Hafız Sami - Beyaz Tarih
Önem : Türk mûsikisinde son devrin dinî ve din dışı icraları ile tanınan en ünlü hânendelerinden.
Ölüm : 26 Nisan 1943
Ebeveynler : Hacı Ali Rızâ Efendi, Zâtiye Hanım
Filibe’de doğan Hâfız Sâmi, Filibe’nin işgali üzerine ailesiyle birlikte İstanbul’a gelerek Fatih’e yerleşti. Tezgâhçılar Sıbyan Mektebi’nde okuduğu sırada sesinin güzelliğiyle dikkat çekti. Hacı Hasan Efendi’nin yanında hıfzını tamamladı. Hasan Efendi’den kıraat, Hacı Kadri Efendi’den tashîh-i hurûf ve ta‘lîm-i Kur’ân dersleri aldı. Ayrıca Eğinli Rahmi ve Hâfız İdris efendilerle Demirhisarlı Hacı Abdüş Efendi’den medrese derslerini okudu ve Abdüş Efendi’den icâzet aldı. Osmanlıların son döneminde yetişen ve başta Kur’an tilâveti olmak üzere mevlid, ezan, kaside, gazel gibi okuyuşlarda devrinin önemli simalarından biri olan Hâfız Sâmi, ilk mûsiki bilgilerini Müştakzâde Hacı Edhem Efendi’den aldı. Daha sonra Bolâhenk Nûri Bey, Enderunlu Hâfız Hüsnü Efendi, Hacı Kirâmî Efendi, Bestenigâr Ziyâ Bey ve Sultanselimli Hâfız Cemal Efendi’den faydalanarak dinî ve din dışı birçok eser meşketti. Halıcıoğlu Topçu Mektebi’ndeki imamlığından istifa ederek gittiği Hac dönüşü bir süre Galata Camii’nde imamlık yaptı, fakat sinir hastalığına yakalanınca ayrılmak zorunda kaldı. Gülhâne’de tedavi edilmeye çalışılsa da hastalığı nüksetti. Vefatından sonra Edirnekapı’ya defnedildi.
Hâfız Sâmi’nin ilk olarak Fâtih Camii’nde okumaya başladığı mukabeleleri, daha sonra uzun yıllar Beyazıt ve Yerebatan camilerinde devam etti. Kur’an tilâvetinde tecvide son derece dikkat eder ve lüzumsuz nağmelerden kaçınırdı. Mevlid okuyuşunda da aynı hassasiyeti gösteren Hâfız Sâmi mânaya ve diksiyona özellikle dikkat ederdi. Yorulmak bilmeyen sesi yanında çok uzun bir nefesi vardı. Hâfızalarda iz bırakan okuyuşları arasında 1901 yılında Zeyrek Kilise Camii’nde, 1910’da Süleymaniye Camii’nde okuduğu mevlidler ve Meşrutiyet yıllarında Esad Efendi Tekkesi’nde okuduğu Mülk sûresi özellikle kaydedilir. Üç oktav üzerinde istediği rahatlıkla okuyabilen Sâmi Efendi, güftenin fesahatini bozmadan tiz ve pestlerde, hecelerin hakkını verip vurgulara dikkat ederek okurdu. Çoğunlukla mansur akordunun tiz nevâsı üzerinde okuyan Hâfız Sâmi’nin gazellerinde âşıkane bir eda hâkimdi. Hicazkâr makamında ve sözleri Şeyh Esad Erbîlî’ye ait, “Tecellâ-yı cemâlinden habîbim nevbahâr âteş” mısraıyla başlayan eser ise onun en çok okuduğu kaside olarak bilinir.
Özcan, Nuri, Hâfız Sâmi, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 1997, cilt. 15, sf. 102-103
İran edebiyatının kuvvetli etkisinde şiir yazan şairlerin ve Nâbî’yi takip edenlerin önde gelenlerinden biri olan Mustafa Sami Bey iyi bir öğrenim gördükten sonra kâtipliğe yükseldi. Hocazâde Mehmed Efendi’nin yanında sülüs ve nesih öğrendi, icâzet alarak özellikle ta‘lik ve şikeste-ta‘lik yazıda maharetiyle tanındı. Bilinen ilk resmî görevi ıstabl-ı âmire-i evvel ambarı ikinci kâtipliği idi. Ardından rikâb-ı hümâyunda başmuhasebeci vekilliğine tayin edildi. Küçük evkaf muhasebeciliğine getirilerek hâcegân zümresine katıldı. Şehreminliğine tayin edildi. Küçük rûznâmçeciliğe nakledilmesine kadar bu görevde kaldı. Küçük rûznâmçecilikte iki ay çalıştıktan sonra azledildi. İkinci defa şehremini oldu. 1134’te cebeciler kâtipliğine, 1136’da ikinci defa küçük rûznâmçeciliğe tayin edildi ve 1138’de piyade mukabelecisi oldu. Üçüncü defa küçük rûznâmçeciliğe getirildi ve bu görevi bir yıl kadar sürdü. 1142’de ikinci defa piyade mukabeleciliğine tayin edildi. 1143’te arpa eminliğine getirildi ve dört buçuk ay bu görevde kaldı. Bu sırada Çelebizâde Âsım Efendi’nin yerine vak‘anüvis tayin edildi. 1144’te üçüncü defa piyade mukabelecisi olduğunda vak‘anüvislik vazifesini de sürdürüyordu. Getirildiği maliye tezkireciliği son görevi oldu.
Yaratıcı buluşları ve elektrikle ilgili çalışmalarıyla tanınan bilim insanı Nikola Tesla, Hırvatistan’da dünyaya geldi. Elektrik eğitimi alan Tesla, ebeveynlerinin ölümünün üzerine ABD’ye göç eti. New Jersey’e Amerikalı mucit Thomas Edison’ın yanında çalışmaya başladı. Ancak Edison vaat ettiği bir ödemeyi yapmayınca iki bilim adamının arası açıldı. Edison’un şirketinden ayrılan Tesla, 1886 yılında New Jersey’de kendi laboratuvarını kurdu. Şirket alternatif elektrik akımının bulunmasında önemli katkılarda bulundu. Edison’un direkt akımının rakibi olan alternatif akım işe yarıyordu. 1890 yılındaki ünlü Akımlar Savaşı’nda Edison Tesla’nın karşısında yenilgiye uğradı. Tesla’nın AC akımının çok tehlikeli olduğunu savunuyordu.