Prof.Dr.Rıdvan EGE Türkiye Trafik Kazaları Yardım Vakfı Başkanı Ufuk Üniversitesi Kazaları Araştırma ve Önleme Enstitüsü Müdürü.
Download "Prof.Dr.Rıdvan EGE Türkiye Trafik Kazaları Yardım Vakfı Başkanı Ufuk Üniversitesi Kazaları Araştırma ve Önleme Enstitüsü Müdürü."
1 Prof.Dr.Rıdvan EGE Türkiye Trafik Kazaları Yardım Vakfı Başkanı Ufuk Üniversitesi Kazaları Araştırma ve Önleme Enstitüsü Müdürü Değerli konuklar II.Trafik Şurası na hepiniz hoş geldiniz. Taşımacılık bir uygarlık aracı ve göstergesidir. Trafik ise bu taşımacılığın ilkelerini ve kurallarını saptayan ve düzenleyen bir uygulamadır. Karayolu Trafiği ise tüm dünyada en çok başvurulan bir taşımacılık aracıdır. Taşımacılıkta karayolunun payı Amerika da 27,2%, dir Almanya da 58,2% dir. Türkiye de ise eşya taşımacılığının 90% kadarı ve insan taşımacılığının 95% ı karayolu iledir. Görülüyor ki ülkemizde taşımacılığın 90%-95% i karayolu iledir. Buna karşın Demiryolu taşımacılığı Amerika da 38,3%, Almanya da 22%, bizde ise 4% tür. Denizyolunda bu oran 24%, 12% ve bizim gibi üç yanı deniz olan Türkiye de ise 0.8% dir. Havayolu taşımacılığı Amerika da 10.5, Almanya da 7.3% ve bizde 0.2% dir. Ülke Karayolu % Tablo-1 Demiryolu % Denizyolu % Havayolu % Amerika Almanya Türkiye A- Karayolu Trafik Kazasını etkileyen 3 faktör vardır. 1- Sürücü 2- Araç 3- Çevre (Yol, yaya, araçtaki yolcu, meteorolojik faktörler) Trafik Kazalarındaki mal ve can kayıp ve zararları bir yıl içinde kat edilen (Gidilen) 100 milyon. Km. göre ifade edilir. Buna göre Tablo-2 deki karşılaştırma yapılabilir. 12 Tablo-2 Ülke Km.de yaralı Km.de olan Amerika İngiltere 60 1 Almanya Japonya Fransa Türkiye Ermenistan Avrupa da Yunanistan ve Portekiz de durumun bizden kötü olduğu söylenirse de bunlara ait sağlıklı istatistik bilgisi yoktur. Buna göre Amerika, Avrupa ve Japonya da 100 milyon Km.de olan ölüm 0,3-1,9 % larda iken biz de 6-7 kat fazladır. Sayısal değerler olarak diğer bazı ülkelerdekilerle bizdeki nüfus, taşıt, kaza ve yaralı oranları Tablo- 3 te görülmektedir. Tablo-3 BAZI ÜLKELERDE TAġIT-KAZA-YARALI-ÖLÜM ORANLARI Nüfus TaĢıt Kaza Yaralı Ölü Almanya Japonya Türkiye Toplam istatistiklerine göre kabaca kazalarda üç önemli faktör olan sürücü, araç ve çevrenin suç payları Tablo-3 te özetlenebilir. Tablo-4 Trafik Kazasını Etkileyen Faktörler Bizde ġöyledir % Sürücü 482,003 97,3 Yaya 11,430 2,3 Araç 1,023 0,2 Yol 502 0,1 Yolcu 453 0,09 Toplam 495,411 99,99 Bu oranlar inandırıcı olamaz çünkü diğer ülkelerde sürücü kusuru 50% leri geçmez, bizde ise 97,3% tür. Çünkü kaza anında tutanak tutan görevliler en kolay suçlanan faktörün hemen karşısındaki sürücü olduğuna inanır. Diğer ülkelerde yaya kusuru 10% nun çok üzerindedir fakat bizde senede suçlu bulunan yaya sayısı civarındadır, bu 2.3% oranı kaçamayarak yaşamını yitiren veya yaralanan yayalara aittir, polis veya jandarma çok kez Trafik kazasında önemli neden olan yayayı hesaba katmaz. Araç payı 0.2% olması hiç de inandırıcı değildir çünkü 5 ve hatta 10 yaşını geçen veya yılda 1000 km.den çok yol giden araç o kadar çoktur ki. Hele bizim istatistiklere de 23 görüldüğü gibi yolun Türkiye de kazalardaki payının 0.1% olduğunu batılılar bilse bize madalya verir, bu rakam büyük bir istatistiksel yanılgıdır. Halbuki 50 yıl önceki dinamik karayolları bugün ödediği çok düşük ücret nedeniyle değerli mühendislerini yitirmekte, bütçe kısıntıları (1960 te Karayolları bütçesi, genel bütçenin 13.3% oranında iken son senelerde bu oran 1% e kadar inmiştir) Karayolları yatırımlarını felce uğratmıştır. Bu olumsuzluklara karşın Türkiye de yıllara göre araç ve kaza sayısı artıyor fakat ölüm azalıyor. Tablo-4 te görüldüğü gibi Türkiye de son 43 yılda karayolu uzunluğu 2.3 kez arttığı halde araç sayısı 56 kat, sürücü sayısı 72 kat arttığı halde, kaza sayısı 52 kat, yaralı sayısı 12 kat ve ölüm 1.6 kat artmıştır. Bu elbette çok büyük bir iyileşmedir. Tablo-5 Nüfus, Yol Uzunluğu, Araçların, Sürücülerin, Kazaların ve Ölümlerinin ArtıĢı Yıl Nüfus milyon Yol Uzunluğu Araç Sürücü Kaza Yaralı Ölüm (kaza yerinde) ,8 26, , ,312 8,136 7,729 1, ,8 64,800 9,618,071 15,488, ,3 95,324 2,608 Son 43 yılda artıģ 2,3 2,3 56 Kez artmış 72 Kez artmış 52 kez 12,2 kez 1,6 kez artmış artmış artmış Son 10 yılda artıģ (+)61,4% +95% +95% -53,3% Sonuç olarak istatistiklere göre 2003 yıl sonunda 422,302 trafik kazası, 95,324 yaralanma ve trafik kazası anında yolda yalnız polis bölgesinde ölen sayısının 2,608 kişi olması az da olsa sevindirici bir azalmanın ifadesidir. Bununla beraber Jandarma bölgesindeki yollardaki ölüm 1269 olup polis ve jandarmaya ait toplam yollarda olan ölüm olup a göre toplam artış 2.1 kattır. Kaza yerinden hastaneye kadarki ölüm 1.500, hastanede iken olan ölüm ise olup toplam ölüm yılda dir (Tablo-6). Bu sayı neredeyse vatanı kurtarmak için yaptığımız. Kurtuluş Savaşındaki sayıya yaklaşmaktadır. Tablo-6 Polis Bölgesindeki Kaza 2608 Jandarma Bölgesinde Kaza 1269 Hastaneye TaĢınırken 1500 Hastanede Ölüm 3250 Toplam 8627 Ancak buradaki bir yıldaki 2,608 ölüm, yalnız kaza yerinde polisin tespit ettiği ölümdür. Buna ek olarak, Jandarma bölgesindeki ölüm 2003 te 1.269, hastaneye taşınırken yolda ölen yaklaşık kişi ve hastanede ölen yaklaşık kişi de bu sayıya dahil edilince yılda trafik kazasından olan ölümlerin yaklaşık e ulaştığı söylenebilir. Halbuki biz Kurtuluş savaşında ülkeyi düşmanlardan kurtarmak için 9,167 şehit vermiştik. Ne kadar yürekler acısı, neredeyse her sene trafik kazalarında Kurtuluş Savaşındaki kadar kayıp veriyoruz. Normal zamanlarda polis kayıtlarında göre yılda 365 günde yolda ölen sayısı 2,818 olduğuna göre günde ortalama insan kaybımız 7.7 kişidir. Diğer yandan hiçbir dinde veya uygar devlette yılbaşı tatili, kurtuluş bayramları, dini günler, yortular bir en çok iki günü geçmezken bizde ise çoğu oruç tutmaz, kurban kesmez, bayram yapmaz insanlarımızın hükümetlerce 9 ar güne çıkarılan bayram tatilleri 34 sonucu, iki bayramdaki 18 günlük tatilde yalnız yollarda tespit edilen 500 kadar can verdiğimiz bir gerçektir. Buna göre normal koşullarda 18 günde 139 kişi trafik kazasından öldüğü gerçeğini karşılaştırırsak yılda 331 kişimizi bayram tatili diyerek yollarda feda etmiyor muyuz?. Trafik