Nar Photos | Basın Fotoğrafçılığı Portalı
/ 9 Haziran 2009
Röportaj: Abdurrahman Antakyalı –
“Nar Photos, yirminci yüzyıldan günümüze, dünya üzerinde “saygın” haber ajanslarının ayakta tutmaya çalıştığı haber ve belgesel fotografçılığı geleneğini, ülkemizde de yaşatmak amacını taşıyan gönüllü bir ortaklık , bir fotograf haber ajansıdır. Ajansın fotografçıları , günlük hayatın sıradanlığı içinde “sıradışı olanı”, insanın varolma ve yenilenme
hikayesini kendi özgün bakışları ile kaydetmeyi sürdürürler. Amaç, insanı temel alan her türden toplumsal gelişmeyi foto-röportaj dili ile belgelemektir. Her tür önyargıdan uzak, akıntıya karşı ve engin denizlere yelken açarak. Nar Photos’un her üyesinin, kendi kişisel serüveni ve ajansın kolektif etiği ile biçimlenen özgür üretimi ; ajansın en değerli varlığıdır. Nar Photos’un web sitesi; hızla gelişen bilgi teknolojisinin olanakları ile, iletişim kuruluşları yanı sıra geniş bir kitleye ulaşmanın ilk adımıdır. 17 Ekim 2003 tarihinde İstanbul’da kurulan Nar Photos Fotograf Haber Ajansının üyeleri; Coşkun Aşar, Serra Akcan, Haluk Çobanoğlu, İlker Maga Burcu Göknar, Tolga Sezgin, Kerem Uzel, Mehmet Kaçmaz, Gökşin Varan ve Özcan Yurdalan’dan oluşmaktadır. Nar Photos’dan hizmet alan kuruluşlar arasında National Geographic / Türkiye, National Geographic / Yunanistan, Aksiyon dergisi, Corbis Uluslararası Haber ajansı, Yapı Kredi Kültür Sanat A.Ş yayınları, Geniş Açı Fotograf Dergisi , Elle Magazine (TR), Cornucopia Magazine (TR), Fotograf Vakfı Girişimi, Bianet, The Times (UK), Independent (UK), Boston Globe (U.S.A), Knight Ridder (U.S.A), Womens Wear Daily (U.S.A), Country Homes Magazine (TR), The Gate Magazine (TR), Ulusoy Travel Magazine, Art+Decor Magazine (TR), Enterpreneur Magazine (U.S.A), Radikal Gazetesi, Cumhuriyet Dergi gibi kuruluşlar bulunmaktadır.”
Nar Photos web sitesinden…
Bu oluşum fikri kimden çıktı? Böyle bir oluşumu gerekli kıldığına inandığınız temel noktalar neler?
Nar Photos varolan biçimiyle, haber üretim ve sunum biçimine karşı duran; farklı bir mecrada düşünen ve üreten bir grup fotoğrafçının ‘kolektif’ fikri ile oluştu. Kurucuların fotoğrafla hayatı anlatmaya dair en önemli itirazları ise günümüzde insanlığın gerçek ’macerası’nın ancak zamana yayılan ve nitelikli fotoğrafik hikayeler olan foto-röportajlarla dile getirilebileceğidir.
“Nar Photos” isminin özel bir anlamı var mı?
“Nar Photos” ismi yaşadığımız coğrafyayı anlatan çeşitli imgeler taşır. Şöyle ki eski Yugoslavya topraklarından, Çin’e kadar yayılan ve de Nar Photos’un ‘esas” çalışma alanı olarak gördüğü bu bölgelerdeki dillerin çoğunda nar meyvesi aynı adla bilinir. Nar meyvesinin taneleri ise uyumu ve çoğalmayı ifade ederken, nar kelimesi aynı zamanda kor ateşini simgeler . Bizim içinse bunların tümünü birden…
“Foto-röportaj” ülkemizde pek de yaygın bir fotoğraf türü değil. Uluslararası alanda da eski etkinliğini (basılı yayın organlarında) yitirdiği yönünde görüşler ağırlıkta. Neden “inadına” foto-röportaj?
