Alzhemier Hastalığı Testleri
Healthline 23.5.2014 Wendy Leonard, MPH
© Alzhemier Hastalığı Testleri Healthline Image
Birisinde Alzhemier hastalığı olup olmadığını belirlemek tam olarak bilimsel değildir. Ancak çeşitli testler doğru bir tanı konmasını garanti etmeye yardımcı olabilir. Bunlar arasında beyin görüntüleme, genetik testler ve nöropsikolojik testler vardır. Bu testler ayrıca diğer olası durumları ve hastalıkları ekarte etmeye yardımcı olabilir. Burada her üçünün gözden geçirilmesi bulunmaktadır:
Beyin Görüntüleme Tipleri
MRG'ler güçlü mıknatıslar ve radyo dalgaları kullanarak beynin çok sayıda görüntüsünü çeker. Kistler, tümörler, kanama, şişme, gelişimsel ve yapısal bozukluklar, enfeksiyonlar, enflamatuar durumlar veya kan damarları problemlerini saptamaya yardımcı olabilir.
Bu işlem ağrısızdır ve noninvazivdir ve bir saatten uzun sürer. Bir MRG makinesi içine kayan bir yatağa yatarsınız. Görüntüleri geliştirmek için bir kontrast boya (genellikle kolunuza enjekte edilir) verilebilir. Bazen bir hastane önlüğü giyersiniz. Mücevher, gözlükler, saatler, tokalar ve fermuarlar gibi tüm metalik nesneleri çıkarmanız gerekecektir. Hazırlanma açısından MRG öncesindeki dört ile altı saat herhangi bir şey yememeniz ve içmemeniz istenebilir.
Üç Önemli Nokta:
1) Küçük alanlarda rahatsız oluyorsanız veya klostrofobiniz varsa doktorunuza mutlaka önceden söyleyin. Kendisi size rahatlamanıza yardımcı olması için ilaç yazabilir veya standart MRG makinesi kadar sınırlayıcı olmayan ''açık'' MRG önerebilir.
2) Kalp piliniz varsa doktorunuza mutlaka söyleyin. Kalp pili olan kişiler çoğu durumda MRG yaptıramaz ve MRG bölgesine girmemelidir.
3) Vücudunuzda aşağıdaki metalik nesnelerden herhangi biri varsa MRG yaptıramayabilirsiniz:
beyin anevrizması klipsi
bazı suni kalp valfi tipleri
kalp defibrilatörü veya kalp pili
iç kulak (kohlear) implantlar
yakın zamanda yerleştirilmiş suni eklemler
bazı vasküler stent tipleri
Bir BT taraması beynin çok sayıda görüntüsünü oluşturmak için röntgen teknolojisi kullanır. Beyinde kanama, enflamasyon, kafatası kırıkları, kan pıhtıları, inmeler, beyin tümörleri, büyümüş beyin boşlukları ve diğer hastalık bulguları gibi durumları saptamaya yardımcı olabilir.
Bir BT ağrısız ve noninvaziv bir testtir ve birkaç dakika sürer. MRG gibi bir BT makinesi içine kayan bir yatağa yatmanız yeterlidir. İşlem sırasında sabit durmanız gerekir ve kısa süreler nefesinizi tutmanız gerekebilir. Görüntüleri geliştirmek için bir kontrast boya (genellikle kolunuza enjekte edilir) verilebilir. Bir hastane önlüğü giymeniz ve tüm metalik nesneleri çıkarmanız istenebilir çünkü röntgen ışınları metalden geçmekte zorlanır. Hazırlanma açısından öncesindeki dört ile altı saat bir şey yiyip içmemeniz istenebilir.
Beynin yapısını ortaya koyan MRG ve BT taramalarının aksine bir PET tarama beyin ve dokularının hücresel seviyeye kadar nasıl çalıştığı konusunda da bilgi sağlayabilen bir görüntüleme testidir. Glukoz metabolizması, oksijen metabolizması ve kan akışı değişikliklerini saptamak için kullanılır ve bunların tümü beyin işlevi anormalliklerini ortaya koyabilir.
