Kamu Spotlarına İlişkin Mevzuat
09:3819 Nisan 2017
Günümüzde neredeyse tamamen ticarî bir faaliyete dönüşen görsel-işitsel medya faaliyetlerinde, “eğitim, kültür, turizm, trafik, kadın ve çocuk hakları, gençlerin fiziksel ve ahlâki gelişimi, uyuşturucu ve zararlı alışkanlıklarla mücadele, Türk dilinin güzel kullanımı, çevre ve insan sağlığının korunması, hijyen vb.” gibi kamuya yararlı konularda kamu spotları hazırlanıyor.
Söz konusu yayınlar, Türk görsel-işitsel medya hizmetleri mevzuatında ise reklam ve tele-alışveriş yayınlarıyla aynı bölümde değerlendirilseler de ikna etmeye yönelik medya iletilerinden farklı olarak ikaz etmeyi bilgilendirmeyi, bilinçlendirerek yönlendirmeyi ve farkındalık yaratmayı amaçlıyorlar.
Kamu kurum ve kuruluşları ve sivil toplum kuruluşlarının isteği üzerine, radyo ve/veya televizyonlarda yayınlanmak üzere hazırlanan “kamu spotları” niteliğindeki görüntü ve seslerin incelendikten sonra yayınlanmasında kamu yararı bulunduğuna dair karar ise, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) tarafından ihdas ediliyor.
Mevzuata baktığımızda; 6112 sayılı Kanunun 10. maddesinin beşinci fıkrasında ve Yayın Hizmeti Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’te (m.11/8)“Ücretsiz yayınlanan ve Üst Kurul tarafından tavsiye edilen kamu hizmeti duyuruları reklam sürelerine dâhil edilmez.” hükmünü görüyoruz.
İlgili Yönetmelik’in 10. maddesinin birinci fıkrasının a bendinde ise, 2014 yılında yapılan değişiklikle “(…) Üst Kurulca reklam sürelerinden sayılmayacağına ve ücretsiz olarak yayınlanabileceğine karar verilmiş olan kamu spotlarının yayını sırasında; Ek-2’de yer alan ‘kamu spotu logosu’ sürekli olarak yayınlanır. (…)” hükmüne yer veriliyor. Kamu spotlarının televizyon yayın hizmetinin diğer unsurlarından kolaylıkla ayırt edilebilmesi amacıyla böyle bir hüküm getiriliyor.
Öte yandan, 2012 yılında yürürlüğe giren ve RTÜK tarafından tavsiye edilecek kamu spotlarının belirlenmesine ilişkin usul ve esasları belirlemek amacıyla hazırlanan “Kamu Spotları Yönergesi” kapsamında, spot başvurularının, zorunlu haller dışında en az 15 gün önce RTÜK’te olacak şekilde yapılması gerekiyor.
Başvuru yapan kuruluş, spotun yayını ile gerçekleştirmek istenilen amacı açıkça belirten bir yazıyı ve ekinde spot filmin son halinin yer aldığı CD/DVD, varsa gerekli izin belgeleriyle birlikte sunmak zorunda.
Başvurularda spot sayıları ve yayın süreleri açıkça belirtilmeli. Zira, kamu spotları film veya ses şeklinde hiçbir şekilde 45 saniyeyi, alt bant şeklinde ise hiçbir şekilde 10 saniyeyi geçemiyor.
Konu olarak birbirine benzer spotların tespiti halinde ise, kamu kurum ve kuruluşları öncelikli olmak üzere konuyla ilgili asli yetkili olduğu değerlendirilen kuruluşun başvurusu kabul ediliyor. Kamu spotlarıyla ilgili RTÜK tarafından verilen tavsiye kararlarının geçerlilik süresi de 6 ay.
6112 sayılı Kanun kapsamında tavsiye kararı verilen kamu spotlarının listesi, indirme (download) linkleri ve tavsiye süresi bitiş tarihi ile birlikte RTÜK’ün resmi web sitesinde yayınlanmak suretiyle, medya hizmet sağlayıcıların kullanımına sunuluyor.
Kamu spotlarına ilişkin usul ve esaslar ise, “Kamu Spotları Yönergesi”nin 4. maddesinde şu şekilde sıralanıyor:
Kamu spotları, ancak toplumu ilgilendiren ve yayınlanmasında kamu yararı bulunan olay ve gelişmelere ilişkin konularda hazırlanır. Başvuru yapan kuruluşlar, hazırladıkları spotlarda belirtilen konu dışında sadece kendi faaliyetlerinin tanıtımını yapamaz.
Kamu spotları; 6112 sayılı Kanunun 8. maddesinde belirlenen yayın hizmeti ilkelerine ve ilgili mevzuata uygun olarak hazırlanır.
Kamu spotlarında gizli ticari iletişim de dâhil her türlü ticari iletişime yer verilemez. Spotun hazırlanmasında katkısı olan gerçek veya tüzel kişilerin adını, markasını, logosunu, imajını, faaliyetlerini veya ürünlerini tanıtmak amacıyla programlara yönelik yaptığı her türlü katkıyı içerdiği tespit edilen başvurular doğrudan reddedilir.
Reklam bütçesi bulunan ve başka mecralarda reklam olarak yayınlanan spotlar, kamu spotu olarak kabul edilmez.
Gerçek kişiler adına kamu spotu başvurusu yapılamaz.
Spot başvurusu yapacak olan kurum ve kuruluşlar için, bir takvim yılı içinde, zorunlu haller dışında, en fazla 3 kamu spotu tavsiye kararı alınır.
Prodüksiyon kalitesi Üst Kurulca yetersiz bulunan kamu spotları iade edilir.
Kamu spotlarında siyasi parti logolarına ve siyasi figürlere yer verilemez.
RTÜK, medya hizmet sağlayıcıları, kamu spotu yayınlama konusunda zorunlu tutmayarak, sadece tavsiyede bulunuyor. Kamu spotlarının yayınlanması ise, yayın kuruluşlarının kendi inisiyatiflerinde.
Ülkemizde kamu spotları aracılığıyla, bir taraftan görsel ve işitsel öğelerin arka planında devletin gücü ve hükümetin icraatları anlatılırken, diğer yandan da başta kendini koruma olmak üzere yoksul insanlara yardım etme gibi bazı sorumlulukların bireylerin kendilerine bırakılması fikri bilinçlere yerleştiriliyor.
Nitekim, önemli konularda hazırlanan kamu spotlarının yeterli düzeyde izlenmesi halinde -program format ve içeriğinin de kaliteli olması şartıyla- kamusal bir yarara hizmet edilmiş olunacaktır.
Ergenlik Dönemi Ve Anne - Baba Tutumu 1Yaşantımızı O’na Göre Şekillendirelim