Ankara Üniversitesi Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı Bülteni Kasım 2001 Sayı:3 - PDF
1 ÜNİBİLGİ Ankara Üniversitesi Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı Bülteni Kasım 2001 Sayı:3 03 Bir önceki sayımızda abone olduğumuz tüm veritabanları kısaca tanıtılmıştı. Bu sayımızdan itibaren de veritabanlarını ayrıntıları ile tanıtacağız. EBSCOHOST VERİTABANI VE ÖZELLİKLER EBSCO mevcut veritabanları içerisinde en fazla tam metin içeren veritabanıdır. İngilizce, Fransızca, Almanca, İspanyolca tarama arayüzleri vardır. Kullanıcılar tarama arayüzünü istedikleri dilde kullanabilir. Kullanıcılar internet bağlantı hızlarına göre frame li ve frame siz arayüzlerden istediğini seçebilir. Giriş sayfasını kurumlar kendi isteklerine göre düzenleyerek okurlarına yönelik bilgiler ekleyebilirler. Tarama arayüzünde bulunan Options butonu ile tarama sonuçlarının kaçarlı gruplar halinde ( 5, 10, 20, 50 ) görüneceği seçilebilir, künyelerin detaylı veya detaysız görüntülenmesi sağlanabilir. Kullanıcılar girişte abone olunan veritabanlarından istediklerini seçerek bir tarama ekranında hepsini birden tarayabilirler. Her tarama ve sonuç ekranında yardım butonu ile online yardım alınabilir. EBSCO hizmetleri, internet hızının en yüksek olduğu Digital Irelnd dan sunulmaktadır. Yakında Internet 2 den kullanıma sunulacaktır. 4 farklı tarama düzeyinden istenilen seçilebilir. Ayrıca kullanıcılar istedikleri tarama düzeyini sürekli kullanmak için default olarak ayarlayabilir. Keyword search, en basit arama seçeneğidir. Bir veya birden fazla anahtar kelime taranabilir. AND, OR, NOT operatörleri kullanılabilir. Advanced ve Expert search seçenekleri daha ileri derecede tarama seçenekleri sunmaktadır. Kullanıcılar daha gelişmiş sorgular oluşturarak tarama yapabilirler. Natural Language Search de kullanıcılar doğrudan konuşma dilinde cümlelerle tarama yapabilirler. Örneğin who invented the radio diye bir tarama yapıldığında başka radyo nun patenti ile ilgili bir makale olmak üzere konuyla ilgili birçok makale bulunmaktadır. Belirli bir dergiyi tarayabilme: EBSCOHOST da sadece istenilen bir dergideki makaleler içinde tarama yapma ve dergi adı vererek o derginin makalelerine ulaşma imkanı vardır. Eş anlamlı sözcükleri tarama: Bir anahtar kelime taranırken, literatürde o terim ile eşanlamlı kullanılan diğer terimler de otomatik olarak taramaya dahil edilir. Örneğin Death penalty terimi tarandığında Capital punishment terimi de otomatikman taranmaktadır.
