-Bu yazı, sözü edilen Kız Kardeşler filmi hakkında hiçbir sürprizbozan (bir diğer deyişle spoiler) içermemektedir.
Üç gündür Emin Alper’in Kız Kardeşler filmi üzerine düşünüyorum. Çok güzel bir şarkı keşfedip âşık olduğum zamanlardaki gibi oldum. Başka hiçbir şey yapmadan tekrar tekrar bu filmi izlemek istiyorum. Konuşmak istediğim tek konu bu film. Ve dinlemek istediğim tek şarkı da bu filmin şarkısı.
Buyurun. Belki bu yazıyı Kız Kardeşler filminin final sahnesinde çalan ve film ile muazzam bir uyum yakalamış olan -başta şarkı dedim ama aslında bir ninni- şu nadide eser eşliğinde okumak istersiniz.
Uzun zamandır bu kadar güzel bir Türk filmi izlememiştim. Bizim yapımlarımızda maalesef filme ayrılan bütçeyi gişede karşılama kaygısı olduğu için ne senaristler ne de yönetmenler anlatmak istedikleri hikâyeler konusunda özgür davranabiliyorlar. Hepsinde seyircinin reaksiyonunu hesaplayıp o şekilde bir film meydana getirme endişesi var. Ama ironik olan da şu ki; her zaman, gişede de, festivallerde de en büyük başarıyı getiren hesap kitap yapılmadan çekilen filmler olur. Çünkü insan ancak o zaman ortaya özgün bir şey koyabilir. Özgün… Ve gerçek.
Anlatıcı, kendi gözlemlerinden, hislerinden, yani toplamında heybesinde biriktirdiklerinden faydalanarak bir hikâye ortaya koyarken sahici olur ancak. Hesap kitapla yapılan, içine şunu da koyalım, bak şu oyuncu, şu hikâye, şu duygu kesin tutar denilerek tasarlanan işler, “tutmuş” olsa dahi öyle büyük büyük etkiler uyandıramadan ufak çapta bir rüzgâr estirip geçer giderler. Gerçek anlamda fırtınalar koparmayı başaranlarsa, sözünü ettiğim Kız Kardeşler filmi gibi sahici bir dertle, bir taşma noktasından doğarak ortaya konulduğu âşikar olan, tasarlanarak değil hissedilerek yapılmış filmler olur.
Böyle sade, yumuşak, usul usul ilerleyen, dağılmadan, derli toplu bir şekilde derdini ortaya koyan hikâyeler… Aynı anda hem sade hem vurucu olmayı başarabilen hikâyeler mutlaka kendi yerini edinir sinemada da edebiyatta da. Vurucu olmaktan kastım, hani bazı filmler şöyle başlar; dünyaya uzaylılar saldırmıştır, zombiler uyanmıştır, makinalar insanlığı ele geçirmiştir… Bu tarz çıkış noktalarıyla seyircinin veya okuyucunun dikkati bir şekilde çekilir, vuruculuk bir şekilde yakalanır. Ama bence asıl maharet sade bir hikâye ile vurucu olabilmektedir.
Sözünü ettiğim sadelik ve vuruculuk birlikteliği bu filmin her organına sirayet etmiş. Oyuncuların oyunları sade ve vurucu (büyük büyük oynamadan duyguyu geçiriyorlar). Kullanılan mekân yine sade ve vurucu (hikâye görkemli dağların arasına gizlenmiş küçük bir köyde geçiyor). Karakterlerin hepsi bir köye gittiğinizde gerçekten karşılaşabileceğiniz insanlar. -Burada da yine sadelik ve vuruculuk var.- Ve güçlerini aşırılıklardan değil gerçekliklerinden alıyorlar.
Kız Kardeşler filminde Emin Alper (filmin hem senarist hem yönetmeni) yaşadıkları köyden kasabaya besleme olarak gönderilen üç kız kardeşin hikâyesini anlatıyor. Ve bu hikâye öyle aylara, yıllara yayılarak anlatılmıyor. Kız kardeşler bir şekilde baba evinde buluşuyorlar tekrar. O gün içinde yaşananlar filmin büyük çoğunluğunu oluşturuyor. Sonra araya biraz zaman giriyor, hikâyenin olgunlaşmış halini görüyoruz ve hemen ardından da film sona eriyor. Yani işin özeti, film bize topu topu iki gün göstererek müthiş etkileyici bir hikâye ortaya koymuş oluyor.
