Şubat 2018 - Sivil Toplum için Destek Vakfı
Çocuk Fonu Kapsamında Sirkhane Hibe Süreci Başlıyor
Eylül 2012 yılında Mardin’de kurulan Her Yerde Sanat Derneği (Sirkhane), kültürel, sanatsal, sosyal ve hak temelli çalışmalar yoluyla dezavantajlı çocuk ve gençlerin temel haklara erişimlerini sağlayabilmek için çalışmalar yürüten bir kurum. Sirkhane, her çocuğun çocukluk dönemini hak ettiği gibi mutlu ve sağlıklı bir şekilde yaşaması gerektiğine inanarak, sosyal sirk pedagojisini araç olarak kullanıyor.
Çocuk Fonu kapsamında desteklediğimiz Sirkhane ile kurumun hikayesi ve hibe sürecinde yürütecekleri proje hakkında konuştuk.
Sivil Toplum için Destek Vakfı (DV): Her Yerde Sanat Derneği’nin oluşum sürecinden bahseder misiniz? Derneğiniz genel olarak ne gibi çalışmalar gerçekleştiriyor?
Her Yerde Sanat Derneği (Sirkhane): Sirkhane projesi tek seferlik bir festival fikri ile başladı fakat girmiş olduğumuz yolda çocukların tek seferlik bir festival fikrinin ötesinde ihtiyaçları olduğunu fark ettik ve çocukların güzel enerjisi bize burada kalıcı bir sosyal sirk okulu kurma fikrine yöneltti. Aslında biri fotoğrafçı biri ressam şimdi halen dernek başkanlığını yapan Serdal diğeri ben, öğretmen bir arkadaşımız ve bazı gençler ile zaten çalışmalar yapıyorduk, her birimizin farklı farklı alanlarda çalışmaları vardı. Bütün bu çalışmaların varlığı, çocukların ilgisi ve çocuk çalışmasına olan ihtiyaç, dernekleşmemiz ve yeni projelerle yola devam etmemiz gerektiğini gösterdi. Hızlı bir şekilde tüzüğümüzü hazırladık. Felsefemiz belliydi zaten. Dezavantajlı çocuk ve gençler için uzun vadede sürdürülebilir, yaşamlarına dokunabilecek ve değiştirecek, onları etkileyebilecek çalışmalar yapmak istiyorduk. Bunun için dönem, yer, etnik, dil, din hiç önemli değildi. Her Yerde Sanat Derneği işte bu motivasyonla kuruldu ve 2014’ten bu yana Mardin’de çocuklara bir yaşam alanı olarak hizmet vermeye devam ediyor.
DV: Çocuk Fonu dahilinde “Sirkhane” projesi için hibe desteği alıyorsunuz. Yürüteceğiniz proje hangi sorundan ortaya çıktı?
Sirkhane: Yürüttüğümüz proje çocuk alanında yapılan çalışmaların ihtiyacı karşılamamasından hatta yok denecek kadar az olmasından, Suriye Savaşı’ndan sonra Türkiye’ye gelen çocukların yaşadığı olumsuz atmosferden, sosyal destek mekanizmalarının yetersizliğinden ve belki de kahkanın çok az duyuluyor olmasından diye bahsedebilirim. Zor zamanlarda çalışmalar yürüttük, savaşlar görmüş, göç etmiş, süregelen bir travmanın etkisinde olan çocuklarımız vardı. Çocuklara kendilerini ifade edecek bir alan açmak, kendilerini geliştirmeleri için onlara olanak sağlamak, başarı hissini tekrar yaşayacakları bir alan çok büyük önem taşımakta onlar için. Sirkhane belki de en çok bu alan ihtiyacına cevap olabiliyor.
DV: “Sirkhane” kavramından kısaca bahsedebilir misiniz?
