YAŞLILIK ve BESLENME. - ppt video online indir
YAŞLILIK ve BESLENME.
YayınlayanAkboru Arman Değiştirilmiş 3 yıl önce
... konulu sunumlar: "YAŞLILIK ve BESLENME."— Sunum transkripti:
1 YAŞLILIK ve BESLENME
2 Yaşlılık Nedir? Yaşlılık, insanın doğumu ile başlayan yaşam süresince, ölümden önce yaşanan kronolojik bir kavramdır. Yaşlılık bir ayrıcalık, sosyal bir başarı ve bir meydan okumadır.
3 Yaşlılık Nedir? Dünya Sağlık Örgütü 65 yaş ve üzeri bireyleri “yaşlı” olarak tanımlamaktadır. Yaşlılık dönemleri 65-74 yaş arası→Geç yetişkinlik 75-84 yaş arası→Yaşlılık 85 yaş ve üzeri→İleri yaşlılık olarak sınıflandırılır.
4 Yaşlanma ve Demografik Değişim
↘ yılları arasında gelişmekte olan ülkelerin tüm nüfusunun %95 oranında, yaşlı popülasyonun ise yaklaşık %240 oranında artacağı düşünülmektedir. ↘Bilim ve teknolojideki gelişmelerin etkisiyle yılları arasında dünya genelinde yaşam süresi 20 yıl artmıştır. Gelecek 50 yıl içerisinde yaşam süresinde 10 yıllık uzama daha beklenmektedir. ↘Ülkemizde 8 milyon civarında yaşlı vardır. Bu sayı nüfusun yaklaşık %10’unu oluşturmaktadır.
5 OECD’ye göre Türkiye’de yaşam beklentisi
YIL ERKEK KADIN yıl 54 yıl yıl 70.4 yıl yıl 79 yıl
6 Yaşlılık Döneminde Vücutta Oluşan Değişiklikler
7 Fiziksel Değişiklikler
Vücut Ağırlığı Bu dönemde ağırlık artışı yavaşlar. Yaşlanma ile birlikte vücuttaki toplam su miktarı, yağsız vücut ağırlığı, karaciğer kütlesi, böbrek kütlesi, deri kalınlığı ve beyin kütlesi azalır. Vücut kompozisyonu: Yağsız doku miktarında azalma ve yağ miktarında artış olur. 80 yaş ve sonrasında yağsız dokudaki azalma hızlanır.
8 Fiziksel Değişiklikler
İskelet sistemi Yaşlılık ile birlikte kemiklerdeki kalsiyumda azalmalar olur. Kadınlar, yaşlılık döneminde menopozdan sonraki ilk 5 yılda iskelet kalsiyumunun %40’ını kaybederler. Ayrıca eklem esnekliğinde azalma gözlenir. Su metabolizması Susama hissinin azalmasına bağlı olarak vücuttaki su yüzdesi %60’dan %50’ye düşer.
9 Gastrointestinal Sistem Fonksiyonlarındaki Değişiklikler
Tat ve koku duyusu 65 yaş üzerindeki bireylerde dil ve ağız boşluğundaki tat hücrelerinin fonksiyon ve sayısındaki azalma görülür. Tat ve koku duyusundaki azalma, yenilen besinlerden hoşlanmamaya ve iştah azalmasına neden olarak beslenme durumu için risk yaratabilir. Tükürük salgısında azalma Tükürük salgısının azalması yiyeceklerin yutumunu güçleştireceğinden besin alımını etkiler.
10 Gastrointestinal Sistem Fonksiyonlarındaki Değişiklikler
Ağız ve diş problemleri Diş sayısının azalması, takma diş kullanımı çiğnemenin güçleşmesine neden olur. Yutmada güçlük Yaşla birlikte yemek borusunun kasılma yeteneği de azalır. Mide fonksiyonları İlerleyen yaşlarda mide fonksiyonlarında azalma görülür. Yiyeceklerin boşalma hızının azalması uzun süreli tokluk hissine neden olarak yetersiz beslenme riski oluşturabilir.
11 Gastrointestinal Sistem Fonksiyonlarındaki Değişiklikler
Sindirim enzimleri Besinlerin emilimini sağlayan enzimlerin aktivitesinde ve miktarında azalma sonucu kalsiyum, demir, B12, folik asit vb. öğelerin emilimi azalır. Safra enzimlerinin azalması sonucu yağda eriyen vitaminlerin vücuttaki etkinliğinde düşme olur. İnce barsak mukozasındaki atrofi sonucu alınan besin öğelerinin vücutta kullanımı azalır.
