Noni: Dali @ Pushkin Museum
Bugün ne zamandır niyetlendiğim, Pushkin Müzesi'nde 13 Kasım tarihine kadar devam edecek olan Salvador Dali sergisine gittik. Daha önceden gitmiş olan arkadaşlarımızın müze açılmadan orda olun yoksa kalabalığa kalırsınız uyarısı ile 9:45'te ordaydık. Gerçekten de caddeye kadar uzanan inanılmaz bir kuyruk vardı! Neyseki fazla beklemeden içeri girdik ama sergi heyecanımız kısa sürede hüsrana döndü. Çünkü sergi Dali'nin yağlı boya tablolarından çok gravürleri ve eşi Gala ile fotoğraflarından oluşuyordu. İçlerinde en çok şu fotoğrafı beğendim:
Gala, Elsa Schiaparelli'nin Dali'nin bir dizaynından yola çıkarak yarattığı ayakkabı-şapka ile...
Fotoğraf: André Caillet Fils, Paris (1938)
Dali'nin birçok tablosunun esin kaynağı olan ve neredeyse her tabloda karşıma çıkan bu kadını çok merak edip hakkında bilgi edinmeye çalıştım... Aslında Rus asıllı olan ve Moskova'da yaşayan Gala ailesi tarafından tüberküloz tedavisi için İsviçre'de bir sanatoryuma gönderilmiş ve burada Fransız şair Paul Éluard ile tanışarak evlenmiş. Eşi ile birlikte Sürrealist hareketine katılmış ve birçok sanatçıya esin kaynağı olmuş. Bu beraberinde tuhaf bir yaşam şeklini de getirmiş... 1924-27 yılları arasında eşi Éluard ve Alman ressam Max Ernst ile "Ménage à trois" diye tabir edilen üçlü bir hayat yaşamışlar. Gala'nın eşinden bir kızı olmuş ama annelikten nefret ettiği için kızıyla hiçbir zaman ilgilenmemiş ve tüm hayatı boyunca onu görmezlikten gelmiş. 1929 yılında Éluard ile gittikleri İspanya'da genç ressam Dali ile tanışmış. Ve çok kısa sürede kendisinden 10 yaş küçük olan Dali ile ilişki yaşamaya başlamış. Éluard'ı terketmiş ve 1934 yılında Dali ile evlenmiş.
Gala ölene dek Dali için bir ilham perisi olmuş hatta söylenenlere göre Dali'yi delilikten kurtaran kişi oymuş... Dali'nin dağılan dikkatini toplamasına yardım eden Gala adeta onun bir menajeri gibi yanında yer almış. Dali 1930'ların başında yaptığı tablolarının altına Dali-Gala imzası atmaya başlamış. Birçok söylentiye göre güçlü cinsel dürtülere sahip Gala 70'li yaşlarının sonuna kadar sayısız evlilik dışı ilişki yaşamış. Dali'nin bunlardan haberi varmış ve bazı ilişkilerinde onu desteklemiş bile...
1980 yılında Dali'nin sağlığı büyük ölçüde tehlikeye girmiş. İddiaya göre; artık yarı bunak bir kadın olan Gala, Dali'ye reçetesiz ilaçlardan oluşan tehlikeli bir ilaç kokteyli vermiş, bu Dali'nin tüm sinir sistemini hasara uğratarak onun artistik yeteneğini büyük ölçüde yitirmesine yol açmış. 76 yaşında Dali bir enkazı andırıyor, sağ eli aşırı derecede titreyerek Parkinson benzeri belirtiler gösteriyormuş.
Gala 1982 yılında 88 yaşında vefat etmiş. Gala'nın ölümünün ardından Dali tüm yaşama isteğini kaybetmiş hatta kasıtlı olarak kendisini susuz bırakarak ölmek istemiş. Bir süre sonra Gala için aldığı ve gömüldüğü Púbol Kalesi'nde yaşamaya başlamış. Fakat bilinmeyen bir sebeple; muhtemelen Dali'nin intihar teşebbüsü ya da kalede çalışanların ihmalkarlığı neticesinde yatak odasında yangın çıkmış ve ciddi şekilde yaralanmış. Tedavi gördükten sonra Figueres'e dönerek burada bulunan Dali Tiyatro-Müze'sinde son yıllarını sakin bir şekilde geçirmiş. 84 yaşında kalp yetmezliğinden ölmüş.
İnternetten bulabildiklerim bu kadar... Açıkçası bir ressamı hatta birçok sanatçıyı bu derece etkilemiş olan Gala'nın tüm hayatını detaylı bir şekilde okumak isterdim. Onunla ilgili bildiğiniz bir yayın veya kitap varsa, paylaşabilirseniz çok sevinirim ;) Hepinize harika bir hafta sonu dilerim!
