Dünyanın İlk Yapay Zeka TV Sunucusu - Bekir Köksal
00:1505 Ocak 2019
Merhaba sevgili dostlar. Büyüklerimiz bilirler. Bundan 50 yıl önce 31 Ocak 1968’de Türkiye’de ilk televizyon anonsu yapıldı ve bundan 5 gün önce Çin’in TRT’sinden bir anons yapıldı ve bu anons da çok özel tarihe geçecek bir konuşmaydı. Kısaca özetlemek gerekirse o anonsu, bir spikerin yeni işe başladığını ve yılmadan, yorgunluk nedir bilmeden çalışacağını söylüyor. 68’de TRT’deki o anonsunu yapan kişi için aradan geçen yarım asır ister istemez büyük bir değişiklik oluşturdu. İşte Çin’li sunucunun en büyük farkı bu. O değişmeyecek. Yaşlanmayacak. Ölmeyecek. Çünkü o insan değil. Dünyanın ilk yapay zeka sunucusu.
En azından Çin’liler öyle lanse ettiler. Ben olsam bu işin teknolojisini tanımlarken “yapay zeka” yerine “sanal kukla” deyimini kullanmayı tercih ederdim. Çünkü izlediğimiz görüntüler tümüyle yapay değil. Biri İngilizce diğeri Çince konuşan iki gerçek haber spikeri model olarak kullanılmış. Sonra da makine öğrenmesi teknikleriyle bu iki spikerin yüz ifadeleri, jestleri, mimikleri, sesleri bilgisayar tarafından incelenmiş ve bu iki sanal sunucu ortaya çıkmış. Çin’de geçen hafta düzenlenen “Dünya İnternet Konferansı”nı sunarak görevlerine başlamışlar.Onlara ne isterlerse onu söyletebiliyorlar. Bunun için sadece haber metnini yazmaları yeterli. Onu modelledikleri gerçek haber sunucuları ölse bile sanal kopyaları haber metinlerini okumaya, sunmaya devam edecek. Yılmadan. Yorgunluk nedir bilmeden…
Gelelim işin biraz daha korkutucu kısmına. Çünkü bir yazıyı bir bilgisayarın okuması ya da seslendirmesi de epeyce bir zamandır gündemimizde. Text-to-Speech (yazıdan konuşmaya) teknolojisi pek çok yerde kullanılıyor. Bu araçlar kutuya yazdığınız metni düzgün bir diksiyonla okuyor. Gördüğünüz gibi hem sanal hem de akıllı. Siz ne yazarsanız onu seslendiriyor. Bu tür teknolojilerde yine modellenen bir ses kaynağı, bir sunucu var ve ona bir dildeki tüm sesleri, heceleri ve bazen de kelimeleri okutuyorlar. Siz kutuya bir şey yazınca önceden kaydedilmiş sesler, heceler yan yana ekleniyor ve bir cümle haline geliyor. Tabiki bu kadar basit değil, işin başka incelikleri de var ama mantık genel olarak bu şekilde işliyor.
Eğer elinizde birinin yeterli sayıda ve kalitede görüntüsü ve sesi varsa artık onu dijital bir kukla haline getirip istediğinizi yaptırabilme şansınız var. Sahte videoları hazırlamak şu anda saatler alıyor. Ama kısa süre sonradakikalar içinde hatta gerçek zamanlı olarak böyle görüntüler üretmek mümkün hale gelecek ve tabiki beraberinde pek çok hukuki ve etik tartışmayı da getirecek. Ben o konuları başka bir yazıya bırakıyorum. Bugün vurgulamak istediğim asıl konu bu değil.
“Dünyanın ilk yapay zeka sunucusu” başlığıyla haber ajanslarına geçen bu konunun kaynağı Çin. Zaten dikkatinizi çekmiştir, teknolojiyle ilgili videolarımda giderek daha fazla Çin’den bahsediyorum. Çünkü bugünlerde bilimin kaynağı genellikle Çin’de oluyor. Çünkü bizim 2023 hedefimiz gibi Çin’in de “Made in China 2025” hedefi var. Bu hedef kapsamında 2025 yılında yapay zeka konusunda dünyanın en gelişmiş ülkesi olmak istiyorlar.Yani sadece başarılı olmak isteyen ülkeler kendine 2023, 2025, 2030 hedefleri koymuyor. Koysa da bu hedefler ona koşacak insanlar olmadan hiçbir işe yaramaz. Başarılı olmak isteyen insanların kendine koyacağı kişisel hedefler hepsinden daha önemli. Biz daha 50 yıl önce ilk televizyon anonsunu yaptık. O anonsu yapan ve izleyen kişiler hala hayattayken şimdi bu mesleğin ortadan kaybolabileceğini gösteren bir gelişmeyi yaşıyoruz. Nicolas Cage’in söylediği şarkıda ne diyordu: “Başlarda korkmuştum, şok olmuştum.” Bilgimiz olmazsa bu gibi gelişmeleri gördükçe yaşayacağımız şey de bu olur. O yüzden böylesine hızlı değişen bir dünyada, sadece değişen bir kişi olmakla yetinmeyelim. Bir şekilde “survive” etmek, hayatta kalmaya çalışmak, Nicolas Cage olmak bizi kesmez. Gelecekte sadece değişen değil, “değiştiren” olmak gerek.
Takım Oyununda (Pas)Hangi Atatürk?