12 Organlarda Oluşan Değişiklikler
Gözler Yakından ince detayları seçebilme yeteneği 40 yaşından sonra azalmaya başlar, bu durum 70’li yaşlarda çok belirgin hale gelir. Bu durum daha çok ileriki yaşlarda beslenme üzerinde de olumsuz etki yaratır. Kulak Yaşlılığa bağlı olarak ortaya çıkan işitme bozukluklarına presbiakuzi denir. Presbiakuzi, özellikle yüksek frekanslı seslerin duyulmasını engelleyen bir durumdur. Sosyal izolasyona neden olacağından depresyona zemin hazırlayan bir durumdur.
13 Organlarda Oluşan Değişiklikler
Kalp Yaşlanma ile birlikte kalbimiz kısmen büyüme gösterir. Bununla birlikte kalbin pompaladığı kan miktarında artış olmaz. 65 yaş ve üzeri kişilerde %30-%80 arasında sistolik üfürümler görülür. Akciğer 70 yaş ve üzerinde akciğerler maksimum soluma kapasitesinin %40’ını yitirir.
14 Organlarda Oluşan Değişiklikler
Beyin Yaşlanma ile birlikte bazı beyin hücreleri hasar görmekte, bir kısmı da kaybedilmektedir. Bu durum pratik düşünme, hafızada tutma yeteneklerinin azalmasına neden olur. Hormonlar Kadınlarda menopozla birlikte östrojen hormonu azalır. İç cinsel organlarda atrofi meydana gelir. Vagen duvarının kalınlığı ve elastisitesi azalır. Erkeklerde de testesteron hormon düzeyinde, sperm sayısında ve hacminde azalma olur.
15 Yaşlılıkta Beslenmenin Önemi
16 Kronik hastalıklar Kullanılan ilaçlar Fiziksel durum Psikolojik durum Sosyal ve ekonomik durum Bireyin beslenme durumunu etkiler
17 Her dönemdeki beslenme şekli, bireyin sonraki dönemde genel durumunu etkiler. Bebeklikteki beslenmenin çocukluk çağına, çocukluk döneminde beslenmenin gençlik durumunu etkilemesi gibi, yaşlılar her dönemdeki beslenme ve yaşam biçiminin etkilerini taşır. Sağlıklı yaşlanma için Uygun beslenilmeli Fiziksel aktivite arttırılmalı Zararlı alışkanlıklardan kaçınılmalı
18 YAŞLILIK DÖNEMİNDE ENERJİ ve BESİN GRUPLARI
19 Yaşlılık Döneminde Enerji İhtiyacı
Bazal metabolizma hızının düşmesi ve hareketliliğin azalması sonucu enerji ihtiyacı da azalır. Özel bir durumu olmayan, normal ağırlıkta, hafif fiziksel aktivitesi olan yaşlılar için günlük enerji gereksinmesi kilosu başına 30 kaloridir
20 Et, Yumurta, Kurubaklagil Grubu
21 Et, Yumurta, Kurubaklagil Grubu
Bu grupta; kırmızı et, tavuk, balık, yumurta, kurufasulye, mercimek, ceviz, fındık, fıstık gibi yağlı tohumlar bulunur. Protein Karbonhidrat Vitamin (A vitamini, niasin,B12) içerirler Mineral (demir, kalsiyum) Posa (kurufasulye, nohut vb.)
22 Et, Yumurta, Kurubaklagil Grubu
Yaşlılık döneminde; Bu grupta bulunan kırmızı et, sakatatlar ve yumurta tüketimi sınırlandırılmalı. Kırmızı et tüketimi çok kısıtlı ise yumurta ve kurubaklagiller ile demir ve protein ihtiyacı karşılanmalı. Balık tüketimi arttırılmalı. (Haftada en az 2 gün) Yağlı tohumların (fındık, ceviz vb.) yüksek yağ içeriğinden dolayı tüketim miktarlarına dikkat edilmeli.
