Bir Yoksulun Hayatı Amerika’da da mı Ucuz?
Genç adamın cesedi Jerome Bulvarı’nın ortasında tren yolunun dibinde bulundu. Kavşakta yalnızca bir çöp kamyonu bekliyordu.
Acil sağlık ekibi genç adamın 7 Kasım 2017 sabah 5’i 8 dakika geçe öldüğünü açıkladı.
Polis de olay yerine gitti. Yetkililer alanı kordon altına aldı, kamyon şoförü ve muavinini sorguladı. Şoför ve yardımcısı polis kayıtlarına göre, ölen adamın yola bir anda atlayan yabancı biri olduğunu söyledi. İlk raporda genç adamın isim yeri boş bırakıldı.
Birkaç saat içinde Bronx News12 televizyonunun muhabiri, semt sakinlerinin kurbanın bölgede görülen evsiz bir kişi olduğunu düşündüklerini bildirdi. Öğle saatlerinde hayatını kaybeden bu kişi, New York Daily News’a göre gözü pek evsiz bir adamdı.
Kamyonun Sanitation Salvage adlı yerel çöp toplama şirketine ait olduğu bildirildi. Bir şirket yetkilisi, olay yerine gidip kamyonu şirketin parkına götürdü. O gece çalışanların söylediklerine göre kamyon kısa bir süre içinde yeniden işe çıkarılmış.
Öte yandan kaza mahallinin 3 kilometre güneyinde, yine Bronx semtindeki bir apartmanda bir anne, oğlunu bekliyordu. Gineli mülteci Hadiatou Barry, ailesi için daha iyi bir hayat için Amerika’ya gelmiş, Bronx’a yerleşmişti. En büyük oğlu 21 yaşındaki Mouctar Diallo salonda yatıyordu. Genç adam geceleri işe çıkar ve gündüz de eve gelip uyurdu. Ancak yatağı boş kaldı.
Hadiatou Barry’nin kara haberi alması gecikmedi.
Normal işi olmasa da Mouctar Diallo o gece şirketin kamyonlarına yardıma gitmişti. Çöp taşıdığı kamyon hayatını sona erdirdi. Annesi, oğlunu bir yıldan fazla bir süredir tanıyan ve kendisini kaçak olarak çalıştıran kamyon şoförü ve yardımcısının onu tanımadıklarını söylediklerini öğrendi. Oğlu şehrin geri kalanı için evsiz biri haline gelivermişti.
Hadiatou Barry bir röportajda, “O benim oğlum ve onunla ilgili gerçekleri öğrenmek istiyorum. Başka birinin başına gelmemesi için” diye konuştu.
Asıl gerçek, kazayı soruşturan yetkililerin Mouctar Diallo’nun en azından son iki aydır çöp kamyonu için çalıştığını bilmemeleri ve öğrendiklerinde de polise yalan ifade veren kamyon şoförü ve muaviniyle ilgili harekete geçmemesi oldu.
Hem şoför ve hem de muavininin çalışma izinleri iptal edilmedi. Polis ve Bronx savcıları da herhangi bir suçlamada bulunmadan dosyayı kapattı.
Ancak bir süre önce, Diallo’yu ezerek öldüren Sanitation Salvage şoförü Sean Spence, bu sefer de 72 yaşındaki Leo Clarke’a çarparak öldürdü.
Baston yardımıyla yürüyen Clarke, cuma akşamı 40 tonluk kamyonun altında kaldığında karşıdan karşıya geçiyordu. Soruşturma yeniden açılınca Spence’in çalışma iznini askıya almaya karar verildi.
Hadiatou Barry’nin, Spence’in ikinci kazasına tepkisi “Aman Tanrım” oldu.
New York Emniyeti, polise yalan söylemenin suç olmadığını savunuyor. Emniyet teşkilatı görgü tanıklarının ifadeleri, acil durum için yapılan 911 aramaları ve bölgedeki video kayıtlarını da kapsayan bir soruşturma yürüttüklerini kaydetti. Bir sözcü, polisin çöp toplama şirketinin şirketinin operasyonlarını soruşturmaya yetkili olmadığını söyledi.
Bronx Bölgesi Savcılığı Sözcüsü, nakliye şirketlerini denetleyen New York Belediyesi’ne ait özel komisyonun savcılara Sanitation Salvage’ın çalışanlarıyla ilgili suç duyurusunda bulunmadığını ve savcıların da daha fazla soruşturma yapmak için nedenleri olmadığını belirtti.
Business Integrity adlı komisyonun sözcüsü sendika temsilcileriyle yaptıkları görüşmede, Kasım’da ölümle sonuçlanan kazanın kurbanının bir çalışan olduğu olasılığının ortaya çıkmasıyla birlikte, şirket çalışanlarının durumunun kendilerini kaygılandırmaya başladığını söyledi. Aslında Diallo’nun öldüğü çalışanlar arasında aylarca herkesçe bilinen bir sır olarak kalmıştı. Komisyon yetkilileri, Spence ve yardımcısı Chris Bourke’la yüzleştiklerini ve ikisinin de ifadelerini uydurduklarını itiraf ettiklerini belirtti.
Spence’in şoförlüğünün ikinci ölümden sonra askıya alındı. Komisyonun bunu yapma yetkisi yoktu, ama çalıştığı çöp toplama şirketinden isteyince şirket buna uydu.