kazalarında 2002 deki maddi hasar $ dır bu da işin maddi yönü. Ġnsana Bağlı BaĢlıca Kusurlar (Tablo-7A) Ülkemizde Kazalara ait istatistiksel verilerde en önemli faktörün kurallara uymama (aşırı hız, arkadan çarpma, alkollü araç kullanma, uyuşturucu alma, kırımızı da geçmek, emniyet kemeri, kavşak geçiş önceliğini uymama, sollama, kusurlu park ve kusurlu manevra kullanmamak, hava ve yol koşullarını önemsememe), hep kendisinin haklı olduğu önyargısı sonucu hatasını bağırmakla, karşıdakini sindirmek için kaba davranarak, bağırıp çağırarak ve kavga çıkararak hatasını psikolojik tepkiler göstererek teselli bulur gibidir. Bunun okullardaki eğitim ve sosyal düzey ile ilgili olacağı düşünülürse bir kişilik defekti, üstünlük duygusu, eforik bir güven gibi faktörlerin kişilik kusurlarının rolü göz ardı edilemez. Tablo-7A Trafik Kazasını Etkileyen Faktörler Sürücü Yaya Araç Yol Yolcu TOPLAM Yayalar Bizde yayaların birçoğu kavşak kural ve işaret dinlemeyen, demir parmaklıkları bile atlayan, hatta atlarken paçaları takılan yaşlılar, aradan koşuşan çocuklar, hatası hatırlatılınca kızan ve köpüren insanlar tam bir uygarlık ve toplumsal bilincin iflasının göstergesidir. Yalnız Ankara da Kızılay meydanında hızla geçen araçların arasından kaçışan, kırmızı-yeşil dinlemeyen, itişip kakışan yayaların akıl almaz davranışları sonucu günde 2,000 i geçen yaya kusuru olduğu halde kayda geçen trafik suçlusu değil Kızılay Meydanında tüm yurtta sayısı 10,368 dir (Tüm ceza alanların 0.5% kadarı) Demek ki Zabıtamız araç takip ederken yayaların da suç yapılabileceğini hesaba katmıyor. Cezalar Polis kayıtlarına göre yayaların Trafik suçlarındaki payı 0,5% dır, bu inanılmaz bir iyimserliktir. Para cezası olarak 5,257,388,200TL si peşin, 8,889,169,500TL si ihbarlı olmak üzere 14,146,551,700TL tahakkuk ettirilmiştir. 8,335 yayaya toplam 169,234,800TL, araç plakalarında da 1,659,386 plakaya 39,109,342,380TL ceza yazılmıştır. Böylece toplam 6,487,810 trafik suçundan ceza kesilmiş, toplam 43,375,128,881TL ceza alınması gerekmiştir (Ne kadarı tahsil edildiği bilinmiyor). Bir yılda yazılan ceza toplamı 6,697,126 dır. Bu ya polisimizin hoşgörü ve insafı, ya sayısal yetersizliği veya ceza yazma sıkıntısının psikolojik bir tepkisidir. Çünkü polis affedici değil, uygulayıcıdır, onun hoşgörü veya affetme davranışı ne kadar savunulabilir bilemem. 45 B- TRAFĠK KAZALARINI AZALTICI NEDENLER Buraya kadar özette olsa trafik kazalarının oluş nedenlerine kısaca değindik. Şimdi de Trafik Kazalarını nasıl azaltabiliriz gözden geçirelim. Tablo-7B Trafik Kazalarını önleme veya azaltmada baģ harfleri E olan Ġngilizce 4-E kuralı vardır. 1- Education (Eğitim) 2- Engineering (Teknik Koşulların Düzeltilmesi) 3- Enforcement (Yasal düzenlemeler) 4- Emergency Care and First Aid (İlk ve Acil Yardım) Bu baģ harfleri (E) olan 4 önlem Ģunlardır. 1- Eğitim (1.E) (Tablo-8) Trafik Kazasını azaltmada en önemli faktör eğitimdir de 2,918 ve 1996 daki 4199 sayılı Karayolu Trafik Yasası buna öncülük vermiştir. Buna göre: 1- Sürücü Kursu görmeyen sürücü olamaz, 2- Okullarda Zorunlu Trafik Dersi konulmuştur, 3- Radyo-Televizyonda Zorunlu Trafik Eğitim Programları konulmuştur. 4- Kişilerin ve Ailelerin Trafik Psikolojisi ve Davranışlarını Kavraması, benimsemesi ilkesi kabul edilmiştir, psikoteknik değerlendirme gündeme getirilmiştir. Tablo-8 MĠLLĠ EĞĠTĠM BAKANLIĞI 1- Trafik Kanunun 123. Maddesi Uyarınca Sürücü Kursu Açmak, açılmasına izin vermek ve Denetleme yapmak 2- Çocuk Eğitim Parkları Açılması (124 m) (Belediye-Özel İdareler) 3- İlk ve Ortaöğretimde zorunlu, uygulamalı Trafik kuralları ve İlkyardım (Trafik Kuralları, işaretleri, davranış. Eğitimi, İlk Yardımı (Yeterli öğretmen yoksa yüksek öğrenim görmüş polisler) DERSLER (125 m) Kaza yapan sürücülerde kaza olasılığına yorgunluk, acelecilik, açlık, dikkatsizlik, uykusuzluk, alkol, hava koşulları etkilediği gibi asıl psikolojik sıkıntı, bezginlik, bencillik, kişilik zaafı, ben yaparım, bana bir şey olmaz felsefesi gibi üstünlük duygusu artırılmaktadır Kazaları önlemede en önemli faktör; sürücülük kurallarını sürücü ve yayaların benimsemesi ve eğitimdir. Bu yalnız okul diploması ile sağlanamaz. Bizim sürücülerin 64% ü ilkokul ve ilk öğretim, 17% si lise, 11% i Yüksekokul mezunu (8% i bilinmiyor) dur. (Tablo -9) Trafik suçu işleyenlerde ise 78% i ilk öğretim, 12.5% i lise ve 6.5% i Yüksekokul mezunu olup 2.9% u belirsizdir. Görülüyor ki sürücülerin 64% ü ilköğretim bitirmiş olduğu halde ölümlü ve yaralanmalı kaza yapan ilköğretim mezunu oranı 78% dir, kaza yapma oranı ilköğretim bitiren sürücülerde 18.4% oranında fazladır. Türkiye de 15.5 milyon sürücü olduğu halde yaralanma ve ölüm azalsa da uygar ülkelere göre hâlâ bu sayı çok fazladır, çünkü hâlâ sürücü okullarında devam kontrolü yapılamıyor, uygulamalı ders yetersiz, öğretmenler yeterli Trafik Güvenliği Eğitimi almamıştır ve önemlisi en doğal hakkımız olan bencillik ölçüsünü biraz kaçırmış olmamızdadır, Milli Eğitim Bakanlığının da okul ve kurslarda psikolojik yapıyı geliştirdiği, yeterli eğitim ve denetimi yaptığı söylenemez. 56 Tablo-9 ÖLÜMLÜ-YARALANMALI KAZAYA SEBEP OLAN SÜRÜCÜLERĠN ÖĞRENĠM DURUMU Ölümlü ve Yaralanmalı Kaza Kaza Yapan Yüzdesi Sayı Öğrenim Durumu Sürücü Yüzdesi % 64% % 17% % 8% % 1% 99% Toplam % 180.9% Ġlk Öğretim Lise Yüksekokul Belirsiz Trafik kanununda eğitimle ilgili 3 madde, 3 fıkra vardır: A) Okul öncesi çocuklar için trafik eğitim parkları yapılmalıdır Bu Trafik kanununun 124. maddesi hükmüdür, ancak 3 ilde uygulanmıştır. B) Okullarda Trafik Kanununun 125. maddesi gereğince zorunlu trafik dersleri şeklen konulmuştur fakat kaliteli, uygulamalı trafik eğitimi alan öğretmen çok azdır. Çok kez ders saati uygun olan Beden Eğitimi, Müzik veya başka öğretmenler bu Trafik öğretmenliğini üstlenmektedir. Milli Eğitim Bakanlığının en az bir resim, müzik öğretmeni gibi 4 yıllık eğitimle (Trafik Güvenliği, Trafik davranış bilimi, çevre ve ilk yardım konuları için) Trafik Sınıf öğretmeni yetişmesi gerekir. C) Radyo-Televizyonların haftada yarım saat trafik güvenliği ile program yapması yasanın 125. madde hükmü olduğu halde gece saat 24 ten sonra ve çok tutarsız trafik programları yapılıyor. Ayrıca sözlü ve yazılı