Anestezi Nedir? Hakkında Merak Edilen Her şey
Anestezi; bazı tıbbi işlemler sırasında ağrı bilincini engelleyen yani, duyumsuzlaştıran ilaçlardır. Aldığınız anestezi çeşitleri, ameliyat türü ve hastanın genel sağlığına bağlı olarak değişir.
Anestezinin 4 ana türü vardır:
Lokal anestezi prosedüründe sadece küçük cerrahi operasyon yapılacak kısma ilaç enjeksiyon edilerek uyuşturulur. Tipik olarak küçük prosedürler için kullanılmaktadır. Bunlar meme biyopsisi ya da bir ben kaldırılmasını içerir. Bölgenin uyuşuk kalması kısa bir süre, büyük olasılıkla bir kaç saat sürer. Hasta bilinci yerinde olarak uyanık kalır.
Bölgesel anestezi vücudun bir kısmında ağrı bilincini engeller. Bazen, enjeksiyon ameliyat sonrası saat içerisinde ağrının rahatlama sağlar. Bu durum iyileşmeyi kolaylaştırır. Bölgesel anestezinin en yaygın iki türü vardır.
Periferik sinir bloğu bölgede (kollar, eller, bacaklar, ayaklar gibi) ağrıyı engeller.
Epidural ve spinal anestezi, karın, pelvis, rektum veya alt ekstremite (vücudun kalçadan ayağa kadar olan kısımı) gibi bölgelerde ağrıyı engeller.
Hastayı rahat ve uykulu hale getirmek için ilaç kullanılır. Sıvı veya hap şeklinde ağız yoluyla bu ilaçları alabilirsiniz. Ya da, damar içine verilebilir. Bu intravenöz (IV) ilaç olarak adlandırılır. Sedasyon ağrıyı azaltmak için lokal ya da bölgesel anestezi ile kullanılabilir. Farklı sedasyon düzeyleri vardır;ameliyat süresinde ne kadar uyanık ve farkında olacağınıza dayalıdır.
Minimal sedasyon sırasında, hastaları daha az endişeli ve rahat hale getirecek ilaçlar verilir. Operasyon sırasında hasta uyanıktır ve konuşabilir. Sedasyonun bu türü genellikle sadece rahatsız edici testler veya prosedürler için kullanılmaktadır.
Bilinçli sedasyon sırasında, hastalarda ağrı ve ağrı bilincini azaltmak amacıyla ilaç verilir. Bilinçli (hafif) sedasyon sonrasında bazı hastalar hala konuşabilir ve sağlık ekibine yanıt verebilirler. Diğerleri hafif bir uykuya dalar. Genellikle küçük (minör) ameliyatlar için kullanılır. Anestezi etkisini kaybedince, ameliyatı hatırlamıyor olabilirsiniz.
Derin sedasyon sırasında, hastaların bilinçsiz hale getirmek için ilaçlar verilir. Hastalar genellikle prosedür sırasında konuşamaz ve sorulara cevap veremezler. Ağrıya tepki verebilirler. Ancak genellikle ağrı azaltmak amacıyla ağrı ilaçları kullanılır. Hastalar aynı zamanda, kendi hafızalarını etkileyen ilaçlar alabilirler. Yani, ameliyat sonrasında hatırlamazlar anlamına gelir. Sedasyonun bu türü sırasında, sağlık ekibi, hastanın nefes almasına yardımcı olabilir.
Genel anestezi; cerrahi (ameliyat) gibi, büyük bir operasyon sırasında hastayı bilinçsiz yapar. Bilinçsiz olmak, uykuda olmaktan farklıdır. Ek ilaçlar olmadan ya da anestezi etkisi geçene kadar uyanma olmaz. Genel anestezi sırasında ilaçların bir kombinasyonu kullanılır. Damar yoluyla (IV), solunum borusuyla ya da her ikisinin bir kombinasyonu ile uygulanabilir.
Anestezi Kim Tarafından Yapılır?
Anestezi bakım ekibi; doktorlar, hemşireler ve diğer sağlık profesyonellerinden oluşan bir gruptur. Bu kişiler prosedür öncesinde, sırasında ve sonrasında hasta ile ilgilenirler. Anestezi bakım ekibi büyük olasılıkla şu uzmanlardan oluşacaktır:
Anestezi uzmanı. Anestezi ve ilgili bakım konusunda uzmanlaşmış bir doktordur. Anestezi bakım ekibine önderlik edecektir.
Sertifikalı kayıtlı hemşire anestezistleri, CRNA’lar da denir. Bunlar anestezi eğitimi almış kayıtlı hemşirelerdir.
Anestezi asistanları, ayrıca AA olarak da bilinirler. Bunlar anestezi bakımında ve ileri hasta izleme tekniklerinde yüksek lisans eğitimi almış sağlık profesyonelleridir.
