaşlı, şişman ve çok doğum yapmış kadınlarda göbek fıtığı daha çok görülür. Göbek üstündeki lokalizasyonlardan kaynaklı fıtıklar ( Epigastrik Herni veya Ventral Herni) daha az sıklıkta rastlanılan fıtıklardır. Bu tür fıtıklarda da tedavi ameliyattır ve teknikler biraz daha farklılık gösterse de kasık fıtıklarının ameliyat prensiplerine benzerdir. Açık onarımlarda; direkt onarım (Primer, Mayo,v.b.) veya yamalı (Meshli) onarımlar kullanılır. Video-laparoskopik tekniklerde ise sadece mesh kullanılır.”
Kişinin geçirdiği ameliyatlar da fıtıklara zemin oluşturan önemli faktörler arasında yer alır. insizyonel herni veya postop herni olarak adlandırılan bu tür fıtıklar genellikle ameliyattan sonraki ilk yıl içinde ve nadiren 2-3 yıl sonra gelişebilir. İnsizyonel fıtık geliştikten sonra zamanla daha da büyüyebilir.
Bazen bu tür fıtıklarda; fıtığın büyüklüğü ve içeriği hakkında fikir edinmek veya ek bir patolojik durum olup olmadığını anlamak için ultrasonografi veya tomografi gibi ek inceleme yöntemlerine gereksinim olabilir.
Tomografide Fıtıklaşmış Barsaklar
“Bu tür fıtıkların oluşma nedenleri arasında; şişmanlık, karında ameliyatta yapılan kesinin şekli, kullanılan dikiş materyali ve geçirilmiş ameliyat sonrası oluşmuş olan yara yeri enfeksiyonu sayılabilir. Ayrıca hastanın yaşı, genel vücut zayıflığı, hastanın genel durumunun kötü olması da fıtık oluşumunda etkili rol oynayabilir.”
Fıtığın Yol Açtığı Sorunlar
Fıtık, kendisi bir sağlık sorunu olduğu gibi, tedavide gecikilmesi halinde farklı sağlık sorunlarının nedeni de olabilir. Eğer zamanında tedavi edilmezse barsak tıkanıklığı ya da fıtık boğulması gibi ciddi sorunlar gelişebilir. Fıtığın neden olduğu sorunlarla ilgili şu bilgileri verebiliriz:
Boğulmuş Göbek Fıtığı (Strangüle Herni)
“Barsak tıkanıklığı; bağırsağın fıtık kesesinin içine girmesiyle oluşur. Hastada karın ağrısı, karın şişkinliği, kusma ve büyük tuvaletine çıkamama gibi şikayetler olabilir. Boğulmuş fıtıkda ise; fıtık kesesinin içine karın iç organları, özellikle barsak veya omentum denilen karın iç organlarını örten zar girebilir. Eğer fıtığın oluştuğu yırtık, fıtığın içine giren dokular için dar ise fıtık kesesi içine giren organ karın içine geri dönemez, zaman geçtikçe fıtık kesesinin içindeki organın kanlanması bozulur ve gangren gelişebilir. Bu safhaya gelinmiş hastalıkta acil olarak ameliyat yapılması ve fıtık içindeki organların incelenerek eğer gerekirse gangren olan organ bölümleri alınır. Bu, fıtık gibi tedavisi daha kolay bir ameliyatla mümkün olan bir hastalık için hiç istenmeyen bir durumdur. Maalesef bu durum bazen hastaların doktora erken zamanda başvurmamaları nedeniyle hiç de nadir rastlamadığımız bir tablo olarak karşımıza çıkmaktadır.”
Kendisinde fıtık olduğundan şüphe duyan kişilerin uzman hekim kontrolünden geçmeleri ve riskler hakkında bilgilenmeleri uygun olacaktır.
This entry was posted on 02/06/2010, 17:43 and is filed under Fıtık. You can follow any responses to this entry through RSS 2.0. You can leave a response, or trackback from your own site.