Yüz Tanıma Sistemleri Hangi Amaçlarla Kullanılıyor? – Digital Bursa
Günümüz teknolojilerini çift yönlü değerlendirmek gerek: Bir taraftan hayatımızı kolaylaştırıyor, diğer taraftan bunun karşılığında bilgilerimizi teslim alıyor. Hatta, çoğu zaman bilgilerimizi biz kendimiz kendi irademizle teslim ediyoruz. Peki ama biz yeni teknolojileri, bilgilerimizi teslim edecek kadar iyi tanıyor muyuz?
Bu yeni teknolojilerin en popüler olanlarından bir tanesi yüz tanıma sistemleri. Telefonlarımıza kadar gelen bu teknolojiyle, telefonumuzun bazı işlemleri yapabilmesi için yüzümüzü tanımasına izin veriyoruz. Bu teknoloji, başka nerelerde nasıl kullanılıyor ya da kullanılabilir?
Yüz tanıma teknolojisi, en basit anlatımıyla, bu teknolojiye sahip sistemlerde kameraların yüzümüzdeki bazı mesafeleri (gözler arasındaki mesafe, ağız ve çene arasındaki mesafe gibi) ölçmesi ve bu ölçümü daha önce ölçümü yapılan yüzlerle karşılaştırarak eşleştirme sağlaması anlamına geliyor. Yani temelde yüz resimlerini matematiksel bir ifadeye çevirme ve bu ifadelerin veritabanına kaydedilerek tarama yapılması gibi de ifade edebiliriz. Günümüzde çoğalan veriden (büyük veri) nasibini alan bir uygulama olduğu için, yüz tanıma teknolojisini Endüstri 4.0 çatısında değerlendirmek uygundur. Farklı bir bakış açısıyla bu sistemi, parmak izi tanıma, damar tanıma, iris tanıma gibi uygulamalarla birlikte “biyometrik tanıma” şemsiyesi altına da alabiliriz. En basit örneğini cep telefonlarımızın tuş açma kilidinde gördüğümüz bu teknolojinin, gizlilik ve güvenlik başta olmak üzere birçok kullanım alanını saymak mümkün.
Sosyal Medyada Yüz Tanıma (YT)
Yakın bir zamanda Facebook, yüz tanıma teknolojisini kullanıma sunmuştu. Burada, Facebook’un yaptığı, etiketlenmediğiniz resimleri ve videoları analiz ederek sizin yüzünüzü bulmak. Böylece, hem sizin (özellikle ünlülerin) fotoğraflarınızı kullanarak sahte profil oluşturan hesapları tespit etmek mümkün, hem de farkında olmadığınız, örneğin katıldığınız etkinliklerde çekilen resimlerinize erişiminiz mümkün.
Kalabalıkları Tanımak için YT
Olimpiyatlar, özellikle katılımcı sayısının fazla olduğu (ki bu durum büyük veriye en iyi örneklerden) ve girişlerde insanların sıkıntı yaşadığı organizasyonlardan. Bir Japon BT firması olan NEC, bir yüz tanıma sistemini önümüzdeki olimpiyatlarda sunmaya hazırlanıyor. Bu sistemle, atletler, gönüllüler, medya çalışanları ve diğer personeller de dahil olmak üzere 300 binin üzerinde kişinin kimlik denetlemesinin çok hızlı bir biçimde yapılması ve geçişlerinin sağlanması planlanıyor.
Diğer taraftan, kalabalığın sorun olduğu özellikle metro girişlerinde de YT teknolojisini turnikelere entegre etmek mümkün görünüyor.
Sigortacılık Sektöründe YT
Sigortacılık sektöründe yapay zeka kullanımına dair örnekler artmaya başladı. Ancak yapay zekayı yüz tanıma teknolojisi ile buluşturan Lapetus firması, bir hasarla ilgili yaptığınız başvuruda beyanınızın doğruluk oranını yüzünüzdeki ifadeden tespit etmeye çalışıyor.
