Dünyadaki enerji savaşları
Artan nüfus oranı ve daha konforlu bir yaşam isteği enerji krizlerine yol açarken, enerji savaşları daha siyasi bir konu olarak karşımıza çıkmaktadır. Süper güç diye tabir edilen devletler ve terör grupları enerji odaklı bir strateji izlemektedir. Bundan dolayı yaşanan uluslararası siyasi krizlerin ve çatışmaların temel sebeplerine baktığımızda enerji faktörünün olduğu göze çarpmaktadır.
07/10/2019 11:54 Güncelleme: 07/10/2019 13:42
Sömürgeciliğin doğuşundan itibaren günümüze kadar süregelen bir güç savaşı vardır. Bu güç savaşı özellikle zengin enerji kaynaklarına sahip toprakların paylaşımı konusunda yaşanmaktadır. Gerek süper güç devletler, gerekse terör grupları, enerji odaklı bir strateji izlemektedirler. Yaşanan çatışmaların, uluslararası siyasi krizlerin perde arkasına baktığımızda da enerji faktörü karşımıza çıkmaktadır. Öncelikle dünyada en çok kullanılan enerji kaynakları ve bu kaynakların rezerv miktarları hakkında istatistiksel bilgilere başvurmak faydalı olacaktır.
Enerji kaynakları genelde yenilenebilir ve tükenebilir olmak üzere iki grup altında toplanırlar. Yenilenebilir enerji, pratik olarak sınırsız varsayılır. Sürekli ve tekrar tekrar kullanılabilir. Mesela güneş, rüzgâr, hidroelektrik gibi.
Tükenebilir enerji kullanıldığında ise kısa zaman aralığında yeniden oluşmaz. Bunlar petrol, doğal gaz, kömür gibi milyonlarca yıllık bitki ve hayvan fosillerinden elde edilen yakıtlardır. Enerji üretiminde de öncelikli olarak bu kaynaklar kullanılır. En çok kullanılan kaynak petroldür. İkinci sırada kullanımı gittikçe azalan kömür yer almaktadır. Üçüncü sırada ise üretim ve tüketimi hızla artan doğalgaz bulunur. Günümüzde fosil yakıtların, yani petrol, doğalgaz ve kömürün kullanım oranı %87’dir. Güneş ve rüzgar enerjisi gibi yenilenebilir enerji kaynakları ise oldukça düşük seviyelerdedir.
Petrol ve doğalgaz rezervleri içinde en çok paya sahip ülkeler Ortadoğu ülkeleridir. Kömür rezervleri ise en fazla Avrupa&Avrasya ülkelerinde bulunmaktadır.
Bilindiği gibi petrol ve doğalgaz en önemli birincil enerji kaynaklarıdır. Petrol ve doğalgaz rezervlerinin dünya üzerindeki bölgesel dağılımı daha detaylı incelendiğinde, 2013 sonu verilerine göre petrol rezervlerinin dağılımında en büyük yüzdenin %48 ile Ortadoğu’da olduğu, Ortadoğu’yu %19 ile Orta-Güney Amerika izlediği görülecektir. Ülkeler bazında bakılacak olursa; ilk sırada 298.3 milyar varil ile Venezüela yer almaktadır. Onu, 265.9 milyar varil ile Suudi Arabistan ve 174.3 milyar varil ile Kanada izlemektedir.
Geçmişten günümüze enerji savaşları
Sanayi Devrimi, 18 yy. ikinci yarısında İngiltere’de başlayıp hızla Avrupa ve Amerika’ya yayılarak tüm dünyaya enerjinin, uygarlıkların devamı için vazgeçilmez bir unsur olduğunu göstermiştir. Güçlü bir devlet olmanın yolunun enerji sorununu çözmekten geçtiği düşüncesini oluşturmuştur. Geçerlilik kazanan bu düşünce ile eğer bir devlet enerji sorununu çözebiliyorsa, ekonomik anlamda belli bir gücü elde etmiş demektir. Ekonomik anlamda güçlü olan ülkeler de dünya siyasetine yön veren ülkeler olacaktır.
2.Dünya Savaşı’ndan sonra ise enerjinin önemini iyice kavrayan Avrupalı devletler birlikte hareket etmeye başlamışlardır. 1951’de Avrupa Birliği’nin de temellerini oluşturan Paris Antlaşması yapımıştır. Schuman Deklarasyonunun bir sonucu olarak 6 üye ülke ile Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu kurulmuştur. Bu üye ülkeler Belçika, Federal Almanya, Lüksemburg, Fransa, İtalya ve Hollanda olmuştur. Böylece, savaşın ham maddeleri olan kömür ve çelik, Avrupa’nın birleşmeye başlamasının aracı olmuştur.