basında Trafik Kazası ile ilgili haberler deyince ceset torbaları, üzeri gazeteyle örtülen cesetler, feryat eden insanlar, akordiyon gibi ezilmiş araçlar, enkaz altında inleyen yaralılar ve nihayet ayakta duramayacak kadar alkol aldığı halde ben sarhoş değilim, ben Türküm, alkol bana dokunmaz diyen sarhoş psikopatlar gösteriliyor. Batı ülkelerinin çoğunda bunları göstermek yasaktır. Amerika daki televizyonlar Eylülde bombalanan ikiz kuleleri ve yüzlerce yanan ve ezilen insanları hiç ekranlarda gösterdi mi, fakat bizim İngiliz Başkonsolosluğu veya HSBC banka enkazları aylar geçtiği halde hâlâ ekranlarımızda gösteriliyor ve birçok anarşist ve psikopatın ağzı sulanıyor, hevesi kabarıyor gibi geliyor insana. Eğitim için eklemek gerekirse; a) Silahlı Kuvvetlerce Trafik Eğitimine devam edilmesi, b) Okul geçitlerinde okulların okul geçit görevlisi yetiştirilmesi, c) Ağır vasıta ve otobüs sürücülerinin en az lise mezunu olması kuralı uygulanmalı ve d) Karayolu Trafik Kanunun 124. ve 125. maddelerine sahip çıkılmalıdır. 2- Engineering (1.E) (Teknik KoĢullar) (Tablo-10) Teknik Koşullar 4 başlıkta toplanır. Tablo ENGĠNEERĠNG (TEKNĠK KOġULLARIN DÜZELTĠLMESĠ) 1- Karayolları (yol yapımı, bakım, işaretlenmesi) 2- Yük Ağırlığı ve Araç Muayeneleri 67 3- Düzenli trafik için yol akımını sağlamak 4- Emniyet Kemeri 5- Takograf Otobüs ve Kamyon sayılarının düzenlenmesi a) Araç Burada ilk konu araçtır: Birincisi teknik kusurlar, ikincisi sayısal dengesizlikti, araç teknik kusuru olarak fren, rot, makas, vites, direksiyon, kapı, far kusurları, aks veya şaft kırılması, silecek ve klakson kusuru ile lastik patlaması sayılabilir. Ayrıca araçların çaprazlaşması (karşılıklı, arkadan, yandan) aracın hayvana çarpması, yoldan çıkması, devrilmesi gibi nedenlere araçların neden olduğu kaza tiplerinden bazılarıdır. Ülkemizde 2003 verilerine göre 15,488,193 araç vardır. Bunların başlıcaları aşağıdaki Tablo-11 de görülmektedir. Görülüyor ki araçların 1/3 i otomobildir. Türkiye de 5,130,686, İstanbul da 1,327,725 otomobil vardır (tüm otomobillerin 25% i) İstanbul daki otomobillerin 17,547 si (1.3% ü) ticari araçtır, taksidir). Ankara da ise 687,759 otomobilden 9,549 u (0,7%) özel araçtır, 9,549 u taksidir (Tablo-11). Tablo-11A ġehir Adı Toplam Ticari Özel Taksi+Özel (Taksi) Ankara Ġstanbul Taksiler daha çok şehir merkezlerinde olduğuna göre bunların şehir trafiğini ne kadar sıkıştırdığı rasgele yerlerde durduğu ve daha çok kazalara neden olduğu bir sorun oluşturmaktadır. (Tablo-11) Hele yağışlı havalarla trafiğin yoğun olduğu dönemde bu taksiler hem insanları hemen istediği yerde araba bulma kolaylığı, hem de rasgele yerlerde müşteri indirip bindirerek trafiği bozarak bir sosyoekonomik sıkıntı yaratmaktadır. Ekonomistlere göre 22 Ocak 2004 te İstanbul daki feci kar ve tipi yüzünden araçlar bir günde 30 milyon dolarlık fazladan yakıt sarf etmişler ve bir günlük çalışmama 200 milyon dolar kaybına neden olmuştur. Bu nedenle büyük şehirlerde toplu taşımacılık, özellikle yer altı taşımacılık önem taşımaktadır. 78 Tablo-11 BAZI ARAÇLARIN DÖKÜMÜ (2002) Binek Arabası ( Özel, ticari, resmi) Otobüs Minibüs Kamyon Kamyonet Tanker Diğerleri (Motosiklet, çekici, traktör) Türkiye de otobüs vardır, Avrupa Birliği ülkelerinin toplamında bu kadar otobüs olduğu belirtilmektedir. Bu nedenle yeterli denetim ve eğitim yapılamamakta, bir başıboşluk görülmektedir. Amerika ve Avrupa da şehirlerarası taşımacılık yapan otobüs şirketleri 5-10 kadardır, bizde ise 600 ü geçmektedir. Kazaya karışan otobüs sayıları (Tablo-12) de görülmektedir. Tablo-12 KAZAYA KARIġAN OTOBÜS Kazaya KarıĢan Otobüs Yaralı Sayısı Ölü 136 Otobüs Toplam Sayısı Kamyon ve kamyonet sayısı çok fazla (1,594,280) olduğu için yolları özellikle kasabalarda ve kırsal kesimde trafik akımı çok düzensizdir. Bu şirketlerin yeni taşımacılık kanununa göre yeniden düzenlenmesi gerekiyor. Ayrıca otobüslerde yedek sürücü bulundurulması, 2-3 saatte yolcuların dinlendirilmesi sağlanmalıdır. Hatta uçaklardaki gibi otobüslerde de yolculara emniyet kemeri takılmalıdır. b) Karayolları (Tablo-13) Kazalarda karayollarında heyelan, köprü çökmesi, çökme, düşük banket şerit ve kavşak kusurları yol sathında gevşeme ve çökmeler başlıca kazayı etkileyen nedenlerdendir. 89 Ülkemizdeki Karayolları dökümü Tablo-13 te görülmektedir. 910 Yollara ait geometrik ve fiziki koşulların, otoyollar, duble (geliş-gidiş çift yönlü) yollar ve diğer yolların kazalarda olumlu ve olumsuz etkisi çok fazladır. Her ne kadar bizim istatistikler karayolu kusurunu yılda olarak göstermiş (kaza faktörleri içinde payı 0.1% olarak gösterilmiş) ve bunun 20% si yol bakım ve kusuru, 80% işaret noksanlığı olarak gösterilmişse de yol şeritleri, kaldırım ve banket kusurları, işaret kusurları ve yokluğu, yol kaplaması, şerit eksikliği ve kusurları, kazaların çok olduğu kara noktalar, yolların delik deşik olması, karayollarımızda görevli olan kaliteli mühendis ve teknik kontrol ekiplerinin giderek azalması, maddi ve teknik olanakların sınırlı olması çok düşündürücüdür ve hem de karayollarının kazadaki payının 0.1% olarak gösterilmesi hiç de inandırıcı değildir (Tablo-4). Son bir senedir duble yol denilen geliş ve gidiş yılları ayrı yollar gerçekten çok yararlıdır fakat bu sene duble yol ve kaplamaları kış mevsiminde yapıldığı için yol sathı altındaki cm.lik toprak donmasının Mart ve Nisan ayında çözülmesiyle yol kaplamalarında bazı çökme ve sorunlar çıkmışsa da bu sene bu tip asfalt çalışmalarının kış aylarında yapılmamasına özen gösterilecektir. Ayrıca bu sene kazaya neden olan kara noktaların (eşdüzey kavşaklar, iniş-çıkış eğitimleri, yerleşim yeri geçişleri, akaryakıt istasyonları gibi tesis önleri ve yol, alt yapı kusurlarının giderilmesi) düzeltilmesine daha da ağırlık verilmektedir.. Ayrıca karayollarımızda, yollarda ağırlık istasyonları ve gezici ağırlık ölçen araçlar yeterli olmadığından, Trafik muayene istasyonlarının yeterli olmayışından Karayolları gerekli teknik hizmeti sürdürememektedir. Bizim gözlemlerimize ve araştırmalarımıza göre ülkemizde Emniyet kemeri kullanma oranı 50% kadardır. Halbuki emniyet kemeri kullananlarda ağır kazalarda ölüm 30%-40% daha azdır. Bizim Emniyet Kemerini şehirlerarası yolcuların kullanılma zorunluluğunu benim önerim üzerine 16,6,1983 te (Sayın Bakan Yıldırım Akbulut), şehir içinde kullanılmasını da 31 Ağustos 1991 deki Trafik Şurasından sonra (İç İşleri Bakanı Dr. Mustafa Kalemli ve Başbakan Mesut Yılmaz ın desteğiyle) koydurtsak da hâlâ halkımız bunun parasız bir hayat sigortası olduğunu kabullenemiyor sıkıldığını dile getirerek kullanmıyor ve sonuçta yılda yaklaşık 500 kişiyi emniyet kemeri kullanmadığından kaybettiğimizi söyleyebiliriz. 