ÇEKMEKÖY VE CİVARINDA DİNİ YAPILAR-2
SIRAPINAR MUSTAFA AĞA CAMİİ
Saray bostancıbaşılarından Mustafa Ağa tarafından yaptırılan caminin inşa tarihi hakkında kesin bilgi bulunmuyor. Ancak Ekrem Hakkı Ayverdi tarafından yapılan çalışmalardan 1530’lu yıllarda inşa edilmiş olabileceği anlaşılıyor. Bostancıbaşı Mustafa Ağa başta olmak üzere çok sayıda kişi vakıf kurmuştu. Bu vakıflar sayesinde özellikle Beykoz ve civarındaki köylerde bulunan camilere görevli tayin edilmiş ve buraların çeşitli ihtiyaçları giderilmişti. İskender Ağa Vakfı (Reisü’l-Bostaniyan Abdullah oğlu), İsa Beğ Vakfı ve Mustafa Ağa Vakfı (Abdurrahman oğlu) Sırapınar Köyü ile ilgilenen vakıflardandı.
İskender Ağa Vakfı’nda Mart 1544 tarihli Mevlana Ebussuud imzasıyla bir vakfiye bulunmaktadır. Vakfın şartları bu vakfiyede şöyle belirtilir: “Tevliyet nefsine ba’dehu bağçe-i âmirede reis olana ola ve cüz’leri mu’allim olanlar tilâvet ideler. Hâliya mütevelli bostan-ı mir-i kethüdasıdır ve reisü’l-bostaniyyin nâzırdır.”
İsa Beğ Vakfı ile Mustafa Ağa Vakfı’nın, İskender Ağa Vakfı’ndan daha önce kurulduğu anlaşılıyor. İsa Beğ Vakfı’nın vakfiyesi, Mustafa Ağa vakfiyesinin zeylinde yazılmıştı. İsa Beğ Vakfı’ndan Sırapınar Köyü’ndeki camiye imam ve müezzin tayin edildiği anlaşılıyor. İsa Beğ Vakfı’nın şartları şöyle belirtilmişti: “Hatib ve müezzinler birer cüz okuyalar ve tevliyet Mustafa Ağa evkafının mütevellisine ola. Hâliya mütevelli Yusuf’dur.”
Mustafa Ağa Vakfı’nın 1530 yılına ait Mevlana Mehmed b. Aliyyü’l-Fenari imzasıyla bir vakfiyesi bulunmaktadır. Vakfın şartları şöyledir: “Mahsûlât-ı evkaf mesârif-i mezkûreye sarf oluna ve tevliyet nefsine ba’dehu aslah-ı ‘utakkasına ve ba’dehüm Kostantiniyye’de hâkimü’l-vakt ihtiyâr etdüği kimesneye ola ve nezaret-i hasbiye bostancılar reisi olan ola ve rakabe mukaddem ola. Hâliya mütevelli Yusuf’dur.”
Sırapınar Köyü’ndeki cami ile ilgili kayıtlara arşiv belgelerinde de rastlamak mümkündür. İsmi Mustafa Ağa Camii olarak devam etmişti. Elimizdeki belgeler imam ve hatip tayinleriyle ilgili olup ilki 1726 tarihlidir. Cami imam hatibi olan Mehmed isimli kişinin kendi rızasıyla bu görevi bırakması üzerine yerine Hüseyin Halife görevlendirilmişti. 1830 tarihinde de caminin boş olan hatipliğine İbrahim Halife’nin tayin edildiğini görüyoruz. Aynı şekilde 1835 tarihinde boş olan hatiplik görevine Halil Halife’nin getirilmesi söz konusudur.
Sırapınar Köyü’ndeki bu cami uzun yıllar ibadete açık kalarak Müslümanların hizmetinde olmuştu. Yunanlıların işgali döneminde Ömerli Kazası’na bağlı olan Sırapınar Köyü’nde terk edilen cami ile birlikte mektep, muallim ve imam odaları da zarar gördü. Zarar gören yerler Muratlı Köyü’nden Gül Ahmed isimli hayır sahibi tarafından 1922’de tamir ettirildi. Devlet de Gül Ahmed’e bu davranışından dolayı nişan verdi.
ÖMERLİ HASAN EFENDİ CAMİİ
Ömerli Köyü’nde bulunan bu camii, hayır sahibi Hasan Efendi tarafından yaptırıldı. 1837 tarihli bir kayıtta, Hasan Efendi Camii imam-hatibi Seyyid Hüseyin Halife’nin vefatıyla boş kalan bu göreve günlük 2 akçe vazife ile Seyyid Mehmed Halife imam ve hatip tayin edilmişti.
SULTANÇİFTLİĞİ KÖYÜ CAMİİ
Sultançiftliği Köyü’nde 1838 yılına kadar cami olmadığı anlaşılıyordu. Köy ahalisi tarafından verilen dilekçede Müslüman ahalinin cemaatle namaz kılmaktan mahrum oldukları belirtilmişti. Köy ahalisinin talepleri dikkate alınmış ve bunun üzerine Atik Valide Sultan Vakfı’na ilhak edilen Sultançiftliği Köyü’ne padişah iradesiyle bir camii ile bir mektep inşa edilmişti. Yeni inşa edilen cami ve mektebe, kaynağı Atik Valide Sultan Vakfı’ndan karşılanmak üzere imam, hatip, hademe ve muallim gibi görevlilerin tayini de kararlaştırılmıştı.
