Anne ve Babaya Not:
Hangi koşullarda aşı yapılmamalı?
Aşının içeriğindeki herhangi bir maddeye karşı ciddi allerjik reaksiyon gelişirse ikinci doz uygulanmamalıdır.
Eğer bebek ateşli bir enfeksiyon geçiriyor ise aşı ertelenmeli ve enfeksiyonu iyileştiğinde aşısı uygulanmalıdır.
Aşıdan sonra ne gibi yan etkiler görülebilir?
Aşı yapılan yerde ağrı ve hassasiyet %3, hafif ateş ise %1 bebekte görülebilir. Çok nadir de olsa ciddi allerjik reaksiyon görülebilir. Her tür biyolojik üründe görülebilen bu tarz allerjik reaksiyon riskini göz önünde bulundurarak her zaman aşılarınızı ve enjeksiyonlarınızı sağlık merkezlerinde yaptırınız!
2 HaftaLık OLduM..
Ağladığım zamanlar annemle babamın hemen endişeye kapılmasını istemiyorum çünkü çoğu zaman ağlamamın sebebi acıkmam, dış dünyadaki ani değişimlere tepki vermem, bezimin ıslanmış olması, aşırı sıcak ya da soğuk, gazımın olması gibi faktörlere bağlı rahatsızlık hissetmem ya da sadece o an kendimi yalnız hissediyor olmam gibi olağan durumlardır. Ağlamam benim kelimelerim. Ben size isteklerimi, ihtiyaçlarımı bu şekilde anlatabiliyorum Böyle zamanlarda beni rahatlatmak için beslemeniz (açlık yüzünden ağlıyorsam); kucağınıza alıp benimle konuşmanız (bu dönemde insan sesini ayırdetmeye ve diğer seslere tercih etmeye başlarım); beni sallayarak uyutmanız ( ritmik düzenli hareketler beni rahatlatır) genelde yeterli olacaktır.
. Kanlı akıntı
. Normal doğum yaptıysan perine bölgesine rahatsızlık ve ağrı
. Beni sezeryan yoluyla dünyaya getirdiysen dikiş yerinde ağrı veya uyuşukluk
. Rahim kasılmalarına bağlı karın krampları
. Aşırı mutluluk veya depresyon, ya da iki ruh hali arasında sürekli değişim gösterme
. Göğüslerde rahatsızlık veya tıkanma??
. İyi bir anne olamayacağım endişesi; yetersizlik hissi
3 HaftaLık OLduM..
Eğer hergün, hemen hemen aynı saatlerde başlayan ve 1-3 saat arası süren ağlama nöbetlerine giriyorsam bunun nedeni kolik olabilir. Gaz sancısı olarak da bilinen kolik biz bebeklerin %20'sinde görülmekteymiş. Genenlikle 3-4 haftalıkken başlar ve 3 aya kadar devam edebilirmiş. Annem beni biberonla besliyorsa ya da hızlı emen, iştahlı bir bebeksem (daha fazla hava yuttuğundan) bende kolik görülme olasılığı daha fazladır. Kolik için kesin bir tedavi yöntemi yok ancak ağladığım zaman annem ya da babam beni kucağına alıp yalnız olmadığımı hissettirdiklerinde, hafifçe şarkı söylediğinde, bana ılık bir banyo yaptırdığında,
karnıma ılık havlu koyduklarında ya da beni yüzüstü yatırıp sırt ve belimi okşayarak masaj yaptıklarında rahatlıyorum. Beni daha sık beslemek, mümkün olduğunca sessiz bir ortamda sakin bir şekilde emzirmek ya da bana emzik vermek de yararlı olabiliyor.
İlk aşımı Hepatit B aşısı yaptırarak almış oldum. Bundan sonra hem Hepatit aşımın ikinci ve üçüncü dozları ve diğer çocukluk çağı aılarım var.
İlk altı ay içinde olmam gereken aşılar;
Doğumda 1.ay 2.ay 3.ay 4.ay 6.ay Hepatit B Hepatit B DTaP-IPV-Hib
Tüberküloz (BCG) DTaP-IPV-Hib
Altıncı aydan sonraki aşılarım
9.ay 12.ay 15.ay 18.ay 24.ay 30.ay Kızamık Su Çiçeği Kızamık, Kızamıkçık, Kabakulak DTaP-IPV-Hib
DTwP-IPV-Hib Hepatit A Hepatit A
1 ayLık OLduM..
