Ana sayfa » Borsa » Warren Buffett’ın 1995 yılında hissedarlarına yazdığı mektup
Warren Buffett üç yeni şirket almış ve bunun için çok heyecanlı, çünkü en çok sevdiği şey kriterlerine uygun şirketlerin tamamını almak. Böylece satın aldığı şirketlerden yatırım yapacak fonları Berkshire’a istediği gibi aktarabiliyor.
1995 yılındaki net değerimiz 5.3 milyon dolar arttı yani %45 yükseldi. Hisse başı defter değerimiz ise %43.1 ile bundan biraz daha az arttı çünkü iki satın almamızı hisselerimiz ile ödedik ve dolaşımdaki hisse sayısını %1.3 arttırdık. Başkanlığı aldığımız 31 yıldan beri hisse başı defter değerimiz 19 dolarda 14,426 dolara çıktı ve yıllık bileşik %23.6 artmış oldu.
1995’teki kazancımız için takla atmaya gerek yok. Bu, en ahmak insanın bile hisse senedi piyasasında voleyi vurabileceği bir yıldı. Ve biz de bunu yaptık. Başkan Kennedy’i alıntılarsak, yükselen bir dalga tüm yatları kaldırır.
Finansal sonuçları bir kenara bırakırsak, geçen sene Berkshire’da çok güzel haberler vardı: Tam istediğimiz tarzda üç tane şirket için müzakere yaptık. Bunlardan Helzberg’s Diamond Shop ve Willey Home Furnishings 1995 finansal tablolarımızda yer alırken, en büyük satın almamız GEICO, yıl bitimden hemen sonra sonuçlandı. (Bu raporun ilerleyen sayfalarında size daha fazla bilgi vereceğim)
Bu alt kuruluşlar, kabaca gelirlerimizi iki katına çıkaracak. Öyle olsa bile, bu satın almalar ne dolaşımdaki hisse sayımızı ne de borcumuzu arttırdı. Ve, bu satın almalar iş gücümüzü 11,000 kişi artırsada genel merkezimizdeki çalışan sayısı sadece 11’den 12’ye çıktı.
Berkshire’ın başkan yardımcısı ve ben tamamı ya da bir parçasını aldığımız mükemmel ekonomik karakteristiği olan ve muhteşem yöneticiler tarafından yönetilen bir şirketler koleksiyonu yapmak istiyoruz. Favori işlemimizse uygun fiyata müzakereler yoluyla şirketin tamamını almak. Fakat aynı derecede mutlu olduğumuz bir başka satın alma da bir şirketin küçük bir parçasını, %100’ünü alacağımızdan çok daha düşük fiyata almak. Bu iki taraflı yaklaşım (müzakereler yoluyla şirketin tamamını almak ya da bir kısmını hisse senedi piyasasından almak)tek bir amaca yönelik sermayenin dağıtılması işinde bizim çok işimize yarıyor. Woody Allen seçmeciliğin neden işe yaradığını şöyle açıklar: “Biseksüel olmanın bir avantajı da Cumartesi gecesi yalnız olmama şansınızı ikiye katlamanızdır.”
Yıllar içinde, Woody gibi düşünerek, hem hisse senedi piyasasından bir kısmını hem de şirketlerin tamamını alarak muhteşem şirketlerdeki payımızı arttırmaya devam ediyoruz. Aşağıdaki tablo iki taraftaki gelişimimizi gösteriyor. Tabloda, Berkshire’ın on yıllık olarak hisse sahipliği geçmişini görebilirsiniz. İkinci kolon ise (vergiden önce ve vergiden ve genel merkez harcamasından sonra düzeltilmiş) bütün aktivitelerimizden gelen faaliyet kârını görebilirsiniz
Bu sonuçlar 1965’ten beri uyguladığımız bir ana planın ardından açığa çıkmadı. Genel anlamda, neleri başarmayı umduğumuzu biliyorduk fakat hangi fırsatların karşımıza çıkabileceğine dair bir fikrimiz yoktu. Bu gün aynı şekilde plansızız: Zamanla, iki kolondaki rakamları da arttırmak istiyoruz fakat bunun için yapmamız gerekeni söyleyen bir yol haritamız yok.
İki avantajla yolumuza devam ediyoruz: İlk olarak, operasyondaki yöneticilerimiz mükemmel ve çoğu vakada Berkshire’a alışılmadık bağlılıktalar. İkincisi, Charlie ve ben sermayenin yeniden dağıtılması konusunda çok tecrübeliyiz ve bu işi mantıklı ve tarafsız şekilde yapmaya çalışıyoruz. Ne yazık ki, büyüyen finansal yapımızla aynı orantıda şirketler bulmanın zorluğu gücümüzü azaltıyor.
