Şubat 2016 – abdullah ayan
Gönderi tarihi 17/02/2016 abdullah ayan tarafından
357 milyon Euro (yaklaşık 500 milyon dolar) tutarında yatırım yapacağını ve 9 yıl 10 ay 10 gün işlettikten sonra tesisi Devlete devredeceğini söyleyen talipliyle 25 Ocak 2012′ de imzalanan sözleşme.
Örneğin 26.9.2015 günü Lütfi Elvan, kesinleşen Mersin adaylığının rüzgarıyla indiği Adana Şakirpaşa hava alanında “bugüne kadar anlatılanları boş verin, şimdi söyleyeceğime inanın” dercesine manşetlere çıkmayı hak eden ve ihale tarihini bile önceden ilan eden demeci verdi:
Buna göre; “Çukurova Bölgesel Havalimanının YİD modeli ve kapalı teklif alma yöntemiyle yapılacak ihalesi 15 Ocak 2016 günü saat 10′ da DHMİ Genel Müdürlüğünde yapılacak” tı…
“yap işlet devret” modeli kapsamında finansal modellemesi ve fizibilitesi yeniden değerlendirildiğinde, bu projenin aynı modelle ihaleye çıkılmasının projenin pazarlanamama riskini artıracağı değerlendirilerek, ihalenin yönteminin değiştirilmesinin uygun olacağı tespit edilmiş ve projenin bir an önce sektöre kazandırılmasını teminen, Devlet Hava Meydanları İşletmesi öz kaynaklarından karşılanmak üzere, Yüksek Planlama Kurulu nezdinde proje açılması için girişimde bulunulduğu ve 2016 yılı programına dahil edildiği takdirde ihaleye çıkılacağı”
Çukurova HL için YİD yöntemiyle gelip kapımızı çalan olmadı. Şimdi DHMİ öz kaynaklarından karşılanıp yapılması için YPK nezdinde çabalıyoruz. 2016 programına dâhil edilirse, DHMİ kendi bütçesinden ihaleye çıkarıp yapılması için çabalayacak…
1 Kasım seçimleri öncesi billboardları süsleyen “söz verdik, yapıyoruz” cümlesi dört yanı doldururken “projenin aynı modelle ihaleye çıkarılmasının projenin pazarlanamama riskini artırması” riski yok muydu?
Neyse buna da şükür diyelim ve oyun planının tümüyle değiştiğini, havalimanını imkanlar el verirse devlete ait DHMİ’ nin yapacağı müjdesini Yıldırım’ın ardından yineleyen Elvan’ ın verdiği muhtemel bitim tarihi olan 2018’i bekleyelim.
Buna göre dünyanın en zengin yüzde 1’lik kesiminin elinde bulunan servet, tüm dünyanın geri kalanındaki servetten daha fazla olmak üzereydi…
Üstelik 2000-2009 arasındaki on yıl boyunca farklı bir trend gelişmiş ve en zengin yüzde 1’lik kesimin servetinde o yıllar arasında her yıl düşüş yaşanmıştı.
Başta AB olmak üzere gelişmiş ülkeler sanayi çağındaki temsili demokrasiyi terk ediyor, başlayan yeni süreçte bilgi çağındaki katılımcılığı öne çıkaran yerel meclislere ve meclisleri oluşturacak alt yapılanmalara önem veriyorlar. “
“Daha kaç Aylan ölecek?” sorusunu manşete çıkarıp Ege denizine kurban verilen 39 kişinin ölüm haberini veriyordu gazeteler ve etkili olsun diye aylan’ a benzer bir iki bebeğin kumsala vurmuş cesetleriyle süslemişlerdi birinci sayfaları…
Öylesine kanıksandı ki mülteci ölümleri ve öylesine günlük doğal hayatımızın parçaları haline getirildi ki, çok çarpıcı öyküler ortaya çıkmadığı sürece artık kimselerin ruhu bile duymuyor.
Hani eşinin bedenine durmadan sapladığı bıçağı sallayan caninin “Seni 40 yerinden bıçaklamasam gazeteler yazmaz Emine” repliği var ya o hesap…
Bu yılın ilk ayında Ege kıyılarından karşı yakadaki Yunan adalarına geçmeyi başaran mülteci sayısı 60 bin…
Sularda yitip gidenlerin tam sayısını bilen yok ki, öyküleri bilinsin.
Ara sıra trajedinin boyutu en kör vicdanları bile uyandıracak hale geliyor ve daha çarpıcısı onu unutturuncaya kadar oturup ağlıyoruz insan olanı insanlığından utandıran öykülerden birine…
Trajedilerden trajedilere savrulup duruyoruz sanki…
Ve o trajik öykülerden biri kahramanının tek cümlesiyle kabus gibi gelip çöktü hayatıma…
Günlerdir unutamadığım ve sanırım ölünceye kadar unutmayacağım o tek cümleyle özetlenecek feryadında “boğulan çocuklarımı balıklar yemesin diye ellerini bırakmadım” diye dövünüyordu Ciwane…
18 yaşında baş göz edildiği kocası Hiva’ dan 4 yıl içinde üç çocuğu oldu Ciwane’ nin ve son bir yıl içinde gittikçe bozulan ekonomi nedeniyle Barzani yönetimi aylık ödeyemeyince kapanan umut kapılarının yerine yenilerini zorlamaya başladılar.
