Türkiye’de CEO profili: Boğaziçili, ODTÜ’lü mühendis ve satış kökenliler
Date: Mart 6, 2011Author: burcuozcelik 0 Yorumlar
Üst düzey yönetici araştırma şirketi Stanton Chase, Türkiye’de görev yapan 183 CEO ve genel müdür ile görüşüp, CEO’ların profillerini, beklentilerini, kariyer eğilimlerini, liderlik ve yetenek yönetimine bakışlarını ortaya çıkardı.
Araştırma, CEO ve genel müdürlerin tuttukları futbol takımlarından okudukları kitaplara, dinledikleri müziklere kadar pek çok konuda bilgi veriyor.
Üst düzey yönetici araştırma şirketi Stanton Chase’ın, Türkiye’de faaliyet gösteren, cirosu 200 milyon TL’nin üzerinde olan, büyük şirketlerde görevli CEO ve genel müdürler ile yaptığı CEO Index araştırması, CEO’ların profillerini, beklentilerini ve hobilerini ortaya koyuyor. Araştırmaya katılan 183 CEO ve genel müdürün yüzde 5’i, kendi ülkelerinin dışında çalışan CEO ve genel müdürlerden yani expatlardan oluşuyor. Katılımcıların yüzde 49’u 36-45 yaş, yüzde 39’u 46-55 ve yalnızca yüzde 2’si 56-65 yaşları arasındalar.
Katılımcıların yüzde 97’si erkek yöneticilerden oluşuyor. Kadınlar ise üst düzey yönetimde yüzde 3 oranında temsil ediliyor. Kadın oranın tamamı da çokuluslu şirketlerden geliyor. Aynı anketin Orta Doğu ve Körfez ülkelerinde yapılan versiyonunda ise kadınların oranı yüzde 8 çıkmıştı. Stanton Chase Türkiye Yönetici Ortağı Çağrı Alkaya, son yıllarda Türkiye’den giden kadın üst düzey yöneticilerin yerlerinin çok fazla dolmadığına dikkat çekiyor.
CEO’lar Boğaziçi ve ODTÜ mezunu
Ankete yanıt veren CEO ve genel müdürlerin büyük çoğunluğu Boğaziçi ve ODTÜ mezunu.
– yüzde 22’si Boğaziçi Üniversitesi
– yüzde 17’si ODTÜ
– yüzde 12’si İTÜ
– yüzde 10’u İstanbul Üniversitesi
– yüzde 6’sı Marmara Üniversitesi,
– yüzde 5’i Hacettepe Üniversitesi mezunu.
Yöneticilerin yüzde 17’sinin ise diplomalarını Avrupa ve Amerika’daki yabancı üniversitelerden almaları dikkat çekici bir sonuç.
Araştırmaya göre yöneticilerin yüzde 52’si mühendislik mezunu. Mühendislikler arasında, makine ve endüstri mühendisleri başı çekiyor. CEO ve genel müdürlerin;
– yüzde 31’i makine ve endüstri mühendisliği
– yüzde 20’si işletme,
– yüzde 10’u iktisat diplomasına sahip.
CEO ve genel müdürlerin yüzde 35’i endüstriyel üretim geçmişine sahipler.
Çağrı Alkaya, bir nesil sonra yabancı üniversitelerin payının artacağını, özel üniversitelerin devreye gireceğini, büyük oranda baskın olan mühendisliğin yanı sıra işletme ve ekonominin de ağırlık kazanacağını söylüyor. Alkaya, mühendis oranının bu kadar yüksek olmasını ise Türk eğitim sisteminin bir sonucu olarak değerlendiriyor ve bir dönem başarılı öğrencilerin mühendislik okumalarına bağlıyor.
Kriz sonrası yeni bir CEO nesline geçildi
Araştırmaya katılan yöneticiler içerisinde, aynı şirkette 15 yıldan uzun süre çalışmakta olan yöneticilerin oranı yüzde 26. Yöneticilerin, yüzde 17’si de 7 ila 10 yıldır şu an bulunduğu şirkette çalışıyor. Üst düzey yöneticilerin yüzde 29’u şu anki şirketlerinde 3 ila 6 yıldır çalıştıkları görülüyor. Üst düzey yöneticilerin yüzde 55’i 3-6 yıldır CEO ve genel müdür görevini yürütüyor.
