Unutulma Hakkı - Kendinizi Google'dan Silin | Mıhcı Hukuk Bürosu
İnternet ve Google’da Unutulma Hakkı
Unutulma hakkı, bilişim dünyasının yaygınlaşması ile 20. yüzyılda ortaya çıkmış yeni hak türlerindendir ve internet ortamında bulunan kişiye ait fotoğraf, kimlik bilgisi, adres ve diğer kişisel içeriğin kendi talebi üzerine bir daha geri gelmeyecek biçimde kaldırılmasıdır. Yani söz konusu bilgilerin silinmesi ve yayılmasının önüne geçilmesidir. Bu açıdan unutulma hakkı, bir bakıma sanal sabıkanın silinmesi faaliyetidir.
Ülkemizde unutulma hakkı henüz yasal düzlemde kavram olarak bulunmaz iken Dünya’da evrensel hukuk içerisinde Unutulma Hakkı (Right to be Forgotten) 2012 yılında ortaya çıkmıştır. Ancak 17/06/2015 tarihli Yargıtay Kararı ile de evrensel hukuktaki unutulma hakkına atıfta bulunarak bu hak tanımlanmış ve evrensel hukuktaki söz konusu hakkı tanıdığını belirterek bu yönde olumlu bir karar verilmiştir.
Dünya’da Unutulma Hakkı
Unutulma hakkı, ilk olarak Fransa’da 2010 tarihinde kanun çalışmaları sırasında ortaya çıkmıştır. 2012 yılında da Avrupa Komisyonu’nun adalet, temel haklar ve vatandaşlıktan sorumlu üyesi Viviane Reding tarafından Avrupa Parlamentosu’nda 95/46/EC sayılı Kişisel Verilerin Korunması Direktifi’nin yeniden düzenlenmesi sırasında ortaya atılmış ancak yer bulamamıştır. Zira ABD, söz konusu düzenlenmeyi ifade ve basın özgürlüğünü kısıtlayıcı bir durum olarak düşünmüştür.
Daha sonrasında ise Avukat Marıo Costeja Gonzelaz, Google’da ismiyle internet arama motorlarında arama yaptığında La Vanguar-dia adlı günlük bir gazetenin iki farklı tarihli sayfasında sosyal güvenlik borçlarının iyileştirmesi için evini zorla satmak zorunda kaldığını ifade eden linklerin bulunması ile mağduriyet yaşadığını belirterek dava açmıştır. Söz konusu dava İspanyol makamlarından Avrupa Birliği Adalet Divanı’na taşınmış ve 13/05/2014 tarihinde Google Kararı olarak da bilinen karar verilmiştir. Bu karara göre, kişilerin internet ortamında geçersiz, eksik, tamamen ilgisiz hale gelmiş verileri üzerinde söz söyleme hakkı bulunup silinmeyi ve yayılmasını önlemek yani unutulmayı istemek hakları olduğudur. Böylece Google ve Bing’in de içinde bulunduğu internet arama motorlarını kullanan kişilere kendileri ile ilgili bilgileri yönlendiren linkleri silme hakkı getirilmiştir. Bu nedenle de söz konusu hak, Avrupa Birliği’nde Unutulma Hakkı olarak ifade edilmektedir. Bundan sonra da unutulma hakkı, Avrupa Birliği ülkeleri ile Arjantin’de kabul edilmiş olan bir hak türüdür.
Evrensel hukukta unutulma hakkından faydalanmanın şartları da mevcuttur. Buna göre internetten kaldırılması ve silinmesi talep edilen link ya da içerik; eksik ve yanıltıcı olmak zorundadır. Bununla birlikte Google ve Bing söz konusu karardan sonra, hazırladıkları özel başvuru formları ile internet sayfaları üzerinden kişilerin unutulma hakkı kapsamında taleplerini almaktadır.
Evrensel hukukta unutulma hakkı olarak geçen hak, Türk Hukuk Sistemi’nde ilk olarak 2010 tarihli Anayasa değişikliğinin 20.maddesinde özel hayatın gizliliği ve korunması başlıklı kısma herkesin kendisiyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sahip olduğu ifadesinin eklenmesiyle bağlantılı olarak ortaya çıkmıştır.
