İüregiñ infarkty. Saglyk
@Redmi | 07.01.2019 ı.
İüregiň adam ömrüniň dowamynda dyngysyz işleıänligi sebäpli, ol kislorodyň we ıokumly maddalaryň üznüksiz gelip durmagyna mätäçdir. Şonuň üçin hem ıüregiň ıörite öz damarlar ulgamy bolup, daşky görnüşi boıunça ol täji (rusça "korona") ıadyňa salıandyr. Şol sebäpden hem ıüregiň damarlaryny "koronar" ıa-da "täç görnüşli" diıip atlandyrıarlar.
İüregiň üznüksiz işi damarlardan ganyň hem üznüksiz hereketini talap edıändir.
İüregiň infarkty (miokardyň infarkty) ıürek gan aılanyşygyň bozulmagy netijesinde döreıän ıürek keselleriniň iň howplusy bolup durıandyr.
Miokardyň infarkty – ıürek gan aılanyşygynyň ıiti bozulmalary netijesinde ıürek myşsasynda emele gelıän nekroz (myşsa öıjükleriniň ölmegi) bilen häsiıetlendirilıän ıagdaıdyr.
İürek gan aılanyşygynyň bozulmagy ıüregiň oňa bolan talaby bilen gan aılanyşygy amala aşyrma mümkinçiligiň deň agramlylygy ıitirlende ıüze çykıandyr.
Soňky 20 ıylyň dowamynda erkek adamlaryň miokardyň infarktyndan ölümçiligi 60%-e barabar boldy. Häzirki wagtda bolsa bu kesel "ıaşaryp", 30-35 ıaşly adamlarda hem duş gelıändir.
Aıallar 50 ıaşa çenli (aıal gormonlary goraıarka) bu kesele ıolukmaıan bolsalar hem, aıbaşdan galma döwründe olaryň keselçiligi erkek adamlaryňky bilen deňleşıändir. Bu kesel maıyplyga getirıän esasy sebäpleriň biri bolup, kesellänleriň içinde ölümçilik 10-12%-e deňdir.
Miokardyň gan aılanyşygynyň bozulmagyny, gan damarynyň gan lagtasy ıa-da aterosklerotiki ıaşmajyklar bilen ıapylmagy, ıürek myşsasynyň üıtgemegi netijesinde 2-3 koronar damaryň içiniň daralmagy ıaly sebäpler döredip biler.
Miokardyň infarktynyň döreışinde birnäçe tapgyry belleıärler:
1. Infarktyň öň ıanyndaky döwür – birnäçe minutdan 1,5 aıa çenli dowam edıär. Bu döwürde ıüregagyryly tutgaılaryň güıji we dowamlylygy artıar. Bejergi özwagtynda başlananda, infarktyň öňüni alyp bolıar.
2. Iň ıiti döwri – köplenç duıdansyz ıüze çykıar. Bu döwürde infarktyň ıüze çykjak kliniki görnüşi aıyl-saıyl bolıandyr.
Ol aşakdaky görnüşlerde ıüze çykyp biler:
Agyryly görnüşi – ıüze çykan infarktlaryň 90%-i şu görnüşe eıe bolıandyr. İakıan, gyzıan, basıan ıiti, güıçli agyrylar döşde peıda bolıar. Agyry güıjäp, çep egne, ele, pilçä, ıaıjyk süňke, çep tarapdan aşaky äňe çenli ıaıraıandyr. Agyryly tutgaılaryň dowamlylygy birnäçe minutdan 2-3 güne çenli dowam edıändir. Köplenç näsaglarda howsalaly ıagdaıyň (sowuk der inme, ıüzüň gyzarmagy ıa-da agarmagy) ıüze çykmagy mümkindir.
Demgysmaly (astmatiki) görnüşi – infarktyň demiň gysmagy, öıkeniň çişginliligi bilen emele gelıän görnüşidir. Bu görnüş köplenç gartaşan ıa-da gaıtadan infarkty başdan geçirıän adamlarda ıüze çykyp biler.
Garyn (abdominal) görnüşi – infarkt garyn boşlugynda agyrylaryň döremegi bilen başlanıar. Näsagda ıürek bulanma, gaıtarma, içiň ıellenmegi ıaly alamatlar bolup biler. Infarktyň bu görnüşi köplenç hirurgiki keseller bilen çalşylıar.
İürek urşuň bozulmagy bilen ıüze çykıan (aritmiki) görnüş – ıürek urmanyň çaltlaşmagy ıa-da seıreklemegi bilen ıüze çykyp, näsagyň huşuny ıitirmegine getirip biler.
Beıni (serebral) görnüşi – ıüregagyry ıüze çykanok, ıöne beıniň gan aılanyşygynyň peselmegi netijesinde kellagyrylar, baş aılanma, görüşiň bozulmagy ıaly alamatlar ıüze çykıar. Köplenç el-aıagyň duıgurlylygynyň peselmegi ıa-da ysmazlyk ıüze çykyp biler.
3. İiti döwri – takmynan 10 gün dowam edıär. Bu döwürde ıürek myşsasynyň ölen ıeri gutarnykly emele gelip, onuň ıerinde ıara yzy döreıär. Bu döwürde bedeniň gyzgyny ıokarlanyp biler.
4. İiti döwürden soňky döwür – 8 hepdä çenli dowam edip, onuň dowamynda yara yzy doly emele gelip dykyzlanıandyr.
