İç Hastalıkları ve Tıbbi Onkoloji – Dr. Betül AÇIKALIN
Onkoloji dilimizde “kanser bilim” olarak ifade edilebilir. Tıbbi (Medikal) onkoloji, yalnızca kanserli kişilerin tedavisini değil, kanserden korunma, tarama, erken tanı alanlarını da kapsayan bir bilim dalıdır.
Kanserin her aşaması tıbbi onkolojiyi ilgilendirir. Tümörün ilaçla tedavi edilmesine kemoterapi denir. Işın tedavisi (radyoterapi) ile birlikte tümör tedavisinin çok önemli bir parçasıdır. Kemoterapi uygulamasındaki amaç tümör hücrelerini öldürmek veya tümörün büyümesini durdurmaktır. Kemoterapi patolojiye göre bazen tek, bazen de çoklu ilaçlar verilerek uygulanır.
Kemoterapi uygulaması yapan bilim dalı Tıbbi(Medikal) Onkoloji, bu uygulamayı yapan hekim de tıbbi(Medikal) Onkolog’dur. Tıbbi Onkologlar tümör tedavisinde uzmanlaşmış iç hastalıkları uzmanlarıdır. Yani bir doktorun tıbbi onkolog olması için önce iç hastalıkları uzmanı olması, daha sonra tıbbi onkoloji üst ihtisası yapması gereklidir. Bu çift ihtisas nedeniyle tedavinin yan etkilerini çok iyi kontrol ederler.
Kanserin tedavisi için birçok uzmanlık alanlarının işbirliğini yapması gereklidir. Bunlar; cerrahi, patoloji, radyasyon onkolojisi, plastik cerrahi, kadın doğum vb. dir.
Kanserin ilaçla tedavisi için çoğunlukla kemoterapi terimi kullanılmakla birlikte, kanser tedavisinde kemoterapi olmayan ilaçlar da kullanılmaktadır. Kemoterapi sınıfına girmeyen ilaçların sayısı ve kullanımı son yıllarda hızla artmaktadır.
Kemoterapi, kanser hücrelerinin yok edilmesi için sitotoksik (hücreleri öldüren) ilaçlarla tedavi yöntemidir. Çoğunlukla kanser hücrelerini değişik etki mekanizmaları ile öldüren veya çoğalmalarını önleyen birden çok ilaç birlikte kullanılır. Kemoterapi ilaçları birçok hastada cerrahi veya radyoterapi ile birlikte eşzamanlı veya ardışık kullanılmaktadır. Ameliyatla tedavi edilmiş bazı kanser hastalarında, hastalık kalıntısı gösterilemese bile, hastalığın tekrarlamasını önlemek için kullanılabilir.
Hormon tedavileri, meme ve prostat kanseri gibi hormonlara duyarlı kanserlerde kullanılmaktadır. Yan ektikleri kemoterapiye (sitotoksik ilaçlara) göre genellikle daha az rahatsız edicidir.
Hedefe yönelik tedaviler, hücrenin kanserleşmesine neden olan mekanizmayı belirleyerek geliştirilen, bu mekanizmayı hedefleyen ilaçlardır.
Bazı kanser türleri bağışıklık sistemini uyaran ilaçlarla tedavi edilebilmektedir. Bağışıklık sistemini uyaran ilaçlarla tedavi immünoterapi olarak isimlendirilmektedir. Son yıllarda kansere neden olan mekanizmaların daha iyi anlaşılması ile hedefe yönelik ilaçlar ve immünoterapi ilaçlarının sayısında hızlı bir artış olmuştur ve yeni ilaçların geliştirilmesine devam edilmektedir.
Tedavi uygulamaları kemoterapi konusunda eğitimli ve tecrübeli onkoloji hemşireleri tarafından uygulanmakta ve uzman hekimler tarafından izlenmektedir.