Köye o zamandan kalma adıyla Çerkesler Sapağı denilen bir yoldan geçilerek gidilir. Trabzon asfaltına çok tatlı bir meyille tepeden bakar köy... Sapağın her iki yanında geniş fındık bahçeleri ve bunların görüntüsünü tamamlayan çeşitli meyve ağaçlarıyla bir cennet görünümünü andırır. 500-600 metre kadar yakında olmasına rağmen köyün evlerini görmek mümkün olmaz asfalttan. İlk bakışta gerçekten bir Cennet’i andıran bu yer en hissiz insanın bile duygularını kabartır, kamçılar.
Resmi bir görevle gitmiştim Fatsa'ya. Aradan beş ay geçmesine rağmen beni anlayan, dilimi konuşan, dertlerimi paylaşabilmek için söyleşebileceğim bir kimse bulamıyordum.
- Susmanın sebebini anlıyorum. İçinden bana kızıyor, hatta Çerkes olduğumdan bile kuşkulanıyorsun, değil mi, dedi.
- Doğrusunu söylemek gerekirse öyle, dedim, çok şaşırdım.
- Bunun cevabını sana vermek isterdim. Fakat bunu sana başkasının açıklaması daha iyi olur. Çünkü ben bunu açıklayabilecek durumda değilim. Ne de olsa yine içinde bir kuşku kalacaktır, dedi.
Aradan bir hayli zaman geçti. Arkadaşım Hüdaver sık sık ziyaret etmeye başlamıştı beni. Ayrılmaz olmuştuk birbirimizden. Yine bir tatil günü buluştuk Hüdaver'le. Kısa bir sohbetten sonra sözümü keserek:
Birden şaşırdım. Fakat şaşkınlığımla beraber büyük bir sevinç kapladı içimi. Demek hayal kırıklığım boşunaymış, diyordum kendi kendime. Birlikte yola çıktık. Arabamız yeşillikler içinde bir yol ağzında durdu, indik. Hüdaver, köye yaklaştığımızı, girdiğimiz yolun da Çerkesler Sapağı; olduğunu söyledi. Etrafıma bakindim, yalnızca yemyeşil bahçeler ormanlar vardı. Ne kadar güzel yerlerdi buralar. Duygularımı belirtmek için başımı Hüdaver’e çevirdim. Fakat Hüdaver'in durumunu görünce neşem birden kaçtı. Yüzü ilk konuşmamızdaki gibiydi yine. Anlamsız anlamsız bakınıp, iç geçiriyordu. Dayanamayıp sebebini sordum.
- Biraz sonra dinleyeceksin öyküsünü, fakat hoş bir öykü değil.
- Bu mezarlığın büyük bir kısmı 100 yıl öncesine ait ve hepsi Çerkes. Neden acaba? Sonra bunların çoğu kadın?
- Burası cevrede Çerkes mezarlığı olarak bilinir. Öyküsü Kırk Gelin Çeşmesi ile ilgili, dedi Hüdaver.
- Ooo... Hüdaver, yavrum, gelinsenize içeri. Neden öyle duruyorsunuz? Misafirini de bekletme öyle. Hiç misafir öyle kapının önünde bekletilir mi? Ne ayıp şey.
Janset ninenin yüzü karıştı. Hüdaver'e kızar gibi,
- Hadi oradan... Beni gene kandırıyorsun değil mi?
- Sen ona bakma evladıım, ben alıştım onun yalanlarına. Buyurun, girin içeri.
Susup durmak doğru değildi. Janset nineye Hüdaver'in doğru söylediğini bildirdim. Bu kez şaşırma sırası Janset ninenindi. Hızla yanıma geldi, inanmak istemiyormuş gibi bastan aşağıya süzdü beni. Herhalde kendisinden, milletinden bir şeyler arıyordu bende.
- Aaa... Kusura bakmayın çocuklar, ihtiyarlık işte. İçeri gelin, sizi ayakta bıraktım.
- Janset nine, bize Kırk Gelin Çeşmesi’nin öyküsünü anlatsana.
- Bu çocuk da beni üzmek için sürekli anlattırıyor bu öyküyü. Bırak yavrum, misafirimiz biraz rahat etsin.
- Nine bunu Hüdaver’den ben istemiştim.Bunun için kızma ona, sen bana anlat.
- Uzun ve acıklı bir hikaye yavrum, diyerek anlatmaya başladı.
