GELENEKSEL ÜRETİMDEN ESNEK ÜRETİME :KARŞILAŞTIRMALI BİR İNCELEME Dr. Yılmaz Gökşen DEÜ İİBF İşletme Bölümü Sayısal Yöntemler ABD
Download "GELENEKSEL ÜRETİMDEN ESNEK ÜRETİME :KARŞILAŞTIRMALI BİR İNCELEME Dr. Yılmaz Gökşen DEÜ İİBF İşletme Bölümü Sayısal Yöntemler ABD"
1 Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Cilt 5, Sayı:4, 2003 GELENEKSEL ÜRETİMDEN ESNEK ÜRETİME :KARŞILAŞTIRMALI BİR İNCELEME Dr. Yılmaz Gökşen DEÜ İİBF İşletme Bölümü Sayısal Yöntemler ABD ÖZET İşletme, en genel anlamda sistem olarak düşünüldüğünde üretim sistemi, bu sistemin bir alt sistemi olarak adlandırılabilir. Üretim sistemi, kaynakların rasyonel biçimde kullanılarak girdilerin ürünlere/hizmetlere dönüğtürüldüğü dönüşüm süreci olarak tanımlanabilir. Geleneksel olarak, atelye tipi üretim, akış tipi üretim, proje tipi üretim, sürekli üretim ve hicresel üretim sistemi olmak üzere, beş tür üretim sisteminden bahsedilebilir. Günümüz koşullarında işletmelerin ürettikleri ürün/hizmet alanların ve/veya potansiyel alıcıların istek ve gereksinimlerinin farklılaşması, ürün dizisi genişliğinin atelye (kesikli üretim) tipi üretim sistemine karşı eğilimin artmasına neden olmuştur. Belirtilen üretim sistemi tiplerinde, üretkenliğim ve verimliliğin arttırılmasına yönelik çalışmalar gerçekleştirilmektedir. ABSTRACT When a business is considered as a system in the most general sense, production system can be named as a subsystem of this system. Production system can be defined as a transformation process in which inputs are turned into products/services by rational resource utilization. Traditionally, there are five different types of production. These are shop-floor type production, flow type production, project type production, continuous type production and cellular manufacturing system. Today, diverging customer needs have led opposing views towards product range and shop-foor type production. Productivity is tried to be increased in all these production types. Cellular manufacturing system (CMS) is a remarkable manufacturing technique to increase productivity. 322 1 Geleneksel Üretim Sistemleri Global pazarlarda insan gereksinimlerini gidermek amacıyla mal/hizmet ve bilgi üreten işletmeler bu faaliyetlerini gerçekleştirirken içinde bulundukları çevreden yoğun olarak etkilenmekte ve benzer biçimde çevreyi etkileyebilmektedirler. Bu etkileşimin doğal sonucu olarak işletmelerin, açık sistemler olduklarını vurgulamak ve daha da ileri giderek faaliyet gösterdikleri ve çok farklı boyutlarda etkileşim içinde oldukları çevre/koşullar ve nihayetinde, kendi amaçları doğrultusunda biçimlendikleri vurgulanabilir. İşletmenin faaliyetlerini doğrudan etkileyen ve biçimlendiren en önemli çevresel faktörlerden biri, işletmenin içinde bulunduğu ülkenin benimsediği ekonomik sistem ve bunun şekillendirdiği ekonomik yapıdır (Doğan, 2002, 13). Çok karmaşık ilişkiler ve yoğun rekabet olgusunun var olduğu günümüz ekonomik koşullarında, işletmelerin varlıklarını sürdürebilmeleri için hem teknik hem de organizasyonel açıdan güçlü olup, gelişmelere zamanında ayak uyduracak bir dikkati ve gelişmelerin sürekli analiz edilmesi boyutunu ihmal etmemeleri gerekmektedir. Endüstri işletmeleri, satın alma gücü bulunan, gereksinim sahiplerinin taleplerini doyuran, bunun için üretim ve/veya pazarlama işlevlerini yürüten kuruluşlardır. Endüstri işletmelerinde, gelişen teknolojiye uyumlu olarak çeşitli girdilerden endüstriyel ürün ya da yarı işlenmiş ürünlar elde edilmektedir. İşletmeler üretimlerini gerçekleştirirken, kendi yapılarına uygun, rasyonel bir üretim sistemi kurup işletmeli ve değişimleri dikkate alarak geliştirmelidirler. Üretim sistemini Demir ve Gümüşoğlu aşağıdaki biçimde tanımlamışlardır (Demir, Gümüşoğlu, 1998, 61): Üretim Süreci, girdilerin belirli değişimlerden sonra çıktılar olarak ortaya konulduğu bir süreçtir. Bu süreç, birçok işlemler ve değişimler grubudur. Bir işlemin bittiği yerde diğer işlem devreye girer, bir çalışma başladığı anda diğer işlem tamamlanmış olur. İşlemler birer düğüm olarak belirtilebilir ve tüm düğümler girdi-çıktı sistemini oluştururlar. Değişim ve dönüşümler ise, girdiçıktı sisteminde temel kavramlardır. Üretim sistemi, ürün yapım sistemini ve/veya hizmetleri kapsamaktadır ve Çizim 1 de gösterilmektedir: 333 Çizim 1. Üretim Sistemi Girdiler:Materyaller, Para, İşgücü, Tesisler, Donatım, Enerji, Bilgi ve Teknoloji Dönüşüm Süreçleri -Üretim İşlemleri -Hizmet İşlemleri Çıktılar:Mallar ve Hizmetler Geri bildirim Kararlar Geribildirim Geribildirim Kararlar Yöneticiler Kararlar Kaynak: James R. Evans ve diğerleri (aktaran: Doğan, 2002, 277) Üretim sistemlerinin hiyerarşik bir yapı gösterdiği söylenebilir. Bu sistemlerin oluşturulmasında da genellikle hiyerarşik bir tasarım yaklaşımı kullanılmaktadır. Bu yaklaşım, belirgin talep ve kısıtlı üretim yeteneklerinin mevcut olduğu ortamlarda iyi ama yeterli olmayan çözümler üretebilmektedir. Klasik hiyerarşik tipi üretim yapıları,dinamik ortamlarla tam olarak uyumlu olmamakta ve bunun doğal sonucu olarak performans düşüklüklerine neden olmaktadır. 344 İşletmelerin dinamik koşullarda üretim yaptıkları göz önüne alındığında hiyerarşik sistemin yetersizliği hemen anlaşılabilecektir. Dinamik koşullarda etkin ve verimli üretim gerçekleştirebilmek için, sistemdeki kademe sayılarının azaltılması ve her aşamada yardımlaşmayı temsil eden yatay ilişki boyutunun işleme katılması gerekli olacaktır. Hiyerarşinin kısmen ya da tamamen var olması, sistemin yeniden yapılandırılmasını güçleştirdiği vurgulanmalıdır. Bunun temel nedeni, hiyerarşik ürünın zorladığı belirgin sınır oluşumlarıdır (hücre sınırı vb.). Bu sorunlardan arınmak için, sistemdeki tüm kademelerin yok edilmesi ve tam bir heterarşik yapı kurulması gerekmektedir. Heterarşik sistemlerin modüler ve yardımlaşmacı özelliklerinden ötürü yeniden yapılandırılabilmesi kolay olup, dinamik koşullara daha iyi uyum gösterdikleri söylenebilir. Çizim 2, bahsi edilen yapıyı temsil etmektedir (Baykasoğlu, Dereli, 2000, 102): Çizim 2. Heterarşik Üretim Sistemi ve Kontrolü (M/C:Makine, T:Takım) Heterarşik yapıların etkin bir biçimde kurulup uygulanabilmeleri için, son derece gelişmiş teknolojilere gereksinim duyulmaktadır. CNC, uzman sistem, bilgisayar vb. teknolojiler bu sistemlerin fiziksel alt yapısının kurulmasına olanak vermektedirler, fakat; bu mevcut teknolojileri etkin bir 355 biçimde kullanabilecek sistem yaklaşımları eş zamanlı bir gelişim gösterememişlerdir. Literatüre göz atıldığında farklı sınıflandırmalar olduğu görülmektedir (Hayes ve Wheelwright, 1984, Aktaran: White, Prybutok, 2001, ; Demir, Gümüşoğlu, 1998, ; Doğan, 2002, ). En genel anlamda üretim sistemleri aşağıdaki biçimde sınıflandırılabilir: Atölye tipi üretim, Akış tipi üretim, Proje tipi üretim, Sürekli üretim olmak üzere beş temel gruba ayrılabilir. Çalışmamızın ikinci bölümünde açıklamaya çalışacağımız Hücresel Üretim Sistemi, bu sıralamaya beşinci bir üretim sistemi olarak dahil edilebilir Hücresel üretim sistemi. Gerek sanayi ve gerekse hizmet sektöründe, üretimin hacim ve maliyet olarak önemi bir kısmı yığın üretim sistemlerinde gerçekleştirilmektedir. Makinelerin işlevlerine göre gruplandığı bu sistemlerde göreli olarak, üretim hızı düşük ve ara stok maliyetleri yüksektir. Günümüz koşullarında işletmelerin ürettikleri mal ve hizmeti alanların ve/veya potansiyel alıcıların isteklerinin ve gereksinimlerinin farklılaşması ürün dizisi genişliğinin ve atelye (kesikli üretim) tipi üretim sistemine karşı eğilimin artmasına neden olmuştur. Sıralanan üretim sistemi tiplerinde, üretkenliğin ve verimliliğin arttırılmasına yönelik çalışmalar gerçekleştirilmektedir. 