Onca dert arasında gittikleri doktorun önerdiği ilaç için ayda 35 bin dinar gerekiyordu ama dolara vurduğunuzda gün başına 1 dolarlık ilacı bile çocuklarının boğazından kısıp artık almaya güçleri kalmadığını boşalan ceplerinden anlamaları uzun sürmedi.
Kadrolu Peşmerge koca, artık maaş alamıyordu ki ilaç alsın…
Terk-i diyar etmekten başka çare yoktu. Elde ne var yoksa sattılar ve düştüler yollara…
İlk durak İstanbul…
Hiva onları kurtuluşun ilk kapısı Yunan adalarına götürecek tacirlerin eline 5 bin doları saydı ve tıkıştırıldıkları minibüsle İzmir’ e oradan da Didim’ e götürülmüş kendileri gibi 37 kişiyle birlikte.
Kıyıda iki katlı küçük bir balıkçı teknesine bindiklerinde alt kattaki ambarın da onlarca insanla dolu olduğunu anlamışlar.
Tamamı Irak’ tan kaçan Kürtlerin yer aldığı meme emen bebekten, annelerinin eline yapışmış tam 70 insan…
Açıldıktan kısa bir süre sonra alabora olan tekne ve deniz ortasında saatler süren can pazarı…
İmdat çağrısına 3 saat sonra gelebilen kurtarma ekibi hayata tutunan Hiva ve Cewane’ yi güverteye aldığında inanılmaz gerçek yüzlere şaklıyor:
70 kişinin bindiği tekneden kurtulan kurtuluyor ama kadın ve çocuk tam 46 bedeni yutuyor sular…
Ege denizine kurban gidenlerin arasında üç yaşındaki Jivan, iki yaşındaki Jale ve memeden henüz kesilmemiş dokuz aylık Jila da var…
Yeniden getirildiği İzmir’ de karaya ayak basan Cewane yaşadığı can pazarını insanım diyen hiç kimsenin taşıyamayacağı acıyla anlatırken o hayatımın kalanında unutamayacağım cümleyi kazıyor beynimden yüreğime:
“Çocuklarım elleri ellerimde boğuldular ve ben balıklar onları yemesin diye ellerini bırakmadım”
İnsanlıktan bir şeyler kaldıysa köşede bucakta unuttuğumuz, bu feryat onu da yakacak, kül edip savuracak lanetli coğrafyanın üzerine…
Öyle ya, denizlerin içine çektiği bebeklerinin cesetlerini balıklara yem etmemek için ellerini bırakmayan bir annenin yakamıza yapışacak ellerini söküp alacak şeytanından rahmanına güç var mı dünya üzerinde?
Varsa bulup getirin, yakında hepimizin ihtiyacı olacak…
İlk yazıda düşen petrol fiyatlarıyla gelirleri giderlerinin yarısını bulabilen Suudi Arabistan’ ı, ikinci yazıda da gelirlerini tamamını ayırsa memur maaşlarına yetmeyecek müflis Irak’ ı ele almaya çalışmıştım.
1990’ daki büyük çöküşten sonra petrol ve doğalgaz gelirleriyle toparlanan ve günümüzdeki konumunu büyük ölçüde bu kalemlere borçlu Rusya ile devam edeyim…
Rusya elbette ne zengin Suudi Arabistan ne de savaş yorgunu Irak değil.
Yer altı ve üstü büyük zenginliklere sahip, daha da önemlisi yetişmiş insan gücü, dünyaya ayak uydurmaya çalışan teknolojik birikimiyle diğer petrol ülkelerinden farklı avantajlara sahip bir ülke.
Ama petrol ve doğalgazın bu ülkeye nefes aldıran, Sovyetler Birliğinin dağılmasıyla başlayan yıkım döneminden kurtulup toparlanmasını sağlayan en önemli iki kalem olduğu da yadsınamaz gerçek.
Bunu Putin yönetimi de kabul ediyor. Örneğin iktidarın ikinci adamı Medvedev petrol fiyatlarının 30 dolara dayandığı Ocak ortasında “en kötü senaryoya hazır olmalıyız” diye özetliyordu durumu.
18 ayda %70 oranında eriyen fiyatların renk vermeseler de Rusya muktedirlerini ciddi anlamda tedirgin etmesi gayet doğal.
Bu erimenin faturasını kim ödüyor derseniz; geliri Ruble olan halkın tamamı. Petrol fiyatları yanında Ukrayna kriziyle başlayan gerginlikle Batının ambargosunu sineye çekmek zorunda kalan Rusya yönetimi ilk önlem olarak parayı dalgalandırmaya başladı.
