Yumurta hakkında merak ettikleriniz / Beslenme / Diyet / Milliyet Blog
Yumurta hakkında merak ettikleriniz
Yumurta en iyi doğal protein kaynağıdır.
Bundan çok uzun yıllar önce spor salonuna giden bir arkadaşım benim ne kadar çelimsiz olduğumdan bahsettikten sonra yumurta yememi tavsiye etti ve yumurtanın nasıl kas geliştirmeyi sağladığını anlattı. Şu yada bu şekilde vücut geliştirmeye merak saran herkesin il aşina olduğu konulardan birisi yumurtanın bu etkisidir kuşkusuz. Evet, yumurta kas yapmayı sağlayan bir gıda ve bu yüzden sporla ilgilenlerin yumurtayı iyi tanıması gerek. Ancak yumurta sadece spor yapanlara fayda sağlamıyor. Büyük küçük herkes yumurtanın zengin besin değerinden istifade edebilir. Tavuk yumurtasının nasıl bir gıda olduğu bilmek isteyenler için bu küçük, yuvarlak besin küpü hakkında en çok sorulan sorulara yanıt vermeye çalıştım. Yazımıza yumurta proteiniyle başlıyoruz.
Niye Herkes Yumurta Proteininden Söz Ediyor?
Vücut geliştirmeye meraklı olanların favori gıdalarından birisi yumurtanın çünkü kas yapmak için protein gerekir ve proteinli yiyecekler listesinin başında genelde yumurta yer alıyor. Aslında yumurtanın ağırlık olarak protein oranı yüzde 15 bile değil ve bu et, tavuk ve balık gibi gıdaların yarısından az protein demek. Öyleyse neden sürekli yumurtadan söz ediliyor? Bunun sebebi yumurta proteininin özellikleri. Protein tek tip bir madde değildir. Çok çeşitli amino asitlerden oluşur ve bu amino asitlerin bir gıda içindeki oranları o gıdanın protein açısından insan vücuduna ne kadar katkı sağlayabileceğini belirler. Miktar olarak çok protein içeren bir gıda eğer doğru amino asitleri içermiyorsa çok da fayda sağlamayacaktır. Yumurtanın özelliği de doğru amino asitleri doğru oranda içermesi. Bu sayede yumurtadaki protein yüzde 90’ın üzerinde bir oranda vücutta kullanılabiliyor. Bu ise sadece yumurta yiyerek protein ihtiyacınızı karşılamanızın mümkün olduğunu gösteriyor. Hatta et veya başka gıdalarda çok daha iyi bir şekilde protein sağlayan bir gıda yumurta. Üstelik yumurta sizi güçlendirecek başka bir sürü vitamin de içeriyor.
Yumurtada Proteinden Başka Ne Var?
Yumurta hiç karbunhidrat içermez ama bir miktar yağ ihtiva eder. Bunun dışında yumurtada A, B ve D vitaminleri bulunur ve yumurtada en bol bulunan ve en önemli vitaminlerden birisi B12’dir. Her gıdada bulunmayan ve kan üretilmesi ve beyin hücrelerinin çalışması gibi yeri doldurulmaz görevler yapan B12 vitamini, günde üç yumurta yiyerek yeterince alınabilir. DNA replikasyonu ve yni dokuların oluşmasında rol oynayan B12, tabiatıyla kas hücrelerinin üretilmesi ve kasların gelişmesi için de çok önemlidir.
Yumurtada kolesterol de vardır ve eğer bilmiyorsanız bunun da kas yapmaya yardımcı bir madde olduğunu hatırlatalım. Kolesterol molekülleri testosteron adı verilen ve kasların gelişmesini sağlayan hormonun malzemesidir.
Yumurtadaki mineraller arasında ise demir ve fosforu sayabiliriz ama yumurtada en çok bulunan mineral aslında selenyumdur. Çok bilinmeyen bu mineral de aslında vücudumuza gereklidir ve en çok bulunduğu gıdalardan birisi yumurtadır.
