Yapı - TurkeyBuild Istanbul - Yürüyen Merdiven
Bugün, her yerde yürüyen merdivenler var ve bunlar yalnızca insanlar için bir norm. İnsanları diğer katlara beklemeden çabucak götürme kolaylığı ve yeteneği yürüyen merdivenleri çok popüler bir buluş yaptı. Elektrikle çalışan ve mekanik bir yapı olan yürüyen merdivenlerin çalışmadığı durumlarda dahi işlevi vardır.
Yürüyen merdivenler asansörlerin pratik olmayacağı alanlarda kullanılır. Başlıca kullanım alanları, alışveriş merkezleri, havaalanları, transit sistemleri (demiryolu / demiryolu istasyonları), kongre merkezleri, oteller, arenalar, stadyumlar ve kamu binalarıdır.
Yürüyen merdivenler çok sayıda insanı taşıma kapasitesine sahiptir ve merdivenle aynı fiziksel alana yerleştirilebilirler. Bekleme süreleri yoktur (çok yoğun trafik dışında), insanları ana çıkışlara veya özel sergilere yönlendirmek için kullanılabilirler ve dış mekân kullanımı için hava şartlarına dayanıklı olabilirler.
Alışveriş merkezleri, havaalanları gibi alanlar muhtemelen yürüyen merdiven kullanılan yerlerdir. Hareketli merdiven asansöre alternatif bir seçenektir ve herkesin nasıl kullanacağını bildiği bir düzenektir. Bazıları onlara adım atar ve üste veya alta biner, bazıları ise geziyi daha da hızlı yapmak için yürürler. Ancak yürüyen merdiven için nereden geldi fikriydi?
Massachusetts'li olan Nathan Ames, 1859'da ilk yürüyen merdiveni patentlemekle birlikte, hiçbir tasarımının çalışma modelinin kurulmadığı gerçeğine inanmaktadır. Leamon Souder, 1889'da 30 yıl sonrasına kadar, yürüyen merdiven benzeri cihazını, katlar arasında yolcu taşımak için birbirine eklenmiş bir dizi basamak ve bağlantıyı patentli olarak tescilledi. Bununla birlikte, tıpkı Ames'in modeli gibi Souder'ın tasarımı olan yürüyen merdivende asla inşa edilmedi.
1892'de Jesse Reno "sonsuz konveyörü bir diğer tanımıyla asansör" ü patentledi ve George Wheeler bu çalışmadan ilham alarak fikirlerini daha tanınabilir bir merdiven için geliştirdi ve patentini aldı. Mucitler Escalatorthem'den önce olduğu gibi, hiçbir zaman inşa edilmedi. Üç yıl sonra Charles Seeberger, Wheeler'ın yarattığı merdivene benzer şekilde bir çizgi üretmeye başladı. Seeberger'in tasarımı, güvenlik için tarak stili merdivenleri bulunmadığı halde bugün kullanılan yürüyen merdivenlerin benzeriydi.
Seeberger 1897'de Wheeler'ın patentini alarak, tasarımlarını dahil ederek kendi ürünlerini yarattı. Daha sonra 1899 yılında Otis Elevator Company'ye katılarak, ilk defa çalışan hareketli merdivenleri inşa etti. "Yürüyen Merdiven" ismi, adımlar anlamına gelen Latince "scala" kelimesinden ve "asansör" kelimesinden gelir. Otis, hareketli asansör adını da kullanmıştır.
Seeberger’in üretim için haklarını sattığı Otis Elevator Co. Firması’ nın New York’taki tesislerinde 9 Haziran 1899 günü yürüyen merdiven denendi. Seeberger yürüyen merdiveninin, halk tarafından ilk kullanımı ise 1900 yılında Paris Fuarı’nda oldu.
Schindler bir İsviçre şirketi olup (Schindler Company), günümüzde dünyanın en büyük asansörler üreticisi ve en büyük yürüyen merdiven üreticisidir.
Yürüyen merdivenler, hareketli yürüyüş yolları gibi, saniyede yaklaşık 0,3-0,6 metre (1-2 fit) sabit hızda hareket eder. Bir yürüyen merdivenin yataya normal olarak eğim açısı 30 derecedir ve toplam yükseklik farkı yaklaşık 18 metre (60 ft) veya daha fazla olabilir. Modern yürüyen merdivenlerin tek parça alüminyum veya paslanmaz çelik basamakları vardır ve bu yollar sürekli bir döngü içinde bir parça sistem üzerinde hareket eder.
Yürüyen merdivenlerin üç tipik konfigürasyon seçeneği vardır: paralel, yukarıdan aşağıya yürüyen merdivenler yan yana veya bir mesafe ile ayrılmış şekildedir ve metro istasyonlarında ve çok seviyeli sinema salonlarında sıklıkla görülür; çapraz, bir yönde yürüyen merdivenleri "istifleyerek" alan gereksinimlerini en aza indirir ve çok mağazalı veya alışveriş merkezlerinde sıklıkla kullanılır; birden fazla paralel, aynı yönde seyahat eden bir veya iki yürüyen merdivenin yanında bir yönde ilerleyen iki veya daha fazla yürüyen merdiven ile birlikte tasarlanır.
