ISTIHDAMA KABULDE ASGARI YASA ILISKIN SOZLESME - PDF
Download "ISTIHDAMA KABULDE ASGARI YASA ILISKIN SOZLESME"
Ata Ömer Akbay
1 ISTIHDAMA KABULDE ASGARI YASA ILISKIN SOZLESME ILO Kabul Tarihi: 6 Haziran 1973 Kanun Tarih ve Sayısı: 23 Ocak 1998 / 4334 Resmi Gazete Yayım Tarihi ve Sayısı: 27 Ocak 1998 / Bakanlar Kurulu Kararı Tarih ve Sayısı: 5 Mayıs 1998 / Resmi Gazete Yayım Tarihi ve Sayısı: 21 Haziran 1998 / Uluslararası Calısma Teskilatı Genel konferansı; Uluslararası Calısma Burosu Yonetim Kurulu tarafından Cenevre'de toplantıya cagrılmıs ve 6 Haziran 1973 tarihinde duzenledigi 58 inci oturumunda; Oturum gundeminin dorduncu maddesini olusturan istihdama kabulde asgari yas konusunda yapılan bazı onerileri kabule karar vererek, 1919 tarihli asgari yas (sanayi) sozlesmesi, 1920 tarihli Asgari Yas (denizcilik) Sozlesmesi, 1921 tarihli Asgari Yas (Tarım) Sozlesmesi, 1921 tarihli Asgari Yas (Trimci ve Atesciler) Sozlesmesi, 1932 tarihli Asgari Yas (Sanayi Dısı isler) Sozlesmesi, 1936 tarihli Asgari Yas (Denizcilik) Sozlesmesi (Duzeltilmis), 1937 tarihli Asgari Yas (Sanayi.) Sozlesmesi (Duzeltilmis), 1937 tarihli Asgari Yas (Sanayi Dısı isler) Sozlesmesi (Duzeltilmis), 1959 tarihli Asgari Yas (Balıkcılık) Sozlesmesi ve 1965 tarihli Asgari Yas (Yeraltı Maden isleri) Sozlesmesi hukumlerini not ederek, Cocukların calıstırılmasına tamamen son vermek amacıyla, sınırlı sayıdaki ekonomik sektore uygulanabilen ve zamanla mevcutların yerine gececek bir genel belge olusturulması zamanının geldigini mulahaza ederek ve, Bu onerilerin bir uluslararası Sozlesme haline getirilmesini kararlastırarak, Bin dokuz yuz yetmis uc yılı Haziran ayının is bu yirmialtıncı gunu asgari yas sozlesmesi 1973 olarak adlandırılabilecek asagıdaki sozlesmeyi kabul etmistir. MADDE 1 Bu sozlesmenin kendisi icin yururlukte oldugu her uye, cocuk isciligini etkin bir sekilde ortadan kaldırmayı ve istihdama ve calısmaya kabul icin asgari yasın giderek genclerin fiziksel ve zihinsel yonden tam olarak gelismelerine olanak tanıyacak bir duzeye yukseltilmesini saglayan ulusal bir politika takip etmeyi kabul eder. MADDE 2 Bu sozlesmeyi onaylayan her uye, onay belgesine ekleyecegi bir acıklamayla ile kendi ulkesinde ve kendi ulkesinde kayıtlı bulunan ulasım araclarında istihdama veya calısmaya kabul icin asgari yas sınırını belirleyecektir; bu sozlesmenin 4 uncu ve 8 inci maddeleri saklı kalmak uzere, hic bir kimse bu yasın altında herhangi bir meslekte istihdama ve calısmaya kabul edilmeyecektir. Bu sozlesmeyi onaylayan her uye, daha once belirlemis oldugu asgari yastan daha yuksek bir asgari yas belirlendigini sonradan yapacagı yeni acıklamalarla Uluslararası Calısma Burosu Genel Muduru ne bildirebilir. Bu maddenin 1 inci fıkrasına gore belirlenen asgari yas sınırı, zorunlu ogrenim yasının bittigi yasın, altında ve her halukarda 15 yasın altında olmayacaktır. Ekonomisi ve egitim olanakları yeterince gelismemis olan, her uye bu maddenin 3. fıkrası hukumlerini dikkate almaksızın varsa ilgili is veren ve isci orgutlerinin gorusunu aldıktan sonra,
