DEMOKRATLAR KULÜBÜ : 2014
DEMOKRAT PARTİ PROGRAMI (07 Ocak 1946 tarihli
Orijinal metin) UMUMÎ PRENSİPLER
Siyasî hayatımızın, birbirine karşılıklı saygı gösteren
partilerle idaresi lüzumuna inanan Demokrat Parti, Türkiye Cumhuriyetinde demokrasinin
geniş ve ileri bir anlayışla gerçekleşmesine ve umumî siyasetin demokratik bir
görüş ve zihniyetle yürütülmesine hizmet maksadı ile kurulmuştur.
EN UYGUN DEVLET ŞEKLİ
Partimiz demokrasi esaslarına en uygun devlet şeklinin
Cumhuriyet olduğuna kanidir.
Partimiz, demokrasiyi, millî menfaate ve insanlık
haysiyetine en uygun bir prensip olarak tanır ve Türk milletinin siyasî
Geniş ve ileri manası ile demokrasi, bütün millet
faaliyetlerine millî iradeyi ve halkın menfaatini hâkim kılmak, yurttaşın ferdî
ve içtimaî bütün hak ve hürriyetlerine sahip olmasını gerçekleştirmek, yurttaşlar
arasında hukuk eşitliğini, menfaatlerde ahengi sağlamaktır.
İÇTİMAİ ADALET VE
İNSANİ TESANÜD PRENSİPLERİ
Aile ve mülkiye esaslarına dayanan Türk Cemiyetinde, içtimaî
adalet ve insanî
Tesanüt prensiplerinin millî vicdanda kökleşmesi ve
tatbikatta geniş yer bulması için çalışmayı vazife biliriz. İnsanlık
haysiyetinin korunması için çalışmak isteyen her işsiz yurttaşa iş bulunmasını,
ihtiyarlık, hastalık ve sakatlık gibi hallerde yurttaşların yardım görmelerini
demokrat bir cemiyetin başlıca hedeflerinden sayarız.
BÖLÜMLERİNDE AHENK TESİSİ
İçtimai iş bölümünün tabii neticesi olarak çiftçilik, işçilik,
tüccarlık, sanayicilik, avukatlık ve memurluk gibi, yurttaşların teşkil
ettikleri iş ve çalışma zümrelerinin karşılıklı münasebet ve menfaatlerinin
umumî menfaat çerçevesi içinde içtimaî adalet ve insanî tesanüt prensiplerine
uygun olarak ahenkleştirilmesi lüzumuna ve imkânına inanıyoruz.
İÇTİMAİ VE İKTİSADİ
Umumî hayata her bakımından muvazeneli ve ahenkli bir
gelişmenin sağlanması için, yalnız siyasî partiler kurulmasını, yani, sadece Siyasî
sahada teşkilâtlanması ve daha şuurlu bir birliğin tecellisi için işçilerin,
çiftçilerin, tüccar ve sanayicilerin, serbest meslekler mensuplarının.; Memur
ve Muallimlerin, yüksek öğretim talebesinin, içtimai ve iktisadi maksatlarla cemiyetler,
kooperatifler ve sendikalar kurmalarını gerekli buluyoruz.
Bütün bu meslek ve tesanüt teşekküllerinin, manevi şahsiyet
olarak her türlü siyasi tesir ve maksatlar dışında kalmaları şartıyla, İşçi
Sendikalarının grev hakkının tanınması fikrindeyiz.
HAKLARININ KORUNMASI MADDE 8
Partimiz, insanlık haysiyetine ve bu haysiyetin ancak insanlık
ana haklarının teminat altında bulunmasıyla korunabileceğine inanır ve bütün
devlet mevzuatında bu prensibe aykırı hükümler bulunmamasına dikkat etmeği
başlıca vazife sayar.
MİLLİ İRADENİN TAM
MADDE 9 Millî iradenin tam tecellisi, seçimlerin her türlü
müdahaleden ve serbest olarak gizli rey ile yapılmasına ve siyasî partilerin
eşit haklara sahip bulunmalarına bağlıdır. Seçimlerin serbestliğini bozacak
hareketleri, millî hâkimiyete karşı işlenmiş bir suç addederiz.
Millet Vekilliği seçimlerinin tek dereceli olmasını, seçim
kanunumuzda, bu esası ve yurttaşın seçme ve seçilme haklarını daha geniş emniyet
altına almak maksadı ile değişiklikler yapılmasını lüzumlu görmekteyiz.
SİYASİ FAALİYETTE BULUNMAMALIDIRLAR MADDE 11
Devlet memurlarının, seçimlere iştirak dışında, hiç bir
siyasî faaliyette bulunmamaları ve siyasî partilere girmemeleri lüzumuna kaniiz.
Yalnız yüksek öğretim mensupları mesleklerinin mahiyeti itibarıyla bundan '
SAYILMASINI İSTEDİĞİMİZ SİYASİ TEŞEKKÜLLER
Memleketimizin istiklâlini veya toprak bütünlüğünü bozmayı,
yurttaş ana haklarını kayıtlamayı gaye edinen veya memleket dışındaki siyasî
teşekküllere bağlı olan siyasî cemiyet ve partilerin kanun dışı sayılmasını
Yurttaşlar; arasında müşterek bir tarihin yarattığı kültür
ve ülkü birliğine dayanan ve her türlü ayırıcı temayülleri reddeden bir
milliyetçilik telakkisine bağlıyız. Partimiz, bütün yurttaşları, din ve ırk farkı gözetmeksizin
Türk sayar ve Türk olmanın haklarına sahip tanır. Kanunî vazifelerini yerine getiren her ferde iyi bir yurttaş
gözüyle bakarız. Bu ana görüşlerin tatbikatta da yer bulmasına dikkatle çalışacağız.
Eğitim ve öğretim müesseselerimizi böyle bir milliyetçilik
idealinin tahakkukunda vazifeli saymaktayız.
Partimiz, lâikliği, devletin din ile hiç bir ilgisi
bulunmaması ve hiç bir din düşüncesinin kanunların tanzim ve tatbikinde müessir
olmaması manasında anlar ve Lâikliğin din aleyhtarlığı şeklindeki yanlış
tefsirini reddeder. Din hürriyetini diğer hürriyetler gibi, insanlığın mukaddes
Gerek dini tedrisat meselesi ve gerekse din adamlarını
yetiştirecek müesseseler kurulması hususunda mütehassıslar tarafından esaslı
bir program hazırlanması zaruridir. Üniversite içinde yer alacak İlâhiyat
Fakültesi ve ilmi mahiyette mümasil müesseseler, Milli Eğitim Bakanlığı’nın bu
kabil müesseseleri gibi muhtar olmalıdır. Dinin siyaset aleti olarak kullanılmasına, yurttaşlar
arasında sevgi ve tesanüdü bozacak şekilde propaganda vasıtası yapılmasına,
serbest tefekküre karşı taassup duygularını harekete getirmesine müsamaha
Partimiz, inkılâpçılığı, daima değişen dünya ve memleket
şartları karşısında hayatın dinamizmine sür'atle uymak, Türk milletini her
bakımdan ileri bir seviyeye eriştirmek ve geçmişten, kalan geri ve zararlı
gelenekleri her sahada kökünden tasfiye etmek için gereken bütün hamlelerin
hemen tatbike konulması manasında anlar.
