Hikayeler - Ömer Seyfettin by Cihan Eyri - Issuu
http://eskikitaplarim.com Düzenleme:	Tyrion
ÖMER	SEYFETTİN 28	Şubat	1884	tarihinde	Gönen'de doğdu.	Öğrenimine	Gönen'de	başlayan Ömer	Seyfettin,	Ayancık'ta	ve	annesiyle birlikte	geldiği	İstanbul'da	Aksaray'daki Mekteb-i	Osmaniye'ye	devam	etti. Eyüp'teki	Baytar	Rüşdiyesi'ni	bitirip asker	çocuğu	olduğu	için	Kuleli	Askeri İdadi'sine	yazıldı	(1893).	Bir	müddet sonra	da	Edirne	Askeri	İdadisi'ne naklolarak	öğrenimini	burada	tamamladı. Daha	sonra	İstanbul'da	Mekteb-i Harbiye'ye	gelen	Ömer	Seyfettin,	piyade mülâzımı	sânisi	rütbesiyle	buradan mezun	oldu. İzmir'de	Teğmen	(1903-1910),	daha sonra	da	üsteğmen	olarak	Rumeli'de görev	yaptı	(1908-1910).	Askerlik'ten ayrılıp	Selanik'e	gelerek,	Genç	Kalemler Dergisi'nde	yazmaya	başladı.	Balkan Savaşı'nda	tekrar	subay	olarak	orduya
döndü.	Yunanlılar'ın	elinde	bir	yıl	kadar esir	kaldı.	Esareti	sırasında	da	öykü yazamaya	devam	ederek	bunları	Halka Doğru,	Türk	Yurdu	ve	Zakâ	dergilerinde yayımladı.	İstanbul'a	dönünce	ordudan ikinci	kez	ayrılıp,	ölümüne	kadar	Kabataş Lisesi	edebiyat	öğretmenliği	yapan	Ömer Seyfettin,	6	Mart	1920	tarihinde İstanbul'da	öldü.
İÇİNDEKİLER Pireler Aşk	Dalgası Külah Kütük Kaşağı Ant Diyet Forsa Ferman
İlk	Cinayet Yeni	Bir	Hediye Pembe	İncili	Kaftan
PİRELER AŞK	filan	değil...	Hani	şu	"rastlantı" dediğimiz,	tarihi	yapan,	mutlulukları yaratan,	yuvaları	kuran	belirsiz	el	yok mu?	İşte	o,	beni	Rose	Mayer'le
birleştirmişti.	Yirmi	yaşında	ya	vardım, ya	yoktum.	Küçücük	köpeğim	Koton'la İzmir'in	ikinci	sınıf	otellerinden	birinde oturuyordum.	Bir	gün	karşımdaki	odaya, iri	mavi	gözlü,	sarı	saçlı	bir	Fransız	kızı geldi.	Kederli	olduğu	yüzünden	belli	idi. Otelciye	kim	olduğunu	sordum. -	Paris'ten	bir	Ermeni	doktorunun peşine	takılmış,	doktorun	ailesi	kabul etmemiş,	kovmuşlar.	Zavallı	şimdi memleketine	dönmek	için	vapur bekliyor,	dedi. İnsanın	yirmi	yaşındayken	kalbi	ne faaldir!	Ben,	bu	basit	serüveni	hayalimde büyüttüm.	Ağlamaktan	kızarmış	iri	mavi gözlü	kızcağızın	acılarını,	üzüntülerini yaşamaya	başladım.	Galiba	vapurdan daha	çok,	para	bekliyordu.	Çünkü	gizlice takip	ettiğim	için	görüyordum	ki,	her	gün Fransız	postanesine	gidiyor,	mektup soruyor.	Merdivenlerde,	koridorlarda
karşı	karşıya	geldikçe	birbirimize	dikkatli bakmaya...	Sonra	"bonjur,	bonsuvar" demeye	başladık.	Nihayet	bir	hafta içinde	dost	olduk.	Bana	başına	gelenleri ağlayarak	anlattı.	Teselli	verdim.	Hayatın felsefesini	yaptım.	Hiç	de	toy	bir	kız değildi.	Her	şeyi	biliyordu.	Realistti. Fakat	namusuna	pek	büyük	kıymet veriyor,	sakin	bir	ev	kadını	olmasını	her hayali	mutluluğa	tercih	ediyordu.	Güya ben	de	onun	gibi	sessizliği	seviyordum. Bir	ay	geçmeden	anlaştık.	Paris'teki ailesinden	para	geldiği	halde	gitmedi. Benimle	birleşti.	İkinci	Kordon'un arkasında	küçük	bir	apartman	kiraladık. Ah	bu	serbest	evlilikler!	O	kadar	mutlu olmuştum	ki...	İçimde	kapalı	kalmış çılgın	bir	sevinç	kumrusunun	dem çekerek	çırpındığını	duyuyordum.	Rose, gerçekten	hiç	sokağı,	gezmeyi sevmiyordu.	Sabahtan	akşama	kadar evin	işleriyle	uğraşıyor,	durmak, dinlenmek	bilmez	bir	hırsla	her	tarafı,
her	şeyi	yıkıyordu.	Temizlik	merakını adeta	delilik	derecesine	getirmişti.	O, ben,	köpeğim,	üçümüz	de	günde	üç	defa banyo	ediyorduk.	Geceleri	Paris Kahvesi'ne	veya	sinemaya	giderdik. Dönüşte,	Rose,	yorgun	argın ayakkabılarımızın	altını	çamaşır	sulu suyla	siler,	Koton'un	ayaklarını yıkamakla	kalmaz,	bazı	geceler	zavallı hayvancağızı	tepeden	tırnağa	kadar	gıcır gıcır	sabunlardı. Fakat	mutluluklar	rüyadan	başka	bir şey	midir?	Bizim	mutluluğumuz	da	çok sürmedi.	Acı	bir	kederle	uyandık.	Koton fena	halde	hastalandı.	Yemiyor,	içmiyor, oynamıyor,	daima	yatıyor,	zayıflıyor, eriyordu.	Rose	da	benim	kadar	ümitsizdi. -	Zavallı	verem	oldu!	diyordu. Ne	kadar	veteriner	varsa	hepsine gösterdik.	Kınakına	verdiler.	İçiremedik.
Müshiller,	şunlar	bunlar	hiçbir	fayda vermedi.	O	vakitler	Rahmi	isminde	bir arkadaşım	vardı.	Rose'u	yalnız	onunla tanıştırmıştım.	Pazar	günleri	evimize gelirdi.	Felaketimizi,	Koton	için	ne	kadar üzüldüğünü	gördü. -	Hiç	veterinere	gösterdiniz	mi?	dedi. -	Gösterdik. -	Hangi	veterinere? İzmir'in	bütün	veterinerlerini	saydım. Hele	bir	tanesinin	iktidarını,	ilmini	de övmeye	kalktım.	Bu	veteriner	İslam olduğu	halde	santur	mu,	keman	mı, mandolin	mi	ne	idi,	şimdi	unuttuğumuz bir	çalgı	ismi	taşıyordu.	Rahmi. -	Azizim,	köpeğini	kaybetmek istemezsen,	Avrupalı	bir	veteriner	bul, göster,	dedi.
-	Veterinerin	Avrupalısı	ile	Asyalısı arasında	ne	fark	olur?	dedim. -	Çok...	diye	güldü. -	Ne	gibi? -	Köpeğini	gösterince	görürsün. Bu	öneriyi	bir	paradoks	olarak düşündüm.	Ama	denize	düşen	köpüğe sarılır!	Felaket	zamanında,	ümitsizlikte en	boş,	en	çürük	temeller	üzerine	ümit bina	etmek	ne	hoş	bir	tesellidir.	Rose	da: -	Boykotaj	yapmıyoruz	ya...	Bir	Avrupalı veterinere	gösterelim,	belki	Rahmi Bey'in	hakkı	var,	demeye	başladı. Sordum,	soruşturdum.	Punto'da	ihtiyar bir	İtalyan	veteriner	varmış.	Sığır	vebası uzmanıymış.	Halsizlikten	gözlerini açamayan	zavallı	Koton'un	cesedini kucağıma	aldım.	Evine	gittim.	Kapıyı
kendisi	açtı.	Beyaz,	çatal	sakallı	bir adamcağızdı.	Galiba	sokağa	çıkıyordu. Şapkası	başında,	bastonu	elindeydi. -	Ne	istiyor?	dedi. -	Köpek	hasta,	dedim. Kalın	bastonunu	kapının	kenarına dayadı.	Titrek	zayıf	elleriyle	Koton'u kucağımdan	aldı.	Gözlerine,	ağzına	baktı. Sonra	tüyleri	kokladı.	Elleriyle	bu	beyaz tüyleri	araladı.	Dikkatli	dikkatli	baktı. -	Bunun	üzerine	bir	avuç	pire	koy,	iyi olacak!	dedi. -	Ne	demek? -	Pire	oğlum,	bir	avuç	pire!.. Koton'u	uzattı.	Aldım.	Birdenbire	fena halde	canım	sıkıldı.	Terbiyesiz,	bunak, işte	benimle	eğleniyordu.
-	Bir	ilaç	vermeyecek	misiniz?	dedim. İhtiyar	gülerek	yine	münasebetsiz tavsiyesini	tekrarladı: -	Bir	avuç	pire!	Yıkamayacaksın. Üzerinde	kalsın.	Bu	ilaçtır!	Hiddetlendim. -	Benimle	eğleniyor	musunuz? -	Ne	eğlenmek?	Doğru	söylerim.	Başka ilaç	istemez	bu... -	Bunak	herif! -	Ben,	ben	bunak	ha... -	Sen	ya... Canımın	sıkıntısından	az	daha	ihtiyarı dövecektim. -	Ben	bunak	ha? -	Hem	bunak,	hem	terbiyesiz!	Ben	sana
insan	gibi	hasta	hayvanı	getiriyorum,	sen gevezelik	ediyorsun. Hani	Avrupalıların	dehşetli	cehaletler karşısında	acır	gibi	donuk	bir	gülüşleri vardır.	İhtiyar	İtalyan	veteriner	bu	özel gülüşle	beni	baştan	aşağı	bir	süzdü. Sonra: -	Haydi	bre,	kafasız	adam,	sen	anlamaz bir	şeyden.	Git,	benim	dediğimi	yap.	İyi olursa	viziteyi	getireceksin.	İyi	olmazsa yine	geleceksin.	Benim	yüzüme	"tuh" yapacaksın. Cevabı	beklemedi,	kapıyı	hızla	çekti, önümden	uzaklaştı.	Acaba	bu	ilacı yapmalı	mıydım? Bir	taraftan	ihtiyarın	"Türk"	diye	bana önem	vermeyip	alay	edişine	kızıyor,	bir taraftan	hâlâ	bu	alayı	sahi	zanneder	gibi oluşuma	hiddetleniyordum.	Eve	geldim. Rose'a,	ihtiyarın	terbiyesizliğini
söyledim. -	Belki	sahidir,	bir	kere	deneyelim,	dedi. -	Budala	mısın?	diye	güldüm. -	Ümit	bu. -	Pekalâ. Fakat	pireyi	nerede	bulmalı?	Her	gün	iki defa	yıkanan	evde	pirenin	kendi	değil, ruhu	bile	yoktu.	Ertesi	gün	yine	Koton'un hareketsiz	cesedini	kucağıma	aldım. İncir	tüccarlarından	bir	arkadaşımın mağazasına	gittim.	Pireye	ihtiyacım olduğunu	anlattım. -	Bizim	çuval	deposunda	bir	avuç	değil, ordularla	bulunur,dedi. Koton'u	bir	ekmekle	bu	depoya	bıraktık! Üzerinden	kapıyı	kapadık.	Bir	gün	sonra mağazaya	Koton'u	görmeye	gittim.
Deponun	kapısını	açtık.	Koton	canlanmış, ayağa	kalkmıştı.	Beni	görünce	eski, mesut	zamanlarında	olduğu	gibi sıçramaya	başladı.	O	kadar	sevindim ki...	Kucakladığım	gibi	doğru	eve koştum.	Rose,	sevgili	köpeğimizin	tekrar hayata	geldiğini	görünce	benden	ziyade sevindi. -	Aman	pireleri	üzerinden	uçmasın, dedim. -	Nasıl	uçurmayalım? -	Yıkama. -	Yıkamam. Rose	bir	hafta	sabretti.	Hakikaten yıkamadı.	Koton	o	kadar	canlandı,	o kadar	iştahı	açıldı	ki...	Hacimine	eşit yemekle	artık	doymuyordu.	doktorun,	bu nasıl	etki	ettiğini	hâlâ	anlayamadığımız tavsiyesini	alay	zannettiğime	pişman
oluyordum.	Zavallıya	hakaret	de etmiştim.	Fakat	itiraf	edilen	kusurlar	hep affedilirler.	Mutluluğumuzu	tekrar	bize veren	bu	ihtiyara	hem	af	dilemek,	hem bakma	ücretini	vermek	ihtiyacı	beni rahatsız	etmeye	başladı.	Bir	sabah kalktım,	evine	gittim.	Bu	sefer	kapıyı genç	bir	hizmetçi	kız	açtı.	Beni	ihtiyarın tül	perdeli	küçük	odasına	soktu.	Maroken bir	koltuğa	uzanmış,	beyaz	porselenden bir	pipoyu	içiyordu.	Yerinden	kalkmadı. -	Nasıl	köpek,	iyi	oldu? -	Oldu,	dedim. -	Gördün,	nasıl	sende	kafa	boş!	Ben söyler,	sen	şaka	sanır! Yanındaki	masanın	üzerine	bir	lira bıraktım.	Çıkarken	kendimi	tutamadım, döndüm. -	Fakat	mösyö	-dedim-	bizim
veterinerler	o	kadar	ilaçlar	verdiler,	etki etmedi.	Pireler	nasıl	etki	etti	de	köpek canlandı? -	Buna	senin	aklın	ermez. -	Niçin	mösyö,	ben	insan	değil	miyim? -	İnsan	ama,	başka	insan!	Cahil	adam! -	Fakat	ben	okudum. -	Sizin	veterinerler	kadar	okudun? Verirler	köpeğe	içmek	için	ilaç!	Sacristi! Fransızca	söylemeye	başladım.	Pirenin nasıl	etki	ettiğini	anlamaya	iyice kararlıydım.	İhtiyar	Avrupalı	gülmeye başladı.	Beni	karşısına	oturttu.	Medli İtalyan	Fransızcasıyla: -	Aç	o	boş	kafanın	kocaman	kulaklarını! dedi.
Bu	emir,	beni	öyle	sarstı	ki,	adeta kulaklarımın	uzayarak	sallandıklarını hisseder	gibi	oldum.	Sağ	eliyle	çatal sakalının	birini	bırakıp	birini	tutuyordu. Ders	verir	gibi	söylenmeye	başladı: -	Siz	isterseniz	muska...	Siz	istersiniz üfürük...	Siz	istersiniz	ilaç!	Halbuki hastalıkların	evvela	nedenlerini	bulmak lazım.	Bu	neden	bulununca	şifa	bulundu demektir.	Senin	köpek	hasta.	Niçin? Bunu	sizin	veterinerler	düşündü	mü? Hayır...	Ama	yalnız	hasta!	İlaç	lazım... Hayır,	nedeni	bulmak	lazım.	Allah dünyada	hiçbir	hayvanı,	hiçbir	organı görevsiz	yaratmadı.	En	fena	hayvanların, en	muzır	mikropların	bile	görevleri vardır.	Dört	ayaklı	hayvanlar	çok tembeldirler,	Allah	bunların	üzerine pireleri	koydu.	Niçin?	Uyandıkları	zaman rahatsız	olup	tekrar	uyumamaları	için... Bu	pirelerin	ısırmalarından	kaşınarak hareket,	yani	jimnastik	yapmak	için...
Siz	ne	yaptınız?	Bu	köpeği	yıkadınız. Üzerine	kolonya	sürdünüz.	Vücudunda hiç	pire	kalmadı.	Rahat	uyumaya başladı.	Uyandı,	tekrar	uyudu. Uyandıktan	sonra	onu	uyutturmayacak hayvanlar	üzerinde	yoktu.	Uyuya	uyuya iştahı	kapandı.	Midesi	bozuldu.	Yemedi, içmedi,	hareket	etmedi.	Vücudu	toksin doldu.	Hastalandı.	Bir	ay	daha	üzerine pire	koymayaydınız	açlıktan,	halsizlikten ölecekti!..	İhtiyar	veteriner,	pirelerin hayattaki	bütün	görevini	sırasıyla	anlattı. Sonra	sineklere,	farelere,	vızvızlara, kedilere	geçti.	Küçük	buzağıları koşturmak	için	tabiat,	burunlarının dokunamayacağı	bir	yere,	mesela kuyruklarının	dibine	birtakım	yapışkan sokucu	sinekler	musallat	ediyordu. Darwin'in	gerçeklerini	dinliyordum. Veteriner,	sonra	organların	görevine geçti.	Saçın,	bıyığın,	kirpiklerin,	kaşların görevini	söyledi.	Sakalın	ikinci	derecede bir	hazım	aleti	olduğunu	anlatırken
şaşaladım. -	Ah	siz	Türkler,	vücut	için,	hayat	için ne	kadar	lüzumlu	olan	organlarını	keser, görevlerini	bozarsınız!	dedi. -	Ne	gibi? -	Mesela	koltuğunuzun	altındaki	kılları kesersiniz. -	Onların	görevi	ne? -	Burnunun	içindeki,	kulağın	içindeki kıllar	gibi	onun	da	görevi	var.	Koltuğun altında	adale	yoktur.	Yalnız	ince	bir	deri. Halbuki	ciğerlerin	uçları	burada. Soğuktan,	sıcaktan	ciğerleri	korumak için	tabiat,	oraya	doğal	bir	kürk	koydu... Yarım	saat	içinde	bütün	vücudumuzun kopardığımız	doğal	küreklerini, düşünmeden	kestiğimiz	diğer organlarımızın	da	hayret	verici	önemli
görevlerini	ayrıntısı	ile	öğrendim. Gerçekten	hayatın	pozitif	esrarı	bir Asyalının	iman	dolu	olumsuz	kafasına sığacak	iş	değildi.	Rahmi'ye	hak	verdim! Rose,	artık	Koton'u	yıkamaktan	vazgeçti. Sevgili	köpeğimizin	pireleri	az	zamanda bütün	apartmana	yayıldı.	O	kadar	ki... Bizi	bile	eskisi	gibi	öğleye	kadar yatağımızda	uyutmuyor,	daha	güneş doğmadan	erkence	kalkıp	kahvaltımızı yemeye	mecbur	ediyordu.
AŞK	DALGASI VAPUR	dopdoluydu.	Son	düdük	öttü.	İki yandaki	çarklar,	dar	kafeslerinde	birden uyanan	alışkın	ve	müthiş	deniz	aygırları gibi,	hiddetli	bir	gürültü	çıkararak, kımıldandı.	Bütün	vapur	hafifçe	sarsıldı. Hava	gayet	güzeldi.	Kadıköy'e gidiyorduk.	Sonu	leylak	renkli	sisler içinde	eriyen	Marmara'nın	kubbeli,	ince minareli,	uzun	ve	uyumuş	ufuklarında, büyük	ve	beyaz	kenarlı	bulutlar, parçalanmış	köpük	dağları	halinde	yavaş yavaş	büyüyor,	dağılıyor,	toplanıyor, derin	çukurlarında,	yüksek	tepelerinde morluklar,	koyu	mavilikler	birikiyordu. Haziranın	yakıcı	güneşi,	vapurun, dumanlardan	ve	yağmurdan esmerlenmiş	tentelerine	düşüyor,	bazı duran	ve	yine	birden	esmeye	başlayan kararsız	rüzgârı	sanki	ılıklaştırıyor,	sanki
ona	sarhoşluk	verici,	hareket	ettiren	şuh ve	fettan	bir	şey	katıyordu. Uzak	ve	bilinmez	masal	adalarından gelmişe	benzeyen	süt	gibi	beyaz	martılar etrafımızda	uçuşuyorlar,	çıkardıkları	tatlı ve	derin	sesleriyle	şehirde	kalmış, kalabalıktan,	uğraşmalardan,	hırslardan, kederlerden	bunalmış	zavallı	insanları kendi	vatanlarına,	gerçekten	pek	uzak, tenha,	sakin	yerlere	biraz	aşk	ve	şiir tatmak	için	çağırıyorlardı.	Lacivert dalgalar	içinde	bir	masal,	bir	efsane köşkünü	andıran	Kızkulesi	hayalime dokunuyor,	ruhumu,	hissimi	beyaz	ve aydınlık	dualarıyla	uyutarak	aklımdan bütün	çevremin,	semtimin	yankılarını siliyordu.	Artık	vapurda	olduğumu unutuyordum.	Ömrümde	her	gün	birkaç şiir	okuyan	ve	düşünen	bir	adamın,	o tuhaf	ve	hastalıklı	hali	etrafımı	bozuyor, Üsküdar	ve	Selimiye	yakalarındaki evleri,	kubbeleri,	minareleri,	selvileri,
hatta	koca	Tıp	Fakültesini	ve	koca kışlaları	silerek	hiç	görmüyor;	onların yerine,	alanlarından	gümüş	ve	elmas şelaleler	akan,	serin	gölgelerinde	çıplak ve	pembe	çiftler	öpüşen,	balta	girmemiş çam	ve	kayın	ormanları	yapıyordum. Gerçekte	olmayan,	yalnız	kendi hayalimde	yarattığım	bu	manzaraya,	bu yüce	ve	büyük	manzaraya	bakarak,	"ah, aşk	yeri...	ah,	işte	aşk	yeri..."	diyordum. Martıların,	"Geliniz,	uzaklara,	şu	leylak renkli	sislerin	öbür	tarafına...	Orada	sizi beyaz	çiçekler,	ezeli	ve	yeşil	baharlar içinde	bekleyen	kızlar	var,	geliniz	haydi oraya..."	diyen	ve	pek	derinlerden	acele acele	inleyerek	gelen	seslerini	işittikçe, hayalim	bütün	bütüne	dumanlanıyor, adeta	başım	dönüyor.	Artık	pek aşağılarda	kalan	Kızkulesi'nin	üstünde şeffaf	kanatlı	binlerce	perinin uçuştuklarını	ve	gidilse	elle tutulabileceklerini	açıkça	görüyordum.
Ansızın	omzuma	bir	el	dokundu. Döndüm. "Yahu,	nedir	bu	hal,	bu	dalgınlık	ne?" "Hiç...	" "Beni	tanıyamadın	mı?" "Şey...' "Uyan	yahu.	Ver	elini	bakayım." Sıcak	ve	kuvvetli	bir	elin,	benim haberim	olmadan	kendi	kendine	uzanmış olan	soğuk	elimi	sıktığını	duydum	ve uyanmaya	başladım.	Fakat	hâlâ mahmurluktan	kurtulamıyordum. "Sen	ha..." "Ben	ya!.." Bu,	en	sevdiğim	okul	arkadaşlarımdan
biriydi.	On	iki	senedir	görüşmemiştik.	On iki	sene...	Aman	Yarabbim!	Dün	gibi... Hayat	gerçekten	en	uzun	olaylarıyla çabuk	biten	bir	sinema	şeridinden	başka bir	şey	değil!	Okulda	herkesi	güldüren, herkesle	alay	eden,	herkese	isim	takan, şen	ve	sevimli	arkadaşım	çok değişmişti.	Kırmızı	dudaklarının	üstünde sert	ve	kumral	bıyıklar	çıkmış, şakaklarındaki	saçları	tek	tük	ağarmış	ve biraz	şişmanlamıştı.	Fakat	gözleri...	Ne olduğunu	bilmediğimiz	gerçeği	bilinen "birinci	sebep"in	insan	zekâsına	sonsuz bir	şekilde	kapalı	kalacak	karanlıkları içinde	sönen	ruhumuzun	sanki	en	çok bulunduğu	bu	küçük	ve	parlak	organlar... Onlar	hiç	de	değişmemişti.	On	iki	sene evvel	içlerinde	gülen	mavi	neşe	hâlâ yaşıyordu.	Bilmem	niçin,	uzaklaştıkça muhabbetimiz	artan,	geçmişten	bir	yüze rastlamak	beni	mutlu	etti.	Seviniyordum. Ve	bütün	kuvvetimle	ellerimdeki	sıcak	eli sıkıyordum.	Vapurun	üst	katında	idi.
Kanapelerde	boş	yer	yoktu.	Vapur, önünden	geçen	mavnalara	sık	sık	düdük çalıyordu.	Herkes	şüphesiz	bir	sıkıntı içinde	gibiydi.	Ortada	hiç	kadın görünmüyordu.	İhtiyarlar	uyuklayarak gazetelerini	okuyorlar	ve	yanındakilere kısaca	bir	şey	söylüyorlar.	Şişmanlar sigaralarını	içerek	çarkların	gürültüsünü dikkatle	dinliyorlar,	son	moda	giyimli	şık gençler,	tek	gözlüklerini	düşürmemek için	dimdik	duruyorlar	ve	dizlerinin buruşmaması	için	yukarı	çektikleri	ütülü pantolonlarından	renkli	acurlu	çoraplarını gösteriyorlardı.	Ama	hepsi	ihtiyarlamış, yorulmuş,	bunamış	sanılıyordu.	Tüysüz ve	tıraşlı	yüzlerini,	karınları	ağrıyor	gibi, ekşitiyorlar;	rüzgârdan,	kaşlarını	ve dudaklarını	buruşturuyorlardı. Biz,	beyaz	boyalı	parmaklıklara dayanıyorduk.	Arkadaşım.	"Bir	derdin	mi var?"	dedi.	"Buraya	çıkınca	seni	gördüm. O	kadâr	dalgındın	ki,	yanına
sokulduğumu	duymadın.	Ne	var	kuzum?" "Hiç,	hiç...	Dalga	geçiyordum."	"Ne dalgası?" Gülerek	cevap	verdim:	"Aşk	dalgası." "Daha	bekâr	mısın?" "Bekârım."	Arkadaşımın	mavi gözlerindeki	eski	neşe	birden	soldu. Üçüncü	derecede	veremden	yatağa düşmüş	bir	zavallıya	teselli	ve	cesaret vermek	zahmetine	girilmeden	nasıl mahzun	ve	çaresiz	bakılırsa	bir	an	bana öyle,	acır	gibi	baktı.	Sonra	parmaklığa dayadığı	elini	çekti.	Ve	cebine	soktu. Biraz	döndü.	Ve	ciddileşen	gözlerini, gözlerime	dikti: "Hâlâ	bekârsın	ve	aşk	dalgası geçiyorsun	ha"	dedi;	"Öyle	ise	azizim, sakın	darılma,	sen	bir	serserisin... Okuldan	çıktık	çıkalı	görüşmedik.
Sormadan,	istersen	başımdan	geçenleri sana	söyleyeyim.	Hâlâ	aşk	dalgası geçmene	bakılırsa	hayatı	anlamamış, açık	ve	bariz	gerçeğin	farkına varmamışsın.	Ve	madem	ki,	gerçeğe	bu kadar	yabancı	kalmışsın,	mutlu	değilsin ve	ölünceye	kadar	mutlu olamayacaksın." "Hangi	gerçek?"	diye	gülümsedim. "Hangi	gerçek	mi,	dedin?	Sosyal gerçek...	Eğer	sen	bu	gerçeği sezebilseydin	asla	aşkla uğraşmayacaktın." Anlamıyor	ve	hep	gülümseyerek: "Ama	niçin?.."	gibi	yüzüne	bakıyordum. O	devam	etti: "Her	yerde	başlı	başına	bir	çevre,	bir sosyal	vicdan	vardır	ki,	bütün	fenlerin, mantıkların,	ilimlerin,	felsefelerin	karşıtı
olarak,	en	mutlak	ve	zalim	bir	tarzda, hükmünü	sürer.	İşte	bizim	semtimizde, Türklerin	semtinde	de	aşk	şiddetle yasaktır.	Bir	cehennem	makinesi,	bir bomba,	bir	kutu	dinamit	kadar	yasak... Bir	Türk	on	dört	yaşına	girdi	mi annesinden,	ablasından,	kız	kardeşinden ve	nihayet	teyzesinden	ve	halasından başka	bir	kadının	yüzünü	göremez...	O halde	kimi	sevecek?	Hiç.	Bu	çevrenin,	bu sosyal	vicdanın	kuvvetini,	dehşetini	sana nasıl	anlatayım?	Adını	unuttum,	bilmem hangi	filozof;	Allah'ın	insanlar	üzerindeki etkisinden,	insanlarla	ilişkisinden, ahlakından	bahsederken.	"O,	sosyal çevreden	başka	bir	şey	değildir..."	diyor. Ben	bu	sözü	biraz	doğru	buluyorum.	Eski kutsal	kitaplar	ile	bugünkü	yeni	dünyayı çeviren	Allah	her	yerde,	her	devirde dinsizleri,	kendisine	karşı	gelenleri	başka sebepler	ve	başka	tarzlarla	eziyor. Eskiden	Galile'yi	yakan	kuvvet,	bugün Galile'nin	o	büyük	korkunç	suçunu	ders
diye	okuyan	milyonlarca	okul	çocuklarına aldırmıyor.	İspanya'da,	Ferer'in	kafasını delen	kurşunlar,	Fransa'da	patlayabilse ihtimal	orada	ihtiyar	ve	bunak kadınlardan	ve	papazlardan	başka	kimse kalmaz...	İşte	bu	filozof	da	Allah'ımızın, ezeli	kanunu	işletmek	için,	hep	semti, hep	semtin	sosyal	vicdanını	kullandığını görerek	o	hükmü	veriyor.	Bu	eski	karşı konulmaz	kanun,	her	yere,	her	kıtaya, her	memlekete	değil,	hatta	her	şehre, her	köye	göre	değişiyor.	Buradaki	iyilik, orada	cinayet;	oradaki	yararlık,	burada fenalık	sayılıyor;	kutsal	kitapların	bütün doğa,	organ	değişim	kanunlarına	inat olarak	hiç	değişmemesi	gereken emirlerine	bile	her	yerde	başka	türlü boyun	eğiliyor;	esasları	bir	olan Hıristiyanlık,	Avrupa'da	başka, Amerika'da	başka,	Afrika'da	başka... İslamlık	da	böyle!	Hindistan'da	başka, Liverpool'da	başka.	Buhara`da	başka, Türkiye'de	başka...	Arabistan'a	ve
Acemistan`a	git,	oralarda	bütün	bütüne başka...	İşte	Allah'ımızın	Türkiye'deki eski	ve	karşı	gelinmez	kanunu,	yani sosyal	vicdan,	aşkı	bütün	kuvvetiyle	bize yasak	ediyor.	Türkiye'de	kimse sevişemiyor.	Ve	kimse	şimdiden	sonra sevişemeyecek...	Çünkü	sevmek	için önce	görmek	lazım.	Oysa	genç	bir	kızla yuva	yapmak	ölünceye	kadar	mutlu yaşamak	için	konuşmak,	anlaşmak, sevişmek	değil;	hatta	bir	kerecik	olsun yüzünü	görmek	olanaksız...	Bu	şiddetli yasağa	karşı	duranlar,	iş	devresine girmiş	anarşistlerin,	nihilistlerin,	yahut eski	zamandaki	dinsizlerin	sonuna uğrarlar.	Sosyal	ve	acıklı	bir	ölümle sönüp	giderler.	Lakin	kurnazları,	yasak olan	aşkın	usta	kaçakçıları, hırsızlıklarından	tıpkı,	ihtiyar	ve	cesur	bir tütün	kaçakçısı,	Yunanlı	bir	yankesicisi gibi,	bıkmazlar.	Hep	yürek	çarpıntısı içinde	yaşarlar.	Gece	tenha	yollarda, karanlık	bahçelerin	şüpheli	köşelerinde
rüzgâr,	soğuk	ve	rutubet	altında saatlerce	beklerler	ve	nihayet	korku	ile karışık	iki	anlamsız	kelime,	tadı	asla duyulmayan,	acele	ve	çabuk	bir	öpme... Hepsi	bu!	Eski	edebiyata	Acemistan'dan, yeni	edebiyata	Fransa'dan	gelen	aşk masalları,	şiirler	ve	hikâyeler	şifa	bulmaz bir	frengi	gibi	bu	kaçakçıların	bütün varlığına	geçmiştir.	Onlar	daima,	bir macera	ararlar.	Kadınların	görülmesi	pek açık	ve	belli	bir	tarzda,	dehşetle	yasak olan	bir	semte,	zıt	ve	yabancı	çevrelerin âdetlerini,	mesela	sevişmek	hülyasını sokmak	isterler.	Kendilerini	yabancı	ve uzak	memleketlerde	geçen	hayali romanların	kahramanları	yerine	koyarlar. Tabii	edebiyat	dergilerindeki	birçok şiirleri	okuyorsun.	Konu:	Gece	ve kadın...	Oysa	Türkiye'de	ikisi	de	yoktur. Türk	semtinde	gece	alaturka	saat	birden sonra	bütün	perdeler	iner,	sokaklar tenhalaşır.	Evli	evine,	köylü	köyüne,	evi olmayan	sıçan	deliğine	girer.	Gazinolar,
balolar,	tiyatrolar	ve	ilah...	yani	Beyoğlu tarafı	asla	Türk	değildir.	Orada yabancılar	kendi	semtlerini,	kendi âdetlerini	yaşarlar.	Kadınlarıyla	kol	kola genel	bahçelerde,	lokantalarda	gezerler, konuşurlar,	eğlenirler,	gülüşürler. Aralarına,	bilinen	anlamıyla	bir	sıçan deliği	bulamayan	Türkler	de	karışırlar. Masaların	başında	pineklerler. Yabancıların	kadınlarına,	yabancı güzelliklere,	yabancı	göğüslere	hasretle bakarlar.	Uzatmayalım,	Türklerin	gecesi yoktur.	Sonra	yine	bu	yeni	şiirlerde boyuna	göller	anlatılır;	hangi	göller!.. İstanbul'da	Terkos'tan	başka	göl hatırlamıyorum.	Oraya	da,	eminim, şairlerin	hiçbirisi	gitmemiştir.	Özellikle Terkos'un	civarında	gece	barınacak	yer yoktur.	Yüzlerce	mısralarla,	uzun manzumelerle	anlatılan	sevişmeler, sevgililer	de	yalan...	Şairin	bir	sevgilisi var.	Fakat	nerede!	Şair	sevgilisiyle konuşuyor,	öpüşüyor.	Fakat	nerede!	Ah,
ancak	hayalinde.	Gerçekte	sevişmek	ve genç	bir	kızla	üç	dört	dakika konuşabilmek	ve	bugünkü	Türk semtinde,	balıklârın	sudan	çıkarak havada	uçuşmaları	ve	bostanlardaki	ince kavakların	dallarında	tünemeleri	kadar imkânsızdır.	İstanbul	ve	civarında,	değil bir	genç	Türk	kızıyla,	geceleyin	kol	kola gezmek,	bülbülleri	dinleyerek	aşk kelimeleri	söyleşmek...	hatta	gündüz biraz	taze	görünen	annemizle	bir arabaya	binmek	ne	kadar	tehlikelidir, düşün...	Piknik	yerlerinde,	ah	bu	zavallı, feci	ve	gülünç	yerlerde	de	aşk	mümkün değildir.	Kadınlarla	erkekler	asla birbirlerine	yaklaşamazlar.	Aralarında mutlaka	birkaç	yüz	adım	bulunur,	birkaç yüz	adımdan	başka	da	birkaç	düzine polis,	semtin	sosyal	vicdanına	ve	bilinen yedi	başlı	tutucu	ve	cehalet	devinin arzusunu	yerine	getirmek	için	sanki	bu polislerin,	milletvekilsiz	ve	meclissiz	ulu bir	kral	kadar	yetkileri	vardır.
