Download "Vergi İdaresindeki Değişimler (1.Bölüm) Pazar, 22 Ocak 2012"
1 Vergi İdaresindeki Değişimler (1.Bölüm) Pazar, 22 Ocak 2012 Vergi İdaresindeki Değişimler (1.Bölüm) Vergi İdaresindeki Değişimin Farkında mısınız? Türkiyede pek çok kurumda gerçekleşen değişimler özellikle son yıllarda dikkat çekici. Ancak Maliye Bakanlığındaki değişim inanılmaz bir şekilde hızlı ve planlı yürüyor. Çok ileriye gitmeden ben iki bölüm halinde bu yıl yapılan ve yapılacak değişiklikleri anlatacağım. Bu yazımızda Ocak Haziran aylarındaki değişimleri gelecek haftada önümüzdeki altı ayda yapılacak değişiklikler ile maliyedeki değişimi sizlerle paylaşacağım& Bu sene gerçekleşen değişiklikleri anlatmaya, bana göre Cumhuriyet tarihi boyunca yapılan en köklü değişim olan Maliye Bakanlığında yapılan değişimlerle başlamak isterim. Bildiğiniz gibi hesap uzmanı, vergi denetmeni, maliye müfettişi ve gelirler kontrolörü unvanları kaldırıldı. Yerine tüm çalışanların ortak olarak kullanacağı vergi müfettişi unvanı getirildi. Vergi incelemelerinin tek elden yapılması, uzmanlaşmanın sağlanarak daha etkin politikalar geliştirilmesi için özel bir başkanlık kuruldu. Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı, doğrudan bakana bağlı olarak başkan, başkan yardımcıları, grup başkanları ve vergi müfettişlerinden oluşacak. Kurula verilen görevlerin yerine getirilmesinde, uzmanlaşma ve iş bölümünün sağlanması amacıyla uygun görülen yerlerde başkanlığa bağlı olmak üzere grup başkanlıkları kurulabilecek. Kurulması planlanan grup başkanlıkları; Küçük ve Orta Ölçekli Mükellefler Grup Başkanlığı, Büyü Mükellefler Grup Başkanlığı, Organize Vergi Kaçakçılığı ile Mücadele Grup Başkanlığı ve Örtülü Sermaye, Transfer Fiyatlandırması ve Yurtdışı Kazançlar Grup Başkanlığı olarak belirlenmiş. Bu başkanlıklar ihtiyaca göre birden fazla sayıda kurulabilecek. Kurulan başkanlıklarda görev alanlar yer değişikliğine tabi olacak. Maliyede Ocak Haziran 2011 döneminde gerçekleştirilen faaliyetleri sizlere kısa kısa özetlemek isterim yılında başlayan her mükellefe yaşam boyu tek vergi kimlik numarası uygulaması 2007 tarihinden itibaren gerçek kişi mükelleflerde; vergi kimlik numarası yerine T.C. kimlik numarasının kullanılması yöntemine dönüşmüştür. Bu amaçla, MERNİS sistemi aracılığıyla, tarihi itibariyle mevcut gerçek kişi mükellefin vergi kimlik numaraları T.C. kimlik numaraları ile eşleştirilmiştir. GİB internet sitesi üzerinden, motorlu taşıtlar vergisi, trafik idari para cezaları, geçiş ücreti ve idari para cezası ile Karayolu Taşıma Kanunu idari para cezalarını kredi kartı ile tahsilât yapan banka sayısı 12ye yükselmiştir. Diğer bankalarla da entegrasyon çalışmaları devam etmektedir. Bankaların mükelleflerin borç bilgilerini sorgulayarak tahsilât yapmasını ve yapılan tahsilâtların mükellef hesaplarına anında işlenmesini sağlayan e-tahsilât sistemi 24 banka ve PTT ile yürütülmeye başlanmıştır. Elektronik Fatura Uygulaması (e-fatura) uygulamasının geliştirilmesine yönelik yeni yazılımlar yapılmış uygulamaya alınmıştır. Mükelleflerin tutmak zorunda oldukları yevmiye defteri ve defteri kebirin elektronik ortamda oluşturulmasında kullanılacak format ve standartlarla ilgili teknik kılavuzlar ve uygulama yazılımı hazırlanmış olup konu ile ilgili tebliğ hazırlama çalışmaları devam etmektedir. E-Beyanname projesi kapsamında beyannameler ve ekleri 2004 tarihinden itibaren internet üzerinden alınmaktadır. Projeye 8 çeşit beyanname ile başlanılmış olup, Ocak 2011 tarihi itibariyle 35 çeşit beyanname
