Sanayici İkinci Yarı için Umutlu
İstanbul Sanayi Odası'nın (İSO) 2009 ilk yarı sonuçları ve 2009 ikinci yarı beklentilerine ilişkin hazırladığı Ekonomik Durum Tespit Anketi sonuçlarında işletmelerin, mevcut durumdaki olumsuzluğa rağmen, 2009 ikinci yarıya yönelik beklentileri iyimser çıktı.
İstanbul Sanayi Odası'nın (İSO) 2009 ilk yarı sonuçları ve 2009 ikinci yarı beklentilerine ilişkin hazırladığı Ekonomik Durum Tespit Anketi sonuçlarında işletmelerin, mevcut durumdaki olumsuzluğa rağmen, 2009 ikinci yarıya yönelik beklentileri iyimser çıktı. İSO Başkanı Tanıl Küçük, yılın ikinci çeyreğinde ekonomide nispi bir toparlanmanın, dipten yukarı çıkışın sinyallerinin gelmeye başladığını belirterek, "İşletmelerin, yılın ikinci yarısına yönelik iyimserliklerinde bu sinyallerin etkili olduğunu düşünüyoruz. Ancak ümitten daha fazlasına ihtiyacımız var. Rehavete kapılmayalım" dedi.
İstanbul Sanayi Odası'nın "Ekonomik Durum Tespiti Anketi" Yönetim Kurulu Başkanı Tanıl Küçük tarafından dün açıklandı. Anket sonuçlarına göre, olumsuzluk yaşayan işletmelerin oranı, 2009'un ilk yarısında, 2008 yılı ikinci yarısına kıyasla daha da arttı, ancak üretim, iç satış, dış satış, yeni siparişler ve istihdam başta olmak üzere ankette ele alınan beş temel göstergede ikinci yarı verileri, ilk yarı verilerine göre daha iyimser çıktı. Ankette, iyimser beklentilere rağmen 2008 ikinci yarıda 80.8 olan üretim endeksi, 2009 ilk yarıda büyük bir düşüşle 61.5'e geriledi. Raporda, "Bu oran 2001 ilk yarı hariç, 1998'den bu yana karşılaştığımız en düşük değerdir" denildi. 2009 ilk yarıda üretim endeksi küçüklerde 52.5, ortalarda 70.2, büyük işletmelerde 67.7'lik oranla, 2008 ikinci yarı değerlerinin oldukça altında seyretti.
Ankete göre 2009'un ikinci yarısında işletmelerin yüzde 19,4'ü üretimlerinde, yüzde 20,1'i iç satışlarında, yüzde 22,3'ü dış satışlarında, yüzde 21,8'i de yeni siparişlerinde azalma beklerken, istihdamlarında azalma bekleyen işletmelerin oranı yüzde 18,5 oldu. Küçülme yavaşlayacak
Anket, işletmelerin, ekonomideki küçülmenin 2009 ikinci yarısında yavaşlayacağı beklentisinde olduğunu ortaya koydu. 2009'un ilk çeyreğinde ekonominin yüzde 13,8 oranında küçülmesine rağmen, işletmelerin yıl genelindeki küçülme beklentisi yüzde 4,6 düzeyinde bulunuyor. Anket kapsamında istihdam hariç diğer tüm göstergelerde olumsuzluk bildiren işletmelerin oranı yüzde 55'in üzerinde oluştu. 2008 yılı ikinci yarıyı kapsayan ankette işletmelerin yüzde 47,6'sı üretimlerinin bir önceki döneme göre azaldığını belirtirken, bu oran, 2009'un yarısında yüzde 59,6'ya çıktı. Enflasyonda büyükler daha iyimser
Çalışmaya katılan işletmelerin ÜFE tahmini ortalaması, yüzde 6,5 ile 2008 yılı gerçekleşmesinin oldukça altında kaldı. İşletmelerin 2009 yılı TÜFE artış tahmini yüzde 7,1 düzeyinde oldu. TÜFE tahmin ortalaması ölçeklere göre farklılık gösterirken, büyük ölçekli işletmelerin daha iyimser oldukları gözlendi. TÜFE tahmini ortalamasının küçük ve orta ölçeklilerde sırasıyla yüzde 7,2 ve yüzde 7,6 büyüklerde yüzde 6,8 olduğu görüldü. Çalışmaya katılan işletmeler, 2009 yıl sonu dolar kurunu 1,63 TL olarak tahmin etti, 2009 yıl sonu euro döviz kuru tahmini ortalaması ise yüzde 2,21 TL oldu. Darboğazdaki işletme sayısı azaldı
