KOBİ’lerde finansal riskler ve tedbirleri - CENGİZ HERGÜNLÜ - Reel Piyasalar
10.7.2017 - 14:14:42
Modern toplumlarda işletmeler de yönetime konu olduklarından, işletme yönetimi ayrı bir bilim dalı olarak gelişmiştir. İşletme yönetimi, bir kişinin tek başına yerine getiremeyeceği amaçları gerçekleştirmek için bir araya gelmiş insanların faaliyetlerini koordine etme sürecidir.
İşletme yönetimlerini genel yönetim anlayışından ayıran en temel özellik, amacının iktisadi olmasıdır. İktisadi olmaları bakımından tüm firmaların finans sorunları vardır ve bu sorunlar açısından işletmeleri “büyük, küçük” işletme ayırımına sokmak gerçekçi bir ayırım olmaz. İşletme finansmanındaki temel ilkeler gerek küçük, gerek büyük firmalar için geçerlidir. Finans sorunlarının çözümünde işlevsel olarak küçük ve büyük firmalar açısından bir fark yoktur.
Oluşabilecek finans risklerine hazırlıklı olmak ve hemen müdahale edebilmek için, işletmenin genel yönetim politikalarına sahip olması ve işletme amacının açık bir şekilde belirtilmiş olası gerekir. KOBİ’lerde her türlü konuyla ilgilenmeye çalışan işletme sahipleri de, özellikle finansal konularda bilgi sahibi olmalı veya dışarıdan bir uzmandan destek almalıdır. Ancak bu şekilde oluşabilecek finansal risklerden korunabilir.
İşletmenin amacını açık bir şekilde belirtmiş olan işletme yönetiminin, finansal sorunları çözme açısından, finans yöneticisi ile bu amaç veya amaçlara uygun planlama yapmak durumundadır.
Etkin bir planlama, büyük ölçüde finansal araç ve analizlere dayanmaktadır. Planlama fonksiyonu yerine getirilirken yararlanılan başlıca teknik de bütçelemedir.
Öncelikle geçmiş dönem işletme verilerinin analiz edilmesi ve yorumlanması, daha sağlıklı finansal kararlar alınabilmesi ve planlama fonksiyonunun gereği gibi yerine getirilebilmesi için zorunlu ön koşuldur. Bunun için de geçmiş dönem verilerinin, yıllar itibariyle birbirleriyle kıyaslama yapılabilecek şekilde oluşturulmuş olması veya geriye dönük bu verilerin standart hale getirilmesi için çalışmaların tamamlanması gerekir. Finans yetkilisinin, ilgili finansal analiz ve kontrolleri yapabilecek nitelik ve yeteneklere sahip olması önemlidir.
Finansal planlama, finans yetkilisinin en temel ve en iddialı işlevidir. Bu aşamada önceden açık bir şekilde belli olan firmanın amaç ve hedeflerine uygun planlama işlevlerini rakamlara dökerek finansal raporlarını hazırlar.
Bu raporlar; nakit ve yatırım bütçeleri, proforma bilanço, proforma gelir ve proforma fon akış türü raporlarıdır. İlgili raporlar, oluşabilecek risklere hazırlıklı olunması ve riske karşılık verilmesinde veya hedeflere ulaşılması konusunda aksaklıklara karşı önceden tedbir alınmasında değerli veriler oluşturacaktır.
Bilindiği gibi kâr ile risk arasında dolaysız bir ilişki mevcut bulunmaktadır. Kârı yükseltmek için alınan kararlar, genellikle riski de artırmakta; buna karşılık riski hafifletmek amacını güden kararlar, kârlılığı da azaltmaktadır. Risk ile kâr arasında ki bu ilişkiyi en zararsız şekilde atlatmak için ilgili finans raporlarına oldukça ihtiyaç vardır. Ya da bir firmanın değeri, söz konusu firmanın gelecekte sağlayacağı gelir akışı ile bu gelir akışının elde edilmesindeki risk derecesine bağlıdır. Böyle bir riskten korunmak için yine ilgili finans raporlarına ihtiyaç vardır.
Enflasyonun belirsizliği artırdığı dönemlerde ise finansal planlamaya altyapı oluşturan finansal raporların; ekonomide artan belirsizliği yansıtacak biçimde daha esnek olmaları gerekir.
Sonuç olarak; KOBİ’ler, finansal riskleri minimize edebilecek verileri ortaya koyan finansal konuları, işlevsel hale getirmenin önemini anlamak zorundadırlar. Aksi takdirde, dışarıdan fon kaynağı yaratmakta zaten zorlanmakta olan KOBİ’ler, en ufak ekonomik istikrar değişimlerine hazırlıksız yakalanıp, zor duruma düşebileceklerdir.