EMO - YÜKSEK GERİLİM TESİSLERİNDE İŞLETME SORUMLULUĞUNDA DURUM VE GELECEK ÇALIŞTAYI
EMO Ankara Şubesi 2 Ekim'de "Yüksek Gerilim Tesislerinde İşletme Sorumluluğunda Durum ve Gelecek Çalıştayı" düzenledi. Çalıştayda, güncel ve temel sorun alanlarından birini oluşturan YG Tesisleri İşletme Sorumluğu konusunda kamusal denetimin önemine işaret edildi. EMO Yönetim Kurulu Başkanı Gazi İpek, 24 Haziran seçimleri sonrası tek elden yönetim dönemine giren Türkiye'nin yaşadığı ekonomik krizin görünenden çok daha büyük olduğunu; hayat pahalılığı ve işsizliğin yanı sıra iş alanlarının da giderek tıkanmasıyla karşılaşıldığını kaydetti.
Elektrik Mühendisleri Odası (EMO) Ankara Şubesi`nin üç oturum halinde düzenlediği "Yüksek Gerilim (YG) Tesislerinde İşletme Sorumluluğunda Durum ve Gelecek Çalıştayı", 2 Ekim 2018 tarihinde ODTÜ Mezunlar Derneği Vişnelik Tesisleri`nde açılış konuşmalarıyla başladı.
EMO Yönetim Kurulu Başkanı Gazi İpek açılışta yaptığı konuşmada, Yüksek Gerilim Tesisleri İşletme Sorumluğu konusunun en güncel ve en temel sorunlardan biri olduğunu belirtirken, bu konuda kamusal destek sağlanmasının önemine işaret etti. TEDAŞ ve TEİAŞ ile yaptıkları görüşmelerde konuyu gündeme getirdiklerini aktaran İpek, şunları söyledi:
"Türkiye`deki 50 kVa üzerindeki üçüncü şahıslara ait trafoların tespiti ve bunların ortak otomasyonla yürütülmesi talebimiz ile ilgili herhalde bir çalışma yapılacaktır. Toplam işletme sorumlu olması gereken trafoların yüzde 25`i sağlanmış durumda yüzde 75 boşluk var, hızla kapatılması gerekiyor. Bu konuda kamudan destek bekliyoruz, kamusal görev bilinciyle hareket edilmesi gerektiğinin uyarısını yapmak istiyoruz. Sadece bu alanda değil özellikle topraklama diğer tesislerin denetiminde bu işbirliğinin ortakça yapılması gerekiyor, sadece bize görev düşmüyor hep birlikte yapılması gerekiyor. Bu işlemin yapılması ekonomi meselesidir. Dolayısıyla formülünün kurulması teklifimiz oldu; tek bir otomasyon üzerinden tüm trafoların ortak denetiminin yapılmasını ilettik."
24 Haziran seçimleri sonrası Türkiye`nin tek elden yönetildiği, kararların tek elden verildiği yeni bir döneme girildiğine işaret eden İpek, şöyle konuştu:
"İçinde yaşadığımız ekonomik krizin görünenden çok daha büyük olduğunu görüyoruz. Günlük yaşamın içinde olanlar bunu daha iyi hissediyor. Hayat pahalılığı işsizlik iş alanlarının her alanda tıkandığı yeni bir döneme gidiyoruz. ABD emperyalizmine, ABD sermayesine bu kadar karşı çıkanların tüm ülkenin anahtarını ABD`ye teslim ediyor olması üzücü durumdur, hepimiz açısından utandırıcıdır. Bu sürecin içinden hızla çıkılması gerekiyor. Öyle görünüyor ki işin ekonomi tarafı ABD`ye bırakılmış, diğer tarafları Avrupa tarafından yapılacak gibi işbirliği gözlemliyoruz. Bizler yurtseverler ülkemize sahip çıkarken mesleki dayanışmanın, meslek alanında yapılacak tüm girişimlerin bu süreçte ülkenin ayakta durmasına katkı koyacağını hepimiz biliyoruz. Mesleki dayanışma çok önemli önümüzdeki dönemde de mesleki alanın düzenlenmesi ve denetlenmesi konusunda ciddi görevler üstlenmeliyiz; daha dayanışmacı daha birlikte olan işlere doğru yönelmeliyiz."
