Torun Center Faciası Ardından Bir Derleme — Bülten BLOG-TMMOB Mimarlar Odası Ankara Şubesi
Sep 11 Torun Center Faciası Ardından Bir Derleme
"sistemli bir cinayettir.
çalıştığım şantiyede bir çok isg uzmanı var(yüzde doksanı aynı firmanın uzmanları), bizim alt taşeronun da yalandan bir isg uzmanı var, çocuk makine mühendisi, tüm hayali ne biliyor musunuz? şantiyelerde hi-up denilen 35 tonluk vinçlerden alıp piyasaya iş yapmak. ekipler kurum alt taşeronluk yapmak, sistemi şantiyede öğreniyormuş beyim. neyse bu isg uzmanları haftada iki gün toplanıyorlar, ben bizim isg'ci dallamaya güvenmediğimden tüm isg toplantılarına katılıyorum. tüm bu uzman arkadaşların tek derdi kendilerinin ve patronlarının götlerini kurtarmak.
işin daha birinci ayı dolmadan şantiyede isg'nin tepesinde olan mühendis ile muhabbeti kurdum, aslında kafa dengi bir oğlan çocuk. neyse toplantılara katıldım devamlı, nedeni de bu yalloş sisteme güvenmiyordum.
bu kaza insan hiçe sayıldığı için oldu, çünkü allah kahretsin ki bu ülkede insanların şantiyelerde şantiyedeki printer kadar değerleri yok. her şey az daha fazla kazanmak üzerine, biri azıcık sesini yükseltse adı kötüye döner, o asansörlerin vinçlerin altında bizzat oda sicilli mühendislerin imzası vardır, yüzde bir milyon eminim ki evrak açısından her halt kitabına uydurulmuştur. tüm bu olay sonunda soruşturmada birileri göstermelik cezalar alır, yalandan nutuklar atılır ve her şey sadece üç gün sonra unutulur. ölenlerin yakınlarına üç beş kuruş sus payı verilir. çünkü sistem daha çok kazanmak, ne pahasına olursa olsun, çoğu zaman da can pahasına olsun kazanmak üzerine kurulur.
işin özeti budur."
Torun Center faciasından sonra bir ekşisözlük yazarı açıkça ortaya koymuş inşaat sektöründe süre gelen taşeronlaşma sistemini. Bu sistem, ne yazık ki, çoğumuzun ancak facialarla tekrar hatırladığı fakat belli bir zaman sonra belleğimizin arka köşelerine sakladığı bir gerçeklik olarak durmakta.
6 Eylül 2014 tarihinde Torunlar GYO'nun eski Ali Sami Yen Stadı alanında sürdürmekte olduğu Torun Center isimli rezidans-ticari kullanımlı yapının şantiyesinde meydana gelen korkunç kaza günlerdir ülke gündemini meşgul etmekte. Aynı Soma faciası gibi yaşanan her facianın ardından tekrar tekrar sorgulanan 'işçi güvenliği', 'iş güvenliği', 'işçi hakları','xxx yönetmeliği', 'yyy sözleşmesi', 'zzz raporu' gibi konulardan bu facianın ardından da çokça bahsedilmekte. O raporladan biri de şantiyeye 24 saat çalışma vizesi veren değerlendirme raporuydu.
"Hazırlanan Değerleme Raporuna göre mevcut hızıyla, projenin 2015 yılında satışa hazır hale geleceği öngörülüyordu. Rapor tarihi itibariyle projenin yüzde 35’lik kısmı tamamlanmış durumdaydı. Mevcut projenin tamamlanmamış yüzde 65'lik kısmının, 2014 yılında yüzde 70'i, 2015 yılında da geriye kalan yüzde 30'unun tamamlanacağı öngörülmüştü. Bu tahminlere göre de projenin Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı portföyünde yer alabileceği öngörülüyordu. Şirket projeyi ne kadar erken bitirirse kredi olanakları fersah fersah artacaktı. Hesap net buydu.
Ne pahasına olursa olsun inşaat bitecekti. Çünkü, bu değerleme raporuna göre, projenin tamamlanma oranına göre piyasa değeri 442 milyon liraydı, tamamlandığındaki piyasa değeri ise 1.5 milyar lira civarında olacaktı. 2014 yılına kadar 47 milyon dolarlık inşaat maliyeti tespit edilmişti. Tüm maliyetler çıktıktan sonra ise Torunların net karı olarak tamamlanmış kısmına göre 350 milyon dolar olacağı hesaplanmıştı.Yapılan mağazaların metrekaresinin 7000, konutların ise 5000 dolardan değerlendiği düşünüldüğünde yapılacak tek bir şey kalmıştı. Gece gündüz çalışmak. Zamanı durduramayacaklarına göre, yirmi dört saat çalışılacaktı."