Kızkardeşinize	sokakta	bir	laf söylediğinizi	görmesinler,	rezalet hazırdır.	Hemen	karakola...	Kim olduğunuzu	ve	konuştuğunuzun kardeşiniz,	yahut	anneniz	olduğunu	ispat edinceye	kadar	birkaç	kilometre	dayak yemezseniz,	yine	şansınız	varmış demek:	Semtimizin	dininden, geleneklerinden,	âdetlerinden, büyüklerinden,	ihtiyarlarından, hükümetin	zabıtasından	fazla	bu	aşk yasağını	isteyen	kimlerdir,	biliyor musun?	Kadınlar,	Türk	kadınları...	Bunlar aşkın	ve	güzelliğin	en	korkunç düşmanlarıdır!	Dışarıda	kendi	milletinden hiçbir	kadın	yüzü	görmeyen	erkeklerine, evlerinde	de	bir	bakacak	yüz göstermezler.	Dışarıdaki	bekçilerin	en dehşetlisi	evdedir.	Mesela	hizmetçi alacaklar,	değil	mi?	En	çirkinini	bulurlar. Çiçek	bozuğu,	büyük	ağızlı,	kalın	dudaklı, çarpık	dişli,	eğri	burunlu	berbat	bir	şey... Her	gün	karşınızda	gezen,	yemeklerinizi
getiren	bu	kızı	daha	fazla	çirkinleştirmek için	özel	bir	yetenekleri,	bir	dehaları vardır.	Kuvvetli	ve	fırlak	kalçaları görünmesin	diye	gayet	bol	elbise giydirirler.	'Etrafa	dökülüyor'	bahanesiyle saçlarını	sımsıkı	bir	yemeni	ile bağlatırlar.	Zavallıyı	halis	bir	orangutana çevirirler.	'Beyin	hiç	yüzüne bakmayacaksın,	yanında	laf etmeyeceksin,	bir	şey	sorarsa	cevap vermeyeceksin...	'	tembihlerini vermekte	gecikmezler.	Bir	hizmetçinin aleyhinde	bulunurken,	'Çalışkan,	temiz, atik	kız,	ama	ağzı	burnu	yerinde'	derler. Ağzı	burnu	yerinde	olmak	onlar	için	en affedilemez	bir	cinayettir.	Genç	kızlarla görüşmek	ve	sevişmek	asla	mümkün olmadığından	"evlenmek"	meselesi	de onların	elinde	bir	madendir.	İstedikleri gibi	işletirler.	En	birinci	emelleri oğullarına,	yahut	kardeşlerine	çirkin	bir kız	almaktır.	Tanımadıkları	evlere	görücü giderler.	Ve	erkeklerin	birçoğu	daha	hâlâ
bilmezler	ki,	bu	görücü	hanımlar güzelden	ziyade	bir	çirkin	ararlar.	Ve mutlaka	da	bulurlar.	Güzel	bir	kız alırlarsa	kardeşlerinin	yahut	oğullarının onu	seveceğini,	onun	lafını	dinleyeceğini ve	sonra	kendi	pabuçlarının	dama atılacağını	düşünmek	onları	çıldırtır. Güzellikten	dehşetle	ürkerler.	Bunun	için İstanbul'da	koca	bulamayan,	evde	kalan kızların	yüzde	doksanı	en	güzeller,	en cazibeliler,	en	sevimlileridir. Bu	zavallı	güzel	Türk	kızlarını	görücü hanımlar	beğenmez.	'A,	kardeş,	çok güzel	ama	şeytan	gibi	çok	bilmiş...	Biz oğlumuza	ecinni	değil,	kız	almak	isteriz' derler.	Kimine	alafranga,	kimine	sıska, kimine	şirret	gibi	kusurlar	bulurlar. İstedikleri	tombul	beyazca,	sessiz, mıymıntı,	budala,	cahil,	ıslanmış	tavuğa benzeyen	kızlardır.	Böyle	bir	kıza rasgeldiler	mi,	'Ah,	işte	bir	melek!'	diye haykırırlar	ve	başlarlar	oğullarına,
kardeşlerine	abartarak	anlatmaya... Zavallı	erkek	talihin	kendine	bir	peri gönderdiğine	inanır	ve	zifaf	gecesi	kalın duvağı	kaldırınca	karşısında	'Adınız	ne efendim?'	sorusuna	cevap	veremeyen şaşkın,	temiz,	beyaz	ve	biçimsiz	bir	et yığınından	başka	bir	şey	göremez. Erkeklerini,	hiçbir	fırsat	kaçırmayarak, güzel	görmekten,	aşktan,	sevişmekten mahrum	bırakan	bu	kadınlar,	aynı	zulmü kendi	cinslerine	de	yaparlar.	Tanıdıkları bir	kadının	başından	kazara	bir	macera geçer,	mesela	bir	'mektubu'	yakalanır, yahut	da	kocasından	boşanıp	diğer	birine varırsa	hepsi	birden	ona	darılırlar	ve dehşetle	afaroz	ederler.	Aradan	uzun seneler	geçer,	o	kadını	sokakta	gördüler mi;	yollarını	değiştirirler,	bazıları	yüzüne tükürmeye	kalkar,	en	insaflıları	biraz acır,	'Ah,	zavallı	kötü	oldu,	alnının	yazısı imiş'	der.	Semtimizde,	'Bir	kadının	en birinci	görevi	güzel	olmaktır'	sözünün nasıl	tehlikeli	bir	yalan	olduğunu	pek	iyi
bilen	anneler,	kızlarını,	ellerinden	geldiği kadar	güzellikten,	şuhluktan,	süsten, serbestlikten	alıkoyarlar.	Bu	annelerin sokağa	çıkarken	kızlarının	kulaklarına fısıldadıkları	öğüdün	değişmez	modeli budur:	'Kızım!	Peçeni	indir.	Ellerini çarşafın	içine	sok.	Başını	öyle	yukarı kaldırma,	aşifte	diyecekler.	Önüne	bak. Fransız	karıları	gibi	zıp	zıp	yürüme. Yavaş,	yavaş.	Göğsünü	ileri	çıkarma, arkamıza	takılacaklar.	Sana	azgın diyecekler.	Adın	çıkacak.	Evde kalacaksın,	vs.	vs...'	Sonra,	tanışan, görüşen	her	aile,	sanki	birbirlerinin	doğal müfettişleridir.	Sakın	bir	aile	içinde küçük	bir	aşk	macerası	geçmesin. Rezalet,	dedikodu	birden	göklere	çıkar, kahramanlarını	tefe	korlar.	Oğullarının	ve kızlarının	gizlice	görüşmelerine, mektuplaşmalarına	aldırmayan;	göz yuman	annelere	bütün	tanıdıkları,	yine birden	darılır;	'Ah,	ayol	kadın	bu	yaştan sonra	boynuz	dikiyor...'	diye	ondan
iğrenirler. Bazı	yeni	romanlarda	gösterilen, Türkiye'deki	bilinen	kibar	dünyasına gelince...	Bu	dünya,	bütün	bütün	bir hayal	ürünüdür.	Türklerin	arasında eskiden	de,	şimdi	de	ayrıcalıklı	bir	sınıf yoktur.	Olay	büyücek	memurların,	eski devirden	kalma	paşaların	ve	bir	parça zengin	olanların	aileleri,	yapay	bir	kibar dünyası	yapmaya	çalışırlar	ve	esaslarını feda	ederek	sözde	Batılılaşırlar, Frenkleşirler.	Fakat	netice?	Bütün	semt onlara	düşman	olur.	Bir	mahallede	böyle, kadınları,	nikah	düşen	akrabalarına görünen	bir	aile	oldu	mu,	evvela, 'Kötüler!..'	lakabı	takılır,	sonra	boykotaj başlar.	Böyle	kozmopolit	ailelerin etraflarında	yükselen	nefret	ve	tecavüz sesleriyle	bütün	mutlulukları	söner. Yerlerini,	yurtlarını	terk	etmeye,	kırlara, uzak	ve	tenha	köşklere,	ücra	yalılara çekilmeye	mecbur	kalırlar.	Evet,	yeni
şiirlerdeki	göller,	geceler,	aşklar	gibi, yeni	romanlardaki	o	nikâh	düşen akrabalarına,	erkeklerinin	arkadaşlarına çıkan	kadınların	vücudu	yalandır. Uydurmadır.	Bu	romanlar	Batı romanlarının	gölgelerinden, tekrarlarından,	tercümelerinden taklitlerinden	başka	bir	şey	değildir. İstanbul'da	kadınları,	yabancı	ve	nikâh düşen	erkeklere	gözükür	bir	Türk	ailesi bana	gösterilsin,	beş	senelik	kazancımı vermeye	şimdi	hazırım.	Bu	romanlarda anlatılan	Avrupalılaşmış	aileler,	meşhur sanatkârlarımızdan	Kel	Hasan'ın	ve Abdi'nin	özel	ve	yazarı	bilinmez	piyesleri kadar	hakiki	Türklüğe	aykırıdır.	O tiyatrolarda	uşağın,	hanımların	yanına zırt	zırt	çıkması,	'Oh	kaymak'	diye	süt ninelerin	göğüslerini	sıkması	gerçekte Türk	aileleri	arasında	nasıl	imkânsızsa	ve bu	rezaletler	nasıl	son	derece	uydurma şeylerse,	yeni	romanlardaki	yabancı erkeklerin	ellerini	sıkan,	kocalarının
yanında	açık	saçık,	örtüsüz	ve	çarşafsız, hatta	bazen	dekolte,	yabancı	erkeklerle konuşan	kadınlar	da	öyle	kaba, münasebetsiz,	gerçeğe	taban	tabana	zıt, soğuk	ve	sahte	hayallerdir. Uzatmayalım,	şimdi	bana	cevap	ver. Böyle	diniyle,	gelenekleriyle,	âdetleriyle, kanunlarıyla,	hükümetleriyle,	zabıtasıyla, aile	kurumuyla,	hatta	kadınlarıyla	aşkı yasak	eden,	nikâh	düşen	erkek	ve	kadını asla	birbirine	göstermeyen	bir	semtte aşk	aramak,	sevişmek	inadı	serserilik değil	de	nedir?	Böyle	bir	çevrenin	sosyal vicdanına	karşı	gelmek,	en	kuvvetli	ve muazzam	hükümetlere	karşı	anarşistlik etmekten	daha	delilik,	daha	çılgınlık değil	midir?	Çok	akıllı	sandığım	senin	de hâlâ	bu	imkânsız	hayal	ile	uğraştığını gördüğüm	için	çok	canım	sıkıldı.	Ah zavallı	dostum,	sen	şimdiye	kadar piyangoyu	çekmeli,	kısmetine	düşen	et yığıntısına,	et	tarlasına	razı	olmalı,
orduya	askercikler	yetiştirmeliydin...	Ve ancak	böyle	mutlu	olabilirdin.	Halbuki sen	hâlâ	aşk	dalgası	geçiyor,	sonu bulunmaz	bir	ümitsizlik	çölüne,	içi	lav dolu	bir	cehennem	uçurumuna, arkasında	ateş	fışkıran	yanardağlar	saklı uzak,	aldatıcı,	suni	bir	seraba koşuyorsun.	Bilsen	sana	ne	kadar acıdım..." Vapur	Kadıköy'e	gelmişti.	Arkadaşımı dinlerken,	ökçelerimin	üzerinde	kalmış, hafifçe	parmaklığa	oturmuştum. Doğruldum.	Sağ	ayağım	fena	halde uyuşmuştu.	Yere	basamıyordum. "Biraz	dur	kuzum"	dedim,	"ayağım uyuşmuş.	En	sonra	çıkarız." Gülüyor,	"Ayağın	değil,	galiba	beynin uyuştu"	diyordu. Vapur	iskele	tarafına	eğilmişti.	Üstten ve	alttan	adamlar	çıkıyordu.	Güneş	kalın
bulutlar	altında	kaybolmuş,	hava	esmer bir	demir	rengi	bağlamış,	ağlamaya hazırlanan,	içi	yaş	dolu	dargın	ve	soluk bir	göz	gibi	suskunlaşmıştı.	Çıkanlara bakıyordum.	Yarım	saat	evvelki	tatlı dalgamı	korkunç	bir	fırtınaya	çeviren arkadaşımın	söylediklerini,	fertlerini	ikiye ayıran,	aşktan	ve	sevişmekten	mahrum bırakan,	annelerini,	karılarını,	kızlarını hapsederek	asırlarca	daldığı	rüyasız	ve granit	uykusundan	asla	uyanmayan	bir kavmin,	bir	toplumun	sonu	ne olabileceğini	düşünüyor;	dar	tahtalar üzerinde	korkak	bir	dikkatle	hızlı	hızlı geçenlerin	sessiz	sedasız	çıkışlarını, ürkek	bir	hayvan	sürüsünün	acele kaçışına	benzetiyordum.	Bunların	içinde hiç	dişi	yoktu.	Çoluk	çocuk,	ihtiyar,	genç, zengin,	fakir,	hepsi	erkekti.	Elimle	dizimi oğuşturarak, "Vapurda	hiç	kadın	yokmuş"	dedim. Arkadaşım	yine	güldü	ve	cevap	verdi:
"Sabırlı	ol...	Onların	erkeklerle karışmaları	yasaktır.	En	sonra	çıkarlar..." Vapur	tamamıyla	boşalmıştı.	Biz	hâlâ davlumbazın	üstünde,	beyaz	parmaklıkta idik.	Bacağımın	uyuşması	geçmemişti. Arkadaşımın	yanında	topallayarak iskeleye	doğru	yürümeye	başladım. Artık	şimdi	kadınlar	da,	her	tarafları örtülü	koyu	siyah	çarşaflarının	altında sanki	şangırtıları	işitilmemek	için pamuklara	sarılmış	gayet	ağır	ve	gizli esirlik	ve	zulüm	zincirleri	taşıyan lanetlenmiş,	hayattan	kovulmuş,	hasta ve	dilsiz	hayaletler	gibi	sendeleyerek, titreyerek	yavaş	yavaş	çıkıyorlar	ve başlarını	önlerine	eğerek	düşmemek,	bir şeye	dokunmamak,	birbirlerine çarpmamak,	yanlış	bir	adım	atmamak için	kalın	ve	kara	peçelerinin	altında bastıkları	yeri	görmeye	çalışıyorlardı...
KÜLAH MISTIK,	katmerli	bir	göçmendi. Bulgaristan'da	doğmuş,	büyüyüp	biraz aklı	başına	gelince	hemen,	sınırın	on dakika	ötesine	kapağı	atmıştı.	"Türkiye değil	mi?	Sınırı	geçer	geçmez	Bağdat'a kadar	hepsi	aynı!"	diyordu.	Az	zamanda Babyak'taki	Türkçe	bilmez	Pomakların akıl	hocası	oldu.	Bulgaristan'da	kalan akrabalarıyla	mektuplaşmaya	gerek yoktu.	Onlarla,	Bulgar	sınır karakolundaki	nöbetçinin	süngüsü altında,	küçük	bir	hediye	karşılığında, saatlerce	oturup	konuşabilirdi.	Kurnazlığı sayesinde,	memleketinden	çıkmadan göçmen	olmuştu.	Hatta	içtiği	"Karasu" bile	doğduğu	kasabadan	geçiyordu. Fakat	bir	gün	Babyak	bölgesinde	"sınır düzenlemesi"	yapıldı.	Yerleştiği	köy	yine Bulgarlara	kalınca,	yuvasını	bozmaya
mecbur	oldu.	Bu	sefer	sınır	kenarının içerilere	eşit	olmadığını	anladı. Nevrekop'a	kadar	indi.	Dört	beş	sene geçmeden	Balkan	Harbi	patladı.	Hemen annesiyle	İstanbul'a	kaçtı.	Dimetoka'nın övgüsüyle	kulakları	dolmuştu.	Kalktı, oraya	gitti.	Bir	köye	yerleşti. İçinden,	"Artık	biz	ölünceye	kadar	savaş olmaz!"	diyordu.	Köyünün	kahvesinde	1. Dünya	Savaşı'nın	haberlerine	inanamadı. Fakat... "Vay	anasını!	Yalan	be!"	diye	haykırdı. "Sınır	düzeltilecek!"	deniyordu. Gerçekten	bu	sınır	düzeltildi.	Mıstık'ın göçmen	gibi	yerleştiği	köy	yine Bulgarlara	geçti.	Bereket	versin	ihtiyar annesi	ölmüştü.	Gamsız	bir	serseri tasasızlığı	ile,	tek	başına	Ergene Köprüsü'nü	aşarken	"İlki	de	Şam, sonuncusu	da	Şam"	dedi.	Bu	kadar	kısa
bir	zaman	içinde,	"birbiri	üstüne	dört defa	göçmen	olmak"	onun	yerleşmek heveslerini	söndürmüştü.	Gözünü yumdu.	Anadolu'ya	atıldı.	Aldatılabilecek milyonlarca	saf	adamlar	arasında kalınca,	Şam'ı	falan	unuttu.	Şehir	şehir, kasaba	kasaba	dolaşmaya,	ticaret etmeye	başladı.	Önüne	gelene	külah giydiriyordu.	En	kârlı	bulduğu	ticaret, hayvan	alım	satımı	idi.	Bir	kasabadan alınan	atın,	yahut	eşeğin	pahası,	en yakın	kasabaya	götürülünce değişiveriyordu.	Bu	pahayı,	Mıstık, kurnazlığı	sayesinde	değiştiriyordu. Kırmızı	kuşağında,	Rumeli'ndeki tabancasının	yerine	sokulu	kara	kılıflı makas,	her	hayvanın	değerine	yüzde altmış	ilave	ederdi.	En	miskin	bir	beygiri alınca	tırnaklarını	temizler,	yağlar; yelesini,	kuyruğunu	Batı	tarzında	keser, düzeltirdi.	Sonra,	torbasındaki	o	kimseye göstermediği,	kimseye	ismini söylemediği	siyah	ottan	bir	tutam
yedirince	zavallı	hayvanı	yirmi	dört	saat şaha	kaldırır,	gözlerini	parlatır,	azgın	bir ejderha	haline	sokardı.	Lakin	at pazarlarında	sürekli	karşısına	çıkan	bir rakibi	vardı.	Onun	alacağı	hayvanı	artırır, en	kâr	bırakacak	fırsatları	elinden kapardı.	Herkesin	"Molla"	diye	çağırdığı bu	herifin	ismini	bilmiyordu.	Yerden yapılı,	çember	sakallı,	kalın	çatık	kaşlı, kırk	beşlik	bir	softaydı.	Küçük	siyah gözleri	hep	önüne	bakar,	ince	beyaz sarıklı	kalıpsız	fesinin	altında	tıraşlı kafası,	geniş	ensesi	terden	pırıl	pırıl parlardı.	Mıstığın	beğenmeyip	bıraktığı en	miskin,	en	hasta,	en	ihtiyar hayvanları	bile	alıyor,	bir	gün	içinde gençleştiriyor,	kuyruğunu,	yelesini kesmeden,	şeklini	değiştiriyor,	gözlerini parlatıyor,	şahlandırıyordu. Mıstık,	henüz	geldiği	kasabanın hanından	girerken	yine	bu	herifi	gördü. Yeni	bir	zarara	uğramış	gibi	birdenbire
canı	sıkıldı.	Ama	bozuntuya	vermedi. "Merhaba	Molla!"	dedi. "Merhaba..."	Şimdiye	kadar	hiç konuşmamışlardı. "Hayvan	almaya	mı	geldin?" "Sana	ne?" ... "Neye	geldimse	geldim." Mıstık,	kirli	zayıf	elini	seyrek	sarı bıyıklarına	kaldırdı.	Çakır	gözleri	bakacak yer	bulamadı.	Renksiz	dudaklarını kısarak	gülümsedi: "Ortak	olalım	be"	dedi. "Olalım." Molla	da	gülümsedi.	Döndüler.	Hanın
avlusuna	doğru	yan	yana	yürüdüler. Kahvenin	önündeki	eski	sıraya	oturdular. Ayaklarının	dibinde	iri,	alacalı	bir	tavuk "gut,	gut,	gut"	diye	civcivlerini gezdiriyordu.	Pazar	yarındı. Mıstık	koynundan	tütün	kesesini	çıkardı. Mollaya	uzatırken,	sıranın	yanındaki pencereden	içeriye	bağırdı: "Bize	iki	kahve	getir." Molla: "Ben	oruçluyum!"	dedi. Mıstık	anlamadı: "Ramazanda	mıyız	yahu?" "Hayır." "Üç	aylarda	mıyız?"
"Hayır." "Ee,	bu	ne	orucu?" "Ben	bütün	yıl	bir	gün	yer,	bir	gün tutarım!" "Sahi	mi?" "Vallahi." Mıstık	tütün	kesesini	tekrar	koynuna soktu.	Eğildi,	camsız	pencereden kahveciye: "İstemez,	kahveleri	yapma"	diye seslendi. İçinden,	"Bu	gebeşin	kafasına	ben	bir külah	geçiririm!"	dedi.	Kendisinin dindarlığından,	küçükken	hafızlığa çalıştığından,	ama	hastalandığı	için vazgeçtiğinden,	babasının	yirmi	yedi defa	Hacca	gittiğinden	bahsetti.	Molla
yere	bakarak	dinliyor,	başını	sallıyor, inanıyor,	Rumelilerin	sağlam	Müslüman olduklarını	söylüyordu.	Mıstık	sordu: "Sen	nerelisin?" "Kayserili." "Kayseri	nerede?" "Bu	tarafta." Molla,	kısa	parmaklı	tombul	eliyle	hanın kapısını	gösteriyordu.	Mıstık,	geldiği ciheti	hatırlayarak: "Konya	tarafında	mı?"	diye	sordu. "Hayır	canım,	daha	yukarılarda..." Mıstık,	Kayseri'nin	nerede,	hem	de	ne olduğunu	pek	iyi	biliyordu.	Rumeli'nde bıraktığı	çiftlikleri	de	anlattıktan	sonra yaptığı	kapıyı	yeterli	gördü.	İşlere	geçti.
Konuştular,	anlaştılar.	O	günden	itibaren ortaklığa	karar	verdiler.	Kâra,	zarara, sermayeye	ortak	oluyorlardı.	Mıstık	yine içinden,	"Ben	sana	bir	külah	giydireyim de,	gör!"	dedi: Ertesi	gün	pazarda	hayvanları	beraber sattılar.	Mollanınkiler	daha	genç,	daha dinç	duruyordu.	Birkaç	gün	daha	burada kalıp	çürük	hayvanları	toplamak	için sözleştiler. İkisi	de	aynı	handa,	karşılıklı	birer küçük	odada	yatıyorlardı.	Bir	gece Mıstık'ın	oda	kapısı	vuruldu.	Kalktı, sürmeyi	çekti,	açtı.	Baktı	ki	ortağı... "Hayırdır	inşallah,	Molla?" "Sabahleyin	ben	bir	köye	kadar gideceğim.	Sana	şimdiden	unutmadan söyleyeyim.	İyi	bir	iş	var." Mıstık	gözlerini	daha	ziyade	açtı:
"Ne?" "Valinin	çocuğu	için	benden	bir	beyaz eşek	istemişlerdi.	Seksen	liraya	kadar satabileceğiz." "Ne?" "Ben	yarın	burada	yokum:	Sen	ara, bulursan	otuz,	kırk,	hatta	elli	lira	bile	ver. Mutlaka	al." "Beyaz	eşek	olur	mu?" "Olur	ya..." Mıstık	şaşaladı.	"Şaka	mı	ediyor?"	diye sofu	ortağının	yüzüne	dikkatle	baktı. Hayır,	ciddi	idi.	Sordu: "Peki,	burada	bulunur	mu?" "Ne	bilirsin,	belki	bulunur."
"Pekâlâ,	yarın	ararım." Molla,	saf	bir	ortak	samimiyetiyle	ona akıl	öğretti: "Buranın	en	birinci	cambazı	Hacı Hüseyin'dir.	Sen	tanımazsın.	Şimdi	çok ihtiyar	olduğu	için	evinden	çıkmaz: Şadırvanın	karşısına	gelen	sokaktan	git, git,	git.	Orada	birine	sor,	gösterirler. Çiftlik	gibi	bir	ev.	Pazara	gelmez... Oturduğu	yerde	cambazlık	eder.	Ondan iste.	De	ki:	'Akşama	kadar	bana	mutlaka bir	beyaz	eşek	bul...'	Elli	liraya	kadar vaat	et" "Pekâlâ" Mollanın	ağzından	sert	bir	rakı	kokusu çıkıyordu.	Küçük	lambanın	hafif	aydınlığı ile	gölgelenen	yüzünde	yorgun	bir	neşe vardı.	Gözleri	dumanlıydı.	Mıstık, ortağının	gündüz	oruçlu	olduğunu hatırladı.	Biraz	iltifat	etmek	istedi:
"Keşke	beni	de	iftara	davet	edeydin! Beraber	içerdik..." Molla	reddetti: "Hâşâ!..	Ben	ömrümde	bir	damla ağzıma	koymamışım,	elhamdülillah..." "Peki,	bu	koku	ne	be?" "Dişim	ağrıyor,	rakı	ile	ağzımı çalkaladım." "Ya!" "Evet." "Öyleyse	Allah	rahatlık	versin!" "Sana	da..." Mıstık,	odasının	kapısını	kapayınca	yine "Gidi	gebeş	seni!..	Ben	sana	bir	külah giydireyim	de,	gör!"	dedi.	Ayakta
duramayacak	kadar	sarhoş	olduğu	halde, yine	sofuluk	taslayıp	ömründe	ağzına	bir damla	koymadığını	söylemesi,	Mıstık'ın sanki	gururuna	dokunmuştu.	"Beni	aptal yerine	koyuyor	ha!"	diye	ellerini kalçalarına	dayadı,	durdu.	Gözlerini küçülterek	yere	baktı:	"Şuna	bir	külah... ilk	fırsatta	bir	külah..." Döndü.	Kapıyı	sürmeledi.	Soyunmaya başladı.	Kendisi	de	"sıtma	tutmasın"	diye torbasında	daima	birkaç	şişe	konyak gezdirirdi.	Onun	için	kafası	gündüzden tutkundu.	Hemen	uyuyuverdi. Sabah	olunca	kahvesini	içmeden	dışarı atıldı.	Sokakların	inek,	öküz,	kaz,	koyun kalabalığı	içinde	yürüdü.	İhtiyar	Cambaz Hüseyin'in	evini	buldu.	Bu	ak	sakallı, kısacık	boylu,	şeytana	benzer	bir adamdı.	On	altı	yaşında	bir	çocuk	kadar çevikti.	Yürürken	zıp	zıp	sıçrıyordu.
Mıstık	selamdan	sabahtan	sonra	beyaz bir	eşek	istediğini	söyledi.	İhtiyar,	böyle bir	hayvanın	bulunacağını	ümit etmiyordu.	Elli	senedir	cambazlık	ettiği halde,	ancak	ömründe	bir	defa	beyaz eşek	görmüştü. "Ama,	ara	sıra	bir	uğra"	dedi,	"Kısmetin varsa	bulunur." "Akşamları	uğrarım." "Ne	zaman	istersen..." Mıstık	o	gününü	akşama	kadar	hayvan aramakla	geçirdi.	Kelepire	benzer	bir	şey bulamadı.	Ortağı	Molla,	gittiği	yerden gelmemişti.	Akşama	yakın	canı sıkılmaya	başladı.	Beyaz	eşeği	bulup bulmadığını	anlamak	için	değil,	sırf kendisiyle	konuşup	bilgi	kapmak	için ihtiyar	cambazın	evine	gitti.	Kapıyı vurdu,	karşısına	çıkan	Hacı	Hüseyin:
"Oğul,	senin	talihin	varmış!"	diye bağırdı.	"Bir	beyaz	eşek	buldum." "Ne	çabuk?"	' "Sen	gider	gitmez,	şişmanca,	simsiyah bir	Arap	geldi.	Ama,	tuhaf	bir	Arap. Başında	yeşil	bir	hacı	sarığı...	Ben Hicaz'da	askerlik	ettiğim	için	Arapça bilirim.	Arapça	konuşmaya	kalktım. 'Gurbette	unuttum'	dedi.	Allah	kimseyi gurbete	düşürmesin!	İnsan	anadilini	bile kaybediyormuş!	Bu	zavallı	hacı	parasız kalmış.	Yedeğindeki	süt	gibi	beyaz	eşeği bana	sattı.	Kırk	liraya	aldım." "Çok	be!.." "Ne	yapalım?	Sen	elliye	kadar	ver demedin	mi?" "Çok	iyi	canım!	Nerede	bakalım,	bir görelim."
