Hz. İbrahim, Nietzsche ve İbn-ül Arabi Dolayısıyla Şirk Olarak Devlet – Alişan Şahin -2 – İtaatsiz
beni bekleyen ben – Siren Kaya (Şiir)
Lysander Spooner’in Toplumsal Sözleşme Eleştirisi – Steve J. Shone – 6
46 Teknoloji Toplumu – Eğlence – Jacques Ellul
Sosyalizme Çağrı – Gustav Landauer – 6
bizim bilmediğimiz bir yerde – Siren Kaya (Şiir)
Devletleşme, Yöneticilerin Ortaya Çıkışı ve Deve Cemal Çetesi (Bölüm 3) – 12 – Bayram Bey
Max Stirner ve Varoluşçuluk à la Jean-Paul Sartre – H. İbrahim Türkdoğan
Lysander Spooner’in Toplumsal Sözleşme Eleştirisi – Steve J. Shone – 5
Cuma, Mayıs 29
Home›Yazarlar›Alişan Şahin›Hz. İbrahim, Nietzsche ve İbn-ül Arabi Dolayısıyla Şirk Olarak Devlet – Alişan Şahin -2
İbn-ül Arabi’de Putlara Dair
Yani put sadece görünen ve dokunulan değildir. İnsan davranış ve duruşundaki haller de put ve şirk ile tanımlanmaktadır. Allah’ın sıfatlarının bir kısmı insana yakıştırılırken bir kısmı ondan azade kılınmıştır.
Peki, TDK’nın “Bazı ilkel toplumlarda doğaüstü güç ve etkisi olduğuna inanılan canlı veya cansız nesne, tapıncak, sanem, fetiş” tanımından hareketle Allah’a eş koşan yani şirk olarak adlandırılan nesneler, imajlar ve kişilikleri açığa çıkarmak salih insanların maksatlarından biri değil midir? Bunların açığa çıkarılması ve teşhir edilmesi elzem bir çalışma değil midir? Kur’an ve Hz. Muhammed’in fikri ve imani olarak kalkış noktası olan İbrahimi put ve şirke dair kavrayışların bugüne izdüşümleri sorumluluk alanlarımız içinde değil midir?
Bugün belki de binlerce özne, nesne ve kurum put ve şirk kavramları ile tanımlanacak durumdadır. Eğer bu kültürün evrensellik tanımı içinde aranacak şirk var ise görmek ve göstermek sorumluluk alanlarımız içindedir elbette. Bu sadece Müslüman, Hristiyan ve Musevilerin değil, herkesin görevi olmalıydı. Şöyle ki: en uç örnek olarak Ateistleri örnek verirsek, Dünya hayatında iktidar elde etmek ve büyüklük taslamak dindarlar için şirk olarak görülmesi gerekirken, ateist bile olsa, her insanın kendi kişisel erkini toplumlar ve kişiler üzerinde kurmak çabasında olan, dini olmasa da içinde büyüdüğü kültürün verileri dolayısıyla ve onun ürünü olarak bireyler kendi erklerini ona (kişi, hükümet, kurum vb.) teslim etmelerini isteyen güce karşı koymak zorundadır. Bu bireyin özgürlüğünün en önemli koşullarından biridir. Dindar biri için ise dünyevi özgürlük halini korumanın yanında o, Allah’ın yerini alma çabasında olduğundan dolayı (yargı erki, yönetme erki ve idare etme erkini zorla ya da çeşitli yöntemlerle rızasını alarak) şirk olarak görünmek durumundadır. Uhreviyat ile alakaları olmayanlar dünyevi hallerini ve özgürlüklerini (doğal durumlarını) korumak ve kendilerine sahip çıkmak durumundadırlar. Mesele insanlığın özgürlük problemiyle doğrudan ilişkilidir.
İbn-ül Arabi’nin put ve putlara dair aşağıdaki sözleri Kur’an’ın ifade ettiği put kavramını oldukça iyi ifade etmektedir.
