trT Yönetmeliğinde Kameraman Kadrosu Tanımı
Bir program ya da filmin, estetik yapısının ve görsel bütünlüğünün, prodüktörün istekleri doğrultusunda gerçekleşmesi için kullanılacak teknik araçları öneren ve çekim aşamasında bunların uygulanmasını kamera kullanarak sağlayan ve denetleyen kişidir.
Meslek Standartları Komisyonu, Kameraman Kadrosu Tanımı
Ülkemizde son yıllarda yapılan bütün çalışmalarda Türk ekonomisinin uluslararası rekabet gücünün artırılması ve başta Gümrük Birliği olmak üzere Avrupa Birliği ile bütünleşme süreci hedeflenmiştir. 1990’lı yıllarda yaşanan hızlı küreselleşme süreci, giderek artan teknolojik yenilikler ve uluslararası pazarlardan pay kapma yarışları, ülkelerin insan kaynaklarını geliştirmeye yönelmesine neden olmuştur. Çalışanların iş değiştirme ve iş bulma yeteneğiyle doğrudan ilgili olarak işgücü hareketliliğinin artırılması, işgücü piyasasının şeffaflaştırılması ve verimliliğin artırılması istihdamla ilgili her türlü girişimde öne çıkmaktadır. Çalışma yaşamının istediği ve ihtiyaç duyduğu insanların niteliklerinin tanımlanmasında, iş yaşamınca geliştirilen ve benimsenen meslek standartları büyük önem taşımaktadır. Bu standartlara uygun insan yetiştirilmesi ve istihdamı ise ancak meslek standartları hazırlandıktan sonra gerçekleştirilebilecektir.
Ülkemizde meslek standartları ve belgelendirmeye ilişkin en geniş kapsamlı girişim, “İstihdam ve Eğitim Projesi” kapsamında,Devlet, işçi ve işveren kesimini temsil eden kuruluşların oluşturduğu Meslek Standartları Komisyonu (MSK) tarafından yürütülmektedir. Bu komisyonda: Milli Eğitim Bakanlığı (MEB), Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (ÇSGB), Türkiye İş Kurumu (İŞKUR), Devlet Planlama Teşkilatı (DPT), Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu (TESK), Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB), Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu (TİSK), Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu (TÜRK-İŞ) ile gözlemci üye olarak Mesleki Eğitim ve Küçük Sanayi Destekleme Vakfı (MEKSA) temsilcileri bulunmaktadır. Teknik çalışmalar MSK’nun kararları doğrultusunda, uygulama birimi olan Araştırma ve Teknik Hizmetler Birimi (ATHB) tarafından, Almanya’da faaliyet gösteren Federal Mesleki Eğitim Kurumu (BIBB)’nun teknik yardımları ile yürütülmektedir.
Elinizdeki bu standart, ülkemizde istihdam ve eğitim arasında sağlam köprüler kurmak, istihdamı geliştirmek amacıyla oluşturulan “İstihdam ve Eğitim Projesi”nin sekiz bölümünden biri olan Meslek Standartları ve Belgelendirme Sistemi bölümü çalışmaları çerçevesinde hazırlanmıştır. Söz konusu standart, Kameramanlık meslek dalında 3. seviyede çalışan bir kişinin yapması gereken görev ve işlemler ile sahip olması gereken genel bilgi ve becerileri göstermektedir. Bu alanda bizzat faaliyet gösteren kişilerden oluşan bir çalışma grubu tarafından, iki gün süren teknik çalışma sonunda oluşturulmuştur. Söz konusu grubu oluşturan kişiler, ülkemizde faaliyet gösteren değişik büyüklükteki (küçük-orta-büyük) işletmelerden MSK/ATHB kanalıyla davet edilerek bir araya getirilmiştir. Bu standart daha sonra MSK tarafından önerilen ilgili kuruluşlara gönderilmiş ve görüşleri alınmıştır. Meslek Standartları ve Belgelendirme çalışmalarımıza teknik elemanlarını göndermek suretiyle destek veren işletmelere ve değerli bilgilerini bizlerle paylaşan ve elinizdeki bu standardı hazırlamamıza yardım eden; Sayın Egemen BAYKAL (trT Ankara Televizyonu), Sayın Salim AKDOĞAN (STV Ankara Bürosu), Sayın A. Serdar HOKNA (trT Haber Dairesi Başkanlığı), Sayın Ertan EZEN (CTV Ankara Bürosu), Sayın Korkmaz GÖKMEN (trT Ankara Televizyonu), Sayın Ertan ERDOĞMUŞ (trT Haber Dairesi Başkanlığı), Sayın Nazmi ULUTAK (Anadolu Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi), Sayın Nedim GÜRSES (Anadolu Üniversitesi Radyo Televizyon Bölümü), ve ayrıca, hazırlanan meslek standardına değerli görüşleri ile katkıda bulunan başta MSK üyesi kuruluşlar ve alt teşkilatları olmak üzere, ilgili tüm kuruluşlara teşekkür ediyoruz.
