Evrensel Kodlu (Unicode) Transkripsiyon Yazı Tipleri » İsa SARI - Kişisel Ağ Sayfası
Evrensel Kodlu (Unicode) Transkripsiyon Yazı Tipleri
22 Mart 2009 Pazar 28 yorum İsa Sarı
Konuşma seslerinin eksiksiz biçimde yazıya aktarılması amacıyla Latin kökenli harflerden yola çıkılarak geliştirilmiş olan International Phonetic Alphabet (Uluslararası Fonetik Alfabe), bilgisayar ortamında dil üzerine çalışanların işini hayli kolaylaştırmaktadır. Alfabenin önemi, örneğin, bir ağız araştırmacısının ses kayıt cihazı vasıtasıyla kaydettiği konuşmaları yazıya aktaracağı sırada ortaya çıkmaktadır. Her ne kadar, ülkemizde yeteri kadar tanınmasa da bu alfabe, Gentium ya da Charis SIL gibi evrensel kodlu (Unicode) IPA yazı tipleri aracılığıyla pek çok transkripsiyon işaretini kullanmaya imkân tanımaktadır.
Victor Gaultney tarafından geliştirilen ve Açık Yazı Tipi Lisansı (Open Font License) altında ücretsiz olarak yayımlanan "Gentium" adlı yazı tipi, dünya genelinde yaygın bir şekilde kullanılan Latin harflerinin yanı sıra yaklaşık olarak 1.500 adet işaret barındırmakta ve Grek ile Kiril harflerini de desteklemektedir. Genişletilmiş diyakritik işaretlerine de sahip olan "Gentium Alternative" adlı ek bir yazı tipi ile birlikte sunulan Gentium kullanılarak yazılmış metinler, yazı tipinin Unicode yapısı dolayısıyla, yüklü olmadığı durumlarda da sorunsuzca görüntülenebilmektedir.
Windows'un yanı sıra Mac OS X ve Linux işletim sistemlerinde de kullanılabilen bu yazı tipini bilgisayarınıza yükleyebilmek için, Gentium yükleme sayfası üzerinde yer alan başlıklar altında bulunan ve işletim sisteminize uygun olan "Download" bağlantısına tıklayınız. Ardından, WinRAR ya da WinZIP gibi uygulamalar sayesinde açabileceğiniz ZIP uzantılı arşiv içerisinden çıkan yazı tipi dosyalarını işletim sisteminizin "Fonts" klasörüne taşıma işlemini gerçekleşirmeniz gerekmektedir (yazı tipi yükleme işleminin nasıl yapılacağıyla ilgili bilgiyi burada bulabilirsiniz).
Yazı tipini yükleme işlemi tamamlandıktan sonra, kullandığınız kelime işlemcisinin simge ekleme aracı sayesinde istediğiniz transkripsiyon işaretlerini metninize dâhil edebilir ya da kısayol atamak suretiyle bu işaretleri klavye üzerinden tuşlayabilirsiniz.
Bazı araştırmacıların karşılaştığı önemli sorunlardan birisi de, örneğin Çuvaşça, Tatarca veya Başkurtçanın dizgelerinde bulunan bazı seslerin harf karşılıklarını bilgisayar ortamında göstermektir. Örneğin Çuvaşça için “üstü yaylı a” olarak basitleştirebileceğimiz harf ya Tatarca için yine aynı şekilde tanımlayabileceğimiz i, Gentium içerisinde mevcuttur.
