Bilgisayar Destekli Çeviri Araçlarına Genel Bir Bakış – Selçuk Dilşen
Genel bazı bilgilerle devam edecek olursak, “bilgisayar destekli çeviri” kavramı, çeviri mesleğine uzak kişiler tarafından makine çevirisiyle karıştırılıyor. Bilgisayar destekli çeviri, bir metnin belirli bir algoritma ile “bilgisayar tarafından” çevrilmesi değil. Bu tanım “makine çevirisi” kavramına ait. Bilgisayar destekli çeviri kavramının temelindeki işlev ise,insan tarafından çevrilen metnin bilgisayardaki bir veri tabanında saklanması ve gerektiğinde tekrar kullanılabilmesi. Bu ayrımı daha ilk baştan belirtmek istedim ki,konuyu ilk kez okuyacak olanlar en başından bu metni doğru bir temelde okumaya devam etsin. Elbette, günümüzde gitgide hızlanarak gelişen teknolojiye paralel olarak bilgisayar destekli çeviri araçları artık temel işlevlerinden çok çok ötelere geçtiler ve çevirmenin verimliliğini artırmak için adeta birer performans makinesi olarak ortaya çıkıyorlar.
Sözlükçe eklenmesiyle terimsel hataların ve tutarsızlıkların önüne geçilmesi:Günümüzde teknik ve bilimsel metinlerin çoğalmasıyla artık terimlerin doğru ve tutarlı şekilde kullanılması çok büyük önem kazandı. Örneğin, bilgisayar yazılımıyla ilgili bir çeviri yapıyorsunuz. Karşınıza çıkan sözcüğün hem “klasör” hem de “dizin” olarak iki karşılığı olduğunu görüyorsunuz. Bunların ikisi de birbirine denk ifadeler. Birini seçiyorsunuz. İşte bundan sonra metnin ilerleyen kısımlarında unutma ya da dalgınlık sonucu diğer karşılığı kullanmamanız gerekiyor. Kullanırsanız bu, çevirinizde bir kalite sorunu olarak karşınıza çıkar. Bu durumda o terimi sözlükçeye ekleyip, o terimin geçtiği yerlerde işaretle belirtilerek ayrı bir pencerede daha önce kullandığınız karşılığın gösterilmesini sağlayabilirsiniz. Sözlükçeyi kendiniz, çalışırken oluşturabileceğiniz gibi, müşteri tarafından uygun bir dosya biçiminde verilen sözlükçeleri kullanarak da müşterinin taleplerine uygun bir çeviri üretebilirsiniz.
Aynı çalışmada birçok çevirmenin aynı anda çalışabilmesine olanak tanıması:Teknolojinin gelişmesine paralel olarak son yıllarda üretilen yazılı belge sayısındaki patlamanın yanı sıra, belgelerin hacimleri, yan ve dayanak belgeleri de oldukça yüksek hacimlere ulaşabiliyor. Internet sayfalarının hacimleri günden güne yükseliyor. Böylesine yüklü bir belgenin veya belgeler kümesinin tek çevirmen tarafından çevrilmesi ise, günümüzün yüksek hız gerektiren rekabet ortamına uygun olmayabiliyor. Bir şirketin geliştirdiği bir ürünü yeni bir ülke pazarına tanıtmaya çalıştığını, üstelik rakiplerin de benzer bir çaba içinde olduğunu düşünelim. Bu dosyaları bir çevirmene teslim edip 1 yıl ya da daha uzun süre beklemek rekabetçi piyasa koşullarında kabul edilemez. Günümüzde birçok BDÇ yazılımı, çeviri belleklerinin ve sözlükçelerin çevrim içi paylaşılmasına olanak tanıyarak, çok sayıda çevirmenin ortak çalışmasıyla tutarlı çeviri üretilmesine olanak tanıyor. Yukarıda açıkladığım bulutta çeviri teknolojisinde, bu işbirliği düzenini kurmak oldukça kolaylaştırılmış.
Etiketler: Çeviri, çeviri belleği, çeviride tutarlılık, bilgisayar destekli çeviri, bilgisayar destekli çeviri araçları, makine çevirisi, selçuk dilşen, terimce
Sonraki Yazı: Çevirmen ve Teknoloji – Arş. Gör. Selahattin Karagöz →
← Önceki Yazı: Sözlü Çevirmenlikte Etik Konusuna Kapı Aralığından Bakış – Prof. Dr. Aymil Doğan