Behçet hastalığının nedeni nedir? - ZekiDoktor
15 Ağustos 2015 – Hastalıklar
İlk olarak 1937 yılında tanımlanan Behçet hastalığı, ağız, göz, genital bölge başta olmak üzere, vücudun bazı yerlerinde oluşan iltihaplanmadır. Adını tanımlayıcısı Dr.
Hulusi Behçet'ten alan hastalığın kesin bir nedeni ve tedavisi yoktur. Ancak toplumun büyük bir bölümünde görülmektedir.
Behçet hastalığının nedenleri, belirtileri ve tedavisi hakkında merak ettiklerinizi sizler için hazırladığımız makalemizde bulabilirsiniz.
Behçet hastalığı 1937 yılında Dr. Hulusi Behçet tarafından bulunmuştur. Daha çok Akdeniz ile Uzak Doğu ülkeleri arasında görülen hastalık, ülkemizde her 300 kişiden birinde görülmektedir.
Hemen her yaş grubunda da her iki cinste de aynı oranda görülen hastalığın, genç erkeklerde görülme oranı biraz daha yüksektir. Tanısı ise genellikle 20-40 yaş aralığında konulmaktadır.
Bulaşıcı ve kalıtsal olmayan Behçet hastalığı, ağız ve genital bölgede yaralar şeklinde ortaya çıkmaktadır.
Bunun yanında göz tutulumu adı verilen göz yaraları da oluşabilmektedir. Hastalık, kişiden kişiye farklılık gösteren bir yapıya sahip. Bazı hastalarda klinik bulgular zaman zaman artış gösterse de yaşla orantılı olarak zaman içinde atakların azaldığı bilinmektedir.
Kişilerde hastalığın var olup olmadığını anlamak için paterji testi yapılması gerekmektedir. Hemen hiçbir tahlil net bir şekilde hastalığın olduğunu ya da olmadığını ispatlamasa da paterji testi tanı için yardımcı olmaktadır.
Behçet hastalığı, kendini tekrarlayan oral ve genital ülserlerile göz, deri ve eklemlerde görülen iltihaplanmadır.
Vücudun hemen her yerini etkileyen hastalık, aft adı verilen yaralardan meydana gelir. Bunun yanında eklemlerde, gözde, beyinde, kalp damarlarında tıkanıklıklara neden olan iltihaplanmalar içermektedir.
Belirtilerine bakıldığında nöbetler şeklinde kendini gösterdiği görülmektedir. (Aft Nedir?)
Uçuk virüsü gibi bazı mikrop, bakteri ve virüs türleri hastalığın ortaya çıkmasını ya da yayılmasını hızlandırsa da kesin olarak ispatlanan bir neden yoktur. Ancak hastalığa yakalananlardan elde edilen bulgulara göre, bağışıklık sistemi zayıf kişilerde daha sık oluşmaktadır.
Bağışıklık sistemini güçlendirmenin yolları için bu yazıma bakmalısınız.
Behçet hastalığına yakalanan hastaların her birinde farklı bulgular gözlemlenmektedir. Buna bağlı olarak belirtiler de değişkenlik gösterir. Bazı ortak belirtiler ise hemen her Behçet hastasında gözlenebilir.
Ağızda ortaya çıkan yaralar, hastaların hemen her birinde görülen belirtilerden biridir. Hastalığın habercisi olarak kabul edildiği için birçok doktor bu şekilde ipucu yakalar.
Ağızda çıkan aft yaraları, iz bırakmayan tekrarlamayan yaralardır.
Genital bölgede, kasıkta meydana gelen bu yaralar ise belli hastalarda görülür. Bu yaralar, ağız aftlarının aksine iz bırakırlar. Hastaların hemen hemen yarısında görülen bir diğer belirti ise göz damarlarının iltihaplanmasıdır. Eklemlerde ağrı, kırmızı lekeler, dirseklerde şişlik hastalığın diğer belirtileri arasındadır.
Behçet hastalığı tedavisi hastanın yaşam kalitesini artırmaya, acısını ve ağrısını azaltmaya yöneliktir. Sebebi bilinmediği için net bir tedavi çizelgesi çizilemese de hastalığın atak dönemlerinde kolaylaştırıcı yöntemler izlenmektedir. Hastalığın çıktığı bölgeye göre farklı tedavi yöntemi uygulanır.