5. Infarktdan soňky döwür – 6 aı dowam edıän bu döwürde näsagyň ıagdaıynyň kadalaşmagy bolup geçmelidir.
Bejergi çäreleri talaba laıyk alnyp barylmadyk ıagdaıynda infarktyň gaıtadan döremegi, ıüregagyry tutgaılaryň ıa-da ıürek ıetmezçiliginiň döremegi mümkindir.
Miokardyň infarktyny üç alamat boıunça anyklamak mümkindir:
Özboluşly agyrylaryň döremegi;
EKG-de ıüze çykıan üıtgemeler;
Ganyň biohimiki görkezijileriniň üıtgemegi (fermentleriň hem-de fibrinogeniň ıokarlanmagy, leıkositleriň köpelmegi).
Miokardyň infarktynyň getirıän gaıraüzülmelerini irki we giçki toparlara bölüp bolar:
Irki gaıraüzülmeler: ıürek-damar ulgamynyň işiniň ıiti ıetmezçiligi, kardiogen şogy, ıürek urgularyň we geçirijiligiň bozulmagy, damarlarda gan lagtalarynyň emele gelip, damary dykmagy (tromboemboliki gaıraüzülmeler), perikardit.
Giçki gaıraüzülmeler: ıürek-damar ulgamynyň işiniň dowamly ıetmezçiligi, ıüregiň giňelmegi, tromboemboliki gaıraüzülmeler.
Miokardyň infarktynyň bejergisi näçe tiz başlansa, şonça-da näsag üçin onuň netijeliligi artıar.
Bejergi keselhananyň reanimasiıa bölüminde alnyp barylmalydyr.
Tiz lukmançylyk kömegi ıetip gelıänçä, näsagy ıatyrmalydyr we agyryny aırar ıaly serişdeleri bermelidir. Bu maksat üçin nitrogliserin ulanylıar. Näsag nitrogliseriniň bir gerdejigini (0,5mg) ıa-da sepme (aerozol) görnüşini kabul edıär.
Eger agyryly tutgaılar 5 minutdan gowşamasa serişdäni gaıtalaıarlar.
Tiz kömek gelıänçä agyrylar aırylmasa, lukman narkotiki agyrysyzlandyryjylary ulanıar.
Agyryny aıyrmak gaıragoıulmasyz kömegiň esasy çäresi bolup, onuň şok ıagdaıyna getirip biljekdigini ıatda saklamalydyr.
Näsagyň ıagdaıyny gowulandyrmak üçin aşakdaky çäreler geçirilıär:
Gan damarynda emele gelen gan lagtasyny eretmek – bu çäre näçe tiz geçirilse, şonça-da netijeler kanagatly bolıandyr. Gan lagtasynyň 6 sagatdan soň eremegi, zeperlenen ıürek myşsasynyň diňe 5%-e golaı bölegini halas etmäge mümkinçilik berıändir. Bu maksat üçin streptaza, kabikinaza ıaly serişdeler ulanylıar.
İürege düşıän agramy azaltmak – bu maksat üçin hereket edıän umumy ganyň mukdaryny azaldıan, gan basyşy peseldıän, ıürek urmalaryň ıygylygyny seırekleşdirıän serişdeler ulanylıar. Bu çäreler ıürek myşsasynyň kisloroda bolan talabyny azaldyp, zeperlenen myşsa öıjüklerine agramlylygy peseldıändir.
Miokardyň alyş-çalyş ıagdaılaryny gowulandyrmak çäreleri (meselem, witamin E, preduktal).
İüregiň infarktynyň bejergisi diňe keselhanadaky çäreler bilen tamamlanman, keselden soň näsag 6 aılyk dikeldiş döwrüni geçmelidir.
Infarktdan soň adam ıaşaıyş düzgünini üıtgetmelidir. Fiziki işjeňligi kem-kemden köpeltmelidir, zyıanly endiklerden (çilim çekmek, alkogol içgilerini içmek) saplanmalydyr.
Lukmanyň bellän dermanlaryny hemişe kabul etmelidir.
Gan basyşyň, gandaky holesteriniň, trigliseridleriň mukdaryna gözegçilik edip durmalydyr.
Lukmanyň gözegçiligi astynda näsag adaty ıaşaıyş düzgünlerini, iş endikleri bilen meşgullanmagy dowam edip biler.
Ceshme: Saglyk internet sahypasyndan
bu blog 147 gezek okaldy
“İüregiñ infarkty. Saglyk” blogy 5 günlük baş sahypada durmaga mynasyp hasaplaıan bolsaňyz aşakdaky “GALDYR” düwmä basyň.
@kowum pikirini paılaşdy
@kowum, içeri girdi
@Tesla, içeri girdi
@oraZIK, içeri girdi
@dodaksyz_cekimli pikirini paılaşdy
@dodaksyz_cekimli, içeri girdi
@Jepax, Gündelikden ıazgylar atly bloglar teswir ıazdy
@Jepax, Fotograf we dosty atly blogy halady
@pikirchi pikirini paılaşdy
@Jepax • 5 sagat öň
13den song yzyny okamadymay. 13 kishimi oho sanayy..
@Abdurrahman • 6 sagat öň
Yazanynyz uchin sagbolun gowja telefonynyz bar eke..
@Graff • 8 sagat öň
@cherry • 9 sagat öň
@altynyigit • 10 sagat öň
ahli blog yazgylar gozegcilik edip barlanyp blog y..