Ana Sayfa »Biyografi » Hz Ömer kimdir kısaca
Hz Ömer, cennetle müjdelenmiş on sahabenin İkincisi, Peygamber Efendimizin de (sav) ikinci halifesidir. Kureyşlidir. Soyu sekizinci dedede Resulullah ile birleşir. 27 yaşında iken müslüman olmuş, bütün hayatını Allah'a ve Resûlüne adamıştır.
Hz Ömer cahiliyye devrinde de okuma yazma bilen, son derece kültürlü, konuşma kabiliyeti fevkalade bir insandı. Üstelik Babası tarafından büyük bir titizlikle yetiştirilmiş, bahadırlık ve pehlivanlıkta ün kazanmıştı. O devirde, kendisinden daha iyi ata binen yoktu.
İslam'ı kabul ettikten sonra Peygamberimizin (sav) yanından hiç ayrılmadı, O'nun baş danışmanları arasına girdi. Resulûllah da kendisini çok sever: “Benden başka bir Peygamber gönderilecek olsaydı, bu Ömer olurdu” buyururdu:
Babasının ismi Hattab olduğu için kendisine Hattaboğlu Ömer denilirdi. Peygamberimiz ona, hak İle batılı ayıran manasında Faruk lakabını takmıştı.
Hz Ömer Resulullah'dan önce Medine'ye hicret etmiş. Bedir, Uhud, Hendek, Tebük gibi bütün savaşlarda bulunmuş, ordulara kumandanlık etmiştir.
İslamiyetten önce ne kadar kaba ve katı bir insansa, İslam'dan sonra da o kadar ince gönüllü, müşfik ve iyiliksever bir insan olmuştur. İslam dini onu kız çocuğunu diri diri toprağa gömmek kadar vahşileştiren bir hayattan kurtarıp, artık karıncayı bile incitmeye kıyamayan bir mü'min haline getirmiştir.
Hz Ömer, en yakın arkadaşı Hz Ebubekir'in vefatından sonra ve Onun isteği üzerine müslümanların halifesi oldu. Bu görevde altı sene kadar kaldı. Zamanında Suriye baştanbaşa fethedilmiş, Yermûk savaşı kazanılmış, Kudüs alınmış, Antakya ve Halep ele geçirilmiş, İran ve Irak İslam topraklarına katılmış, Mısır fethedilmiştir. Hz Ömer'in altı yıl süren idaresi dünya tarihine adalet devri olarak geçmiştir.
Bu büyük insan nihayet 63 yaşına eriştiğinde bir sabah namazı kıldırırken, Ebu Lü'lü isimli bir köle tarafından zehirli bir hançerle şehid edilmiştir. Tarih miladî 644'dür. Cenazesi, sevgili dostları Hz Peygamberimizle, Hz Ebubekir'in yanına gömülmüştür.
HZ ÖMER'İN ÇOCUKLUĞU
Çocukluğunda, babasına ait sürülere çobanlık yapmış, sonra da ticaretle meşgul olmuştur. Suriye taraflarına giden ticaret kervanlarına iştirak ettiği bildirilir. Cahiliye döneminde, şehrin eşrafı arasında yer alır, Mekke şehir devletinin Sifâre (elçilik) vazîfesini deruhte ederdi. Bir savaş hâli zuhûr ettiğinde Ömer (r.a.) elçi olarak gönderilir, sonra da verdiği bilgilere ve ileri sürdüğü görüşlere göre hareket edilirdi. Kabileler arasında çıkan ihtilafların çözümünde büyük tesiri olur, verdiği kararlara hürmet gösterilirdi.
Îmanla şereflenmeden evvel Müslümanlara pekçok eziyette bulundu. Nüfûzuyla, güç ve kuvvetiyle meşhur olduğundan, onun îman etmesi Müslümanlara büyük bir kuvvet kazandırdı. İslâm ile şereflendiği gün bütün Müslümanlar Kâ'be'ye giderek ilk defâ açıktan namaz kıldılar.
Ömer (r.a.) Müslüman olduktan sonra devamlı Allah Resûlü'nün yanında bulundu, O'ndan hiç ayrılmadı ve İslâm için elinden gelen her şeyi yaptı. Kâfirlerle mücâdele etti, pek çok meşakkat ve eziyetlere mâruz kaldı.