Gentium yazı tipinden bir kesit
Bazı araştırmacıların karşılaştığı önemli sorunlardan birisi de, örneğin Çuvaşça, Tatarca veya Başkurtçanın dizgelerinde bulunan birtakım seslerin harf karşılıklarını bilgisayar ortamında göstermektir. Örneğin Çuvaşça için “üstü yaylı a” olarak basitleştirebileceğimiz harf ya da Tatarca için yine aynı şekilde tanımlayabileceğimiz i, Gentium içerisinde mevcuttur. Daha özel harfler, eğer hâlihazırda tanımlanmış liste içerisinde yoksa, yukarıdaki görselde de görülebilen sağ üst köşedeki “Alt Küme” içerisinde yer alan “Aksanlı İşaretleri Birleştirme” menüsü aracılılığıyla oluşturulabilir. İleri seviye bir örnek olarak, altı noktalı bir v tasarlamak istenildiğinde, önce v’yi klavyeden tuşlamak, daha sonra Simge Ekle özelliği aracılığıyla, bir önceki cümlede değinilen aksanlı işaretler menüsünden alt noktayı bulup tıklamak gerekmektedir. Bu sayede altı noktalı v harfi oluşturulmuş olacaktır. Görüleceği üzere, neredeyse sınırsız sayıda harf oluşturabilmek ve özelleştirme yapabilmek mümkündür. Kısacası, Aksanlı İşaretleri Birleştirme menüsündeki diakritikler, herhangi bir harf ile bitişebilmekte ve çoğu araştırmacı tarafından dile getirilen “X harfini bilgisayarda yapamadım.” ifadeleri son bulmaktadır.
Ayrıca, Başlat tuşuna basıldığında ekrana gelen menüde yer alan Çalıştır aracına "charmap" komutunu vererek erişebileceğiniz Karakter Eşlem uygulaması sayesinde, yüklü durumdaki tüm yazı tiplerinin içeriğine kolayca erişebilirsiniz. Bu uygulama ile de kullanmak istediğiniz işaretleri kopyalayabilir ve metninize aktarabilirsiniz.
Karakter Eşlem uygulaması
Gentium yazı tipinin dışında Doulos SIL ya da Charis SIL gibi yazı tipleri de yine SIL International'ın ağ sayfası aracılığıyla indirilebilmektedir. Birkaç şekil değişikliğinin dışında birbirinden farklı olmayan bu yazı tiplerinden istediğiniz herhangi birini tercih edip kullanabilirsiniz.
Aşağıda, Kutadgu Bilig'den alınmış bir beytin, bu üç yazı tipi ile yazılmış şekilleri mevcuttur:
Standartlaşmanın öneminin arttığı şu günlerde, bilgisayar ortamında dil ve karşılaştırmalı edebiyat çalışanların bu tür evrensel yazı tiplerini tercih etmeleri pek çok açından faydalı olacaktır ve bu sayede ileride oluşabilecek muhtemel sorunların önüne geçilebilecektir.
Bilgi, Charis SIL, Doulos SIL, Fonetik alfabe, Gentium, International Phonetic Alphabet, IPA, IPA alfabesi, Transkripsiyon alfabesi, Transkripsiyon fontları, Transkripsiyon işaretleri, Uluslararası Fonetik Alfabesi, Bilgisayarlı dilbilim, Font, Karakter Eşlem, Kutadgu Bilig, Summer Institute of Linguistics, Word Simge Ekle
İsa bey, üstü noktalı v harfi ve üstü noktalı e harfini nasıl yazabilirim?Yardımlarınız için şimdiden teşekkürler.
İsa Bey merhaba, Gentium Plus yazı tipinde peltek s dediğimiz s harfini bulamadım. Yardımcı olabilir misiniz?
Merhaba Şule Hanım. S'nin altı çizilisini yaparak kullanabilirsiniz. Word'un Kalın, İtalik, Altı Çizili sekmesinden.
İsa hocam, iyi günler. Aksanlı işaretleri birleştirme kısmını nasıl yapıyorsunuz ben uğraştım ama bulamadım
İyi günler. Simge Ekle kısmından Gentium'u seçip, sağ üst kısımdaki alata açılır menüden de ilgili kategoriyi tıklamak gerekiyor.
