Arşiv (November 2008) 84 83 82 81 80 79 78 77 76 75 74 73 72 71 70 69 68 67 66 65 64 63 62 61 60 59 58 57 56 55 54 53 52 51 50 49 48 47 46 45 44 43 42 41 40 39 38 37 36 35 34 33 32 31 30 29 28 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 > Film
Yö­netmen: Jacques Deschamps
Oyuncular: Alican Yücesoy, Ahu Türkpençe
Ya­pım: Türkiye, 2008
Din­le Ney­den, 1798 Os­man­lı-Fran­sız Sa­va­şı’nın yak­laş­tı­ğı gün­ler­de, İs­tan­bul’da ba­rış ara­yan bir avuç in­sa­nın ça­ba­la­rıy­la, iki genç Sa­ray men­su­bu ara­sın­da ya­şa­nan duy­gu­sal iliş­ki­yi, genç bir Mev­le­vi der­vi­şi­nin gö­zün­den an­la­tı­yor. Mev­le­vi­ha­ne def­ter­le­ri­ni tut­mak­la gö­rev­li der­viş, ay­nı za­man­da es­ki bir Os­man­lı Pa­şa­sı olan Nu­ri De­de Efen­di’nin hiz­me­tin­de­dir. De­de Efen­di ve onun es­ki dos­tu olan ba­zı Fran­sız dip­lo­mat­lar yak­la­şan har­bi ön­le­me­ye ça­lış­mak­ta­dır. Gay­ri res­mî ola­rak sür­dü­rü­len bu ça­lış­ma, Sul­tan II­I. Se­lim’in kız kar­de­şi Bey­han Sul­tan’a ait Sa­hil­sa­ray’da ger­çek­leş­ti­ri­lir. Ra­hat­sız­la­nan De­de Efen­di’ye, dip­lo­ma­tik mü­za­ke­re­ler sı­ra­sın­da eş­lik eden Sa­ray Ta­bi­bi Ha­lil ile Bey­han Sul­tan’ın yar­dım­cı­sı Gül­ni­hal Kal­fa ara­sın­da ya­şa­nan duy­gu­sal ya­kın­laş­ma, De­de Efen­di’yle bir­lik­te Sa­hil­sa­ray’a ge­len genç der­vi­şin def­te­ri­ne Hz. Mev­la­na’dan söz­ler­le yan­sır.
Fil­min ya­pım­cı­sı Öz­kul Eren’in gön­lü­ne hi­ka­ye­nin ate­şi çok da­ha ön­ce düş­müş ol­sa da Din­le Ney­den’in ha­zır­lık­la­rı­na 2006 yı­lın­da baş­la­dı. Fil­min se­nar­yo­su, Tuğ­rul İnan­çer, Prof. Dr. Meh­met İp­şir­li gi­bi bir­çok uz­ma­nın da­nış­ma­lı­ğın­da ha­zır­lan­dı. 2008 Yı­lı Fran­sa Ulu­sal Ti­yat­ro Mer­ke­zi’nin teş­vik ödü­lü­ne la­yık gö­rü­len Se­def Ecer ve Ce­sar Se­nar­yo Ödü­lü’nün 2007 yı­lın­da­ki sa­hi­bi ve Fran­sa’yı Os­car’lar­da tem­sil eden film In­de­ge­nes’in ya­za­rı Oli­vi­er Lo­rel­le’in kat­kı­la­rıy­la 2 yı­la ya­kın bir sü­re­de se­nar­yo­ya son şek­li ve­ril­di. Fil­min yö­net­men­li­ği­ni, Uyu­yan Su­dan Kork fil­miy­le ta­nı­nan Fran­sız Jac­qu­es Desc­hamps üst­len­di.
Din­le Ney­den, her şey­den ön­ce Türk si­ne­ma­sı­nın “ta­ri­hî film çe­ke­me­me” so­run­sa­lı­nı, ge­rek hay­ran­lık bı­ra­kan za­rif ve şık kos­tüm­le­ri ve dö­ne­mi çok iyi yan­sı­tan de­kor­la­rıy­la tek­nik an­lam­da, ge­rek­se de geç­miş­te­ki her şe­yi müp­te­zel ola­rak de­ğer­len­di­ren res­mî ide­olo­ji­nin ya da or­yan­ta­list yak­la­şı­mın tu­zak­la­rı­na düş­me­den, ta­rih­le sağ­lık­lı bir ün­si­yet ku­ra­bil­miş içe­ri­ğiy­le aşa­bil­miş bir ya­pım.
