TÜRK LİRASI REFERANS FAİZ ORANI (TRLİBOR)
Madde 2- Türkiye Bankalar Birliği Yönetim Kurulu’nun 16 Nisan 2002 tarih ve 24 sayılı kararı gereğini yerine getiren ve yıl sonu TL enstrümanlardan oluşan bilançolarının büyüklüğünün en az yüzde 5’i kadar TL kredi ve yüzde 5’i kadar da TL mevduat (bireysel+kurumsal) sahibi olan bankalar, bundan böyle “katılımcı banka” olarak Kurallar doğrultusunda hareket etmek hususunda anlaşmaya varmışlardır.
Fiksing, Türkiye Bankalar Birliği tarafından her gün data verici kurumların TRYIBOR=, TRYIBID= adlı sayfalarında, Türkiye saati ile 11:15’de yayınlanır ve ertesi gün saat 09:00’da silinir.
Fiksing nakit para takasına dayalı piyasa faiz oranı üzerinden ve nakit para piyasası kuralları dahilinde yapılır. İşlemin valörü işlem günüdür.
Fiksinge katılan bankalar Türkiye saati ile 10:30-11:15 saatleri arasında kotasyon girmek zorundadırlar. T. Bankalar Birliği; saat 10:55-11:05 arasında TRYIBOR ve TRYIBOS sayfasına girilen kotasyonları 5 defa tesadüfi olarak alır ve her vadede en yüksek ve en düşük üç kotasyonu çıkartıp, kalan kotasyonların satış (offer) tarafının aritmetik ortalamalarını gecelik, 1 hafta, 1 ay, 2 ay, 3 ay, 6 ay, 9 ay ve 12 ay oranları olmak üzere ve virgülden sonra 4 haneye kadar yayınlar. T. Bankalar Birliği; aynı işlemleri kotasyonların alış (bid) tarafı için de tekrarlar. Referans faiz oranları ilanı için herhangi bir vadede işlem gerçekleşmesi veya asgari bir işlem hacmi oluşması gerekmez.
Fiksing seansına katılan bankalar, seans sırasında gerçekleştirdikleri işlem adet ve miktarlarını Türkiye Bankalar Birliği’ne ertesi gün saat 10.00’a kadar gönderirler. Türkiye Bankalar Birliği günlük olarak piyasa derinlik rakamlarını açıklar.
Kotasyon vadesinin bir tatil gününe rastlaması halinde izleyen iş günü vade tarihi kabul edilir. İzleyen iş gününün bir sonraki aya sarkması halinde vade sonu bir önceki ayın son iş günü alınır.
Kotasyon giren bankaların alış kotasyonları ile satış kotasyonları arasındaki fark alış kotasyonunun yüzde beşinden (% 5) fazla olamaz. Kotasyon ile ilgili diğer detaylar işbu Kurallar’ın 7’nci maddesinde tanımı yapılan İdare ve Tahkim Kurulu’nca belirlenir.
Fiksinge katılacak bankalar işlem limitlerini ve işlem yapılacak maksimum vadeyi karşılıklı olarak birbirlerine yazılı şekilde bildirirler. Katılımcı bankaların gecelik vadede birbirlerine en az 2 milyon TL işlem limiti olmalıdır. Katılımcı bankalar;
en az 4 bankaya 3 aylık vadeye kadar (3 ay dahil),
bu 4 bankadan farklı 3 bankaya da 1 yıllık vadeye kadar (1 yıl dahil)
Türkiye’de bankaların yarım gün mesai yaptığı günlerde Fiksing yapılmaz.
Fiksinge katılan bankaların 2/3’si herhangi bir vadede 10.30-11.05 saatleri arasında kotasyon giremediği takdirde, keyfiyet olağanüstü durum olarak kabul edilir ve tüm Fiksing seansı; “Olağanüstü Durum Fiksing Seansı”na döner. Bu durum Türkiye Bankalar Birliği tarafından katılımcı bankalara saat 11.15’e kadar bildirilir. Bu şartlarda Olağanüstü Durum Fiksing Seansı saat 11.30-11.40 arasında gerçekleştirilir. Alış-satış kotasyon aralığına ilişkin koşullar yerine getirilmeden kotasyon girilir, ancak işlem yapma yükümlülüğü devam eder. Türkiye Bankalar Birliği bu durumda alış-satış kotasyon ortalamalarının aritmetik ortalamasını alır ve bu ortalamanın, bu maddenin (f) bendinde belirtilen marj kullanılarak,
(1+marj) ile çarpılması ile TRLIBOR,
(1-marj) ile çarpılması ile TRLIBID
Olağanüstü durumun, teknik nedenlerden kaynaklanması durumunda hesaplama, her referans faiz oranının belirlenmesine ilişkin kotasyonların alt ve üstten üçer kötü kotasyonun çıkarılması ve aritmetik ortalamanın alınması yoluyla yapılır.
İşlem Esaslarında Değişiklik:
Madde 6- 2. maddeye göre Fiksing seansına katılması uygun görülen bankalar, Türkiye Bankalar Birliği ile protokol yapmak suretiyle seansa kabul edilirler.
İdare ve Tahkim Kurulu:
TanımıKatılımcı bankalar Fiksing Sistemi ile ilgili düzenlemeler ve öneriler yapmak ve Fiksing sistemine katılan bankalar arasında bu konu ile ilgili olarak ortaya çıkabilecek anlaşmazlıkları çözümlemek üzere, katılımcı bankaları temsilen, 7 asil ve 3 yedek üyeden oluşan bir İdare ve Tahkim Kurulu seçer.
