ÇOCUK GELİNLER AÇILIMIN NERESİNDE
13.07.2010 14:30 Karakter boyutu :
Geçtiğimiz günlerde Şanlıurfa’nın Siverek ilçesinde 13 yaşındaki Bahar, Siverek Devlet Hastanesi’ne sığındı. Gerekçesi çok geçmeden anlaşıldı. Amcasının oğlu ile istememesine rağmen imam nikahlı olarak evlendirildiğini söylüyordu. Üstelik bu zoraki yasa dışı beraberliğin devam edebilmesi için de evde zorla tutuluyordu. Hastanedeki polis noktasında yardım isteyen Bahar’ın söyledikleri araştırılınca; yaklaşık üç ay önce amcasının oğlu ile birlikte yaşamaya zorlandığı ortaya çıktı. Bahar şikayetçi oldu ve koruma altına alınarak İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğü’ne ait bir kuruma yerleştirildi. Bahar’ın babası ve amcasının oğlu göz altına alınarak ‘’kişiyi hürriyetinden yoksun kılma ve kanuna aykırı evlilik’’ suçundan adliyeye sevk edildiler.
Türkiye’de Medeni Kanun’a göre 17 yaşından önce resmi nikah yasak olduğu için küçük kızlar imam nikahı ile evlendiriliyor. Bir anlamda köle olan bu çocukların nafaka dahil evliliğe ait hiçbir hukuki hakkı yok. Fiziksel şiddete, kapı önüne atılmaya, tecavüze, üstlerine kuma gelmesine boyun eğmek zorundalar. Cumhuriyetin kuruluşundan itibaren kadının haklarını koruyan yasalar çıkartan Atatürk Türkiye’sinde(!) bu yasaları takan yok. Üstelik hepimizin hafızasında çok yakın zamanda yaşanan bir olayda bildik anlayış birilerini kurtarmak için evliliğe rıza yaşını ve tecavüzde şikayet yaşını 14’e indirmeyi tartışmaya açmaktan kaçınmıyor.
Ülkemizde her üç evlilikten biri erken yaşta yapılıyor, yani evlenen kızların %33’ü çocuk gelin tanımı kapsamında. Okur-yazarlık oranı düştükçe de, Bahar gibi çocuk gelinlerin sayısı artıyor. Türk Aile Yapısı Araştırması sonuçlarına göre okur-yazar olmayan kızların %47’si , okur-yazar olup hiç okula gitmeyenlerin %32’si 18 yaş altında evlenmiş. Türkiye hala doğumda ve hamilelik sırasında anne bebek ölümlerinin, erken doğumların yüksek oranda olduğu bir ülke. Çocukluklarını ve anneliklerini yaşayamadıkları için bebeklerine hoyrat davranan, bakamayan ya da bakmak istemeyerek kurtulmaya çalışan, şiddete başvuran ve sağlıklı nesiller yetiştirmesi mümkün olmayan bu ‘’çocuk anneler’’ ilerleyen yıllarda da ortalama 7-8 çocuk sahibi oluyorlar (özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerimizde). Araştırmalar bir kadının biyolojik olarak doğurganlık dönemi sona erinceye kadar 35 kez doğum yapabileceğini gösteriyor. Bu bölgelerdeki kadınlar çok genç yaşta bu doğum sayının neredeyse üçte birini gerçekleştirmiş oluyorlar. Çocuk gelin, çocuk anne anlamına geliyor ve biyolojik olarak bu süreçte gebe kalan kız çocukların büyümeye devam eden bedenleri hem gebeliğin hem de erken cinsel yaşamın neden olduğu değişime dayanamıyor. 10-14 yaş arasındaki çocuk annelerin doğum sırasında ölme riski 20li yaşlarındaki kadınlardan 5 kat daha fazla. HIV/AIDS ve diğer cinsel yolla bulaşan hastalıklara yakalanma riskleri de artıyor.
Uluslararası belgelere göre 18 yaşın altındaki her evliliğe ‘’çocuk evliliği’’ ve evlenen kız çocuklara ‘’çocuk gelinler’’ denmekte. Günümüzde kadına yönelik şiddet kapsamında değerlendirilen sağlık ve sosyal yönden ciddi olumsuz sonuçları ile kız çocukların erken yaşta zorla evlendirilmeleri dünyada pek çok ülkede devam eden önemli bir sorun. Özellikle az gelişmiş ve yoksul ülkelerde yaygın olduğu bilinmesine karşın güvenilir veriler bulunmamakta. Bilinen istatistik verilere göre 15-19 yaş arası kız çocukların %30’unun evli. Örneğin, Etiyopya’da 15 yaşının altında olan her 5 kız çocuğundan 1’inin evli olduğu saptanmış. Bu istatistikler Türkiye’nin içinde olduğu dünya klasmanını anlamakta önemli.