Si­ne­ma­sal za­ma­nı ade­ta “is­tis­mar eden” Holl­ywo­od’un, si­ne­ma zev­ki­ni şe­kil­len­dir­di­ği bir­çok iz­le­yi­ci­ye ağır ge­le­bi­le­cek; ama tıp­kı se­na­ris­ti Ay­şe Şa­sa’nın Türk si­ne­ma­sı üze­ri­ne de­ğer­len­dir­me­le­rin­de vur­gu­la­dı­ğı gi­bi bu top­rak­la­ra öz­gü bir za­man ve me­kan di­li­ni si­ne­ma­ya yan­sıt­ma ça­ba­sın­da­ki Din­le Ney­den, bu nok­ta­da önem­li bir adım atı­yor.
Ay­şe Şa­sa’nın Ye­şil­çam Gün­lü­ğü’nde “Biz Türk si­ne­ma­cı­la­rı göz­le­ri­mi­zi Ame­ri­kan ve Av­ru­pa film­le­ri­nin gös­te­ril­di­ği ek­ran­lar­dan, ken­di top­lu­mu­mu­zun, ken­di kül­tü­rü­mü­zün ürü­nü olan kök­lü sa­nat ge­le­nek­le­ri­ne ne va­kit çe­vi­re­ce­ğiz? Bu top­lum­da, bir­çok baş­ka top­lum­lar­da­ki­ler­den fark­lı, çok öz­gün bir za­man/me­kan du­yar­lı­ğı ol­du­ğu­nun bi­lin­ci­ne ne va­kit va­ra­ca­ğız?” şek­lin­de­ki kay­da de­ğer so­ru­la­rı­na sa­mi­mi ve esas­lı bir ce­vap ara­yı­şı ni­te­li­ğin­de Din­le Ney­den. / Hilal Turan
Senaryo: Larry ve Andy Wachowski
Oyuncular: Natalie Portman, Hugo Weaving
Yapım: ABD, 2005, 132 dk.
Mat­rix üç­le­me­siy­le si­ne­ma­da tek­nik an­lam­da ade­ta bir dö­nüm nok­ta­sı oluş­tu­ran Wac­hows­ki bi­ra­der­le­rin ya­pım­cı­lı­ğı­nı üst­len­di­ği son film­le­ri V for Ven­det­ta, Alan Moo­re’un ya­zıp Da­vid Lloyd’un çiz­di­ği ay­nı ad­lı çiz­gi ro­man­dan be­yaz­per­de­ye uyar­lan­dı. Ge­le­ce­ğin İn­gil­te­re’sin­de ge­çen hi­ka­ye­de, te­rör olay­la­rın­da bü­yük ka­yıp­lar ver­dik­ten son­ra kur­tu­lu­şu bas­kı­cı bir yö­ne­tim­de bu­lan İn­gi­liz hal­kı­nın, 1605’te İn­gi­liz Par­la­men­to Sa­ra­yı’nı ha­va­ya uçur­ma gi­ri­şi­min­de bu­lu­nan Guy Faw­kes’ın mas­ke­si­ni ta­şı­yan V isim­li bir kah­ra­ma­nın ey­lem­le­riy­le ger­çe­ğe uya­nı­şı­nı an­la­tır. Öz­gür­lük­le­rin kor­ku­la­ra kur­ban edil­di­ği bas­kı­cı re­jim, Hit­ler’in Al­man­ya’sı­na ol­du­ğu ka­dar, 11 Ey­lül son­ra­sı dün­ya­ya da gön­der­me­ler ya­par. An­cak film­de sert bi­çim­de eleş­ti­ri­len fa­şiz­me kar­şı öne sü­rü­len sa­de­ce anar­şizm­dir. Hu­go Wea­ving ve Na­ta­li­e Port­man’ın mü­kem­mel oyun­cu­luk­la­rı ve de­rin­lik­li di­ya­log­la­rıy­la V for Ven­det­ta, ar­şi­vi­niz­de mu­hak­kak yer al­ma­sı ge­re­ken sar­sı­cı bir ya­pım. / Hilal Turan
Oyuncular: Yavuz Bingöl, Hatice Aslan
Yapım: Türkiye, 2008, 110 dk.
