﻿ Çağdaş Sanata Varış 23 | Art Nouveau - Füsun Kavrakoğlu
Bu defa başkent Brüksel.
Tarihsel üslupların ve akademizmin egemenliğine başkaldırı. Klasisizm’in reddi.
Çağdaş, genç, özgür gibi sıfatlarla nitelenen Art Nouveau dendiğinde ilk akla gelen pastel renkler, gonca halinde çiçekler, sarmaşık filizlerini anımsatır kıvrımlı büklümlü çizgilerle bezeli duvar kağıdı, tavus kuşu tüylerinin renklerini aydınlatan bir abajur, uzun saçları, elbisesinin rüzgarda uçuşan tüllerine karışmışbir dansçı heykeli, birbiri içine dolanan melodi cümleleri ile bir Debussy prelüdü, bitkisel motiflerle bezeli bir apartman cephesi, kuğu, tavus kuşu, kanatlı su böcekleri, eğrisel çizgilere dönüşebilen bitkiler, sazlıklar, sarmaşıklar,nilüferler, güller, masalsı hayvan ve bitkilerdir.
Sanayileşmenin el sanatlarını değersizleştirmesine isyan. Yalnız insan elinin maddeye can verebileceği ve sanatçının el emeği ile mutlu olabileceğini savundular.
El sanatlarına dayalı bir sanat akımı.
“Herkes için sanat/Her şeyde sanat” sloganı ile akım hem yaygınlık hem de demokratik bir içerik kazandı.
Yaratıcı süreçte tam anlamıyla özgürlük, fantastik öğeleri de kullanma.
Yaygın, hem Avrupa’yı hem Amerika’yı etkileyen demokratik bir hareket.
Etkilendikleri kaynaklar: Japon baskıları, Ön Rafaelciler 1848, Arts & Crafts Hareketi 1886, Fransız Sembolistleri, Gaugin, Toulouse-Lautrec.
Akımın ülkelere göre aldığı isimler: Secession, Stile Liberty, Jugendstil, Modern Style, Yeni Sanat, 1900 Sanatı, Fin de Siecle Style, Stile Floreale, Yellow Book Style.
Barok stil benzeri dekoratif bezeme ve süslemeler sebebiyle Floral Style (Doğal Stil), Style Coup De Fouet (Kamçı Vuruşu Stili) ve Style Anguille (Yılanbalığı Stili) olarak da anılmıştır.
Art Nouveau’nun el sanatlarını yayma ilkesi endüstriyel tasarım ilkesini oluşturmuştur.
Akım, güzelliğin, zerafetin, özgürlüğün ve demokratik paylaşımın simgesi olmuştur.
Hem fonksiyonel hem de süsleme olarak demirin yapı malzemesi olarak kullanılması. Demirin yapı malzemesi olarak kullanılması mimari için önemli bir devrim hareketi olmuştur. Demir; metro girişlerinde, yapıların değişik bölümlerinde, günlük yaşam araç ve objelerinde hem fonksiyonel hem de süs olarak değerlendirilmiştir.
Mimaride yeni gereçler. Yapı elemanlarının da artistik bir değeri olabileceğini savundular.
Aydınlatmanın önem kazanmasıyla mimari planlarda değişiklik oldu. Art Nouveau’nun karakteristiklerinden birisi de camın yoğun kullanımı, bunun bir sonucu olarak ışık ve aydınlatma çözümleridir. Aydınlatmanın önem kazanmasıyla cam pencerelerle aydınlatılan merdiven ya da hollerin merkez olarak yerleştirildigi yeni bir plan düzenine gidilmiştir.
Yeni süs motifleri, dekoratif unsurlar.
Alev biçimi ana motif.
Yeni Çağ’ın özgür bireyi için genç ve yaşamın her alanını kucaklayan bir sanat yaratmak için bütün sanat dallarının bir arada kullanılmasını öneriyorlar (mimari, heykel, seramik, cam, dekorasyon, çini, duvar kağıdı, duvar halıcılığı, mücevher tasarımı, mobilyacılık…).
Kıvrık, yılankavi çizgiler, arabeskler.
Asimetrik düzenli kompozisyonun benimsenmesinde en çok Japon sanatının etkisi olduğu varsayılır. İki boyutlu Japon resmi, grafiği ve yazısı, Art Nouveau tasarımcılarının en sevdikleri esin kaynağı olmuştu.
Derinliksiz, satıhta büyük lekeler.
Resimde sis ve loşluğu, parlak gün ışığına yeğlediler.
1860’larda başlayan poster yapımı, Art Nouveau döneminde sanatsal katkı açısından altın devrini yaşadı. Baskı, afiş önem kazandı, etkin bir sanat dalı oldu(Bonnard, Lautrec, Moucha).
Kitap ve posteri duvar kağıtları, kumaş desenleri ve mücevher tasarımı izledi.
Thonet koltuk, Tiffany lamba, Liberty kumaş desenleri akımın simgelerinden.
Sembolizm ile uyum içinde, birbirine koşut olarak gelişmiş iki üsluptur.
Bitki örtüsü gözde bir temadır. İnsan biçimi ile çiçek motifi birleştirmesi çok sık kullanılmıştır.
Kadın yüzünü kışkırtıcı olarak stilize ederler.
