Zan ile ayıp araştırmak, Yorum
İnsanların, görülmesini istemedikleri veya kendileri için bir utanç vesilesi saydıkları konuları araştırmamak, İslam ahlak ve faziletlerinin başında gelmektedir. Çünkü insanoğlunun hiçbir ferdi, ayıp ve kusurdan muaf değildir. Eğer muaf olsaydı, kişi başkalarının kusurunu bulmaktan zevk almaz veya mutlu olmazdı.
Ancak peygamberler bu tarifin dışındadır. Onlar hiç kimsenin ayıp ve kusurunu araştırmaz, bilakis noksan taraflarını kapatmak suretiyle, insanları kazanmaya çalışırlar. Yani onlar kolay kolay hata etmezler. Şayet hata edecek olurlarsa, Yüce Allah onları uyarır ve hatalarından dönmelerini sağlar.
Peygamberlerin dışındaki insanlar, başkalarının kusurunu her zaman göz önünde bulundurduğu halde, kendi kusurlarını da umumiyetle göz ardı ederler. Bu durum, her insanın manevi yapısına göre az veya çok olarak değişmektedir. Bundan dolayı, Müslüman’ın şahsiyetini rencide edecek veya küçük düşürecek sırlarının başkalarına anlatılması, dinimiz tarafından tam bir ahlaksızlık olarak değerlendirilmiş ve yasaklanmıştır.
Zan ile hareket etmek, peygamberlerin davetine muhalefet eden, hidayete tabi olmayan, sadece kuruntu ve kişisel arzularına tabi olan, kimliği gelişmemiş, hayrı ve şerri birbirinden ayıramayan insanların işidir. Bu durumu açıklaya ayet-i kerime şöyledir.