“İktidar, TMO Üzerinden Kendi İhracatçısına Sanayicisine Rant Sağlama Peşinde” | Giresun Kerasus Haber
Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Giresun Milletvekili Necati Tığlı, TMO’nun destekleme alımı yaparken binlerce üreticinin fındığını, standartları karşılamadığı gerekçesiyle geri gönderildiğini hatırlatarak; fındığın sorunlarını meclis gündemine taşıdı..13.03.2020 01:10
Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Giresun Milletvekili Necati Tığlı, Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO)’nun 1 Mart’tan itibaren stoktaki fındıklarını satmaya başladığını; fakat 20 bin ton denilmiş olmasına rağmen, 32 bin ton satış yapıldığını, talebin 60 bin ton olduğu şeklinde piyasada bir sürü spekülasyon dolaştığına işaret ederek, bu konudaki bilgi kirliliğinin önüne geçmek üzere kurumun hiçbir açıklama yapmadığını söyledi.
Tığlı, yeni fındık hasat sezonun başlamasına aylar kala verilen bu karardan, kimlerin yararlandığına, hangi fiyatlarla ne miktarda satış yapıldığına ve talebe ilişkin bilgilerin kamuoyu ile paylaşılması gerektiğini vurgulayarak, “Aksi halde, belli bir kesimin, iktidara yakın büyük fındık ihracatçılarının hak etmedikleri bir kazanç elde etmesine yönelik bir girişim olduğu düşünülür, yabancı sanayicilerin fındığa olan ihtiyacının arttığı dönemde onları rahatlatan, arz-talep dengesinin üretici aleyhine bozulmasına neden olan bir uygulama olur.” Diyerek, fındık üreticisini yakından ilgilendiren bu konuyu Meclis gündemine taşıdı.
TMO, HER DÜŞÜK RANDIMAN İLE KİMLERE MİLYONLARCA KAZANÇ SAĞLADI
CHP milletvekili Necati Tığlı, Tarım ve Orman Bakanı Bekir Pakdemirli’ye
“20 Lira 50 kuruş ile ihale edilen 1 kilogram Levant Kalite fındığın alıcıya 21 TL maliyeti olacağını düşünecek olursak, 2 kilogram kabuklu fındıktan 1 kg iç fındık elde edeceğimizi varsayarsak maliyeti 42 TL’ye ulaşacaktır. 1,2,3 numara ürünlerden 1 numara fındığın 44 TL olması gerekirken piyasada 40 TL’ye satılması; fakat TMO’nun satış rakamları ve buna yönelik rekor miktarda bir talebin olması izaha muhtaç bir durum olarak dikkati çekmektedir. Bu sebeple bu kişilere bu fındıklar kaç randıman üzerinden kaç liraya satılıyor ki piyasada kilosu 40 lira olan fındığı 42 liraya TMO’dan alıyorlar. Çünkü bir randıman düşük göstersen 1 TL düşük versen bu 60 bin tonda 60 milyon lira kuruma zarar ettirmek demektir. TMO’nun elindeki fındığı işleyerek mamul hale getirmeden ve sanayicinin en çok ihtiyaç duyduğu dönemde piyasaya sürmesinin ülkemize ve fındık üreticimize sağlayacağı bir katkı var mıdır” diye sordu.
Tığlı, TMO’nun destekleme alımı yaparken binlerce üreticinin fındığı, standartları karşılamadığı gerekçesiyle geri gönderildiğini hatırlatarak, “Düşük randıman, düşük fiyatla alınırken, bir çok üreticinin çiftçi kayıt sistemi gerekçe gösterilerek, ürettiği fındığın üçte biri kabul edilirken; şimdi yandaş ihracatçıya sanayiciye binlerce ton fındığın düşük randıman gösterilerek satılması, devletin milyonlarca zarar ederken yandaşın milyonlarca ekstra kazanca kavuşturulması iddialarının derhal araştırılması gerekir”dedi.
KONU SORU ÖNERGESİYLE TBMM’YE TAŞINDI
CHP Giresun Milletvekili Necati Tığlı, fındık üreticisinin kaderini belirleyen bu konuda, Tarım ve Orman Bakanı Bekir Pakdemirli’nin yanıtlaması istemiyle şu önemli soruları sordu;
1. TMO piyasaya hangi randıman üzerinden, kaç liraya ne miktarda fındık satışı gerçekleştirmiştir? TMO’nun bu bilgileri sektör bileşenleri kamuoyu ile paylaşmamasının makul bir sebebi bulunmakta mıdır? İktidara yakın kesimlerin avantajlı randıman ölçümleri ve fiyatları ile istediği miktarlarda alım yapması mı sağlanmıştır?
2. Her düşük randıman satış fiyatında ne kadar fiyat kırılmasına neden olmaktadır?
3. Belirli standartları karşılamadığı gerekçesiyle geri gönderilen ya da düşük randımanlandırılan fiyatla ürününü satmak zorunda kalan üreticimizin karşılaştığı zorluklar yanında, TMO’nun bu dönemde elindeki binlerce ton fındığı düşük randıman göstererek ve her bir randımanda 1 TL fiyat düşüşüyle milyonlarca kayıpla belirli kesimlere satmasını nasıl değerlendiriyorsunuz? Bu manipülasyon üzerinden kimlere onlarca milyon ek kazanç sağlandığını araştıracak mısınız?