Her durumda, alıcıların neden satıcılar tarafından yazılan raporlara baktıkları beni çok şaşırtır. Charlie ve ben bu raporları hiç umursamayız ve hasta bir at ile adamın hikayesini hatırlarız: Adam veterineri ziyaret eder ve şöyle der: “Bana yardım edebilir misin? Atım bazen güzel yürüyor bazen de aksıyor.” Veteriner hemen cevap verir: “Hiç sorun değil – iyi yürüdüğünde onu satın.” Birleşme ve satın alma dünyasında, at şirket olarak düşünülebilir.
Helzberg’s Diamond Shops (Helzberg’s Mücevher Dükkanı)
Doğrusu, eğer Jeff yönetmiyor olsaydı, bu işletmeyi almazdık. Bir perakendeciyi iyi bir yönetim olmadan almak, Eyfel Kulesi’ni asansör olmadan almaya benzer.
R.C. Willey Home Furnishings (R.C. Willey Ev Dekorasyonu)
Bill, Mae West’in felsefesini takip ediyor: “Önemli olan neye sahip olduğunuz değildir, önemli olan onunla ne yaptığınızdır.”…
Daha fazla işletme eklediğimiz için, bazen bana kaç kişinin rapor vermesini kaldırabileceğimi soruyorlar. Cevabım basit: eğer bana bir kişi rapor veriyorsa ve o kişi bir limonsa, bir kişi bile çok fazladır. Fakat eğer yöneticilerim şimdiki olduğu gibi mükemmelse o zaman sayı sonsuza yakındır.
Şirketlerde, aşılamaz ekonomik “hendekleri” ararım. Tony ve yönetime teşekkür ederim ki GEICO bu hendeği 1995’te büyüttü.
Herhangi bir şirketin kârlılığı üç nokta ile belirlenir: 1) varlıkları ne kazanıyor; 2) borçlarının maliyeti ne kadar; 3) varlıklar borçlarla finanse ediliyorsa kaldıracın faydalı kılınma oranı nedir. Yıllar içinde, birincisinde varlıklarımızdan yüksek getiri elde ettiğimiz için çok iyiydik. Ama başarılı olmamızın asıl sebebi; fazla farkında olunmamasına rağmen borçlarımız maliyeti bize çok azdı. Bunun en önemli nedenlerinden biri de bu akışı çok tehlikeli durumlardan sağlamamız oldu. Fakat bu, akışlarının maliyetleri varlığını aşan diğer gayrimenkul ve kaza sigortacıları için söylenemez. Bu koşullarda kaldıraç bir dezavantaj olur.
Kötü bir reasürans sigortası cehennem gibidir: girmesi kolay ama çıkması imkansızdır.
Berkshire’da biz, Charlie’nin özdeyişine inanırız: “Bana sadece kötü haberi söyle, iyi haber başının çaresine bakar.” Ve bu yöneticilerimizden bize rapor verirken de beklediğimiz davranıştır. Sonuç olarak, ben de Berkshire’ın sahibi olarak size, yatırılan sermayeye göre iyi dönüş sağlamalarına rağmen, geçen sene kârlarda düşüş yaşayan üç işletmemizden bahsedeceğim. Her biri, birbirinden değişik bir sorunla karşılaştılar.
Ayakkabı operasyonlarımız, geçen sene endüstrinin genelinden kaynaklanan bir kârlılık düşüşü ile karşılaştı ve bir çok rakibimiz çok düşük kârlar elde etti ya da zarar etti. Bu da rekabetçi üstünlüğümüzü koruduğumuz, bazı yerlerde de arttırdığımız anlamına geliyor. Bu yüzden ayakkabı işlerimizin gelecekte yüksek kârlılığa tekrar ulaşacağından şüphem yok. Başka bir deyişle, geri dönüş gerçekleşmemiş olsa bile, geçen seneki rakamların geçici bir sorun olduğunu düşünüyoruz, kalıcı değil.
Buffalo News ise hala rakiplerinden daha iyi işler yapmasına rağmen başka bir hikaye. Bu vakada, endüstrinin gidişatı iyi değil. 1991 faaliyet raporunda, gazetelerin bir zamanlar kurşun geçirmez olarak nitelenen ekonomik çekiciliklerinden bir kısmını kaybettiklerinden bahsetmiştim. Bu gün, endüstri mükemmel ekonomisini koruyor fakat bir parçasını daha kaybetti. Zamanla, uzun yıllar endüstri iyi ekonomik göstergelerini sürdürse de, rekabetçi üstünlüklerinin kaybolabildiğini biliyoruz.
Berkshire’ın en büyük problemi ise endüstrinin etrafını saran CD-ROOM ve internet yüzünden World Book. Doğru hala kârlıyız ki bu diğer hiçbir ansiklopedi üreticisinin yapamadığı bir şey. Fakat satış ve kâr rakamlarımız yanlış yöne gidiyor. 1995 sonunda World Book elektronik rakiplerle mücadele edebilmek için, ürünlerini dağıtma yöntemini değiştirdi ve genel maliyetlerini düşürdü. Bu girişimlerin sonuçlarını değerlendirmemiz biraz zaman alacak fakat eminiz ki yaşam kapasitemizi büyük oranda iyileştirdik.
