"Kâinattaki bütün makàsıd-ı rabbaniyenin temerküz ettiği yeri ve medarları olan zîhayat ve zîşuurları başkalara havalesi kàbil değil." cümlesini izah eder misiniz? | Sorularla Risale
Pts, 1-Nis-2013 - 07:03 tarihinde gönderildi
İnsan bir ayna, bir damla gibi, Şems-i Ezeli'nin zat-ı akdesine, şuunatına, sıfatlarına, isimlerine öyle cami ve keskin bir ayinedir ki, bu cami ve keskinliğine kinaye olarak, Allah’ın manevi şahsı, insanda görünmüş gibi oluyor. İnsan mahiyetinde, adeta Allah’ın manevi şahsiyeti tecelli etmiş ve görünmüştür. Allah’a ait bütün kudsi hal ve sıfatların, cüzi bir numunesi ve çok gölgelerden geçmiş zayıf bir tecellisi, insanın mahiyetinde cem olup toplanmıştır.
Evet şahsı, şahıs yapan ilim, irade, kudret, hayat, sem, basar, kelam gibi sıfatlar cüzi olarak insanın mahiyetinde bulunması, teşahhusat-ı İlahiyeye tam bir mazhariyettir. Yani insan mazhar olduğu bu tecelli sayesinde Allah hakkında doğru malumata ulaşabilir.
Kainatın umumunda dağınık ve azametli olarak tecelli eden ilahi sıfat ve isimler, insanın mahiyetinde, ehadiyet sırrı ile temerküz etmiştir, bir nevi toplanmıştır. Bu yüzden, insan mahiyetinin suretinde İlahi vasıflar ve isimler teşahhus etmiştir, yani somut ve belirgin bir hale gelmiştir. Yoksa insanların ekserisi Allah’ın kainat üstünde azamet ile tecelli eden isim ve sıfatlarını, dağınıklık ve büyüklüğünden dolayı idrak ve ihata edemez. Bu yüzden Allah aynı tecelliyi küçük ve anlaşılır bir şekilde herkesin ihata ve idrak edeceği bir kıvamda, insanın manevi cephesine ve simasına teşahhusat şeklinde tekrar yazıyor ve yazmış.
Kainattaki maksad-ı İlahi; Allah’ın kendi isim ve sıfatlarının izhar ve ilan etmesidir; "Ben gizli bir hazine idim bilinmek istedim." sözünde olduğu gibi. Lakin bu maksat, kainatta azametle tezahür ediyor ve herkesin bunu görüp okuması mümkün değildir. Bu yüzden Allah kainatta azametle gösterdiği İlahi gayeyi yani isim ve sıfatlarının izhar ve ilan edilmesini, insanın mahiyetinde temerküz ettirip okunaklı bir boyuta indirgemiş ve herkesin okumasına bir kapı açmıştır. İnsandaki hayat ve şuur, bu İlahi maksadı taşıyan ana umde ve temel bir esastır. Yani Allah, bütün isim ve sıfatlarını hayat ve şuur tuvali üzerinde resmetmiş ve ediyor...