Hadis-i şerifler içinde de işârî mânâlar mevcuttur
Gaybî/duyular ötesi ilimlerden olan harf ilmi, İslâmiyet’ten önce de vardı.
Harflerin ve kelimelerin elbette anlamları vardır. Veya insanların yüklediği anlama göre, Kur’ân ve hadis bu anlamları kullanarak mucîzeliğini ortaya koymuştur. Çünkü ümmî/okuma yazma bilmeyen bir zat, elbette ebced hesaplarına göre beliğ sözler söylerse, ona vahyedildiği anlaşılır. Kur’ân geçmiş zaman, önemli tarihî hadiseleri bahsetmesi açısından da mucîzedir. Ebced ve cifir, madem semavî dinlerin geldiği topluluklarda âlimler kullanmıştır, Kur’ân’ın tarihin derinliklerinde kalmış olaylardan doğru olarak bahsetmesi de onun mucîzeliğini gösterir. Öyleyse, bir mucîze eseri olarak ebcedî/cifrî hakikatleri barındırması gayet tabiîdir.
İslâm bilginleri ve mutasavvıflar arasında da âyet ve hadislerin işari mânâlarını ortaya çıkarmak için kullanılan ebced/cifir sistemi, Kur’ân’da geçen “Yaş ve kuru her şey, içinde yer alır” âyeti çerçevesinde değerlendirilir. Ve, ya öz, ya remzî, ya işarî, ya imâî tarzda yer aldığı ifade edilir.
Hadis-i şerifler içinde de işarî mânâlar mevcuttur. Hz. Peygamber (asm) gaybâşina nazarıyla gelecekteki olaylara Allah’ın izniyle muttali olmakta ve hadis-i şerifinde o olaya işaret etmektedir. İşte cifir ilmi ve ebced hesabı bu işarî mânâyı ortaya çıkaran bir işlev görmektedir. Pek tabiîdir ki, bu hesaplama yöntemleri ilim erbabının elinde kullanıldığı sürece hakikate anahtar olabilecektir. Aksi halde, Bediüzzaman’ın da belirttiği gibi suiistimal edilir.
Özellikle vurgulamamız gerekir: Ebced hesabı, cifir, İslâm medeniyetinde sıklıkla kullanılmış ve makbul kabul edilmiştir. Yazının başlarında da belirtildiği üzere, günlük hayatın çeşitli alanlarında kullanılmış, âdeta kültürel bir motif haline gelmiştir.