QOSHE - Fabrikalar neden, nasıl, niçin yanıyor, yakılıyor? - Hasan Deniz
Siyasal krizle birlikte derinleşerek devam eden ve her yurttaşın yaşamını olumsuz etkileyen ekonomik kriz koşullarında, fabrika yangını haberleri medyada daha sık görünür olmaya başladı.
‘Piyasanın istikrarsızlaştığı, ekonomide dalgalanma ve durağanlığın başladığı, firmaların ellerinde kalan ürünü satamadığı, konkordato ve iflasların yaşandığı bir ortamda; fabrikalar neden yanıyor? İşyeri sahipleri sigortadan para almak için fabrikalarını kasten mi yakıyor?’ soruları sıkça sorulmaktadır.
Her alanda olduğu gibi medyada da tek sesliliğin hâkim kılınmaya çalışıldığı, iktidar gibi düşünmeyen muhalif basının sindirildiği ve tehdit edildiği bir ortamda fabrika yangın haberlerinin tamamına erişmek, konuya dair detaylı bilgi toplamak pek mümkün olmamaktadır. Meclis’te grubu bulunan siyasi partilerin, grup toplantılarında gündem yaptığı, milletvekillerinin soru önergeleri ile bilgi almak istediği fabrika yangınları ile ilgili net bir bilgiye ve sayıya ulaşmak oldukça zor.
Birçok medya organında 2018 yılının ilk altı ayında (Ocak-Haziran arası) İstanbul genelinde 70’ten fazla fabrikada yangın çıktığı haber olmuştu. İstanbul BB İtfaiye Daire Başkanlığı yayınladığı istatistiklerde 2018 yılının ilk altı ayında 78, ikinci altı aylık dönemde de 86 olmak üzere toplamda 164 fabrika yangınına müdahale ettiğini açıkladı. İnternet ortamında farklı yayın organlarının 2018 yılının ikinci altı ayında yaşanan fabrika yangın haberlerine ulaşmaya çalıştım, ancak sadece 23 fabrika yangın haberine erişebildim; İstanbul BB İtfaiye Daire Başkanlığı’nın paylaştığı resmi rakamın 1/4’ü. Anlayacağınız son dönemde medyada epeyce gündem olan ve birçok kesimin dile getirdiği İstanbul’daki fabrika yangınlarının çoğundan aslında haberdar değiliz.
O fabrikalar neden, nasıl, niçin yandı (veya yakıldı)?
TMMOB Kimya Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi tarafından 31 Ocak 2018 tarihinde yayınlanan Endüstriyel Yangınlar ve Patlamalar 2017 Yılı Raporu’na göre “2017 yılında Türkiye’de 182 endüstriyel yangın ve patlama meydana gelirken bu yangınlarda en az 20 kişi hayatını kaybetmiş, 298 kişi de yaralanmıştır.” 13.08.2018 tarihinde yayınlanan, 2018 yılı (Ocak-Haziran) dönemi, “Endüstriyel Yangın ve Patlamalar Artarak Yaşanmaya Devam Ediyor!” başlıklı raporunda ise “2018 yılının ilk 6 aylık döneminde endüstri tesislerinde 137 yangın ve patlamanın yaşandığı, en az 5 işçinin hayatını kaybettiği, en az 103 işçinin yaralandığı veya ortaya çıkan gazdan etkilenerek hastaneye kaldırıldığı” rapor edilmektedir. Rapordaki verilere göre 2018 yılında yaşanan Endüstriyel yangın ve patlamalarda geçmiş yıla nazaran ciddi bir artış olacaktır.
Hürriyet’ten Doğan Hızlan, “Fabrika yangınlarında ‘sahtecilik’ şüphesi” başlıklı yazısında; 2018 yılının ilk 6 ayında İstanbul’da 78, bir yılda Türkiye genelinde de 182 fabrikada yangın çıktığını yazmakta.
Businessht.bloomberght “Fabrikalar Yangın Yeri” başlıklı yazısında “AA'nın derlediği haberler dikkate alındığında Türkiye genelinde son 1 yılda 71 fabrika yangını haberi geldi. Sadece yılbaşından bu yana ajansa 30 fabrika yangını haberi düştü” demekte.
Cumhuriyet, İstanbul'da artık neredeyse bir hafta arayla fabrika yangını yaşandığını, 2018 yılının ilk 6 ayında 71 fabrikanın yandığını ve bu yangınların yüzde 30'unun gerçek dışı olduğunu yazmaktadır.
İstanbul BB İtfaiye Daire Başkanlığı’nın yayınladığı 2013-2018 arası istatiklerden fabrika yangın sayıları tabloda görüldüğü gibidir. İstanbul BB İtfaiye Daire Başkanlığı verilerine dayanarak 05 Temmuz tarihinde CNN Türk ve HaberTürk canlı yayınlarında İstanbul’da son 10 yılda 1501 fabrikada yangın çıktığı, fabrika yangın sayısında her yıl ’luk bir artışın olduğu ifade edilmektedir.
Fabrika Yangın Sayısı
Sigortacigazetesi’nden Timuçin Alpay “Fabrika Yangınları!!!” Başlıklı yazısında;
2013-2017 arası beş yıllık dönemde fabrika yangın nedenlerini;
9.9 Sigara, ".6 Elektrik Kontağı, %7.2 Kasıt ve 0.3 ü de Diğer olarak sıralıyor.
Kasıt unsurlarının nedenlerini de;
1- Ekonomik kriz nedeni ile satışların azalması,
2- Ekonomik durgunluk (resesyon ile enflasyonun aynı anda görüldüğü stagflasyon) zamanlarında, stokların birikmesi ve işletmelerin nakit sıkıntısı çekmesi,
3- İşletmelerin hatalı yönetimsel kararlar vermesi sonucu kriz yaşaması,
4- İşletmelerin kendi öz........