Bukaşi (Bokashi) Yapımı [08 EKİM 2010'da güncellendi] ~ Baba Monk - Kişisel Sayfam
8/10/2010 12:10:00 ÖS bahçe, bahçe işleri, bokashi, bukaşi, DIY, do it ourself, effective microorganizms, etkin mikroorganizma, gardening, kompost, melas, pekmez, Teruo Higa 7 Comments
BUKAŞİ (BOKASHI) YAPIMI [08 EKİM 2010'da güncellendi]
(Yorumlarda da görebileceğiniz gibi, EM1 konusunda bir hayli tecrübesi olan Doğasever rumuzlu doğa sever hocamın uyarısı ile yazımda bir iki yerde düzeltme ve güncelleme yapılmıştır.)
Türkçe okunuşu ve yazılışı ile “bukaşi”, ya da literatürdeki İngilizce yazılışı ile “Bokashi” Japonca kökenli bir kelime olup “Fermente olmuş organik madde” anlamına gelmektedir. Fermantasyon başka bir deyişle mayalanma ise bir maddenin bakteriler, mantarlar ve diğer mikroorganizmalar aracılığıyla, genellikle ısı vererek ve köpürerek kimyasal olarak çürümesi olayıdır.
Bukaşi, Japon çiftçiler tarafından, toprağın mikrobiyel çeşitliliğini artırmak ve bitkilere besin maddesi sağlamak amacıyla geleneksel olarak kullanılmaktadır. Genellikle çeşitli organik evsel atık maddeler, ormanlardan ve dağlardan toplanan ve içinde çeşitli mikroorganizmalar içeren topraklarla fermente edilerek elde edilir.
Tescilli bir ürün olan EM1 bol miktarda değişik türlerde mikroorganizma içermektedir. Firmanın Türkiye temsilcisinin sayfası ve ayrıntılı bilgi için bakınız: www.emturkey.com Firmayla EM1’in son kullanıcısı olmanın dışında herhangi bir bağlantım yoktur, bunu not düşmek isterim. Burada EM1’in reklamını, iyi ya da kötü tanıtımını yapmak gibi bir çabam da yoktur. Ben sadece naçizane deneyimlerimi paylaşmak arzusundayım. Ne de olsa “Bilgi paylaşıldıkça artar” . Bu nedenle reklama girse de bukaşi yaparken kullandığım için EM1’den bahsetmem zaruridir.
Her neyse bu ara taksimden sonra devam edelim; EM "Effective Microorganisms / Etkin Mikroorganizma" teriminin kısaltılmış şeklidir. EM temelde 5 değişik grup (Fototropik bakteriler, Laktik asit bakteriler, mayalar, Aktinomisetler ve küfler) mikroorganizmalardan oluşmaktadır ve doğadan toplanarak kendine özgü şartlarda üretilmektedir. EM kimyasal madde değildir ve kesinlikle gen değişimine uğramamıştır. EM, Japonya'nın Okinava kentindeki Ryukyus Üniversitesi'nden Prof. Dr. Teruo Higa tarafından geçen yüzyılın sonlarında geliştirilmiştir.
EM1 ile yapılan bukaşi, orman ya da dağ toprağı yerine EM ile fermente edilmiş organik maddedir. Bu yüzden, EM Bukaşi, topraktaki etkin mikroorganizmaların artırılması için önemli bir ilave maddedir.
EM BUKAŞİ ‘NİN YARARLARI NELERDİR? (EMTurkey sayfasından alınmıştır.)
Önerilen oranlarda düzenli olarak kullanıldığında Bukaşi Organik Kompost Gübre aşağıdaki yararları sağlar:
Topraktaki besinleri bitkilerin alabileceği şekilde açığa çıkarır. Besinler, bitki bünyesine aldıkça yavaş yavaş açığa çıkar. Böylece, besinlerin yağmur sularına karışarak ziyan olması ve yeraltı sularını kirletmesi önlenmiş olur.