Bir güvenlik önlemi olarak, yürüyen merdivenlerin basamakların hareketine ayak uyduran hareketli korkulukları olması gerekir. Bu korkuluklar ürüyen merdivenleri kullananların, özellikle hareketli merdiven basarken kendilerini sabit tutmalarına yardımcı oluyor. Bazen, bir küpeşte basamaklardan biraz farklı bir hızda hareket ederek basamaklara göre yavaş yavaş ileri ya da geriye "sürünme" neden olur. Küpeşte ve basamak hızı arasındaki senkronizasyon kaybı kayma ve yıpranmaya bağlı olabilir. Sonuç olarak, yürüyen merdiveni, yürüyen merdivenin hareketli merdivenleri ile aynı hızda hareket eden hareketli korkuluklara sahip olmalıdır. Yürüyen merdiven hareketinin yönü (yukarı veya aşağı) kalabalığın baskın akışına bağlı olarak kalıcı olarak ayarlanabilir veya otomatik olarak kontrol edilebilir veya otomatik olarak kontrol edilebilir. Bazı kurulumlarda, yön, altta veya üstte olmak üzere önce kim ulaşırsa sistem bir yolcu yürüyen merdiven üzerinde iken yön tersine çevrilmeyecek şekilde programlanır ve kontrol edilir.
Yürüyen Merdiven Ölçüleri
Yürüyen Merdiven Tasarım ve Yerleşimi
Yürüyen merdiven, hareketli bir merdiven şeklinde dikey bir taşıma teknolojisidir. Bir yapının katlarına insanları taşıyan bir konveyördür. Tek tek bağlantılı basamakların motorlu bir zincirinden oluşur. Bu basamaklar her iki tarafta da yatay kalmalarını sağlayan bir çift yolla yönlendirilir.
Bir dizi faktör yürüyen merdiven tasarımını etkilemektedir. Bunlar arasında fiziksel gereklilikler, yer, trafik kalıpları, güvenlik hususları ve estetik tercihler bulunur. Her şeyden önce dikey ve yatay mesafeler gibi fiziksel faktörler dikkate alınmalıdır. Bu faktörler yürüyen merdivenin uzunluğunu ve adımını belirler. Bina altyapısı ağır parçaları desteklemelidir. Yürüyen merdiven, halk tarafından kolaylıkla görülebilecek bir yerde bulunmalıdır.
Ayrıca, yukarı ve aşağı yürüyen merdiven trafiği fiziksel olarak ayrılmalıdır ve dar alanlara yönlendirilmemelidir.
Trafik kalıpları da öngörülmelidir. Bazı binalarda hedef, insanları bir kattan diğerine taşımaktır, ancak diğerlerinde ziyaretçileri ana çıkışa veya sergilere doğru yönlendirmek gibi daha özel bir gereklilik olabilir. Yürüyen merdivenler, gerekli sayıda yolcu taşımak üzerine tasarlanmalıdır. Örneğin, saniyede yaklaşık 0,5 metre (1,5 fit) yolculuk eden tek genişlikli bir yürüyen merdiven, yolcuların tek bir dosyayı kullandıklarını varsayarak saatte yaklaşık 2000 kişiyi taşıyabilir. Bir yürüyen merdiven sisteminin taşıma kapasitesi beklenen en yoğun trafik talebiyle eşleşmelidir. Binicilerin sayısı ani bir şekilde artarsa bu çok önemlidir. Örneğin, istasyonlarda yürüyen merdivenler, yürüyen merdiven girişinde aşırı yığılmaya yol açmadan, bir trenden boşalan tepe trafik akışını karşılayacak şekilde tasarlanmalıdır.
Bu bakımdan yürüyen merdivenler insan akışını kontrol etmede yardımcı olurlar. Örneğin, bir çıkışı yalnızca bir yürüyen merdivenle erişebiliyorsa, yürüyen merdiveni "yanlış" yönünde kullanmaya kalkışmadıkça bir çıkış olarak giriş kullanılamaz. Bu, güvenlik endişelerini azaltabilir. Yürüyen merdivenler bazen bir havaalanı güvenlik kontrol noktasından çıkış olarak kullanılır. Böyle bir çıkış noktası hala genelde hafif yaya trafik zamanlarında bir giriş olarak kullanılmasını önlemek için görevlendirilmiş olacaktır.
Yürüyen merdivenler, zeminler arasındaki birincil ulaşım aracı olmasına rağmen, yanında bir merdiven olması tercih edilir. Tekerlekli sandalye ve engelli insanlar için yürüyen merdivenin yanında bir asansörün de bulunması gerekebilir.
