Şener Alkan Amca'mızı Değirmendere'de tanımayan çok az insan vardır.
Tam eskilerden kim kaldı sorusuna bir cevaptır, Şener Amca...
Söyleşi için sözleştik, bir türlü bir araya gelemedik ama çay bahçesinde karşılaşınca da beni kırmadı. Aynı yaşlarda olan insanların bile baktığı pencere, dünya görüşü, hayatını geçirdiği alan ve olan biteni yorumlaması farklı olabiliyor. İşte sizler için farklı pencereleri aralayarak geçmiş günleri ekranlarınıza yansıtma çabamıza devam ediyoruz.
Bakın Şener Amca neler anlattı...
10 Ağustos 1935 Pazartesi 04.00 doğum tarih ve saatim, nüfusa göre 10 Şubat 1936 yani 6 ay sonrası...
Çocukluğum, gençliğim hep denizde geçti.
Sait Kaptan dedemin teknesi, yelkenli kayıkların olduğu zamanlarda Körfez de ilklerdendir. Yelkenli kayıklarla buradan İstanbul'a meyve taşırlarmış. Daha dünyaya gelmediğim yıllar...
Rahmetli Sadettin Bayer Amca' nın söylediğine göre; Ahmet dedemin teknesi 25 tonluk, Sait Kaptan dedemin teknesi 20 tonluk ve daha sonrakiler de 15-18 tonluk kadarmış. Ahmet Kaptan'ın 25 tonluk teknesini de hiç bir tekne geçemezmiş, çok hızlı bir yelkenliymiş. İzmit, İngiliz ve Fransızların işgalindeyken yeni bir tekne yapmış, tekne 40 tonlukmuş.
İşgal yıllarında menfaatine göre yön değiştiren düşmana haber yetiştiren insanlar da varmış. Düşmana "Bu kiraz kayıkları İstanbul'a kiraz götürüyor ama dönüşte mermi ve asker getirerek, Anadolu'ya sevk edilmesini sağlıyorlar" demişler. Tam kirazın hızlı zamanı ( o zaman bugünkü kadar farklı cins kiraz yok, olanlar turfanda, tabanlı, dalbastı, kara bodur gibi...) şikayet neticesinde işgalciler, tekneleri toplayarak bağlıyor ve sefere çıkartmıyorlar. Bir hafta zaman geçince bütün kirazlar ağaçta çürüyor. Bir süre daha sonra tekneler serbest kalıyor ama kirazlar elden gitmiş oluyor. Yine ihanet içinde olanlar rahat durmayarak, boya ile kayıklara gece kırmızı çarpı işareti yapıyorlar. Düşman da çarpı işaretli bir çok tekneyi batırıyor.
Sait Kaptan dedem, seferberlikten sonra da denizciliğe devam ediyor. Yıllar ilerlemiş ve artık teknelerde motorlar da kullanılmaya başlanmıştır. 40 Tonluk yeni bir teknenin yapımına, İnce Ahmet'in evin arasında başlanıyor. Ustalar, Karadeniz'den getirilmişti. Bugün Kestanelik diye bilenen yerin daha üstünde 18 dönüm aşsız kestane korusu komple kesilerek yeni teknenin malzemesi temin edilmişti.
Tekne bitince bazıları, "Sait Kaptan iyice kafayı üşüttü, bu tekne buradan nasıl denize inecek" demişler. Bakkal Ahmet'in dedesinin kardeşi Hacı Ömer vardı (rahmetli), bu sözlere karşı çıkarak,
- Abuk sabuk konuşmayın. Bunlar Piri Reis'in, Barbaros'un, Fatih Sultan Mehmet'in nesilleri... İndiği zaman görürsünüz, demiş.
Günü geldi tekne bitti ve indirdik... Denizdeyken, tersaneden gelen ustalar makinesini bağladı. Fakat makine büyük, tekne küçük geldi. Tekne tekrar karaya ( Sarı Osman'ın evi ile Ahmet Kaptan'ın evi arasına, bugünkü Kafe Rainbow ile Ahmet Kaptan Ap. arası ) çekilerek büyütüldü ve tekrar denize indirildi.