İsa hocam, Mac os x kullanıyorum Mac için oluyor mu diye soran arkadaşlar kesinlikle oluyor. mac ta Office 2016 da fontlar görünebiliyor. aynı zamanda Windows yükleyip oradan da daha stabil çalışabiliyorum. Times New Roman'ın transkripsiyon harflerini, oktay new transkripsiyonu ve gentium u da denedim ama bu üzeri çizgili i noktasında bir çözüme ulaşamadım. sadece fonetik alfabe fontunda bu üzeri çizgili i mevcut ama diğer bazı sesler yok. Gentium da var ben mi göremiyorum yoksa bunda da mı yok.
Yusuf Bey, paylaşımınız için teşekkürler. Maalesef üzeri çizgili i Mac'te çıkmıyor.
Oktay new transkripsiyon yükleyince üzeri çizgili i çıkıyor.
fontları nasıl indiriyoruz aceba
Yazı içerisinde ilgili yükleme sayfasının bağlantısı mevcut.
Karakterler küçük çıkıyor diğer fontlara göre. Büyütme şansımız var mı ?
Çıkmaması gerekir Hakan Bey. Standart, punto büyütme kısmından büyümüyor mu?
En alttdaki ile birlikte download edilebilecek beş ayrı uygulama var hangisini indireceğiz?
En üsttekini indireblirsiniz Mahmut Bey. Daha sonra, indirdiğiniz dosyayı WinRAR benzeri bir programla açıp içindeki yazı tipi dosyalarını yazıda anlattığım şekilde yüklemeniz gerekmekte.
Hocam merhaba. Gentium programını Osmanlıca bir metni transkrip etmek için indirmeye çalıştım;ancak olmuyor.Programı indirmeye çalışırken de önerdiğiniz şekilde yapmaya çalıştım.Bilgisayarımdaki Microsoft office programı crackli.Acaba bunun bi etkisi olabilir mi?
Kadim Bey, verdiğim bağlantıda bir ZIP dosyası var. Bu dosyayı WinRAR veya WinZIP ile açıp içindeki GentiumPlus-I.ttf dosyasını bulunuz. Ardından, Windows ve R tuşlarına birlikte basıp buraya C:\Windows\Fonts yazın. Yazı tipi dosyasını (hatta diğerini de) buraya kopyalayın. Yazı tipi yüklenmiş olacaktır.
İsa Bey,programı indirmek istediğimde virüs uyarısı alıyorum. Benim bilgisayarımdan mı kaynaklı bir durum anlayamadım. Size ait başka bir sayfadan yükleme yapabilir miyim? Teşekkürler...
Cemal Bey, bilgisayarınızla ilgili bir durum bu, virüs olması imkansız. Antivirüs yazılımınızı geçici süreliğine iptal edip öyle deneyebilirsiniz. Maalesef başka sayfada yok şu anlık.
Hocam bu üç fontu da kurdum fakat bu genizsi n'nin kavisli (ng) şekline bir türlü rastlayamadım. Özel bir simge mi eklemem lazım? İyi günler..
Bunun için önce n'yi yazın sonra Simge Ekle kısmından üst yayı bulup onu ekleyin, sonra da g'yi yazın. Bunun sonucunda üstü yaylı ng'yi yazmış olacaksınız.
Hocam çok teşekkür ederim. dün baya uğraştım ve yaptım. Yardımlarınız için teşekkürler. Saygılar...
bunu mac e nasıl uygulayabilirzi acaba
Hızır gibi imdadıma yetiştiniz.Fonetik daha kolay sayenizde.
bu adresten yararlanabilirsiniz
Zeynep Şule Şahin
Ben de fontu indirdim. Çok teşekkürler. Sayenizde istifade ediyoruz. Birde Osmanlıca bir metni transkiripsiyon alfabesiyle latinize ederken dikkat edilecek kuralları bulabileceğim bir sayfa önerirseniz çok sevinirim...
Güzel fontlar hemen kaydettim
bende okunuslar için font arıyorum nimrodphonetic yardımcı olabilirlisiniz?
Gerçekten çok faydalı bir paylaşım. Artık çalışmalarımda sadece bu fontları kullanmaya çalışacağım bende. Teşekkürler...