Türkiye’de CEO’ların çok büyük bölümünün yakın zamanda değiştiğini ve ortalama CEO görev süresinin 3 ila 6 yıl olduğunu söyleyen Çağrı Alkaya, “Bu CEO’ların çoğunun da ilk CEO’luk görevi. Bunun nedeni Türkiye ekonomisi, çünkü ilk 50 şirketi vs. bir kenara bırakırsak onun arkasındaki şirketler son 5-10 sene içinde bu ciro rakamlarına ulaşmış şirketler. 2009 krizinden sonra da çok sayıda CEO değişti. 2009 krizinden sonra büyük ölçüde yeni bir CEO nesline geçildi” diyor.
Satış, pazarlama kökenliler ağırlıkta
Yanıtlara göre, CEO’ların;
– yüzde 46’sı bugün bulundukları pozisyonlara satış ve pazarlamadan terfi etmiş.
– yüzde 25’i satış, yüzde 21’i satış ve pazarlama, yüzde 11’i ise pazarlamadan
– yüzde 33’ü finanstan geliyor.
Çağrı Alkaya, Batı Avrupa, İngiltere ve Amerika’da finans ağırlıklı, Doğu Avrupa’da ise satış-pazarlama ağırlıklı CEO’ların öne çıktığını söylüyor: “Gelişmekte olan pazarlarda satış, pazarlamadan çıkan genel müdür ve CEO sayısı daha fazla. Hızlı büyüme ihtiyacı, pazar payını hızlı arttırma isteğinden kaynaklanıyor. Satış pazarlamadan gelenler bu konuda daha agresif oluyor, sahaya daha hakim oluyorlar, bu bir avantaj olarak görülüyor. Ekonomi dönüm noktasına yaklaştıkça bu sefer karlılık için finansın önemi artıyor, bu sefer finans pozisyonlarından çıkıyor CEO’lar.”
Yöneticiler verdikleri yanıtlarda, Türkiye’deki üst düzey yöneticilerden gerçekleştirmesi beklenen en önemli amacın, “büyüme hedeflerine daha hızlı bir şekilde ulaşılması” olduğu görülüyor. Bunun yanı sıra, yöneticilerden kurumlarında değişimin lideri ve savunucusu olmaları da bekleniyor.
Yöneticilerin sadece çalıştığı sektörle ilgili değil, birçok sektörde deneyim ya da bilgi sahibi olması, uluslararası pazarda hareket etme kabiliyeti ve yoğun seyahat edebilme esnekliği de şirketlerin yeni nesil yönetici arayışlarında ön plana çıkan beklentilerden.
İnsan kaynakları tüm CEO’ların gündemine girdi
CEO/GM’lerin hangi alanlarda liderlik eksikliği hissettiklerine dair verdikleri yanıtlar arasında, insan kaynakları yüzde 50 ile en üst sırada yer alıyor. Bu sonuç yöneticilerin, Türkiye’de insan kaynakları alanında liderlik eksikliği olduğunu düşündüğünü gösteriyor. Liderlik eksikliği olduğu düşünülen ikinci alan yüzde 44 ile araştırma ve geliştirme, üçüncü alan da yüzde 41 ile pazarlama olarak belirtilmiş.
Çağrı Alkaya, yetenek sıkıntısının sadece Türkiye’de değil tüm dünyada CEO’ların ajandalarında yer alan 4 başlıktan biri olduğunu söylüyor: “Bu 4 başlık; sistem süreç yönetimi, müşteri yönetimi, yenilik yönetimi, yenetek yönetimi. Yetenek yönetimi, CEO’ların ajandalarındaki en yeni başlık. Değişen müşteri taleplerinin karşılanması, şirketin inovatif bir şekilde yönetilmesi gibi noktalar CEO’ların zaten yetenekli oldukları alanlar ama yetenek yönetimi biraz daha yeni bir alan ve büyüyen bir ekonomide çok da zorlayıcı bir alan. Ekonomi üst düzey insan kaynaklarının yetişme hızından daha hızlı büyüyor. Bu noktada insan kaynakları yöneticilerinden daha stratejik olmaları, daha güçlü iş ortağı olmaları bekleniyor.”