Bununla birlikte ülkemizde görülmekte olan bir dava Yargıtay’a taşınarak Yargıtay 4.Hukuk Dairesi tarafından verilen 17/06/2015 tarihli karar ile daha öncesinde cinsel taciz mağduru olan bir kişinin adının kodlanmadan ve rızası olmadan 6 ciltlik Uygulamalı Türk Ceza Kanunu Kitabı’nda yayınlanmasının kişililik haklarını ihlal edildiğinden bahisle manevi tazminat talebi kısmen kabul edilmiş ve internette unutulma hakkı kapsamında da bir ihlalin olduğu da belirtilmiştir. Söz konusu karara göre unutulma hakkı; internet ortamında yer alan ve geçmişte yaşanılan olumsuz olayların bir süre sonra unutulmasını, başkaların öğrenmesini istemediği kişisel verilen silinmesini ve yayılmasının önlenmesini talep etme hakkıdır. Bu açıdan sadece internet ortamında değil rızası olmadan bir kişinin açıkça bilimsel bir kitapta (Yorumlayıcı Uygulamalı Türk Ceza Kanunu Kitabı) dahi isminin yer almayacağı yönünde karar verilmiştir. Böylece bir kişinin geçmişte işlemiş olduğu suçun sonucu olarak sürekli ve periyodik bir biçimde damgalanmış bir biçimde hayatını geçirmek istememe özgürlüğü tanınmıştır.
Yine aynı şekilde başka bir kararda suç üzerinden uzun yıllar geçmiş ancak internet ortamında kişiye olan suçlamalar, sonuçlarının ve sair bilgilerin bulunması basın özgürlüğü kapsamında değerlendirilemeyeceği, olayın niteliği itibarı ile de haber vasfını kaybettiği, haberin internet ortamında durmaya devam etmesinde üstün bir yarar olmadığı nedeni ile erişimin engellenmesine karar verilmiş ve ilgili kararda bu kapsamda unutulma hakkına değinilmiştir.
Ülkemizde unutulma hakkı açısından olumlu karar verilmesi, tanınması ile birlikte benzer durumlar için de emsal karar olabileceğini göstermektedir. Yani uyuşturucu kullanımı, trafik cezası, dolandırıcılık, basit yaralama gibi suçlardan ceza alan bir kişi cezasını çektikten sonra sabıka kaydını sildirebilmekte ve bu suçla ilgili içeriklerin internet ortamından unutulmasını isteyebilmektedir.
İnternette Unutulma Hakkı ve Özellikleri
Unutulma hakkı, sanal ortamda bulunan kişiye ait fotoğraf, kimlik bilgisi, adres ve diğer kişisel içeriklerin kendi talebi ile bir daha geri gelmeyecek biçimde kaldırılması, silinmesi hatta yayılmasının önlenmesidir. Diğer bir tanımlama ile hayatını rahatça sürdürmek isteyen kişinin, bilinmesini istemediği geçmişine ait kişisel bilgilerin internet ortamından silinmesini isteme ve yayılmasını önleme hakkıdır. Böylece gerçek olsalar dahi gündemde olmayan bir haber ya da resimden dolayı her gün, her saat ve her dakika kişilik hakları ihlal edilen veya ihlal edilmesi yönünde tehlike ile karşı karşıya bulunan insanların hakları korunmaya çalışılmaktadır. Böylece unutulma hakkı, kişilere geçmişini kontrol etme ve hatırlanmamayı isteme durumlarını vermektedir.
Kişisel bilgiler denildiğinde anlaşılması gereken ise, kişinin kimlik bilgileri, adres, fotoğraf, video gibi unsurlardır.
Ayrıca söz konusu hak, kişilere yeniden başlangıç yapma olanağı sunduğundan kişinin sosyal ve ekonomik yaşamını yeniden yapılandırmasında olumlu sonuçlar doğurmaktadır.
Bununla birlikte unutulma hakkını diğer haklarla karıştırmamak gerekmektedir. Söz konusu hak, kişi hakkında suç unsuru taşımayan verilerin özel hayatın gizliliği adına silinmesidir. İnternet ortamında gerçek dışı ve kişisel hakları zedeleyen yayınların engellenmesi ise farklı bir durumdur. Ancak insanın şeref ve onuruna yakışmayan bir hayat sürmeme hakkı da mevcuttur.
Ayrıca unutulma hakkının sınırları, ilgili mahkeme tarafından her somut olayın özelliğine göre yeniden belirlenmektedir. Zira aksi halde basın hürriyetinin önüne de geçme durumu yaşanabilmektedir. Bununla birlikte haberleşme özgürlüğü ve ifade özgürlüğü kapsamında da unutulma hakkı açısından adil bir durumun kurulması gerekmektedir.
Böylece arama motorlarında karşınıza çıkmasını istemediğiniz sonuçlar mevcut ise tarafımıza başvurarak unutulma hakkı kapsamında gerekli işlemlerin yapılmasını talep edebilirsiniz.