Annem 24 yaşında rahmetli olduğunda, ben 2 yaşındaymışım kalmışım ortada... Sait Kaptan dedem beni bırakmadı, bu vesileyle onunla birlikte ben de denizlere açılmaya başladığımda 3. sınıfa gidiyordum. Rahmetli Babam Mehmet Alkan, otobüsle bana ziyarete gelirken Güzelce - Kumburgaz arasında trafik kazasında rahmetli oldu.
Değirmendere'de eskilere gittiğimiz zaman denizcilik yapan aileler, Güler Ailesi, Güner Ailesi, Şirintaşların Dedesi Esat Ağa'dır. Ancak Reis olup da kendi teknesi olmayanlar da vardı. Toplamda teknesi olan 5-6 kişi ve bir o kadar da teknesi olmayan fakat Reislik yapabilen vardı. Baba dedem de, anne dedem de denizden yetişen insanlar ve ben de 9-10 yaşlarında denize başladığımdan doğuştan denizciyim diyebilirim. Değirmendere'de en kalabalık ve en eski sülale bizim sülaledir.
1952 Yılında 30 tonluk tekne küçük geldiğinden 110 tonluk bir tekne alındı. Çünkü artık İzmit'ten Antalya'ya kadar gidiliyordu. Teknenin ismi Balina idi. 1953'de o tekneyle İzmir'e de gittim. 4 Nisan 1953'de Dumlupınar faciası olduğu zamanlar biz o sularda gidip geliyorduk. 1958-59 lu yıllarda da Antalya'ya kadar taşımacılığa başladık. Buranın mahsulü biterdi, Bodrum'dan İstanbul'a mandalina ardından telefon gelir, on beş gün sonra finike portakal başlayacak diye... Teknelerin bakımı yapılır ve hazırlanılırdı. Bakım ve hazırlıkların ardından doğru Finike'ye portakala... Tabi bu arada boş gitmeyelim diye İstanbul'dan İzmir'e oradan Antalya'ya yük alınırdı.
Sadettin Dayım, denizlerin piriydi. "Portakalcı Kaptan" dendiği zaman parmakla gösterirlerdi. Tabiri caizse iyi bir terzi iğneye nasıl ipliği geçirirse, O da ağaç tekne ile denizde her yerden geçer, giderdi. Hangi kıyı da, nerede ne olur hepsini bilecek kadar tecrübeliydi.
1954 Yılına geldiğimizde 200 tonluk Şirin Teknesi devreye giriyor. Dayımın arkadaşlarından Karadenizli biri, dağda kerestelerini hazırlayarak iskeletini çatıyor. Karadeniz 180, Marmara 190, Ege ve Akdeniz'de de 200 tonluk bir tekne yapıyor. Neden bu farklar, denizlere göre tuz oranı ile alakalı...
Aynı tekne Karadeniz'de 180 ton yük taşırken, Akdeniz'de 200 ton taşıyabiliyor. Buna itiraz eden, "olur mu öyle şey" diyenler oldu. Suya tuz karıştırarak ahşap bir parça ile bunu kanıtladım, su ne kadar tuzlu ise o kadar çok kaldırır. Ayrıca deniz tuzu sağlık açısından da çok faydalıdır.
110 tonluk Balina adlı tekneye Bandırma'dan ambara kömür, güverteye de kereste yükledik. Toplamda 95 ton civarında bir yük oldu. Hava lodos esiyordu. Dayım, "5-10 ton daha yük gelse de daha rahat gitsek" dedi. Bir süre sonra iki kamyon patlıcan geldi. İki hasırı birbirine dikerek bostan patlıcanlarını doldurmuşlar, biri 200-250 kilo gelecek patlıcan çuvalları oluşmuş. Ayrıca yumurta tabutu denirdi, 2 metre uzunluğunda sandıklara da normal patlıcanları koymuşlar. O sandıklar da 150-200 kilo ağırlığında, bu kez toplam yük 113 ton civarında oldu ve tekne epey çöktü. Fakat havanın lodos olması Kaptan'ı rahatlatıyordu. Ancak yine de hava değişmeden Rumeli Sahillerini bulmanın hesabını yapıyordu.