Hib (Haemophilus influenzae tip b - menenjit) özellikle 5 yaşın altındaki çocuklarda menenjit, zatürre gibi çok ciddi enfeksiyonlara neden oluyormuş. Bu bakteri tükürükle havadan yayılıp küçük çocukların özellikle kreşe giden ve kalabalık ortamlarda bulunan çocukların % 25'inin boğazında yerleşiyor ve uzun süre hastalık yapmadan taşınıyormuş. Bu çocuklar hem mikrobu çevrelerindeki kişilere ve diğer çocuklara bulaştırıyor hem de dirençleri düştüğünde mikrop hastalık yapabilir hale gelebiliyormuş.
Hib'in neden olduğu menejit veya zatürre antibiyotiklerle tedavi edilirken bile kötüye gidebilirmiş çünkü her geçen gün antibiyotiklere karşı direnç gelişmekte ve hastalıkların tedavisi çok zorlaşmaktaymış.
Menenjit 2 yaşın altındaki çocuklarda çok sık görülmektedir ve beyin hasarı ve işitme kaybı gibi ağır ve kalıcı hasarlar gelişmektedir. Bütün bu sebepler hastalığa yakalanmadan ondan korunmanın en önemli yol olduğunu gösterir. Aşılar zaten bu yüzden geliştirilmektedir. En güzeli hastalığa hiç yakalanmamaktır.
Menenjit aşısının (Hib) ilk dozu 2. ayda başlar. Hib aşısının 2. ve 3. dozları 4. ve 6. aylarda Difteri-Tetanoz-Boğmaca ve Çocuk felci aşıları ile aynı şemada uygulanır. Hib aşısı bu aşıların yanında tek olarak aynı doktor ziyaretinde uygulanabilir ya da tüm bu aşılar tek enjeksiyon halinde yaptırılabilir.
Bazı bebeklerde Boğmaca aşısı ateş ve sürekli ağlama gibi yan etkilere neden olabildiği için 5li karma aşıların yan etkileri azaltılmış olan şekilleri üretilmiştir. Hangi aşının uygulanması gerektiği konusunda en doğru kararı bebeğinizi takip eden hekiminiz verecektir. Menenjit aşısının tekrar dozu 12-15 aylar arasında yaptırılmalıdır.
Anneciğim ben doğduğumdan itibaren herkes çok mutlu ve heyecanlı olmasına rağmen sen farklı hisedebilirsin, en mutlu olman gereken zamanda mutsuz ve keyifsiz hissedebilirsin. Huzursuzluk, iştahsızlık, uyku bozukluğu olabilir. Sakın unutma yalnız değilsin! Bu durum yeni annelerin % 60-80'inde görülüyor ve doğal. Doğumdan sonraki bir iki gün içinde başlar ve genelde iki haftada düzelir. Benim her ihtiyacımı en güzel şekilde karşılarken kendi ihtiyaçlarını ve isteklerini de göz ardı etmemelisin. Beslenmene çok dikkat etmeli ve en azından ben uyurken uyumalısın. Hissettiklerini güvenebileceğin insanlarla paylaşman da sana yardımcı olacaktır. Unutma bu geçici bir durum ama daha profesyonel bir yardıma ihtiyacın olduğunu düşünürsen doktoruna danışman sana yol gösterici olacaktır.
Bunlar ilk zamanlarda hemen her annenin yaşayabileceği sorunlardır, çok endişelenmeni gerektirecek bir durum yok. Ancak bu problemlerden biri veya birkaçı uzun süre devam ederse doktoruna başvurmayı ihmal etme! Unutma benim şu anda en çok sana ve babama ihtiyacım var; sizlerin sağlığı benim için de çok önemli!
Pek çok kadın, doğumdan sonraki ilk haftalarda depresif bir ruh hali içine girebilir; bu durum son derece normaldir ve genellikle hormonlardaki değişikliklerden kaynaklanır. Ancak bu uzun süreli bir hal aldıysa ve bu duruma iştahsızlık, uykusuzluk, umutsuzluk hissi eşlik ediyorsa ya da bebeğinize karşı agresif ve şiddete dayalı davranışlar göstermeye başladıysanız mutlaka doktorunuza başvurun!
