Tabiat Kanunu Tasarısı - Emlak Ansiklopedisi
Komisyonlardan geçti, genel kuruldan çıkması an meselesi olan; Gezi Parkı olaylarından sonra şiddetle tepki görmesi beklenen tasarıdır.
05.06.2013 10:14:31 Emlak Hukuku
Tabiat ve Biyolojik Çeşitliliği Koruma Kanunu Tasarısı nedir?
Bu kanun son olarak 2012’de TBMM Çevre Komisyonu’nca kabul edilerek 13 Mart 2013’te TBMM’ye sunuldu. Kanunun amacı ise şu şekilde açıklandı:
"Ülkemizin kara, kıyı, sucul ve deniz alanlarındaki ulusal ve uluslararası öneme sahip tabii değerlerin, biyolojik çeşitliliğin ve peyzajın muhafazası ile koruma kullanma dengesi gözetilerek sürdürülebilirliğine ilişkin usul ve esasların belirlenmesidir."
Tabiat ve Biyolojik Çeşitliliği Koruma Kanunu nasıl ortaya çıktı?
Meclis’e sunulan tasarıda Tabiat ve Biyolojik Çeşitlilik Kanunu’nun ortaya çıkış sebebi şu şekilde açıklanmıştır:
“Türkiye’de tabiatın ve biyolojik çeşitliliğin korunması amacına hizmet eden çok sayıda hukuki ve idari düzenleme bulunmakta, bu durumda biyolojik çeşitliliğin sürdürülebilir korunması ve kullanımı konusunda karmaşaya sebep olmakta ve kapsamlı mevzuatın uygulanmasından sorumlu kurum ve kuruluşlar arasında yönetim boşluğu ve çakışması ortaya çıkarmaktadır. Çok yönlü kurumsal yapı birçok koruma alanında yaşayan farklı koruma statülerinin birbiriyle uyumlaştırılması gereğini doğurmakta, aynı zamanda bir birini tekrar eden ve birbiriyle çatışan muhtemel uygulamaların önlenmesini de gerektirmektedir.
Ayrıca, Türkiye'deki ekolojik ve biyolojik çeşitliliğin çoğu kez tarihi çevre değerleriyle üst üste çakışması alan ve tür koruma uygulamalarında aynı mekanda birden çok kuruluşun yetkili olması, sorunu daha da artırmaktadır. Halihazırda yaşanmakta olan bu problemlerin giderilebilmesi bakımından yeni ve daha anlaşılır bir düzenlemeye ihtiyaç duyulmuştur.”
Bu çalışmalar ne zaman başladı?
Avrupa Birliği’ne Uyum Yasası çerçevesi kapsamında birtakım düzenlemeler yapılması gerekmekte olup, 2005 yılından bu yana Tabiat ve Biyolojik Çeşitliliği korumaya yönelik çalışmalar başladı.
Buna göre; 2003 yılında STK’ların da görüşü alınarak, Küresel Çevre Fonu (GEF) destekli Biyolojik Çeşitlilik ve Doğal Kaynak Yönetimi Projesi kapsamında ilk tasarı sunuldu. İkinci tasarı ise 25 Ekim 2010 yılında Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından TBMM’ye gönderildi.
Aralık 2010-Mart 2010 tarihleri arasında da TBMM Çevre Komisyonu ve Alt Komisyon tasarıyı görüşerek, 6 Mart 2011’de TBMM Çevre Komisyonu tarafından kabul edilmesi ile üçüncü tasarı oluşturuldu.
Orman ve Su İşleri Bakanlığı tarafından 17 Mayıs 2012 tarihinde düzenlenen dördüncü tasarı sonrasında, Mayıs-Haziran 2012 tarihleri arasında da TBMM Çevre Komisyonu tasarıyı görüştü ve 18 Haziran 2012 tarihinde TBMM Çevre Komisyonu tarafından kabul edildi.
Bu kanunda yapılmak istenen düzenlemeler nedir?