2 Smart Link: EBSCO diğer üreticilerin veritabanlarını da kullanıcılara sunmaktadır. Bu veritabanlarını EBSCO dan alan kullanıcılar, Smart Link sayesinde bir tıklama ile örneğin Wilson Art bstracts veritabanında indekslenen bir makalenin EBSCO veritabanlarındaki tam metinine erişebilirler. Local Holdings: Kütüphanenin abone olduğu dergilerin sayı bilgileri girilerek tarama yapılan kullanıcıların EBSCOHOST da bulduğu makalelerin kütüphanede olup olmadığını anında görmeleri sağlanır. Makale sağlama hizmeti: EBSCO yeni başlattığı bir hizmetle kullanıcılara tek bir makalenin tam metnini ekranda görüp kredi kartı ile ödeme imkanını sunmaktadır. Bu sayede kişisel kullanıcılar sadece istedikleri makalelere ücretini ödeyerek erişebilmektedir. USMARC kayıtları: EBSCOHOST un içerdiği dergilerin 856 link alanlarını da içeren katalog künyeleri USMARC formatında indirilerek kütüphane otomasyon sistemine yüklenebilir. Böylece katalogu tarayan kullanıcılar EBSCOHOST üzerinden abone olunan dergilerin kayıtlarını da katalogda bulabilirler. Veri tabanlarına erişim IP gruplarına göre set edilmiş olup üniversitemize bağlı olmayan IP gruplarının sistemi kullanmaları mümkün değildir. Veri tabanlarına erişiminizde ilk olarak aşağıda bulunan ekran karşınıza gelecektir. Bu ekran basit derecede tarama ekranıdır. Bu ekranda yazılımdaki diğer seçenekleri kullandıran imleçleri ve tarama ekranını ayrı ayrı anlatacağız. New Search : Araştırmanızın herhangi bir aşamasında yeni bir konu ile araştırmanıza devam etmek isterseniz bu imleçe tıklamanız yeterlidir. Yeni tarama ekranı açılacak ve yeni bir sorgulama yapabileceksiniz. Subject Search : Herhangi bir konu başlığını yazarak araştırma yapmak isterseniz, aramak istediğiniz konu ile ilgili olan ilişkili terimleri ve alt başlıkları görmek isterseniz bu imleçe tıklayarak konu taraması bölümüne geçebilir ve burada isediğiniz konuyu yazarak Browse imleçine basarak sorgulamanızın yer aldığı alfabetiğe gidebilirsiniz. Alfabetik dizinde sorgulama konunuzu seçebilir ve taramanızı başlatmak için sorgulamak istediğiniz konuların yanlarındaki kutucukları işaretleyerek Searh imleçine basmanız yeterlidir. Journal Search : Herhangi bir süreli yayında yer alan makalelerin taranmasını isteyen kullanıcılar bu imleçe basarak dergi tarama ekranına geçebilir ve buradan içeriklerini taramak istedikleri dergileri Browse ile alfabetik sırada listeleyebilirler ve istedikleri süreli yayınları yanlarında bulunan kutucukları işaretleyerek taramalarını başlatabilirler. Birden çok süreli yayının aynı anda taramasını yapabilirsiniz. Company Directory : Bu imleç altında özellikle Amerikan kökenli şirketlere ait özetçe bilgileri değişik bilgi kriterleri altında taramanız mümkündür. Image Collections : Bu özel bölümde çeşitli kategorilerde resimlerin depolandığını ve kullanıma sunulduğunu göreceksiniz. İstediğiniz herhangi bir kategoride veya sadece konu ile tarama yapabilir ve bu konudaki resimleri tombnail olarak geniş bir şekilde ekrana getirebilirsiniz. Choose Databases : Bu imleç sizi taramanızın herhangi bir yerinde iken yeniden veri tabanlarının listelendiği ekrana getirecektir. Online Help : Taramalarınızın herhangi bir anında yardım alabilirsiniz Exit Program : Bu imleç veri tabanları kullanımı bittikten sonra veya herhangi bir aşamada programdan çıkmanız için kullanılmaktadır. 2