Hürriyet'te yayınlanan infograik de ülkemizdeki iş güvenliği sisteminin gerçekliğini ortaya koyuyor:
Facianın ardından işçi güvenliği ve işçi hakları üzerine açılan tartışmalara ek olarak mimarlık-planlama-tasarım alanlarında da 'kamu yararı', 'kamusal alan' ve 'kentsel talan' gibi konular tekrar gündeme geldi. Kent belleğinde önemli bir yeri olan Ali Sami Yen Stad'ının kamusal bir alan olmaktan çıkıp korunaklı ve homojenize bir alana dönüştürülüyor olması gerek projenin içinde yer alan her türlü tasarımcının gerekse bu tarz başka projelere imza atan diğer günümüz tasarımcılarının eleştirilmesine neden oldu.
"...Binaların, plazaların ve E-5 viyadüklerinin arasında, yeşile ve kamusal alana en uygun alanlardan biri olarak bölgedeki nefes alınabilecek tek hücre, toplumun ¬A+ olarak adlandırılan üst sınıflarına konut olarak tahsis edilmiş bulunuyor. Böylece, stadyum gibi kamusal bir alanın yerine yine kamusal bir çözüm düşünmek gerekirken; yeşile uygun tek alan yine üst sınıflara kaymış oluyor. Bu duruma pes dememek elde değil. Belki haberiniz vardır; geçtiğimiz günlerde basına yansıyan haberlere göre, bu inşaat faaliyeti iptal edilme olasılığıyla karşı karşıya.
Quasar, aynı zamanda, mimarlığın son dönemde parlayan yıldızı Emre Arolat'ın imzasını taşıyordu. İstanbul hızla betonlaşırken, rant üstüne rant savaşı verilirken, birçok önemli projede bu mimarın adını görmek bizleri artık şaşırtmıyor. Zincirlikuyu'daki devasa Zorlu Center da yine aynı mimara ait. Son yılların en star mimarı kuşkusuz o. En son minimalist tavrıyla büyük ilgi gören, hatta Cüneyt Özdemir'e göre “ateistlere bile iki rekat kıldıracak zen huzuru” olan Sancaktar Camii’yle Dünya Mimarlık ödüllerinden birini daha kapmış oldu. Ağa Han Ödülü’nü de alan Arolat’ın Minicity Model Parkı projesi, 2005 yılında, Mies van der Rohe Avrupa Ödülleri kapsamında seçilmiş projeler arasında yer almıştı. Arolat, 2004 yılında "Proje" dalında, 2002 yılında "Yapı" ve "Proje" dallarında, 1992 yılında da "Yapı" dalında olmak üzere toplam 4 adet Ulusal Mimarlık Ödülü, 2000 yılında ise Tepe Mimarlık Kültürü Vakfı'nın "Mimarlıkta Yeni Arayışlar Ödülü"nü kazanmıştı.
Akla şu soru gelmiyor değil: Kentin elden gitmesi, sermayenin bu alanı yutmaya çalışması ve Gezi’yle ortaya çıkan kentsel direniş tartışılırken; örneğin Emre Arolat gibi yaratıcı mimarlar neden tartışılmıyor? Bana göre, bu kent elimizden alınırken Arolat'ın yaratıcı çizgileri bir dönem için iyi bir belge olacaktır. Bu mimarlar hiç mi tartışılmayacak? Girişim özgürlüğü ya da işin sahibi başkaydı mazeretiyle savuşturulacaklar mı?
Kent, büyük bir hızla kamusal olandan çalınıp, sermayenin boyunduruğuna girerken tuhaftır ki mimarlığın kendisini tartışmıyoruz bile. Özellikle de TMMOB'un bu ülkedeki nadir siyasal odaklardan biri olduğu, hatta bazen bir siyasal partiden bile daha etkili olduğu bir dönemde, mimarlığın kendisini tartışmak sadece meslek yayınlarının çerçevesinde kalıyor. Beton, rant, soylulaştırma ve AKP ilişkisi, mimarlığı tekrar düşünmek için bizlere acil sinyaller veriyor."
Oct 17 Onur Yaser ve Hatice Can’larımız için Adalet İstiyoruz!
Sep 9 İktidarın “Rant Tutkusu” Emekçileri Ve Hukuku Katletmektedir