Protez Kapak Deliği Veya Yırtığı - Prof. Dr. Teoman Kılıç
PROTEZ KAPAĞI DELİĞİ VEYA YIRTIĞI
Genç ve orta yaşlarda eklem romatizması veya doğumsal hastalıklar, yaşlılarda ise yaşlanmaya bağlı ortaya çıkan dejenerasyon, kalp kapaklarında hasarlanmaya neden olmaktadır. Bu nedenle bir çok hastaya,kapak yetersizliği veya kapak darlığı nedeniyle açık cerrahi yöntem ile biyoprotez veya mekanik protez kalp kapağı takılmaktadır. Sıklıkla aort ve mitral kapaklara takılan bu kapaklarda, açık ameliyatlardan sonra kapağın dokuya monte edildiği dikiş halkalarında iltihap, kireçlenme, dikiş yetersizliği veya diğer nedenlere bağlı olarak delik veya yırtık ortaya çıkmaktadır. Bu delik veya yırtıklar “paravalvuler kaçak” olarak adlandırılmaktadır. Bu durumda çoğu hastada tekrar kalp yetersizliği veya yırtık olan bölgede kan pulcuklarının parçalanması sonucu kansızlık veya sarılık ortaya çıkmakta ve hasta ikinci kez açık ameliyata gitmektedir. Ancak aynı ameliyatın ikincisinde de tekrar delik veya yırtık ortaya çıkma olasılığı giderek artmaktadır. İkinci kez göğüs kafesinin açılması, hastada büyük risk oluşturmakta ve birçok komplikasyonlara neden olmaktadır. Bu nedenle bu deliklerin özel cihazlarla açık ameliyatsız yöntemle kapatılması hastaya ve hekime önemli konfor sağlamaktadır.
Paravalvuler kaçak olarak isimlendirilen protez kapak delikleri, tüm kapak hastalıkları ameliyatlarından sonra %8-18 oranında ortaya çıkan istenmeyen bir durumdur. Sıklıkla tekrarlayan nefes darlığı belirtileri, kalp yetersizliği bulguları ve yırtık olan bölgede kan pulcuklarının parçalanması sonucu ileri kansızlık veya sarılık ile bulgu vermektedir. Paravalvuler kaçaklar, başlıca “mitral” ve “aort” paravalvuler kaçakları olarak sınıflandırılabilir.
Mitral paravalvuler kaçaklar, mitral biyoprotez veya mekanik protez takılmasından sonra ortaya çıkan çoğunlukla protez mitral kapağın arka-orta bölgesinde görülen, yuvarlak, hilal benzeri veya oval şekilli delikler şeklindedir. Bu bölgede kaçak ortaya çıkması, ağırlıklı olarak mitral kapak yetersizliğine bağlı belirti ve bulguları tetikler. Sol kulakçık ve karıncık arasında temiz kan geçişini sağlayan mitral kapakta delik oluşması, sol kalp kasılması ve pompalaması sırasında sol karıncıktan, sol kulakçıkcığa kan kaçışına veya delik yada yarık olan bölgedeki jet akıma bağlı kan pulcuklarının parçalanmasına bağlı olarak; aşırı kansızlık, halsizlik, solukluk yada idrar ve cilt renginde sararma ile koyulaşmaya neden olmaktadır.
Aort paravalvuler kaçaklar, aort biyoprotez veya mekanik protez kapak takılmasından sonra ortaya çıkan çoğunlukla protez aort kapağın yan bölgesinde görülen, sıklıkla uzun oval şekilli yada silindir benzeri delikler şeklindedir. Bu bölgede delik veya yırtığa bağlı kaçak ortaya çıkması, aort kapak yetersizliğine bağlı belirti ve bulguları ya da yırtık olan bölgede kan pulcuklarının parçalanması sonucu ileri kansızlık veya sarılık bulgularını tetiklemektedir.
Geçmişte paravalvuler kaçak tedavisinin tek yöntemi, açık cerrahi ile oraya tekrar dikiş yapmak yada yeni bir kapak takma şeklinde iken günümüzde açık cerrahi yöntem uygulanmaksızın bu yırtık veya delikleri anjiyografi laboratuarında özel cihazlar eşliğinde kapalı yöntemle kapatabiliyoruz.
Günümüzde ekokardiyografi olarak adlandırılan oldukça gelişmiş ultrason cihazları ile protez kapak deliği veya yırtığı tanısı konulabilmektedir. Yalnızca göğüs ön yüzünden bir ultrason probu konularak ile yapılan transtorasik ekokardiyografi yöntemi ile delikten şüphelenildikten sonra asıl tanı, ağızdan bir prob yutturularak yemek borusuna yerleşilerek yapılan transözofagiyal ekokardiyografi (TEE) tetkiki ile konulmaktadır. İki boyutlu TEE tetkiki ile renk kaçışı görüntülendikten sonra üç boyutlu ekokardiyografi yöntemi ile deliğin veya yarığın yeri, şekli, büyüklüğü, cihazla kapatılıp kapatılamayacağı rahatlıkla belirlenmektedir. Günümüzde protez kapak deliği veya yırtığında tanı ve tedavi yöntemini belirlemede üç boyutlu TEE altın standart olarak kabul edilmektedir. Kliniğimizde protez kapak delik veya yırtığı şüphesi olan tüm hastalara üç boyutlu TEE tetkiki yapılmaktadır.