Mekke ile Müzdelife arasında Mescid-i Haram'ın yaklaşık 7 km. kuzeydoğusunda ve Harem sınırları içinde bulunan Mina şeytan taşlama, kurban kesme, bayram günlerinde konaklama gibi hac ibadetlerinin (menasik) yapıldığı yerdir. Arapça'da "insanların toplandığı veya kan akıtılan yer"e Mina denmesinin yanında Hz. Adem'in burada cenneti arzu (temenni) ettiği ve Cenab-ı Hakk'ın bu yerde Hz. İbrahim'e yahut bütün kullarına lütufta (menn) bulunduğu rivayet edilmiş, buraya Mina adının verilmesi, anılan rivayetlerle birlikte insanların bayram günlerinde burada toplanması ve Allah'a yaklaşıp azabından emin olma ümidiyle kurban kesmeleri gibi sebeplerle açıklanmıştır.
Hz. Peygamber aleyhisselatu vesselam'ın uygulaması doğrultusunda bayramın birinci ve ikinci günlerinde gecenin Mina'da geçirilmesi mezheplere göre sünnet veya vacip sayılmıştır. Aynı şekilde Harem sınırları içinde kesilmesi gereken hac kurbanının Mina'da kesilmesi, yine hac ibadetinin önemli bir parçası olan saç kesme ve kısaltmanın da Resul-i Ekrem aleyhisselatu vesselam'ın uygulaması sebebiyle Mina'da yapılması daha faziletli kabul edilmiştir.
Arafat ve Müzdelife gibi ortak bir ibadet mekânı olduğundan 812 hektarlık bir alanı kapsayan Mina'nın da özel mülkiyete konu olamayacağı Hz. Peygamber aleyhisselatu vesselam'ın tarafından bildirilmiştir.1
Mina sınırları içinde ve yakın çevresinde bazı önemli olayların hatırasını yaşatan birkaç mescid bulunmaktadır. Bunlardan en önemlisi ve halen mevcut olanı, Saih dağının eteğinde küçük cemrenin yakınında inşa edilmiş Mescid-i Hayf’tır. Hz. Peygamber aleyhisselatu vesselam'la Medineli Müslümanlar arasında büyük cemrenin (Akabe cemresi) hemen karşısında gerçekleşen Akabe biatlarının yapıldığı, etrafı tepelerle çevrili küçük vadinin içerisinde ise Mescid-i Bey’a yer alır. Günümüzde Akabe cemresinin yanında Mekke yönündeki ana caddenin kenarında biraz içeride bulunmaktadır. Abbasi halifesi Ebu Ca'fer el-Mansur tarafından üstü açık olarak inşa ettirilen mescidin kıble tarafına gelen kısmının üstü Mısır Defterdarı İbrahim Bey tarafından 1556 yılında kubbelerle örtülmüştür.
Eski kaynaklarda haber verilen diğer bir ibadet yeri Saih dağının eteğinde bulunan Mescid-i Kebş'tir. Halk arasında Mescid-i İsmail adıyla da anılan bu mescid, Hz. İbrahim rüyasını2 gerçekleştirmek amacıyla oğlunu kurban edeceği sırada Allah tarafından gönderilen kurbanlık hayvanın kesildiği kabul edilen yerde yaptırılmıştır. Yine eski kaynaklarda bahsedilen diğer bir mescid ise birinci ve ikinci (orta) cemrelerin arasında, Arafat istikametine giderken sağ tarafta kalan Mescid-i Nahr (Mescidü'l-menhar) olup Hz. Peygamber aleyhisselatu vesselam'ın Veda haccı sırasında kurbanlarını kestiği yerde yaptırılmıştır. Burada daha önce varlığı bilinen küçük bir mescid de Mina'nın orta kesiminde Arafat’a yönelen kimsenin sağında kalan Kevser suresinin nazil olduğu yerde inşa edilen Mescid-i Kevser’dir. Mescid-i Hayf'ın yakınında Saih dağının eteğinde Resûl-i Ekrem aleyhisselatu vesselam'ın nübüvvetinin 4. yılında Mürselat suresinin nazil olduğu mağaraya Garü'I-Mürselat,3 burada bulunan mescide de Mescid-i Mürselat denir. Abdullah b. Ömer’den gelen bir rivayete göre Nasr süresi de Veda Haccı sırasında Mina'da nazil olmuştur.4
1. Müsned, VI, 187; Ebu Davud, "Menasik", 89
2. Saffat, 37/102-108
3. Buhari, "Tefsir", 77/1
4. Fakihi, IV, 249
Bu yazı 2537 kez okunmuştur.