Ana Sayfa Haberler Hem çok uzakta hem yalnız. Gezegenlikten çıkarılan Plüton’un üzücü hikayesi.
Hem çok uzakta hem yalnız. Gezegenlikten çıkarılan Plüton’un üzücü hikayesi.
4 Ağustos 2006 tarihinde, gök bilim camiasında hâlâ birçok tartışmaya sebep olmayı sürdüren bir olay gerçekleşti. Güneş Sistemi’nin o zamanlar 9.gezegeni olarak kabul edilen Plüton, Uluslararası Gökbilim Birliği (IAU) tarafından Prag’ta düzenlenen bir konferansta yapılan oylama ile gezegenlikten çıkartıldı. Bu olay hem bazı gökbilimcilerin ve diğer bilim dallarından bilimcilerin, hem de halk içinde bilimi seven insanların çeşitli eleştirilerine maruz kaldı. Her ne kadar halktan insanların eleştirileri çoğu zaman duygusal nedenlerden olsa da, bu eleştirilerin içinde haklı olunan bazı kısımlar da vardı. Bu yazımızda size Plüton’un keşfedilişinden yapısına, gezegenlik sınıfından çıkartılmasındaki nedenlerden bu süreçte yapılan eleştirilere kadar birçok konudan söz edeceğiz.
Plüton, Güneş’e 5,9 milyar kilometre uzaklıkta bulunan Neptün-ötesi bir gök cismidir.
Bir diğer tuhaflık ise Plüton’un Charon isimli uydusu ile birlikte gezegen-uydu ilişkisinden çok çift gezegen sistemi gibi bir ilişkilerinin olmasıdır. Bu ne demektir derseniz şöyle açıklayabiliriz: Örnek olarak Dünyamız kendi ekseni etrafında dönerken, uydusu olan Ay onun etrafında dönmektedir ve burada kütle merkezi Dünya’dır. Ancak Charon, Plüton’un etrafında dönmekle birlikte Plüton’da başka bir kütle merkezinin etrafında dönmektedir. Yani normalde gezegen-uydu diye tanımladığımız iki gök cismi, aslında ortak bir kütle merkezi etrafında tur atmaktadırlar. Yukarıda bahsettiğimiz bu ‘garipliklerin’ ortaya çıkmasıyla birlikte gök bilimciler arasında bir tartışma başladı: Plüton bir gezegen midir yoksa değil midir?
Konumuza geri dönersek, Plüton’un özellikleri ilk iki maddeye de uymaktadır; ancak üçüncü maddede işler bu gezegen için zorlaşır. Çünkü Kuiper kuşağına ve Plüton’un buradaki yerine baktığımızda pek de ‘temiz’ bir çevre görmemekteyiz. Üzgünüz Plüton… ☹
Plüton’un gezegenlikten çıkartılıp cüce gezegenlik sınıfına alınması her ne kadar saydığımız sebeplerden ötürü mantıklı olsa da bu süreç eleştirilerin hedefi olmaktan kaçamadı. Gelen ilk eleştirilerden biri bu kararın bir ‘oylama’ ile alınmış olmasınaydı. Bilimde demokrasi olamayacağını savunanlar oldu. Elbette bilimsel kararların kişilerin kullandığı oylara göre verilmesi çok da doğru değildir, bu hep doğru kararların alınacağı anlamına gelmeyebilir. Bu bağlamda yapılan bu eleştiriye hak verebiliriz; ancak bu tartışmaların sürdüğü dönemde böyle bir karar için kurulmuş bir komitenin başka nasıl karar vereceği de kitleler arasında merak konusu olmuştur. Gezegenbilimci Alan Stern ‘Gökbilim adına utandım. Verilen karar teknik açılardan ötürü iğrenç bir karar!’ifadesiyle olaya tepkisini belli etmiştir. Yapılan bir başka eleştiri ise oylamaya katılan gökbilimcilerin sayısının Dünya’daki gökbilimcilerin yaklaşık %5’i kadar olmasıdır.
Kaynak : <www.bilimfili.com/pluton-gezegenlikten-cikartildi/>
Önceki İçerikTürk bilim insanları moleküler biyoloji yüzünden kavga etti, olay karakolda bitti!
Sonraki İçerikNakşibendi Tarikatı Lideri Şeyh : Challenger Uzay Mekiğini Biz Düşürdük!