3 Tarama ekranları ; Find satırına araştırmak istediğimiz konuyu yazarak Search imleçine basmamız tarama için basit anlamda yeterli olacaktır. Sorgu satırında and, or, but not bağlaçlarını kullanarak sorgu satırınızı düzenleyebilirsiniz Turkey and inflation but not IMF Aynı ekranda sorgulamanızı genişleterek Full Text imleçini klikleyerek taramalarınızı sadece FT makalelerin sorgulanması şeklinde sınırlayabilirsiniz. Publication type satırına sorgulamak istediğiniz yayın türünü girerek sınırlama getirebilirsiniz. Magazine satırına dergi adı girerek taramalarınızı sadece adı geçen dergide yapılmak üzere kısıtlayabilirsiniz. Date Published satırına belli tarih aralıkları girerek taramalarınızı bu tarihler arasında yayınlanan yayınlar olarak sınırlayabilirsiniz. Also search for related words kutucuğunu seçerek sorgu kelimenizi aynı zamanda ilişkili kelimeleri de taratarak sorgulatabilirsiniz. Also search within the fulltext articles kutucuğunu seçerek sorgu kelimenizin aynı zamanda FT makalelerin metinleri içinde de taranmasını sağlayabilirsiniz. Sorgulamanızın istediğiniz şekilde düzenlenerek taramanın başlatılması sonrası aşağıda yer alan ve tarama sonuçlarınızın listelendiği ekran karşınıza gelecektir. Bu ekranda ; Refine Search : Taramanızı bir başka kelime ile daha daraltmak isterseniz bu imleçi seçerek yeniden sorgu ekranına dönebilirsiniz Print/ /Save : Bu imleçi seçerek tarama sonuçlarınızı basabilir, ile bir başka adrese gönderebilir veya saklayabilirsiniz Search Web Links : Sorgu kelimeniz ile ilgili en çok ziyaret edilen diğer web sayfalarına link vermektedir. 3
4 Tarama sonuçlarınızın sıralandığı bu ekranda makale künyelerini bulacaksınız. FT olan makalelerin altında imleç olarak Full Text olduğunu ve eğer makale içinde resimlemeler de var ise küçük bir fotoğraf makinası resmi ile bu özellik de anlatılacaktır. Ekranda sorgulanan konuda kaç adet makale bulunduğu ve sorgu kelimesi ile hangi veri tabanında sorgulandığı da üst satırda ayrıca belirtilmektedir. Full page image imleçi ile de makaleleri basılı sayfa görüntüsünde açabilirsiniz. Erişilen makaleleri görüntülemek için üstüne kliklemeniz yeterlidir. Aşağıda açılan bir makalenin bibliyografik künyesini göreceksiniz. Bu künyede makale adı, konu, kaynakça, yazar, özet, ISSN, hangi veri tabanında yer aldığı, basmak için kullanacağınız kutucuk yer almaktadır. Bu künyede yer alan ve altı mavi çizili olan tüm kelimeler kendi içinde ayrı sorgu kelimeleri olup bu künyeden istediğiniz anahtarlar kelimeleri seçerek aynı zamanda bir başka tarama başlatabilirsiniz. Aynı yazarın diğer eserleri gibi. 4
5 Aşağıda yer alan ekran ileri düzeyde tarama ekranıdır. ( Advanced search ) Bu ekranda açılan 6 ayrı satır ile sorgu kelimelerinizi, sol sütunlarda Boolean mantığı ile veya sağ sütunlarda kelimelerinizin geçtiği alanlar ile sınırlamanız mümkündür. Sorgu kelimenizin makale adında, yazar olarak, dergi adında, ISSN numarası olarak sorgulanması mümkündür. Aynı ekranda sorgulamalarınızı yine FT makaleler ile, dergi isimleri ile, yayın tarihleri ile, ilişkili terimler ile de sınırlamanız mümkündür. 5