Filmi izlerken aklıma sık sık, çok sevdiğim yönetmen Abbas Kiarostami geldi. Yönetmen bir röportajında kendisine nasıl filmleri sevdiği sorulduğunda şu şekilde cevap vermişti:
İzleyiciyi duygusal olarak tahrik etmeyi ya da onlara tavsiye vermeyi sevmem. Onu küçümsemekten ya da suçlu hissettirmekten hoşlanmam. Bence iyi bir filmin etkisi uzun sürelidir, siz salondan ayrıldıktan sonra kafanızda onu yeniden inşa edersiniz. Sıkıcı görünen pek çok film var, ancak bunlar nezih filmler. Diğer yandan sizi koltuğa mıhlayan filmler de vardır. Ancak sonrasında kandırıldığınızı hissedersiniz. Bu filmler sizi esir alır. Yönetmenlerin izleyiciyi esir aldığı ve kışkırttığı filmleri kesinlikle sevmiyorum. Salonda izleyicisini uyutan filmleri tercih ederim. Bu filmlerin hiç değilse biraz kestirmenize izin verecek kadar nazik olduklarını düşünüyorum. Salondan ayrıldığınızda filmin sizi rahatsız ettiğini hissetmiyorsunuz. Bazı filmler yüzünden salonda sızıp kalmışımdır, ancak aynı film yüzünden gece gözüme uyku girmediği de olur. Uyandığımda hâlâ onu düşünüyor olurum. Haftalarca düşündüğüm olur. Benim sevdiklerim bu tarz filmlerdir.
Tüm bu açıklamalar aklımda epey yer etmiş. Çünkü bu röportajı izlerken ne demek istediğini çok içselleştirmiştim Abbas Kiarostami’nin. Dolayısıyla filmden çıktıktan sonra eğer Kiarostami yaşasaydı ve bu filmi görseydi muhtemelen çok sever ve Emin Alper’i çok çok takdir ederdi diye düşündüm.
Tabii elbette filmde eleştirilecek birtakım şeyler de yok değil. Bazı metaforların çok göze sokulması, filme renk katan kimi detayların hikâyenin bütününde bir anlama kavuşamamış olması vesaire. Bunlar eleştirilebilecek küçük şeyler. Ama filmin bütünün şahaneliği karşısında bence çok da önemli değiller.
Emin Alper Kız Kardeşler ile Türk sinemasının en iyi filmlerinden birini ortaya koymuş. Gidin ve mutlaka izleyin, derim. Ben filmi gelecek hafta bir kez daha sinemada izlemeyi düşünüyorum. Ve çok çok uzun zamandır, belki on yıldan uzun süredir ilk defa bir filmi izlemek için sinemaya ikinci kez gitmek istiyorum.
Kız Kardeşler Filmi Hakkında Notlar
-Filmin başlarında, birdenbire korkutucu biçimde çoban Veysel’in yanında beliren iki karakter var. O iki karakterden birini (sanırım diğerine göre daha kısa boylu olanı) bizzat filmin yönetmeni Emin Alper canlandırıyor.
-Filmdeki üç kız kardeşin, tüm olanaksızlıklarına rağmen güçlü, ayak direyen karakterler olarak kurgulanmaları ve filmin kadın odaklı olması benim için başlı başına bir etkilenme sebebiydi.
-Filmin çekimleri Artvin’de gerçekleştirilmiş. (O dağların heybeti neydi öyle.)
–Kız Kardeşler daha şimdiden festival ödüllerini toplamaya başlamış. Saraybosna Film Festivali’nden “En İyi Yönetmen Ödülü” ile dönen film, İstanbul Film Festivali’nde de “En İyi Film” kategorisi de dahil olmak üzere toplam dört dalda ödül kazanmış.
-Son Not: Toprak yiyen Nurhan’ı gördüğünde Yüzyıllık Yalnızlık‘ın Rebecca’sını hatırlayan herkes kardeşimdir.