Kurul’un Seçim Şekli ve Banka Temsilcilerinde Aranan Şartlar:İdare ve Tahkim Kurulu üyeleri, katılımcı bankaların 2/3 çoğunluğunun sağlandığı toplantıda oy çokluğuyla seçilir. Kurul, 7 asil ve 3 yedek üyeden oluşur. Yine 2/3 çoğunluğun uygun görüşüyle, seçim elektronik ortamda da yapılabilir. Katılımcı bankaların asil üye tercihlerinin her biri 2 puan, yedek üye tercihlerinin her biri 1 puan olarak sayılır. Bankalar arasında puan eşitliği olması ve bu nedenle asil ve yedek üye seçiminin belirsizleştiği durumlarda, daha çok banka tarafından tercih edilen banka üst sırada yer alır.
Kurul’da sermayesinin yüzde 51’i kamuya ait ticari bankalardan birden fazla üye bulunamaz.
Kurul, talep olması halinde, fiksinge katılan tüm banka temsilcilerinin katılımı ile piyasa değerlendirme toplantıları düzenler. Bu toplantıda minimum kotasyon limitleri belirlenir.
Kurul, sistemin yapısı, işleyişi ve kuralları ile ilgili önerilerini Türkiye Bankalar Birliği Yönetim Kurulu’na sunar.
Kuralların uygulanmasının takibi Türkiye Bankalar Birliği tarafından yürütülür. 10:40-11:15 arasında kurallara (spread) uygun biçimde kotasyon girmeyen banka, mazeretini yazılı olarak en geç 14:00’a kadar Türkiye Bankalar Birliğine bildirir. Türkiye Bankalar Birliği bu bankaları her akşam şifreli internet sayfasında açıklar. Bir ay içinde mazeretsiz 3 gün seans boyunca giriş yapmayan (ya da kurallara uygun giriş yapmayan) bankaya Türkiye Bankalar Birliği tarafından protokole aykırı harekette bulunduğuna ilişkin bildirim gönderilir. Bir yıl içinde üç kez uyarılan bankanın üyeliği İdare ve Tahkim Kurulu Kararıyla düşürülür. Kurul her 3 aylık dönemde Fiksinge katılan bankalar arasında katılımcı bankaların sisteme katılım düzeyinin yeterli olup olmadığını tespit etmek üzere oylama düzenler. Katılımcı bankaların 3/5’ünün oyu ile katılım düzeyinin tatminkar bulunmadığı tespit edilen bankalara bu durumu düzeltmeleri için 3 ay süre verilir. Kurul, 3 ay sonraki oylamada katılımcı bankaların 3/5’ünün oyu ile aynı banka veya bankaların katılım düzeyinin tatminkar bulunmadığının tespit edilmesi halinde, yükümlülüğünü yine yerine getirmediği tespit edilen bankayı ihraç eder. İhraç edilen banka, katılımcı banka kriterlerini sağlasa dahi 1 yıldan önce Fiksinge giremez.
İdare ve Tahkim Kurulu, Fiksing seansına katılan bankaların işbu Kurallara uyup uymadıklarını denetler ve katılımcı bankaların şikayetlerini değerlendirir. Şikayete muhatap bankaların savunmalarını alır, gerekli durumlarda şikayetçi olunan bankalara, şikayet konusu durumlarını düzeltmeleri için 3 ay ek süre verir. Şikayet konusu durumun devamı halinde asgari 5 üyenin oyu ile katılımcı banka sistemden çıkarılır. İhraç edilen banka, katılımcı banka kriterlerini sağlasa dahi 1 yıldan önce Fiksinge giremez.
Kurul katılımcı bankalar arasında bu konu ile ilgili olarak ortaya çıkabilecek anlaşmazlıkların çözümü için Tahkim görevi görür.
Kurul üyelerinden herhangi birinin bankasının muhatap olduğu kararlarda temsilcisi oy kullanamaz. Bu durumda birinci yedek üye Kurul’a girer.
Kurul, teknik arızaların da dahil edilebileceği mücbir sebeplerden dolayı Fiksing seansının yapılmaması veya belirli bir bankanın müracaatı üzerine yine mücbir sebeplerden dolayı belirli seanslara katılmaması konusunda karar alır.
Kurul’un tahkim ile ilgili vereceği bütün kararlar kesindir.
Madde 9- a) İşbu Kurallar çerçevesinde yapılan işlemin tarafları, Referans faiz oranları Fiksing seansı sırasında herhangi bir valör gününde yapmış olup aynı vade gününe gelen karşılıklı tüm plasman ve borçlanma işlemlerinin net bakiyesini birbirlerine ödeyeceklerdir.
Rehin ve Hapis Hakkı:
Madde 10– Referans faiz oranları belirleme seansına katılan bankalar, bu seansta yaptıkları işlemlerle ve alacaklarına karşılık gelen miktarla sınırlı olmak üzere, birbirlerine kullandırdıkları kredilerden doğan alacaklarının teminatını teşkil etmek üzere, ilgili tarafın kendilerinde olan kredi alacağı üzerinde rehin, hapis, takas ve mahsup hakkına sahip bulunduklarını kabul ve taahhüt ederler.
Madde 13- Bu Kurallar, 1 Mart 2012 tarihinde yürürlüğe girer.