“Bilmelisin ki, alem ancak Allah karşısında yoksul ve hor olabilir. Öyleyse Allah’tan başkasının karşısında zelilleşen ve başkasına muhtaç olan, ona bel bağlanan ve ona eğilen herkes, putperesttir. Muhtaç olunan ise, put (vesen) diye isimlendirilirken, muhtaç olan, onu ilah diye adlandırır. Putların en görünmezi heva, arzu gücü iken en kesifi, taştır.(Putlar latiflik ve kesiflikte) bu ikisinin arasında sıralanır.”
Yani put sadece görünen ve dokunulan değildir. İnsan davranış ve duruşundaki haller de put ve şirk ile tanımlanmaktadır. Allah’ın sıfatlarının bir kısmı insana yakıştırılırken bir kısmı ondan azade kılınmıştır. Örneğin: Kibriya: en kibirli olan anlamına gelirken en büyük ve her şeye gücü yeten, her yerde hazır ve nazır olana ve tüm mülkün sahibi olan vb. gibi sıfatlarla tanımlanan Bir Allah’a eş koşmak insanlar arasında yaygın bir hal halini almıştır. Bunun yanında her gün namazında ve niyazında olan, iyilik, doğruluk, ahd-e vefa, diğerkâmlık vb. meziyetlerine övgüler dizen insanlar bu putların öyle ya da böyle savunuru, hayranı ve tapınanı olmuştur. Akli ve nakli hiçbir şeyin onları uyaracak hali ve mecali kalmamış görünmekte.
İnsan ve Allah arasındaki bu tanınma/bilinme ilişkisi Allah’ın kendi yerine başka ilahlar arayan insanları farklı şekillerde tanımlamasına vesile olmuş görünür.
Görünmez ama bir o kadar da dokunulabilen nesne olarak put; içimizde ve yaşamımıza içkin olan en önemli put para ve para kazanma hırsı olarak duruyor. Para kazanma hırsı çağdaş toplumların insanı için kritik önemdedir. Bugünün insanı bunu elde etmek maksadıyla varlığını ve şuurunu kaybetmiş durumda… Kapitalizm adı verilen düzen ulus devleti ile beraber her yerde hazır ve nazır ama elde edilmeyi bekleyen görünür-görünmez ama hayatı bütünüyle etkileyen para putunun adına inşa edilmiş bir devletin düzenidir. Uğruna ölünen ve öldürülen, insanların kendilerini feda ettikleri zıvanadan çıkmış bir hırsın elde etmek için çalıştığı bir hedeftir para. Para, hırs ve kibrin adıdır. O, devlet ve onun düzenlediği değerler sistemi ile ve suretiyle var. Bu put kapitalist toplumun – diğer toplumsal sistemleri bundan bigane kılmıyorum ama onun asıl sahibi kapitalizmdir – canıdır. Ona isteyerek ya da istemeyerek herkes tabi olmak ve çoğunluk için tapınılmak ve “mülk”ün sahibi olmak durumundadır. Para ile mülkün sahibi olunacağı sanılmaktadır. Asıl sahibinden ziyade mülk artık paranın ve “devlet”indir!
“Aklın zorunlu hükmüne göre ilah etkiye konu olmaz. Onların taptığı ilah ise, kendisi ile oynanan bir ahşap veya temizlikte kullanılan bir taştır.”, “İşler Allah’ın elindedir ve işlerdeki hüküm Allah’a aittir” der, İbn-ül Arabi. Hiçbir etkiye konu olmamak üzerine tartışma yürüten Arabi, bilinmek isteyip ademi yaratmasıyla bir alakaya (tanınmak, bilinmek için) tabiidir. Bunu bir etki olarak adlandırmaz anlaşılan.
Kur’an baştan sona doğal halin bozulmasına dair yapılan tüm girişimlere ilahi cevap amacında görünür.
