YEREL SEÇİMLERE YENİ BİR GÖLGE: KIRMIZI PLAKA
BASIN AÇIKLAMASI, 4 Aralık 2013
Yüksek Seçim Kurulu (YSK), kamuda görev yapanlardan 30 Mart 2014 genel yerel seçimlerinde aday olmak isteyenlerin 1 Aralık 2013 günü saat 17.00’ye kadar görevlerinden istifa etmeleri gerektiğini açıkladı. Gazetelerde, AKP bakanlarından belediye başkanlığına aday olacakların 1 Kasım 2013’e kadar istifa edecekleri yazıldı; bakanlardan böyle bir adım atan olmadı. Başbakan Yardımcısı Bozdağ, "Sayın bakanların görevlerinden istifa etmeleri yasal olarak zorunlu değil. Ancak seçim kampanyasının yürütülmesi bakımından, başka çalışmalar bakımından farklı değerlendirmeler olur mu? Bunu da zaman içinde göreceğiz" dedi. Kasım ayı sonunda AKP’nin Genel Başkan Yardımcılarından Şentop, belediye başkanlığına aday olacak bakanların istifası gerekir görüşünü ‘cehalet örneği’ olarak nitelendirdi. Bu keskin görüşü, YSK Başkanı’nın ‘bakanların istifasına gerek olmadığı yönünde ilke kararı aldık’ açıklaması üzerine dile getirdi. Nihayet Hükümet Sözcüsü Arınç, “başbakanımız aday olacak bakanların istifasını uygun görüyor” dedi. Bugün itibariyle iktidar partisi, halihazırda bakan olarak görev yapan bazı kişilerin belediye başkanlıklarına aday gösterileceğini duyurmuş bulunuyor. Ancak adı geçen kişiler, görevlerinden istifa etmediler. YSK ise, YSK Başkanı’nın ‘oybirliğiyle ilke kararı aldık’ dediği kararı resmi olarak yayımlamadı.
Bağımsızlığı nedeniyle seçimlerin temel güvencesi olarak görülen YSK’nın, Hükümet yetkililerinin gelgitlerinden etkilendiği görülmekte, böyle önemli bir konu tek kişinin kararına bırakılmış bulunmaktadır.
YSK, 514 sayılı kararında, “.. demokratik toplum düzeni gereklerine uygun bir seçimin yapılabilmesi, adayların eşit bir biçimde yarışmalarına olanak sağlayan bir ortamın oluşturulması koşuluna bağlıdır…..” demektedir. Aday olmak isteyen köy korucularıyla geçici köy korucularının ve bağımsız tarımsal üretici birliklerindeki yönetim ve denetim kurulu üyelerinin dahi istifasını gerekli gören YSK’nın, devlet tüzelkişiliğinin icra organı olan bakanlar için böyle bir gereklilik görmemesi açıklanmaya muhtaç bir durumdur. Bakan’ların, bakanlık görevi sürerken belediye başkanlığına aday olmaları, aşağıdaki nedenlerle kabul edilemez. 1. Bakan, devlet tüzelkişiliğinin temsilcisidir. Belediye başkanı ise yerel (belediye) tüzelkişiliğin temsilcisidir. Devlet tüzelkişiliği, yerel tüzelkişiler üzerinde vesayet denetimi yetkisine sahiptir. Vesayet denetimi yetkisi taşıyan bir makamın, bu denetime konu olan idarenin icra organının yerine geçmek için yarışa girmesi, hem hukuka hem bilime aykırıdır. Bu özellik, bakan makamında olanların milletvekili adaylığında görevlerinden istifa etmeleri gerekmezken, belediye başkanlığı adaylıkları söz konusu olunca neden istifa etmek zorunda olduklarını açıklar. 2. ‘Milletvekillerinin istifası gerekmediğine ve bakan da milletvekili olduğuna göre istifaları gerekmez’ savı talihsizdir. Birincisi, milletvekili meclis üyesidir; icra görevi yapmaz. Oysa bakan icracıdır; bu iki sıfat birbirine özdeş tutulamaz. Nitekim YSK kararlarında da meclis tipi organlarda görev yapanların değil, yürütme organlarında görev yapanların istifasının gerekli görüldüğü yönünde çok sayıda örnek vardır.
3. Bakan, Hükümet üyesi olarak siyasi görevlidir. Aynı zamanda bakanlığın Ankara merkeziyle tüm ülkeye iller ve ilçeler temelinde yayılmış olan taşra örgütünün başı olarak en üst idari amiridir. Yetkilerini, atanmış kamu görevlisinden fazla olarak, bakanlığa özgü ayrı bir tüzelkişilikle değil devlet tüzelkişiliği korumasıyla kullanır. Bu yetkiler, ülkenin 81 ilinde kullanılan merkezi bütçe, personel ve yaptırım gücü toplamıdır. Böyle bir gücü bir ilde belediye başkanlığı için kullanması durumunda, ‘eşit yarış ortamı’nın hiçbir biçimde sağlanamayacağı yeterince açıktır.
4. Genel seçimlerde Adalet, İçişleri, Ulaştırma bakanları, kişisel nedenlerle değil, yetkilerinin özellikleri nedeniyle görevden alınır. Yerlerine ‘tarafsız/partisiz geçici bakan’ görevlendirmesi yapılır. Şimdi ise, devlet gücü kullanan bakan’ların, bu üç bakanlık dahil ve doğrudan kişi olarak kendilerinin seçim yarışında yer almaları söz konusudur. Bu durumda, ya genel seçimlerdeki uygulama ya da şimdiki durum yanlıştır.
5. DSP’li bakan Sayın Zekeriya TEMİZEL, 18 Nisan 1999 seçimlerine İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı adayı olarak girmek için, yürütmekte olduğu bakanlık görevinden istifayla ayrılmıştır. Eğer bir devlet ciddiyetimiz varsa, bu ilk uygulamanın dikkate alınması gerekir. Genel idare aktörlerinin, bu yetkiler ellerindeyken yerel idare seçim yarışında yer almaları, demokratik siyaset – yönetim gerçeğinin doğasına aykırıdır. Böyle bir uygulama ne siyaset - yönetim kuramları, ne hukuk öğretisi, ne de parlamenter - yerel demokratik sistem uygulamalarının gereklerine uygundur. Demokratik siyasal sistemin kuralsızlık ve keyfiyetle çökertilmesini önlemek, yetkili kişi ve kurumların tarihsel önem taşıyan görev ve sorumluluğudur. Kamuoyuna saygıyla duyurulur. Gönderen
SONER YALÇIN NE DİYOR? Gül+Gülen+CHP!