2 elektronik ortamda alınmaya başlanmıştır. Beyannamelere ilave olarak bilânço esasına tabi mükelleflerin 2010 yılı ve takip eden dönemler için Kesin Mizan bildirimleri de elektronik ortamda alınmaya başlanmıştır. Noterler veya noterlik görevini ifa ile mükellef olanların, tasdik ettikleri belgelere ve defterlere ilişkin bilgileri elektronik ortamda göndermeleri sağlanmıştır. Tütün ve Alkollü İçki Ürünleri İthal Eden Mükelleflerin, ithal ettiği ürünlere ait bandrol ve bandrollü ithal ürün bilgilerine ilişkin bildirimlerini İnternet Vergi Dairesinden verebilmeleri sağlanmıştır. Bilgi İşlem Faaliyetleri iletişim bağlantılarının sürekli, arızasız ve sorunsuz çalışması, otomasyon hizmetlerinin kesintisiz yürütülmesi amacıyla en son teknolojiye uygun telefon santrali ve iletişim yazılımları edinilmek suretiyle teknik bazda yardım masalarının birleştirilmesi gerçekleştirilmiştir. Vergi Dairesi Başkanlığı/Defterdarlık Otomasyon Projesi (DEFGEL) Uygulama Yazılımları sistemi ile Vergi Dairesi Başkanlığı ve Defterdarlık işlemlerinin bilgisayar otomasyon sistemiyle yapılmaya başlanmış, bu bağlamda 30 Vergi Dairesi Başkanlığı ile 52 Defterdarlık Gelir Müdürlüğünün evrak, tarhiyat öncesi ve sonrası uzlaşma, anlaşmalı matbaaların takibi, yaygın ve yoğun denetim tutanak işlemleri gibi uygulamaları otomasyon kapsamına alınmıştır. Takdir Komisyonu Otomasyonu; Daimi Takdir Komisyonu işlemleri ile komisyona bağlı vergi daireleri takdire sevk işlemlerinin entegre bir yapıda otomasyon ortamında yapılmasının sağlandığı proje 62 Daimi Takdir Komisyonu ve vergi dairesi/malmüdürlüğü bünyesinde kurulan geçici takdir komisyonlarında kullanılmaya başlanılmıştır. "Vergi Dairesi Başkanlığı/Defterdarlık Otomasyonu Projesi (DEFGEL)" sistemi içerisinde geliştirilen yazılımlar ile Vergi Dairesi Başkanlıkları/Defterdarlıklar tarafından sahte veya muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge (SMİYB) düzenleyen, kullanan veya haklarında olumsuz tespit bulunan mükelleflerin tespiti otomosyana başlanmıştır. NACE Faaliyet Kodları Çalışması; mükelleflerin faaliyetlerinin belirlenmesinde kullanılan meslek kodları, Avrupa Birliğine üye ülkelerin kullanmakta zorunlu olduğu Avrupa Topluluğunda Ekonomik Faaliyetlerin İstatistikî Sınıflamasına dönüştürülmesi sonucunda faaliyet kod sistemine geçilerek Avrupa İstatistik Kurumu sınıflandırmasına uyum sağlanmıştır. Özelge Sistemi işlemlerinin tümünün elektronik ortamda tamamlanması ve tüm Gelir İdaresi Teşkilatınca paylaşılabilir bir zemine taşınması sağlanmıştır. DEFGEL bünyesinde geliştirilen KDV İade İzleme Takip Sistemi (KODSIS) uygulaması devreye alınmıştır. 29 Vergi Dairesi Başkanlığı ve 52 Defterdarlıkta uygulama çalışmaktadır. Taşınır mal yönetimi sistemi ile kamu idarelerine ait taşınır malların otomasyon ortamında giriş, çıkış ve zimmet kayıtlarının yapılması kullanılacak defter, belge ve cetvellerin bilgisayar ortamında tutulması ve yönetimi sağlanmıştır. İnsan kaynakları uygulama yazılımları ile atama, nakil, sicil terfi, emeklilik ve benzeri özlük iş ve işlemleri otomasyon kapsamında yapılmaktadır sayılı Kanunu ihlal etmekten dolayı bazı meslek mensuplarına TURMOB Disiplin Kurulu tarafından verilen cezalar resmi gazetede yayınlandıktan sonra Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından bu meslek mensuplarının mesleklerini icra etmemeleri yönünde gerekli tedbirlerin alınmasına ilişkin olarak bilgi girişleri yapılmıştır. Meslek mensubu Mali müşavirlerin mükellefleri ile aralarında Elektronik Beyanname Aracılık ve Sorumluluk