Hukuk Nedir, Hukuk Okumak için Ne Yapılmalıdır? - Hukuklu Saat
Anasayfa » Makaleler » Hukuk Genel » Hukuk Nedir, Hukuk Okumak için Ne Yapılmalıdır?
Hukuk Genel, Makaleler
Hukuk Nedir? Hukuk okumak isteyen ne yapmalıdır?
Hepimizin hukuk denince aklımıza ilk olarak adalet geliyor. Aslında hukuk, hem belirli toplumda kişiler arası ilişkileri düzenler hem devletin gücüyle uyulması zorunlu kıldığı davranış kurallarının oluşturduğu nizamı kapsar. Yazılı veya değil, hukuku her zaman diğer toplumsan kurallardan ayıran bir özellik söylemek gerekirse hiç şüphesiz devletin yaptırım gücünü arkasına almış olmasıdır. Bunun beraberinde iç hukuk adını verdiğimiz düzende, bu hukuka uyulması kişilerin isteğine bırakışmış bütünleyici hukuk kuralları benzeri ve uluslararası ilişkilere yönelik hukuk kuralları da devletin yaptırım gücünde yoksun bırakılmıştır. Hukuk, günümüzde hala sürekli gelişmekte olan bir kurumdur. Devletin günümüzde hala giderek artan bir şekilde toplumsal hayata müdahale etmesi ve bununn beraberinde hukuk kuralları koyarak gerçekleştirmesi, insanların hukuka bağlılığını arttırmanın yanında yazılı hukuk kurallarının karıştırılması sonucunu doğurmuştur. İşte bu nedenden dolayı hukuk ve hukukçuluk kavramı aynı zamanda bir ustalık alanı ve meslek niteliğini de eline almıştır.
Evrensellik nedeniyle uygar toplulukların hepsinde hala geçerli olan ortak hukuk kuralları çerçevesi dışında her toplumun bir yaşam biçimi, dünya görüşü, gelenek ve göreneklerin bağlı bir şekilde farklılık gösteren hukuk nizamları da vardır. Hukuk orijinali bakımından bir üst yapı müessesesi olduğundan dolayı toplumların temel ve yapısallığı bakımından biçimlenmesi kaçınılmazdır. Buna göre ekonomik bir yapının, hukuk düzenindeki etkisi büyük önem taşır. Bu sebeple kâr hedefli bir biçimde özel girişimciliğe dayalı kapitalist bir sistemde geçerli hukuk kurallarıyla ekonomik etkinlikleri çok büyük ölçüde devletleştirmiş olan kolektivist sistemlerde geçerli hukuk kurallarının arasında çok ince bir şekilde önemli farklar gösterilmektedir. Bazı kapitalist sistemlerde, devlete yönelik oluşturulmuş planlı kalkınma benzeri kolektivist ekonomiye özgü öğeler yer alabilir. Şimdi kolektivist sistemler de özel mülkiyet ve rekabete benzer kapitalist düşünceli ekonomi düzenine özgü öğelerle sınırlandırılıp yer verilebilir. Azgelişmiş ülkeler ve gelişmiş ülkelerin hukuk düzenleri göz önüne alındığında aralarında büyük farklar olduğu da görülebilir.
Herhangi bir ülkenin hukuk düzeni yasama organına bağlı bir şekilde oluşturulan hukuk kurallarının, hem yargı kararlarını hem de devletin iradesi dışında oluşan genel hukuk ilkeleri örf, adet kurallarını da kapsamaktadır. Genel hukuk ilkeleri ile birlikte örf, adet kurallarına benzeyen yazılı bir şekilde olmayan hukuk çerçevesi içindeki kuralların bağlayıcı niyetliği kazanarak geçerli olabilmesi için devletin oluşturulan bu kuralları tanıyarak onlara bağlaması zorunludur. Ayrıca belirtmek istiyoruz ki, hukuk kuralları emredici aynı zamanda yasaklayıcı şekilde olabileceği gibi kişilerin iradesini hem tamamlayıcı hem de yorumlayıcı şekilde de olabilir. Ülkelerde hukuk düzeni tamamlanıp bir bütün oluşturmakla birlikte birbirinden farklı birçok bölümleri de mevcuttur. Klasiğe doğru giden ayrıma göre söylemek gerekirse bunlar kamu hukuku ve özel hukuklar olarak ikiye ayrılabilir. Kamu hukukunun; devletin bölümlerinin oluşumunu, aynı zamanda yetki ve görevlerini, insanların bu bölümler karşısındaki haklarını ve yükümlülüklerini düzenleyen kurallardan oluştuğunu söyleyebiliriz. Özel hukuk, tanımlamak gerekirse bireyler arasındaki haklarını ve yükümlülük ilişkileri çerçevesinde düzenleyen kurallardan oluşmaktadır. Öğretiye göre kamu hukukuyla birlikte özel hukukun birbirinden ayrılabilen özelliklerinin bu hukuk alanları çerçevesinde egemen olduğu kabul edilmektedir. Özel hukuka göre özel kişilerin çıkarları bir diğeri olan kamu hukukunda ise kamu yaran sebebleri öne çıkar. Özel kişilerin çıkarlarıyla birlikte kamu hukuku, birincisinin üstünlüğüne zarar vermeden uzlaştırmaya yönelik çalışmalar yapmaktadır. Bu sebeple özel hukuk öznelerinin kamu hukuku özneleri karşısında daha düşük yetkilerle donatılması ile beraber, özel hukuk özneleri arasında oluşturulan kural olan eşitlikte geçerlidir. Ayrıca özel ve kamu hukuku bölümleri çok çeşitli bir şekilde hukuk dallarını içerir. En başta anayasa olmak üzere uluslararası kamu, idare, ceza, icra ve iflas, yargılama gibi hukuk dalları kamu hukuku bölümünü oluşturur. Bundan sebeple medeni, borçlar, uluslararası özel hukuk ve ticaret gibi hukuk dalları da özel hukuk bölümü kapsamına girer. Karma nitelikte hukuk bölümleri arasında fikri, deniz, hava, iş ve toprak hukuku sayılabilir. İşte bu hukuk bölümlerini oluşturan en önemli unsur olan hukuk kuralları bazı taraflarıyla özel hukukun bazen de kamu hukukunun niteliklerini taşırlar. Ayrıca belirtmek istiyoruz ki önceleri idare hukuk bölümü içerisinde yer alırken şimdilerde kazandığı önem dolayısıyla gittikçe bağımsızlaşmaya başlayan maden ve petrol hukuku, ticaret hukukundan kopmuş olan bankalar hukuku aynı zamanda uluslararası hukuktan ayrılarak farklı bir bölüm yani dal oluşturan uzay hukuku benzeri yeni hukuk bölümleri de ortaya çıkmaktadır.