Hastalık tedavi sonucunda tamamen ortadan kaldırılmaz. Sadece sebep olduğu şikayetler giderilir ve ortaya çıkan yaralar geçirilmeye çalışılır.Tedavi süreci uzun olan Behçet hastalığı, devamlı kan tahlilleri, göz muayenesi yaptırılarak kontrol altında tutulmaktadır.
Hastaların çoğunda ilaç tedavisi uygulanmaktadır.
Behçet sendromu olarak da bilinen Behçet hastalığı, vücudun kan damarlarını etkileyen uzun süreli bir oto-inflamatuar hastalıktır.
Arterler ve damarlar gibi bu tüpler, vücudun etrafındaki kanı taşır.
Behçet hastalığı, ağız yaraları, genital ve cilt yaraları, göz iltihabı, artrit ve bağırsak, beyin ve omurilik iltihabı gibi birçok farklı belirtilere neden olur.
Behçet hastalığı üzerine hızlı gerçekler
İşte Behçet hastalığı hakkında bazı önemli noktalar. Daha fazla detay ve destekleyici bilgi ana makaledir.
Behçet hastalığı, Türkiye’de en sık görülen nadir bir durumdur. Ancak, şu anda dünya çapında diğer ülkelerde doğru teşhis ve rapor edilmektedir.
Amerikan Behçet Hastalıkları Derneği’ne göre, Türkiye’de Behçet hastalığının yaygınlığı 100.000 kişi başına 400 vaka kadar yüksek.
Buna karşılık, Amerika Birleşik Devletleri’nde Behçet hastalığı prevalansı 170.000 kişi başına 1 vakadır.
Durum bulaşıcı değildir ve kişiden kişiye yayılamaz
Behçet hastalığı herkesi farklı etkiler ve semptomlar haftalar ya da daha uzun bir süre boyunca yoğunlaşabilir ve zayıflayabilir.
Behçet hastalığının kesin sebebi bilinmemekle birlikte, bazı insan grupları hastalığa yakalanma riskini diğerlerine göre daha fazladır.
Tüm yaşlar ve cinsiyetler Behçet hastalığı geliştirme riski altında olsa da, insanlar en çok 20 ve 30’larında etkilenmektedir. Erkekler tipik olarak kadınlardan daha şiddetli semptomlar yaşarlar.
Etnik köken ve coğrafi konum, bir kişinin Behçet hastalığını nasıl geliştireceği konusunda bir rol oynayabilir. Durum, Orta Doğu ve Asya’daki erkeklerde ve Amerika Birleşik Devletleri, diğer Batı Ülkeleri, Japonya ve Kore’deki kadınlarda daha yaygındır.
Hastalığa genetik veya kalıtsal bir bileşen olabilir. Behçet hastalığı ayrıca bakterilere, virüslere veya çevresel faktörlere de bağlanabilir. Ancak, bu önerilerin onaylanabilmesi için daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.
Behçet hastalığı herkesi farklı şekilde etkiler. Hastalığı olan kişiler, semptomların alevlendiği ve semptomların haftalar veya daha uzun bir süre zarfında battığı semptom alevlenmeleri yaşayabilir. Behçet hastalığının semptomları tedavi olmaksızın da gidebilir.
Bu durum, vücudun farklı bölgelerini etkileyen çok çeşitli semptomlara neden olur. Bu belirtiler aşağıdakileri içerir.
Tipik olarak, ağızdaki ağrılı yaralar, Behçet hastalığının ilk belirtisidir. Hastalık tek bir ülserin gelişmesine veya birden fazla yaralanmaya neden olabilir.
Bu yaralar ağızdaki herhangi bir yerden olabilir, özel alanlar dil, dudak, diş etleri, bademcikler, yanakların astarı, ağzın çatısı ve boğazın arkasını içerir.
Behçet hastalığının neden olduğu ağız yaraları:
Boğazın etrafını saran kırmızı bir halo ile beyaz veya sarı taban
1 ila 20 milimetre arasında değişen
Ağızdaki yaralar çoğu zaman 10 ila 20 gün içinde arada sırada skar ile gider.
Ulusal Artrit ve Kas-iskelet ve Deri Hastalıkları Enstitüsü’ne göre, Behçet hastalığı olan kişilerin yarısından fazlası genital lezyonlar geliştirecektir. Bu rakam hem erkek hem de kadınları içermektedir.
