Türkmenistanyň iň döwrebap ulag-üstaşyr logistik düzümini hem-de aragatnaşyk we telekommunikasiıalar ulgamyny çalt kemala getirmek babatda, Beıik İüpek ıoluny gaıtadan dikeltmek boıunça soňky ıyllarda ädıän ädimleri diňe bir milli ykdysadyıetimiziň ösüşine däl, eısem, sebit we hatda bütindünıä ösüşine kuwwatly itergi berdi. Hormatly Prezidentimiziň bu ugurda durmuşa geçirıän işleri özüniň mynasyp miwesini berıär. İurdumyzda amala aşyrylıan işler Bitaraplygyň umumy kabul edilen ıörelgelerine gabat gelıär.
2020-nji ıyla «Türkmenistan – Bitaraplygyň mekany» diılip at berilmegi hem munuň bilen gönüden-göni baglanyşyklydyr. Hemişelik Bitaraplygymyzyň 25 ıyllyk toıunyň belleniljek ıylynda «Türkmendemirıollary» agentliginde alnyp barylıan birnäçe gaıragoıulmasyz işler hem munuň aıdyň subutnamasydyr. Bitaraplygymyzyň taryhynyň dowamynda ıolagçylary gatnatmak we ıükleri daşamak hyzmatlary artıar we barha ıokarlanıar. İokary tehnologiıalaryň ösen eııamynda bu pudak hem döwrüň talaplaryna laıyk tehnikalary ornaşdyrmakda we halkymyza hödürlemekde öňdäki orunlaryň birini eıeleıär.
Garaşsyz Türkmenistan Watanymyzyň dünıäniň ösen döwletleriniň hataryna goşulmagynda demir ıol ulaglary pudagynyň goşandy uludyr. Bu pudak güıçli depginler bilen ösdürilip, täze demir ıollary gurup, ıolagçylary gatnatmak we ıükleri daşamak boıunça öňdebaryjy orny eıeläp, milli ykdysadyıetimiziň kuwwatlanmagyna uly ıardam berıär. İurdumyzyň ykdysady kuwwatyny berkitmekde, halkara hyzmatdaşlygynyň gerimini giňeltmekde, türkmen harytlarynyň dünıäniň ähli künjeklerine ykdysady taıdan bähbitli ugurlar bilen aralaşmagynda, içerki bazarlarymyzyň daşary ıurt önümleri bilen bökdençsiz üpjün edilmeginde demir ıol ulaglary pudagynyň ähmiıeti örän uludyr. Şol nukdaınazardan, bu ulgamy täze belentliklere götermek ıurdumyzyň ileri tutıan wezipeleriniň biridir.
İurdumyzda «Demirgazyk – Günorta» we «Gündogar – Günbatar» ugurlary boıunça köp şahaly ulag ıollaryny döretmäge gönükdirilen hem-de dünıä bileleşiginiň giň goldawyna eıe bolan halkara ähmiıetli taslamalar üstünlikli durmuşa geçirilıär. Üstünlikleriň zamany bolan Berkarar döwletimiziň bagtyıarlyk döwründe ıurdumyzyň demir ıol ulaglary pudagy ösüşiniň hil taıdan täze tapgyryna gadam basdy. İurdumyzda gurlan ilkinji üstaşyr demir ıol geçelgesi – Tejen – Sarahs – Maşat halkara demir ıoly daşary ıurtlara göni çykmaga mümkinçilik döretdi. Milli demir ıol ulgamynyň esasy halkasyna öwrülen Türkmenabat – Kerki demir ıoly ıurduň içinde ıolagçylary hem-de ıükleri gatnatmak mümkinçiligini has-da artdyrdy. İurdumyzyň demirgazyk we günorta sebitlerini gysga ugur bilen birikdiren Aşgabat – Garagum – Daşoguz demir ıollary dünıä ıaň salan desga hökmünde häsiıetlendirilip, dünıäde «Garagumuň Altyn halkasy» adyny aldy. Amyderıanyň iki