Kıbrıs Komünist Partisi’ne (KKP) üye olmayan F. Kiriyakidis, Yiorğios Vasiliadis ve daha başka politikacılar, AKEL’i kurmaya karar verirler. Kurucular arasında bulunan ve önce “Kipriakos Tibos” (Kıbıs Basını) sonra da “Elefteros Tibos” (Özgür Basın) gazetelerini çıkaran Talis Papadopulos ile Lisandros Tsimillis, demokratik halkçı bir partinin kurulmasını bir süreden beri savunuyorlardı. KKP genel sekreteri Pludis Servas ve başka bazı parti üyeleri de kuruluş çabalarına katılmışlardı. Servas’ın yazdıklarına bakılırsa AKEL yönetiminin çoğunluğunu komünist olmayan politikacılar oluşturmuştu.
Kuruluşundan sonraki sürecin ilk etaplarında AKEL’i komünist olarak vasıflandırmak mümkün değildi. AKEL’in KKP’nin yerini aldığı görüşü, kanımca, yanlıştır. Gerek pratikte gerekse özünde iki parti arasında bir haleflik seleflik durumu söz konusu değildi. Yeni kurulan partide egemen olan yöneliş Enosis idi. AKEL’in kuruluşunda komünistler yer almıştı ama parti komünistler tarafından kurulmamıştı.
AKEL, KKP’de bulunmayan özelliklere sahip çok sesli, çok sınıflı yeni bir partiydi. Zamanına göre öncü ve yenilikçi bir partiydi ama kurulduğu andan itibaren Enosisçiydi. Çoğunlukla yeni yeni oluşmaya başlayan orta sınıf zümrelerini, özellikle de Britanya ve Atina’da tahsil görmüş olan aydın eliti temsil ediyordu.
AKEL liderliğinin KKP’nin kuruluş tarhini niye gaspederek partilerini onun selefi olarak takdim ettiklerini ancak o yöneticilerin kendileri izah edebilir. Kanımca parti liderliği AKEL’in kuruluş kurultayını öne çıkararak partinin komünist olmayan insanlar tarafından kurulduğu gerçeği üzerinde fazla durmak istemiyorlar. AKEL’in gerçek kuruluş yıldönümünün kutlanmaması buna karşılık onun yerine KKP’nin kuruluş yıldönümünün kutlanması bir rastlantı değildir.
AKEL’in ilk başkanı Yiorğios Vasiliadis idi. (Aynı Vasiliadis, kritik 1970-1974 yıllarında Enosisçi grupların oluşturduğu ESEA’nın başkanlığını yapıyordu.) KKP’nin Genel Sekreteri Pl. Servas, AKEL’in geçici Yönetim Kurulu üyesi idi ancak burada KKP’nin temsilcisi olarak değil, bir birey olarak bulunuyordu. AKEL, saf bir Kıbrıslı Rum partisiydi. Kuruluş kurultayında herhangi bir Kıbrıslı Türk’ün bulunduğu yönünde bir bilgi yoktur. Hatta kuruluşundan sonra da epey zaman Kıbrıslı Türkler partiye katılmadı. Bunun olmasına imkân yoktu çünkü AKEL Kıbrıs’ın Yunanistan’a bağlanmasını savunan aşırı Enosisçi bir partiydi.
Bildiğimiz kadarıyla KKP’de de kıbrıslı Türk bulunmuyordu. Kanımca bu olgu, kısıtlı bir zaman meselesinden kaynaklanıyordu. KKP’ye açılmak için zaman tanınmadı. Parti, açılmasına fırsat verilmeyen bir çiçekti. Yarı yasadışı koşullarda kuruldu, beş yıl faaliyette bulunduktan sonra tamamen yasaklandı. Kıbrıs’ın bağımsızlığını savunması ve Enosis’e karşı çıkmış olması, Kıbrıslı Türkleri yanına çekebilirdi. Kıbrıs’ın bağısızlığı konusundaki görüşleri bunun için uygun bir zemin oluşturuyordu.
10 Akil Adam AKEL Bekir Azgın Elefteros Tibos F. Kiriyakidis Kipriakos Tibos Kiriyakos Cambazis KKP Kostas Şagallis Lisandros Tsimillis Pludis Servas Talis Papadopulos Yiorğios Vasiliadis