"Gel...	Ahırda." Mıstık,	sık	adımlarla	hızlı	hızlı	yürüyen ihtiyarın	arkasına	takıldı.	Dış	avluyu geçti.	Geniş	bir	âhıra	girdi.	Köşede hakikaten	süt	gibi	bembeyaz	bir	eşek duruyordu. "Çok	güzel	yarın	gelir,	alırım"	dedi. "Şimdi	niye	almıyorsun?" "Yarın	sabah,	dedim	ya...	Akşamın hayırı,	sabahın	kötülüğünden	beterdir." "Olur,	sabahleyin	gel." "Güneş	doğarken..."	dedi. Çıkarken	avlunun	çitlerine,	kapının kenarlarına,	ahırın	saçaklarına çaktırmadan	dikkatli	dikkatli	baktı: Gözleri	sokağın	karmakarışık	izlerinde, hana	dönerken,	"Bu	fırsatı
kaçırmamalıyım!"	diyordu.	İşte	beyaz eşek	bulunmuştu.	Bunu	Mollanın	haberi olmadan	alıp	valiye	götürmeli,	bütün	kârı cebe	atmalıydı.	Ama	Molla,	eşeğin bulunduğunu	haber	alırsa,	gider,	artırır, yine	işi	bozardı.	"Ona	duyurmam"	dedi. Düşünmeye	başladı.	Hana	gelinceye kadar	planını	kurmuştu.	Odabaşı	ile hemen	hesabını	kesti.	"Bu	gece	ay	ışığı var.	Ben	aşağı	köye	gidiyorum,	iki	üç gün	gelmeyeceğim"	diye	heybelerini omuzladı.	Gizlice	başka	bir	hana	gitti. Sabahı	dar	etti.	Erkenden,	ortağına giydireceği	külahı	düşünerek	uyandı.	Bir ucunu	pencere	parmaklığına	bağladığı uzun	kırmızı	kuşağını	döne	döne sararken,	yanında	başka	biri	varmış	gibi kendi	kendine	konuşmaya	başladı: -	Hacı	Hüseyin'e	neden	kırk	lira vereceğim? -	Ya	ne	yapmalıyım?
-	Çitler	alçak,	kapı	da	harap.	Köpek	de yok.	Gidip	gece	çalarım. -	Sonra? -	Bugün	çarşıdan	boya	alırım.	Derenin kenarına	götürür,	saklarım.	Eşeği	gece götürür	orada	boyarım.	Sabah karanlığında	hanla	hesabımı	keser, boyalı	eşeğe	biner,	vilayetin	yolunu tutarım. -	Vilayete	gidince?.. -	Eşeği	sıcak	su	ile	yıkar,	valiye satarım. -	Molla? -	Külahı	giydiğinin	farkında	olmaz	bile... Poturunun	açık	kalmış	düğmelerini iliklerken	gözünün	önüne	Mollayı getiriyor,	başındaki	beyaz	sarığının
yerine	küçük	bir	Rumeli	külahı	geçiriyor, bu	külahı	hayalinde	bir	sağa	bir	sola,	bir arkaya,	bir	öne	eğerek	eğleniyordu. Çarşıdaki	dükkânların	hepsini	dolaştı. Kınadan	başka	boya	bulamadı.	İki	okka kına	aldı.	Kasabadan	dışarı	çıktı.	Derenin kenarında	kuytu	bir	yer	buldu.	Mollaya rast	gelmemek	için	kasabaya	dönmedi. Gece	oluncaya	kadar	orada	oturdu. Kesesindeki	tütünlerin	hepsini	içti,	bitirdi. Hava	bozuktu.	Siyah	bulutlar	bazen	ayı örtüyor,	her	tarafı	zaman	zaman	koyu bir	karanlık	kaplıyordu.	Mıstık,	gece yarısından	sonra	bu	karanlığın	içinde yürüdü.	Düşe	kalka	Hacı	Hüseyin'in evine	geldi.	Durdu.	Dinledi.	Ses	seda yoktu.	Çite	tırmandı.	Akar	gibi	avluya indi.	Tekrar	etrafı	dinledi.	Bir	şey duymadı.	Yürüdü.	Ahıra	doğru	gitti.	Kapı aralıktı.	İtti,	içeri	girdi.	Yine	karanlığı dinledi.	Cebinden	çıkardığı	kibriti	çaktı. Köşede	eşek,	tıpkı	bir	mermer	parçası gibi	bembeyaz	duruyordu.	Ayaklarının
ucuna	basarak	yürüdü.	Yuların	bağı kördüğüm	olmuştu.	Elleriyle,	dişleriyle uğraşarak	çözdü.	Yavaş	yavaş soğukkanlılıkla	kapıdan	çıkarken boğazına	boğucu	bir	şey	sarıldı.	Beyninde bir	yaygaradır	koptu: "Hırsız	var,	hırsız	var!	Koşun	çocuklar, hırsız	var!" Mıstık	çabaladı,	çırpındı,	kurtulamadı. Avlunun	sağındaki	yer	odalarından	elleri ışıklı	kadınlar	koşuşuyorlardı.	Korkudan patlamış	gözleri,	boğazına	sarılanı	tanıdı. Bu	Hacı	Hüseyin'di.	Dün	sabah	bir yabancının	gelip	kendisinden	yüksek fiyatla	damdan	düşer	gibi	bir	beyaz	eşek istemesi...	Sonra	o	gider	gitmez	yine damdan	düşer	gibi	tuhaf	kıyafetli,	Arapça bilmez	bir	Arabın	kendisine	bir	beyaz eşek	getirip	satması...	Daha	sonra, ertesi	gün	gelip	eşeği	alacağını	söyleyen müşterinin	görünmemesi	onu	şüpheye
düşürmüştü.	İşte,	"Bunda	bir	kurt	yeniği var"	diye	bu	gece	uyumamış,	kuyu başındaki	bostan	gölgeliğinde	beklemişti. Yakaladığının,	gelmeyen	müşteri olduğunu	görünce	öfkesinden	deli olacaktı. "İp	getirin"	diye	haykırdı. Çoluk	çocuk,	damat,	gelin,	bütün	ev halkı	uyanmıştı.	Kalın	iplerle	Mıstık'ı sımsıkı	bağladılar.	Canını	çıkarıncaya kadar	dövdüler. Sabahleyin	yağmur	bardaktan boşanırcasına	yağıyordu.	Hacı	Hüseyin, damatlarıyla,	kalın	incir	ağacından,	gece yakaladığı	hırsızı	çözdü.	Ayaklarının bağlarını	gevşetti,	arkasına	kattı.	Beyaz eşekle	beraber	hükümet	konağına	doğru yürüdü.	Ahırdan	bembeyaz	çıkan	eşeğin rengi	atıyor,	boynunda,	sırtında, sağrısında,	yol	yol	siyah	çizgiler	peydâ
oluyordu.	Eşeğin	rengi	şakır	şakır	yağan yağmurla	böyle	alacalandıkça,	Hacı Hüseyin	daha	beter	hiddetleniyor,	dönüp Mıstık'ın	ensesine	tokatları	indiriyor: "Sizi	gidi	dolandırıcılar!	İlk	önce	sen gelirsin,	sonra	arkadaşın	o	yalancı Arap!..	Çıkarın	altınlarımı!.."	diye küfürleri	basıyordu.	Gören	alaya	katıldı. Olay	hemen	duyuldu.	Bütün	kasaba hükümetin	avlusuna	toplandı.	Bir	eşeğe bakıyorlar,	bir	Mıstık'a...	Gülmekten katılıyorlardı.	Dün	boya	aradığı dükkâncılar,	kına	aldığı	aktar,	hancılar onu	tanıdılar.	Daha	jandarma	komutanı gelmemişti. Uzun	boylu	çavuş,	yanındaki	askerlerine gülerek	emrini	verdi:	"Tıkın	şu	uğursuzu bodruma!	Yağmur	altında,	eşeğinki	gibi onun	da	rengi	değişmesin!"	Askerler, Mıstık'ı	tuttular.	Halkın	arasından çektiler,	kollarının	bağlarını	çözmeden
dar	bir	kapıdan	kapkaranlık	bir	yere fırlattılar.	Mıstık	bu	karanlıkta	yapayalnız kalınca,	Molla'nın	kendine	ettiği	oyunu sezer	gibi	oldu.	Gözünün	önünde,	siyaha boyanmış,	çember	sakallı	bir	çehre kırmızı	dilini	çıkartarak	sırıttı.	Bu	hayalin tıraşlı	başında,	giydiremediği	külah yerinde	yeşil	bir	hacı	sarığı	vardı.	Şimdi ne	yapacaktı?	Ne	cevap	verecekti? Düştüğü	bu	tuzaktan	nasıl	kurtulacaktı? Öyle	bir	tuzak	ki...	Düşünüyor, düşünüyor,	aşık	kemiklerine	kadar kafasına	geçirilmiş	üç	katlı	kurşun	bir külahın	altında	ezilmiş	gibi	kıvranıyor, karanlıkta	ayaklarını	yere	vurarak,	"Tuh bre	anasını!	Tuh	bre	anasını!"	diye suratını	bir	sağa,	bir	sola	çeviriyordu.
KÜTÜK ALACAKARANLIK	içinde	sivri,	siyah	bir kayanın	belli	belirsiz	hayali	gibi	yükselen Şalgo	Burcu	uyanıktı.	Vakit	vakit	inlettiği trampete,	boru	seslerini	akşamın	hafif rüzgârı	derin	bir	uğultu	halinde	her	tarafa yayıyor...	Kederli	bağırışmalarıyla	ölümü hatırlatan	küfürbaz	karga	sürüleri, bulutlu	havanın	donuk	hüznünü	daha beter	artırıyordu.	Mor	dağlar	gittikçe koyulaşıyor,	gittikçe	kararıyordu. Yamaçlardaki	dağınık	gölgeler,	kuşsuz ormanlar,	hıçkıran	dereler,	kaçan	yollar, ıssız	korular,	sanki	korkunç	bir	fırtınanın gürlemesini	bekliyorlardı. Burcun	tepesinde	beyazlı	siyahlı	bir bayrak,	can	çekişen	bir	kartal	ıstırabıyla, kıvranıyordu.	İki	bin	kişilik	muhasara ordusunun	çadırları,	kaleye	giden	geniş yolun	sağındaki	büyük	dişbudak
ağaçlarının	etrafına	kurulmuştu.	Yerlere kazıklanmış	kır	atlar,	yabancı	kokular duyuyor	gibi,	sık	sık	başlarını	kaldırarak kişniyorlar,	tırnaklarıyla	kazmaya çalıştıkları	toprakların	nemli	çimenlerini otluyorlardı.	Dallarda	kırmızı	çullar, sırmalı	eğerler	asılı	duruyordu.	Cemaatle kılınmış	akşam	namazından	dağılan askerler,	çadırların	arasından	gürültü	ile geçiyorlardı.	Kısa	emirler,	çağırılan isimler,	bir	kahkaha,	bir	söz... başlayacak	suskunluğu	bozuyor,	atların yanında	itişen	birkaç	gencin	şen	naraları duyuluyordu.	Çifte	direkli	yeşil	çadırın kapısı	önüne	serilmiş	büyük	bir	kaplan postu	üzerinde	kehribar	çubuğunu	fosur fosur	çeken	koca	bıyıklı,	iri	vücutlu,	ateş nazarlı	şair	kumandan,	gözlerini,	alacağı kalenin	sallanan	bayrağına	dikmişti. Karşısında	diz	çökmüş	kâhyasının anlattıklarını	dinliyordu.	Ordugâha	yarım saat	evvel	dörtnala	gelen	bu	adam, yaşlı,	şişman	bir	askerdi.	İşte	kaç	hafta
oluyor,	kumandanının	"Göndersdref Baronu	Erasm	Tofl'u	beraber	vurmak" teklifini	içeren	mektubunu	tek	başına, Hadım	Ali	Paşa'ya	götürmüştü.	Ama, paşa	çok	meşguldü.	Zaman	bulup	cevap verememişti.	Dregley	Kalesini	sarıyordu. Kuşatmanın	başlangıcından	sonuna kadar	hazır	bulunan	kahya,	şimdi	orada gördüklerini	söylüyordu;	bu	kale	sarp, gayet	dik	bir	kayanın	üzerine	yapılmıştı. Arslan	Bey	sordu: "Bizim	kaleden	daha	yüksek	mi?" "Daha	yüksek	beyim." Kumandanın,	"Bizim	kale"	dediği,	henüz çırpınan	bayrağına	hasretle	baktığı	Şalgo Burcu	idi.	Fakat	o,	burasını	birkaç	gün içinde	zaptedeceğini	iyice	biliyordu.	Daha birkaç	hafta	önce	Boza	Kulesi'nde hücumlarına	karşı	durmak	isteyen Adrenaki,	Mihal	Terşi,	Etiyen	Soşay,	nasıl
kendisine	kuleyi	teslim	etmişler;	nasıl kahramanlığını,	cesaretini	alkışlayarak iyi	davranışına	teşekkürler	ederek	çekilip gitmişlerdi... "Ben,	bir	kalenin	karşısında	çok duramam"	dedi,	"Hiç	sabrım	yoktur. Ama	Ali	Paşa	çok	sabırlı	maşallah!" Kâhya	başını	kaldırdı: "O	da	sabırsız...	Ama	ne	yapsın? Dregley,	pek	yalçın,	pek	sarp...	Borsem Dağları	içinde	baş	kale	bu	imiş	diyorlar." "Paşa,	muhafızlara	önce	teslim	teklif etmedi	mi?" "Etti.	" "Kabul	etmediler	mi?" "Hayır,	etmediler."
"Kalenin	kumandanı	kimdi?" "Zondi	isminde	bir	kahraman..." "Ben	onların	kahramanlıklarını	bilirim. Verdikleri	sözü	tutmazlar...	Vire'yi bozarlar.	Elçiye	hakaret	ederler." "Hayır,	Arslan	Bey,	Zondi bildiklerinizden	değil.	Çok	mert	bir	adam. " "Paşa,	teslim	teklifini	kiminle gönderdi?" "Papaz	Marten	Uruçgalo	ile...' "Ne	ise...	Türk	elçi	gönderseydi, mutlaka	kafasını	keserler,	kale bedenlerinden	aşağı	fırlatırlardı." "Paşa	Türk	elçisi	gönderseydi,	Zondi bunu	yapmazdı."
"Ne	biliyorsun?" "Papaz	Marten'e	söylediği	sözlerden anladım? "Ne	demiş?"	. "Demiş	ki;	git,	paşaya	söyle.	Bana teslim	teklif	etmesin.	Bir	askere	bundan büyük	hakaret	olamaz.	O	nasıl	savaş adamı	ise,	ben	de	savaş	adamıyım.	Ya ölürüm,	ya	galip	gelirim.	Ama	görüyorum ki,	benim	işim	bitti.	O	durmasın,	bütün kuvvetiyle	hücum	etsin.	Ben	mutlaka, yıkılacak	kalenin	taşları	altında	kalmak isterim." "Sahi,	namuslu	bir	askermiş..."	Kâhya; "Yalnız	namuslu	bir	asker	değil,	Arslan Bey"	dedi,	"Hem	de	gayet	yüce	ruhlu	bir mert." "Nasıl?..."
"Bakın	anlatayım.	Papaz	Marten, ordugâha	ret	haberini	getirmek	için dönerken,	Zondi	onu	tutmuş.	Eskiden esir	aldığı	iki	Türk	delikanlısını	yanına getirmiş.	Bunlara	gayet	kıymetli erguvani	elbiseler	giydirmiş.	Ceplerini altınla	doldurmuş.	'Al	bunları	paşaya götür.	Benimle	beraber	ölmelerini istemiyorum.	Çok	yiğit	gençlerdir. Terbiyelerine	dikkat	etsin.	Devletine	iki büyük	asker	yetiştirmiş	olur'	demiş." "Sahi	yüce	bir	adammış..." "Sonra,	elimize	diri	geçen	esirlerden işittik:	Kalenin	avlusuna	silahlarını, gümüş	takımlarını,	en	kıymetli	eşyalarını yığarak,	yakmış.	Ahırındaki	savaş atlarını,	ağlayarak,	kendi	eliyle öldürmüş.	Son	hücumda	bizim	asker, kalenin	kapısını	zorladı.	Kırdı.	Yeniçeriler, bir	kurşunla	yaralanan	Zondi'yi	diri	diri yakalamaya	çok	çalıştılar.	Ama	mümkün
olmadı.	O,	diz	üstü	sürünerek,	her	tarafı kılıçla,	mızrakla	delik	deşik	olup, ölünceye	kadâr	vuruştu." "Demek	paşa,	bu	mert	düşmanla konuşamadı." "Evet,	konuşamadı.	Vücudu	ile	kesik başını	kalenin	karşısına	gömdürdü. Mezârının	üstüne	bir	mızrak,	bir	bayrak dikilmesini	emretti."	' "Aşkolsun!	Ben	olsam	bir	türbe yaptırırım	vallahi..." Arslan	Bey,	düşmanın	cesurunu, kahramanını,	yılmazını	severdi.	Onca, savaş	bir	mertlik	sanatıydı.	Düşman ordusundan	kaçıp,	kendisine	iltica edenlere	hiç	aman	vermez,	'Hain,	her yerde	haindir'	diye	hemen	boynunu vurdururdu. Ortalık	bütün	bütün	kararıyor,	gece
oluyordu. Kâhya,	uzun	uzadıya	anlattığı	Dregley Kalesi'nin	hikâyesini	hâlâ	bitiremiyordu. Yatsı	namazı	için	aptes	suyu	taşıyan angaryacılar,	meşalelerle	geçmeye başladılar.	Arslan	Bey,	Şalgo'nun, ıslanmış,	hasta,	ateşböcekleri	gibi	sönük sönük	parlayan	ışıklarına	bakıyor, kâhyanın	sözlerini	işitmeyerek,	kendi planını	düşünüyordu.	O	biliyordu; düşmanların	hepsi	Zondi	gibi,	Plas Batanyus	gibi,	Lozonci	gibi	kahraman değildi.	İçlerinde	tavşan	kadar	korkakları da	vardı.	Mesela	Seçeni	Kalesi'nin muhafızları,	daha	Ali	Paşa	yaklaşırken, toplarını,	tüfeklerini,	cephanelerini, erzaklarını,	mallarını,	hattâ	ihtiyarlarını, çocuklarını	bırakıp,	bir	kurşun	atmadan kaçmışlardı.	Birkaç	güne	kadar	burası	da alınınca	Holloko,	Boyak,	Sağ,	Keparmat kaleleri	kalıyordu.	Ama	Allah	kerimdi.
"Hepsinin	alınması	belki	bir	ay sürmez..."	diye	mırıldandı.	Kâhya, kumandanın	ne	düşündüğünden	haberi yoktu.	Anlamadı.	Sordu: "Bu	kalenin	alınması	mı	beyim?" "Hayır,	canım...	Bu,	birkaç	günlük	iş! Hele	hava	biraz	kapansın...	Fulek'e	kadar dört	beş	kale	var...	Onların	hepsini diyorum." "Bir	ayda	dört	beş	kale...	Bu	güç beyim." "Niçin?" "Daha	bu	kaleye	bir	tüfek	atılmamış... Ben	attan	inerken	yoldaşlar	söylediler." "Ben	burasını,	bir	kurşun	atmadan alacağım." "Nasıl	beyim?"
"Senin	aklın	ermez.	Hava	biraz kapansın,	görürsün..." "Hiç	topa	tutmadan	hücum	mu edeceğiz?" "Hayır." "Ya	ne	yapacağız?" "Havanın	kapanmasını	bekle,	dedim ya...	Göreceksin..." Arslan	Bey,	planlarını	en	yakın adamlarından	bile	saklardı.	"Yerin	kulağı var"	derdi.	Ağzından	çıkan	bir	sır mutlaka	işitilecekti.	Kâhya	gibi	bu	sessiz, bu	manasız	beklemeden	bütün	askerler sıkılıyorlar,	bir	şey	anlatmıyorlardı. Kumandanın	yardım,	cephane,	top beklediği	söyleniyordu.	İhtiyar	sipahiler, "Biz	burasını	yardım	gelmeden	alamaz mıyız?	İki	top	yetmez	mi?	Ne duruyoruz?"	diye	çadırlarında	dedikodu
yapıyorlardı.	Buraya	gelindiği	günden beri	askeri	istirahat	ettiren	Arslan	Bey, her	sabah	erkenden	atına	biniyor,	tek başına	gerilerdeki	ormanların	içine dalıyor,	saatlerce	kalıyor,	gülerek dönüyor. "Hava	bozmayacak	mı?	Ah,	biraz	sis olsa..."	diye	gözlerini	gökten,	kalenin sallanan	bayrağından	ayıramıyordu. İşte	kâhyanın	getirdiği	mektupta	Ali Paşa	da	teklifini	kabul	ediyordu.	Onunla birleşince	ordusu	yedi	bin	kişi	kadar olacaktı.	O	vakit	şüphesiz	Tofeli, Pallaviçini'yi	diri	diri	esir	tutabilecekti. Koyu	karanlık	içinden	uzaktan	uzağa Şalgo	Burcu'ndaki	nöbetçilerin	attıkları acı	naralar,	acı	köpek	ulumaları işitiliyordu.	Gökte	hiç	yıldız	yoktu.	Arslan Bey,	hademesinin	tuttuğu	billur bardaktaki	yakut	suyu	içti.	Yeniden
doldurulan	çubuğunu	çekiyor,	kâhyasıyla öteden	beriden	konuşuyordu. Konuşurken	düşündüğü	hep	kendi planıydı.	Yine	göğe	dalmıştı.	Birdenbire sordu: "Hava	kapanıyor	gibi,	değil	mi?" "Evet..	" "Bakalım	yarın..." "Hücum	mu	edeceğiz	beyim?" "Hayır	canım,	hava	bozsun,	görürsün." Kâhya,	yine	bir	şey	anlamadı... Bir	sabah... Binlerce	bacadan	henüz	tütmüş	soğuk, nemli	bir	duman	kadar	koyu	bir	sis	her tarafı	kaplamıştı.	Ordugâh,	sancaklar, tuğlar,	çadırlar,	dişbudak	ağaçları,	atlar,
hiç,	hiçbir	şey	görünmüyordu.	Evvela birbirlerini	çağıranların	sözleri	duyuluyor, sonra	iki	hayal,	ses	yordamıyla	bu	beyaz karanlığın	içinde	buluşuyordu.	Arslan	Bey atını	hazırlatmıştı.	Yine	yapayalnız,	her günkü	gittiği	yere	doğru	kaybolacaktı. O	kadar	neşeli	idi	ki... Bütün	subayları,	çavuşları	çağırttı. Hepsi	hücum	var	sanıyordu.	At	divanı yapar	gibi,	bir	ayağı	yerde,	bir	ayağı üzengide. "Ağalar"	dedi.	"Bugün	kaleyi	alacağız. Ben	iki	saate	kadar	geleceğim.	Şimdi hepiniz	hazır	olun." Nihayetleri	görünmeyen	beyaz,	büyük sakalının	çerçevelediği	yüzü	sis	içinde asılı	duruyor	sanılan	ihtiyar	topçubaşı sordu: "Siz	gelmeden	ben	dövmeye	başlayım
mı,	beyim?" Arslan	Bey	güldü: "Hayır...	Senin	iki	topunun	güllelerine ihtiyacımız	yok.	Yalnız	bize	çok	gürültü yap." "Nasıl	gürültü	beyim?" "Toplarını	boşuna	yerinden	kımıldatma. Topçularını	kalenin	bedenlerine	doğru yaklaştır.	Avazları	çıktığı	kadar,	'Heya, mola,	yisa!..'	diye	bağırt!" ... "Anlamıyor	musun?	Yalnız	gürültü istiyorum." "Pekâlâ	beyim." Sonra	diğer	subaylara	döndü:
"Siz	de	bütün	askerlerinizi	savaş düzeniyle	bunlara	yaklaştırın.	Mümkün olduğu	kadar	çok	gürültü	yaptırın	'Heya, mola...'	çektirin.	Angarya	naraları	attırın. İş	türküleri	söylettirin." İhtiyar	topçubaşı	gibi	subaylar	da, çavuşlar	da,	bu	emirden	bir	şey anlamadılar.	Fakat	onlar	anlamadan yapmasını	pek	iyi	bilirlerdi. "Baş	üstüne,	baş	üstüne..." "Haydi,	ama	çabuk..." Hepsi	iki	adım	ayrılınca	sisin	içinde görünmez	oldular.	Arslan	Bey	tepinen atına	binince	yuları	tutan	kâhyasına; "Sen	de	koş,	yanına	bir	adam	al, gerideki	Değirmenli	Çiftliği'nde biriktirdiğim	elli	mandayı	hemen	buraya sür.	Burca	giden	yolun	yanında	hazır tut...	Orada	beni	bekle.	Haydi!"
"Başüstüne..." "Ama	çabuk..." Hızla	mahmuzlanan	azgın	at,	şaha kalkarak	sisin	içine	atıldı.	Üzerindeki sırmalı	kaftanın	etekleri	altın	kanatlara benzeyen	Arslan	Bey'le	bir	masal	kuşu gibi	uçtu. Biraz	sonra... Nereden	geldiği	belli	olmayan	derin	bir gürültü	sis	içinde	kaynıyor;	ileri	geri, yaklaşıyor,	uzaklaşıyor,	dalgalanıyordu. Kös,	kalkan,	boru	sesleri	at kişnemelerine	karışıyor;	alınan	emirler, verilen	kumandalar	yüzlerce	ağız tarafından	ayrı	ayrı	tekrarlanıyordu. Bastıkları	yerleri	görmeyen	askerler, savaş	düzeninde	bağrışarak,	duyduklarını tekrarlayarak,	dirsekleriyle,	kalkanlarıyla birbirlerine	dokunarak	duman	içinde ilerliyorlardı.
Sağ	taraftan	topçuların	"heya,	mola"ları işitiliyordu.	Etrafını	saran	gürültüden hücumun	başladığını	kale	de	anladı. Boru,	trampet,	hurra	sesleri	aksetmeye, tek	tük	tabanca	tüfek	atılmaya	başladı. Gözcüler	kale	bedenlerinin	dibine	kadar gidip	geliyorlardı.	Safların	arasında topçubaşının	büyük	bir	lağım	açtığı söyleniyordu. Askerler,	subayların	emriyle	oldukları yerlerde	bağdaş	kurmuş	bekliyorlar, gürültü	ediyorlardı. Nihayet,	Arslan	Bey,	terden	sırılsıklam olmuş	atı	ile	duman	içinde	savaş sıralarının	arasında,	adım	adım	göründü. Her	adımda; "Yiğitlerim!...	Sis	açılmaya	başladı	mı hemen	susun.	Hep	birden	ayağa	kalkın, hücum	edecek	gibi	durun.	Ama	ileri gitmeyin.	Ateş	de	açmayın.	Ben
düşmana	teslim	teklif	edeceğim..." diyordu. Topçuların,	topçulara	karışan angaryacıların	"heya,	mola"	naraları gittikçe	artıyor,	büyüyor,	tüyleri ürpertecek	heyecanlı	yankılarla görünmeyen	dağları,	taşları	inletiyordu. Öğleye	doğru	sis	açılmaya	başladı. Askerler,	sallanan	siyahlı	beyazlı	bayrağı ile	Şalgo'yu	bir	hayal	gibi	gördüler. Sesler	kesildi.	Kuzeyden	esen	bir	rüzgâr dumanları	dağıtıyor;	gerilere,	ormanlara doğru	sürüyordu. Artık	herkes	birbirini	görüyordu. Kaleye	pek	yaklaşmıştı.	Askerler, gözleriyle	kumandanlarını	aradılar.	O burç	kapısına	giden	yolun	gediğinde atıyla	dolaşıyordu.	Gediğin	önünde	büyük bir	manda	sürüsü	vardı.	Burcun tepesinde,	siperlerin	arasında,	kalkanlı,
tüfekli	adamlar	geziniyordu. Cesur	Arslan	Bey,	kır	atını	ileriye	sürdü. Kaleye	yüz	adım	kadar	yaklaştı. Arkasındaki	kâhyasıyla,	genç	tercüman koştular...	Gür	sesiyle	haykırdı: "Hey	bre	Şalgo	muhafızları!...	Ben, padişahımın	dedesine	sizin	kralınızın memleketlerinden	büyük	yerler zaptetmiş	Bosna	Valisi	Yahya	Paşa'nın torunlarındanım.	Atam	Hamza	Bali	Bey, daha	on	dört	yaşında	iken	sizin ordularınızı	perişan	etmiş,	Viyana kuşatmasında,	Viyenberg	önünde	şan almıştır.	Ben,	hangi	kaleye	gittimse	geri dönmemişim,	daha	geçen	gün	iki	küçük topla	Boza	Kalesi'ni	yerle	bir	ettim.	Mihal Terşi,	Etiyen	Soşay,	Andrenaki	gibi kahramanlarınıza	canlarını	bağışladım. Vadiye	çekildim.	Gerip	gitmeleri	için	yol vardım.	Haydi	gelin.	Siz	de	teslim	olun. Boş	yere	kanınızı	döktürmeyin..."
Kale	ile	beraber	bütün	ordunun	işittiği bu	teklifi,	tercüman,	avazı	çıktığı	kadar bağırarak	tekrarladı. Derin	bir	sessizlik... Arslan	Bey'in	atı	duramıyor,	şaha kalkıyor,	sağa,	sola	tepiniyordu,	kâhya, dizgininden	tutmaya	çalışıyordu. Burcun	tepesinden	bir	cevap	verdiler. Tercüman	tekrarladı: "Ne	gibi	şartlarla,	diyorlar	beyim." Arslan	Bey,	deminkinden	daha	sert	bir sesle	haykırdı: "Şartım	filan	yok.	Biz	teslim	olanın canına	kıymayız.	Teslim	olmazsanız,	beş dakika	sonra	kalenin	içinde	bir	canlı adam	kalmaz.	Karşınızdaki	yolun	gediği üzerinde	gördüğünüz	nedir?	Anlamıyor musunuz?	Babalarınızdan	işitmediniz	mi?
Elli	manda	ile	buraya	getirdiğim	bu	topun iki	güllesiyle	binlerce	Şalgo	kuvvetinde olan	İstanbul	kaleleri	tuzla	buz	oldu.	İşte İstanbul'u	alan	bu	top...	Bir	kere	ateş edeceğim.	İkinci	atıma	gerek	yok.	Ne kaleniz	kalacak,	ne	de	kendiniz. Acıyorum	size..." Genç	tercüman,	bu	sözleri,	yine	avazı çıktığı	kadar	tekrarlarken,	bütün askerler,	gözlerini	yolun	gediğine çevirdiler.	Mandaların	yanında,	uzun, büyük,	gayet	büyük,	gayet	kalın,	gayet siyah	müthiş	bir	topun	korkunç	bir ejderha	gibi	uzandığını	gördüler.	Safların arasında	sevinç	sadaları	yükseldi.	Herkes Arslan	Bey'in	bir	haftadır	ne	beklediğini şimdi	anlıyordu.	Demek	bu	top geliyormuş... Biraz	sonra... Şalgo'nun	tepesinde,	şan,	namus	kefeni
olan	uğursuz	beyaz	bayrak dalgalanıyordu.	Demir	kapılar	açılmıştı. Korkudan	sapsarı	kesilen	tuğla kumandan,	altın	kılıçlı	asilzadeler,	zırhlı şövalyeler,	Arslan	Bey'in	önünde	dize gelmişlerdi.	Silahları	alınan	düşman ikişer	ikişer	bağlanıyor,	takım	takım ordugâhın	arkasına	götürülüyordu. Kalenin	içindeki	kıymetli	şeylerden	bir dağ	ortada	kabarıyor;	al	yeşil bayraklarla	kalenin	tepesine	dolan askerler	bağırışıyorlar,	aralarındaki dervişler,	bedenlerden	sarkarak	ezan okuyorlar,	tekbir	çekiyorlardı. Teslim	olan	kumandanla	erkânına Arslan	Bey; "Korkmayınız.	Hayatınız	bağışlanmıştır. Biz	Vire'yi	bozmayız.	Gelin,	size	elli manda	ile	buraya	getirdiğim	topu seyrettireyim..."	dedi.