Bugünlerde oldukça fazla sayıda üniversitelerde hukuk bölümlerini tercih eden öğrenciler bulunmaktadır. Bu öğrenciler ileride toplum içerisinde bireylerin birbirleri aynı zamanda devletle veya devletlerin birbirleri ile bağıntılarını düzenleyen yasaların uygulanması sırasında orta çıkan anlaşmazlıkların çözüm yolu bulmak konusunda çalışacak hukukçular olarak karşımıza çıkacaklardır. Hukuk fakültesini bitirenler genel olarak avukat, savcı ve hakim unvanlarını alarak çalışmaktadırlar. Bu hukuk programı çerçevesinde okutulan birçok hukuk dalı vardır. Hukuk fakültesinde başarılı olabilmeyi her öğrenci istediklerini hepimiz biliyoruz. İşte bu sebepten lisede aldığı felsefe, mantık, sosyoloji, kompozisyon ve Türkçe derslerinde de başarılı olması gereklidir. Fakülteden mezun olanlar hangi alanda çalışmak isterseler istesinler üstün bir akademik yeteneğe aynı zamanda ikna gücüne ve sağlam bir mantıkla birlikte iyi bir seziye sahip olmalıdırlar. Fakülteye girmek isteyen herkes hukukun, sorumluluğu çok fazla olan bir meslek alanı olduğunu, sürekli çalışma, okuma ve araştırma gerektirdiğini önceden bilmeleri ve kabul etmeleri beklenmektedir. Sabır ve anlayış da bu alanda başarı için gerekli olabilecek niteliklerdendir. Okudunuz ve artık mezun oldunuz, şimdi de sizlere mezunların kazandıkları unvanları ve yaptıkları işlerden bahsetmek istiyoruz. Hukuk fakültesinde 4 yıllık lisans programını başarıyla tamamlayanlar daha sonradan yaptıkları stajın konusuna göre genellikle ya hakim, ya savcı ya da avukat unvanları ile çalışmaktadırlar. Belli bir kısmı da danışman olarak görev yapmaktadır. Hakimlerin mahkemede, vatandaşlar arasında çıkan anlaşmazlıkların hukuk nizamlarında çözülmesine yönelik çalışmaktadırlar. Ya hakim ya da savcı olabilmek için bir fakülte bitirdikten sonra birçok mahkemede staj yapmak gerekir. Savcı veya hakim olmak isteyen bir kimse fakülteyi bitirdikten sonra Adalet Bakanlığına başvurmaktadır. İsteklilerin ihtiyacı fazla olması halinde stajyer atamalarında hukuk diplomasının derecesine bakılır. Bazı kimselerin aynı dereceye sahip olması halinde aralarında önce başvuranlardan sonrakilere, doktora yapmış olanlardan hepsine mutlaka bakılır. Genellikle doktora yapmış olanlar hepsine tercih edilir. Stajyerlik zamanını bitirenlerin atanacakları yer kura ile belirlenmektedir. Hakimlere ve savcılara, kendi yasaları hükümlerince bazı maddi ayrıcalıklar tanınmıştır. Bu ayrıcalıklar, iki yılda bir ilerleme, maaşlarının yarıdan fazlası kadar tazminat almalarıdır. Avukatlar genellikle insanların hukuki sorunlarıyla uğraşırlar. Avukat olmak isteyen bir bireyin fakültesini başarı ile bitirdikten sonra bir yıl süreyle staj yapması gereklidir. Avukatlık mesleğinde iş bulma olanağı, bulunulan bölgenin ekonomik aynı zamanda toplumsal koşullarını ve avukatın yeteneklerine de bağlı kılınmaktadır. Bunların dışında, fakültesini başarı ile bitirenlerin müfettişlik, hariciye meslek memurluğu, hukuk danışmanlığı gibi mesleklerle de iş bulabilmektedirler. Hukuk fakültesini başarı ile bitiren kimsenin iş bulamama gibi bir sıkıntıları olmamaktadır.