Nükleer tıp, eser miktarda radyoaktif ilaçları (radyofarmasötik) insan vücuduna vererek hem görüntüleme (sintigrafi, SPECT, PET), hem de tedavi (radyonüklid tedavi / moleküler tedavi) yapan bir bilim dalıdır.
Okan Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Nükleer Anabilim Dalı, alanında deneyimli ekibi ile en yeni nesil teknoloji ürünü olan PET/BT (4 Ring GE Discovery IQ PET/CT) ve SPECT (GE Discovery NM360) kameralarla her türlü sintigrafik görüntülemenin yanısıra, modern donanıma sahip tedavi odasında güncel radyonüklid tedavileri, SGK ile anlaşmalı olarak hastalarımızın hizmetine sunmaktadır.
Okan Hastanesi Nükleer Tıp Bölümünde hasta güvenliği, Uluslararası Kalite Standartları ve Türkiye Atom Enerjisi Kurumu (TAEK) standartları en üst düzeyde uygulanarak, çalışan ve hasta güvenliğine önem verilmektedir.
Bölümümüzda Yapılan Sintigrafik Görüntülemeler ve PET/BT Görüntülemeleri:
• Onkolojik incelemeler
Flor-18 FDG PET/BT
Flor-18 NAF PET/BT
Galyum-68 DOTATATE PET/BT
Galyum-68 PSMA PET/BT
İyot-123 veya İyot-131 MIBG sintigrafileri
İyot -131 Tüm Vücut Tarama Sintigrafisi
• Endokrin sistem sintigrafileri
• Kardiyak (Kalp) sintigrafileri
Miyokard Perfüzyon SPECT sintigrafisi (Gated)
• Solunum Sistemi sintigrafileri
Kantitatif akciğer perfüzyon sintigrafisi (Post-Operatif FEV1 Hesabı) (Tc99m MAA)
Akciğer Ventilasyon sintigrafisi (Tc-99m DTPA aerosol)
• Santral Sinir Sistemi incelemeleri
Beyin PET incelemesi (F-18 FDG)
Beyin Perfüzyon SPECT (Tc-99m HMPAO veya Tc-99m ECD)
Ventrikül Şant Açıklığının Araştırılması (Tc-99m DTPA)
Sisternografi (Tc-99m DTPA)
• Gastrointestinal Sistem sintigrafileri
Gastrointestinal Kanama Yeri Saptanması (Tc-99m RBC)
Gastroözefageal Reflü Sintigrafisi
• Genitoüriner Sistem sintigrafileri
Dinamik Böbrek Sintigrafisi (Tc-99m DTPA veya Tc-99m MAG3)
ACE inhibitörlü Dinamik Böbrek Sintigrafisi (Tc-99m DTPA veya Tc-99m MAG3)
Direkt / İndirekt Vezikoüreteral Reflü Sintigrafisi
• İskelet sistemi sintigrafileri
Kemik sintigrafileri (üç fazlı, tüm vücut, SPECT)
Kemik PET (F-18 NAF)
Pozitron Emisyon Tomografisi (PET), özel nitelikli radyonüklidler kullanılmasıyla elde edilen üç-boyutlu (tomografik) bir sintigrafik görüntüleme yöntemidir. Günümüzde PET görüntüleme CT entegre edilmiş cihazlarda yapıldığı için PET/CT ismini almıştır. Böylece hastalığa ait PET ile elde edilen fonksiyonel-metabolik veriler, CT ile elde edilen anatomik-morfolojik veriler eşliğinde değerlendirilerek tanı doğruluğu arttırılabilmektedir.
PET/CT, özellikle kanser hastalarının tanısında ve takibinde önemli rol oynayan bir yöntemdir. Farklı kanser türlerine duyarlı olan radyoaktif ilaçlar kullanılarak uygulanmaktadır. PET/CT’de kullanılan radyoaktif ilaçlar:
1- F-18 Floro-deoksiglukoz (FDG): Şeker molekülünün radyoaktif F-18 ile işaretlenmesi ile elde edilir. FDG damar yolu ile hastaya enjekte edildikten sonra hasta vücudundaki dağılımı PET/CT cihazı ile görüntülenmektedir. Bu görüntülerde artan enerji gereksimi nedeni ile normal hücrelere göre daha çok şeker kullanan kanser hücreleri daha yüksek sayımlı (parlak) odaklar olarak gözükürler (Resim 1). FDG-PET çoğu habis kanserlerde hastalık yaygınlığının belirlenmesinde (evreleme / yeniden evreleme), tedavi yanıtının değerlendirilmesinde ve nükslerin erken dönemde gösterilmesinde kullanıldığı gibi bazen kanser tanısına yardım amacıyla da kullanılmaktadır. Ayrıca FDG-PET, demans ve epilepsi gibi bazı beyin hastalıklarının tanısında ve takibinde ve keza kasılma bozukluğu gösteren kalp kasının canlılığının gösterilmesinde de yaygın olarak kullanılmaktadır.