2 asgari yası baslangıcta 14 olarak belirleyebilir. Bir onceki fıkra geregince asgari yası 14 olarak belirleyen her uye, bu sozlesmenin uygulanmasına iliskin olarak Uluslararası Calısma Orgutu Anayasası'nın 22. maddesine gore sunacagı raporlarda; bu belirlemenin gerekcelerinin devam ettigine veya belirli bir tarihten sonra soz konusu hukumlerden yararlanma hakkından yaz gectigine, iliskin bir acıklamaya yer verecektir. MADDE 3 Dogası veya yapıldıgı kosullar bakımından genc kisilerin saglıgını, guvenligini veya ahlakını tehlikeye dusurebilecek her turlu istihdam veya calısmaya kabul icin asgari yas 18'in altında olmayacaktır. Bu maddenin 1. fıkrasının uygulandıgı istihdam veya calısma turleri varsa isveren ve isci orgutlerine danısıldıktan sonra ulusal mevzuat yahut makamca belirlenecektir. Ulusal mevzuat yahut yetkili makam bu maddenin 1. fıkrası hukumlerine bakılmaksızın, varsa isveren ve isci orgutlerine danısarak, soz konusu genc kisilerin saglıgı, guvenliginin ve ahlakının tam olarak guvenceye alınması ve genc kisilerin ilgili faaliyet dalında yeterli ozel ogrenim veya mesleki egitim gormeleri kosuluyla 16 yasından itibaren istihdamlarına veya calısmalarına izin verebilir. MADDE 4 Yetkili makam gerektiginde, varsa ilgili isveren ve isci orgutlerine danıstıktan sonra ozel ve onemli uygulama sorunlarının cıktıgı sınırlı istihdam ve calısma kategorilerini bu sozlesmenin uygulama alanı dısında tutabilir. Bu sozlesmeyi onaylayan her uye, Uluslararası Calısma Orgutu Anayasası'nın 22. maddesi geregince sozlesmenin uygulanmasıyla ilgili olarak verecegi ilk raporda bu maddenin 1. fıkrasına gore uygulama alanı dısında bırakılan kategorilerin listesini kapsam dısı bırakma nedenlerini de belirterek acıklayacak ve muteakip raporlarında kapsam dısı tutulan bu kategorilerle ilgili mevzuatın durumu ile sozlesmeye bu kategorileri kapsama alması bakımından ne olcude islerlik kazandırıldıgı veya kazandırılmasının ongoruldugu hususlarında bilgi verecektir. Bu sozlesmenin 3. maddesinin kapsadıgı istihdam veya calısma, bu maddeye dayanılarak sozlesme kapsamı dısında bırakılmayacaktır. MADDE 5 Ekonomisi ve idari yapısı yeterince gelismemis bir uye bu sozlesmenin uygulama alanını, varsa ilgili isci ve isveren orgutlerine danısarak baslangıc asamasında sınırlayabilir. Bu maddenin 1. fıkrası hukmunden yararlanan her uye, onay belgesine ekleyecegi beyanda sozlesme hukumlerinin uygulanacagı isyerlerini ya da ekonomik faaliyet dallarını belirtecektir. Bu sozlesme hukumleri her halukarda asagıda kayıtlı isler bakımından uygulanacaktır: madencilik ve maden cıkarımı; imalat; insaat; elektrik, gaz ve su; temizlik hizmetleri; ulastırma, depolama ve haberlesme; duzenli olarak ucretli isci istihdam etmeyen ve yerel tuketim amacıyla uretim yapan kucuk olcekli aile isletmeleri dısında kalan ticari amaclı uretimde bulunan diger tarım isletmeleri ve plantasyonlar. Sozlesmenin uygulama kapsamını bu madde uyarınca sınırlamıs olan uyeler, Uluslararası Calısma Orgutu Anayasası'nın 22. maddesi uyarınca duzenleyecekleri raporlarda, sozlesmenin uygulanma kapsamı dısında bırakılan faaliyet dallarında cocukların ve genclerin calısmaları yada istihdamlarına iliskin genel durumu ve sozlesme hukumlerinin uygulama alanının genisletilmesi dogrultusunda kaydedilen gelismeleri bildirecekler
