Aileden ilk ayrılış olan kreş dönemi, çocukların gelecekteki hayatlarının şekillendirilmesinde de büyük önem taşıyor. Ailelerin kreş dönemi ile ilgili merak ettikleri tüm soruları Uzman Psikolog Çağla Tuğba Dortluoğlu cevapladı.
İdeal kreşe başlatma yaşı nedir? 1,5 -2 yaşında da çocuklar kreşe verilebilir mi? Bu durum çocuk üzerinde olumsuz bir etki yaratır mı?
Çocuk eğer fiziksel ve ruhsal olarak hazır ise 2 yaştan itibaren kreşe başlanabilir. Ancak birden bire uzun süreli olarak değil oyun grubuyla eğitime başlayıp kademeli olarak süreyi artırmak çocuğun alışma sürecini kolaylaştırır. Alışma süreci ne kadar sağlıklı olursa ilkokula başladığında aile ve çocuk o kadar rahat edebilir. Bazen anneler; bakıcı bulamadığı için ya da şartlar bunu gerektirdiği için çocuğu daha erken okula başlatabiliyor. Bu pek çok çocukta travmatik etki yaratabiliyor. Ancak bazı okullarda 18 aylık çocuklar için anneli gruplar (oyun grupları) olabiliyor. Bu da çocuğun sosyalleşmesi için faydalı olabilecek bir alternatif. Tabii ki bu seçenek çalışan anneler için uygun olmayacaktır.
Çocuğun kreşe hazır olduğunun işaretleri nelerdir? Her çocuk için başlama yaşı aynı mıdır?
Çocuklar apartmanlarda büyüdükleri için sosyalleşme ihtiyacı duyuyorlar. Anneler, bakıcılar ya da babaanne-anneanne çocuğu parka götürdüğünde tepkilerini gözlemleyebilir. Çocuğun davranışlarını gözlemleyerek hazır olduğu anlaşılabilir. Bu noktada emin olunamıyorsa da biz uzman görüşüne başvurulabilir. Anneden ayrılmaya tamamen hazır oldukları yaş 3tür. Ancak sosyalleşebilmeleri, paylaşmayı, kuralları öğrenebilmekleri için daha erken başlanabilir. Her çocuk için bu yaş değişmektedir.
Aileler kreş seçerken nelere dikkat etmelidir?
Okul seçiminde dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, binanın güzelliği ve sosyal faaliyetlerden ziyade öğretmenin doğru seçilmesi. Çünkü çocuğunuz ilk okul deneyimini seçtiğiniz öğretmenle eğitim görecek. Veli-öğretmen iletişimine açık bir öğretmen mi, alandaki tecrübesi nasıl bunlar önemli kriterler. Öğretmenin hangi materyalleri kullandığı, nasıl bir eğitim yöntemi izlediği, görsel öğrenmeye önem verip vermediği de dikkat edilmesi gereken diğer hususlardan. Ayrıca kurumun temizliği, yemeklerin nasıl piştiği önemli kriterlerden biri.
Bunların dışında okul idaresinin iletişimi konusunda bilgi sahibi olmak gerekiyor. Öğretmen ve idare dışında, okulun çocuğun evine yakın olması da tercih nedeni. Öğretmen, idare kriterleri sağlandıktan sonra da sosyal faaliyetleri araştırarak çocuğunuz için doğru okula karar verme sürecini tamamlayabilirsiniz. Türkiye şartlarında devlet okullarında dikkat edilmesi zor olsa da bir diğer önemli nokta ise; sınıf mevcudu. Eğer şartlarınız uygunsa sınıf mevcudu çok kalabalık olmayan bir sınıfta çocuğunuzun eğitim görmesini sağlayın.
Özellikle 2-3 yaş arasındaki çocukların tüm gün kreşte olmalarının psikolojik açıdan bir sakıncası var mıdır?
2 yaşında bir çocuğun tüm gün kreşte kalması onun için zor olabilir. Ancak oyun grubuyla başlanıp önce yarım güne sonrasında tam güne çıkarılan bir alışma dönemi sonrasında çocuk buna hazır ise şartlar değiştirilebilir. Bu durumda annenin ya da bakım veren kişinin çocuktan ayrılmaya hazır olup olmaması da önemli bir faktör. Çünkü ayrılamayan çocuk gibi görünse de ayrılmayan çoğunlukla anneler oluyor.
Çocuğun kreşe gitmek istememesi, annesinden ağlayarak ayrılması durumunda ailenin tutumu ne olmalıdır?
Okula başlamadan önce okulun nasıl bir yer olduğu konusunda sağlıklı bilgiler doğru şekilde verilirse; alışma süreci düzgün şekilde gerçekleştirilirse böyle bir ihtimal çoğunlukla gerçekleşmez. Ancak belli bir süre sonra kurallar ve rutinden sıkılan çocuk ağlayarak ebeveyni kullanmak istemeyebilir. Bu durumda ebeveynin kararlı olması ve tutarlı davranması önem taşımaktadır. Bir kere pes ederse ardından yeniden çocuğu alıştırmak oldukça güçleşir.
Normal kabul edilen belli bir alışma süresi var mıdır? Bu süre aşıldığında ve çocuk halen kreşe-gitmek istemediğinde bir uzmandan yardım almak gerekir mi?
Alışma süresi çocuktan çocuğa değişiyor. Doğru şekilde uygulanan bir alışma süreci 1 hafta-10 gün arasında tamamlanır. Ancak uzun süren tatiller sonrası gerilemeler de görülebilir. Çocuk alışmadığında yada ağladığında değil bu süreçte bağlanma sorunu ve ebeveyn ilişkilerinde sorun var ise; bir uzmandan destek almak faydalı olacaktır.