Kaygı Bozuklukları ve Düşünce Hataları - Psk.Gülçin DÖNMEZ FİDAN
Kaygı Bozuklukları ve Düşünce Hataları
MAKALE #17794 © Yazan Psk.Gülçin DÖNMEZ FİDAN | Yayın Ocak 2017 | 702 Okuyucu
KAYGI BOZUKLUKLARI ve DÜŞÜNCE HATALARI
Kaygı, korkudan farklı olarak, nesnesi olmayan, geleceğe yönelik olumsuz düşünce ve beklentilerle ilgili bir duygudurum bozukluğudur. Kaygının temel nedeni zaman zaman yaşanan travmatik olaylardır. Travmalar ise doğal afetlerden tutun da günlük hayatımızda karşılaştığımız kimi olayların etkisiyle ortaya çıkan yaşantılardır.
Travmalarla ve kaygılarla başetmenin en etkili yolu sağlıklı düşünebilmektir. Çözüm odaklı olmak, hayata umutla bakabilmek, hayatta sahip olduğunuz uğraşlarınızın ve sorumluluklarınızın olması ve çevresel destek ile birlikte daha kolay aşılabilir. Fakat yaşanan acılar ve sıkıntılar çoğu kez tek bir olayla sınırlı değildir. Sürekli yaşantımız içinde devam eden, çözümsüz kalan olayların, durumların varlığı az değildir.
Biz insanları bu tür yaşantılara karşı ayakta tutabilecek en önemli mekanizmalardan biri güçlü bir ego'dur. Yani kişinin karşılaştığı, maruz kaldığı sıkıntılar karşısında ne kadar dirençli olabileceği onun kişiliğine, kişisel kaynaklarına ve tabir yerindeyse çözüm odaklı olup olmadığına bağlıdır.
Bizi çözüm odaklı olmaktan uzaklaştıran en önemli sorunların başında gün içerisinde sık sık yaptığımız düşünce hataları gelmektedir. Terapilerde sorunların çözümü ele alınırken işlenen en önemli konulardan biri düşünce hataları yapıp yapmadığımızı incelemektir. Düşünce hataları biz farkında olmadan, bir olay karşısında bizim zihnimize otomatik olarak gelen, hayatımızı zorlaştırdığının farkında olmadığımız düşünce biçimleridir. Size bu makalemde bu 12 düşünce hatasından bahsetmek istiyorum :
1.Aşırı genellemek : Aşırı genellemek, tek bir olaya bakıp, bu olayı bütün sorunların temeli gibi görmektir. Örneğin, yeni bir işe başladık ve başlangıçta kendimizi beceriksiz hissetmemiz doğal iken; “ben zaten hiçbir işi başaramam” şeklinde düşünmek aşırı genellemektir.
2.Ya hep ya hiç şeklinde düşünmek : Ya hep ya hiç şeklinde düşünmek, kutuplaştırmak ; yaşadığımız olayları karşılaştığımız sorunları siyah beyaz şeklinde düşünmek. Bir şeyin ya doğru ya yanlış şeklinde düşünülmesi şeklinde ortaya çıkan düşünce hatası. “Herkes bana değer vermezse mutlu bir insan olamam” “Eğer gerçekten iyi bir piyano çalamayacaksam hiç çalmaya başlamasan daha iyi olur”
3.Olumsuzlukları büyütmek : Karşılaştığımız, yaşadığımız olayların sadece olumsuz ayrıntılara odaklanarak, olumluyu geçersiz kılmak. Yaşanan tek bir olumsuz olaydan tüm olayların olumsuz yanlarını hatırlamak. “Geçen sınavda da başarısız olmuştum zaten” “Geçen sefer de benimle ilgilenmemişti, beni sevmiyor”
4.Olumluyu geçersiz kılmak : Hayatımızda bizi ilgilendiren, bizim başardığımız olumlu olaylarda gerçekleşir. Fakat çoğu kez bunu görmezden geliriz. “Arkadaşım bana yardım etmeseydi ödevimi asla başaramazdım”
5.Karşımızdakinin zihnini okumak : Elimizde hiçbir kanıt yokken, karşımızdakinin ne düşündüğüne tahmin etmek, zihnini okumak gibi bir yanlışa düşeriz zaman zaman, ve buna inanırız. “Benimle ilgilenmiyor, benden sıkıldı” “Ne söyleyeceğini biliyordum, o yüzden hiçbir şey sormadım”
6.Hatalı falcılık yapmak : Gelecekte olacak olaylarla ilgili kötü tahminlerde bulunmak. “Arkadaşlığımız asla o güzel haline geri dönmeyecek”
7.Duygusal mantık yürütmek : Yaşanılan olumsuz duygulardan hareketle durumun olumsuz olacağına karar vermek. Gerçeği somut koşulları hesaba katmadan duygularımızla değerlendirmek. “Notlarım iyi olmasına rağmen kendimi kötü hissediyorum, başarısızım”
8.Me'li ma'lı şeklinde düşünmek : Zaman içinde kendimiz ve diğerleri hakkında belirli kurallar yaratır, daha sonrasında da bunların gerçekten olması gereken kurallarmış gibi benimseriz. Ve karşımıza çıkan her olayda bu kalıp düşüncelere uygun davranırız. “ insan sevdiği insana karşı küskünlük hissetmemelidir”
9.Etiketlemek : Zaman zaman bazı davranışlara bir ad koyup, sonrasında bu kalıplar içinde olayları değerlendirme eğiliminde bulunuruz. “Çok bencil birisi” “Çok hiperaktif, yerinde duramıyor” “Çok tembel birisi”
10.Kişiselleştirmek : Kişi durumdan sorumlu olmasa bile sorumluluğu üzerine alır. Olayın sorumlusunun kendisi olduğunu düşünür. “Hep benim yüzümden, benim uğursuzluğum”
11.Felaketleştirmek : Kişi karşılaştığı olaylar karşısında çözüm olmadığı sürece sonucun hep felaketle sonuçlanacağını düşünür. “arkadaşlığımız sona ererse bu felaket olur, dayanamam”
12.Seçici soyutlama : Olayları tek bir detaya odaklanarak açıklama, durumun daha belirgin diğer özelliklerini ihmal etmektir. “Bütün konuyu bilmeme rağmen sınavdan 90 aldım”
Bu tür düşünce hataları kişinin hayatını zorlaştırdığı gibi çözüm aramak noktasında da kişiyi çaresizliğe sürükler. Çünkü kişi artık tek yönlü düşünmeye başlar ve çözüm bulmak zorlaşır. Terapide yapılan düşünce hatalarını farkedip terkederek, yerine daha etkili düşünce sistemlerinin geliştirilmesini amaçlamaktadır. Bu düşünceler hemen hepimizin aklından otomatik olarak geçer, önemli olan bu düşüncelere saplanıp kalmadan çeşitli, farklı ve kendimizi iyi hissedeceğimiz yönde düşünebilmeyi alışkanlık haline dönüştürmektir.