Sirkhane: Khane, xane, hane; farklı yazılsa da her üç dilde de aynı telaffuz edilen Arapça, Kürtçe ve Türkçe dillerinde ev anlamına gelen aidiyet ve rahat edilen alan çağrışımları yapan bu kelimeyi SİRK ile birleştirince daha sıcak, eğlenceli bir kavram halini almış ve böylelikle SİRKHANE oluşmuş oldu. Mardin’de yaşayan farklı geçmişlerden gelen çocuk ve gençlerin bir araya gelebildikleri, kendilerini ait hissettikleri, ayrımcılığın yaşanmadığı, başka ülkelerden, dillerden, dinlerden herkesin bir arada olduğu ve ortak dil olarak sanatın kullanıldığı bir yaşam alanı olarak var oldu.
DV: Proje, söz konusu sorunu çözmek için nasıl bir fayda sağlayacak?
Sirkhane: Çocukların güçlenmesinde ve becerilerinin gelişmesinde pedagojik bir araç olarak sosyal sirkin gücüne inanarak çocuklara eğlence dışında sosyal sirkin etkili gücünü sunuyoruz. Sirk eğitimlerinde çocuklar yalnızca tahta bacağa binmiyor; arkadaşına güven duygusunu geliştiriyor, büyüklerine hep aşağıdan bakan çocuklara daha geniş bir perspektif sunuyor, bu durum çocuğa çok farklı bir özgüven duygusu geliştiriyor. Sosyal sirk yapan çocuklar bunu bedenleriyle başarıyor. Akrobasi yaparken, top çevirirken diğer insanların şaşkınlıkla izlemesi çocukların başarı hissini güdülüyor ve böylelikle çocukların iyilik hallerinde bir yükseliş görünüyor. Kendilerini ifade edecek, benliklerini geliştirebilecekleri bir alan olarak var olmak çocukların sosyal hayatları için iyi bir alternatif.
DV: “Sanat odaklı” çalışmanın çocuklar üzerindeki etkisini nasıl değerlendirirsiniz?
Sirkhane: Sanat çalışmaları insan zihni için rahatlama, güzellikler var etme, konuşamadıklarını, ifade edemediklerini çeşitli yollar ile aktarabilecekleri köklü bir alternatif. Aynı zamanda insan psikolojisine olan etkileri de çalışmalarla anlamlı bulunmuş sistematik bir yöntem. Yaratıcılığa, farklı düşünmeye ve olayları değerlendirirken alternatif fikirleri fark etme adına yine önemli katkılar sunmakta çocuklara. Sanat çalışmalarına çocukların ilgisi, katılıma dair motivasyonu bize sanat odaklı çalışmanın çocuklara iyi geldiğini anlatıyor olabilir.
Sulukule Gönüllüleri Derneği Hibe Süreci Sona Erdi
Kurumsal Hibe Programı dahilinde desteklenen Sulukule Gönüllüleri Derneği, 1 Mart- 1 Aralık 2017 tarihleri arasında geçen hibe sürecini tamamladı.
Okulu terki önlemek, kadınlara ve çocuklara hakları konusunda farkındalık kazandırmak için çalışan Sulukule Gönüllüleri Derneği, hibe kapsamında derneğin sürdürülebilirliğini sağlamak amaçlı çeşitli çalışmalar gerçekleştirdi.
Dernek hibe sürecinde, etki değerlendirme çalışmaları yaptı.
Sivil Toplum için Destek Vakfı hibe programlarından yararlanan STK’lar dilerlerse tekrar başvuru yapabilirler.
Herkes için Mimarlık Derneği Hibe Sürecini Tamamladı
1 Mart- 1 Aralık 2017 tarihleri arasında kurumsal hibe programı kapsamında desteklenen Herkes için Mimarlık Derneği, ülke genelinde karşılaşılan farklı sosyal sorunların mimarlık ve tasarım ile kesişiminde çalışmalarını sürdürmektedir.