"Kamu Denetimi Eksiksiz İfa Edilmeli"
EMO Ankara Şubesi Yönetim Kurulu Başkanı Ömürhan Soysal, çalıştayın başta uygulama alanındaki eksiklikler olmak üzere alandaki sorunların giderilmesine yön verecek tartışmaları içermesini hedeflediklerini belirtti. Kamunun can ve mal güvenliğini doğrudan ilgilendiren konular başta olmak üzere, mevzuatla sınırları ve standartları belirlenmiş, kamu dışında özel kişi ve kuruluşlar eliyle yürütülecek hizmetlerin de bilhassa ilgili kamu kurumu tarafından denetleneceğinin yasalarda açıkça düzenlendiğine işaret eden Soysal, konuşmasını şöyle sürdürdü:
"Yasanın verdiği yetki çerçevesinde kamu adına denetimlerin özel kişi ve kuruluşlar eliyle yapılabileceğine dair de bazı düzenlemeler bulunmaktadır. Bu denetim mekanizmasının işleyişi ve hangi esaslar çerçevesinde yürütüleceği ve ne şekilde kayıt altına alınacağı hem ana mevzuatta hem de ana mevzuatta yer alan teknik ve idari konuları düzenleyen ikincil mevzuat olarak adlandırılan diğer mevzuatta ayrıntılı olarak belirtilmiştir. Hal böyle olmasına rağmen ilgili bakanlık ve kurumlar eliyle dağıtım firmalarına zaman zaman denetimsizlik ölçüsünde bir serbesti tanınması için imkanlar sunan düzenleme ve uygulamalarla karşılaşılmaktadır. Bugün itibariyle elektrikle ilgili proje, bakım ve işletme hususlarında denetim yetkisinin büyük bir bölümünün dağıtım firmalarına devredildiği herkesin malumudur. Ancak bu denetimlerin konuyla ilgili diğer mevzuat hükümleri yok sayılarak, görmezden gelinerek veya yanlış yorumlanarak yapılamayacağı da açıktır. Zira söz konusu olan salt bir yetki devri değil, asıl olarak kamu denetimi görevi ve sorumluluğunun gereklerinin eksiksiz ifa edilmesidir."
Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği`nin 60. Maddesi uyarınca, tüm yüksek gerilimli kuvvetli akım tesislerinde teknik konulardan sorumlu bir Elektrik Mühendisi`nin bulundurulmasının zorunlu olduğuna dikkat çeken Soysal, "Yönetmelik, bu mühendisi tesiste uyulması gereken iş güvenliği yöntemlerini tespit etmek, emniyetli bir işletme için uyulması gereken kuralları belirlemek ve gerekli araç gereçleri tespit ederek kurallara uyulması yönünde denetlemeler yapmaktan sorumlu tutmaktadır" dedi. Yönetmelikte işletme sorumlusunun, işletme sahibinin ve EMO`nun yükümlülüklerinin ayrı ayrı belirlendiğini anlatan Soysal, şöyle konuştu:
"İşletme sorumlusu belirli periyotlarla tesisin durumu, yapılacak çalışmalar, çözüm önerileri ve alınacak önlemlere ilişkin olarak hazırladığı raporunu enerji sağlayan kuruluşa, işverene ve ilgili EMO birimine vermekle yükümlüdür. Meslek alanı ile ilgili konularda kurum ve kuruluşları bilgilendirmek ve hizmet kalitesinin geliştirilmesi için her türlü çalışmayı yapmak Anayasanın 135. maddesine göre kamu kurumu niteliğinde bir meslek odası olan EMO`nun amaçları içerisindedir. Bu nedenle Odamız tarafından bu hizmeti üstlenecek üyelerimize; iş güvenliği, işin hukuksal boyutu, ilk yardım, güvenlik malzemeleri, manevralar, YG işletme teçhizatı, koruma ve topraklama sistemleri, elektrik tarifelerini kapsayan eğitim semineri verilmekte ve sonrasında Yetkilendirme Belgesi düzenlenmektedir. İşletme sorumluluğu hizmetinin yetkisiz ve deneyimsiz kişiler tarafından üstlenilmesi işin, çalışanların ve yurttaşların can güvenliğini tehlikeye düşürecektir. Ayrıca gerekli koruma tesisinin olmadığı, işletme teçhizatının düzenli olarak kontrol edilip bakımının yapılmadığı bir tesiste oluşacak herhangi bir arızadan enerji alınan şebeke, dolayısıyla aynı şebekeden enerji alan diğer abonelerin de etkileneceği bilinmektedir."
