İstanbul’un Avrupa yakasında bulunan en büyük ve en meşhur vakıf hastanelerinden biri olan Yedikule Surp Pırgiç Hastanesi; Tanzimat Fermanı dahil olmak üzere Osmanlı Devleti’nin gerilemesinde, dağılmasına ve ardından cumhuriyetin kurulmasına kadar İstanbulun tüm yakın tarihine şahit olmuş; ülkemizin köklü sağlık kuruluşlarından biridir.
1832 yılında temelleri atılan fakat 1834 yılında hizmet vermeye başlayan Surp Pırgiç Hastanesi; Zeytinburnu ilçesinin Kazlıçeşme semtinde bulunmaktadır. Marmaray gibi çeşitli ulaşım projeleriyle İstanbul’un dört bir yanından ulaşımı da epey kolaylaşan Surp Pırgiç; aradan geçen 183 yıllık tecrübesiyle şu branşlarda hizmet vermektedir:
-Çocuk ve genç psikiyatrisi
-Enfeksiyon hastalıkları ve mikrobiyoloji
-Göğüs hastalıkları ve tüberküloz
-Radyoloji ve üroloji
olmak üzere 23 farklı departman.
Surp Pırgiç Hastanesini kimler kurdu?
Bahsettiğimiz gibi bu hastane; Yedikule’de Ermeni vatandaşlarımızın çabalarıyla var edilmiş bir özel hastanedir. O deönemin cemaatine mensup ve Surp Pırgiçin kurucusu olan Kazaz Artin Amira Bezciyan; Osmanlı Devleti’nde verdiği birçok hizmetin yanı sıra eğitim, bu hastane başta olmak üzere sağlık, restorasyon gibi birçok alanda ülkenin kalkınması için çalışmıştır.
Artin Bezciyan kimdir?
1771 yılında Yenikapı’da doğan Bezciyan; Ermenilerin özellikle yetenekli olduğu maliye, zanaat, ticaret gibi yetenekleri sayesinde Osmanlı Sarayı’nda birçok görev almış, dönemin padişahı 2.Mahmut ile yakın arkadaş olabilecek kadar uzunca bir süre yanında bulunmuştur.
Artin Bezciyan; saraydaki kariyerine başlamadan önce Kumkapı Mayr Varsararı Ermeni İlkokulunda eğitimini tamamlamış ve bir süre babasıyla beraber ipek ticareti yapmıştır. Bu yüzden resmi tarihte Artin Bezciyan olarak geçse de; halk arasında daha çok “Kazaz Artin” olarak anılmıştır. Kazaz; ham ipeği kullanılır iplik haline getiren kimse demektir.
Yaptığı ipek ticareti sayesinde İstanbul’daki en köklü Ermeni ailelerinden olan Düzyan Ailesi tarafından sevilen ve yetenekleri fark edilen Artin; bu bağlantıları sayesinde saraydaki çalışmalarına başlamıştır. Öyle ki; en sonunda padişah 2.Mahmut’un mali konulardaki şahsi danışmanı olur.
Kısa süre sonra darphane müdürlüğüne de getirilen Bezciyan; bir süre sonra bu görevinden istifa eder. Devlet görevlerinin yanı sıra Ermeni cemaati içerisinde ayrılık oluşmaması için de birçok sosyal faaliyette bulunan Bezciyan; bu çalışmaları hoş görülmeyen kişilerce çevrilen entrikalar sonucu 1820 yılında 1 yıla yakın bir süreliğine Limni Adası’na sürgüne gönderilir. Saray aslında onun hizmetlerinden memnundur fakat entrikacı kesimin taleplerini görünürde yerine getirmek için böyle bir karar almak durumunda kalınmıştır.Zaten döndüğü zaman da saraydaki görevlerine aynen devam eder.
Maliye ve darphane konusundaki başarılı çalışmaları sayesinde o zamanki en yüksek devlet nişanı olan Tasvir-i Hümayun ile de ödüllendirilen Bezciyan; Surp Purgiç hastanesinin yanı sıra Kartal Surp Nisan ERmeni Kilisesi restorasyonu, Kumkapı Bezciyan Ortaokulu, Kumkapı Patriklik Katedrali, Beyoğlu Kız Okulu, Topkapı Bezciyan ve Eyüpyan okulları gibi birçok eğitim katkısında da bulunmuştur. Ayrıca Kabakçı Mustafa İsyanı sırasında bazı azınlık mensubu ileri gelenlerin infaz edilmesini engelleyen de Bezciyan olmuştur.
1832’de inşasına başlanması için öncülük ettiği Surp Pırgiç Hastanesinin ne yazık ki açılışını görememiş; 1834’te hizmet başlangıcından kısa bir süre önce vefat etmiştir.
Surp Purgiç Hastanesi bugün kimin?
Günümüzde de hastanenin sahibi bir Ermeni vakfı olan Yedikule Surp Pırgiç Ermeni Hastnesi Vakfı’dır. Hastanenin yönetim kurulu başkanlığını ise Bedros Şirinoğlu yapmaktadır.