Bu dalgalanma daha doğru ifadeyle çalkantı sonunda 35 rublenin 1 dolar ettiği günlerden 82 ruble ile ancak bir doların alındığı bugünlere gelindi kaçınılmaz olarak.
Serbest piyasa ekonomisine kontrollü geçiş yapan ülkede neredeyse tüketilen ürünlerin tamamı ithal ve tümünün fiyatı 1,5 yıl içinde iki katına çıkmış durumda.
Son dönemde sıkça ‘kara gün’ görmeye başlayan Rusya bunların sonuncusunu 20-21 Ocak günlerinde yaşadı ve tüm programlarını iptal eden ekonomi kurmayları 24 saatte %5 değer kaybeden rubledeki kan kaybını durdurmak için alacakları önlemlere kafa yormaya çalıştı.
İşin şakaya gelir yanının olmadığını en iyi ekonomiyi yönetmeye çalışanlar biliyor. 2016 bütçesinin tüm dengelerini 50 dolarlık petrole göre kuranlar onlar ve fiyatların 30 doların altına gerilemesinin yeniden 1998 büyük krizine rahmet okutma riski nedeniyle kâbus görenler de…
Rusya’ nın ekonomiyi petrol/doğalgaz gelirlerine dayandırmasının bir başka açmazı da ülkedeki petrol çıkarma maliyeti… Irak petrolünde 6 dolara düşen maliyet Rusya’da 18 dolara çıkıyor. Ve petrolün 25 dolara gerilemesi bu kaleme dayalı ekonomik tablonun tümüyle çökmesi demek.
Aslında petrol satarak güçlenen Rusya’ nın petrol üretimi ABD kadar değil. Ama ABD kadar tüketmeyen bir ülke var karşımızda. Ve iyi para eden o güzel günlerde Holigark’ların petrol şirketlerine el koyan, petrol gelirlerini de devlet bütçesine aktararak nispi refah sağlayan Putin’ in 2014’ e kadar olumlu giden oyun planı Ukrayna krizi ve Kırım işgaliyle birlikte sorgulanmaya başlandı. Putin’ i iktidara taşıyan 1998 ekonomik krizi sendrom olarak hafızalardan kolaylıkla silinmiyor. Öyle ki mevcut iktidarın Maliye Bakanı Siluanov “bütçe harcamalarını derhal %10 kısmazsak ülke yeniden 1998’ dekine benzer bir krizle karşılaşabilir” uyarısında bulunabiliyor.
Batılı uzmanlar Putin’ in Rusya’ yı getirdiği durumu çok daha karamsar rakamlarla özetlemeye çalışıyor…
Örneğin dolara karşı 35’lerden serbest düşüşe geçen Ruble’ nin 85’lerin de altına inmesi ve 100’ler civarına gerilemesi halinde Rusya’ nın milli gelirinin 750 milyar dolar civarında gerçekleşmesi anlamına geliyor. Oysa aynı Rusya 2013’ te 2,5 trilyon dolarlık gelire sahipti. 30 ay öncesine göre %70 eriyen bir ülke uzun süre bunu nasıl sürdürebilir ve geniş kesimler bu yoksulluğu daha ne kadar taşır?
Putin’ in tüm ipleri elinde tuttuğu ve muhalefeti sindirip medyayı susturduğu bugün “Batının; Kırım’ ı yeniden fetheden ve Suriye üzerinden sıcak denizlere ulaşıp yeniden eski gücüne kavuşan ‘Büyük Rusya’ olgusundan korkup diz çöktürme” komplo teorilerini dillendirmek ve büyük halk yığınlarını buna inandırmak mesele değil…
Mesele bu yıkıcı tablonun ne kadar sürdürüleceği ve artık eski petrol fiyatlarına bir daha kolay kolay erişilmeyeceğine göre o çok kısa süren “altın yılların” hayaliyle insanların daha ne kadar avutulacağı?
Evet Rusya elbette tüm varlığı petrole dayalı Suudi Arabistan ve Irak değil ama bütçe gelirlerinin yarısını bu kalemden sağlayan bir ülke olarak bırakın dünyayı nizama sokmayı, kendi ayakları üzerinde durmayı bile başarması hayli zor…
Afganistan’ ı ele geçirelim derken Moskova’ yı kaybetme noktasına gelinen 1980’ ler genç insanların hafızalarından silinmeye çalışılsa da, tarih çok daha uzun soluklu okuyor gelişmeleri…
Ve o tarihin Suriye işgaliyle halkını “yeni çarlık” yalanıyla avutan Putin ve avenesine nasıl bir son hazırladığını görmek için bir asır beklemek gerekmeyecek…
Gönderi tarihi 05/02/2016 05/02/2016 abdullah ayan tarafından
Yerel yönetimler reformu (24.10.2003)
Yaz mevsimi nedeniyle ara verilen Akdeniz toplantıları başlıyor.
Yeni dönemin ilk konuğu AK Parti genel başkan yardımcısı Halil Ürün…
Sn. Ürün’ün konuşmacı olarak davet edilmesi elbette rastlantı değil.