2 AyLık OLduM..
3 AyLık OLduM..
4 AyLık OLduM..
Beslenme:İlk dört ay boyunca annem beni kendi sütüyle besledi. Bu dönemde yutma refleksim zayıf olduğu için kaşıkla verilenleri yeterince yutamayabilirdim, ağızdan geri çıkarmaya eğilimliydim. Böbreklerim henüz yeterince gelişmemiş olduğu için protein ve elektrolitlerin yükünü atamazdım ve sindirim sistemimde de yabancı proteinlere karşı koruyucu mekanizma tam gelişmemişti. Midem yeterli asit salgılayamaz; ayrıca nişasta ve yağların emilimi için gerekli enzimleri de yetersiz salgılardı. Bu nedenle bu dönemde benim için en ideal gıda, içinde bu enzimleri içeren, protein ve elektrolit içeriği düşük olan anne sütü idi
5 AyLık OLduM..
Çok kilo aldım be... Neredeyse doğduğum zamanın iki katıyım. Ağzımın içinde birşeyler var. Mama desem değil, bir de ağzımı kaşındırıyor ki? En sevdiğim oyun: "Tel sarar oğlum tel sarar." Oynarken ellerim hep birbirine karışıyor. Herkes çok gülüyor. Ben de çok gülüyorum. Oturmaktan sıkıldığımda kollarımı kaldırıyorum, evdeki herkes beni almak için yarış ediyor! Çok zevkli! Oyuncaklarımı nereye kaldırdılar gene? Bir emeklesem bulucam ama, yapamıyorum ki!
İlk başlarda banyo yapmaktan hoşlanmıyordum, zamanla alıştım; hatta şimdi en sevdiğim şeylerden biri. Tabii bunda annemin rolü büyük oldu; huzurumu bozmadan, rahat edeceğim bir ortamda, buharı ve ısıyı iyi ayarlayarak banyoya alışmamı sağladı. Ilık suya, dokunulmaya ve hoş, temiz bebek kokularına bayılıyorum artık.
6 AyLık OLduM..
7 AyLık OLduM..
Özgürlük harika bir duygu! Artık tek başıma dünya seyahatine gidebilirim. Şu odama, bir de ayağa kalkıp bakayım; tutunacak birşey de yokki etrafta?Tam ayağa kalkacak birşey ararken annem "Hayır" diye seslendi. Bu "Hayır" da amma kötü birşey ya! En sevdiğim şeylere hep hayır diyorlar. Şu yerde duran nesne ne? Bir tadına bakayım şunun; hımmmm lezzetliymiş. Annem yine "Hayır" diyor. Ayakkabı niye yenmesin ki? Ben tadını seviyorum işte! Bugün milli oldum! Komşunun kızına öpücük gönderdim; o da bana el salladı!
İlk dişim çıktı. Artık ağzımdaki bu yeni misafirle yeni ses denemeleri yapabilirim sanırım!
Bebeklerde ortalama diş çıkarma dönemi 5-6 ay arasıdır. Ancak bu süreç bazı bebeklerde daha erken, örneğin 3 aylıkken, başlayabileceği gibi 12 aya kadar bir gecikme de olabilir
Bazen annemle babamın uyarılarından sıkılıyorum ve inatla kendi bildiğimi yapmaya çalışıyorum. Bakalım nereye kadar zorlayabileceğim büyüklerin otoritesini! Ama bir sınırı var galiba bunun, çünkü annem sonuçta kesin ve net bir şekilde "Hayır" diyerek benim ısrar ettiğim şeyde çok ileri gitmemi engelliyor. Ama bana hiçbir zaman kızmıyorlar, ya da beni korkutacak tarzda uyarılarda bulunmuyorlar.
8 AyLık OLduM..
Bu oyuncaklar da amma sağlammış; vuruyorum vuruyorum kırılmıyor. Bana şöyle hareket eden oyuncaklar alsalar da onları da kırsam. Yemeklerimi artık yalnız yemek istemiyorum diye beni de masaya oturtuyorlar. Ben karnıyarık ne zaman yiyeceğim acaba? Babam bana yatmadan önce önündeki kitaptan birşeyler okuyor, ben de dinler gibi yapıyorum. Benim anladığımı zannediyor. Halbuki ben ne zaman yürümeye başlayacağım onu düşünüyorum; bir de öpücük gönderdiğim komşunun kızını... Baba işte, onu da kıramıyorsun ki.
