Tükrük salgısını üreten 3 çift bez vardır. Tükrük ağız boşluğuna kısa tüp kanallar yoluyla boşaltılır. Parotis bezler her iki kulağın önünde ve hemen altında yerleşmiştir. Submandıbuler bezler ağız tabanının altındadır, sublingual bezler de hemen dilin altında yer alırlar. Bazen tükrük bezi ile ağız boşluğu arasında bulunan tüp kanallar tıkanabilir. Bu tıkanma tükrük salgısında çözünmüş olan maddelerden gelişen taşlardan olabilir. Taş ile ilgili bulgular; yemek esnasında etkilenen tükrük bezinin yerleri yerine göre kulak önünde veya çene altında meydana gelen ağrılı şişliklerdir. Ağrı kesiciler ve spazm gidericiler kullanılır. Bez 1-2 saat şiş kalır. Ve yavaş yavaş şişlik azalır. Bir sonraki yemekte yine tekrarlar. Bazen taşa bağlı enfeksiyonlar olabilir antibiyotik tedavisi kullanılabilir. Çoğunlukla 10 vakanın 8’inde submandıbuler tükrük bezlerinde taş oluşur. Çünkü hem bu bezin salgısının kıvamı daha yoğundur. Hem de tükrük akışı yer çekimine ters yöndedir. Cerrahi seçenekler taşın yerine, şekline ve bulunduğu yere göre değişiklik göstermektedir. Eğer taş kanal çıkısına çok yakın ise lokal anestezi ile kanal ağzına uygulanan ufak bir kesi ile çıkarılabilir. Yakın dönemde geliştirilen endoskop denilen optik sistemlerin 1mm kadar ince hale getirilmesi ile çok ince özel endoskopun kanal içinde ilerletilmesi sağlanmaktadır. Endoskopin içinden kateteler yardımı ile taş çıkarılabilir. Yalnız 4 mm’den ufak taşlar ve şekli düzgün olanlar çıkarılabilmektedir. Tükrük kanalın distali dediğimiz daha geride yerleşen taşlara bazen tükrük kananlının şekli ve darlığı dolayısıyla ulaşmak mümkün olamamaktadır. Bu gibi durumlarda cerrahi yapılarak tükrük bezi çıkarılır. Bu cerrahi hem lokal hem genel anestezi ile yapılabilir. Bu sırada yüz sinirin çene ile ilgili dalının korunması gerekir. Hastanede kalma süresi 3–5 gündür.
Sizin taşınız sağ submandıbuler tükrük bezinde ise 3,3 mm boyutta ise sialendoskopi yöntemi ile alınması uygun. Fakat taşın bulunduğu yer de aynı derece de öneme sahip. Ameliyata karar verilirken tüm bu faktörler bütün olarak değerlendirilir. Ayrıca taşınızın endoskopi ile çıkarılabilir olması için, şekli de önemli. Düzgün yüzeyli olmalı. Endoskopi ile olmaz ise yukarıda belirttiğim cerrahi yöntemlerden biri uygulanır. Bu acil bir ameliyat değildir. 2-3 ay bekleyebilirsiniz. Bu sürede ağrı kesici ilaçlar kullanabilirsiniz. İltihaplanırsa doktorunuzun önerisiyle antibiotik kullanabilirsiniz. Gün içinde tükrük bezinize elinizle masaj uygulayabilirsiniz. Ağrılarınız dayanılmaz yüzeyde ise erken cerrahi müdahaleyi düşünmelisiniz.
Op. Dr. Sara Yazıcı