Kendisi geçmiş yıllarda Konya Büyükşehir Belediye başkanlığı yanında, yerel yönetimler konusunda da birikimli dolu dolu bir insan.
Bu özellikleri nedeniyle AK Parti’nin acil eylem planı içinde önemli yer tutan ve bu yıl çıkarılması hedeflenen yönetim reformu yasa tasarısı çalışmalarını yürüten komisyonun da en önemli aktörü.
Halil Ürün’ün Akdeniz toplantıları nedeniyle Mersin’e gelecek olması vesilesiyle, bir yandan birinci elden yasa hakkında bilgilenecek, öte yandan yasayla ilgili görüşlerimizi, varsa kaygı ve beklentilerimizi de ortaya koyabileceğiz.
Türkiye yıllardır çağa uygun yönetim reform paketini hayata geçirmek istiyor.
Merkezi idarenin yeniden yapılanması, yerel yönetim yasaları kapsamlı çalışmanın sadece farklı ayakları….
yüzyılda küreselleşme hızlanıp tüm dünyayı etkisine alırken, yerelleşme de onunla birlikte yeni değer olarak yükseliyor.
Türkiye gibi gelişme yolunda çabalayan, ancak eşiği bir türlü aşamayan ülkelerde merkeziyetçi sistem çökmesine rağmen, gücü elinde tutan siyaset, yetkileri mahalli idarelere devretmeyi bugüne kadar kabullenmedi.
1999 yılında iş başına gelen koalisyon hükümetinin de hedefinde Yerel Yönetim Reformu vardı. İç işleri komisyonunda ele alınan, “yasa çıkarmaya gücümüz yetmese bile kanun gücünde kararname ile reformu hayata geçireceğiz iddiası” da gerçekleşmedi.
Üzerinde yoğun çalışmalar yaptığımız tasarıya şimdi baktıkça “Dağın Fare Doğurmasından” öte işlevi olmayan geçmiş yasa tasarısı için “ iyi ki de yasalaşmadı “ demekten kendimizi alamıyoruz.
Gerek Başbakan Erdoğan, gerekse Ürün yeni yerel yönetimler yasasının en geç kasım ayında meclisten geçerek cumhurbaşkanının önüne gideceğini söylüyor.
Reformun neler getireceğinden çok, ülkemizin bugünkü durumunu ve yasadan beklentileri irdelemeye çalışalım.
Türkiye’de bugün mahalli idareler kapsamında 81 il özel idaresi,3226 Belediye, 34600 köy, 1000 den çok fazla Mahalli İdare Birliği ve bunlara bağlı sayısı bile tespit edilemeyen işletme, Belediyelere ait yaklaşık 1000 Şirket, 50 Vakıf, sayısı ve hesabı tutulamayan döner sermaye ve Fon bulunuyor.
Döner Sermaye ve Fonlar son zamanlarda devlet kaynakları kısıldıkça yaygınlaşıp, bürokratik her işlemde karşımıza çıkmaya başladı.
Denetimden uzak, toplanma ve harcama kayıtları sorgulanmaya muhtaç, milyarlarca dolar tutarında neredeyse kayıt ve denetim dışı ikinci bir bütçe.
Ve ülke genelinde bugün belediyelerde 350 bin, Özel İdarelerinde 5 bin personel istihdam ediliyor. Belediye şirketleri, işletme ve vakıflarda çalıştırılan insan sayısı ise doğru dürüst bilinmiyor bile.
Belediyeler başta olmak üzere yerel yönetimlerin mali yapıları karmaşık ve verimsiz.
Yerel vergi tabanı düşük olduğu için belediyeler siyasi güce sığınarak Ankara’da avuç açma yolunu sürdürüyorlar. Politik açıdan iktidara yakın olanların Hazine Garantili Dış Borçları yüzünden ülkenin genel mali disiplini de bozuluyor.
Belediyeleri verimli işletme olarak yönetmekle yükümlü başkanların çoğu ulufe dağıtan Padişah görüntüsünde.
Sağlıklı borç yönetiminden, nakit yönetim mühendisliğinden, yeni çağın gerektirdiği şeffaflık ve yerel demokrasiden habersiz yöneticilerden bu vesileyle de olsa kurtulmamız gerekiyor.
Yeni Yerel Yönetim Reformu hazırlanırken, sadece siyasetçilere değil hepimize düşen görevler var:
Öyle bir sistemi hayata geçirmeliyiz ki; Yerel Yönetimler güçlendirilip, merkeziyetçiliğin müdahaleciliğinden kurtarılırken, Ankara da yerel yönetimlerin istek ve baskılarından arınmalıdır. Düzenleyici, ihtilaflarda hakem, hırsızlıkları değerlendirip yargıya teslim eden bir makro yönetim anlayışı siyasetçinin yeni hedefi olmalıdır.
Yerel Yönetimler Reformunun olmazsa olmazlarına gelince:
–Yerel Yönetimler Demokratik olmalıdır. Halkın hür iradesine saygı duyulmalı, dünde kalan korkulardan herkes arınmalıdır.