Sahilleri bulduk bulmasına da bir gemicinin hatası yüzünden zor duruma düştük. Ağır yük olduğu için güvertenin delikleri tıkalıydı. Hem yağmur hem de dalga ile içeriye giren su tekneyi daha da ağırlaştırdı. Rumeli Sahillerine az bir mesafe kala tekne yalpaya düşmeye başladı. Güvertedeki sallantıdan sular içeriye doldu ve sintineye kadar ulaştı. Ben de makine dairesindeydim, fırladım. Alabora olduk olacağız, gidiyoruz. Hemen başladık patlıcan yüklerini atmaya... Su gelince makine de stop etti zaten. Düştük denizin önüne, Bandırma'ya doğru... Yelkeni de açtık ama fayda etmiyor, sürükleniyorduk. Velhasılı büyük bir batma tehlikesi atlattık ama sonrasında kurtulmayı başardık.
Başta da söylediğim gibi gençliğim denizlerde geçti. Çok fırtınalar atlattık, çok badireler atlattık. Bu anlattığım bunlardan sadece bir tanesiydi. Denizcilik kanununa göre tehlikeli durumlarda yükünü atmak kaptanın kararıdır, yarısını bile atsan kimse bir şey soramaz.
Finikeden portakal yükleyen büyük bir saç tekne, fırtına nedeni ile yolda limana girip bekliyor. Biz ondan 8 saat sonra kalkmamıza rağmen bir gün önce İstanbul Hali'ne girmiştik. Bizden bir gün sonra gelen büyük saç tekne, iskeleye yanaştı. Ancak kapakları açar açmaz bir koku yayıldı, öyle bir koku ki durulmuyor. Hava almayan yaş narenciye yanmıştı. Ambar kapağını açtılar masmavi küf olmuş portakallar...
Gemi ertesi gün, Sarayburnun'dan başlayarak Sivriada'ya kadar 10.000 sandık portakalı denize dökerek gitti.
Hava muhalefeti nedeniyle diye rapor tutuldu, halbuki kafasızlığı nedeniyle...
Olan müstahsile oldu...
Bu nedenle her kaptana narenciye vermezlerdi.
Tabi bu arada Değirmendere'de de bağ bahçe işlerimiz var. Bir yandan da onlarla ilgilenmek gerekiyor. İzin alıp bir iki ay bağ bahçe işlerine de yardım ederdim.
Kirazla başlayan sezon, erik, üzüm, fındık hatta hurmaya kadar uzanan zengin bir meyve çeşidini kapsıyordu.
Kireçci Kazım'ın damadı Tevfik Ağırbaş, Değirmendere mahsul iskelesinde katiplik yapardı. Katip iskelede kayıt defterini tutar, kim hangi kabzımala ne kadar ürün göndermiş bu kayıtlarda belli olurdu.
O dönem çevre köylerin malı da Değirmendere iskelesinden sevk ediliyordu. Pazar günü İstanbul Hali kapalı olduğundan köylü, hafta sonu (pazartesi için) gayretle ne toplayabilirse toplardı. Üç ya da dört motor yüklendi, bir cumartesi pazar 4.800 kap civarı mahsul gitmişti. Bu kapların arasında kocaman üzüm küfeleri de var, o da bir kap sayılıyor...
Nisan 1956'da askere gittim. İlk Edirne Jandarma'da askerlik yaptım. Oradan İstanbul'a gelerek askerliği bitirdim, iki buçuk yıldı askerlik... Askerlik dönüşü yine denizde çalışmaya başladım.
Sahil Güvenlik Jandarma'ya bağlıydı ve sahil güvenlik botları için tecrübeli denizci aranıyordu. Tanıdık bir komutan aracılığı ile bu işe müracaat ederek, işe başladım. Fakat bazı değişiklikler oldu ve ben üçüncü senede istifa ettim, kabul edilmedi. İlerleyen zamanda yeni çıkan bir kanunla Assubay Yardımcısı kadrosu tanındı. Oğlum Mehmet 2 yaşındayken Siirt 1. Jandarma Komando Taburu'na katıldım. Mecburi hizmet süresini doldurunca ayrıldım. 1970 Yılı haziran ayında da Petkim Ağır Bakım Atölyesinde işe başladım, daha sonra ambar memuru olarak görev yaptım. 1981 Nisan ayında emekli oldum.
