Şehirlerimizi planlama değil, rant yönetiyor! / Yusuf Yavuz
Şehir ve Bölge Yüksek Plancısı Prof. Dr. Mehmet Tunçer, şehirleri planlamanın değil, rantın yönettiğini dile getirdi.
Kanal İstanbul’un Marmara kesiminin olduğu bölgede 23 yıl önce kente ve halka nefes aldıracak, doğal ve kültürel varlıkları da koruyacak bir proje hazırlayan Prof. Dr. Mehmet Tunçer, projenin dönemin İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından onaylandığı halde rafa kaldırıldığını söyledi. Tunçer, “Şehirlerimizi planlama değil, rant yönetiyor” dedi.
Şehir ve Bölge Yüksek Plancısı Prof. Dr. Mehmet Tunçer, 1997 yılında ekibiyle birlikte bugün Kanal İstanbul’un Marmara ayağını oluşturan bölgeyi de içeren bir koruma planı hazırladı. İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından onaylanan ve kitap olarak da yayınlanan ‘Ataköy-Büyükçekmece Arası Sahil Düzenleme Avan Projesi’nin Küçükçekmece kısmını oluşturan proje, bir süre sonra rafa kaldırıldı. Küçükçekmece Gölü için acil eylem planı oluşturulmasını ve göl çevresindeki kirletici sanayi tesislerinin denetim altına alınmasını öneren proje kapsamında bölge halkının nefes alabileceği yeni yaşam alanları öneriliyordu. Doğa Tarihi Müzesi, Doğa Parkı, Kültür Sanat Merkezi ve Su Parkı gibi üniteleri içeren projenin neden rafa kaldırıldığı yönündeki sorularımızı yanıtlayan Tunçer, “Şehirlerimizi planlama değil, rant yönetiyor. Bugünkü ortamda kent politikası yok. Seçilen kimse onun politikası hâkim oluyor. Kentin ve kentlinin yararına olan projeler seçilenler tarafından rafa kaldırılabiliyor” görüşünü dile getirdi.
Prof. Dr. Tunçer ve ekibi tarafından Küçükçekmece dış kumsal için hazırlanan projeden bir kesit.
Projede önerilen ikinci bir ‘Sadabad’ alanı, 18. Yüzyıl İstanbul’unda Haliç’e akan Kâğıthane Deresi kıyısındaki ünlü mesire yeri ile saray, köşk ve kasırların olduğu bölgeye gönderme yapıyor. Doğa Tarihi Müzesi, Doğa Parkı, Botanik Bahçesi, Kültür Sanat Merkezi ve Su Parkı gibi ünitelerin uygulanmasını içeren projenin önerileri arasında Küçükçekmece Lagünü için acil eylem programı başlatılması, göl ve yakın çevresinin ‘Çevre Yönetim Planı’ hazırlanması ve bu konuda Büyükşehir Belediyesi ve Küçükçekmece Belediyelerinin iş birliği yapmaları da var.
‘GÖLÜ KİRLETEN SANAYİLER DENETİM ALTINA ALINMALI’Küçükçekmece’nin iç ve dış kumsallarında bulunan ve bir kısmı kaçak olduğu belirtilen çirkin yapılaşmaların tasfiye edilmesini öneren projede, “Göl çevresinde, göle atık su veren sanayilerin bir an önce denetim altına alınması, arıtma tesisi yapılarak atık deşarjlarının arıtıldıktan sonra verilmesi sağlanmalıdır. Küçükçekmece atık su tasfiye ve deşarj tesisinin dış kumsal kesiminde kurulması engellenmeli, kuzeyde yeni bir yer seçimi yapılarak arıtılan suyu gölü canlandıracak şekilde yeniden göle verilmesi sağlanmalıdır” ifadelerine yer verilmesi dikkat çekiyor.
Prof. Dr. Tunçer ve ekibi tarafından Küçükçekmece’nin doğu bölgesi için hazırlanan plan.