Mustafa DEMİREZEN Eylül 1999
Meslek Standartları Komisyonu Başkanı
DPT İktisadi Sektörler ve Koordinasyon Genel Müdürlüğü
1. Meslek Standardı
2. Unvan ve Tanımı
3. Kameraman'ın Yaptığı Görev ve İşlemler
4. Genel Olarak Kullanılan Araç, Gereç ve Ekipmanlar
5. Genel Bilgi ve Beceriler
6. Genel Tutum ve Davranışlar
7. Uluslararası Standard Meslek Sınıflandırma Sistemi (ISCO-88) ile Karşılaştırma
8. Avrupa Birliği’nce Ortak Kabul Gören Meslek Profilleri ile Karşılaştırma
9. Mesleğin Bugünkü Durumu ve Gelecekteki Eğilimler
a. Türk İşgücü Piyasasında
b. Avrupa Birliği’nde
10. MSK Yeterlilik Belgesi Nasıl Alınır?
1. MESLEK STANDARDI
Bir Meslek Standardı genel olarak aşağıdaki hususları içermektedir;
standardın hazırlandığı seviye için yaygın olarak kullanılan mesleki unvan ve tanım, bir mesleğin gereklerini uygun olarak yerine getirmek için kişinin yapması gereken görev ve işlemler, genel olarak kullanılan araç-gereç ve ekipmanlar, bir mesleğin gereklerini uygun şekilde yerine getirebilmek için kişinin sahip olması gereken genel bilgi ve beceriler ile tutum ve davranışlar, mesleğin uzmanlık dalları ile birlikte mevcut durumu ve gelecekte göstereceği eğilimler.
Meslek Standardı hazırlanmasının başlıca amaçları;
işgücü piyasasında, belirli bir meslekte istihdam edilebilmek için işgücünde aranan mesleki yeterlilikleri ortaya koymak, işgücü piyasasının ihtiyaç duyduğu mesleki yeterlilikleri ortaya koyarak, eğitim programcılarına müfredat hazırlamada yardımcı olmak, kişilerin, söz konusu mesleki yeterliliklerle donatılmasına yönelik olarak sunulan mesleki eğitim, meslek değiştirme, mesleki ilerleme vb. eğitim hizmetlerine destek vermek, eğitim ile iş yaşamı arasında sağlam köprüler kurularak, iş yaşamının eğitime ilgi, katılım ve katkısını artırmak, iş değiştirme ve işe yerleştirme faaliyetlerine yardımcı olmak, Türk ekonomisinin uluslararası rekabet gücünün, nitelikli işgücü ile desteklenmesine yardımcı olmak, uluslararası normlara uygun, saygın ve güvenilir bir sınav ve belgelendirme sisteminin kurulmasına yardımcı olmak, bütün kesimlerce kabul gören mesleki yeterlilik belgelerine sahip işgücünün sayı ve oranını artırmak, mesleki yeterlilik belgelerine sahip işgücü istihdamının yaygınlaştırılmasıyla tüketiciye daha kaliteli mal ve hizmet sunulmasına destek vermek, mesleki yeterlilik belgesi sahibi nitelikli işgücü hareketliliğini artırmak, ve uzun vadede işsizliğin azaltılmasına ve istihdamın geliştirilmesine katkıda bulunmaktır.
Meslek Standardı Nasıl Hazırlanıyor ?
Meslek Standardları genel olarak üç ayrı seviye (1, 2, 3) göz önüne alınarak hazırlanmaktadır.
Bu seviyede çalışan kişi, mesleğin gerektirdiği rutin ve basit görev ve işlemleri yapabilir.