Doğa koruma mevzuatındaki eksiklikler, doğa ve biyolojik çeşitliliğin unsurlarını içeren türler, habitatlar, genetik kaynakların korunması konusunda çerçeve bir kanunun çıkarılması ihtiyacı gidermek isteniyor. Ayrıca pek çok koruma alanı; çarpık şehirleşme, tarım, turizm, maden ve sanayi gibi tehdit edici insan faaliyetlerinden arındırılması da bu tasarıyla sağlanması amaçlanıyor. Buna göre; tasarıda yer alan ve koruma altına alınması istenen yerler hakkında birtakım eksikliklerin düzenlenmesi gerekiyor.
Avrupa Birliği’nin görüşü nedir?
2010 yılı İlerleme Raporu’nda Avrupa Birliği, tasarı ile ilgili şu açıklamalarda bulundu:
"Doğa koruma konusunda herhangi bir ilerleme kaydedilmedi. Doğa koruma ve biyolojik çeşitlilikle ilgili Meclis’e sunulan taslak yasa, özellikle Türkiye’nin Natura 2000 ağına katılabilecek birçok alanın mevcut koruma statüsünü ortadan kaldırması bakımından endişeler yaratıyor."
2012 yılında Avrupa Birliği İlerleme Raporu’nda şu eksikliklerden bahsetti:
"Korunan Alanların Tespit, Tescil ve Onayına İlişkin Usul ve Esaslara Dair Yönetmeliğin kabulüyle birlikte, doğa koruması konusunda sınırlı ilerleme kaydedilmiştir. Doğa koruması ile ilgili çerçeve mevzuat ve ulusal biyo-çeşitlilik stratejisi ile eylem planı henüz kabul edilmemiştir. Potansiyel Natura 2000 alanları henüz belirlenmemiştir. Büyük ölçekli su ve enerji altyapısının tesis edilmesinin, bu alanlar üzerinde yaratacağı olası olumsuz etkiler önemli bir sorun olarak mevcudiyetini sürdürmektedir. Bozuk orman alanlarının özelleştirilmesi hakkındaki kanun, Türkiye’deki orman habitatlarının azalacağı yönünde endişelere sebep olmaktadır."
Tabiat Kanunu’na kimler karşı çıkıyor?
TEMA, Yeşiller ve Sol Gelecek Partisi, Türk Tabipleri Birliği, Greenpeace, ODTÜ, Doğa Derneği, Change gibi kurumlar kanuna karşı çıkıyor. Karşı çıkma sebepleri ise doğayı korumaya değil, kullanmaya yönelik ifadeler kullandığı ile ilgili.
Tabiat Kanunu İzleme Girişimi nedir?
Tabiat Kanunu İzleme Girişimi; 2010 yılında birçok sivil toplum kuruluşunun bir araya gelmesi ile kuruldu. Tabiat Kanunu’na karşı olan bu oluşum hedeflerini şu şekilde açıkladı:
Ülkemizde biyolojik çeşitliliğin ve doğanın korunması için kurumsal ve yasal çerçeve hazırlamak.
Doğa ve biyolojik çeşitliliğin dağınık halde bulunan mevzuatını tek bir yasa çerçevesinde toplamak.
Türkiye’nin uluslararası süreçte taraf olduğu sözleşmeleri ve Avrupa Birliği uyum sürecinde yüklendiği taahhütleri yerine getirmesi ve hayata geçirmesi için gerekli yasal temeli oluşturmak.
Tabiat Kanunu İzleme Girişimine kimler destek veriyor?
