Geleneksel Tıraş - Bölüm 2: Safety Razor Tıraş Aleti
Bir önceki yazıda genel olarak neden geleneksel tıraş işine adım attığım, geleneksel tıraş terimleri, tanımları ve genel olarak kullanılan ekipmanlardan yaptığım araştırma, okuma ve öğrendiklerimden dilim döndüğünce bahsetmiştim. Şimdi gelin bu ekipmanları tek tek derinlemesine incelemeye başlayalım. Önce tabi ki tıraş aleti.
Başlamadan önce kısa bir not: Ustura tamamen farklı bir yazının konusu olacak.
SAFETY RAZOR TIRAŞ ALETİ
Tıraş aleti aslında çok genel bir tanım. Sakal kesme işini yapan makinelerin tamamı gibi bir düşünceye kapılabiliriz ancak iş düşündüğümüzden biraz farklı. Geleneksel tıraş ile ilgili konuşma ya da okumalarda tıraş aleti ya da tıraş makinesi terimlerini duyarsanız, aklınıza eskiden çokça kullandığımız tabir ile “tıraş bıçakları” ya da “ustura” gelsin. Özellikle işin manyakları tarafından saldırıya uğrayabilir, dayak yiyebilirsiniz 😀 Tıraş aleti dendiğinde kesinlikle elektrikli tıraş aletlerinden bahsedilmez. Hatta bir çok kişi kartuşlu tıraş aletlerini bile bu kategoriye sokmaz.
Safety Razor Tıraş aleti, usturada olduğu gibi jilet ya da kesici başın açık olmadığı, önünde koruyucu bir bar ya da tarak tabir edilen parçanın bulunduğu tıraş aletleridir.
Safety Razor aletler, yapısına ve kullanım şekline göre farklı kategorilere ayrılıyor. Bunlar:
Double Edge (DE) (Çift Bıçaklı Tıraş Aleti)
Open Comb (Açık Taraklı)
Closed Comb (Kapalı Taraklı)
Single Edge (SE) (Tek Bıçaklı Tıraş Aleti)
Standart Dışı Tıraş Aletleri
Özel Yapım Tıraş Aleti
Kullan At Tıraş Aleti
Kartuşlu Tıraş Aleti
Parçalı Tıraş Aleti
Genellikle 2 ya da 3 parçadan oluşan tıraş aletleridir. Bir sap ve bir kafa kısmından oluşurlar. Sap kısmı, aletin kafa kısmına genellikle vida ile tutturulur. Aletin kafa kısmı yapısına göre tek ya da iki parçadan oluşabilir. Kısa, orta ve uzun olmak üzere 3 tip sap bulunur. Kısa (seyahat tipi) ve uzun sap aletlerin kontrolü daha zordur. Bu sebeple genellikle denge ve kontrol açısından orta uzunlukta saplar tercih edilir. Tabi ki sap tercihini yaparken elinizin büyüklüğünü de göz önünde bulundurmalısınız.
Tek Parçalı Tıraş Aleti
Kelebek tip denen ve jilet yuvası kanat şeklinde açılan tıraş aletleridir. Parçalı tıraş aletlerinde olduğu gibi bir sap ve kafa kısmından oluşur ve sap çeşitleri yine aynıdır. Kullanım kolaylığı açısından (jilet yerleştirme vb.) parçalı tıraş aletlerine göre avantajlı olsa da alet temizliği açısından parçalı tıraş aletleri avantajlıdır.
Tıraş aletleri, aynı zamanda kullanım şekline göre de kendi içlerinde farklı kategoriye ayrılırlar. Bunlar da:
Mild (Yumuşak / Konforlu)
Medium Agressive (Orta Keskin)
Agressive (Agresif / Çok Keskin)
Mild olarak tabir edilen tıraş aletleri genellikle benim (ya da sizin) gibi yeni başlayan kişilere ya da hassas cilde sahip olan kişilere tavsiye edilir. Jilet açıklığı daha az, dolayısı ile kendini kesme ve tahriş etme olasılığı daha düşüktür. Agressive olarak tabir edilen tıraş aletlerinin jilet açıklığı daha fazladır ve çok daha fazla dikkat ve tecrübe ister.
