İsveç'te Sürü Bağışıklığı Stratejisi Beklenen Sonucu Vermedi! - Evrim Ağacı
İsveç'te, Nisan Sonuna Kadar Popülasyonun %20'sinin Hastalığa Yakalanması Bekleniyordu; Sadece %7'si Yakalandı. Alınan Riskin Bilançosu: Komşuların 5 Katı Vaka, 16 Katı Ölüm!
Bu yazı, eş baskı bir içeriktir. Yazı, ilk olarak BBC Türkçe isimli kaynakta 22/05/2020 tarihinde yayınlanmıştır ve izin alarak Evrim Ağacı'nda yeniden yayınlanmaktadır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.
İsveç Kamu Sağlığı Kurumu'nun yayımladığı veriler 10 milyon nüfuslu ülkenin yakın bir gelecekte sürü bağışıklığına ulaşmaktan uzak olabileceğini gösteriyor.
İsveç'ten Yanıltıcı İddialar: "Düşük ama çok düşük değil!"
Ancak stratejinin mimarı olan epidemiyolojist Anders Tegnell, bu durumu şöyle değerlendiriyor:
Oran beklediğimizden düşük. Ama çok da düşük değil. Belki bir-iki puan.
Ancak Anders Tegnell 24 Nisan'da BBC'ye yaptığı açıklamada, Stockholm'de bağışıklık seviyesinin yüzde 15-20 civarında olduğunu tahmin ettiklerini söylemişti.
İsveç'teki ölü sayısı diğer İskandinav ülkelerininkinden yüksek. Johns Hopkins Üniversitesi'nin verilerine göre ülkede 22 Mayıs itibarıyla vaka sayısı 32 bin 172, ölü sayısı da 3 bin 871. Norveç'te vaka ölü sayısı 235 (vaka sayısı 8 bin 300), Danimarka'da 561 (vaka sayısı 11 bin 182), Finlandiya'da ise 306 (vaka sayısı 6493). İspanya'da yapılan benzer bir çalışmada 14 Mayıs itibarıyla ülke nüfusunun %5'inin COVID-19'a karşı antikor geliştirdiğinin tahmin edildiği açıklanmıştı.
Temmuz İtibariyle Değişen Bir Şey Yok!
7 Temmuz itibariyle ise 5420 İsveçli hayatını kaybetti. Bu, ABD'de aynı sürede yaşanan 129.000'den fazla ölüme kıyasla az gibi gelebilir; ancak İsveç sadece 10 milyon nüfusa sahip bir ülke. Milyon kişi başına bakıldığında İsveç, salgını en kötü yöneten ülkelerin başında gelen ABD'den %40 daha fazla ölümle yüzleşti, Norveç'ten 12 kat, Finlandiya'dan 7 kat, Hollanda'dan 6 kat fazla ölüm gördü.
Sürü Bağışıklığı Stratejisi, Ekonomiyi Kurtarmıyor!
Sürü bağışıklığı yaklaşımını savunanların ana argümanı, karantinaların ekonomiyi harap ederek virüsten daha fazla ölüme yol açabileceği yönünde. Ancak İsveç, bu iddiayı desteklemiyor: İsveç Merkez Bankası, bu yıl %5.4 küçülme öngörüyor. Salgın başlangıcında %1.3 büyüme öngörüyorlardı. Ülkede Mayıs ayında işsizlik oranları %9'a fırladı (Mart'ta bu oran %7.1 idi).
Bu oranlar, sürü bağışıklığı uygulamayan Danimarka ile yaklaşık olarak aynı: Danimarka Merkez Bankası %4.1'lik küçülme öngörüyor. Mart'ta %4.1 olan işsizlik oranı, Mayıs'ta %5.6'ya çıktı. Kısacası İsveç, aldığı hatalı karar yüzünden hiçbir ekonomik kazanç elde etmeden, çok daha yüksek ölüm oranları ile yüzleşmek zorunda kaldı.
Bunun basit bir nedeni var: Koronavirüs, ülke sınırı tanımıyor. Her ne kadar İsveç hükümeti ülke ekonomisinin sürmesini istese de, İsveçli işletmeler Dünya'nın her yanında gerilemeye neden olan koşullarla aynı şartlara maruz kaldı. İsveç halkı, koronavirüs korkusu nedeniyle alışveriş yapmayı kesti; ancak ölüm oranlarını düşürecek oranda kesmedi. Sadece ekonomiyi yavaşlatacak düzeyde kesti.
Bu, bize çok net bir gerçeği öğretiyor: Karantinalar, ekonomik hasarın sorumlusu değildir. Sorumlu, virüstür. Asya'dan Avrupa'ya ve Amerika'ya kadar uzanan bir coğrafyada iş akışını bozan şey, yüzleşmek zorunda kaldığımız virüsün ta kendisidir. Ve ekonomiyi kurtarma gayesiyle virüsle mücadele yöntemlerinin en temellerini görmezden gelmek, çözüm değil, çözümü ötelemektir.
Bunun yerine yapılması gereken, salgınlarda yaygın bir şekilde karantina uygulayıp, bu sırada test kapasitesini ve önlemleri arttırıp, sonrasında kademeli olarak açılmaktır. Her geçen gün test sayıları arttırılmalı, hasta olduğundan şüphelenilmeyen ama risk altında olan kişiler bile test edilmeli, böylece ekonominin normale dönüşü bilimsel yöntemler ışığında yapılmalıdır. Bu sırada halka maske takma ve sosyal mesafelendirme gibi yöntemlerin önemi anlatılmalı, herkesin bu kurallara harfiyen uyduğundan emin olunmalıdır. Ancak bu şekilde "normalleşme" sağlanabilir. Tabii eğer öyle bir şey mümkünse...
Örneğin Norveç, çok hızlı ve agresif bir karantina uygulamış, sonrasında virüsün etkisini yavaşlatacak önlemler alındığında bu karantinaları kaldırmış ve test kapasitesini bu süreçte katlayarak arttırmıştır. Norveç'in anakara ekonomisinin bu yıl %3.9 küçülmesi beklenirken, salgın ortasında beklenen %5.5'lik küçülmeden bu noktaya gelebilmek bir başarı olarak görülebilir.
Harvard Üniversitesi T.H. Chan Kamu Sağlığı Fakültesi'nden epidemiyoloji uzmanı Dr. Michael Mina CNN'e şöyle diyor:
Şimdiye kadar hiçbir toplum sürü bağışıklığına ulaşamadı. Bir aşı bizi sürü bağışıklığına, enfeksiyondan daha hızlı ulaştırır.
P. S. Goodman. Sweden Has Become The World’s Cautionary Tale. (2020, Temmuz 07). Alındığı Tarih: 17 Temmuz 2020. Alındığı Yer: The New York Times | Arşiv Bağlantısı
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 03/08/2020 21:10:09 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8759