Medine'ye hicret edince, şehir merkezine 3 km. uzaklıkta bulunan Kuba'ya yerleşti. Hz. Ebûbekir'den sonra Allah Resûlü'nün en büyük yardımcısı oldu. Efendimiz'in katıldığı bütün savaşlarda bulundu. Resûlullah Efendimiz mühim kararlar alacağı zaman Ömer (r.a.) ile de istişâre ederdi.
Kızı Hafsa vâlidemizi Resûlullah ile evlendirerek Peygamber Efendimiz'in kayınpederi olma şerefine erdi. Efendimiz'i o kadar derin bir muhabbetle severdi ki, O'nun vefat ettiğini duyunca büyük bir şoka girdi, kılıcını çekerek, “Peygamber Efendimiz öldü” diyenlerin kafasını koparacağını söyledi.
Peygamber Efendimiz'in vefatı üzerine zuhûr eden karışıklığı, Hz. Ebûbekir'in kısa zamanda halife seçilmesini sağlayarak büyük bir dirayetle önledi. Hilâfeti müddetince Hz. Ebûbekir'in en büyük yardımcısı oldu.
İSLAM'IN İKİNCİ HALİFESİ HZ ÖMER
Hz Ebûbekir'in vefâtından sonra İslâm'ın ikinci halifesi oldu. İran, Irak, Suriye ve Mısır'ı İslâm toprakları arasına dâhil etti. Kudüs, Azerbaycan, Ermenistan, Horasan, İskenderiye onun zamanında fethedildi.
Kudüs kuşatıldıktan sonra şehirdeki Hıristiyanlar bir müddet direndilerse de nihayet barış istemek zorunda kaldılar. Ancak, kumandanlardan çekindikleri için şehri bizzat Halîfe'ye teslim etmeyi şart koştular. Durum Ebû Ubeyde (r.a) tarafından bir mektupla Hz Ömer'e bildirildi. Ömer (r.a.) ashabın ileri gelenleriyle istişare ettikten sonra, Medine-i Münevvere'den Câbiye'ye doğru yola çıktı. Câbiye'de yapılan bir anlaşmadan sonra Ömer (r.a.), bizzat Kudüs'e kadar giderek şehri teslim aldı. (16/637)
Hicri 21 yılında başlayan ve sürekli takviye edilen akınlarla Azerbaycan ve Ermenistan da dâhil olmak üzere, Horasan'a kadar bütün İran toprakları İslâm Devleti'nin sınırları içine alındı.
İslâm ordularının fethettiği bölgelerdeki halk, Müslümanlardan gördükleri müsamaha, adâlet ve güzel ahlâktan müteessir olarak kitleler hâlinde İslâm'a girdiler. Dinlerinden dönmek istemeyenler ise hiç bir baskıya maruz kalmadıkları gibi, geniş bir inanç hürriyetine kavuştular.
Hz. Ömer (r.a.) kumandanlarından yeni şehirler kurmalarını, yeni fethettikleri İran şehirlerinde fazla kalmamalarını istedi. Muhtemelen o, bölge insanının âdetlerinin ve lüks anlayışının Müslümanlara geçmesinden korkmuştu. Bu sebeple Müslümanlar için Basra, Kûfe, Fustat gibi düzenli şehirler kuruldu.
Ömer (r.a.), Basra ordugâh şehrini kurarken aynı zamanda İran ve Hindistan tarafından gelebilecek deniz akınlarına karşı bir hazırlık yapmış oluyordu. Bu şehrin mevkii bizzat Hz. Ömer tarafından tesbit edildi. O, şehrin kurulma vazîfesini sahâbî Utbe bin Gazvân'a verdi. Utbe (r.a), sekizyüz adamıyla o zaman boş ve ıssız olan Haribe bölgesine gelip hicrî 14 senesinde Basra şehrinin inşasına başladı.