Yumurtanın Vitaminleri Neresindedir?
Yumurtadaki proteinin tamamına yakını beyazındadır ve yumurtanın beyazı proteinden başka pek bir şey ihtiva etmez. Yani protein dışında yumurtanın besin değeri, vitaminleri ve kalorisi tümüyle sarısında toplanmış bulunuyor. Bu da yumurta yiyip fit olmak isteyen birçok kişiyi bir ikileme koyuyor. Yumurtanın sadece beyazını yiyip kalorisiz proteinleri alabilirler yada bütün yumurtayı yiyip birçok değerli vitamin ve besin maddesinden faydalanabilirler. Eğer benim şahsi kanaatimi sorarsanız, kesinlikle yumurtanın sarısının da tüketilmesi gerek.
Yumurta hakkındaki en zor soru herhalde budur ve burada da kesin bir cevap veremeyeceğim. Ancak kesin olan şu ki beslenme uzmanlarının yumurtaya bakış açısı eskiye oranla çok daha olumlu hale geldi. Eskiden yumurta yüksek kolesterol oranı nedeniyle kesinlikle uzak durulması gereken bir gıda olarak görülürdü. Bugün ise o kadar da kötü olmadığı ve çok abartılı sayıda yumurta yemediğiniz sürece kolesterolü yükseltmeyeceği söyleniyor. Örneğin Mayo Clinic websitesine göre sağlıklı insanların günde bir yumurta yemesi kalp hastalığı riskine yol açmıyor ama eğer şeker hastalığı veya yüksek kolesterol gibi bir probleme zaten mevcutsa o zaman yumurta yemeniz önerilmiyor çünkü bir yumurta 185 mg. kolesterol içeriyor. Önemli bir husus ise yumurtayı nasıl yediğiniz.
Yumurtada kolesterol olduğunu söyledik ama yumurta kendi başına o kadar korkulacak bir gıda değil. Asıl problem yumurta ile birlikte sık olarak yediğiniz diğer şeyler yani işlenmiş et ürünleri, yemeklik yağlar ve beyaz ekmek. Eğer çoğu kişinin yumurtayı nasıl tükettiğine dikkat Salam ve sucuklar da işin içine girince doymuş yağlar, trans yağlarla ve bilumum kalori ile dolu bir öğün ortaya çıkıyor. Yumurtayı yemek için en iyi yol haşlanmış yumurta olarak kabuğu soyup yemek ama bu sizin ağız tadınıza çok hitap etmediyse yağı fazla abartmamak kaydıyla kendi yönteminize uyabilirsiniz. Bir de yumurtayı çiğ yiyenler var.
Çiğ Yumurtanın Faydası Var Mı?
Dev ve kaslı bir adamın blender’da çiğ yumurta ile başka tuhaf şeyleri karıştırıp o şekilde kafaya dikmesi Amerikan filmlerinde zaman zaman gördüğümüz bir sahne. Gerçekten de dünyada ve ülkemizde özellikle vücut geliştirmek isteyen kişiler arasında çiğ yumurtayı içenler var. Bu belki biraz üşengeçlikten ama daha çok çiğ yumurtanın faydasının daha çok olduğunu düşünmekten kaynaklanıyor. Maalesef çiğ yumurta o kadar faydalı bir şey değil. Yukarıda anlattığımız çok değerli olan yumurta proteini pişip kimyasal değişime uğramış ve kolay sindirilebilecek hale gelmiş yumurta için geçerli. Çiğ yumurtadaki protein ise ne kolay sindiriliyor ne de vücuda o kadar çok faydası var. Üstelik çiğ yumurta korkunç bir alerjen madde deposu ve onu içince kabuktaki gözeneklerden yumurtanın içine girmiş milyonlarca bakteriyi de yutmuş oluyorsunuz. Başkası ne der bilmem ama bana sorarsanız çiğ yumurta yemek kesinlikle zararlı bir davranış ve bunu yapmamak gerek.
