KATARAKT – Medipol Esenler Hastanesi
Katarakt göz bebeği(pupil) ve iris tabakasının hemen arkasında bulunan gözün doğal lensinin saydamlığını kaybederek bulanıklaşmasıdır.
Görmede yavaş yavaş azalma, puslu görme
Işığa karşı hassasiyet, kamaşma, ışık etrafında halelenmeler
Gözlük numaralarında sık sık değişiklik olması
Okumada zorlanma vb…
Yaşa Bağlı Katarakt: En yaygın nedendir.
Konjenital (Doğumsal), juvenil (gençlerde) ve presenil (40 yaş öncesi)
Bazı bebekler bir veya iki gözünde kataraktlı doğabilirler veya hayatın ilk yıllarında katarakt gelişebilir. Bebeklerde ilk altı ay, özellikle de doğumdan sonraki ilk birkaç içinde yapılacak muayeneler doğumsal katarakt veya onunla karışabilecek retinoblastoma(retina hücrelerinden kaynaklanan tümör) gibi hayati öneme sahip hastalıkların tespiti açısından oldukça önemlidir. Bebeklerde ve ilk 8 yaş içinde gelişen kataraktlar istisnalar hariç zaman geçirmeden tedavi edilmelidir.
Özellikle göz ve göz çevresine gelen travmalardan sonra erken ya da geç dönemde gelişebilir.
Bazı ilaçların (özellikle kortizon) kullanımı sırası veya sonrasında ya da bazı metabolik, sistemik yada dermatolojik hastalıklarla birlikte gelişebilir. Örneğin Diyabet (şeker hastalığı) olanlarda katarakt gelişme ihtimali normal insanlara gore 10 kat daha fazladır.
Katarakt için risk faktörleri
Bilinen kesin bir sebebi olamakla beraber yaş, zayıf beslenme, sigara, şişmanlık, kan basıncı yüksekliği, diyabet, aile öyküsü ,geçirilmiş göz travmaları, güneş ışınlarına fazlaca maruziyet, X-Ray radyasyona maruziyet, kanser tedavileri katarakt gelişimi için önemli risk faktörlerindendir.
Katarakt tanısı rutin bir göz muayenesiyle göz hekimi tarafından kolaylıkla konur.
Olgunlaşmış, kişinin hayat kalitesini etkileyecek şekilde görmeyi azaltmış olan kataraktın, tek tedavisi cerrahi olarak alınmasıdır. Kataraktın ilaç ya da başka bir yöntemle tedavisi yoktur.
Ancak erken dönemlerde gözü güneş ışığından korumak için güneş gözlükleri ya da korucu gözlükler kullanmak kataraktın ilerleyişini yavaşlatabilir.
Sigarayı bırakmak katarakt gelişimi riskini azaltır.
Diyabet gibi katarakt için risk oluşturan hastalıkların kontrol altına alınması katarakt gelişimi yavaşlatır.
Kataraktın cerrahi tedavisi nasıldır?
Modern tekniklerin gelişimi ile narkozsuz, lokal anestezi altında; çoğu zamanda damla yada göz içi anestezi yoluyla kataraktlı lens alınır ve göz içine uygun nitelikte yapay lens konulur. Bugün en yaygın uygulanan yöntem “FAKO” yöntemidir. Fako yöntemi son yıllarda Femtosecond laser olarak adlandırılan, cerrahinin bazı aşamalarında lazerin kullanıldığı bir yöntemle birlikte de uygulanmaktadır.
Katarakt ameliyatlarında kullanılan malzemeler ve özellikle de göze yerleştirilen göz içi lensler göz sağlığı açısından oldukça önemlidir. Göz içi mercekler(göz içi lensler) göze, ömür boyu kalmak üzere yerleştirilirler. Günümüzde çok sayıda firma ve üretici, değişik materyallerden, farklı dizayn ve optik özelliklere sahip çok sayıda göz içi lens üretmektedir. Hastanemizde kullanılmakta olan göz içi lensler standartları, üretim material kaliteleri ve kullanılırlık oranları yüksek lenslerdir. Çoğunlukla FDA onaylı lensler tercih edilmektedir.
Sadece uzak için ayarlanmış numaralar taşıyan göz içi lensler en fazla kullanılanlarıdır. Bunlar tek odaklı lensler olarak adlandırılır. Amaç hastanın katarakt operasyonu sonrası uzak gözlük ihtiyacını en aza indirmek ya da ortadan kaldırmaktır.
Bir diğer lens grubu çok odaklı lenslerdir (multifokal lensler). Son 10 yıldır daha sık kullanılır ve tercih edilir hale gelmiştir. Bu lensler uzak-yakın birarada gözlüğe benzerler. Hem uzak hem de yakın için kabul edilebilir gözlüksüz görmeyi sağlamak için dizayn edilmişlerdir.
Astigmat düzeltici lensler(torik göz içi lensler): Bu lensler hem tek odaklı(uzak), hem de çok odaklı olarak üretilmekte ve astigmatik kusurların giderilmesinde kullanılmaktadır.
Göz içine yerleştirilecek lens tercihi hastanın gözünün durumuna, eşlik eden herhangi bir göz hastalığı veya sistemik hastalığının bulunup bulunmadığına, yaşına, yaptığı işe, yaşına vb..göre değişebilir. Bu konunun hekim ve hasta/hasta yakınları arasında değerlendirilmesi ve hasta için en doğru tedavi seçeneğinin belirlenmesi önemlidir.
Görme tembelliği gelişebilir(bebek ve çocuklarda)
Gözün görme merkezi ve retina muayeneleri zorlaşır ya da imkansız hale gelebilir. Bu nedenle göz içindeki problemlerin teşhis ve tedavisi zorlaşır.
Çok ileri evre sertleşmiş ve değişikliğe uğramış kataraktların cerrahi riskleri artar ve cerrahileri güçleşir.
Katarakt tekrar oluşmaz. Ancak göz içi merceğin içerisine konulduğu kapsüler yapıda kesifleşme olabilir. Bu kesifleşen tabaka görmeyi etkiler düzeye ulaşırsa; “YAG lazer” adı verilen özel bir lazer vasıtasıyla açılır. Bu işlem ayaktan yapılan bir işlemdir, bir ameliyat değildir. İşlem kişinin rutin hayatını etkilemez.
Yrd.Doç.Dr. Yunus KARABELA