Tercüman	bunu	tekrarlayınca	hepsi birbirlerine	bakıştılar.	Bu	müthiş,	bu korkunç	aleti	yakından	görmeyi	hem merak	ediyorlar,	hem	çekiniyorlardı. Arslan	Bey'in	arkasına	takıldılar.	Büyük topa	doğru	yürüdüler.	Yaklaşınca	Arslan Bey; "İşte"	dedi,	"Sizin	böyle	topunuz	var mı?" Düşman	kumandanı	tercümanla	cevap verdi: "Hayır." "Niçin	yapmıyorsunuz?" "Bilmiyoruz." Genç	irisi	bir	şövalye	tercümana	bir şeyler	sordu.	Arslan	Bey; "Ne	diyor?"	dedi.
"Bey	bu	topu	kaç	günde	İstanbul'dan buraya	getirmiştir,	diyor." "Sen	de	ki:	İstanbul'dan	getirmemiş. Burada	bir	hafta	içinde	kendisi	yapmış." Tercüman	bu	sözleri	söyleyince	esirler afallaştılar.	Arslan	Bey,	daha	ziyade yaklaşıp	elleriyle	yoklamalarına,	daha yakından	görmelerine	müsaade	ettiğini söyledi.	Mağrur	kumandan,	kahraman asilzadeler,	cesur	şövalyeler,	büyük topun	etrafında	toplandılar.	Bir	elini hançerinin	elmas	sapına	dayayan	Arslan Bey,	öteki	eliyle,	gülümseyerek	pala bıyıklarını	büküyor,	arkasındaki	kâhya, başını	kaşıyarak	gülmekten	katılıyor, tercüman	aptallaşıyordu.	Yirmi	adım uzakta	duran	mızraklı	nöbetçiler	de gülüşüyorlardı.	Esirler	topa	elini	sürdüler. Deliğini	aradılar.	Bulamayınca	sarardılar. Sonra	kızardılar.	Birbirlerine	bakıştılar. Öyle	kaldılar.	Kolların,	çaprazlayarak
yere	bakan	kale	kumandanı	titreyerek mırıldandı.	Arslan	Bey,	tercümana	baktı; "Ne	diyor?" "Bu	mertlik	değil...	diyor." "Ona	sor	ki:	Henüz	bir	kere	patlamayan bir	toptan	korkarak,	hemen	teslim oluvermek	mi	mertliktir?" Tercüman	sordu. Kale	kumandanı,	gözlerini	yerden kaldırıp	cevap	veremedi.	Asilzadeler, şövalyeler,	birbirlerinin	yüzlerine bakmaya	cesaret	edemediler,	ani	bir ölüm	darbesiyle	vurulmuş	gibi	oldukları yerde	donup	kaldılar. Bir	güllesiyle	kaleyi	yıkacak	olan	bu korkunç	top,	siyaha	boyanmış	kocaman bir	kütükten	başka	bir	şey	değildi!...
KAŞAĞI AHIRIN	avlusunda	oynarken	aşağıda, gümüş	söğütler	altında	görünmeyen derenin	hüzünlü	şırıltısını	işitirdik.	Evimiz iç	çitin	büyük	kestane	ağaçları	arkasında kaybolmuş	gibiydi.	Annem,	İstanbul'a gittiği	için	benden	bir	yaş	küçük	olan kardeşim	Hasan'la	artık	Dadaruh'un yanından	hiç	ayrılmıyorduk.	Bu,	babamın seyisi,	yaşlı	bir	adamdı.	Sabahleyin erkenden	ahıra	koşuyorduk.	En sevdiğimiz	şey	atlardı.	Dadaruh'la birlikte	onları	suya	götürmek,	çıplak sırtlarına	binmek,	ne	doyulmaz	bir zevkti.	Hasan	korkar,	yalnız	binemezdi. Dadaruh	onu	kendi	önüne	alırdı. Torbalara	arpa	koymak,	yemliklere	ot doldurmak,	gübreleri	kaldırmak	eğlenceli bir	oyundan	daha	çok	hoşumuza gidiyordu.	Hele	tımar.	Bu	en	zevkli	şeydi.
Dadaruh	eline	kaşağıyı	alıp	işe	başladı mı,	tıkı...	tık...	tıkı...	tık...	tıpkı	bir	saat gibi...	yerimde	duramaz, -	Ben	de	yapacağım!	diye	tuttururdum. O	vakit	Dadaruh,	beni	Tosun'un	sırtına koyar,	elime	kaşağıyı	verir, -	Hadi	yap!	derdi. Bu	demir	gereci	hayvanın	üstüne	sürter, ama	o	uyumlu	tıkırtıyı	çıkaramazdım. -	Kuyruğunu	sallıyor	mu? -	Sallıyor. -	Hani	bakayım?.. Eğilirdim,	uzanırdım.	Ama	atın sağrısından	kuyruğu	görünmezdi. Her	sabah	ahıra	gelir	gelmez,
-	Dadaruh,	tımarı	ben	yapacağım, derdim. -	Yapamazsın. -	Niçin? -	Daha	küçüksün	de	ondan... -	Yapacağım. -	Büyü	de	öyle. -	Ne	zaman? -	Boyun	at	kadar	olduğunda.... At,	ahır	işlerinde	yalnız	tımarı beceremiyordum.	Boyum	atın	karnına bile	varmıyordu.	Oysa	en	keyifli,	en eğlenceli	şey	buydu.	Sanki	kaşağının düzenli	tıkırtısı	Tosun'un	hoşuna	gidiyor, kulaklarını	kısıyor,	kuyruğunu	kocaman bir	püskül	gibi	sallıyordu.	Tam	tımar
biteceğine	yakın	huysuzlanır,	o	zaman Dadaruh,	"Höyt.."	diye	sağrısına	bir tokat	indirir,	sonra	öteki	atları	tımara başlardı.	Ben	bir	gün	yalnız	başıma kaldım.	Hasan'la	Dadaruh	dere	kenarına inmişlerdi.	İçimde	bir	tımar	etmek	hırsı uyandı.	Kaşağıyı	aradım,	bulamadım. Ahırın	köşesinde	Dadaruh'un	penceresiz küçük	bir	odası	vardı.	Buraya	girdim. Rafları	aradım.	Eyerlerin	arasına	falan baktım.	Yok,	yok!	Yatağın	altında,	yeşil tahtadan	bir	sandık	duruyordu.	Onu açtım.	Az	daha	sevincimden haykıracaktım.	Annemin	bir	hafta	önce İstanbul'dan	gönderdiği	armağanlar içinden	çıkan	fakfon	kaşağı,	pırıl	pırıl parlıyordu.	Hemen	kaptım.	Tosun'un yanına	koştum.	Karnına	sürtmek istedim.	Rahat	durmuyordu. -	Sanırım	acıtıyor?	dedim. Gümüş	gibi	parlayan	bu	güzel	kaşağının
dişlerine	baktım.	Çok	keskin,	çok sivriydi.	Biraz	köreltmek	için	duvarın taşlarına	sürtmeye	başladım.	Dişleri bozulunca	yeniden	denedim.	Gene atların	hiçbiri	durmuyordu.	Kızdım. Öfkemi	sanki	kaşağıdan	çıkarmak istedim.	On	adım	ilerdeki	çeşmeye koştum.	Kaşağıyı	yalağın	taşına	koydum. Yerden	kaldırabildiğim	en	ağır	bir	taş bularak	üstüne	hızlı	hızlı	indirmeye başladım.	İstanbul'dan	gelen,	üstelik Dadaruh'un	kullanmaya	kıyamadığı	bu güzel	kaşağıyı	ezdim,	parçaladım.	Sonra yalağın	içine	attım. Babam,	her	sabah	dışarıya	giderken	bir kere	ahıra	uğrar,	öteye	beriye	bakardı. Ben	o	gün	gene	ahırda	yalnızdım.	Hasan evde	hizmetçimiz	Pervin'le	kalmıştı. Babam	çeşmeye	bakarken,	yalağın içinde	kırılmış	kaşağıyı	gördü;	Dadaruh'a haykırdı:
-	Gel	buraya! Soluğum	kesilecekti,	bilmem	neden, çok	korkmuştum.	Dadaruh	şaşırdı, kırılmış	kaşağı	ortaya	çıkınca,	babam bunu	kimin	yaptığını	sordu.	Dadaruh, -	Bilmiyorum,	dedi. Babamın	gözleri	bana	döndü,	daha	bir şey	sormadan, -	Hasan	dedim. -	Hasan	mı? -	Evet,	dün	Dadaruh	uyurken	odaya girdi.	Sandıktan	aldı.	Sonra	yalağın taşında	ezdi. -	Niye	Dadaruh'a	haber	vermedin? -	Uyuyordu.
-	Çağır	şunu	bakayım. Çitin	kapısından	geçtim.	Gölgeli	yoldan eve	doğru	koştum.	Hasan'ı	çağırdım. Zavallının	bir	şeyden	haberi	yoktu. Koşarak	arkamdan	geldi.	Babam	pek sertti.	Bir	bakışından	ödümüz	kopardı. Hasan'a	dedi	ki: -	Eğer	yalan	söylersen	seni	döverim! -	Söylemem. -	Pekâlâ,	bu	kaşağıyı	niye	kırdın? Hasan,	Dadaruh'un	elinde	duran	alete şaşkın	şaşkın	baktı!	Sonra	sarı	saçlı başını	sarsarak, -	Ben	kırmadım,	dedi. -	Yalan	söyleme,	diyorum. -	Ben	kırmadım.
-	Doğru	söyle,	darılmayacağım.	Yalan çok	kötüdür,	dedi.	Hasan	inkârda	direndi. Babam	öfkelendi.	Üzerine	yürüdü "Utanmaz	yalancı"	diye	yüzüne	bir	tokat indirdi. -	Götür	bunu	eve;	sakın	bunu	bir	daha buraya	sokma.	Hep	Pervin'le	otursun! diye	haykırdı. Dadaruh,	ağlayan	kardeşimi	kucağına aldı.	Çitin	kapısına	doğru	yürüdü.	Artık ahırda	hep	yalnız	oynuyordum.	Hasan evde	hapsedilmişti.	Annem	geldikten sonra	da	bağışlanmadı.	Fırsat	düştükçe, "O	yalancı"	derdi	babam.	Hasan	yediği, tokat	aklına	geldikçe	ağlamaya	başlar, güç	susardı.	Zavallı	anneciğim	benim iftira	atabileceğime	hiç	ihtimal vermiyordu.	"Aptal	Dadaruh,	atlara ezdirmiş	olmasın?"	derdi. Ertesi	yıl	annem,	yazın	gene	İstanbul'a
gitti.	Biz	yalnız	kaldık.	Hasan'a	ahır	hâlâ yasaktı.	Geceleri	yatakta	atların	ne yaptıklarını	tayların	büyüyüp büyümediğini	bana	sorardı.	Bir	gün birdenbire	hastalandı.	Kasabaya	at gönderildi.	Doktor	geldi.	"Kuşpalazı" dedi.	Çiftlikteki	köylü	kadınlar	eve üşüştüler.	Birtakım	tekir	kuşlar getiriyorlar,	kesip	kardeşimin	boynuna sarıyorlardı.	Babam	yatağın	başucundan hiç	ayrılmıyordu. Dadaruh	çok	durgundu.	Pervin	hüngür hüngür	ağlıyordu. -	Niye	ağlıyorsun?	diye	sordum. -	Kardeşin	hasta. -	İyi	olacak. -	İyi	olmayacak. -	Ya	ne	olacak?
-	Kardeşin	ölecek!	dedi. -	Ölecek	mi? Ben	de	ağlamaya	başladım.	O hastalandığından	beri	Pervin'in	yanında yatıyordum.	O	gece	hiç	uyuyamadım. Dalar	dalmaz,	Hasan'ın	hayali	gözümün önüne	geliyor	"İftiracı!	İftiracı!"	diye karşımda	ağlıyordu. Pervin'i	uyandırdım. -	Ben	Hasan'ın	yanına	gideceğim, dedim. -	Niçin? -	Babama	bir	şey	söyleyeceğim. -	Ne	söyleyeceksin? -	Kaşağıyı	ben	kırmıştım,	onu söyleyeceğim.
-	Hangi	kaşağıyı? -	Geçen	yılki.	Hani	babamın	Hasan'a darıldığı... Sözümü	tamamlayamadım.	Derin hıçkırıklar	içinde	boğuluyordum.	Ağlaya ağlaya	Pervin'e	anlattım.	Şimdi	babama söylersem,	Hasan	da	duyacak	belki	beni bağışlayacaktı. -	Yarın	söylersin,	dedi. -	Hayır,.	şimdi	gideceğim. -	Şimdi	baban	uyuyor,	yarın	sabah söylersin.	Hasan	da	uyuyor.	Onu	öpersin, ağlarsın,	seni	bağışlar. -	Pekala! -	Haydi	şimdi	uyu! Sabaha	kadar	gene	gözlerimi
kapayamadım.	Hava	henüz	ağarırken Pervin'i	uyandırdım.	Kalktım.	Ben içimdeki	zehirden	vicdan	azabını boşaltmak	için	acele	ediyordum.	Yazık ki,	zavallı	suçsuz	kardeşim,	o	gece ölmüştü.	Sofada	çiftlik	imamıyla Dadaruh'u	ağlarken	gördük.	Babamın dışarıya	çıkmasını	bekliyorlardı.
ANT BEN	Gönen'de	doğdum.	Yirmi	yıldır görmediğim	bu	kasaba,	düşümde	artık bir	serap	gibiydi.	Birçok	yeri	unutulan, eski,	uzak	bir	rüya	gibi	oldu.	O	zaman genç	bir	yüzbaşı	olan	babamla	her zaman	önünden	geçtiğimiz	Çarşı Camii'ni,	karşısındaki	küçük,	harap şadırvanı,	içinde	binlerce	kereste tomruğu	yüzen	nehirciği,	bazen yıkanmaya	gittiğimiz	sıcak	sulu hamamın	derin	havuzunu	şimdi hatırlamaya	çalışıyorum.	Ama	beyaz	bir unutuş	dumanı	önüme	yığılır.	Renkleri siler,	şekilleri	kaybeder...	Pek	uzun gurbetlerden	sonra	vatanına	dönen	bir adam,	doğduğu	yerin	ufkunu	koyu	bir	sis altında	bulup	da,	sevdiği	şeyleri	uzaktan bir	an	önce	göremediği	için	nasıl hüzünlenirse,	ben	de	tıpkı	böyle	meraka,
sabırsızlığa	benzer	bir	acı	duyarım.	O, her	akşam	sürülerle	mandaların, ineklerin	geçtiği	tozlu,	taşsız	yollar, yosunlu,	siyah	kiremitli	çatılar, yıkılacakmış	gibi	duran	büyük	duvarlar, küçük,	ahşap	köprüler,	uçsuz	bucaksız tarlalar,	alçak	çitler	hep	bu	duman	içinde erir... Yalnız	evimizle	okulu	gözümün	önüne getirebilirim. Büyük	bir	bahçe...	Ortasında	köşk biçiminde	yapılmış	bembeyaz	bir	ev... Sağ	köşesinde	her	zaman	oturduğumuz beyaz	perdeli	oda...	Sabahları	annem beni	bir	bebek	gibi	pencerenin	kenarına oturtur,	dersimi	tekrarlatır,	sütümü içirirdi.	Bu	pencereden	görünen	avlunun öbür	yanındaki	büyük	toprak	rengi yapının	camsız,	kapaksız	tek	bir penceresi	vardı.	Bu	siyah	delik	beni	çok korkuturdu.	Yemeklerimizi	pişiren,
çamaşırlarımızı	yıkayan,	tahtalarımızı silen,	babamın	atına	yem	veren,	av köpeklerine	bakan	hizmetçimiz	Abil Ana'nın	her	gece	anlattığı	korkunç, bitmez	hikâyelerdeki	ayıyı,	bu	karanlık pencerede	görür	gibi	olurdum.	Bu kuruntuyla,	rüya	dinlemek,	yorumlamak merakında	olan	zavallı	anneme	her sabah	ayılı	rüyalar	uydurur;	iri,	kuzgun bir	ayının	beni	kapıp	dağa	götürdüğünü, ormandaki	inine	kapadığını,	kollarımı bağladığını,	burnumu,	dudaklarımı yediğini,	sonra	Bayramiç	yolundaki	su değirmeninin	çarkına	attığını	söyler,	ona birçok,	"Hayırdır	inşallah..."	dedirtirdim. Yorumlarken	benim	büyük	bir	adam, büyük	bir	bey,	büyük	bir	paşa	olacağımı, bana	kimsenin	kötülük	yapamayacağını, güvenceyle	sundukça,	yalan	söylediğimi unutur,	ne	kadar	sevinirdim... Nasıl	sokaklardan,	kiminle	giderdim? Bilmiyorum...	Okul	bir	katlı,	duvarları
badanasızdı.	Kapıdan	girilince	üstü	kapalı bir	avlu	vardı.	Daha	ilerisinde	küçük, ağaçsız	bir	bahçe...	Bahçenin	sonunda ayakyolu,	çok	kocaman	aptes	fıçısı... Erkek	çocuklarla	kızlar	karmakarışık otururlar,	birlikte	okur,	birlikte oynarlardı.	"Büyük	Hoca"	dediğimiz, kınalı,	az	saçlı,	kambur,	uzun	boylu, yaşlı,	bunak	bir	kadındı.	Mavi	gözleri	pek sert	parlar,	gaga	gibi	iğri,	sarı	burnuyla, tüyleri	dökülmüş	hain,	hasta	bir	çaylağa benzerdi.	"Küçük	Hoca"	erkekti.	Büyük Hoca'nın	oğluydu.	Çocuklar	ondan	hiç korkmazlardı.	Sanırım	biraz	aptalcaydı. Ben	arkadaki	rahlelerde,	Büyük	Hoca'nın en	uzun	sopasını	uzatamadığı	bir	yerde otururdum.	Kızlar,	belki	saçlarımın	açık sarı	olmasından,	bana	hep	"Ak	Bey" derlerdi.	Erkek	çocukların	büyücekleri	ya adımı	söylerler	ya	da	"Yüzbaşı	oğlu"	diye çağırırlardı.	Sınıf	kapısının	açılmayan kanadında	sallanan	"geldi	-	gitti"	levhası yassı,	cansız	bir	yüz	gibi	bize	bakar,
kalın	duvarların	tavana	yakın	dar pencerelerinden	giren	donuk	bir	aydınlık, durmadan	bağıran,	haykırarak	okuyan çocukların	susmaz,	keskin	çığlıklarıyla sanki	daha	da	ağırlaşır,	bulanırdı... Okulda	yalnız	bir	tür	ceza	vardı: Dayak...	Büyük	suçlular,	hatta	kızlar	bile falakaya	yatarlardı.	Falakadan korkmayan,	titremeyen	yoktu.	Küçük Hoca'nın	ağır	tokadı...	Büyük	Hoca'nın uzun	sopası...	ki	rasgeldiği	kafayı mutlaka	şişirirdi.	Ben	hiç	dayak yememiştim.	Belki	kayırıyorlardı.	Yalnız bir	defa	Büyük	Hoca,	kuru,	kemikten elleriyle	yalan	söylediğim	için	sol kulağımı	çekmişti.	O	kadar	hızlı	çekmişti ki,	ertesi	günü	bile	yanıyordu. Kıpkırmızıydı.	Oysa	suçum	yoktu.	Doğru söylemiştim.	Bahçedeki	aptes	fıçısının musluğu	koparılmıştı.	Büyük	Hoca	suçu yapanı	arıyordu.	Bu,	mavi	cepkenli, kırmızı	kuşaklı,	hasta,	zayıf	bir	çocuktu.
Haber	verdim.	Falakaya	konacaktı.	İnkâr etti.	Sonra	diğer	bir	çocuk	çıktı.	Kendi kopardığını,	onun	suçu	olmadığını söyledi.	Yere	yattı.	Bağıra	bağıra	sopaları yedi.	O	zaman	Büyük	Hoca,	"Niçin	yalan söylüyor,	bu	zavallıya	iftira	ediyorsun?" diye	kulağıma	yapıştı.	Yüzünü buruşturarak	darıldı. Ağladım.	Ağladım.	Çünkü	yalan söylemiyordum.	Evet,	musluğu koparırken	gözümle	görmüştüm.	Akşam üstü,	okut	dağılırken	dayağı	yiyen çocuğu	tuttum: -	Niçin	beni	yalancı	çıkardın?	dedim. Musluğu	sen	koparmamıştın... -	Ben	koparmıştım. -	Hayır,	sen	koparmamıştım.	Öbür çocuğun	kopardığını	ben	gözümle gördüm.
Direnmedi.	Yüzüme	baktı.	Bir	an	öyle durdu.	Eğer	hocaya.	söylemeyeceğime yemin	edersem,	saklamayacaktı. Anlatacaktı.	Ben	hemen meraklanıyordum: -	Musluğu	Ali	koparmıştı,	dedi,	ben	de biliyordum.	Ama	o	çok	zayıf,	hem hastadır.	Görüyorsun,	falakaya dayanamaz.	Belki	ölür,	daha	yataktan yeni	kalktı. -	Ama	sen	niçin	onun	yerine	dayak yedin? -	Niçin	olacak.	Biz	onunla	ant	içmişiz.	O bugün	hasta,	ben	iyi,	kuvvetliyim.	Onu kurtardım	işte. Pek	güzel	anlamadım.	Tekrar	sordum: -	Ant	ne? -	Bilmiyor	musun?
-	Bilmiyorum! O	vakit	güldü.	Benden	uzaklaşarak karşılık	verdi: -	Biz	birbirimizin	kanlarını	içeriz.	Buna "ant	içmek"	derler.	Ant	içenler	kan kardeşi	olurlar.	Birbirlerine	ölünceye kadar	yardım	ederler,	dertli	günlerinde birbirlerine	koşarlar. Sonra	dikkat	ettim,	okulda	birçok çocuk,	birbirleriyle	ant	içmişlerdi.	Kan kardeşiydiler.	Bazı	kızlar	bile	kendi aralarında	ant	,	içmişlerdi.	Bir	gün,	bu yeni	öğrendiğim	göreneğin	nasıl yapıldığını	da	gördüm.	Yine	arka rahlelerdeydim.	Küçük	Hoca	aptes	almak için	dışarı	çıkmıştı.	Büyük	Hoca,	arkasını bize	çevirmiş,	yavaş	yavaş,	bir sümüklüböcek	kadar	ağır,	namazını kılıyordu.	İki	çocuk	tahta	saplı	bir	çakıyla kollarını	çizdiler.	Çıkan	büyük,	kırmızı
damlayı	kolları	üzerinde	bu	çizgiye sürdüler.	Kanlarını	karıştırdılar.	Sonra birbirlerinin	kollarını	emdiler.	Ant	içerek kan	kardeşi	olmak...	Bu	beni düşündürmeye	başladı.	Benim	de	kan kardeşim	olsa,	hocaya	kulağımı çektirmeyecek,	üstelik	falakaya yatacağım	zaman	beni	kurtaracaktı. Koca	okulun	içinde	kendimi	yapayalnız, arkadaşsız,	koruyucusuz	sanıyordum, anneme	düşüncemi,	her	çocuk	gibi birisiyle	ant	içmek	istediğimi	söyledim. Andı	tanımladım.	Razı	olmadı: -	Öyle	saçmalıklar	istemem.	Sakın yapma	ha...	diye	uyardı	beni.	Ama	ben dinlemedim.	Aklıma	ant	içmeyi koymuştum.	Fakat	kiminle?	Bir	rastlantı, beklenmeyen	bir	kaza	bana	kan kardeşimi	kazandırdı.	Cuma	günleri bizim	evin	bahçesine	,bütün	komşu çocukları	toplanırlardı.	Akşama	kadar birlikte	oynardık.	Arkamızdaki	evlerin
sahibi	Hacı	Budak'ların	benim	kadar	bir çocukları	vardı	ki,	en	çok	adı	hoşuma giderdi:	Mıstık...	Bu	sözcüğü	söylerken tad	duyar,	boyuna	tekrarlardım.	Öylesine uyumluydu	ki...	Kızlar	bu	güzel	ada uydurulmuş	kafiyeleri,	Mıstık'ı	bahçede, sokakta	görünce	bir	ağızdan	söylerlerdi; hâlâ	hatırımda. Mustafa	Mıstık, Arabaya	kıstık, Üç	mum	yaktık, Seyrine	Baktık! diye	bağrışırlar,	ellerini	yumruk	yaparak ona	karşı	dururlardı.	Mıstık	hiç	kızmazdı. Gülerdi.	Biz	de,	bazen	bu	dörtlüğü bağırarak	tekrarlar,	eğlenirdik. Bu	mini	mini	şiir,	benim	hayalimi	bile etkilemişti.	Rüyamda,	birçok	arsız	kızın
Mıstık'ı	büyük	bir	göçmen	arabasına sıkıştırarak,	çevresinde	üç	mum	yakarak seyrine	baktıklarını	görürdüm.	Niçin Mıstık	öyle	uslu	dururdu.	Niçin	birden fırlayıp	bu	kızlara	birkaç	tokat	atmaz, sıkıştığı	katran	kokulu	arabadan kurtulmazdı?	Hepimizden	güçlüydü.	Adı gibi	her	yanı	yuvarlaktı;	başı,	kolları, bacakları,	bedeni...	Hatta	elleri...	Bütün çocukları	güreşte	yenerdi...	Yazın	her cuma	sabahı	büyük	bir	deste	söğüt	dalı getirirdi.	Bu	dallardan	kendimize	atlar yapar,	cirit	oynar,	yarışa	çıkardık.	Yarışta da	tümümüzü	geçerdi.	Onu	hiçbirimiz tutamazdık.	İşte	yine	böyle	bir	cuma günü,	Mıstık	söğüt	dallarıyla	geldi.	Ben uzununu	kendime	ayırdım.	Öbürlerini çocuklara	dağıttım.	Bir	çakıyla	bu dalların	ucunu	keser,	kabuklarından	iki kulak,	bir	burun	çıkartır,	tıpkı	bir	at başına	benzetirdik.	Bunu	en	güzel	ben yapardım.
Kendi	atımı	yapıyordum.	Mıstık'la	diğer çocuklar	sıralarını	bekliyorlardı.	Nasıl oldu,	farkına	varmadım,	söğüdün	kabuğu birden	yarıldı.	Arasından	kayan	çakı	sol elimin	işaret	parmağını	kesti.	Sulu, kırmızı	bir	kan	akmaya	başladı.	O	anda aklıma	bir	şey	geldi:	Ant	içmek... Parmağımın	acısını	unuttum,	Mıstık'a, -	Haydi,	dedim,	bak	elim	kesildi.	Kan kardeşi	olalım.	Sen	de	kes... Siyah	gözlerini	yere	dikerek,	büyük, yuvarlak	başını	salladı: -	Olur	mu	ya...	Ant	için	kol	kesmek gerek... -	Canım	ne	zararı	var?	diye	üsteledim, kan	değil	mi?	Hepsi	bir.	Ha	koldan,	ha parmaktan...	Haydi,	haydi!...	' Razı	oldu.	Elimden	aldığı	çakıyla	kolunu, üstelik	biraz	derince	kesti.	Kanı	o	kadar
koyuydu	ki,	akmıyor,	bir	damla	halinde kabarıyor,	büyüyordu:	Parmağımın kanıyla	karıştırdık.	Önce	ben	emdim. Tuzlu,	sıcak	bir	şeydi.	Sonra	o	da	benim parmağımı	emdi. Bilmiyorum,	aradan	ne	kadar	zaman geçti?	Belki	altı	ay...	Belki	bir	yıl... Mıstık'la	kan	kardeşi	olduğumuzu unutmuştum	nedense.	Yine	birlikte oynuyor,	okuldan	eve	birlikte dönüyorduk.	Bir	gün	hava	çok	sıcaktı. Büyük	Hoca,	bize	yarım	günlük	tatil verdi.	Tıpkı	perşembe	günü	gibi... Mıstık'la	sokağın	tozları	içinde	yavaş yavaş	yürüyorduk.	Ben	fesimin	altına mendilimi	koymuştum...	Terimi silemediğim	için	yüzüm	sırılsıklamdı. Büyük,	geniş	bir	yoldan	geçiyorduk. Kenarda	yığılmış	bir	duvarın	temelleri vardı.	Birdenbire	karşıdan	iri,	kara	bir köpek	çıktı.	Koşarak	geliyordu. Arkasından	birkaç	adam	kalın	sopalarla
kovalıyorlardı.	Bize,	"Kaçınız,	kaçınız, ısıracak!.."	diye	bağırdılar.	Korktuk, şaşırdık.	Öyle	kaldık.	Önce	ben	biraz kendimi	toplayarak,	"Aman,	kaçalım..." dedim.	Gözleri	ateş	gibi	parlayan	köpek bize	yetişmişti.	O	zaman	Mıstık,	"Sen arkama	saklan!..."	diye	haykırdı,	önüme geçti.	Köpek	ona	saldırdı. İlkin	hızla	birbirlerine	çarptılar.	Sonra tıpkı	güreşir	gibi	boğaz	boğaza	geldiler. Köpek	de	ayağa	kalkmıştı. Biraz	böyle	savaştıktan	sonra	ikisi	de yere	yuvarlandılar.	Mıstık'ın	küçük	fesi, mavi	yemenisi	düştü.	Bu	savaş,	bana pek	uzun	geldi.	Titriyordum.	Sopalı amcalar	yetiştiler.	Köpeğe	odunlarının bütün	gücüyle	birkaç	tane	indirdiler. Mıstık	kurtuldu.	Zavallının	kollarından, burnundan	kan	akıyordu.	Köpek, kuyruğunu	bacaklarının	arasına sıkıştırmış,	ağzı	yerde,	dörtnala	kaçtı.
Mıstık,	"Bir	şey	yok...	Acımıyor...	Biraz çizildi..."	diyordu.	Evine	götürdüler.	Ben de	hemen	evimize	koştum.	Anneme başımıza	geleni	anlattım.	Abil	Ana,	beni yere	yatırdı.	Uzun	uzadıya	kasıklarıma, korku	damarlarıma	bastı.	Öyle	bir	duâ okuyarak	yüzüme	üfledi	ki,	sarmısak kokusundan	aksırdım. Ertesi	günü	Mıstık	okula	gelmemişti. Daha	ertesi	günü	yine	gelmedi... Anneme,	Hacı	Budak'lara	gidip	Mıstık'ı görmemizi	söyledim. -	Hastaymış	yavrum,	dedi,	inşallah	iyi olunca	yine	oynarsınız,	şimdi	rahatsız etmek	ayıptır. Ondan	sonra	ben	her	zaman	Mıstık'ı iyileşmiş	bulacağım	umuduyla	okula gittim. Ne	yazık	ki,	o	hiç	gelmedi...	Köpek kuduzmuş.	Baktırmak	için	Mıstık'ı
Bandırma'ya	götürdüler.	Oradan İstanbul'a	göndereceklerdi. Sonunda	bir	gün	işittik	ki,	Mıstık ölmüş... Erken	kalktığım	açık,	bulutsuz	sabahlar, herkes	gibi	bana	da	çocukluğumu hatırlatır.	Belleğimde	sonsuz	ve	mor	bir tanyeri	ülkesi	gibi	kalan	doğduğum	yeri gözümün	önüne	getirmek	isterim.	Ve hep,	farkında	olmayarak	sol	elimin	işaret parmağına	bakarım.	Birinci	boğumun üstünde	hâlâ	beyaz	çizgi	şeklinde	duran bir	küçük	yara	izi,	bence	çok	kutsaldır. Andı	için	ölen,	hayatını	mahveden kahraman	kan	kardeşimin,	sıcak dudaklarını	tekrar	parmağımın	ucunda duyar,	beni	kurtarmak	için	kendisinden büyük,	kudurmuş,	iri	ve	kara	çoban köpeğiyle	pençeleşen	o	aslan	ve kahraman	hayalini	görürüm.
