Nıu-İorkdaky hüjümi amala aşyrmakda güman edilıän özbek raıaty saklanansoň Tramp immigrantlaryň “berk” barlanmagyny tabşyrdy
Hüjümi amala aşyrmak üçin ulanylan ıük furgon ulagy.
31-nji oktıabrda Nıu-İorkda amala aşyrlan “terror hüjüminde” güman edilıän özbek raıaty polisiıa tarapyndan tussag edilensoň Birleşen Ştatlaryň prezidenti Donald Tramp immigrantlaryň has berk seljerilmegini tabşyrdy.
Şeıle ganly hüjüm 2001-nji ıylyň 11-nji sentıabryndan bäri Nıu-İorkda ilkinji gezek amala aşyrylıar. Şeıle-de, soňky döwürlede İewropada edilıän ulagly hüjümler Birleşen Ştatlarda ilkinji gezek amala aşyrylıar
“Men ıaňyja Içeri işler gulluklarymyza Berk Barlag Programmasyny güıçlendirmegi tabşyrdym. Syıasy taıdan dogry hereket etmek oňat, ıöne beıle ıagdaıda däl” diıip, Tramp özüniň Twitter hasabynda ıazdy. Ondan ozal Tramp Twitterde hüjümiň “bir syrkaw telbe” tarapyndan amala aşyrylandygyny jar edipdi.
Nıu-İork polisiıasynyň habar bermegine görä, güman edilıän öňki “Twin Towers” we “Bütindünıä söwda merkeziniň” binalarynyň ıerleşen ıerinde tigir ıodasyndaky tigirli we pyıada ötegçileri öldürmek üçin ıük furgon ulagyny kireıine alyp ulanypdyr. Güman edilıän adamy polisiıa gulluklary wakanyň bolan ıerinde ıaralap tussag astyna alypdyrlar.
Dürli media maglumatlarynda polisiıadaky çeşmelere salgylanylyp, güman edilıäniň 29 ıaşly öbek raıaty Saıfulla Habibullaıewiç Saipowdygy, onuň Birleşen Ştatlara 2010-njy ıylda ıaşamaga gelendigi habar berildi.
Şaıatlaryň aıtmagyna görä Saipow kireıine alan ulagy bilen pyıadalary ıenjip, mekdep awtobusyna baryp uransoň köçelerde “guduzlan ıaly” “Allahu akbar” ıa-da “Hudaı beıikdir” diıip bagyryp çabrapdyr.
Häkimiıetler Saipowyň “ıalňyz möjek” hüjümine çalym edıän gyrgynçylygy amala aşyrmakda ıeke-täk güman edilıän adamdygyny aıdıarlar. Media habarlarynda aıdylmagyna görä, derňewçiler Saipowyň ulagda taşlap giden ‘hüjümi “Yslam döwleti” (‘YD’) ekstremist toparynyň adyndan ıerine ıetirendigini’ öňe sürıän hatyny tapypdyrlar.
Şäheriň häkimi Bill de Blasio heläkçilikli hüjümiň yzıany geçiren metbugat ıygnagynda “Bu hüjüm terror hüjümidir. Bu hüjüm bigünä raıatlara, özlerine nämäniň gelip urjagyndan bihabar ıöräp barıan ıönekeı adamlara edilen züwwetdin gorkaklaryň terror hüjümidir” diıdi.
Birleşen Ştatlarda ıaşaıan özbegistanly immigrant Mirrahman Muminow Azat İewropa/Azatlyk Radiosyna beren gürrüňinde Saipowy tanaıandygyny, onuň 2013-nji ıylda Florida göçüp gelmezinden ozal Ohaıonyň Akron etrabynda ıaşandygyny we köp ıyllardan bäri ıük ulagy sürüjisi bolup işländigini aıtdy.
Muminow Saipowyň aıalynyň, iki çagasynyň bardygyny we onuň daşkentlidigini gürrüň berdi. Ol güman edilıäni “birhili gaharjaň” diıip suratlandyrdy, ıöne onuň Florida göçmezinden ozal o diıen dindar bolmandygyny aıtdy.
Muminow Saipowyň internet arkaly radikllaşan bolmagynyň ahmaldygyny aıtdy. Şonda-da, Muminow hiç kimiň Saipow terror hüjümini amala aşyrmaga “ukyplydyr” diıip pikir etmändigini gürrüň berdi. Ol özüniň “şok” bolandygyny we “onuň aňynda haısy arwahyň jyrtlandygyny” göz öňüne-de getirip bilmändigini aıtdy.
Uber ıaıradan beıanatynda Saipowyň hüjümden ozal sürüji bolup işländigini mälim etdi. Bu kompaniıa “biderek zorlugyň özüni elheder edendigini” we Saipowa Uber tilsimini ulanmagy gadagan edendigini habar berdi.
Saipowyň geçen ıyl Missuride köçe-ıol hereketiniň düzgünlerini bozmakda aıyplanyp, saklanandygy habar berilıär.
Birleşen Ştatlaryň Içeki howpsuzlyk departamentiniň, ıagny Içeri işler ministrliginiň metbugat wekili Manhattanda bolan hadysany “aç-açan terror hüjümi” diıip häsiıetlendirdi.
Häkimiıetler hüjümde wepat bolan sekiz adamyň arasynda bäş argentinaly we bir belgiıalynyň bardygyny aıdıarlar.
Tiz-kömek gulluklarynyň maglumatynda hüjümde 12-den köp adamyň ıaralanandygy, olardan 11-niň ıagdaıynyň agyr däldigi aıdylıar.
Polisiıanyň maglumatynda güman edilıäniň hüjümde Nıu Jersi Içerki ulag ambaryndan kireı alan ıük furgonyny ulanandygy aıdylıar. Ol ıük ulagy urduransoň elinde ıasama ıarag diıilıänler bilen görkezilıär.
NBCNewYork.com saıtynda goılan wideoda Saipow köçede ıük ulagyny urduransoň elinde ‘peıntbol’ ıaragy we “BB” sapançaly, ıagny howa ıaragy bilen görkezilıär.
Häkimiıetler polisiıa gullukçylarynyň Saipowy wakanyň bolan ıerinde atyp ıaralandygyny, tussag astyna alandygyny we ony Nıu-İorkuň “Bellevue” hassahanasyna äkidendigini aıdıarlar. Ol ıerde güman edilıäniň agyr bolmadyk garyn ıarasy bejeriler.
Nıu-İorkuň häkimi Andrıu Kuomo wakany “ıalňyz möjek” hüjümi häsiıetlendirdi we munuň “has giň göwrümli hüjümiň bir bölegidigini” görkezıän subutnamalaryň ıokdugyny aıtdy.
Kuomo Nıu-İorkuň aeroportlarynda, köprülerinde, tunellerinde we köpçülikleıin tranzit ulgamlarynda howpsuzlygy pugtalandyrmagy tabşyrdy. Şeıle-de ol “azatlygyň we demokratiıanyň” hormatyna Bütindünıä söwda merkeziniň depesindäki çyralaryň gyzyl, ak we gök reňklerde ıakylmagyna görkezme berdi.
İewropadaky birmeňzeş hüjümler
Şuňa meňzeş ulagly hüjümler geçen ıyl İewropada onlarça pyıada ötegçiniň ölümine getiripdi.
Şondan bäş aı soňra YD-a wepalylyk kasamyny içen tunisiıaly bosgun Berlinde “Roždestwo” baıramçylygy üçin guralan bazardaky mähelläniň üstüne ıük ulagyny sürüp 12 adamy öldüripdi we 48 adamy ıaralapdy.