Paslanmaz Çelik Türleri ve Kullanım Alanları Nelerdir?
Paslanmaz çelik, en az yüzde 10,5 oranında krom elementi içeren demir - karbon alaşımıdır. Krom, çeliği paslanmaya (korozyona) karşı koruyan temel elementtir.
Tabloda da görüleceği üzere, krom oranı arttıkça çeliğin paslanmaya karşı dayanımı artar.
Korozyona ve lekelenmeye karşı yüksek dirençli
Geniş sıcaklık ölçülerinde kullanılabilir
Düşük bakım maliyetine sahip
Göz alıcı ve sağlıklı
Yüzde 100 geri dönüşümlü ve çevre dostu
Paslanmaz çelik yassı ürün, plaka, çubuk, tel, boru, şekilli uzun ürünler gibi birçok farklı şekilde soğuk ve sıcak haddeleme yöntemleriyle ve döküm parçaları olarak kullanılabilir.
Paslanmaz çeliğe kolay şekillenme özelliğini veren Nikel elementidir. Krom miktarının arttırılmasıyla birlikte nikel ve molibden, bakır, titanyum, azot veya alüminyum gibi elementlerin ilavesiyle dayanıklılık özellikleri arttırılır, her türlü ihtiyaca uygun malzeme üretilir.
Paslanmaz çeliğin kullanıldığı sektörler gıda, sağlık, otomotiv, beyaz eşya, inşaat, kuyum gibi geniş bir yelpazedir. Örneğin, mücevherlerde kullanılan en yaygın kalite paslanmaz çelik 316L‘dir. Paslanmaz çelik, gümüş gibi zamanla oksitlenme ve kararma yapmaz. Ayrıca paslanmaz çeliğin yoğunluğu gümüşe oranla biraz daha hafif olmasında dolayı tasarımcılara kolaylık sağlar.
Her bir özel uygulama için doğru kalite ve tipteki paslanmaz çeliğin seçilmesi çok büyük önem taşır. Kalite seçiminde ilk adım, tasarım aşamasında paslanmaz çeliğin maruz kalacağı olası ve var olan tüm çalışma şartlarının detaylı bir şekilde analiz edilip, tanımlanmasıyla başlar.
Paslanmaz çelikler içeriklerine göre 4 ana sınıfta toplanır:
Paslanmaz çeliğin en çok kullanılan bu türünde en az yüzde 7 oranında nikel bulunur. Nikel sayesinde östenitik paslanmaz çelik düşük sıcaklıklarda daha az kırılgan olan, manyetik olmayan ve iyi kaynaklanabilir bir çelik haline gelir.
Grubun en fazla kullanılan çelikleri 304, 316 ve yüksek alaşımlı 310S kalitede olanlarıdır.
Östenitik paslanmaz çelik; züccaciye, konteyner, endüstriyel borulama ve kaplar, mimari cephe ve inşaat gibi farklı sektörlerde ve uygulamalarda kullanılır.
Düşük karbonlu olan ferritik paslanmaz çelik yüzde 12 - 18 oranında krom içerir. Yumuşak çeliklere benzemekle beraber korozyon dayanımları yüksektir.
Grubun en fazla kullanılan türü 430 kalite olanıdır.
Ferritik paslanmaz çelik; mutfak gereçleri, çamaşır makinaları, iç mekân dekoratif uygulamalar, otomobil şasi parçaları, egzoz elemanları, sıcak su tankları gibi ürünlerde kullanılır.
3. Östenitik - Ferritik (Duplex)
Duplex paslanmaz çelik yüzde 18 - 28 oranında krom, yüzde 4,5 – 8 oranında nikel içerir.Kullanıldıkları alana kuvvet ve süneklik sağlar.
Duplex paslanmaz çelik; petrokimya, kâğıt ve gemi inşa sanayinde kullanılır.
Martenzitik paslanmaz çelik yüzde 0,1 karbon ve yüzde 11 - 13 krom içerir ve orta derece korozyon dayanımına sahiptir.
Martenzitik paslanmaz çelik; türbin kanatları ve bıçaklar gibi ameliyat aletlerinde kullanılır.
Paslanmaz Çelikte Çeşitli Yüzey Kaliteleri:
Paslanmaz çeliklerin farklı yüzey kalitelerinde üretilebildikleri gibi servis merkezlerinde de dekorasyon amaçlı muhtelif desenler verilebilir. Bunlardan bazıları;
BA: Hassas soğuk haddeli, parlak tavlı ve ısıl işlem görmüş, parlak yüzeydir. Mutfak, züccaciye, elektronik aygıtlar, ev eşyaları, otomobil, inşaat, dekorasyon ve özellikle hijyenik uygulamalarda kullanılır.
2B: Soğuk haddeli, tufallanmış, ısıl işlem görmüş, mat yüzeydir. Mutfak, züccaciye ve endüstriyel tasarımlarda kullanılır.
SB (Scotch Brite): Fırçalar yardımıyla elde edilen Scotch Brite yüzeydir. İnşaat, mutfak, tıbbi ve dekoratif malzemelerde kullanılır.
3N: Zımparalar yardımıyla elde edilen kalın taşlı yüzeydir. Dekorasyon, mutfak, züccaciye ve elektronik eşyalarda kullanılır.
4N: Zımparalar yardımıyla elde edilen ince taşlı yüzeydir. Dekorasyon, mutfak, züccaciye, tıbbi malzemelerde ve elektronik eşyalarda kullanılır.
4N + Brushed (Duplo): Fırça ve zımpara yardımıyla elde edilen taşlı ve SB “Duplo” yüzeydir.İnşaat, mutfak, tıbbi ve dekoratif malzemelerde kullanılır.