Hasan Kaçar ve Vicdan | TCPS
Adalet Bakanlığı’nın açıkladığı verilere göre 2010 yılında 252, 2011 yılında 268, 2012 yılında 260 mahpus hapishanelerde yaşamını yitirdi (Türkiye Hapishanelerinden Her Hafta 5 Tabut Çıkıyor, Hapiste Engelli, http://hapisteengelli.wordpress.com/2013/09/26/turkiye-hapishanelerinden-her-hafta-5-tabut-cikiyor/). Yani Türkiye’deki hapishanelerden her hafta 5 tabut çıkıyor. Hasan Kaçar’ın durumu şu an için ailesinin de çabasıyla gündeme gelmiş durumdadır ve bu konuda zaman geçirmeksizin adım atılmalıdır. Ancak Hasan Kaçar’ın durumunda olan ve gündeme gelmeyen ölümler adına da atılması gereken adımlar vardır:
3- Adalet Bakanlığı’nın hasta mahpusların tedavileri için olumlu bir gelişme olarak sunduğu Rehabilitasyon Tipi Hapishanelere yönelik ciddi eleştiriler söz konusudur. Bu eleştiriler ışığında Metris R Tipi Hapishanesi gözden geçirilmeli ve gerekirse yeniden düzenlenmeli, işlevi yeniden tanımlanmalıdır.
4- Ağır hasta mahpusların tahliyeleri önündeki “adli tıp raporu”, “savcılıktan görüş istenmesi” gibi engeller kaldırılmalı, zaten durumları ağır olan mahpuslar Adli Tıp raporu alabilmek uğruna farklı illerden ring adı verilen hapishane araçlarıyla İstanbul’a gelmek zorunda bırakılmamalı ve bulunduğu ildeki devlet hastanelerinden alacağı heyet raporları yeterli görülmeli, bu konuda acilen bir düzenleme yapılmalıdır.
[Metris R Tipi Hapishanesi’nde] Hastalar bir araya toplandı ve hastalar birbirlerine bakıyorlar. Eli kolu olmayanlar, yatalaklar birbirine refakat ediyor. Metris şartları diğer hapishanelerden daha da kötü olmalı ki abim hızla kötüleşti. Belki de Metris’te bütün hastalar yalnız olduklarını hissettiler ve sürekli bırakılma umudu da oldu, sürekli acile götürülüp getirildiler, alıştıkları düzen ve hava da değişti. Bunların hepsini düşününce tabi psikolojik olarak da çöktüklerini düşünüyorum. İki bucuk aydır görmüyordum, yurt dışındaydım, rüyalarıma giriyordu hep. Görüş için Türkiye’ye geldim. Cumartesi günü bayram görüşü vardı. Bu açık görüştü, elimi heyecanla uzattım “merhaba” dedim. Ama elini kaldırıp bana uzatamadı, sadece gülümsedi. Tedavisine başlanılmıyor, o koşullar da çok kötü. Toplama kampı gibi. Hangi aileyi görsem sordum “Hastanız nasıl?” [diye]. İnsanlar artık umutsuzluktan ağlayıp 'burada ölecekler ağrılarıyla' diyebiliyorlar sadece. Çoğu uzak köylerden ayda yılda bir gelebiliyor görüşe zaten. Seslerini duyuramıyorlar. Ben Hasan Kaçar'ı tanıyorum onunla biyolojik bağım var, abim ve dostumdur. Onu takip edebiliyorum yakından. Fakat haber yaptığımda “Ben tek değilim, benim adımı öne çıkarmayın.” diyor. Ama tedavi de olmak istiyor, dayanılmaz ağrılar yasadığını söylüyor. Ne zaman rahatça uyuduğunu hatırlamıyor. Son halinin fotoğrafını yayınlamak istedim ama fotoğrafları bize vermiyor.
Onu o şartlarda görüp tekrar nasıl normal hayatımıza dönebiliriz. Benim ailem yaklaşık 90 kişi mesela. 14 kardeşiz. Abilerimin, ablalarımın benim yaslarımda çocukları var. Bu durumu görüyorlar. Çocukların her görüş sonrası psikolojisi bozuluyor. Evde her gün abim için ağlayan ablalarım yengelerim var. Kahrolan ağabeylerim var. Ellerinden bir şey gelmediği için öfkelenen 50’den fazla yeğenim var. Hasan'ın bu durumu kocaman bir ailenin yaşama şevkini öldürüyor. Ve Hasan hep şunu derdi: “Benim annem, babam, çocuğum, eşim yok bir de olanları düşünün.”
Rehabilitasyon tipi cezaevinde kalan bir mahkum yakınıydım 1-2 hafta öncesine kadar. Ağabeyim toplamda 7 senedir cezaevindeydi. Bunun 1 sene kadarını Metris R tipi cezaevinde geçirdi. R harfi rehabilitasyon kelimesinin baş harfi tahmin ettiğiniz üzere. Yani 'hasta' mahkumların kaldığı bir tür hastane-hapishane.