Farklı kaynak geliştirme faaliyetlerinde bulunan Herkes için Mimarlık Derneği, kurumsal hibe desteği ile sürdürülebilir bir kaynak stratejisini hayata geçirmek için çalışmalar yaptı. Hibe süreci biten Herkes için Mimarlık Derneği ile hibe sürecini konuştuk.
Sivil Toplum için Destek Vakfı (DV): Kurumsal Programımız dahilinde ve özellikle finansal sürdürülebilirlik konusunda hibe desteği aldınız. Ne gibi çalışmalarınız olduğundan bahseder misiniz?
Herkes için Mimarlık Derneği (HİM): Sivil Toplum için Destek Vakfı’nın Kurumsal Programı dahilindeki hibe desteğini kaynak geliştirme konusunda derneğimizle çalışacak bir koordinatör bulmak için almıştık. Hibeyi almamız kesinleştikten sonra koordinatör olabilecek kişiler için görüşmeler yaptık ve kendisi de mimar olan daha önce İKSV’de kaynak geliştirme konusunda çalışmış bir arkadaşımızla ile bu konuda danışmanlık vermesi için anlaştık.
Kaynak Geliştirme Koordinatörü’müz ile ilk olarak kaynak geliştirme stratejisi için kısa ve uzun vadeli planlar oluşturarak bir program çıkardık. Devamında gelen çalışmaları da belirleyen bu programda, derneğin ilerleyen yıllarda sürdürebileceği bir sistem için temeller atmayı hedefledik. Program dahilinde 2017 yılında danışma kurulu oluşturulması, firmalarla sponsorluk görüşmelerinin yapılması, internet sitesinin yenilenmesi, yeni tanıtım kitapçığının oluşturulması, bireysel bağış kampanyası açılması, yıllık faaliyet raporu hazırlanması, 2018 takviminin yapılması ve Dernek Dostları programının oluşturulması işlerini gerçekleştirdik.
DV: Kaynak geliştirme için önümüzdeki dönem yapmak istediklerinizden kısaca bahseder misiniz?
HİM: Aldığımız bu kurumsal hibenin öncesinde kaynak geliştirme stratejilerimiz hep proje bazlı gerçekleşmekteydi. İş yapma biçimimiz ve çoğunlukla yaptığımız işlerin doğasından da kaynaklanan bu durum, uzun vadeli mali planlar yapabilmemizi, araştırma projelerini sürdürmeyi ve işlerin uygulama aşamalarından önceki keşif, tasarım gibi süreçlerde hareket alanımızı kısıtlıyordu. Bu sebeplerden dolayı proje bazlı kaynakların haricinde kullanabileceğimiz bir gelirin de olmasını istemekteydik. Hibeyi almamızın ardından bu hedefimizi mümkün kılabilecek stratejiler geliştirmeye çalıştık. İş yapma biçimimize paralel olarak kaynağın da katılımcı bir şekilde oluşması için bireysel bağışları artırmaya yönelik çağrıları artık projeler haricinde yapmaya başladık. Kurulduğumuz günden bu yana temasta olduğumuz mimarlık ve inşaat sektöründen firmalarla uzun vadeli destekler için görüşmeler yaptık. Mimarlık alanı için en önemsediğimiz destek stratejimiz ise “Dernek Dostları” programı. Bu program mimarlar ve mimarlık ofislerinden sadece maddi değil, ayni, danışmanlık, projelendirme, kaynaklara ulaşabilmek için aracılık ve mekan desteği gibi konularda da desteklere açık. Program derneğin, mimarlık alanının sosyal konulara yönelik çözüm arayışlarında daha fazla inisiyatif almasını teşvik etme amacından hareketle şekillenmişti.
DV: Genel olarak kapasite gelişimine yönelik olarak sağlanan “kurumsal desteklerin” etkisini nasıl değerlendirirsiniz?