Topraktaki mikrobiyel aktiviteyi arttırır. Toprağın fiziksel, kimyasal ve biyolojik ortamını iyileştirir.
Toprağın yapısını ve su tutma kapasitesini geliştirir.
İçerdiği fototropik bakteriler sayesinde bitkilerin fotosentez kapasitelerini (güneş ışınlarından yararlanma oranını) arttırır.
Topraktaki patojenleri ve hastalıklara neden olan zararlıları bastırır.
İçindeki yararlı mikroorganizmalar, topraktaki ne yararlı ne de zararlı mikroorganizmaları yararlı mikroorganizma şeklinde işlev görmeye teşvik eder.
Bitkinin sağlıklı bir şekilde gelişmesini sağlar.
Besin değeri yüksek, dünya nüfusuna yetebilecek, daha az maliyetle daha çok üretilen güvenli organik gıdalar elde edilmesini sağlar.
İçindeki antioksidan maddeler sayesinde bitkilerin daha sağlıklı ve ürünlerin raf ömrünün daha uzun olmasını sağlar.
Topraktaki kimyasal madde ve pestisit kalıntılarını parçalar ve zararsız hale getirir.
Konumuz EM1’i ve faydalarını anlatmak olmadığı için, meraklısına bakınız Google diyerek biz “evde bukaşi nasıl yapılır, nerede kullanılır, kullansak ne olur - kullanmasak ne olur” sorularına yanıt aramak üzere gerçekleştirmiş olduğum tecrübeyi siz değerli izleyicilerimle paylaşmaya çalışayım.
Öncelikle “Bokashi Starter” yani “Bukaşi Aşılayıcı” yapmak için gerekli malzemeler:
Yararlı mikroorganizmalar: Bunu topraktan, yoğurt suyundan vs. yerlerden doğal olarak bulabilirsiniz. Fakat bukaşinizin kalitesini arttırmak, daha iyi verim almak için EM1 kullanmanızı tavsiye ederim.
Pirinç ya da tahıl kepeği: Kepek mikroorganizmaların yaşayacağı ortam olacak. Japon profesörümüz, oralarda bol olduğu için pirinç kepeği kullanmış ama bizde de tahıl kepeği bol ve ucuz. Bu nedenle ben de yemcilerde satılmakta olan kalın kepekten kullandım.
Melas ya da Pekmez: Yine mi? Evet çünkü mikroorganizmalar ne yiyecek?
Sıcak su: En kolayı fakat bunun da bir püf noktası var. Şehir şebekesinden olmaz! Çünkü onda klor var, hayvancıkları öldürür. En iyisi mi siz ya doğal kaynak suyu kullanın ya da tulumbadan, kuyudan çekin. Hatta olabiliyorsa yağmur suyu kullanın.
Biraz da bildiğimiz basit hamur mayası. [Aşağıdaki Düzeltme 1'e bakınız]
Elinizin altında hazırda varsa azıcık da yoğurt suyu. Amman dikkat; ayran kültürü ile yapılmış ayran değil yoğurt beklediğinde dibinde biriken suyundan. Yoğurt köyden gelen sütle pastörize edilmeden ya da UHT’den geçmeden gelen süt ile yapılırsa çok daha iyi doğal olarak. Çünkü içindeki yararlı mikroorganizmalar ölmemiştir, herhangi bir katkı maddesi de yoktur. [Aşağıdaki Düzeltme 1'e bakınız]
Tüm bu malzemeleri topladık yanımıza aldık. Tabii ki bir de bu malzemeleri koyup karıştıracağımız bir kap lazım. Ben bizim oğlanın küvetini kullandım. (Amman bizim hanım görmesin…) Yere genişçe bir örtü yayalım. Malzemeleri de örtünün üzerinde hazır edelim. Oranları mı? Doğru, daha söylemedik galiba. Şöyle desek:
Kabaca “1:1:50” oranında “EM1: Melas: Su” olacak şekilde “15 ml EM1: 15 ml Pekmez:1 lt Su”
4-5 kg buğday kepeği
Yarım küçük poşet hamur mayası
(Varsa) Biraz yoğurt suyu
[Düzeltme 1: EM1 kullandığınızda yoğurt suyu veya hamur mayası kullanmanıza gerek yoktur çünkü EM'nin içinde zaten laktik asit bakterileri ve mayalar mevcuttur.]
