Kirletici Parametreler ve Limit Değerler
06.06.2018 tarih ve 26898 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Hava Kalitesi Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliği Avrupa Birliği uyum sürecinde hazırlanmış olup aşağıdaki direktiflerle uyumludur.
Söz konusu Yönetmeliğin temel amacı, hava kirliliğinin çevre ve insan sağlığı üzerindeki zararlı etkilerini önlemek ve azaltmak için hava kalitesi hedeflerini tanımlamak ve oluşturmak, tanımlanmış metotları ve kriterleri esas alarak hava kalitesini değerlendirmektedir.
Hava kirliliğinin insan ve çevre üzerinde zararlı etkilerinin olup olmadığını tespit etmek amacıyla hava kalitesinin düzeyinin ölçülerek sonuçların mevzuata göre değerlendirilmesi gerekmektedir. Hava kirlilik düzeyinin izlenmesi için Yönetmelikte tanımlanmış pametreler; online ölçülen ve sahada toz örneklerinden alınacak numunelerin analizine dayalı olmak üzere 2 grupta toplanmaktır. Bu kirleticiler;
Online ölçülen parametreler; kükürt dioksit (SO2), azot dioksit (NO2), azot oksitler (NOx), karbon monoksit (CO) ozon, partikül madde (PM10 ve PM2.5),
Sahadan toplanan numunelerin analizine göre belirlenecek parametreler; Kurşun (Pb), Benzen, arsenik, kadmiyum, nikel ve benzo(a)piren
Birinci grupta yer alan parametreler ile ikinci grupta yer alan kurşun ve benzenin limit değere esas birimleri µg/m3, ikinci grupta yer alan diğer parametrelerin limit değerlere esas birimleri ng/m3’ olup, kirletici parametreler bazındaki limit değerler insan sağlığını ve ekosistemi korumaya yönelik olarak tanımlanmıştır.
İnsan sağlığını koruyama yönelik limit değerler;
SO2 için; saatlik limit değer, günlük limit değer, üç saatlik ardışık değerleri içeren uyarı eşimi ile bir yıl içerisinde saatlik ve günlük limit değerlere göre aşım sayısı
NO2 için; saatlik limit değer, yıllık limit değer, ardışık değerleri içeren uyarı eşimi ile bir yıl içerisinde saatlik limit değere göre aşım sayısı,
PM10 için; günlük limit değer, yıllık limit değer ile bir yıl içerisinde günlük limit değere göre aşım sayısı,
PM2.5 için; 3 yıllık ortalama maruziyet aralığı, yıllık maruziyet konsantrasyonu (mevcut yönetlikte yer almayı CAFE direktifinde tanımlanmıştır)
Kurşun, Benzen Arsenik, Kadmiyum, Nikel ve Benzo(a)Piren için; yıllık limit değer,
CO için; günlük sekiz saatlik ortalama limit değeri,
Ozon için; Günlük 8 saatlik ortalama limit değeri,
Vejetasyonun korunmasına yönelik limit değerler;
SO2 için; yıllık limit değer,
NOx için; yıllık limit değer,
Ozon için; Mayıs ayından Temmuz ayına kadar 1 saatlik değerlerden hesaplanacak AOT40, 1 saatlik bilgi ve 1 saatlik uyarı eşiği
YILLARA GÖRE LİMİT DEĞER DEĞİŞİM TABLOSU
Ülkemizde yürürlükte olan Yönetmelikte; yukarıda tanımlanan ve maruziyet süresine göre konsantrasyon düzeyi belirlenen parametrelerin yanı sıra hava kirliliğinde etken kaynak emisyonunun saptamak, kaynak envanterinin tutarlılığını kontrol etmek ve emisyon azaltım stratejilerinin verimliliğini kontrol etmek izlemek amacıyla izlenmesi gereken parametreler tanımlanmıştır.
a) Hava kirliliğinin önemli kaynaklarından uzakta, kırsal arkafon yerlerinde yıllık ortalama bazda PM2.5 parametresi için toplam konsantrasyonun yanı sıra Şekil-5’de tanımlı kimyasal bileşenlerine bakılması
b) Ozon öncül maddelerin ölçülmesi, bunun içinde en azından azot oksitler ve uçucu organik bileşiklere bakılması
Havadaki Benzo(a)piren seviyesini değerlendirmek için sınırlı sayıda ölçüm yerlerinde; benzo(a)antracen, benzo(b)fluoranten, benzo(j)fluoranten, benzo(k)fluoranten, indeno(1,2,3-cd) piren, dibenz(a,h) antrace gibi polisiklik aromatik hidrokarbonların (PAH) incelenmesi ayrıca her 100.000 km2 de bir fon örnekleme noktasında ise partikül ve gaz halindeki iki değerlikli cıva konsantrasyonun tespiti de mevzuatta önerilmektedir.