3- Enforcement (Yasal Düzenleme) (Tablo-14) 1983 e kadar Trafik düzeni Türk Ceza Kanununun (1926), Belediyeler Kanunu (1930), Polis Salahiyet kanunu (1937) ve 1953 te çıkarılan Karayolları Kanunları ile düzenleniyordu ve yetersizdi. Tablo ENFORCEMENT (YASAL DÜZENLEME) 1- Yasada bazı değişiklikler 2- Trafik Güvenliği Yüksek Kurulu etkinliği 3- Trafik polisinin sayıca artırılması (İngiltere de , bizde ) 4- Trafik hizmetlerinde uzmanlık işi olan Trafik Polislerinin çalıştırılması 5- Tatillerde ve gece, gündüz çalışan Trafik Polisine ücret zammı 6- Jandarma: Kırsal kesim Trafiğinden sorumlu, polisle daha sıkı işbirliği 7- İşaret, yaya trafiği ve şehiriçi park, trafik ve taksi akışının kontrolü 8- Alkol ve Emniyet Kemeri Kontrolünün daha düzenli kontrolü 9- Trafik Güvenliği fonunun arttırılması 10- Yeni Ulaşım Kanununun ciddi olarak uygulanması Trafik Kaza Fonunu öncelikle işler hale getirmek te çıkarılan 2918 sayılı ve da yayınlanan 2918 no. kanunu destekleyen 4199 sayılı Karayolu Trafik Kanunları bilinçli ve bilgili çalışmalar sonucu çıkarılmıştır. Birincisi 2918 sayılı yasa, dönemin Devlet Başkanı Sayın Kenan Evren e, ikincisi olan 1996 yasası dönemin Başbakanı Sayın Mesut Yılmaz a devamlı maruzat ve istirhamlarımızla çıkarılmıştır. Birincisi Danışma Meclisinde ve ikincisi, Türkiye Büyük Millet Meclisinde devamlı takibimizin de etkisiyle çıkarılmıştır. Bu iki yasa çıkışında meclislerde bulunan takipçilerden ancak ben ve Sayın Nizamettin Ateş, halâ bu davanın yolculuğuna devam etmekteyiz (Tablo-15). 1011 Tablo-15 KARAYOLLARI TRAFĠK YASASI 2918 No Trafik Kanunu Çıkarılması Kenan Evren-Selahattin Çetiner 112 Acil Sağlık Hizmetleri Alo Trafik (07, 077, 154) 154 Mehmet Aydın-Mehmet Ağar 155 Polis 156 Jandarma 4199 Sayılı Trafik Kanunu Süleyman Demirel, Mesut Yılmaz, Mehmet Ağar Trafik Kaza Garanti Fonu Zekeriya Demirel 1- Trafik Güvenliği Yüksek Kurulu: Başbakan Başkanlığında (Yılda en az 2) (8 senede 3 toplantı) 2- Trafik Güvenliği Kurulu: Trafik Daire Başkanlığında (Em.Gn.Md.Yrd.) Bu son yasayla Emniyet Genel Müdür Yardımcılarından biri Trafik Hizmetleri Başkanı olarak yetkilendirilerek (buraya üç daire başkanlığı bağlanmıştır) Trafik düzeninden ve güvenliğinden sorumlu kılınmıştır. Bu Trafik Güvenliği Kurulu, devamlı büroları ve ilçelere kadar yayılan Trafik Polis Teşkilatı ve hizmetleri yanında, 9 Bakanlık, Jandarma Genel Komutanlığı, diğer bazı üst düzey bürokrat, Üniversite, Vakıf ve Dernek Temsilcilerinin katılımı ile her ay toplanmaktadır. Bu kurul düzenli olarak çalışmaktadır ve bu kurulun önerisi sonucu Sayın İç İşleri Bakanı başkanlığı da 2004 Trafik Yılı 2005 in olarak kabulüne ve Trafik Şurasını düzenlemesine yardımcı olunmuştur. Ayrıca bu Trafik Güvenliği nin de üzerinde Başbakan Başkanlığında 9 Bakan, Jandarma Komutanı, Emniyet Genel Müdürü, bazı Müsteşar ve Genel Müdürler (Karayolları, Köy Hizmetleri) den oluşan Karayolu Güvenliği Yüksek Kurulu kurulmuştur. Fakat yasa çıkarıldıktan sonra, yılda iki kez toplanması gereken bu Yüksek Kurul un 8 senede 16 yerine ancak iki kez toplanmamış olması üzücüdür. Bu nedenle Sağlık, Milli Eğitim, Ulaştırma ve Maliye Bakanlarının huzurunda konuşulup karara bağlanması gereken konular hâlâ çözüm beklemektedir. Trafik hizmetleri Emniyet Genel Müdür Yardımcılığına bağlanınca bu konuda eğitim görmüş yerleşik kadro esas alınmış, Trafik Polisi yetiştirmek üzere Eskişehir de Okul açılmış, Polis Akademisinde Yüksek Lisans eğitimi verilmeye başlanmıştır. Tablo-16 Trafik Polisi Sayısı Alkometre Sayısı Radar Sayısı 567 Polis Kadrosu güçlendirilmiş, malzeme ve araç-gereci yeterli sayılara çıkarılmaya çalışılmıştır Tablo-16 da görüldüğü gibi halen Trafikte polis görevlidir, 57 Milyon Nüfuslu İngiltere de ise polis çalışmaktadır. Buna göre bizim trafik polis kadrosunu artırmamız gerekir ve hatta bir yerde espri olarak belirtildiği gibi neredeyse her kişimiz için bir trafik polisi görevlendirilmelidir. Tablo-17 Trafik Polisi Sayısı Alkometre Sayısı Radar Sayısı12 Trafik denetimi Radar ve elektronik cihazlarla yapılmakta, trafik suçları anında merkezi bilgisayara geçirilmektedir ve rüşvet rivayetleri büyük ölçüde ortadan kaldırılmıştır artık daha çok söylentisi kalmıştır (Tablo-17). Trafik Hizmetlerinin daha zengin bir teknoloji ve araç parkı olması gerekir. Bu konuda Jandarma Komutanlığı Kırsal kesimde etkinlik göstermektedir. Yeni kanunla alkol kontrolü alkotestle (50 promil) sınır olarak alınmış, 3 kez alkol alan hapis cezası ve psikoteknik labratuvar incelemesine tabi tutulmaktadır. Aşırı hız da artık hiç affedilmemekle beraber kaçamak hız yapanların sayısı aşırı hızdan ceza alanların sayısından en az on kat fazla olduğu sanılıyor. Yılda kadar sürücü, kadar kişi 5 kez aşırı hız nedeniyle ceza almış ve yasaların belirlediği oranda para cezası trafikten men cezası verilmiştir (Tablo-18). Tablo-18 Geri Alınan Sürücü Belgesi Sayısı ( ) 6 senede Sayı % Alkol Hız Ceza Puanı Toplam Ayrıca ölümlü kazalarda 276 sürücü, yaralanmalardan 387 sürücü, toplam 663 sürücü de uyuşturucu madde aldığı tespit edilmiştir (Tablo-19). Bu da gösteriyor ki bazı ülkelerdeki gibi alkol ve uyuşturucu madde aranmalıdır. Tablo-19 UYUġTURUCU SÜPHESĠ GÖRÜLEN OLGU Ölümlü Kazalarda Sürücü Yaralanmaları Ölümlü Kazada Sürücü Yaralanmaya KarıĢan Sürücü Ölen Sürücüde Yaralanan Sürücüde Trafik polisi gece-gündüz tatil ve hele herkes eğlenceye veya tatillere giderken ve özellikle de uzatmalı bayram tatillerinde çalışmasına rağmen aldığı aylık ücret yeterli değildir (Amerika da 40 sene önce dolar aylık alan polis aylığı şimdilerde ne oldu bilemem). Trafik polisinin tutanağına geçen ölüm ve yaralanma oranları Tablo-20 de görülmektedir. Buna göre sürücü kusuru 83.5% gibi çok yüksek