HİM: Kurumsal destekler proje bazlı olarak ilerleyen oluşumların projelerden sıyrılıp organizasyonel yapılarını gözden geçirmek, ileriye dönük kurguları üzerine düşünmek için bir fırsat sağlayabilmekte. Kurumların yapılarının şekillenmesinde hedefler ve niyetlerden kaynaklanan iş yapma biçimleri belirleyici olurken, kaynaklar da iş yapma biçimini doğrudan etkileyen bir unsur. Bu noktada proje bazlı kaynakların kurumların zorlayıcı noktalarının önüne geçmek için kurumsal destekler önemli bir rol oynayabilir. Ancak kurumların ihtiyaçlarına çözüm olmaktan öte ekstra bir iş yükü çıkardığı noktalarda kurumsal desteklerin de negatif yönleri olabilmekte. Kurum yapısını sağlıklılaştırmaya çalışan ancak “kurumsallaşma” kavramından olumsuz çıkarımlar da yapabilen toplulukların bu gibi hibeleri kullanırken yapmak istediklerinin yanında iş yapma biçimlerini de gözden kaçırmamaları gerektiğini düşünmekteyiz.
HİM: Dernek olarak uzun süredir tartıştığımız ama hayata geçiremediğimiz konuların bir kısmını Sivil Toplum için Destek Vakfı’nın hibe desteği sayesinde yapabilmiş olduk. Hibenin kendisinden öte, belli bir dönem aralığında bu konuları çalışmamız gerektiğine dair oluşan takvim harekete geçmemizi sağladı diyebiliriz. Hibe ile birlikte 2017 yılında gerçekleştirdiğimiz kaynak geliştirme çalışmaları ile bu sene derneğin bütçesine maddi kaynak beklediğimiz ve hedeflediğimiz kadar geri dönüş sağlayamadık. Ancak geliştirdiğimiz ilişkilerin, kurguladığımız, başlattığımız ve devam eden çalışmaların, başta planladığımız gibi sürdürülebilir bir kaynak stratejisini hayata geçirmek için önemli ve faydalı adımlar olduğunu düşünmekteyiz.
HİM: 2018 yılında yukarıda da belirttiğimiz Dernek Dostları programı konusunda çalışıp, mimarlık alanını yaptığımız işlere daha çok dahil etme, benzer işlerin bizim dışımızda çoğalmasını sağlamaya yönelik çalışacağız. Devam eden ve yeni yapılacak projeler ve atölyelerimizde de sivil toplum kuruluşları, öğrenci grupları, inisiyatifler ile birlikte çalışmaları pekiştirmeyi hedefliyoruz. Sivil toplum kuruluşları ile yapacağımız çalışmalara Türkiye Çocuklara Yeniden Özgürlük Vakfı binasının yenilenmesi ve cezaevlerindeki çocukların mekansal ihtiyaçlarına yönelik çalışmalar, KODA ve Kent ve Çocuk ile Şanlıurfa Harran Darıca mezrası ilkokulu bahçe düzenlemesi örnekleri verilebilir. Eski bir atölye katılımcımızın öğretmenlik yaptığı Uşak Eşme Güllü köyü ilkokulunda yapılacak açık derslik projesini ise Okan Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Brokoli Topluluğu ve İzmir Ekonomi Üniversitesi Mimarlık öğrencileri ile birlikte gerçekleştireceğiz. Geçtiğimiz yılın sonlarından itibaren mekan kullanımı ve ortak programlar için temasta olduğumuz Tasarım Atölyesi Kadıköy ile de kentsel üretim temasına odaklanan işler yapmayı planlıyoruz. Öğretmen Ağı ile bu sene ikincisini düzenleyeceğimiz 1 Öğretmen 1 Mimar atölyesinin yanı sıra Venedik Bienali 16. Uluslararası Mimarlık Sergisi Türkiye Pavyonu Vardiya projesine 1 haftalık bir atölye ile dahil olacağız. Proje ve atölyelerin haricinde V&A Museum’da 2019’da gerçekleşecek yemek sergisi ve 6 yıldan bu yana devam ettiğimiz Atıl Köy Okulları projesi için araştırma ve değerlendirme işleri yapacağız.