Afrika kıtası bilindiği gibi, zengin yeraltı kaynaklarına sahiptir. Aynı zamanda halkının yüksek refah seviyesinde yaşayabileceği bir potansiyeli vardır. Ancak sömürüldüğü için, kıtanın sahip olduğu doğal kaynaklar bölge halkı tarafından kullanılamamıştır. Bu yüzden Afrika ülkeleri sanayileşmeyi başaramamıştır. Çoğu Afrika ülkesinin sınırları, sömürgeci devletler tarafından masa başında cetvelle çizilmiştir. Bu durum, Afrika’da yıllarca süren iç çatışmalara ve sınır savaşlarına sebep olmuştur. Bu da Afrika’daki açlığı ve yoksulluğu artırmıştır. Dünya Gıda Örgütü’nün açıklamasına göre, Afrika’da 38 milyon insan açlık tehlikesiyle karşı karşıya bulunmaktadır. Ekonomisi gelişemeyen Afrika’da sağlık sektörüne de yeterince yatırım yapılamamış, bölgede başta AIDS olmak üzere, salgın hastalıklar son derece yaygın hale gelmiştir. 2002 yılında sadece AIDS sebebiyle 499 bin insan hayatını kaybetmiştir. Birleşmiş Milletler, 20 yıl içerisinde 8 milyon Afrikalının daha AIDS nedeniyle hayatını kaybedeceğinin tahmin edildiğini açıklamıştır. Afrika, su kaynakları açısından da fakir olmamasına rağmen, kıtada çok ciddi bir su sorunu vardır. Sahra Çölü’nün derinliklerinde dünyanın en geniş ve kullanıma uygun su yataklarından biri bulunmaktadır. Ancak yine ekonomik yetersizlikler bu suyun yüzeye çıkarılmasına engel olmaktadır. İnsanlar temiz içme suyundan yoksun yaşamakta, bu da başta dizanteri olmak üzere birçok hastalığın yayılmasına sebep olmaktadır. Her sene on binlerce Afrikalı bu hastalıklar sonucu hayatını kaybetmektedir. Birer Afrika ülkesi olan Angola, Nijerya ve Sierra Leone’de durum şöyledir:
Angola, Nijerya’dan sonra Afrika kıtasının 2. büyük petrol ihracatçısıdır. Ancak halkın %37’si yoksulluk sınırında ve günlük 1,75 dolarla yaşamaya çalışmaktadırlar. Halkın sadece %30’u sağlık hizmetlerinden faydalanabilmektedir. Temiz suya ulaşabilenlerin oranı ise %42 ile sınırlıdır.
Enerji savaşlarının nedenleri neler?
ABD’deki büyük petrol şirketleri, üretilen petrol seviyesini koruyabilmek için geçtiğimiz 10 sene içerisinde 260 milyar dolar harcamıştır. Bu miktar, askeri harekâtlara, atılan füzelere, bombalara harcanandan çok çok daha azdır. Avrupa ülkeleri içinse durum biraz farklıdır. Çoğu Avrupa ülkesinde petrol olmadığı için aynı bencil tutumla bu enerji savaşı içinde yer alarak sömürgeci mantıktan başka bir seçenek görmemektedirler. Halbuki petrol rezervleri ne kadar zengin olursa olsun, bir gün tükenecektir. Petrol uğruna bu topraklara bu kadar acı getirmenin hiç bir anlamı yoktur. Dışa bağımlı olup, her ülkeler arası krizde enerji sıkıntısı yaşamak istemiyorlarsa, kendi kaynaklarını yaratmalıdırlar. Yenilenebilir enerji kaynaklarının önemi bu noktada daha iyi anlaşılmaktadır. Petrol savaşına giden bütçeyi, yenilenebilir enerji teknolojilerini geliştirmek için harcayabilirler. Güneşten sağladığı enerji 20 nükleer santralin gücüne eşdeğer olan Almanya bu konuda öncü durumdadır.
Bu gerçekler ortadayken Müslüman ülke topraklarını sömürmeyi tek çözüm göstermek, hiç insani ve samimi değildir. Bu noktada, Batılı halkları Müslüman halklardan üstün gören zihniyetin değişmesi gerekmektedir. Sömürgeci mantığın temellerini atan Darwinist telkinlerin yıkılması son derece hayati önem arz etmektedir. Hangi ırktan olursa olsun tüm insanların sahip olduğu haklar eşittir. Hiçbir ırk, diğer bir ırkın haklarını sömürme yetkisine sahip değildir. Güçlü olma, üstün olma, zayıf olanları ezme mantığı Darwinizm’in hezeyanlarıdır. Adil paylaşım dururken bencillik dürtüsüyle yalnızca kendilerini düşünme mantığı da böyledir. İnsanları ruhsuzluğa, sevgisizliğe, duyarsızlığa sürükleyen bu akıma karşı eğitim şarttır. Batı dünyasının sömürü mantığıyla değil, şefkat ruhuyla hareket etmesi gerekir.