Akademik Makalelerde Yöntem, Bulgu, Sonuç, Kaynakça
19 Eylül 2018 Mr. Book
Yöntem bölümü araştırmanın nasıl gerçekleştirildiğini ayrıntılı olarak tanımlar. Bu bölümde araştırmadaki değişkenlerin kavramsal ve operasyonel tanımları verilir. Farklı araştırmalarda farklı yöntemler kullanılabilir. Ancak, yöntemin tam ve ayrıntılı olarak tanımlanması, okuyucunun sizin araştırmanızın yönteminin uygunluğunu, sonuçlarınızın geçerliğini ve güvenirliğini değerlendirmesini sağlar. Aynı zamanda diğer araştırmacıların sizin araştırmanızı tekrarlayabilmesi sağlanır.
Yöntem bölümünün alt başlıklarının belirlenmesi:
Genelde yöntem bölümü (a) katılımcılar ya da denekler, (b) örnek- lem, örneklem büyüklüğü (c) veri toplama araçları, veri toplama araçlarının geliştirilmesi, geçerlik ve güvenirlik çalışmaları, (d) araştırma deseni gibi alt bölümlere ayrılır.
Bulguların genellenmesi, benzer araştırmaların sonuçlarının karşı-laştırılması, ikincil veri analizleri ve araştırma bulgularının sentez- lenmesi açısından katılımcıların özelliklerinin açıkça tanımlanması önem taşır. Katılımcıların araştırmaya dahil edilmesi ya da araştırma dışında bırakılmasında kullanılan ölçütlerin, sosyo-demogra- fik özelliklere bağlı sınırlandırmaların açıkça ifade edilmesi gerekir. Örneklemin yeterli düzeyde tanımlanması gerekir. Özellikle araştırmanın sonuçlarını etkileyebilecek cinsiyet, yaş, sosyo-ekonomik statü, deneyim, sınıf düzeyi, akademik başarı ölçütleri, örgütsel
özellikler ve benzeri özelliklerin mümkün olabildiğince ayrıntılı olarak tanımlanması gerekir. Bu özellikler örneklemin doğasının anlaşılabilmesi ve bulguların genellenebilmesi açısından önem taşır. Örneklemi tanımlamada kullanılan özelliklerin bir kısmı verilerin analizinde ve bulgularda kullanılmasa da, bu özelliklerin tanımlanması örneklemin daha iyi anlaşılması ve sonuçların genellenebilir- liğinin değerlendirilmesi açısından önem taşır.
Örneklemin nasıl oluşturulduğu açıkça tanımlanmalıdır. Hangi örnekleme yönteminin kullanıldığı, örneklem büyüklüğü, seçilen örneklemin ne kadarına erişildiği ve kullanılabilir veri elde edildiği sayısal olarak ifade edilmelidir. Verilerin nasıl bir ortamda, nasıl ve kim tarafından toplandığı, izin ve anlaşmalar varsa bunların nasıl gerçekleştirildiği, katılımcılara herhangi bir karşılık/ücret sağlanıp sağlanmadığı, etik standartların nasıl sağlandığı gibi hususlar ayrıntılı olarak yazılmalıdır.
Örneklem büyüklüğü ve güven aralığı:
Katılımcıların özelliklerinin tanımlanması ile birlikte amaçlanan örneklem büyüklüğü ile eğer örneklem seçiminde farklı koşullar uygulanmışsa, her bir koşulda (grupta) birey sayısı verilmelidir. Alınan örneklem herhangi bir şekilde hedeflenen evrenden farklılık göstermişse, bu farklılığın açıklanması gerekir. Sonuçların yorumlanmasında örneklemden yapılabilecek çıkarımlar ile sınırlı kalın- malıdır.