Buna göre imamlık ciheti için aylık 40 ve hatiplik ciheti için aylık 10, müezzinliği için aylık 10, kayyımlığı için aylık yine 10 ve mektep hocalığı için de aylık 10 kuruş olmak üzere toplam 80 kuruş tahsis edilmesi kararlaştırılmıştı. Sultançiftliği Köyü ahalisi 1876 yılında Hükümete verdikleri dilekçede, köydeki Atik Valide Sultan Vakfı’na ait mektebin muallimi Hacı Hasan Efendi’nin, maddi durumunun iyi olmadığını ifade etmişler ve görevine layıkıyla devam edebilmesi için de maaşına vakıf gelirinden zam yapılmasını talep etmişlerdi.
1898 tarihli başka bir belgede de Sultançiftliği’ndeki cami ile Atik Valide Sultan İbtidaisi binasının köhne ve eski olduğu belirtilmişti. Binanın durumu eğitimi olumsuz etkilemekteydi. Muallimin eğitim programını tam olarak uygulayamaması sebebiyle öğrencilerinin imtihan edilemeyecek seviyede olduğu anlaşılmıştı. Bunun üzerine mektep binasının tamir ve tefrişi için Hazine-i Hassa, camiin tamiri için de Evkaf-ı Hümayun’dan maddi kaynak talep edildi.
ALEMDAĞ SURP NİŞAN KİLİSESİ
Arşiv belgelerinde bazı köylerde bulunan kiliselerle ilgili bilgiler de vardır. Ancak kilisenin ne zaman inşa edildiği hakkında malumat bulunmuyor. 1833 tarihinde İstanbul ve tevâbii Ermeni Patriği’nin talebi üzerine kilisenin tamirine izin verilmişti. Buradan da kilisenin 1833 yılından önce inşa edildiği anlaşılmaktadır.
Yine 1838 tarihli bir tezkirede Alemdağı Köyü’nde bulunan Ermeni Kilisesi’nin aktarılmaya muhtaç kiremitleri olduğunun Ermeni Patriği tarafından bildirildiği ve bu konuda kiremit aktarılmasına izin verilmesi istendiği ifade edilir. 20 Temmuz 1838 tarihli irade ile de bu tamirat için izin verilmişti.
Daha sonraki tarihli bir belgede de padişahın izni ve yardımlarıyla tamir ve onarımların yapıldığı, Ermeni Patriği İstepan’ın şükran ifadelerinden ortaya çıkıyordu. Bu tamir ve onarımdan bir yıl sonra şiddetli kış nedeniyle kilisenin tekrar zarar gördüğü ifade edilerek yeniden yardım talep edilmiştir.
Diğer belgelere göre de kilise çok sık tamir ve onarıma ihtiyaç duyuyordu. Çünkü 1844 ve 1846 tarihlerinde İstanbul Ermeniler Patriği Piskopos Natyos’un iki ayrı tamir ve onarım talebi bulunuyordu. Her iki talebe de olumlu cevap verilerek Ermeniler’in istekleri yerine getirilmişti. Ancak kilise ve köydeki Ermeni halk bu iyi davranışları hak etmediğini sonraki yıllarda yaptıklarıyla göstermişti.
Alemdağ Köyü’nde bulunan Ermeni kilisesi Birinci Dünya Savaşı öncesinde Taşnak komitacılarının en önemli gizli toplanma ve faaliyet merkezlerinden biri oldu. Bunun sonucunda da kilise camiye çevrildi. 1960’lı yıllardaki bilgilere göre camide hasır ve birkaç parça kilim ve seccade ile döşenmiş, mihrabın iki kenarında iki şamdan, iki duvar gaz lambası, bir asma gaz lambası, rakkaslı bir duvar saati bulunmaktaydı. Köyün serveti, caminin çok daha mükemmel bir şekilde tezyin ve teşrifini temin edecek durumdaydı. Ne yazık ki bu tarihte caminin imamı da bulunmuyordu.
KASIM 2018 Çekmeköy Tarihi
Alemdağ ile ilgili yazılan her yazıda ve anlatılan her hatırada güzellikleri, hoş ve serin havası, cana can katan, derde deva olan soğuk ve tatlı suları anlatmakla bitirilemez.
MİLLİ ŞAİR MEHMET AKİF, SON GÜNLERİNİ ÇEKMEKÖY’DE GEÇİRDİ
OCAK 2019 Çekmeköy Tarihi
Sahip olduğu doğası, ormanı, havası ve suyu ile şifa ve deva kaynağı olan Alemdağ’a misafir olanlardan biri de milli şairimiz Mehmet Akif Ersoy’du.
Çekmeköy2023 Haziran Çekmeköy Tarihi
ÇEKMEKÖY TARIM ARAZİLERİ VE ÜRÜNLERİ
Çekmeköy2023 OCAK 2016 Çekmeköy Tarihi
1844 yılında Sırapınar Köyü’nde 353 dönümü ekili, 210 dönümü ekili olmayan, 515 dönümü fundalık, çalılık ve koru, 14 dönümü kiraya verilen tarlalar ve 49 dönümü de boş tarla olmak üzere toplam 1.141 dönüm arazi mevcuttu.