Harun Can Şerbetçi Yazdı... - Düzce Postası - Düzce'nin En Çok Okunan Gazetesi Yerel Haber Spor
Köşe Yazıları 13.05.2019 - 13:48:38
DÜZCE’DE her geçen gün artan zincir marketler, küçük esnaf ve sanatkarın bir bir dükkanlarına kepenk vurmalarına yol açıyor. Market deyince geniş bir alanı kapsaması gerekirken, normal çapta dükkanlarda bile şube açan bu zincir marketler artık bu işin tadını fazlasıyla kaçırdı.
Türkiye’nin Düzce ölçeğinde hiç bir ilinde bu kadar çok zincir market şubeleri yoktur. Artık yerlisiyle- Türkiye çapındaki marka firmalarıyla Düzce’nin en ücra mahallelerinin sokaklarına kadar her yerde açılan bu market zincirlerine başta belediyemiz olmak üzere birileri dur demeli. Şehrin herhangi bir yerinde araç park yeri bile olmayan bu marketler Düzce’nin küçük esnafını- sanatkarını bitirme noktasına getirdi.
ADAM BELEDİYE’NİN HEMEN YAKININDA DUBALARI KALDIRIYOR
Belediye arkasında, Cedidiye Cami yanında şubesi bulanan bir zincir market, kaldırıma araç çıkmaması için koyulan metal dubaları bile sökmeye cesaret etmiş. Dubaları daha önce mağaza içinde görenler varken, şimdi ortada olmadıkları ifade ediliyor. Şehir merkezinde birçoğunun müşterisi kaldırımlara araç park ediyor. Bazı zincir marketlerin tedarik kamyonları yük indirip bindirirken kaldırım taşlarını bile kırıyor. Her istedikleri yere mağaza açan bu zincir marketlerde fiyatlar da farklı farklı.
Her çeşit ürün bulunduran, et- tavuk ve buna sebze- meyve dahil, hatta kırtasiye, bijuteri, konfeksiyon ve ayakkabıdan iç çamaşırına kadar aklınıza gelen her şeyi satan bu zincir marketler, Düzce esnafına ve sanatkarına yaşama hakkı vermiyor.
Düzce’de geleneksel bakkal ve benzeri yiyecek-içecek satanlar ile tuhafiye türü ürünler, ayakkabı- çanta, bijuteri, çorap-mendil, et ürünleri gibi şeyler satarak yaşama savaşı veren Düzceli dükkanların bir bir kapanmasına çare aranmalı.
PAZARYERLERİNİ VE KÖYLÜYÜ BİTİRDİLER
Dahası da var: Perşembe-Pazartesi- Salı ve Cumartesi günü kurulan geleneksel pazaryerlerini bile bitirme noktasına getiren bu zincir marketler nedeniyle Düzceli sebze üreticisi köylülerimizin de ekmek kapasını kapattıklarına şahit oluyoruz.
Halbuki bu Avrupa ülkelerinde böyle değil. Bu tür zincir marketler şehir dışında olur ve geniş bir park alanları dahi vardır.
Hatta bir il bunu Avrupa ülkeleri gibi yaparak şehir içlerine sokmuyor. Bir çok belediye de çok sayıda zincir marketlerin şehir içinde sıkça şube açmalarına engel olup, kendi esnaf ve sanatkarını ve pazarcı esnafı ile üretici köylüsünü kolluyor.
DÜZCE’DE HER YER SERBEST
Bizim Düzce ise bu zincir marketlerin adeta çiftliği gibi. Düzce’de market işi iyice ayağa düştü.
Bunların bazıları servis aracı da kullanmıyor. Onun yerine mahalle- sokak arasında boş buldukları dükkanları ucuza kiralayıp servis maliyetinden kurtuluyorlar.
Böyle olmaz ki. Servis aracın yok. İş-Kurdan aldığı devlet destekli, mesai mefhum gözetmeden asgari sayıda personelle işi götürenler bile var. Bir kaç kasiyer olması gerekirken bir kasiyerle para kazananlar da var.