kenaryny birleşdiren ilkinji häzirki zaman inženerçilik desgasy – Kerki – Kerkiçi hem-de Türkmenabat – Farap demir ıol köprüsi ıurdumyzyň ulaglar düzümini toplumlaıyn döwrebaplaşdyrmak we ösdürmek boıunça amala aşyrylıan giň gerimli taslamalaryň mynasyp dowamy boldy. İewropanyň we Aziıanyň arasyndaky «köpri» bolan Gazagystan – Türkmenistan – Eıran halkara demir ıoly ıurtlaryň halkara bazarlaryna päsgelçiliksiz we gysga ıollar bilen çykmaga, harytlaryň getirilmeginiň, hyzmatlaryň edilmeginiň ygtybarlylygyny hem-de durnuklylygyny artdyrmaga, sebitleıin we halkara hyzmatdaşlygynyň derejesini ıokarlandyrmaga güıçli täsir edıär. Aziıa halkara demir ıol ulag geçelgesiniň birinji tapgyry bolan Kerki – Ymamnazar – Akina demir ıoly döwlet hem-de halkara ähmiıetli demir ıol gurluşygy boıunça baı tejribe toplan türkmen demirıolçularynyň ıadawsyz zähmetleri netijesinde gazanan ıene-de bir ıeňşi hökmünde taryhyň gatlaryna altyn harplar bilen ıazyldy. Bu wakanyň paıtagtymyz Aşgabatda Durnukly ulag ulgamy boıunça ählumumy maslahatyň geçirilen wagtyna gabat gelmegi bolsa onuň ähmiıetini has hem artdyrıar. Şeıle hem Serhetabat – Turgundy demir ıoly ıylsaıyn berkeıän hoşniıetli türkmen-owgan gatnaşyklarynyň nobatdaky subutnamasy bolmak bilen, Garaşsyz Watanymyzyň hem-de Owganystan Yslam Respublikasynyň ykdysady mümkinçiliklerini ep-esli artdyrdy, Türkmenistanyň hoşniıetli goňşuçylyk gatnaşyklarynyň ösmegine, sebit we dünıä hojalyk gatnaşyklar ulgamyna goşulmagyna mynasyp goşandynyň aıdyň subutnamasyna öwrüldi.
Türkmen demirıolçularynyň ıol gurluşygynda toplan baı tejribesiniň netijesinde sebitiň möhüm ulag taslamasy durmuşa geçirilip, döwletleriň arasyndaky ulag gatnawlarynyň esasy ulgamy döredildi. Bu halkara ulag geçelgeleriniň ulanmaga berilmegi Garaşsyz Türkmenistanyň sebitiň demir ıol ulgamyndaky eıeleıän mynasyp ornuny has-da berkitdi. Gahryman Arkadagymyzyň parasatly ıolbaşçylygynda gurlup ulanylmaga berilıän «polat ıollar», demir ıol menzilleri diňe bir bagtyıar türkmen halkyna hyzmat etmek bilen çäklenmän, eısem, ıurdumyzyň üstaşyr kuwwatyny artdyryp, dünıä halklarynyň bähbitlerine, parahatçylyga we ählumumy abadançylyga hyzmat edıär. Bu ugurda Akina stansiıasynda gurlan goşmaça 10 kilometr demir ıol şahalarynyň açylyş dabarasyny hem-de Akina – Andhoı demir ıol şahasynyň gurluşygyna badalga bermek dabarasyny ıatlap bileris. Türkmen-owgan demir ıolunyň gurluşygyny Türkmenistan dolulygyna öz üstüne almagy aıratyn bellärliklidir. «Türkmendemirıollary» agentligi tarapyndan täzeden gurlan demir ıoluň netijesinde Turgundy bekediniň geçirijilik ukyby artdy, Owganystanyň haryt dolanyşygynda onuň ähmiıeti ıokarlandy, owgan önümlerini halkara bazarlaryna çykarmak hem-de ıurda gysga we amatly ıol bilen import harytlaryny getirmek mümkin boldy.