Sözleşmesinin bilgi girişlerinin elektronik ortamda internet vergi dairesine yapılması sağlanmıştır. Bu yolla müteselsil sorumluluk kurumu çalıştırılmaya başlanmıştır. İnteraktif Hizmetler Kısa Mesaj Bilgilendirme Servisi ile mevzuata ilişkin haberler sistem abonelerine otomatik olarak kısa mesaj bildirimi ile iletilmekte ve kullanıcılara motorlu taşıtlar vergisi miktarı hesaplama, motorlu taşıtlar vergisi borç sorgulama, trafik para cezası sorgulaması yapma imkânı sağlanmıştır. Maliye yeni uygulamaları ile Kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde elde edilmesi ve kullanılmasını, hesap verebilirliğin ve mali saydamlığın sağlanmasını amaçlamaktadır. Yapılan bu düzenlemeler ile kaynakların etkili, ekonomik ve verimli kullanılması yanında,
3 uluslararası standartlara uygun daha etkin bir kamu mali yönetim ve kontrol sistemi oluşturulmuştur. Bu kapsamda Mali idarenin bu güne kadarki yeniliklerinden bahsettik gelecek yazımızda ikinci altı aya ilişkin beklentileri, hedefleri ve yapılması planlanan faaliyetlerini sizler için kısaca özetleyeceğim. Vergi İdaresindeki Değişimler (2.Bölüm) Vergi İdaresindeki Değişimin Farkında mısınız? Bir önceki yazımdavergi İdaresindeki hızlı değişim sürecinden bahsetmiş, 2011 yılının ilk altı ayında yapılan değişiklikleri konu almıştım. Bu yazımda ise, Türkiyenin en hızlı değişen ve gelişen kurumu vergi idaresince Temmuz-Aralık 2011 ve bundan sonraki dönemlerde yürütülecek değişimler ve faaliyetler hakkında yazacağım& Elektronik Takip Artık Yoğunlaşacak; Bunun için Gelir İdaresinin kullandığı sahte belge risk analiz programı kullanılacak. Program, aylık dönemler itibarıyla faal mükelleflerin, vergisel anlamda taşıdıkları riski matematiksel olarak ortaya koyan ve detaylı risk analizlerine imkân sağlayan bir bilgisayar yazılımı. Programın en önemli özelliği, halen faal olan (cari) sahte belge düzenleyicilerini ortaya çıkarabilmesi ve bu konuda caydırıcılığı en üst düzeye getirebilmesi& Program, risk kriterleri adı verilen kuralları ihlal eden mükellefleri, belirli bir formül ile puanlıyor ve alınan puanları toplayarak her mükellefin toplam risk puanını hesaplıyor. Merkezi Risk Analizi ve Katmanlaştırma (MERAK) Projesi Merak kısa adı ile geliştirilen proje uygulamaya konularak, veri ambarından alınan veriler ile riskli mükelleflerin tespiti çalışmalarına başlandı. Bu çalışmalar da son aşamaya geldi. Vergi Kayıp ve Kaçakları Önlenecek Yüksek oranda vergilendirilen ürünler başta olmak üzere vergi kayıp ve kaçağını önlemeye yönelik denetimler artırılacaktır. Tahsilat Sistemi Oluşturulacak Vergi ve diğer mali yükümlülüklerin zamanında ödenmesini sağlamak amacıyla etkin bir tahsilât sistemi oluşturulacaktır. E-Haciz Projesi Geliyor E-Haciz Projesi yaygınlaşacak. Gelir İdaresi bu çerçevede vergi borcu bulunanların banka hesaplarından sonra gayrimenkul ve motorlu taşıtlarına da E-Haciz uygulamasının başlatılacak. Kurumlar Arası Çapraz Kontrol Başlıyor Kurumlar arası çapraz kontrol başlıyor; Başta vergi denetimi olmak üzere, denetimlerde etkinliğin kurumlar arası çapraz kontrolü de içerecek şekilde sağlanması amacıyla kamu idarelerinin uygulama kapasitesinin geliştirilmesine yönelik çalışmalara ağırlık verilerek, idarelerin beşeri ve teknolojik altyapısı iyileştirilecektir. Vergiye Gönüllü Uyumu Artırmak Amacına Yönelik Çalışmalar Vergiye Gönüllü Uyumu Artırmak Amacına Yönelik Çalışmalar içinde Mükellef Hizmetleri Merkezi, vergi ile ilgili konularda yüz yüze danışma hizmeti sunmaya hazırlanıyor Yoğun Bilgi Akışı Yoğun bilgi