PROF. DR. TUNÇER: ‘İSTANBUL’UN SU KAYNAKLARI YOK EDİLECEK’
KANAL İSTANBUL: ‘AKIL DIŞI DİYORUM, ÇÜNKÜ…’
Kanal İstanbul projesi Küçükçekmece bölgesi (ÇED raporundan alınmıştır)
‘ŞEHİRLERİ PLANLAMA DEĞİL, RANT YÖNETİYOR’
Hazırladıkları projenin Dönemin İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından onaylanarak kitap halinde yayınlandığını dile getiren Tunçer, projenin daha sonra rafa kaldırıldığına dikkat çekerek şunları söyledi: “Bizim geçmişte hazırladığımız ve onaylanan projelerin birçoğu maalesef uygulanmadan rafa kaldırılmıştır. Bugün siyasi iradenin istediği şekilde şehirleşme ortaya çıkıyor. Şehirlerimizi planlama değil, rant yönetiyor. Bugünkü ortamda kent politikası yok. Seçilen kimse onun politikası hâkim oluyor. Kentin ve kentlinin yararına olan projeler seçilenler tarafından rafa kaldırılabiliyor. Bu ülkede genel bir yaklaşım. Örneğin Ataköy sahillerinde yapılanlar kıyı kanunlarına da doğa koruma alanlarına da aykırı. Kıyıyı tamamen halka kapatan bir uygulama. Ataköy sahilinin gerisinde neredeyse 2,5 milyon insan yaşıyor ve bu insanlar artık kıyıya ulaşamıyorlar. Plancıların söylediğini dinleselerdi kentlerimiz bu kadar kötü durumda olmazdı.”
Kanal İstanbul güzergahı. (ÇED raporundan alınmıştır)
Ankara’da bir kanal projesinin gündeme geldiğini anımsatan Prof. Dr. Mehmet Tunçer, İmrahor Vadisi’nde uygulanması planlanan Kanal Ankara projesinin ‘Millet Bahçesi’ne dönüştürüldüğüne dikkat çekerek, “Öğrencilerimizden Öznur Aytekin’in hazırladığı tez ile İmrahor düşünülen Kanal Ankara projesinin ekolojiyi ve doğayı nasıl tahrip edeceği, göller bölgesi dediğimiz Mogan ve Eymir göllerini büyük oranda nasıl yok edeceği ortaya konuldu” diye konuştu.
İstanbul Büyükşehir Belediyesi, 1997’de UTTA Planlama şirketi adına Prof. Dr. Mehmet Tunçer ve ekibinin hazırladığı Ataköy-Büyükçekmece arasındaki kıyı bölgesini koruma önceliğine göre planlayan projeyi rafa kaldırdıktan sonra 2006 yılında uluslar arası bir yarışma düzenledi. Türkiye dışından 6 yabancı mimara hazırlatılan projelerden dereceye girenler 5 Nisan 2006’da dönemin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Kadir Topbaş tarafından açıklandı. Buna göre Büyükşehir Belediyesi’nin düzenlediği mimari tasarım projesi yarışmasının birincilik ödülü, yeni nesil ‘ekolojik gökdelen’ tasarımlarıyla ünlenen Malezyalı mimar Ken Yeang’a verildi.
Malezyalı Mimar Ken Yeang’ın yarışmayla hazırlanan ve birinci seçilen projesi de İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından rafa kaldırıldı. Görsel: (www.arkitera.com)
“Küçükçekmece – Avcılar İç – Dış Kumsal Alanı Kentsel Tasarım Projesi” adlı çalışmasıyla birinciliğe layık görülen Malezyalı mimar Yeang’ın planı, ekosisteme zarar vermeden bir şehir ortamı yaratmayı hedefliyordu. Parklar ve servis yolları ağırlıkta olduğu planda doğal dokuya ve yayaya değer verildiği belirtilirken, yeşil donatı alanları, otopark, park alanları, marina, 7 yıldızlı bir otel ve aquapark yer alıyordu. Ancak birincilikle ödüllendirdiği bu projeyi de uygulamadı. Küçükçekmece, İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından Ekim 2007’de ‘Kentsel Yenileme Alanı’ ilan edilerek kentsel dönüşüm bölgesi haline getirildi. 2013 yılında ise dönemin Küçükçekmece Belediye Başkanı Aziz Yeniay, Dubai’deki Palmiye Adalarına benzer ünitelerin de bulunduğu bir proje geliştirdiklerini açıkladı. Küçükçekmece’de 100 bin konut stoku bulunduğunu kaydeden Yeniay, bunun 50 binini dönüştürmek istediklerini dile getirmişti.
Mehmet hocanın söyledikleri ders gibi.
selahattin özçiçek | 20 Ocak 2020