Atlayışlara örneklerle kısa bir bakış | ARTİSTİK BUZ PATENİ
Atlayışlara örneklerle kısa bir bakış	Posted in Genel Bilgiler by ursuspolaris on 13 Şubat 2010	Artistik buz pateninde toplam altı atlayış vardır: Axel, lutz, flip, rittberger, salchow ve toeloop…
Bunlar birli, ikili ve üçlü olarak yapılır. Günümüzde salchow ve toeloop dörtlü olarak da yapılmaktadır. Henüz yarışmalarda dörtlü axel, lutz, flip ya da rittberger yapılmamıştır.
Buz Pateninde 6 atlayış vardır. Bunlardan 3’ü ayağı buz vurup güç alarak, diğer 3’ü ise havaya sıçrayarak icra edilir.
Ayağı buza vurup güç alarak yapılanlar: Toeloop, flip ve lutz
Havaya sıçrayarak yapılanlar: Salchow, rittberger ve axel
Bu atlayışlar tek başlarına yapılabildikleri gibi arka arkaya, kombine bir biçimde de yapılabilirler. Kombine atlayışlar (bağlantılı atlayışlar) patenciye daha fazla puan getirir.
Axel: Bu atlayış, altı adet atlayıştan ilk bulunanıdır. İlk kez Norveçli patenci Axel Paulsen tarafından 1882’de yapıldı. Bu atlayışın zaman zaman Axel Paulsen olarak da anıldığı olur. İlk ikili axel’ı 1948’de Amerikalı Dick Button yapmıştır. Üçlü axel’ı yapan ilk patenci de 1978’de Kanadalı Vern Taylor olmuştur. Axel’ı yapan ilk kadın patenci, Japon Midori Ito’dur. Önce 1988’de Japonya’da yapılan bir yarışmada üçlü axel atan Ito, 1989 Dünya Şampiyonasında üçlü axel yaptı. Erkekler için zorunlu olan üçlü axel’ı günümüzde yarışmada yapan kadın patenci sayısı çok azdır. Midori Ito dışında, Toya Harding, Kimmie Meissner, Yukari Nakano, Ludmila Nelidina ve Mao Asada üçlü axel yapmıştır. Ito, üçlü axel yapan ilk kadın, Harding ikinci kadın ve ilk Amerikalı ve Nelidina da, ilk Avrupalı kadın patencidir.
Axel, ileri doğru yapılan tek atlayış olduğu için tanınması en kolay atlayıştır. Sıçrayarak yapılan bir atlayıştır. En zor ve puanı en yüksek atlayıştır çünkü diğerlerine göre havada yarım tur daha fazla dönmeyi gerektirir. İleri ve mümkün olduğu kadar yükseğe sıçramak gerekir. Erkeklerde, üçlü axel sırasında havada ortalama 5 metre yol katedilir.
Unutmamak gerekir ki, bir atlayışı yapmak demek, onu ISU’nun düzenlediği uluslararası resmî bir yarışmada yapmak demektir. Antrenmanlarda yapılanlar, resmen kabul edilmez.
Midori Ito’nun üçlü axel atlayışını görmek için tıklayınız Kadınlarda üçlü axel geçmişine bir bakış için tıklayınız
Lutz: Bu atlayışı ilk Avusturyalı Alois Lutz yaptığı için onun adını almıştır. Alois Lutz, lutz’u ilk kez 1913’te yapmıştır. İlk üçlü lutz, 1962’de Kanadalı Donald Jackson tarafından yapıldı. Üçlü lutz’u yapan ilk kadın patenci, 1978’de İsviçreli Denise Biellmann’dır. Henüz dörtlü lutz yapılmamıştır ancak Evgeni Plushenko ve Amerikalı Michael Weiss, antrenmanlarda dörtlü lutz’a yaklaşmıştır.
Tanınması kolay atlayışlardandır. Yapılmadan önce geriye doğru uzunca kayılır. Ayak buza vurularak yapılan vurmalı bir atlayıştır.