Halkçılığı, hiç bir şahsa veya zümreye imtiyaz tanımamak,
kanunlarda ve memleket idaresinde halkın menfaatlerini korumak manasında
anlıyoruz. Hükümet ve idare, halktan, hakla beraber ve halk için olmalıdır.
Devletçiliği, iktisadî alanda uzun zamandan beri devam eden
boşluğu biran evvel doldurmak; iş hacmini genişleterek yurttaşların geçim ve
refah seviyesini yükseltmek için, devletin, gerek doğrudan doğruya iktisadî
faaliyetlere girişmesi, gerekse nizamlama, teşvik ve yardım yolları ile hususî
teşebbüs ve sermayenin umumi menfaate en uygun şekilde ve sür'atle gelişmesinde
vazife alması, manâsında anlıyoruz.
Özel teşebbüs ve sermaye faaliyeti ve tasarruflarının devlet
tarafından nizamlanması, özel teşebbüs menfaatleri ile genel menfaatin telifi
ve korunması zaruretinden ileri gelmektedir. Bizim devletçiliğimiz iktisadî şartlarımızın ve ihtiyaçlarımızın çizdiği
Dış politikamız, milletlerin hukuk eşitliğine, milletler
arası siyasî, iktisadî ve kültürel iş birliğine, kolektif güvene, iyi komşuluk münasebetleri
esasına dayanmalıdır. Millî varlığın ancak millî kuvvetlerle korunabileceği
kanaatine bağlı kalmakla beraber, milletler birliği gayesini hedef tutacak
barışçı ve açık bir dış siyasetin, memleket menfaatlerine en uygun bir realist
yol olduğuna inanıyoruz.
İç işlerinde, hükümeti ve teşkilâtını, halkın dışında ve
üstünde bir varlık değil; Sadece, halk tarafından amme vazife ve hizmetlerini
görmek üzere kurulmuş, bir idare cihazı saymak, esaslı bir prensibimizdir. İyi
bir idarenin gayesi, devletle bütün muamele ve münasebetlerinde yurttaşa tam
bir emniyet verebilmektir. Memurlara verilen kanunî salâhiyetlerin, idarî otorite
temini bahanesi ile keyfî olarak kullanılması temayüllerini önlemeyi vazife
İyi bir idare cihazı kurabilmek için vazifenin icap
ettirdiği salâhiyetle mesuliyet hudutlarını kesin olarak tayin eylemek şarttır.
Bütün salâhiyetlerin mahdut ellerde toplanması ve mesuliyetin zaafa uğraması
neticelerini doğuran bürokratik zihniyet ve usullerin terki lüzumuna kaniiz.
BELEDİYE VE İL GENEL
MECLİSLERİNİN GENİŞ YETKİLERLE TECHİZİ
İllerin özel ihtiyaçlarını yerinde görüp karşılamak ve
halkın idareye iştirak ettirilmesi prensibini tahakkuk ettirmek maksatları ile
kurulmuş olan il Genel Meclisleriyle Özel İdare ve Belediyeler bütün
vazifelerinin ifasında ve bütçelerini tanzim ve tatbik hususlarında ve diğer
bütün vazifelerinin gereken genişlikte yetkilerle teçhiz olunmalıdır. İllerde idare âmirlerine ve memurlarına verilen, yetkilerin
de genişletilmesini, yine işlerin yerinde görülmesi ve süratle yürütülmesi
bakımından, lüzumlu görmekteyiz.
İl Genel Meclisi ve Belediyeler, beşer senelik çalışma
plânları tanzimine sevk edilmeli ye bu plânlar merkezde, mahallî idarelere yol
göstermek vazifesiyle kurulacak bir teknik büronun evvelden tetkikine tabi tutulmalıdır.
Şehir sınırları içindeki kara ve deniz taşıt vasıtalarının ve diğer ticari mahiyette
umumi hizmet işletmelerinin belediyelere, devrini tabii buluyoruz.
ÇALIŞMALAR, SİYASİ TESİRLER DIŞINDA KALMALIDIR.
Devlet hayatında, bütün idare şubelerimiz için, siyâsî
tesirler dışında ihtisas heyetlerince umumi plân ve programlar hazırlanmasını
ve bunların usul dairesinde kanunlaştırılmasının lüzumlu görmekteyiz.
DURUMU ÜZERİNE GÖRÜŞLER
Devlet vazifelerinin günden güne artması ve devletin siyasî
ve idarî bünyesinde iktisadî karakterin daha belirgin hale gelmesi yönündeki gelişme,
memur meselesini umumî bayatın çetin bir meselesi haline koymuştur. Memurların,
her şeyden evvel halka hizmet duygusu taşımaları, vazife ve mesuliyet hislerine
bağlı, ehliyet ve ihtisas sahibi olmaları şarttır. Bu hususların sağlanması için, bilhassa şu esaslar üzerinde önemle
durulmasını gerekli buluyoruz
a) Memurların hal
ve atilerinin emniyet altına alınması; aylıkların, memur ve emeklileri geçim
kaygısından kurtaracak dereceye getirilmesi.
tayin, terfi, cezalandırılmaları hususlarının, takdirden ziyade, objektif usul,
kural ve kaidelere bağlanması.
c) İhtisas ve
diploma hakları mahfuz kalmak şartıyla, mesleki kabiliyet ve ehliyetleri olduğu
takdirde, tahsil durumları nazara alınmaksızın bilumum amme hizmetlerinde
çalışan vatandaşlara derecelerini tamamlamak suretiyle yükselme imkânlarının
okutulmasında memurlara kolaylıklar gösterilmesinin usulleştirilmesi.
Bütçemizin büyük bir kısmını memur ve emekli aylıkları
teşkil ettiğinden, memurlarımızın terfii meselesi, sayıca az ve fakat yüksek vasıflı
ve verimli memurla iş görmek prensibinin tatbikine bağlı bulunuyor. Bu, idare
cihazının daha rasyonel bir görüşle tanzimi ve memur sayısını arttırma
yönündeki temayüllerin kesin olarak önüne geçilmesini zaruri kılmaktadır.
Amme hizmetlerinin ifası sırasında doğrudan doğruya veya
vasıtalın olarak yapılan her türlü suiistimalleri, ehemmiyette takip ederek,
sür’atle intaç etmeyi vazife biliriz. HÜKÜMET İŞLERİ; ADALET
Bir memlekette Adalet işlerinin görülmesi, millî iradenin
ifadesi olan kanun hükümlerinin yerine getirilmesi demek olduğundan; bu işin
aynı mercie bağlı bir tek yargı cihazı ile ayni kaza birliği usulüne göre
sağlanması lüzumuna inanıyoruz.