23 Süt ve Süt Ürünleri Grubu
24 Süt ve Süt Ürünleri Grubu
Bu grupta; süt, yoğurt, peynir gibi sütten yapılan besinler bulunmaktadır. Protein Kalsiyum içerir Çinko B12, A ve B2 (riboflavin) vitaminleri
25 Süt ve Süt Ürünleri Grubu
Kalsiyum ve fosfor yönünden zengin olduğu için kemik sağlığının korunmasında önemli yere sahiptir. Yağ içeriğinin yüksek olması nedeni ile yağsız veya yağı azaltılmış süt ve ürünlerinin kullanılması kalp sağlığı ve kilo kontrolü için daha yararlıdır. Günlük 3 su bardağı( ml) süt veya yoğurt ve 30 gr peynir tüketilmelidir.
26 Ekmek ve Tahıl Grubu
27 Ekmek ve Tahıl Grubu Bu grupta; buğday, pirinç, mısır, çavdar ve yulaf gibi tahıl taneleri ve bunlardan yapılan ürünler yer alır. Karbonhidrat Niasin, B1 ve B6 vitaminleri içerir Magnezyum Posa
28 Ekmek ve Tahıl Grubu Kompleks karbonhidratlar tercih edilmeli.
Günlük tüketilmesi geren miktar 200 gr/gün’dür. 5 ince dilim ekmek ve 1 porsiyon pilav/makarna ile bu miktar karşılanabilir. Kilo problemi varlığı durumunda tahıl grubu tüketimi sınırlandırılmalı. Magnezyum içerdiği için kas ve sinir sistemi üzerinde etkilidir ve bu nedenle yeterli düzeyde tüketilmeli.
29 Sebze ve Meyve Grubu
30 Sebze ve Meyve Grubu Bitkilerin yenilebilen kısımları sebze ve meyve grubu altında toplanmaktadır. Bağışıklık sistemini güçlendiren vitamin ve mineraller (folik asit, C vitamini)içerir. Kemik ve kas sağlığı için gerekli vitamin ve mineraller (K vitamini, magnezyum) içerir. Kalp-damar hastalıkları, hipertansiyon, kanser gibi kronik hastalıklara karşı koruyucu bileşiklerden (fitokimyasallar) zengindir. Oldukça iyi bir posa kaynağıdır.
31 Posa Bitkisel besinlerin vücutta sindirilmeyen bölümlerine posa adı verilir. Posa kaynakları Kuru baklagiller Tahıllar Sebzeler Meyveler
32 Posanın Yaşlılıktaki Önemi
Barsak hareketlerinin artırılması ve kabızlığın önlenmesi Kan şekeri seviyesinin düzenlenmesi Kan kolesterolünün düşürülmesi ve buna bağlı olarak kalp-damar hastalıklarının önlenmesi Şişmanlığın önlenmesi Barsak kanserinden koruma
33 Su Su yaşam için zorunlu bir öğedir.
Yetişkinlik döneminde vücudun %60’ı su iken, yaşlılıkta bu oran %50’ye düşer. Normalde vücuttan su kaybının artması ile susama duygusu gelişir ve kaybedilen su geri alınır. Ancak yaşlılık döneminde susama duygusunun azalması su alınmamasına neden olarak ciddi sağlık riskleri oluşturabilir. Yaşlılık döneminde günde en az 8-10 bardak (1500 ml) su tüketilmelidir.
34 Vücut Ağırlığının Denetimi
35 Vücut Ağırlığının Denetimi
Yaşlılık döneminde şişmanlık; şeker hastalığı, yüksek tansiyon, kalp-damar hastalıkları gibi kronik hastalıkların ortaya çıkışını kolaylaştırır, ayrıca hareket kısıtlılığına neden olarak kazalara, düşmelere yol açabilir. Zayıflık ise; enerji ve proteinden yetersiz beslenmenin bir göstergesidir. Bu durum hastalıklara karşı direnci azaltır, kırık riskini artırır ve yaşam kalitesini düşürür.
36 Vücut Ağırlığının Beden Kütle İndeksine Göre Değerlendirilmesi
Beden Kütle İndeksi Ağırlık (kg) Boy2(m2) 18.5 altı Zayıf Normal Hafif şişman Şişman 40.0 ve üzeri Aşırı şişman Ağırlık kazanımı yada kaybı için uygulanacak diyet programlarının mutlaka bir diyetisyen denetiminde yürütülmesi gerekir.