366 Çizelge 1 de geleneksel üretim tipleri karşılaştırmalı olarak özetlenmektedir: Çizelge 1. Geleneksel Üretim Sisteminin Özellikleri (Kaynak: MPM Yay., 1998, 64-66) Özellikler Atelye Tipi Üretim Akış Tipi Üretim Proje Tipi Üretim Sürekli Üretim Makine Tipleri Esnek, Özel amaçlı, Genel amaçlı; Özel amaçlı genel amaçlı tek işlevli Hareketli Süreç Tasarımı Fonksiyonel tipi Süreç tipi Ürün bazlı iş akışı Proje tipi veya Sabitlenmiş iş Akışı Ürün bazlı iş akışı Hazırlık Uzun; Uzun Değişken Çok uzun Zamanları Çalışanlar Stoklar Parti Büyüklüğü Her Birim İçin Üretim Zamanı Değişken Tek işlevli; Çok işlevli (bir adam+bir makine) Tek işlevli; Tek işlevli;yetenekli Çok az Daha az yetenekli (bir adam+bir sayıda makine) çalışan Çeşitlilik için Tampon stoklamayı Değişken; Düşük süreç büyük miktarlarda sağlamak için Genelde içi stok stok büyük miktarda hammaddeler için stok Küçük-orta Büyük miktarlar Küçük miktarlar Uygulanamaz Uzun, değişken Kısa, sabit Uzun, değişken Kısa, sabit Geleneksel üretim sistemleri aşağıdaki biçimde de sıralanabilmektedir: a. Sürekli Üretim Sistemleri aa. Kitle Üretim Sistemi ab. Akış Tipi Üretim Sistemi b. Kesikli Üretim Sistemi ba. Siparişe Göre Üretim Sistemi bb. Parti Üretim Sistemi c. Proje Tipi Üretim Sistemi d. Atölye Tipi Üretim 377 Üretim Sistemleri, hacim-çeşitlilik (volume-variety) boyutu temeline dayandırılarak da sınıflandırılabilir. Yüksek esnekliğe sahip bir sistem parçaların yüksek çeşitte üretilmesine izin vermektedir. İki ekstrem üretim durumu; yüksek hacim (high-volume), düşük çeşit (low-variety) (H-L) ve düşük hacim (low-volume), yüksek çeşit (high-variety) (L-H) dir. Bu iki ekstrem durum arasında önemli bir orta hacim, orta çeşit (M-M) üretim durumu vardır (Singh, 1996, ). Bir üretim sisteminin ideal yapısının yararlı bir göstergesi Hitomi nin P:Q oranı vasıtasıyla elde edilmektedir (Hitomi, 1990; aktaran:brandon, 1996, 89-90). Bu durum Çizelge 2 ye bakılarak daha iyi anlaşılabilir. Ürün Çeşidi Çizelge 2. P-Q Analizi Üretim Niceliği Düşük Yüksek Düşük Mevcut davranış ve uygulamalara göre (bağlı olarak) Ürüne göre yerleşim Yüksek Sürece göre yerleşim Mevcut davranış ve uygulamalara göre (bağlı olarak) Ürünlerin sayısı P değişkeni, üretim niceliği Q değişkeni ile temsil edilmektedir. Üretim yerleşiminin doğal yapısı yukarıdaki çizelge den saptanabilir. Ürün çeşidinin yüksek, üretim niceliğinin düşük olduğu durumda sürece göre yerleşim den; ürün çeşidinin düşük, üretim niceliğinin yüksek olduğu durumda ise ürüne göre yerleşim den bahsedilebilir (özellikle kilit/anahtar ürünlere göre). Diğer iki durum için ise, üretim sistemi tasarımında organizasyonun geçmişi, yürütülmekte olan stratejik planlama ve geleceğe yönelik öngörümlerin etkili olacağı söylenebilir (Brandon, 1996, 89-90). Aşağıdaki diyagram grafiksel olarak üretim esnekliği ve birim başına maliyet arasındaki ilişkiyi geleneksel üretim sistemleri açısından göstermektedir (Fraizer, Spriggs, 1996; aktaran: Reynolds, 1998, 90). 388 Çizim 3. Çizim Üretim Esnekliği-Birim Maliyet İlişkisi Çizim 3, grup teknolojisi-hücre yerleşiminin parti tipi üretim için en uygun olduğunu göstermektedir. Bunun nedeni ise parçaların küçük ve orta hacimdeki partiler halinde üretilmesi ve göreceli olarak ürün karmasının kararlılığıdır. Genelde üç tip tesis yerleşimi vardır (Ham, Hitomi, Yoshida, 1985, 154): 1. Ürüne göre yerleşim (veya akış hattı/üretim hattı) 2. Grup Teknolojisi yerleşimi (veya hücresel) 3. Sürece göre yerleşim (veya işlevsel). Buna göre mevcut bir yerleşim tipinin P ve Q arasındaki ilişkiye bağlı olduğu söylenebilir. P-Q analizi yoluyla uygun bir tesis yerleşimi belirlenebilir. Çağımızda her şey çok hızlı değişmekte ve bu değişim yaşamın her alanını olduğu gibi üretim işlevini de etkilemektedir li yıllarda Japon Endüstrisinin gerçekleştirdiği inanılmaz gelişimin başlangıcını oluşturan ve batılı endüstrilerinin, özellikle de Amerikan endüstrisinin bu gelişmelerin 399 karşısında ki arayışlarını temsil eden yaklaşımlarla üretim alanında çok büyük değişimler yaşanmaya başlanmıştır ve bu süreç halen devam etmektedir. Artık yaşamın her alanında olduğu gibi üretimde de bilimsel bilgi egemen olmaktadır. Bilgi çoğaldıkça artan rekabetin ivmesiyle paylaşılmaya başlanmış ve bilgi yoğun çalışan işletmeler klasik üretim anlayışı ile üretim yapmaya çalışan işletmelere karşı büyük bir rekabet avantajı elde etmişlerdir. Teknolojideki hızlı değişim rüzgarı üretimde bilgisayarların etkinliğini arttırmış ve bunun doğal sonucu olarak da kullanılmaya başlanılan matematiksel modellerin üretimdeki pozitif rolü sarsılmaz bir gerçek olarak işletme sahip ve yöneticilerinin dikkatini çekmiştir. Üretim alanında ortaya çıkan bazı gelişmeler aşağıdaki biçimde sıralanabilir: Bilgisayar Destekli Üretim Sistemi Esnek Üretim Sistemleri Malzeme Gereksinim Planlaması Üretim Kaynakları Planlaması Tam Zamanında Üretim Sistemi Senkronize Üretim Üretim faaliyetlerinde bilgisayar teknolojilerinin kullanımı ağırlıklı olarak 1970 li yıllara uzanmaktadır. Başlangıçta temel üretim ve malzeme planlama fonksiyonlarında kullanılan bilgisayar programları günümüzde, bütün üretim sistemlerine yönelik olarak, işletme düzeyindeki tüm kaynakların planlama ve yürütüm faaliyetlerinde zorunlu olarak kullanılmaktadır. Bunda yeni üretim anlayışlarının (tepkisel, gerçek zamanlı vb.) etkisinin de önemli bir rolü olduğu söylenebilir. 2 Yalın Üretim Sistemi Her insan yaşamının her aşamasında çok farklı şeyler düşünüp kararlar almak durumundadır. Aktifleşen ve/veya planlanan her fikrin bir başlangıç bir doğuş noktası mevcuttur. Sorunlara ve alınacak her türlü karara yalın bir biçimde bakınca aslında aşılamayacak ve optimal kılınamayacak kadar karmaşık olmadıkları görülebilir. Yalın düşünce, gereksiz ayrıntılarla boğulup olayların özünden uzaklaşmayı engelleyen sistematik bir bakış açısıdır denilebilir. Yalın düşüncenin beş temel ilkesi mevcuttur, bunlar: değer, değer akımı, 4010 akış, çekme, mükemmellik olarak sıralanabilir. Değerin doğru bir biçimde tanımlanması yalın düşüncenin ilk kritik adımıdır. Yanlış ürün ve/veya hizmetin doğru biçimde üretilmesinin sonucu muda dır.ve hiçbir değer yaratmadan kaynakları tüketen faaliyetleri göstermektedir. Muda, Japonca da israf anlamındadır ve de yalın üretimin sahip olduğu üç temel ilkeden (muri, mura ve muda) biridir. Yalın düşünce, değerin, belirli müşterilerle oluşturulan diyalog sonucunda belirli fiyatlarla sunulan, belirli yetkinliklere sahip olan belirli ürünler türünden tam ve doğru olarak tanımlanmasına yönelik bilinçli bir çaba ile başlamak zorundadır. Bunu gerçekleştirirken