Kerri Merkezi Aziıanyň resmileri bilen duşuşdy
Noıabr 02, 2015
Merkezi Aziıa ıurtlarynyň daşary işler ministrleri we ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerri. 1-nnji noıabr, 2015 ı.
1-nji noıabrda ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerri Merkezi Aziıanyň taryhy Samarkant şäherinde merkezi aziıa döwletleriniň daşary işler ministrleri bilen duşuşdy. Jon Kerri ABŞ-nyň döwlet sekretary hökmünde Merkezi Aziıa ilkinji saparyny geçirıär.
ABŞ sebitiň awtoritar hökümetleriniň adam hukuklaryna we demokratiki gymmatlyklara hormat goımaklaryny isleıär. Munuň netijesinde regiondaky ekstremizm howplarynyň has peseljekdigine ynanylıar.
31-nji oktıabrda Jon Kerri Gyrgyzystanda bolan mahaly öz sapar edıän ıurtlaryny tankyt etmekden çekinmejekdigini duıdurdy. Şol bir wagtda ABŞ-nyň resmisi bar bolan aladalanmalara garamazdan, regionyň ıurtlary bilen hyzmatdaşlygy we özara gatnaşyklary ösdürmäge taııardygyny hem aıan etdi.
“Inisiatiwalar boşlukda amala aşyrylmaıar”
Kerri özbek şäheri Samarkantda Merkezi Aziıanyň, şol sanda Özbegistanyň, Gyrgyzystanyň, Täjigistanyň we Türkmenistanyň daşary işler ministrleri bilen geçiren duşuşygynda Birleşen Ştatlaryň sebitiň ıurtlary bilen özara, şol sanda energiıa howpsuzlygy, bilim ulgamy, ykdysady pudak boıunça hyzmatdaşlygy ösdürmäge isleglidigini aıtdy.
Şol bir wagtda ol “ykdysady, sosial we medeni inisiatiwalaryň howasyz boşlukda amala aşyrylmaıandygyny” hem belläp, “olar dolandyryşyň hili we demokratik institutlaryň berkligi bilen baglanyşyklydyr” diıdi.
Kerri, “beıleki ıerlerde bolşy ıaly, Merkezi Aziıanyň halklary hem jogapkärçilikli we täsirli hökümete örän mätäç” diıip, “Merkezi Aziıanyň ıurtlary hem öz garaşsyzlygyny alandan soň, döwlet gurluşyny halkara standartlaryna gabat getirjekdiklerini wada beripdiler we olaryň her biri şol standartlara laıyk gelmek üçin biziň bilen we özleri bilen işleşıärler. Biz demokratik dolandyryşdaky progresiň gürrüňi edilıän beıleki pudaklaryň her biriniň bähbidine boljakdygyna şübhelenmeli hem däldiris” diıdi.
Emma ol žurnalistleriň öňünde eden çykyşynda Merkezi Aziıa ıurtlaryndaky adam hukuklarynyň ıagdaıy barada aç-açan gürrüň etmekden saklandy.
1-nji noıabrda Kerri žurnalistleriň öňünde Özbegistanyň awtoritar prezidenti Yslam Karimow bilen aırylykda geçiren gepleşiklerinde hem ıurtdaky adam hukuklaryndan dil ıarmady. Emma ol özüniň “adam ölçegleriniň ıerine ıetirilişi, şahslar meselesi we olaryň jemgyıete gatnaşygy barada” maslahat etmek isleıändigini aıtdy.
Ykdysady çökgünlige uçrap başlan Merkezi Aziıanyň hökümetleri ABŞ-nyň goşunlarynyň Owganystandan çekilmegi bilen Waşingtonyň sebite bildirıän gyzyklanmasynyň hem peselmeginden howatyr edıärler.
Sebitiň eksport edıän nebitiniň bahasynyň gaçmagy, şeıle-de regionyň esasy söwda hyzmatdaşlarynyň biri bolan Russiıa garşy sanksiıalaryň girizilmegi netijesinde häzirki wagtda merkezi aziıanyň döwletleri duıarlykly kynçylyklary başdan geçirıärler.
Munuň netijesinde Merkezi Aziıada jemgyıetçilik durnuksyzlygynyň döremeginden we yslam ekstremizminiň ıaıbaňlanmagyndan howatyr edilıär.
Kerry Gazagystana bardy