harun reşid - omü sözlük
#105101 • 03:00 13.06.2016 ≈ 03:33
harun reşid, abbasilerin en ünlü halifesidir. onun hükümdarlığı döneminde abbasiler, her alanda başarılı ve zengin bir dönem geçirmişlerdir. harun reşid'in haşmetli yaşamından kesitler binbir gece masalları'na konu olmuştur.
harun reşid, üçüncü abbasi halifesi mehdi'nin küçük oğludur. henüz abbasi halifeliği'nin valisi iken, doğu roma imparatorluğu'na karşı önemli başarılar kazanmıştır. babasının ölümünden sonra, babasına karşı isyan hareketi başlatan ağabeyi hadi'nin halifeliğini, devlet içerisinde bir iç savaşa sebebiyet vermemek için tanımıştır. fakat halife hadi, kendisinden sonra oğlu cafer'i veliaht ilân edince, devlet içerisinde büyük tepki toplamış ve zehirlenerek öldürülmüştür. bunun üzerine harun reşid, 786 yılında halife olarak abbasilerin başına geçmiştir.
harun reşid, devletin başına geçince, baş öğretmeni vezir yaparak devlet işlerini ona ve oğullarına vermiştir. kendisi, hükmü altındaki mısır, yemen ve suriye'de çıkan ayaklanmaları bastırmış, yaptığı seferlerle doğu roma imparatorluğu'nu dize getirmiştir. kalan zamanlarda da bağdat'taki sarayında görkemli bir yaşam sürmüştür. fakat, vezirinin devlet işlerinde büyük beceri göstermesine karşın zamanla oğullarıyla birlikte elde etmiş oldukları servet, devlet içerisindeki çeşitli çevrelerde ve sarayda rahatsızlıklara neden olunca, harun reşid güç kullanarak vezirini değiştirmek durumunda kalmıştır. hükümdarlığının ve halifeliğinin sonraki yılları, sakin ve huzurlu geçmiştir.
halife harun reşid döneminde, ırak ve suriye'de yapılan yeni sulama kanallarıyla tarımsal üretim artırılmıştır. yine, ticareti geliştirecek yol ağı ve güvenliği onun döneminde sıklaştırılmıştır. başkent bağdat, çok büyük bir ticaret ve kültür merkezi durumuna gelmiş, islâm dünyasının her tarafından bilim, düşünce, edebiyat ve sanat insanları bağdat'a akın etmişlerdir. yunanca, latince ve süryanice yazılmış klasik bilim ve felsefe eserlerinin arapçaya tercümeleri yapılmıştır. fakat, sonraki yüzyıllarda hülagü han önderliğinde gerçekleşen moğol istilâsıyla, bağdat'ta bulunan bu birikim maalesef büyük ölçüde yok edilmiştir.