Bu seviyede çalışan kişi, geniş veya dar bir meslek alanında, o mesleğin gerektirdiği bir kısmı rutin olmayan ve kompleks nitelikli görev ve işlemleri yapabilir. Bu görev ve işlemleri yerine getirirken bireysel sorumluluk alabilir ya da başkaları ile işbirliği içinde çalışabilir.
Bu seviyede çalışan kişi, geniş veya dar bir meslek alanında, o mesleğin gerektirdiği çoğunlukla rutin olmayan ve kompleks nitelikli görev ve işlemleri değişik koşullarda yapabilir. Bu görev ve işlemleri yerine getirirken önemli ölçüde sorumluluk alabilir ve kendi başına karar verebilir. Çoğunlukla yanında çalışanları yönlendirir ve denetler.
Elinizdeki meslek standardı 3. seviyedeki bir kameraman için hazırlanmıştır.
2. UNVAN VE TANIMI
Unvan : Kameraman (Seviye 3)
Tanım : Kameraman, görüntü kayıt edici araç ve gereçleri kullanarak stüdyo, çekim platosu ve görüntü kayıt edilebilecek her yerde, kameranın çekim öncesi hazırlık, ayar ve estetik yorum katarak görüntü kayıt etme işlemlerini bireysel yada ekip çalışmasıyla yapma bilgi ve becerisine sahip nitelikli kişidir.
3. KAMERAMAN'IN YAPTIĞI GÖREV VE İŞLEMLER
Kameraman, işletmenin genel çalışma prensipleri doğrultusunda, araç, gereç ve ekipmanları etkin bir şekilde kullanarak, işçi sağlığı, iş güvenliği ve çevre koruma düzenlemelerine ve mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak, aşağıdaki görev ve işlemleri yerine getirir.
Çekim İçin Ön Hazırlık Yapmak
Çekim hakkında bilgi edinmek
Kullanılacak ekipmanı tespit etmek
Çekimin yapılacağı yer hakkında bilgi edinmek
Çekim hakkında önerilerde bulunmak
Çekim öncesi mekan araştırması yapmak
Çekimle ilgili malzemelerin tam olup olmadığını kontrol etmek
Araç-gereç ve ekipmanın kullanıma hazır olup olmadığını kontrol etmek
Çekim sehpasını hazırlamak
Kameranın son kontrolünü yapmak
Aktüel Çekim Yapmak Ortamın çekime uygun hale gelmesini sağlamak
Ortamdaki ışığa uygun filtreyi seçmek
Beyaz denge ayarı yapmak
Vizör ayarlarını yapmak
Ses ayarlarını yapmak
Zaman (time-code) ayarlarını yapmak
Görüntü kaydı yapmak
Stüdyo Çekimi Yapmak
Kameraları çekim yerlerine yerleştirmek
Görüntü kadrajı yapmak
Görüntü kadrajının sürekliliğini sağlamak
Çekimin amacına göre kamera yerini değiştirmek
Haber Çekimi Yapmak
Haber kaynağına ulaşılmasını sağlamak
Çekim için yer tespiti yapmak
Kendi güvenliğinin ve kullanılan ekipmanların korunmasını sağlamak
Kameranın ayarlarını kontrol etmek
Görüntü almak için gözlem yapmak
Merkeze görüntü geçmek
Çekim Sonrası İşlemlerin Yapılıp Yapılmadığını Kontrol Etmek Stüdyo kamerasının bir sonraki çekim için hazır halde bırakılıp bırakılmadığını kontrol etmek
Kullanılan araç-gereç ve ekipmanın tam ve doğru olarak toplanıp toplanmadığını kontrol etmek
Materyalin merkeze/arşive ulaştırılıp ulaştırılmadığını kontrol etmek
Biten filmin banyo için laboratuara gönderilip gönderilmediğini kontrol etmek
Mesleki Gelişime İlişkin Faaliyetleri Yürütmek Yardımcı elemanlara eğitim vermek
Meslekle ilgili hizmet içi eğitim, işbaşı eğitim vb. faaliyetlere katılmak
Aşağıda 4. 5. ve 6. bölümlerde yer alan listeler mesleğin geneli ile ilgili olup, mesleğin daha iyi anlaşılması için standarda dahil edilmiştir. Söz konusu listeler alfabetik olarak hazırlanmış olup, bir işyerinden diğerine değişebilmektedir.
