Coğrafya terimleri Y- | Bilim Vadisi
Yamaç yağışları : Nemli hava kütlelerinin bir dağ yamacına çarparak yükselmesi sonucunda oluşur. Dağlara çarpan ve yükselen hava her 100 metrede 0,5°C sıcaklık kaybeder. Belli bir yerden sonra hava doyma noktasına ulaşarak yağışlar başlar. Yağışlar belli bir yükseltiye kadar artar. Bu yükseltiden sonra ise azalır. Yamaç yağışlarında yağışın en çok düştüğü yer dağların orta yükseltideki bölümleridir. Muson Asyasında ve dağların denize bakan yamaçlarında yamaç yağışları yaygın olarak görülür.
Yastık lav: Deniz ve göllerin içine püsküren lavların su ile teması sonucunda aniden soğuyarak yastık halini alması.
Yatık yamaçlı vadi : Farklı aşınma sonucunda farklı yükseklikteki yamaçlara sahip olan vadi tipidir. Akarsu yatağının eğiminin azaldığı yerlerde görülür.
Yengeç dönencesi :Kuzey yarımkürede ekvatorun 23° 27' kuzeyinden geçen enlem dairesi.
Yer altı suları :Yağışlarla yer yüzüne inen suların geçirimli tabakadan yer altına sızarak, yer altında oluşturdukları sulara yer altı suları denir.
Yer ekseni: Bir kutup noktasından diğer kutup noktasına kadar uzanan Dünyanın içinden geçtiği kabul edilen izafi çizgidir.Dünya bu eksen etrafında batıdan doğuya doğru döner.
Yerkabuğu: Dünyanın dış kısmı katı bir kabukla çevrilidir. Bu kabuk çeşitli taşlar¬dan oluşmuştur. Yer kabuğuna litosfer ya da taş küre de denir. Yer kabuğunun or¬talama kalınlığı karalarda 35 km, okyanuslarda ise 8-10 km dir. Dünyanın ekseni etrafında dönmesi sonucunda soğuma, yer kabuğunun yüzeyinden başlamıştır. Yer kabuğunda derine doğru inildikçe, sıcaklık ortalama olarak her 33 metrede 1 º C artar.
Yıldız rüzgarı: Kuzeyden eser. Karadeniz üzerinden geldiği için soğuk ve nemlidir. Karadeniz dağlarında yağış bırakır.
Yoğuşma: Havada bulunan nemin su (yağmur), kar, dolu, kırç, kırağı, çiy haline gelmesi. Yoğuşmanın olabilmesi için havada bulunan nisbi (bağıl) nemin % 100'ü aşması gerekir. Havanın belli bir sıcaklıkta alabileceği maksimum nemin üzerindeki kısım yağış halinde düşmektedir.
Yontukdüz: Akarsuların ve akarsularla birlikte diğer dış kuvvetlerin, yeryüzünü aşındırması sonucunda deniz seviyesinde hafif dalgalı düzlükler oluşur. Bunlara peneplen (yontukdüz) denir. Ülkemizin yeryüzü şekilleri 4. zamanın başlarında toptan yükseldiği için, iç kısımlarda peneplen izlerini görmek mümkündür.
‹ Coğrafya terimleri V- yukarı Coğrafya terimleri Z- ›