-Halk bilinçlenerek, hak ve sorumluluklarını bilmeli, sonuna kadar kullanmalıdır.
-Yerel yönetimlerdeki tüm karar ve yürütme organları halkın hür iradesiyle seçilmelidir.
-Yerel harcamalar, bütçeler; birey, sivil toplum örgütleri ve yerel meclislerin denetimine açık olmalıdır. Yerel yönetimin şemsiyesi altındaki her aktör ve kurum şüphelendiği işlem için yargıya gidebilmelidir.
-Karar verme sürecinde halkın her düzeyde katılımı, ortak çalışmalarda yer alması sağlanmalıdır.
Siyasi iktidarlar ve ister istemez onlardan etkilenen bürokrasi yön göstericilik dışında günlük uygulamalardan çekilmelidir.
Gelişmiş ülkelerde olduğu gibi, Yerel yönetimleri bağlayan en önemli unsur bağımsız yargı olmalıdır.
Bu durumda merkezi yönetime düşen bir görev var; sivil toplum örgütleriyle, bireyler Yerel Yönetim uygulamalarının “Hukuka Uygunluğu”nu araştırmalı, yanlış bulduğu işlemleri adalete taşıyabilmelidir.
Son günlerde TBMM;’ince çıkarılan Bilgi Edinme Yasası bu açıdan atılmış önemli bir adımdır diye düşünüyoruz
Gönderi tarihi 05/02/2016 abdullah ayan tarafından
Yeni dönemin yerel meclisleri (26.9.2003)
Temsili demokrasinin zaafları zamanla gelişmiş ülkeleri arayışa itti.
Başta AB olmak üzere oturmuş demokratik kurumları olan devletler fazla da zorlanmadılar.
Sendikaların başını çektiği dernek ve meslek odaları gibi kurumlar, kendi içlerinde demokrasiyi işleterek, seçtikleri temsilciler eliyle üst meclisleri oluşturdular.
Meclislere gidenler, geldikleri tabanın sorunlarını, çözüm önerilerini, hayata geçirilecek projeleri yaşayarak öğrenmişlerdi. Bu nedenle yerelden ulusala tüm meclislerde, yer aldıkları her platformda kurumlarını savundular.
AB ülkelerinde 30 yıllık sürede katılımcı demokrasi adına son büyük yol alındı. Bugün Kopenhag kriterleri ışığında, yerel düzeydeki platformlarda bireylerin; mutlu, zengin, sağlıklı yaşamasının gerekleri yerine getiriliyor.
Yerel meclisleri Piramit tabanındaki üyelerin seçtiği temsilciler oluşturuyor.
Türkiye’nin AB üyeliğinin tartışıldığı bugünlerde tüm sivil inisiyatiflere, oda ve derneklere, sendikalara düşen önemli görevler var.
Gerek AB üyeliği, gerekse hazırlanmakta olan idari reform, yerel yönetimler yasası gibi devrim niteliğindeki değişimler konusunda tüm sivil platformların önerilerini, proje ve çalışma biçimlerini, nasıl bir örgütlenme tarzı düşlediklerini tartışıp, somut projelere dönüştürmeleri gerekiyor.
Önümüzdeki süreçte hiç kimse “Ankara yerimize düşünür, biz de uygularız” rahatlığında olmamalıdır.
Bugün katılımcı demokrasinin geliştiği ülkelerde bireylerin oluşturduğu meslek odaları, dernek ve sendikalarda yönetici konumuna gelen hiç kimse seçildikten sonra “ben buradan kalkmam” deme lüksüne sahip değil. Herkes sırayla yönetimin belli kademelerinde görev alıp, günü geldiğinde nöbeti başka bir arkadaşına devrediyor. Geldiği mevkiden geçinme, çıkar sağlama, silah olarak kullanma kimsenin aklından geçmiyor.
Ülkemizde özellikle 1960 ihtilalinden sonra her gelen müdahale kendi örgütlenme tarzını dayattı.
Özerk dediğimiz kurum ve kuruluşları her dönemde önce müdahaleci zorbalar, ardından da seçimle iş başına gelen demokrasi havarileri kendilerine göre şekillendirdiler.
Kontrol altında tutup, kullanacakları bazı kurumları dokunulmazlık zırhıyla donatırken, demokrasinin yerleşmesi adına katkı sağlayacak kurumları katletmekten çekinmediler..
50 yıllık çok partili tarih bu konuda sayısız örnekle dolu.
1950 deki Halk hareketi, 1960 ihtilali, 1971 askeri müdahalesi, 1980 darbesi, hatta 28 şubat dediğimiz süreç…. Operasyonların tümünde ezilip yok edilen ya da tersine “el verilen örgütlenmeler” olmadı mı?
