Guven' ın yeri: Temmuz 2017
Gönderen Guven zaman: 05:22
Sörf deyince akla birkaç şey gelir. Rüzgâr, büyük dalgaları olan deniz veya okyanus! Bir de, ince uzun bir tahta… Üzerine tünemiş insanı da yok sayamayız…
Önümde bir kitap; yıllardır… Kim bilir kaç kez patinaj yaptım;20–30 sayfadan öteye gitme cesareti göstermedim. Hâlbuki sayfalar 841 tane… James Joyce’nin sörf yaprakçıkları…
Bir yazarın bilgi dehası olması, onu sınırsızlık ile dans etmeye zorlar. Sörfün boyutlarını, dalgaların yüksekliğini hayal etmekten çok öte zorlar insanı. Doymak bilmez, dalgalarla boğuşmaktan, onları yenmekten büyük keyif alır.
“ Bir bilge sokak kedisi, göz kırpan bir sfenks, sıcacık eşiğinden bakmakta. Onları rahatsız etmek, yazık! Muhammet, kediyi uyandırmasın diye binişinin bir parçasını kesmiş”
23 sözcük… Oysa yüzlerce, binlerce yıl öteye uzanıyor. Şaşkına çeviriyor insanı. Mısır medeniyetine, firavunların tanrılarına, anlaşılmazlığı hep suyun altında kalacak büyük parça kabul edilecek büyük uygarlıktan, sünnete; erkek ve kadınlardan koparılan bir parçanın; ne büyük bir soru işaretine dönüştüğünü; sayfalarca, günlerce anlatılıp, milyarlarca uzlaşmazlık ve uzlaşı acıları yaşatacağı 23 sözcük; bu James Joyce’in sörf tahtası; benzemez Vergilius’un yatağından yatıp, hiçliğin bağrını deşmesine…
Gönderen Guven zaman: 04:41
Yunanlı yönetmen Theo Angelopoulos’un sahnesinde sözcüklere pek yer yoktur. Dışarıda, yeterince şamata, kargaşa vardır, sözcüklere dair.
Theo’nun sinemasında sözcükler susar ama bedenin dili çözülür. Bir de Eleni Karaindrou’nun bestelerinin dili…
Sanki bütün kâinat susmuş; sahnenin arka tarafında; onlara dair, bütün suskunlukları izliyor. Theo Angelopoulos’un Arıcı filmi de öyle bir yapıt… Üç kuşak arcılık geleneği olan; son kuşağın bu işi sonlandırmasıyla; her daim, döngünün gücünün kazanacak oluşunu görmek, anlamak mümkün…
Devir daimi hiçbir güç yenemiyor. Arıcı, arı bakma işini çok iyi biliyor. Bir kraliçenin önemini, diğer hapsolmuş dişi arıların tutsaklığını; balmumuyla bütün çatlakları kapayan nöbetçi arıların görevlerini eksiksiz yaptığını çok iyi biliyor.
Ya bizler; bizler neleri biliyoruz? Arılar gibi tutsak olduğumuzu; yeterince dünyaların dışına, çevresine uzanamadığımız? Denizlerin, karaların altını? En bilinmez, gidilmez mağaralarda ki diğer yaşam izlerini?
Theo’nun filmlerinde sözcükler suskundur. Tıpkı, dışarı çıkamayan, dışarı çıkan, dans eden kraliçe arının başına bir şey gelecek olursa, yedekte, tutsak olarak hapsedilmiş dişi arıların suskunluğu gibi…
Oysa işçi arılar, ölene kadar çalışmaya yazgılıdırlar. Theo’nun sinemaya yazgılı olduğu gibi! Eleni’nin müziği; Arıcı filminde biraz geri planda kalıyor görünse de; Doksanıncı dakikada, sarhoş bir genç kızın ritmiyle çıkar ortaya; rock ve gizlenmiş buğulu, baharatlı bir müziğin sesleri sızmıştır sahneye.