Adana Gençlik Birliği Derneği- Akyaka Kent Konseyi-Asin ve Mandalya Körfezlerini Koruma Platformu- Bartın Çevre Meclisi- Bodrum Mavi Yol Girişimi- Boğatepe Çevre ve Yaşam Derneği- Buğday Ekolojik Yaşamı Destekleme Derneği- Buldan Doğal Hayatı ve Kültürünü Koruma Derneği- Çevre Ekoloji ve Yaban Yaşamı Destekleme Derneği- Çevre Hukuku Derneği- Çevre ve Kültürel Değerlerini Koruma ve Tanıtma Vakfı (ÇEKÜL)-Çiğ Süt Üreticileri ve Süt ve Süt Ürünleri Tüketicileri Grubu- Datça Çevre ve Turizm Derneği- Demokratik Eğitimciler Sendikası- Deveciuşağı Çevre Koruma ve Kalkınma Derneği- Doğa Araştırmaları Derneği- Doğa Derneği- Doğa Koruma Merkezi- Doğa Koruma Vakfı-Doğa ve Çevre Vakfı-Doğa ve Çevre Derneği- Doğa ve Çevre Dostu Amatör Oltacılar Derneği-Doğa ve Yaban Hayatı Koruma Derneği- Doğal ve Tarihi Değerleri Koruma Derneği- Doğal Yaşam Derneği-Doğal Yaşamı Koruma Vakfı-Edirne Doğa Sporları Kulübü Derneği- Ege Derneği-Ege Orman Vakfı- Ekolojik Tarım Organizasyonu Derneği-Ekolojik Yaşam Derneği- Ekolojik Yaşam Girişimcileri ve Gönüllüleri Derneği (EKOLOG)- Ekosistemi Koruma ve Doğa Sevenler Derneği- Emanetçiler Derneği-Eskişehir Çevre Derneği- Gökova Akyakayı Sevenler Derneği- Greenpeace Akdeniz-GÜMÇED Edremit Körfez Şubesi-Gürsel Tonbul Çiftlik İşletmesi- Halk Kültür Sanat ve Eğitim Derneği- Hayvan Hakları Federasyonu-Hayvanların Yaşam Haklarını Koruma Derneği-İklim İçin Gençlik Girişimi-KADOS- Kadıköyü Bilim Kültür ve Sanat Dostları Derneği-Karadeniz Doğa Koruma Federasyonu- Karadeniz Yazarlar Birliği Derneği- Kirazlı Ekolojik Yaşam Derneği-Kolaylaştırıcı Dernek-KuzeyDoğa Derneği- Küre Dağları Ekoturizm Derneği- Küre Dağları Ekoturizm Geliştirme Kooperatifi (KEKOOP)- Küresel Denge Derneği- Mezopotamya Doğa Platformu- Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi-Nilüfer Kent Konseyi- ODTÜ Kuş Gözlem Topluluğu- Osmaniye Çevre Platformu-Proje Evi-Rize Doğal ve Kültürel Varlıkları Koruma Derneği- Slow Food Fikir Sahibi Damaklar Hareketi- Slow Food Ankara Birliği- Slow Food Yağmur Böreği Birliği- Sualtı Araştırmaları Derneği- Sürdürülebilir Kırsal ve Kentsel Kalkınma Derneği- Tarımsal Kalkınma Derneği- TMMOB Çevre Mühendisleri Odası- Toplum Sağlığı Araştırma ve Geliştirme Merkezi Derneği- Toprak Ana Platformu- Tüketiciyi ve İklimi Koruma Derneği (Tüvik-Der)- Türkiye Çevre Koruma ve Yeşillendirme Kurumu- Türkiye Çevre Platformu (TÜRÇEP)- TEMA Türkiye Erozyonla Mücadele, Ağaçlandırma ve Doğal Varlıkları Koruma Vakfı- Türkiye Ormancılar Derneği- Türkiye Ormancılık Kooperatifleri Merkez Birliği- Türkiye Tabiatını Koruma Derneği (TTKD)- 350 Ankara- Validebağ Gönüllüleri Derneği- Warriors of the World (WOFTHEW)-WWF-Türkiye (Doğal Hayatı Koruma Vakfı)- Yağcılar ve Demircili Köyleri Çevre Derneği (YADEM)-Yaşam Alanlarını Koruma ve Yaşatma Derneği- Yenişehir Çevre Hareketi- Yeşil Artvin Derneği- Yuva Derneği.
Tabiat Kanunu İzleme Girişimi, kanuna neden karşı çıkıyor?
Tabiat Kanunu İzleme Girişimi’nin Tabiat Kanunu’na karşı çıkma sebebini, Boğaziçi Üniversitesi Öğretim Görevlisi Prof. Dr. Levent Kurnaz şu şekilde açıkladı:
- “Koruma” vurgusu zayıf ve yetersiz, “kullanma”ya yönelik düzenlemeler ağırlıklı,
- Kritik hükümler gelecekte hazırlanacak yönetmeliklere bırakılıyor.
- Doğal sit alanları yok ediliyor.