6 Konu başlıklarına göre tarama ekranında kategorilerine göre veya alfabetik olarak konuları listeleyebilirsiniz. Sorgulamak istediğinizi konunun baş harflerini yazarak Browse imleçine basmanız sizi bu alfabetiğe götürecek ve buradan konuyu ve ilişkili alt terimleri kontrol etmenizi sağlayacak ve isterseniz bu ekrandan hemen yan kutucukları işaretleyerek tarama konularınızı seçebilir ve Search imleçi ile de taramayı başlatabilirsiniz. TARAMA TEKNİKLERİ İLE İLGİLİ ÖNEMLİ NOTLAR : Taramalarınızı konu olarak veya anahtar kelime ile yapacak iseniz ve sadece tam metin makaleleri taramak istiyorsanız o halde sorgu satırına anahtarınızı yazmak ve Full Text kutucuğunu işaretleyerek Searh imleçine basmak yeterlidir. Taramalarınızı belli bir derginin belli bir yılında yapmak istiyorsanız o halde Journal Search imleçini klikleyerek bu ekrana geçmeniz ve buradan dergiyi seçerek ekrana getirmeniz ve ana tarama ekranına taşınan bu dergiyi Date Published seçeneğinden basım aralığını ekleyiniz. Belli bir yazarın eserlerini arıyorsanız ileri tarama ekranından Find satırına yazarın bilgilerini yazarak sağ sütundan Author seçimi ile taramayı başlatabilirsiniz. Tarama sonuçlarınızı bir başka adrese ile gönderebilirsiniz, bunun için imleçi kliklemek ve adresini girmeniz yeterlidir. Veri tabanlarında yer alan dergilerin tüm listesini görmek için veri tabanı seçim ekranında sıralanan veri tabanları hakkında bilgi veren satırdaki title lists linkine kliklemeniz yeterlidir. Birden fazla veri tabanı taramak için taramaya başlamadan önce yanlarında bulunan kutucukları işaretliyerek seçiminizi yapınız 6
7 Bibliyografik veri tabanlarında yaptığınız taramalarda yer alan bazı makalelerde Full Text linkleri bulacaksınız. Smart link özelliği ile bu makalelerin var olan tam metinlerine erişecek ve bu erişim linkini makale altlarında yer alan ibarelerde bulacaksınız. Makalelerin görüntülenmesi, tam metin makalelere erişim, sisteme genel erişim, basma veya saklama gibi işlemlerde sorunlar yaşama, dergi listelerine erişim gibi sorunlar yaşamanız halinde lütfen kütüphaneniz ile görüşünüz. ANKARA ÜNİVERSİTESİ DİŞHEKİMLİĞİ FAKÜLTESİ KÜTÜPHANESİ Ankara Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi; 1973 yılına kadar Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesine bağlı Diş Hekimliği Yüksekokulu adı altında eğitim ve öğretim yapmıştır. Diş Hekimliği Fakültesi; 1973 yılından itibaren Tıp Fakültesinden ayrılarak, fakülte oldu. Koleksiyonu daha çok tıp kaynaklı idi. Süreli yayınlar ise yok denecek kadar azdı. Fakülte Kütüphanesini geliştirmek, günümüz teknolojisine taşımak amacımız oldu. Her yıl kitap ve süreli yayın alımları arttırılarak, kütüphane koleksiyonu zenginleştiriliyor. Kütüphane daha çağdaş, daha modern ve daha bilimsel bir donanımla hizmet etmek amacını taşımaktadır. Aşağıda belirtilen konular doğrultusunda hizmetlerini sürdürmektedir. Kütüphane Koleksiyonunun Oluşturulması : Kütüphanedeki koleksiyonumuz kitap, süreli yayın ve tezlerden oluşmaktadır. a) Kitap : Türkçe kitap sayısı 903, yabancı dildeki kitap sayısı 720 adettir. b) Süreli Yayınlar : Türkçe abone olduğumuz süreli yayın 1 adet, yabancı dilde abone olduğumuz süreli yayın 52 adettir. Değişim ve bağış yolu ile gelen süreli yayınlar ise 19 adettir. c) Tezler : 362 adet tez bulunmaktadır. Teknik Hizmetler : Kitaplar, National library of Medicine (NLM) e göre sınıflandırılıyor. Konu başlıkları İngilizce olarak verilmiştir. Bu kütüphanede bölünmüş katolog uygulanmıştır ( Kitap Adı, Yazar Adı ve Konu Adı ). Tezler içinde ayrı bir katolog oluşturulmuştur. Okuyucu Hizmetleri : Okuyucu hizmetlerinde; ödünç verme, rezerve kitap, danışma kaynakları ve süreli yayın ile hizmet verilmektedir yılında kütüphaneden Öğretim Üyesi, Öğrenci ve 226 diğer kişiler kullanmıştır. Kitaplar, tezler ve süreli yayınların bütün künyeleri bilgisayar ortamına geçmiştir. Ayrıca internet aracılığı ile bilgi taraması yapılmaktadır. Kütüphanede biri Server, ikisi de veri girişinde kullanılan üç bilgisayar mevcuttur. Kütüphane fakülte okuyucuları dışında diğer üniversitelerden gelen okuyuculara da hizmet vermektedir. Bu hizmetlerin hepsi tek mekan içinde verilmektedir. Okuyucu salonunun ayrı olmaması bilgisayar tarama hizmetlerini aksatmaktadır. 7
