Süresi Geçmiş Kozmetikler - Prof. Dr. Mustafa Özdemir
Kozmetikler genellikle istenilen iyiliği sağlayan etken maddeler ve onları taşıyan veya bir arada birbirlerinin etkilerini bozmadan kalmalarını sağlayan ürünlerden oluşur. Raf ömürlerini uzatmak için genellikle çeşitli antimikrobiyal ajanlarda içerirler. Kapağını açtığınızda tek bir parça halinde gördüğünüz kozmetik ürün aslında onlarca ürünün karışımından oluşan bir bileşendir.
Tıbbi ilaçlarda olduğu gibi kozmetik ürünlerinde içerdikleri etken madde veya taşıyıcıların ömrüne göre kullanım süreleri vardır. İlaç endüstrisi 1979’da konulan kanuna göre, ilaç kutularına son kullanma tarihiyle ilgili bilgi yazmak zorundadır. Bu tarih ilaç endüstrisinin, ilacın tam etkili ve emniyetli olduğunu garanti ettiği tarihtir. Görüldüğü gibi son kullanma tarihi aslında ilacın ve buna paralel olarak kozmetik ürününde tam etkili ve emniyetli olduğu tarihtir. Bu kapsamda bazı firmalar “son kullanma tarihi” yerine” şu tarihten önce en iyi” ibaresini kullanmaktadır. Buda bize aslında ürünün etkinliğinin sürdüğünü ama en iyi sonucu alamayabileceğimizi ifade etmektedir.
Tarihi geçen ilaçların veya kozmetik ürünlerin etkilerini kaybettikleri ve sürdürdüklerine yönelik çok sınırlı sayıda bilgi vardır. Bu konuda tam bilimsel yaklaşımlar sergileyebilmek için çok çeşitli çalışmaların yapılmasına gereksinim vardır. Bununla birlikte ilaç ve kozmetik sektöründe kullanılan bazı etken maddelerin zamanla etkilerini kaybettikleri bilinmektedir. Kozmetik ürünlerin içeriğindeki etken maddeler etkinlik süreleri sonunda parçalanır veya değişime uğrar.
Değişime uğramış etken maddeler artık görevlerini göremez hatta bazen veya bazı durumlarda cildimiz için tehlikeli sonuçlarda doğurabilir. Etken maddenin dışında taşıyıcılar ve koruyucularda belli bir süre sonra görevlerini yerine getiremeyecek şekilde yapısal bozulmaya uğrarlar. Bu durumlarda etken madde etkinlik süresini doldurmasa da bile üründen etkili sonuç alınamayacak ve bunun ötesinde sağlığımız için zararlı olabilecek çeşitli mikroorganizmalar içinde bir yuva oluşturacaktır. Kozmetik ürünler uygun koşullarda ve önerildiği şekilde saklanmalı ve kullanılmalıdır. Aksi takdirde doğru şekilde saklanmayan ve kullanılmayan ürünler üzerinde belirtilen son kullanma tarihlerinden daha da önce etkilerini kaybedebilir.
Güneş ışığı, spot ve flüoresan lambalar, sıcaklık ve nem, ilaçların etken maddesinin daha kısa sürede özelliğini kaybetmesine neden olmaktadır. Mesela güneşe maruz veya sıcak ortamda bekletilen kozmetik ürünlerin bütünlüğünün bozulduğu gözle görülebilir. Bu nedenle kozmetik ürünlerin üzerlerinde belirtilen koşullarda ve belirtilen sürelerde saklanması en uygun yaklaşım olacaktır. Bu durumda saklanma koşularını ve son kullanım tarih bilgisi içermeyen ürünleri kullanmamalıdır.
Kozmetik ürünlerin bir çoğunda kapak açıldıktan sonra kullanım ömrü ibaresi de yer alır. Ama bu durum o örünün yıllarca kapağı açılmadığı için raflarda satılabileceği anlamına gelmez. Bu durum çoğunlukla kullanıcılar için büyük yanılgı oluşturur. Kozmetik bir ürün alırken kapak açılma ömründen daha çok ürünün son kullanma tarihine bakmak daha önemlidir. Kapak ömrü devam eden fakat son kullanma tarihi geçmiş ürün almanın hiçbir faydası olmayacaktır.