Yargı işini görmekte olan elemanların yaşama şartlan bakımından
uygun bir refah seviyesi içerisinde bulunmaları esastır. Bu itibarla,
yargıçlarımıza ve mahkemelerimizin yardımcı unsurları mevkiindeki mahkeme
kalemleri memur ve kâtiplerine kolayca yaşamalarını sağlayacak imkânı ve
vasıtalar bulunmalıdır. Anayasanın 56. maddesinde gösterildiği üzere, özel ödenek
kanunları yapılarak kendilerine refah ve güvenlik getirecek çare ve tedbirler
İlk mahkemelerde tek hâkim sistemi asıldır. İlk mahkemelerle
Yargıtay arasında ikinci bir kaza kademesinin kurulmasını, partimiz, adalet
için yeni bir teminat sayar.
Adaletin sağlanması, ucuz; kolay ve ayni zamanda süratli
olmalıdır. Bu gayeleri, zamanımız icaplarına ve memleketimizin sosyal ve
ekonomik şartlarına uygun olarak gerçekleştirmek emelindeyiz. Bunun için de
usul kanunlarımızda değişiklikler yapılacaktır.
Adalet cihazlarımızı meydana getiren mahkemelerimizin derli
toplu bir kuruluş sistemine bağlanması lâzımdır. Mahkemelerimiz dereceler,
görevler ve yetkiler itibariyle muntazam /bir düzene göre kurulmalıdır.
TEVKİF VE CEZA
Suçtan sanık olanlarla, suçlu oldukları için ceza çekmekte
olanlar ayni yerde tutulamazlar. Bu sebeple tevkif evlerinin ceza evlerinden ayrı
kurulması zaruridir. Ceza evlerinin, insanlığa yakışır şartlara uygun olarak
düzenlenmesi icap eder. Sağlık, sosyal ve medenî şartları bakımından ceza
evlerinin, ceza çekenleri manen yok etmemesi ve cemiyete uslanmış ve yükselmiş
birer vatandaş olarak iade etmesi için gerekli tedbirler alınmalıdır.
ÇOCUK SUÇLULAR VE
Çocuk suçluların, özel bir ihtimam ve bakım ile
yargılanmaları için, büyük şehirlerden başlayarak özel mahkemeler kurulmasını
ve cezalarını çekeceklere ayrı ıslâh evleri açılmasını lüzumlu görmekteyiz.
HAK’A EN KISA YOLDAN
VARMA İMKÂNLARI SAĞLANMALIDIR
Hakkın fiili olarak yerine getirilmesi, mahkemece verilen kararın
çıkması için geçen zamandan çok daha kısa bir zamanda gerçekleşebilmelidir.
Bunu temin için de, icra usullerinde lüzumsuz sürüncemeleri önlemek ve hakka en
kısa yoldan varma imkânlarını sağlamak lâzımdır.. Partimiz, bu maksatları elde
etmeğe elverişli bulunan tekmil kanun tedbirlerinin alınmasına çalışacaktır.
Maarif sistemimizde Millî Eğitim ve öğretim vahdeti prensibi
MİLLİ EĞİTİM VE
ÖĞRETİMİN YURT İHTİYACINA GÖRE TANZİMİ
Umumî ve meslekî eğitim ve Öğretim; yurt ihtiyaçlarını
karşılayacak umumî bir plana göre tanzim edilmeli ve gelecek nesillerin; Yalnız
ilim ve teknik bilgi ile değîl, milli ve insani manevi kıymetlerle de teçhizine
İlk öğretim, maârif sistemimizin temelini teşkil etmektedir.
Bütün ilkokul öğretmenlerinin aynı ruha ve aynı seviyede bilgiye sahip olmaları
esasının göz önünde tutulmasını, bunlar arasında farklı zümrelerin teşekkülüne
meydan verilmemesi bakımından, lüzumlu görmekteyiz. ORTA TAHSİL
KURUMLARINDA İSLÂH VE TAKVİYE
Orta tahsil kurullarını, gerek program ve talimatname, gerek
laboratuar ve kütüphane gibi öğretim vasıtaları bakımından ıslah ve takviyeye
muhtaç görmekteyiz. Yüksek Öğretime basamak olan liselerin, bu maksadı sağlayacak
duruma getirilmeleri lâzımdır.
KURUMLARI VE EKONOMİK KALKINMAMIZDAKİ ROLÜ
Muhtelif derecelerdeki teknik öğretim kurumlarını yurdun her
tarafına yaymak yönündeki çalışmaları, eğitim ve öğretim cihazımızın ekonomik
kalkınmamızda da Vazife alması bakımından, yerinde bulmaktayız. Bu çalışmaların
iktisadi ihtiyaçlarımıza göre ayarlanmasını lüzumlu görmekteyiz.
Yüksek öğretim meselesinde keyfiyete önem verilmesi lüzumuna
kaniiz. Bütün yüksek öğretim kurumlarımızın bu esasa göre takviyesini ve Garp da
ki benzerleri seviyesine eriştirilmesini istiyoruz.
ve idarî muhtariyete sahip olmalıdırlar.
Muhtelif ilim şubelerinde, çalışmak üzere, üniversite içinde,
araştırına enstitüleri kurulmasını ve memlekete ait araştırmalara bilhassa önem
HER TÜRLÜ FİKİR
HAREKETLERİ, SİYASİ VE İDARİ TESİRLERDEN UZAK KALMALIDIR.
İlmin, tekniğin, güzel sanatların sür’atle gelişmesini
sağlamak için bütün, vasıta ve tedbirlere başvurmak, bu cümleden olarak ehliyet
ve istidatları teşvik etmek, Kütüphaneler, Müzeler, Tiyatrolar, Konservatuarlar
kurmak, ciddi neşriyata yardımda bulunmak. Türk dilinin millî bünyesine uygun olarak süratle gelişmesi
yolundaki çalışmalara yardım etmek, kısaca, yurdumuzda millî ve insanî kültür
seviyesinin yükselmesini sağlayacak her faaliyeti desteklemek, kanaatimizce devletin
başlıca vazifelerindendir. Ancak ilmin, sanatın ve türlü fikir faaliyetlerinin
siyasî ve idarî müdahalelerden uzak kalmasını, demokrasinin değişmez bir esası olarak kabul
VE TEMAYÜZ HAKKI
Kabiliyet ve kudreti müsait olduğu takdirde, bir ilkokul
Öğretmeninin, öğretim derecelerini tamamlayarak, üniversite profesörlüğüne kadar
yükselmesine imkân sağlanmalıdır.
KÜLTÜR MERKEZLERİ KURULMALIDIR
Doğu bölgesinde, her derece ve şubede okulları ve nihayet
Fakülte ve Enstitüleri ile kültür merkezleri kurmak lüzumuna inanıyoruz.