Yumurtanın Kabuğu Yenir Mi?
Bana tuhaf ve anlamsız gelen bir başka yumurta deneyi ise kabuk yemeye çalışmak. Yumurta kabuğu gerçekten kalsiyum açısından çok zengin ama kalsiyum açısından zengin başka bir sürü gıda var. Kalsiyum sadece yumurta kabuğunda bulunan bir tür mucize mineral falan değil ve kalsiyum için yumurta kabuğunu yemeyi iyi bir fikir olarak görmüyorum. Çünkü yumurta kabuğu genelde tavuk dışkısı ile kaplı oluyor ve her türlü bakteriyi üzerinde barındıyor. Üstelik yumurta kabuğu sert ve ağızda dağılmayan cinsten bir şey. Yemesi çok zor ve midenize nasıl bir etki edeceğini tahmin etmek kolay değil. Buna rağmen yumurta kabuğu gibi oldukça tehlikeli olabilecek birşeyin yenilmesini tavsiye edenler beni oldukça şaşırtıyor. Yine de yumurta kabuğu değerlendirmek isteyen için güzel bir yöntem var. Gömün. Evet, yumurta kabuğunu bahçenize gömün ki içindeki mineraller bitkileri beslesin.
Bozuk yumurtanın suya konduğunda bir tarafı üste çıkması gibi bir takım yöntemler var ama ben bunlara güvenmiyorum. Yumurtaların tazeliğini bilmenin en iyi yolu taze yumurta almak ve son kullanma tarihinin mümkün olduğunca geç olmasına dikkat etmek. Eğer farketmeden tarihi geçmiş yumurta yerseniz hasta olabilirsiniz. Bu yüzden eski olduğundan şüphe ettiğiniz yumurta evinizde varsa riske girmeyin ve atın.
Yumurta Alırken Neye Dikkat Etmek Gerek?
İki şey çok önemli. Birincisi yumurta kesinlikle çatlak ve yada kırık olmayacak. Kabuk yumurtanın koruma kalkanıdır ve kırıksa yumurta hemen bozulur ve kabuğun üstündeki bakteriler içeri girer. İkincisi, son kullanma tarihine en azından birkaç hafta olmasına özen gösterin. Ne kadar taze yumurta alırsanız o kadar iyi. Eğer koliyle aldığınız yumurtaları zamanında bitiremiyorsanız, küçük kutularda alın ve yumurtanın tarihini geçirme riskine girmeyin.
Yumurtayı Nasıl Saklayalım?
Yumurta sıcakta bozulur ama serin bir yerde son kullanma tarihine kadar taze kalır. Buzdolabı dışında da tutulmasında sakınca yok ve marketlerde zaten açıkta duruyor. Siz yine de dolaba koyun gitsin. Bu arada, ben yumurtaları dolaptaki özel bölmeye dizmeyi sevmiyorum çünkü son kullanma tarihleri belli olmuyor ve eski yumurtalar ile yeniler karışıyor. Bence en iyi ambalajıyla dolabın bir köşesine yerleştirmek ve arada ambalajdaki tarihe bakıp son kullanma tarihinin geçmediğinden emin olmak.
Günde Kaç Yumurta Yemek İyidir?
Bu sorunun da tam bir cevabı yok ne yazık ki. Eğer hareketsiz bir yaşam sürüyorsanız günde bir yumurta yeterlidir. Büyüme çağındakiler, yoğun fiziksel aktivite içindekiler ve spor yapanlar daha çok yiyebilir. Vücut geliştiren bazı sporcuların yumurtaları onar onar yediğini duyuyoruz ama unutmayın ki bunlar gerçekten çok yoğun antrenman yapan kişiler. Kalp hastalığı ve kolesterol şikayeti olanlar ise bu konuda doktora danışmalı.