Türkiye’de erken evlilikler, Siverek’de olduğu gibi adli makamlara yansımadıkça kayıtlara geçmediğinden, yaygın olarak varlığı bilinen bir gerçek olmakla birlikte önlenmesi için ne yazık ki yeterli önlemler alınmamakta. Uluslararası hukukun kadına yönelik bir şiddet biçimi olarak kabul ettiği 18 yaşın altındaki evlilikler, bizim yasal 17 sınırında kaldığımız, çocuklar fiziksel, zihinsel ve duygusal olgunluğa erişmediklerinden ve Çocuk Hakları Sözleşmesi’ne göre çocuk olarak kabul edildiklerinden zorla yapılmış sayılıyor. Uluslararası Çocuk Evliliklerine Son Verme Küresel Eylem Planı 2006 yılında çocuk gelinlerin modern çağların bir ortaçağ ayıbı olduğunu belirterek, ülkeleri acil çözümler üretmeye çağırdı.
BİR TÜR ENSEST
Buna karşın Türkiye’de ebeveynlerin meşrubat içip, kına yakarak, pasta yiyerek, göbek atıp, halay çekerek kızlarını cinsel ve fiziksel şiddete yolladıkları bir törenle adeta kutsanmakta, bir tür ensest olan kardeş çocuklarını birbirleri ile evlendirme çeşitli nedenler öne sürülerek etik olarak normal bulunmakta. Erken yaşta ve çoğunlukla zorla yaptırılan bu evliliklerin nedenleri oldukça ilginç…
Türkiye’de kız çocukları hala ekonomik bir yük olarak görülüyor ve aileye gelir olsun diye evlendiriliyor. Töreler ve dini inançlar erken yaşta evlendir(il)meyi atırıyor ve meşrulaştırıyor. Ayrıca kız çocukların yakın akrabası da olsa bir an önce bir erkeğin himayesine sokulması, namuslarını korumanın bir yolu olarak görülüyor. Aile baskısı, aile içi şiddet, toplumdaki özellikle medyadan yansıtılan yanlış rol modeller yüzünden ilk güzel söz söyleyene kaçan, kaçırılan, tehditle, tecavüzle ya da babası söz verdiği için evlenmeye mecbur edilen, para ile dedesi yaşındaki insanlarla evlendirilen, yaşı tutmazsa imam nikahı ile birlikte yaşamaya zorlanan, direnirse ölüme giden, intihara zorlanan birçok kız çocuğumuz var.
KÜLTÜRÜMÜZÜN PARÇASI DEĞİL
Bütün bunların kültürümüzün bir parçası olduğunu ileri sürmek de doğru değil. Türkiye’de kadınların ve kız çocukların haklarını korumada yasaların yürütülmesindeki isteksizlik ve kötü örneklerin gün geçtikçe artması ile hiçbir zaman başarılı olunamadı. Bu nedenle kabul etmeliyiz ki, Kürt Açılımına öncelikle Siverek’li Bahar gibi kızlarımızın gözünden bakmaya mecburuz. Oysa bu yapılmadığı gibi adı geçen bölgelerimizdeki kız çocukların eğitimi ve eğitilerek iş gücüne katılma, sağlıklı nesiller yetiştirme, evliliğe rıza gösterme farkındalığını artırmak için çalışanların da evlerinde arama yaparak, çete üyesi ya da terör örgütü destekçisi ilan ederek, yani iş değil dizi film malzemesi üreterek hiçbir yere açılamayız. Yaşamı boyunca kız çocukların eğitimi için mücadele eden ’At Kızı’’ saygıyla anarken çabalarının ne denli önemli olduğunu anlamalıyız. Kendi isteği ve iradesi dışında evlendirilen çocuk annelerin, çocuk kadınların, çocuk gelinlerin dilsizleştirilen hikayelerine son verecek, bizi zihinsel ve bedensel iyilik hali tam olan bireylerden oluşan bir topluma ulaşmaya götürecek bir açılıma ihtiyacımız var.
Siyaset açılıma o kadar iddialı bakıyor ki, ‘’… Anayasal düzen dahilinde her sorunu daha çok demokrasi, daha çok vatandaşlık hukuku, daha çok refahla çözeceğiz…’’ derken, Bahar gibi kız çocuklarımızın açılımın bu iddialı hedeflerinin dışında kaldığını görememeleri, açılımı isteyen herkes için açılımın kimin için ortaya atıldığını yanıtlanması gereken bir soruya dönüştürüyor.
10,144 Bu habere tepkiniz:
Bahar Siverek çocuk gelinler