İKTİSADİ SAHADA ÖZEL
TEŞEBBÜS VE SERMAYENİN MEVKİİ
İktisadî hayatta özel teşebbüs ve sermayenin faaliyeti
esastır. Onun için hususî teşebbüs ve sermayeye serbestlik ve güvenle
çalışmak şartları ve yeni, yeni iş sahaları sağlanmalıdır. Faaliyet sahaları iyice hudutlanmak şartıyla, özel teşebbüslerle
devlet teşebbüslerinin yekdiğerine engel olmadan ve karşılıklı yardım suretiyle
bir birini tamamlayıcı bir ahenk içinde, çalışmalarının hem mümkün ve hem de
faydalı olduğuna inanıyoruz.
FAALİYETLERİNİN HUDUTLARI TAYİN VE İLÂN OLUNMALIDIR MADDE 44
Özel teşebbüs ve sermayenin istikrar ve güvenle çalışması
bakımından devlet iktisadî faaliyetlerinin hudutları kesin olarak
belirtilmelidir. Bunun için:
a) Devletin ele
alacağı işlerin uzun vadeli umumî bir plâna bağlamak suretiyle önceden herkesçe
bilinmesi imkânının temini,
iktisadî hayatı tanzim yolunda alacağı tedbirler ile Gümrük, Tekel ve para
politikası gibi iktisadî hayatla sıkı sıkıya ilgili konularda takip edilecek
ana istikametlerin, yine herkesçe bilinmek üzere, önceden tayin ve ifadesini,
Devletin doğrudan doğruya girişeceği iktisadî teşebbüsler şu
ve sermayenin yetip erişemiyeceği, yahut yeter ve yakın kâr görmediği için
girişemeyeceği, fakat, bütün ekonomik faaliyetlere müessir olacak ve memleket
müdafaasını sağlayacak mahiyetteki teşebbüslere girişmek; bilhassa ana sanayii
ve büyük enerji santralarını kurmak, bugün olduğu gibi demiryolu, liman, su işleri
yapmak; büyük taşıt vasıtaları inşa etmek ve işletmek.
gelecek nesillere de şâmil, daimî, menfâatleri bakımından devlet elinde
bulunması, daha faydalı olan büyük Maden ve Orman işlenmeleri kurmak. Devlet, girişeceği iktisadî işlerde, kazanç Maksadından ziyade,
benzeri özel işletmeleri sarsmamak kaydiyle millî ekonominin gelişmesi ve halk
ihtiyarlarının karşılanması gayeleri ile hareket eder.
işleriyle, benzeri özel işletmeler hiçbir surette birbirinden farklı muamele ve
şartlar altında bulundurulmamalıdır. DEVLET İKTİSADİ
Devlet iktisadî faaliyetleri; düzenlemek yolunda alacağı
tedbirlerde, iktisadî hürriyetini ortadan kaldıran fiilî inhisarları, milli
emek ve sermayenin israfını, umumî menfaate ve içtimaî adalete aykırı
istismarları önlemek gibi maksatlarla hareket eder.
SANAYİİN TEŞVİK VE
Memleketin ham maddesini kullanan, halkın zaruri
ihtiyaçlarını karşılayan, geniş işçi zümrelerine geçim sahaları sağlayan, dünya
piyasalarına göre de rantabl olan sanayii ile, umumiyetle ziraat sanayii ve
küçük sanayiden millî ekonomi bakımından himayeye muhtaç görülenler ve halkın
bilhassa köylümüzün boş zamanlarını kıymetlendiren el sanatları, devletçe
himaye ve teşvik olunmalıdır. Bu esaslara göre tanzim edilecek bir “Sanayii
Teşvik Kanunu” projesini Yüksek' Meclise sunmak kararındayız. Sanayimizin kuruluş ve işleyişinde “En iyiyi, en ucuza maletmek”
hedefini daima göz önünde bulundurmak icabeder.
İŞLETMELERİNİN, ÖZEL TEŞEBBÜSLERE DEVRİ
Devlet tarafından kurulan ve programın 45. maddesinde yazılı
vasıfları haiz olarak tesis edilmiş bulunan Devlet İktisadi Teşebbüsleri ve
İşletmecilerinin dışında kalan devlet işletmeleri elverişli şartlarla özel
teşebbüslere devredilmelidir. BALIKÇILIK TİCAET VE
Milli servetimiz olan ve memleket için büyük faydalar vaad
eden balıkçılığı ve her çeşit balık sanayi ve ticaretinin inkişafını sağlamak
ele alacağımız mevzulardandır. İKTİSADİ DEVLET
TEŞEKKÜLLERİNDE RANDIMAN VE RANTABİLİTE MADDE 50
İktisadî devlet teşekküllerinde verimlerin geniş ölçüde arttırılmasının
ve masraflarının mühim nispetlerde azaltılmasını mümkün görmekteyiz. Bu
teşekküllerin idaresinde randıman ve rantabilite hesap ve esaslarına ve
basiretli bir tüccar gibi hareket prensibine sıkı sıkıya bağlanmakla bu hedefe
varılabileceğine inanıyoruz. Bu maksatla iktisadî devlet teşekkülleri idare ve
murakabesinin, daha ileri ve bu müesseselerin özelliklerine daha uygun bir şekilde
tanzimini ve kanunda değişiklikler yapılmasını zaruri görmekteyiz.
HUSUSİ TEŞEBBÜS VE SERMAYEYE DEVRİ
Varidat temini gayesiyle tesis edilerek, bizzat Devlet
tarafından işletilmek suretiyle memlekette iş hacmini daraltan, hayatı
pahalılaştıran Tekel fabrikalarının elverişli şartlarla hususi teşebbüs ve
sermayeye devrine taraftarız. Mahiyetleri itibariyle devlet ve amme iktisadî
teşebbüslerimden olan, Tekel idaresinin şarap, tütün ve sair fabrika ve
işletmeleri gribi, iktisadî teşebbüslerin, 3460 sayılı kanunun teşkil ettiği
iktisadî Devlet Tevekkülleri topluluğu; içerisine alınmasını tabii ve faydalı
buluyoruz. İKTİSADİ İDARE
CİHAZI, TİCARİ ZİHNİYETLE İŞLETİLMELİDİR
Devletçilik politikasının devlete yüklediği her türlü
ekonomik vazifelerin lâyıkıyla başarılabilmesini, iktisadi idare cihazının
iktisadi ve ticari zihniyete ve esaslara göre işletilmesine bağlı görmekteyiz.
Piyasalarda emniyet ve istikrarın sağlanması şarttır. Kat'î
zaruret olmadıkça piyasalara karışılmamalıdır. Bu alanda devlete düşen en
önemli vazife, rekabetin ortadan kalkmasını veya daralmasını önlemeğe çalışmak
Türlü sebeplerden ileri gelen hayat pahalılığı, yalnız dar
ve sabit gelirlilere zarar veren bir dert olmakla kalmamış, bütün istihsal maliyetlerini
arttırmış ve milletlerarası piyasaya uymak zorunda kalan dış ticaretimizi
Devletin ilgili cihazları, çalışmalarını bu mesele üzerinde
toplayarak, iktisadî ve malî hayatın
türlü safhalarında gereken tedbirleri almak suretiyle,
yaşama standardı tabiileştirilmeğe çalışılmalıdır.