Artık dengemi sağlayarak yalnız başıma oturabiliyorum ve otururken de hareket edip sallanıyorum. Yüzükoyun yatarken oturur duruma getirebiliyorum kendimi. Ayrıca bana doğru yuvarlanan bir topu yakalayabiliyor; bir nesneyi tutmak için parmaklarımı ve avucumu birlikte kullanıyor ve daha ilginç olan bir nesneye erişmek için başka bir nesneden yardım almayı beceriyorum. Ve asıl önemli haber, artık emekleyebiliyorum. Bu benim için kocaman evimizin içinde keşfedilebilecek bir sürü yeni şey demek, herşeyi, her köşeyi çok merak ediyorum. Gezinirken eşyalara tutunup dengemi ayarlayabiliyorum. Bu durum annemle babamı hem mutlu ediyor hem de evin içinde karşılaşabileceğim ev kazalarına karşı beni nasıl koruyacakları konusunda endişe duyuyorlar.
Etraftakilerin ilgisini çekmek için bağırmam yetiyormuş, bunu sık sık yapıyorum ben de! Artık kedi gördüğüm zaman ona "pisi" diyebiliyorum. Tanıdıklarıma öpücükler yollamayı bile beceriyorum. Etraftaki objeler ve eşyalar arasında bağlantı kurmaya başladım. Mesela küçük objelerin büyük objeler içine konulabileceğini; annemin sakladığı birşeyi bulmayı; bir kitapta ismi söylenen objeyi işaret etmeyi başarabiliyorum genelde. Ayrıca eşyaları amaçlarına uygun kullanmayı da öğrenmeye başladım. Fırçayı saçlarıma götürüyorum, bardaktan su içilebileceğini biliyorum. Annemle babam bana yatmadan önce kitap okuyor artık.
Bebeğiniz bu dönemde size aşırı bir bağımlılık hissedebilir ve diğer insanların arasında, özellikle siz yanında yokken, huysuzlaşıp ağlayabilir. Bebeğinizin sosyalleşebilmesi ve diğer insanlarla da iletişim kurma yeteneğini geliştirmesi için bu süreci atlatması gerekir. Bu dönemi daha kolay atlatabilmeniz için;
. Bebeğinizden ayrılırken ona sarılıp öpün ve geri döneceğinizi söyleyin. Eğer fazlasıyla korkup panikliyorsa fazladan bir süre daha onu rahatlatmaya çalışın.
. Kalabalık bir ortamda ya da bebeğin tanımadığı insanların arasındaykeni bebeğinizi kucağınızda tutun, ona sarılın ve yumuşak bir ses tonuyla etraftaki insanların kimler olduğunu ona anlatmaya çalışın. Etraftaki insanları da bebeğinizle konuşurken ya da ilgilenirken yavaş, sakin, bebeği korkutmayacak tarzda davranmaları konusunda uyarın.
. Siz yakınında olmadığınız zamanlarda, bebeğiniz varlığından güç ve güven alabileceği başka bir nesneye bağlanabilir; bu nesne bir oyuncak, bir yastık ya da battaniye olabilir. Sizin yokluğunuzda bu tür bir nesne bebeğin hissedebileceği endişeyi ve korkuyu azaltabilir.
Eğer şu anda salgın varsa ve doktor amca/teyze gerekli görürse gelecek ay tek Kızamık aşısı olmam gerekiyor. Kızamık çok bulaşıcı ve virüsler tarafından oluşturulan bir hastalıktır. Kış aylarında ve baharda sık görülür, salgınlar yapabilir. Hava yoluyla bulaşır ve yüksek ateşli ve döküntülü bir tablo çizer. Ateş düşürücü, ağrı kesici gibi hastalık bulgularını hafifleten ilaçlar kullanılabilir ancak direkt olarak hastalığın tedavisi yoktur. Devamında orta kulak iltihabı, zatürre, beyin zarlarının iltihabı görülebilir. Kızamık aşısı canlı zayıflatılmış bir aşıdır. Hastalığı önlemede % 95 etkilidir ve ömür boyu koruma sağlar. Normalde, Kızamık aşısının ilk dozunun, KKK (Kızamık-Kızamıkçık-Kabakulak aşısı) olarak 12. ayda uygulanması ve 4-6 yaş arasında tekrar dozunun yapılması gerekir. 9. ayda tek başına Kızamık aşısı, eğer ülkemizde kızamık salgını varsa ve doktor amca/teyze erken dönemde bana bulaşma riski olduğunu düşünüyorsa tek doz olarak uygulanabilir, ama 12. aydan sonra mutlaka tekrarlanması gerekir.