Yine MRG ve BT taraması gibi PET makinesi içine kayan bir yatağa yatmanız yeterlidir. PET'ten yaklaşık bir saat önce kolunuzdaki bir vene az miktarda radyoaktif materyal (izleyici) enjekte edilir veya bunu soluyarak alırsınız. Okumak veya harfleri belirtmek gibi çeşitli zihinsel işlemler yapmanız istenebilir çünkü bu diagnostik araç doktorun beyin aktivitesi seviyelerini görmesini mümkün kılar. Testten önce dört ila altı saat bir şey yiyip içmemenizin istenmesi olağan dışı değildir. Bu test ortalama olarak 30 dakika ile 2 saat arasında sürer.
Araştırma çalışmaları bazı kişilerde PET tarama teknolojisi ile daha belirtiler ortaya çıkmadan bile amiloid plak birikiminin saptanabileceğini göstermiştir. Ancak halen bu plakların AH için bir risk faktörü, hastalığın sonucu veya bunların bir kombinasyonu olup olmadığı bilinmemektedir. Bu nedenle bir erken saptama amaçlı diagnostik araç olarak PET taramaların kullanılması halen geliştirilmektedir ve genel uygulamalarda çalışan klinisyenler tarafından kullanıma hazır değildir.
Önemli Not: Diyabetiniz varsa mutlaka bunu doktorunuza söyleyin. Kan şekeri veya insülin seviyeleri PET tarama testi sonuçlarını etkileyebilir.
Genetik Testler (Kan Testi)
Araştırmacılar artık AH ile ilişkili olduğu düşünülen 10 gen bilmektedir. Bunların en dikkat çekeni apolipoprotein E (APOE) genidir. Genetik kan testleri mevcuttur ama kesin bir tanı vermezler. Ayrıca ''AH genlerine'' sahip olmanız sadece AH geliştirme riskinizi arttırır; sizde bu hastalığın olduğu anlamına gelmez. Ve ''AH genleri'' olan ama hiçbir zaman AH geliştirmeyen kişiler de vardır. Tıbbi konseyden bağımsız olarak alınabilecek herhangi bir genetik test sonucu bir hastanın geçmişi bağlamında konuşulmalı ve doktoru tarafından yorumlanmalıdır.
Erken Başlangıçlı AH
Erken başlangıçlı AH öyküsü olan ailelerin çalışılması üç farklı gende defektler saptamıştır: APP (kromozom 21'de), PSEN-1 (kromozom 14'te) ve PSEN-2 (kromozom 1'de) Bu genlerden biri veya birkaçında mutasyonlar olan kişilerde erken başlangıçlı AH gelişmesi eğilimi vardır ve bunların tümü özel bir genetik kan testiyle saptanabilir. Ancak erken başlangıçlı AH durumu olan ve bu genlerin herhangi birinde mutasyon olmayan kişiler vardır.
Ayrıca PSEN1 mutasyonu için artmış riski olan hamileliklerde amniosentez yoluyla prenatal tanı koyulabilir. Ancak bu testin aile üyelerinden birinde genetik mutasyon tanısı konmadıysa yapılması pek olası değildir. Bir mutasyonun varlığı kişide Alzheimer hastalığı gelişmesini garanti etmez.
En sık kullanılan nöropsikolojik test Mini Mental Durum Muayenesidir (MMSE). MMSE sırasında temel zihinsel durumunuzu değerlendirmek için size sorular sorulur ve talimatlar verilir. Örneğin size bugünün tarihi ve doğum gününüz sorulabilir. Ayrıca bir kelime veya sözcük listesini tekrarlamanız ve yüzden geriye yedişer yedişer saymanız istenebilir. Bu test için bir ön hazırlık gerekmez.