Kağızman’a ısmarladım Nobel’i
Nobel Edebiyat Ödülü, tarihinde hiç görülmedik biçimde bu sene bir müzik sanatçısına, Amerikalı müzisyen ve söz yazarı Bob Dylan’a verildi. İsveç Nobel Akademisi, Dylan’ın Amerikan müzik geleneğinde ‘yeni şiirsel anlatımlar yarattığı’ ödüle layık görüldüğünü deklare etti.
Ödülün bu seneki sahibi Bob Dylan, 24 Mayıs 1941'de ABD'nin Minnesota eyaletinin Duluth şehrinde orta sınıf bir Yahudi ailesinin çocuğu olarak Robert Allen Zimmerman adıyla doğdu.
Büyükbabası Zigman Zimmerman ve babaannesi Anna Zimmerman Osmanlı İmparatorluğu döneminde Trabzon'dan, Ukrayna'nın Odessa kentine göç etmiş ve oradan da Yahudilere yönelik katliamlardan ötürü ABD'ye yerleşmişlerdi.
Dylan kendi otobiyografi kitabı olan Chronicles: Volume One'da babaannesinin kızlık soyadının Kırgız olduğunu ve ailesinin Kars Kağızman kökenli olduğunu yazmıştı.
Dylan kitapta, "Büyükannemin ailesi, Ermenistan sınırındaki küçük bir kasaba olan Kağızman'dan. Soyadları Kırgız'mış. Büyükbabamın ailesi de aynı bölgeden geliyor. Deri ve kundura işiyle uğraşıyorlarmış" diyor.
Ünlü müzisyen, büyükannesinin atalarının ise İstanbullu olduğunu belirtiyor.
Dylan, "Gençken Ritchie Valens'in içinde gizemli Türkler ve gökteki yıldızlar dizeleri geçen In a Turkish Town (Bir Türk Kasabası'nda) şarkısını söylerdim. Ve bu şarkı bana Ritchie'nin La Bamba şarkısından daha çok yakışıyor gibiydi" diye de ekliyor.
Bob Dylan, yarım asırdır popüler kültürü etkileyen bir müzik adamı. İlk albümünü 1962'de yayınladı. O sene, hayranı olduğu İngiliz şair Dylan Thomas'tan esinlenerek adını Bob Dylan olarak değiştirdi.
Şimdiye dek 37 stüdyo albümü, 58 single, 11 canlı performans kaydı ortaya koyan Bob Dylan'ın ayrıca resim kitapları var. Albümleri 100 milyonu aşan satış rakamlarına ulaşan Dylan, tüm zamanların en çok satan müzisyenlerinden biri kabul ediliyor. Şarkılarında 'folk'tan 'blues'a, 'country'den 'gospel'e ve rock and roll'a pek çok türün esintileri var. One More Cup of Coffee ve Blowing in The Wind gibi kült şarkılar ona ait. Bunlardan ikincisi, The Times They Are a-Changing ile birlikte Amerikan sivil hakları ve savaş karşıtı hareketler için marşa dönüşmüş durumda.
Dylan'ın aralarında Grammy (12 kez), Golden Globe, Pulitzer ve ABD Başkanlık Özgürlük Madalyası'nın da bulunduğu pek çok ödülü bulunuyor. Ha bu arada En İyi Şarkı dalında bir Oscar'ı da var. Bu ödüllerden sonuncusu ve en sürprizi Nobel Edebiyat Ödülü oldu.
Böylelikle Nobel Edebiyat Ödülü ilk kez müzisyen olarak bilinen birine verilmiş oldu. Bugüne kadar Türkiye'den Nobel alan iki isim var. Biri 2006'da Edebiyat Ödülü'nü almış Orhan Pamuk, diğeri geçen yıl Kimya Ödülü'nü alan Aziz Sancar.
Nobel ödülleri, 1901'den beri, ironik bir biçimde Barış Ödülü de dâhil, malum, dinamitin mucidi Alfred Nobel adına veriliyor.
Bir başka deyişle ödülün daha 20. asrın ilk senesinde verilmeye başlandığı günden beri bir ironinin üzerine temellendiği düşünülürse postmodernizmin her türlüsünün geçer akçe olduğu 21. yüzyılın ilk çeyreğinde bir müzisyenin edebiyat ödülü almasına şaşmamalı. İnternet ve onun bünyesindeki teknolojik devrimlerin kültürde yarattığı -kimilerince tahrifat olarak görülen- değişimle postmodern melezleşmenin çeşitleneceği düşünülürse bundan sonra Akademi'den daha da öngörülemez, teamül dışı kararlar çıkabilir.