Isaac Newton | M. Berk Balçık
Berk / 23 Mart 2008
Kapağında “Isaac Newton, Trinity College, Cambridge, 1661” yazan defterinde felsefeye dair yeni bir bölüme başlarken Newton şunları yazmış: “Ben Platon’un dostuyum, Aristo’nun da dostuyum, ama en büyük dostum gerçek.” Cambridge Üniversitesi’nde eğitim gördüğü sıralarda Newton’un, kendisinden önce çığır açan “doğa filozofları”nı (1) okumuş olduğunu biliyoruz. 2000 yıldır genel olarak kabul gören dünya-merkezli evren modelini ters yüz eden ve güneş-merkezli kozmos’u öneren Kopernik, gezegen hareketlerini matematiksel olarak ispatlayan, Kopernik’in güneş-merkezli sistemini doğrulayan ve gezegenlerin dairesel değil eliptik yörüngelerde dolandıklarını ortaya çıkaran Kepler, ve deneyleri, fikirleri ve yazdıklarıyla Kilise’yi fena sinirlendiren, Newton’un doğduğu yıl hayatını kaybeden Galileo… Matbaa ve genişleyen okur-yazar kitlesi sayesinde, fikirlerin dolaşımındaki ve düşünürlerin etkileşimindeki artış bu dönemin özellikle dikkat çekici bir boyutudur.
Gökcisimlerine olan ilgisi giderek artan Newton, sağlam bir bünyeye sahip olmasına rağmen gece gözlemlerine o kadar kendini kaptırmış ki, uykusuzluk nedeniyle zaman zaman sağlık sorunları yaşamış ve yatağa vaktinde gitmekle sağlık arasındaki bağlantıyı öğrenmesi uzun vakit almış. Trinity Koleji’nin müdürü onun hakkında “ya elleri parçalarcasına deneyler yapıyor ya da kendini öldürecek kadar ders çalışıyor” notunu düşmüş.
Işık deneylerinde, tayfın renklerini kendi gözleriyle görmek için güneş ışığına bir kaç kez doğrudan bakan Newton, bir süre sonra gördüğü her nesneyi gözüne düşen renklere bulanmış olarak görmeye başlamış ve birkaç gün kendini karanlık bir odaya kapatmadan kendine gelememiş. Günlüğüne “güneşi bile aklından geçirsem, gözümün önüne ışığın resmi geliyordu” yazmış.
Sevgili dostu “gerçek”i daha iyi anlayabilmek için, anlaşılan Newton bir çok acıya da katlanmak zorunda kalmış (2).
(1) Doğa filozofu (natural philosopher) 19. yüzyıla, bilim adamı (scientist) kavramı ortaya çıkana kadar kullanılan kavramdı.
(2) Ayrıntılar, Gale E. Christianson’un “Isaac Newton and the Scientific Revolution” (Isaac Newton ve Bilimsel Devrimler) kitabından derlendi.
23 Mart 2008 in Tarih. Tags: 17. yy., bilimsel devrimler, newton, Tarih
Ansiklopedi ve Aydınlanma →