AFYONKARAHİSAR VE ÇEVRESİNDE PROTESTAN MİSYONERLİK FAALİYETLERİ (1820-1922) -2
12 Eylül 2017 Salı 13:27:38
1914 senesinde misyon heyetlerinin Balkanlardaki misyon istasyonlarından başlayan ve Anadolu ile Suriye ve Irak’ta bulunan misyona bağlı olan istasyonları ziyaret etmişlerdir. Bu çerçevede Afyonkarahisar’daki Amerikan misyonunu ziyaret eden heyet not olarak şunları kaydetmiştir:
“Onüçüncü gün. Afyonkarahisar Amerikan misyonundan Peder Yeranian ve karısı ile altı öğretmen okuldaki evangelist eğitim çalışmaları için dua ve destek rica ettiler”2
Belirtilen tarihte Afyonkarahisar Protestan okulunda eğitim veren Protestan rahip Hagop Yeranian ve karısı dışında altı öğretmen daha bulunduğu anlaşılmaktadır.
Protestan misyonerleri tüm bu faaliyetlerini yürütürlerken, Ermenilerin çoğunluğunu teşkil eden Gregoryen mezhebine bağlı olanların büyük tepkilerini çekiyorlardı. Protestan mezhebine geçenler mensubu oldukları Gregoryen mezhebine bağlı topluluklardan dışlanıyorlar. Kendi ailelerince Gregoryen inancına geri dönmeleri için ısrar ediliyor. Ekonomik yaptırımlar uygulanıyordu. Hatta Gregoryenler, Protestanlığı seçen Ermenileri, bunların okullarını, Protestan misyonerlerini ve kiliselerini sık sık taşlıyorlardı. Protestanlığı seçip daha sonra ölenlerin, Gregoryen ermeni mezarlıklarına gömülmelerine bile şiddetle karşı çıkılmıştı. Yaşanan tüm bu hadiseler misyonerlerin raporlarına ve mektuplarına da yansımıştı. Bazen mahallin ileri gelen ermeni din adamları ve halktan kimileri Protestan misyonerlerin bu faaliyetlerinden rahatsız olduklarını, huzuru bozup, kargaşaya sebep oldukları için faaliyetlerinin engellenip izin verilmemesi için dilekçeler ile yöneticilerden taleplerde bulunmuşlardı.
Misyonerlerin Rapor ve Mektuplarından Afyonkarahisar’daki Faaliyetleri
Misyonun yayın organı olan The Missionary Herald dergisi ile American Sentinel ve The Orient gibi gazetelerde Afyonkarahisar ile ilgili çalışma, haber, rapor ve mektuplara yer verilmiştir. Bu yazılarda Afyonkarahisar’la ilgili çok ilgi çeken bilgi ve haberlerde vardır. Örneğin, 1902 senesinde şehirde yaşanan büyük yangın felaketi ayrıntılı sayılabilecek şekilde dergide yer almıştır. Bu yazılar, misyonun bir bölgesinden başka bir bölgesine seyahat ederken Afyonkarahisar’dan geçen misyonerlerin gözlemlerine ilişkin olduğu gibi, Afyonkarahisar’a görevli olarak gelen misyonerlerin görevleri sırasında veya bitiminde misyona gönderdikleri mektuplar veya raporlarda olabilmekteydi. Afyonkarahisar’la ilgili yayınlanan mektup ve raporlara tarih itibariyle bakarsak misyonun şehirdeki faaliyetleri hakkında epeyce bir bilgi sahibi olmamız mümkündür.
Afyonkarahisar’la ilgili ayrıntılı bilgileri 1848 senesi Eylül ayı sayısından itibaren görüyoruz. Misyonerlerden Afyonkarahisar’a gelenlerden birisi de Mr. Benjamin’dir. Bay Benjamin’in seyahati ile ilgili şu satırları okuyoruz:
“İzmir’deki kardeşler kendi aralarında şehrin doğusunda bulunan bir kısım Ermenileri ziyaret etmeleri gerektiğini düşünüyorlardı. Bu nedenle Bay Benjamin, 27 Nisan’da misyoner tercümanlığı yapan Baron Mıgırdıç eşliğinde sonraki sayfalarda anlatılan yolculuğa çıktı. Bay Benjamin’in takip ettiği güzergâh boyunca ermeni nüfusunun çok fazla olmadığı görülür. Bu açıdan kendisi gerçekten hayal kırıklığına uğradı. Yine de edindiği izlenimler, seyahatin sonunda, kutsal nimetle kar amacı gütmediğini gösteriyor”3 (Devamı Yarın)
2PrayerCycle for AsiaMinor, etc 1914 Page12
3TheMissionaryHerald,Vol.XLIV,September, 1848, No.9 Page 309
HACILAR HOŞ GELDİNİZ – Kocatepe Gazetesi
TANITIM GÜNLERİ DEĞERLENDİRMESİ-1 – Kocatepe Gazetesi