de, firmalardaki teknik uzmanların rollerinin yeniden tanımlanmasını ve değerin nerede oluşturulacağı konusunun yeniden düşünülmesini gerektirmektedir (Womack, Jones, 1998, 16-17). Üretimde gerçekleşen temel israflar ve bunların nedenleri aşağıdaki gibi sıralanabilir (www. danismend.com, den esinlenilerek geliştirilmiştir). israflar; hurdalar fazla üretim makine kapasitelerinin etkin kullanılmayışı gereksiz materyal taşımaları, dolayısıyla materyal aktarma maliyetlerindeki artış gereksiz ve katma değer yaratmayan operasyonlar işçinin makine zamanı içinde bekleme süreleri gereksiz işçi hareketleri olmaktadır. İsrafların nedenleri ise; yetersiz çalışma yöntemleri uzun üretime hazırlık zamanları yetersiz ve iyi programlanmamış iş süreçleri çalışanların genel eğitim seviye düşüklüğü ve kurum içi eğitim eksikliği yetersiz ve sistematik olmayan bakım üretimde yeterli alan faydasının oluşturulamaması liderlik eksikliğidir. Yalın düşünce, dünyanın her yerinde iş yaşamının skor-tutucu standart birimi kabul edilen firmanın ötesine geçerek, bütüne bakabilmeyi; yani, 4111 kavramsal boyuttan ayrıntılı tasarıma ve fiili uygulamaya, ilk satıştan sipariş girişleri ve üretim çizelgeleriyle teslimata ve uzaklarda üretilmiş hammaddelerden müşterinin elindeki ürüne dönüşümü gerçekleştirerek, belirli bir ürünün tasarlanıp üretilmesini sağlayan faaliyetler kümesine bakabilmeyi gerektirmektedir. Bu bütünsel bakışı gerçekleştirmeye uygun örgütsel mekanizma ise yalın işletme olarak tanımlanabilir Yalın işletme, bir anlamda, ilgili tüm kesimlerin değer akımına bir kanal yaratmak ve her türlü mudayı ayıklayıp elemek amacıyla bir araya geldikleri bir konferans olarak da düşünülebilir (Womack, Jones, 1998, s.18-19). Yalın Üretimin doğuş noktasının yalın düşünce olduğu söylenebilir. Yalınlık kelime anlamıyla, elde bulunan kaynakların en etkili biçimde kullanımını, israfın önlenmesini ve gereksiz görülen her şeyin uzaklaştırılmasını ifade etmektedir (Baykasoğlu, Dereli, 2001, 3). Çizim 7, üretim sisteminin gelişme sürecinin bir özetini vermektedir ve konunun daha iyi anlaşılmasına katkı sağlamaktadır (Baykasoğlu, Dereli, 2001, 3 den esinlenerek geliştirilmiştir). Geleneksel Üretim Sistemleri YALIN ÜRETİM ÇEVİK ÜRETİM Çizim 4 Üretim Sisteminin Gelişim Süreci Aşamaları Daha önce vurgulandığı üzere günümüz ekonomik konjonktüründe, globalleşmenin etkisiyle firmaların dünya ekonomik liginde yer alabilmeleri için geleneksel üretim tekniklerini yalın üretim sistemlerine ve oradan da çevik üretim sistemlerine dönüştürmeleri gerekmektedir. İşletmelerin, yalın üretim sistemine geçerlerken birtakım teknikler kullanmaları gerekmektedir, söz konusu teknikler kısaca açıklanarak aşağıdaki biçimde sıralanabilir (www.danismend.com): TZÜ (bkz. s.52) Kanban, kart anlamına gelmektedir ve çekme tipi bir üretimde bir sonraki işlem, bir önceki işlemden gereksinim duyduğu parçaları tam 4212 zamanında ve gereksinim duyduğu miktarda almaktadır; kanban bu sistemi yürütmeye yarayan bir yöntemdir Jıdoka, hattı durdurma yetkisinin operatörlere verilmesi ve sorunların kaynağının belirlenerek giderilmesinin sağlanması, makinelere ürettiği ürünü kontrol edebilme, bir sorun olduğunda otomatik durabilme ve/veya gerekli sinyalleri verebilme becerisinin kazandırılması, operatör işgücü ile makine operasyonlarının birbirinden ayrılması, birden fazla makinenin yönetilmesinin sağlanması biçiminde açıklanabilecek ilkeler üzerine kurulu olmaktadır. MDS, model dönüş süresi SMED-, bir partinin son parçasının üretimi ile bir sonraki partinin ilk hatasız parçasının üretimi arasında geçen süre olmaktadır ve parçaların, ekipmanların toparlanması, parçaların değiştirilmesi, yerleştirme ve ayarlama unsurlarından oluşmaktadır. POKA-YOKE, unutkanlık, dikkatsizlik, yanlış anlama gibi insan unsurundan kaynaklanan durumlara karşı çeşitli hata yapmayı önleyici ve yardımcı araç ve/veya stratejileri kullanarak, ancak; daha fazla kontrol elemanına gerek duymadan sıfır hatalı üretime ulaşmayı amaçlamaktadır. 5S (Seiri, Seiton, Seiso, Seiketsu, Shitsuke), seiri yapılanma, seito düzen, seiso temizlik, seiketsu süreklilik ve shitsuke de özen anlamına gelmektedir. Toplam Üretken Bakım (bkz. s.54) KAIZEN, geri bildirime dayanan düzeltici bir faaliyettir. Kademeli, sürekli değişim, küçük yatırımlar, açık-paylaşılabilir bilgi ve uzun vadeli etkiler sonucu daha iyiye doğru değişim anlamı taşımaktadır. Yukarıdaki açıklamaların ışığında, Esnek Üretim Sistemleri, Grup Teknolojisi, Hücresel Üretim Sistemi, Tam Zamanında Üretim v.b. yöntemlerin kullanılması yukarıda sözü edilen gelişim sürecinin açıklanması için gerekli oldukları söylenebilir. 3 Esnek Üretim Sistemleri (EÜS) İşletmelerin değişen ve yoğunlaşan rekabet koşullarının hakim olduğu globalleşme sürecinde, teknolojiyi en etkin bir biçimde kullanması ve bu 4313 konudaki gelişmelere karşı bilgilerini ve teknolojik yapılarını güncellemeleri zorunlu olmaktadır. Rekabet, üretim sürecinde verimlilik artışını sağlamaktadır. Satış yönlü bir işletmecilik veya yöneticilik anlayışının hakim olduğu 1960 lı yıllardan, işletmelerin verimliliklerinin arttırılması ve daha ileri giderek ulusların, ülkelerin kalkınmaları için teknolojinin kritik bir faktör olduğunun üzerinde konsensüse varıldığı günümüz koşullarına gelinmiştir lı yıllarda kaynaklarını etkin kullanan işletme tipi mevcut iken, 1980 li yıllardan beri esneklik, işletmelerin değerlendirilmelerinde ön plana çıkmıştır. Çizelge 3, performans kriterleri ve ideal işletme tipindeki değişmeleri göstermektedir (Bolwijh, Kumpe, 1990 Aktaran: Çil ve Evren, 1994 esinlenerek geliştirilmiştir):çizelge 3. Performans Kriterleri ve İdeal İşletme Tipleri Yıllar Performans Kriteri İdeal İşletme Tipi 1960 Fiyat Etkin İşletme 1970 Fiyat+Kalite Kaliteli İşletme 1980 Fiyat+Kalite+Ürün Çeşitliliği Esnek İşletme 1990 Fiyat+Kalite+Ürün Çeşitliliği+Farklı ve Hızlı Olma 2000 Kalitenin İşletmedeki Her Birimin Sorumluluğunda Olduğu Müşteri Odaklılık, Bilgi katma değeri Yenilikçi İşletme Mükemmeli Arayan İşletme Burada vurgulanmaya çalışılan, işletmelerin ürün üretme fikrinden satış sonrası hizmet anlayışına değin her boyutta düşünce ve eylemlerinde devrime yol açan unsurlardan biri, müşteri talebindeki farklılaşma ve hızlı dönüşümdür. Dolayısıyla işletmeler bu dönüşüme yanıt verebilmek için, müşterinin gereksinim duymasından daha önce harekete geçerek kısa sürede, en uygun fiyatta, beklenen kalitede ve istenilen yerde yeni ürünleri üretmelidirler. Örnek vermek gerekirse; İçinde bulunduğumuz üretim konjonktüründe cep telefonu üreticisi olan Nokia firması müşterinin bir adım sonra gereksinim duyacağı özellikte ürünleri üretip pazara sunduğu için kendi sektöründe lider firma konumuna ulaştığı düşünülebilir. Bütün bu vurgulanmaya çalışılan kuruluş, üretim ve yönetim aşamalarının mevcut koşullara uygun hale getirilmesi esneklikle olasıdır, bu 4414 durumda işletmeleri, esnek üretim sistemleri olarak isimlendirilen üretim tekniğini benimseyip uygulamaya zorlamaktadır. Esnek Üretim Sistemleri, yoğun otomasyon ve teknoloji ağırlıklı üretimin yapıldığı, üretim faktörlerinin hızla üretime yönlendirilebildiği