Bir yatırım aracı olarak akıl-fikir | KİGEM
-Bir görsen teyzesi, daha dokuz aylık ama çok akıllı, I-pad’i acmayi biliyor. (Çocuğun elinde i-pad’in ne işi var kısmını geçiyorum.)
-Hangi dersi seviyorsun diye sorunca hep “matematik” diyor, akıl küpü.
-Çakaaaallll, akıllısın valla!
Bebek, çocuk, yetişkin fark etmez. Akılla ilgili meselemiz devam ediyor ve aklın bir şekilde önemli olduğunu düşünüyoruz. Aklın tanımı kişiden kişiye değişiyor ama “akıllı” sözü övgü olma özelliğini koruyor.
Tartışılmakla birlikte, IQ seviyesi hâlâ en geçerli zeka göstergesi. Biz bunu “akıllı” olmaya bağlayabiliriz. George Mason Üniversitesi’nden iktisatçı Garret Jones yayınladığı bir kitapta* bu mevzuyu “IQ Paradoksu” adını verdiği bir durumu anlatarak sorguluyor. Bu çalışmadan, internette okuduğum bir makale sayesinde yakın zamanda haberim oldu. Bu nedenle kitabı henüz okumuş değilim ama makaleden öğrenebildiğim kadarıyla Jones’un çalışmasının sonuçlarının ilginç ve paylaşmaya değer olduğunu düşünüyorum.
Jones ve çalışma arkadaşı Joel Schneider, bir ülkede IQ seviyesi ile gelir düzeyi arasındaki ilişkiyi araştırıyorlar. Ülke özelinde bakıldığında, IQ seviyesindeki 1 puanlık artışın, gelir düzeyinde %1’lik yükselişe neden olduğu görülürken, ülkelerin geneli çalışıldığında %6’lık bir gelir artışı olabileceği sonucu çıkıyor. İşte tam bu noktada Jones, “içinde yaşadığınız ülkenin IQ’su, birey olarak sizin IQ’nuzdan önemli olabilir” demeye getirdiği IQ Paradoksu’nu ortaya sürüyor.
Bir olgu, kişiyi kalkındırdığından daha fazla seviyede toplumu kalkındırıyorsa, bunun olumlu yan etkileri olduğu açık. Jones, IQ ile sabır, işbirliği ve takım çalışması arasında doğrudan bir ilişki kuruyor. Pozitif etkilenen bu kanalların üretkenlik üzerinden de olumlu sonuca katkıda bulunduğunu düşünüyor.
Peki nasıl? Birkaç örnek:
-Akıllı insanların daha çok tasarruf ettiği görülüyor. Biz buna, akıllı insanlar parayı çar-çur etmiyor, verimsiz alanlara harcama yapmıyor şeklinde yorumlayabiliriz. Ne bileyim, gösteriş olsun diye sürekli cep telefonu yenilemiyor, arabayı hava atma vesilesi değil de işlevsel bir taşıma aracı olarak görüyor, araba için borca harca girmiyor olabilirler örneğin.
-Tasarruf oranındaki yükseklik, akıllı insanların ülkesinde yatırımların da yüksek olmasına neden oluyor. Bu noktada Jones’a bir eleştiri bizim son milli gelir serisi üzerinden yapılabilir. Malumunuz tasarruf oranımız bir on puan kadar yukarı geldi güncelleme ile birlikte. Zekamıza bir haksızlık olmasın, aman diim. Gerekirse daha da çekeriz yukarı. Bizde akıl-fikir bitmez efendim!
-Yüksek IQ’nun, kişileri işbirliğine ve çözüme açık yaptığı görülüyor. Sharma ve Bottom, sorundan değil çözümden, çatışmadan değil barıştan beslenen politikacıların, zeki bireylerin oluşturduğu toplumların sonucu olduğunu ve bu tarz politikacıların varlığından yine toplumun kendisinin en büyük faydayı sağladığını söylüyor. Yani o politikacıyı seçen de sensin, sonucunu yaşayan da…
Sonuçlar ilginç. Tek başına akıllı olmak yetmiyor. Akıllı bir toplumda yaşamak gerekiyor. Ev alma, “akıllı komşu” al diyebiliriz yani. Ama akıllı komşu deyince ne anladığımız çok önemli. Örneğin benim aklıma, sitenin otoparkına her ailenin sadece bir araba sokmasına izin varken, ailesindeki herkesin arabasını park etmeyi beceren komşumuz geliyor. Bir de her gün “eşya gelecek” diyerek park yeri bloklayıp iş çıkışı gelip o boş yere kendi arabasını park eden komşum var. O da akıllı geliyor bana…
Siz de ben de biliyoruz ki, akıl bu değil. Birkaç sene önce kariyerimle ilgili kendimce önemli bir karar almam gerekiyordu. Epey kararsız olduğumu anlayan bir hocamın bu dönemde bana söylediği bir söz, sanırım yazıyı tamamlayacak: insan, hayvan fark etmez, bütün canlılar toplamda kendisinden daha akıllı bir grupla yaşamak ister.
Velhasıl kendi aklımız bizi kurtarmaya yetmez. Birlikte akıllı olmamız gerekiyor. 2017’de en çok akıl kazandırır, bir koy beş al, gel vatandaş gel, tasfiye nedeniyle zararına satışlarımız başlamıştır!
Yazar: Burcu Ünüvar
Etiketlerakıl-fikir yatırımıkişisel gelişimManşet