Paramızın kıymetini, serbest piyasa döviz kıymetleriyle
memleketimizin iktisadî ve malî durumuna en uygun şekilde ayarlamak ve bu esas
üzerinde tam bir istikrar sağlamak (için dikkat etmek ve kararlı olmak
gerektiği) zarureti karşısındayız. Bu yolda gereken tedbirler bir an evvel alınmalıdır.
Ziraat, millî gelirin en geniş kaynağını teşkil ettiğine ve
nüfusumuzun yüzde sekseni ziraatla geçindiğine göre, ziraî kalkınmanın memleket
kalkınmasının temeli olacağından yana şüphe yoktur. Bu sebeple, devlet
gayretlerinin “Topraktan bol, iyi ve ucuz mahsul almak” hedefinde toplanmasını
DEĞERLENDİRİLMESİ VE İSTİHSALİN ARTTIRILMASI
Memleketimizde ziraat, diğer istihsal şubelerine nispetle,
emek ve masrafa en az karşılık getiren iştir. Ziraatta maliyet ve satış
fiyatları arasındaki fark, asgarî derecededir. Çiftçinin sattığı, satın-aldığı
maddelere nispetle ucuzdur. Maliyetlerin yükselmesinde tesiri olan amillerle mücadele
etmek, diğer taraftan, zirai mahsullerimizin iç ve dış Pazar şartlarının
iyileştirme çarelerini aramak yollarıyla, çiftçiyi bu günkünden daha çok
kazanır ve daha fazla istihsal yapar hale getirmek, en esaslı gayelerimizdendir.
Ziraatımız, âlet, çift hayvanı, makine ve sair vasıta bakımlarından
yoksul olduğu gibi, iyi tohum, ilâç ve saire ihtiyaçları da karşılanmış olmaktan
uzaktır. Çiftçimizin donatımı işi, zirai kalkınmamızın başlıca konusudur.
Bundan başka, çiftçimizi, işine yarayacak teknik bilgi ile teçhiz etmeğe ve
istihsal metotlarımızı ıslaha ve daha verimli hale getirmeğe mecburuz. Bütün bu
ihtiyaçları memleket ölçüsünde karşılayacak tedbirlerin süratle alınmasına
Ziraî kredi, istihsal hacmiyle mütenasip ve istihsali
sür'atle arttırmada esaslı âmil olabilecek -miktar ve mahiyette olmalıdır. Bu
bakımdan Ziraat Bankasının faaliyeti ve sermayesinin arttırılması meselesi
üzerinde Önemle durulmak lâzımdır. Ayrıca, kooperatifleşme yolu ile kredi
varlığına çareler bulunabileceği kanaatindeyiz. Bunun için, kooperatif hareketini hızlandırmağa ve bundan başka
da yer yer çiftçiye kredi yapacak mahallî bankalar kurulmasına çalışacağız.
Çiftçimizin, kredi kooperatifler ile olduğu gibi istihsal ve
satış kooperatifleri kurmak ve bunları çoğaltmak yolu ile de, takviyesini lüzumlu
Ziraî kalkınmamızda büyük ehemmiyeti aşikâr olan kuraklıkla
mücadelenin ve sn işlerinin hızlandırılmasını ve genişletilmesini çok lüzumlu
Hayvancılık, millî gelirde geniş yer tuttuğu gibi,
çiftçimizin yardımcısı, büyük bir yurttaş kitlesinin başlıca geçim vasıtası ve
en esaslı besin maddelerimizin kaynağı olmak itibariyle de çok önemlidir.
Memleketimiz, hayvancılık bakımından geniş imkânlar göstermektedir. Hayvan
mevcudunu arttırmak ve cinslerini ıslah etmek yolundaki gayretlerin
arttırılmasında maddî fedakârlıklardan kaçınılmaması zaruridir.
TEŞVİK VE HİMAYESİ
Ziraî sanatlara kredi vermek ve gelişmelerine yardım etmek
yönünde Ziraat Bankasının esaslı gayretler sarf etmesine ve özel teşebbüs ve
sermayeyi de bu sahaya çevirmek için her türlü teşvik ve yardımda bulunmasına
Devlet, elindeki mahdut imkânları ziraat işletmeciliğine
hasretmektense, bundan sonra bu imkânları çiftçi kitlesinin iyi, bol ve ucuz
istihsal yapmasına yardım yolunda kullanmalıdır. Bu maksatla her bölgede yeni
yeni örnek çiftlikler, fidanlıklar, hayvan ıslah merkezleri, tohum üretme ve
araştırma istasyonları kurmak yolunda çalışılmalıdır.
Devlet, ucuz ve her bölgenin tabiat şartlarına uygun âlet ve
yedek parçaları çiftçinin ayağına götürmeli ve bu maksatla memlekette çok geniş
sarf yeri olan basit ziraat âletleri sanayinin süratle kurulmasını
BASİT ZİRAAT ALETLERİ
Ziraî kalkınmamızda devletin ağır ve geniş vazifeleri
bulunduğuna inanıyoruz. Bu vazifelerin yapılması için, meseleyi bütün genişliği
ile toptan ele almak ve işleri, sarf edilecek emek ve paraya nispetle, verimi
en çok ve tesiri millî ekonomi bakımından en geniş olanlardan başlamak üzere
tertiplemek ve plânlaştırmak lâzımdır.
BİLGİ VE SERMAYENİN
ZİRAAT SAHASINA İNTİKALİ
Bilgi ile çalışan emek sermaye ve teşebbüsün ziraat sahasına
dökülmesini, ziraî istihsal ve millî gelirin arttırılmasında önemli bir konu
olarak görmekteyiz. Bu maksadın temini için gerekli tedbirlerin alınmasına
Millî servetimizin büyük ve önemli Bir parçasını teşkil eden
ormanlarımızın muhafaza ve geliştirilmesi, devletin daima büyük titizlikle
üzerinde duracağı bir konudur.
Köylümüzün kereste, odun, kömür ihtiyacım zamanında ve yeter
miktarlarda ve ucuz olarak verme ve bu işlerde köylünün; Devletin imkân ve
vasıtalarından da faydalanmasını sağlamak suretiyle köylüyü ferahlatacak ve
orman işletmelerinin işlerini ve masraflarını hafifletecek tedbirlerdendir.
Devlet Orman İşletmelerinin "tevzii" masrafları ile
istihsal masrafları fasıllarında mühim nispetlerde tasarruflar yapılabileceğine
inanıyoruz. MADDE 71
Orman mahsulleri fiyatlarındaki yükseklik umumî hayat ve
ekonomik gelişmemiz üzerindeki tesirleri göz önünde tutularak bu fiyatlarda
indirmeler yapılmasını zarurî ve mümkün görüyoruz.
BÜTÜN ORMAN VARLIĞI
VE BÜYÜK ORMAN İŞLETMELERİNİN DEVLET ELİNDE KALNMASI ZARURİDİR.