- Koruma altındaki bir avuç yer, gelecekte durumlarına göre tekrar değerlendirilip karar verilme yetkisinin önünü açıyor.
- Tasarıda “üstün kamu yararı” muğlâk ve suiistimallere açık.
- Halk yapılacak düzenlemeler için bilgilendirilecek ancak söz sahibi olmasının önü kapalı.
- Koruma altındaki alanlar hakkında “yetki devri” ile yeterli bilgi sahibi olmayan, konunun uzmanları dışında kurumlara hak verilebilecek.
- Tahrip olan yerlerin kamulaştırılmasıyla, doğa katliamı meşrulaştırılacak.
- Doğal alanlar, “turizm teşviki” ile yasal zeminde ranta hizmet edecek.
- “Milli Parklar Hükmü yürürlükten kaldırılmıştır” denilerek, HES’lere karşı açılan davaların dayanak noktası kaldırılacak.
Tabiat Kanunu hakkında siyasi partilerin yorumları ne oldu?
CHP’li milletvekilleri Serdar Soydan, Şafak Pavey ve Mehmet Hilal Kaplan'ın ortak açıklaması şöyle;
“Bizler, CHP olarak gelecek nesillere yaşanılabilir bir ülke bırakmak istiyoruz. Bu nedenle, tabiatı, doğayı, çevreyi, yaşam alanlarımızı, hükümetin hazırladığı Tabiatı ve Biyolojik Çeşitliliği Koruma Kanunu‘ndan korumak zorundayız.”
Akif Hamzaçebi: “Ülkemizin doğal alanlarının, Milli Parklarının pervasızca yatırımlara açılacak olmasını kabul etmiyoruz. (...) Geçtiği takdirde Anayasa Mahkemesi’ne taşıyacağız.”
MHP’li Mehmet Şandır: “Bugün dünyada artık büyümenin ve kalkınmanın tanımı değişti. Doğanızı korumadan büyük ve güçlü devlet olamazsınız. Hukukla doğayı koruyamayız, bu bir bilinç ve kültür meselsidir ve sivil toplumun halkı bu yönde uyandırması çok önemlidir.”
MHP’li Seyfettin Yılmaz: “Türkiye korunan alanlar açısından Avrupa'nın çok gerisinde.”
Nasuh Mahruki’nin kanun ile ilgili change.org’da başlattığı kampanyanın metni ise şu şekilde:
Tabiat ve Biyolojik Çeşitliliği Koruma Kanunu Tasarısı’nın geçmişi nedir?
Daha önce hazırlanan 5 farklı tasarı şöyle;
17 Mayıs 2012 tarihinde söz konusu Kanun Tasarısı aynı isimle yeniden TBMM gündemine gelmiştir. Ancak, gündeme gelen metin yine 2011 yılında Çevre Komisyonu’nda kabul edilen son metinden farklıdır. Bütün süreç genel anlamıyla değerlendirildiğinde, ülkemizin doğasının korunması için çok önemli düzenlemeler getiren ve toplumun tüm kesimlerini ilgilendiren Kanun Tasarısı’nın hazırlık sürecinin katılımcılıktan uzak ve yalnızca Bakanlığın bilgisi ve kontrolü dahilinde gerçekleştiği ortaya çıkmaktadır. Bu durum karşısında, 86 ulusal/yerel sivil toplum kuruluşu alarma geçmiştir.
TEMA, hangi maddeye hangi gerekçeyle karşı çıkıyor?
Türkiye Erozyonla Mücadrele, Ağaçlandırma ve Doğal Varlıkları Koruma Vakfı'nın (TEMA) internet sitesi www.tema.org.tr'de yayınlanan açıklama şöyle;
2011 yılında TBMM Çevre Komisyonu’nda kabul edilen üçüncü tasarıda yer alan Ulusal Tabiatı Koruma Kurulu, Mahalli Tabiatı Koruma Kurulları ve Tabiatı Koruma Bilim Heyeti mevcut tasarıdan çıkarılmıştır. Tasarı, koruma alanlarıyla ilgili karar süreçlerinin tamamında Bakanlığı tek yetkili kılmaktadır. Sivil toplum kuruluşlarının, akademisyenlerin, yerel yönetimlerin hatta ilgili diğer kamu kurumlarının katılımı göz ardı edilmiştir.