2- Ga-68 DOTA-TATE (oktreotide): Oktreotid adı verilen peptidin DOTA bağlaç molekülü vasıtasıyla Ga-68 adlı radyonüklidine bağlanmasıyla elde edilir. DOTA-NOC, DOTA-TOC gibi benzer özellikteki türevleri de bulunmaktadır. Bu ilaçlarda damar yolu ile hastaya verilir ve akabinde PET/CT cihazında görüntüleme yapılır. Bu ilaçların temel fonksiyonu bazı hücrelerde bulunan somatostatin reseptörlerine (algılayıcı protein) sıkıca bağlanmalarıdır. Dolayısıyla somatostatin reseptöründen zengin dokularda ve nöroendokrin tümörlerde yoğun şekilde birikmektedirler.
Ga-68 oktreotid türevleri, FDG-PET’in sıklıkla etkisiz kaldığı nöröendokrin tümörlerin tanısı, evrelemesi ve takibinde kullanılır. Nöroendokrin tümörler, çok değişik organ ve dokulardan kaynaklanabilir. Ga-68 DOTA-TATE ile yapılan PET/CT ile nöroendokrin tümörler ve metastazları çok yüksek doğrulukla tespit edilebilmektedir. Ayrıca, bu ilacın tedavi edici eşdeğeri (Lutesyum-177 DOTA-TATE) bulunduğu için Ga-68 DOTA-TATE PET/BT görüntüleme, radyonüklid tedaviye uygun hastaların seçiminde de önem arzeder.
3- Ga-68 PSMA (Prostat spesifik antijen): PSMA prostat kanseri hücrelerinin büyük çoğunluğunda bulunan bir yapıtaşıdır. Son yıllarda PSMA molekülünün, Ga-68 radyonüklidi ile etkin olarak işaretlenmesi sağlanmış ve böylece prostat kanserini ve metastazları PET/CT görüntüleme ile çok etkin bir şekilde gösterebilmek mümkün olmuştur. Aynı zamanda PSMA, Lutesyum-177 radyonüklidi ile de işaretlenebilmekte ve bu şekli ile diğer tedavi seçeneklerin yetersiz kaldığı metastatik prostat kanserlerinin tedavisinde kullanılmaktadır. Ga-68 PSMA , damar yolu ile hastaya enjekte edildikten sonra vücutta dağılımı PET/CT cihazı ile görüntülenmektedir. Yapılan pek çok çalışmada Ga-68 PSMA PET/CT’ nin prostat kanseri ve metastazlarını % 90'ın üzerinde doğrulukla gösterebildiği saptanmıştır.
4- F-18 Sodyum Florid (NAF): Sadece aktif kemik dokusunda birikebilen bir PET ilacıdır. FDG gibi damar yolundan hasta vücuduna zerkedilerek uygulanır ve aynı şekilde PET/CT cihazı ile görüntüleme yapılır. Kemik kanserlerinin yanışında, metastazlarının gösterilmesinde ve takibinde kullanılır (Resim 2). Ayrıca bazı selim kemik hastalıklarının takibinde de kullanılabilir.
Bölümümüzde Yapılan Radyonüklid tedaviler
• Düşük doz İyot-131 tedavisi (Hipertiroidi-zehirli guatr)
• Yüksek doz İyot 131 tedavisi (Tiroid kanseri)
• Yitrium - 90 Mikroküre Tedavisi (Karaciğerin primer ve metastatik tümörleri)
• Lutesyum-177 DOTA-TATE tedavisi (Nöroendokrin tümörler)
• Lutesyum- 177 PSMA tedavisi (Metastatik prostat kanseri)
• Radyum 223 (Xofigo) tedavisi (Kemik metastazlı prostat kanseri)
• İyot-131 MIBG tedavisi (Feokromasitoma, Paraganglioma, Nöroblastom)