Ehemmiyetli tesislerin kurulmasını ve toplu istihsal
yapılmasını gerektiren büyük orman işletmelerinin devlet elinde bulunmasını faydalı
ve zarurî görmekteyiz. Kurulacak önemli tesisleri karşılayacak büyüklükte olmayan
küçük ormanlar, devletin sıkı murakabesi altında, özel teşebbüs eliyle de işletilebilmelidir.
AÇIKLIK VE ŞEFFAFLIK MUTLAKTIR
Samimilik ve açıklıkla ve çok sıkı bir tasarruf zihniyetiyle
tanzim edilmiş denk bütçe malî siyasetimizin esasıdır. İç emniyeti korumak için
sağlam bir idare cihazının işlemesine; Dış emniyeti korumak için de millî savunma
ihtiyaçlarını karşılamağa yeter bütün masrafları sağlamak, bütçede
gözeteceğimiz başlıca, hedeftir. Bütçenin adî masrafları için açık veya kapalı istikraz
(borçlanma) yoluna gidilmemeli ve yeni emisyonlardan kaçınılmalıdır.
İÇ BORÇLANMAYI TASVİP
İstihsal ve milli gelirin süratle artmasını sağlayacak
işlere münhasır kalmak üzere dâhili istikrazlar ve iktisadî istiklâlimize uzaktan
yakından dokunmayacak, normal şartlarla uzun vadeli dış istikrazlar yapılmasını
çok faydalı ve lüzumlu görmekteyiz. Bütün devlet iktisadî teşebbüsleri için, asıl sermayenin
yanında obligasyon çıkarmak usulünden faydalanılmasını, devlet bütçesinin yükünü
hafifletmek bakımından lüzumlu sayarız.
Vergilerin içtimaî adalet kaidelerine uygun ve yurttaşların
ödeme kabiliyetleriyle mütenasip olmasını ve vergi sistemimizde, vasıtalı vergilerden
ziyade vasıtasız vergilere daha geniş yer verilmesini gerekli buluyoruz. Şahsi
takdire dayanan vergî usullerinden, vergi mahiyeti alan iane ve bağış
yollarından kaçınılmalını, vergi borcundan dolayı hapis cezasının
Vergi sistemimizin ıslahı, cibayet usullerinin
sadeleştirilmesi ve daha emniyetli ve az masraflı hale getirilmesi suretiyle,
yeni vergiler konulmadan dahi, devlet gelirinin artacağı kanaatindeyiz.
Memlekette iş hacmini daraltan istihsâl maliyetlerine
doğrudan doğruya tesir yaparak dış piyasalarla mübadeleyi güçleştiren veyahut hayat
pahalılığının amillerinden olan vergi ve resimlerden değiştirmeler ve
indirmeler yapılmasına, hayvan vergisinin birden veya tedrici surette kaldırılmasına
HAZİNE MENFAATİNDEN ÜSTÜNDÜR
Partimiz, Maliye işlerinin, hazinene menfaatini halkın menfaatlerinden
ayrı ve üsttün görmeyen; İktisadî ve içtimaî prensiplerimize uygun bulunan bir
anlaşmayla yürütülmesi lüzumuna kanidir. Bu esasın gerçekleştirilmesi yönünde, kazaî
ve idarî müeyyideler konulmasına çalışacağız. BAYINDIRLIK VE
Millî ekonominin gelişmesini geciktiren sebeplerden birisi
de ulaştırma ekonomimizin yetersizliği ve pahalılığıdır. Ulaştırma işlerimizi bu
görüşün gerekli kıldığı önemle ele almak fikrindeyiz.
MODERN YOLLAR İNŞÂA
EDİLECEK VE EN ÜCRA KÖYLERE DAHİ ULAŞIM SAĞLANACAK. GİDEMEDİĞİMİZ YERLER BİZİM
DEĞİLDİR. MADDE 80
Modern yol yapım tekniği, büyük vasıtalara, makinelere
ihtiyaç göstermektedir. Köy, bucak yolları dışındaki yapımın merkezden idaresini,
esaslı bir plân içinde büyük yol şebekeleri kurulmasını, bunların devamlı tamir
ve bakıma tabi tutulmasını zarurî görüyoruz. Bu bakımdan kanunlarımızda değişiklikler
yapılmalıdır. Özel kanununa göre, köy ve bucak yollarının süratle yapılması göz
Demiryollarımızın inşasına devam olunmalıdır. Demir
yollarımızı besleyecek kara yolları ile limanlar, depo ve antrepoların,
birbirlerini tamamlayıcı surette yapılmalarını ulaştırma sistemimizin içinde
AKARYAKITTA UCUZLUK MADDE 82
Ulaştırmada ucuzluğa sağlamak için her türlü taşıt
vasıtalarını ve yedek parçalarının memlekete getirilmesinde kolaylık
gösterilmesini, akaryakıt fiyatlarının ucuzlatılmasına çalışılmasını zarurî
Umumiyetle ulaştırma, depo ve antrepo ücret ve tarif
elerinin millî ekonomiye uygun olarak tespiti "Varant" usulünün
tatbiki, gözettiğimiz hedeflerdendir,
İstikbal hava nakliyatındadır. Bu konu üzerinde Önemle
TÜRK İHRACATI MİLLİ
BÜYÜK MİLLİ ÜLKÜSÜDÜR.
Devlet deniz işletmeciliği ile ilgili bütün vasıtalarımızla
tesis ve teşekkülleri bir idare altında toplamayı gerekli buluyoruz. Özel
şahıslar elindeki deniz işletmeciliğini ve şilepçiliğini himaye etmeliyiz. Türk
ihracat mallarını, millî vasıtalarımızla dış pazarlara götürmek gayemiz
olmalıdır. Memleketimizin üç tarafı denizle çevrilidir. Coğrafi durumumuz,
endüstrisi, ticareti ve sporu ile bize, en ileri denizci bir millet olarak
yetişmek fırsat ve kabiliyetini vermektedir. Denizciliği,"Türkün büyük,
millî ülküsü” olarak kabul ediyoruz.
YURTTA SU MESELESİ
HALK İÇİN VE LEHİNE İMAR, İNŞÂA VE İHYA EDİLECEKTİR MADDE 86
Çiftçimiz bir taraftan sel ve taşkınların tahripleri diğer
taraftan, kuraklığın acı neticeleri ile daima karşı karşıyadır. Yurtta su
meselesi, sağlık bakımından da çok büyük bir önem göstermektedir. Bu
sebeplerden, su işlerimize daimi artan bir hızla devam olunmasına çalışmak
hedefimizdir. Bu konuda başlanmış işler bitirilmeden yenilerine başlamamak, halin
icabıdır. Küçük su işleri üzerinde de ayrıca önemle durulması, bu işlerde
halkın ve ilgililerin de iştirakini sağlayacak tedbirler ve müeyyideler
MİLLİ BÜNYEYİ KEMİREN
Nüfusumuzun ve istihsal kudretimizin çoğalması davasında
büyük bir amil olan umumî sağlık işlerimiz, artan bir hızla ve plânla yürütülmek
ihtiyacındadır. Bunun için, bütçeden, yeterli tahsisat ayrılmasını, sıtma başta
olmak üzere, millî bünyeyi kemiren bütün hastalıklarla esaslı surette mücadele
imkân be vasıtalarının sağlanmasını ve bu maksatla ilgili Bakanlıklarla da iş
birliği yapılmasını, Partimiz, memleketin en büyük ihtiyaçlarından sayar.