İnsan ve Allah arasındaki bu tanınma/bilinme ilişkisi Allah’ın kendi yerine başka ilahlar arayan insanları farklı şekillerde tanımlamasına vesile olmuş görünür. Buradaki tutarlılık dikkat çeker. Bundan dolayıdır ki, Müşrik ve Kafir arasında fark vardır. Hristiyan ve Museviler ile Müslümanlar arasındaki farka dikkat çeker ve açıklama yapar İbn-ül Arabi. Mesele gene şirk etrafında döner.
“Bilmelisin ki bütün müşrikler kafirdir. Çünkü müşrik, şirk koştuğu ve kendisini ilah edindiği şey hakkında arzusuna uyar, İlah’ın mutlak birliğinden yüz çevirir ve İlah’ın birliğine götüren ayet ve delilleri incelemekten onları gizler. İşte, zahirde ve batındaki bu örtme davranışı nedeniyle de, kafir (örten) diye isimlendirilirken Allah ile birlikte ilahlığı Allah’tan başkasına nispet ettiği için de müşrik diye isimlendirilmiştir. Böylelikle müşrik, iki nispet kabul etmiştir. İşte müşrik ile kafir arasındaki fark budur.”
Böylece daha ince bir noktaya gelerek der ki:
“Hz. Peygamber bize ehl-i kitaba aykırı davranmayı emretmiştir. Bunun nedeni, onların kitabın bir kısmına inanıp bir kısmını inkar ederek bunun ortasında bir yol tutmayı istemiş olmalarıdır. Hz. Peygamber ise bize belirli hükümlerde ve zikrettiğimiz hususta [putperestliğe karşı çıkmak ve Allah’ın birliğine inanmak-b.n.-] karşı çıkmayı emretmiştir. Onlara bütün konularda karşı çıkmayı emretmiş olsaydı hiç kuşkusuz ki, bize emretmiş olduğu imana da aykırı davranmamız gerekirdi. Öyleyse ehl-i kitaba kayıtsız anlamda karşı çıkmak, geçerli değildir. İşte bu ‘ehl-i kitaba muhalefet edin’ hadisinin anlamıdır.”
Anladığımız kadarıyla Kur’an ayetlerindeki en temel önerme şirk kavramı etrafında odaklanmaktadır. İnsanı insan yapan özelliklerin başında Allah’a ibadet, ona eş koşmamak gelmektedir. Bu bizce insanın doğal haline (doğal “hukuka”) uymak maksadıyladır. Bu doğal hali bozan ise gene insandır. Kur’an baştan sona doğal halin bozulmasına dair yapılan tüm girişimlere ilahi cevap amacında görünür.
 İbn-ül Arabi, Futuhat-ı Mekkiye, 10. Cilt, 265. Bölüm, Musevi Makamdan, Putlardan Uzak Durma Menzilinin Bilinmesi. S. 63.(Vurgular bana ait)
 İbn-ül Arabi, Futuhat-ı Mekkiye, 10. Cilt, 265. Bölüm, Musevi Makamdan, Putlardan Uzak Durma Menzilinin Bilinmesi. S. 63
 İbn-ül Arabi, Futuhat-ı Mekkiye, 10. Cilt, 265. Bölüm, Musevi Makamdan, Putlardan Uzak Durma Menzilinin Bilinmesi. S. 67
 İbn-ül Arabi, Futuhat-ı Mekkiye, 10. Cilt, 265. Bölüm, Musevi Makamdan, Putlardan Uzak Durma Menzilinin Bilinmesi. S. 67 (Alıntıda köşeli parantez içindeki not bana aittir)
TagsAlişan ŞahinDevlet ve şirkİbn-ül ArabiputŞirk
Metnin Dışında Hiçbir Şey Yoktur – Jacques ...
Öncesini bir tarafa bırakırsak 1989’dan itibaren birçok liberter, anarşist dergide katılımcı olmuş; güncel politik ve anarşizmin teorik sorunlarına dair yazılarıyla katkılar sunmuştur. 2012’de ise bir grup arkadaşıyla itaatsiz.org adlı internet sitesinin kurulmasında yer almış ve katılımcısı olmuş, birçok makalesini ve çevirisini bu sitede yayınlamıştır. Halen bu sitede editörlüğe devam etmektedir. Sitede birçok konuda yayınlanmış makalelerinin yanında içinde anarşizm, din ve İslam ilişkilerini ele alan bir makalesinin de olduğu “Anarşizm ve Din” (Öteki Yayınları) isimli basılı derleme bir kitabı bulunmaktadır.
