Download "Haftalık Ekonomi ve Finans Bülteni 1 Haziran 2015 / 22"
1 Haftalık Ekonomi ve Finans Bülteni / 22 Haftaya Bakış Geçen hafta yurtiçinde dış ticaret istatistikleri, konut sektörüne ilişkin veriler ve TCMB Para Politikası Kurulu toplantı notları öne çıkan gelişmelerdi. Yurtdışında ise Yunanistan ile ilgili konular gündemde önemli yer tutarken, IMF in Çin ile ilgili raporu ile ABD ve Japonya da açıklanan makroekonomik veriler takip edildi. TÜİK tarafından yayımlanan konut satış istatistiklerine göre 2015 Nisan ayında Türkiye genelinde satılan konut sayısı önceki yılın aynı ayına göre %42,7 oranında arttı. Bu veriyle birlikte 2015 Ocak-Nisan döneminde satılan konut sayısı geçen yılın aynı dönemine göre %22 yükseldi. Öte yandan ertesi gün yine TÜİK tarafından açıklanan veriye göre 2015 yılının ilk üç ayında belediyeler tarafından yapı ruhsatı verilen bina sayısı %47,5 gerilemiş durumda. Satışlardaki yükseliş, konut kredisi faizlerinin daha fazla düşmesinin beklenmemesi ve seçim sonrasına ilişkin tahminlerdeki belirsizlik nedeniyle konut talebinin öne çekilmesine bağlanıyor. TÜİK Mayıs ayı Ekonomik Güven Endeksi ise önceki aya göre %1,5 artışla 82,16 değerini aldı. Endeksteki artış, tüketici güvenindeki gerilemeye rağmen reel kesim, hizmet, perakende ticaret ve inşaat güven endekslerindeki yükselişten kaynaklandı. Nisan ayı dış ticaret istatistiklerine göre geçen yılın aynı ayına ihracat %0,2 artarken, ithalat %11,1 geriledi. Bu verilerle Nisan ayında önceki yıla göre %31,9 azalan dış ticaret açığı 5 milyar dolara geriledi. AB nin toplam ihracat içindeki payının 2014 Nisan ayındaki %44,1 seviyesinden bu yıl %39,5 e düştüğü izlenirken, ithalatta ilk sırayı alan Çin i Almanya, Rusya ve ABD takip etti (Dış Ticaret raporumuza buradan ulaşabilirsiniz). 20 Mayıs ta gerçekleştirilen TCMB Para Politikası Kurulu nun toplantı tutanaklarına göre yıllık enflasyondaki artışın özellikle enerji fiyatlarındaki toparlanmadan kaynaklandığı belirtilirken, gıda enflasyonundaki yüksek seyrin sürdüğü vurgulandı. Çekirdek enflasyon göstergelerindeki ılımlı seyrin ise devam ettiği ifade edildi. TCMB Cuma günü yılın ilk Finansal İstikrar Raporu nu yayımladı. Rapor da son dönemde TCMB nin uzun vadeli yurt dışı borçlanmaları teşvik eden uygulamalarına vurgu yapılırken, makroihtiyati tedbirler aracılığıyla hanehalkının finansal yükümlülüklerinin varlıklarına oranında olumlu bir seyir izlenmeye devam edildiği belirtildi. Ayrıca, TCMB Cumartesi günü yayımladığı bir duyuruyla Türkiye de kurulmuş bankaların yurt dışı şubelerinin zorunlu karşılığa tabi yükümlülüklerinde kapsamı genişlettiğini açıkladı. Çin ekonomisine ilişkin 2015 yılı 4. Madde gözden geçirmelerini tamamlayan IMF, buna ilişkin olarak yayımladığı raporda büyümedeki ivme kaybına karşılık Çin in daha güvenli ve yüksek kalitedeki bir büyüme patikasını hedeflediği ifade edildi. Büyümedeki yavaşlamanın kendisinin bir politika hedefi olmadığı, ancak son 10 yıldaki sürdürülemez büyüme modelinden uzaklaşmaya yönelik adımların bir yan ürünü olduğu belirtilirken, 2015 yılı için % 6,8 olan büyüme beklentisinin, Çin yönetiminin %7 lik hedefiyle tutarlı olduğu kaydedildi yılı için büyümenin %6,5 seviyesinin altına düşmesi halinde uygun maliye politikası önlemleriyle desteklenmesinin; beklentilerin oldukça üzerinde gerçekleşmesi halinde ise kredi ve yatırımları sınırlamak için adımların atılmasının öneminin hatırlatıldığı raporda, Çin para biriminin artık düşük değerli olmadığı tespitinin yapılması dikkat çekti. Yunanistan ile kreditörleri arasında sürdürülen müzakerelerin seyri, geçen hafta piyasalarda yakından takip edildi. Yunanistan ın taahhüt ettiği reformları yetersiz bulan IMF, henüz anlaşmadan uzak olunduğunu belirtirken, Yunanistan ın yürürlükteki kurtarma planı kapsamında alması gereken 7,2 milyar euroluk yardım dilimini, kreditörlerle anlaşmaya varılamadığı takdirde alamayacağı yönünde çıkan haberler piyasalara satış getirdi. IMF e gelecek ay 1,5 milyar Euro ödeme yapması gereken Yunanistan ın, borcun 5 Haziran da ödenmesi gereken 301 milyon euroluk ilk taksitini ödeyecek kaynağının bulunmadığının açıklanması endişeleri artırırken, Cuma günü Alman basınına konuşan IMF başkanı Lagarde, Yunanistan ın Euro dan çıkmasının ihtimal dâhilinde olduğunu belirtti. Geçen hafta makroekonomik veri trafiğinde ABD verileri ön plandaydı. Nisan ayına ait dayanıklı tüketim malı siparişleri büyük ölçüde beklentilere paralel şekilde %0,5 gerilese de bu durum Nisan da gerileyen uçak siparişlerinden kaynaklanıyor. Nitekim ulaşım araçları sektörünü dışarda HAFTALIK VERİLER (29 Mayıs) 22.May 29.May Değişim (%) 22.May 29.May Değişim (%) BIST ,29 EUR/USD 1,1015 1,0987-0,25 Gösterge Tahvil Faizi %9,69 %9,88 0,19 (1) USD/TL 2,5981 2,6620 2,46 ABD 10 Yıllık Tahvil Faizi %2,23 %2,10-0,13 (1) EUR/TL 2,8607 2,9246 2,23 EMBI+ (baz puan) (1) ALTIN (USD/ons) ,34 EMBI+ Türkiye (baz puan) (1) PETROL (USD/varil) 63,4 63,9 0,73 (1) Haftalık fark alınmıştır.
2 Haftalık Ekonomi ve Finans Bülteni bırakan çekirdek verinin beklentilerin üzerine çıkarak aylık bazda %0,5 yükseldiği görülüyor. ABD de konut sektörüne ilişkin iki veri de geçen hafta olumlu tarafta açıklandı. Aylık bazda %6,8 artışla Nisan da beklentileri de aşarak 517 bin adede yükselen yeni konut satışları verisinin yanı sıra, bekleyen konut satışları endeksi de Nisan da %3,4 yükseliş kaydetti. Konut sektörüne ilişkin verilerde aydan aya oynaklık görülmesine ve sektörde kalıcı toparlanmanın halen sağlanamadığı belirtilmesine rağmen, son veriler olumlu yönde yorumlanıyor. ABD de ilk çeyrek büyüme rakamlarına ilişkin ilk revizyon cuma günü yayımlandı. Buna göre daha önce %0,2 büyüme yönünde açıklanan veri, %0,7 daralma olarak revize edildi. Ekonomideki yavaşlamada beklenenden daha geniş seyreden dış ticaret açığının yanı sıra stoklardaki artışın ivme kaybetmesi de etkili oldu. Avrupa Komisyonu tarafından yürütülen ankete dayanarak açıklanan AB ekonomik güven endeksi Mayıs ayında önceki aya göre değişmedi ve beklentiler paralelinde 103,8 değerini aldı. Endeks sonuçları AB de büyümenin devam ettiğini gösterse de, hızlı bir toparlanma için umut yaratacak nitelikte görülmüyor ve AB de toparlanma hızının hayal kırıklığı yaratmaya devam edeceği şeklinde yorumlanıyor. Makroekonomik veri trafiğinin yoğun olacağı gelecek hafta yurt dışında PMI endeksleri, ABD tarım dışı istihdam