Lozan Antlaşması - Beyaz Tarih
Tarih : 24 Temmuz 1923
Önem : Milli Mücadele sonrasında imzalanan ve bugünkü Türkiye sınırlarını belirlendiği antlaşma
Bağımsız yeni bir Türk devleti kurulduğunun, başta I. Dünya Savaşı’nın galipleri olmak üzere başlıca dünya devletlerince onaylandığını gösteren Lozan Antlaşması İsviçre’nin Lozan şehrinde yapılan görüşmeler sonucunda imzalandığı için bu şehrin adını taşıdı. Sadrazam Ahmed Tevfik Paşa, Ankara’daki Büyük Millet Meclisi başkanlığına gönderdiği telgrafta devlet ve milletin başına daha büyük zararlar gelmemesi için birlikte hareket edilmesi gerektiğini belirtti ve kendilerinin gönderecekleri temsilci dışında Ankara’nın da temsilci seçmesini istedi. Bu önerinin kabulü, müttefiklerin körüklemeye çalıştığı İstanbul-Ankara ikiliğini peşinen kabul etme anlamına geleceğinden Büyük Millet Meclisi’nin toplantısında tepkilere yol açtı. Osmanlı Devleti’nin sona erdiğinin karar altına alınması teklifinin ardından kabul edilen kanunla saltanatla halifelik birbirinden ayrıldı ve saltanatın kaldırıldığı duyuruldu. Görüşmelerde İsmet İnönü, bütün medenî milletler gibi hürriyet ve istiklâl istediklerini belirterek gözetilmesi gereken temel ilkeyi vurguladı. Müttefikler konferansı istedikleri gibi yönlendirmek amacıyla bazı esaslar belirlediler. Bütün bunlar müzakerelerin sert geçeceğinin göstergesiydi.
Kurtuluş Savaşı’nın siyasî hedeflerini gösteren Mîsâk-ı Millî hükümlerinin günün şartları içinde büyük oranda gerçekleştirildiğini kanıtlayan Lozan Antlaşması’nın imzalandığı konferansa Türkler galip olarak geldi. İlk görüşmelerde Adalar, Musul ve kapitülasyonlarla Yunanistan’dan istenen savaş tazminatı konularında anlaşmaya varılamadı. Tazminat meselesi, Yunanistan’ın Karaağaç İstasyonu’nu Türkiye’ye bırakmasıyla çözüme bağlandı. Bütün çabalara rağmen Türk-Irak sınırının nerelerden geçeceği hususunda İngiltere ile bir uyuşma sağlanamadı. Boğazlar’da barış ve savaş dönemlerinde denizden ve havadan serbest geçiş esası kabul edildi. Kapitülasyonlar kaldırıldı. Türkiye’de yaşayan, Müslüman olmayan azınlıklara bazı haklar tanındı. “Türkler’i Avrupa’dan çıkarmak” şeklinde özetlenebilecek olan yüzyıllık Avrupa siyaseti Lozan’da sona ermiş oldu. Lozan Antlaşması I. Dünya Savaşı sonunda dayatılmış bir antlaşmayı (Sevr) yeniden müzakereye açarak bundan başarıyla çıkılmasını sağlayan ve bağımsız bir devletin doğuşuna zemin hazırlayan çok büyük bir kazanımdı. Türkiye Büyük Millet Meclisi barışa kavuşmayı ve genel olarak antlaşmayı olumlu karşıladı.
Turan, Şerafettin, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 27, 2003
Hz. İsa’nın Hz. Muhammed’den üstün olduğu fikrini ileri sürüp yaymaya çalışan kişi olarak tanınan Molla Kabız kaynaklarda “Kābız-ı Acem, Kābız-ı Acemî, Kābız-ı Mülhid, Kābız-ı Fâsid” gibi lakaplarla anılır. Molla Kabız İran kökenlidir ancak Anadolu’ya ne zaman geldiği bilinmemektedir. Osmanlı vekāyi‘nâmelerinde Kābız’la ilgili bütün bilgiler, onun iddiaları sebebiyle Dîvân-ı Hümâyun’da yargılanması ve idam edilmesinden ibarettir. Molla Kabız, Hz. Îsâ’nın Hz. Muhammed ile ilgili iddialar ileri sürdü, Bu görüşlerini halk içinde dillendirmesi ve toplum içinde kafa karışıklığı yaratması dolayısıyla Dîvân-ı Hümâyun’a sevk edildi. Vezîriâzam İbrâhim Paşa, meseleyi çözmeleri için Rumeli kazaskeri Fenârîzâde Muhyiddin Çelebi ile Anadolu Kazaskeri Kādirî Çelebi’yi görevlendirdi. Kābız kazaskerlere âyet ve hadisler çerçevesinde iddiasını tekrarlamış, fakat kazaskerler bu iddiaları tatminkâr bir şekilde cevaplandıramadı. Aksine öfkelenerek onu tehdit ettiler. Bunun üzerine vezîriâzam ilmî yetersizlikleri yüzünden kazaskerleri şiddetle eleştirdi ve bağırıp çağırmanın âcizlik alâmeti sayıldığını, ilim ehline yakışanın delillerle meseleyi çözmek olduğunu söyledi. Ardından Kābız hüküm verilmeksizin hapse konuldu.
Gaius Plinius Secundus(Yaşlı Pliny)
Antik dönemin önemli isimlerinden yazar ve filozof olan Yaşlı Pliny lakaplı, Gaius Plinius Secundus yazdığı birçok konuyu içeren 37 ciltlik ansiklopedisiyle bilinmektedir. İnsanlık tarihinin bilinen ilk ansiklopedisi olan bu eserler bütünü Yaşlı Pliny’e tarihte edindiği şöhretini sağladı. Aynı zamanda Romalı bir asker olan Pliny asiller sınıfının bir üyesi olarak dünyaya geldi. Alman kabileleri ve Britonlara karşı verilen savaşlar sırasında Roma lejyonlarında yer aldı. Roma’ya döndükten sonra bugün kaybolmuş olan bir savaş tarihini yazdı. İlerleyen dönemlerde Roma İmparatoru Vespasian’ın temsilcisi olarak seçildi. Doyumsuz bir merakla günümüz Fransa ve İspanya’sının bulunduğu coğrafyayı dolaştı. Ziyaret ettiği her yerde, şaraphanelerde, altın madenlerinde, dağlarda vd. not aldı.