Örneklemin belirlenmesinde güven aralığının mı yoksa istatistiksel tekniklere bağlı olarak gücün mü (povver) ölçüt olarak alındığı be-lirtilmelidir. Anlam çıkarıcı (inferential) istatistikler kullanılıyorsa, istatistiksel güç (statistical povver) ile ilgili hususların dikkatle de-ğerlendirilmesi gerekir. Örneklem büyüklüğü, etki büyüklüğü (ef- fect size) ve örnek büyüklüğü birlikte dikkate alınarak çeşitli istatistiksel tekniklerin gerektirdiği varsayımlar değerlendirilmelidir.
Ölçümler ve ortak değişkenler (covariates):
Yöntem bölümünde birinci ve ikincil sonuç değişkenleri ile ortak değişkenlerin tümünün tanımlanması gerekir. Verilerin toplanmasında kullanılan yöntemler (anket, görüşme, gözlem vb.) ve ölçümlerin niteliğini artırmak için alınan önlemler (veri toplayıcıların eğitimi, çoklu gözlem vb.) açıklanmalıdır. Veri toplama araçlarının geliştirilmesi süreci, veri toplama araçlarının psikometrik özellikleri, kültürel geçerlilik kanıtı gibi hususlarda yapılan işlemler ve bu işlemlerin sonuçları sunulmalıdır.
Yöntem bölümünde araştırma deseninin açık bir biçimde tanımlanması gerekir. Katılımcılar doğal ortamlarında mı gözlemlendi yoksa maniple koşullara göre mi gruplara yerleştirildi? Eğer çoklu karşılaştırmalar yapıldıysa, gruplar nasıl oluşturuldu? Örneğin yöneticiler deneyimlerine göre gruplandırıldıysa, deneyim aralık- ları/grupları hangi koşullara/ölçütlere göre oluşturuldu? Çalışmada grup-içi desen mi yoksa gruplar-arası desen mi kullanıldı? Araştırma deseninin tekrarlanabilirliği sağlayacak ayrıntıda tanımlanması gerekir.
Sonuç bölümünde verilerin özetlenmesi gerekir. Sonuçlar, çıkarımları destekleyecek ayrıntıda sunulmalıdır. Araştırmanın problemi ya da soruları ile ilgili tüm sonuçlar, beklentilerin aksini gösterse bile, rapor edilmelidir. Etki büyüklükleri çok küçük ya da istatistiksel sonuçlar anlamlı olmasa da verilmelidir. Araştırmacıyı rahatsız edecek sonuçlar gizlenmemelidir. Vaka çalışmaları hariç, bireysel puanlar ya da ham veriler sonuçlarda sunulmamalıdır. Araştırmanın bir kurum tarafından desteklendiği durumlarda, bireysel ya da ham verilerin sunulması isteniyorsa, bu durumda ham veriler ekte sunulmalıdır.
Veri analizlerinin (nicel ya da nitel) sonuçları doğru, eksiksiz ve yansız olarak rapor edilmelidir. Kullanılan veri analiz tekniği araştırmanın problemine uygun olduğu sürece farklı veri analiz teknikleri kullanılabilir. Ancak verilerin, kullanılan veri analiz tekniğinin varsayımlarını karşılayıp karşılamadığının ya da varsayımların ihlalinin tolere edilebilir olup olmadığının açıklanması gerekir. Farklı dergilerin editoryal politikalarına bağlı olarak, istatistiksel analizlerde istenilen ayrıntı düzeyi değişebilir. Ancak test edilen her bir hipotez için etki büyüklüğü tahmini ve güven aralığının verilmesi asgari koşuldur.
Okuyucunun temel istatistiksel bilgilere sahip olduğu varsayılmalıdır. Bu nedenle, yaygın olarak kullanılan istatistikler için tanımlamalar ve atıf yapılmaz. Ancak istatistiksel tekniklerin uygunluğu konusunda bir soru olması olasılığına karşı, kullanılan istatistiğin uygunluğunu gösteren kanıt sağlanmalıdır.
Araştırma sonuçlarının genellenmesinde kayıp veriler önemli bir sorun oluşturabilir. Bu nedenle, kayıp verilerin neden eksik olduğunun açıklanması ile birlikte, bu verilerin nasıl değerlendirildiğinin açıklanması gerekir.
