HomeOtizmOtizmli Çocuklarda Sosyal Beceri Eğitimi
Sosyal beceriler bireyin toplum içerisinde yapması gereken davranışlardır. Sosyal beceriler sonradan öğrenilmiş davranışlardır bu yüzden kültürden kültüre farklılık göstermektedir.
Otizmli bireyler farklı nedenlerden ötürü sosyal becerilerini geliştirememekte ya da sahip oldukları becerileri yaşadıkları farklı sorunlar yüzünden sergileyememektedir. Normal gelişim gösteren bir bireye kıyasla otizmli bireyler sosyal becerilerde yetersiz kalma nedenleri; dikkat eksikliği, odaklanma problemleri, dikkati sürdürme problemleri, aşırı hareketlilik, ataklık, çevresindeki uyaranları ayırt edememe, jest, mimik, yüz ifadelerini ayırt edememe ve iletişim becerilerindeki sınırlılıklar yüzünden sosyal ilişkilerinde, akademik hayatlarında ve duygusal alanlarda çeşitli problemlerle karşı karşıya kalmaktadırlar. Otizmli bireylerde pek çok sosyal beceri yetersizliği (kurallara uymama, sırasını beklememe, dinlememe, etkinliğini bitirmeme, dikkatini bir noktaya toplayamama, yönergelere uymama vb.) problem davranış olarak nitelendirilmektedir.
Direkt Öğretim Yöntemi:
Direkt öğretim yöntemi doğrudan öğretim yöntemi diye de geçmektedir. Öğretim küçük parçalara veya basamaklara bölünerek öğretilmelidir. Direkt öğretim yöntemi ancak o zaman genelleme yapılabilmesi için daha olanaklı hale gelebilir. Örn. Eğitime selam verme basamağıyla başlanılacaksa önce birey eğitimciyle selamlaşmayı öğrenir. Daha sonraki aşamalarda sınıfa gelen farklı kişiler ile selamlaşmayı öğrenir bir sonraki aşamada ise birey farklı bir ortama gider ve o ortamdaki kişi ile selamlaşması beklenir. Kısacası sosyal becerilerin öğretim ilk olarak yapılandırılmış bir ortam olan sınıfta başlar başlangıçta sosyal beceri sadece eğitimci tarafından gösterilir. Daha sonraki aşamada aynı ortam ama farklı bir kişiyle selamlaşma yaptırılır ve bir sonraki aşamada farklı ortam ve farklı kişiyle beceri çalışılarak genellemesi sağlanır. Eğitimci çalışmasını ve genelleme çalışmalarını bireyin ihtiyacına göre devam ettirir, farklılaştırır ya da bitirir.
Sosyal öyküler yöntemin öyküler hazırlanırken, okuma-yazma bilen çocuklarda basit cümlelerden, okuma-yazma bilmeyen çocuklarda da resimlerden yararlanılarak öyküler hazırlanır. Hazırlanan öyküler çocuklara sosyal ortamlarda ne yapmaları gerektiğini anlatır. Sosyal öyküler ile belli sosyal becerileri öğrenen çocuk öykünün sahibi olmalıdır; yani öykü onun için yazılmış olmalıdır.
Bu öykülerin çoğu sosyal davranışın içindeki “nasıl” ve bazı “neden” leri açıklamaktadır. Öyküler çocuğun zorlandığı durum hakkında çocuğa ayrıntılı bilgi vererek başlar. Sonra öykünün nerede geçtiği, kimlerin olduğu, çekilen zorluğu ve gerçek yaşamda ne olduğu öyküde belirtilmelidir. Kesinlik belirten sözcükler yerine öykü içerisinde “genelde” ya da “yapmayı deneyeceğim” sözleri cümlelerde kullanılır. Bunun sebebi hata veya istisnaya da yer vermektir. Çünkü otizmli çocuk kendisine söyleneni anladıktan sonra kuralda yapılacak bir değişikliği ya da uyarlamayı kabul etmekte çok zorlanır.
Akran öğretimi öğrencilerin birbirine yardım ettikleri ve öğreterek öğrendikleri bir öğretim yöntemidir. Öğretmenin rehberliğinde, eğitim almış yetenekli bir öğrencinin aynı sınıf düzeyinde bulunan bir ya da birkaç öğrenciye bir kavramı ya da beceriyi öğrettikleri bir süreçtir.
Akran Öğretiminin Yararları:
Akran öğretimi, öğrencilerin kendi öğrenme adımlarına, algılama düzeylerine ve öğrenme stillerine uyar.
Akran öğretimi sürecinde dönüt ve düzeltme anında verilir. Temel kavram yanılgıları hızlı bir şekilde düzeltilebilir.
Öğrenciler daha hızlı öğrenenlerle karşılaştırılmadan kendi adımlarıyla, bir öğrenme görevini başarıyla tamamlayabilir.
Daha fazla duygusal ihtiyacı olan çocuklara daha fazla dikkat ve duygusal destek sağlanır.
Akran öğreticiler bu süreçten daha çok yararlanır.
Akran öğretimi yarışmayı azaltır ve daha destekleyici bir sınıf çevresi yaratır.
Akran öğretileri, aynı yaşta olan diğer öğrencilerin bilişsel özelliklerine sahip oldukları için onların sorunlarını daha iyi anlarlar.
Otizmi Olan Çocukların Sosyal Becerileri Nasıl Geliştirilir? Çiğdem BUZUL : https://www.tavsiyeediyorum.com/makale_2036.htm
Social Stories : NAC (2009). National Standards Repoıt. ABD: NAC.
Welton E. , Vakil, S., & Carasea, C. (2004) Strategies for increasing psitive social interactions in children with autism: A case study. Teaching Exceptinal Children, 37, 40-46 erişim tarihi (23.07.2019)
Eğitim, otizm, sosyal beceriler, sosyalleşme