Komisyona bunu neden ölümle sonuçlanan ilk kazada yalan söylediği ortaya çıktığında yapmadığı sorulunca sözcü yorum yapmadı.
Spence’e ulaşma çabalarıysa sonuçsuz kaldı.
Sanitation Salvage da son haftalardaki sorulara yanıt isteğine cevap vermedi.
Bir mülakatta Spence’in muavini Bourke, evsiz adam yalanının nereden geldiğini bilmediğini söyledi. Sadece kısa bir şekilde polisle konuştuğunu belirtti ve onlara ne söylediğini hatırlamadığını kaydetti. Diallo’nun da aniden bir yerden çıkmadığını söyledi.
Bugüne kadar Hadiatou Barry ve Mouctar’ın eski iş arkadaşları, nasıl öldüğüyle ilgili gerçeklere ulaşmaya çalışıyor. Muavinlerin ön koltukta oturmamaları gerekiyor. Onlar caddelerde yürüyerek çöp kutularını kamyona taşımak ve konteynere tutunarak kamyona binmek zorunda.
Her gece New York’ta özel şirketlere ait çöp kamyonlarından çalışan bir ordu var. Kamyonlar, uzun ve genelde karmaşık sokakları tamamlamak için yarışıyor. 2010’dan bu yana kent genelinde çöp kamyonlarının neden olduğu 33 ölüm vakası var.
Sanitation Salvage kamyonları 6 ay içinde iki ölüm vakasına karıştı. Federal denetimlerinde ülke ortalamasının altında kaldılar. Çalışma Bakanlığı soruşturması, şirketin yüzbinlerce dolar tutan maaşları ödemediğini ortaya koydu. Bazı çalışanların günde 18 saat çalıştığı belirlendi. Şoförlere o kadar fazla yükleniliyordu ki, onlar da güzergahlarını zamanında tamamlamak için ekstra yardımcı alıyorlardı, genelde muavinin yaptığı çöp toplama işini daha ucuza yapacak, sokaklardaki genç insanlar.
Mouctar Diallo da onlardan biri, Sanitation Salvage’ın, “üçüncü adamlarından” biriydi. Diallo’nun Bronx’a ne zaman geldiği bilinmiyor ancak diğer çalışanlarla yapılan konuşmalardan anlaşıldığı kadarıyla Sanitation Salvage için 2016’nın bahar aylarında çalışmaya başlamış olması gerekiyor. İlk önce Timothy Belgrave adlı şoför için çalıştı, sonra da Vernando Smith. Lakabı Gotto olan Diallo korkusuzluğuyla dikkat çekti. Kentin meşhur sıçanları onu korkutmadı. Herkesi de güldürürdü. Diallo, bir yılı aşkın bir süredir Sean Spence ve Chris Bourke için çalışıyordu.
Eski şoför Smith, “Neredeyse herkes Gotto’yu bilirdi” diyor. Smith, “Onu kamyonda görürlerdi. İsmini belki bilmezlerdi ama yüzünü bilirlerdi. Şirket için çalışan tek Afrikalı'ydı” dedi.
Çalışanlara göre “üçüncü adamlar” diye adlandırılan bu kaçak işçiler, 18-20 saatlik çalışma karşılığı 30 ile 80 dolar arasında kazanıyor. Bu Amerika’nın en pahalı kentlerinden New York için çok iyi bir rakam sayılmaz.
2015’te Çalışma Bakanlığı’nın soruşturması Sanitation Salvage’ın çalışanlarına son 3 yılda fazla mesai parası olarak 385 bin dolar borcu olduğunu ortaya koydu. Sanitation Salvage, çalışanların iş arkadaşlarıyla geçirdikleri zaman için para istediklerini savunuyor. Bakanlık şirketi dava etmeyince konu da kapandı.
Diallo’yu ilk çalıştırmaya başlayan Bourke, uzun çalışma saatleri ve talepkar güzergahlarla ilgili şöyle diyor:, “Eğer matematik hesabı yaparsanız kazalar olacaktır” diyor. Atık ve geri dönüştürme, Amerika’da en ölümcül beşinci iş kolu.
Bourke, “Bu sadece Gotto’nun ölümüyle ilgili değil. Böyle çalışmak insani değil. Sizi köle gibi çalıştırıyorlar. Bir günde 18 saat çalışabilirsiniz, sonra ‘eve git, 4 saat uyu, sonra geri gel, 12 saat daha çalış’ diyebilirsiniz” ifadelerini kullanıyor.
Amerika’nın Sesi ve ProPublica, Diallo’nun ölümüyle ilgili olarak Sanitation Salvage ve avukatlarına iki hafta önce ayrıntılı sorular gönderdi. Sorular, şoför ve muavininin yanlış bilgi vermesi, şirketteki çalışma koşulları ve Çalışma Bakanlığı’yla ilgili sorunlarla bağlantılıydı. Şirket yanıt vermedi.
Bu hafta Business Integrity Komisyonu ikinci ölümün ve zorlu çalışma koşullarının soruşturma açılmasına neden olduğunu ve bunun da şirketin operasyonlarının durdurulması ya da denetçi atanmasıyla sonuçlanabileceğini belirtti.
Bununla birlikte işçi koalisyonu, Bronx toplum organizasyonları Sanitation Salvage’in çalışma izninin hemen askıya alınmasını istiyor.
Komisyon, “Bu çalışanların suçlamalarını çok ciddiye alıyoruz” dedi ve soruşturmanın sonucuna göre hareket edileceğini kaydetti.