Ana sayfa Güvenlik İstenmeyen SMS Kabusundan Kurtulmak – II
İstenmeyen SMS Kabusundan Kurtulmak – II (İstenmeyen SMS için hangi düzenlemeler yapıldı? Bu düzenlemeler hangi konuları içeriyor? Şikayetler nereye ve nasıl yapılmalı?)
İstenmeyen SMS Kabusundan Kurtulmak II
İstenmeyen SMS kavramına yönelik sunduğumuz bir önceki yazımızda (İstenmeyen SMS Kâbusundan Kurtulmak – I), SMS’in ne olduğu, Türkiye’deki gelişimi ve aboneleri rahatsız eden istenmeyen SMS’lerin nasıl bu kadar yaygınlaştığını izah etmeye çalışmıştık.
Bu yazımızda, istenmeyen SMS’lere yönelik Gümrük ve Ticaret Bakanlığı (GTB) ve Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) tarafından yapılan düzenlemelere değinerek, rahatsız edici bu tür durumlarda şikayetlerin nereye yapılabileceğini anlatacağız.
Ticari iletilere yönelik Kanun ve Yönetmelikler çıkarıldı
Hangi düzenlemeler yapıldı?
Ticari şirketlere masum bir şekilde verdiğimiz telefon numaralarımızın ve e-posta adreslerimizin, hiç tanımadığımız şirketlerin reklam oklarına hedef olması sonucunda, istenmeyen SMS ve e-postalar nedeniyle ortaya çıkan rahatsız edici durumun, zaman zaman Bakanlar tarafından bile medyada dile getirildiğini gördük.
İstenmeyen SMS ve e-postalara yönelik BTK ve GTB düzenlemeler yaptı
Abone izninin alınması mutlak şart
Şikayetlerin ülke gündemini işgal etmesinden hayli zaman sonra GTB kolları sıvadı ve geç de olsa 1 Mart 2015’ye yürürlüğe girecek şekilde Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’u Meclisten geçirdi. Bu kanun ile ilk defa, ticari elektronik iletilere yönelik kapsamlı bir düzenleme yapılmış ve ticari elektronik ileti, ileti gönderilmesi amacıyla onay alınarak oluşturulmuş veri tabanları, iletiyi reddetme hakkı, aracı hizmet sağlayıcı gibi kavramlarla bir çerçeve çizilmiştir.
Kanunun çizdiği dar çerçeveyi açıklayıcı mahiyette, yine 1 Mart 2015’te yürürlüğe girecek şekilde Ticari İletişim ve Ticari Elektronik İletiler Hakkında Yönetmelik yayımlanmış ve ticari iletilerin (SMS, e-posta, faks vb.) hangi surette abonelere gönderilebileceği, onay mekanizması, abonelerin iletiyi reddetme haklarının nasıl kullanılacağı, şikayetlerin nasıl ve nereye yapılacağı gibi hususlar detaylı bir şekilde düzenlenmiştir.
Yukarıda bahsettiğimiz GTB’ye ait Yönetmelik haricinde, BTK tarafından da benzer bir düzenleme yapılmıştır. Ayrı bir düzenleme yapılmasındaki amaç, GTB’nin düzenlemesinde BTK’ya karşı görev ve sorumlulukları olan telekomünikasyon şirketlerinin muaf tutulması idi. Bazı farklılıklar haricinde BTK’nın düzenlemesi de benzeri hususları içeriyor.
Düzenlemelerin ana omurgası, müşterinin onayının alınması üzerine
Düzenlemeler hangi başlıkları içeriyor?
Düzenlemelerde yer alan ana konuları şöyle izah edebiliriz:
1. İletiler için onay alınmalı
Hizmet sağlayıcıların (yani reklamı yapan şirket), ürün ya da hizmetlerini tanıtması, şirketini tanıtması, kutlama ve temennilerde bulunması gibi durumlara yönelik göndereceği iletiler için alıcıdan önceden onay almalı.
2. Borç-alacak bilgileri onaydan muaf
Abonelere gönderilecek fatura durumu, borç ve tahsilat işlemleri, teslimat bilgileri gibi bildirimlerin yapılacağı iletiler için onay alınması zorunlu değil; ancak bu iletilerde ürün ve hizmet tanıtılamaz, özendirilemez.
3. Alıcının reddetme hakkı
İletiler mutlaka “ret bildirimi”nin nereye yapılacağını belirtmeli
4. Kayıtların saklanması
Ticari ileti için alıcı onayı alındıktan sonra, hizmet sağlayıcılar bu onay kayıtlarını, onayın geçerlilik tarihinin bitiminden bir yıl sonrasına kadar saklamakla yükümlü. Ancak burada bir açık var, şimdiye kadar bilgilerinizi verdiğiniz şirketlerin “onayınızı şu süreye kadar alıyoruz” dediklerini duymamışsınızdır. Yani verdiğimiz izinlerin ne kadar süreyle verildiği meçhul.
5. Şikâyetler üç ay içinde yapılmalı
İzniniz olamadan gelen iletiler için üç ay içinde e-Devlet şifrenizle GTB’nin internet sitesi üzerinden ya da yazılı olarak Gümrük ve Ticaret İl Müdürlüklerine başvurmanız gerekiyor.