Bilinir ki 20.yüzyıl boyunca gerek baskı ve fotoğraftaki teknik gelişmeler; gerek haber ajanslarının yaygınlaşması ile basında yaşanan gelişmeler ve “öteki”ni merak etme ve anlama çabası, haber fotoğrafçılığını önemli bir konuma taşımıştır. Zamanımıza değin dünyanın her yerinde insana ve çevresine dair konularda fotoğraf üreten gelenek sahibi ajanslar ile Henri Cartier-Bresson, E.Smith, R.Capa, Koudelka, Sebastiao Salgado gibi fotoğraf ustaları dünyayı anlayıp, yorumlamamıza yardımcı oldular. Eğer onların bu işleri olmasaydı, inanıyoruz ki bugün bir çok şey eksik kalacaktı. Buna karşın 60 yıllardan itibaren TV’nin ölümcül rekabeti ve 80′lerden beri olarak yaşanan adeta ‘Yeni Ortaçağ’ olarak adlandırabileceğimiz sürecin düşünsel ve pratik etkileri, her alanda olduğu gibi haber fotoğrafının gelişimi ve üretimini de negatif anlamda etkilemiştir. Tek başına bu nedenin bile foto- röportajı özgün ve önemli bir anlatım aracı olarak gerekli kıldığına inanmaktayız. Biz yaşadığımız coğrafyanın farkındayız, bir yandan onun değerleri bizi içten içe sarmalarken diğer yandan doğuluların “ulvi amaç”lar, batılıların ise “idealist bakış” olarak tanımladığı haliyle; insana dair gelişmeleri, görsel hikayeler olarak aktarmayı sürdürüyoruz.
Nar Photos üyesi olmak için hangi nitelikler gerekiyor?
Nar Photos, uzun süredir birbirini tanıyan ve bir çalışma pratiğinden beraberce geçen ‘sınanmış’ üyelerden oluşmaktadır. Nar photos, bünyesine katmayı düşündüğü haber fotoğrafçıları için ‘davet etme’ yöntemini benimser. Beraber davranmak ve üretmek insanlığın ortak bir mirası olup, salt geçmişteki bir kurum ya da kişilere mal edilemez görüşünü taşıyoruz. Konu haber ajansları olunca; büyük ajansların geçmiş pratikleri ve bugünkü konumları bize önemli fikirler verse de, biz yoğurdun yine de farklı yeneceğine inanıyoruz.
Nar Photos’ta genel olarak sosyal sorunlara, kent yaşamına ilişkin çalışmalara rastlıyoruz. Çalışmalar bu eksende mi olacak yoksa spor, moda, reklam gibi alanlara ilişkin çalışmalara da yer verilecek mi sitede?
Nar Photos fotoğrafçılarının ‘ticari’ nitelikli çalışmaları -eğer varsa- ajans dışındadır. Nar Photos sadece belgesel ve haber fotoğrafı üretimi için çalışan bir kolektiftir. Ancak yukarıda anılan alanlarda özellikle günümüz medyasının görmek istemediği şekliyle; söz edilen konular ve hikayeler, yaşananları belgelemek adına bizi yakinen cezbediyor. Özellikle popüler kültürün, her şeyi tek insanın başarısına bağlayan “tarifi imkansız” hikayelerinin arka planını anlatmanın bizi çok heyecanlandırdığını söyleyebiliriz.
Freelance kavramı Türkiye’de bir türlü oturamadı. Türkiye’deki yayın organlarına dışarıdan fotoğraf satışı konusunda ne tür zorluklar yaşanıyor? Nar Photos’un bu konudaki saptama ve önerileri neler?