oranda görmesi polisin dikkatinin öncelikle sürücüyü ön plana alışındandır. Yayalardan yalnız ölenler ve yaralananlar istatistiğe alınmıştır, çünkü trafik yol kusuru ise 1% olarak gösterilmiştir, çünkü trafik polisinin ölü ve yararlılar varken yol kusurunu değerlendirmesi ne mümkündür, ne de yola ait fazla teknik bilgisi vardır te ceza tutanağı, ( si araç plakası) için tutulmuştur. Fakat ancak TL peşin para cezası alınmış geri kalanın izlenmesi çok güç olmuştur. ÖLÜM VE YARALANMALARDA KUSUR PAYI Ölüm Yaralı Genel Ortalama Sürücü Kusuru Yolcu Kusuru Yaya Kusuru Araç Kusuru Yol Kusuru 81.0% 1.8% 14.2% 2.1% 1.2% 86.5% 1.3% 10.2% 1.3% 0.8%13 2003 te kez Trafik Cezası verildiği, bunlardan sinin plakaya ceza yazıldığı fakat bunların çoğundan para tahsil edilemediği anlaşılmıştır (Tablo-21). Tablo-21A 2003 TRAFĠK CEZALARI Ceza Tutanağı Plakaya Ceza Verilen PeĢin Alınan Ceza Fahri Trafik Polislerince Suçlu Bulunan Bu Sürücüden alınan Ceza Yeni Trafik Yasası gereğince kurulan Fahri Trafik Müfettişleri tarafından 232,896 kişiye ceza tutanağı düzenlenmiştir, bunlardan una para cezası verilmiştir. Tablo-21B Emniyet Kemeri Kullanan (Kazazede Ve Ölenlerde) Özel Araçta 62% Takside 17% Resmi Araçta 11% Recep Yazıcıoğlu (185 Km)- Aydın Menderes Avusturya 90%-Ġngiltere, Almanya 95% Trafik Suçu işleyenlere aşağıdaki koşullarda Psikoteknik değerlendirme ve Psikiyatrisi muayenesi yapılmaktadır. Fakat Türkiye nin her yerinde Trafik Hizmetlerinde yararlanacak özel eğitim yapmış psikolog olduğu söylenemez. Psikoteknik Değerlendirme ve Psikiyatrisi Muayenesi Gerekenler I- Alkollü Araç Kullandığı Tespit Edilenlerin Sürücü Belgeleri A- 1. Defa 3 ay B- 2. Defa 1 yıl geri alınır, C- 3. Defada ise sürücü belgelerinin 5 yıl geri alınması ve Psikoteknik değerlendirmeye tabi tutulması iģlemi yapılır. II- Hız Kurallarını 1 Yıl içinde 5 Defa Ġhlal Eden Sürücülerin Belgelerinin 1 Yıl geri alınması, III- 100 Ceza Puanı sebebiyle sürücü belgelerinin geri Alınması (bir yıl içerisinde): A- Birinci defa 2 ay geri alınma ve eğitim B- Ġkinci defada 4 ay geri alınma ve Psikoteknik değerlendirme C- Üçüncü defada belgelerinin iptali IV- Ölümle Sonuçlanan Trafik Kazalarına Asli Kusurlu olarak Sebebiyet veren sürücülerin, belgelerinin 1 yıl süre ile geri alınması Emniyet Kemerinin Türkiye de uygulanmasına öncülük etmiştim çünkü Emniyet Kemeri bedava bir sigortadır, ön koltuklarda oturanların 40% ını, arka koltuklarda oturanların 20% sini ölümden kurtarır. Dönemin bakanlarından (1985) ve Başbakanlardan (1991) gayretleriyle Emniyet Kemeri uygulanmaya başlamıştır. Denizli nin çok başarılı Valisi Emniyet Kemeri kullanmadığı için 1314 kaybettik, Emniyet kemeri kullanan şoförü hayattadır. Türkiye de taksi sürücüleri 9% oranında resmi araçlar 12%, özel araçlar bölgesine göre 45%-72% oranında Emniyet Kemeri kullanıyor (7.500 sürücü de yaptığımız araştırma) (Tablo-21). IV- Emergency Care (Acil Bakım) First Aid (Ġlk Yardım) (Tablo-22) Trafik Kazası geçirenlerin 10% u ilk 5 dakikada, 30%-40% ı ilk yarım saatte bilgili kurtarma ve ilk yardım yapılırsa ölümden kurtarılır. ALO 112 ACİL YARDIM VE KURTARMA ALO 154 TRAFİK ALO 155 POLİS ALO 156 JANDARMA Tablo-22 Bu dönemde en önemli işlemler: Yaralıyı enkaz (basınç) altından (devrilen araç, eğrilen direksiyon simidi, çöken kaporta, toprak, su vb) kurtarıp yapay solunumla solunumu sağlamaktır. Sonra kanama, şok tedavisi, kırık tespiti yaparken yaralı için ambulans istemektir. Yaralıyı enkaz altından çekip çıkarırken boyun, baş, omurgalar, kol ve bacakları iyi destek olunmalı, baş arkaya itilerek nefes yolu açılmalıdır. İlk yardımı, kaza yerinde bulunan, ilk yardım kurallarını bilen herkes ve el altında bulunan araç ve gereçlerle yapmak zorunluluğundadır. Bunun için Sürücü kursları ve Okullarda bu kavram ve yöntemler öğretilmeli ve uygulamalıdır. Acil Yardım ise bir doktor, hemşire veya sağlık teknisyeni tarafından hayat kurtarıcı alet, ilaç ve donatımı, sedye-battaniyesi olan ambulanslarla başlatılır, yol boyunca devam edilir ve hastane acil servisinde daha bilinçli ve kalıcı tedavi ve girişimlere geçilir. Ġlk ve Acil Yardımın 6 Kuralı vardır, baģ harfleri T olduğu için 6T kuralı denilir: 1- Tedbir: Yaralı, kaza yerinden çıkarılıp, korunur. 2- Tanı (Kanama, şok, dolanım, solunum kontrolü ve düzeltilmesi). 3- Tedavi (Kalp-solunum durması, kanama, şok, kırık-çıkık, yaranın süratle eldeki olanaklarla kontrol altına alınması). 4- Telekomünikasyon (Kurtarma ve Taşıma için Haber Verme). 5- Triaj (Ayırma): Öncelikle ağır yaralılar ayrılır ve gönderilir. 6- TaĢıma: (Durumuna göre) yürütülerek, başka kişilerce tutularak, sedye, özel araç, polis aracı, ambulans, helikopter, uçakla yapılır nolu yasada İlk ve Acil Yardım Hizmetleri için Sağlık Bakanlığı görevlendirildiği halde, Yasanın 8. Maddesinde öngörülen Karayolunda belirli mesafelerde kurtarma ve Acil Yardım Merkezi açma işine Sağlık Bakanlığı bir türlü sahip çıkamamıştır. Adı geçen yasa yürürlüğe girince dönemin Sağlık Bakanı rahmetli Mehmet Aydın beye ambulans zorunluluğunu arz ettiğimde, buna inanarak ilkin Ford minibüslerden 8 ambulans yaptırttı, sonra dışardan da ambulans getirtmeye başladı fakat bu hizmet yasanın belirttiği şekilde karayolları üzerinde yaygınlaştırılamadı. Dönemin Ulaştırma Bakanı Sayın Veysel Atasoy a (Trafik Kazası geçiren kız kardeşine ameliyat yapmıştım) ve PTT Genel Müdürü rahmetli Servet Bilir Paşaya istirhamım üzerine Karayolu üzerindeki benzincilerde telefon kulübesi yaptırılmasını sağlayarak buralara ücretsiz bağlantılı telefon sağladılar. Hızır Acil telefon numarası olarak ilkin 07, sonra 077 ve 1985 sonlarında 112 no. Telefon Hızır Acil oldu. Emniyet (Polis) 155 i almıştı, Sayın Mehmet Ağar da (4199 sayılı Karayolu Trafik Kanunu çıkarılmasına destek olmuştur) 154 no. telefonu Trafik Polisine ayırttırmıştır (Tablo-22). Yalnız 1983 tenberi Rahmetli Mehmet Aydın dan sonraki hiçbir Sağlık Bakanı ne karayolları üzerinde Acil Yardım Merkezi, ne de Karayolları için ambulans sistemini kurmamış ve geliştirmemiştir. Ancak Hızır Acil (112) no. telefon ve ambulans sistemini şehir içi acil hasta tedavi ve nakli için kullanmaya başlamışlardı. Kazalarda İlk Yardımın altın dönemi ilk 10 1415 dakikada, en