Sa'd ibn-i Ebî Vakkas (r.a.), Kadisiye'de kazandığı büyük zaferden sonra İran içlerine akınlara başlamıştı. Ordusu Medâin'de bulunmaktaydı. Ancak buranın iklimi Müslüman askerlerin sıhhati için münâsip değildi. Ömer (r.a.), Hz. Sa'd'dan iklimi güzel ve merkez ile arasında deniz bulunmayan bir yer bulup orada bir şehir kurmasını istedi. Selmân ve Huzeyfe (r.a), Kûfe mevkiini uygun buldular ve hicrî 17'de kırk bin kişilik Kûfe şehri kuruldu.
Amr ibn-i Âs (r.a), Mısır'ın fethinden sonra İskenderiye'yi karargâh edinmek istedi. Ömer (r.a.), haberleşme açısından endişe duyduğu için kendisiyle Mısır'daki kuvvetler arasında bir nehrin bulunmasını münâsip görmedi. Amr (r.a.) da Nil'in doğusuna geçerek hicrî 21'de Fustat şehrini kurdu.
Verimli Irak toprakları fethedilince Ömer (r.a) oraları askerlere taksim etmedi. Eski ahâlîyi yerinde bırakarak topraklardan haraç aldı. Böylece fâtihler fellâh hâline gelmedi. Öyle olsaydı Müslümanların savaş gücü zayıflar, tecrübeleri olmadığı için ziraat gelirleri de düşerdi. Hâlbuki toprak sâhipleri ziraatı iyi bildikleri için daha iyi mahsul elde ediyor, Müslümanlar da doğuda İranlılarla, batıda Bizanslılarla cihât ediyorlardı. Ayrıca Ömer (r.a.) haraç arazilerinin satın alınmasını da yasakladı. Çünkü onlar bütün ümmetin vakfı idi, gelirlerinden bütün Müslümanlar istifade ediyordu.
HZ ÖMER'İN DEVLET İDARESİ
Ömer (r.a.), devlet idâresinde mühim yenilikler yaptı, pek çok ilk'e imzâ attı. İdârî, adlî, mâlî ve askerî teşkilâtlar kurdu.
Onun devrinde yeni fetihlerle İslâm devletinin hudutları genişlemiş, zaferlerden elde edilen ganimetlerle devlet hazinesi dolup taşmıştı. Bunun üzerine Ömer (r.a.), İslâm'a hizmetlerini göz önünde bulundurarak Müslümanlara maaş bağlamaya karar verdi. Hz Ömer'in Müslümanlara bağladığı bu maaş, senelik tahsisat şeklindeydi.
İlk olarak askerlerin kayıtlarını tutturduğu, fey ve ganimet gelirlerinin dağıtımını kaydettirdiği “Divan” teşkilatını kurdu. Divan defterinin başına da derece derece Efendimiz'in akrabalarını ve şanlı Bedir Ashâbı'nın isimlerini yazdı.
Ömer (r.a.) şehirlere tâyin ettiği vâlilerin İslâm'ı yayma ve güzelce öğretme faaliyetleriyle iktifâ etmiyordu. Bilâkis onları, Medîne'den gönderdiği âlimlerle destekliyordu. Bu âlimlerle muhtelif tavsiye ve mektuplar da gönderiyordu. Meselâ içlerinde Abdullah bin Muğaffel'in (r.a.) de bulunduğu 10 kişilik bir sahâbe heyetini Basra'ya, insanlara dînî ilimleri derinlemesine öğretmeleri için göndermişti. Aynı şekilde İmrân ibn-i Husayn'i (r.a.) da Basra'ya, halkına İslâm'ı derinlemesine öğretmesi için göndermişti. İmrân (r.a.) ashâbın fakîhlerinden biriydi.
Fethedilen bölgelerde okullar açtı, buralara müderrisler tayin ederek Kur'an-ı Kerim'in okunup anlaşılmasına ve onunla amel edilmesine gayret etti. İslâm'ın, Müslüman olan insanlara öğretilmesi ve tebliğ çalışmalarının yürütülmesi için sahabîlerden ve diğer âlimlerden istifade etti ve onları değişik bölgelere gönderdi. Kur'ân, Hadis ve Fıkıh öğretimi ile uğraşan bu âlimlere maaş bağladı. Devletin her tarafında camiler inşa ettirdi. Onun zamanında dört bin adet cami yapıldığı rivayet edilir.
