(206) Dînî denetim (emir bi`l-ma`rûf nehiy ani`l-münker) nasıl olmalı?
Dinimizce yasaklanmış söz ve davranışlar karşısında en azından buğz etmemiz gerektiğini biliyoruz.
Kalben buğz edilmesi gereken bir durumda bu ihmal edilse, yani kalben buğz edilmezse bunun hükmü nedir? Kişi günaha mı girer yoksa itikada bir zarar verir mi?
Kısaca "dînî denetim" diye ifade etmeye çalıştığım vazifeye dinî kaynaklarda "emir bi'l-ma'rûf nehiy ani'l-münker" deniyor. Bu vazife gereği müslümanların, açıkça işlenen ve dine, ahlaka, örf ve âdete aykırı olan fiiller ve davranışlar karşısında tavır almaları, bu davranışları engellemeleri ve sahiplerini ıslah etmek için çaba göstermeleri gerekiyor. "Hisbe" diye de ifade edilen bu konuda yazılmış birçok kitap, makale ve bölüm vardır. Hz. Peygamber devrinden itibaren devletin kurumları arasında yer alan bu vazife İhtisab Ağalığı adıyla Osmanlılarda da var olmuştur (Benim İslam'ın Işığında Günün Meseleleri isimli kitabımda da uzunca bir makalem vardır).
Bir düzeltme faaliyeti yapmanın ilk şart ayıp veya günah olduğu kesin ve ittifaklı bir fiilin açıkta işlenmesidir. Kişilerin kendi özel mekanlarında gizli olarak işledikleri ayıp ve günah fiiller, kamu için zararlı ve tehlikeli olmadıkça araştırılamaz ve bunlara müdahale edilemez. Hakkında farklı fetvalar bulunan konularda da herkes kendi aldığı fetvaya veya ilmen ulaştığı sonuca göre hareket eder; farklı görüşte olanlar karşı tarafa baskı yapamaz, kendileri gibi düşünmesi ve yapmasını isteyemezler.