Kraliçe arının dansa hazırlanışı gibi; sarhoş bir an; bir kutlamanın ayak sesleri ve her daim; hüznün kazanması; isyansız, erdemli bir kabul ediş töreni yaşanır; Teho’nun Arıcı filminin sahnesinde.
KUM SAATİ BLUES KLUB
Fotoğraflar Mehmet The Blues sitesine aittir.
Yolun yolcusu olmak; yolun ve yolcunun kadersel birlikteliğiyle yakından alakalıdır. Yolun, yol olmak gibi niyeti yoksa yolcunun yola çıkmak gibi düşüncesi hiçbir zaman oluşmamışsa; bildik o meşhur sözü hatırlatmak isterim; “ Koyunlara zorla giden köpek, kurt getirir.” Böyle görmüş, sınamış atalarımız.
Yola çıkmaya niyeti olmayan insanın çekilmezliği ağırdır. Rüzgârı, yağmuru, parayı, pulu, yemeyi, içmeyi, sıcağı, soğuğu, sesi, sessizliği mazeret olarak göstermesi kaçınılmazdır.
Yolcu, huzursuzsa, yol da çekilmez olur. Belki de yolun kurnazlıkları, hileleri de ortaya çıkabilir. Çıkmalı da; aziz yolcuya, anasından emdiği sütleri bir bir geri getirmeli.
Bu yol nire gider dedim? İstanbul’a hemşerim. Tünele, oradan dosdoğru pasaja; pasajın içinden geçip karşı sokağa, ilk sola; Jürnal Sokak sonunda, Kum Saati Blues Club’e…
Ne var orada? Kulakları sağır edecek kadar güçlü, marifetli gitarcılar; şahdamarları çatlama olasılığını göze alacak kadar, müziğe; blues sevdasına inanmış, gitaristler ve baterist; davulcular var.
Başka? Mehmet Öktem var… Uzun boyu, uzun yaşı ve uzun bakışlarında ki blues deliliğini, birçok kutsal mekânda aranan aziz bakışların Mehmet Öktem’i. Diğer bir isimle;
MEHMET THE BLUES…
Etiketler:tarih,arkeoloji,dağ,sanat Kum Saati Blues Klub
Gönderen Guven zaman: 04:01
Renkleri algılayıp söze, yazıya dökmeye gelince Ahmet Rasim’i en öne almak; çağırmak gerekir.
Ahmet Rasim’in sıkıntılı olduğu, aynı zamanda hasta olup korkudan matbaaya gidemediği bir gün, aylaklık ve haylazlık arası gezintiye çıktığı bir vakit etrafını gözler; bir gün sonra çıkacak gazete için aynı zamanda Şehir Mektupları olup, bize eski İstanbul hakkında çok önemli bir resim, fotoğraf kadar önemli çalışmalardan birisini armağan edecektir.
Ahmet Rasim, İstanbul’un önemli simgelerinin bulunduğu, göründüğü yere köprüye gelir ve etrafını süzer; hatta kimyager gibi analiz eder;
“ Gözlerim birden bire narçiçeği fesli, kahverengi paltolu, beyaz yelekli, Bismark pantolonlu, krem eldivenli, camgöbeğinin koyusu üstü laden benekli boyunbağlı bir efendiye tesadüf etti. İskarpinleri ne renktir diye bakayım derken bir çift kolla atlı bir araba engel oldu. İspir, kır bıyıklı, devetüyünün açığı kostümde ‘Varda!’ deyip duruyor. Bir madama fakat şık! Başında ki şapkaya bizim bahçenin çiçeklerini yığsanız yine az gelir. Gülkurusu renginde kartopu gibi çiçek, arasında parlak koyu eflatuni bir tüy ile taraftan al ebruli iki tüy daha. Şapkanın kenarının biraz yukarısında bir sıra vişneçürüğünü andırır, gelincik alına benzer, leylak çiçekleri var. Beyazı çok, siyahı az bir tül. Ondan sonra mora yakın kırmızı”
İşte Ahmet Rasim böyle bir renk ustası, söz ve yazı sanatına adanmış kişidir. Tam da bu zamanlar daha çok Ahmet Rasim okumalı, tanımalıyız. Bunca bilginin, yağmur gibi yağan videoların, haberlerin kulaklarımızı ne çok tırmaladığı ve gözlerimizin ne çok kirlendiği; etrafımızda ki nice çiçeğin, ağacın ismini, hikâyesini bilmediğimiz gibi; renk dünyasını halen beş on renk saydığımızı garipliğini anlamak mümkündür.