6. 1000 TL’den 50bin TL’ye kadar ceza
Şikâyet üzerine yapılan incelemeler sonrasında mevzuata aykırı hareket edenlere 1000 TL’den 50bin TL’ye kadar para cezası verilebilecek. Bu ceza bir ay içerisinde ödenmek zorunda.
Dikkat! İletiyi gönderen şirkete onay vermiş olabilirsiniz!
Telefonunuza bir SMS geldi ve gönderen şirkete onay verdiğinizi ya da şirketin izninizi aldığını hatırlamıyorsunuz. Şirketi aradınız ve size onaylı veri tabanlarında isminizin olduğunu bildirdiler. Hemen kızıp, bağırıp çağırmaya başlamayın!
Yönetmelikte, eğer o şirketten düzenlemenin yapıldığı tarihlerden önce alış-veriş yapmışsanız ve bu alış-veriş esnasında kendilerine iletişim bilgilerinizi vermişseniz, şirketlere verilen bilgilerin onay anlamına geleceği ve şirketlerin kayıtlı veri tabanlarını kullanabilecekleri belirtilmiş.
Yani eskiden alış-veriş yaptığınız bir şirket, siz ret bildiriminde bulunmadıkça size SMS gönderebilir.
Böyle bir durumda, yeniden SMS almamak için ret bildirimi hakkınızı kullanmanız gerekiyor.
Şikayetler nasıl yapılacak?
Ret bildirimi yaptığınız ya da bilgilerinizi vermediğinize emin olduğunuz halde gelen istenmeyen SMS ya da e-postalar için; iletinin ekran görüntülerini alın, istenmeyen SMS ya da e-postanın geldiği kaynak (telefon numarası, SMS başlığı ya da e-posta adresi) bilgileri ile birlikte GTB’nin Ticari Elektronik İleti Şikâyet Sistemi’ne (TİSS) https://tiss.gtb.gov.tr adresinden girerek şikayetinizi yapın. Sisteme e-devlet şifrenizle erişebilirsiniz.
Ticari Elektronik İleti Şikâyet Sistemi’ne e-devlet üzerinden girebilirsiniz.
Aracı hizmet sağlayıcı da kim?
Yönetmelikte geçen hizmet sağlayıcının elektronik ticaret faaliyetinde bulunan gerçek ya da tüzel kişiler (yani reklamı ya da tanıtımı yapan şirket) olduğuna değinmiştik. Ancak bir de aracı hizmet sağlayıcı tanımı var.
Aracı hizmet sağlayıcı, ticari iletinin, elektronik ticaret ortamında size ulaşmasını sağlayan kişileri tanımlıyor. Yani ileti göndermek isteyen şirket, bir SMS sağlayıcı şirketle anlaşarak size SMS gönderiyor (bk: ilk yazımız). Buradaki SMS sağlayıcı şirket (Turkcell, Vodafone, Avea, Türk Telekom vs.) aracı hizmet sağlayıcı oluyor.
Peki bu aracı hizmet sağlayıcının size karşı sorumluluğu nedir? Cevap: Yok! Hiçbir sorumluluğu yok.
İşte GTB haricinde BTK tarafından benzer bir Yönetmelik çıkarılmasındaki hikmet bu. Bu şirketler BTK’ya karşı sorumlu oldukları için, bu şirketlere yönelik benzer düzenlemeleri BTK yaptı.
Ancak bu, ticari iletiyi gönderen şirketin türüne göre ikibaşlılık oluşturuyor. Şöyle ki:
Size ticari iletiyi gönderen şirket telekomünikasyon şirketi ise, şikayetinizi BTK’nın internet sitesi üzerinden; diğer şirketler ise Bakanlığın https://tiss.gtb.gov.tr adresinden yapmalısınız. Gerçi telekomünikasyon şirketi sayısının diğerlerine oranının çok küçük olacağını düşünürsek, GTB’ye genel olarak şikayetlerin yapılabileceğini söyleyebiliriz.
Dolandırıcılık amaçlı gelen SMS’ler ne olacak?
Ticari elektronik iletilere yönelik düzenlemelere rağmen pek çok şikâyet var ama yine de neyin nasıl yapılacağı belli ve şikâyet-ceza sürecinin bu konuyu çoğunlukla çözüme kavuşturacağı düşünülüyor.
Ancak, dolandırıcılık amacıyla gönderilen SMS’lerin sebep olduğu mağduriyetler de pek azımsanmayacak seviyede. İçerisinde manipülatif bilgiler yer alan SMS’ler (15 Temmuz darbe teşebbüsünde telefonlara gelen “sokağa çıkmayın” SMS’i gibi) önü alınamayacak mağduriyetlere neden olabiliyor.
Mesela, gelen bir SMS’ “POLİS” başlığını taşıyor ve içeriğinde terör örgütlerine yönelik yardımınız isteniyor olabilir. Bu SMS’i ciddiye almanız sizi mağdur edebilir.
Peki bu tür SMS’lere yönelik neler yapılabilir? Devletin bu yönde düzenlemeleri var mı ve bu düzenlemeler ne kadar etkili?
Bir başka yazımızda bu konuya değinerek bilgi vermeye çalışacağız.
Önceki makaleKablosuz Ağ Güvenliği Nasıl Sağlanır?
Sonraki makaleVine’ın kurucularından yeni uygulama: Hype