Anasayfa Arşiv Makaleler ÇEKLE VE YABANCI PARALARLA YAPILAN İŞLEMLERİN GÜNLÜK KASA DEFTERİ KARŞISINDAKİ DURUMU
Marmara Üniversitesi Emekli Öğretim Üyesi Fahri Hesap Uzmanı
Çekle ve yabancı paralarla yapılan işlemler günlük kasa defterine yazılacak mıdır? Veya hangi hal veya hallerde bu defterde yer almaları sözkonusudur?
İşleyeceğimiz konu budur.
Biz çekle ve yabancı paralarla yapılan işlemlerin memleketimizde gittikçe önemli boyutlara ulaşması nedeniyle konuyu, üzerinde durulmaya değer görüyoruz.
II. GÜNLÜK KASA DEFTERİ
Günlük kasa defteri, tutulması zorunlu defterler arasına 1.1.1981 tarihinden itibaren dahil edilmiştir. Tutulmasındaki amaç, işletme ile ilgili nakit hareketlerinin günü gününe izlenebilmesidir.
Günlük kasa defteri günü gününe işlenecektir. Defterin sol tarafına:
- Bir önceki günden devreden kasa mevcudu,
- O gün içinde tahsil edilen paralar,
- Ve günlük peşin satış tutarları kaydedilir.
Defterin sağ tarafına ise; o gün içinde yapılan her nev'i ödemeler kaydedilir. Gün sonunda, kasada mevcut para, defterin keza sağ tarafında gösterilir ve kasa dengesi sağlanmış olur.
Günlük kasa defteri, her ne şekilde olursa olsun, iş etmeye ait nakit hareketlerinin kayda geçmesini sağlamaktadır. Mükellefin ailevi ihtiyaçları için, işletme mevcudundan yapacağı harcamalar da buna dahildir.
Bir işletmede birden fazla yerde nakit hareketi bulunduğu takdirde, her biri için ayrı kasa defteri tutulması gerekir.
Günlük kasa defterine perakende satışlarla sair hasılat ve ödemeler, belgelerine dayanılarak topluca yazılabilir.
Günlük kasa defteri, her an işletmede bulundurulmak ve vergi idaresi elemanlarınca istendiği zaman anında ibraz edilmek zorundadır.
Günlük kasa defteri, günlük perakende satış ve hasılat defteri ve serbest meslek kazanç defterinin iş yerinde bulundurulmaması veya bu defterlere yazılması gereken işlemlerin günü gününe kayıt edilmemesi veya yoklama ve incelemeye yetkili olanlara istendiğinde ibraz edilmemesi halinde her tespitte 150.000.-TL. özel usulsüzlük cezası kesilecektir.
Hatta usulsüzlük fiili sonunda vergi ziyaı da meydana geldiği takdirde bu ziyaın gerektirdiği vergi cezaları da ayrıca kesilecektir. (1)
Vergi Usul Kanununun 257. maddesinin Maliye ve Gümrük Bakanlığına verdiği yetkiye dayanılarak, ödeme kaydedici cihaz kullanan ve bilanço esasına göre defter tutan mükelleflerin günlük kasa defteri tutma zorunlulukları 10.05.1989 gününden itibaren kaldırılmış bulunmaktadır. (2)
III. ÇEKLE YAPILAN İŞLEMLER
Çek bir ödeme aracıdır. Çek görüldüğünde ödenir. Çekte buna aykırı herhangi bir kayıt, yazılmamış hükmündedir. (3)
Çek keşide edildiği yerde ödenecekse on gün, keşide edildiği yerden başka bir yerde ödenecekse bir ay içinde muhatabına ibraz edilmelidir.(4)
Çekte vade olmaz. Ancak son yıllarda vadeli çekler bol miktarda kullanılmaya başlamıştır. Bu durumdaki çeklerin günlük kasa defteri kayıtlarına dahil edilemeyeceği açıktır.
Keza tüccarın kendi bankası üzerine çektiği çeklerin de bu defterle ilgisi bulunmamaktadır. Teşebbüsün borcu niteliğindeki bu çekler için standart Hesap Planında 107. VERİLEN ÇEKLER VE ÖDEME EMİRLERİ hesabı öngörülmüş ve yanına aktiften indirilecek kalem anlamına (-) işareti konmuştur.
Türk Ticaret Kanunu'nda açıklanan ve görüldüğünde ödenmesi zorunluluğu bulunan çeklerin de günlük kasa defteri kayıtlarına dahil edilmemesi için geçerli nedenler mevcuttur.
1. On günlük veya üç aylık ibraz süresi bulunması
Çek bu süreler içerisinde herhangi bir tarihte muhatabına ibraz edilebildiğine göre, alındığı tarihten ibrazına kadar kasada nakit girişi olarak yer alacaktır. Bu arada günlük kasa bakiyelerine de nakit olarak dahil olacaktır.
2. Çekin karşılıksız çıkması
Bu durumdaki çek de lüzumsuz yere kayıtlarda nakit girişi olarak yer alacaktır.
3. Hesaba geçirilmek üzere bankaya tevdi edilmesi
Günlük kasa defterine kaydedilen ç ...