Zarif Ama Provokatif | Shirin Neshat
11 Nisan 2017 Posted by Dilan Ayyıldız
Bugün en ünlü İranlı sanatçılardan biri olan Shirin Neshat’ı, çoğumuz ellerinde silah tutan, siyahların içindeki kadın figürlerini kaligrafiyle süslediği Women of Allah serisiyle tanıdık.
Medya olarak fotoğraf ve videoyu kullanan Neshat, kariyeri boyunca pek çok provokatif işe imza attı. Sanatçı hem tepki hem de takdir topladığı işlerinde iktidar, muhalefet, sürgün, bireysellik, toplumsallık ve güvenlik gibi pek çok farklı kavramı ele aldı. Ama işlerinin ana odağı hiç değişmedi: Kadın olmak. Kadın karakterler, yaşadıkları zorluklar, baskılar, arada kalmışlıklar, sorgulamalar ve kuşkular her zaman Neshat’ın işlerinin merkezinde yer aldı.
Shirin Neshat: Evet, videolarım rüyalarımın birer yansıması. Bu rüyaları gördükten sonra not aldım ve yıllardır bir filme dönüştürmeyi istiyordum. Sonunda, geçtiğimiz sene bu imkanı buldum.
Shirin Neshat: (Üzerindeki kıyafetlere bakıp gülümsüyor, her zamanki gibi simsiyah giyinmiş ve beyaz bir fular takıyor) Siyah ve beyaz kullanmamdaki sebep taşıdıklarını düşündüğüm “ciddiyet”.
Shirin Neshat: Öncelikle şunu belirtmeliyim, bir süredir İran’a gitmiyorum/ gidemiyorum. [İran’a girmesi 1996 yılından beri yasak.] Ama o zamana dönecek olursak, ülkeyi ilk ziyaret ettiğimde elbette şok olmuştum. Gördüğüm şey hem çok korkutucu hem de büyüleyiciydi. Bambaşka bir ülkeydi artık İran. İlk tepkim korkmak ve hızla uzaklaşmak oldu. Neler olduğunu ve tanık olduğum durumun arkasında yatan sebepleri kavrayamamıştım. Bu da üzerimde büyük etki bıraktı ve beni sanata yöneltti. 1993-97 yılları arasında ürettiğim Women of Allah serisi de buna bir yanıttı. Aslında kendim deneyimlememiştim bunu, olduğu zaman başka bir yerdeydim ama sonrasında gelip gördüm ve bunlara karşı bir yanıt vermek istedim. Özellikle kadınların deneyimledikleri değişiklikler, günlük hayatları ile toplumdaki rolleri arasındaki farklar gibi konular kafamı kurcaladı.
Shirin Neshat: Amerika’da bulunduğum süre kendi ülkemde geçirdiğimden daha fazla malesef. Ve bunca yıldır yaşadığım ülkede Müslümanlara karşı ırkçılığın bu kadar arttığı ve sert olduğu bir dönem yaşamamıştım. Müslümanlık bazı şekillerde sembolleştirildi. Tartışılan pek çok konu var. Irkçı söylemler negatif tepkiler, kızgınlık ve şiddet üretiyor.
Shirin Neshat: Sohbetimiz boyunca estetik ve kendi kimliğini bulmak gibi konular hakkında konuştuk. Evi bulmak, güvende hissetmek… Bunlar benim için gerçekten önemli kavramlar. Vücudumu da sanatımın bir uzantısı olarak tanımlayabilirim. Şimdi nispeten yaşlandım ve beni rahat hissettiren şeyler daha değerli olmaya başladı. Diğer insanları etkilemek ya da genç görünmek gibi kaygılarım yok ama kendimi zarif hissetmek istiyorum. Bence tarz böyle bir şey. Herkes rahat hissettiği, güvende olduğu bir şekle bürünmeli. Kaligrafiyi andıran göz kalemim de bunlardan biri. Bu teknik bence oldukça Doğulu; onu Batılı kıyafetlerimle beraber kullanmak hoşuma gidiyor. Modern ve geleneksel motifleri karıştırmayı, bir arada kullanmayı hep çok sevdim.