Erkekler, skrotum ve penil şaft veya kafa üzerinde ülserlere sahip olabilir. Zaman zaman bu lezyonlar, epididimit adı verilen başka bir durumla, sperm taşıyan tüplerin iltihaplanmasıyla ilişkilidir. Kadınlar vulva, vajina ve serviks lezyonları yaşayabilir
Bu yaralar tipik olarak şu şekilde bulunur:
Acı kırmızı, açık yaralar
Bu yaralar iyileştiğinde, yara izi sıklıkla bölgeyi etkiler.
Behçet hastalığı olan kişiler eritema nodozum adı verilen cilt problemleri yaşayabilirler. Bu inflamatuar cilt cevabı cildin genellikle ülsere olan kırmızı ve hassas nodüller geliştirmesine neden olur.
Bu lezyonlar irin dolu şişlik veya çürüklere benzerlik gösterebilir. Behçet hastalığı ile ilişkili diğer lezyonlar arasında akneiform nodüller, psödofolikülit ve papülopüstüler lezyonlar bulunur.
Behçet hastalığından etkilenenler genellikle gözlerin orta tabakasının iltihaplanmasına maruz kalırlar. Bu durum üveit olarak bilinir.
Anterior üveit gözün ön tarafını etkiler. Yaygın semptomlar ağrı, bulanık görme, ışığa duyarlılık ve aşırı gözyaşı üretimidir. Göz içinde bir irin tabakası görülebilir.
Posterior üveit gözün arkasına ve retinaya etki eder. Yaygın semptomlar bulanık görme, yüzdürme, ağrı, kızarıklık ve ışığa duyarlılıktır.
Behçet hastalığının neden olduğu göz problemleri körlük veya kısmi görme kaybı da dahil olmak üzere tedavi edilmezse ciddi komplikasyonlara neden olabilir.
Damar ve arterlerin iltihaplanması, kan pıhtıları, anevrizma ve daralmış veya tıkalı damarlar gibi ciddi komplikasyonlara yol açabilir.
Behçet hastalığı olan kişilerde tromboflebit denen bir durumla karşılaşabilir, kızarıklık, ağrı, sıcaklık ve bir kan pıhtılaşması nedeniyle bir ekstremitenin şişmesi gibi semptomlar oluşabilir. Göğüs üfürümleri de bildirilmiştir.
Bir veya daha fazla eklem, Behçet hastalığına bağlı eklem iltihaplarından etkilenebilir. Ağrı, şişme ve sertlik tipik olarak birkaç hafta boyunca geçer.
En çok etkilenen eklemler dizler, ayak bilekleri, bilekler ve dirseklerdir. Behçet hastalığından etkilenen bazı kişiler, pelviste bir eklemde iltihap nedeniyle oluşan bel ya da bel ağrısı yaşayacaklardır.
Bazen, sindirim sisteminde ağızdan anüse kadar ülserler oluşabilir.Bu alanda etkilenen hastalar iştahsızlık, ağrı, kusma, ishal ve rektal kanama gibi belirtilerle karşılaşabilirler.
Bazı hastalarda Budd-Chiari sendromu olarak bilinen nadir bir durum gelişebilir. Bu durumda, kanı karaciğerden uzaklaştıran damar bloke edilir.
Nadir olsa da, akciğerler Behçet hastalığından etkilenebilir. Bu durum, pulmoner arterde öksürük, nefes darlığı ve anevrizmalar gibi semptomlara neden olabilir.
Behçet hastalığı, beyin ve beyin sapının iltihaplanmasına yol açabilir. Bu iltihaplanma, baş ağrıları, konfüzyon, felç, kişilik değişiklikleri, yönelim bozukluğu, ateş, zayıf denge ve hafıza kaybı gibi semptomlara neden olabilir.
Hastaların bir kerede sağlık ekibine bildirmesi gereken semptomlar şunlardır:
Bu belirtiler beyin sapının iltihaplanmasına işaret edebilir. Tedavi edilmeyen semptomlar inme ile sonuçlanabilir.
Bazı durumlarda, hastalar kardiyak veya böbrek hastalığı sergileyebilir.