- Anavatandan geldiğimde 10-15 yaşlarında bir genç kızdım. Hayattan çok şey bekliyordum. Bütün yakınlarım, bütün köyüm gibi sessiz ve mesut bir yaşantımız vardı. Bir gün uzaklardan duyulan top-tüfek sesleriyle uyandık.Önce bir anlam veremedik, fakat çok geçmeden sesler köyün içinden gelmeye başladı. Babam ve iki kardeşim Bolet ile Berkok silahlarını kapıp koşarak evden çıktılar. Silah sesleri bir müddet daha duyuldu. Sonra kapımız kırılırcasına vurulmaya başladı. Annem "herhalde babandır. Git kapıyı aç" diyerek seslendi. Kapıyı açtığımda üç Rus askeri hızla daldı içeriye. Ne oluyoruz demeye kalmadan bizi dışarı çıkarıp köy meydanına götürdüler. Meydana büyük bir kalabalık toplanmıştı. Dikkat ettiğimde köyün erkeklerinin bazıları yoktu aralarında. Yerde de bir kaç kişi yatıyordu, öldürülmüşlerdi. Her tarafımız askerlerle çevriliydi. Silahlar meydandaki kalabalığa çevrilmiş, teslim olmaktan başka çaremiz olmadığı söyleniyordu. Bütün köyün silahlarını toplamışlardı. Köyü terk edeceğimiz bildirildi. Neye uğradığımızı anlamamıştık, şaşırıp kalmıştık. Herkesin boynu büküktü. Köyden ayrılırken gözlerimiz hep arkadaydı. Bir daha dönemeyeceğimizi anlamıştık. Askerlerin nezaretinde yolculuğumuzun üçüncü gününde bizim gibi perişan binlerce insanın beklediği bir deniz kıyısına ulaştık. Zavallıların hepsinin bakışlarından kederleri okunuyordu. Hastalıktan zayıflamış, açlıktan kıvranan binlerce Çerkes... Hala kulaklarımda.
Ordu'dan ayrılmamız çok sürmedi. Bir günlük bir deniz yolculuğundan sonra buraya geldik. O zaman bu köyün gördüğünüz fındık bahçelerinin yerinde geniş ormanlar vardı. Buraya yerleşeceğimiz söylenince itiraz edecek olduk, fakat dinlemediler.Uzun bir uğraşmadan sonra köyümüzü kurmayı başardık.O zamanlar şimdiki yolun geçtiği yerden köyün eteklerine kadar olan kısmı çeşitli av hayvanlarıyla kuşlarla dolu olan bir sazlıktı. İyi av yapabiliyorlardı köyün gençleri.
Aradan bir yıl geçmiş, kendimizi bir düzene sokmaya başlamış, burada bazı yaralarımızı sarmayı öğrenmiştik. Fakat yine de huzurumuz yoktu. Bu kez de Bolaman beyleri başımızın belasıydı. Bolaman beyleri şimdiki Bolaman nahiyesinde oturur, çevredeki halkı tahakkümleri altında bulundururdu. Bunlar çevredeki halkı kışkırtarak bize baskı yapmaya başladılar. O zamanlar ben daha yeni evlenmiştim. Köyde benimle beraber 40 kadar gelin daha vardı. Hepimiz birlikte hikayenin konusu olan çeşmeye gider, su doldurur, çeşitli eğlenceler düzenlerdik.Kendimize gelmeye başlamıştık yavaş yavaş. Fakat bir yandan da Kafkasya'daki köyümüzü anımsar, geriye döneceğimiz günü ümitle beklerdik. Bu durum çevre halkından bazılarının hoşuna gitmemiş, Bolaman beyleri bundan haberdar edilmişlerdi. Bir gün Bolaman'a alış verişe gitmekte olan Hajmet silahlı kişiler tarafından çevrilmiş, yolundan döndürülmek istenmişti. Hajmet bunu kabul etmeyince arada tartışma çıkmıştı. O gün çeşmeden geldiğimizde Hajmet'in ölüsünü gördük. Yaşama hakkımız burada da elimizden alınmaya kalkılmıştı.
Hajmet'i üzüntüyle toprağa verdik. Bu olay üzerine thamadeler toplandı. Olayı etraflıca görüştüler. Bir tanesi "Hajmet'in ölümü, yağmurdan önceki gök gürültüsüne benziyor" diyerek nelerin yapılması gerektiğini anlattı. Bunun üzerine köyün bütün erkekleri silahlandı. Köyün çevresi gözlenmeye başlandı.
- Ta o günlerden beri sahipsizdir bu köy. Nüfus azalınca çevre ile mücadele gücümüzde kalmadı. Büyük dehşetin ardından gelen durgunluk ve yılgınlık bu güne dek gitmedi köyümüzden. Yetişen genç kızlarımız, delikanlılarımız hep yabancılarla evlenmek zorunda kaldı. Bu da yok olmamızı çabuklaştırmış oldu. Çünkü artık tercih hakkımız kalmamıştı.
Dünyada yapayalnız kaldığımı zannediyordum, şimdiye kadar. Yarım asırdır içimi dökebileceğim, dilimi konuşabileceğim birine rastlamamıştım. Çevremdeki bir sürü insan arasında yapayalnızdım. Belki bunun ne demek olduğunu sen de bilirsin ama nihayet dualarım kabul olundu. "Zavallı Janset nine" diyordum içimden, aslında senin anlattığın şey, ulusumuzun muhaceretteki kaderidir, haksızlıklara uğrayan, ezilen, kaybolan milletimin."
Hikaye beni epey düşündürdü. Janset nineden ayrıldık. Yolda hep düşünüyordum. "Zavallılar" diyordum kendi kendime, "ne acı bir son".