37 Yaşlılıkta Sık Görülen Sağlık Sorunlarında Beslenme Önerileri
38 Hipertansiyon Yaşa ve boya göre uygun ağırlığa ulaşılmalı. Tuz tüketiminin ve sodyumdan zengin besinler (turşu, salamura vb.) sınırlandırılmalı. Besinlerle yeterli kalsiyum ve potasyum alınmalı. Kafein ve sigaradan uzak durulmalı.
39 Osteoporoz Kalsiyumdan zengin besinlerle yeterli kalsiyum alımı sağlanmalı. D vitamininden etkin bir şekilde yararlanmak için güneşlenmeye özen gösterilmeli.(Her gün dakika) Sodyum içeriği yüksek besinlerin (salamura, turşu vb.) tüketimi sınırlandırılmalıdır. Sofrada tuz bulundurmamaya özen gösterilmeli. Kafein ve alkol tüketimi sınırlı olmalı. Aktif yaşam sağlanmalı.
40 Kalp-Damar Hastalıkları
Yenilen tüm besinlerdeki yağ miktarı dikkate alınarak diyetteki toplam yağ azaltılmalı. Diyette balığa daha çok yer verilmeli (özellikle küçük balıklar omega-3 yağ asitlerinden daha zengindir.) Günde 5-7 porsiyon taze sebze ve meyve tüketilmeli. Et tüketiminde yağsız dana, koyun eti ile derisi alınmış kanatlı hayvan etleri tercih edilmeli. Yiyeceklere uygun pişirme yöntemleri uygulanarak yağ miktarı düşürülmeli.
41 Kanser Posa tüketimi arttırılmalı.
Diyetteki yağ miktarı azaltılmalı. Posa tüketimi arttırılmalı. Bağışıklığı arttırıcı vitamin ve minerallerden (A,C,E ve selenyum) ve fitokimyasallardan zengin besinlerin tüketimi artırılmalı. Katkı maddesi içeren hazır besinlerin (hazır çorba, et suyu vb.) tüketimi kısıtlanmalı. Sigara ve alkol tüketilmemeli.
42 Diyabet Bireye uygun vücut ağırlığı sağlanmalı ve sürdürülmeli.
Yeterli ve dengeli beslenmeye dikkat edilmeli. Bireye uygun vücut ağırlığı sağlanmalı ve sürdürülmeli. Öğün atlanmamalı. Glisemik indeksi düşük besinlerin tüketilmeli. (kuru baklagiller, kepeği ayrılmamış tahıllar, sebze ve meyveler..) İnsülin ve/veya ilaç zamanlarına ve dozlarına dikkat edilmeli. Önerilen fiziksel aktiviteler uygulanmalı.
43 Zihinsel Yetersizlik, Hafıza Kaybı ve Beyin Hasarları
Yeterli enerji ve protein alımı sağlanmalı. Beyin fonksiyonlarını geliştiren vitamin ve minerallerden zengin besinlerin (yeşil yapraklı sebzeler, balık…) tüketimi artırılmalı. Zeytin yağı kullanımı arttırılmalı. Sıvı alımı kontrol altında olmalı.(Unutabilme ihtimali olması sebebi ile)
45 Kabızlık Her gün en az ml sıvı alınmalı. Fiziksel aktivite arttırılmalı. Dışkılama alışkanlığı düzenlenmeli. Posadan zengin besinlerin diyetteki miktarı arttırılmalı. Sabahları aç karnına erik veya kayısıdan yapılmış marmelattan 1 kaşık ve 1 bardak su tüketilmeli.
46 Yaşlılık Döneminde Genel Beslenme İlkeleri
47 Yaşlılık Döneminde Genel Beslenme İlkeleri
↘ Günlük öğün sayısı 3 ana ve 3 ara öğün şeklinde düzenlenmeli. Böylece öğünlere düşen yiyecek miktarı azaltılarak sindirim güçlükleri önlenmiş olur. ↘ Her öğünde 4 temel besin grubundan besinler bulunmalı ve besin çeşitliliği sağlanmalı. ↘ Günde 5-7 porsiyon meyve ve sebze tüketilmeli. ↘ Posa alımı arttırılmalı .(25-30 gram/gün) Bunun için diyet lifi içeren sebze, meyve, tahıl, kurubaklagiller tüketilmeli.
