Giritli Ali Aziz Efendi - Beyaz Tarih
Meslek : Osmanlı devlet adamı, şair
Doğum : 1749-1950? – Girit
Ölüm : 29 Ekim 1798 - Berlin
Devlet adamlığının yanı sıra edebi kimliğe de sahip olan Aziz Ali Efendi’nin eserlerinden edinilen izlenime göre, sefahatle geçen gençlik yıllarından sonra bir şeyhin aracılığıyla memuriyet hayatında dahil olduğu, devlete sadakat ve hizmetle hizmet yaptığı nakledilmektedir. Osmanlı Müellifleri ve Sicill-i Osmânî’de, hemen hemen ortak bir ifade ile, “âlim, hakim ve siyasi” bir kişi olduğu kaydedilmiştir. Hayatı hakkında çok sınırlı bilgi bulunan Aziz Efendi, manzum ve mensur eserlerinde zaman zaman hayat hikâyesi ve mizacı hakkında da birtakım ipuçları verir. Bunlardan onun Hurûfîliğe meyyal, gizli ilimlere meraklı, Alevî-Bektaşîmeşrep ve rind tabiatlı bir mistik olduğu intibaı edinilmektedir. Nitekim Vâridât adlı kitabında, hangi tarikattan olduğunu belirtmediği Abanalı Kerim İbrahim Efendi adında bir şeyhe intisabı olduğundan bahsetmektedir. Şiirlerinde Aziz mahlasını kullanan Aziz Efendi’nin Farsça’yı çok iyi bildiği ve hafızasında Farsça 40.000 beyit bulunduğu nakledilmektedir. Bu rivayetin doğruluğu hakkında kesin bir bilgi yoksa da küçük divanındaki Türkçe şiirlerle beraber Farsça olanlarının da bu dilin inceliklerine ve zevkine varmış birinin kaleminden çıktığı anlaşılmaktadır.
Okay, M. Orhan, Aziz Ali Efendi, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 1991, c.4, sf.333-334
Almanca, İngilizce, Fransızca, Farsça, Çince, Moğolca ve Rusça gibi dillere hakim olan Türk tarihçi Bahaeddin Ögel, İslamiyet öncesi Türk siyasi ve kültür tarihi üzerinde yaptığı çalışmalarla tanınırlık kazandı. Elazığ’da dünyaya gelen Bahaeddin Ögel, ilk ve orta öğrenimini doğduğu şehir olan Elazığ’da, lise öğrenimini ise Malatya’da tamamladı. Tarihçi kişiliğinin altyapısını oluşturduğu Ankara Üniversitesi Tarih Bölümü’nden mezun olmasının ardından Erzurum’da öğretmen olarak göreve başladı. IV. Türk Tarih Kongresi’nde sunduğu "İslam’dan önceki Türk Devletlerinde Tımar Sistemi" adlı tebliği ile dönemin önemli isimlerinden M. Fuad Köprülü’nün gözüne girdi ve bu vesileyle Hasanoğlan Köy Enstitüsü’ne tayin edildi. Bir süre sonra enstitünün bazı bölümlerinin kapatılması üzerine buradan ayrılan Ögel, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’nde Alam Sinolog W. Eberhard’ın danışmanlığında hazırladığı "Uygur Devleti’nin Kuruluşu" adlı doktora tezini tamamladı.