Bipap Nedir | Medikal Blog
Eğitim maketleri istanbul
Uyku apnesi apne olarak da bilinir, uyku sırasındaki solunum duraklamalarından kaynaklanan ve uyku düzeninin bozulmasına sebep olan önemli bir hastalık.
Uyku apnesi uykuda hava akımının en az 20 saniye süreyle normal değerinin
20sine ve daha altına düşmesi ile tanımlanabilir.
Uykudaki solunum duraklamaları sonucunda kandaki oksijen miktarı azalır
ve karbondioksit miktarı artar. Uyku apnesi sinir sistemindeki bir problem
nedeniyle uyku apnesi veya solunum yollarındaki bir tıkanıklık nedeniyle
uyku apnesi oluşabilir. Bazen de bu her iki durum birlikte olmaktadır
uyku apnesi. Bu hastalığın değerlendirilmesinde sadece solunumun
durması apne değil aynı zamanda solunumun azalması hesaba katılmaktadır.
Yüksek gürültülü horlama, yorgunluk, aşırı sinirlilik, konsantrasyon bozukluğu, sabah başağrısı, uykuda gibi sorunlar uyku apnesinin sonuçları olarak ortaya çıkabilir.
Hastalarda, hastalığın seviyesine göre bu sorunların biri,
birden fazlası ya da hepsi birden görülebilir.
Tıbben ciddî kabul edilen uyku apnesinin toplum içindeki yaygınlığı yüksektir.
Uyku apnesi her ne kadar erişkinlerde, erkeklerde, horlayanlarda,
menopoza girmiş bayanlarda, yaşlılarda, ve kilolularda daha sık
görülmekte ise de bu hastalık çocuklarda, genç bayanlarda ve zayıf insanlarda da tesbit edilmektedir. Kısaca uyku apnesi her yaşta görülebilen bir hastalıktır.
Kadınların en az %2’sinde ve erkeklerin %4’ünde görülmektedir.
Bu rakamlar hastalığın en az astım ve şeker hastalığı
kadar yaygın olduğunu göstermektedir.Çoçuklarda uyku apnesi büyük bademciğe ve geniz etine bağlı olarak gözlenebilir.
Ayrıca; alkol ve sigara bağımlılarında, yanlış uyku pozisyonu, aşırı kilolularda,
alt çenesi gelişim geriliği gösterenlerde, boyun yüksekliği kısa olanlarda,
alerji, anti histaminik, kas gevşetici veya sakinleştirici
gibi ilaç kullananlarda da uyku apnesi görülme riski yüksektir.
Uyku apnesi hayati sağlık sorunlara neden olabilen ciddi bir hastalık
olsa da uyku apnesinin belirtilerini hastanın kendisinin
farkedebilmesi oldukça zordur. Hasta genellikle uykudaki
normal olmayan durumlardan, eşi veya yakınlarının farketmesiyle haberdar olur.
Uyku apnesinin en önemli belirtisi gece uykusu süresince ani solunum duraklamaları, çok gürültülü horlamalar ve iç çekmelerdir. Bu solunum düzensizlikleri, çoğu kişide görülen yumuşak ve hafif horlamalardan farklıdır.
Horlayan insanların çoğunda bu tip horlamalar daha çok sırtüstü uyuma
sırasında gerçekleşir. Uyku apnesinin sonucu olarak ortaya çıkan horlamalar
ise her türlü pozisyonda gerçekleşebilir. Uyku apnesi olan hasta,
el kol hareketleri ile rahatsız bir şekilde uyumaya çalışır.
Düzensiz solunum bir çok insanda duruma bağlı olarak uykuya dalma,
uyanma veya rüya görme sırasında görülebilir. Diğer bir taraftan uyku apneli
hastalarda sık sık tekrarlanan uzun süreli solunum durmaları olmaktadır.
Apneli hastalarda 10 saniyeden başlayan solunum duraklamaları bir dakikadan
fazla sürelere kadar devam edebilir. Uykuları boyunca saatte 10’dan
fazla tekrarlayan, 10 saniyeden bir dakikaya varan nefes durmaları ile boğulurcasına mücadele eden kişilerde uyku ve oksijen yetersizliği oluşmaktadır. Bunların sonucu olarak hastalarda büyük sorunlara rastlanmaktadır.
Gece uyku kalitesinin bozulması nedeniyle gün boyunca kendini yorgun hisseden hastaların kitap okurken ya da televizyon seyrederken uyuklamaları olabilir. Bu özellikle araç kullanan hastalar için önemlidir.