8 KÜTÜPHANE VE DOKÜMANTASYON DAİRE BAŞKANLIĞIMIZ REKTÖRLÜĞÜMÜZ EK HİZMET BİNASINA TAŞINDI Ziraat Fakültesi kampüsü içindeki Ankara Üniversitesi Muhlis Erkmen Merkez Kütüphanesi üniversitemiz yönetim kurulunun gün ve 580/8848 sayılı kararı ile Ziraat Fakültesi Merkez Kütüphanesi olarak kullanılmaya başlanması ile Rektörlük Merkez Binasında yeniden yapılanma çalışmalarını sürdüren Daire Başkanlığımız Ekim ayının ilk haftasında Ek hizmet binası ikinci katına taşındı. İdari birim yanında teknik hizmetler, otomasyon birimi ve okuma salonunun da yer aldığı yeni mekanda değişik etkinlikler planlanmaktadır. Elektronik kütüphane ve Bütçe işlemleri tek merkezden yürütülecektir. Aynı binada bulunan Mühendislik Fakültesi Dekanlığı, Devlet Konservatuarı, Yabancı Diller Yüksekokulu, Fen ve Sağlık Bilimleri Enstitülerinin genel danışma kaynakları ve öğrencilerin boş vakitlerini değerlendirebilecekleri bir okuma salonu da düzenlenmektedir. Ayrıca otomasyon biriminde BİL-SİS otomasyon programı ile ilgili her türlü eğitim, düzenleme ve yenilikler ile Ankara Üniversitesi süreli yayınlar toplu kataloğu oluşturulmasına yönelik teknik eğitim ve destek de verilecektir yılında personel desteği ve gerekli alt yapı oluşturulduğunda satın alınan eserlerin kataloglama ve sınıflama işlemlerinde teknik hizmetler biriminde yapılması planlanmaktadır yılından başlayarak yapılan lisansüstü tezlerin WEB ortamında hizmete sunulmasına yönelik çalışmalarda yine teknik hizmetler biriminde yürütülmektedir. Yakın bir zamanda bu tezlerin bibliyografik künyeleri ile abstract ve özetleri tüm araştırmacıların hizmetine sunulacaktır. ECZACILIK FAKÜLTESİ NDE VERİTABANLARI VE EBSCO HOST VERİTABANINDA BİLGİYE ERİŞİM" TOPLANTISI YAPILDI. Üniversitemizin abone olduğu veri tabanlarının tanıtılması ve daha fazla yararlanılması amacıyla Eczacılık Fakültesi Bayer Salonu nda 1 Kasım 2001 saat da Eczacılık Fakültesi Kütüphanesi ve Ebsco Host Türkiye Temsilciliği nin işbirliği ile Veri Tabanları ve Ebsco Host Veritabanında Bilgiye Erişim adlı bilgilendirme toplantısı yapıldı. Toplantıya Eczacılık Fakültesi Ana Bilim dallarından pek çok akademik personel katıldı. Toplantıda önce veri tabanları hakkında genel bilgiler verilmiş sonra uygulamalı olarak veritabanlarında bilgiye erişim gösterildi. Ayrıca akademik personel tarafından bugüne kadar karşılaştıkları sorunlar dile getirildi. Bu sorunların nasıl giderileceği Ebsco Host Temsilcisi Erol Gökduman ve Kütüphane Sorumlusu Uzm. Mustafa Bayter tarafından anlatıldı. Ankara Üniversitesi adına sahibi: Prof. Dr. Nusret ARAS Genel Yayın Yönetmeni: Yrd. Doç. Dr. Doğan ATILGAN Baskı: Ankara Üniversitesi Basımevi YAYIN KURULU: Selim KARAAĞAÇ Hüsniye ÇELİK 8
ÜNİBİLGİ. Ankara Üniversitesi Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı Bülteni Eylül 2002 Sayı:13
ÜNİBİLGİ Ankara Üniversitesi Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı Bülteni Eylül 2002 Sayı:13 13 Üniversitemizin abone olduğu elektronik veri tabanlarını tanıtmaya devam ediyoruz. Amacımız veri tabanlarının