9 AyLık OLduM..
10 AyLık OLduM..
İşittiğim sesleri taklit etmeye çalışıyorum ama hala pek başarılı sayılmam bu konuşma işinde. Annem bana bu konuda büyük destek veriyor. Söylemeye çalıştığım tüm sözcükleri bana düzelterek geri söylüyor. Benim yanımdayken yaptığı her işi bana da açıklıyor, yemek hazırlamak, çamaşır makinesini çalıştırmak ne demekmiş öğreniyorum işte ben de! Benimle sürekli sanki onu anlıyormuşum da her an ona cevap verecekmişim gibi sohbet ediyor. Sanırım annem sayesinde konuşmayı diğer bebeklerden daha çabuk öğreneceğim. Zaten artık bana "ayıcık" ya da "bardak" denildiğinde hangi nesneyi kastettiklerini anlıyorum, hatta "bana ver" ya da "göster" gibi basit cümlelere uygun davranabiliyorum bile!
Hafızam da gelişiyor bu dönemde; örneğin daha önceden evde dinlemiş olduğum bir şarkıyı dışarıda bir yerlerde de duyduğum zaman hemen hatırlıyorum ve bunu, gülümseyerek ya da ellerimi sallayarak anneme de belli ediyorum!
Bebeğinizde bu dönemde yeni korkular başlayabilir. Elektrikli süpürge ya da kapı zili sesi, şimşek, karanlık, aydınlık gibi uyaranlar bebeğinizde korku ve şaşkınlığa yol açabilir. Böyle durumlarda bebeğinizi rahatlatmak için:
. Korkunun kaynağını azaltın (Örneğin gece lambası kullanın)
. Korkuyu öğretici bir tecrübe haline getirin. (Örneğin onu tutup konuşurken elektrikli süpürgeye dokundurun, ancak aşırı tepki gösteriyorsa onu zorlamayın)
. Onun korkularını kabul edin ve üstüne bilinçsizce gitmeyin.
11 AyLık OLduM..
"Anne, baba" dışında birkaç kelime daha söylemeye başladım. Bana söylenen bazı basit emir cümlelerini anlayabiliyorum. Büyüklerin çıkardıkları sesleri hep taklit etmeye çalışıyorum ama hala anlamıyorlar beni galiba.
Sevdiğim oyuncakları işaret ediyorum, hemen getirip veriyorlar bana. Burnumun, kulaklarımın, ağzımın yerini biliyorum artık, sorduklarında elimle gösterebiliyorum bile. Ayrıca artık isteklerimi sadece ağlayarak değil, çeşitli sesler çıkararak ya da el ve yüz hareketlerimle de belli edebiliyorum.
- Bebeğiniz artık basit emirleri ve "Hayır" kelimesini anlar ancak bunlara genelde uymamayı tercih edecektir. Hayır kelimesinin bebeğiniz üzerindeki etkisini artırmak için bu kelimeyi sadece gerçekten ciddi uyarılarda bulunmak istediğiniz durumlarda kullanın. Bu dönemde genellikle bebeğiniz yaptığınız bir uyarıyı ertesi güne unutmuş olacaktır. Ancak yine de ona doğru ve yanlışları öğretmek, disipline yönelik eğitime başlamak için çok erken bir dönem olduğunu düşünmeyin. Örneğin evdeki köpeğinizin kuyruğunu çekmeye çalışıyorsa elini yavaşça tutun, gözlerine bakıp "Hayır. Bu, köpeğin canını yakıyor!" diyerek, ona eliyle köpeği nasıl okşayacağını gösterin.
- Bebeğinizin konuşma yeteneğini geliştirmesine yardımcı olmak için;
. Basit ve anlaşılır bir dilde ve sıklıkla onunla konuşun. Birlikteyken yaptığınız her eylemi, etrafta gördüğü herşeyi ona açıklayın.
