Geçmişten günümüze gelen baharat “Safran”
13 Mart 2017, Pazartesi 10:26
Yiyeceklere parlak sarı bir renk veren safran; sıra dışı tadı ve yemeklere kattığı renk nedeniyle mutfaklarında yaygın olarak kullanılıyor.
Amerika'da yapılan bir araştırma; günde 176.5 mg safran tüketen kişilerin, yüzde 55 oranında sağlıksız atıştırmalardan vazgeçtiğini gösteriyor.
Bu nedenle safran tüketiminin obeziteyi önleyebileceği belirtiliyor. Başka bir araştırma ise; safranın iştah düzensizliğini önlediğini ve moral yükselttiğini kanıtladı.
Dünyada yaklaşık 80 kadar türü bulunmaktadır. Genelde mutfaklarda iştah açıcı baharat olarak ve boya sanayinde kullanılan bitki, dünyanın en pahalı baharatı olarak bilinmektedir.
Dünyanın en eski bitkilerinden, Antik Çağ da seferinden zaferle dönen hükümdarların başına taç, Hipokrat’ın reçetelerinde ilaç, Hititlerin pek sevdiği, Greklerin çok kullandığı bir şifalı ot.
Kleopatra’nın karşı konulmaz çekiciliğinin önemli etkenlerinden parfümünün hammaddesi. Ortadoğu da 4000 yıldan daha uzun bir süredir boyama, parfüm, ilaç ve yemek alanlarında kullanılıyor.
Tarihçesine ilişkin çeşitli bilgiler var, kimisi verilerle kanıtlanmış, kimisi efsanelerle şekillenmiş tarih boyunca izlediği yola bakarak, bir grup bilim adamı onu Moğolların Çin’e, Arapların İspanya’ya, Haçlıların da Avrupa’ya tanıttığında fikir birliğine varmışlar.
Anavatanı, bazılarına göre Orta Asya, bazılarına göre de Anadolu ve Doğu Akdeniz çevresidir. Dünya üzerindeki üretimi, kullanımına göre çok da büyük oranda değil ama zahmetli.
O nedenle çok değerli ve pahalı. Pahası altının gramıyla eşitlenen tek bitkidir. Anadolu’nun Hititlerden bu yana tanıdığı ve kullandığı safran Grek ve Bizans dönemlerinde İzmir’de de yetiştirildi.
Osmanlılar döneminde de yoğun olarak kullanıldı. Özellikle Saray’ın vazgeçemediği safran ayni zamanda önemli de bir ihraç ürünüydü.
Safran, sapları veya toz halinde bulunan ve turuncuya kaçan kırmızı renkteki bu baharat buruk bir tadı olduğu için çok az miktarda, ancak iki üç sap ılık suda biraz bekletilip süzüldükten sonra kullanılır.
İspanya da paella ve daha başka yemeklerin vazgeçilmez çeşnisidir.
Türk mutfağında pilav, börek ve tatlılarında kullanıla safran, dünyada da likörlere ve özellikle pirinç ile yapılan yemeklere girmiştir.