Sonuçların sunulmasında, araştırma hipotezlerinin ya da sorularının sunulduğu sırayı izleyen bir sistematik oluşturulmalıdır.
Tablolar, grafikler, çizelgeler ve resimler:
Bir makalede yer alabilecek tablo, grafik, çizelge ya da resim sayısı sınırlıdır. Eğer tabloda sunulan bilgi metin içinde sunulabiliyorsa, tablo kullanılmamalıdır. APA yazım biçimine göre yazılan makalelerde bulguların gösterimi için tablo kullanma yerine metin içinde sunma yaygın bir uygulamadır. Tablo kullanmanın makalenin anlaşılabilirliğine anlamlı bir katkı sağlayacağı düşünülüyorsa tablo kullanılmalıdır.
Tabloların kullanımında aşağıdaki hususların dikkate alınması gerekir:
Tablolar karmaşık sayıları/bilgileri anlaşılır biçimde ve bütünlük içinde sunmak için kullanılır.
Sayısal veriler sütunlarda, sınıflama ve karşılaştırmalar satırlarda sunulur.
Tablolar metnin tekrarı olmamalıdır ya da tabloda yer alan tüm veriler metinde tekrarlanmamalıdır.
Metin olmadan, sadece tablodan yorum ve anlam çıkarı- labilmelidir.
Tablolar, tablo sırasına (metinde tabloya atıfta bulunulma sırası) göre numaralandırılır ( Tablo 1, Tablo 2, Tablo 3,)
“Tablo” bold ya da italik yazılmaz. Tablolarda satır ve sütun başlıkları ve sayısal değerler aynı yazı karakteri, karakter büyüklüğü ve biçimi ile yazılır (bold, italik yazılmaz).
Tablo başlığı, numarasının altındaki satırda verilir.
Tablo başlığı kısa, fakat tablonun içeriğini tanımlayıcı nitelikte olmalıdır.
Tablo başlığı italik olmalı ve sözcüklerin ilk harfleri büyük yazılmalıdır.
Metinde kullanılan tabloların makale değerlendirmeye sunulmadan önce aşağıdaki sorular doğrultusunda kontrol edilmesi gerekir:
Tablo gerçekten gerekli mi?
Metinde tabloya atıf yapıldı mı?
Benzer tablolar arasında tutarlılık var mı?
Başlık kısa, fakat açıklayıcı mı?
Sütun başlıkları uygun ve anlaşılır mı?
Kısaltmalar, semboller vb. açıklandı mı?
Anlamlılık düzeyleri doğru biçimde tanımlandı mı?
Tablo için açıklayıcı “Not’lar genel, özel ve anlamlılık sırası içinde verildi mi?
Örnek “Grafik l”de “Grafik 1” italik yazılmış, kalın değil? “Grafik no” ile “grafik numarası” farklı şeyler ise daha açık ve farklı bir isimle ifade edilmeli.
Resim, çizelge ve grafiklerde başlık italik yazılmaz, grafiğin numarası kalın yazılır ve grafik numarası ile aynı satırda devam eder.
Sonuçların sunumundan sonra, araştırmanızın hipotez/soruları ile ilişkili olarak bu sonuçları değerlendirebilir ve çıkarımlarda bulunabilirsiniz. Burada bulguların özetlemesi yapılmaz. Bulgular değerlendirilir, yorumlanır ve kuram ve uygulama açısından bulgulardan çıkarımlar yapılır. Tartışma, “bu araştırmanın bulguları, araştırma soruları ile ilgili hangi sonuçlara varmamızı sağlamaktadır?” sorusunun cevabı olmalıdır. Tartışma bölümü sizin bulgularınızın hipotezlerinizi desteklediği ya da desteklemediği, araştırma sorularınıza nasıl bir cevap oluşturduğunu açıkça ifade eden bir cümle ile başlamalıdır. Eğer beklediğiniz sonuçlar elde edileme- diyse, bunun olası nedenleri açıklanmalıdır. Bulgularınızın kuramsal ya da uygulama açısından bir bağlama yerleştirilebilmesi, des-teklenmesi ya da açıklık getirilebilmesi için daha önceki çalışmaların sonuçları ile ilişkilendirme yapılmalıdır. Tartışma bölümünde, daha önce sunulan hiçbir bilgi ya da ifade tekrarlanmamalıdır. Yazdığınız her cümle sizin yorumunuza bir katkı sağlamalıdır.
