sırbistan'da cumhurbaşkanlığı seçimleri – bilge kuzey
Nisan 7, 2017 bilge kuzey
beni sizler var ettiniz!
Sırbistan’da pazar günü yapılan cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ardından ilk haftayı geride bırakmak üzereyiz.
Seçimlerin hemen ardından, pazartesi günü posta kutumda bulduğum, yeni Cumhurbaşkanı tarafından emeklilere hitaben gönderilmiş bir zarf duruyor masamda. Zarftan çıkan yazı şöyle:
Kendi çabalarınızla Sırbistan’ın düşüşünü önlediğiniz ve seçimlerden ulaştığımız bu güzel sonuçları mümkün kıldığınız için sizlere minnettarım.
Sizler ki bizlerin kahramanları, sizler ki daha fazla yatırımımız ve iş alanlarımız olmasını sağlayan koşulların güvencesisiniz.
Eğer muhalefet adaylarından biri seçimi kazanacak olsaydı hükümetin işleyişini engelleyebilir, ilerlemeyi ve son üç yıldır savaşımını verdiğimiz her şeyi durdurabilirdi. Sırbistan’ın refah ve istikrarına, emeklilik ödemelerine engel olabilirlerdi.
Sizin daha iyi bir hayatınız olsun diye savaşıyoruz, çocuklarınızın ve torunlarınızın iyi bir hayatı olsun diye. Sırbistanımız için savaşıyoruz.
Emeklilik işleri bir düzene otursun diye uğraşıyoruz, bir gün bile gecikmesin diye. Aralık ayı sonunda bütün emeklilerimize bir defalığına 5.000’er Dinar ödeniyor. Emeklilerimiz nasıl daha iyi kazanç elde edebilirler diye ekonomik alanda daha iyi sonuçlar almaya çalışıyoruz.
Devlet, yaşlılar sosyal güvenlik kurumları kurulabilsin ve işlevsel hâle gelebilsin diye her yıl daha fazla kaynak ayırıyor.
Geliştik ve her gün ev bakım hizmetlerimiz, günlük ya da geçici konaklama ve yaşlılar için kişisel danışmanlık hizmetlerimiz de gelişmekte.
Sevgili Emekliler, sizler bizim dayanak noktamız ve bizleri ayakta tutan sütunlarımızsınız, sizler bizim Sırbistan’ı doğru yolda tutabilmemiz için bize yardımcı olacak olanlarsınız. Biz artık duramayız çünkü Sırbistan ilerlemek zorunda. Daha hızlı, daha güçlü, daha iyi.
Sırbistan için yaptıklarınıza minnetarım
Pazartesi sabahı erken saatlerde kahvaltı ederken dinlediğim radyoda programı arayan insanlar pazar günü gerçekleştirilen seçim sonuçlarıyla ilgili değerlendirmelerini yapıyorlardı. Biri, Vuçiç’in kazanmasını emekliler sağladı, emekliler dışında hiç kimse sandığa gitmedi diye veryansın etti. Gülümsedim. Evden çıkarken ise yukarıdaki mektubun olduğu zarfı posta kutumda buldum. Seçim pazar günüydü. Mektubu posta kutumdan aldığım gün ise pazartesi. Bence bu zarfın cuma, en geç cumartesi günü postalanmış olması gerekiyordu. Yani, seçimden önce.
beyaz atlı prens geliyor!
Sırbistan cumhurbaşkanlığı seçimlerine katılım oranı %54,61. Bu oranın içinden %55,04 ile eski Başbakan Aleksandar Vuçiç birinci çıktı. Yanılmıyorsam görevine mayısta başlayacak. İkinci gelen kişi ise 10 yıl ombudsmanlık yapmış, konuştuğum kişilerin hakkında “öne çıkmasına izi n vermediler” dediği bir politikacı, Saša Janković. Üçüncü gelen ise 2016 yerel seçimlerinde %20 oranında oy alan, 2 Nisan 2017 tarihinde gerçekleştirilen cumhurbaşkanlığı seçimlerinde ise %9,43 (571,155 oy) oranıyla “Sarmayı Tatmadın” (SPN) partisi başkanı Luka Maksimović, sahne adıyla Ljubiša Preletačević Beli. Sarmayı Tatmadın oluşumu politik hiciv amacıyla 2016 yılında Sırbistan’ın Mladenovac kentinde Beli ve arkadaşlarının bir araya gelmesiyle gerçekleşmiş. Aynı yıl beyazlar içinde, Ljubiša Preletačević Beli adındaki hayali liderin ata bindiği, puro içtiği, fabrika ziyaretinde bulunduğu, seçmenlerle selamlaştığı bir seçim kampanyası videosunu yayınlamışlar. Bu videoyla büyük bir çıkış yakalayan grup, takipçilerinin ısrarıyla 2016’da, Mladenovac’daki yerel seçimlere girmiş ve %20 oy oranıyla sonuç listesinde 12. sırayı almış. Seçim vaatleri ise emeklilere paralarından tasarruf edebilmeleri için yerel hastanede bir ötenazi merkezi açmak.