Hz Ömer (r.a.):
İnce anlayış ve büyük bir firâset sahibi olan ashâb-ı kirâm, takvim başlangıcını, Allah Teâlâ'nın, İslâm'da ilk inşâ edilen mescid olan Kuba Mescid'i hakkındaki:
“…(Medîne'ye hicretin) ilk gününden takvâ üzerine kurulan Mescid…” âyet-i kerîmesinden ilhâmla tesbit etmişlerdir.
HZ ÖMER DÖNEMİNDEKİ İLKLER
- İlk defâ Emîrü'l-Mü'minîn (Mü'minlerin Emîri) diye isimlendirilen odur.
- Terâvîh Namazı cemaatle kılınmaya ilk defâ onun zamanında başladı.
- Kur'an'ın iki kapak arasına toplanıp yazılmasını ilk dafâ o teklif etti ve bu tahakkuk edinceye kadar ısrarla üzerinde durdu.
- Zimmîlere ilk defa alâmet taktıran odur.
- İlk defa yazılı kararlar alan odur.
- Kumandan ve vâlilerle ilk defa toplantı yapan odur.
- İlk defâ İslâm devletine âit para bastıran odur…
- Bunun gibi daha pek çok “ilk”e imzâ atmıştır.
- Ömer (r.a.), köleliğe karşı şiddetli bir mücâdele verdi. Beytü'l-mâl'in gelirleri düzelince, devlet içindeki bütün Müslüman kölelerin hürriyete kavuşturulmasını vasiyet etti.
- Ömer (r.a.), memurlarının, hastalanan köleleri ziyaret etmediklerini anladığında onları vazifeden azlederdi. Kendisi de her cumartesi Medîne'nin kenar semtlerine gider, herhangi bir köleyi gücü yetmeyeceği bir işte çalışırken görürse, bu işi ondan alırdı.
HZ ÖMER NASIL VEFAT ETTİ?
Ömer (r.a.) hicretin 24. senesinde Zerdüşt bir köle olan Ebû Lü'lü tarafından şehit edildi ve Efendimiz'in ayakları dibine defnedildi.
Nesebi şöyledir: Ömer b. Hattâb b. Nüfeyl b. Abdüluzzâ b. Riyâh b. Abdullah b. Kurt b. Rezâh b. Adiyy b. Ka'b b. Lüey b. Gâlib.
HZ ÖMER'DEN GÜZEL SÖZLER
* Şerri bilmeyen onun tuzağına düşer.
* Dünyaya az meylet ki, hür yaşıyasın.
* Evinde ailesi arasında çocuk tabiatlı olup da meşveret yapıldığı zaman olgunluk gösteren adamı severim.
* Çocuklarınıza: Yüzmeyi, ata binmeyi, meşhur atasözlerini ve güzel şiirleri öğretiniz.
* Bir gence şunları tavsiye etmişti:
İnsanlarda on tane huy varsa, bunların dokuzu iyi, birisi de kötüdür. Amma kötü huy daima fırsat kollar, dengini getirir getirmez iyi huyları yere serer. Bunun için gençliğin gerektirdiği sürçmelerden kaymalardan kendini iyi körumasını bil.
* Bugün yapılacak işi yarına bırakma, işler yığılınca hangisinden başlayacağını şaşırırsın.
* İş bir kere geri kalırsa hiç bir vakit ilerlemez.
* Tamahkârlık fakirliktir, kanaat ise servettir.
* İşini Allah"tan korkanla istişare et.
* Kibirle haddini geçeni, Allah yerden yere çalar.
* Çalışmak zahmet ise, boş durmak da fesattır.
* Borcunu azalt ki hür yaşa.
* İş çok fakat işten ak yüzle çıkmayı becermek gerek.
* Kalbini tamadan, içini kinden, nefsini fenalıktan saklayan kurtulur.
* Ahmakla dost olma, iyilik yapayım derken kötülük getirir.
* Güzel ahlak, en güzel dosttur.
* Doğrulukta ölüm de olsa yine ayrılma, sâdık ol.
* Geçinmek için sanat sahibi olmak en hayırlıdır.
* Olmamış şeyleri soracağına, olmuşlardan ibret al.
Buradasınız: Hz Ömer kimdir kısaca