Araştırmaya katılan yöneticilerin yüzde 46’sı, önceliklerinden birinin ‘şirketin yetenek düzeyini geliştirmek’ olduğunu söylüyor. Stanton Chase Türkiye Ortağı Şükran Tümay, “Bunun nedeni çok açık: Türkiye, hızlı büyüyen ve dinamikleri değişken bir ekonomi olduğundan, yöneticilerden kısa ve orta vadede çok şey bekleniyor. Bu noktada stratejik karar alma ve uygulamada hız ön plana çıkıyor. Bu anlamda, CEO ve genel müdürler, her zamankinden daha yoğun bir biçimde, kendilerine stratejik süreçleri geliştirme konusunda destek olacak alt kadro yaratma arayışındalar. Yani CEO’lar artık işlerini kolaylıkla delege edebilecekleri üst yetenekler arıyor. Bu yetenekler, geçmişte çoğunlukla içeriden yetiştirilse de, günümüzde ve Türkiye’deki hızlı büyüyen şirketlerde durum biraz farklı. Araştırmaya yanıt veren yöneticilere baktığımızda, kurumun yetenek tabanını geliştirme konusunda temel yöntem olarak, dışarıdan güçlü ve gelişmiş yetenekleri işe almayı bir çözüm olarak tercih ettikleri görülüyor” diyor.
Müzikte batı, edebiyatta doğu
CEO ve genel müdürlere hobileri ile ilgili sorular da soruldu. Yöneticiler arasındaki en popüler müzik türü caz. Blues ve klasik müzik de beğenilenler arasında. Bunun nedeni, bu tür müziklerin insanlar üzerinde sakinleştirici bir etkisi olması olabilir. Bazı yöneticiler lounge müzik ve Türk sanat müziği dinlediğini belirtiyor. Müzikte batıyı seçen yöneticiler edebiyatta doğuyu tercih ediyor.
Yöneticilerin çoğunluğu en sevdikleri yazarları Orhan Pamuk, Elif Şafak, Ayşe Kulin ve Yaşar Kemal olarak ifade etmişler. Gabriel Garcia Marquez, Dan Brown ve Malcolm Gladwell en sevdikleri yabancı yazarlardan.
En beğendikleri kitaplar Benim Adım Kırmızı, Kar, Cevdet Bey ve Oğulları, Baba ve Piç, Da Vinci Şifresi, Kolera Günlerinde Aşk ve İstanbul.
Yöneticilerin bahsettikleri kitapların çoğunun bir başarı hikayesi ve kahramanı var. Bunun nedeni kendilerini o karakterlerle özdeşleştirmeleri olabilir.
En sevdikleri film “Baba”
CEO ve genel müdürlerin yüzde 29’u Galatasaray’ı destekliyor. Galatasaray’ı yüzde 28 oranıyla Fenerbahçe taraftarları takip ederken, Beşiktaş yüzde 26’yla üçüncü sırada yer alıyor.
Yöneticilerin en popüler filmleri arasında Godfather (Baba) ve Star Wars (Yıldız Savaşları) Pulp Fiction (Ucuz Roman), Schindler’s List (Schindler’in Listesi), The Last Samurai (Son Samuray), The Patriot (Vatansever) ve Thriller bulunuyor.
Basketbol, yelken ve golf
Basketbol, yelken, golf, tenis ve kayak gibi spor faaliyetleri yöneticiler arasında oldukça popüler. Yöneticiler özellikle caz ve klasik müzik olmak üzere müzikle de ilgileniyorlar. Sinema, resim ve fotoğrafçılık da yöneticiler arasında yaygın faaliyetler olarak öne çıkıyor. Bu bulgular, yöneticilerin iş yaşamları dışında hobilerine de ağırlık verdiklerini gösteriyor. Yöneticiler iş stresinden arınmak için spor, sanat ve müziğe zaman ayırmaya ihtiyaç duyuyor.
Yöneticilerin Türkiye’deki favori seyahat destinasyonları Bodrum ve Ege sahilleri. Çeşme ve özellikle Alaçatı’ya gitmeyi tercih ediyorlar.
Önceki Önceki yazı: Mobbing yerine ‘bezdiri’ tutar mı
Sonraki Sıradaki Yazı: Aşırı utangaç olanların yükselme şansı sınırlı