Demokrat Parti Programı; 07 Ocak 1946 günü,
Devlete verilen programdır. O günden bu güne "daha iyisi" hiç olmadı!...,
tarihi ve kadim Demokrat Parti'nin resmi kuruluş bildirimi esnasında
Ali Naili Erdem: “Ne Mustafa Kemal ATATÜRK'süz ve ne
de, İslâm’sız bir Türkiye düşünülemez...”
Türk Parlâmenterler Birliği Onursal Başkanı, eski TBMM
Başkan Vekili ve 4 dönem Denizli Milletvekili Hasan Korkmazcan önderliğinde,
Ankara merkezli olarak faaliyet gösteren “Demokratik Değerler Hareketi”nin
düzenlediği toplantıda konuşan, bir dönemin Sanayi, Çalışma ve Milli Eğitim Bakanı, halihazır
Demokratlar Kulübü Başkanı Ali Naili Erdem; “Hukuk ve Demokrasi canının
istediği zaman inilecek, canının istediği zaman binilecek bir tramvay değildir…
Demokrasi bir başkasına ihtiyaç duyulmak suretiyle başlar. Ben bana yeterim
egosu, bencillik, kişisel hırs ve ihtiras demokraside yoktur. Demokrasi sen
varsan ben varım anlayışı ile başlar ” dedi.
Erdem (devamla) şunları söyledi:
“Ben 1947’de Ankara Cebeci ocağını kuran üniversite talebesiyim. O tarihten bu
yana da Türk siyasi hayatında onurlu, sorumlu, ilkeli, dürüst ve namuslu
kalarak Atatürk çizgisinde yürümüş bir insanım. 17 Temmuz 1920 ilk maarif
şurası toplanır. Toplantıda hanımefendiler 3. sıradadır. Gazi Mustafa Kemal
Atatürk devrin Milli Eğitim Bakanına neden hanımefendiler 3. sıradadır diye
sorar ve o hanımefendiler birinci sırada yerlerini alırlar. Gazi o günkü
konuşmayı yapar, “Yeni yetişecek nesil fikri hür, irfanı hür, vicdanı hür
olacaktır.” Peki ne oldu bu nesiller? Türkiye’de çare arıyor herkes. Türkiye’de çare arıyor herkes. Türkiye’de çare Atatürkçü
olarak kalabilmektir. Ben içinizde en yaşlı olan adamım, hiçbiriniz benden
yaşlı değil, ben 89’u bitirdim. 20 sene parlamentoda kaldım, 5 dönem bakanlık
yaptım. Türkiye bizim sevdamızdır. Ne Mustafa kemalsiz, ne de İslamsız bir
Türkiye düşünemem. Gazi bana ne kadar yakın ise İslam da bana o kadar yakın ve
Gazi’den yola çıkarak İslam’a dil uzatanlara ve Kur’an’dan yola çıkarak
Atatürk’e dil uzatanlarla beraber olamam. Gazi Mustafa Kemal Cumhuriyet dedi.
Parlamentoda adamlar gördüm, mangal gibi yürekleri vardı ama
beyinleri yoktu. Deryalar gibi akıllı olanlar vardı ama yürekleri çorak araziler
gibiydi. Demokrasiyi yaşatmak mı istiyorsunuz; hem cesur hem akıllı adamlara
ihtiyacınız var. Şu an itibarı ile size anlatmaya çalıştığım demokrasi sayısal
bir kavram değildir. Demokrasi hukuksal ve ahlaksal bir kavramdır. Eğer orada
hukuk yok ise, hukuka budalaların uydurması gözü ile bakılıyor ise, ahlak
benim kasamdır tabiri ile yaklaşılıyorsa, orda demokrasi yoktur. O demokrasinin
içerisinde sorumluluk olacaktır, insan sevgisi olacaktır. Bugün Türkiye’nin
ihtiyaç duyduğu şey demokrasidir. Demokrasi canının istediği zaman inilecek,
canının istediği zaman binilecek tramvay değildir. Demokrasi bir başkasına
ihtiyaç duyulmak ile başlar. Ben bana yeterim egosu demokraside yoktur.
Demokrasi sen varsan ben varım anlayışı ile başlar.
1215 Magna Carta İngiltere, 1789 Fransız İhtilali, 1757 Amerika İstiklal
Beyannamesi, Fransa’nın dünyaya hediye ettiği 3 önemli hazine vardır; özgürlük,
eşitlik, adalet. Bunları arayın da bulun Türkiye’de bakalım. Eğer bir yerde
insanlar fikirlerini söyleyemiyorlar ise, sizler bir mezarlıkta yaşıyorsunuz
Gazi Mustafa Kemal ATATÜRK, fikir babam dediği Ziya Gökalp’e soruyor; ‘Nasıl bir Türkiye?’. Ziya Gökalp’in yazdığı formül şudur; ‘Türk
milletindenim, İslam ümmetindenim, batı medeniyetindenim. ‘.
Formül budur. Peki, nedir burada anlatılmak istenen şey;
sırtınızı batıya dönerek yaşamaya kalkarsanız, çağdaş devlet olamazsınız.
Meclis kürsüsünde Gazi şunu haykırır; ‘Benim hayatta yegâne fahrim, servetim
Türklükten başka bir şey değildir.’. Türklük bir ırk meselesi değildir. Bir
kültür meselesidir. Merhaba diyebilmek, sabahleyin simitçinin sesini
duyabilmek, kapıdan geçen arkadaşınıza seslenebilmek, burası Muş’tur yolu
yokuştur türküsünü dinleyebilmek, Zeki Müren’den bir parçada birlikte
Bunları bir araya getirebilecek bir anlayışa Türkiye’de ihtiyaç vardır. Ne
oldu, neden bozuldu?. İslam’da en büyük rütbe fikirdir. Ama bankalar mâbed
olalı, bizim insanımız paraya teslim oldu ve paranın açmadığı kapı kalmadı. Bir
büyük talihsizliği yaşıyor Türkiye, para mı Türkiye mi sorusuna para diyor,
para mı vatan mı sorusuna para diyor, para mı namus mu sorusuna para diyor,
böyle bir noktaya getirdiler Türkiye’yi. Böylesine bir Türkiye’de demokrasiyi
ayakta tutmaya mecburuz. Demokrasinin
bittiği gün bizde biteriz. Demokrasinin bittiği gün bizde biteriz. Tek kapı,
gireceğiniz kapı, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde var olabilmektir. Sevgili
Hasan onu yapmaya çalışıyor. 40 haramiler var onları ürkütmeden oraya
girebilmek büyük bir mesele. Türkiye 1739 sayılı Temel Eğitim Kanununu
çıkardığım zaman, bir şeyi anlatmaya çalıştım. Batı dünyasında konuşmadığımız
lider kalmadı. Bunları size şunun için söyledim; her millet kendi kültürü ile
yaşar. Eğer siz kendi okullarınızda, kendi insanınızı yetiştirmezseniz başka
birinin devleti olursunuz.
