Akrofobi - Yükseklik Korkusu Nedir, Nedenleri, Belirtileri, Tedavisi
Birçok insan bugünlerde bungee jumping ve yamaç paraşütü sporlarının keyfini çıkarırken, birçoğu bir binanın beşinci katından aşağıya bakmaktan bile zorlanabiliyor. İster yükseklik korkusu çeken bir kişi olun, ister öyle olan birini tanıyın, bu kısa rehber sizin için yazılmıştır. Burada akrofobi olarak da bilinen yükseklik korkusunun nedenlerini, semptomlarını ve tedavi seçeneklerini inceleyeceğiz.
Akrofobi, dünyadaki en yaygın fobilerden biridir. Aslında, yükseklik korkusu, Araknofobiden (örümcek korkusu) sonra Türkiye’de en yaygın fobi olarak ikinci sıradadır. Araştırmalar, Türkiye nüfusunun yüzde 14’ünde akrofobi olduğunu göstermektedir. Akrofobisi olanlar arasında kadınlar çoğunlukla görülür.
Bu fobi doğal bir korku olarak kabul edilir, çünkü yükseklik konusunda hepimizin ayrı bir endişesi vardır. Korku, yalnızca büyütüldüğünde ve belli bir seviyenin üzerine çıktığında ciddi bir fobi biçimini alabilir.
Psikiyatristler çoğunlukla Akrofobi için olumsuz düşünceyi suçluyorlar. Olumsuz düşünceler şunları içerir:
Çıkıntının üzerinde durursam, atlamak cazip gelecek ya da biri beni itecek.
Bina yapısı zayıftır ve çökecek veya asansör kabini çarpacaktır.
Başım dönecek veya kalp krizi geçireceğim ve düşeceğim.
Akrofobikler bu tür düşünceleri hızlı ve otomatik olarak yaşama eğilimindedir, bu yüzden çoğu zaman onlardan habersiz olurlar. Korku ayrıca yüksekliklerle ilişkili fiziksel hislerden de kaynaklanır. Akrofobik bireylerde (genellikle normal ve rasyonel olan) yaralanma ve düşmelerden kaynaklanan ağrı düşünceleri aşırı seviyelere taşır.
Çoğu korku ve fobide olduğu gibi, Akrofobi de koruyucu bir mekanizma yaratmaya çalışan bilinçsiz zihinden kaynaklanır. Geçmişte, yüksekliklerle ilişkilendirilen trajik bir olay veya bazen filmlerde kurgusal sahnelerde görülen duygusal travma, bu tür fobiler için bir katalizör olabilir. Fark ise fobinin bireylerde nasıl ortaya çıktığıdır: bazı insanlarda yükseklik korkusu her zaman mevcut olabilir; diğerlerinde ise sadece doğrudan uyarandan bulunabilir.
Akrofobisi olan çocuklar ve yetişkinler ile ortaya çıkan başlıca belirtiler şunlardır:
Tırmanma, aşağı inme veya yüksekte olma konusunda yoğun korku.
Büyük yüksekliklerin beklentisiyle kaygı.
Vücudu düşürmek, diz çökmek, anında inmek veya yüksekliğe getirildiğinde bir şey olmuş gibi ağır tepkiler.
Yüksek yerlerden tamamen kaçınma (kişi bir işyerinden bile kaçınabilir veya yükseklikte bulunan bir arkadaşın yerini ziyaret etmez)
Korkunun alakasız olduğunu fark etmek (çocuklar hariç)
Terleme, titreme, bayılma, baş dönmesi, mide bulantısı, kusma, nefes darlığı, göğüs ağrısı, kalp atışı, bacaklarda uyuşma, donma, gerçeklikten ayrılma ve birinin delirdiğini hissetme gibi fiziksel belirtilerin eşlik ettiği panik ataklar
Yukarıdaki belirtilere altı aydan uzun süre sahipseniz ve günlük yaşamınızı etkiliyorsa, bir akıl sağlığı uzmanına danışmalısınız. Aşırı yükseklik korkunuz varsa ve günlük ev işleriniz büyük yükseklikteki yerlerin etrafında daire çiziyorsa, tedavi sürecine başlamanız gerekir.
İnsanlarda akrofobi tedavisinde çeşitli terapiler ve ilaçlar kullanılabilir.
Bir kişide korkuyu kontrol etmek için kullanılan en yaygın ve etkili tedavilerden biridir. Terapist, bir kişide örümceklerden korkma seviyesini değerlendirir. Ardından solunum kontrolü, meditasyon ve kas kontrolü gibi farklı rahatlama tekniklerini öğretir. Daha sonra kişi örümceklerin koşullarına veya hayal gücüne maruz kalır ve aynı zamanda gevşeme tekniklerini kullanmayı öğretir. Asıl amaç, kişi örümcekleri içeren durumlarla karşı karşıya kaldığında korku ve panik oluşumunu azaltmaktır.
Bilişsel Davranışçı Terapi ayrıca sistem duyarsızlaştırması ile el ele gider. Kişi, terapistden kişideki korkunun kökenlerini kazacak etkili bir danışma seansı alır ve durumu haberdar eder. Bilişsel Davranışçı Terapinin temel amacı, örümceklerle ilişkili tüm negatif görüntüleri daha olumlu ve tolere edilebilir görüntüler haline getirmektir.
Farklı fobilerde olduğu gibi, ilaçlar diğer tedavilerin yanında da kullanılabilir. Anti-anksiyete ve anti-depresan gibi ilaçlar genellikle hastalığın şiddetine bağlı olarak semptomları kontrol altına almak için kullanılır.