Akımın önde gelen bazı sanatçıları: Aubrey Beardsley (1872-1898), İngiliz, yazar ve illüstratör; Gustav Klimt (1862-1918), Avusturyalı, sembolist ve Viyana Secession ekolünden ressam; Emile Gallé (1846-1904), Fransız Art Nouveau’sunun önemli sanatçılarından, cam üstadı; yine dönemin önemli cam eserlerini veren René Lalique (1860-1945), Auguste Daum (1853-1909), Antonin Daum (1864-1930); Victor Horta (1861-1947), Belçikalı mimar; Henri van de Velde (1863-1957), Belçikalı mimar, ressam ve tasarımcı; Josef Hoffmann (1870-1956), Avusturyalı mimar ve tasarımcı; Alfons Mucha (1860-1939) Çek ressam ve grafik sanatçısı; adı hem Neo Empresyonistler arasında hem de Art Nouveau sanatçıları arasında sayılan Henri de Toulouse-Lautrec (1864-1901); yine bazen Art Nouveau dönemi mimarlarından, bazen Sürrealist sayılan, bazen Gotik, Fas etkili dönemlerinden sonra kendi dışa vurumcu stilini yarattığı söylenen Antoni Gaudi (1852-1926).
Zamanla yeni kuşak tasarımcılar kaliteyi aynı düzeyde sürdüremediler. Abartılmış bir bezemecilik, sıradan bir doğa taklitçiliği Art Nouveau’nun yozlaşmasına yol açtı. 1910’larda iyice gözden düşmüş bir akımdı. Ancak 1960’lardan sonra yeniden değerlendirildi.
Aubrey Beardsley, Edgar Allen Poe’nun kısa öyküleri için yaptığı illüstrasyonlardan, 1894-5.
Çizimlerini genellikle siyah mürekkep ile yapıyordu. Dekadan ve groteski vurgulayan çizimlerinin yanı sıra erotik çizimleri de vardır.
Gustav Klimt, Öpücük, 1907-8. Klimt’in en gözde tablolarından. Sanatçı bu tablonun çeşitlemelerini de yapmıştır.
İşin dedikodu kısmına bakarsak, Klimt’in 14 gayrımeşru çocuğu olduğu, dördünün mirastan yararlanabildiği söylenir.
Emile Gallé (1846-1904), bilimsel arayışların sonuçlarını önemsemiş, özellikle okyanus araştırmalarını yakından izlemişti. Yeryüzünün derinliklerinden sökün eden canlıların formları ve renkleri yapıtları için esin kaynağıydı. Günümüzde de Gallé imzası, borsada süreklilik ve güven anlamını taşıyor.
Victor Horta, Tassel Evi, 1893.
Bu bina, ilk Art Nouveau bina olarak kabul edilmektedir. Horta’ya, çalışmalarından ötürü Baron ünvanı verilmiştir. Eserlerinden dört tanesi UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne alınmıştır: Hotel Tassel, Hotel Solvay (1895-1900), Hotel van Eetvelde (1895-1898), günümüzde müze olan Horta Evi ve atelyesi (1898). Horta, yaptığı binaları her şeyi ile tasarlayan ilk mimarlardandı. Ayrıca, merkezi ısıtma, elektrikle aydınlatma gibi ileri teknikleri de binalarında kullanıyordu. Victor Horta, Birinci Dünya Savaşı sonrasında modası geçen Art Nouveau motifleri yerine daha geometrik ve kübik elemanlar kullanmaya, Art Deco’yu haber vermeye başladı.
Henri van de Velde, Weimar’daki binası. Weimar’da, Bauhaus’un öncüsü olan sanat okulunu kurdu. İkinci Dünya Savaşı çıkınca Weimar’dan ayrılmak zorunda kaldı, yerine Walter Gropius’u önerdi. Mobilya tasarımları da yapmıştı.
Josef Hoffmann önce Gustav Klimt ve Koloman Moser ile Viyana’da Art Nouveau ekolünü başlattı, daha sonra gruptan ayrılarak kurduğu Wiener Werkstatte adlı uygulamalı sanatlar atelyesinde metal, ahşap, deri eşyalar, mine işi, mücevherat, kartpostal, seramik ve kitap cildi için tasarımlar geliştirildi.
Charles Rennie Mackintosh (CRM), Hayal Ülkesinde, sulu boya,1897.
The House for an Art Lover, Bellahouston Parkı, Glasgow.
CRM’un 1901 yılında çizdiği skeçlerden yola çıkarak 1996’da yapımı tamamlanan ev ve bahçesi.
CRM’un tasarladığı çay evlerinden biri. Willow Rooms, 1903, Glasgow.
Öncelikli bu faydalı ve geniş perspektif içerisinde ele alınmış bilgiler için çok teşekkür ederim. Ben bitirme projemi Art nouveau ve japon kültürü arasındski ilişkiyi yansıtacağım tasarımları konu olarak belirlemiş moda tasarım öğrencisiyim. Bu konu ile alakalı arşivleriniz varsa, (ve bununla birlikte kaynak önerileriniz )yardımcı olursanız çok memnun olurum.
15 Kasım 2016 at 08:31
Merhaba ilginiz için çok teşekkür ederiz. http://fusunkavrakoglu.com/cagdas-sanata-varis-1-yararlanilan-kaynaklar/ ilgili linkte Çağdaş Sanata Varış Dosyamızın kaynaklarına ulaşmanız mümkündür.
6 Kasım 2016 at 20:29
Ben Çukurova Ün,vers,tesi Güzel Sanatlar Fakültesi Tekstil ve Moda tasarım bölümünde öğrenim görmekte olan son sınıf öğrencisiyim. Bitirme tezimin konusu olarak Art Nouveau sanat akımını ve tasarım olarak da baskı tasarım alanında kimono yapmayı planlıyorum. Görseller ile desteklenmiş , Art Nouveau ile japon kültürü arasındaki ilişkiyi açık bir şekilde göz önüne seren bir tez oluşturmak istiyorum. Bana kaynak noktasında yardımcı olmanızı istiyorum. Bununla birlikte Art Nouveau hakkında derlemiş olduğunuz verimli bilgiler için çok teşekkür ederim.
15 Kasım 2016 at 08:30