ve tüketicilere zamanında ulaştırılarak nakde çevrilebildiği, insanların bu ortama uyum gösterdiği ve değişikliklere hızla cevap verebildiği üretim süreci olarak tanımlanabilir ve genel özellikleri aşağıdaki biçimde sıralanabilir (Tekin ve Atamak, 1997, 245): EÜS, ürün çeşidinin fazla olduğu işletmelerde kullanılabilir. EÜS, aynı gruptan olup farklılık gösteren parçaları üretmek amacıyla kullanılmaktadır. Genel amaçlı makine ve tezgahı içermektedir. Arklı parçaları üretmek için makine/teçhizatta küçük çaplı değişiklikler yapılabilir. Mamul, yarı mamul ve hammadde otomatik bantlarla, malzeme ve taşıyıcılarla hareket edebilmektedir. Genel amaçlı makine/teçhizat ve malzeme taşıma sistemini kontrol eden ana bir bilgisayar vardır. Farklı parçaların üretilmesi, makineler üzerinde gerçekleşen otomatik değişikliklerle mümkün olabilmektedir. Üretimde personel müdahalesi asgariye indirilmiştir. Fabrikaya hammadde girişinden mamul çıkışına kadar kalite kontrol, tasarım, üretim gibi tüm işlemler otomasyona dayalı olarak bilgisayarla gerçekleştirilmektedir. EÜS nin farklı kaynaklarda yer alan tanımları aşağıdaki biçimdedir (Atalay, Birbil, Demir, Yıldırım, 1998, 19): EÜS, bir malzeme taşıma sistemiyle birbirine bağlanmış Bilgisayar Sayısal Destekli (CNC) veya Sayısal Denetimli (CN) makinelerden ve bunların işleyişini kontrol eden bilgisayar sisteminden oluşan ve birbirinden farklı ürünler üretebilen bir üretim sistemi olarak tanımlanabilir. EÜS, Bilgisayar Destekli Tasarım (CAD), Bilgisayar Destekli Üretim (CAM) ve Bilgisayar Destekli Üretim Planlama (CAPP) dan oluşan Bilgisayarla Bütünleştirilmiş Üretim (CIM) kavramının bir fiziksel uygulaması olarak düşünülebilir. EÜS, birden fazla tipteki parçayı küçük ya da orta hacimde etkin bir biçimde üretebilmek için tasarlanmış ve bilgisayar 4515 tarafından kontrol edilen yarı bağımsız iş istasyonları ve malzeme taşıma sistemlerinden oluşan otomatik bir üretim tipidir. EÜS, yoğun otomasyon ve teknoloji ağırlıklı üretimin yapıldığı, montaj hatalarının olmadığı, üretim faktörlerinin hızla üretime yönlendirilebildiği ve zamanında tüketicilere ulaştırılarak nakde çevrildiği, insanların bu ortama uyum gösterdiği ve değişikliklere eskisinden daha hızlı cevap verebildiği üretim süreci olarak tanımlanabilir. EÜS, çeşitli işlemler yapabilen ve aralarındaki bağlantı çok esnek olan, iki ya da daha fazla esnek üretim hücresinden oluşan bir sistemdir. EÜS, aynı teçhizat ve kontrol sistemini kullanarak çok çeşitli parçaları üreten, oldukça otomatikleştirilmiş üretim sistemleridir. EÜS, bir ana bilgisayar kontrolündeki otomatik tezgahlar ve bunları birbirine bağlayan otomatik taşıma sisteminden oluşur. Bir işletmenin esneklik düzeyini etkileyen temel unsurlar aşağıdaki biçimde sıralanabilir: 1. İşin Organizasyonu, 2. Üretim Planlama ve Kontrol Sistemleri, 3. Üretim Teknolojisi, 4. Bilgisayar Teknolojisinden Yararlanma Düzeyi. SONUÇ Üretim, birtakım girdilerin üretim sürecine sokularak üretilmesi gereken ürünlere dönüştürüldüğü bir faaliyettir denilebilir. Üretim Süreci ise; girdilerin belirli değişimlerden sonra çıktılar olarak ortaya konulduğu bir süreçtir biçiminde tanımlanabilir. Bu süreç, birçok işlemler ve değişimler grubudur. Bir işlemin bittiği yerde diğer işlem devreye girer, bir çalışma başladığı anda diğer işlem tamamlanmış olur. İşlemler birer düğüm olarak belirtilebilir ve tüm düğümler girdi-çıktı sistemini oluştururlar. Değişim ve dönüşümler ise, girdiçıktı sisteminde temel kavramlardır. Gerek sanayi ve gerekse hizmet sektöründe, üretimin hacim ve maliyet olarak önemli bir kısmı yığın üretim sistemlerinde gerçekleştirilmektedir. 4616 Makinelerin işlevlerine göre gruplandığı bu sistemlerde göreli olarak, üretim hızı düşük ve ara stok maliyetleri yüksektir. Günümüz koşullarında işletmelerin ürettikleri mal ve hizmeti alanların ve/veya potansiyel alıcıların isteklerinin ve gereksinimlerinin farklılaşması ürün dizisi genişliğinin ve atelye (kesikli üretim) tipi üretim sistemine karşı eğilimin artmasına neden olmuştur. Sıralanan üretim sistemi tiplerinde, üretkenliğin ve verimliliğin arttırılmasına yönelik çalışmalar gerçekleştirilmektedir. KAYNAKÇA 1. Atalay, Nevda.& Birbil, Dilek. & Demir, Nazmiye. & Yıldırım, Şevket., KOBİ lerin Esnek Üretim Sistemleri Yönünden İrdelenmesi ve Bir Uygulama, MPM Yayınları, n:632, Ankara, Baykasoğlu, Adil. & Dereli, Türkay., Üretim Sistemlerinin Dinamik Ortamlara Uyumlu Dizaynı İçin Modern Yaklaşımlar, Otomasyon Dergisi,Mayıs/Haziran Baykasoğlu, Adil.& Dereli, Türkay, Çevik Üretim, Otomasyon Dergisi, Aralık Brandon, A.John. Cellular Manufacturing Integrating Technology And Management, Research Studies Press Ltd., Cyr, Bernard., & Lambert, Serge., & Abdul-Nour, Georges., & Rochette, Rene., Manufacturing Flexibility:SMT Factors Study, Comp. ind.engng., v.33, n.1-2, Demir, M.Hulusi., & Gümüşoğlu, Şevkinaz., Üretim İşlemler Yönetimi, Gözden Geçirilmiş,Genişletilmiş 5. Baskı, Beta Basım Yayım Dağıtım A.Ş., İstanbul Doğan, Muammer; İşletme Ekonomisi ve Yönetimi, Genişletilmiş 2. Baskı, İzmir Gökşen, Yılmaz, Hücresel Üretim Sisteminde Makine ve Parçaların Gruplandırılmasında Tamsayılı Bir Yaklaşım, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi),17 9. Ham, Inyong., & Hitomi, Katsundo., & Yoshida, Teruhiko., Group Technology Applications to Production Management, Kluwer-Nijhoff Publishing, Muther, Richard., Production Line Techniques, Richard Muther&Associates, Inc., Kansas City, Missouri 11. Reynolds, T. Kanton., Cellular Manufacturing&The Concept Of Total Quality, Comp. ind. Engng., v.35, n.1-2, Womack, P.J.,& Jones, D., Yalın Düşünce, Sistem Yayıncılık, Benzer belgeler
1 Teknolojideki hızlı değişme ve gelişmeler üretim metot ve sistemlerini de hızla değiştirmektedir. Bu değişime ve gelişime bağlı olarak üretimde yeni teknolojiler ve üretim sistemleri kullanılmaktadır. Detaylı TAM ZAMANINDA ÜRETİM (JUST IN TIME MANUFACTURING)
Öğr. Gör. S. M. Fatih APAYDIN Dersle İlgili Konular Üretim Yönetimi Süreç Yönetimi Tedarik Zinciri Yönetimi Üretim Planlama ve Kontrolü Proje Yönetimi Kurumsal Kaynak Planlaması-ERP Kalite Yönetimi Modern Detaylı 1.ÜRETİM VE ÜRETİM YÖNETİMİ KAVRAMI
ÜRETİM YÖNETİMİ 1.ÜRETİM VE ÜRETİM YÖNETİMİ KAVRAMI 1.1. ÜRETİM TANIMI İktisat dilinde, üretim; her türlü fayda yaratma (şekil değişikliği, zaman değişikliği, mekan değişikliği... vb ile) veya iktisadi Detaylı Öğr. Gör. S. M. Fatih APAYDIN
Rekabetçi Üretim Yönetimi Kayseri Nisan 09, 2009 Dr. Adem Göleç Katılımcılar: Sanayi Kuruluşları Öğretim Üyeleri Öğrenciler Önümüzdeki bir saat Bir Üretim Sistemi Kurum Stratejisi Rekabet Öncelikleri Đmalat Detaylı YALIN SİSTEM VE KAZANIMLARI
YALIN SİSTEM VE KAZANIMLARI www.yalinenstitu.org.tr 1 YALIN ENSTİTÜ Yalın Düşünce AMAÇ Müşteriye mükemmel değer sunmak YÖNTEM İsraflardan arındırılmış mükemmel prosesler 2 YALIN ENSTİTÜ Değer Müşteriye Detaylı TOYOTA YÖNETİM ve ÜRETİM ANLAYIŞI
TOYOTA YÖNETİM ve ÜRETİM ANLAYIŞI YALIN DÖNÜŞÜM ZİRVESİ İzmir Makina Mühendisleri Odası 4 Ekim 2013 Orhan ÖZER Genel Müdür & CEO Toyota Otomotiv Sanayi Türkiye A.Ş. 1/48 1 İçerik TOYOTA TOYOTA YÖNETİM Detaylı Üretim Yönetimi Nedir?