Ve	ulusumuzdan,	sezgilerle	bezeli Türklükten	uzaklaştıkça,	daha	kokuşmuş derinliklerine	yuvarlandığımız	karanlık uçurumun,	bu	ahlak	ve	bozuculuk, vefasızlık	ve	bencillik,	bayağılık	ve miskinlik	cehenneminin	dibinde,	üzgün ve	şartlanmış	kıvranırken,	saf	ve	nurdan, geçmiş,	kaybolmuş	bir	cennetin gerçekten	uzak	bir	serabı	halinde karşımda	açılır...	Beni	mutlu	eder. Saatlerce	Mıstık'ın	anısıyla,	bu	aziz	ve soylu	üzüntünün	eskiyip,	unutuldukça daha	çok	değeri	artan	tatlı	hüzünlü acısından	tat	duyarım...
DİYET DAR	kapısından	başka	aydınlık	girecek hiçbir	yeri	olmayan	dükkânında	tek başına,	gece	gündüz	kıvılcımlar	saçarak çalışan	Koca	Ali,	tıpkı	kafese	konmuş terbiyeli	bir	arslanı	andırıyordu.	Uzun boylu,	iri	pençeli,	kalın	pazılı,	geniş omuzlu	bir	pehlivandı.	On	yıldır	bu karanlık	in	içinde	ham	demirden	dövdüğü kılıç	ve	namluları	tüm	Anadolu'da,	tüm Rumeli'de	sınır	boylarında	büyük	bir	ün kazanmıştı.	Hatta	İstanbul'da	bile yeniçeriler,	satın	alacakları	kamaların, saldırmaların,	yatağanların	üstünde	"Ali Usta'nın	işi"	damgasını	arıyorlardı.	O, çeliğe	çifte	su	vermesini	biliyordu.	Uzun kılıçlar	değil,	yaptığı	kısacık	bıçaklar	bile iki	kat	olur,	kırılmazdı,	"Çifte	su	vermek" sanatının,	yalnız	ona	özgü	bir	sırrı	vardı. Yanına	çırak	almaz,	kimseyle	çok
konuşmaz,	dükkânından	dışarı	çıkmaz, durmadan	uğraşırdı.	Bekârdı.	Hısımı, akrabası	yoktu.	Kentin	yabancısıydı. Kılıçtan,	demirden,	çelikten,	ateşten başka	söz	bilmez,	pazarlığa	girişmez, müşterileri	ne	verirse	alırdı.	Yalnız	savaş zamanları	ocağını	söndürür,	dükkânının kapısını	kilitler,	kaybolur,	savaştan	sonra ortaya	çıkardı.	Kentte	onunla	ilgili	birçok hikâye	söylenirdi.	Kimi	"cellat	elinden kaçmış	bir	çelebi",	kimi	"sevgilisi	öldüğü için	dünyadan	elini	eteğini	vakitsiz çekmiş	garip"	derdi.	Siyah	şahane gözlerinin	mağrur	bakışından,	soylu davranışlarından,	gururlu suskunluğundan,	düzgün	sözlerinden onun	öyle	sıradan	bir	adam	olmadığı belliydi...	Ama	kimdi?	Nereliydi?	Nereden gelmişti?	Bunları	bilen	yoktu.	Halk	onu seviyordu.	Kentte	böyle	tanınmış	bir ustanın	bulunması	herkes	için	ayrı	bir övünç	kaynağıydı.
-	Bizim	Ali... -	Bizim	koca	usta... -	Dünyada	eşi	yoktur... -	Zülfikâr'ın	sırrı	ondadır!..	derlerdi. Koca	Ali	en	kalın,	en	katı	demirleri	mısır yaprağı	gibi	incelten,	kâğıt	gibi yumuşatan	sanatını	kimseden öğrenmemiş,	kendi	kendine	bulmuştu. Daha	on	iki	yaşındayken,	sert	bir beylerbeyi	olan	babasının	başı	vurulmuş, öksüz	kalmıştı.	Amcası	çok	zengindi. Gösterişe	düşkün	bir	vezirdi.	Onu	yanına aldı.	Okutmak	istedi.	Belki	devlet katında	yetiştirecek,	büyük	görevlere çıkaracaktı.	Ama	Ali'nin	yaratılışında "başkasına	gönül	borcu	olmak"	gibi	bir sızlanmaya	yer	yoktu.	"Ben	kimseye eyvallah	etmeyeceğim,"	dedi.	Bir	gece amcasının	konağından	kaçtı.	Başıboş	bir adsız	gibi	dağlar,	tepeler,	dereler	aştı.
Adını	bilmediği	ülkelerde	dolaştı. Sonunda	Erzurum'da	yaşlı	bir	demircinin yanına	girdi.	Otuz	yaşına	kadar Anadolu'da	uğramadığı	kent	kalmadı. Kimseye	boyun	eğmedi.	Gönül	borcu olmadı.	Ekmeğini	taştan	çıkardı.	Alnının teriyle	kazandı,	içinde	"kutsal	ateş"ten bir	alev	bulunan	her	yaratıcı	gibi,	para için	değil,	sanatı,	sanatının	zevki	için çalışıyordu.	"Çeliğe	çifte	su	vermek" onun	aşkıydı.	Gönüllü	olarak	savaşlara gittiği	zamanlar	yeniçerilerin,	sipahilerin, sekbanların	arasında,	Ali	Usta,	işinin övgüsünü	duydukça	tadı	dille	anlatılmaz bir	mutluluk	duyardı.	Ölünceye	kadar böyle	hiç	durmadan	çalışırsa	daha	birkaç bin	gaziye	kırılmaz	kılıçlar,	kalkanlar parçalayan	çelik	yatağanlar,	zırhlar, keskin	ağır	saldırmalar	yapacaktı.	Bunu düşündükçe	gülümser,	tatlı	tatlı	yüreği çarpar,	ruhundan	kopan	bir	atılımla örsünün	üzerinde	milyonlarca	kıvılcım tutuştururdu.
-	Tak! -	Tak,	tak!... -	Tak,	tak! İşte	bugün	de	sabah	namazından	beri durmadan	on	saat	uğraşmıştı.	Dövdüğü eğri	namluyu	örsünün	yanındaki	su fıçısına	daldırdı.	Ocağının	sönmeye başlayan	ateşine	baktı.	Çekici	bırakan eliyle	terini	sildi.	Kapıya	döndü.	Karşıki mescitte	dokunaklı	dokunaklı	akşam ezanı	okunuyor,	bacasının	tepesindeki yuvada	leylekler	sonu	gelmez	bir	takırdı koparıyorlardı.	İkindi	abdesti	daha duruyordu.	Yalnız	ellerini	yıkadı.	Kuruladı. Yenlerini	indirdi.	Saltasını	omzuna	attı. Dışarıya	çıktı.	Kapısını	iyice	çekti. Kilitlemeye	gerek	görmezdi.	Uzun alandan	mescite	doğru	yürüdü...	Kentin kenarındaki	bu	gösterişsiz	tapınağa	hep yoksular	getirdi.	Minaresi	sokağa	bakan
küçük	bir	pencereydi.	Müezzin	buradan başını	çıkarır,	ezanını	okurdu. Koca	Ali	mescide	girince	her zamankinden	fazla	kalabalık	gördü.	Hep üç	kandil	yakılırken	bu	akşam	ramazan gibi	bütün	kandiller	yanmıştı.	Daha namaz	safları	dizilmemişti.	Kapının yanına	çöktü.	Yanında	alçak	sesle konuşanların	sözlerine	istemeye istemeye	kulak	kabarttı.	Konya'dan	iki garip	dervişin	geldiğini,	yatsı	namazına kadar	Mesnevi	okuyacaklarını	duydu. Akşam	namazı	kılınıp,	bittikten	sonra mescittekilerin	bir	bölümü	çıktı. Koca	Ali	yerinden	kımıldamadı.	Zaten biraz	başı	ağrıyordu.	"Mesnevi	dinler, açılırım!"	dedi.	Büyük	bir	gönül	rahatlığı içinde,	iki	garip	dervişin	ruhu	ürperten ezgileriyle	kendinden	geçti.	Her	âşık	gibi onun	yüreğinde	de	sonsuz	bir	kendinden
geçiş,	bir	coşku,	bir	kaynaşma	yeteneği vardı.	En	küçük	bir	nedenle	coşardı. Anlamını	çıkaramadığı	bir	dilin	gizemli uyumu,	durgun	kanını	sular	altında	saklı derin	bir	su	çevrintisi	gibi	kaynattı.	Her yanı	nedensiz	bir	sarsıntıyla	titriyor, sökülmez	bir	hıçkırık	boğazına düğümlenir	gibi	oluyordu.	Yatsı	namazını kıldıktan	sonra	mescitten	çıkınca,	doğru dükkânına	giremedi.	Yürüdü.	Uykusu yoktu.	Ilık,	yıldızlı	bir	yaz	gecesiydi. Samanyolu,	sarı	altın	tozundan	göz alabildiğine	bir	bulut	gibi	göğün	bir yanından	öbür	yanına	uzanıyordu. Yürüdü,	yürüdü.	Kentten	mandıralara giden	yolun	geçtiği	tahta	köprüde	durdu. Kenara	dayandı.	Geniş	derenin	dibine yansıyan	yıldızlar,	ışıktan	çakıltaşları	gibi parlıyor,	şırıldıyordu.	Kenardaki	karanlık top	söğütlerde	bülbüller	ötüyordu.	Daldı, gitti.	Saatlerce	kımıldamadı.	Dinlediği ezgilerin	ruhunda	kalan	uyumlarını işitiyor,	tıpkı	mescitteki	gibi	kendinden
geçiyordu.	Ansızın	arkasından	bir	ses: -	Kimdir	o?...	diye	bağırdı. Daldığı	tatlı	düşten	uyandı.	Döndü. Köprünün	öbür	yanında	iki	üç	karaltı ilerliyordu.	Elinde	olmadan	karşılık	verdi: -	Yabancı	yok! -	Kimsin? -	Ali... Gölgeler	yaklaştı.	Bir	adım	kalınca	onu giyiminden	tanıdılar: -	Koca	Ali...	Koca	Ali,	be! -	Sen	misin,	Ali	Usta? -	Benim! -	Ne	arıyorsun	bu	saatte	buralarda?
-	Hiç... -	Nasıl	hiç?	Suya	çekicini	mi	düşürdün yoksa!... Bunlar	kent	subaşısının	adamları, bekçilerdi.	Kol	geziyorlardı.	Ne	diyeceğini şaşırdı.	Geceleri	afyon	yutan	bu serseriler,	namuslular	gözünde hırsızlardan,	uğursuzlardan	daha korkunçtu.	Kendilerinden	başka	dışarıda bir	gezeni	yakaladılar	mı,	dayaktan canını	çıkartırlardı.	Ama,	ona	kötü davranmadılar.	Bekçibaşı: -	Ali	Usta,	sen	deli	mi	oldun?	dedi. -	Yok. -	Böyle	gece	yarısına	yakın	değil,	hatta yatsıdan	sonra	sokakta,	hele	böyle kentin	kıyısında	kimsenin	dolaşmasına ağamızın	izin	vermediğini	bilmiyor musun?
-	Biliyorum. -	Ee,	ne	arıyorsun	buralarda? -	Hiç... -	Nasıl	hiç... Koca	Ali	yine	ses	etmedi.	Bekçiler	onun namuslu	bir	adam	olduğunu	biliyorlardı. Hırpalamadılar.	Yalnız: -	Haydi	yerine	git,	dolaşma...	dediler. Geldiği	yollardan	hızlı	hızlı	dönen	Koca Ali,	ruhunda	demin	dinlediği	uyumu tekrarlıyordu.	Bülbüller	keskin	keskin ötüyor,	uzaktan	mandıraların	köpekleri havlıyorlardı.	Sokakta	hiç	kimseye rastgelmedi.	Dükkânının	önüne	gelince durdu.	Bacasının	üstündeki	leylek uyumamış,	kefenli	bir	görüntü	gibi ayakta	duruyordu.	Kapısı	aralıktı. Çıkarken	sıkı	sıkıya	kapadığını	hatırladı:
-	Tuhaf,	rüzgâr	açmış	olacak!...	dedi. İşine	yaramazdı	ki,	hırsız	aşırmak sıkıntısına	girsin... İçeriden	kapıyı	sürmeledi.	Bekçilerin karışması	canını	sıkmıştı.	İşte	kentte yaşamak	da	bir	türlü	tutsaklıktı.	Öte yandan	da	dağ	başında,	köyde	sanatı geçmezdi.	Birden	ağır	bir	yorgunluk duydu.	Kandilini	yakmaya	üşendi.	Ocağın soluna	gelen	alçak	musandıraya	el yordamıyla	çıktı.	Büyük	bir	ayı pöstekisinden	oluşmuş	yatakçığına uzandı. Sıçrayarak	uyandı.	Kapısı	vuruluyordu. Uyku	sersemliğiyle: -	Kim	o?	diye	haykırdı. -	Aç	çabuk. Sabah	olmuştu.	Kapının	aralıklarında
bembeyaz	ışık	çizgileri	parlıyordu.	O	hiç böyle	dalıp	kalmaz,	güneş	doğmadan uyanırdı.	Doğruldu.	Musandıradan	atladı. Ayakkabılarını	bulmadan	yürüdü.	Hızla sürmeyi	çekti.	Birdenbire	açılan	kapının dükkânı	dolduran	aydınlığı	içinde, palabıyıklı,	yüksek	kavuklu	Bekçibaşı'yı gördü.	Arkasında	keçe	külâhlı,	çifte hançerli	genç	yamakları	da	duruyorlardı. "Ne	var?"	der	gibi	yüzlerine	baktı. Bekçibaşı: -	Ali	Usta,	dükkânı	arayacağız!	dedi. Koca	Ali	şaşkınlıkla	sordu: -	Niçin?... -	Bu	gece	Budak	Bey'in	mandırasında hırsızlık	olmuş. -	Ee,	bana	ne?... -	Onun	için	işte	dükkânı	arayacağız.
-	O	hırsızlıktan	bana	ne? -	Hırsızlar	çaldıkları	bir	kuzuyu köprünün	altıda	kesmişler.	Meşin keselerin	içindeki	paraları	alarak	bir tanesini	oraya	bırakmışlar. -	Bana	ne?... -	O	keselerden	bir	tanesini	de	bu	sabah senin	dükkânın	önünde	bulduk...	Sonra... Şu	eşiğe	bak.	Kan	lekeleri	var! Koca	Ali,	kamaşan	gözleriyle	kapısının temiz	eşiğine	bakh.	Gerçekten	el	kadar bir	kan	lekesi	sürülmüştü.	O,	bu	kırmızı lekeye	dalgın	dalgın	bakarken,	palabıyıklı bekçi: -	Hem	bu	gece,	geç	saatte	ben	seni köprünün	üstünde	gördüm,	orada	ne arıyordun?	dedi. Koca	Ali	yine	verecek	bir	karşılık
bulamadı.	Önüne	baktı: -	Arayın...	diyerek	geri	çekildi.	Bekçiyle yamakları	dükkâna	girdiler.	Örsün yanından	geçen	yamaklardan	biri haykırdı: -	Ay!	İşte,	işte... Koca	Ali	elinde	olmadan,	bekçinin baktığı	yana	gözlerini	çevirdi.	Yeni yüzülmüş	bir	deri	gördü.	Şaşırdı. Yamaklar	hemen	deriyi	yerden kaldırdılar.	Açtılar.	Daha	ıslaktı.	Bir ağalarının,	bir	de	suçlunun	yüzüne bakıyorlardı.	Bekçibaşı	köpürerek	sordu: -	Çaldığın	paraları	nereye	sakladın? -	Ben	para	çalmadım. -	İnkâr	etme,	işte	kuzunun	derisi dükkânında	çıktı.
-	Ya	kim	koydu? -	Bilmiyorum. Koca	Ali	öyle	uzun	boylu	konuşmazdı. Subaşının	karşısına	çıkartıldığı	zaman	da, gece	geç	saatte	köprünün	üstünde	ne aradığını	anlatamadı.	Bekçilerin	bulduğu bütün	kanıtlar	aleyhine	çıkıyordu.	Budak Bey'in	yeni	sattığı	beş	yüz	koyunun parası	da	mandıradan	çalınmıştı.	İki güçlü	hırsız,	bekçi	çobanı	sımsıkı bağlamışlardı.	Sonra	canını	çıkarıncaya kadar	dövmüşler,	hatta	işkence	için	bir kolunu	da	kırmışlardı.	Ertesi	gün	yargıcın önünde	bu	çoban,	hırsızın	birini	Koca Ali'ye	benzettiğini	söyledi.	Gece	geç saate	kadar	dükkânına	gelmemesi, derinin	dükkânda,	para	keselerinden birinin	kapısı	önünde	bulunması,	Koca Ali'nin	suçlanmasına	yetti.	Ne	kadar inkâr	etse	hırsızlık	suçunu	silemiyordu. Üstelik	nereden	geldiği,	nereli	olduğu	da
belli	değildi. Sol	kolunun	kesilmesine	karar	verildi. Koca	Ali	bu	kararı	duyunca,	ömründe	ilk kez	sarardı.	Dudaklarını	ısırdı.	Karara boyun	eğmekten	başka	yolu	yoktu... Sendeleyerek	ayağa	kalktı.	Yargıca	dik bir	sesle: -	Kolumu	bırakın,	kafamı	kesin!	diye dilekte	bulundu. Bu,	ömründe	onun	ilk	dileğiydi.	Ama yaşlı	yargıç	hak	yemez	biriydi. -	Hayır	oğlum,	dedi.	Sen	adam öldürmedin.	Eğer	çobanı	öldürseydin,	o zaman	kafan	giderdi.	Ceza	suça	göredir. Sen	yalnız	hırsızlık	ettin.	Kolun	kesilecek Hak	böyle	istiyor.	Yasaların	kestiği	yer acımaz... Koca	Ali'nin	kolu	kafasından	çok
değerliydi.	Çeliğe	"çifte	su"yu	bu	iki koluyla	veriyor,	bu	iki	eliyle	sınırlarda dövüşen	binlerce	gaziye	çelik	kalkanları kıran,	ağır	zırhları	yırtan,	demir	tolgaları ikiye	biçen	tüy	gibi	hafif	kılıçlar yetiştiriyor,	yok	pahasına,	pir	aşkına çalışıyordu. Onu,	Ağa	kapısında	bekçilerin	odası altına	kapattılar.	Cezanın	uygulanacağı günü	burada	bekliyor,	hiç	sesini çıkarmıyor,	çolak	kalınca	örsünün başında	çekiç	vuramayacağını düşünerek,	tanrısı	ölen	inançlı	bir	kişinin yasını	duyuyordu.	Kolunun	diyetini verecek	on	parası	yoktu...	Şimdiye	kadar para	için	çalışmamıştı. Bütün	kent	halkı,	Koca	Ali	gibi	büyük	bir ustanın	kolu	kesileceğine	acıdı.	Bu	kadar yakışıklı,	mert,	çalışkan,	güçlü,	güzel	bir adamın	ölünceye	kadar	sakat sürünmesine	en	duygusuz	gönüller	bile
dayanamıyordu. İşte	herkes	onu	seviyordu. Sipahiler	onlara	çok	ucuza	kılıç	döven bu	adamı	kurtarmaya	sözleştiler.	Kentin en	büyük	zengini	Hacı	Mehmet'e başvurdular;	bu	adam	Karun	kadar	mal sahibi	olduğu	halde	son	derece	cimriydi. Hâlâ	kentin	pazar	yerinde	küçük	bir dükkânda	kasaplık	yapıyordu.	Düşündü, taşındı;	nazlandı.	Suratını	ekşitti.	Başını salladı:	Ama	sipahilerle	iyi	geçinmek gerekiyordu. -	Değil	mi	ki	siz	istiyorsunuz,	dedi.	Ben de	onun	kolu	için	diyet	veririm.	Ama	bir koşulum	var. -	Ne	gibi?	diye	sordular. -	Varın	kendisine	söyleyin.	Eğer	ben ölünceye	kadar	bana,	hiç	para	almadan hizmetçilik,	çıraklık	etmeye	yanaşırsa...
-	Pekâlâ,	pekâlâ... Sipahiler,	Ağa	kapısına	koştular.	Hacı Kasap'ın	önerisini	Koca	Ali'ye	söylediler. O,	önce	"kasaplık	bilmediğini"	ortaya sürdü.	Kabul	etmek	istemiyordu. Sipahiler: -	Adam	sen	de!	Kasaplık	iş	mi?	O	kadar savaş	gördün.	Kılıç	salladın.	Bağlı	koyunu yere	yatırıp	kesemez	misin?	diye üstelediler.	"Kula	kul	olmak",	ölümlü dünyada	"birisine	gönül	borcu	duymak" acıların	en	büyüğüydü. O	daha	çok	gençken,	vezir	amcasının kayırmasını	bile	çekememiş,	gönül	borcu altında	kalmamak	için	aile	ocağından kaçmış,	gurbet	ellerine	atılmıştı.	Şimdi kör	talihi,	onu	bak	kime	köle	edecekti? Sipahiler: -	Hacı'nın	yaşı	yetmişi	aşmış...	Zaten daha	ne	kadar	yaşar	ki...	O	ölünce	yine
sen	özgür	kalır,	bize	kılıç	yaparsın. Haydi,	düşünme	usta,	düşünme! diyorlardı. Hacı	Kasap,	kesilecek	kolun	diyetini yargıca	saydığı	gün	Hoca	Ali'yi	arkasına taktı.	Dükkânına	getirdi.	Bu	adam	pek titiz,	pek	huysuz,	oldukça	çekilmez biriydi.	Hiç	durmadan	dırdır	söylenirdi. Cimriliğinden	şimdiye	kadar	bir	hizmetçi, bir	çırak	tutamamıştı.	Koca	Ali'yi	eline geçirince	hemen	dükkânının	köşesinde bir	set	yerleştirdi.	Üstüne	bir	şilte	koydu. Geçti,	oraya	oturdu.	Her	şeyi	ona yaptırmaya	başladı.	Ama	her	şeyi... Sabah	namazından	beş	saat	önce kentten	iki	saat	ötedeki	mandırasından	o gün	satılacak	koyunları	ona	getirtiyor, ona	kestiriyor,	ona	yüzdürüyor,	ona parçalatıyor,	ona	sattırıyor...	ta	akşam namazına	kadar	durmadan	buyruklar veriyordu.	Zavallıya	yedirdiği,	içirdiği yalnız	bulgur	çorbasıydı.	Bazen	kendi
artıklarını	köpeğe	verir	gibi	önüne	atardı. Geceleri	dükkânı	baştan	aşağı	yıkatıyor, uykuya	yatmadan	ertesi	sabah	için koyun	getirmek	üzere	mandırasına yolluyordu.	Odununu	bile	ormandan	ona kestiriyor,	suyunu	ona	taşıtıyor,	her	işi, her	işini	ona	gördürüyordu.	Hatta	evinin bahçesindeki	lağım	kuyusunu	bile	ona temizletti. Koca	Ali	sade	suya	bulgur	çorbasıyla	bu kadar	sıkıntıya	yıllarca	göğüs gerebilecekti.	Ama	Hacı	Kasap'ın	ikide bir: -	Ulan	Ali!...	Kolunun	diyetini	ben verdim.	Yoksa	çolak	kalacaktın!...	diye yaptığı	iyiliği	tekrarlamasına dayanamıyordu.	Bir	gün,	iki,	üç	gün	dişini sıktı.	Durmadan	çalıştı.	Gece	uyumadı. Gündüz	koştu.	Efendisinin	karşısında elpençe	divan	durdu.	Yine:
-	Kolunun	diyetini	ben	verdim. -	... -	Şimdi	çolak	kalacaktın,	ha... -	... -	Benim	sayemde	kolun	var. -	... Hacı	Kasap	bu	sözleri	âdeta	"aferin" dercesine	diline	dolamıştı.	Her buyruğunun	yerine	getirilmesinden	sonra kır	sakallı,	çirkin,	sıska	yüzünü	ekşiterek, mavi	çukur	gözleriyle	onu	tepeden tırnağa	kadar	süzer,	"Aklında	tut,	benim tutsağımsın!"	der	gibi	verdiği	diyeti hatırlatırdı.	Koca	Ali	susar,	yüreğinin parçalandığını,	göğsüne	sıcak	sıcak	bir şeyler	yayıldığını,	kilitlenen	çenelerinin çatırdadığını,	şakaklarının	attığını duyardı.	Geceleri	uyuyamıyor,	gündüzleri
uğraşırken,	mandıraya	gidip	gelirken, salhanede	koyunları	yüzerken, müşterilere	et	keserken,	"Ne	yapacağım, ne	yapacağım?"	diye	düşünüyor,	hiçbir şeye	karar	veremiyordu.	Dünyada kimseye	eyvallah	etmeyerek	azla yetinip,	gururun	mutluluğu	için	yaşamak isterken	başına	gelen	bu	bela	neydi? Kaçmayı	namusuna	yediremiyordu.	İşte o	zaman	gerçekten	hırsızlık	etmiş olacaktı.	Ama	bu	herifin	ikide	bir	de yaptığını	başa	kakmasına	dayanmak ölümden	pek	güç,	ölümden	pek	acı, ölümden	pek	ağırdı... Hacı	Kasap'a	köle	olduğunun	tam haftasıydı.	Günlerden	cumaydı.	Yine erkenden	mandıraya	gitmiş,	koyunları getirmiş,	salhanede	yüzmüş,	dükkândaki çengellere	asmıştı.	Tezgâhın	solundaki büyük,	yağlı	siyah	taşta	satırları	biliyor, yine	"Ne	yapacağım,	ne:	yapacağım?"
diye	düşünüyor,	dudaklarını	ısırıyordu. Daha	efendisi	gelmemişti.	Satırları bitirince	büyük	bıçakları	bilemeye başladı. "Ne	yapacağım,	ne	yapacağım?"	diye düşünmeye	öyle	dalmıştı	ki,	kasabın geldiğini	duymadı.	Ansızın	uğursuzun boğuk	sesi	yüreğini	ağzına	getirdi: -	Ne	yapıyorsun	be?... Döndü.	Efendi	köşesine	oturmuş, çubuğunu	tüttürüyordu: -	Bıçakları	biliyorum,	dedi. -	Hay	tembel	miskin	hay!...	Sabahtan beri	ne	yaptın? Ses	çıkarmadı.	Kapakları	çürümüş	bu küçük,	bu	hain,	bu	yılan	gözlere kırpmadan	baktı,	baktı.	İhtiyar beklemediği	bu	acı	bakışa	kızdı.	Sordu:
-	Ne	bakıyorsun? -	... Koca	Ali	sesini	çıkarmıyor,	bir	hafta içinde	belki	beş	yıllık	hizmetini	durup dinlenmeden	gördüğü	halde	onu	yine "tembel,	miskin"	diye	kötülemekten sıkılmayan	bu	kötü	insanı	ezici	bir bakışla	süzüyordu.	Yine	yüreği	parçalanır gibi	oluyor,	göğsüne	sıcak	bir	şeyler yayılıyor,	çeneleri	kilitleniyor,	şakakları zonkluyordu.	Bir	anda	bu	titreme	durdu. Koca	Ali	gözlerini	açtı.	Bir	hafta	buna nasıl	dayanmıştı?	Şaşırdı.	Hacı	Kasap çubuğu	yanına	bıraktı.	Hizmetçisinin	bu ağır	bakışından	kurtuluvermiş	gibi dırlandı: -	Kolunun	diyetini	benim	verdiğimi unutuyorsun	galiba!	dedi.	Ben olmasaydım	şimdi	çolak	kalacaktın... Koca	Ali	yine	karşılık	vermedi.	Acı	acı
gülümsedi.	Kızardı.	Sonra	birden	sarardı. Hızla	döndü.	Bilediği	satırların	en büyüğünü	kaptı.	Sıvalı	kolunu,	yüksek kıyma	kütüğünün	üstüne	koydu.	Kaldırdı, ağır	satırı	öyle	bir	indirdi	ki...	O	anda kopan	kolunu	tuttu.	Gördüğü	şeyin ürperticiliğinden	gözleri	dışarı	fırlayan Hacı	Kasap'ın	önüne: -	Al	bakalım,	şu	diyetini	verdiğin	şeyi! diye	hızla	fırlattı.	Sonra	giysisinin	kolsuz kalan	yenini	sıkı	bir	düğüm	yaptı. Dükkândan	çıktı. Onun	bir	zamanlar	geldiği	yer	gibi, şimdi	gittiği	yeri	de,	kentte	kimse öğrenemedi.
FORSA AKDENİZ'in,	kahramanlık	yuvası	sonsuz ufuklarına	bakan	küçük	tepe,	minimini bir	çiçek	ormanı	gibiydi.	İnce	uzun	dallı badem	ağaçlarının	alaca	gölgeleri	sahile inen	keçiyoluna	düşüyor,	ilkbaharın	tatlı rüzgârıyla	sarhoş	olan	martılar,	çılgın bağrışlarıyla	havayı	çınlatıyordu.	Badem bahçesinin	yanı	geniş	bir	bağdı.	Beyaz taşlardan	yapılmış	kısa	bir	duvarın ötesindeki	harabe	vadiye	kadar	iniyordu. Bağın	ortasındaki	yıkık	kulübenin	kapısız girişinden	bir	ihtiyar	çıktı.	Saçı	sakalı bembeyazdı.	Kamburunu	düzeltmek istiyormuş	gibi	gerindi.	Elleri,	ayakları titriyordu.	Gök	kadar	boş,	gök	kadar sakin	duran	denize	baktı,	baktı. -	Hayırdır	inşallah!	dedi. Duvarın	dibindeki	taş	yığınlarına	çöktü.