Ek olarak, bazı hastalar MAGIC sendromu olarak adlandırılan iltihaplı kıkırdaklı ağız ve genital ülserler geliştirebilir. Bu semptomun hem Behçet hastalığı hem de relapsing polikondriti adı verilen bir başka nadir hastalığı olan hastalarda ortaya çıkması olasıdır. Bu durum vücutta kıkırdak ve diğer bağ dokuların iltihaplanmasına neden olur.
Behçet hastalığını teşhis etmek için tek bir test olmadığından, doktorlar hastalığa taklit eden herhangi bir durumu dışlamak zorundadır.
Amerikan Behçet Hastalıkları Derneği, Behçet hastalığı tanısı için Uluslararası Klinik Kriterlerin, bir teşhis için belirli semptomların mevcut olması gerektiğini açıklar. Bir tanı gerektirir:
Tek bir yılda en az üç kez tekrarlayan ağız ülseri varlığı
Yukarıdakilere ek olarak, aşağıdaki kriterlerden en az iki tanesinin de karşılanması gerekir:
Göz muayeneleri bir göz muayenesi ile onaylandı.
Kortikosteroid almayan yetişkinlerde cilt yaraları
Testin 24-48 saat içinde pozitif bir pathergy testi
Patherji testi, önkolun cildine küçük, temiz bir iğne sokan bir doktor içerir. İğnenin yerleştirilmesinden 1 ila 2 gün sonra küçük, kırmızı bir yumru oluşması halinde pozitif bir sonuç verilir.
Bir kişi Behçet hastalığı teşhisi konduğunda, sağlık ekibi tedavi seçenekleri hakkında tavsiyelerde bulunur.
Topikal tedavi, vücudun yüzeylerine uygulanan ilaçtır. Behçet hastalığı için topikal tedavi, kortikosteroid durulama, jel, göz damlası ve merhem dahil olmak üzere ağrı giderici tedavinin kullanımını içerebilir. Bu ilaçlar ağrı kesici sağlamak için başka bileşenler içerebilir.
İlaç örnekleri arasında triamsinolon asetonid, betametazon ve deksametazon bulunur.
Bazen, vücudun her yerinde çalışan ilaçlarla tedaviye girmek gerekebilir. Bu ilaçlar şunları içerir:
Colchicine, gut önlemek için kullanılan bir ilaç
Azatiyoprin, siklosporin ve siklofosfamid gibi bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar
Gelişen semptomlara dayanarak ek ilaçlar önerilebilir. Hastalara tedavi seçeneklerini tartışmak için sağlık uzmanlarıyla konuşmaları önerilir.
Sağlık hizmeti sağlayıcıları, egzersiz ve dinlenme gibi basit yaşam tarzı değişikliklerini de önerebilirler.
Behçet hastalığı neden olur? Yapılan birçok araştırma sonucu, Behçet hastalığına otoenflamatuar bir durumun neden olduğunu düşünülse de, hastalığın kesin nedeni henüz bilinmemektedir.
Sağlıklı bağışıklık sistemi, vücudun enfeksiyonlara ve hastalıklara karşı mücadele etmesini sağlayan, vücudun doğal savunma mekanizmasıdır. Otoenflamatuar durumu ise bu sistemin yanlış çalışmaya başlayıp, sağlıklı dokulara saldırmaya başlamasıyla oluşmaktadır. Behçet hastalığında bağışıklık sisteminin yanlışlıkla kan damarlarına saldırdığı düşünülmektedir. (1)
Behçet hastalığı nedenleri çok net olmasa da, bazı tetikleyicilerin bu hastalığın gelişiminde rol oynadığı düşünülmektedir. O koşullar şunladır:
Behçet hastalığının genetik faktörler nedeniyle ortaya çıkabildiği düşünülmektedir. Hastalık üzerine yapılan genel araştırmalar, bağışıklık sisteminde rol oynayan HLA B-51 geninin, hastalıktan etkilenen insanlarda daha sık rastlanan bir gen olduğunu ortaya çıkarmaktadır. Behçet hastalığı yaşamış olan bir aile bireyiniz varsa, bu hastalıktan etkilenme riskiniz de artmaktadır.
Behçet hastalığı doğumla beraber gelmediği için, doktorlar genlerin tek faktör olmadığına inanmaktadır. Basit bir şekilde açıklamak gerekirse, ikiz kardeşlerden birinin Behçet hastalığına sahip olması diğer kardeşin de bu hastalığa kesin olarak sahip olacağı anlamına gelmemektedir. (2)
Behçet hastalığının nedenini sadece genetik faktörlerle açıklamak pek mümkün olamadığı için, genetik yatkınlığı olan bireylerde Behçet hastalığının gelişmesine çevresel faktörlerin de neden olduğu düşünülmektedir.
