Balık cinsiyet değiştirirken böyle görüntülendi
Yaklaşık 500 balık türünün yetişkinlikte cinsiyet değiştirdiği biliniyordu. Sürülerinde karşı cins kalmadığında yaşanan bu dönüşüm dünyada ilk kez görüntülendi.
Yeni Zelandalı ve Avustralyalı bilimadamları, Karayip Denizi’ndeki mercan kayalıklarında yaşayan lapinaların cinsiyet değiştirme sürecini ve bulgularını Science Advances dergisinde paylaştı.
Lapinaların mavi başlısı erkek balık, sürüdeki yeşil dişi balıkları korumakla yükümlü. Ancak erkek balık sürüden ayrılırsa, sürüyü koruma görevi en büyük dişi balığa düşüyor. Bu dişi balığın davranışları dakikalar içinde değişiyor. Rengi de saatler içinde değişen balığın yumurtalığı testise dönüşerek 10 gün içinde sperm üretir hale geliyor.
Avustralya’nın Le Trobe Üniversitesi’nden genetik uzmanı Jenny Graves, sadece görsel bir bilgiyle başlayan ve cinsiyet değişimi çok hızlı olan lapinaları uzun yıllardır inceliyor. Graves, genlerin değişmediği bu nedenle genleri aktive eden yani açıp kapatan sinyaller olabileceğinden yola çıktı.
Son teknoloji genetik testler de bunu doğruladı. Bilimadamları, beyindeki ve üreme organındaki belirli bazı genlerin devre dışı kaldığını bazılarının da harekete geçtiğini ve cinsiyet değişiminin bu şekilde gerçekleştiğini belirledi.
"DERİN DEĞİŞİMİ GÖSTERİYOR"
Amerika'nın Sesi'nin aktardığına göre, araştırmanın yazarlarından Dr. Erica Todd da cinsiyet değişiminin üreme organının genetiğinin tamamen yeniden programlanmasıyla mümkün olduğunu bulduklarını söyledi. Todd, ‘’Yumurtalık genleri kapanıyor sonra da testisin oluşumu için yeni bir genetik yol açılıyor’’ dedi.
Araştırmanın bir diğer yazarı Oscar Ortega-Recalde de bu dönüşümün ‘’hücresel hafıza’’da değişimle mümkün olabileceğinin altını çizdi. Ortega-Recalde, ‘’DNA üzerindeki kimyasal markörler gen ifadesini kontrol ediyor ve hücrelere vücuttaki belirli işlevlerini hatırlatıyor. Araştırmamız önemli zira cinsiyet değişiminde bu kimyasal markörlerde derin değişimi gösteriyor’’ diye konuştu.
Profesör Jenny Graves, ‘’Komodo ejderlerindeki cinsiyet değişimi sıcaklığa bağlı olarak gerçekleşiyor. Sıcak, erkek cinsiyet kromozomlarındaki genleri geçersiz kılıyor ve embriyoların dişi olarak gelişmesine neden oluyor. Bu kertenkele türü ile lapina balığının bazı genlerinin aynı olduğunu gördük. Yani aslında genetik aktivitede çevresel etkiyle ilgili çok eski bir sistemle karşı karşıyayız’’ dedi.
Araştırma tüm hayvanlarda ve insanlarda genlerin nasıl davrandığını ve çevresel faktörlerin nasıl önemli olduğunu göstermesi açısından da dikkat çekici.
Balık cinsiyet değiştirme
Balık taze mi diye bakarken oyuna gelmeyin
Denizlerin kirliliği yetmedi şimdi bir de bu
Balığı oltayla değil şemsiyeyle yakalıyor
Balıkları oltayla değil...