Tolstoy ve Abduh’un Mektupları: Tek Tanrı’nın Özgür Kulları – Bülent Şahin Erdeğer
Türkiye’de Anarşizm Arşivi – Serdargunes' Blog 17 Nisan, 2020 at 14:57 Cevapla
[…] Hz. İbrahim, Nietzsche ve İbn-ül Arabi Dolayısıyla Şirk Olarak Devlet (2) (Alişan Şahin &#82… […]
7. Anarşist Antropoloji – İnuitler – Harold B. Barclay
Errico Malatesta Ve Toplumsal Mücadele – Vernon Richards -1-
Bir Askerlik Anısı ve “Deliler” Mangası – Efrasiyab
Herkes Yazsan Ne Olur, Herkez Yazsan Ne Olur? – Nurşin Altunay
Felsefe, Kendisi ve Cinsiyet Belası Hakkında (Röportaj) – Judith Butler
beni bekleyen ben – Siren Kaya (Şiir) 28/05/2020
Lysander Spooner’in Toplumsal Sözleşme Eleştirisi – Steve J. Shone – 6 24/05/2020
“sevgi ve şiir üzerine bir tartışma” ve “her gün giyinirken” – Ahmet Ateş (Şiir) 22/05/2020
46 Teknoloji Toplumu – Eğlence – Jacques Ellul 21/05/2020
Sosyalizme Çağrı – Gustav Landauer – 6 17/05/2020
bizim bilmediğimiz bir yerde – Siren Kaya (Şiir) 12/05/2020
Devletleşme, Yöneticilerin Ortaya Çıkışı ve Deve Cemal Çetesi (Bölüm 3) – 12 – Bayram Bey 10/05/2020
Max Stirner ve Varoluşçuluk à la Jean-Paul Sartre – H. İbrahim Türkdoğan 07/05/2020
“bir direniştir yalnızlığa sevgi” ve “göç yollarında” –Ahmet Ateş (Şiir) 06/05/2020
Lysander Spooner’in Toplumsal Sözleşme Eleştirisi – Steve J. Shone – 5 03/05/2020
Arşivler Ay seçin Mayıs 2020 Nisan 2020 Mart 2020 Şubat 2020 Ocak 2020 Aralık 2019 Kasım 2019 Ekim 2019 Eylül 2019 Ağustos 2019 Temmuz 2019 Haziran 2019 Mayıs 2019 Nisan 2019 Mart 2019 Şubat 2019 Ocak 2019 Aralık 2018 Kasım 2018 Ekim 2018 Eylül 2018 Ağustos 2018 Temmuz 2018 Haziran 2018 Mayıs 2018 Nisan 2018 Mart 2018 Şubat 2018 Ocak 2018 Aralık 2017 Kasım 2017 Ekim 2017 Eylül 2017 Ağustos 2017 Temmuz 2017 Haziran 2017 Mayıs 2017 Nisan 2017 Mart 2017 Şubat 2017 Ocak 2017 Aralık 2016 Kasım 2016 Ekim 2016 Ağustos 2016 Temmuz 2016 Haziran 2016 Mayıs 2016 Mart 2016 Şubat 2016 Ocak 2016 Aralık 2015 Kasım 2015 Eylül 2015 Ağustos 2015 Temmuz 2015 Haziran 2015 Mayıs 2015 Nisan 2015 Mart 2015 Şubat 2015 Ocak 2015 Aralık 2014 Kasım 2014 Ekim 2014 Eylül 2014 Ağustos 2014 Temmuz 2014 Haziran 2014 Mayıs 2014 Nisan 2014 Mart 2014 Mayıs 2013