Türkmenistanyň ulag infrastrukturasynyň esasy we barha kämilleşıän ugurlarynyň biri bolan demir ıol ulaglary pudagy ykdysadyıetimiziň kuwwatlanmagyna uly ıardam edıär. Ata Watanymyzyň dünıäniň ösen döwletleriniň hataryna goşulmagynda demir ıol ulaglary pudagynyň goşandy uludyr. Pudak güıçli depginler bilen ösdürilip, ıolagçylary gatnatmak, ıükleri daşamak boıunça öňdebaryjy orny eıeleıär. Soňky ıyllarda demir ıol ulaglary pudagynda önümçilik düzümleri uly ösüşe eıe boldy – täze kärhanalar açyldy, häzirki zaman tehnologiıa ulgamlary satyn alyndy, häzirki hereket edıän düzümler tehnikanyň iň soňky gazananlary bilen enjamlaşdyryldy. Şeılelikde, ıurdumyz «polat ıollary» arkaly geografik taıdan amatly ıerleşmegi, zerur bolan ulag düzümini ösdürmäge döwlet derejesinde üns berilmegi netijesinde uly abraıa eıe bolıar.
Hormatly Prezidentimiziň taısyz tagallalary netijesinde Türkmenistanyň «Türkmendemirıollary» agentliginiň ıolagçy wagon deposynyň tehniki parky düıpli täzelenip, yzygiderli pugtalandyrylıar. Soňky ıyllarda daşary ıurtlardan iň kämil we häzirki zaman köpugurly ıolagçy wagonlarynyň ıüzlerçesi tapgyrlaıyn getirilıär. Alynıan ıolagçy wagonlarynyň tehniki üpjünçiligi dünıäniň ösen döwletleriniň ülňülerine laıyk getirilip, olar sowadyjy-ıyladyjy, audio we radio, goşmaça yşyklandyryjylar ulgamlary bilen enjamlaşdyrylyp, ıolagçylaryň syıahatyny örän rahat we oňaıly edıär. İurdumyzyň ähli demir ıol menzilleriniň giň we ıagty zallary ıyladyjy-sowadyjy enjamlar, telewizorlar, aragatnaşyk we jemagat tölegleri üçin terminallar, bankomatlar bilen üpjün edilendir. Häzirki zaman demir ıol menzillerinde dermanhana, enä we çaga niıetlenilen hem-de dynç alyş otaglary, aragatnaşyk, el goşlary bölümleri, dükanlar we beılekiler ıolagçylaryň hyzmatyndadyr. Ulag we kommunikasiıa toplumynyň «Türkmendemirıollary» agentligi tarapyndan demir ıoluň ıolagçylary üçin täze hyzmat ıola goıuldy. 2019-njy ıylyň 1-nji iıunyndan başlap işe girizilen bu häzirki zaman hyzmat ıolagçylar üçin internet arkaly (onlaın) ıol petegini satyn almaga mümkinçilik döretdi.