Virüslerden (örnek olarak, herpes soğuk algınlığı virüsü), bakteriyel enfeksiyonlardan (olarak strep boğaz enfeksiyonuna neden olan bakteriler), sigara içmekten ve bağırsakta yaşayan bakterilere kadar birçok olası tetikleyici Behçet hastalığını tetikleyebilmektedir. Bu durumda önemli olan altta yatan tetikleyiciyi tanımlayabilmektir. (3)
Oluşan Anormal Enflamasyon
Genler ile henüz bilinmeyen çevresel faktör arasındaki etkileşimin bir sonucu olarak, kişi anormal bir enflamasyon geliştirmeye başlamaktadır. Enflamasyon doğru koşullar altında ise vücudun sağlığında önemli bir rol oynamaktadır.
Bununla beraber, iltihaplanmaya çok eğilimli olan bireylerde Behçet hastalığı belirtileri hemen kolayca tetiklenebilmektedir. Diken batması gibi vücut için küçük bir hareket dahi olsa, bazı durumlarda vücut bu küçük harekete büyük bir iltihapla tepki verebilmektedir.
Sonuç olarak da, açık bir neden olmadan iltihap oluşabilmektedir. (4)
Behçet hastalığı riskini artırabilecek bazı faktörler ise şunlardır:
Yaş: Behçet hastalığı 20-30 yaşlarındaki erkek ve kadınları daha sık etkilerken, çocuklar ve yaşlılarda da durumu bu hastalık geliştirebilmektedir.
Yaşanılan yer: Türkiye, İran, Japonya ve Çin de dahil olmak üzere Ortadoğu ve Uzakdoğu ülkelerinde yaşayan insanların, Behçet hastalığı geliştirme riski daha yüksektir.
Cinsiyet: Behçet hastalığı hem erkeklerde hem de kadınlarda görülürken, hastalık genellikle erkeklerde daha şiddetli yaşanmaktadır.
Genler: Bazı genlere sahip olmak Behçet hastalığını geliştirme riskini yükseltmektedir. (5)
Ağrılı ağız ülseri, genellikle Behçet hastalığının ilk belirtisidir ve hastaların yaklaşık % 70’inde görülmektedir. Ülserler dudak ve yanaklarda olmak üzere ağızdaki herhangi bir yerde oluşabilmektedir. Genellikle 1-2 hafta sürer, ancak 3 hafta süreyle kalabilme ihtimali de bulunmaktadır. (7)
Behçet hastalığı belirtileri fazlası için tıklayınız
Diğer tedaviler arasında ise cilt ve genital lezyonların ağrısını ve iltihaplanmasını azaltmak için kortikosteroid kremler ve jeller, ağız ülserlerinin ağrısını azaltmak için gargaralar, göz ağrısı ve iltihabı azaltmak için kortikosteroidler içeren göz damlaları veya diğer antiinflamatuar ilaçlar bulunmaktadır. (8)
Diğer tedavi yöntemlerinin başarılı olamadığı durumlarda, ameliyat bir seçenek olabilmektedir. Behçet hastalığı durumunda ameliyat seçeneği hastalıktan etkilenen bölgeye göre değişebilmektedir. Örnek vermek gerekirse, anevrizma ya da bağırsakların iltihaplanması durumunda ameliyat bir seçenek olabilmektedir. (9)
Behçet hastalığı vücudun pek çok bölgesini etkileyebildiği için başvurulacak uzman da değişiklik gösterebilmektedir. Hastalığın seyrine bağlı olarak, bir cilt hastalıkları uzmanına, diş hekimine, romatizmal hastalıklar uzmanına, göz doktoruna ya da beyin ve sinir hastalıkları uzmanına başvurabilirsiniz. (10)
Behçet hastalığı tedavisi hakkında daha fazla bilgi almak için tıklayınız.
Предыдущая записьBehçet hastalığı damar tıkanıklığı yapar mı ve tedavisi nasıldır?
Следующая записьBehçet hastalığında ağız yaralarının tedavisi nasıl olmalıdır?