Hacı Veyis Efendi | Konya'nın Velileri, Alimleri ve Hocaları
1858 yılında Konya Karatay Yarma Bucağı, Şatır köyünde dünyaya geldi. Köy eşrafından Mustafa Efendi’nin oğludur. İlköğrenimini ve hıfzını Sedirler Sibyan Mektebi’nde Bekir Efendi’dentamamlayarakhafız oldu. Daha sonra da, Konya’nın meşhur âlimlerinden Aladağlı Hoca’nın derslerine devam etti ve ondan icazet aldı. Aşere, takrip ve tecvit derslerini de Hacı Fettah Kabristanı’nda metfun Kazanlı Medresesi müderrisi, Büyük Çimili Hoca olarak tanınan Şeyhü’l-kurra Ahmet Efendi (Vefatı 1908) den aldı. Şatırlı Hacı Mehmet Efendi’nin damadı olan Hacı Veyis Efendi, gereken imtihanları vererek, Hacı Adil Efendi’nin kurmuş olduğu Adliye Medresesi’ne müderris oldu. Adil Efendi’nin oğlu Mehmet Zari Efendi’nin 1904 yılında ani vefatı ile medresenin idaresi tamamen kendisine kaldı. Burada, başta oğulları Mustafa Efendi ile İbrahim Efendiler olmak üzere Dülgerzade Mevlüt Efendi ve Hattat Mustafa Efendi gibi pek çok talebe yetiştirdi.
Bir ara da Islah-ı Medaris’te oğulları Mustafa ve İbrahim Efendilerle birlikte Kur’an-ı Kerim hocalığı’nda bulundu.
Medreselerin kapatılmasından sonra, adıyla anılan Dolav Camii’nin imam ve hatipliği görevini üstlendi. Vefatına kadar bu görevi devam etti. Kur’ân ve din dersleri okutmanın yasak olduğu dönemlerde merhum, gizli gizli çocuk okuttu ve bu yüzden de, zaman zaman takibatlara uğradı.
Ahlâk-ı Muhammedî ile muttasıf olan merhum, züht ve takvasıyla tanındı, örnek bir hayat yaşadı. Geçimini köylerindeki tarlaları bizzat ekip kaldırarak sağladı, kimseye muhtaç olmadı.
Ahlâkını ve örnek yaşantısını ortaya koyan pek çok hatırası hâlâ nesilden nesile aktarılır. Bunlardan birisi şöyledir:
Hacı Veyis Efendi, Konya’nın büyük hocalarının da bulunduğu bir yere davet edilmiş. Yemekte Büyük Aksekili Mehmet Emin Efendi de varmış. Hacı Veyis Efendi yemekten sonra cebinden çıkardığı kitabın önemli gördüğü birye-rini okumaya kalkınca, Aksekili Mehmet Emin Efendi sinirlenerek:
“- Hoca sen de iki laf konuşturmazsın! O kitap hepimizde var. Lâzım olduğunda açar bakarız.” gibi lafar etmiş.
Hacı Veyis Efendi, bir kaç gün sonra, evlerine komşudan üzeri çörek otlu güzel bir çalma yoğurt geldiğini görmüş. Hanımının adı “Fatma” olduğu hâlde ona “Muhsine” diye hitap edermiş.
“Hay Muhsine! Geçenlerde Aksekili Hoca’yı gücendirdik. Şu yoğurdu çıkıla da ona gö-türeyim.” der.
“Yoğurdu ben taşıyım.” diye lafa karışmış.
– Mustafa Sabri Küçükaşçı, “Hacıveyis (Kurucu) Efendi”, Konya Ansiklopedisi, 2012 s.4/94-95