4. TMO’nun elindeki fındığı işleyerek mamul hale getirmeden ve sanayicinin en çok ihtiyaç duyduğu dönemde piyasaya sürmesinin ülkemize ve fındık üreticimize sağlayacağı bir katkı var mıdır? Yoksa iktidara yakın ihracatçılara ve başka ülkelerin fındık sanayicilerine TMO eliyle rant mı sağlanacaktır?
5. Bu satışın aynı zamanda yeni sezon öncesi fiyatların düşük seviyeye çekilmesi için hazırlık yapan lobilere de devlet eliyle bir destek niteliği taşıdığını düşünüyor musunuz? Bu acelenin sebebini üreticimize sağlayacağı katkıyı izah eder misiniz?
Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı Sayın Bekir Pakdemirli tarafından Anayasanın 98. ve TBMM içtüzüğünün 96. Maddelerine göre yazılı olarak yanıtlandırmasını dilerim.
Toprak Mahsulleri Ofisi’nin (TMO) fındık fiyatlarının üretici aleyhine düşmesinin önlenmesi, fiyat istikrarı ve piyasa regülasyonunun sağlanması için devlet adına destekleme alımı yapması fiyatlarının belirli bir süre zarfında yükselmesine katkı sağlamış serbest piyasada 14 TL’den işlem gören fındık fiyatlarının kısa sürede destekleme alım fiyatlarına ulaşmasını sağlamıştır.
Fakat bunun yanında, Giresun kalite fındığın destekleme fiyatının 17 TL bandında açıklanması aslında serbest piyasa koşullarında 20 TL ve üzerinde seyretmesi beklenen fiyatlar için uzunca bir süre tavan fiyat işlevi de görmüştür. Bu sebeple destekleme alımı ve açıklanan taban fiyata yönelik fındık ihracatçılarının bir itirazı olmamıştır.
Sezon başladığında 13-14 TL’den fındığını satmak zorunda kalan üreticinin 2020 yılı başlangıcından sonra 22 TL’den serbest piyasada işlem gören fındık fiyatı karşısında uğramış olduğu kayıp net olarak görülecektir. Bu süreç, üreticilerimizin aslında serbest olmayan piyasanın tekelleşen koşullarına teslim edilmeyeceğini göstermesi yanında destekleme fiyatının düşük belirlendiğine de işaret etmektedir.
TMO’nun 2019 yılı sonunda üreticiden fındık alımını bitirmesi ardından, 1 Mart 2020 tarihinden itibaren stoktaki fındıklarını satma kararı aldığı duyurulmuştur. TMO, satacağı fındıkların fiyatını sivri kalite için 20 lira, levant kalite için 20 lira 50 kuruş ve Giresun kalite için 21 lira olarak belirlemiştir.
Yeni fındık hasat sezonun başlamasına aylar kala verilen bu karardan, kimlerin yararlandığı, hangi fiyatlarla ne miktarda alım yapıldığına ilişkin bilgilerin kamuoyu ile paylaşılmaması belli bir kesimin, büyük fındık ihracatçılarının, hak etmedikleri bir kazanç elde etmesine yönelik bir girişim olduğu iddiaları dikkat çekmektedir. Yabancı sanayicilerin fındığa olan ihtiyacının arttığı dönemde onları rahatlatan, arz-talep dengesinin üretici aleyhine bozulmasına neden olan bir uygulama olduğu ifade edilmektedir.
Hatırlanacağı üzere üreticiden Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS)’de yer alan üretim miktarına göre destekleme alımı yapılmasına bizler ve üreticimiz kota derken, Tarım ve Orman Bakanlığı TMO alımlarında kota uygulaması yok demiştir.
TMO fındık almaya başladığı süreçte randıman ve alım kotası sebebiyle üreticinin yaşadığı birçok sorun hafızalarda tazeliğini korumaktadır. Şimdiyse TMO’nun belirli kesimlere elindeki fındığı düşük randıman göstererek satıyor olması kurumun üreticiye doğru zamanda sağlayamadığı faydayı belirli çıkar gruplarına cömertçe sunduğunu göstermektedir.
20 Lira 50 kuruş ile ihale edilen 1 kilogram Levant Kalite fındığın alıcıya 21 TL’ye maliyeti olacağını düşünecek olursak, 2 kilogram kabuklu fındıktan 1 kg iç fındık elde edeceğimizi varsayarsak maliyeti 42 TL’ye ulaşacaktır. 1,2,3 numara ürünlerden 1 numara fındığın 44 TL olması gerekirken piyasada 40 TL’ye satılması; fakat TMO’nun satış rakamları ve buna yönelik rekor miktarda bir talebin olması izaha muhtaç bir durum olarak dikkati çekmektedir.