Beli’nin amacı politikacıların söylem ve davranışlarını temel alarak parodilerini yapmak. “Ben geleneksel bir Sırp politikacı gibi davranıyorum, halk da bana katılıyor. Birlikte bu oyunu oynuyoruz.” diyor. Beli yalan söylüyor, insanlar alkışlıyor; Beli tutamayacağı sözler veriyor, halk Beli’ye hayran kalıyor. Öyle böyle derken Beli cumhurbaşkanlığına aday oluyor… Ülkenin başında olması gereken kişinin kendisi gibi yapılı, uzun boylu, güçlü ve cesur bir tip olması gerektiğini söylüyor yabancı bir kanala verdiği röportajda. İşte Sırp mizahı! Komik, trajik ve üstelik bol acılı.
Sırbistan genelinde protestolar başladı.
Beli bana göre sadece bir parodi değil. Halkın, özellikle gençlerin politik alanda yeni isimlere ihtiyaç duyduğunun, sadece politik alanda değil, ülke ile ilgili, kendi hayatlarıyla ilgili gidişattan memnun olmadıklarının, bir şeyleri değiştirmek isteklerinin de dışa vurumu aynı zamanda. Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde Beli’nin aldığı oy oranını, toplumun politikacılara güveninin ve inancının ne denli düştüğünün göstergesi olarak da değerlendirebiliriz. Öyle ki şimdiye kadar çıkan haberlerde seçimlere hile karıştırıldığıyla ilgili pek çok haber mevcut. Herkes bunları konuşuyor. Mesela şu linkteki habere göre Sırbistan’da 5,9 milyon seçmen olmasına rağmen seçmen kayıtlarındaki sayı 6,7 milyon. 800.000 oy fazla. Pek çok kişi, ailesindeki merhumların oy kullanmış göründüğünü söylüyor. Üstelik bu iddiayı belgeyle kanıtlayabilecek durumdalar. Bunun dışında, yıllardır düzenli oy kullanıyor olmalarına rağmen seçmen kayıtlarında adları olmadığı için oy kullanamayanlar da var. Haberde söylendiğine göre analistler, seçmen kayıtlarının bilinçli olarak güncellenmediği konusunda birleşiyorlar. Konuyla ilgili fikrine danıştığım birkaç Belgradlı, ölülerin oy veriyor olmasının yeni olmadığını söyledi. Bu konuda kızgın oldukları bir diğer mesele ise sandığa gidenlerin sayısının çok düşük olduğu (2017 cumhurbaşkanlığı seçimlerine katılım oranı 54,61). Oy hakkını kullanmayanların oylarının şu an %55,04 oy oranıyla cumhurbaşkanı olan Vuçiç’e hile yoluyla yazıldığı konusunda hemfikir birçok kişi tanıyorum. Şu halde ve öncelikle herkesin oy kullanmaya gitmesi gerekiyor(du). Öte yandan, seçim sonuçlarının hileli olduğu gerekçesiyle sonuçların açıklandığı günden bu yana, herhangi bir organizatörün yönlendirmesi olmaksızın her akşam Belgrad ve diğer şehirlerde kayıtlara göre bini geçen sayıda insan toplanarak protesto yürüyüşleri yapmakta.
Cuma günü itibariyle beşinci gününü tamamlayan protesto yürüyüşleri sakin, etrafa saldırmadan, herhangi bir kargaşaya mahal vermeden sürdürülüyor. Gençler çoğunlukta. Herkes günlerdir sokakta. Çünkü bu sadece seçim sonuçlarına itiraz değil, bu aynı zamanda buradaki insanları yurt dışında çalışmaya iten koşullara, hayatlarını yiyip bitiren ekonomik istikrarsızlığa, işsizliğe, parasızlığa, yıllar yılı süren talana, yağmaya karşı diplomalı işsizlerin, üniversite bitirip yarı zamanlı bile iş bulamayarak orta yaşlarına gelenlerin, ülke gidişatından, kendi hayatının gidişatından memnun olmayan herkesin itirazı. Bu itiraz, belki yirmi yıldır süren bir suskunluk sonrasında dile gelen bir itiraz. Ancak bundan sonra olacakları hem itirazın gerçekçiliği ve sürerliği hem de yeni Cumhurbaşkanı ve hükümetin hamleleri belirleyecek gibi görünüyor.
Gelecek yazıda dostlar, neden sokaklarda, protestoda olduğunu babasına bir mektupla anlatan bir öğrencinin yazısını sizlerle paylaşacağım.
Aşağıdaki videoda 5 Nisan Çarşamba günü Belgrad’da yapılan protestoyu izleyebilirsiniz.
aleksandar başbakan başbakanlık belgrad beli cumhurbaşkanı cumhurbaşkanlığı devlet diktatör diktatura diktaturu drzava ljubisa luka maksimovic milos milosevic minnet mladi oy penzioneri politika preletacevic protest protesto referandum seçim seçmen serbia siyaset sırbistan srbija student vucic