Kozmetik ürünler bireysel olarak kullanılmalıdır. El parmak temas edilerek kullanılan ürünlerde eller ve uygulanacak alan mutlaka temiz olmalıdır. Kullanıldıktan sonra ürünler ağzı açık bırakılmamalıdır. Ürünler tekil olarak kullanılmalıdır. Kombine kullanımlar ürünlerin etkilerini bozabileceği veya etken maddenin bozulmasına yol açabileceği için dikkatli olunmalıdır. Aldığınız ürünlerin kombine kullanım için uygun olup olmadığı bilgisi üzerinde yoksa mutlaka doktorunuza veya üretici firmaya sormalısınız. Aksi takdirde istenilmeyen yan etkiler veya ürünlerde istenilen etkilere ulaşamayabilirsiniz.
Kozmetik malzeme için kullanılan fırça, sünger, aplikatör gibi araçların temizlenmeden tekrarlı kullanımlarında ürünlerde mikrobiyal kontaminasyon ve bozulmalara neden olabilir. Uygulamada aracı olarak kullanılan ürünlerin tek kullanımlık veya temizlenebilir olmasına dikkat etmeliyiz. Aksi takdirde cildimizde çeşitli enfeksiyonların gelişmesine zemin hazırlamış oluruz.
Kullanma süresi geçmiş ürünler cildimizde kızarıklık kaşınma, yanma, su toplama gibi bulgulara neden olan alerjik veya irritan kontakt dermatite neden olabilir. Ayrıca bünyelerinde barınana mikroorganizmaların artmasın bağlı olarak cildimizde çeşitli mikrobiyal enfeksiyonlara neden olabilir. Bu saydığımız durumlar bazen son kullanma tarihinden öncede başımıza gelebilir. Bu durumda ürünlerin etken maddelerine bağlı bireysel allerji veya irritasyon gelişmiş olabilir. Ayrıca saklama ve kullanma şartlarına uymama veya hijyenik şekilde kullanmama da bu sonuçları doğurmuş olabilir. Kozmetik ürünlerde kullanım sırasında böyle tablolarla karşılaştığımız zaman mutlaka ürün kullanmayı kesip cilt doktorunuzdan profesyonel destek alması iyi olacaktır
Dokusunda ya da kokusunda değişiklik görülen ürünler, sıvılaşmış veya daha katılaşmış ürünler, oksitlenme veya kontaminasyon veya yabancı madde karışımına bağlı renk değişikliği gösteren ürünler kesinlikle kullanılmamalıdır. Kozmetik ürünlerde bu değişimler bazen son kullanma tarihinden de önce gelişebilir. Son kullanma tarihindeki önemli nokta ürünün etkisini kaybetmesi ve mikroorganizmaların barınabilmesi için uygun hale gelmesidir. Çok paralar harcanan bu ürünlerde arzulanan etkinin alınabilmesi ve sağlığımız için tehdit oluşturmaması için bu noktalara mutlaka dikkat etmeliyiz.
Kozmetik sektörü maalesef günümüzde tam olarak kontrol edilebilen bir sektör değildir. İlaç kategorisinde olmadıkları için genellikle bir çok yaptırımdan muaftırlar. Bu durumlar üretimde, paketlemede ve pazarlamada tüketiciler çok sıkıntılı durumlar oluşturabilmektedir. Bundan dolayı kozmetik ürün tükeminde marka değeri taşıyan ürünlerin tercih edilmesi, üzerinde son kullanma tarihi ve kapak açıldıktan sonra kullanma süresi bilgisi içeren, içeriklerini gösteren, ürün danışma hat bilgisi olan, doktorunuzun da bildiği veya deneyim sahibi olduğu kozmetik ürünlerin kullanılmasına azami gayret gösterilmelidir. Ürünlerin kullanım sırasında istenmeyen bir etki görüldüğü zaman ürün kullanımı kesilmeli ve oluşan yan etkinin tedavisi için bir cilt doktoruna gidin.
« Egzama ile Nasıl Savaşırsınız?
Atopik Dermatit »