İş ada­mı olan Ser­vet, son ge­nel se­çim­ler­de adı be­lir­siz bir mu­ha­le­fet par­ti­sin­den aday­lı­ğı­nı ko­ya­cak­ken, fai­li meç­hul bir ci­na­yet­le suç­la­nır. Ken­di­si­ni ak­la­ya­bil­mek için şo­fö­rü Eyüp’e pa­ra kar­şı­lı­ğı ya­lan söy­le­te­rek ken­di­si ye­ri­ne hap­se gir­me­si­ne ne­den olur. Ser­vet’in yol­la­dı­ğı pa­ra, Eyüp ha­pis­tey­ken ka­rı­sı Ha­cer ve oğ­lu İs­ma­il’in ha­yat­la­rı­nı de­vam et­tir­me­le­ri­ne yar­dım­cı olur. An­cak Ser­vet ilk kar­şı­laş­ma­la­rın­da Ha­cer’den hoş­la­nır ve ta­vır­la­rıy­la bu ha­li­ni kar­şı ta­ra­fa açık­ça bel­li eder. Ka­dı­nın ye­ni­den keş­fe­dil­miş­çe­si­ne Ser­vet’in yak­la­şım­la­rı­na ce­vap ver­me­si, oğ­lu İs­ma­il ta­ra­fın­dan fark edi­lir. İs­ma­il, an­ne­si­nin yap­tık­la­rı­nı gör­mez­den ge­lir; ama için­de­ki kin gün­den gü­ne bü­yür. Eyüp’ün ha­pis­ten çık­ma­sıy­la Ser­vet’in son­lan­ma­sı­nı is­te­di­ği ya­sak iliş­ki, Ha­cer ta­ra­fın­dan kar­şı ko­nul­maz bir tut­ku­ya dö­nü­şür. Ser­vet’in öl­dü­rül­me­si, has­ta­lık­lı bağ­lı­lı­ğıy­la gö­zü ka­ra­ran Ha­cer’in dur­ma­sı­nı sağ­la­yan tek şey olur. İş ada­mı­nın ölü­mü, İs­ma­il’i ka­til, an­ne­yi suç­lu ilan eder­ken; ba­ba­ya da yok­lu­ğun­da olan­la­rı özet­ler. Üç in­sa­nın bir za­man­lar bir­bir­le­ri­ni gör­mez­den ge­le­rek ra­hat­ça ya­şa­dık­la­rı ev, ar­tık sı­ğa­ma­dık­la­rı da­ra­cık bir me­kâ­na dö­nü­şür.
“Bu ödü­lü bi­ri­si­ne it­haf et­mek is­ti­yo­rum... Tut­kuy­la sev­di­ğim yal­nız ve gü­zel ül­kem Tür­ki­ye’ye...” söz­le­ri ile Can­nes Film Fes­ti­va­li’nde dik­kat çe­ken Nu­ri Bil­ge Cey­lan, son fil­mi Üç May­mun ile En İyi Yö­net­men Ödü­lü’ne de­ğer gö­rül­müş­tü. Se­nar­yo­su iti­ba­rıy­la bir Ye­şil­çam me­lod­ra­mı olan film, ai­le ve na­mus kav­ram­la­rı­na da­ha mo­dern bir çer­çe­ve­den ba­kı­yor. Az di­ya­log kul­la­nı­lan film, mi­zan­sen yar­dı­mı ile güç­lü kı­lı­nı­yor. Kar­şıt duy­gu­lar ve tep­ki­le­ri des­tek­le­yen gök­yü­zü, ya­şa­dık­la­rı me­kân ile bir bü­tün oluş­tu­ran ka­rak­ter­ler ve ka­rak­ter­le­rin için­de bu­lun­duk­la­rı ruh hal­le­ri ile Üç May­mun mah­rem ve kir­le­til­miş ola­nı res­me­di­yor. Suç ve suç­lu­luk kav­ram­la­rı­nı ir­de­le­yen film­de, Ha­cer’in Ser­vet’le olan ya­sak iliş­ki­si, Eyüp’ün se­çim­le­ri ve İs­ma­il’in ci­na­ye­ti, fil­mi bi­rey­sel bu­na­lım­lar­dan ko­par­tıp top­lum­sal bir ze­mi­ne sü­rük­lü­yor. İçer­di­ği gön­der­me­ler­le, yö­net­me­nin di­ğer film­le­ri­ne kı­yas­la da­ha po­li­tik bir kim­li­ğe sa­hip olan Üç May­mun, renk­len­dir­me­si ile de kur­gu­sal ama ay­nı za­man­da es­te­tik bir at­mos­fer oluş­tu­ru­yor. Son fil­mi, Nu­ri Bil­ge Cey­lan si­ne­ma­sı­nın yük­se­len çiz­gi­si­ni bir adım da­ha öte­ye gö­tü­rür­ken si­ne­ma­mız için de şüp­he­siz bir gu­rur kay­na­ğı ol­du. An­cak açık­la­ma­sın­da adı ge­çen yal­nız ve gü­zel ül­ke­si­nin net­li­ği, fil­min­de cüm­le­sin­den da­ha si­lik ka­lı­yor. Ana­va­ta­na ar­ma­ğan edil­miş bir film, di­ğer ül­ke­le­rin de ra­hat­lık­la ken­di va­tan­la­rı­na ar­ma­ğan ede­bi­le­ce­ği ka­dar or­tak bir kim­li­ğe mi sa­hip ol­ma­lıy­dı di­ye dü­şü­nü­yor in­san. / Esra Bulut
Dünyanın Merkezine Yolculuk / Journey to the Center of the Earth Sayı:63 / August 2008
Sonsuzluk ve Bir Gün DVD / Eternity and A Day Sayı:63 / August 2008
Türk Sineması Görsel Hafıza Projesi Sayı:63 / August 2008
Kelebek ve Dalgıç DVD / The Diving Bell And The Butterfly Sayı:62 / July 2008