Gönderen Guven zaman: 02:11
ZAMANIN ETİDİR TOZ
Kim demiş;:ne zaman demiş? Bir şairin sözcüklere, şiire armağanıdır; “ Her yüzey tozlanmak için can atar/Zira zamanın etidir toz/Zamanın etiyle kanının ta kendisi…”
Neredeyse zamanın durduğu anlarda yazıldı Vergilius’un Ölümü; Hermann Broch tarafından. Zamanı durdurduğu bir anda; Vergilius’un son günü ve gecesine ait bir destan… Öyle bir durmuştur ki zaman; sessizliğin basamaklarından söz edilir. Sesin değil… Sessizliğin hangi basamak aralığına ait olduğundan…
Tozlar da öyle… Ne çok deli eder bizleri; hepimizi… Temizlik hastalığından ötedir tozlarla savaşımız. Israrla, hiç sızılmayacak aralardan sızar; en kıymetli eşyalarımızın üzerine çöreklenir. Adeta, bize savaş açar. Veya biz öyle sanarız…
Bir toz zerreciği, büyük yaşamsal hareketin devamıdır. Kale duvarlarının; yüzyıllardır oracıkta duran eski yapıların üzerinde ki ağaçları, çiçekleri çoğumuz görür şaşarız. Bu bitkiler, ağaçlar burada nasıl yaşıyor diye?
Hâlbuki bizim küçük toz zerreciklerinin yıllar, yüzyıllarca birikiminin sonucudur bir nefeslik toprağın, ilk ve toz halleri…
Toz Ol! İyi bir hareketin ayak seslerini işitiriz bu deyimi duyunca. Bir kurtuluş, kaçış, kendini kurtarma çabasının ayak sesleri gibidir. Toz olmak; yok olmak, anlamına gelse de, esas var oluşa doğru tozamak; tozatmak belki de işe yarayacak bir dönüşüme geçmekten başka hiçbir şey değil…
Vergilius; 2 Bin yıl önce toz oldu. Dante,700 yıl önce… Yunus da öyle… Ya sözcükler; ne çok toza benziyorlar değil mi; şiir, öykü, sözcük olarak geri dönüyorlar; en küçük aralıklardan bile sızıyorlar; tıpkı, minicik tozlar gibi; sildikçe, yok ettikçe; hünerlerini daha da geliştirerek geri dönüyorlar.
Gönderen Guven zaman: 03:00
Gönderen Guven zaman: 02:05
Cezayirli Kadınlar, bir Picasso çalışmasının ismidir. Günümüzden 62 yıl önce yapılan, Cezayir Halkını, Fransız sömürgecilere karşı destekleme amacıyla yapıldığı biliniyor. Sanatçının en önemli silahı, tuvali, sözcükleri; kısacası, kendine özgü becerileri; kırmadan, dökmeden, yaşam haklarının öldürmekten değil, yaşatmaktan doğabileceğini anlatmaktır niyet.
Birkaç yıl önce bu eser New York müzayede salonunda 180 milyon dolara satıldığını biliyoruz. Sömürge dünyasına karşı duruş için yapılan bu eserin, Cezayir halkına desteği ne kadar oldu bilinmez ama kapitalizm döngüsüne büyük yarar; milyon dolarlık katkılar sağladığı da apaçık ortada.