Üretim Yönetimi Üretim Yönetimi Nedir? Üretim süreçlerini ilgilendiren tüm kararların alınması ile ilgili disiplindir. Üretilen malların istenilen nicelikte ve zamanda en az giderle oluşmasını amaçlar Detaylı HÜCRESEL ÜRETİM SİSTEMİNDE MAKİNE-PARÇA AİLELERİNİN OLUŞTURULMASINDA DENGELİ TALEP-KAPASİTE VE DENGESİZ TALEP-KAPASİTE DURUMUNUN ANALİZİ
D.E.Ü.İ.İ.B.F.Dergisi Cilt:18 Sayı:2, Yıl:2003, ss:99-111 HÜCRESEL ÜRETİM SİSTEMİNDE MAKİNE-PARÇA AİLELERİNİN OLUŞTURULMASINDA DENGELİ TALEP-KAPASİTE VE DENGESİZ TALEP-KAPASİTE DURUMUNUN ANALİZİ Yılmaz Detaylı Endüstri Mühendisliğine Giriş
NOT: MRP ve TAM ZAMANINDA ÜRETİM ARASINDAKİ FARKLAR ile ilgili notlar sizlere çalışmanız için derste işlenmemiştir Endüstri Mühendisliğine Giriş 26 Aralık 2012, Şişli-Ayazağa, İstanbul, Türkiye. Yard. Detaylı 11.12.2014. Bir Yıkımdan Doğuşun Hikayesi IV. TÜRKİYE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR SATINALMA PROFESYONELLERİ BULUŞMASI. Bir Yıkımdan Doğuşun Hikayesi
Bir Yıkımdan Doğuşun Hikayesi IV. TÜRKİYE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR SATINALMA PROFESYONELLERİ BULUŞMASI Wow İstanbul Hotel & Convention Center 30 Kasım 2014 Satın Almada Yalın Yaklaşımlar Alper REİSOĞLU Bir Detaylı Üretim Yönetimi. 3.1. Ürün Tasarımı 19.02.2012. 3.1.1. Ürün Tasarımını Etkileyen Faktörler. Bölüm 3. Üretim Sistemlerinin Tasarımı ve Kuruluşu
Üretim Yönetimi Bölüm 3. Üretim Sistemlerinin Tasarımı ve Kuruluşu Yrd. Doç. Dr. Selçuk ÇEBİ http://scebi.ktu.edu.tr 3.1. Ürün Tasarımı Ürün tasarımı, ürünün fiziksel özelliklerini ve fonksiyonlarını açıkça Detaylı Profesyonel, verimli, yenilikçi sistemler...
ARKE Otomasyon Bil. Mak. San. ve Tic. Ltd. Şti. Atilla KARAÇAY Ramazan EKİN Proje & Yazılım 0.533 430 19 45 Üretim & Satış 0.533 223 13 46 atilla.karacay@arkeotomasyon.com ramazan.ekin@arkeotomasyon.com Detaylı ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ
İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ İLERİ İMALAT SİSTEMLERİ Yrd.Doç.Dr.Tarık Küçükdeniz Bölüm 1: İleri İmalat Sistemlerine Giriş Üretim Sistemlerinin Nitelikleri Detaylı YALIN ÜRETİM SİSTEMİ
YALIN YAKLAŞIM Yalın düşüncenin temel amacı, israflardan arındırılmış mükemmel proseslerin etkinlik ve verimlilik analizlerini yaparak, maliyetleri azaltmak ve sonuçta müşteriye mükemmel değerler sunmaktır. Detaylı Yalın üretim sistemi. Dengeli üretim (Heijunka), Toplam iş denetimi, İş rotasyonu (shojinka),
Yalın üretim sistemi İkinci Dünya Savaşı'ndan yenik çıkmış, ekonomisi darboğazlarda bir ülke görünümünde olan Japonya'nın savaş sonrası ekonomik durumuyla ilişkili olarak ortaya çıkan ve 1980'li yılların Detaylı İŞLETME VE ORGANİZASYON STAJI UYGULAMA ESASLARI
İŞLETME VE ORGANİZASYON STAJI UYGULAMA ESASLARI ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ İŞLETME VE ORGANİZASYON STAJI UYGULAMA ESASLARI 2014 İŞLETME VE ORGANİZASYON STAJI UYGULAMA ESASLARI Açıklama Staj yapılan işletmelerde Detaylı Tedarik Zinciri Yönetimi -Temel Kavramlar- Yrd. Doç. Dr. Mert TOPOYAN
Tedarik Zinciri Yönetimi -Temel Kavramlar- Yrd. Doç. Dr. Mert TOPOYAN Neden? Bir ișletme sistemi için en kilit etken MÜȘTERİdir. Müșteri açısından ișletmeleri etkileyen güncel etkiler: Müșteri sayısı artmaktadır. Detaylı AĞAÇ İŞLERİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSİ
TANIM Ahşap veya ahşap kökenli malzemelerin, istenilen kalite standardında, belirlenen sürede, en düşük maliyetle üretilebilmesi için üretim sistemini tasarlayan, projelendiren, üretim sürecini denetleyen Detaylı GRUP TEKNOLOJİSİ VE HÜCRESEL ÜRETİM
GRUP TEKNOLOJİSİ VE HÜCRESEL ÜRETİM GRUP TEKNOLOJİSİ VE HÜCRESEL ÜRETİM Grup Teknolojisi Ve Hücresel Üretim Kavramları Grup teknolojisi oldukça geniş bir kavramdır. Üretim ve endüstri mühendisliği alanlarında Detaylı MODERN-SONRASI ÇAĞDAŞ ve GÜNCEL KAVRAMLAR ve YAKLAŞIMLAR
MODERN-SONRASI ÇAĞDAŞ ve GÜNCEL KAVRAMLAR ve YAKLAŞIMLAR Bugün itibariyle bakıldığında, yönetimin diğer konuları da organizasyon konusuna benzer şekilde kendi içlerinde ayrıntılı bir şekilde incelenmeye Detaylı MİLLİ PRODÜKTİVİTE MERKEZİ Denizli Verimliliği Artırma Projesi
MİLLİ PRODÜKTİVİTE MERKEZİ Denizli Verimliliği Artırma Projesi Verimlilik ve Toplam Kalite Yönetimi 10 Nisan 2010 Hatice EKSEN Uzman MİLLİ PRODÜKTİVİTE MERKEZİ MİLLİ PRODÜKTİVİTE MERKEZİ Ülke ekonomisinin Detaylı PAU ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ. IENG 328 - Üretim Planlama ve Kontrolü 2
PAU ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ IENG 328 - Üretim Planlama ve Kontrolü 2 1 Dersin amacı Endüstri mühendisliğinin temel konularından biri olan üretim planlaması ve kontrolü ile ilgili temel kavram ve tekniklerin Detaylı 1 ÜRETİM VE ÜRETİM YÖNETİMİ
İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 ÜRETİM VE ÜRETİM YÖNETİMİ 13 1.1. Üretim, Üretim Yönetimi Kavramları ve Önemi 14 1.2. Üretim Yönetiminin Tarihisel Gelişimi 18 1.3. Üretim Yönetiminin Amaçları ve Fonksiyonları Detaylı İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 DEĞİŞİM OLGUSU
İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 DEĞİŞİM OLGUSU 1.1. Değişim ve Önemi...5 1.2. Değişimin Tanımı...7 1.3. Değişimin Benzer Kavramlarla İlişkisi...10 1.4. Değişimin Nedenleri...12 1.5. Değişimin Çeşitleri...21 1.6. Değişimin Detaylı Öğr. Gör. S. M. Fatih APAYDIN
Öğr. Gör. S. M. Fatih APAYDIN Dersle İlgili Konular Üretim Yönetimi Süreç Yönetimi Tedarik Zinciri Yönetimi Üretim Planlama ve Kontrolü Proje Yönetimi Kurumsal Kaynak Planlaması-ERP Kalite Yönetimi Modern Detaylı TOPLAM VERİMLİ BAKIM 1.GİRİŞ 2.YALIN ÜRETİM
TOPLAM VERİMLİ BAKIM TKY405 Toplam Kalite Yönetimi Doç.Dr. Nihal ERGİNEL 1.GİRİŞ Müşteri taleplerinin hızla değiştiği, Kuruluşlar arasındaki rekabetin giderek daha da arttığı günümüzde; Firmalar varlıklarını Detaylı Hücresel Üretim Sisteminde Makine-Parça Ailelerinin Oluşturulmasında. Dengeli Talep-Kapasite ve Dengesiz Talep-Kapasite Durumunun Analizi
Yılmaz Gökşen Sabri Erdem Hücresel Üretim Sisteminde Makine-Parça Ailelerinin Oluşturulmasında Dengeli Talep-Kapasite ve Dengesiz Talep-Kapasite Durumunun Analizi Özet İşletmeler, ürettikleri ürünlerin Detaylı ÖZGÜN FİKİRLERİNİZİ PROJELENDİRELİM
Şirket Tanıtımı Progino PROGİNO 2005 yılından itibaren Eskişehir de mühendislik ve danışmanlık hizmetleri vermektedir. Faaliyetlerine 2008 yılından beri Eskişehir Teknoloji Geliştirme Bölgesinde sürdürmektedir. Detaylı PROJE YÖNETİMİ: PERT VE CPM ANALİZİ: Prof. Dr. Şevkinaz Gümüşoğlu (I.Üretim Araştırmaları Sempozyumu, Bildiriler Kitabı-İTÜ Yayını, Ekim1997, İstanbul