48 Yaşlılık Döneminde Genel Beslenme İlkeleri
↘ Sıvı tüketimi arttırılmalı. ↘ Kalsiyum içeriği yüksek olan besinler tüketilmeli. ↘ Omega-3 yağ asitlerinin yoğun olarak bulunduğu balık haftada 2 kez tüketilmeli. ↘ Et ve süt ürünleri doymuş yağ içeriği yüksektir. Bu nedenle bu besinlerin yağsız olanları, tavuk ve hindi etinin derisiz bölümleri tüketilmeli, et ile pişen yemeklere ayrıca yağ ilave edilmemeli.
49 Yaşlılık Döneminde Genel Beslenme İlkeleri
↘ Şeker, şekerli besinler ve hamur tatlılarının tüketimi sınırlandırılmalı. ↘ Tuz tüketimi sınırlanmalıdır. Sofrada tuzluk bulundurmamaya özen gösterilmeli. ↘ Yüksek enerji, doymuş yağ ve tuz içeren fast-food türü yiyeceklerin tüketimi olabildiğince azaltılmalı. ↘ Beyaz ekmek yerine tam tahıl ekmeği tercih edilmeli.
50 Yaşlılık Döneminde Genel Beslenme İlkeleri
↘ Diyetteki toplam yağ miktarı azaltılmalı. Yemeklere katı yağlar yerine, bitkisel sıvı yağlar karışık olarak kullanılmalı. ↘ Sigara, alkol ve kafein tüketimi azaltılmalı. ↘ Ağız ve diş sağlığına özen gösterilmeli. ↘ Uygun vücut ağırlığı korunmalı. ↘ Düzenli olarak egzersiz yapılmalı.
51 Yaşlılık Dönemi İçin Örnek Menü
SABAH 1 su bardağı süt (az yağlı) 1 dilim peynir (30 gr.) 2 tane ceviz içi 2 ince dilim ekmek Mevsimine uygun domates, salatalık, maydanoz, roka ARA ÖĞÜN 2 porsiyon meyve (mevsimine uyugun)
52 Yaşlılık Dönemi İçin Örnek Menü
ÖĞLE 1 porsiyon sebze yemeği 1 porsiyon bulgur pilavı 1 su bardağı yoğurt (az yağlı) 1 ince dilim ekmek ARA ÖĞÜN 1 porsiyon sütlü tatlı
53 Yaşlılık Dönemi İçin Örnek Menü
AKŞAM 1 kase mercimek çorba 3 köfte kadar balık (90 gr.) 1 kase salata (1 tatlı kaşığı zeytin yağ ilave edilmiş) 1 ince dilim ekmek ARA ÖĞÜN 2 mevsim meyve
54 Yaşlanmayı önleyen mucizevi bir yiyecek yoktur, genel olarak iyi bir beslenme alışkanlığı edinilmesi sağlıklı yaşlanmaya katkıda bulunur
55 Yaşlılık Döneminde Fiziksel Aktivite
56 Yaşlılık Döneminde Fiziksel Aktivite
Yaşlanma sürecinde fonksiyonel yeteneklerdeki azalmaya bağlı olarak fiziksel bağımlılık artar ve yaşam kalitesi düşer. Fonksiyonel yeteneklerdeki kaybın en önemli nedeni hareketsizliktir. Yaşlılık döneminde fiziksel aktivite daha kaliteli bir yaşamla eş anlamlıdır. Geç yetişkinlik(65-74 yaş) ve yaşlılık(75-84 yaş) döneminde yürüme, yüzme, bisiklete binme, bahçe işleri ve yavaş tempoda koşma, ileri yaşlılık döneminde (85 ve üzeri)ise yürüyüş uygun egzersizlerdendir.
57 Düzenli fiziksel aktivite ile;
Fonksiyonel kapasiteyi geliştirerek hareket kısıtlılığını önler. Kalp-damar hastalıklarının görülme sıklığını azaltır. İnsüline bağımlı olmayan diyabet riskini azaltır. Hipertansiyon riskini azaltır. Barsak kanseri riskini azaltır.
58 Düzenli fiziksel aktivite ile;
Kan basıncı, kan şekeri ve kan kolesterolünü düşürür. Düşme ve kırık riskini azaltır. Ruh sağlığını korur, geliştirir. İdeal ağırlığın korunmasında yardımcıdır. Yaşam kalitesini yükseltir.
59 GÜZEL YAŞLILAR YAŞLANMASINI BİLEN SANAT ESERLERİDİR
"YAŞLILIK ve BESLENME." indir ppt