Fewral 17, 2016
"IKEA" dükanynyň daşy.
Şwesiıanyň “TT News” atly habar agentligi “Pagta kampaniıasy Türkmenistandan pagta satyn alıan “IKEA” kompaniıasyny protest edıär” diıen sözbaşy bilen makala çap etdi.
16-njy fewralda çap edilen makalada “IKEA tarapyndan satylıan ıorgan we ıassyk daşlar Türkmenistanda öndürilıär, bu ıurt öz raıatlaryna edıän berk gözegçiligi sebäpli Demirgazyk Koreıa bilen deňeşdirilıär” diılip ıazylıar.
“IKEA-ny” ıorgan we ıassyk daşlar bilen üpjün edıän Türkmenistan öz önümlerini “Malou we Nyponros” diıen atlar bilen tutuş dünıä satıar diıip, şwed metbugaty “Pagta kampaniıasyna” salgylanyp, habar berıär.
“Pagta kampaniıasy” diıen şygar astynda işleıän toparlaryň düzümine Türkmenistandaky we Özbegistandaky mejbury zähmetiň garşysyna protest geçirıän - adam hukuklaryny goraıan guramalar, söwda birleşikleri, derňewçiler we beılekiler girıärler.
“Daıhanlar mejbur edilıär”
Bu guramanyň koordinatory Matıuw M.Fişer-Deliniň (Matthew M.Fischer-Daly) şwed metbugatyna aıtmagyna görä, Türkmenistanda ıetişdirilıän pagtanyň ählisi mejbury zähmet esasynda öndürilıär.
“Türkmenistandaky daıhanlaryň ählisi ıyllyk kesgitlenen möçberdäki pagtany öndürmäge mejbur edilıär. Muny ıerine ıetirmedik kärendeçiler öz ıerini ıitirmek töwekgelçiligi bilen ıüzbe-ıüz bolıarlar” diıip, guramanyň koordinatory şwed habar agentligine beren maglumatynda belleıär.
“IKEA” dünıäniň dürli ıurtlaryna mebel önümlerini, öı goşlaryny satıan uly kompaniıadyr. 1943-nji ıylda Şwesiıada düıbi tutulan bu kärhana 2008-nji ıylda dünıäniň mebel satıan iň uly kompaniıasy boldy.
“Söwdanyň möçberi, göwrümi”
“Biz Türkmenistanda mejbury zähmet bilen baglanyşykly pagta senagatynda bar bolan meseleleri bilıäris. Şol sebäpli biz ıurduň pagta meıdanlaryna we önümçiligine gözegçiligi güıçlendirip, ol ıerdäki ıagdaıy üçünji şahslaryň üsti bilen barlaıarys. Biz häzir Türkmenistanyň bir kompaniıasy bilen işleşıäris” diıip, agzalıan kompaniıa şwed metbugatyna beren maglumatynda belleıär.
Şol bir wagtda makalanyň awtory Ola Westerberg Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşlikde “IKEA-nyň” häzir Türkmenistanyň haısy kompaniıasyndan pagta satyn alıandygy, onuň bilen näçe wagtdan bäri işleşıändigi barada anyk maglumat bermekden saklanandygyny aıdıar.
“Biziň bilşimize görä, IKEA Türkmenistandan ıorgan we ıassyk daşlary satyn alıar. Emma biz bu söwdanyň möçberi, göwrümi barada anyk maglumatlary bilmeıäris. IKEA bu soraga jogap bermekden ıüz öwürdi. Emma biz IKEA-nyň ägirt uly kompaniıadygyny we onuň öı goşlarynyň dünıäniň ençeme ıurtlarynda satylıandygyny bilıäris” diıip, Westerberg gürrüň berıär.
“IKEA-nyň” öz-özüňi alyp baryş koduna, içki düzgünlerine laıyklykda, ony pagta bilen üpjün edıän tarap “çaga zähmetinden peıdalanmaly däl, zähmetde diskriminasiıa ıol bermeli däl, işgärlerine ykrar edilen iň pes aılyk hakyndan pes hak tölemeli däl we artykmaç işlän sagatlary üçin hak tölemeli, şeıle-de, işgärler üçin sagdyn we howpsuz daşky gurşawy döretmeli”.
“Pagta kampaniıasynyň” koordinatory Matıuw M.Fişer-Deli şwed metbugatyna beren maglumatynda “türkmen hökümetiniň pagta pudagyna edıän berk gözegçiligi we ıurtda adam hukuklarynyň ıagdaıy pagta pudagyndaky zähmete täsirli gözegçilik etmegiň öňüni alıar” diıdi. Adamlar bu mesele baradaky problemalar hakda habar berseler, özleriniň tussag edilmeginden gorkıarlar we bu barada gürlemekden çekinıärler diıip Fişer-Deli belleıär.