Genel anestezi almadan önce, anestezi uzmanı ile görüşmeniz ve bir anket doldurmanız gerekebilir. Bu anket veya sorular şağıdaki konuları içerebilir:
Alınan reçeteli veya reçetesiz ilaçlar, vitaminler ve şifalı bitki takviyeleri
Gıdalar, ilaçlar ve lateks gibi maddeler dahil alerjisi olup olmadığı
Önceden anestezi alınıp alınmadığı
Bu soruları doğru bir şekilde cevaplamak önemlidir. Ayrıca, sağlık ekibinizin sağlığınızı tam olarak değerlendirebilmesi için önceden kan testleri veya diğer muayeneler yaptırmanız gerekebilir. Bütün bu bilgiler, sizin için en güvenli anestezi türünün seçilmesine yardımcı olacaktır.
Ek olarak, yiyecek, içecek ve ilaç kısıtlamaları hakkında bilgi edineceksiniz. Çoğu durumda, operasyondan 6 saat önce berrak sıvılardan başka bir şey yememeniz veya içmemeniz gerektiği söylenebilir. Anestezi veya prosedürü etkileyebilecek mevcut ilaçları geçici olarak almayı bırakmanız gerekebilir.
Aşağıdaki yollardan biriyle genel anestezi alabilirsiniz:
Kolunuzdaki damar içine yerleştirilmiş bir IV hattı yoluyla
İlacın teneffüs edilmesine yardımcı olan bir yüz maskesi yardımıyla
Her ikisinin kombinasyonu sayesinde
Büyük ihtimalle, bir dakikadan daha kısa sürede baygın hale gelirsiniz.
Ameliyat odasında, anestezi bakım ekibi üyeleri, vücuda izleme cihazları takarlar. Bu cihazlar hayati belirtilerinizi izler. Yaşamsal belirti sıcaklık, kan basıncını ve kalp atış hızını içerir.
Prosedür esnasında, ekip üyeleri yaşamsal bulguların uygun bir seviyede kalmasını sağlayacaktır. Ayrıca bilinç seviyenizi de izleyeceklerdir.
Anestezi uzmanı aşağıdaki nedenler ile ilave ilaç vermeyi seçebilir:
Anestezinin gücünü artırmak için
Ekstra ağrı kesici sağlamak için
Cerrahın prosedürü tamamlanmasına yardımcı olmak amacıyla kasları daha da rahatlatmak için
Operasyon sonrası yan etkileri azaltmak için
Prosedür bittikten sonra, anestezi uzmanı kademeli olarak anestezi işlemini durdurur ve uyanmanıza yardımcı olmak için size başka ilaçlar verebilir.
Bilinç açılırken, özel olarak eğitilmiş hemşireler sizi izleyecektir. Tipik olarak, bu bir iyileşme odasında veya post-anestezi bakım ünitesinde gerçekleşir.
Anestezi Riskleri ve Yan Etkileri
Halsizlik, uyku hali veya konfüzyon (kafa karışıklığı)
Mide bulantısı, kusma veya titreme
Ağız kuruluğu veya boğaz ağrısı. Bu prosedür sırasında nefes almanıza yardımcı olmak için ağzınızdan ve solunum yolunuzdan bir tüp takıldığında ortaya çıkabilir.
Bu yan etkiler geçicidir ve bakım ekibi tarafından yönetilebilir.
Anestezinin nadir komplikasyonları ağır yaralanma ve ölüm içerir. Yaşlı hastalar veya ağır kalp ya da akciğer hastalığı olanlar için bu risk daha fazladır.
Bir başka ender komplikasyon da anestezide farkındalıktır. Bu, prosedür sırasında bir kişinin kısa bir süre içinde uyanabileceği anlamına gelir. Her 1.000 kişiden 1 veya 2’sinde görülür.
Anestezi farkındalığı için risk faktörleri:
Acil ameliyat geçirme
Antikonvülsan, uyuşturucu veya sakinleştirici kullanımıyla ilgili uzun bir geçmişe sahip olmak
Kardiyovasküler problemlere sahip olmak
Günlük alkol tüketimi
Çoğu insan için, anestezi zarara neden olmaz. Anesteziden kurtulamadığınızı veya prosedürünüzün iyi gitmediğini hissederseniz, derhal doktorunuza danışınız.
Anestezi Sonrası Uyanma ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
“Ameliyat sonrası anestezinin etkisi ne kadar sürer?” Uyandıktan sonra en az 24 saat araba kullanmayın, ağır makine kullanmayın veya önemli kararlar almayın. Anestezi ile tepki hızınız ve kararınız geçici olarak bozulabilir.
Doktorunuza düzenli kullandığınız ilaçlarınızı almadan önce ne kadar beklemeniz gerektiğini sorun.
Anesteziden sonra yemek yeme ve içme konusunda geçici kısıtlamalar hakkında soru sorun. Başlangıçta ağır gıdaları sindirmekte sorun yaşayabilirsiniz. Doktor, sıvılar ile başlayıp hafif gıdalar ile beslenmeye devam etmenizi tavsiye edebilir. Bunlar et suyu veya çorba, yoğurt, kızarmış ekmek, krakerler veya sade pirinç lapası içerebilir.