Hakan Arslanbenzer / 27.01.2016
Kelile ve Dimne neyse, Makamat tam tersidir. İlki hükümdar için, ikincisi halk için yazılmıştır. İlki tahtı elde bulundurmak kastıyla her tür hile ve kötülüğü hoşgörür, insanlara muhteris zavallılar olarak bakar. İkincisi yapılan hiçbir kötülüğün cezasız kalmayacağını, dolayısıyla da huzurlu bir hayat için iyilik yapmak gerektiğini anlatır. İlki fantastik hayvan hikayelerinin arkasına sığınır. İkincisi gerçek hayat tablolarından oluşur. Makamat’ın yazarının dilbilimci olması başlı başına bir şanstır. Hariri dilbilimci değil şair veya filozof olsa Makamat yazılmayabilirdi. Makamat, yani “makame”ler özlü küçük hikayeler demek. Düzyazı formunda tablo tablo yazılan bir eser. İki ana karakter var: Ebu Zeyd Süruci ve Haris ibn Hemman. Ebu Zeyd makamelerin asıl karakteridir. Makamat, Ebu Zeyd’in maceraları olarak okunabilir. Bu bakımdan kitap özgündür. Haris ibn Hemman’ın, ki yazarın görüşlerini temsil eder, Ebu Zeyd’e verdiği ahlak dersi de dahil olmak üzere romana yakın bi kitaptır Makamat. Eğitimle eğlenceyi birleştirmiştir Hariri. Hikayeler anlatarak toplumdaki bozukluklardan söz eder, sonunda da ahlak dersi verir. Türkçede makame türü yerine mesnevi gelişmiştir. Bu da düzyazının geri plana itilerek şiirin öne çıkmasını sağlamış görünüyor.