Fransız okullarında Japon gibi düşünen birisi yetişmez. Alman okullarında da
Japon gibi düşünen yetişmez. Her millet kendi insanını yetiştirir. Hiç kimse
beni yanlış anlamasın, darbeler Türkiye’yi altüst etmiştir. Ben her darbede
içeriye giren arkadaşlardan birisiyim. Her darbe sonrasında birçok insan
alkışlandı. Zincirbozan’da sevgili Deniz Baykal ‘Eğer 27 Mayıs tarihinde Ali
Naili Erdem’in kapısının önünde bir hafta davul zurna zeybek oynatmasaydınız
biz bugünlere gelmezdik.’ dedi. Çünkü birinin felaketini beklersen o felaket
sana çark eder. Öyle ise yapılacak şey, demokrasiyi ayakta tutmanın yolu,
sivil ruhu egemen kılmak. Hâkimiyet kayıtsız şartsız milletindir diyorlar…
Hâkimiyet kayıtsız şartsız milletindir diyorlar, öyle mi?
Ben bunu bir keresinde söyledim, karşımda Bayındırlık Bakanı vardı o tarihte
‘Hâkimiyet Allah’ındır’ dedi. Evet, Kur’an’da öyle olduğunu ben de biliyorum
ama sana siyasi iktidar kimde olacak onu anlatmaya çalışıyorum dedim. Şahısta mı olsun, ailede mi olsun, sınıfta mı olsun, milletin kendinde mi
olsun, deyince; ‘Millet senin kafanda teşekkül etmiş bir evhamdan ibarettir
.’dedi. ‘Peki, ne var, cemaat var, tarikat var.’ dedi.
Sevgili güzel insanlar millet kavramını yok etme noktasına sürat ile
gitmekteyiz. Osmanlı’da millet yoktu. Beni lütfen yanlış anlamayın, millet
kavgasını Gazi Mustafa Kemal başlattı ve bize millet olma vasfını vermeye
çalıştı. Aziz ve necip Türk Milleti bunu söylüyordu.
Bir şeyin daha altını çizelim, büyük tarihçilerden biri; Osmanlı çöküyordu
diyor, Tanzimat’ın aydınları da Osmanlı’nın çöküşünü seyrediyordu. Şimdi de
Türkiye’de aydınlar aynı şeyi yapıyor. Millet feleğinin kaderini aziz
hanımefendiler beyefendiler aydınlar çizer. Bugün aydınlar suskun, konuşmuyorlar. Burada yaptığımız konuşmaların bir gün inşallah gök kubbede
yerini almasını temenni ederim. Sevgili Hasan Korkmazcan çalışıyor. Allah
yardımcısı olsun. Ben bir Atatürk sevdalısıyım, bir Türkiye sevdalısıyım, ben o
rüzgârlarla büyüdüm ve büyüyorum. Biraz evvel söylediğim gibi haramdan uzak
yaşadık, Allah’lı bir dünyada var olmanın kutsiyeti içindeyiz. Yapılan
araştırmalara göre yüzde 28 insan tarafsız şu anda. Demek oluyor ki bir
boşluk var, bir beklenti var. Sandığa gideceksiniz, gitmekle de
kalmayacaksınız, dostlarınızı tutacaksınız sandığa getireceksiniz. Bu yüzde 28
sizin arkadaşlarınız, bunları sandığa getirin. Demokrasinin yolu madem sandıktan
geçiyor, sandığa sahip olunuz.
Ben 46 seçimlerine Demokrat Parti’nin İzmir Kemalpaşa ilçesinden
girdim. Pomak Köyü vardır, bir de Boşnaklar Köyü vardır. Ben o köyde seçime
girdim. Köyün ağası geldi, ne yazıyorsunuz dedi, işte zabıt tutuyoruz dedik,
yırt onu dedi. Yırttılar yaz oraya dedi 168 iştirak, 168 CHP. Döndü bana ‘
Halil Efendi’nin oğlu babana söyle benim ne dediğimi anlar o’ dedi. Bir
hafta sonra babam devlet memuruydu mahkeme başkâtibi tayini çıktı, gerekçe
Memurun oğlu demokrat olmaz. Ben oradan geliyorum hanımefendiler, beyefendiler.
Şimdi sevgili Esat (Kıratlıoğlu) benim kardeşim, çok güzel şeyler söyledi,
yolunuz aydınlık olsun. Yeni bir oluşumun içerisinde uğraşıyormuşsunuz,
hayırlısı olsun. Ben sevgili Esat gibi sizlere sadece temennide bulunur, eksik
olan veya ihtiyaç duyduğunuz fikirler olursa onlara da yardım ederiz. Onun
dışında bizim aktif görev almamız, hele benim almam mümkün değildir. Ama sizi
desteklemekten geri kalmayız.
Ya Erdem neden böyle söylüyorsun. 3 tane evladım var. Ne olur girersem biliyor
musunuz? 3’ü de devlet memuru. Biz politikadan çocuklarımıza çok çektirdik.
Parlamentonun içerisinde gerçek bir milletvekili olarak haysiyetinizle ayakta
kalmak istediğiniz zaman çektiğiniz ıstırabın ne olduğunu bilir misiniz?.
Fevkalade zor. Ne gündüzünüz var, ne de geceniz, ne yemek saati, ne de tatil.
Hiç birisi yoktu. Biz öyleydik çünkü bizi delege seçiyordu. Biz genel
başkanların karşısında takır takır konuşurduk. Şimdi konuşamazsınız ki. 50-60
halkın meclisidir.60-80 delegelerin meclisidir. 80’den sonraki mecliste genel
başkanların meclisidir. Genel başkana karşı çıkamazsınız. Çıkarsanız kapıya
konulursunuz ve bunun adı demokrasidir. Demokrasi düşündüğünüzü rahatça
söylemektir. Dostoyevski harika bir roman yazmış. Diyorlar ki; Çar seni takdim
edecek. Çar’ın huzuruna çıkıyor. Çar; ‘Dile benden ne dilersen.’ diyor.
Dostoyevski; ‘Suallerime cevap.’ diyor. Öyleyse demokrasiyi yaşatmak
istiyorsak, birey şaheserdir.
baştan sona insandır. Bunları şunun için anlatıyorum, sevgili Hasan’ın ve sizlerin
hepinizin yolunun aydınlık olmasını Cenab-ı Hakk’tan diliyorum. Size duamız
eksik olmayacaktır, temennim eksik olmayacaktır, sıkıştığınız anda
tecrübelerimden yararlanmak istediğinizde amenna der destek veririm, başımın
üzerinde yeriniz var.”
(14 Kasım 2014 Cuma, Demokratik Değerler Hareketi Merkezi,
Demokratlar Kulübü Başkanı Ali Naili Erdem; Hasan Korkmazcan,