H. Ş. 94. Hakkın Sırrı İnsan ve Nefs Ahlakı
94. HAKKIN SIRRI İNSAN ve NEFS AHLAKI
“İnsan Benim sırrımdır. Ben insanın sırrıyım”
İnsanın hakikati nefsi natıkasıdır. Nefsi Natıka Zati İlahi Nefsin aynasıdır. Hakk’ta Nefsiyle kaimdir. Zatı oluşturan O’nun nefsidir. Nasıl ki insan kendi nefsinin vasıfları ile biliniyorsa, Hakk’ta Zati İlahi Nefsinin özellikleri ile bilinir. İlk yaratılan nefsi natıka, Peygamber Efendimiz’in nefsidir. Zati İlahi Nefsin mutlak aynasıdır. Bu nedenle şu şiir söylenmiştir;
İki cihanda her şey Hakk ile kaim
Zati Nefsin müşahedesi Nefsi Muhammedi kanalıyladır. Nefsi Muhammedinin alemlere yansıması da Hakikat-i Muhammedi adını alır. Her insanın nefsi natıkasıda İlmi Zatta ayan-ı sabiteler olarak halkedildiğinden hem Zati İlahi Nefsin hem Nefsi Muhammediden özellikleri barındırır. Nefsi natıka ayan-ı sabitenin zuhurudur. Ayan-ı sabiteyi oluşturan ise ilahi isim ve sıfatlardır. “İsim Zatın aynıdır” ve “Sıfat Zattan ayrılmaz, Zat sıfattan asla hiç” tasavvuf kuralları gereğince ayan-ı sabite Zatı Nefsin vasıflarını taşır ve uluhiyetin bir düzenidir.
Zati Nefsin haznesindeki isim ve sıfatlar, her insanın nefsi natıkasında tecelli halindedir. Nefsi natıka Zati düzenlemenin bir sonucu olup tecellilerde de Hakk’ın isim ve sıfatlarını yansıtan aynadır. İnsanı oluşturan ve kamil kılan ise nefsi natıkanın taşıdığı ilahi isim ve sıfatları gerçek yüzleri ve hüviyetleriyle yansıtmasıdır.
İşte ilahi isim ve sıfatları gerçek ilahi hüviyetleri ile şehadet aleminde nefsinden aleme yansıtan insana insan-ı kamil denmektedir. Adem’den Muhammed’e tüm peygamberler mertebelerine göre ilahi vasıf ve ahlakı yansıtan ve nefsinde bu özellikleri taşıyan hüviyetlerdir. Her insan potansiyel olarakta bu vasıfları yansıtabilecek şekilde İslam fıtratında doğar. Kişinin nefsinden aleme sunduğu ilahi isim ve sıfatlar gerçek hüviyetleri ile yansıttığı oranda (Kur’an ahlakı) da kemale erer. Efendimiz bu sırra binaen “Beni gören Hakk’ı görür” buyurmuştur. Zira O, tüm ilahi isim ve sıfatları en mükemmel yansıtan aynadır. Her insanda nefsinin mertebesinden O’nu yansıtır. Nefs tezkiyesi bu nedenle kamil insan olabilmek için şarttır. İnsanın Hakk’ın sırrı, Hakk’ın da insanın sırrı olabilmesi için bu şarttır. Rehberler Kur’an, Resul ve varisleridir. Hakkı en kemalli olarak yansıtan müminlerdir.