60 lı yılların sonunda komünizmle Mücadele dernekleri birilerine kurdurulurken, ardından yol verilen komando kamplarında verilen eğitimlerle solcu avına çıkıldı. 1980 darbesine kadar geçen on yıllık sürede ölen 10 bin insan, ülkenin kaybedilen yıllarının sorumlusu iktidarlar eliyle körüklenen ayrımcılıktır.
Özellikle 1980 darbesi demokrasinin temel taşı örgütlenmelerin üstünden tanklarla geçmedi mi?
Kızılay, Yeşilay, THK gibi yanına aldığı ya da tamamen kontrolündeki oluşumlara dokunulmazken, sendikaların köküne kibrit suyu dökülmedi mi?
Ticaret Odaları ve üst kuruluş Odalar Birliğine şapka çıkarılırken, mühendis mimar odaları ya da sendikalara reva görülenleri unutmak mümkün mü?
Üstelik yandaş sayılan tüm örgütlenmelerde yıkılması, değiştirilmesi olanaksız bir oligarşik yapı oluşturuldu. Bugün ne kadar yetenekli ve başarılı olursanız olun, mevcut yönetim kurulu onaylamadan Kızılay cemiyetine üye bile olamazsınız.
Yolsuzluk mızrağı çuvalı delmeden “yandaş kurumların” yönetimlerine kimse dokunamaz.
Kağıt üzerinde tüm kurumlar demokratiktir. Belli periyotlarda hakim nezaretinde seçimler yapılır. Sistemin pratikte nasıl çalıştığını, koltuğa oturanların makamlara nasıl yapıştığını anlamak için insanların aday olup boyundan büyük işlere kalkışması gerekiyor.
1980 lerde Türkiye’deki demokratik örgütlenmeler yok edilmekle kalınmadı. AB ülkelerinin katılımcı demokrasiyi tüm kurumlarıyla oturtmaya çalıştığı “o değişim sürecinde” darbeciler siyasi partileri besleyen örgütlenmeleri bile dinamitlediler.
Partilerin kadın ve gençlik,işçi kolları yok edildi.
Buna karşın hemşehri cemaatleri gibi ilkel örgütlenmeler desteklendi. Demokrasiyi geliştirecek derneklerin piramit yapılanması yerine hemşehricilik faaliyetlerine yol verildi.
Örneğin Kürt ya da Laz berber ortak sorunlarını kendi cemiyetlerinde dile getirip, projelerini yerel meclise gönderdikleri temsilcileri eliyle çözeceklerine, zorunlu olarak hemşehri ilişkilerinden medet umdular.
İğdiş edilen mesleki örgütlenmeler 1983 te başlayan sınırlı demokratik süreçte de güçlendirileceğine, siyasi kaygılarla oy deposu hemşehri cemaatleri baş tacı edildi.
Sanayileşme sürecinde köyden kent varoşlarına gelenler, zamanla bulundukları ortama uyacaklarına, haklarını savunan örgütlenmelerin içinde yer alıp ortak demokratik mücadele edeceklerine, “mecburen” hemşehri örgütlenmelerine yöneldiler.
Sendikaların, demokratik baskı aracı olan oda ve derneklerin kan kaybetmesiyle, hemşehri cemaatleri yerel yönetimlerin elindeki güçten yararlanmak üzere siyasi misyon yüklendi.
Bunu da partilerin yerel örgütlenmelerine hakim olup, yöneticileri seçerek gerçekleştirdiler.
Feodal düzende köy ağasının sattığı blok oyları bu kez cemaatlerin sırtındaki “sözü geçenler” pazarlamaya başladılar.
Çorumluluk, Trabzonluluk, Mardin ya da urfalılık kendi kentinden çok Mersin, İzmir, İstanbul’da para etmeye başladı.
Belediye meclisi ya da başkan seçilirken, katılımcı demokrasi gereği meslek örgütleri ve sendikaların yerini hemşehri cemaatleri aldı.
Böylece oluşan mecliste tüm toplum kesimlerinin uzlaşmasıyla hakça bir paylaşım yaratılacağına, kişisel çıkar ilişkilerine dayalı vahşi bir düzen doğdu.
Tabandan tavana doğru demokratik işleyiş yerine, Tepedekilerin köşe döndüğü, tabandakilerse kırıntılara razı olduğu, ilkel bir paylaşım modeli ikame edildi.
Türkiye hemşehri cemaatlerinden kurtulup, bireylerin özgürce haklarını savunduğu dernek örgütlenmesine yönelmelidir.
AB uyum yasaları, kamu yönetim reformu, yerel yönetimleri yeniden şekillendirecek yasalara tüm dinamikler bu perspektifle yaklaşmalıdır.
Unutmayalım ki gelişmenin yolu cemaatleri var eden koşulları yok ederek, dernekleri güçlendirecek ortamı elbirliğiyle yaratmamızdan geçiyor.
Özgür iradeleriyle bir araya gelen bireylerin, ortak çıkarlarını savunmak amacıyla kurulan derneklerin çerçevesi sınırlıdır.