Evan Lysacek’den üçlü lutz
Flip: Kimin tarafından bulunduğu bilinmeyen bir atlayıştır. Bruce Mapes’e atfedilir ama bu tartışmalı bir konudur. Bazı kaymaklar da, ilk kez Jackson Haines tarafından yapıldığını belirtmekle birlikte bu konu da tartışmalıdır. Aralarında Terry Kubicka’nın da bulunduğu az sayıda erkek patenci, 1970’li yıllarda üçlü flip yapabiliyordu. Üçlü flip yapan ilk kadın patenci, (Doğu) Alman Katarina Witt olmuştur. 1981 Avrupa Şampiyonasında üçlü flip atmıştı.
Yapılışı lutz’u andırdığı için lutz’la karıştırıldığı olur.
Sergei Voronov’dan üçlü flip
Rittberger (Loop): İlk kez Alman Werner Rittberger tarafından 1910’da yapıldığı için onun adıyla anılır. Kenar kullanılarak ve havaya sıçrayarak yapılan atlayışlardandır. Loop olarak da bilinir. İlk üçlü rittberger, 1952’de Amerikalı Dick Button tarafından yapılmıştır.
Geriye sıçranarak yapılan bir kenar atlayışıdır. Sıçranılan ayağın üzerine inilir. Yapılmasından hemen önce bacakların çapraz konuma gelmesiyle de kolayca tanınabilir.
Sasha Cohen’den üçlü rittberger
Salchow: 1908 Olimpiyat şampiyonu ve 10 kez Dünya şampiyonu efsanevî patenci İsveçli Ulrich Salchow’dan alır adını. Dörtlü olarak yapılan atlayışlardandır. İlk kez 1998’de Amerikalı Timothy Goebel tarafından dörtlü olarak yapılmıştır. Dörtlü salchow yapan ilk kadın patenci, 2001’de Japon Miki Ando olmuştur.
Geriye sıçrayarak yapılan bir atlayıştır. İlk üçlü salchow, Amerikalı Ronnie Robertson tarafından 1955 Dünya Şampiyonasında yapılmıştır. Patenciler ve antrenörler arasında toeloop’dan daha kolay olup olmadığı yolunda tartışmalar devam etmektedir. ISU, salchow’yu toeloop’dan daha zor kabul etmektedir ve temel puanı toeloop’unkinden daha yüksektir.
Ama öyle patenciler vardır ki, onlar için en zor atlayış salchow’dur. Örneğin, 1992 Olimpiyat şampiyonu Amerikalı Kristi Yamaguchi için üçlü salchow, üçlü lutz’dan da daha zordur!
Joannie Rochette’den üçlü salchow
Timothy Goebel: dörtlü salchow-üçlü toeloop yaptığı 2003 Dünya Şampiyonası serbest programı
Toeloop: İlk kez 1920lerde yapıldığı sanılıyor. Belli bir kişiye atfedilmeyen atlayışlardandır. Salchow ile birlikte yarışmalarda en sık dörtlü olarak yapılan atlayıştır. 1988’de Kanadalı Kurt Browning ilk kez dörtlü toeloop yapmıştır. 90’lı yıllardan başlayarak Erkeklerde dörtlü olarak ya da dörtlü-üçlü kombinasyon halinde yapılan yaygın bir atlayış haline gelmiştir. Henüz dörtlü toeloop yapan kadın patenci yoktur ama Fransız Surya Bonaly, 1990’lı yılların başlarında dörtlü toeloop atmaya çok yaklaşmıştır.
Alexei Yagudin’in dörtlü toeloop yaptığı gösteri programı
Bakınız : Atlayışlar (Jumplar)
Tagged with: atlayış, axel, flip, jump, lutz, rittberger, salchow, toeloop leave a comment
« Sorular… Sorular… Sorular…
2010 Vancouver Kış Olimpiyatları / Katılanların listesi »