verisi, Euro Alanı enflasyon ve büyüme verileri ile ECB faiz kararı yakından takip edilecek. Yunanistan ile ilgili gelişmelerin de gündemi belirlemeye devam etmesi bekleniyor. Yurt içinde ise hafta sonu gerçekleşecek olan genel seçimler en önemli gündem maddesi durumunda. Haftalık Veri Gündemi Dönemi Piyasa Beklentisi 1 Haziran Fransa İmalat PMI Endeksi Mayıs 49,4 (G) Almanya İmalat PMI Endeksi Mayıs 51,1 (G) Almanya İmalat PMI Endeksi Mayıs 52,2 (G) ABD Kişisel Gelir Verisi Nisan %0,3 ABD Kişisel Harcamalar Verisi Nisan %0,2 ABD ISM İmalat Endeksi Mayıs 51,8 2 Haziran Euro Alanı Öncü TÜFE Mayıs ABD Fabrika Siparişleri Veri Nisan Aylık -%0,1 Çin HSBC PMI Endeksi Mayıs 3 Haziran TÜİK Tüketici Fiyat Endeksi Mayıs Aylık %0,6 TÜİK Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi Mayıs Arupa Merkez Bankası (ECB) Toplantısı ve Kararı ABD ISM Hizmetler Endeksi Mayıs 57,2 4 Haziran İngiltere Merkez Bankası (BOE) Toplantısı ve Kararı 5 Haziran Hazine Nakit Dengesi Gerçekleşmeleri Mayıs Euro Alanı Büyüme Verisi Çeyrek ABD Tarım Dışı İstihdam Verisi Mayıs ABD Tarım Dışı İşsizlik Verisi Mayıs %5,4 (G) Gerçekleşme 2
3 Haz.14 Haftalık Ekonomi ve Finans Bülteni Hisse Senedi Piyasaları Tahvil-Bono Piyasaları BIST ENDEKSLERİ 22.May 29.May Değişim (%) 10,4 TL Getiri Eğrisi (%) BIST ,29 BIST ,68 BIST- Sınai ,66 BIST- Hizmetler ,84 BIST- Mali ,18 Geçtiğimiz hafta hisse senedi piyasasının gündeminde 7 Haziran da yapılacak genel seçimler ve Yunanistan ile kreditörler arasındaki görüşmeler vardı. Dolarda yaşanan hareketliliğin de hisse senetleri üzerinde etkisi olduğu görüldü. Hafta başında Fed Başkanı Janet Yellen in bu yıl içinde faiz artırımına gidileceğine işaret eden açıklamaları dolarda yükselişe neden olurken, dolarda yaşanan yükseliş TL cinsi varlıklara satış getirdi ve endeksi aşağı çekti. Ayrıca, son dönemde açıklanan anketlerin genel seçim sonuçlarına ilişkin belirsizlikleri artırması da hafta boyunca endeks üzerinde baskı oluşturdu. Öte yandan, Yunanistan ın kreditörlerle sürdürdüğü görüşmelere ilişkin ortaya çıkan çelişkili haberler de piyasalara olumsuz yansıdı. Bu gelişmelerle haftalık bazda %3,3 gerileyen BİST100 endeksi Cuma günü kapanışta seviyesine indi. 9,9 9,4 8,9 8,4 22 Mayıs 29 Mayıs 1 Yıl 2 Yıl 3 Yıl 5 Yıl 10 Yıl Tahvil bono piyasasında faiz oranları doların küresel piyasalardaki seyrine bağlı olarak geçtiğimiz haftaya yükselişle başladı. Genel seçim anketlerinin seçim sonuçlarına ilişkin yarattığı belirsizlik de faizlerdeki yükselişi hızlandırdı. Özellikle kısa vadeli kıymetler üzerindeki satış baskısı daha belirgin hissedilirken haftanın son günü gelen alımlara karşın faiz oranları haftalık bazda yükseldi. Bu gelişmelerle 2 yıl vadeli gösterge tahvilin bileşik faizi haftayı 16 baz puanlık yükselişle %9,88 seviyesinden kapadı Borsa İstanbul - BIST ,0 12,0 10,0 8,0 6,0 4,0 2,0 0,0-2,0 Gösterge Tahvil Faizi ve Beklenen Reel Faiz (%) May 25.May 26.May 27.May 28.May 29.May İşlem Hacmi (milyon TL) BIST-100 Endeksi (sağ eksen) Gösterge Tahvil Faizi Beklenen Reel Faiz * Kaynak: Borsa İstanbul, Reuters, İktisadi Araştırmalar Bölümü * Gösterge tahvilin beklenen enflasyona göre hesaplanan reel faizidir. 3
