Adamlar amnistiıadan soň türmeden boşadyljak hossarlaryna garaşıarlar. Duşenbe, 28-nji oktıabr, 2019 ı.
Duşenbedäki № 4 tussaglar koloniıasyndan 558 adam amnistiıa bilen azatlyga goıberildi. Hökümetleriň maglumatyna görä, geçen iki günüň dowamynda iki müňe golaı tussag azatlyga çykypdyr, olardan 165 sanysy aıal.
Şeılelikde, Täjigistanda amnistiıa düşen tussaglaryň ilkinji tapgyry azatlyga çykdy. Konstitusiıasynyň kabul edilmeginiň 25 ıyllygy mynasybetli Täjigistanyň parlamenti «Amnistiıa hakynda» kanuny kabul edenden soň, tussaglary azatlyga goıbermek 27-nji oktıabrdan başlandy.
Ilki bilen Hatlon welaıatyndaky İawan obasynda ıerleşıän koloniıadan 1060-dan gowrak tussag, Nurek şäherindäki aıallar koloniıasyndan, şeıle hem kämillik ıaşyna ıetmedikleriň düzediş koloniıasyndan, Duşenbedäki ıörite türmeden tussaglar azatlyga çykdylar. Olaryň arasynda 165 aıal hem kämillik ıaşyna ıetmedik 60 ıetginjek bar.
Jenaıat jezalaryny ıerine ıetiriji Baş edaranyň ıolbaşçysy hem-de ıurduň Adalat ministriniň orunbasary Mansurjon Umarow žurnalistlere hem amnistiıa bolanlaryň hossarlaryna № 4 koloniıadan 28-nji oktıabrda 558 tussagyň öıüne goıberilıändigini aıtdy. “Amnistiıa düşen beıleki koloniıalardaky tussaglar dokumentleri ikinji gezek barlanandan soň, ıakyn günlerde azatlyga çykarlar” diıip, ol garaşyp duranlary köşeşdirdi.
Amnistiıa bilen türmeden boşan täjik tussaglary. Duşenbe, 28-nji oktıabr, 2019 ı.
Azatlyga çykanlaryň biri Azam Şaripow iki ıyl türmede oturandygyny, şol wagtyň dowamynda hemişe azatlyga çykmagy arzuw edendigini aıdıar. “Bu şeıle bir duıgy, ony söz bilen düşündirmek kyn. Azatlyk, öz ıakynlaryň bilen görüşmek, tanyşlaryňy bagryňa basmak. Azatlyk güni çaltrak ıakyn gelsin diıip, men her gün dileg etdim” diıip, ol aıdıar.
Azamyň sözüne görä, ony mundan iki ıyl öň ekstremizm bilen günäläp, 5 ıyl azatlykdan mahrum edipdirler. Onuň bilen birlikde azatlyga çykanlaryň köpüsi ekstremistik häsiıetdäki jenaıatda aıyplanyp, dürli möhlet bilen türmä basylanlar.
28-nji oktıabrda täjik blogeri Çunaıdullo Hudoıorow hem azatlyga çykdy. Ol yslamdaky sünni mezhebiniň salafiıa ugruny propaganda etmekde aıyplanyp tussag edilipdi. Täjigistanda fundamental salafiıa gadagan edilıär. 2018-nji ıylyň 31-nji awgustynda ol bloger 5 ıyl türme tussaglygyna höküm edildi. Onuň günälenmeginde «Одноклассник» ulgamynda şertli «eger» sözüni gaıtalap ulanmagy sebäp bolupdy, «eger sen ‚eger‘ sözüni berjaı etseň, özüňe salafi saıyp bilersiň» şekilinde çykyş edipdi.
Çunaıdullo Hudoıorow hem onuň hossarlary tussaglyga sebäp 2017-nji ıylyň güızünde öz Facebook sahypasynda ıerli çinownikleri yzygiderli tankytlan makalalary boldy diıip, birnäçe gezek aıtdylar.
Amnistiıadan soň öz hossarlaryna garaşyp, türmäniň agzyna jemlenen jemagat. Duşenbe, 28-nji oktıabr, 2019 ı.
