Kitaplara olan aşkıyla ilham veriyor
Kitaplara olan aşkıyla yeni nesle ilham veren sanatçı.
Ed Ruscha'nın eserleri, matbaayı bir sanat olarak görüyor. Sanatçı Ed Ruscha, New York'taki Gagosian Sanat Galerisi'nde onlarca yıllık kariyerinde çıkardığı kitaplar üzerine yapılan resimlerin arasındaydı. Bit pazarlarında ve ikinci el dükkânlarda bulunan eski büyük ciltli kitaplara birebir uygulanan tuvaller, ebru desenli kapak içi sayfalarının resimleri vardı. Bunlar, üzerinde kurt yenikleri ve su lekeleri olan, boş sayfaların bulunduğu, üç metreden uzun açık kitaplar da vardı. Pek çoklarının düşündüğü gibi kağıda basılı sözcükler için kaçınılmaz son kapıda ve belki de bu yüzden Ruscha, "Bu resimler biraz keyif kaçıran cinsten" diyor. 75 yaşındaki Ruscha, okumalarını Kindle ya da iPad üzerinden yapmıyor. "Bilgisayar dahi kullanmıyorum" diyor ve bu yüzden pek hayıflanıyormuş gibi de görünmüyor. "Bana her gün, teknoloji dünyasının ne kadar gerisinde olduğum hatırlatılıyor. Çok iyi bir okur da değilim ancak kitapları, fiziksel birer nesne olarak seviyorum" diyor. Los Angeles'ta çoğunlukla yüzme havuzları, otoparklar ve palmiye ağaçları gibi günlük yaşama ait görüntüleri konu edinen çok sayıda kitabı var. Sanatçılar ve özel yayınevleri arasındaki işbirliğinin bir sonucu olan sınırlı sayıda basılmış, lüks işleri simgeleyen livre d'artiste'nin (sanatçı yaşantısı) elit yaklaşımını dışlayarak bu eserleri uygun fiyatlarla erişilebilir kılmış ve basımı kolay hale getirmiş; dolayısıyla bu türe yeniden şekil vermiş. Yeni neslin saygı gösterisi mahiyetindeki eserlerden bazıları "Books & Co." ismiyle 5 Mart'ta Madison Avenue'deki Gagosian Galerisi'nde başlayan sergide yer alıyor. Bu alandaki kıdemli isimlerden Bruce Nauman ve Philadelphialı mimarlar Denise Scott Brown, Steven İzenour ile Robert Venturi'nin yanı sıra Dan Colen, Jonathan Monk ve Tom Sachs gibi sanatçılar da var. "Ed Ruscha'nın Mesken Tuttuğu Muhtelif Ev ve Stüdyolar" isimli kitabı hazırlayan İsveç doğumlu sanatçı Chris Svensson'un da sergide bir kitabı bulunuyor. Konular ise fıstıktan kurabiyeye, çöplerden striptiz kulüplerine kadar geniş bir yelpazeyi kapsıyor. Gagosian Galerisi'nin direktörlerinden biri, sergi hakkında konuşurken "Bazıları fazla sözel" diyor. Diğerleri ise daha çok keşfetmeye yönelik; bunlar Ed'in kitaplarını birer şablon olarak alıyor. Şimdi antika bir düşünceymiş gibi değerlendirilse de bundan 50 yıl önce Ruscha, çalışmalarını kitaplaştırmayı, ortaya çıkardığı işleri halka sunmanın ucuz bir yolu olarak görmüştü. Bugünlerde dijital evrene karşı bir tepki varmış gibi görünüyor; özellikle de yaygınlaşan elektronik okuma cihazlarına rağmen sanatçılar "sanatçı kitaplarını" yeniden sahipleniyor. Berlin'de yaşayan bir İngiliz olan Monk, "İnternetteki resimlerin kalitesi yerlerde sürünüyor. Üstelik şimdilerde baskı mal iyetleri gerçekten düşmüş durumda" diyor. Bard College'daki Küratörlük Çalışmaları Merkezi'nin başkanı olan Tom Eccles, "İnsanlar, gerçek eserle hâlâ maddesel bir ilişki kurmak istiyor" diyor. "Books & Co.", sonbaharda New York'un Chelsea bölgesindeki Gagosian galerisinde gerçekleştirilen ve Ruscha'nın kitap tabloları ve kitapları tasvir eden tablolarına adanmış olan "Ed Ruscha" sergisini takip ediyor. Bu, geçen yıl Avusturya'nın Bregenz şehrindeki Kunshaus'ta gerçekleştirilen "Ed Ruscha: Reading" sergisinin daha küçük bir versiyonu. Film yapımcısı ve sanatçı John Waters, sergiye bir kitapla katkıda bulundu. Ruscha'nın 1966 tarihinde Sunset Bulvarını konu alan kitabı için Los Angeles'daki yolun iki yakasını birden fotoğrafladı. Üzerinde fotoğrafların bulunduğu, çekilerek sekiz metreye kadar uzatı labilen katlanmış sayfalarla, kitabı bir akordeon gibi tasarladı. İlk basıldığında 4 dolar olan kitabın iyi bir kopyasının fiyatı, bugün 8 bin dolara kadar çıkabiliyor. Ruscha 1956'da liseden mezun olduktan sonra, Oklahoma City'deki evinden ayrılarak Los Angeles'a gitti. O dönemde, daha sonra California Sanat Enstitüsü'nün bünyesine katılan Chouinard Sanat Enstitüsü'ne gitti. Burada endüstriyel tasarım ve tipografi eğitimi aldı. "Yayınevleri için de çalıştım ve yazı tiplerini belirlemeyi öğrendim. Kitaplarla ve onların nasıl yapıldığıyla hep ilgiliydim" diyor. New Yorklu ressam Sachs, "Ed, duygusuzlukla yaratıcılığı doğru bir şekilde harmanladı" diyor. Sachs, bilgisayarların alışveriş için faydalı olduğunu ancak, tarihi ve devam eden sürecin kanıtlarını görmeyi s evdiği i çin k itapları e lle yapmaya devam ettiğini söylüyor. Çoğu sanatsever de sayfalarla samimi bir ilişki kurmaya değer veriyor. Morgan Kütüphanesi ve Müzesi'nin Müdürü William M. Griswold, "İnternet bize hâlâ orijinal sanat eseriyle bağlantı kurma fırsatı tanımıyor ama sanatçıların ellerinden çıkan kitaplar tanıyor" diyor. THE NEW YORK TIMES
15 Mart 2013 Cuma, 10:00