Uyku apne sendromu olan hastaların trafik kazası yapma riski normalden
8 kat fazladır. Bu da hastalarda inanılmaz derece yorgunluğa dolayısıyla
konsantre olamamaya neden olur
Uyku apnesinin Teşhis ve tedavisi
Uyku apnesi belirtilerini gösteren ve benzer şikayetlere neden olan
değişik uyku bozukluğu hastalıkları da vardır. Bu nedenle uyku apnesinin
kesin teşhisi ve şiddetinin ölçülebilmesi laboratuvarda yapılan uyku çalışması
adı verilen gelişmiş bir teknikle mümkündür. Uyku laboratuvarlarında
“poligrafik tetkik” adı verilen incelemelerin yapılması gerekmektedir.
Uyku sırasında bir çok parametrenin kaydedildiği “poligrafik tetkik”,
beyin bölgelerinin aktiviteleri, uykunun yapısı ve uyku bozuklukları
hakkında sağlıklı ve bilimsel bilgiler veren modern bir laboratuvar yöntemidir.
Bu yöntemle, solunum hareketleri, uyku sırasında hastanın oksijen miktarı,
kalp ritmi ve EKG kayıtları yapılarak bunların beden fonksiyonları
üzerindeki etkileri incelenir.Uyku testlerinden sonra elde edilen
bilgiler değerlendirilerek uyku apnesinin gerçekten tedaviye ihtiyaç
gösterip göstermediğine karar verilir.
Uyku apnesinin teşhisi koyulan bazı hastaların Kulak-Burun-Boğaz uzmanının
kontrolundan geçmesi uzmanlarca tavsiye edilir. Apnenin sebebi
anatomik bozukluklardan kaynaklanıyorsa cerrahi yöntemler,
protez veya nadiren de olsa ilaç tedavisi uygulanabilir. Çoğu uyku apnesi vakalarının tedavisinde, hastanın uyku sırasındaki solunumuna yardımcı olan cihazlar kullanılır. Bu cihazlardan bazıları şunlardır: Özellikle tıkayıcı apnenin en etkili tedavisi CPAP (Continious Positive Airway Pressure)
(Sürekli Pozitif Hava Yolu Basıncı) cihazının uygulanmasıyla olur. Bu cihazın kullanılmasındaki amaç hastaya sürekli ve sabit olarak hava basıncı uygulayarak uyku sırasında kapanan üst hava yollarını açık tutmaktır. CPAP cihazı hastanın burnuna yerleştirilen ya da burun ve ağızı tamamen içine alan, yumuşak silikon bir maske ve bunu cihaza birleştiren hortumdan ibarettir. Hafif ve orta şiddetli vakaların tedavisinde kullanılan bu cihazın olumlu etkisi birkaç gün içinde görülür.
Tıkayıcı uyku apnesinin daha ağır olan vakalarında hem nefes alma hem de
nefes verme durumlarına göre özel olarak hava basıncını ayarlayan BIPAP®
(Bi-level Positive Airway Pressure) veya VPAP™ (Variable Positive Airway Pressure) cihazları kullanılır. Bu cihazlar bileşik uyku apnesinin hafif vakalarının tedavisinde de başarılı sonuçlar vermektedirler.
Bileşik ve merkezi tipteki uyku apnesi tedavisinde,
özellikle durumu ağır olan hastalarda, uyku sırasında nefes alış verişi
çeşitli değişik tekniklerle düzenleyen APAP
(Automatic Positive Airway Pressure), xPAP ST (Spontaneous Time)
veya ASV (Adaptive servo-ventilation) cihazları kullanılmaktadır.
Uyku apnesinin üç temel türü vardır. Tıkayıcı tarzda olan, merkezi yani
beyindeki solunum merkezine bağlı olan ve bu ikisinin karışımı.
Araştırmalara göre yaklaşık hastaların %84’ünde tıkayıcı uyku apnesi,
%1’inde merkezi uyku apnesi ve %15’inde bileşik uyku apnesi görünmektedir
Tıkayıcı tipte uyku apnesi boğazdaki kasların havanın geçeceği alanı kapatacak
şekilde gevşemesi sonucunda oluşur. Bu kaslar yumuşak damağa, küçük dile,
yutağa ve dile aittir. Bu kaslar gevşediğinde nefes alma sırasında
hava yolu daralır ve bir süre için solunum durur.
Bunun sonucunda kandaki oksijen miktarı azalır,
beyin bu azalmayı algılar ve uyku derinliğini azaltarak ya da
kişiyi uyandırarak hava yolunun tekrar açılmasını sağlamaya çalışır.
Uyku derinliğinin azalmasını takiben bazı kişilerde bir iki kısa nefes alma ile,
bazı kişilerde ise şiddetli horlama ve yutkunma sesleri ile solunum tekrar başlatılır. Bu derecede uyku apnesi oldu