sav sagu koşuk destan'ın konuları nelerdir?
Sözlü Türk Edebiyatı KoşukKoşuk; islamiyet öncesi Türkler'in söyledikleri şiirlerdir. Genellikle kendi başına bütünlüğü olan dört dizeli bentlerden oluşan koşuklar, manilere ve koşmalara kaynak olmuştur.Türkler İslamiyet öncesi belli dönemlerde, "sığır töreni" adı verilen av törenlerinde, "Şölen" adı verilen kurban törenlerinde ziyafetler ve yengi ile biten savaşlar sonunda, tüm boyların erkekleri biraraya gelerek eğlenirdi. Bu eğlencelerde söylenen çoklukla aşk, doğa ve yiğitlik konularını işleyen şiirlere "koşuk" adı verilir.Ayrıca halk edebiyatında en çok kullanılan ve en çok sevilen nazım biçimidir.Örnek Koşuk Öpkem kelip ogradımArslanlayu kökredimAlplar başın togradımEmdi meni kim tutarKanı akıp yoşulduKabı kamug deşildiÖlüg birle koşulduTogmuş küni uş batarKaklar kamug kölerdiTaglar başı ilerdiAjun tını yılırdıTütü çeçek çerkeşürEtil suwı aka tururKaya tübi kaka tururBalık telim baka tururKölün takı küşerürGünümüz Türkçesiyle Öfkelenip dışarı çıktımArslan gibi kükredimYiğitler başını doğradımŞimdi beni kim tutabilir. Kanı akıp boşandıDerisi baştan başa deşildiÖlülerle bir olduDoğan güneş işte batıyorKuru yerler hep gülerdiDağbaşları göründüDünyanın soluğu ılındıTürlü çiçekler sıralandı İtil suyu akar dururKaya dibini oyar dururBütün balıklar baka dururGölü bile taşırırlarSaguSagu, Hece ölçüsü ile yazılır.Edebi sanatlara yer verilir. Dörtlüklerle yazılır. Ölen bir kişinin arkasından söylenen ağıt şiirleridir.Ölen kişinin kahramanlıklarını, başarılarını, erdemlerini ; kalanların acısını ve duyulan üzüntüyü dile getirir. Koşuk nazım şekliyle söylenir. Bu şiirlere İslâmiyet sonrası halk edebiyatında ağıt, Divan edebiyatında mersiye denir. Yuğ denilen ölüm törenlerinde söylenir.Divanu Lûgatit-Türk'teki Alp Er Tunga(Saka Türklerinin yazdığı) sagusu bu türün önemli bir örneğidir......Alp Er Tunga öldi mü -- Issız(kötü) ajun(dünya) kaldı mu-- Ödlek(felek) öçin(öcünü) aldı mu -- Emdi(şimdi)yürek yırtılur .....Sagular da savlar gibi eski Türklerin yaşam biçimlerinden doğan sözlü ürünlerdir. Eski Türklerde sevilen, sayılan bir kişinin ölümünden sonra düzenlenen cenaze törenine “yuğ töreni”, bu törenlerde söylenen şiirlere “sagu” adı verilirdi (IV. Üniteye bakınız). Ölen kişinin yiğitliğini, yaptığı işleri, değerini anlatan, ölümünden doğan acıyı dile getiren bu şiirler bir tür ağıttır. Destan özelliği de gösteren sagularda geniş doğa tasvirlerine rastlanır.Aşağıda Alp Er Tunga’nın ölümü üzerine duyulan acıyı dile getiren “Alp Er Tunga Sagusu”nu okuyacaksınız. Alp Er Tunga Sagusu XI. yüzyılda Kaşgarlı Mahmud tarafından halk ağzından derlenmiştir.(Alp Er Tonga Sagusu)Karahanlı Türkçesiyle Türkiye TürkçesiyleAlp Er Tonga öldi müİsiz ajun kaldı muÖdlek öçin aldı muEmdi yürek yırtılur Alp Er Tonga öldü mü,Kötü dünya kaldı mı,Zaman öcün aldı mıArtık yürek yırtılır.Ödlek yarag közettiOgrı tuzak uzattıBegler begin azıttıKaçsa kah kurtulur Felek fırsat gözetti,Gizli tuzak uzattı,Beyler beyin şaşırttı;Kaçsa nasıl kurtulur?Ulşıp eren börleyüYırtıp yaka urlayuSıkrıp üni yurlayuSıgtap közi örtülür Uludu erler kurtça,Bağırıp yırttılar yaka,Çığırdılar ıslıkla,Yaştan gözler örtülür.Ödlek arıg kevrediYunçıg yavuz tavradıErdem yeme savradıAjun begi çertilür Zamane hep bozuldu,Zayıf tembel güçlendi,Erdem yine azaldı,Acun beyi yok olur.Bilge bögü yunçıdıAjun atı yençidiErdem eti tmçıdıYerge tegip sürtülür Bilge bilgin yoksul oldu,Acun atı azgın oldu,Erdem eti çürük oldu,Yere değip sürtülür.