Gebelikte Üriner Sistem Enfeksiyonları ( Semih Tuğrul - Resul Arısoy )
DR. RESUL ARISOY
Zeynep Kamil Eğitim Araştırma Hastanesi
DOÇ. DR. SEMİH TUĞRUL
Üriner sistem enfeksiyonları gebelikte en sık rastlanılan enfeksiyonlardır.
Asemptomatik bakteriüri, sistit ve pyelonefrit olarak sınıflandırılabilir.
Üriner sistem enfeksiyonlarından sorumlu olan en sık (%75-90) patojen ajan Escherichia coli olup, diğer patojenler Klebsiella, Proteus, Enterobacter, Staphylococcus saprophyticus ve grup B Streptococcus’dur.
Asemptomatik bakteriüri; semptomatik olmayan kadınlarda en az 24 saat ara ile alınan iki idrar kültüründe ≥ 105 cfu/ml bakteri ve pyüri olmasıdır.
Akut sistit; klinikte sistemik hastalık bulgusu olmadan sık idrara çıkma, dizüri, urge inkontinans ve kötü kokulu idrar ile kendini gösteren mesanenin semptomatik enfeksiyonudur.
Akut pyelonefrit renal parankim inflamasyonu olup; semptom olarak yan, sırt ağrısı, kostavertebral açı hassasiyeti, ateş (>38ºC), bulantı, kusma ve sistit bulguları gözlenir. Acil ve agresif tedavi gerektiren, ciddi ve ateşli bir hastalıktır ve gebelikte en sık hospitalizasyon nedenidir.
Tedavi edilmemiş asemptomatik bakteriüri olgularında maternal ve neonatal morbidite ve mortalite artmaktadır. Tedavi edilmeyen olgularının %30-40‘ında piyelonefrit gelişebilir iken erken gebelik döneminde bakteriüri saptanmayan veya tedavi edilmiş asemptomatik bakteriüri olgularında piyelonefrit sıklığı %1 kadardır. Asemptomatik bakteriürinin eradikasyonu ile piyelonefrit riski %70-80 azalmaktadır.
12-16. gebelik haftaları arasında asemptomatik bakteriüri taraması önerilmektedir.
Asemptomatik bakteriüri saptanan olgular mutlaka tedavi edilmelidir. Nitrofurantoin, β laktam antibiotikler, sefalosporinler ve fosfomycin trometamol güvenle kullanılabilir.
Asemptomatik bakteriüri tedavisinde %30 oranında başarısızlık olup; tedavi tamamlanmasından bir hafta sonra kültür tekrar edilmelidir ve gebelik boyunca da 4-6 hafta aralarla idrar kültürü takibi yapılmalıdır.
Tekrarlayan asemptomatik bakteriüri olgularında gebelik boyunca günlük Nitrofurantoin (50-100 mg yatmadan önce) ve yakın takip önerilmektedir.
Gebelikte akut pyelonefrit olguları mutlaka hospitalize edilip, tüm sistemlerin fonksiyonu değerlendirilmeli, intravenöz (iv) antibiyotik ve destek tedavisine başlanmalıdır. Ateşsiz 24-48 saatlik dönem sonrası 10-14 günlük oral antibiyotik tedavisi ile devam edilmelidir. Tedavi tamamlanmasından bir hafta sonra kültür tekrar edilmeli ve gebelik boyunca da 4-6 hafta aralarla idrar kültürü takibi yapılmalıdır.
Tekrarlayan sistit ve pyelonefrit olgularında profilaksi önerilmeyip, sadece yakın takip önerilir.