E peki Jilet Açıklığı nedir?
EXPOSURE & GAP
Jilet açıklığının ne olduğunu anlamak için öncelikle Exposure ve GAP’ın ne olduğunu bilmemiz gereklidir.
Exposure, tıraş aletinin üst kısmı ve koruma barı arasından jiletin cilde temas ettiği kısmıdır.
GAP, jiletin kesici ağzı ile tıraş aletinin koruma barı arasındaki mesafedir.
Exposure ve GAP açıklığı, tıraş aletinin Mild, Medium Agressive ya da Agressive alet olup olmadığını belirler.
Tüm tipteki (parçalı – tek parçalı) tıraş aletlerinde ayarlı modeller bulunabilir. Bunlar genellikle markalara özgü aletler olup, tıraş aletinin yapısına göre parçalı (Bkz. Merkur Futur) ya da tek parçalı (Bkz. Gillette Fatboy) olabilir. Bu aletler medium agressive – agressive aralıklarda kullanıcı tarafından tıraş tercihine göre ayarlanabilirler.
Kafa Tipine Göre Tıraş Aletleri
Aynı zamanda tıraş aletleri, kafa tiplerine göre de ayrılırlar. Bunlar; açık taraklı, kapalı taraklı ve slant olmak üzere üç tiptir.
Open Comb (Açık Taraklı) Tıraş Aleti: Jiletin cilde daha yakın olduğu ve cilt ile jilet arasında bar bulunmayan tipteki tıraş aletleridir. Belli bir deneyim tecrübe ister. Yeni başlayan bizler için önerilmez.
Closed Comb (Kapalı Taraklı) Tıraş Aleti: Jilet ile cildin arasında ayrıca koruma barı bulunan kafa tipindeki tıraş aletidir. Jilet, cilde daha uzak durduğu için open comb alete göre daha güvenli ve hata kaldıracak cinstedir. Ancak yine de tıraş aletinin bastırılmadan kullanılması gereklidir. Yeni başlayanlara closed comb tipteki aletler önerilir.
Slant Tıraş (Eğimli) Aleti: Jilete, düz yerine açılı bir eğim vererek daha az kuvvet ile daha temiz bir kesim imkanı sunar. Aletin yapısı gereği işin uzmanı olmuş kullanıcılar tarafından kullanılır. Aletin içerisindeki jilet cilde açılı olarak temas ettiği için kesinlikle yeni başlayan kişilere önerilmez.
Parçalı ya da tek parçalı tıraş aletleri dışında kalan; kullan at, kartuşlu ya da özel olarak üretilen tıraş aletlerinin tamamı bu kategoriye girer.
Özel yapım tıraş aletleri parçalı ya da tek parçalı olabilir. Genellikle niş ürünler olduğu için piyasada satılan diğer kaliteli ürünlere göre daha pahalıdırlar.
Kullan at tipindeki tıraş aletleri plastik olup genellikle bir ya da iki tıraş için tasarlanmıştır ve ucuzdur. Plastik olduğu için hafiftir, ancak hafif olması iyi olduğu anlamına gelmez. Tıraş aletinin hafifliğinden dolayı sakalı kesmek için daha fazla baskı uygulamak gerekir. Bu sebeple tahriş oluşumuna sebep olabilirler.
Kartuşlu tıraş aletleri yüz şeklini takip edebilecek şekilde tasarlandığı için esnek eklemlerden oluşur. Kartuşlu tıraş aletlerinde birden çok kesici ağız bulunur. Her kartuş 3-4 tıraş için tasarlanmıştır. Kartuş fiyatları pahalıdır ve toplamda yıllık maliyeti yüksektir.