Oranlar sihirli formül değil. Biraz göz kararı biraz da eldeki malzemeye göre değişebilir.
Pekmezin akışkanlığı fazla olmadığı için karışıma ekleyeceğimiz suyun biraz sıcak olması daha iyi olur. Pekmez sıcak suda kolayca eriyecektir. Bunları kaba koyduktan sonra bir güzel karıştırıyoruz. Melasın(Pekmezin) ve dolayısı ile EM1’in kepeğin her yerine ulaşması gerekir. Bu nedenle kuru kepek kalmamalı. Karışımın kıvamını da şu şekilde anlayabiliriz: Bir avuç kepek alıp elimizle sıktırıp bıraktığımızda topaklanmalı ama cıvık da olmamalı.
Malzemeyi iyice karıştırdık.
Daha sonra ise karışımı küvetten çıkarıp kapağı kolayca kapatılabilecek bir kaba aktarıyoruz. Tercihen saydam olmayan bir kap olursa daha iyi. Böyle bir kabınız yoksa sağlam koyu renkli bir torba da olabilir, çöp torbası gibi mesela. Kabın/torbanın ağzını hava almayacak şekilde sıkıca kapattıktan sonra 15-20 gün boyunca dinlenmeye bırakıyoruz. Bekleyeceği yer doğrudan gelen ışıktan uzak, serince bir yer olmalı. Bu süre zarfında faydalı mikroorganizmalar aktif hale geçerek çoğalırlar.
Burada bukaşi aşılayıcı yapımı ile ilgili güzel bir video var: http://www.youtube.com/watch?v=96fSXccQx9Q
Sürenin sonunda bukaşi aşılayıcı malzememiz kullanıma hazır diyebiliriz. Hafif ekşi kokacaktır, biraz turşu gibi ya da sirke gibi. Bozulmadan uzun süre saklamak gerekecekse o zaman kurutmak daha iyi olacaktır.Müsait bir yere bukaşi aşılayıcıyı yayıp güneşli ve sıcak bir havada arada bir karıştırarak kuruttuktan sonra yine torbalara doldurarak kullanıma hazır hale gelmiş olacaktır. Gölge ve kuru müsait bir yere bukaşi aşılayıcıyı yayıp arada bir karıştırarak kuruttuktan sonra yine torbalara doldurduktan sonra kullanıma hazır hale gelmiş olacaktır. [Aşağıdaki Düzeltme 2'ye bakınız]
Açık havada kurumaya bırakıyoruz. Arada bir karıştırmak gerekir.
[Düzeltme 2: Fotoğraf güneşli bir havada kurutmayı işaret eder gibi fakat doğrusu şu şekilde olacak: "Ürettiğiniz Bukaşiyi hemen kullanmayıp saklamak istiyorsanız, güneşli havada veya güneş gören bir yerde değil, gölgede kurutmalısınız aksi takdirde, içindeki fototropik bakteriler etkilenebilir. Gölge bir yere sermekte yarar var. Kesinlikle güneş görmemeli. Ayrıca, saklarken de beyaz veya saydam plastik çuval veya kap yerine renkli olanlar tercih edilmelidir. Eğer mutlaka saydam çuval kullanacaksanız,çuvalı karanlıkta saklayınız"]
Kurumuş ve kullanıma hazır bukaşi aşılayıcısı
Buraya kadar anlattıklarım bukaşi aşılayıcının yapımı ile ilgiliydi. Peki, bu malzemeyi nasıl kullanacağız ve ne işimize yarayacak? O da "Bukaşi (Bokashi) Kullanımı" başlıklı yazımda, okumak için tıklayınız.