4. GENEL OLARAK KULLANILAN ARAÇ, GEREÇ VE EKİPMANLAR Araçlar, Makine ve Ekipmanlar
Adaptör ve kablosu Akü Akü şarj aleti Cımbız Crane Çakı Dolly El feneri Elcek Elektrik ölçü aleti Elektronik kameralar Film kameraları Filtreler ve adaptörleri Gün ışığı kaynakları
Işık filtreleri Işık sehpaları ve aksesuarları Kamera hareketini sağlayan araçlar Kamera omuz askısı Kamera üstü ışık Kelvinmetre Kontrol kalemi Kulaklık Lüxmetre Makas Metre Mikrofon Mixer Monitör Monopod Omuzluk Pazometre Pedestal Pense Playback adaptörü Playback düzeni (teyp, hoparlör) Player (video bant okuyucusu) Reflektörler (yansıtıcılar) Saat Sabit açılı objektifler Ses kabloları Steady-cam Suni ışık Şaryo Tornavida setleri tripod çeşitleri Uzaktan kumanda aleti Üçlü priz Yan keski Yedek ampul ve pil Zoom objektifler
Bant çeşitleri Bez Çanta Çeşitli bakım yağları Fırça çeşitleri Film Film değiştirme torbası Güderi Hava spreyi
Kağıt Kalem Kameraman yeleği Sıvı ya da kağıt mercek temizleyiciler Şapka Video kafa temizleme bandı Yağmurluk
5. GENEL BİLGİ VE BECERİLER
Araç, gereç ve ekipman bilgisi Çekim teknikleri bilgisi Çevre düzenlemeleri bilgisi Ekip içinde çalışma yeteneği El becerisi Görsel yetenek İletişim yeteneği İlkyardım bilgisi İnsan psikolojisi bilgisi İşçi sağlığı ve iş güvenliği önlemleri bilgisi Işık bilgisi İşyeri çalışma prosedürleri bilgisi Karar verme yeteneği Kavrama yeteneği Malzeme bilgisi Malzeme katalogları/el kitapları bilgisi Mekanik bilgisi Mesleğe ilişkin yasal düzenlemeler bilgisi Mesleki elektrik bilgisi Mesleki teknolojik gelişmelere ilişkin bilgi Mesleki terim bilgisi Öğrenme yeteneği Öğretme yeteneği Organizasyon yeteneği Problem çözme yeteneği Protokol bilgisi Renk bilgisi Temel fotografçılık bilgisi Yabancı dil bilgisi Yaratıcılık Yedek malzeme bilgisi
6. GENEL TUTUM VE DAVRANIŞLAR (1)
Araştırıcı olmak Çalışkan olmak Çevre korumaya karşı duyarlı olmak Detaylara özen göstermek Dikkatli olmak Dürüst olmak Enerjik olmak Esnek çalışmaya yatkın olmak Gözlemci olmak Güler yüzlü olmak İnisiyatif sahibi olmak İnsan ilişkilerine özen göstermek İş disiplinine sahip olmak İşyeri çalışma prensiplerine uymak İşyerine ait araç, gereç ve ekipmanların kullanımına özen göstermek İyi niyetli olmak Kararlı olmak Meslek ahlakına sahip olmak Önsezili olmak Planlı ve organize olmak Pratik olmak Sabırlı olmak Sır saklamak Soğukkanlı olmak Sorumluluk sahibi olmak Temiz olmaya özen göstermek Titiz olmak Yeniliklere açık olmak Zamanı iyi kullanmak
7. ULUSLARARASI STANDARD MESLEK SINIFLANDIRMA SİSTEMİ (ISCO-88) İLE KARŞILAŞTIRMA
Elinizdeki "Kameraman Meslek Standardı", ISCO-88 sınıflandırma sisteminde "Fotoğrafçılar ile Görüntü ve Ses Kayıt Cihazları Operatörleri" ünite grubunda (Ana Grup 3, Alt-Ana Grup 31, Alt Grup 313 ve Ünite Grubu 3131) yer almaktadır.
8. AVRUPA BİRLİĞİ’NCE ORTAK KABUL GÖREN MESLEK PROFİLLERİ İLE KARŞILAŞTIRMA Avrupa Birliği’nce ortak kabul gören meslek profilleri, kısa adı CEDEFOP olan Avrupa Mesleki Eğitimi Geliştirme Merkezi tarafından hazırlanmaktadır. Ancak, kameramanlık mesleği için hazırlanmış bir profil mevcut olmadığından karşılaştırma yapılamamıştır.