Hâlbuki bir başka sanatçı, şu evrensel seslenişi yapıyor; “ Kayıtsızlığa karşı nasıl direnmeli?” Elimizden akıp giden yaşamlar; gözümüzün önünde, korkunç ayıplar ve sömürüler…
Gönderen Guven zaman: 09:21
LAİSSEZ FAİRE-BIRAKIN YAPSINLAR
LAİSSEZ FAİRE-BIRAKIN YAPSINLAR!
Dünyanın bütün yolları;”kazan, kazan “ veya “ kazan, kazandır” ikilisine çıkıyor. Bütün savaşlarda, ağıtlar, yaralar, utançlar, külleriyle birlikte savruluyor bir tarafa. Savrulmayan bir tek şey var; kazanma ve iktidar hırsı…
Bir insan, insanlığı da arkasına alıp, bilmem kaç yüzyıl ötesinin filozoflarının yaptığı gibi yürüyor yollarda. Adalet diye çığlık atıyorlar; kazanç ve kazananlara da bir lafları olmadan; bir şeyleri anlatmak istiyorlar; öteden beri anlatılmak istenen; her daim, birilerinin sırtına binen, yükün, haksızlığın hafiflemesi adına.
Edebiyat, felsefe de boş durmuyor; yüzyılın başından; yani 20.yüzyılın su kenarlı olan adacıklarından; İrlanda’dan yorumluyor kendi adalet arayışını;
“ Can çekişiyor, şayet canı çoktan çıkmamışsa.”, “ Çığlığı sokak sokak aşüftenin/Dokuyor kefenini koca İngiltere’nin.”
İçinde hareket, emek, sevgi olan hiçbir çaba sonuçsuz kalmaz; kalamaz. Sabrınız tükendiyse, sözüm yoktur. Büyük canavarın kollarını kırmaktan öteydi Cervantes’in Don Kişot’u. Düşündürmekti suskun, bıkkın, unutkan insanı. Deliliğin yüceliğiyle, adil olana, saflığa çağırmak; dünya zamanı için hiçbir hükmü olmayan ömürlerimizin, yanlış, berbat tüketimlerini edebiyatla anlamlandırıp, kırılanı, döküleni, kanayanı sarıp sarmalamak, yüce bir gülümseme içinde yaşama davet etmek; yaşatma tutmak…
Meydana toplanan insan sayısı üzerine tartışıyor insanlık. Bir milyon veya iki milyon yerine, iki yüz bin neyinize yetmiyor, kayıtların resmi olanı buydu güya. Meydanın büyüklüğü, taşmışlığı başka bir şey söylüyordu; ey uyku, ölüm, Laissez Faire, uyan ve yeter artık; Adalet…
Birkaç yüz yıl önce sadece İngiltere’nin kefeni dokunmadı. Bu ülkenin, öteden beri kefen dokuyucuları hiçbir zaman işsiz kalmadı. Kirli, sancılı ve hiç bitmeyecek bir oyunun kölesi, bilinmezin lanetli karlarlıydı onların yazgılarında ki utanç gerçekleri.
“ Hatırla bu sözümü, Mr. Dedalus, dedi. İngiltere Yahudilerin elinde! Bütün yüksek makamlar. Maliyesiyle, matbuatıyla. Bu vaziyet bir milletin zevalinin emareleridir.”
Yok, olmaktan kurtulanların, yok etmekle meşgul olmalarına, sosyologlar, ilim insanları, yüreğinde her daim adalet çığlıkları olanlar ne der? Çevir kazı yanmasın mı? Yoksa kırk satır, kırk katır mı?
Denenmedi mi bunlar? Binlerce yılın destansı hikâyeleri yalan mı? Mağarasından çıkan Zerdüşt, boşun boşuna mı indi halkın, insanlığın içine?
GÜL, EY SAF ÇELİŞKİ
GÜL EY SAF ÇELİŞKİ
Tolstoy yaşlanmıştır artık. Rainer Maria Rilke, Tolstoy’u çiftliğinde ziyarete gider. Kırlarda yürüyüşe çıkarlar. Tolstoy, sorar; “ Şu sıralar neyle uğraşıyorsun?” Rilke, en utangaç haliyle; “ Şiirle” cevabını verir.