PROJE YÖNETİMİ: PERT VE CPM ANALİZİ: Prof. Dr. Şevkinaz Gümüşoğlu (I.Üretim Araştırmaları Sempozyumu, Bildiriler Kitabı-İTÜ Yayını, Ekim1997, İstanbul Proje:Belirli bir işin tamamlanabilmesi için yapılması Detaylı (Computer Integrated Manufacturing)
1 (Computer Integrated Manufacturing) 2 1 Bilgisayarlı Sayısal Kontrol; ekipman mekanizmaların hareketlerinin doğru ve hassas biçimde gerçekleştirilmesinde bilgisayarların kullanılması, programlama ile Detaylı SiSTEM ANALiZi ve TASARIMI
AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜDERS TANITIM FORMU EK-4 Dersin Kodu ve Adı: Örgütsel Psikoloji ve Endüstriyel İlişkiler Bölüm / Anabilim Dalı : İşletme Tezsiz YL 3 Yarıyıl Teorik Uygulama Detaylı DENEME SINAVI A GRUBU / İŞLETME. 1. İşletmenin yapısal özelliklerini şöyle sıralayabiliriz:
DENEME SINAVI A GRUBU / İŞLETME 1 1. İşletmenin yapısal özelliklerini şöyle sıralayabiliriz: 3 İşletme bir ekonomik kuruluştur. 3 İşletme bağımsız bir kuruluştur. 3 İşletme sosyal bir kuruluştur. 3 İşletme Detaylı Tedarik Zinciri Yönetimi
Tedarik Zinciri Yönetimi -Tedarik Zinciri Ağı Tasarımı- Yrd. Doç. Dr. Mert TOPOYAN Ağ tasarımı, tedarik zinciri açısından üç karar düzeyini de ilgilendiren ve bu düzeylerde etkisi olan bir konudur. Zincirin Detaylı İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ
İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 2 İKY ÖRGÜT İÇİNDEKİ YERİ Giriş İKY Örgüt İçindeki Yeri İKY Organizasyon Yapısı İKY Çalışma İlkeleri İKY İşlevleri 2 İşletmelerin en büyük kaynağı, ne hammadde, ne malzeme ve Detaylı BİR AKÜ FİRMASINDA İŞGÜCÜ VERİMLİLİK ANALİZİ
BİR AKÜ FİRMASINDA İŞGÜCÜ VERİMLİLİK ANALİZİ EMİNE UÇMUŞ - SİNEM KAÇAR BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ Mühendislik Mimarlık Fakültesi Endüstri Mühendisliği Bölümü İÇERİK GİRİŞ MODELİN YAPISI İŞLETMEDEKİ KAYITLAR Detaylı Tedarik Zinciri Yönetimi -Bileşenler, Katılımcılar, Kararlar- Yrd. Doç. Dr. Mert TOPOYAN
İÇİNDEKİLER Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1.Bölüm: TEMEL İŞLETMECİLİK KAVRAM VE TANIMLARI... 2 Giriş... 3 1.1. Temel Kavramlar ve Tanımlar... 3 1.2. İnsan İhtiyaçları... 8 1.3. Detaylı İŞLETME TÜRLERİ İŞLETME TÜRLERİ 24.03.2014. Faaliyet Alanlarına Göre İşletme Türleri
Yrd.Doç.Dr. Gaye Açıkdilli Yrd.Doç.Dr. Erdem Kırkbeşoğlu 1. Faaliyet alanlarına göre 2. Tüketici türlerine göre 3. Üretilen mal veya hizmet çeşitlerine göre 4. Üretim araçlarının mülkiyet biçimine göre Detaylı Gürcan Banger 21 Mayıs 17 Haziran 2012
Gürcan Banger 21 Mayıs 17 Haziran 2012 Üretim Yatırımı Girişim kapsamında hedeflenen ürün veya hizmetlerin üretilmesi için gerekli işletme faaliyetleri planlanmalıdır. Girişimcinin uzmanlığına da bağlı Detaylı YEKTAMAK Makine ve Mühendislik; YEKTAMAK müşterilerinin ihtiyaçlarının belirlenmesinden projenin teslim edilmesine kadar olan süreçte;
1 HAKKIMIZDA YEKTAMAK Makine ve Mühendislik; 2013 yılında akademik geçmişe sahip ortaklar tarafından kurulmuş bir firmadır. Yeni kurulmuş olmasına rağmen 35 yıla varan tecrübeye sahip personellerinden Detaylı İŞLETME MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ
İŞLETME MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ TAM ZAMANINDA İMALAT SİSTEMLERİ YALIN ÜRETİM PROF. DR.SEMRA BİRGÜN TARİHÇE 1945 Savaş sonrası ekonomik kriz dönemi (Japonya) TOYOTA MOTOR Üretim Satış sorunları Ürün çeşitlemesi Detaylı ENDÜSTRİ MÜHENDİSİ. - Her türlü yazım ve çizim aletleri, - Çeşitli elektronik aletler, - Büro makineleri (bilgisayar, hesap makinesi vb.).
TANIM Üretimin girdileri olan hammadde, yardımcı malzeme, enerji, makine ve işgücü gibi kaynakların en verimli şekilde kullanılması ve kalitesi yüksek, maliyeti düşük ürün elde edilebilmesi için planlama Detaylı MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ (PZL208U)
İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİNDE TEMEL KAVRAMLAR İnsan Kaynakları Yönetimi (İKY) İKY Gelişimi İKY Amaçları İKY Kapsamı İKY Özellikleri SYS BANKASI ÖRNEĞİ 1995 yılında kurulmuş bir Detaylı Alparslan Serhat DEMİR, Endüstri Mühendisliğine Giriş Ders Notları, Sakarya Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü TESİS PLANLAMA
9.1.Giriş TESİS PLANLAMA Tesis planlama bir kurum veya kuruluşun fiziksel ini geliştirmek için gerçekleştirilen sistematik bir yaklaşımdır. Bir organizasyonun en önemli varlıklarından biri olan kapladığı Detaylı SÜREÇLERLE YÖNETİM VE BİR HİZMET İŞLETMESİ UYGULAMASI
SÜREÇLERLE YÖNETİM VE BİR HİZMET İŞLETMESİ UYGULAMASI Özkan TÜTÜNCÜ Özlem İpekgil DOĞAN Mert TOPOYAN Dokuz Eylül Üniversitesi Dokuz Eylül Üniversitesi Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Detaylı Street Smart Marketing
Tek bir hedef için tasarlanmış kamu hizmeti şirket programları. Başarı. Street Smart Marketing Müşterilerinizi cezbeden pazarlama kampanyaları 30 yıllık deneyim Tasarlarız. Yakalarız. İlerleriz. 1.4 milyon Detaylı 2. Gün: Finlandiya Maliye Bakanlığı ve Birimleri
2. Gün: Finlandiya Maliye Bakanlığı ve Birimleri Virpi Einola-Pekkinen 11.1.2011 1 2 Maliye Bakanlığının Yönetim Birimleri Limited Şirketler Kurumlar Ticari işletmeler ve fonlar HANSEL LTD SATIN ALMA KURUMU Detaylı 2008 den günümüze. 130 Firma 1.000 Kullanıcı SmartWM DEPO YÖNETİMİ
Depolarını 2008 den günümüze 130 Firma 1.000 Kullanıcı İle Yönetiyor! SmartWM DEPO YÖNETİMİ Çözüm Ortaklarımız SENTIA BİLİŞİM HİZMETLERİ SAN TİC. LTD.ŞTİ AKTİF PROJE VE DANIŞMANLIK ERBİLİŞİM BİLGİSAYAR Detaylı MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ)
T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) ENDÜSTRİYEL OTOMASYON TEKNOLOJİLERİ ALANI ANKARA 2007 AMAÇ ÖĞRENME FAALİYETİ -13 ENDÜSTRİYEL OTOMASYON TEKNOLOJİLERİ Detaylı İşletmelerarası Karşılaştırma Kıyaslama Benchmarking
İşletmelerarası Karşılaştırma Kıyaslama Benchmarking Kıyaslama, bir işletmenin kendi performansını yükseltebilmek için, üstün performansı olan diğer işletmeleri incelemesi, bu işletmelerin iş yapma usulleri Detaylı WCM - Dünya Klasında Üretim. 7 Haziran 2014
WCM - Dünya Klasında Üretim 7 Haziran 2014 Üretimde yaşanan sorunlar İş kazaları Verimsizlik Kalitesizlik Arızalar Stoklar Uzun Temin Süreleri Çevresel Sorunlar TOFAŞ ın Sürekli İyileştirme Yolculuğu ALTIN Detaylı Şirketler artan maliyetlerini son tüketiciye yansıtmamayı da tercih edebilir. Bu durumda şirket fiyat baskısı altında ezilir.