Oysa hemşehri cemaatleri kişilerin yaşamını kontrol altında tutan, başka cemaatlerle ilişkilerini de denetleyen, gelişmelere kapalı, demokrasiden nasipsiz örgütlenmelerdir.
“BİZ” ve “onlar” ayrımcılığını körükleyen tehlikeli olgu hemşehricilikle başlar.
Bazı Kentlerdeki “azınlık sayılan güçlü kıdemliler”ya da kendi ifadeleriyle “memleket çocukları”, göç olgusunu kabul edip potansiyel kalkınma enerjisi olarak değerlendireceklerine, “yeni kentlileri” dışlayarak, kendi kenetlenmelerine benzer karşı duruşlara çanak tutmuşlardır.
Türk siyasetçileri son 20 yılda “lokal şovenizm” diyebileceğimiz hemşehriciliği, çağdaş dernekleşmelere tercih ettiler.
Oy deposu hemşehri cemaatlerini manüple etmek, kılı kırk yaran demokratik yapılanmalardan daha kolaydı.
İlkel kabile tarzını andıran olgunun sonuna gelindi. AB eliyle yeni dünya düzeni Türkiye’yi demokratik sürecin aydınlık yoluna sokmaya çalışırken, hepimize ciddi ve önemli görevler düşüyor.
Cemaatlerden sıyrılarak, çağdaş, demokratik dernek örgütlenmelerine geçmek…
Bakkalın ya da berberin haklarını tanıdığı hemşehrileri değil, bakkallar odasıyla berberler derneği savunacaktır. Mesleki sorunları çözme yanında gelişme adına projeler de ancak bu tip oluşumlarla sağlanır.
Önümüzdeki günlerde yapılacak yerel seçimler yeni tarz örgütler için “milat” olabilir.
Yerel meclisler şekillenirken, ahbap çavuşluktan arınmış, düşman bile olsa derneğin kapsama alanında faaliyet gösteren herkesi barındıran inisiyatiflerin demokratik yolla seçecekleri üst yönetimler aday belirlemeli, yerel meclisler bundan böyle yeni baskı gruplarından oluşmalıdır.
Daha demokrat, çağdaş, etkin, tabanın sorunlarına kulak veren meclisi yaratmanın yolu budur.
Nükleer’ de Mersin’ i ikna etmeye gelen Ruslar’ ın kafası karıştı -2-…
Gelelim Ruslara yönelttiğim sorularla, aldığım ve alamadığım cevaplara…
Bunlara göz atıldığında ne demek istediğim daha kolay anlaşılacaktır:
S-Fukişima felaketinin ardından Siemens grubu oluşturduğunuz ortaklığı sona erdirdiğini açıkladı. Daha da önemlisi Siemens Fukişima’ da yaşananlardan yola çıkarak 15 Eylül 2011’ de tarihi bir kararla NGS alanından tümüyle çekildiğini açıkladı. Bu sizi teknik ve finansal açıdan etkilemeyecek mi?
Soruyu yönelttiğim uzman önce Siemens konusuna hiç girmedi. Yeniden hatırlatınca olayın Almanya iç siyasetiyle ilgili olduğunu, Merkel’ in Fukişima ile ortaya çıkan tepkiler nedeniyle nükleer santralleri kapatma kararı aldığını, kapatılanların zaten ömrünü tamamlamış eski NGS lerden oluştuğunu, yapılacak seçimlerin ardından Almanya’ nın tavır değişikliğine gidebileceğini anlattı.
Oysa benim sorum Alman hükümetinin NGS’ lere bakışıyla ilgili değildi. Teknolojik ve finans anlamında en önemli desteği verecek bir partnerden söz ediyordum ve o ortak bundan böyle ne bu ne de başka, hiçbir nükleer projede yer almayacağını, bir başka ifadeyle nükleer defterini kapattığını açıklamıştı ve bu çok ciddi bir handikaptı. Soruyu elbette boşuna sormamıştım.
Ortaya saçılan Wikileaks belgelerinden birinde ABD’ nin Moskova Büyükelçisi Washington’ a gönderdiği gizli kriptoda noktası noktasına şunları söylüyor:
“Atomstroyexport, Hindistan, İran, Bulgaristan ve Ukrayna’da toplam 11 yeni nükleer santral inşaatı sözleşmelerinin peşinden koşuyor. Bunların yanı sıra altı yeni nükleer reaktör için de müzakereler devam ediyor (Çin’de 2 ve Türkiye’de 4). Ancak kredi krizi, yetersiz makine-üretim altyapısı ve eğitimli uzman eksikliği nedenleriyle Atomstroyexport’un kısa sürede tüm bu planları gerçekleştirmesi gerçek dışıdır.” (25 Ağustos 2011 tarihli Wikileaks belgesi. Belgenin orijinali Wikileaks’ ın Bulgaristan partneri www.bivol.bg sitesinde yayınlandı ve Atomstrovexport Türkiye’ deki NGS’ yi yapacak Rosatom şirketinden başkası değil… a.a.)