Başını	ellerinin	arasına	aldı.	Sırtında yırtık	bir	çuval	vardı.	Çıplak	ayakları topraktan	yoğurulmuş	gibiydi.	Zayıf kolları	kirli	tunç	rengindeydi.	Yine	başını kaldırdı.	Gökle	denizin	birleştiği dumandan	çizgiye	dikkatle	baktı,	Ama görünürde	bir	şey	yoktu. Bu,	her	gece	uykusunda	onu	kurtarmak için	birçok	geminin	pupa	yelken	geldiğini gören	zavallı	eski	bir	Türk	forsasıydı. Tutsak	olalı	kırk	yılı	geçmişti.	Otuz yaşında,	dinç,	levent,	güçlü	bir kahramanken	Malta	korsanlarının	eline düşmüştü.	Yirmi	yıl	onların kadırgalarında	kürek	çekti.	Yirmi	yıl	iki zincirle	iki	ayağından	rutubetli	bir geminin	dibine	bağlanmış	yaşadı.	Yirmi yılın	yazları,	kışları,	rüzgârları,	fırtınaları, güneşleri	onun	granit	vücudunu eritemedi.	Zincirleri	küflendi,	çürüdü, kırıldı.	Yirmi	yıl	içinde	birkaç	kez halkalarını,	çivilerini	değiştirdiler.	Ama
onun	çelikten	daha	sert	kaslı	bacaklarına bir	şey	olmadı.	Yalnız	aptes	alamadığı için.	üzülüyordu.	Hep	güneşin	doğduğu yanı	sol	ilerisine	alır,	gözlerini	kıbleye çevirir,	beş	vakit	namazı	gizli	işaretle yerine	getirirdi.	Elli	yaşına	gelince, korsanlar	onu,	"Artık	iyi	kürek çekemez!"	diye	bir	adada	satmışlardı. Efendisi	bir	çiftçiydi.	On	yıl	kuru	ekmekle onun	yanında	çalıştı.	Tanrıya şükrediyordu.	Çünkü	artık	bacaklarından mıhlı	değildi.	Aptes	alabiliyor,	tam kıblenin	karşısına	geçiyor,	unutmadığı âyetlerle	namaz	kılıyor,	dua edebiliyordu.	Bütün	umudu,	doğduğu yere,	Edremit'e	kavuşmaktı.	Otuz	yıl içinde	bir	an	bile	umudunu	kesmedi. "Öldükten	sonra	dirileceğime	nasıl inanıyorsam,	öyle	inanıyorum,	elli	yıl tutsaklıktan	sonra	da	ülkeme kavuşacağıma	öyle	inanıyorum!"	derdi. En	ünlü,	en	tanınmış	Türk gemicilerdendi.	Daha	yirmi	yaşındayken,
Tarık	Boğazı'nı	geçmiş,	poyraza	doğru haftalarca,	aylarca,	kenar	kıyı	görmeden gitmiş,	rastgeldiği	ıssız	adalardan vergiler	almış,	irili	ufaklı	donanmaları	tek başına	hafif	gemisiyle	yenmişti.	O zamanlar	Türkeli'nde	nâmı	dillere destandı.	Padişah	bile	onu,	saraya çağırtmıştı.	Serüvenlerini	dinlemişti. Çünkü	o,	Hızır	Aleyhisselam'ın	gittiği diyarları	dolaşmıştı.	Öyle	denizlere gitmişti	ki,	üzerinde	dağlardan, adalardan	büyük	buz	parçaları yüzüyordu.	Oraları	tümüyle	başka	bir dünyaydı.	Altı	ay	gündüz,	altı	ay	gece olurdu!	Karısını,	işte	bu,	yılı	bir	büyük günle	bir	büyük	geceden	oluşan	başka dünyadan	almıştı.	Gemisi	altın,	gümüş, inci,	elmas,	tutsak	dolu	vatana	dönerken deniz	ortasında	evlenmiş,	oğlu	Turgut, Çanakkale'yi	geçerken	doğmuştu.	Şimdi kırk	beş	yaşında	olmalıydı.	Acaba yaşıyor	muydu?	Hayalini	unuttuğu, karlardan	beyaz	karısı	acaba	sağ	mıydı?
kırk	yıldır,	yalnız	taht	yerinin,	İstanbul'un minareleri,	ufku,	hayalinden	hiç silinmemişti.	"Bir	gemim	olsa	gözümü kapar,	Kabataş'ın	önüne	demir	atarım" diye	düşünürdü.	Altmış	yaşını	geçtikten sonra	efendisi,	onu	sözde	özgür	kıldı.	Bu özgür	kılmak	değil,	sokağa,	perişanlığa atmaktı,	Yaşlı	tutsak	bu	bakımsız	bağın içindeki	yıkık	kulübeyi	buldu.	İçine	girdi. Kimse	bir	şey	demedi.	Ara	sıra	kasabaya iniyor,	yaşlılığına	acıyanların	verdiği ekmek	paralarını	toplayıp	dönüyordu.	On yıl	daha	geçti.	Artık	hiç	gücü	kalmamıştı. Hem	bağ	sahibi	de	artık	onu istemiyordu.	Nereye	gidecekti? Ama	işte,	eskiden	beri	gördüğü	rüyaları yine	görmeye	başlamıştı.	Kırk	yıllık	bir rüya...	Türklerin,	Türk	gemilerinin	gelişi... Gözlerini	kurumuş	elleriyle	iyice	ovdu. Denizin	gökle	birleştiği	yere	baktı.	Evet, geleceklerdi,	kesindi	bu,	buna	öylesine inanıyordu	ki...
-	Kırk	yıl	görülen	bir	rüya	yalan	olamaz! diyordu.	Kulübe	duvarının	dibine	uzandı. Yavaş	yavaş	gözlerini	kapadı.	İlkbahar bir	umut	tufanı	gibi	her	yanı	parlatıyordu. Martıların,	"Geliyorlar,	geliyorlar,	seni kurtarmaya	geliyorlar!"	gibi	işittiği	tatlı seslerini	dinleye	dinleye	daldı.	Duvar taşlarının	arkasından	çıkan	kertenkeleler üzerinde	geziniyorlar,	çuvaldan	giysinin içine	kaçıyorlardı,	gür,	beyaz	sakalının üstünde	oynaşıyorlardı.	Yaşlı	tutsak rüyasında,	ağır	bir	Türk	donanmasının limana	girdiğini	görüyordu.	Kasabaya giden	yola	birkaç	bölük	asker çıkarmışlardı.	Al	bayrağı	uzaktan	tanıdı. Yatağanlar,	kalkanlar	güneşin yansımasıyla	parlıyordu. Bizimkiler!	Bizimkiler!	diye	bağırarak uyandı.	Doğruldu.	Üstündeki kertenkeleler	kaçıştılar.	Limana	baktı. Gerçekten,	kalenin	karşısında	bir donanma	gelmişti.	Kadırgaların,
yelkenlerin,	küreklerin	biçimine	dikkat etti.	Sarardı.	Gözlerini	açtı.	Yüreği	hızla çarpmaya	başladı.	Ellerini	göğsüne koydu.	Bunla~	Türk	gemileriydi.	Kıyıya yanaşıyorlardı.	Gözlerine	inanamadı. "Acaba	rüyada	mıyım?"	kuşkusuna kapıldı.	Uyanıkken	rüya	görülür	müydü? İyice	inanabilmek	amacıyla	elini	ısırdı. Yerden	sivri	bir,	taş	parçası	aldı.	Alnına vurdu.	Evet,	işte	hissediyordu.	Uyanıktı. Gördüğü	rüya	değildi.	O	uyurken, donanma	burnun	arkasından	birdenbire çıkıvermiş	olacaktı.	Sevinçten, şaşkınlıktan	dizlerinin	bağı	çözüldü. Hemen	çöktü.	Karaya	çıkan	bölükler, ellerinde	al	bayraklar,	kaleye	doğru ilerliyorlardı.	Kırk	yıllık	bir	beklemenin son	çabasıyla	davrandı.	Birden	kemikleri çatırdadı.	Badem	ağaçlarının	çiçekli gölgeleriyle	örtülen	yoldan	yürüdü. Kıyıya	doğru	koştu,	koştu.	Karaya	çıkan askerler,	ak	sakallı	bir	ihtiyarın
kendilerine	doğru	koştuğuna	görünce: -	Dur!	diye	bağırdılar.	İhtiyar	durmadı, bağırdı: -	Ben	Türk'üm,	oğullar,	ben	Türk'üm. -	... Askerler	onun	yaklaşmasını	beklediler. İhtiyar,	Türklerin	yanına	yaklaşınca önüne	ilk	geleni	tutup	öpmeye	başladı. Gözlerinden	yaşlar	akıyordu.	Haline bakanlar	üzülmüşlerdi.	Biraz	heyecanı dinince	sordular: -	Kaç	yıldır	tutsaksın? -	Kırk! -	Nerelisin? -	Edremitli.
-	Adın	ne? -	Kara	Memiş. -	Kaptan	mıydın? -	Evet... İhtiyarın	çevresindeki	askerler	birbirine karıştı.	Bir	çığlıktır	koptu.	"Bey'e	haber verin!...	Bey'e	haber	verin!"	diye bağrışıyorlardı.	İhtiyarın	kollarına	girdiler. Kuş	gibi	deniz	kenarına	uçurdular.	Bir sandala	koydular.	Büyük	bir	kadırgaya çıkardılar.	Askerin	içinde	onun kahramanlık	serüvenlerini	bilmeyen, ününü	duymayan	yoktu.	Biraz	güvertede durdu.	Sevinçten	şaşırmış,	aptallaşmıştı. Ayağına	bir	çakşır	geçirdiler.	Sırtına	bir kaftan	attılar.	Başına	bir	kavuk	koydular. -	Haydi,	Bey'in	yanına!	dediler. Onu	kadırgaya	getiren	askerlerle
birlikte	büyük	geminin	kıçına	doğru yürüdü.	Kara	palabıyıklı,	sırmalı giysisinin	üzerine	demir,	çelik	zırhlar giymiş	iri	bir	adamın	karşısında	durdu. -	Sen	kaptan	Kara	Memiş	misin? -	Evet!	dedi. -	Hızır	Aleyhisselam'ın	geçtiği	yerlerden geçen	sen	misin? -	Benim. -	Doğru	mu	söylüyorsun? -	Niye	yalan	söyleyeceğim? -	Aç	bakayım	sağ	kolunu.	, İhtiyar,	kaftanın	altından	kolunu	çıkardı. Sıvadı.	Bey'e	uzattı.	Pazısında	haç biçiminde	derin	bir	yara	izi	vardı.	Bu yarayı,	gecesi	altı	ay	süren	bir	adadan
karısını	kaçırırken	almıştı.	Bey,	ellerine sarıldı.	Öpmeye	başladı. -	Ben	senin	oğlunum!	dedi. -	Turgut	musun? -	Evet... İhtiyar	tutsak	sevincinden	bayılmıştı. Kendine	gelince	oğlu,	ona: -	Ben	karaya	cenk	için	çıkıyorum.	Sen gemide	rahat	kal,	dedi. Eski	kahraman	kabul	etmedi: -	Hayır.	Ben	de	sizinle	cenge	çıkacağım. -	Çok	yaşlısın	baba -	Ama	yüreğim	güçlüdür. -	Rahat	et!	Bizi	seyret!
-	Kırk	yıldır	dövüşü	özledim. Oğlu,	babasının	ellerine	varıp;	vatanını, sevdiklerini	göremeden	seni	tekrar kaybetmeyelim	baba	diye	yalvararak, öptü. İhtiyar,	kafasını	kaldırdı,	göğsünü kabarttı,	daha	bir	gençleşmiş	gibiydi. Bayrağı	işaret	ederek: -	Şehit	olursam	bunu	üzerime	örtün! Vatan	al	bayrağın	dalgalandığı	yer	değil midir?	dedi.
FERMAN SANKİ	bir	tufandı.	Gök	delinmiş	gibi aralıksız	yağmur	yağıyor	ve	bütün	ordu Semlin'e	doğru	sel,	çamur,	sis	ve	bora içinde	ilerliyordu.	Belgrad	-	Şabaç	yolu çökmüştü.	Karanlık	ormanlara,	sarp yokuşlara,	uçurumlu	dağlara	alışkın olmayan	yük	develeri,	yedekçileriyle birlikte	kaybolmuşlardı.	Subaylar bağırıyor,	boru	sesleri	işitiliyor,	atlar kişniyordu.	Hatta	padişahın	otağı	bile ortada	yoktu.	Bu	kısa	yol,	üç	gündür	bitip tükenmiyordu. Konak	yerine,	yalnız	sadrâzamın	çadırı kurulabilmişti.	Padişah	saltanat arabasının	penceresinden	kendi	otağını göremeyince,	çevresindeki,	ıslanmış,	allı yeşilli,	sırmalı	giysileriyle	gözleri kamaştıran	iri	ve	çevik	koruyucularına:
-	Daha	durmayacak	mıyız?	dedi. Hiç	kimse	karşılık	vermedi.	Herkes önüne	bakıyor	ve	şakır	yağmur yağıyordu.	Yaşlı	padişah	hastaydı.	Ama ayaklarındaki	nıkris	sızılarını	duymuyor, Kurban	Bayramı	namazının	Semlinde kılınmasını	düşünüyordu.	Artık	eskisi	gibi ata	binemiyor,	hatta	vezirleriyle	görüşüp konuşmak	için	bile	saltanat	arabasından çıkamıyordu. Konak	yerinde	padişahın	otağını görmeyen	bütün	ordu,	gökyüzünden gelen	bu	öfke	karşısında	donakalmış; günah	dolu	bir	topluluk	gibi	birdenbire sustu.	Sesler,	borular,	uğultular,	hatta atların	kişnemesi	bile	kesildi.	Yalnız yerlere	ve	çalılara	düşen	yağmur damlalarının	şıkırtısı	duyuluyordu. Sadrazam	ne	yapmıştı?	Tâ	İstanbul'dan beri	padişahtan	bir	konak	ileri	gidiyor, yolları	düzeltiyor,	padişahın	otağını
kurduruyordu.	Bu	onun	göreviydi. Ama	hangi	padişah	otağı?... Yağmurun	loş	gölgeleri	içinde,	koca kavuğu	ve	uzun	boyuyla	Sokullu'nun, elleri	önünde	bağlı,	gözleri	yerde,	yavaş yavaş	saltanat	arabasına	yaklaştığı görüldü.	Haberciler	açılarak	yol veriyordu.	Arkasından	üç	tuğlu	vezirler de	geliyordu.	Kavuğundan	sızan	sular solgun	yüzüne,	sarı	sakalına	akıyordu. Som	sırma	perdenin	yanına	gelince: -	Padişahım,	acıyınız,	kulunuzun çadırına	şeref	veriniz,	dedi. -	Bizim	otağımız	niçin	yapılmadı? -	Otağcılar	fırtınadan	yolu	kaybetmişler. Konak	yerine	gelemediler	Padişahım... Padişah	bir	şey	söylemedi,	perdenin gerisine	çekildi.	Yağmur	durmuyor,	daha
da	şiddetleniyordu.	Sokullu'nun işaretiyle,	altın	yaldızlı	koruyucu mızrakların	arasındaki	değerli	taşlarla süslü	saltanat	arabası	hareket	etti.	Sakin ve	ıslak	vezirler,	büyük	kavuklarındaki parlak	tuğları	sallayarak,	gözleri yerlerde,	altın	tekerleklerin	yanı	sıra yürüyorlardı.	Çadırın	önüne	gelince, arabadan	inen	padişahın	kollarına girdiler.	Sırma	perdeli	kapıdan.	içeri soktular. Yağmur	hiç	durmadan	yağıyordu. ...	İstanbul'dan	kırk	dokuz	günde Belgrad'a	gelen	yorgun	ordu;	yollarda birtakım	haydutların	saldırısına uğramıştı.	Yeniçeri	ağası	bunları izlemeye	çıktı.	Malkara	Beyi,	Evren Bey'le	birleşti.	Hepsi	saklandıkları kovuklarda	tuttu.	Konak	boylarında astırdı.	Bu	izlemelerde	üst	düzeyden	ve padişahın	gözdelerinden	pek	genç	bir
kahraman	olan	Tosun	Bey	yine	kendini gösterdi.	Tek	başına	dağları,	ormanları, mağaraları	dolaştı.	Beşer,	onar rastgeldiği	haydutlarla	tek	başına vuruşarak	hepsini	yere	serdi.	Bütün	ordu yolunu	temizledi.	Hiçbir	yasakçı	onun arkasından	at	süremiyor,	kimse	ona yetişemiyordu.	İleri,	geri,	üç	konağa birden	gidiyor;	uykusuzluk,	yorgunluk nedir	bilmiyordu.	Dört	yıl	önce	padişah, onu	sipahiler	arasında	görmüş, güzelliğini,	yürekli	tavırlarını	beğenerek yanına	almış,	ona	birçok	görev	vermiş, hatta	bir	yıl	içinde	çavuşbaşlığa	kadar çıkarmıştı.	Daha	yirmi	beş	yaşındaydı. Gür	siyah	bıyıkları,	şahin	bakışlı	iri	ela gözleri,	geniş	ve	kalın	omuzları; gösterişli	yürüyüşü,	her	göreni	hayran bırakırdı.	Savaşlarda,	ayrı	ayrı yerlerinden	şimdiye	kadar	otuz	yara almış	ve	pek	çok	general	kafasını mızrağına	takarak	paşalara	armağan getirmişti...	O,	bütün	ordu	içinde	rakipsiz
bir	yüreklilik,	kahramanlık	ve	çabukluk örneğiydi.	Yaşlı	Zal	Mahmut'tan	daha güçlü	olduğunu	herkes	biliyordu.	Kuş	gibi uçar,	yıldırım	gibi	seğirtir,	arslan	gibi atılır,	kaplan	gibi	parçalardı.	Sadrazam en	tehlikeli	işlere	onu	salar,	büyük	ve eşsiz	başarılarından	sonra	padişahın huzuruna	çıkarır,	ona	övgü	yağdırırdı. Kendilerinden	başka	yiğit	olmadığına inanan	gururlu	yeniçeriler	bile	önlerinden o	geçerken	kendilerini	tutamazlar, coşarak: -	Yaşa	Tosun	Bey!	Seni	hangi	ana doğurdu!	diye	nara	atarlardı. Tek	başına	yaptıklarının	ünü	dillerdeydi. Kuşatılmış	kalelere	gece	gizlice	kurulan ince	merdivenlerden	çıkmış,	yalınkılıç, tek	başına,	düşman	arasına	atılmış... Düşman	ordugâhlarının	görünmeden arkasından	dolaşarak,	cephanelerini ateşe	vermiş...	Tutsak	olduğu	zaman
yüzlerce	koruyucunun	arasından kurtularak,	onu	bekleyen	nöbetçileri öldürüp	silahları	ve	atlarıyla	dönmüştü. Herkes	onu	sever,	herkes	ona	saygı gösterirdi.	Hatta	vezirler'	bile...	Çünkü Tosun	Bey,	bu	yüreklilikle	yakında beylerbeyi	olacak,	vezirlik	için	çok beklemeyecek,	evet	öyle	sayılır	ki,	daha sakalına	kır	düşmeden	padişahın mührüne	kavuşacaktı.	Hem	yürekli,	hem erdemliydi!	Savaşa	giderken	sedefli curayla	kahramanlık	destanları	söyler; barış	zamanında	gayet	çelebice bilgeliklerle	dolu	gazeller,	kasideler yazardı.	Kılıç	kabzasının	nasırlattığı elinde,	kalem	yabancı	durmuyordu. Halkın	dilinde	onunla	ilgili	birçok	efsane dolaşırdı.	Babasının	bir	emektarı	onu büyütmüştü;	haksız	yere	kafası	kesilmiş bir,	beyin	oğluydu. Yağmur	durmadan	yağıyordu.
Konak,	çamurlu	ve	bozuk	bir	yolun sağında	kurulmuştu.	Her	yandan	seller akıyor,	erler	sırayla	yerlerine	geliyorlar, çadırlar	kuruluyor,	kazanlar	indiriliyor, ötede	beride	ateşler	parlıyordu.	Bu kalabalığın	arasında	Tosun	Bey'in	al atıyla	süzüldüğü	görüldü.	İki	konak geriden	orduya	yetişmişti.	Yol	kenarında semeri	devrilmiş	bir	katırı	kaldıran yeniçerilere	sordu: -	Padişahın	otağı	nerede,	ağalar? Yeniçeriler	onu	görünce	doğruldular, saygıyla	selamladılar.	En	yaşlıları	karşılık verdi: -	Kurulmadı. -	Efendimiz	ileri	mi	gitti? -	Hayır. -	Ya	nerede?
-	Sadrazam	Paşa'nın	çadırında. Tosun	Bey	durdu.	Yeniçerinin	yüzüne dikkatle	baktı.	Yeniden	sordu. -	Padişahın	otağı	nerede	kurulmuş? -	Kurulmamış. -	Niçin? -	Kaybolmuş... -	Ne?.. Yeniçeri	sustu.	Önüne	baktı. -	Padişahın	otağı	mı	kaybolmuş? -	Evet... Tosun	Bey	fena	halde	öfkelendi. Dişlerini	sıktı.	Padişahın	otağı	nasıl kaybolurdu.	Bunu	aklı	almıyordu. Padişah,	onca	pek	kutsaldı.	Otağ,
gözünde	yeri	değiştirilen	bir	Kâbe'ydi. Kâbe'si	yıkılan	bir	inançlının	aceleciliğiyle ağır	ve	keskin	mahmuzlarını	atının karnına	vurdu.	Islak	tuğlarıyla	bayrak direkleri	görünen	sadrazam	çadırına doğru	saldırdı.	Ama	pek	ileri	gitmedi. Seğirdim	ustaları	yağmur	içinde dolaşıyordu.	Onu	pek	seven	Kazasker Perviz	Efendi'nin	çadırını	gördü.	Yere atladı.	Atını,	koşan	bir	hizmetkâra	verdi. Kahramanlık	şiirlerini	okuduğu	Perviz Efendi,	çadırın	içinde	ayaktaydı.	Nişancı Eğri	Abdizâde	Mahmut	Çelebi'yle	Sabaç Köprüsü'nün,	Semendire	Beylerbeyi Bayram	tarafından	nasıl	yapıldığını konuşuyordu.	Onun	girdiğini	görünce: -	Hayrola,	Tosun	Bey!	diye	sözünü kesti.	Tosun	Bey	titriyordu.	Kendinde değildi: -	Padişahın	otağı	kaybolmuş.
-	Evet	oğlum. -	Bu	nasıl	olur,	efendi	hazretleri? -	Yolu	şaşırmışlar	belki... -	Sadrazam	Paşa	bir	konak	önden gidiyor.	Nasıl	kaybetmiş? Perviz	Efendi	karşılık	vermedi.	Mahmut Çelebi	yağmurun,	fırtınanın	şiddetinden söz	etmek	istedi.	Tosun	Bey	coşuyordu. Açtı	ağzını	yumdu	gözünü...	Artık	bu kadar	kayıtsızlık	olur	muydu?	Bu	kulluğa yakışır	mıydı?	Hasta	velinimet	hiç düşünülmüyordu.	Ya	otağı	suya kaptırdılarsa...	Ya	taht	bulunmazsa... Daha	İstanbul'dan	çıkmazdan	önce	bir çavuş	gönderilerek	görüşmek	için Semlin'e	çağrılan	Zigismond'u,	padişah nerde	huzuruna	kabul	edecekti?	Bir parça	yağmurdan	yollarını	şaşıran, dağılan	orduya,	padişah	nasıl güvenecekti?	Tosun	Bey	yürekli
adamlara	özgü	o	saldırganlıkla	ağzına geleni	söylüyordu: -	İki	konak	arasında	bir	otağı koruyamayan	adam,	koca	bir	devleti nasıl	yönetir?	dedi. Bu	çok	ağır	bir	soruydu.	Perviz	Efendi yavaşça,	kalın	halının	üzerine	serilmiş erguvani	şiltesine	çöktü.	Mahmut	Çelebi bu	sözü	hiç	işitmemiş	gibi	davrandı. Durmadan	yağan	yağmurun	sayısız	ve sinir	bozucu	damlaları	tıpır	tıpır	çadırın üstüne	düşüyor,	ordugâhın	belirsiz uğultusu	içinde,	sanki	düşsel	bir	akının uzak	ve	düzenli	ayak	seslerini duyuruyordu. Tosun	Bey	dışarı	çıkınca,	aceleyle adamlarını	buldurdu.	Atını	değiştirdi. Kimseyle	konuşmadan,	tek	başına, padişahın	otağını	aramaya	çıktı.	Hava gittikçe	kararıyordu.	Derin	yarlardan,	sel
yarıklarından	aştı.	Taşan,	köpüren derelerden	geçti.	Ormanlara	dalan yollara	girdi.	Tepelere	çıktı.	Dört	yana naralar	savurdu.	Sesinin	boğuk yankılarından	başka	bir	karşılık	alamadı. Gelen	gece	pek	karanlıktı.	Yağmur durmuyordu.	"Sabah	erkenden	çıkar, bulurum,"	diyerek	geri	döndü.	O	kadar karanlıktı	ki...	Dizgini	boş	bırakıyor, geldiği	yollardan	atının	içgüdüsüyle dönebiliyordu. Meşaleleriyle,	ordugâh	uzaklardan görünmeye	başladı.	Karanlığın, yağmurun,	rüzgârın	içinde	at,	dilediğince yürüyordu. -	Kimdir	o? On	adım	ötede	koyu	bir	karaltı	belirdi... -	Yabancı	değil... -	Sen	misin,	Tosun	Bey!
-	Benim! -	Sadrazam	Paşa	Efendimiz	sizi aratıyor.	Biz	on	süvari,	çevreye	dağıldık. -	Pekâlâ,	gidelim. Ve	karanlığın	içinde	Tosun	Bey	önde, sipahi	arkada,	ordugâha	koştular. Meşaleleri,	nöbetçileri;	mehterleri geçtiler.	Zaten	hizmetkârlar,	solaklar, çavuşlar	yağmurun	altında bekleşiyorlardı.	Tosun	Bey'i,	sadrazamın yanına	götürdüler.	Paşa	büyük	şiltesine yaslanmış,	uzun	ve	değerli	taşlarla	süslü çubuğunu	çekiyordu.	Karşısında	Silahtar Cafer	Ağa	ile	Nişancı	Feridun	Bey hazırolda	duruyordu. -	Oğlum	Tosun,	dedi,	sana	bir	iş	çıktı. Senin	gibi	at	sürecek	er	yok.	Bu	padişah fermanını	şimdi	al.	Koş,	Niş'e	götür... Oradaki	Bey'e	ver...
Karşısında	sırılsıklam	hazırolda	duran Tosun	Bey'e,	öpüp	başına	koyduğu kırmızı	bir	keseyi	uzattı.	Tosun	Bey, elleri	bağlı;	ilerledi.	Eğildi.	Keseyi	aldı. Öptü.	Başına	koydu.	Dışarı	çıkarken Sadrazam: -	Haydi	arslanım,	çabuk,	yolun	uğurlu olsun!	diyerek	gülümsedi.	Çadırın	önünde eşsiz	bir	kır	atın	onu	beklediğini	gördü Tosun	Bey.	Yağmur	hâlâ	eski	şiddetiyle yağıyordu.	Bindi.	Karnı	açtı.	Üzengisini tutan	hizmetkârlardan	su	istedi. Verdikleri	suyu	sonuna,	kadar	içti.	Ve ağır,	keskin	mahmuzlarını	atın	karnına vurdu.	Ordugâhın	kalabalığı,	ışıkları, uğultusu	arasından	beş	dakikada	çıktı. Karanlığın,	yağmurun,	rüzgârın	içinde dörtnala	uzaklaştı.	Kayboldu... Ormanlardan,	derelerden,	köprülerden, tepelerden,	uçurumlardan	şimşek	gibi geçti.	Belgrad'da	durmadı.	Hemen	atını
değiştirdi.	Azığını	aldı.	Yine	yola	atıldı. Hiç	uyumuyor,	yalnız	düz	yerlerde	atı tırıs	giderken,	rüyasız	ve	uyanık	bir uykuya	dalıyordu.	Gecelerden	gündüze, yağmurlardan	güneşe	girdi.	Haziran sıcaklarıyla	giysileri	kurudu.	Kendi	ve	atı terledi.	Akşamları	serin	rüzgârlara karışan	bülbül	sesleri	işitti.	Sabahları cıvıldayan	tarlakuşlarının	saklandığı	ekin denizleri	içinde	yürüdü.	Sonunda	bir gece,	pek	uzaktan	Niş'in	aydınlıklarını gördü.	Büyük	bir	çiftliğin	önünden geçiyordu.	İri	ve	azgın	köpekler arkasından	koşuyor	ve	havlıyorlardı. "Gün	doğuncaya	kadar	şurada	kalayım. Erkenden	kente	girerim,"	dedi	ve	çiftliğe saptı.	Herkes	gibi	çiftliğin	adamları	da onu	tanıyorlardı.	Atını	aldılar.	Saygı içinde	yukarıya,	kuleye	çıkardılar. -	Ben	biraz	dinleneceğim.	Gün doğmadan	beni	uyandırın!	diye	buyurdu.
Ne	olursa	olsun,	her	gelen	yolcuya yemek	çıkarmak	gelenekti.	Tosun	Bey: -	Hiçbir	şey	istemem.	Bana	biraz	ayran getirin,	dedi.	Ve	getirip	bıraktıkları	testiyi dikti.	Susuzluğu	geçince	sedire	uzandı. Gözlerini	kapadı.	Ama	uyuyamadı.	At üzerinde	gelen	uykusu,	böyle	hareketsiz kalınca	kaçıyordu.	İki	yanına	döndü. Tolgasını	çıkardı.	Kılıç	kemerini	gevşetti. ...	Tam	dalacağı	sırada	birdenbire	sıçradı. Göğsünün	üzerine	koyduğu	ferman	ateş almış	yanıyordu.	Elini	götürdü.	Hayır... Tuhaf	bir	rüya.	Ferman	yerinde duruyordu.	Biraz	daldı.	Rüyasında, götürdüğü,	fermanın	eriyerek	kan olduğunu,	sonra	tufan	dalgasının	kırmızı alevler	halinde	bütün	vücudunu	sardığını görüyordu.	Sıçradı,	uyandı.	Hiçbir	tehlike karşısında	düzenini	bozmayan	yüreği şimdi	hızlı	hızlı	çarpıyordu.	Doğruldu: "Hayırdır,	inşallah..."	dedi.	Oturdu.	Bir şeyler	okudu.	Döndü.	Üç	kez	sol	yanına
tükürdü.	Elini	titreyerek	fermana götürdü.	Yerindeydi.	Yavaşça	tuttu	ve elinde	olmâdan	çekti.	Ocağın	üzerindeki kandilin	titrek	ve	sönük	aydınlığı	içinde baktı.	Üstüne	sardığı	çevreyi	çıkardı.	Bu, kırmızı	bir	keseydi.	Yanından balmumuyla	mühürlenmişti.	Dikkat	etti. Terden,	yağmurdan	ve	hareketten	bu mum	mühür	yerinden	oynamıştı.	Acaba içinde	ne	vardı?	Dehşetle	rüyasına	giren bu	ferman	neydi?	Kesinlikle	güvenlikle ilgili	kutsal	bir	buyruk...	Çünkü	savaş yukarıdaydı.	Haydutlar,	cephane	ya	da yollar	ve	ulaştırıcılar	için	bir	şey olmalıydı.	Ama,	hayır...	Bu	önemli,	pek önemli	bir	buyruktu.	Çünkü	özel	olarak kendisiyle	gönderiliyordu.	Acaba	neydi? Fermanı	tekrar	çevreye	sardı.	Koynuna koyacaktı.	Ama	göğsünün	görünmez	bir baskı	altında	ezildiğini	duydu.	Boğazı tıkandı.	Sanki	ferman	gerçekten	ateş almış,	vücudunu	yakıyordu.	Sönmez	bir merak	ateşi	ruhunda	tutuştu.	Zaten	işte
mühür	bozulmuştu.	Açsa...	Belli	bile olmayacaktı.	Başını	salladı.	Kendi kendine:	"Sakın,	sakın!"	dedi. İçinde	tutuşan	merak	ateşi	öldürücü	bir sıtma	gibi	her	yerini	sarsıyordu.	Ateş içinde	yanan	elleri,	sanki	kendi güdüsüyle	inat	eden	başka	bir	vücudun organıymış	gibi	torbayı	açtı.	Üçe katlanmış	kâğıdı	çıkardı.	Tosun	Bey, istemine	başkaldıran	ellerinin cinayetinde	titredi.	Bir	ferman	açılabilir miydi.	Ama	kımıldayamıyor,	ellerine	söz geçiremiyordu.	Zincire	vurulmuş, hareketsiz	yatarken,	başkasının	işlediği cinayeti	karışmadan	seyreder	gibi, ellerinin	hainliğine	bakakaldı.	Onu dinlemeyen	bu	eller,	fermanı	da	açtı. Tosun	Bey	az	ışık	veren	kandilin	ışığıyla ancak	gördüğü	satırları	okudu.	Taş odanın	beyaz	duvarları,	nakışlı	tavan, halı	örtülmüş	döşeme	çevresinde dönmeye	başladı.	Deli	oluyordu.