akışı başlıyor; Vergi Dairesi Uygulama Yazılımları (E-VDO) kapsamında diğer kurum ve kuruluşların otomasyon sistemleri arasında veri alışverişini sağlayacak uyumlaştırma çalışmaları devam ediyor. Bu çerçevede, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Muhasebat Genel Müdürlüğü, Sağlık Bakanlığı, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı, Yargıtay, Türkiye İhracatçılar Meclisi, BOTAŞ, Şeker Kurumu ve Bayındırlık İskân Bakanlığı başta olmak üzere çeşitli kurumlarla web servis hazırlandı. Web servis aracılığı ile
4 mükellef bilgileri ve borç bilgisi konularında bilgi paylaşımına gidilecek. Tahsilât Takibi Hızlanacak Daha Etkin Bir Tahsilât Yönetimi Kapsamındaki Çalışmalardan olan Mükelleflere ait tahakkuk ve tahsilât kayıtlarının bir arada görülmesini ve mükellefin hesap bakiyesinin güncel olarak izlenmesini sağlayacak Mükellef Cari Hesabına ilişkin ikincil mevzuat düzenleme ve sistem alt yapısının hazırlanmasına yönelik çalışmalara devam edilecektir. Tahsilât Etkinliği ve Mükelleflerin Gönüllü Uyumu Türkiye genelinde tahsilâtta etkinliği sağlamak ve mükelleflerin gönüllü uyumunu artırmak için. Borç takip sistemi kapsamında mevcut borç stokunun artmaması amacıyla cari döneme ait borçların, vergi türleri itibariyle takibi sağlanacaktır. Vadesi geçen vergi borçlarının bankalarca da tahsil edilmesi amacıyla bankalarla görüşmeler devam etmekte olup, konuya ilişkin sistem alt yapı ve ikincil mevzuat çalışmaları sürdürülecektir. E- haciz projesine devam edilecek, projenin geliştirilmesine yönelik çalışmalar yapılacaktır. Trafik Cezaları Online Ödeme Trafik cezaları da artık online ödenecek; Bilgi İşlem Faaliyetleri içerisinde Trafik İdari Para Cezası Tutanak bilgilerinin elektronik ortamda Emniyet Genel Müdürlüğünce gönderilmesini sağlayacak web servisi hazırlanmış olup test ortamına açılmıştır. Test ortamından gerçek ortama geçilerek alınacak verilere istinaden, otomatik olarak mükellef hesabına işlenerek tahakkuk verilmesi ile ilgili çalışmalara devam edilecektir. Araç Sürücü Bilgi Sistemi Araç Sürücü Bilgi Sistemi kapsamında ÖTV 2A Beyannamesi için Gelir İdaresi Başkanlığı internet vergi dairesi uygulaması üzerinden, beyannamelerin kabulü ve tahakkuk verme işlemleri için gerekli çalışmalar devam ediyor. Emniyet Genel Müdürlüğü ile Gelir idaresi aramızda bulunan hat üzerinden ÖTV 2A Beyannamesi için ödeme ve araç bilgileri ile değerli kâğıt bilgilerinin tahsilâtına ilişkin bilgilerin sorgulanması için yeni bir web servisi yazılarak test ortamında açılmıştır. Emniyet Genel Müdürlüğünün testlerini tamamlamasına müteakip gerçek verilerin de sorgulanmasının yapılması sağlanacaktır. Elektronik Defter Geliyor Elektronik defter geliyor; Elektronik Arşiv Uygulaması ile ilgili tebliğ hazırlama çalışmaları devam ediyor Mükelleflerin tutmak zorunda oldukları defterlerden yevmiye defteri ve defter-i kebirin elektronik ortamda oluşturulması, onaylanması ve istendiğinde ibraz edilmesine yönelik çalışmalar ile ilgili teknik dokümanların ve genel tebliğin oluşturulması çalışmaları tamamlanacaktır. Bankalar Mali Tabloları Gelir İdaresinden Alabilecek İnteraktif Hizmetler ihtiyaç duyan kurum ve kuruluşlarla bilgisi talep edilen mükelleflere ait vergi levhasında bulunan bilgilerin ilgili kurumla düzenlenecek protokol kapsamında hazırlanacak web servisler aracılığıyla elektronik ortamda sorgulanması veya mevcut bilginin doğrulanması amacıyla çalışmalara devam edilecektir. Mevzuata Rötuş Yapılıyor Etkin Bir Vergi Yönetimi Ve Denetimi Kapsamındaki Çalışmalar içinde