3 Uluslararası Calısma Burosu Genel Mudurune gonderecekleri resmi bir beyan ile uygulama kapsamını her zaman genisletebileceklerdir. MADDE 6 Bu sozlesme, cocuklar ve gencler tarafından genel, mesleki ve teknik egitim icin okullarda ve diger egitim kuruluslarında yapılan islere veya yetkili makamın varsa ilgili isci ve isveren orgutlerine danısarak belirledigi kosullara gore isyerlerinde en az 14 yasındaki kisilerin yaptıkları ve Esas olarak bir okul yada bir egitim kurulusunun sorumlu bulundugu bir egitim veya ogretim kursunun, Yetkili makam tarafından onaylanmıs olup buyuk olcude veya tamamen bir isyerinde yurutulen bir egitim programının veya Egitim veya meslek secimini kolaylastırmak amacıyla hazırlanmıs bir yonlendirme ya da rehberlik programının ayrılmaz parcası olan islere uygulanmaz. MADDE 7 Ulusal mevzuat arası yaslardaki kisilerin, Saglıklarına veya gelismelerine zarar vermesi ihtimali bulunmayan ve Okula devamlarını, yetkili makamın onayladıgı meslege yoneltme veya mesleki egitim programlarına katılmalarını veya derslerden yararlanmalarını engellememek kosuluyla hafif islerde calısmalarına veya istihdamlarına izin verilebi1ir. Ulusal mevzuat en az 15 yasında olmakla birlikte henuz zorunlu ogrenimlerini tamamlamamıs olan kisilerin bu maddenin 1. fıkrasının a ve b paragraflarında belirtilen kosullara uygun islerde calısmalarına veya istihdamlarına da izin verilebilir. Yetkili makam bu maddenin 1. ve 2. fıkralarına uygun olarak istihdama veya calısmaya izin verebilecek faaliyetlerin neler olduguna karar verecek ve bu calısma veya istihdamın kosulları ile calısma surelerini belirleyecektir. Bu maddenin 1. ve 2, fıkraları dikkate alınmaksızın 2. maddenin 4. fıkrasının hukumlerinden yararlanmakta olan bir uye bu durum devam ettigi surece bu maddenin 1. fıkrasındaki 13 ve 15 yasları 12 ve 14 ile, 2. fıkradaki 15 yası 14 ile degistirebilir. MADDE 8 Yetkili makam, varsa ilgili isci ve isveren orgutlerine danıstıktan sonra, Sozlesmenin 2 nci maddesinin ongordugu calısma ya da istihdam yasaklarına sanatsal faaliyetlere katılma gibi amaclar icin munferit calısma izinleri vermek suretiyle istisnalar getirebilir. Bu sekilde verilecek izinler, calısma ya da istihdamın kosullarını belirleyecek, suresini sınırlayacaktır. MADDE 9 Yetkili makam, bu sozlesme hukumlerinin etkin bir bicimde uygulamasını saglamak icin uygun cezai hukumleri de dahil gerekli tum onlemleri alacaktır. Ulusal mevzuat veya yetkili makam, sozlesmenin uygulanmasına iliskin hukumlere uyulmasından sorumlu kisileri tanımlayacaktır. Ulusal mevzuat veya yetkili makam, isverenin muhafaza edecegi ve hazır bulunduracagı kayıt defteri veya diger belgeleri tanımlayacaktır. Bu kayıt defteri veya belgelerin isverenin istihdam ettigi ya da kendisi icin calısan ve yasları 18 den kucuk olan kisilerin adları ile, mumkun oldugu hallerde usulunce onaylanmıs dogum tarihlerini veya yaslarını icermesi gerekir. MADDE 10 Bu sozlesme 1919 tarihli Asgari Yas Sanayi Sozlesmesi, 1920 tarihli (Denizcilik) Sozlesmesini,