geç yarım saatte ambulanslı acil yardım ekibiyle yapılmaktadır. (Acil yardımla ölümler ilk on dakikadaki girişimle 10%, ilk 30 dakikadaki acil yardımla 40% kurtarılmaktadır). Halbuki geçen sene incelenen yaralıdan ancak 15% i Sağlık ekibi tarafından hastanelere getirilmiştir. Diğer 85% i rasgele hastanelere taşınmak istemiştir veya taşınamamıştır (Tablo-23). Tablo-23 Ġlk Yardım Sayı % Sağlık Ekibi Polis VatandaĢ Belirsiz Toplam Trafik Kanunu 8. Maddesinde Karayollarında Acil ve İlk Yardım Hizmetleri ve ambulans hizmetleri yapılma görevi Sağlık Bakanlığına 1985 te verildiği halde bugün tüm Türkiye de (Karayollarında değil) 1344 Acil Sağlık Hizmetleri vardır (Tablo-24) (Tablo-25). Halbuki Karayolu kazalarında ilk 10 dakikada yapılan nefes yolunu açma ve kalp masajı ile ölümlerin 10-15% i önlenebilir. Sağlık Ekibi Polis Jandarma VatandaĢ Tablo ÖLÜMLÜ VE YARALANMALI KAZADA SAĞLIK HĠZMETLERĠ Ölümlü Yaralanmalı Sürücü (9929) Ölen Sürücü (301) 17.2% 34% 9.6% 12% 1.1% 2.3% 72.5% 51.6% Yaralanan Sürücü (8.130) 30.2% 13.2% 1.7% 54.9% Tablo sayılı kanunun 8. maddesine eklenen 4. fıkra ve 108. madde gereğince Trafik Kazalarında yaralananların tüm resmi (Üniversiteler dahil) ve özel hastanelerde ödeme yapmaksızın tedavi 1516 edileceği, hastane masraflarının kazaya neden olan araç zorunlu sigorta şirketi tarafından 8 gün içinde ödeneceği hükmü getirilmiştir. Yasa 17,10,1996 da yürürlüğe girdiği halde 7.5 senedir bu ödeme Hazine Müsteşarlığı ve kurulan Karayolları Trafik Garanti fonu arasındaki anlaşamazlık sonucu yeterince uygulanamamıştır ve yapılamamıştır. Şubat 2004 sonunda Sağlık Bakanlığındaki toplantıda belirtildiğine göre Sigorta Garanti fonundaki hesapta 103 trilyon kadar paranın beklediği belirtilmiştir. Bizim sigortalarımızdan kesinti yapıldığı halde ödeme yapılmaması çok üzücüdür. Görülüyor ki trafik kazaları toplumu ilgilendiren Epidemiolojik ve mediko-sosyal bir felakettir. Bu nedenle ülkeler trafik kazalarını azaltmak için çok çaba gösteriyor. Ben 1959 da Ortopedi Eğitimini bitirerek Amerika dan dönüşümde Ankara da Trafik deyince Kızılay, Sıhhiye ve Ulustaki Varil gibi yuvarlak bir saç silindir içinde bulunan polisler eliyle sağı, solu göstererek ve ağızlarından eksilmeyen düdükleri ile trafiği yönlendiriyordu (Hele Kızılay da duran Cesur adlı Polisin telaşını hâlâ görür gibiyim). Ankara da tek benzin istasyonu, Sıhhiyede idi (diğer yerlerde benzin 20 litrelik tenekeyle satılırdı). Daha önce belirttiğim gibi 1960 taki ölüm idi (şimdikinin 1.5 katından fazla). Yaralılarla en çokta biz Ortopedistler uğraşıyorduk (Ankara da ancak 4 Ortopedi Uzmanı vardı). Konuyu ilgililere anlatarak 1962 Türk Tıp Kongresine bir rapor sundum ve 1964 Tıp Kongresine Mediko-sosyal sorun paneli (eski yıllarda sıtma, verem, trahom vb. gibi çok önemli konular ele alınmış) olarak Türkiye de Trafik Kazaları konusunu kabul ettirttim. Benden başka bu panelde Hukukçu, Karayolcu, Emniyetçi, Psikiatrist ve Sigortacı vardı, bunu 1964 te 224 Sayfalık kitap olarak yayınlamıştım (Çelikcilt Matbaası, İstanbul, 1964). Prof. Dr. Muhittin Ülker hocanın yanında trafik konularını ele alarak ve açılan Trafik Hastanesi nde Türkiye Trafik Kazaları Yardım Vakfında çalışarak 1975 te Uluslararası Trafik Kazaları Kongresini Ankara da yaptık. Ben 1980 denberi Uluslararası Kazalar ve Trafik Tıbbı Federasyonu (IAATM) Yönetim Kurul Üyeliği ve 8 senede Başkanlığını yaptım. Tokyo, Singapur, Chonqkuing (Çin Cumhuriyeti), Stockholm, Ankara ve Nairobi de Dünya Kazalar ve Trafik Tıbbı Birliği Kongrelerini Organize ettim, başkanlığını yaptım. Trafik Tıbbına hizmetlerim nedeni ile IAATM nin Bronz+Gümüş ve Altın Madalyasını, Türk Vakıflar Genel Müdürlüğünden iki kez Yılın En Başarılı Vakfı Gümüş Plaketini, Kuwait ve Kenya hükümetlerinin Şükran plaketini, Emniyet Teşkilatımızın 12 paketini, Türk Tabipler Birliği ve Cumhurbaşkanı Sayın Süleyman Demirel den üstün hizmet plaketini aldım. Bugüne kadar yazdığım 109 kitaptan, Trafikle ilgili olarak 11 i İngilizce olmak üzere 22 kitabım yayınlanmıştır. Trafikle ilgili yüzlerce radyo ve televizyon programlarında, konferans ve kongrelerde konuşmuşumdur. Şimdi de Birincisini 1991 de yaptığımız Trafik Şurasının ikincisinin bu sene yapılması ve bu senenin Trafik Yılı olarak kabul edilmesinde öncülük yapan İçişleri Bakanımız Sayın Abdülkadir Aksu ya ve Emniyet Teşkilatımıza şükranlarımı sunarım. Özet ve Sonuç Görülüyor ki, eski yıllara göre artan araç ve sürücü oranlarına göre Trafik Kazaları ve Yaralanma sayılarında orta derecede, ölüm oranında çok az artma olmuştur. Bunlar ilk bakışta sevindirici gibidir. Fakat oran olarak yaralanma ve ölüm oranı hala daha uygar ülkelere göre bizde 2-24 kez fazladır. Bunda halkımızın özellikle aşırı hız, alkol ve Emniyet Kemeri başta olmak üzere kuralları uygulamamadaki ısrarlı direnişi ve kaderci davranışı ön planda gelmektedir. Ama Okullarımızda Trafik Eğitiminin gereğince yapılmaması, Sürücü Kurslarının hala istenilen düzeye gelememesi, Emniyet Kemeri ve yaya kontrollerinin yeterince yapılamaması, Trafik Polisi sayı, atama ve ücret politikasındaki yöntemler, Demiryollarına gerekli dinamizmi veremeyişimiz, İlk ve Acil Yardım Hizmetlerini karayollarına yayamayışımız, Karayollarındaki Bölünmüş yol politikasındaki çok hızlı ve olumlu gelişme yanında yol bakımı, araç ağırlık ve muayene yöntemlerindeki parasal sıkıntıların çözülememesi, Şehirlerarası taşımacılıkla ilgili Taşımacılık yasasının henüz yaygın uygulamaya geçememesi, insanlarımızın trafikte üstünlük ve öncelik gibi patolojik duygu ve davranış, refleks alışkanlıklarının giderilememesi, Emniyet Kemeri kullanmamadaki ısrar, aşırı alkol ve hız gibi tehlikeli davranışları ciddiye alınmaması, 1617 sürücülerimizin biz yerine çok kez ben demeleri kazaların artmasına, insanlarımızın kaybına ve sakat kalanların acısına daha uzun yıllar seyirci kalmaya mahkum muyuz diye düşünüyorum. Trafik yılı nedeni ile Emniyet Genel Müdür Yardımcısı Abdullah Bolcu başta olmak üzere Trafik Uygulama Daire Başkanı Mehmet Naldöven e, Trafik Eğitim Daire Başkanı Sayın Ömer Rıza GÖKÜŞ a ve ekiplerine, Trafik Etkinlik ve panelleri yaptığımız İl Valilerine, Emniyet Müdürlerine, diğer emeği geçenlere yürekten