Kârı düşen şirketlerimiz dahil tüm operasyonlarımız, olağanüstü yetenekli ve adanmış yöneticilerden yararlanıyorlar. Eğer bu yöneticileri kendi endüstrilerinde çalışan herhangi bir yönetici ile değiştirme şansımız olsaydı, hiçbir yöneticimiz değiştirilmezdi.
Bir çok yöneticimizin geçinmek için çalışması gerekmiyor fakat hepsi zengin profesyonel golfcülerin sahaya çıkmasındaki aynı sebepten dolayı işlerine gidiyorlar: yaptıkları işi hepsi çok seviyor ve iyi yapıyorlar. Onları çalışıyor olarak tanımlamak yanlış isim kullanmak olur, onlar zamanlarlarını tıpkı kültür aktivitelerine ayıran insanlar gibi verimli bir aktiviteye harcamak istiyorlar. Bizim işimiz ise onlara öyle hissetmeleri için gerekli ortamı sağlamak ve şimdiye kadar başarılı olmuş gibiyiz: 1965-1995 aralığını düşündüğümde, Berkshire’ı terkedip başka bir yere giden bir yönetici görmedim.
Aşağıda piyasa değeri 600 milyon dolar ve üstü olan varlıklarımız bulunmaktadır.
49,456,900 American Express Company 1,392.7 2,046.3
20,000,000 Capital Cities/ABC Inc. 345.0 2,467.5
100,000,000 The Coca Cola company 1,298.9 7,425.0
12,502,500 Federal Home Mortgage 260,1 1,044.0
34,250,000 GEICO Corporation $45.7 2,393.2
48,000,000 The Gillette Company 600 000 2,502.0
6,791,218 Wells Fargo & Company 423,68 1,466.9
Diğer 1,379.0 2,655.4
Toplam 5,745.1 22,000.3
Rip Van Winkle (uyuyup yirmi sene sonra kalkan masal kahramanı) gibi davranmaya devam ediyoruz: 1994 yılındaki en büyük altı pozisyonumuzdan beşine 1995 yılında da dokunmadık. Altıncısı American Express’ti ve onda da sahipliğimizi %10’a çıkardık.
1996’nın başlarında, varlıklarımızı iki büyük olay etkiledi: Birincisi: GEICO’nun tamamını almamız onu artık iştirakimiz yaptı. İkincisi, Cap Cities hisselerimizi nakit ve Disney hissesi ile değiştirdik.
Disney birleşmesinde, Cap Cities hissedarlarına seçenekler sunuldu. Eğer tercih ederlerse, 1 adet Cap Cities hissesi için bir adet Disney hissesi artı 65 dolar alabilirlerdi. Ya da bütün hissedarların ve Disney’in tercihine bağlı olarak, tümünü hisse ya da tümünü nakit olarak talep edebilirlerdi. Kendi payımıza, biz hisse senedi istedik fakat hepsi temin edilecek mi bilmiyoruz. Fakat tahmin ediyoruz ki 20 milyon kadar hisse alacağız. Ayrıca piyasadan da Disney hissesi aldık.
Biraz daha tarih bilgisi: Disney’le ilk kez 1966 yılında, hisse 90 milyon dolardan işlem görürken, 1965 yılında 21 milyon vergi öncesi kâr etmişken ve kasasında borcundan çok daha fazla nakdi varken ilgilenmeye başlamıştım. Disneyland’da 17 milyon dolarlık Karayip Korsanları açılmak üzereydi. Benim heyecanımı hayal edin, şirket sadece beş binişe satılıyordu!
Aptalca etkilenmiş olarak, Buffett Partnership Ltd. hisse başı 31 dolardan bir çok Disney hissesi aldı. Karar şu an hisse 66 dolardan işlem görürken akıllıca görünebilir. Fakat başkanınızın o kararı boşa çıkarmak gibi bir görevi vardı: 1967 yılında hisseyi 48 dolara sattı.
Ah tabii ki muhteşem yöneticileri ve nadide varlıkları olan bir şirkete tekrar ortak olmaktan dolayı çok sevinçliyiz.
Tercihli Değiştirilebilir Hisse Senetleri
Önerilen Yeniden Sermayelendirme
… (Berkshire hissesinin A ve B diye ikiye ayrılması. Her A 30 tane B ediyor fakat A’nın 200 oy hakkı varken B’nin 1 oy hakkı var.)
Size değerleme ile ilgili daha kötü olan görüşümüzü söyleyeyim: Berkshire şu an Charlie ve benim almayacağımız bir fiyattan işlem görüyor.
Warren Buffet’ın hissedarlarına yazdığı bu mektubu orjinalini okumak için tıklayın