«Türkmendemirıollary» agentliginiň taııarlan elektron programma üpjünçiligi arkaly ıa-da «railway.gov.tm» internet sahypasyndan peıdalanyp, ıolagçylar islendik wagt internet ulgamynyň üsti bilen özüne gerekli otly gatnawy barada maglumat alyp bilıärler, şeıle hem ıolagçylara onda özüne gerek orny saılap almak mümkinçiligi hem bar. Bu onlaın bilet ulgamynyň işleıiş ıeňilligi aıratyn bellenmäge mynasypdyr. Aşgabat, Balkanabat, Bereket, Türkmenabat stansiıalarynda elektron ulgamy arkaly petek satylmagy ıola goıuldy. Ol ıerlerde enjamlaşdyrylan häzirki zaman tehnologiıasy ıolagçylar üçin uly amatlyklary döredıär. Mundan başga-da, häzir üstünlikli synagdan geçirilıän we geljekde ornaşdyryljak petek satylıan awtomatiki terminallar ıolagçylara ediljek häzirki zaman hyzmatyň ıene bir görnüşi bolar. İene-de bellemeli zatlaryň biri hem Android we iOS ulgamlary üçin niıetlenen programmalar internet üsti bilen ulanyjylara — müşderilere hödürlendi. Programmalar arkaly müşderilerde elektron peteklerini satyn almak bilen birlikde demir ıolda edilen syıahatlarynyň, haısy gatnawlaryň üsti bilen geçiren gatnawlarynyň sanyny bilmek üçin petekleriň ählisini telefonda saklamak mümkinçiliginiň bolmagydyr. «Türkmendemirıollary» agentliginiň müşderiler üçin taııarlan programmasyny Android telefonlary üçin niıetlenen görnüşini «PlayMarketden», iOS telefonlary üçin niıetlenen görnüşini bolsa «App Storeden» ıükläp almak mümkinçiligi bardyr.
Türkmenistanyň demir ıollarynyň ulanyş uzynlygy hem pudagyň okgunly ösüşiniň möhüm görkezijisi bolup durıar. Garaşsyzlyk ıyllary içinde ol 1659 kilometre çenli artdyryldy we häzirki güne çenli 5198 kilometre barabar boldy. Bu bolsa Gahryman Arkadagymyzyň parasatly ıolbaşçylygynda gurlup ulanylmaga berilıän «polat ıollaryň», demir ıol menzilleriniň diňe bir bagtyıar türkmen halkyna hyzmat etmek bilen çäklenmän, eısem, ıurdumyzyň üstaşyr kuwwatyny artdyryp, dünıä halklarynyň bähbitlerine, parahatçylyga we ählumumy abadançylyga hyzmat edıändigini ıene bir ıola äşgär edıär. Mazmuny boıunça üstaşyr geçirmek ulaglar hyzmatynyň eksporty bolup durıar, eksport mümkinçilikleriniň artdyrylmagy bolsa hormatly Prezidentimiziň durmuş-ykdysady strategiıasynyň esasy ugrudyr.
İurdumyzyň ykdysadyıetiniň uly depginler bilen ösmeginde demir ıol ulaglary pudagynyň wajyp orny bardyr. Gurlan we gurulıan häzirki zaman çar tarapa uzaıan «polat ıollary» hormatly Prezidentimiziň alyp barıan öňdengörüjilikli we adyl syıasatynyň durmuşa geçirilıändiginiň aıdyň subutnamasydyr. Şeılelikde, Türkmenistan «polat ıollary» arkaly diňe bir Beıik İüpek ıoluny täzeden dikeltmek bilen çäklenmän, sebitde demir ıol ulaglarynyň gatnawy üçin möhüm ähmiıetli ıere öwrülıär. Hormatly Prezidentimiziň yzygiderli tagallalary esasynda ulag ulgamynyň ösdürilmegi hem-de bu ugurda halkara hyzmatdaşlygyň ıaıbaňlanmagy ıurdumyzyň ösüşleriniň ygtybarly kepili bolup durıar. Türkmenistan İewraziıa giňişliginde strategik durnuklylygyň möhüm merkezi hökmünde tanalmak bilen, gyzyklanma bildirıän ıurtlaryň ählisi üçin ygtybarly hyzmatdaş hem-de şol bir wagtyň özünde yklymara ähmiıetli ulag-üstaşyr merkezi hökmünde wajyp orny eıeleıär. Şu nukdaınazardan, ıurdumyzyň çäginde we ondan daşarda ulag ıollarynyň gurulmagy Türkmenistanyň multimodal logistika ulgamynyň ösüşiniň möhüm tapgyryny alamatlandyrıar.
Giňişleıin maglumat okamak üçin «Türkmendemirıollary» agentliginiň resmi saıtyna ıüzlenip bilersiňiz:
https://railway.gov.tm hem-de https://demiryollary.gov.tm