şükranlarımızı sunarım Trafik Şurası çok heyecanlı beklentilerle gündeme gelmişti, hükümetimize çok müteşekkiriz deki 13 sene önceki Trafik Şurasına dönemin Başbakanı ve 9 Bakanımız gelmişlerdi, bu Şura da üst düzey yetkililerimizin daha önemli işleri olsa gerek ki hiçbirisini 2. Trafik Şurasında göremedik deki Trafik Şurasında TRT, yazılı ve görüntülü yayın organları en az panel ve program ve yayın yaparken, son senelerdeki cinayet, aldatma, cinsel ve fanatik konuların giderek yoğunlaşması nedeni ile Trafik faciasına onlar kadar yeterli ilgiyi gösteremediler, ancak Trafik zedelerin hastane ziyaretlerinde ve cenaze törenlerinde sorunumuz, trafik bulunabildiler. Ben 45 senedir Türk Trafik sorunları ile hemhal olan bir kişi olarak çok ciddi felaketine bu kadar ilgisiz kalışımızın nedenini anlayamıyorum. Acaba trafikle uğraşan bizler mi bu işi beceremiyoruz diye düşünüyorum. Ama ezilen, devrilen araçlar, kanlar içindeki insanlar veya ayakta duramayan sarhoş sürücüleri ekranlarda ve gazetelerde her gün görmekten hicap duyuyoruz fakat hiçte ders almıyoruz. Amerika da 11 Eylül olaylarına ait ölen ve sakat kalan yüzlerce ve yüzlerce kişinin resimlerinin hiç Amerikan veya dünya basınında gördük mü? Hayır, çünkü bu hem yasak hem de tahrik edicidir, fakat bizim basınımız felaket tabloları sergilemekte yarışırlar. Ben hayatta, içinde yarısına kadar su bulunan bir bardağın hep dolu tarafını görüp mutlu olanlardanım. Fakat bardak giderek boşalıyor, lütfen burada bulunan her yaş ve baştakiler bu boşalan trafik bardağını güzelliklerle ve olumlu katkılarımızla dolduralım, aksi halde şairin dediği gibi hangimizin ne zaman ve nerede bir musalla taşında üzerinde bırakılacağımız bilinemez. Ben mesleğim ve uğraşım nedeniyle bir ömür boyu trafik ve trafik zedelerle yaşadığımdan yakınmalarımı ve heyecanımı hoş görmenizi dilerim, çünkü insanlarımızı önlenebilir, hiç olmazsa azaltılabilir felaketlerden korumak hepimizin görevi diye düşünüyorum. Saygılar sunarım. 17 Daha göster
T.C. B A Ş B A K A N L I K Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü Sayı : B.02.0.PPG.0.12-010-06/6559 30 TEMMUZ 2012 Konu : Karayolu Trafik Güvenliği Stratejisi ve Eylem Planı GENELGE 2012/16 Trafik kazalarının Detaylı ORTAÖĞRETİM. Metin TOMSUK Raşit Gökay GÜLAY
ORTAÖĞRETİM Metin TOMSUK Raşit Gökay GÜLAY Bu kitap, Millî Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 29.11.2013 tarih ve 176 sayılı kurul kararı ile 2014-2015 Öğretim Yılından itibaren 5 (beş) Detaylı Resim 1.1: Okul geçidinde görev yapan bir öğrenci
Resim 1.1: Okul geçidinde görev yapan bir öğrenci ÜNİTEDEKİ KONULAR 1. TANIMLAR 2. TRAFİKLE İLGİLİ MEVZUAT 3. TRAFİKTE YAYANIN SORUMLULUĞU 4. TRAFİKTE YOLCUNUN SORUMLULUĞU 5. TRAFİKTE SÜRÜCÜNÜN SORUMLULUĞU Detaylı TEMEL TÜRKÇE (A 1/ A 2) İÇİN SÖZ DAĞARCIĞI TESPİT DENEMESİ Doç. Dr. Fatma AÇIK 1
TEMEL TÜRKÇE (A 1/ A 2) İÇİN SÖZ DAĞARCIĞI TESPİT DENEMESİ Doç. Dr. Fatma AÇIK 1 ÖZET: Dil olmadan söz, söz olmadan dil düşünülemez. Böyle olunca kelimelerin üzerinde kişinin egemenliği açıkça ortaya çıkar. Detaylı 1983 Tarihli Rahim Tahliyesi ve Sterilizasyon Hizmetlerinin Yürütülmesi ve Denetlenmesine İlişkin Tüzük ün Hazırlanmasındaki Tarihsel Süreç
1983 Tarihli Rahim Tahliyesi ve Sterilizasyon Hizmetlerinin Yürütülmesi ve Denetlenmesine İlişkin Tüzük ün Hazırlanmasındaki Tarihsel Süreç Ahmet Ozan Kaleci, Çınar Mete, Cansu Ünsal, Alperen Kutay Yıldırım Detaylı İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ Mİ, O DA NE? 1
KANIKSADIĞIMIZ OLAYLAR Değerli okuyucu Gün geçmiyor ki aşağıda sıraladığım haberleri; Ölü veya yaralı sayısı fazla ise TV haberlerinde ve gazete sayfalarında duyuyor, görüyoruz. Olay üzerinden biraz zaman Detaylı T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ
T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ SAĞLIK BAKANLIĞI NA BAĞLI HASTANE ÖNCESİ ACİL SAĞLIK HİZMETLERİNDE GÖREV YAPAN PERSONELİN HASTALARA MÜDAHALELERİNİN HASTANE ÖNCESİ ACİL TIBBİ BAKIM YETİŞKİN Detaylı YÜKSEK ÖĞRETİMDE DEĞİŞMELER
YÜKSEK ÖĞRETİMDE DEĞİŞMELER t TÜRK EĞİTİM DERNEĞİ YAYINLARI YÜKSEK ÖĞRETİMDE DEĞİŞMELER TÜRK EĞİTİM DERNEĞİ XII. EĞİTİM TOPLANTISI 17-18 Kasım 1988 TÜRK EĞİTİM DERNEĞİ BİLİM DİZİSİ No.XII Yayına Hazırlayanlar: Detaylı KARAYOLLARI TRAFİK YÖNETMELİĞİ (7) BİRİNCİ KISIM Genel Esaslar. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç ve Kapsam
KARAYOLLARI TRAFİK YÖNETMELİĞİ (7) BİRİNCİ KISIM Genel Esaslar BİRİNCİ BÖLÜM Amaç ve Kapsam Amaç Madde 1- Bu Yönetmeliğin amacı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu uyarınca, can ve mal güvenliği yönünden; Detaylı KAMU GÖREVLİLERİ VE ÇALIŞANLARI DERNEĞİ YAYIN ORGANIDIR
KAMU-DER KAMU GÖREVLİLERİ VE ÇALIŞANLARI DERNEĞİ YAYIN ORGANIDIR Mutlu ve Güçlü bir Sason için Cuma UÇAR 4-5 Prof. Dr. METİN FEYZİOĞLU 10-11 CEVDET BAŞTUĞ 14-15 AYLİN NAZLIAKA 6-7 KAMU-DER SİZSİNİZ! BÜLENT Detaylı Ulusal Karayolu Güvenliği Eylem Planı 2010-2013 (Taslak Rapor) Prof.Dr.Mustafa ILICALI UYGAR Başkanı
Ulusal Karayolu Güvenliği Eylem Planı 2010-2013 (Taslak Rapor) Prof.Dr.Mustafa ILICALI UYGAR Başkanı İçerik GiriĢ GeliĢim Çerçevesi Eylem Planı 2010 3.1. Stratejik Hedefler 3.2. Küresel Değerlendirme 3.3. Detaylı SAĞLIK VE SOSYAL HİZMET ÇALIŞANLARI SENDİKASI TÜRKİYE SAĞLIK SİSTEMİ: SAĞLIKTA DÖNÜŞÜM PROGRAMI DEĞERLENDİRME RAPORU. Doç. Dr. Hasan Hüseyin YILDIRIM
SAĞLIK VE SOSYAL HİZMET ÇALIŞANLARI SENDİKASI TÜRKİYE SAĞLIK SİSTEMİ: SAĞLIKTA DÖNÜŞÜM PROGRAMI DEĞERLENDİRME RAPORU Doç. Dr. Hasan Hüseyin YILDIRIM Kasım 2013 SAĞLIK-SEN YAYINLARI - 21 Sağlık-Sen Adına Detaylı TÜRKİYE DE ÇOCUK HAKLARININ HUKUKİ-ÖRGÜTSEL YÖNLERİ: GİRİŞ
Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme Ulusal İlk Rapor Türkiye-1999 Ankara İÇİNDEKİLER BÖLÜM BİR TÜRKİYE: PROFİL 1.Coğrafya 2.Tarih 3.İdari Yapı 4.Ekonomik Yapı 5.Demografik Yapı 6.İşçi-İşveren Detaylı ÇALIŞMA ORTAMI. Çalışan Çocuklara Vefa Borcu nuzu Ödemek İster misiniz? Fişek Enstitüsü nün 31. Yılı Çalışma Ortamı nın 21. Yılı ISSN 1302-3519
ISSN 1302-3519 ÇALIŞMA ORTAMI İki Ayda Bir Çıkar / Sayı : 128 Mayıs - Haziran 2013 İŞÇİ SAĞLIĞI İŞ GÜVENLİĞİ ERGONOMİ İŞ HİJYENİ ÇEVRE TOPLUM ÖRGÜTÇÜLÜĞÜ ÇOCUK EMEĞİ KADIN SOSYAL POLİTİKA NÜFUS SOSYAL Detaylı Asistan hekimler imdat diyor!