Ağabeyim uzun süreli madde kullanımına bağlı olarak cezaevine girmeden 1 sene kadar önce sağlığını kaybetmeye başlamıştı. Halüsinasyonlar görüyor, kendine ve etrafına zarar veriyordu. Ağabeyimi en son gördüğümde kendi ailesine zarar verecek kadar, hatta hayatlarına kastedecek kadar kötüleşmişti. Ona çok kızgındım. Çok iyi, sevgi dolu bir ailede büyümesine karşın, okulunu 6. sınıfta bırakmış, sürekli evden ve okuldan kaçmış, neredeyse her tür uyuşturucuyu uzun süre kullanmış, hem bize hem de kendisine büyük zararlar vermişti. Dolayısıyla ağabeyimin 'yağma' suçundan tutuklandığını duyduğumda onunla neredeyse hiç ilgilenmedim ve zaten zayıf olan bağımız da tamamen koptu. 7 sene boyunca hiç görüşüne gitmedim, ancak maddi anlamda destek olmaya çalıştım. Fakat annem ve babam sürekli ilgilendiler. Hatta babam bir görüş gününe giderken ağır bir trafik kazası geçirdi.
Ağabeyimi biz İstanbul'da olmamıza rağmen bir çok cezaevine gönderdiler, şehir içi ve şehir dışında. Manisa, Kütahya, Tekirdağ, Ümraniye, Metris hatırladıklarım. Şehir dışına senelerce gidip gelmenin yaşlı, hasta ve maddi durumu iyi olmayan bir anne ve baba için ne kadar zor olduğunu tahmin edersiniz. Neredeyse her gittiklerinde acile kaldırıldılar. Uzun yol mahkum yakınlarını ve mahkumu çok yıpratan bir durum.
En sonunda ağabeyimi görmeye gittiğimde -yaklaşık 1,5 ay kadar- önce onun bir şizofreni hastası olduğunu öğrendim. “Neden bize bu zamana kadar söylemediniz” dedim, “Sormadınız ki” dediler. Çok ağır psikotik ilaçlar kullandığını, şizofren olduğunu, daha önce bir kez intihar girişiminde bulunduğunu, kafasında travma meydana geldiğini vs. biz sormadığımız için söylememişler. Ayrıca tek kişilik hücrede (pardon 'odada') tahmin edersiniz ki hastalığı daha da ilerlemiş. Annem ve babam neredeyse her hafta gittikleri halde bunların hiçbirini bilmiyorlardı.
Ağabeyim Eylül 2013'te hapisten şartlı tahliye edildi ve hiçbir ilacını bize vermediler. Üstelik böyle bir hasta-mahkum cezaevinden çıktığı gün sigortalı sayılmalıyken, herhangi bir sağlık güvencesi olmadan, perişan bir halde bize teslim ettiler. Şartlı tahliye yasası gereği ertesi gün denetimli serbestlik bürosuna gittik. Ve işlemlerimiz tam 4 saat sürdü. Ağabeyimin raporunu bir ay önce cezaevine gidip istemeseydim, ağabeyim bu haliyle haftada 4 gün belediyede ücretsiz çalışacak, neredeyse her ay büroya gitmek zorunda kalacaktı. Bu arada hastane raporlarını vs. çıktığı gün bize vermediler. Çıktığında cezaevinin verdiği tek evrak, çıkış belgesi ve kullandığı ilaçların isimleri idi. Ben gidip sormasam çıktığında bile onun hastalığından, raporu olduğundan haberimiz olmayacaktı. Ayrıca “Rehabilitasyon Tipi” bile olsa tek kişilik hücrede, ağır bir hasta, üstelik psikoz hastası biri nasıl düzelebilir? 'Normal' ve 'sağlıklı' bir birey bile 7 senelik hücre hapsi sonunda akıl ve ruh sağlığını yitirebilecekken...
Sonuçta ağabeyim bu kadar kötü bir durumda cezaevinden çıktı. Ertesi gün denetimli serbestlik bürosundan hemen sonra Bakırköy Mazhar Osman'ın acil psikiyatri bölümüne götürdük. Normalde kullandığından farklı ilaçlar yazdı doktor. Ağabeyim onları sadece bir kez kullandı, sonrasında ilaç tedavisini reddetti. Ve ilk yaptığı şey eski çevresine ve dolayısıyla uyuşturucuya ulaşmaya çalışmak oldu. Daha ikinci gün evden kaçtı. 3. gün babamı Allah sanmaya başladı. 4. gün hepimizin ona düşman olduğunu sandı. 5. gün bana şiddet uygulayıp, muayeneden kaçmaya çalışırken arabanın altında eziliyordu. Şu an Bakırköy Mazhar Osman Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi'ne çok zor da olsa yatırıldı. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma hastanesinin 50 metre ötesinde kriz geçirdiği halde bir tane ambulans ve polis arabası yanlarına gidip söylediğim halde gelmedi ve yardım etmedi, üstelik beni azarladılar. İki tane gencin yardımı sayesinde psikiyatri aciline yetiştirdik. Şu an hastanede yatıyor.
Amacım bu süreçte muhatap olduğum insanları suçlamak değil. Oldukça anlayışlı, ilgili insanlar da çıktı karşımıza. Amacım R tipi cezaevlerinin mahkumları gerçekten 'rehabilite' edip edemediği ve sistemin açık ve eksik bıraktığı konuları sorgulamak. Umarım bundan sonrası için bizim yaşadığımız örnekten de ders çıkararak, birileri bir şeyleri değiştirmeye çalışır veya en azından sorgulamaya başlar.