Edebiyata çok fazla merakım vardır, şiiri çok severim ve şiirlerim vardır. Kerime Nadir'in bütün serisini, Esat Mahmut Karakurt'un bütün serisini, Ethem İzzet Yenice'nin kitapları ve benzeri romancıların bütün kitaplarını okudum. Çalışırken bütün istirahat saatlerim kitap okumakla geçerdi.
"Resulu Ekrem Hazretleri'nin Hayatı" adlı dini kitabı ile Kuranı Kerim' in Türkçe mealinden ve Elmalı Hamdi Hocanın ve Ömer Nasuhi Bilmen' in Büyük İslam İlmihali kitaplarını okumak ve bu arada Siirt Jandarma Komando Taburunda görevli olduğum 1967-68 ve 1969 yıllarında Veysel Karani Hazretleri ile Siirt Tillo ( Aydınlar) Kasabası'ndaki İbrahim Fakirullah Hazretleri ile Erzurumlu İsmail Hakkı Hazretleri'nin turbelerini ve müzesini ziyaret etmekte de nasip oldu.
İçimden geldiği gibi söyleşiye bir şiir ekleyelim...
Karada kumandan, müstahsil, bahçevan...
İstanbulluoğulları' ndan Şener Alkan...
Bu da bir diğeri,
Fani dünyaya geldiğimiz gibi
Bir gün gideriz mi ola?
Tabi gideriz ola...
Gitmeden evvel arkamızda ne bıraka?
Ne mutlu iyi intiba, tatlı hatıra bırakana
Bunları yapana şefaat eyle Ya Muhammet Mustafa
Encamını hayreyle Ya Hazreti Mevla...
Rahmetli Esat İnce ile ilgili hatırladığım bir anıyı aktarayım. Altı ay hafızlık eğitimini İstanbul'da Esat Gerede'den alıyor. İstanbul'a hafızlık için gidiyor hem de Sadettin Kaynak'tan ders alıyor. Kabzımala uğradığında da bir vesile ile Güzide Kasacı ile tanışıyor.
Güzide Kasacı Değirmendere'ye geldiğinde bir iddiaya giriyorlar. Kimin sesi daha gür ve güçlü...
İnni bağda set üstüne çıkarak güçleri yettiğince şarkı, gazel, kaside her şey serbest başlıyorlar yarışmaya...
Esat, tiyoyu almış, önce O başlasın diye...
Başladıktan sonra da tahrik ediyor e hadi bu kadarcık mı, daha yok mu diyerek iyice yoruyor.
Sıra Esat'a geldiğinde bir başlıyor gazele, Yarımca'ya kadar sesin gittiği söylenir.
O ses Değirmendere...
Esat İnce şampiyon Güzide Kasacı ikinci...
Ömrüm boyunca Allah'tan hiç ümidimi kesmedim, dilim döndüğünce şükür ve dua ettim. En büyük duamda "Allah'ım namerde muhtaç eyleme, mertleri de aramızdan eksik etme" oldu.
Kuranı Kerim'de Allah, "zaman gelecek dünyaya İslam ve İslam hükümleri hakim olacak" diyor ve sonrasında kıyamet... Gerçek din adamı insanları menfaati için birbirine çatıştırmaz. Günümüzde bakınca hep menfaat... Dünyada müslümanlığı, insanlığı sevecenlikle uygulayan tek Türk milletidir. Bu bir çoğunun işine gelmiyor ve başımıza çorap örmek için çalışıyorlar. Aramıza fitne, fesat girmesine meydan vermemeliyiz.
Suriyelilere bizden başka sahip çıkan yok. Ege denizi insan cesedi doldu, ben o denizlerde dört döndüm içim parçalanıyor. Ufacık bebesinden dedesine, ninesine kadar, yazıktır günahtır... Kimse de buna sahip çıkmıyor, Türkiye'den başka...
Bu konuları anlatırken, düşünürken bile çok duygulanıyorum.
Değirmendere ve dostluklar bizler için çok önemli, kaybetmememiz gereken hasletlerimizin başında saygı ve sevgi geliyor. Allah huzurumuzu, birliğimizi bozmak isteyenlere fırsat vermesin, hep iyi günlerde görüşelim. Tüm okuyanlara sevgilerimi gönderiyor, mutluluklar diliyorum.