Karadeniz'de Enerji ve Turizm - Cemil Aksu - Artvinden
Ana Sayfa Artvinden Pazar Karadeniz’de Enerji ve Turizm – Cemil Aksu
Karadeniz, Çernobil ve Sahilyolu felaketlerinden sonra 2000’li yıllardan beri doğanın ve kültürün piyasalaştırılması saldırısı altında. Devletin Karadeniz için hazırladığı ‘kalkınma planı’ bölgenin ‘enerji ve turizm cenneti’ yapmayı öngörüyor. Karadeniz’in Türkiye’nin yeni Akdeniz’i olacağı açıklamaları en çok konuşulan konulardan biri… Köylülüğün yıkıma uğraması, çay tarımının artık geçim kapısı olmaktan çıkması ile artan işsizlik ve göç karşısında devletin çözüm politikası doğayı ve kültürü paraya çevirmek! Etkileri açısından, Karadeniz’in ‘enerji ve turizm cenneti’ yapılmasını öngören kalkınma planı, sermayenin Karadeniz’e en kapsamlı saldırısı olarak değerlendirilebilir.
Bütün kıyılarımızı yok eden Sahil Yolu felaketiyle karşılaştırıldığında, İktidarın Karadeniz’i “enerji ve turizm cenneti” yapma saldırısına karşı gelişen çevre hareketinin geçen bu onyıllık süreçte bir taraftan önemli kazanımlar elde ettiğini görerek umutlanmaktayız ama diğer taraftan birçok alandaki eksikliklerimize bakınca da bizi daha zorlu ve kapsamlı mücadelelerin beklediğini görmekteyiz. Birkaç kişiyle Çamlıhemşin’de başlayan mücadele bugün yüzlerle, binlerle onlarca vadide sürüyor. Onlarca vadide doğa katliamı önlendi, sadece HES’lere karşı mücadelede değil, Artvin’de madencilere karşı verilen mücadelede takdire şayan bir başarı elde edildi.
Karadeniz’de on yılı aşkın bir süreden beri devam ede gelen bu mücadele içinde herkes çok şey gördü, yaşadı ve öğrendi. Bugün en başta yapmamız gereken şey, bütün bu öğrendiklerimizi masaya yatırmak olmalıdır. Düşmanımız kim? Suyumuza, toprağımıza göz dikenler kim? Amaçları ne? Ve dostumuz kimler? Çünkü her gün yeni insanlar, yeni vadiler mücadeleye katılıyor. Doğanın mücadelesi ile mücadelenin doğasını daha iyi kavramalıyız.
Yaşadığımız şeylerin dünyanın küresel sisteminin gidişatından bağımsız olduğunu düşünemeyiz. Vadilerimize hücum eden şirketlerin Avusturyalı, Norveçli, İsveçli, Belçikalı, Almanyalı sahiplerine, ortaklarına ve kredi aldıkları kuruluşlara bakıp, bunu çıkarabiliriz. Devletin Karadeniz’i “enerji ve turizm cenneti yapma projesi”, diğer projeleri gibi aslında küresel sistemin bir projesi. Küresel kapitalist sistem, enerji ihtiyacını karşılayacağı bir yatırım alanı olarak Türkiye’yi görüyor. Türkiye’nin 70’li yıllardaki gibi sanayileşme yoluyla kalkınma hayallerinin devamı olarak enerji sektörünü şaha kaldırmak peşinde koşuyorlar. Uzun vadede ülke topraklarından geçirilmesi düşünülen petrol ve doğal gaz hattı projelerinin yanı sıra petrol bulmak amacıyla Karadeniz’e dünyanın en büyük petrol arama platformları çıkarılıyor. Nükleer, kömür, doğal gaz, su, güneş, rüzgâr enerjisinden yararlanmak için ardı ardına yeni düzenlemeler yapılıyor. Tüm bunlar, uluslararası işbölümünün zorunlu sonucu olarak Türkiye’yi enerji ihracatçısı haline getirmekle ilintilidir.
HES’lere, madenlere, nükleer santrallere, güneş panellerine ve rüzgar tribünlerine karşı çıktığımızda hep aynı soruyla bizi sıkıştırmaya çalışıyorlar: Enerji ihtiyacımızı nasıl karşılayacağız, alternatifiniz ne? Oysa bizce, sorulması gereken asıl soru kimin enerjiye ihtiyacı olduğudur. Ne için enerjiye ihtiyacımız; insanların/toplumun ihtiyacı olan mal ve hizmetlerin üretimi için mi? Peki insanların/toplumun en temel ihtiyaçlarını bile karşılayamaması, açlık, sefalet ve yoksullukla cebelleşmesinin nedeni üretim eksikliği mi? Üretilen mal ve hizmetler insanların ve toplumların ihtiyaçlarını karşılayamayacak düzeyde olduğundan mı, milyonlarca insan açlık çekiyor? Bize şunu söylüyorlar; insanların ihtiyaçlarının sonsuz olduğuna, mevcut üretimin, enerjinin bu ihtiyacı karşılamadığına inanmamızı istiyorlar. Oysa gerçek şudur ki tarımsal üretimdeki artış nüfus artışından çok daha fazla olmasına karşın dünyadaki açlık sorunu azalmadığı gibi gün geçtikçe daha da ağırlaşmaktadır. Dünyadaki mal üretimindeki akıl almaz artışa, mağazaların, galerilerin, marketlerin, dev alışveriş merkezlerinin mallarla tıka basa dolu olmasına rağmen insanlığın üçte birinin açlık ve yoksulluk sınırının altında yaşamasının başka bir nedeni olması gerektir. Bu örnek sorunun kaynağının ihtiyaca değil, kâra odaklı üretim yapan kapitalist üretim biçimi olduğuna bir kez daha işaret etmektedir. Her şeyin azami kar elde etmek ilkesine göre yürütüldüğü kapitalizmde üretim insanların ihtiyaçlarından bağımsız olarak gerçekleşir. Bu nedenle her zaman aşırı üretim söz konusudur. Aşırı üretim doğal kaynaklar rezervini sürekli olarak tüketiyor, kirletiyor. Plansız ve tüketime yönelik bir hayata mahkûm edilen bu topluma enerjiden önce başka şeyler lazımdır. Şu an Türkiye’de ve dünyada enerji açığı değil, enerji savurganlığı vardır.
Devletin kalkınma planı halkın bir kısmı tarafından da cazip bulunmaktadır. Yapılacak barajların istihdam sağlayacağını düşünenler kadar HES şirketlerinin yapacağı istimlaklar sayesinde ellerine geçecek para ile başka işler yapabilecekleri umudunda olanlar da var. Parası olanlar bizim sahibi olduğumuz bu ‘cennet’i satın almak isterken, bu ‘cennet’te yaşayanlar onu satmaya, parayla takas etmeye çalışıyor. Bu anakronik bir durum! Ama gerçek. Ve bu gerçek bize derelerimizi kurtarmak için, sadece HES şirketlerini vadilerimizden söküp atmanın yeterli olmayacağını gösteriyor. Bu cennet mekanlarda doğayla barışık bir hayatı nasıl sürdüreceğiz, köylülerin üretimini sürdürmelerini nasıl sağlayacağız? Bunlar gibi daha bir çok soru(n) üzerinde de düşünmemiz, araştırmamız gerekiyor.
Önceki İçerikMeteoroloji’den uyarı: Yoğun kar yağışı geliyor
Sonraki İçerikYaylanın Çimenine – Yusuf Vayiç