Tartışma bölümünde yaptığınız yorumlar hiçbir zaman araştırmanıza dayalı olarak yapılabilecek yorumların ötesine geçmemelidir. Bu nedenle yorum yaparken; araştırmanızda ve ölçümlerinizde olası yanlılıklar ya da iç geçerliği azaltacak etkenler ile araştırmanızın sınırlılıkları göz önünde bulundurulmalıdır. Araştırmanın bulgularının yorumlanmasında sınırlılıklar varsa, bu sınırlılıklar açıkça ifade edilmelidir. Sonuçlarınızın genellenebilirliğini eleştirel bir bakış açısı ile tartışmalısınız.
Tartışma bölümünün sonunda araştırmanızın bulgularının önemini ifade eden bir yorum yapmalısınız. Ancak bu yorumun akılcı ve bulgulara dayalı olması gerekir. Bu yorumunuzun aşağıdaki soruların cevabını oluşturması gerekir:
Elde ettiğiniz sonuçların kuram ve uygulama açısından anlamı nedir? Sonuçlarınız geçerli ve tekrarlanabilir ise, gerçek yaşamda hangi olgu/problem bu sonuçlardan hareketle açıklanabilir/çözülebilir ya da modellenebilir?
Bu araştırmanın sonuçlarına göre, hangi problemler çö-zülememiştir ya da hangi sorular hâlâ cevaplanamamıştır?
Bu soruların cevapları sizin araştırmanızın alana katkısını gösterir ve sizin araştırmanızın meşruiyetini kanıtlar. Bu nedenledir ki, bu soruların cevapları çok açık ve net olarak ifade edilmeli ve araştırmanızın son paragrafını oluşturmalıdır.
Atıfta bulunmak: Yazar olarak okuyucuya sizin çalışmanızın, araştırma probleminiz ile ilgili bugüne kadar yapılan çalışmalar içinde yerini göstermeniz gerekir. Sizin çalışmanızdan önce neler yapılmıştı ve siz çalışmanızı hangi bilinenler üzerine kurguladınız? Çalışmanızın bilinenler üzerine katkısı nedir? Okuyucunun bu soruların cevaplarını açık bir biçimde görmesi gerekir.
Tipik olarak bir ampirik çalışmada herhangi bir fikir, kavram ya da sonuç ile ilgili en önemli birkaç kaynağa atıfta bulunmak yeterli olabilir. Ancak kuramsal çalışmalarda ve literatür taraması çalışmalarında belirli ölçütleri karşılayan tüm araştırmalara atıfta bulunulması gerekir.
Başkalarına ait bir fikri ya da bilgiyi kaynak göstermeden kullanmak çalmaktır ve aşırma/intihal olarak adlandırılır. Yasal olarak ve etik olarak kabul edilemez. Aynı zamanda yazarın kendisinin daha önceden yayımlanmış bir çalışmasının bir kısmını ya da tamamını yeni bir çalışmasında kaynak göstermeden kullanması kendinden- aşırma olarak değerlendirilir. Başka bir çalışmaya atıfta bulunmada yazar soyadı ve tarih verilmelidir. Genel olarak doğrudan alıntı yapılmayan atıflarda sayfa numarası verilmesi önerilir. Ancak sayfa numarası veriliyorsa, makale içinde doğrudan alıntı yapılmayan tüm atıflarda verilmelidir.