Bakan dan müjdeli haber bekliyoruz! TTB Heyeti, yeni Sağlık Bakanı Dr. Mehmet Müezzinoğlu na sağlık alanında hemen karşılanması gereken 14 acil talebi iletti. Bakan da 14 Mart Haftası öncesinde hekimlere Detaylı HEKİM EMEĞİ ÇALIŞTAYI
HEKİM EMEĞİ ÇALIŞTAYI 08-09 KASIM 2008 İSTANBUL TABİP ODASI ÖZEL HEKİMLİK KOMİSYONU HEKİM EMEĞİ ÇALIŞTAYI 08-09 KASIM 2008 Düzenleme Kurulu Dr. M. Mazhar ÇELİKOYAR (Başkan) Doç. Dr. Arda SAYGILI (Sekreter) Detaylı Sağlık, bütün insanların doğuştan sahip oldukları insan hakkıdır, sağlık hizmetleri bu hakkın verilmesini sağlama anlayışı ile verilmelidir.
TÜRKİYE DE KADIN SAĞLIĞININ DURUMU SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ (2011) 1.GİRİŞ Dünya Sağlık Örgütünün tanımına göre sağlık, sadece hastalık ve sakatlığın olmaması değil, bireyin bedenen, zihnen ve sosyal Detaylı Politika Analizi. Ulaştırma Sektörü Bölünmüş Yol Çalışması. Hazırlayanlar. Maliye Öğle Grubu. 2011, Ankara
Politika Analizi Ulaştırma Sektörü Hazırlayanlar 2011, Ankara İçindekiler 1. GİRİŞ... 3 1.1. Çalışmanın Amacı... 3 1.2. Temel Sorular... 3 1.3. Çalışmanın Yöntemi... 4 2. TÜRKİYE DE ULAŞTIRMA SEKTÖRÜ... Detaylı SAĞLIKTA DÖNÜŞÜM POLİTİKALARI VE TIP MERKEZLERİ
TÜM SAĞLIK KURULUŞLARI DERNEĞİ YAYINIDIR HAZİRAN 2011 SAYI:1 SAĞLIK ARAŞTIRMA VE HABER DERGİSİ SAĞLIKTA DÖNÜŞÜM POLİTİKALARI VE TIP MERKEZLERİ Sağlık Bakanı Prof.Dr. Recep AKDAĞ: SAĞLIKTA DÖNÜŞÜM SÜRECEK Detaylı ÜNİVERSİTE SEMPOZYUMU
ÜNİVERSİTE SEMPOZYUMU DÜZENLİYORUZ Genel Başkan İsmail KONCUK, 16-18 Nisan 2010 tarihinde Ankara da geniş kapsamlı bir üniversite sempozyumu düzenleyeceklerini belirterek, üniversite çalışanlarından sempozyuma Detaylı 774.815 kilometre kare yüzölçümüne sahip bir ülke olan Türkiye nin topraklarının yüzde 97 si Asya kıtasında, geri kalan yüzde 3 ü ise Avrupadadır.
BÖLÜM BİR TÜRKİYE NİN PROFİLİ 1. Coğrafya Doğunun batıyla ve kuzeyin güneyle buluştuğu üç kıtanın birleştiği noktada bulunan Türkiye aynı zamanda hem Avrupa hem de Balkan, Kafkas, Orta Doğu, Akdeniz ve Detaylı r ~--~~----------~ TÜRKiYE'DE VE DÜNYADA ÖZEL ÖGRETiM EGITIMDEKI YERI KURUMLARıNıN .1 ~L ~-=====~==~~ ...,... istanbul. TIcARET ODA~I YAYıN No: 1993-2
r ~--~~----------~ istanbul. TIcARET ODA~I YAYıN No: 1993-2 TÜRKiYE'DE VE DÜNYADA ÖZEL ÖGRETiM KURUMLARıNıN...,.... EGITIMDEKI YERI - SEMiNEA - 14 EKiM 1992.1 ~L ~-=====~==~~ İSTANBUL TİCArtET ODASI YAYIN Detaylı KARİYER İŞE ALIM SÜRECİ ÇALIŞAN - İŞ İLİŞKİLERİ İSTİHDAM DENETLEME DEĞERLENDİRME
KARİYER İŞE ALIM SÜRECİ DENETLEME DEĞERLENDİRME ÇALIŞAN - İŞ İLİŞKİLERİ İSTİHDAM Hazırlayan: GÜSAM İnsan Kaynakları Araştırma Ekibi Rapor Tarihi: Kasım 2014 Tavsiye Edilen Referans Şekli: GÜSAM, (2014). Detaylı TOFED in Genel Kurul heyecanı. Sorunlar Başbakan a anlatıldı. Metro nun başarı sırrı liderlik. Sektör, yine gözardı edildi
kapak-on:layout 1 1.05.2015 12:10 Page 1 TOFED in Genel Kurul heyecanı Sorunlar Başbakan a anlatıldı Sektör, yine gözardı edildi Dünyanın otobüs üretim üssü Türkiye Havayolu da demiryolu da bize muhtaç Detaylı GEBZE BELEDiYESi 2010-2014 STRATEJiK PLANI
PROGRAM PLAN BÜTÇE RAPOR GEBZE BELEDiYESi 2010-2014 STRATEJiK PLANI GEBZE BELEDİYESİ Güzeller Mah. Bahar Cd. No:1-41400 GEBZE Tel: 0262 642 04 30 (13 41-11 22-11 38) Fax: 0262 643 45 51 Web:www.gebze.bel.tr Detaylı Gazetesi. Hızlı, Güvenli, Çevreci ve Sürdürülebilir Taşımacılık. www.tasimadunyasi.com
1_Layout 1 11/28/14 9:40 PM Page 1 Kış lastiği takılmasıyla ilgili zorunluluk ve yaptırımlar 1 Aralık 2014 itibariyle yürürlüğe girmiş bulunuyor. Yaptırımlarla karşılaşmamak ve taşıma güvenliği açılarından Detaylı editör MERHABA İçindekiler Balıkesir Hekim Dergisi
1 editör Sahibi Balıkesir Tabip Odası Adına Uz.Dr. Şahin CILIZ Sorumlu Yazı İşleri Müdürü Dr. Necdet UÇAN MERHABA Şiddet, uygulayıcısı tarafından bilinçli olarak karşıdaki kişiye ya da kişilere, kurum Detaylı YAYIN NO DPT: 2741 TÜRKİYE DE YAŞLILARIN DURUMU VE YAŞLANMA ULUSAL EYLEM PLANI
YAYIN NO DPT: 2741 TÜRKİYE DE YAŞLILARIN DURUMU VE YAŞLANMA ULUSAL EYLEM PLANI SOSYAL SEKTÖRLER VE KOORDİNASYON GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2007 ISBN 978 975 19-4115 - 5 (basılı nüsha) Bu Çalışma Devlet Planlama Teşkilatının Detaylı TÜRKİYE DE ENGELLİ GERÇEĞİ. Mustafa Öztürk
30 TÜRKİYE DE ENGELLİ GERÇEĞİ Mustafa Öztürk MÜSİAD Cep Kitapları: 30 ISBN 978-605-4383-07-8 Kitap Editörü ABDULLAH SERENLİ Yayına Hazırlık YAVUZ TÜRK Kapak Tasarım MEVLÜT EREN Mizanpaj ORHAN TATLICI Baskı Detaylı ÇALIŞMA ORTAMI MART 1992 - SAYI: 1 İŞÇİ SAĞLIĞI İŞ GÜVENLİĞİ ERGONOMİ İŞ HİJYENİ ÇEVRE VERİMLİLİK İŞ HUKUKU SOSYAL POLİTİKA
ÇALIŞMA ORTAMI İŞÇİ SAĞLIĞI İŞ GÜVENLİĞİ ERGONOMİ İŞ HİJYENİ ÇEVRE VERİMLİLİK İŞ HUKUKU SOSYAL POLİTİKA MART 1992 - SAYI: 1 Fişek Özel Sağlık Hizmetleri ve Araştırma Enstitüsü Yayını' İki ayda bir çıkar Detaylı 2016 © DocPlayer.biz.tr Gizlilik Politikası | Hizmet koşulları | Geri bildirim