Baryum enema kalın bağırsaktaki (kolon) anormallik ve değişimleri tanılamak için kullanılan özel bir röntgen muayenesidir.
İki çeşit baryum enema testi vardır:
Tek kolonlu baryum enema. Bu yöntem, kolonun iç yüzeyinin metalik element baryum içeren bir solüsyonla kaplanmasıyla başlar. Doktor bu sayede kolonun şekli ve durumu hakkında gölge görüntüleri edinebilir.
Hava kontrastlı (çift kontrast) baryum enema. Bu yöntem sırasında, kolonun içine baryum kaplama yapıldıktan sonra kolona hava verilir. Bu sayede kolon genişler ve röntgen görüntülerinin kalitesi artar.
Baryum enema için uyuşturucu gerekmez. Fakat, hazırlık için kolonun laksatif, enema ya da her ikisiyle boşaltılması hoş olmayabilir.
Doktorunuz şu amaçlarla baryum enema önerebilir:
Bağırsaklarla ilgili belirti ve semptomlarını araştırmak. Bu yöntem sayesinde abdominal ağrı, rektal kanama, bağırsak hareketlerinde değişiklikler, kronik ishal ve diğer bağırsak sorunlarının sebepleri belirlenebilir.
Belirli kolon problemlerini tanılamak. Baryum enema sayesinde doktor, kolondaki büyümeleri (polipler), divertikülit ve diğer kolon problemlerini teşhis edebilir.
Ayrıca, çift kontrast baryum enema, kanser hastalıklarını da teşhis edebilir. Herhangi bir büyümeye (polip) rastlanırsa ek kolonoskopiye ihtiyaç duyulabilir. Fakat CT kolonografi gibi yeni teknikler, daha iyi görüntü üretebildiği için baryum enema testinin yerine kullanılabilir.
Baryum enema testi genellikle hamilelik döneminde yapılmaz.
Baryum enema testi birkaç riske sahiptir. Nadir olarak görülse de oluşabilecek komplikasyonlar:
kolonu çevreleyen dokularda iltihaplanma
mide-bağırsak kanalında tıkanma
kolon duvarının yırtılması
Test öncesinde kolonun temizlenmesi (boşaltılması) gerekir. Kolon içerisindeki herhangi bir kalıntı röntgen görüntülerini engelleyebilir ya da anormalliklerle karıştırılabilir.
Kolonun boşaltılması için doktorun talimatlarını dikkatlice dinleyin. Yapmanız gerekenler:
Testten bir gün önce özel bir perhiz yapın. Tipik olarak, testten önceki gün bir şey yiyemezsiniz. İçecekler berrak sıvılara indirgenebilir -normal su, çay ya da süt, kremasız kahve, çorba ve berrak gazlı içecekler . Test günü öncesi gece yarısından sonra hiçbir şey yiyip içmemeniz gerekebilir.
Testten önceki gece laksatif kullanın. Bu ilaç hap ya da sıvı formunda olabilir.
Enema kiti kullanın. Bazı durumlarda kolonu boşaltmak için ameliyattan 1 gece önce ya da testten birkaç saat önce reçetesiz enema kiti kullanmanız gerekebilir.
Normal kullandığınız ilaçları ayarlayın ve doktorunuza testten en az bir hafta önce hatırlatın. Testten saatler ya da günler önce bazı ilaçları bırakmanız gerekebilir.
Baryum enema sırasında sadece önlük giymeniz gerekir. Yatıştırıcı genellikle gerekli değildir.
Operasyon rönten makinesi masasına hastanın yan yatmasıyla başlar. Kolonun temiz olduğundan emin olmak için röntgen çekilir. Sonra yağlanmış bir enema tüpü rektuma takılır. Baryum solüsyonunu kolona aktarması için tüpe bir baryum torbası takılır.
Baryum solüsyonu geçici bir süreliğine kolonun iç kısmını kaplar. Bu işlem, röntgen görüntülerinde kolonun iç kısmının şekil ve durumunun siluetini sağlar. Eğer hava kontrastlı (çift kontrast) baryum enema testi oluyorsanız, rektum yoluyla hava verilerek kolon genişletilir ve daha kaliteli resimlerin ortaya çıkması sağlanır.
Baryumu iletmek için kullanılan tüpün ucunda küçük bir balon vardır. Rektumun girişine konuşlandığında balon baryumun vücut içinde kalmasına yardım eder. Kolon baryumla dolarken bağırsak hareketi hissedebilirsiniz. Ayrıca karın kısmında kramp meydana gelebilir. Rahatlamak için derin, uzun nefes alın. Enema tüpünün yerinde kalması için elinizden geleni yapın.
Muayene masasında dönmeniz ve farklı pozisyonlara girmeniz istenebilir. Bu sayede kolonun tamamı baryumla kaplanır ve radyoloji uzmanının kolonu farklı açılardan görmesini sağlar. Bazen nefesinizi tutmanız da istenebilir.
Radyoloji uzmanı, röntgen makinesine bağlı bir monitörde daha iyi görüntüleme sağlamak için karın ya da uyluk kısımlarına baskı uygulayarak kolonu yönlendirebilir. Farklı açılardan birçok kolon röntgeni çekilir.
Bir baryum enema testi genellikle 30-45 dakika sürer.
Enema tüpü yoluyla baryumun çoğu vücuttan alınır. Tüp çıkarıldıktan sonra kalan baryum ve havayı çıkarmak için tuvaleti kullanabilirsiniz. Herhangi abdominal kramp kısa sürede geçer ve normal diyet ve aktivitelerinize direkt devam edebilirsiniz.
Sonraki birkaç gün içinde, vücut kalan baryumu attığı için beyaz dışkınız olabilir. Baryum kabızlığa yol açabileceği için sonraki günlerde fazla sıvı tüketmek önemlidir. Gerekli görürse doktorunuz laksatif tavsiye edebilir.
Muayene sonrası 2 gün içinde bağırsak hareketi oluşmaz veya gaz çıkaramazsanız ya da birkaç gün içinde dışkınız normal rengine dönmezse doktorunuza başvurun. Bu durum vücudunuzda hala bir miktar baryum olduğuna işaret edebilir.
Doktorunuzun baryum enema testi sonuçlarını sizinle paylaşmasını isteyin.
Radyolog kolonda herhangi bir anormalliğe rastlamazsa test sonucu negatif olarak düşünülür. Baryum enema testini kolon kanseri bulgusu amacıyla yaptırdıysanız ve ortalama risk seviyesindeyseniz -yaştan başka kolon kanseri riski yoktur- doktorunuz 5 yıl bekleyip testi tekrarlamanızı önerebilir.
Radyolog kolonda herhangi bir anormalliğe rastlarsa test sonucu pozitif olarak düşünülür. Rastlanan bulgulara bağlı olarak kolonoskopi gibi ek testler yaptırmanız uygun görünebilir. Böylece anormallikler, daha kapsamlı incelenir, biyopsi yapılır ve giderilir.
Doktorunuz röntgen görüntülerinin kalitesi hakkında endişeliyse baryum testinin tekrarlanmasını ya da diğer görüntüleme testlerinin yapılmasını isteyebilir.