7 İsraf İsraf şirketlerde maliyetlerin yükselmesine neden olur. Bu maliyetler son tüketiciye fiyat etiketinde yansır. Tüketiciler pazardaki daha ucuz ürünleri tercih etmeye başlar. Şirket rakipleriyle Detaylı 5Element Eğitim ve Danışmanlık EĞİTİM KATALOĞU
5Element Eğitim ve Danışmanlık EĞİTİM KATALOĞU 2016 Çatışma Yönetimi: Kişi, Ekip ve Organizasyon Değişimi Koçluk Yaklaşımı ile Yönetmek Eğiticinin Eğitimi: Eğitime ve Kişiye Özel Ekip Yönetimi: Bütünsel Detaylı MBA 507 (11) Örgüt Yapısının Temelleri
MBA 507 (11) Örgüt Yapısının Temelleri Ofis İnsanı Tipleri http://www.youtube.com/watch?v=3ob-kacgfok ÖRGÜT YAPISI Örgüt yapısı bir örgütte görevlerin biçimsel olarak nasıl bölüneceğini, sınıflanacağını, Detaylı PwC Türkiye V. Çözüm Ortaklığı Platformu. Ücret Yönetimi* İnsan Kaynakları Hizmetleri. Murat Demiroğlu. PwC
PwC Türkiye V. Çözüm Ortaklığı Platformu Ücret Yönetimi* Murat Demiroğlu lu,, Kıdemli K Müdür, M İnsan Kaynakları Hizmetleri PwC Sunum için: www.ikportal.com Adresine girip, Üye olarak, www.ikportal.com/hrs Detaylı R KARLILIK VE SÜRDÜRÜLEB
ÜRETİMDE İNOVASYON BİLAL AKAY Üretim ve Planlama Direktörü 1 İleri teknolojik gelişme ve otomasyon, yeni niteliklere ve yüksek düzeyde eğitim almış insan gücüne eğilimi artıyor. Mevcut iş gücü içinde bu Detaylı T.C MARMARA ÜNĠVERSĠTESĠ. Sosyal Bilimler Enstitüsü Ġşletme Anabilim Dalı Üretim Yönetimi ve Pazarlama. Yüksek Lisans Projesi
T.C MARMARA ÜNĠVERSĠTESĠ Sosyal Bilimler Enstitüsü Ġşletme Anabilim Dalı Üretim Yönetimi ve Pazarlama Yüksek Lisans Projesi ÜRETĠM YÖNETĠMĠNDE KANBAN SĠSTEMĠ Öğretim Görevlisi PROF. DR. YAMAN ÖZTEK Hazırlayan Detaylı BEYKENT ÜNİVERSİTESİ - DERS İZLENCESİ - Sürüm 2. Dersin Yürütülmesi Hakkında
BEYKENT ÜNİVERSİTESİ - DERS İZLENCESİ - Sürüm 2 Ders Kodu Teorik Uygulama Lab. Mesleki Oryantasyon ve İşletme Mühendisliğine Giriş Ulusal Kredi Öğretim planındaki AKTS 520000000001197 2 0 0 2 4 Ön Koşullar Detaylı Marmara Üniversitesi Lojistik & Tedarik Zinciri Yönetimi Sertifika Programı Marmara University Logistics & Supply Chain Management Certificate Program
Marmara Üniversitesi Lojistik & Tedarik Zinciri Yönetimi Sertifika Programı Marmara University Logistics & Supply Chain Management Certificate Program Amaç Değişen ve gelişen müşteri isteklerinin en verimli Detaylı Planlama Nedir? Planlama Ne Değildir? Başarılı Bir Plan. www.eminkaya.net 1. Pazarlama Planlaması
2 Pazarlama Planlaması Planlama Nedir? Plan, bir amaca ulaşmada izlenecek yol ve davranış biçimini gösterir. Planlama ise, bir yöneticinin ileriye bakmasına ve kendine açık olan seçenekleri bulmasına yardım Detaylı Bölüm 9 Üretim Fonksiyonu
Bölüm 9 Üretim Fonksiyonu ÜRETİM FONKSİYONU KAVRAMI Genel anlamda üretim insan ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla mal ve /veya hizmetlerin meydana getirilmesi işlemidir. Başka ifadeyle belirli girdilerin Detaylı CIM - Computer Integrated Manufacturing. Ders 1:Open Cim-Giriş
CIM - Computer Integrated Manufacturing Ders 1:Open Cim-Giriş Otomasyon nedir? Otomasyon daha önce insan gücü ile yapılan işlemlerin makinelerle yapılabilmesi için tasarlanmış, operasyon süreçlerinin insan Detaylı Sağlık Hizmetlerinde Pazarlamaya Neden İhtiyaç Duyulmaktadır?
Sağlık Hizmetlerinde Pazarlamaya Neden İhtiyaç Duyulmaktadır? Alvin Toffler in endüstrinin gelişmesi yaklaşımı Pazarlama nedir? Kullanımı neden önemlidir? Pazarlama olanaklarının kullanımı, eğitim ve geliştirme Detaylı DENEME SINAVI A GRUBU / İŞLETME. 1. Aşağıdakilerden hangisi işletmenin yapısal özellikleri arasında yer almaz?
2014-2015 KAIZEN AKADEMİ EĞİTİM KATALOĞU KAIZEN EĞİTİM KATALOĞU İÇİNDEKİLER TABLOSU KALİTE YÖNETİM EĞİTİMLERİ... 2 A. Kalite Yönetim Sistemi Programı... 2 A1. ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemleri Bilgilendirme Detaylı STOK VE STOK YÖNETİMİ.
STOK YÖNETİMİ STOK VE STOK YÖNETİMİ. Bir işletmede gereksinim duyulana kadar bekletilen malzemelere stok denir. Her kuruluş talep ile arz arasında bir tampon görevini görmesi için stok bulundurur. Stok Detaylı Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi
Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi Bu sunum Greener and Smarter, ICTs, the Environment and Climate Change başlıklı Eylül 2010 tarihli OECD raporundan uyarlanmıştır. Detaylı Bölüm 10. İşlevsel Stratejiler (Fonksiyonel/Bölümsel Stratejiler) İşlevsel veya Bölümsel Stratejiler. İşlevsel Stratejiler KURUMSAL STRATEJİLER
Bölüm 10 İşlevsel Stratejiler (Fonksiyonel/Bölümsel Stratejiler) İşlevsel Stratejiler İşletmedeki yönetim düzeylerine göre yapılan strateji sınıflamasında orta veya alt yönetim düzeylerinde hazırlanmakta Detaylı Wintex Konfekiyon Yönetimi Sistemi
Wintex Konfekiyon Yönetimi Sistemi ÖN MALİYET Siparişin üretiminden önceki verilerle hesaplanan ilk maliyetidir. Wintex ön maliyet modülü tüm maliyet etkenlerinin doğru ve hızlı girilebilmesine olanak Detaylı MİKROTEST ŞİRKETLER GRUBU;
MİKROTEST ŞİRKETLER GRUBU; Kuruluşundan Bugüne Öncelikli Hedefi; Trend İzleyen Değil,Belirleyen Olabilmek Ve Farkli Olani Sunabilmektir.Amaci İse Gerçek Anlamda Güç,Düşünce Ve Hedef Birliği Üzerine Kurulmuştur. Detaylı YENİLEŞİM VE TASARIM 9. KALİTE VE BAŞARI SEMPOZYUMU 15-16 NİSAN 2011 BURSA
YENİLEŞİM VE TASARIM 9. KALİTE VE BAŞARI SEMPOZYUMU 15-16 NİSAN 2011 BURSA Endüstriyel Tasarımcılar Meslek Kuruluşu Tasarımla düşünmek ve gelişmek sadece üreten ya da hizmet veren firmaları değil, alışkanlıkları, Detaylı TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ
SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ Hafta 13 Yrd. Doç. Dr. Semra BORAN Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir. "Uzaktan Öğretim" tekniğine uygun olarak Detaylı Önceden belirlenmiş sonuçlara ulaşabilmek için organize edilmiş faaliyetler zinciridir.