4 1921 tarihli Asgari Yas (Tarım) Sozlesmesini, 1921 Tarihli Asgari Yas (Trimci ve Atesciler) Sozlesmesini, 1932 tarihli Asgari Yas (Sanayi Dısı isler) Sozlesmesi, 1936 tarihli Asgari Yas Denizcilik Sozlesmesi (Duzeltilmis), 1937 tarihli Asgari Yas Sanayi Sozlesmesini (Duzeltilmis), 1937 tarihli Asgari Yas Sanayi Dısı Isler Sozlesmesi (Duzeltilmis), 1959 tarihli Asgari Yas (balıkcılık) Sozlesmesini ve 1965 tarihli Asgari Yas (Yeraltı Maden Isleri) Sozlesmesini bu maddede on gorulen kosullar dahilinde tadil eder. Bu Sozlesmenin yururluge girmesi 1936 tarihli asgari yas (denizcilik) sozlesmesini (Duzeltilmis), 1937 tarihli asgari yas (sanayi) sozlesmesi (Duzeltilmis), 1937 tarihli asgari yas (sanayi dısı isler) sozlesmesi (Duzeltilmis), 1959 tarihli asgari yas (balıkcılık) sozlesmesi ya da 1965 tarihli asgari yas (Yeraltı Maden isleri) sozlesmesini baska onaylara kapatmaz tarihli Asgari Yas (Sanayi) Sozlesmesine, 1920 tarihli Denizcilik Sozlesmesine, 1921 tarihli Asgari Yas (Tarım) Sozlesmesi ve 1921 tarihli Asgari Yas (Trimci ve Atesciler) Sozlesmesine taraf butun ulkeler, bu sozlesmelerin onaya kapatılmasına, bu sozlesmeyi onaylamak suretiyle veya Uluslararası Calısma Burosu Genel Muduru ne iletecekleri bir beyan ile muvafakat ettiklerinde bu sozlesmeler baska onaylara kapanırlar. Is bu sozlesme yukumluluklerinin, 1937 tarihli Asgari Yas (Sanayi) sozlesmesine (Duzeltilmis) taraf olan bir uye ulke tarafından kabul edilmesi ve bu sozlesmenin 2. maddesi uyarınca 15 yastan az olmayan bir asgari yas belirlenmesi halinde anılan sozlesme kendiliginden derhal yururlukten kalkar tarihli Asgari Yas (sanayi dısı isler) Sozlesmesinde tanımlandıgı sekilde sanayi dısı istihdama iliskin olarak anılan sozlesmeye taraf bir uye ulke tarafından kabul edilmesi halinde o sozlesme kendiliginden derhal yururlukten kalkar tarihli Asgari Yas (sanayi dısı isler) sozlesmesinde (Duzeltilmis) tanımlandıgı sekilde sanayi dısı istihdama iliskin olarak anılan sozlesmeye taraf bir uye ulke tarafından kabul edilmesi ve isbu sozlesmenin 2. maddesi uyarınca 15 yastan az olmayan bir asgari yas, belirlenmesi halinde o sozlesme kendiliginden derhal yururlukten kalkar. Deniz islerinde istihdam bakımından 1936 tarihli Asgari Yas (Denizcilik) sozlesmesine (Duzeltilmis) taraf bir uye ulke tarafından kabul edilmesi ve isbu sozlesmenin 2. maddesi uyarınca 15 yastan az olmayan bir asgari yas belirlenmesi ya da uye ulkenin bu sozlesmenin 3. maddesini deniz islerindeki istihdama uygulandıgını belirtmesi halinde o sozlesme kendiliginden derhal yururlukten kalkar. Deniz balıkcılıgında istihdama iliskin olarak 1959 tarihli Asgari Yas (Balıkcılık) sozlesmesine taraf bir uye ulke tarafından kabul edilmesi ve sozlesmenin 2. maddesi uyarınca 15 yastan az olmayan bir asgari yas belirlenmesi ya da uye ulkenin bu sozlesmenin 3. maddesini deniz balıkcılıgına istihdama uygulandıgını belirtmesi halinde o sozlesme kendiliginden derhal yururlukten kalkar tarihli asgari yas (Yeraltı Maden isleri) sozlesmesine taraf bir uye ulke tarafından kabul edilmesi ve o Sozlesme uyarınca belirlenen yastan daha az olmayan bir asgari yasın bu Sozlesmenin 2. maddesi uyarınca belirlenmesi ya da uye ulkenin isbu sozlesmenin 3. maddesi geregince bu yas sınırının yeraltı maden ocaklarında istihdama da uygulandıgını belirtmesi halinde anılan sozlesme bu sozlesmenin yururluge girmesiyle kendiliginden ve derhal yururlukten kalkar. Bu sozlesme yukumluluklerinin kabulu, sozlesmenin yururluge girmesi halinde ve yururluge girdigi tarihte, 12. Maddesi uyarınca 1919 tarihli Asgari Yas (Sanayi) sozlesmesinin yururlukten kalkmasını 9. maddesi uyarınca tarıma iliskin olarak 1921 tarihli Asgari Yas (tarım) Sozlesmesinin yururlukten kalkmasını, Deniz islerinde istihdama iliskin olarak 10. maddesi uyarınca 1920 tarih Asgari Yas (Denizcilik) sozlesmesinin ve 12. maddesi uyarınca 1921 tarihli asgari yas (Trimci ve Atesciler) sozlesmesinin