Yaptığım bu açıklamalara uygun olarak eğer siz de benim gibi bu işleri yeni yeni merak etmeye başladıysanız küçük bir maliyet ile denemelere başlayabilirsiniz. Özellikle bu tip yazılarda öneri yapmaktan kaçınırım (daha etim ne butum ne 😀 ). Ancak, özellikle aklınızda ben sadece ustura kullanacağım gibi bir düşünceniz yoksa başlangıç için mild tipteki tıraş aletlerini öneririm ki okuduğum ve çevremde bu işi hobi haline getirmiş tüm arkadaşlarım bana da aynı şeyi önerdi. Eğer bütçe problemim yok derseniz, Türkiye piyasasında da bulunan Edwin Jagger DE89 serisi ya da Mühle R89 gibi kaliteli ürünleri tercih edebilirsiniz.
Yok benimki sadece merak, içeride ne var bakarım hoşuma gitmezse çıkarım derseniz; Wilkinson Sword Classic (Carrefour vb. marketlerde 5’li jilet ile birlikte 12 küsür lira) güzel bir deneme aleti olabilir.
Pekala, tıraş aletimizi aldık. Peki nasıl tutacağız? Tıraş olmanın belirli bir tekniği var mı?
Burada yazılanlar sadece safety razor aletler ile yapılan tıraşlarda değil, ustura ile yapılan tıraşlarda da geçerli genel kurallardır.
Aslında bu tip soruların cevabı kişisel. Çünkü, herkesin cilt ve sakal yapısı farklı ve bu yüzden zamanla her şey oturacak. Ancak yine de genel olarak birkaç konuya değinmek gerekli:
Sabır – Sabırlı olun, acele etmeyin.
Tutuş – Tıraş aletinin bar kısmının yüzün şekline göre dik bir açıda olduğundan emin olun. Sakal kesme işleminde tıraş aletinin koruma barı bulunduğu bölgeye her zaman dik açı ile baksın (bu madde ustura için geçerli değildir).
Yüzünüzü tanıyın – Tıraş öncesinde yüzünüzü kontrol ederek sakallarınızın çıkış yönüne bakın. Tahrişsiz ve sivilcesiz bir tıraşın yolu sakal yönünde tıraş olmaktan (WTG – The With The Grain Pass – Sakalın çıkış yönü ile aynı geçiş) geçiyor (ileri kullanıcılar genellikle ikinci perdeyi sakalın ters yönünden (ATG – The Againist The Grain Pass – Sakalın çıkış yönünden tesine geçiş) vururlar ancak unutmayın ki bizler acemiyiz).
Tıraş aletini bastırmayın – Hepimizin yaptığı hata tıraş aletini yüzümüze bastırmak. Tahriş ve kesikten kaçınmak için tıraş aletini bastırmadan mümkün olduğunca yukarıdan aşağıya hareketler ile kesmek gerekli.
Açı – Birinci maddeyi uygulayarak doğru açıyı bulmaya çalışın. Bu zamanla oturacak bir şey. Doğru açıyı bulana kadar küçük kesik ve tahrişler ile uğraşacağız. Başka yolu yok. İşin üstadı olmuş kişilerin bile makinesini değiştirdiğinde -değiştirmeyi bırak aynı markanın farklı bir ürününü kullandığında bile- tıraş aletinin açısını ancak bir iki tıraştan sonra bulduklarını okumuştum.
Perde – Maksimum 2 perde tıraş olun. Daha ilk tıraşta sinekkaydı tıraş olmayı beklemeyin ya da sinekkyadı tıraş için 3 perdeye çıkmayın. Bkz. Madde 1
Hassas yerler – Yüzünüzü en hassas yerlerini (çene, boyun, vb.) en sona bırakın. Tek hamlede maksimum alanı tıraş etmek yerine kısa kısa çekişler ile tıraş olun. Hatta mümkünse geçtiğiniz noktadan tekrar geçmemeye çalışın. Bkz. Madde 1
Temizlik – Her tıraştan sonra tıraş aletinin temizliğini yapın. Mümkünse doğru jileti bulana kadar bir jilet ile maksimum 2 tıraş yapın.
Bkz. Madde 1
8 Mart 2018 Nintendo Direct Sunumu Bölüm 3: Usturalar