Boğulma Tehlikesine Karşı YT Teknolojisi
Yüz tanıma teknolojisini etkin bir şekilde kullanan Çin’de, Pingdingshan City’de bulunan bir köprünün altına kurulan sistemle, suya 200 m’den fazla yaklaşan kimse olursa uyarı sistemi bir korna çalıyor ve yüksek çözünürlüklü kamera kişiyi veritabanından tespit etmeye çalışıyor. Eğer bu kişi, bölgedeki bir öğrenci ise sistem, veritabanından öğrenci kimliğini tespit ediyor, öğrencinin velisine ve öğretmenlerine fotoğraf ve coğrafi konumla ilgili bir bilgi mesajı gönderiyor.
Aslan Balığının Denize Verdiği Tahribatı Azaltmak için YT
Atlantik Okyanusu’nda deniz ekosistemlerini tahrip eden aslan balıklarını tespit ederek onları avlayabilen otonom robotlar geliştirildi. Robotun makine öğrenmesine dayalı görüş sistemi, aslan balıklarını diğer deniz canlılarından ayırt edebiliyor.
Doğacak Çocuğun YT ile Belirlenmesi
Dünyada yumurta bağışının yaygın olduğu ülkelerden birisi İspanya. Barselona merkezli “Ovobank” adlı firma, yumurta bağışçılarıyla anne adaylarının yüzlerini analiz eden “Ovomatch” isimli bir algoritma geliştirdi. Bu analize göre anne adayı, bebeğinin yüzünün kendisine en çok benzeyeceği yumurtayı (bağışçının kimliği gizli kalmak kaydıyla) tercih edebiliyor.
YT Teknolojisinde Etik Tartışmalar
Bütün bu YT konusunda yer verdiğim örneklerde, akla hep bir “ya şöyle olursa” sorusu takılıyor. Tabii bu örneklerde başarı oranları hep yüzde 95’lerin üzerinde ve bu seviyeye gelmeden bu sistemler kullanılmıyor. Bu oran o kadar önemli ki, örneğin sistem sizin resminizi bir suçluyla eşleştirirse ne olacak? Örneğin, ABD’de senatörler tarafından test edilen bir YT sistemi, 28 senatörün yüzünü sabıkalılarla eşleştirdi. Bu hatalı eşleşmeler, özellikle siyahi Senatörler üzerinde yoğunlaştı. . Dolayısıyla, bu sistemlerin hangi ölçütlerde, neye göre bir firma ya da devlet tarafından kabul göreceği önemli.
Diğer taraftan, veritabanlarında yüz binlerce fotoğraf bulunduran sosyal medya siteleri ayrı bir tartışma konusu. Rus bir fotoğrafçı, metroda fotoğrafını çektiği tanımadığı kişilerin resimlerini, açık kaynak kodlu bir YT sisteminde taratıp bu kişilerin yüzde 70’ini sosyal medya sitelerinde eşleştirip bulabildi.
Ayrıca, YT sistemleri diğer tüm bilgisayar yazılımları gibi virüslere de teorik olarak açık. Yapay zeka kullanan bir virüs, tüm YT sistemlerini kullanarak güvenlik açıklarını yakalama ihtimaline sahip.
Geleceğin Rekabet Avantajı Olarak YT Stratejisi
Etik tartışmaları devam ededursun, gerek telefon şifrelerini unutanlar için gerekse pasaport kuyruklarının azaltılması için, sunduğu faydalarıyla birlikte YT teknolojisi farklı kullanım alanlarıyla hızlı bir şekilde yayılmaya devam ediyor. Bu durum, Serkan Ünsal’ın 30 Ağustos’ta Milliyet’te yazdığı gibi, yapay zeka sistemlerinin hızlı bir şekilde hayatımıza yerleşmeye başladığını gösteriyor. Bu sebeple, hem firma bazında hem de ülke bazında bu sistemleri yönetebilmek, geleceğin rekabet avantajı için bir temel oluşturacak. Bunun için firmaların ve ülkelerin gelecek (hatta yakın gelecek) projeksiyonlarında mutlaka bir YT stratejisi geliştirmeleri gerekir. Bunun dışında kalan firmalar ve ülkeler, gelişmek için çok önemli bir fırsatı kaçırmış olacaklar.