5 yururlukten kalkmasını gerektirir. MADDE 11 Bu sozlesmenin kesin onama belgeleri Uluslararası Calısma Burosu Genel Mudurune gonderilir ve onun tarafından kaydedilir. MADDE 12 Bu sozlesme, ancak onay belgeleri Genel mudur tarafından kaydedilmis olan Uluslararası Calısma Orgutu uyelerini baglar. Bu sozlesme iki uyenin onama belgesi Genel Mudur tarafından kaydedildigi tarihten 12 ay sonra yururluge girer. Bu sozlesme, onu onayan her uye icin onama belgesi kaydedildigi tarihten 12 ay sonra yururluge girer. MADDE 13 Bu sozlesmeyi onayan her uye, ilk yururluge girdigi tarihinden itibaren on yıllık bir sure sonunda, Uluslararası Calısma Burosu Genel Mudurune gonderecegi ve bu Mudurun kaydedecegi bir belge ile feshedebilir. Fesih kayıl tarihinden ancak bir yıl sonra gecerli olacaktır. Bu sozlesmeyi onaylamıs olup da, onu bundan onceki fıkrada sozu edilen on yıllık surenin bitiminden itibaren bir yıl suresin bu madde geregince feshetmek secenegini kullanmayan her uye yeniden on yıllık sure icin baglanmıs olur ve bundan sonra bu sozlesmeyi, her on yıllık devre bitince, bu maddenin icerdigi kosullar icinde feshedebilir. MADDE 14 Uluslararası Calısma Burosu Genel Muduru, Orgut uyeleri tarafından kendisine bildirilen, butun onama ve fesihlerin kaydedildigini Uluslararası Calısma Orgutu'nun butun uyelerine duyurur. Genel Mudur, kendisine gonderilen sozlesmenin ikinci onama belgesinin kaydedildigini orgut uyelerine duyururken bu sozlesmenin yururluge girecegi tarih hakkında orgut uyelerinin dikkatini ceker. MADDE 15 Uluslararası Calısma Burosu Genel Muduru, yukarıdaki maddeler geregince, kaydetmis oldugu butun onama beyan ve fesihlere iliskin tam bilgileri, Birlesmis Milletler Antlasmasının 102 nci maddesi uyarınca kaydedilmek uzere, Birlesmis Milletler Genel Sekreterine ulastıracaktır. MADDE 16 Uluslararası Calısma Burosu Yonetim kurulu gerekli gordugu zaman bu Sozlesmenin, uygulanması hakkında bir raporu Genel Konferansa sunar ve onun tamamen veya kısmen degistirilmesi konusunun konferans gundemine alınması geregi hakkında karar verir. MADDE 17 Konferansın bu Sozlesmeyi tamamen veya kısmen degistiren yeni bir sozlesme kabul etmesi halinde ve yeni sozlesme aksini on gormedigi taktirde: Degistirici yeni sozlesmenin bir uye tarafından onanması durumu, yukarıdaki 16 ıncı madde dikkate alınmaksızın ve degistirici yeni sozlesme yururluge girmis olmak kayıt ve sartı ile, bu sozlesmenin derhal ve kendiliginden feshini gerektirir. Degistirici yeni sozlesmenin yururluge girmesi tarihinden itibaren bu sozlesme uyelerin onamasına artık acık bulundurulamaz. Bu sozlesme, onu onayıp da degistirici sozlesmeyi onamamıs bulunan uyeler icin, herhalde simdiki sekil ve icerigiyle gecerli olmakta devam eder.
6 MADDE 18 Bu sozlesmenin Fransızca ve Ingilizce metinleri aynı derecede muteberdir