Sabahattin Gencal: Aceleci Olmamak
İnsan konuşurken, yazarken, okurken, bir şey isterken, dua ederken, karar verirken, bir işe başlarken, bir işi yaparken… vd. acele etmemeli. Açık deyişle insan eylemlerini düşünüp taşınmadan, ölçüp biçmeden; planlamadan yapmamalı. İnsan eylemlerini sabırla, özenerek ve bilinçli olarak yapmalıdır.
Acelecilik insan fıtratında vardır. Bu konu Kuran-ı Kerim’in İsra 11, Enbiya 37, Mearic 19 – 21, Ta- ha 114 … ayetleriyle bildirilmiştir. Bu bildirim sadece bir tespit için değil, aynı zamanda aceleciliğin sakıncalarını belirtmek içindir. Bu ayetlerde insanın hem bu dünya için, hem öteki dünya (Ahret) için yaptığı çalışmalarında aceleci olmaması gerektiği üzerinde dersler vardır.
Aceleciliğin olumsuzluğunu belirten ayetlerden sonra hadisler, vecizeler ve atasözlerinden birer örnek verilmesinde yarar görülmektedir:.
“Acele şeytandan, teenni Rahmandandır.” Hadis –i Şerif, Kaynak: Tirmizi
Acele etmekten kaçın; zira (acelecilik), fırsatın elden çıkması ve pişmanlığın başlangıcı demektir. Hz. Ali
Ağır giden yol alır, hızlı giden yolda kalır. Türk atasözü
Bu konunun da istisnaları vardir. Yani bazı hayırlı durumlarda acele etmekte yarar görülmektedir:
Peygamberimiz Hz. Muhammed’e (s.a.v.) göre, yalnız beş yerde acele gerekir:
2- Günah işleyince, hemen tövbe etmeli,
5- Kız veya oğlan çocuklara din bilgilerini ve namaz kılmayı öğrettikten sonra, buluğa erip de dengi çıkınca, hemen evlendirilmelidir.
Acele etmek yapılması düşünülen bir işe, bir konuşmaya vb. vaktinden önce başlamaktır. Evrende her şeyin vakti vardır. Nasıl ki toprağı kazmanın, tohumu ekmenin, başakları biçmenin bir vakti varsa aynı şekilde diğer bütün işlerin de kendilerine özgü vakitleri vardır. Acele kavramı yalnız başlamayı, bitirmeyi kapsamaz, yukarıda da değinildiği gibi işin süreci ile de ilgidir. Gereğinden daha çabuk yapmaya çalışmak işin kalitesini düşürebilir; hatalara neden olabilir. Bu düşüncemiz, yukarıda acele yapılması gerektiğini belirttiğimiz beş şey için de geçerlidir. Başka deyişle tam zamanında başlanılan bir iş, bir eylem ayrıntılı düşünülerek yapılmalı, aceleye getirilmemeli.
“Aceleci olmamak” gerektiği sadece bir kişi için değil, bir grup için bir toplum için de geçerlidir. İşlerin önceliklerini saptamak gerekli. Sonra yapılması gerekli bir işi bazı neden ve saiklerden ötürü acele ile öne almak doğru bir davranış değildir. Aynı şekilde ele alınan bir işi baştan savma ve hatalı yapmaktan sakınılmalı; işi gereğince yapmalıdır.
İşlerden söz ettik hep. Bu söylenilenler söz ve davranışlar için de geçerlidir.
Kısaca her işi, eylemi; söz ve davranışı gereği gibi, gerektiği zamanda yapmalı. Başka deyişle işleri aceleye getirmemeli, sabırlı olmalı, her işi özenerek yapmalı.
Sabahattin Gencal, Başiskele – Kocaeli, 09. 04. 2012
Gönderen Sabahattin Gencal zaman: 18:34
Etiketler: acele, hukukun üstünlüğü, İnsan üzerine (deneme)