Yürüyen merdivenlerin eğim açısı genelde 30 derecedir. Avrupa ülkelerinde bu açı 35 dereceye kadar çıkar, fakat bu eğimdeki hız ise 0.45 m/s ile sınırlıdır. Çalışma hızları yürüyen merdiven ve bantların eğimi ile bağlantılı olarak değişebilir.
Eğim Açısı Düzdeki Giriş / Çıkış Hızı [m/s] Eğimdeki Giriş / Çıkış
0 – 3 derece 0.9 0.9
3 – 5 derece 0.9 0.8
5 – 8 derece 0.9 0.7
8 – 12 derece 0.7 0.65
12 – 15 derece 0.7 0.63
Yürüyen Merdiven Trafiği
İnsanların bina içindeki dolaşımı ya da trafiği karmaşık yapıdadır. Bu dolaşım yatay ve düşey doğrultulardaki hareketleri, doğal ve mekanik sistemler yardımıyla olan hareketleri kapsamaktadır. Aynı zamanda dolaşımın verimi ile de ilgilidir, yani uzun ince, kısa geniş binaları ve yaş, cinsiyet, boyut, hareketlilik, amaçlar gibi insani faktörlerin de bu trafik analizi içinde dikkate alınması gerekir.
Kuyrukta bekleyen insan kitlesi durumu:
En uygun durum 0.4 kişi / m2
Rahat durum 1.0 kişi / m2
Yoğun durum 2.0 kişi / m2
Verimli durum 4.0 kişi / m
Hareket halindeki insan kitlesi durumu:
Serbest tasarımlı akış durumu 0.3 kişi / m2
Tam tasarım akış durumu 1 4 kişi / m2
Acele hareketli akış durumu 3.0 kişi / m2
Merdivenler, serbest tasarım durumu 0.6 kişi /m2
Merdivenler, Tam tasarım durumu 2.0 kişi /m2
Yürüyen Merdiven Basamak Genişliği
Basamak genişliği 600 mm, tek kişi için yeterli iken, 1000 mm genişlik ise elinde yük olan bir veya iki kişinin yan yana taşınmasını sağlamaktadır. Gözlemlere göre 600 mm’ lik yürüyen merdivenlerde artarda dizilen insanlar aralarındaki bir basamağı boş bırakma eğilimindedir. 1000 mm’ lik yürüyen merdivenlerde ise insanlar aralarında boş basamak bırakmamaktadır. 1000 mm’ lik yürüyen merdivenlerin diğer bir üstün yönü ise, insanların tek bir tarafta durması durumunda, acelesi olan kimselerin boş olan taraftan yürüyerek hızla çıkabilmeleridir.
Basamak Genişliği [mm] Hız [m/s] Azami Kapasite kişi/ 5 dk (Teorik) Kişi / saat Nominal Kapasite kişi/5 dak (Gözlenen) kişi/ saat
600 0.45 0.6 425 566 5000 6700 170 225 2040 2700
1000 0.45 0.6 680 891 8000 10700 340 450 4080 5400
Yürüyen Merdivende Kullanılan Materyaller
İniş platformları: Bu iki platform, merdivenleri süren dişliler ve motorların yanı sıra izlerin kavisli bölümlerini barındırır. Üst platform, motor düzeneği ve ana tahrik dişlisini içerirken taban, basamak dönüşlü avara dişlilerini tutar. Bu bölümler ayrıca yürüyen merdiven kafasının uçlarını bağlar. Buna ek olarak, platformlar bir zemin plakası ve tarak plakası içerir. Zemin plakası, yolcuların hareketli merdivene basmadan önce durmaları için bir yer sağlar.
Mafsal: Mafsal, alt ve üst inişleri köprüleyen içi boş metal bir yapıdadır. Alt tarafı çapraz parantezlerle ve üstten hemen altına birleştirilen iki yan bölümden oluşur. Mafsalın uçları çelik veya beton destekler vasıtasıyla üst ve alt iniş platformlarına bağlanır. Makas, üst ve alt bölümleri birbirine bağlayan tüm düz ray bölümlerini taşır.
Küpeşte: Metalden, sandviç panelden veya camdan yapılmış olup yürüyen merdivenin korkuluklarını yapılandırır. Küpeşte ve yolcular için ayrıca koruma sağlar.
Paletler: Palet sistemi, alt platformdan adımları sürekli olarak çeken ve sonsuz bir döngü halinde üste doğru geri getiren adım zincirini yönlendirmek için kafes içine yerleştirilmiştir.
Adımlar: Basamaklar kendiliğinden sağlam, tek parça, dökme alüminyum veya çeliktir. Kenarlarını açıkça belirtmek için sarı çizgiler eklenebilir. Basamaklar, kapalı bir halka oluşturan sürekli bir metal zincirle bağlantılıdır. Basamakların ön ve arka kenarları her biri iki tekerleğe bağlanmıştır.