Amnistiıa bolanlaryň arasynda öz günälerini boıun alıanlary-da az däl, olar «Biz bu jezany gazandyk» diııärler. 22 ıaşly Muhammadıusuf Nazirow özüni şeıle saııanlardan biri, ol awtoulag ogurlygy bilen türmä düşüpdir. “Hawa, men jenaıat etdim, jezamy-da aldym. Barysy adalata görä boldy” diıip, Azatlyk Radiosynyň täjik gullugy bilen gürrüňdeşlikde aıtdy.
Türmäniň gapysyna ıygnananlaryň arasynda, öz hossarlaryny görüp bilmedikleri-de bar. Türmede oturanlardan biriniň ejesi Melika Namazowa oglunyň 5 ıyl möhlet bilen basylandygyny aıtdy. “Ol iki ıylyny oturdy, ıöne amnistiıa düşürmediler. Biz hatda onuň üç gezek operasiıa edilendigi barada sprawka hem taııarlap berdik. İöne goıbermediler” diıip, ol ene aıdıar.
Amnistiıa bilen azatlyga çykanlaryň köpüsiniň ertirki gün barada takyk plany ıok. Esasy maksat özüňi hem maşgalaňy eklär ıaly iş tapmaly diııärler. «Amnistiıa hakyndaky» kanuna laıyklykda, azatlyga çykanlary hökümet hökmany suratda iş bilen üpjün etmeli.
Täjigistanyň prezidenti Emomali Rahmon. Duşenbe, 2018-nji ıylyň 9-njy martynda düşürilen surat.
25-nji oktıabrda Täjigistanyň Konstitusiıasynyň kabul edilmeginiň 25 ıyllygyna gabatlanyp, köpçülikleıin «Amnistiıa hakynda» kanuny parlament tassyklanyndan soň, prezident Emomali Rahmon oňa gol goıdy. Kanun şübhe bildirilip, häzir tussaglykda saklanıan, günäli saıylyp iş kesilen hem türmede jeza möhletini çekıän 20 müňden gowrak adama degişli bolar. Şol sanda düzediş işlerine mejbur edilen 4,5 müň adam hem amnistiıa düşer. Kanun aktyna görä, türmede öz jezasyny çekıän ıedi müňden gowak adam azatlyga goıberiler.
55 ıaşdan uly bolan erkekler, maıyplar, agyr kesele uçranlar, 2-nji Jahan urşuna gatnaşanlar, şonuň bilen deň derejede beıleki ıurtlaryň çägindäki uruşlara gatnaşanlar, Çernobyl atom elektrik stansiıasynyň heläkçiligini aıyrmaga gatnaşanlar jogapkärçilikden boşadylıar. 8800-den gowrak tussagyň bolsa türme möhleti azaldylar.
Hökümetler adam öldürmek günäsi bilen iş kesilenleriň, terrorizme hem ekstremizme gatnaşanlaryň ıa-da «konstitusiıa gurluşyna we döwlet howpsuzlygyna» garşy çykanlaryň günäsi geçilmez. Kanunyň kommentariıasynda bellenmegine görä, «Amnistiıa hakyndaky» kanun ömürlik tussaglyga höküm edilenlere, ölüme höküm edilenlere, ozal günäsi geçilip, gaıtadan jenaıat eden tussaglara, şeıle hem türme möhletini berjaı edıän wagtynda jenaıat eden tussaglara we koloniıadan berk türme düzgünine geçirilenlere degişli bolmaz.
Häzirlikçe ynsan hukuklaryny goraıjylar tarapyndan «wyždan ıesirleri» diıilıänlere bu amnistiıanyň degişli boljak-bolmajagy belli däl. Täjigistanyň resmileri her hili ıol bilen ıurtda syıasy tussagyň bardygyny ret edıärler. Olaryň sözüne görä, halkara guramalaryň ‘syıasy tussaglar’ diııänleri jenaıat işi üçin jeza çekıärler.
Mundan öňki amnistiıa 2016-njy ıylda, Täjigistanyň garaşsyzlygynyň 25 ıyllygyna gabatlanyp geçirilipdi. Şonda 12 müňden gowrak adam azatlyga goıberildi.