Her şey gönlünüzce olsun, esen kalın.
2 Ekim 2010 15:00 Reply
Sn Baba Monk,
Bukaşiyi tanıtım yazınız için teşekkür ederim. Ben de EM'nin ve Bukaşi kullanımının Dünyada yayılması için çaba gösterenlerdenim. Yazınızı beğeniyle okudum. Ancak, bir iki noktada bazı küçük önerilerim olacak:
1) EM1 kullandığınızda yoğurt suyu veya hamur mayası kullanmanıza gerekyoktur çünkü EM'nin içinde zaten laktik asit bakterileri ve mayalar mevcuttur.
2) Ürettiğiniz Bukaşiyi hemen kullanmayıp saklamak istiyorsanız, güneşli havada veya güneş gören bir yerde değil, gölgede kurutmalısınız aksi takdirde, içindeki fototropik bakteriler etkilenebilir. Gölge bir yere sermekte yarar var. Kesnilikle güneş görmemeli. Ayrıca, saklarken de beyaz veya saydam plastik çuval veya kap yerine renkli olanlar tercih edilmelidir. Eğer mutlaka saydam çuval kullanacaksanız,çuvalı karanlıkta saklayınız.
3- Anlatırken, küvette karıştırdıktan sonra ne yapıldığı atlanmış zannedersem. Karıştırdıktan sonra bir plastik torbaya koyup ağzını sıkıca kapatınız.
Bu küçük önerilerle yapmak isteyenlerin tam bilgiye sahip olacaklarını düşünüyorum. Çalışmlarınızın nasıl gittiğini kullandığınız yerlerde nasıl sonuçlar aldığınızı da yazarsanız, çok memnun olurum. Kolay gelsin. Saygılar. Doğasever
3 Ekim 2010 22:11 Reply
Değerli hocam Doğasever (K.Y.) sayfamı ziyaret edip önerilerinizle destek olmanızdan dolayı çok teşekkür ederim. Sizin değişik sitelerdeki yazılarınızı, blogunuzu, EM1 ile ilgili kitapçıklarınızı okudum ve okuyorum.
En kısa sürede, yazımda işaret etmiş olduğunuz hususları düzeltip gerekli ilaveleri yaptıktan sonra yeniden yayınlayacağım. Teşekkürlerimle.
9 Ekim 2010 00:31 Reply
Teşekkürler Baba Monk. Şimdi daha iyi olmuş. Elinize sağlık. Bukaşiyi tarımda 50 - 100 gram /m2olarak her türlü tarımsal ürünün yetiştirilmesinde kullanabilirsiniz. Ayrıca, mutfak ve bahçe atıklarıyla karıştırarak kaliteli kompost yapabilirsiniz. İsterseniz, %5 oranında hayvanların yemlerine katabilirsiniz. Sevgiler Saygılar. Kolay gelsin. Doğasever.
9 Ekim 2010 10:06 Reply
20 Mart 2016 16:41 Reply
Ben de bukaşi aşılayıcı hazırlamak istiyorum. Uzun süre kullanabilmek için kurutmayı düşünüyorum. Karışımı hazırladıktan sonra direkt mi kurutma işlemine tabi tutmak gerekir? Yoksa kurutmadan önce de 15-20 gün kapalı bir ortamdan dinlendirip daha sonra mı kurutmaya almak gerekir?
3 Mayıs 2016 18:42 Reply
Ben bu oranları çok iyi anlamadım. Rica etsem daha açık yazabilirsiniz?
Ayrica verdiğiniz bu bilgiler çok değerli. Sizi kutlar sonsuz teşekkürler ederim.
3 Mayıs 2016 23:38 Reply
Kabaca “1:1:50” oranında “EM1: Melas: Su” olacak şekilde
Örnek “15 ml EM1: 15 ml Pekmez:1 lt Su”
ve 4-5 kg buğday kepeği