Cinayetten	sonra	kaçan	katiller	gibi elleri	iki	yanına	düştü.	Açık	ferman dizlerinin	üstünde	kaldı.	"...	İşbu	kutsal buyruğumuzu	getiren,	devletimize	zararlı olan	Tosun	Bey	kulumun	da	hemen, vücudundan	başın	kesesin	ve	şöyle bilesin	ki..."	Gözünü	bu	cümleden ayıramıyordu.	Aşağısını	okuyamadı. Demek,	gece	gündüz,	hiç	durmadan koşarak	getirdiği,	rüyasında	vücudunu yakan	bu	kırmızı	kese,	kendi	idam fermanıydı.	Şaşkınlığı	çok	sürmedi.	Belki elli	kez	ölümün	pek	yakından	geçerek korkunç	kanatlarını	sürttüğü	geniş	ve parlak	alnını	tuttu.	Arkasına	dayandı. Sağındaki	pencereden	siyah	ve	dağınık bulutların	geçişine	baktı.	Bir	an	öyle durdu.	Derin	bir	solukla	göğsünü kabarttı:	"Ama	niçin?	Ama	niçin?"	dedi. Bağlılıktan,	yüreklilikten,	fedakarlıktan, savaştan,	saldırıdan	başka	ne	yapmıştı? Tâ	on	beş	yaşından	beri...	On	yıldır	at
sırtından	inmiyordu.	Bütün	dünyayı dolaşıyor,	en	ünlü	kahramanların çekindikleri	yere	gözünü	kırpmadan atılıyordu.	Kuşatmadaki	burçların	içine, yüzlerce	zırhlı	düşmanın	arasına,	tek başına	yalınkılıç	atıldığı	zamanlar ölmediği	halde,	şimdi	bir	celladın,	bayağı köpek	bir	çingenenin	satırı	altında	mı	can verecekti?	Geçmişi	hep	birden düşünüyor	ve	kırılır	gibi	olan	cesareti yavaş	yavaş	yerine	geliyordu.	Doğruldu. Ayağa	kalktı.	Ferman	ve	kese	yere düştü:	"Ben	kafamı	kolay	kolay vermem."	dedi. Pencereye	yaklaştı.	Siyah	bulutlar	daha hızlı	geliyor,	tan	yeri	ağarıyor,	çiftliğin yanından	akan	küçük	bir	derenin dokunaklı	ve	hafif	şarıltısı	işitiliyordu. Bütün	Rumeli,	bütün	Anadolu	onu	tanırdı. Anadolu'ya	atlayınca	hangi	şehzadenin yanına	gitse,	sevgiyle	kabul	olunacağına güveniyordu.	On	kişiye,	yüz	kişiye	değil,
gerekirse	bin	kişiye	karşı	koyabilecek	bir cesareti	vardı.	Sonra	gücü,	ustalığı, çevikliği...	Bütün	ülkede	bir	eşi	daha yoktu.	Bir	kere	Anadolu'ya	kapağı	atınca, ele	geçmezdi.	İran'a,	Turan'a	kadar	vura kıra	gider,	adına	ününe	daha	çok	ün, şeref	eklerdi..	Yüreği	yeniden:	"Ama niçin?	Ama	niçin?..."	diye	burkuldu. Hiçbir	şey	beklemiyordu.	Aklına	ancak ödül	ve	övgü	gelirdi.	Böyle	bir	sözcük... Asla...	Acaba	ne	suç	işlemişti? Düşünüyor,	düşünüyor,	bir	türlü	suça benzer	bir	şey	yaptığını	hatırlamıyordu. "Ah	iftiracılar!	Allah'tan	korkmaz karalamacılar!"	Kimbilir	aleyhinde	ne yalan	uydurmuşlardı.	Ama...	O,	babası gibi	celladın	pis	kılıcına	bir	koyun	gibi başını	uzatmayacak,	canını	almaya gelenlerin	canlarını	alacak,	kendi	canı alınıncaya	kadar	başkalarından	can alacaktı...	"Zaman	geçirmeyeyim"	diye mırıldandı.	Tolgasını	başına	geçirdi. Kılıcının	kayışını,	kuburluklarını	sıkıştırdı.
Yerdeki	fermanla	keseyi	aldı.	Yine gözüne	"devletimize	vücudu	muzır olan..."	sözcükleri	ilişti.	Niçin	onun vücudu	devlete	zararlıydı?	Böyle	bir suçlama,	canını	devlet	uğruna	adamış	bir insan	için	ne	acı	bir	aşağılama,	ne	acı	bir sövgüydü...	Yazıya	dikkat	etti.	Acaba padişahın	yazısı	mıydı? Silahtar	Cafer	Ağa'nın	da	olabilirdi, padişahla	onun	yazısı,	farksız	derecede birbirine	benzerdi...	Fermanı	katladı.	Yine keseye	soktu.	Balmumunu	hohladı. Mührü	eski	yerinden	hafifçe	yapıştırdı. Azrailin	kanadından	kopma	kanlı	bir	tüy kadar	hafif	olan	bu	müthiş	bez	içinde, işte	hayatı	duruyordu.	Evirdi	çevirdi. Böyle...	Bu	müthiş	şeye	bakarken, kafasından	hep	eremediği	dilekleri açıklayamadığı	istekleri	geçti.	Bu dakikaya	kadar	ne	mutluydu.	Padişahın en	sevgili	gözdesiydi.	Gördüğü	iyilikleri düşündü.	Süvarilik	zamanlarını	hatırladı.
Daha	on	beş	yaşındayken	bile	gücü, yiğitliği,	görenleri	şaşırtıyordu.	Cirit oyunlarında,	güreşlerde,	vuruşmalarda hep	birinci	geliyordu.	Sonra...	Onu	evinde büyüten,	babasının	eski	emektarı	yaşlı Salih	Ağa	gözünün	önüne	geldi. İstanbul'dan	çıkarken	ayrılık	için	elini öpmeye	gittiği	zaman,	bu	ihtiyarın verdiği	öğüdü	işitir	gibi	oldu:	"Padişah'ın buyruğundan	dışarı	çıkma,	Canını	istese ver.	Düşünme.	Dünyada	olmasa	bile öbür	dünyada	karşılığını	görürsün...	Ve geçmişi	daha	fazla	hatırlayamadı. Ansızın	bozulan	bir	saat	gibi,	sanki	kafası durdu.	Yalnız	kulağından;	Salih	Ağa'nın sesi	çıkmıyordu:	"Padişah'ın buyruğundan,	dışarı	çıkma..."	Oysa... Oysa	o,	işte	padişahın	buyruğundan dışarı	çıkıyor,	hatta	başkaldırmaya hazırlanıyordu.	Bu	büyük	ve	utanç	verici günahı	işlemiş	gibi,	yüreğinde	heyecan ve	pişmanlık	karışımı	zehirli	bir	sızı duydu.	Canını	padişah	ve	devlet	uğrunda
vermeye	ant	içmemiş	miydi?	O	halde	bu canı	kimden,	nereye,	niçin	kaçıracaktı? Artık	birdenbire	güçlenmiş	istemine	bağlı demir	elleriyle	tuttuğu	bu	kırmızı	keseyi kaldırdı.	Dudaklarına	dokundurdu.	Sonra başına	götürdü. Güneş	bulutlar	içinden	gizlice	doğarken, doludizgin	Niş'e	girdi.	Canlı	bir	yıldırım gibi,	dar	ve	bozuk	sokaklardan	geçti. Beyin	konağı	önünde	de	atından	atladı. Onu	tanıyan	kapıcılar,	süvariler,	erler: -	Tosun	Bey!	Tosun	Bey!	diye koşuştular. İki	kanadı	açık	geniş	kapının,	ortasında bir	fener	sarkan	beyaz	badanalı	kemerin altından,	temiz	ve	zemini	kara	taşlı	kaplı bir	avluya	ilerledi.	Bağırdı: -	Çabuk	Bey'e	haber	verin,	ferman var...
Hizmetkârların	arasından	ayrılan	uzun boylu	kapıcıbaşı	öne	düştü.	Onu	taş merdivenlerden	çıkardı.	Bey,	sabah namazını	kılıp	selamlığa	çıkmıştı,	rahat rahat	çubuğunu	tüttürüyor,	uyku sersemliğini	üzerinden	atmaya çalışıyordu.	Odasına	ansızın	Tosun	Bey'i geldiğini	görünce	şaşaladı.	Bu	Bey,	onun yiğitliğine	ve	kahramanlığına	hayran, yaşlı,	feleğin	çemberinden	geçmiş	eski bir	askerdi.	Hemen	ayağa	kalktı. Kucakladı.	Alnından	öptü: -	Hoş	geldin	yiğidim,	iyi	haberler getirdin...	Tosun	Bey	gülerek: -	Bir	padişah	fermanı	getirdim,	dedi. Ve	koynundan	kırmızı	keseyi	çıkardı. Öptü.	Başına	koydu.	Uzattı.	Yaşlı	Bey, Tosun	Bey'le	özel	olarak	gönderilen	bir fermanın	önemini	düşündü.	Yorgun yüreği	hopladı.	Sarardı.	Titrek,	zayıf	ve
kıllı	elleriyle	bu	keseyi	aldı.	Öptü.	Başına koydu.	Mumun	bozukluğuna	bile	dikkat edemedi.	Kopardı.	Fermanı	çıkardı.	Açtı. Okudu.	Ve	uzun	çubuğunun	dayalı durduğu	yüksek	sedire	yıkılıverdi. Karşısında	Tosun	Bey,	bir	eli	kalçasında, dinç	ve	levent	duruyor,	gülümsüyordu. Zavallı	ihtiyar	ağlamaya	başladı: -	Ne	ağlıyorsun,	Bey	hazretleri?	İhtiyar inledi: -	Bu	fermanın	ne	yazdığını	biliyor musun? -	Biliyorum.	Benim	kafamın	kesilmesini yazıyor. Yaşlı	Bey,	bütün	memlekette kahramanlığı	dillere	destan	olan	bu	al yanaklı,	gür	bıyıklı,	dağ	parçası, görünüşü	saygı	uyandıran,	yiğit	güzel bahadıra	ıslak	gözleriyle	uzun	uzun	baktı. Acaba	niçin	bu	öfkeye	uğramıştı?	Böyle
bir	arslanı,	celladın	eline	vermek	ne büyük	bir	insafsızlıktı.	Hangi	vicdan	buna razı	olurdu?	Ak	sakalına	yakışmayan çocuksu	bir	hıçkırıkla: -	Suçun	ne?	diye	sordu. -	Padişahım	bilir... -	Ben	senin	başını	kesmem,	Tosun	Bey. Şimdi	bağışlanmanı	dileyeceğim.	Çifte tatar	çıkaracağım.	Dileğim	kabul olunmazsa	kendi	başımın	kesilmesini isteyeceğim. -	Hayır,	Bey!	Hayır...	Padişahın buyruğundan	dışarı	çıkma.	Başımı	kes... Kestikten	sonra	bağışlanmamı	dile. Padişahım,	kendi	buyruğu	yerine geldikten	sonra,	ben	kulunu	bağışlamalı. Yaşlı	Bey	daha	çok	ağlıyor,	hıçkırıyordu: -	Ben	senin	gibi	bir	yiğide	kıyamam.
Ben	seni	kesemem.	Elim	dilim	buna varmaz. -	... -	Vallahi	seni	kesemem... Yeni	uyanmış	erkek	bir	arslan sessizliğiyle	gülümseyen	Tosun	Bey'in parlak	yüzü	birdenbire	karardı.	Gür Kaşları	çatıldı.	Şahin	bakışlı	iri	ele	gözleri açıldı.	Tiksinti	ve	öfkeyle	kılıcını	çekti: -	Padişahımın	buyruğunu	yerine getirmeyen	âsilerin	başını	ben keserim!...	diye	kükreyerek	yumuşak kalpli,	zayıf	ve	boyun	eğmez	ihtiyarın üzerine	yürüdü. Al	çuhadan	büyük	kapı	perdesinin arkasında	gizli	nöbet	bekleyen	silahlı adamlar	koşuştu,	onu	tuttular. Yarım	saat	sonra,	sırmalı	resmi
kavuğunu	çıkarıp	başına	gösterişsiz	dua külahını	geçirmiş	olan	ak	sakallı	Bey, ıssız	odasında	seccadesinde	oturmuş, boynu	bükük	"Yâsin"	okurken,	dışarda dokunaklı	ve	belirsiz	bir	yağmur serpeliyor;	iç	avlunun	siyah	taşlarındaki taze	ve	sıcak	kanlar	üstünde,	süvariler görünmeyen	içtenlik	dolu	gözyaşları	gibi damlıyordu.
İLK	CİNAYET BEN,	hep	acı	içinde	yaşayan	bir adamım!	Bu	sıkıntı	adeta	kendimi bildiğim	anda	başladı.	Belki	daha	dört yaşında	yoktum.	O	gün	bugündür, yaptığım	değil,	sadece	düşündüğüm kötülüklerin	bile	vicdanımda tutuşturduğu	sonsuz	cehennem	sıkıntıları içinde	kıvranıyorum.	Beni	üzen	şeylerin hiçbirini	unutmadım.	Anılarım	sanki yalnız	hüzün	için	yapılmış. Evet,	acaba	dört	yaşında	var	mıydım? Ondan	önce	hiçbir	şey	bilmiyorum. Bilinç,	başımıza	yakmayan	bir	yıldırım gibi	nasıl	düşer?	Tolstoy,	daha	dokuz aylık	bir	çocukken	banyoya	sokulduğunu hatırlıyor.	İlk	duygusu	bir	hoşlanma! Benimki	müthiş	bir	sıkıntıyla	başladı.	Ben ilk	kez	kendimi	Şirket	vapurunda hatırlıyorum.	Hâlâ	gözümün	önünde:
Sanki	dünyaya	o	anda	doğmuşum, annemin	kucağı...	Annem,	yanındaki	çok sarı	saçlı,	genç	bir	hanımla	gülüşerek konuşuyor,	cigara	içiyorlar.	Annem cigarasını	ince	gümüş	bir	maşaya takmış.	Ben	bunu	istiyorum. -	Al	ama	ağzına	sürme!	diyor. Bana	bu	ince	maşayı	veriyor,	cigarasını denize	atıyor.	Galiba	yaz.	Çok	aydınlık, çok	güneşli	bir	hava...	Annem, konuşurken	mavi	tüylü	bir	yelpazeyi yavaş	yavaş	sallıyor.	Ben	kucağından kayıyorum.	Beni	kollarımdan	tutarak yanına	oturtuyor.	Gümüş	maşacığın halkasına	parmağımı	takıyor,	annem görmeden	ucunu	ağzıma	sokuyor, dişlerimle	ısırıyorum.	Konuştuğu	sarı saçlı	hanımın	çarşafı	mavi...	Ben beyazlar	giymişim.	Başım	açık.	Saçlarım gür.	Hem	galiba	dağılmış.	Annem	bunları düzeltirken	başımı	yukarıya
kaldırıyorum.	Güneşten	kum	kum parlayan	tentenin	kenarında	el	kadar	bir gölge	kımıldıyor. -	Bak	bak,	diyorum.	Annem	de	başını kaldırıyor: -	Kuş	diyor. Bu	kuşu	isteyince, -	Tutulmaz,	diyor. Ben	yine	istiyorum.	Annem şemsiyesiyle	bu	gölgenin	altına	vuruyor. Ama	gölgede	kımıltı	yok. -	A	kaçmadı. -	Neye	acaba? -	Yavru	olacak	mutlaka... Yine	yanındaki	hanıma	dönüyor:
-	Anne,	ben	kuşu	isterim!	diye tutturuyorum, O	vakit	annem	yelpazesini	bırakıp ayağa	kalkıyor,	beni	koltuklarımın altından	tutuyor	ve	küçük	bir	top	gibi dışarıya	doğru	kaldırırken	diyor	ki: -	Birdenbire	tut	ha! Başım	keten	tenteye	yaklaşınca, gözlerim	kamaşıyor.	Ellerimi	uzatıyorum. Tutuveriyorum.	Bu,	beyaz	bir	kuş... Annem	alıyor	elimden,	öpüyor,	sarı	saçlı hanım	da	öpüyor,	ben	de	öpüyorum. -	Ah	zavallı,	daha	yavru. -	Martı	yavrusu. -	Uçamıyor	olmalı. -	Denize	düşerse	boğulur.
Öteki	kadınlar	da	söze	karışıyor, "Yaşamaz!"	diyorlar.	Annem	beyaz	kuşu, "A	zavallı,	o	zavallı!"	diyerek	uzun uzadıya	okşadıktan	sonra	benim kucağıma	veriyor. -	Eve	götürelim,	belki	yaşar,	diyor.	Ama sakın	sıkma	yavrum. -	Sıkmam. -	Böyle	tut	işte. Gümüş	maşacığına	bir	ince	sigara takıyor.	Yanındaki	hanımla	yine	dalıyor söze.	Kuşcağızın	tüyleri	o	kadar	beyaz ki...	Dokunuyorum...	Kanatlarının kemikleri	belli	oluyor.	Ayakları	kırmızı. Kaçmak	için	hiç	çırpınmıyor,	şaşırmış. Gözleri	yusyuvarlak.	Kırmızı	gagasının kenarında	sanki	sarı	bir	şey	yemiş	de bulaşığı	kalmış	gibi	san	bir	iz	var. Boynunu	uzatarak	çevresine	bakmaya çalışıyor.	Ben	o	zaman	gözlerimi	anneme
kaldırıyorum.	Yanımdaki	hanımla gülüşerek	konuşuyorlar.	Benimle	ilgili değil.	Sonra	beyaz	kuşun	uzanan	ince boynunu	yavaşça	elimle	tutuyorum. Bütün	gücümle	sıkmaya	başlıyorum. Kanatlarını	açmak	istiyor.	Öteki	elimle onları	da	tutuyorum.	Mercan	ayakları dizlerime	batıyor.	Sıkıyorum,	sıkıyorum, sıkıyorum.	Dişlerim	kırılacak	gibi sıkıyorum,	gık	diyemiyor.	Sarı	kenarlı gagacığı	titreyerek	açılıp	kapanıyor. Pembe	sivri	dili	dışarı	çıkıyor.	Yuvarlak. Gözleri	önce	büyüyor.	Sonra	küçülüyor, sonra	sönüyor...	Birdenbire	kasılmış ellerimi	açıyorum.	Beyaz	kuşcağızın ölüsü	"pat!"	diye	düşüyor	yere... Annem	dönüyor	eğiliyor.	Yerden	bu henüz	sıcak,	masum	ölüyü	alıyor.	"A... Aaaa	ölmüş!"	dedikten	sonra	bana	dik dik	bakıyor: -	Ne	yaptın?
-	... -	Sıktın	mı? -	... -	Söyle	bakayım? -	... Karşılık	veremiyor,	avazım	çıktığı	kadar ağlamaya	başlıyorum.	Annemin	elinden beyaz	kuşun	ölüsünü	sarı	saçlı	hanım alıyor: -	Ah,	ne	günah! -	Zavallıcık. Başka	kadınlar	da	söze	karışıyor. Karşımızda	oturan	şişman,	yaşlı	bir	kadın cinayetimi	bildiriyor: -	Boğdu.	Gördüm	vallahi,	ne	hain
çocuk... Annem	sapsarı	kesilmiş,	sesi	titriyor: "Ah	insafsız!"	diyerek	bana	yine	acı	acı bakıyor.	Daha	beter	ağlıyorum.	O	kadar ağlıyorum	ki...	Beni	artık susturamıyorlar.	Ne	vakit,	nerede,	nasıl sustuğumu	bugün	hatırlayamıyorum. Sanki	sonsuza	kadar	ağlıyorum. Kendimi	bilir	bilmez	yaptığım	bu cinayetin	üzerinden	işte	otuz	yıldan	fazla bir	zaman	geçti.	Şimdi	Şirket vapurlarının	güvertelerinde	otururken	ne zaman	bir	martı	görsem,	birdenbire neşemi	kaybederim.	Bir	çocuk, haykırışıyla	ağlamak	isterim.	Yüreğimin içinde	derin	bir	sızı	büyür	büyür, göğsümü	acıtır. "Ah	insafsız!"	diyerek	beni	azarlayan anneciğimin	hiç	bitmeyen	paylamasını duyar	gibi	olurum.
YENİ	BİR	HEDİYE Yemekten	kalkalı	belki	bir	saat olmuştu.	Karı	koca,	kahvelerini,	her zamanki	gibi	yalının	balkonunda	içtiler. İçindeki	şeyler	silinmiş,	süpürülmüş	de sonra	havaya	mıhlanmış	gümüş	bir tepsiye	benzeyen	ay,	her	tarafı aydınlatıyor,	dargın	denize	uzun	ve yaldızlı	yansımasını	bırakıyor;	yorgun dağları,	ışıksız	yalıları,	bülbülsüz	koruları mor	ve	serin	sisle	örtüyordu.	Sadi	Bey üçüncü	sigarasını	da	bitirdi.	Bıı,	otuz yaşına	gelmeden	altmışını	tamamlamış sıska	bir	gençti.	Orta	yaşa	gelmeden dökülmeye	başlayan	saçlarından	şimdi, tepesinde	tek	bir	kıl	bile	yoktu.	Kafası ayın	ışığıyla	bir	balkabağı	gibi	parlıyordu. Gözlerini	uzaklara,	pek	uzaklara dikmişti... Karısı	Cevriye	Hanım	-kocasına	inat-
gürbüz,	şişman,	canlı	kanlı,	genç,	dinç	bir vücuttu.	Yirmi	beş	yaşında	vardı.	Ama,	o kadar	körpe	görünüyordu	ki...	Tanıyanlar hep;	"Ancak	on	dördünde..."	yargısını verirlerdi.	Hem	de	şairdi.	Kafiye	ve	milli vezin	ona,	hayat	büyüsü	gibi	etki	ediyor, yeni	şiirler	oldukça	şişiyor,	bu	yazın dayanılmaz	sıcağında	Tokatlıyan'ın "framboazlı"	dondurması	yemiş	gibi ferahlıyor,	iştahı	açılıyor,	günde	on	iki defa	karnı	acıkıyordu. -	Oh	ne	yüce	manzara!	dedi. -	... Sadi	Bey	sesini	çıkarmadı.	Sanki işitmemişti.	Cevriye	Hanım	kıvrandı. Balkonun	kenarını	sıktı.	Bir	elini	kalbinin üstüne	koydu.	Sık	sık	nefes	alıyordu: -	Ah	ölüyorum!..	diye	derin	derin	içini çekti.
Sadi	Bey	uykudan	uyanmış	gibi,	sersem bir	hayretle	sordu: -	Niçin	karıcığım? -	Kederden?.. -	Hangi	kederden? -	Halimi	görmüyor	musun? -	Görüyorum. -	Ne	görüyorsun? -	Çok	yemek	yedin.	Biraz	hazımsızlık sıkıntısı... -	Ah,	işte	erkekler!..	diye	Cevriye Hanım	hüngür	hüngür	ağlamaya	başladı. Tepiniyor,	hayali	bir	bisikletin görünmeyen	tekerleklerini	çevirir	gibi ayaklarını	hareket	ettiriyor,
-	Ah	Sadi!	Sen	hiç	beni	anlamadın! diyordu. Sadi	Bey,	gerçekten	karısını	iyice anlamamıştı.	O	kadar	duyarlılığına, kederlenmesine	rağmen,	her	gün şişmanlıyor,	hiç	zayıflamıyordu.	Sadi Bey,	pek	maddi,	pek	ciddi	idi.	Her	şeyi soğukkanlılıkla	düşünürdü.	Yine	öyle	iken savaşın	başından	beri	her	sene	donlarının kemerinden	beşer	parmak	kasılmak zorunluluğu	baş	gösteriyordu.	Otuz dokuz	numara	yakalık	kullanırken,	şimdi otuz	iki	numara	yakanın	içindeki	boynu, İsveç	jimnastiğinin	en	güç	hareketlerini bile	rahatça	yapabilirdi. Karısı	tekrar	sordu: -	Bu	halim	çok	yemek	yemekten	mi? -	Bilmem. -	Bilmiyorsan,	ne	iftira	ediyorsun?
Sadi	Bey	cevap	vermedi.	Yine	derinlere daldı,	gitti.	Fakat	Cevriye	Hanım'ın	siniri geçmedi.	Kocasına	ters	ters	bakarak, -	Sende	saksağan	kadar	duygu	yoktur... dedi.	Aklın	fikrin	hep	yemekte... Balıkpazarı	çığırtkanı	mısın,	nesin?	Pirinç, bulgur,	yağ,	peynir	fiyatı...	Düşün babam,	düşün...	Sanki	senin	düşünmenle fiyatlar	düşecekmiş	gibi...	Halbuki	benim etkilenmem	ne	kadar	duygusal,	ne	kadar ruhsal...	Şu	havada	parlayan	aya bakıyorum,	bu	gülümseyen	ay	şimdi dünyanın	yarısına	bakıyor...	Kimbilir	ne kadar	aşk	ve	ilgiyle	seyrediyor... Sadi	Bey	omuzlarımı	büzerek	sinirli	bir tavırla. -	Bize	ne?	dedi.	Ne	seyrederse	etsin... Cevriye	Hanım,	kocasına	baktı.	Sonra ellerini	aya	kaldırarak.
-	Ey,	ilahi	çehre!	Gülen	gözlerinin altında	ne	kadar	hayvanlar	bulunduğunu anlıyor	musun?	dedi. Yıldızsız	gökyüzünde	yalnız	başına bakan	ay,	"Anlıyorum,	anlıyorum..."	der gibi	sanki	daha	beter	gülümsüyor,	hafif bir	rüzgâr	denizdeki	uzun	yansımasını genişletiyordu.	Sadi	Bey, -	Benim	başkalarının	aşklarıyla uğraşacak	vaktim	yok...	dedi.	Cevriye Hanım	cevap	verdi: -	Balıkpazarı	çığırtkanlarının	işleriyle uğraşacak	vaktin	var	ama... Karı	koca	birbirlerine	baktılar.	Sadi	Bey sordu: -	Sen	benim	ne	düşündüğümü	biliyor musun? -	Biliyorum.
-	Ne? -	Et. -	Hayır. -	Pirinç. -	Hayır. -	Yağ. -	Hayır. -	Bulgur. -	Hayır. -	Eh,	öyle	ise	fasulye. -	Hayır. -	Kuru	fasulye. -	Hayır	diyorum,	hanım.
Cevriye	Hanım	kocasının	başka	bir	şey düşüneceğine	hiç	ihtimal	vermezdi. -	Şüphesiz	bir	saattir	şairane	hayallere dalmamıştın	ya? Doğru...	Şairane	değil... -	Ne	düşünüyordun,	öyleyse	sen	söyle... -	Ne	düşüneceğim?	Yeni	bir	masrafı... -	Ne	gibi? -	Bütçemizi	altüst	edecek	bir	masraf... Bu	ay	üçüncü	hediyeyi	alacağız.	Cevriye Hanım	birden	anlamadı. -	Ne	hediyesi? -	Dayının	çocukları	sünnet	oldular.	Yarın akşam	davetliyiz...	Ne	hediye götüreceğiz?	Bu	ay	düğünleri	olan	iki akrabamıza	beşer	liralık	hediye
götürdük. Cevriye	Hanım, -	Mutlaka	maddi	bir	hediye	götürmek lazım	mı?	dedi.	Manevi	bir	hediye götürelim.	Bedava,	fakat	çok	kıymetli	bir şey... -	Ne	gibi? -	Ben	bir	şiir	yazayım.	Onu	götürelim. -	Böyle	bir	maskaralık	olmaz. -	Vay,	sen	şiiri	küçük	görüyorsun	ha... -	Canım...	şey... -	Ne? -	Böyle	şey	olur	mu?	Niçin? -	Sonra	bize...
-	Ne	diyecekler? -	Deli	derler.. Karı	koca	yarım	saat	kadar	tartıştılar. Her	tartışmadan	olduğu	gibi,	onların tartışmalarından	da	hiçbir	sonuç	çıkmadı. "Fikirlerinin	çarpışmasından	sanki	gerçek şimşeği	söndü."	Ay,	onları	daha	iyi görebilmek	için	yavaş	yavaş, çaktırmadan,	daha	tepeye,	göğün	ta ortasına	çıkıyordu.	Cevriye	Hanım, -	Boş	laflarınla	şairane	hayallerimi dağıtıyorsun!	diye	kocasına	darıldı. Kederinden,	gerine	gerine	yatak odasına	çıktı.	Balkonda	yalnız	kalan	Sadi Bey,	karısının	içine	fenalık	verecek derecede	etkili	bu	yüce	manzara	içinde, yarın	alacağı	hediyeyi	düşündü.	"Ne alayım?	Ne	alayım..."	diyordu. İki	tane	sünnet	çocuğu...	Birer	kol	saati
alsa...	Üçer	liradan	altı	lira...	Birer	hokka takımı...	Beşer	liradan	on	lira. Pigmalyon'da	kemik	bir	kâğıt	bıçağının fiyatını	sormuş	ve	tenekeden	ürken cesur	bir	spor	beygiri	gibi	iki	adım	geriye fırlamıştı...	Düşündü,	düşündü.	Dünyada ucuz	bir	şey	kalmamıştı.	Bu	ay	hediye için	on	lira	mümkün	değil veremeyecekti.	Ayın	sonuna	daha	on sekiz	gün	vardı.	Gözlerini	havadan denize	indirdi.	Ayın	yansıması,	içinden	bir karartı	geçiriyordu.	Dikkat	etti.	Bir torpido... -	Havada	ay...	Denizde	ayın yansıması...	Ayın	yansımasının	içinde	de yaldızlı,	gümüş	köpükler	saçarak yürüyen	sessiz,	kahraman	bir	torpido... Bir	ressam	olsa	şu	manzaraya	deli olurdu. Sadi	Bey,	böyle	düşünürken	sanki ressammış	gibi	deli	oldu.
-	Buldum!	Buldum!...	diye	haykırdı. Karısı	henüz	uyumamıştı.	Yatak odasının	penceresinden	dağınık	saçlı başını	çıkardı: -	Ne	buldun? -	Alacağımız	hediyeyi... -	Ne?	Ucuz	bir	şey	mi? -	Hem	ucuz,	hem	pahalı... -	Pahalı...	Kaç	kuruş?	Bin	kuruş	mu? -	Hayır,	bir	milyon	kuruş... -	Tanesi	mi? -	Evet. -	Sen	deli	olmuşsun?	Bu	parayı	nerde bulacaksın?
-	Bir	milyon	kuruş	kıymetinde,	ama tanesi	bir	liraya... -	O	ne? -	Bil	bakayım... -	Benimle	eğleniyorsun... -	Hayır,	vallahi	doğru	söylüyorum. -	Söyle	Allah	aşkına	ne? -	Söyleme,	sen	de	düşün,	bul... -	Söyle	diyorum,	şimdi	zihnim	dağınık... -	Canım,	sende	hiç	hızlı	anlama yeteneği	yok	mu? -	Sende	hızlı	anlama	yeteneği	yok	mu? Sadi	Bey	balkonda	bir	kahkaha	attı. -	Pekala,	bende	hızlı	anlama	yeteneği
yoktur.	Sende	vardır.	Öyle	ise	işte	sana söylüyorum.	Bir	milyon	kuruş	değerinde bir	hediye!	Fakat	alırken	bir	liraya alacağız.	Nedir?	Bul... -	Eğleniyorsun	benimle... -	Hayır,	eğlenmiyorum. -	Yenir	mi?	Yenmez	mi? -	Yenmez	be...	Bir	milyon	liralık	şey	hiç yenir	mi?	140 -	Büyük	mü,	küçük	mü? -	El	kadar. Cevriye	Hanım,	pencereden	yarı	beline kadar	sarkarak	balkona	atılacakmış	gibi kocasına	bakıyor,	düşünüyor	düşünüyor, bir	türlü	bulamıyordu. -	Yumuşak	mı,	katı	mı?
-	Yumuşak,	ama	pamuk	gibi	değil.	Kâğıt gibi. -	Baş	harfini	söyle. -	D... Cevriye	Hanım	"D"	harfiyle	başlayan birçok	şey	saydı:	"Dondurma,	davul, dama,	def,	damızlık	koyun,	duvar	saati, dev	aynası,	darı,	diba,	demir,	dem	çeken güvercin,	dikiş	makinesi...	vs..."	O söyledikçe	Sadi	Hey	gülüyor;	"Bu	milyon kuruş	kıymetinde	mi?"	diye	karısını üzüyordu.	Cevriye	Hanım,	bu	hediyenin ne	olduğunu	bulamadı.	Canı	öyle	sıkıldı ki..	Sonunda	cevaben	dedi	ki: -	Söyle,	nedir,	yoksa	vallahi	kendimi aşağı	atarım!	diye	haykırdı. Sadi	Bey,	gülmekten	katılıyor,	parlak kafası	sarsılıyordu.
-	Kendini	atmağa	gerek	yok,	de	ki, "Bende	hızlı	anlama	yeteneği	yok!" söyleyeyim. -	Pekala,	yok... Sadi	Bey,	sandalyesinden	kalktı. Meraktan	kıvranan	karısının	yüzüne bakarak	şen	ve	keyifli	bir	kahkaha	attı. Ağır	bir	masraftan	birdenbire	kurtulan züğürtlere	mahsus	samimi	bir	sevinçle ellerini	oğuşturarak	içeri	girdi	ve	o	gece pek	rahat	bir	uyku	uyudu.