PROJE YÖNETİMİ Proje: Önceden belirlenmiş sonuçlara ulaşabilmek için organize edilmiş faaliyetler zinciridir. Proje Yönetimi: Kısıtlı zaman, maliyet ve teknik durumları dikkate alarak, projenin en etkin Detaylı ÜRÜN BROŞÜRÜ 7.10.7 SF. Atölye Ortamı Koordinat Ölçüm Cihazı
ÜRÜN BROŞÜRÜ 7.10.7 SF Atölye Ortamı Koordinat Ölçüm Cihazı Hexagon Metrology 7.10.7 SF Üretim Noktasında Kaliteye Bakış Hexagon Metrology 7.10.7 SF, kalite kontrolü için başka hiçbir CMM in zorlu atölye Detaylı 01.01.2013. Üst Yönetim Stratejileri : Kurumsal Stratejiler. Üst Düzey / Kurumsal Stratejiler. Kurumsal Stratejiler (Corporate Level)
Temel stratejiler, işletmelerin her yönetim düzeyinde uygulanır. Ama değişik yönetim düzeylerinde uygulanan temel stratejilerde amaç, alan ve bakış açıları farklı olabilir. Kurumsal Stratejiler (Corporate Detaylı Küme Bazlı Yerel Ekonomik Kalkınma Girişimleri ve Yenilikçilik
AGORADA 2012 BÖLGESEL İNOVASYON STRATEJİSİNİN UYGULANMASI: BİR ADIM SONRASI 19.10.2012 / Samsun Küme Bazlı Yerel Ekonomik Kalkınma Girişimleri ve Yenilikçilik Bülent Açıkgöz BM Ortak Program Yöneticisi Detaylı Tüm Kurumsal İşlerinizde Profesyonel Çözümler
Tüm Kurumsal İşlerinizde Profesyonel Çözümler www.faktorgrup.com İşlerinizde Profesyonel Çözümler Değerli yöneticiler, Bildiğiniz gibi, içinde yaşadığımız yüzyılda modern işletmecilik kavramı beraberinde Detaylı REON Enerji, müşterilerine yenilikçi, kaliteli ve verimliliklerini arttıran hizmetler sunmayı misyon edinmiştir.
REON Enerji, müşterilerine yenilikçi, kaliteli ve verimliliklerini arttıran hizmetler sunmayı misyon edinmiştir. Reon Enerji, enerji tüketimini daha ekonomik ve fonksiyonel bir hale getirme misyonundan Detaylı ISO 22000 PROSES YAKLAŞIMI TALİMATI
ISO 22000 PROSES YAKLAŞIMI TALİMATI DOK. NO TL-KAL-11 REV. NO 00 YAYIN TAR. REV. TAR. SAYFA 1/9 NO 1. AMAÇ-KAPSAM Bu talimatın amacı, fabrikamızda ISO 22000 proseslerinin tanımlanması, etkileşimi ve veri Detaylı AKSİYOMLARLA TASARIM İLKELERİNİ KULLANARAK ÇEKME/KANBAN ÜRETİM KONTROL SİSTEMLERİNİN TASARIMI
AKSİYOMLARLA TASARIM İLKELERİNİ KULLANARAK ÇEKME/KANBAN ÜRETİM KONTROL SİSTEMLERİNİN TASARIMI Özgür KABADURMUŞ İstanbul Teknik Üniversitesi M. Bülent DURMUŞOĞLU İstanbul Teknik Üniversitesi Özet Bir üretim Detaylı 01.01.2013. İşlevsel veya Bölümsel Stratejiler. İş Yönetim Stratejileri : İşlevsel Stratejiler. Pazarlama: İşlevsel/Bölümsel Stratejiler
İşlevsel Stratejiler İşletmedeki yönetim düzeylerine göre yapılan strateji sınıflamasında orta veya alt yönetim düzeylerinde hazırlanmakta ve uygulanmakta olan stratejilerdir. KURUMSAL STRATEJİLER İş Yönetim Detaylı YAPIM YÖNETİMİ - EKONOMİSİ 03. İşler veya eylemler olası olan zaman ve mekanının tamamını kullanacaktır.
İNŞAAT PROJELERİNİN YÖNETİMİNDE FİZİBİLİTE ÇALIŞMASI İnşaat projelerinin yönetimi ve kurallar Parkinson Kuralı İşler veya eylemler olası olan zaman ve mekanının tamamını kullanacaktır. Peter İlkesi Bireyler Detaylı A İŞLETME KPSS/1-AB-PS/2006. 1. Üretilecek mamulün farklı parçalarının farklı yollar izleyeceği durumlarda aşağıdaki yerleşim düzenlerinden
. Üretilecek mamulün farklı parçalarının farklı yollar izleyeceği durumlarda aşağıdaki yerleşim düzenlerinden hangisi tercih edilir? A İŞLETME 4. Bir projedeki kritik faaliyetlerin oluşturduğu kritik yol Detaylı Öğr. Gör. S. M. Fatih APAYDIN
Öğr. Gör. S. M. Fatih APAYDIN Dersle İlgili Konular Üretim Yönetimi Süreç Yönetimi Tedarik Zinciri Yönetimi Üretim Planlama ve Kontrolü Proje Yönetimi Kurumsal Kaynak Planlaması-ERP Kalite Yönetimi Modern Detaylı Havza Rehabilitasyon Projeleri Planlaması, Uygulaması ve Çıkarımlar. Halil AGAH Kırsal Kalkınma Uzmanı Şanlıurfa, 2013
Havza Rehabilitasyon Projeleri Planlaması, Uygulaması ve Çıkarımlar Halil AGAH Kırsal Kalkınma Uzmanı Şanlıurfa, 2013 Havza Rehabilitasyonu Planlaması İÇERİK Tanımlar (Havza, Yönetim ve Rehabilitasyon) Detaylı Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesi Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ücret Sistemleri ve Verimlilik 13.12.
Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesi Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ücret Sistemleri ve Verimlilik 13.12.2011 2008470068-Osman Gökay ÖNOL 2008470105-Ezgi YENİSÖZ 2008470061-Fatmagül Detaylı İŞ ZEKASI (BI * ) Veriniz geleceğe ışık tutsun İşinizi geleceğe göre planlayın
(BI * ) Veriniz geleceğe ışık tutsun İşinizi geleceğe göre planlayın Kurumunuzun yarınını belirleyecek kararları verirken en iyi iş zekası araçlarını kullanın. *BUSINESS INTELLIGENCE İş Zekası Çözümleri Detaylı KANBAN SİSTEMİNİN BİR UYGULAMA ÖRNEĞİ
V. Ulusal Üretim Araştırmaları Sempozyumu, İstanbul Ticaret Üniversitesi, 25-27 asım 2005 ANBAN SİSTEMİNİN BİR UYGULAMA ÖRNEĞİ Â. Yurdun ORBA Uludağ Üniversitesi Suzan BİLGİN Uludağ Üniversitesi Özet Globalleşme Detaylı TİFDRUK BASKI OPERATÖRÜ
TANIM Hazırlanmış tifdruk baskı silindirlerini makineye bağlayan, baskı ile ilgili ayarları ve baskı çıkış ayarlarını yapan, baskı sürecini kontrol eden, baskı bitiminde makinenin periyodik temizlik ve Detaylı Metesan A.Ş. Yalın Üretim Uygulaması. İsmail GÖKCE ismail.gokce@metesan.com
Metesan A.Ş. Yalın Üretim Metesan A.Ş. 1981 de Aydınlatma 35 85 Enjeksiyon Beyaz Mete yaka ürünleri Ailesi makinası tarafından kuruldu 1998 de 2187 Melamin Mavi Lexel yaka Enjeksiyon Grup tarafından makinası Detaylı PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN
Muhasebe Bilgi Sisteminin Temel Yapısı Bilgi Sistemleri Muhasebe Bilgi Sisteminin Niteliği ve İçeriği Bilgi Sistemleri Yönetim Bilgi Sistemleri Para, insangücü, malzeme, makine, teknoloji ve bilgi gibi Detaylı Sedona. Eğitim Kataloğu
Eğitim Kataloğu 1. Organizasyonel yapılanma Organizasyonel yapılanma kapsamında yer alan takım yapıları, yönetim anlayışı, yazılım süreçleri gibi kavramlar, yazılım projelerini başarıya taşıyan yapıtaşları Detaylı Stratejik Performans Yönetimi ve Dengeli Sonuç Kartı (Balanced Scorecard-BSC)