* ﻿Yuppi duppi bir kitap varmış!!! Herbert Genzmer'in "Aşklar ve Çiftler Dali-Gala" isimli kitabı İletişim Yayınları'ndan çıkmış. Bu bilgiyi paylaşan tatlı arkadaşım Tülay'ıma kocaman öpücükler :)
Labels: Fotoğraf, Moskova, Sergi
MeRaiL 15/10/11 06:46
Cok guzel bir sergimis, sayesinde esini, ilginc yasamini ogrendik, acikca benimde cok ilgimi cekti Gala'nin hayat hikayesi, belki yabanci kaynakli kitap bulanabilir bu konuda.. ;)
Paylasim icin tesekurler.. :)
tarchin 15/10/11 08:04
Deli-Dahi-Dali... Hayata gelebilecek nadir insanlardan biri. Hayal gücü inanılmaz derecede geniş. Akılla deliliğin sınırında yaşayan bir dahi. Gala hakkında bir yayın bilmiyorum, en azından Türkçe olarak. Olamaz da zaten biliyorsun biz ön yargılı ve belli kalıpları olan bir milletiz ve Gala ise tamamen kalıp dışı.
En son Londra'da bir Dalisergisi gezmiştim, Ondan önce de Moskova'da. Genelde o bilindik yağlıboyaları görmek zaten pek mümkün değil. Gravür, desen ve eskizleri dünyayı geziyor.
zoitsa 15/10/11 09:21
çok ilginç bir hikaye..ne hayatlar var diyor insan..
Meyra 15/10/11 09:32
deli derecede bu adamın hayranıyımdır sergilerini hiç kaçırmam İstanbula arada uğrar sabancı müzesine..inanılmaz eserleri var ve birçoğu Gala ya ait tablolar..bu çift gerçekten sürrealist bir çift,ayriyeten kitap falan bulursan haberim olsun Nonicim bende faydalanmak isterim;)bu arada kasımda dali'nin evindeyim kısmetse yakinen görücem eserlerini:))
Pinky 15/10/11 10:20
ben de çok merak ettim şimdi bu Gala'yı. sorunun cevabını ben de bekliyorum :)
Robin Goodfellow 15/10/11 12:43
çok sıradışı bir kadınmış, Dali'yi bilip Gala 'yı bilmemek olmazmış, belki de Dali'yi Dali yapan o kadınmış. İlginç.
Adsız 15/10/11 13:19
iletişim yayınları, aşklar ve çiftler Dali- Gala Yazan, Herbert Genzmer :)
Nonim öpüyorum seni çok çok.
Geldiğinde bekliyorum telefonunu :D
Noni 15/10/11 16:09
Merail; rica ederim tatlısı ;)
tarchin; evet hem de o dönem için gerçekten sıra dışı bir kadınmış, işte bu yüzden onu daha çok tanımak istedim ;)
zoitsa; di mi ne hayatlar var, ben de aynısını düşündüm...
Meyra; ahhh ne şanslısın canım! ben de çoook gitmek isterdim, benim için de tadını çıkart lütfeeeen!
Pinky'cim; cevap Tülay'dan geldi, merakımızı giderdi ;)
Robin; evet gerçekten de Dali'yi Dali yapan kadınmış, o hayatına girdikten sonra resimlerindeki değişim de farkediliyor zaten, Gala'dan sonra daha cesur davranmış sanki...
Tülayım; çok teşekkürler canım!!! istanbul'a geldiğimde kesin soracağım bu kitabı ;) öperim tatlişkom benim!
persephone 15/10/11 17:25
sabah erkenden yorum yazmıştım işe gitmeden ama aceleden yayınlanma butonuna basmamışım sanırım. çok heveslenmiştim ben de gitmek için ama kısmet olmadı, malum! iyiki paylaştın nonishka, optümmm
Buket 16/10/11 00:36
Dali sergisi İstanbula geldiğinde kaçırmayalardanım. lise yıllarında resimlerini taklit etmişliğim bile var :))
Noni 16/10/11 00:58
persephone; canımmm rahat gittin di mi? senin gittiğin gün Miso pek bir durgundu ;) ben de seni öperim tatlişkom!
Buket; evet ben de onun gibi böyle değişik resimler yapmak istedim, Gala Dali'ye, Dali de bana ilham verdi hii hii ;)
Abuk Kraker 16/10/11 18:45
Dali'nin hayat öyküsü çok ilgi çekici Noni. Ben de Pera Müzesi'ndeki sergisine gitmiştim ama burda da çok kişide hayal kırıklığı vardı. Sanırım koleksiyonun tümünü görünce tatmin olacağız ancak kendi müzesinde :)
Noni 17/10/11 16:50
Abuk Kraker; ahhh nasıl görmek isterdim o müzeyi sana anlatamam, umarım bir gün ya sana ya bana birimize kısmet olur ;) o zamana kadar da Meyra bizim yerimize tadını çıkartsın artık ;)