Doğrudan alıntı: Eğer bir kaynaktan doğrudan alıntı yapılıyorsa, 40 sözcükten az alıntılar metin içinde [“] işareti ile başlar ve ifadenin sonunda [” (yazar soyadı, s. no)] ile bitirilir. Doğrudan alıntı 40 sözcük ya da daha fazla ise alıntı ayrı bir paragraf halinde ve soldan yaklaşık 1.25 cm içeri alınmış şekilde yazılır. Doğrudan blok halinde alıntıda da yazar soyadı, tarih ve sayfa no verilir. Alıntı yapılan eserde sayfa numarası kullanılmamışsa, bu durumda sayfa numarası yerine paragraf numarası (örneğin; para. 5) verilmelidir.
Farklı türden eserler için kaynak gösterme örnekleri:
Kitap, tek vazarlı Metin içinde
Atıf: (Saldamlı, 2013) ya da Saldamlı (2013)
Doğrudan alıntı: (Saldamlı, 2013, s. 19)
Rötgers, M. (1999). Seven voices: Tales of madness and mith. Auckland, New Zealand: PEP.
Saldamlı, A. (2013). Örgütsel performans: Kuram strateji ve taktikler. Çorum: Hitit Akademi Yayıncılık.
Kitap, iki vazarlı Metin içinde
Atıf: (Karakuş ve Önder, 2015).
Doğrudan alıntı: (Karakuş ve Önder, 2015, s. 55) Kaynakçada
Karakuş, Y., & Önder, T. (2015). İstatistik Uygulamalı bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: ABCD Yayıncılık.
Kitap. 3-5 vazarlı
Metin içinde ilk atıf: (Kara, Yemiş, Bilir ve Hüner, 2012)
Daha sonraki atıflar: (Kara ve dîğ., 2002)
Kara, C. A. J., Yemiş, B. D., Bilir, M. D., & Hüner, A. P. (2012). Managing diversity in the hotels. Antalya, Yeni Yetme yayıncılık
Kitap, 6 ve daha fazla vazarlı
Beck, D. A., Sales, B. S., Walter, M. D., Heynes, A. P., Jones, C., Adams, N. ve diğ. (2002). Managing student behavior. Washington, DC: New Age Printing.
Garip, E. (Ed.). (2007). Sporda ölçme ve değerlendirme. İstanbul: Aktif Akademi Yayıncılık.
Bjork, R. A. (1989). Retrieval inhibition as an adaptive mec- hanism in human memory. İn H. L. Roediger III & F. I. M. Craik (Eds.). Varieties of memory & consci- ousness (pp. 309-330). Hillsdale, NJ: Erlbaum.
Sezgin, F. ( 2007). Ölçme ve değerlendirmede temel istatistiksel işlemler. İçinde, E. Karip (Ed.). Ölçme ve değerlendirme (ss. 273-305). Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
O’Keefe, E. (1999). Egoism & the crisis in VVestern values. Available from http://www.onlineorigi- nals.com/showitem.asp?itemlD=135,
17/07/2008 tarihinde alındı.
Begg, M. M. (2001). Dairy farm vvomen in the VVaikato 1946-1996: Fifty years of social and structural change. Unpublished doctoral dissertation, University of waikato, Hamilton, New Zealand.
Şirin, H. (1998). Özel dershanelerin genel görünümü ve öğrenci görüşleri (Ankara ili örneği). Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Ankara: Hacettepe Üniversitesi.
Field, G. (2001). Rethinking reference rethought. İn Revel- ling in Reference: Reference and Information Services Section Symposium, 12-14 October 2001 (pp. 59-64). Melbourne, Victoria, Australia: Aust- ralian Library and Information Association.
Smith, P. (2001). VVaikato River water quality monitoring programme: Data report 2001. Flamilton, New Ze- aland: Environment VVaikato.
Akademik dergiler Metin içinde
Önceki yazı İşletmelerde Hile Tez Konuları Sonraki yazı İşletme Tez Konuları