Ana Sayfa Haberler Ekonomi Huawei Krizi Dünyayı Karıştırdı, İşte Trump’ın Kara Liste Sonrası Son Hamlesi
ABD Başkanı Donald Trump Perşembe günü yapmış olduğu açıklamada kara listeye alınan Huawei Co. şirketinin Çin ile gerçekleşmesi planlanan tecim anlaşmasına dahil edilebileceğini belirtti.
Trump Beyaz Saray’da gazetecilere yapmış olduğu konuşmasında, detay vermeden ”Huawei’nin tecim anlaşmasına dahil edilmesi mümkün. Huawei mevzusu tehlikeli bir mevzu. Güvenlik açısından ve askeri açıdan neler yaptıklarını gördünüz, oldukca tehlikeli ” dedi.
Trump yönetimi güvenlik kaygılarıyla Pekin’in ABD’nin dirimsel kilit teknoloji ürünlerine erişimini kısıtlamaya çalışmıştı.
ABD’nin dünyanın en büyük cep telefonu şirketi pozisyonunda olan Huawei’ye yönelik aksiyonları yeni değil. Geçen yıl Aralık ayında Huawei’nin mali yöneticisi (CFO) olan Meng Wanzhou , ki bununla birlikte firmanın kurucusu Ren Zhengfei’nin kızı, Kanada’da ABD’nin şikayeti üstüne bir süre gözaltına alınmıştı.
ABD Dışişleri Bakanı Mark Pompeo daha dün Çin şirketinin Çin devleti hatta Çin komünist partisiyle sıkı bağlar içinde bulunduğunu söylemiş, bunun da ABD için büyük bir güvenlik riski taşıdığını belirtmişti. Bu iddia Huawei yönetimi tarafınca devamlı inkar ediliyor.
Huawei bu tarz bir olay yok dese de ABD yönetimi Huawei ile iş icra eden teknoloji firmalarının o ilişkiyi kesmeleri mevzusunda ısrarlı. Pompeo bununla ilgili bizzat bakanlık olarak uğraştıklarının altını çizdi. Öyleki göründüğü gibi bu baskılar netice alıyor.
Geçtiğimiz günlerde İngiliz çip tasarımcısı ARM, Çinli şirkete sevkiyatları durdurduğunu açıklamıştı. Bu Huawei için hakkaten mühim bir darbeydi. Uzmanlar Huawei’nin akıllı telefonlar için yeni çip yapım etme kabiliyetini mühim seviyede kıracağı yorumunu yapıyor. Bunun derhal arkasından büyük Japon teknoloji grubu Panasonic de Huawei’ye bazı parçaların sevkiyatını durdurduğunu deklare etti.
ABD hükümetinin söz mevzusu kararının arkasından Silikon Vadisi’nin dev şirketlerinden de buna paralel adımlar gelmeye başladı. Küresel teknoloji devleri Huawei ile bağlarını koparmaya başladı.
İlişkileri askıya alan tedarikçi sıralaması uzuyor ABD Tecim Bakanlığı, kara listeye alınan Çinli Huawei şirketine uygulanan ticari kısıtlamaların bazılarını mevcut telekom ağını koruyabilmesi ve akıllı telefon yazılımlarını güncelleyebilmesi 90 günlüğüne askıya aldığını deklare etti. Sadece birçok şirket Huawei ile ilişkilerini askıya almak için harekete geçti.
Listeye şöyleki bir topluca göz atarsak şimdilik durum aşağıdaki şeklinde:
»Google ilk hamle icra eden şirket. Google, Huawei kullanıcılarının Android işletim sistemine olan erişimini askıya aldı.
» Amerikan yonga üreticileri Intel, Broadcom, Qualcomm ve Xilinx şeklinde dev teknoloji şirketleri, Huawei ile olan ilişkilerini askıya aldıklarını ve ürün tedariki sağlamayacaklarını deklare etti.
» Microsoft’un eklendiği sıralama uzamaya devam ediyor.
»ARM de Huawei ile olan işleri askıya aldı. İngiltere merkezli çip tasarımcısı ARM, çalışanlarına Huawei ve bağlı kuruluşları ile ‘tüm etken sözleşmeleri, desteği ve bekleyen sözleşmeleri’ durdurma emirini verdi. ARM’nin tasarımları dünya genelinde birçok mobil cihazda kullanılan işlemcilerin temelini oluşturuyor. Birçok telefon ve tabletteki işlemciler, ARM komut setini kullanıyor. Bununla beraber bazı 5G baz istasyonları ve sunucular da ARM temelli.
»Panasonic de ABD’nin Huawei ile ticarete sınırlamalar getirme sonucu sonrasında, belirli parçaların Huawei Technologies’e sevkiyatını durdurdu. Şirket yapmış olduğu açıklamada, ABD’nin uygulamaya koyduğu yasak çerçevesinde Huawei ve 68 bağlı ortaklığı ile işlemlerin durdurulduğunu duyurdu. Panasonic açıklamasında, Huawei’ye sevkiyatı durdurulan parçaların yüzde 25 yada daha çok ABD orjinli teknoloji yada metaryel kullanılan parçalar bulunduğunu belirtti.