Maalesef ki ülkemizde basın yayın organlarının -yüzyılı aşkın tarihlerine rağmen- halen neye benzedikleri tanımlanamıyor. Tabii ki ilişkileri de.. Batıda tanımlanmış ve kurumlaşmış yapılar; yapılan işin iskeleti açısından çok önemli. Bu tanımlamalar basın yayın organının sahibinden, fotoğrafçıya değin herkesin yetki ve ayrıcalıklarını tanımlar. Ülkemizde sadece son günlerdeki bir gelişmeye değinecek olursak bazılarının konuya ne kadar “densiz” yaklaştıkları düşünülebilir. Son zamanlarda bazı basın yayın kuruluşları, serbest çalışan haber fotoğrafçılarına karşı “sonsuz kullanım hakkı (!)” saçmalığını öne sürerek, onların üretimini sonsuza kadar sahiplenmek istemektedirler.Telif yasaları,etik, sözün özü insanı insan yapan haklar onları çok ilgilendirmiyor gibi.
Ayrıca basın yayın organlarındaki “editör”lük meselesi çoğunlukla ve yaşanan haliyle bıktırıcı bir sürecin ta kendisidir. Özellikle fotoğraf editörlüğünün halen ciddi bir iş olarak görülmeyişi ve basın yayın kuruluşlarında bir kaç örnek dışında, herkesin kendini fotoğraf editörü olarak gördüğü “zengin” bir ortamda iş yapmaya çalışıyoruz. Nar Photos, öncelikle basın ve yayın organlarının sadece ” tek işi o olan kişilerin” mülkiyetinde olması gerektiğine inanır. Uzun vadede ise bu tür yayın organlarında toplumsal yararın birinci önemli hedef
olması sağlanırken, ona ilişkin düzenleme ve toplumsal denetimin şartlarının oluşturulması gerekir.
Serbest çalışan fotoğrafçılara gelince, öncelikle dış ülkelerde rastlanan biçimiyle “freelance” dayanışma örgütleri kurulması, fotoğrafçılara yönelik ‘tekelci’ zihniyetlerle karşı çıkanlara bir güç oluşturabilir. Bu anlamdaki girişimlere destek vermek istiyoruz. Bugüne değin “müşterilerimiz” genellikle yabancı yayın organları olmasına karşın; yurt içinde yeni çıkan telif yasalarını da göz önünde bulundurarak; uğradığımız haksızlıklar karşısında susmak ve uzlaşma yolu aramak yerine, yasal yolları kullanmak arzusundayız. Hatta bu konuda “tanınmış” bir basın yayın organına karşı yasal başvuruyu başlatmış bulunmaktayız.
Sizce Türk fotoğrafının dünya üzerindeki yeri nedir? Uluslararası alanda kimlerle çalışıyorsunuz?
Batili merkezlerin, kendilerini dünya kültürel mirasının sahibi ve takipçisi saymalarının, aynı zamanda diğer ülkelerdeki üretimi ‘değersiz’ görmelerinin bir ‘bilinçaltı’ durumu olduğunun farkındayız. Buna karşın bu kuruluşlarla is birliği içinde ancak katılmadığımız durumları yüksek sesle ve gerekirse tekrarlayarak bir arada yaşamayı arzuluyoruz. Anılan perspektifimizi yitirmeden World Press Photo, Corbis, Bilderberg Photo Agency, The Cover Story gibi benzeri kurumlarla çeşitli düzey ve konularda işbirliği yapmaktayız.
Projelerinizi siz mi finanse ediyorsunuz sponsor desteği kullanıyor musunuz?
Nar Photos fotoğrafçıları bugüne değin kendi projelerini kendi olanakları ile gerçekleştirmelerine karşın; ajans ilkeli ve geliştirici projelerde ‘ortaklasa’ çalışma önerilerin değerlendirmeye alabilir.
← Foto muhabirleri tartışıyor: yurttaş foto muhabirliği