2020'de ev sektörü neler bekliyor? | Beyaz Baret
2020’de ev sektörü neler bekliyor?
Türkiye ekonomisinin en tanımlayıcı sektörlerinden gayrimenkul, 2019 senesini büyük mutasyonla kapatmaya hazırlanıyor. Sektörün ‘Sat- Yap’ sürecinden ‘Yap-Sat’ sürecine geçtiğine dikkat sürükleyen TSKB Gayrimenkul Bedelleme Genel Müdürü Makbule Yönel Maya, 2020 senesinde satışların bitirilmiş sıfır ev ve ikinci el eve yöneleceğini, yabancıya satışta ise Çin’in daha çok konuşulacağını belirtti.
Sektörün bir senesini değerlendiren ve 2020 öngörülerini paylaşan TSKB Gayrimenkul Bedelleme Genel Müdürü Maya, bu mutasyonu şöyle anlattı: “Gayrimenkul sektörü 2016 seneyi haysiyetiyle reelinde kabuk değiştirmeye başlamıştı. Bu farklılık 2015 ve evvelinde bildiğimiz ev öyküsünü sil baştan yeniledi. Bu yenilenme sürecini 2019 senesinde iliklerimize kadar hissettik. 2019 ve sonrası seneler için evde şimdiye kadar çok kolay bir asıl olan ‘Sat- Yap’ sürecinden ‘Yap-Sat’ sürecine geçildiğini söyleyebiliriz. Aynı maksat kitleye üretilen ev stoğundaki doygunluğun önümüzdeki birkaç sene devam edeceği görünüyor. Değişik maksat kitleye müteveccih mahsul geliştirilebilmek için de uygun arsa bulmak kritik ehemmiyete sahip.”
2019’un ilk 8 ayında sektörün yaşadığı durağanlığa işaret eden Maya, eylül ve ekim aylarında ise ipotekli ev satışlarında tarihi rekor kırıldığını andırdırdı. Maya sektörün 2019 seneyi için şu değerlendirmelerde bulundu: “Kasım ayında satış adetlerinin bir ölçü geriye geldiğini görsek de senenin ilk üç çeyreğindeki yavaşlık son çeyrekteki hareketlilikle birleştiğinde seneyi, 1.250.000 – 1.275.000 etrafında ev satış adediyle kapatacağımızı öngörüyorum. Yabancıya ev satışlarında ise 19 Eylül 2018 tarihi ehemmiyetli bir milat olmuştu. Bu tarihle beraber yurttaşlık hakkı için ev edinme alt hududunun 250.000 USD’ye indirilmesiyle beraber yabancı satışlarında ehemmiyetli hareketlilik görmüştük. Bu tarihten evvel aylık vasati 2.000–3.000 adet ev yabancıya satılırken bu tarihten sonraki ilk dört aydaki yabancıya ev satışı 4.250 ile 6.300 adet arasında değişmiştir. 2019 senesinin başından itibaren ise yabancı satışlarının genel haysiyetiyle ortalamada 3.600 adet seviyelerinde, azami olduğu Ekim ayı haysiyetiyle 4.272 adet seviyesinde hakikatleştiğini gördük. Sene toplamının ise 44.000 -45.000 adet bandında kapanabileceğini öngörüyorum. Yabancıya satışların toplam satış içindeki hissesinin %4 seviyesinin üzerinde olmayacağı bir seneyi kapatacağız gibi görünüyor.”
“Bitmiş evi satmak daha basit olacak”
2020 seneyi için ev satışlarının zorlanabileceği iki ana mevzu olabileceğini belirten Maya, “İlki mevcut satışta olan ev stoğunun alıcısı olabilecek pazarın yeniden kısıtlı olabilme olasılığı. İkincisi ise inşaat maliyetlerindeki çoğalışla beraber yeni proje yapma isteğinin geliştirici tarafında çok olmayacağı bir sene bizi bekliyor olabilir. Bir öbür mevzu da 2019 senesinde ikinci el ev satışları, ilk el ev satışlarına göre daha hareketli bir pazara sahipti. 2020 senesinde de teslim edilecek proje rakamındaki eksilme ile bu trend eş biçimde devam edebilir” dedi.
Özelikle son bir iki yıldır yaşanan büyümelerin son harcayıcıyı azıcık daha ihtiyatlı davranmaya yönelttiğini belirten Maya, bunun bitirilmiş ev satışlarına yönelimi artıracağını söyledi. Dolayısıyla bitmiş evi satmanın, inşaatı devam eden evi satmaya göre daha basit olacağını söyleyen Maya şöyle devam etti: “Öbür yandan ulaşılabilir ev kavramı bizler için daha ehemmiyetli olacak. Bu ulaşabilirliği maliyet anlamında düşündüğümüzde bedeli görece yüksek olan bölgelerde yeni ev stoğu zelzele sebebiyle seçim sıralamasında ilk olacak iken, maliyet açısından bakıldığında daha önceki yapı stoğuna bazı mahallelerde arz canlı kalacaktır. Ülkemizde ehemmiyetli bir inşaat yapma metodu olarak görülen hasılat paylaşım kontratlarıyla iş yapma kültürünün de 2020 için çok geçerli olmayacağı bir sene olacak gibi görünüyor. Son harcayıcı ve ev kullanıcısı tarafında bakıldığında ise kolaylık ve rasyonellik mevzularının geçtiğimiz senelere göre daha ön tasarıda olacağını düşünüyorum.”
Maya yabancıya satış mevzusunda öngörülerini de şu laflarla dile getirdi: “Yabancıya satışta tesirli olan esas iki mevzunun yurttaşlık hakkı limiti dışında, TL ve yabancı para kurlarındaki ilişki olduğunu görüyoruz. Yabancı satışlarında 2018 ile 2019 senesini mukayese ettiğimizde Çin yurttaşlarının ev alımında bir hareketlenme olduğunu görüyoruz. 2020 senesinde de Çin’i bu anlamda konuşacağız. Çin dışında 2018 ve 2019 senelerini ilk 11 ay olarak mukayese ettiğimizde ev alım adetlerinde İran, Libya, Yemen, Cezayir ve Filistin ülkelerinde gözle görünür çoğalış oranlarını görüyoruz. 2020 seneyi için de eş bir trend devam edebilir.”
Çivi çakan köylüye ceza yağacak
İşgalli Hazine arazileri satışa çıkıyor