. Bebeğiniz anlaşılmaz seslerle ve kelimelerle size birşeyler anlatmaya çalışırken tüm ilginizi ona vererek, onu dinlediğinizi belli edin. Onun kendine has konuşmasının içinden gerçeğe yakın kelimeleri seçerek ona geri söyleyin; böylece sizin onu anladığınızı ve ona karşılık verdiğinizi düşünecektir.
. Etraftaki nesneleri ona tanıtırken "büyük, küçük, dolu, boş, sıcak, soğuk" gibi sıfatlardan faydalanın; gerekiyorsa sayıları kullanın.
. Nesneleri tanıtırken renklerini de belirtmeyi unutmayın.
. Bebeğinize sık sık kitap okuyun.
12 AyLık OLduM..
İşte ayaktayım! Artık tek başıma yürüyorum. Kimseye ihtiyacım yok. Her şeyi karıştırıyorum. Çok zevkli, çok zevkli! İkide bir düşüyorum ama, bu kadarcık olur artık. Hem daha iyi de konuşuyorum. İlk defa büyüdüğümü hissediyorum. Burnumu, ağzımı, kulaklarımı, herşeyi biliyorum. Evimizde bir telaş var. Herkes çok güzel giyinmiş. Masada kocaman bir mama var, üstünde de tek bir ışık yanıyor. Ben üfff yaptım; ışığı söndürdüm! Sonra herkes "İyi ki doğdun" diye şarkı söyledi. Ben de alkışladım onları ve katıldım "İyi ki doğdum!" Kızamık-Kızamıkçık-Kabakulak ve Hepatit A aşılarımı olmak için doktor amcaya gittim. Bu hastalıklara yakalanmayacağım ne güzel!
Bebeklerin oldukça hızlı bir gelişme oranı vardır ama 12 aydan sonra çocuğunuzun gelişmesinin ve kilo alımının yavaşlamasıyla karşılaşmanız olasıdır. Tipik olarak gelişme, bebeğinizin yürümeye başladığı ve daha hareketli olduğu zamanlar olan bir yaş civarında yavaşlar.
Büyüklerin hareketlerini taklit etmeye bayılıyorum. Eskiden başkalarına gülerdim hep, şimdi kendi yaptığım şeyler de komik ya da eğlenceli geliyor bazen. "Oyuncağı kutuya koy" gibi daha karmaşık emirleri anlayıp uygulayabiliyorum artık. İkiden fazla kelimeyi ardarda söyleyebiliyorum. Annem yeni kelimeler öğrenmeme çok yardımcı oluyor; etrafta gördüğümüz her nesneyi ismini söyleyerek bana tanıtıyor.
Bu dönemde bebeğiniz oyunlarında eline geçirdiği herşeyi fırlatmaktan, birbirine vurmaktan, ya da yere atmaktan hoşlanır. Yaşıtlarıyla ya da diğer çocuklarla ortaklaşa oyun oynamayı henüz beceremezler ancak diğer bebekler ve çocuklar ilgisini çekmeye başlamıştır. Yaşıtlarını oyun arkadaşından çok bir oyun aracı, bir oyuncak gibi görür. Bebeğinizin diğer çocuklarla sosyal ilişki kurma aşamasında onu yönlendirebilirsiniz;
. Bebeğinizin bu dönemde diğer çocuklara ve yabancılara karşı çekingen ve ürkek bir tutum sergilemesi normaldir. Sosyal davranışların tam olarak gelişebilmesi için bir ya da iki senelik bir zaman süreci daha gerekebilir. Bu süre boyunca çocuğunuzu istemediği ortamlara sokmak için zorlamayın; kendisine ve diğer insanlara olan güven ve sevgisini geliştirmek için elinizden geleni yapın.
. 1 yaşındaki bir çocuğun "paylaşma" kavramını anlaması beklenemez. Bu kavramı anlayıp uygulaması büyük ihtimalle 2-3 yaşından önce görülmeyecektir. Şu anda siz sadece, çocuğunuzun kendisiyle aynı oyuncağı oynamak isteyen diğer çocuklara karşı zarar verici davranışlarda bulunmasını engelleyebilirsiniz. Çocuğunuz diğer çocuklara karşı zarar verici davranışlarda bulunduğunda (ısırmak, tekmelemek, vurmak gibi) onu sakin ama ciddi bir şekilde uyarın ve yaptığı davranışın yanlış olduğunu anlatmaya çalışın.
Ve sonunda bir yaşında....