S-Türkiye Akkuyu yer seçimini 1977’ de yaparken, olası bir Sovyet işgali, komünizm istilası kaygılarıyla tercih etmişti. Ruslara en uzak, en kuytu, en sapa yer aranmış, kuş uçmaz kervan geçmez Akkuyu böyle bulunmuştu. Oysa geçen zaman içinde her şey değişti. O gün saldırmasınlar diye kendilerine en uzak yer seçtiğimiz Akkuyu’ daki santrali bugün Ruslarla ortak yapmayı hedefliyoruz. Oysa Akkuyu’ nun Türkiye’ de belirlenen diğer NGS alanı olan Zonguldak-Sinop’ a göre iki ciddi dezavantajı var:
a)Santralde kullanılacak soğutma suyu bakımından 22 derece ortalama sıcaklığa sahip Akdeniz ile 16 derecelik Karadeniz arasında ciddi fark var.
b)Santral için her türlü ekipman Rusya’ dan Türkiye’ ye gelecek. Geçmişte yakınlığı nedeniyle uzak tuttuğumuz Karadeniz bölgesi yer olarak daha avantajlı.
Bu iki noktaya rağmen Hükümetin Akkuyu ısrarını uzman gözüyle nasıl değerlendiriyorlardı?
Soruma somut yanıt alamadım. İleride Karadeniz’ de de NGS’ ler kurulacağını, Akkuyu seçimini kendilerinin değil, Türkiye Hükümetinin yaptığını söylediler. Bir başka yetkili ise İran’ da yapılmakta olan Buşehr NGS’ nin yapıldığı yerdeki soğutma suyunun Akkuyu’ dan daha sıcak olduğunu anlattı. Ama söylenenler doyurucu değildi elbette. Hele santrali soğutup daha da ısınacak suyun denize deşarjı nedeniyle o bölgedeki deniz sularının daha da ısınacağını, bunun deniz canlılarına etkisini anımsattığımda gelen sessizlik benim açımdan yeterince açıklayıcıydı. Zaten salondaki uzmanlara “ben cevabımı aldım” diye özetledim durumu…
-Atıkları da sordum Ruslara… NGS’ ler konusunda en ciddi kaygımızın atıklar olduğunu, bunların bertarafı bir yana ne şekilde, nerede muhafaza edileceğiyle ilgili, açıklama yapan uzmanları dahil hiçbir şey duymadığımızı, bu konudaki varsa planlarıyla ilgili düşüncelerini açıklamalarını istedim.
Ve ister inanın ister inanmayın: Bu konuda çalışma yapmak şöyle dursun henüz oturulup konuşulmuş, tartışılmış bir şey olmadığını anladım. Yanımda oturan MTSO Başkanı Aşut ile göz göze geldik bir an. Sanırım ben o konuda da tahmin ettiğim “cevabı” aldım…
Ve en önemli soruyu NGS ve çevresel etkilenme konusunu anlatan yıllarca Bulgaristan’ daki NGS’ de faaliyet göstermiş uzmanlarına yönelttim. Son Hükümet açıklamaları Akkuyu için Ruslardan ÇED belgesi istendiğini ortaya koyuyordu. Bu durumda yöre halkının NGS’ ye ne diyeceği gibi konunun en can alıcı, en hassas noktası çıkıyordu ortaya…
Biraz da ironi yaparak sordum soruyu: “Allah korusun bu halk, bu kadar yararlı! Bir yatırım önerisini elinin tersiyle iter de, istemem eksik olsun” derse ne olacaktı?
Soruyu yönelttiğim uzman epey dolandırdı cevabı. Böyle bir şey beklemediklerini, halkı ikna etme konusunda sıkıntı yaşamayacaklarını elli dereden su getirerek anlatmaya çalıştık. O da ben de sıkılmıştık. Bu kez çok daha basit, yalın olarak yönelttim soruyu: “Olur ya milyonda bir ihtimalle çıktı diyelim öyle bir sonuç ne yapacaksınız?”
Onun yerine kendisini şirketin avukatı olarak tanıtan bir Türk arkadaş söz aldı ve şöyle dedi: “ÇED raporunun ve yöre halkının görüşü elbette önemlidir ama bağlayıcılığı yoktur.”
Onca bilimsel izahatın, bilgilendirmenin sonunda gelen bu Türk usulü hukuki açıklama bırakın beni ve diğer dinleyenleri, heyeti de hayli sarstı.
Filmin gerisini ne siz sorun ne ben anlatayım.
Ama MTSO’ daki bilgilenme/bilgilendirme toplantısının yadsınamaz bir faydası olduğuna inanıyorum.
Ruslar halktan önce Mersin’ deki iş adamlarını, Sivil Toplum örgütlerini, Odaları ikna etmeye gelmişlerdi ama o salondan çıkarken onlar bizi aydınlatacaklarına biz onların kafalarını karıştırdık.
Bu bile geleceğe dönük sürecin nasıl gelişeceği, nerelere doğru evrileceği soruları bakımından hayli önemliydi bana göre…
Gün gelir ne demek istediğim daha iyi anlaşılır…