» Qorvo Inc., Huawei’ye sevkiyatının durdurmasının ilk çeyrek gelirine 50 milyon dolarlık darbe vuracağı tahmininde bulunmuş oldu. 31 Mart’ta nihayetlenen mali yılda, şirket gelirinin yüzde 15’ini Huawei’den elde etmişti.
» Analog Devices şirketinin CEO’su Vincent Roche, önceki gün yapmış olduğu açıklamada yakın bir gelecekte Huawei’ye mal satmayacaklarını duyurdu.
» Toshiba Corp., Huawei’ye verdiği malların Amerikan ürünleri içerip içermediğini denetim amacıyla sevkıyatını durdurdu.
»Inphi Corp., Huawei’nin karalisteye alınması sebebiyle senenin ikinci çeyreğine ilişkin gelir beklentisini düşürdü. Firmanın satışlarının yüzde 18’ini Huawei oluşturuyor.
HUAWEI SIKINTIDA UYARISI
Analistler bu durumun uzun sürmesi durumunda, Huawei’nin ‘aşılamaz’ bir darbe yiyeceği uyarısı yapıyor. Huawei’nin Çin’de 30, ABD’de ise 20’den fazla büyük tedarikçisi bulunuyor. ABD’nin, dış tecim açığını kapatmak için ilk olarak Mart 2018’de Çin’den ithal edilen güneş panelleri ve alüminyuma uygulanan gümrük vergilerini çoğaltması ile başlamış olan ABD-Çin tecim savaşı, süre içinde karşılıklı vergi artışları ile kızıştı. Tecim savaşı, geçen aylarda durulma sinyalleri verse de son günlerde telekom devi Huawei ile ilgili meydana getirilen açıklamaların arkasından tekrardan alevlenmişti.
ABD-ÇİN MÜZAKERELERİNDE SON DURUM
Bilinmiş olduğu şeklinde Trump 10 Mayısta 200 milyar dolar hacmindeki Çin mallarına olan gümrük tarifelerini yükseltmiş, ek olarak 300 milyar tutarındaki ithal mallarını içeren ek bir listeye % 25’e varan gümrük vergileri koymakla tehdit etmişti. Arkasından Çin ile müzakereler, Çin’in evvelce üstünde anlaşmaya varıldığı öne sürülen taslak tecim anlaşmasındaki bazı taahhütlerinden geri adım attığı sebebi öne sürülerek kesilmişti.
Trump’ın Huawei ile ilgili bu işin tecim müzakereleri çerçevesinde hallolabileceğine işaret eden son demeci de aslen işin tümden bitmiş olmadığına bir işaret. Trump ile Çin Başkanı Xi Jinping’in 28-29 Haziranda Japonya’da yapılacak G-20 zirvesinde buluşacakları bildiriliyor.
HEM ABD HEM DÜNYA YARA ALIYOR
Tecim savaşları da bir anlamda gerçek savaşlar şeklinde; galip gelseniz bile sizin de yitik vermeniz kaçınılmaz. ABD, Çin’i ABD çıkarlarına uygun bir anlaşmaya zorlamak için baskı yaparken aslen kendine de zarar veriyor. Çin misilleme olarak bir oldukca ABD ziraat ürününe vergi koyduğundan ABD çiftçisi zor durumda. Bununla birlikte Çin malları pahalanınca hem direkt hem de bu malları girdi olarak kullanan ABD şirketlerinin fiyat artışları sebebiyle dolaylı olarak Amerikalı tüketici de zarar ediyor. New York Federal Reserve Bankası’nın hesabına bakılırsa averaj bir Amerikalı tüketiciye tecim savaşındaki bu son raunt gümrük vergileri senelik 831 dolara mal olacak. Çiftçilere destek için ABD Ziraat Bakanlığı 16 milyar dolar tutarında bir destek programı açıklamak mecburiyetinde bırakıldı.
İşin bir öteki boyutu dünyanın mühim tecim bölgelerinde donanmaların boy göstermeye başlaması. Çin ana karası ile Taiwan arasındaki mühim Taiwan Boğazı’na ABD bu hafta Çarşamba günü 2 harp gemisi daha gönderdi. Cenup Çin Denizinde benzer askeri riskler de git gide artıyor.
Hem ekonomik hem de askeri riskler dünya ticaretini ve dolayısıyla ekonomisini negatif etkiliyor. Dünya yeni bir resesyona yuvarlanma korkusu içinde. Dahası bunun ilk emareleri OPEC’in çeşitli üretim kısıtlamaları ve bizzat bu ya da benzeri askeri riskler yüzünden petrol fiyatının yükselişini durdurup hâttâ bu hafta şiddetli düşüşler yaşaması. Geçtiğimiz senenin Aralık ayından beri en yüksek haftalık düşüşü, petrol bu hafta yaşadı. Petrolün yükselmesi için İran, Libya, Venezuela şeklinde gerginlikler benzeri pek oldukca sebep varken bu sert düşüşte Çin-ABD tecim savaşı ile bilhassa son Huawei meselesinin en başta gelen sebeplerden biri olduğu neredeyse tüm uzmanlarca ifade ediliyor.
Aşağıda Batı Teksas Hafifçe Petrolünün haftalık hareketleri görünüyor. Son haftaya dikkat.
FÖŞ: Bütçe açığı cebinizden çıkan paradır
YORUM: Bir garip TL rallisi