4 Haz.14 Haz.14 Haz.14 Haftalık Ekonomi ve Finans Bülteni Döviz Piyasaları Eurotahvil Piyasaları DÖVİZ KURLARI 22.May 29.May Değişim (%) Dolar 2,5981 2,6620 2,46 Euro 2,8607 2,9246 2,23 Sepet (¹) 2,7294 2,7933 2,34 EUR/USD Paritesi 1,1015 1,0987-0,25 USD/JPY Paritesi 121,53 124,11 2,12 (¹) 0,5 USD + 0,5 EUR EMBI+ ve Türkiye Spread (baz puan) Janet Yellen in Fed in bu yılın sonuna doğru faiz artırımına gideceğine işaret eden açıklamalarının etkisiyle haftanın ilk iki gününde dolar diğer para birimleri karşısında değer kazandı. Ancak, Yunanistan Ekonomi Bakanı nın kreditörlerle anlaşmaya yakın olunduğu yönündeki açıklamaları euronun dolar karşısında bir miktar değer kazanmasına neden oldu ve euro hafta başında yaşadığı kayıpları kısmen telafi etti. EUR/USD paritesi haftayı 1,0987 seviyesinden kapattı. Paritede yaşanan gelişmelerin yanı sıra genel seçimler öncesi oluşan belirsizlik ortamıyla TL, dolar ve euro karşısında haftayı değer kaybederek kapadı. USD/TL Cuma günü kapanışta 2,6620 seviyesine çıkarken, EUR/TL 2,9246 oldu. EMBI+ Türkiye Yellen in bir önceki hafta yaptığı açıklamaların ardından Fed in para politikasına ilişkin beklentilerin etkisiyle gelişmekte olan piyasalarda risk primleri yükselirken, Yunanistan ın borç sorununa ilişkin belirsizliğin hafta boyunca devam etmesi de bu eğilimi güçlendirdi. Nitekim, hafta sonu itibarıyla Yunanistan hükümeti ile kreditörler anlaşma sağlayamadı. Yunanistan daha önce anlaşma sağlanamadığı takdirde 5 Haziran da IMF ye yapması gereken ödemeyi yapamayacağını açıklamıştı. Bu çerçevede gelişmekte olan ülke eurotahvillerine ait risk primi haftalık bazda 20 baz puan yükselişle 383 ten kapanırken, Türkiye eurotahvillerine ait risk primi ise 16 baz puan artarak 246 ya çıktı. 1,40 1,36 1,32 1,28 1,24 1,20 1,16 1,12 1,08 1,04 Pariteler ,2 3,0 2,8 2,6 2,4 2,2 2,0 1,8 1,6 EMBI+ Endeks ve ABD Tahvil Getirisi EUR/USD USD/JPY (sağ eksen) ABD 10 Yıllık Tahvil Faizi (%) EMBI+ (sağ eksen) Kaynak: Reuters 4
5 Haz.14 Haz.14 Haftalık Ekonomi ve Finans Bülteni Emtia Piyasaları Altın Fiyatı (USD/ons) Brent Türü Petrol Fiyatı (USD/varil) 63,9 Fed başkanı Yellen in faiz artırımının bu sene içinde yapılacağına işaret eden açıklamalarının etkisiyle haftanın başında hızlı bir şekilde gerileyen altın fiyatları, dolarda Fed in para politikasına ilişkin beklentiler paralelinde oluşan güçlü seyre bağlı olarak hafta boyunca baskı altında kaldı. Öte yandan, takip eden günlerde Yunanistan ve kreditörler arasındaki görüşmelere ilişkin belirsizliğin ön plana çıkmasıyla altın fiyatları büyük ölçüde yatay seyretti. Salı günü yaşanan sert düşüşe bağlı olarak haftalık bazda %1,3 gerileyen altın fiyatları Cuma gününü USD/ons seviyesinden kapadı. Dolarda yaşanan yükselişin etkisiyle geçen hafta Çarşamba gününe kadar gerileyen petrol fiyatları, haftanın son iki gününde yükselerek kayıplarını telafi etti. Petrol fiyatlarındaki yükselişte Asya ülkelerinin talebinin arttığına işaret eden verilerin yanında ABD de araç kullanma mevsiminin başlamasından ötürü talebin artacağı yolundaki değerlendirmeler etkili oldu. Brent türü petrolün spot fiyatı haftalık bazda %0,7 yükselerek Cuma günü kapanışta 63,9 USD/varil oldu. Kaynak: Reuters 5