9. MESLEĞİN BUGÜNKÜ DURUMU VE GELECEKTEKİ EĞİLİMLER a. Türk İşgücü Piyasasında
İletişim çağı olan günümüzde insanlar, dünyada ve çevresinde olup biten her türlü olay hakkında doğru, güvenilir ve objektif bir şekilde haberdar olmak istemekte; bu ihtiyacını da kitle iletişim araçları ile karşılamaktadırlar. Türkiye'de de son yıllarda özel TV'lerin ülke genelinde yaygınlaşması ile bu alanda bilgi ve becerisi yeterli düzeyde olan meslek elemanları için geniş iş imkanları açılmıştır. Ayrıca reklam ve klip çekimlerindeki artışlar meslekteki gelişimlere ivme kazandırmış, dolayısıyla bu alandaki gelişmeler hızlanarak kameramanlık mesleğine olan talep artmıştır.
Görüntü kayıt etme işinin özelliği nedeniyle her türlü ortam ve şartta görevlerini yerine getirmeye çalışan kameramanlar genellikle, usta-çırak yöntemi ile yetişmektedirler. Günümüzde, Radyo-Televizyon Meslek Liselerinin ve İletişimle ilgili Fakültelerin kameramanlık bölümleri mevcut olmamakla birlikte adı geçen öğretim kurumlarından mezun olanlar mesleğe kameraman yardımcısı olarak başlayabilmekte; daha sonra kameramanlığa terfi etmektedirler. Ancak, kameramanlığın ayrı bir bölüm olarak açılması görüşü ilgililer tarafından dile getirilmektedir. Kameramanlık bölümlerinin açılmasıyla daha nitelikli, mesleğin gereklerini kusursuz yerine getirebilecek meslek elemanının yetiştirilebileceği düşünülmektedir. Ayrıca, teknolojik gelişmelerin daha yakından izlenebilmesi için daha fazla mesleki yayına gereksinim olduğu yabancı dillerde yapılan mevcut yayınların ise Türkçe'ye çevrilmesinin yapılmasının mesleğin gelişimini olumlu yönde etkileyeceği düşünülmektedir.
Büyük TV kuruluşlarının dışındaki bazı kuruluşlarda, personel politikası nedeniyle meslekte yeni olan deneyimsiz elemanlar doğrudan kameraman olarak işe başlayabilmekte, bu ise meslekte hizmet standardının düşmesine sebep olmaktadır. Diğer meslek dallarında olduğu gibi bu alanda da, sistemli bir eğitime ve güvenilir sınav ve belgelendirme sistemine ihtiyaç vardır.
Kameramanlar, mesleğin özelliği gereği görev esnasında yaklaşık 10-12 kilogramlık bir ağırlığı da taşımak zorunda olduklarından, bu mesleği icra eden bireylerde çeşitli sağlık sorunları ortaya çıkabilmektedir. Göz rahatsızlıkları ile boyun, sırt ağrıları, omur kaymaları gibi kas ve iskelet sistemi rahatsızlıklarına sıkça rastlanabilmektedir.
Kameramanlık, görüntü kayıt eden cihazları kullananların ortak kullandıkları bir unvan olmasına karşın, meslekte haber kameramanlığı, stüdyo kameramanlığı ve aktüel kameramanlık dallarında uzmanlaşma eğilimi gözlemlenmektedir. Adı geçen uzmanlık alanlarında ortak bilgi beceriler kullanılmaktadır ancak, özellikle haber kameramanı olarak görev yapan bireylerde, güncel olayları takip etme, genel kültür, aktif olma vb. özelliklere de ayrıca gereksinim duyulmaktadır.
Standardın VIII. bölümünde belirtildiği üzere kameramanlık mesleği için CEDEFOP tarafından hazırlanmış bir meslek profili bulunmadığından, mesleğin içinde yer aldığı sektöre ilişkin bilgiye rastlanmamıştır.
10. MSK YETERLİLİK BELGESİ NASIL ALINIR? MSK tarafından onaylanmış bir MSK Yeterlilik Belgesi almak isteyen adaylar, yetkisi MSK’ca onaylanmış bir kurumun yapacağı yeterlilik sınavını başarıyla geçmek zorunda olacaktır.
Kaynak - Meslek Standardları Komisyonu Web Sitesi