PEMBE	İNCİLİ	KAFTAN Büyük	kubbeli	serin	divan,	bugün	daha sakin,	daha	gölgeliydi.	Pencerelerinden süzülen	mavi,	mor,	sincap	rengi	bahar aydınlığı,	çinilerinin	yeşil	derinliklerinde birikiyor,	koyulaşıyordu.	Yüksek	ipek şiltelere	diz	çökmüş	yorgun	vezirler, önlerindeki	halının	renkli	nakışlarına bakıyorlar,	uzun	beyaz	sakalını	zayıf eliyle	tutan	yaşlı	sadrazamın	sönük gözleri,	çok	uzak,	çok	karanlık	şeyler düşünüyor	gibi,	var	olmayan	noktalara dalıyordu. -	Yürekli	bir	adam	gerekli,	paşalar... dedi.	Biz	onun	sırmalara,	altınlara, elmaslara	boğarak	gönderdiği	elçisine padişahımızın	elini	öptürmedik,	ancak dizini	öpmesine	izin	verdik.	Kuşkusuz	o da	karşılıkta	bulunmaya	kalkacak.
-	Kuşkusuz. -	Hiç	kuşkusuz. -	Mutlaka. Kubbealtı	vezirlerinin	tamamıyla	kendi görüşünü	paylaştıklarını	anlayan sadrazam	düşündüğünü	daha	açık söyledi: -	O	halde	bizden	elçi	gidecek	adamın çok	yürekli	olması	gerek!	Öyle	bir	adam ki,	ölümden	korkmasın.	Devletinin şanına	dokunacak	hareketlere	karşı koysun.	Ölüm	korkusuyla,	uğrayacağı hakaretlere	boyun	eğmesin... -	Evet! -	Hay	hay. -	Çok	doğru...	Sadrazam	sakalından çektiği	elini	dizine	dayadı.	Doğruldu.
Başını	kaldırdı.	Parlak	tuğları	ürperen vezirlere	ayrı	ayrı	baktı: -	Haydi	öyleyse...	Yürekli	bir	adam bulun!..	dedi...	Hoca	takımından, Enderundan,	divandan	benim	aklıma böyle	gözüpek	bir	adam	gelmiyor.	Siz düşünün	bakalım...	-	... -	... -	... Sofu,	barışsever,	sessiz	padişahın	koca devletine,	sessiz	küçük	bir	beyin	olan divan	düşünmeye	başladı. Bu	elçi,	yedi	yıl	sonra	takdirin	"Yavuz!" namındaki	yaman	sillesiyle	her gururunun,	her	cinayetinin	cezasını	bir anda	gören	İsmail	Safavi'ye gönderilecekti.	Şehzadeliğini	ata
binmekten,	cirit	oynamaktan,	silah kullanmaktan	çok,	kitapla	geçiren	bilge Bayezid'in	yaradılışı	son	derece	uysaldı. Yalnız	şiiri,	bilgeliği,	tasavvufu	sever; savaştan,	mücadeleden	nefret	ederdi. Vezirler,	sevgili	padişahlarının	rahatını bozmamayı	en	büyük	görevleri sanırlardı...	Bununla	birlikte	sınırlarda yine	kavganın	önü	alınamıyordu.	Bosna, Eflak,	Karaman,	Belgrat,	Transilvanya, Hırvatistan,	Venedik	seferleri	birbirini izliyor;	Modon,	Koron,	Zonkiyo, Santamavro	ele	geçiriliyordu.	Sanki İstanbul	fatihinin	kararlılığıyla	dehası	tahta	geçer	geçmez,	babasının	heykelini, "Gölgesi	yere	düşüyor"	diye	kırdırıp savaşa	girmeye	kalkan-	halefinin zamanında	da	sönmüyor;	sönmez	bir alev,	bir	ruh	gibi	yaşıyordu.	Rahat istendikçe	dert	çıkıyordu.	Hele	Doğu... Kan	içinde,	ateş,	kıyım	içinde kıvranıyordu.	Yıkılan,	sönen	Akkoyunlu hanedanının	yıkıntıları	üstünde	Şah
İsmail	serserisi	saltanat	kurmuştu. Geçtiği	yerlerde	dikili	ağaç	bırakmayan, babasıyla	büyükbabası	Cüneyd'in	öcünü aldığı	için	delice	bir	gurura	kapılan	bu kudurmuş	şah,	akla	gelmedik canavarlıklarla	sağına	soluna saldırıyordu.	Kendine	sığınanları	bile, çağırdığı	şölende,	yemekmiş	gibi kaynattırdığı	büyük	kazanlara	atıp	söğüş yapan,	yendiği	Özbek	padişahının kafatasıyla	şarap	içen	bir	acımasız	şah, dünyada	gerçekten	eşi	görülmemiş	bir kıyıcıydı.	Bayezit	divanının	çelebi,	sessiz, temiz	huylu,	dinine	bağlı	vezirleri	onun işkencelerini	hatırlamaya dayanamazlardı.	Bu	kıyıcı,	bir	gün mutlaka	bizim	sınırımıza	da	saldıracak, Doğu	illerini	ele	geçirmeye	kalkacaktı. Bunu	herkes	biliyordu.	Geçen	yıl Zülkadriye	egemeni	Alaüddevle'den nikahla	kızını	istemişti.	Alaüddevle	kızını vermedi,	İsmail	uğradığı	bu	aşağılamaya öfkelendi;	öç	için	padişahın	toprağından
geçti.	Savunmasız	Zülkadriye topraklarına	girdi.	Diyarbekir,	Harput kalelerini	aldı.	Sarp	bir	dağa	kaçan Alaüddevle'nin	oğlu	ile	iki	torunu	eline tutsak	düştü.	Şah	İsmail,	bu	zavallıları ateşte	kızartıp	kebap	ettirdi.	Etlerini kuzu	gibi	yedi.	Böyle	korkunç	bir	şey Doğu'da	yeni	duyuluyordu.	Savaş istemeyen	padişah,	Ankara'ya,	Yahya Paşa	kumandasında	bir	ordu göndermekten	başka	bir	şey	yapmadı. Bu	şah,	kıyıcı	olduğu	kadar	da	kurnazdı... Osmanlı	toprağına	geçtiği	için	özür diliyor,	birbiri	arkasına	elçiler gönderiyordu.	O	zamanlar	Trabzon	Valisi olan	Şehzade	Yavuz,	babası	gibi dayanamamış,	Tebriz	sınırını	geçmiş, Bayburt'a,	Erzincan'a	kadar	her	yeri yağmalamış,	hatta	şahın	kardeşi İbrahim'i	tutsak	etmişti.	İsmail'in	elçisi şimdi	bu	saldırıdan	da	yakınıyor,	Osmanlı toprağına	son	akınlarının	padişahın devletine	karşı	değil,	sırf	Alaüddevle'ye
karşı	olduğunu	tekrarlıyordu.	İşte divanda	bu	kurnaz,	bu	kıyıcı,	acımasız türediye	gönderilecek	uygun	bir	elçi bulunamıyordu;	çünkü	kendini	Osmanlı Hakanı'yla	bir	tutan,	hatta	bütün Doğu'da	egemenlik	kuran	bu	serseri, karşısında	devleti	temsil	edecek	adama kuşkusuz	birçok	densizlik	yapacak; densizliklerine	karşılıkta	bulunanı	ola	ki kazığa	vuracak,	derisini	yüzecek,	akla gelmedik	korkunç	bir	işkenceyle öldürecekti.	Sadrazamın	sağındaki, deminden	beri	bir	mezar	taşı	gibi kımıltısız	duran	kırmızı	tuğlu	kavuk, yerinden	oynadı.	Yavaş	yavaş	sola döndü: -	Ben,	tam	bu	elçiliğe	uygun	bir	adam biliyorum,	dedi,	babası	benim yoldaşımdı.	Ama	devlet	memurluğunu kabul	etmez. -	Kim?
-	Muhsin	Çelebi. Sadrazam	bu	adamı	tanımıyordu. Sordu: -	Burada	mı	oturuyor? -	Evet. -	Ne	iş	yapıyor? -	Biraz	zengindir.	Vaktini	okumakla geçirir.	Tanımazsınız	efendim.	Hiç büyüklerle	ahbaplık	etmez.	Büyük mevkiler	istemez. -	Niye? -	Bilmem	ama,	belki	"düşüşü	var"	diye. -	Tuhaf... -	Ama	çok	yüreklidir.	Doğrudan ayrılmaz.	Ölümden	çekinmez.	Birçok	kez
savaşmıştır.	Yüzünde	kılıç	yaraları	vardır. -	Bize	elçi	olmaz	mı? -	Bilmem. -	Bir	kere	kendisini	görsek... -	Bilmem,	çağırınca	ayağınıza	gelir	mi? -	Nasıl	gelmez? -	Gelmez	işte...	Dünyaya	minneti yoktur.	Şahla	dilenci,	gözünde	birdir. -	Devletini	sevmez	mi? -	Sever	sanırım. -	O	halde	biz	de	kendimiz	için	değil, devletine	hizmet	için	çağırırız. -	Deneyiniz	efendim.... Sadrazam,	o	akşam	kahyasını	Muhsin
Çelebinin	Üsküdar'daki	evine	gönderdi. Devlet,	ulus	hakkında	bir	iş	için kendisiyle	konuşacağını,	yarın	mutlaka gelmesi	gerektiğini	yazmıştı. Sabah	namazından	sonra	sarayının selamlığında,	Hint	kumaşından	ağır perdeli	küçük	loş	bir	odada	kâtibinin bıraktığı	kâğıtları	okurken,	sadrazama, Muhsin	Çelebinin	geldiğini	bildirdiler. -	Getirin	buraya....	dedi. İki	dakika	geçmeden	odanın	sedef kakmalı,	ceviz	kapısından	palabıyıklı,	iri, levent,	şen	bir	adam	girdi.	İnce	siyah kaşlarının	altında	iri	gözleri	parlıyordu. Belindeki	silahlık	boştu.	Bütün	kullarının etek	öpmesine,	secdesine	alışan sadrazam,	bir	an	eteğine	kapanılmasını bekledi.	Oturduğu	mor	çuha	kaplı	sedirin hep	öpülen	ağır	sırma	saçağındaki yumağı,	altından,	içi	boş	küçük	bir	kafa
gibi	şaşkın	duruyordu.	Sadrazam söyleyecek	bir	şey	bulamadı.	Böyle göğsü	ileride,	kabarık,	başı	yukarı	kalkık bir	adamı	ömründe	ilk	defa	görüyordu. Kubbe	vezirleri	bile	huzurunda	iki	büklüm dururlardı.	Muhsin	Çelebi	çok	doğal	bir sesle	sordu: -	Beni	istemişsiniz,	ne	söyleyeceksiniz efendim? -	Şey... -	Buyurunuz	efendim. -	Buyur	oğlum,	şöyle	otur	da... Muhsin	çelebi,	çekinmeden,	sıkılmadan, ezilip	büzülmeden	çok	rahat	bir hareketle	kendine	gösterilen	şilteye oturdu.	Sadrazam	hâlâ	ellerinde	tuttuğu kıvrık	kağıtlara	bakarak	içinden,	"Ne biçim	adam?	Acaba	deli	mi?"	diyordu. Ama	hayır...	Bu	çelebi,	çok	akıllı	bir
insandı!	Yiğide,	alçağa	gerek duymayacak	kadar	bir	serveti	vardı. Çamlıca	ormanının	arkasındaki	büyük mandırayla	büyük	çiftliğini	işletir, namusuyla	yaşar,	kimseye	eyvallah demezdi.	Yoksula,	zayıflara,	gariplere bakar,	sofrasından	konuk	eksik	olmazdı. Dinine	bağlıydı.	Ama	tutucu	değildi.	Din, ulus,	padişah	aşkını	ta	yüreğinde duyanlardandı.	Devletin	büyüklüğünü, kutsallığını	anlardı.	Tek	ülküsü, "Tanrı'dan	başka	kimseye	secde etmemek,	kula	kul	olmamak"tı...	Bilgisi, olgunluğu,	herkesçe	biliniyordu.	İbni Kemal	ondan	söz	ederken,	"Beni okutur!"	derdi.	Şairdi.	Ama	ömründe daha	bir	tek	kaside	yazmamıştı.	Hatta böyle	övgüleri	okumazdı	bile...	Yaşı	kırkı geçiyordu.	Önünde	açılan	yükselme yollarından	daha	hiçbirine	sapmamıştı. Bu	altın	kaldırımlı,	mine	çiçekli,	cenneti andıran	nurlu	yolların	sonunda,	hep	"kirli bir	etek	mihrabı"	bulunduğunu	bilirdi.
İnsanlık	onun	gözünde	çok	yüksek,	çok büyüktü.	İnsan	yeryüzünün	üzerinde, Tanrı'nın	bir	çeşit	temsilcisiydi.	Tanrı insana	kendi	ahlakını	vermek	istemişti. İnsan,	her	varlığın	üstündeydi. Kuyruğunu	sallaya	sallaya	efendisinin pabuçlarını	yalayan	köpeğe	yaltaklanma pek	yakışırdı	ama,	insan...	Muhsin	Çelebi her	türlü	aşağılanmayı	sindirerek	yüksek mevki	tepelerine	iki	büklüm	tırmanan maskara,	tutkulu	insanlardan,	kendine saygı	duymayan	kölelerden,	güçsüzler gibi	yerlerde	sürünen	pis	kölelerden tiksinirdi.	Hatta	bunları	görmemek	için insanlardan	kaçar	olmuştu.	Yalnız	savaş zamanları	Guraba	Bölüklerine kumandanlık	için	ortaya	çıkardı.	Huzurda serbest,	içinden	geldiği	gibi	oturuşu sadrazamı	çok	şaşırttı.	Ama	kızdırmadı: -	Tebriz'e	bir	elçi	göndermek	istiyoruz. Tarafımızdan	sen	gider	misin	oğlum?
-	Ben	mi? -	Evet -	Ne	ilgisi	var? -	Aradığımız	gibi	bir	adam	bulamıyoruz da... -	Ben	şimdiye	kadar	devlet memurluğuna	girmedim. -	Niçin	girmedin? Muhsin	Çelebi	biraz	durdu.	Yutkundu, Gülümsedi. -	Çünkü	ben	boyun	eğmem,	el	etek öpmem,	dedi.	Oysa	zamanın	devletlileri mevkilerine	hep	boyun	eğip,	el	etek, hatta	ayak	öpüp,	bin	türlü yaltaklanmayla,	ikiyüzlülükle, dalkavuklukla	çıktıklarından,	çevrelerine hep	bu	aşağılayıcı	geçmişlerin	çirkin
hareketlerini	tekrarlayanları	toplarlar. Gözdeleri,	nedimeleri,	Korudukları,	hep alçak	ikiyüzlüler,	ahlaksız	dalkavuklar, namussuz	maskaralardır.	Yiğit,	doğru, kendisine	saygılı,	özgür	vicdanının	sesine kulak	veren	bir	adam	gördüler	mi, hemen	kin	bağlarlar,	yıkmaya	çalışırlar. Gedik	Ahmet	Paşa	niçin	hançerlendi, Paşam? Sadrazam	yavaşça	dişlerini	sıktı. Gözlerini	süzdü.	Tuttuğu	kâğıdı buruşturdu.	Öfkelenmiyordu.	Ama öfkelendiği	zamanlarda	olduğu	gibi, yanaklarına	bir	titreme	geldi.	Vezirken değil,	hatta	daha	beylerbeyiyken	bile karşısında	akranlarından	kimse	ona böyle	açıkça	söz	söyleyememişti.	Yine "Acaba	deli	mi?"	diye	düşündü.	Deli değilse...	bu	ne	küstahlıktı?	Bu	derece küstahlık,	dünya	düzenine	karşı	çıkmak değil	miydi?	Gözlerini	daha	beter	süzdü. İçinden:	"Şunun	başını	vurdursam..."
dedi.	Kapıcılara	bağırmak	için	ağzını açacaktı.	Ansızın	vicdanının	-neresi olduğu	bilinmeyen	bir	yerinden	gelen, derin	sesini	işitti:	"İşte	sen	de yaltaklanma,	ikiyüzlülük,	dalkavukluk yollarından	yükselenler	gibi,	dürüstçe	bir sözü	çekemiyorsun!	Sen	de	karşında yiğit	bir	insan	değil,	ayaklarını	yalayan bir	köpek,	hor	görülmenin	altında	iki	kat olmuş	bir	maskara,	bir	rezil	istiyorsun!" Süzük	gözlerini	açtı.	Avucunda	sıktığı kâğıdı	yanına	koydu.	Yine	Muhsin Çelebi'ye	baktı.	Ortasında	geniş	bir	kılıç yarasının	izi	parlayan	yüksek	alnı...	al yanakları...	yeni	tıraşlı	beyaz,	kalın boynu...	biraz	büyücek,	eğri	burnu...	ince sarığı...	tıpkı	Şehname	sayfalarında görülen	eski	kahramanların	resimlerine benziyordu.	Evet,	bu	alnında	yarası görülen	kılıcın	yere	düşüremediği	canlı bir	kahramandı.	İnsaflı	sadrazam, vicdanının	ruhunda	yankılanan	sesini, gururunun	karanlığıyla	boğmadı.	"Tam
bizim	aradığımız	adam	işte..."	dedi.	Bu kadar	korkusuz	bir	adam,	devletine, ulusuna	yapılacak	hakareti	de	çekemez, ölümden	korkarak,	göreceği	hakaretlere eyvallah	diyemezdi.	Kavuğu	hafifçe salladı: -	Seni	Tebriz'e	elçi	göndereceğiz. Muhsin	Çelebi	sordu: -	Katınızda	bu	kadar	nişancılar,	kâtipler, hocalar	var.	Niçin	onlardan	birini seçmiyorsunuz? -	Sen	Şah	İsmail	denen	kötü	ruhlu adamın	kim	olduğunu	biliyor	musun? -	Biliyorum. -	Devletini	seviyor	musun? -	Seviyorum. Yüce	sadrazam	doğruldu.	Arkasına
dayandı: -	Pekala	öyleyse...	dedi,	bu	kötü	ruhlu adam	"elçiye	zeval	yok"	kuralını	kabul etmez.	Bizimle	boy	ölçüşme davasındadır.	Er	meydanında	bize yapamadıklarını,	bizim	göndereceğimiz elçiye	yapmak	ister.	Ola	ki	işkenceyle idam	eder.	Çünkü	Tanrı'dan	korkusu yoktur.	Oysa	elçimize	yapılacak	hakaret devletimize	demektir.	Bize	öyle	bir	adam gerekli	ki,	hakaret	görünce	başından korkmasın...	Bu	hakareti	aynen	o	kötü ruhlu	adama	iade	etsin...	Devletini seversen,	sen	bu	fedakârlığı	kabul edeceksin! Muhsin	Çelebi	hiç	düşünmedi: -	Ettim	efendim,	ama	bir	koşulum	var... dedi. -	Ne	gibi.
-	Madem	ki	bu	bir	fedakârlıktır,	ücretle olmaz.	Karşılıksız	olur.	Devlete	karşı ücrette	yapılacak	bir	fedakârlık,	ne olursa	olsun,	gerçekte	kişisel	bir kazançtan	başka	bir	şey	değildir.	Ben maaş,	makam,	ücret	filan	istemem... Karşılık	beklemeden	bu	hizmeti	görürüm. Koşulum	budur! -	Ama	oğlum,	bu	nasıl	olur?	Onun	elçisi çok	ağır	giyinmişti.	Atları,	hizmetkârları kusursuzdu.	Bizim	elçimizin	atları, hizmetkârları,	giysileri	daha	gösterişli, daha	ağır	olmalı...	Bunlar	için	mutlaka hazineden	sana	birkaç	bin	altın vereceğiz.	. Muhsin	Çelebi	döndü.	Önüne	baktı. Sonra	başını	kaldırdı: -	Hayır,	dedi,	hazineden	bir	pul	almam. Gerekli	göz	alıcı	muhteşem	takımlı atları,	süslü	hizmetkârları	ben	kendi
paramla	düzeceğim.	Hatta... Sadrazam	gözlerini	açtı. -	...	Hatta	sırtıma	Şah	İsmail'in ömründe	görmediği	ağır	bir	şey giyeceğim. -	Ne	giyeceksin? -	Sırmakeş	Toroğlu'ndaki,	kumaşı Hint'ten,	harcı	Venedik'ten	gelme, "Pembe	İncili	Kaftan"ı	alacağım. -	Ne...	O	kadar	parayı	nereden bulacaksın,	oğlum?	Sadrazamın şaşmaya	hakkı	vardı.	Bir	ay	önce tamamlanan,	üzeri	ender	bulunur	pembe incelerle	işlemeli	bu	kaftanın	ününü İstanbul'da	duymayan	yoktu.	Vezirler, elçiler,	padişaha	armağan	etmek	için Toroğlu'na	başvurdukça,	o	fiyatını artırıyordu.	Muhsin	Çelebi	bu	ünlü	kaftanı nasıl	alacağını	anlattı:
-	Çiftliğimle	mandıramı	ve	evimi	rehine vereceğim:	Tüccarlardan	on	bin	altın borç	toplayacağım,	iki	bin	altını	atlarla hizmetkârlara	harcayacağım.	Geriye kalan	sekiz	bin	altınla	da	bu	kaftanı alacağım. Sadrazam	bu	davranışı	uygun	bulmadı: -	Geldikten	sonra	bu	kaftan	senin	işine yaramaz.	Yalnız	bir	gösteriş	aracıdır. Mallarını	elinden	çıkaracaksın.	Yoksul düşeceksin. -	Hayır,	sekiz	bin	altına	alacağım kaftanı	altı	ay	sonra	Toroğlu	benden	yedi bin	altına	geri	alır.	Yedi	bin	altınla	ben çiftliğimi	rehinden	kurtarırım.	Geri	kalan borçlarımı	ödeyemezsem,	varsın babamın	yadigâr	bıraktığı	mandıram devlete	feda	olsun...	Devletten	hep alınmaz	ya...	Biraz	da	verilir! Muhsin	Çelebi'yle	konuştukça
sadrazamın	şaşkınlığı	artıyordu.	Yüreği rahatladı.	Îşte	küstah,	türedi	bir hükümdara	haddini	bildirmek	için gönderilecek	uygun	bir	adam bulunmuştu.	Gülüyor,	ağır	ağır	kavuğunu sallıyordu.	Divanın	nazik,	korkak, hesapçı	çelebileri	canlarıyla	mallarını	çok severlerdi.	Bunlardan	biri	elçi	gönderilse, devletinin	onurundan	çok	alacağı	bağışı düşünerek,	kendisine	yapılan	her hakareti	kabul	edecekti.	Sadrazam, Muhsin	Çelebi'yi	yemeğe	alıkoymak istedi.	Başaramadı,	giderek	onu	ta sofaya	kadar	uğurladı. ...	Altı	ay	içinde	Muhsin	Çelebi	büyük çiftliğini,	mandırasını,	evini,	dükkânlarını, bahçesini,	bostanını	rehine	koydu. Tüccarlardan	para	topladı.	Atlarını	düzdü. Bunların	hepsi	gerçekten	eşi	görülmedik derecede	göz	alıcıydı.	Dönüşte	yedi	bin altına	iade	etmek	koşuluyla	Toroğlu'ndan ünlü	Pembe	İncili	Kaftanı	da	aldı.	Genç
karısıyla	iki	küçük	çocuğunu akrabasından	birinin	evine	bıraktı.	Altı aylık	nafakalarını	ellerine	verdi.	Sonra padişahın	mektubunu	koynuna	koyarak yola	düzüldü.	Konak	konak	ilerledikçe	bu yeni	elçinin	gösterişi,	zenginliği,	hele incili	kaftanının	ünü	bütün	Anadolu'dan geçerek	Şah	İsmail'in	ülkesine ulaşıyordu.	Muhsin	Çelebi	bir	gün	Tebriz Kalesi'ne	büyük	bir	gösterişle	girdi.	Bu küçük	başkentin,	süse,	zenginliğe,	renge, süs	eşyasına	tutkun	halkı,	İstanbul elçisinin	kaftanını	görünce	şaşırdı.	Kent, saray,	bütün	encümenler	kaftanın hikâyesiyle	doldu.	$ah	İsmail,	"Pembe İnci"yi	yalnız	masallarda	işitmiş,	daha nasıl	şey	olduğunu	görmemişti. Kendisinin	daha	görmediği	şeye	sahip olan	bu	zengin	elçiye	karşı	içinden	derin bir	kin	duydu.	Onu	hakareti	altında ezmeye	karar	verdi.	Huzuruna	kabul etmezden	önce	tahtının	arkasına cellatları	hazırlattı.	Tahtının	önündeki
ipekli	kumaştan	şilteleri,	ipek	seccadeleri kaldırttı.	Sağında	vezirleri,	solunda savaşçıları	duruyorlardı. Muhsin	Çelebi,	geniş	somaki	kemerli açık	kapıdan	rahat	adımlarla	girdi. Yürüdü.	Başı	her	zamanki	gibi	yukarda, göğsü	her	zamanki	gibi	ilerideydi. Koynundan	çıkardığı	padişah	mektubunu öptü.	Başına	koydu.	Sonra	altın	tahtın üstüne	-allı,	yeşilli,	mavili,	morlu	ipek yığınlarına	sarılmış,	sarmalarla,	tuğlarla, sancaklarla	çevrelenmiş-	garip	bir	yırtıcı kuş	sessizliğiyle	tünemiş	şaha	uzattı. Ayağı	öpülmeyen	şah	kızgınlığından sapsarı	kesildi.	Gözlerinin	beyazları kayboldu.	Mektubu	aldı.	Muhsin	Çelebi, tahtın	önünden	çekilince	şöyle	bir çevresine	baktı.	Oturacak	bir	şey	yoktu. Gülümsedi.	İçinden,	"Beni	zorla	ayakta, saygı	duruşunda	tutmak	istiyorlar galiba..."	dedi.	Bir	an	düşündü.	Bu harekete	nasıl	karşılık	vermeliydi?
Hemen	sırtından	Pembe	İncili	kaftanını çıkardı.	Tahtın	önüne	yere	serdi.	Şah İsmail,	vezirleri	kumandanları aptallaşmışlar,	şaşkınlık	içinde bakıyorlardı.	Sonra	bu	değerli	kaftanın üzerine	bağdaş	kurdu.	Dev,	ejderha resimleri	işlenmiş	sivri	kubbeyi,	yaldızlı kemerleri	çınlatan	gür	sesiyle: -	Mektubunu	verdiğim	büyük padişahım.	Oğuz	Kara	Han	soyundandır! diye	haykırdı.	Dünya	yaratıldığından	beri onun	atalarından	kimse	kul	olmamıştır. Hepsi	padişah,	hepsi	hakandır.	Ataları doğuştan	beri	hükümdar	olan	bir padişahın	elçisi,	hiçbir	yabancı	padişah karşısında	divan	durmaz.	Çünkü	dünyada kendi	padişahı	kadar	soylu	bir	padişah yoktur...	Çünkü... Muhsin	Çelebi	Türkçe	olarak	bağırdıkça; Türkçe	bilmeyen	şah	kızıyor,	sararıyor, morarıyor,	elinde	heyecandan	açamadığı
mektup	tir	tir	titriyordu...	Tahtının arkasındaki	cellatlar	kılıçlarını çekmişlerdi.	Muhsin	Çelebi	bağırdı, çağırdı.	Danışmanlar,	vezirler,	cellatlar, savaşçılar	hükümdarlarının	sabrına,	buna dayanmasına	şaşıyorlardı.	Hatta içlerinden	birkaçı	mırıldanmaya	başladı. Muhsin	Çelebi	sözünü	bitirince	izin	filan istemedi,	kalktı.	Kapıya	doğru	yürüdü. Şah	İsmail	taş	kesilmişti.	Çaldıran'da kırılacak	olan	gururu,	bugün	bu	tek Türk'ün	ateş	bakışları	altında	erimişti. Muhsin	Çelebi	dışarı	çıkarken,	kendi	gibi şaşkınlıktan	donan	nedimelerine: -	Şunun	kaftanını	veriniz!	dedi. Savaşçılardan	biri	koştu.	Tahtın	önünde serili	kaftanı	topladı.	Türk	elçisine yetişti: -	Buyurun,	kaftanınızı	unuttunuz. Muhsin	Çelebi	durdu.	Güldü.	Çıktığı
kapıya	doğru	dönerek	şahın	işiteceği yüksek	bir	sesle: -	Hayır,	unutmuyorum.	Onu	size bırakıyorum.	Sarayınızda	büyük	bir padişah	elçisini	oturtacak	seccadeniz, şilteniz	yok...	Hem	bir	Türk,	yere	serdiği şeyi	bir	daha	arkasına	koymaz...	Bunu bilmiyor	musunuz?	dedi. Geçtiği	yollardan	gece	gündüz	dört	nala döndü.	Üsküdar'a	girdiği	zaman,	Muhsin Çelebi'nin	cebinde	tek	bir	akçe kalmamıştı.	Süslü	hizmetkârlarına	dedi ki: -	Evlatlarım!	Bindiğiniz	atları,	haşaları, takımları,	üstünüzdeki	giysileri, belinizdeki	değerli	taşlarla	süslü hançerlerinizi	size	bağışlıyorum.	Bana hakkınızı	helal	ediyor	musunuz? -	Ediyoruz...	Ediyoruz...
-	Anamızın	ak	sütü	gibi. Karşılığını	alınca	onları	başından	savdı. Derin	bir	soluk	aldı.	Evine	uğramadan, deniz	kıyısına	koştu.	Bir	kayığa	atladı. Sadrazamın	konağına	gitti.	Mektubu şaha	verdiğini,	hiçbir	hakarete uğramadığını,	şahın	iznini	bile	almaksızın habersizce	kalkıp	İstanbul'a	döndüğünü söyledi.	Zaten	sadrazam,	onun	görevini hakkıyla	yerine	getireceğine	son	derece güveniyordu.	Yollar,	derebeyleri; aşiretlerle	ilgili	bazı	şeyler	sordu.	Çelebi kalkıp	çekileceği	zaman: -	Ben	satın	almak	istiyorum	oğlum, kaftanın	burada	mı?	dedi. -	Hayır,	getirmedim. -	Acemistan'da	mı	sattın? -	Hayır,	satmadım.
-	Çaldırdın	mı? -	Hayır. -	Ya	ne	yaptın? Sadrazam	üsteledi,	tekrar	tekrar	sordu. Kaftanın	ne	olduğunu	bir	türlü anlayamadı.	Muhsin	Çelebi	yaptığıyla övünecek	kadar	küçük	ruhlu	değildi.	O akşam	Üsküdar'a	döndü.	Ertesi	gün	yedi bin	altını	geri	almak	için	kendisini	bulan sırmakeş	Toroğlu'na	da,	kaftanı	ne yaptığını	söylemedi.	Meraklı	İstanbul'da hiç	kimse,	ünlü	"Pembe	İncili	Kaftan"ın "Nasıl,	nerede,	niçin"	bırakıldığını öğrenemedi.	Tebriz	Sarayı'ndaki serüven,	tarihin	karanlığına	karıştı,	sır oldu.	Ama	eski	zengin	Muhsin	Çelebi;	bu kaftan	için	girdiği	borçları	verip,	çiftliğini, mandırasını,	iratlarını	rehinden kurtaramadı.	Elçilikten	yadigâr	kalan atıyla	değerli	taşlarla	süslü	takımını
satıp,	Kuzguncuk'ta	minimini	bir	bahçe aldı.	Onu	ekip	biçti.	Çoluğunun çocuğunun	ekmeğini	çıkardı.	Ölünceye kadar	Üsküdar	Pazarı'nda	sebze	sattı. Pek	yoksul,	pek	acı,	pek	yoksun	bir hayat	geçirdi.	Ama	yine	de	ne	kimseye boyun	eğdi,	ne	de	bütün	servetini	bir anda	yere	atmakla	gösterdiği	fedakârlık üzerine	gevezelikler	yaparak,	boşu boşuna	övündü.
-	SON	-
Hikayeler - Ömer Seyfettin