Konteynerde “fahiş navlun” krizi büyüyor | İstanbul Maden İhracatçıları Birliği
Uluslararası taşımacıların maliyet gerekçeleriyle hat sayılarını azaltması, firma evlilikleri ve navlundaki yükseliş sonrası ortaya çıkan “konteyner krizi” için Avrupalı firmalar, rekabet kurumlarına başvuru yaptı. Konu, Türkiye’nin ihracatını da olumsuz etkiliyor. Ekonomi Bakanlığı ve TİM; ‘ihracatçı-lojistikçi-hükumet’ üçlüsünü buluşturan toplantılarla çözüm arayışında.
Dönemsel artışlar bizim için çok problem. Navlunları 3 aylık dönemler halinde belirleyebilir misiniz? Böylece biz de navlun artışını müşteriye anlatabiliriz. Ama önceden bilmeliyiz. Özellikle ilaç ve tarımda hasat başlamadan satış oluyor. Malım gitsin de nasıl giderse gitsin diyerek sıkıntı içindeki üretici de, 300 dolarlık yerlere 1000 dolar verebiliyor.
Kalkış, başka bir şey, ardiyesiz giriş tarihi ise daha başka bir şeydir. Size cut-off uyguluyorum. Limandaki pencere sisteminin gün ve saatleri vardır. Limanlar, programlama yapar. Örneğin ABD’de 24 saat kuralı var. Bütün bunlar için limanların zamana ihtiyaçları var. Artık çıkış bildirimleri yükler gemiye alınmadan başlıyor bir nedeni de bu olabilir. Liman bazlı kaynaklanmış olabilir.Mutlaka check edilecektir. MSC, cut-off konusunda en esnek hatlardan biridir. Gerek gümrük, gerekse de liman altyapısından kaynaklanıyor olabilir. Ama bizle ilgili bir durum varsa düzeltilmesi için ilgili başvuruları yapacağım.
Bakanlık, bir tavan ücret belirlemiştir. Limanlar da, o tavan ücreti geçmeyecek şekilde serbest ticaret kurallarına göre fiyatlarını belirler. Devlet, limana yetki vermiş ve şu şu ücretleri alabilirsin, şu kadarını da bana vereceksin demiş.
Son 3 ayda yaşanan aslında arz-talep dengesinin oturmasıyla ilgili bir durum. Şahsi görüşüm, bölgesel pazarlar göz önüne alındığında artışın dönemsel olduğu ve artışın bir süre daha devam edebileceği yönündedir. Temmuz Ağustos döneminde Uzakdoğu navlunları düşmüştür. Her yıl eylül ayında da navlunlar bir artış gösterir. Bunlar tamamen gemilerin yüklemelerle ilgili bir durumdur. Örneğin, Avrupa tatildedir, Avrupa’dan boşalan yerleri biz Akdeniz ülkelerine verirler o dönem de navlunlar uygun olur. Avrupa’da son 5 yıldır çok önemli sıçramalar yaşanmaz en fazla 20 pound, 50 pound oynamalar olur. Armatörler, o bölgelere standart bir servis uygular, ne armatör çıkar, ne başka armatör girer. O düzen de navlunların sabit seyretmesi sonucunu getirir. Ama Uzakdoğu, Arap Yarımadası, Afrika değişken pazarlardır ve navlunlar da dönemsel farklılıklar gösterir. Öngörmek de mümkün değildir.
Konteyner arzının azalmasının pek de dile getirilmeyen bir nedeni daha var. Konteynerlerin yüzde 70’i Çin’de üretiliyor. Bu durumda Çin’deki her türlü negatif gelişme piyasayı direkt etkiliyor. Diğer bir neden de, konteyner üretiminde solvent boya kullanımının zorunlu hale getirilmesi. Bu karar maliyetleri çok yukarılara çektiği için, üretim rakamlarına da yansıdı. Solvent boya zorunluluğunun ardından konteyner üretimi yüzde 50 düştü.