Düşünce hataları bizi her an etkisi altına aldığında diğer kişilerle olan iletişim kurma biçimimiz de bozulmaya başlar. Sadece kendi varsayımlarımızla düşünmek ve karar vermek iletişim engelidir. Dolayısıyla mutsuz oluruz ve etkisiz hissederiz. Olumsuz iç sesler bizim hayatımızı da olumsuz yönde etkiler.
Olumsuz iç sesler için bir egzersiz :
****1- Olumsuz düşüncenizi tespit edin. Örneğin; “Ben bu sınavı kazanamam” gibi…
****2- O düşünceyi bir sembole dönüştürün. Bir şeye benzetecek olsaydınız bu ne olurdu?
****3- Elinizde bir ses kontrol ayarlayıcısı olduğu düşüncesiyle o düşüncenin sesini mümkün olduğunca kısın.
****4- Sesin geldiği sembolü, ses duyulmayıncaya kadar kendinizden uzaklaştırın.
****5- O sembolle aranızda ses geçirmez bir duvar imajı oluşturun.
****6- O düşüncenin tam tersi olan olumlu bir düşünce oluşturun. Örneğin; “Bu sınavı kazanabilirim, bunun için elimden gelenin en iyisini yapacağım.”
****7- Onu bir sembole dönüştürün.
****8- O düşüncenin sesinin volümünü yükseltin ve kendinize yaklaştırın.*
Alışkanlıklarınıza dikat edin, değerlerinize dönüşür,
Karakterinize dikkat edin, kaderinize dönüşür. (alıntı)
"Kaygı Bozuklukları ve Düşünce Hataları" başlıklı makalenin tüm hakları yazarı Psk.Gülçin DÖNMEZ FİDAN'e aittir ve makale, yazarı tarafından TavsiyeEdiyorum.com (http://www.tavsiyeediyorum.com) kütüphanesinde yayınlanmıştır.
Bu ibare eklenmek şartıyla, makaleden Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa uygun kısa alıntılar yapılabilir, ancak Psk.Gülçin DÖNMEZ FİDAN'ın izni olmaksızın makalenin tamamı başka bir mecraya kopyalanamaz veya başka yerde yayınlanamaz.
İlgili Makaleler Psk.Gülçin DÖNMEZ FİDAN'ın Yazıları
► Çocuk Depresyonu ve Kaygı Bozuklukları Pdg.Afife SELVİTOPU
► Kaygı Bozuklukları Psk.Başak SOYSAL
TavsiyeEdiyorum.com Bilimsel Makaleler Kütüphanemizdeki 16,478 uzman makalesi arasında 'Kaygı Bozuklukları ve Düşünce Hataları' başlığıyla benzeşen toplam 23 makaleden bu yazıyla en ilgili görülenleri yukarıda listelenmiştir.
► Duygularımız da Var… Duygularımız da Burada… Ekim 2016
► Ergenlerle İlgili Sıkça Sorulan Sorular Eylül 2016
► Çocuklarla İlgili Sıkça Sorulan Sorular, Ebeveynlere Düşen Görevler Eylül 2016
► Çocukta Öfke Kontrolü Ağustos 2016
► Zor Mizaçlı Çocuklar ve Anne Baba Eğitimi Mayıs 2016
► Oyun Terapisi Mart 2016
► Kayıplar ve Yas Ocak 2016
► Emdr Terapi - Acı Anıları Silmek Ocak 2016
► Ergenlerde Kimlik, Arkadaşlık ve Özgüven Aralık 2014
► Liderlik Psikolojisi Kasım 2014
◊ Hayatı Anlatan Yazarlar... Mayıs 2010
◊ Sınav Kaygısı ile Nasıl Başedebiliriz Mayıs 2010
◊ Çocuğunuzun Gelişimini Değerlendirelim ve Destekleyelim Mayıs 2010
Psk.Gülçin DÖNMEZ FİDAN'ın Diğer 41 Makale ve Yazısı
kaygı, düşünce, kaygılarımız, kaygı bozuklukları, kaygı bozukluğu, düşünce hataları
0.08445597 saniye, 11 sorgu