Buna karşın sorumlu mühendislik hizmetlerine dair denetim ve gözetim faaliyetini gerektiren bir idari düzenleme ya da mevzuat olmadığı iddiası ile YG İşletme sorumluluğuna dair mühendisler ile üçüncü kişilere ait tesislerde sözleşme yapılması ve bu sözleşmelerin kontrolüne dair bir denetim yapılmadığı gerçeği ile karşılaştıklarını anlatan Soysal, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Sonuç olarak bu durum ehil olmayan kişiler eliyle yürütülecek yasa dışı faaliyetlerin önünü açmak sureti ile yüksek gerilim gibi can ve mal güvenliğini doğrudan ilgilendiren bir konuda yurttaşı riske atmak olduğu gibi, günden güne mühendislik mesleği ve mühendislerin çalışma alanlarına dönük yeni bir müdahale ve sınırlama anlamına da gelmektedir. Gerek bakanlık, gerek ilgili kurumlar nezdinde gerekli girişim ve yasal süreçler Odamız tarafından yürütülmektedir. Bununla birlikte meslektaşlarımızın da mesleklerini ifa ederken mevzuatın kendilerine yüklediği sorumluluklar kadar vermiş olduğu hakların da etkin takipçisi olması ve hem üçüncü kişiler hem de ilgili kurumlar nezdinde haklarının eksiksiz uygulanmasını talep etmesi gerektiği açıktır."
Soysal, başta kamunun kaliteli ve güvenli hizmet alması hakkı olmak üzere ilgili tüm bileşenler ve kamuoyunun farkındalığını arttırmak amacıyla düzenlenen çalıştayda, uygulamadaki eksiklikler ve tespitlerin tartışılarak ortak akıl üretilmesinin hedeflendiğini kaydetti.
"İşletme Sorumluluğu Ehil Ellerde Olmalı"
TMMOB Yönetim Kurulu Üyesi Ufuk Ataç da, çalıştayın faydalı olacağına inandığını belirterek, şunları söyledi:
"40 yıldır yüksek gerilim işi yapan bir firmanın başında yöneticilik yapmaktayım. Yaptığımız tesisleri daha sonra tesadüfen gördüğümde yüreğim cız ediyor, biz bu tesisi böyle mi teslim ettik diye. Can emniyeti açısından hem teknik anlamda bıraktığımız gibi değildi. Bunun sorumlusu mutlaka işletenlerin üzerine yığılıyordu. Bu dönem işletme sorumluluğunu ehil ellere vererek, can emniyeti hem de teknik ve süreklilik olarak bunları başarabilirsek bir mühendis olarak hepimiz gurur duyarız."
Açılış konuşmalarının ardından Çalıştayın 1. Oturumunda "YG Tesislerinde İşletme Sorumluluğu Nedir? Neden Gereklidir" başlığı tartışıldı. Başkanlığını EMO Ankara Şubesi Yönetim Kurulu Başkanı Ömürhan Soysal`ın yaptığı oturumda sırasıyla EMO Ankara Şubesi Müdürü Neşe Akkoç, EMO Ankara Şubesi Avukatı Cem Erkat ve EMO İzmir Şubesi Teknik Müdürü Ali Fuat Aydın konuştu.
"YG Tesisleri İşletmesinde Kurumsal Sorumluluklar" konusu çalıştayın 2. Oturumunda ele alındı. Başkanlığını EMO Yönetim Kurulu Üyesi Kübülay Özbek`in yaptığı oturumda; Ulusoy Elektrik Yönetim Kurulu Başkanı Sait Ulusoy, Ulusoy Elektrik Sorumlu Satış Müdürü Hasan Erkan Güroz, Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı`ndan İş Sağlığı ve Güvenliği Uzmanı Yusuf Ziya Bolat, İş Müfettiş yardımcıları Serkan Koyun, Semih Tekin, MERAM EDAŞ Proje ve Kamulaştırma Müdürü Ethem Konar ve Başkent Organize Sanayi Bölgesi Elektrik İşletme Yöneticisi Şaban Kavlak söz aldı.
Çalıştayın 3. Oturumunda "İşletme Sorumluluğunda Geleceğe Dönük Yok Haritası" tartışıldı. Başkanlığını EMO Ankara Şubesi 21. ve 22. Dönem Yönetim Kurulu Başkanı Ebru Akgün Yalçın`ın yaptığı oturumda; EMO MİSEM Yüksek Gerilim Eğitmeni Murat Eraslan, EMO Antalya Şubesi Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Şaban Tat, EMO İstanbul Şubesi SMM Komisyonu Üyesi Ramazan Paltun, EMO İstanbul Şubesi SMM Komisyonu Üyesi Serdar Harmancıoğlu, EMO Denizli Şubesi Yönetim Kurulu Yazmanı Arif Dönmez konuşmacı olarak yer aldı.