DÖKÜNTÜ ÜRÜN SATAN BİLE VAR
Şahit olduğum bazı zincir mağazalar var. Örneğin taze fasulye veya bu tür ürünlerin tezgahtaki fiyatı farklı. Yine aynı ürünün iyisini ayıklayıp, artanı çöpe atmaları gerekirken, bir sebze kasasına doldurup mağaza içinde yere koyarak biraz daha fiyat indirip alım gücü zayıf olan vatandaşlarımıza satan zincir market mağazalar var. Artık trafik ışıkları önüne kadar her yerde mağaza açan bu zincir marketlere her istedikleri yerde ruhsat verilmemeli. Peşin para veya kredi kartıyla çalışan bu zincir mağazalar, parası olmayana veresiye satan Düzceli esnafları ve sanatkarların önünü kesmek için indirim adı altına kampanyalar düzenleseler de fiyatları bizim esnaf ve sanatkarımızdakilerinden farklı değil.
Israrla söylüyorum: Türkiye’nin bizim gibi ölçekte hiç bir ilinde bu kadar çok ve her istedikleri yere mağaza açan zincir market yok.
Araştırın! Bolu iline sorun, diğer bizim gibi illere sorun. Var mı bakalım bakkal büyüklüğünde bir binada her istedikleri yere mağaza açılan bir başka şehir?
ŞEHİR İÇİ TRAFİĞİ VE KALDIRIMLAR FELÇ
Şehir içinde trafiği bile aksatma noktasına gelen, kaldırımları da hem tedarik araçlarıyla, hem müşterilerinin araçlarıyla bu kadar işgal edilen bir il var mı?
Bunların birçoğu vergisini bile Düzce’ye ödemiyor. Bu zincir marketlerin çokluğu ve uzaklıkları yüzünden denetlenmelerinin de zor olduğunu düşünüyorum.
Sık, sık etiket değiştiren bu zincir marketlerin sürekli denetlenmesi gerektiğini de düşünüyorum. Hatta, raf fiyatı ayrı, kasa fiyatı ayrı olduğu öne sürülen zincir market mağazaların olduğu da sıkça dile getiriliyor.
Düzce Bakkallar, Bayiler ve Büfeciler Odası bir spot hazırlayıp vatandaşa sesleniyor sosyal medya üzerinden. Esnaf ve sanatkar yaşatılsın diye. Güzel bir düşünce ama yeterli değil.
Benim, daha önce de bu konuya değindiğim bir yazım vardı. Önceki günlerde DESOB Başkanı Mustafa Kayıkçı da bu soruna değinmiş.
AİDAT ALACAK ESNAF- SANATKAR VE ÜRETİCİ KALMAYACAK
Bence, DESOB başta olmak üzere tüm odaların bir araya gelip, bu konuyu Belediye Başkanı Dr. Faruk Özlü ile görüşmeleri, çare aranması ve tedbir alınması lazım. Hatta bu heyete Düzce Ziraat Odası Başkanı Ramazan Östürk de dahil olmalı. Belediye, iyice çığırından çıkan bu zincir market işine dur demeli. Vergisini, Bağ-Kur primini ve oda aidatını Düzce’ye ödeyen esnafımıza, sanatkarımıza ve üretici köylümüze sahip çıkın.
Kısacası; burası büyük şehir değil. Küçük esnaf sanatkar ve köylümüzün gücü ne kadar? Geleneksel bakkalı, esnafı ve üreticiyi yaşat ki senin de oda olarak aidat ve vergi istemeye yüzün olsun. Bu gidişle aidat ve vergi alacak esnaf, sanatkar ve köylü üretici kalmayacak. Benden söylemesi.
Sayın Şerbetçi yazınız çok doğru bu konu uzun zamandır gündemde MARKET yasası mecliste bekliyor.Esnaf sanatkarlar kooperatifinden tepki yok.Türkiyenin her mahallesinde hergün yenileri açılıyor.Kanunen haftanın bir günü tatil yapsınlar dendi o da çıkmadı.En ücra köylere kadar şubeleri var.Yazlık yerlerde her mahallede 100 metre arayla bir sürü mini şube açıyorlar.Market kanunu acilen çıkmalı.
İ.H.GÜRBÜZ - 14.05.2019