Tolstoy, bu cevabı duyunca bir yığın laf, sövgü eder şiir üzerine. Kimsenin, zamanını adayacağı bir şey olmayacağı şiir için demediğini bırakmaz. Bu söylev, sövgü, Rilke’yi hiç etkilemediği ortadadır…
Esin perilerini bekleyerek tam on yılda bitirir Duino Ağıtlarını. Duyduğu, duyacağı sesler üzerine; laboratuarda çalışan kimyager, dağın tepelerinde gözlem evinde uzaya duyulan büyük aşkın ilim insanları gibi; her daim beklediği esin perileri vardır.
Onca, şiirsel sözcük, mısra; mezar taşına yazılacak üç dize kâfi gelecek;
Hiç kimsenin uykusu olmama sevinci…
Neler kaldı Rilke’den geriye? Ne çok şeyler; ne çok ifade ve anlatı kavramları;
“ Haykırsaydım, kim duyardı beni melekler katından…
BUZ YAKINDIR,YALNIZLIK KORKUNÇ
BUZ YAKINDIR, YALNIZLIK KORKUNÇ!
Bir parça felsefeyi ilgi duyanlar; bu sözü kinin söyleyeceğini bilir. O deli Zerdüşt ancak böyle bir düelloya davet eder insanı. Onun kılıcı keskin, nişancılığı sağlamdır. Ruhunuza ateş eter… Ya kurtulur, sağ çıkar, kendi yolunuza koyulursunuz, ya da zaten ölmüşsünüzdür; öteden beri…
Filozof, daha yolun başında uyarır; yazılarının havasının sertliğini anlatır. Onun aradığı okuyucu-insan; sertliğin sınanmasına hazır olmalı. İstemeli en hafif meltemi istediği kadar fırtınayı, tayfunları, yüce uğultulu cehennem zebanilerinin türkülerini.
Çıtkırıldım anlayış yoktur onun yüce yolunda. Bilir onların dayanamayacağını kışın ayazına, çölün sıcağına. Bu yüzden, yakın olan şeydir ona buz; yani korkunç soğukluk… Yalnızlığın hiçbir şeyle dengelenmeyeceğini bilir; edebi, felsefi yalnızlığı hedef seçmez; milyonların içinde, şamatanın her renginde, bolluğun, bereketin içinde yaşadığı halde yalnız olanları işaret eder…
Tam da bu sebepten, yazılarının içinde Zerdüşt’ün çok ayrı bir yeri olduğunu bilir ve söyler. Onu; bu yüce eseri, insanlığa bir armağan bıraktığını, yazarken dahi bilir, bu inanmışlık içinde, bildik bütün öğretilere, inançlara, felsefenin asi ve zarif kuşkularından arınmış, kararlı bir mucize gibi söylenir; SESLENİR…
Kitabının oluşumuna, binlerce yılın; yılların kültürlerinin sızdığını anlatır. Bilge Dionysos’un çömezi olduğunu ilan eder. Kitabına sadece yüksek bir kitap değil; yüksek esintilerin kitabı, ifadelerini not düşer.
Onun bir tek seslenişi bile; okuduğumuz binlerce sözcüğe, cümleye bedel bir cüretkârlık gösterir. Yalnız başına gittiğini; “ey çömezlerim” diye ifade ederken; onu takip edeceklerin de öyle yapmasını önerir. Ondan uzağa, büyük eseri Zerdüşt’den kendimizi korunmaya çağırır.
“Uzaklaşın benden, koruyun Zerdüşt’e karşı kendinizi! Daha iyisi sakının ondan! Kandırmış olabilir sizi. Bilgiye yönelen insanın düşmanlarını sevmekle kalmayıp, dostlarından da nefret edebilmesi gerekir.
Buldunuz beni; kendinizi aramadan daha. Böyle yapar bütün inananlar; bundandır hep az değer taşıması tüm inancın.
Beni yitirin, kendinizi bulun diyorum şimdi size; ancak beni tümden yadsıdığınız