en dikkat çekeni KDV uygulamalarına ilişkin olarak yayımlanan Genel Tebliğlerin tek bir Genel Tebliğde toplanması projesi ile ilgili çalışmalar yapılıyor Vergi İle İlgili Soruları Yanıtlama Sistemi Geliştiriliyor Tüm Türkiyede vergi sorunuza hemen cevap veren sistem geliştiriliyor; Vergi İletişim Merkezinde ( ) ülke genelinde vergi ile ilgili sorulara yanıt verilmesine ve ihbarların tek merkezden alınması çalışmaları devam ediyor Sicil işlemleri konusunda vergi daireleri yardım masası ve Çağrı Merkezi işlemlerinin yürütülmesi ve mükellef bilgilerinin güncellenmesine devam edilecektir. Kaçak Tütün Ve Alkol Tespit Kontrolü Geliyor Tütün mamulleri ve alkollü içkilerde Bandrollü Ürün İzleme Sistemi kapsamında faaliyet gösteren üretici ve ithalatçı firmaların aldıkları bandrol sayılarından ve firmaların GİB'e internet ortamında aylık olarak bildirdiği bandrol ve bandrollü ürün stok bilgilerinden hareketle gerçekleştirilen analizler sonucunda, sahada gerçekleştirilen bandrol denetimlerinin tutanakları elektronik ortamda arşivlenmeye başlandı. Arşivleme sonucu biriken bilgilerden hareketle tütün mamulleri ve alkollü içkiler sektöründe faaliyet gösteren riskli (dağıtıcı, perakendeciler de dâhil)
5 firmalarla, bu firmaların sorunlu markaları tespit edilecek Bunlar dışında başka neler geliyor; Mükellef Odaklı Hizmet Anlayışı Çerçevesinde Yapılan Çalışmalar arasında. Vergi kimlik numarası ve faal mükellef istatistikleri her ayın ilk haftasında olmak üzere yayımlanacak. Ülkemizde faaliyette bulunan sektörlerin KDV beyanlarının ve bu beyanlara göre tahakkuk eden vergilerin analiz edilmesi projesiyle ilgili çalışmalar sürdürülecektir yılında uygulanacak, bina metre kare normal inşaat bedellerinin tespitine ilişkin Maktu vergi ve harçlar genel ekonomik koşullar göz önüne alınarak güncellenecektir. Vergi idaresinin denetim ve uygulama kapasitesinin güçlendirilmesiyle ilgili çalışmalara devam edilecektir. Vergi uyuşmazlıklarına dair idari yargılama alanında gerekli düzenlemeler yapılacaktır. Tasfiye halinde verilen beyannamelerin e-beyanname sisteminden alınabilmesi sağlanacak. Vergi tahsilâtına yetkili bankaların vadesinden sonra vergi tahsilâtı yapabilmeleri için program değişikliği çalışmaları tamamlanacak. İnternet bankacılığı üzerinden vergi tahsilâtının bütün bankalara yaygınlaştırılması çalışmaları tamamlanacaktır. Doküman Yönetimi ve İş Akış Sistemi (DYİAS) kapsamında e-özelge dışında kalan dokümanların elektronik ortamda alınıp, dağıtımının elektronik ortamda yapılması çalışmalarına devam ediliyor. Vergi ihtilaflarından kaynaklanan savunmalarda etkinliği artırmak, ihtilafları asgari düzeye indirmeyi sağlayacak tedbirleri zamanında almaya katkıda bulunmak amacıyla elektronik dava takip projesinin geliştirilmesi çalışmaları devam ediyor. Stratejik Yönetim Ve Performans Yönetimi Kapsamındaki Çalışmalar içinde dönemi Kayıt Dışı Ekonomiyle Mücadele Stratejisi Eylem Plânının yürürlüğe girmesini müteakip uygulama süreci izlenecek ve değerlendirilecek. Bir önceki yazımız ve bu yazımızda anlatılanların tamamına baktığımızda vergi idaresinde yapılan tüm çalışmaların kayıt dışı ile mücadeleyi destekleyen, mükellef idare ilişkisini kolaylaştıran ve vergi idaresini sorun değil çözüm merkezi yapma çalışmaları olduğunu görmekteyiz. Yine görüyoruz ki artık eski vergi idaresi yok teknolojiyi, bilgiyi kullanan iletişim ağı genişlemiş kontrol mekanizmaları sıkılaştırılmış yepyeni bir vergi idaresi Türkiyenin en hızlı değişen ve gelişen kurumu olmuştur. Kaynak:makalemarketi.com