Tasarının 10. Maddesinde “Ulusal Biyolojik Çeşitlilik Danışma Kurulu”nun kurulması öngörülmüş ancak, kurulun teşkili, görevi ve ne şekilde işleyeceğiyle ilgili herhangi bir hüküm getirilmemiştir. “Kurulun oluşturulması, çalışmasına dair usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir,” şeklinde bir keyfilik öngörülmüştür. Bu durum çağdaş ve demokratik bir işleyişe uygun olmadığı gibi taraf olduğumuz sözleşmelerin “katılımcılık” ilkesini de göz ardı etmektedir.
Tasarı’nın 57. Maddesinde “9.8.1983 tarihli ve 2873 sayılı Milli Parklar Kanunu yürürlükten kaldırılmıştır” ifadesi yer almaktadır. 2873 sayılı Milli Parklar Kanunu, ülkemizde doğa koruma konusundaki en önemli yasal düzenlemelerden bir tanesidir. Tasarı’da korunan alan statülerinden biri olarak “milli park” statüsü yer almasına rağmen, bu alanların hangi usul ve esaslara göre yönetileceği, korunacağı belirsizdir. Milli Parklar Kanunu’nun bu Tasarı ile birlikte yürürlükten kaldırılması hâlihazırda zaten ciddi baskılarla karşı karşıya kalan Milli Parklarımızı olumsuz biçimde etkileyecektir. Özellikle, son dönemde sayıları hızla artan HESlere karşı açılan davalarda Milli Parklar Kanunu önemli bir dayanaktır ve bu düzenlemeyle beraber bu dayanak ortadan kaldırılmaktadır. Bakanlığın bu Tasarı yasalaştıktan sonra çıkarmayı planladığı yönetmeliklerin kamuoyu ve ilgili STK’larca önceden bilinmesi ve müdahale edilmesi mümkün olmayacağı için Milli Parklarımızı nasıl bir sürecin beklediği endişe uyandırmaktadır."
Belgrad Ormanları’na da rezidans dikilebilecek mi?
Belgrad Ormanı Manyas Gölü ve tüm milli parkları imara açacak tasarı bu hafta TBMM’de oylanacak.
Vatan Gazetesi'nde 04 Haziran 2013 Salı günü Gülümhan Gülten imzasıyla yayımlanan habere göre; Belgrad Ormanı, Manyas Gölü gibi Milli Parkların imara açılmasına olanak sağlayacak ve bu nedenle 113 sivil toplum örgütünün büyük tepki gösterdiği Tabiat Kanun Tasarısı, tüm itirazlara rağmen Meclis Genel Kurulu gündemine alındı. Tasarının Çarşamba ve Perşembe günleri görüşülmesi bekleniyor. TEMA, TMMOB da dahil 113 sivil toplum kuruluşunun biraraya gelerek ‘Tabiat Kanunu İzleme Girişimi’ adıyla başlattığı hareket, yasa tasarısının Meclis’te bu hafta oylanacak olmasına ‘Tarihi bir hata olur’ yorumunu yapıyor. Söz konusu tasarının Meclis Komisyonu’nda kabul edildiğini ve Genel Kurul’a gelerek yasalaşacağını VATAN geçtiğimiz günlerde duyurmuştu. Tabiat Kanun Tasarısı doğal alanlardaki korumayı kaldırdığı ve kıyılar ile ormanlar başta olmak üzere doğal alanları ve sit alanlarını yatırımlara açtığı için sert şekilde eleştiriliyor. Tasarının bu haliyle yasalaşması durumunda ormanların, sulak alanların ve kıyıların ‘üstün kamu yararı’ gerekçesiyle kurban edileceği belirtiliyor.
Milli Parklar Kanunu’nun bu tasarı ile birlikte yürürlükten kaldırılması, HES’lere vize anlamına geliyor. Tasarı’nın 8. Maddesi’nde yer alan “üstün kamu yararı” ifadesi “muğlak ve suistimale açık” bulunuyor. Halk sağlığı ve milli güvenlik gibi kritik konuların “üstün kamu yararı” gerekçesi olarak kabul edilebileceği ancak 8. Maddenin 4. bendinde “çevreye yarar” şeklinde son derece muğlak ve suistimale açık bir ifade kullanıldığı vurgulanıyor.
