Köşe Yazıları > Erken Müdahale
Erken Müdahale, gelişimlerini olumsuz yönde etkileyecek etmenlerin belirlenmesi, önlenmesi ve erken tanısı amacıyla özellikle gelişimsel olarak risk altında olan çocuklara ve bu çocukların ailelerine verilen destek hizmetidir. ‘Erken Müdahale’ kavramı; erken teşhis, tedavi ve rehabilitasyon yaklaşımlarını içermektedir. Hedef kitle; bebeklik, çocukluk ve okul öncesi dönemi kapsamaktadır. Doğum öncesi, doğum sırası ve doğum sonrası erken çocukluk döneminde (0-2yaş) meydana gelen problemler sonrası oluşan veya oluşabilecek fiziksel ve zihinsel gelişim gerilikleri erken teşhis ve rehabilitasyonun ana hedefidir.
Erken tanı, erken rehabilitasyon olanağı sağlar. Erken tanı için özellikle dikkat edilmesi gereken grup riskli bebeklerdir. Doğumdan itibaren düzenli olarak bir uzmana gösterilerek gelişimleri kontrol edilmelidir. Riskli bebekler; 37 haftanın altında doğan prematüre, düşük doğum ağırlığına sahip zamanında doğan veya çeşitli nedenlere bağlı gelişimsel geriliğin görüldüğü bebekleri kapsayan bir gruptur. Gelişimsel geriliğe sebep olan nedenlerden bazıları arasında; doğum sırasında oksijensiz kalma, beyin kanaması, solunum ve doğumsal kalp problemleri, sarılık, enfeksiyonlar, tekrarlayan nöbetler sayılabilir.
Çocukluk döneminde sık rastlanan gelişim bozukluklarından biri Serebral palsidir. Diğer tüm hastalıklar gibi serebral palside de fizyoterapi programının etkili olabilmesi için mümkün olan en erken dönemde çocuğun fizyoterapiye başlanması önemlidir. Serebral Palside altta yatan problemin erken aydınlatılması ile eğer tedavi mümkün ise gerileme yavaşlatılabilir, önlenebilir ve fiziksel gelişimi desteklenebilir. Ayrıca erken dönem fizyoterapi ile ilerde oluşacak; eklem bozuklukları, kas zayıflıkları ve duruş bozuklukları önlenerek, motor gelişim hızlandırılabilir. Ailenin erken bilgilendirilmesi çocuğa göstereceği ilgiyi olumlu yönde artırarak, onun gelişimini hızlandırabilir. Böylece erken hareketlilik sağlanarak birey ve aile psikolojik yönden de desteklenebilir.
Düzenli uzman kontrolünün yanında çocuk evde de gözlemlenmelidir. Çocuğu evde gözlemlerken dikkat etmemiz gereken durumlar şunlardır:
1 aylık bebekte; Sürekli ağlama, emme bozukluğu, ısrarlı ve sürekli kusma, çevresinden gelen uyarılara cevap verememe, havale (Konvülzyon),
2 aylık bebekte; 1 aylık bebektekilere ek olarak kaslarda aşırı sertlik ya da gevşeklik,
3 aylık bebekte; Gözde kayma, titreme, bebeğin sırtüstü pozisyonunda baş ve topuklar üzerinde yay gibi sert bir şekilde durması, bebeğin gülememesi, annenin yüzüne bakamaması,
4 aylık bebekte; Baş kontrolünü sağlayamaması, gözlerini belirli bir noktada odaklayamaması, elin ya da ellerin baş parmak içte kalacak şekilde yumruk halinde tutulması,
8 aylık bebekte; Dönme ve oturma aktivitelerinin yapılamaması, el-göz koordinasyonunun sağlanamaması, bebeğin bacaklarını uzatarak oturduğu pozisyonda vücudunun öne eğilmesi,
10 aylık bebekte; Emekleyememesi ya da her iki ayağın birden çekilerek, sıçrar tarzda emeklemesi, tutunarak ayağa kalkmada zorluk çekmesi, ismi ile çağırılınca tepki verememesi, ağzından salya akması, verilen yiyeceği ağzına götürememesi,
1 yaşındaki bebekte; Tutunarak yürüyememesi, parmak ucuna basarak yürümesi,
Bu saydığımız durumların tespit edilmesi durumunda en kısa zamanda bir uzmana danışılmalıdır.