Basit Havayolu açma manevraları
Yazılma zamanı 20/11/2018
Doç.Dr.Neşe Çolak Oray
Sedasyon analjezi eşliğinde redüksiyon yapılan hastanızın sedasyon derinliği arttı ve havayolunu yeterince koruyamaz hale geldi ya da gözlem ünitesinde takibe aldığınız hasta aniden jeneralize tonik klonik nöbet geçirdi ve dilini ısırdı ya da GKS 14 olan demans hastası genel durumunda bozulma ile acile getirildi, spontan solunumu mevcut ancak saturasyonu %89. Senaryolar arttırılabilir elbette. Sorum şu: bu hastalara öncelikli olarak ne yapmak istersiniz? Klasik bilgi olarak yıllardır hep “önce ABC” deriz. Evet önce airway yani basit havayolu açma manevraları uygulayarak havayolunu açıp, oksijen başlamalı ve hastanın oksijen saturasyonunu yükseltmeliyiz. Yeterli olmazsa hastayı entübe etmemiz gerekecek. Havayolu açıklığı sağlanıp oksijen başlanması, entübasyona daha yüksek bir oksijen rezervi ile başlamamızı sağlayacak. Bunun için hastanın başı 30 derece kadar yükseltilmeli ve havayolu açma manevraları uygulanmalıdır. Bu yazıda en sık kullanılan baş boyun manevralarını paylaşmak istedik.
Baş geriye- çene yukarı manevrası= Head Tilt-Chin Lift: bu manevrada sol el alın saç çizgisi hizasına yerleştirilerek baş geriye doğru itilirken, sağ elin işaret ve orta parmağı ile çene/mandibula tutularak yukarı kaldırılır. Böylelikle dil kökü posterior farinksten uzaklaştırılır. Servikal bölgeyi hareketlendirdiği için bu manevranın travma hastalarında uygulanması önerilmez.
Çene itme manevrası = Jaw Thrust: Servikal yaralanma şüphesi olan hastalarda öncelikli tercih edilmesi gereken manevradır. Hastaya oksipital bölgesinden yaklaşılır ve sağ elin 2-5. parmakları ile sağ mandibula köşesi, sol elin 2-5. parmakları ile sol mandibula köşesi kavranarak çene yukarı doğru kaldırılır. Bu esnada baş parmaklar ile de ağız açılabilir.
Triple manevrası: Sıklıkla Jaw trust manevrası ile yeterli açıklık sağlayabiliriz. Ancak yeterli olmadığı durumlarda triple manevrası uygulayabiliriz. Triple manevrası büyük çenesi olan hastayı yeterince kavrayamayan ya da küçük elleri olan uygulayıcıların bile kolayca uygulayabileceği oldukça etkin bir manevradır. Travma hastalarında da rahatlıkla uygulanabilir. Yeterince güçlü uygulandığında ciddi bir ağrılı uyaran oluşturur. Acilci literatüründe pek bahsedilmeyen, daha çok anestezistlerin kaynaklarında yer alan bu manevra esnasında çeneyi çıkarmamaya dikkat edin.