1980’li yıllardan bu yana süregelen ekonomik ve finansal krizleri bertaraf etmek için hükümet, 1991 yılından itibaren ekonomik reformlar uygulamaya başlamış, bütçe ve dış ticaret açıklarının azaltılmasını hedeflemiştir. Bu bağlamda ticaret politikası reformuna özel önem verilmiştir. Reformlar öncelikle ithalat yasakları ve kotaların kaldırılmasıyla başlamıştır. İthalatta miktar kısıtlamalarının kaldırılmasından sonra, efektif olmadığı düşünülen gümrük vergileri oranları değiştirilmeye başlanmıştır. Bu reformla amaçlanan, kamu gelirlerinde fazla bir gelir kaybına yol açmadan, etkin bir gümrük tarife politikasının uygulanmasıdır. Yerli üretimin korunması amacıyla, gümrük vergileri reformu kademeli olarak uygulanmış ve iç piyasada satılan ürünlerde telafi edici vergi getirilmiştir. Benin ve Batı Afrika Ekonomik ve Parasal Birliği’nin (WAEMU) ve CFA Bölgesi’nin diğer üyeleri gümrük vergileri konusunda bir anlaşmaya varmış ve ortak gümrük tarifeleri (CET) tesis edilmiştir. Bu çerçevede ürünlere göre uygulanacak vergi oranları (% 15 dışında) aynı kalmış olup, “CET”in eski tarifeye göre asıl farkı ürün kategorilerinde ortaya çıkmaktadır.
Benin’de ithalatla ilgili birçok kolaylaştırıcı önlem alınmasına rağmen, gümrük ve liman otoritelerinin uygulamaları ithalatı güçleştirmektedir. İthalatta gerekli belgeler ürüne göre değişmekte olup, talep edilen belli başlı evrak içinde, fatura, konşimento, menşe şahadetnamesi, gümrük beyannamesi, sağlık sertifikaları, çeki listesi, denetim belgesi, vs. yer almaktadır. Benin’e ithal edilecek malların yükleme öncesi denetim işlemlerinin yaptırılması gerekmektedir.
Geçici Giriş İthalatı yasak olmayan malların ülkeye geçici girişi mümkün bulunmaktadır. Geçici giriş için Benin Gümrükler Genel Müdürlüğü ve Ekonomi ve Maliye Bakanlığı’nın ilgili bölümünden izin alınması gerekmektedir. Girişte gümrük vergilerine mahsuben teminat alınmaktadır. Geçici ithalata konu olabilecek mallar içinde, kamu hizmetleri için kullanılacak kamyonlar, sondaj makineleri, çeşitli diğer alet ve makineler, hafif araçlar, vs. yer almaktadır. Yedek parçalar bu kapsama dahil değildir. İzin ve teminat süresi dolduğunda ilgili firmanın önünde şu seçenekler bulunmaktadır:
-Gümrük vergilerinin/farkının ödenerek, geçici ithalatın kalıcı ithalata dönüştürülmesi,
- Ürünlerin geri gönderilmesi,
- Son destinasyon belli değilse, ürünlerin destinasyon belli olana kadar bir antrepoya alınması,
-Geçici giriş izin süresinin uzattırılması.
Silah, cephane ve narkotiklerin ülkeye ithalatı yasaktır.
Benin diğer WAEMU ve CFA Bölgesi ülkeleri ile birlikte ortak gümrük tarifleri (CET) uygulamaktadır. Bir diğer deyişle CET, WAEMU üyesi ülkelerce ithal edilecek ürünlere uygulanan standart bir tarife sistemidir.
CET kapsamında uygulanan vergi ve tarifeler içinde gümrük vergisi (ürüne göre %0 ile %20 arasındadır), birlik payı (%1), istatistik vergisi (%1), ithalat dolaşım vergisi (%10) ve koruma vergisi (%10-20) yer almaktadır. Ülkede uygulanan KDV oran %18’dir.
CET kapsamındaki gümrük tarifeleri mal grubu bazlı dörtlü bir sınıflamaya dayalıdır:
1- % 0 gümrük vergisi: İlaçlar ve kitaplar
2- % 5 gümrük vergisi: Zaruri mallar, temel hammaddeler, sermaye malları ve bazı özel girdiler (yerli sanayi tarafından kullanılan mamuller ve yarı mamuller)
3- % 0 gümrük vergisi: Girdiler ve ara mallar
4- % 20 gümrük vergisi: Nihai tüketim malları, WAEMU Bölgesi dışından ithal edilen ürünler
Benin’in CET ve WTO üyesi olması birçok ticari engelin kalkmasını sağlamıştır. Bununla birlikte gümrük işlemlerinin etkin bir şekilde yürümemesi, deniz, hava veya kara yoluyla yapılan ithalatta zaman ve para kaybına yol açabilmektedir. Diğer taraftan, limanda bir gümrüklü antrepo kiralamak teorik olarak mümkün olmakla beraber, pratikte ciddi sıkıntılar yaşanmaktadır.
Ürün Standartları İle İlgili Uygulamalar
Benin’in standartları genelde Fransa kaynaklıdır. Ülkede 220 volt elektrik ve metrik sistem uygulanmaktadır. Ülkede standartlarla ile ilgili olarak “The Benin Center for Standardization and Quality Management (CEBENOR)” isimli kuruluş yetkilidir. Kuruluşun temel amaçlarından biri, yerli ürünlerin kalitesinin artırılmasıdır. CEBENOR aynı zamanda bütün mal ve hizmetlerle ilgili resmi standartların onaylanması ve yayımından sorumludur. CEBENOR, belgelendirme kuruluşları ile işbirliği içinde çalışmaktadır.
Benin Tarım Bakanlığı bünyesindeki “DANA-Direction de l’Alimentation et de la Nutrition Appliquee (Food Safety Control Office)” isimli kuruluş gıda ürünlerinin ülkeye girişinden önce kontrollerini yapmaya yetkili tek kuruluştur. Farmakolojik malzemelerin kontrolü ise Benin Sağlık Bakanlığı’na bağlı “Direction des Pharmacies” (Pharmaceutical Products Control Office) isimli kuruluş tarafından yapılmaktadır.
Uygunluk belgesi işlemleri birçok kamu ve özel kuruluş tarafından yapılabilmektedir (Food Safety Control Office (DANA), the Department of Pharmacies, the Department of Metrology and Quality Standards, sevk öncesi denetim hizmeti veren kuruluşlar, vs.).
Ülkede etiketleme ile ilgili olarak belirlenmiş kesin kurallar ve mevzuat bulunmamakla birlikte, etiketleme ve işaretleme ithal edilen ürünlerde büyük önem arz etmektedir. Ürün üzerinde ürünün adı, ithal olduğunu belirten yazı, üretim yeri, üretim tarihi ve son kullanım tarihi yer alması asgari koşuldur. Ayrıca Benin kanunlarına göre; öyle olmadığı halde Benin veya Benin’in marka koruma anlaşması imzaladığı bir ülke menşeli olduğu iddia edilen malların ihracatı ve ithalatı yasaktır.