Kriz yılı 2001'de ankete katılan işletmelerin yüzde 73'ü finansman darboğazı içinde olduklarını bildirirken, bu oran 2008 ilk yarıda yüzde 60,2'ye yükseldi. 2008 ikinci yarıda finansman darboğazında olan işletmeler oranı yüzde 69,9'a çıkarken, 2009 ilk yarıda ise yüzde 59,9'a geriledi. 2009 ilk yarıda tüm ölçeklerde finansman darboğazında olduklarını bildiren işletmelerin oranı azalırken, KOBİ'lerde sorunun daha büyük olduğu ortaya çıktı.Küçük ölçekli işletmelerin yüzde 68,4'ü, orta ölçekli işletmelerin yüzde 62,2'si, büyük ölçekli işletmelerin yüzde 33,3'ü finansman darboğazı içinde olduğunu kaydetti. Finansman darboğazında olan işletmelerde, kredi maliyeti yüksekliği yüzde 40,2'lik payla ilk sırayı aldı. Çalışmaya göre kriz, yatırım eğilimini de olumsuz etkiledi. 2009 ilk yarıda işletmelerin yüzde 63,3'ü sabit sermaye yatırımı yapmadıklarını belirtirken, bu oran 2008 ilk yarıda yüzde 49,8, ikinci yarıda yüzde 58,7 olmuştu. İkinci yarı için beklentiler yüksek
Bu olumsuz rakamlara rağmen ankete katılan işletmeler 2009 yılının ikinci yarısının, yılın ilk yarısına göre tüm göstergelerde daha olumlu geçeceği beklentisinde olduğunu bildirdi. 2009 ikinci yarısı için üretim beklentileri endeksi 121,7 oldu. Bu değer, işletmelerin büyük bir bölümünün 2009 ikinci yarıda üretimde daha az sorun yaşamayı beklediklerini gösteriyor. Rakamlar moralleri yükseltiyor ama rehavete kapılmayalım İSO Başkanı Tanıl Küçük, yılın ikinci çeyreğinde ekonomide nisbi bir toparlanmanın, dipten yukarı çıkışın sinyallerinin gelmeye başladığını söyledi. İşletmelerin yılın ikinci yarısına yönelik iyimserliklerinde bu sinyallerin etkili olduğunu belirten Küçük, "Sanayi üretiminde, şubat ayındaki yüzde 23,8'lik büyük düşüşten sonra, mart ayı ile başlayan dipten çıkış eğiliminin dört aydır devam etmesi önemlidir. Son olarak haziran ayında sanayi üretiminde yüzde 9,7 ile tek haneli bir oranın elde edilmesi iyimserliği ve ümitleri güçlendirdi. Yüzde 9,7 normal koşullarda çok yüksek bir küçülme oranıdır. Ama içinden çıkıp geldiğimiz olumsuz süreç nedeniyle bunu 'ehven-i şer' olarak değerlendiriyoruz" dedi. Ancak sanayi üretiminde hâlâ sıfırın altında olunduğunun unutulmaması gerektiğini kaydeden Küçük, şunları söyledi: "Fakat, bu söylediklerimiz, dipten çıkışın başlamasını önemsiz bulduğumuz şekilde anlaşılmamalı. En kötünün geride bırakıldığı yönündeki kanaatin yaygınlık kazanması önemli. Rakamlar moralleri yükseltiyor. Moral ve beklentinin yükselmesi, istikrarlı ve kalıcı iyileşmeye geçiş için olumlu zemin yaratıyor. İyileşmelerin avantajını kullanmalı ama bu rüzgârların rehavetine kapılmamalı." Firmalar verimliliğe yöneldi
Anket işletmelerde iyileşme ve gelişme sağlanan alanları da sorguladı. Buna göre 2009 ilk yarıda işletmelerin yüzde 59,3'ü maliyetlerini gözden geçirdiklerini ve düşürdüklerini belirtti. İşletmelerin yüzde 34,5'i ürün kalitesini yükselttiklerini, yüzde 29'u işgücü verimliliklerini artırdıklarını, yüzde 28,9'u yeni ürün geliştirdiklerini, yüzde 14,4'ü teknolojilerini yenilediklerini, yüzde 10,9'u da Ar-Ge çalışmalarına başladıklarını bildirdi.