Gerçek Bilim Aşkı
Yayınlanma Tarihi 11/06/2015 01:40
Bu harika karikatürde, çok kritik bir noktaya parmak basılıyor. Bunu daha önceden büyük fizikçi Richard Feynman'dan da, buradaki videosunda dinlemiştik aslında... "Popüler bilim" olarak bilinen ve bizim de çoğunlukla sizlere sunduğumuz bilgiler, bilimin sadece süslü bir paketle halka sunulmuş versiyonundan ibarettir. Elbette gençlerin bilime ısınması, halkın bilimle tanışması için müthiş önemlidir, buna hiçbir şüphe yok. Sonuçta nasıl ki bir inşaat mühendisinin analizlerine bakıp ne yaptığını herkes anlayamazsa, bir doktorun sadece birkaç belirtiye bakıp şu veya bu tanıyı nasıl koyduğunu anlayamazsak, bilimin her dalındaki uzmanlık gerektiren bilgileri de anlamakta zorlanabiliriz (ancak anlamamız imkansız değildir ki bilimin güzelliği de burada!). Fakat yine de bilimi, "factoid" olarak da bilinen minik bilgi kırıntılarından ibaret sanmak, hem gülünç duruma düşmemize neden olmaz, aynı zamanda bilimin ücra ve "sıkıcı" köşelerinde ömürlerini harcayan yüz binlerce bilim insanının emeğine saygısızlık ve hakaret olur.
Popüler bilim, insanların bilime yanaşması için geliştirilmiş bir arayüzden ibarettir. Aslolan ve "akademik bilim" olarak adlandırabileceğimiz bilim ise, gerçekten bilgiyi üreten, anlayan ve Evren'imizi anlamamızı sağlayan unsurdur. Akademik bilim olmaksızın, popüler bilimden söz edilemez, varlığı hayal dahi edilemez.
Sadece popüler bilim odaklı bir bilim algısı, ne yazık ki bazı sanrılara da neden olmaktadır. Örneğin basit basit bilgi kırıntılarını öğrenen bir insan, bilimin ne kadar kolay ve sıradan bir şey olduğu sanrısına kapılabilir. evrimagaci.org/fotograf/46/6513">Buradaki yazımızda detaylıca izah ettiğimiz Dunning-Kruger Sendromu'nun da öngördüğü gibi bu şahıslar, bilimi kendilerinin de analiz edip yorumlayabilecekleri, karmaşık bilimsel teorilerle ilgili çeşitli yargılara varabilecekleri yanılgısına düşerler. Popüler de olsa, akademik de olsa bilimde alınabilecek en iyi ve en güvenli pozisyon, "öğrenci" (öğrenme halindeki kişi) pozisyonudur. Bizler gibi bu işin içerisinde çok uzun süredir bulunan, konuyla ilgili popülerin yanısıra akademik bir arka plana da sahip olanlar bir risk alarak öğrenci olmanın ötesine geçerek, "öğretmen" (sahip olduğu bilgiyi aktaran kişi) pozisyonuna geçerler. Bunun ne kadar tehlikeli olduğunu, gönüllülük esaslı da olsa böyle bir girişimin getirdiği bireysel sorumlulukları oturduğunuz yerden anlamanız zor olabilir. Fakat daha önceden (b)ilgisiz olan 1 insanı bile (b)ilgili kılabilirsek, biz Evrim Ağacı olarak kendimizi başarılı görürüz. Bunu sağlamak için 2010'dan beri yorulmak bilmeksizin çalışıyoruz ve çalışmaya da devam edeceğiz. Fakat bunu yaparken, hiçbir zaman kusursuz olduğumuzu iddia etmedik ve okurlarımızdan biz de dahil bütün otoriteleri sorgulamalarını istedik. Bunu da vurgulamış olalım.
Burada söylemek istediğimiz, popüler bilime ilgi duymayanların "gerçek bilim aşkına" sahip olmadıkları değil. Daha düzgün ifade edecek olursak, bilime gerçekten aşık olduğunu iddia edenlerin, eğer ki bir matematik denklemi gördüklerinde ya da bir fizik problemiyle karşılaştıklarında isteksizlik, korku, nefret uyanıyorsa, "aşk" ya da "bilim" tanımlarını gözden geçirmeleri... Tabii ki var olan eğitim sistemimiz içerisinde bilime bırakın aşık olmayı, ilgi beslemeye başlamak bile çok ama çok zor. Fakat bir şekilde Evrim Ağacı ailesine dahil olabilmiş okurlarımızdan beklentimiz ve ricamız, korkusuzca bilimin tüm alanlarının üzerine gidebilmeleri, lise sıralarında nefret ettikleri (ya da nefret edilen) bilim dallarını bile incelemeye çalışmaları. Sınav, not, sözlü baskısı olmaksızın yapılan incelemelerin, eskiden tiksinilen alanlara nasıl da hayranlık duymanızı sağladığınızı görünce şaşıracaksınız.
Bilimle kalın, meraklı kalın!
Teşekkür: Baybars Yılmaz