Yasa tasarını rafa mı kalktı?
Meclis, VATAN’ın gündeme getirdiği ve teorik olarak milli parklara rezidans yapılmasının bile önünü açaçak Tabiat Kanun Tasarısı’nın görüşülmesini erteledi. 05 Haziran 2013 tarihli Vatan Gazetesi'nde Gülümhan Gülten imzalı habere göre; kamuoyundan tepki gelince tasarı rafa kalktı
Belgrad Ormanı, Manyas Gölü gibi milli parkların imara açılmasına olanak sağlayacak olan ve dün VATAN’ın gündeme getirdiği Tabiatı ve Biyolojik Çeşitliliği Koruma Kanunu Tasarısı’nın Meclis’te bugün başlayacak yasalaşma süreci, gelen tepkiler üzerine ileri bir tarihe ertelendi. Genel Kurul’da söz konusu tasarı yerine çeşitli uluslararası sözleşmelerin görüşülmesi benimsendi.
Tartışmalı tasarının ne zaman görüşüleceği ya da rafa kaldırılıp kaldırılmayacağı ise henüz belli değil.
121 sivil toplum kuruluşunun biraraya gelerek oluşturduğu “Tabiat Kanunu İzleme Girişimi”, “Yaşam alanlarımıza rahmet okutacak” şeklinde yorumladığı böyle bir tasarının 5 Haziran Çevre Günü’nde gündemde olmasının ayrıca üzücü olduğunu, ertelenmesinin yeniden ele alınması için bir fırsat olabileceğini belirtti
Girişim, “Tasarının TBMM’de görüşülerek onaylanacak olması yüzünden endişelerimiz sonsuz. 2010 yılından itibaren verdiğimiz mücadelenin ve önerilerimizin dikkate alınmamasından ötürü üzgünüz. Kanun yüzünden ülkemizdeki orman alanları, sulak alanlar, kıyılar ve bütün diğer doğal alanlar geri dönüşü olmayacak tahribatlara karşı savunmasız kalacak” değerlendirmesi yaptı.
- Tasarıyla doğal SİT statüsü kalkıyor, birçok alan mevcut koruma statüsünü kaybedecek.
- “Tasarıda, “üstün kamu yararı” gerekçe gösterilerek korunan alanlarda her türlü yatırıma izin verilmesine ilişkin düzenleme bulunuyor. “Üstün kamu yararı” ise açıkça tanımlanmamış. Örneğin bir otoyol, milli park veya parkı doğrudan etkileyecek bölgede yapılabilecek.
- Milli Parklar Kanunu’nun yürürlükten kaldırılması zaten ciddi baskılarla karşı karşıya kalan milli park alanlarını olumsuz etkileyecek. 40 tane milli parkın geleceğinin ne olacağı bu tasarıya göre belli değil.
- Alanların statülerinin değiştirilmesine İğneada Longozu, Yumurtalık Lagünü ve Sultansazlığı örnek veriliyor. Bu koruma alanları en sıkı koruma statüsüne sahipken, daha gevşek bir statü olan milli parka dönüştürülmüştü. Böylece yatırımların önü açılmıştı.
TOKİ Şehitkamil Kuzey Şehir kura çekilişi sonuçları 2018!TOKİ Hadim kura çekilişi bugün!Özyurtlar İnşaat'tan 5 projesi için kampanya!Büyükelçiliklerin ve temsilciliklerin yenilenmesi projesi - 2013Nuhoğlu İnşaat konkordato talep etti!Toya Qent Mecidiyeköy başlıyor! Metrekaresi 3 bin 500 TL'ye!Dündar YetişenerEsenler Emlak Konut Evleri'nde yüzde 10 indirimle!Umumi tuvaletlerİmar barışı başvuruları 500 bini aştı!Kıvanç Tatlıtuğ’un emlak yatırımlarıBerrin Alper kimdir?TOKİ Konya Meram emekli sözleşme dönemi!Ufuk ÖztürkSancaktepe'ye 400, Seyrantepe'ye 600 yataklı hastane geliyor!