OSMANLI DEVLETİNDE SEYYAR SATICILAR
Slayt gösterisi olarak hazırlanan albüm, sayfanın en altındadır. Fotoğraflardan herhangi birisine tıkladığınızda slayt gösterisi başlar.
Günümüzdeki seyyar pilavcılık Osmanlı zamanından kalma bir gelenektir. Osmanlı döneminde pilav, kellenin suyuyla pişirilirdi. Ayrıca haşlanıp kızartılan kelleler pilav tepsisinin etrafını süslerdi. Yalnızca sade pilav değil, nohutlu pilav da Osmanlı sokaklarında rağbet gören bir yemekti. Seyyar pilavcılar sabahları hamallara kuskus satarlardı.
Simit şimdi olduğu gibi Osmanlı zamanında da seyyar olarak çok satılırdı. Simitçilerin bir kısmı sokak sokak dolaşırken, kalabalık yerlerde olanlar belli yerleri mekan tutup müşteri beklerlerdi. Arzu edilirse, simitçiler simitlerinin yanında kaşar veya tulum peyniri verirlerdi. Günümüzde olduğu gibi, kandil günleri ve akşamlarında yağlı simitler sokak sokak dolaşıp satılırdı.
Osmanlı döneminde, özellikle 1800 sonlarında kadın seyyar satıcılara da tesadüf edilirdi. Kadın seyyarlar dolma ve susam tatlısı satarlardı. Arap bacılar sokak sokak gezmeyip, çarşı ve pazarlarda mevzilenir, oralarda müşteri beklerlerdi.
Osmanlı'da tatlı düşkünlüğü çok yaygındı. Konya şekeri, akide şekeri, lokum, muhallebi, helva, aşure, Şam tatlısı, kurabiye çokça tüketilirdi. Seyyar satıcılar arasında tatlıcılar pek meşhurdu. Tatlılar zarif porselen kaplarda takdim edilirdi sokaklarda. Tatlılarını evlere ve dükkanlara satan seyyarlar, ertesi gün gelip kaplarını toplarlardı.
Osmanlı'da seyyar şerbetçilik fazlasıyla revaçtaydı. Demirhindi, koruk, kızılcık, subya, sirkencubin, safran, reyhan vb. envai çeşit şerbet, seyyar şerbetçiler vasıtasıyla halkın ayağına kadar getirilip, sıcak yaz günleri ve gecelerinde buzlu olarak ikram edilirdi.
Osmanlı zamanında yemeklerini yanlarında taşıyan seyyar aşçılar vardı. Başlarında taşıdıkları tablanın üstünde mangallarını ve ellerinde yemek tencerelerini taşıyan aşçılar, uygun mekan bulunca tentelerini gererek seyyar lokantalarını kurar, yemek servisine başlarlardı.
Ciğer kebabı da denilen ciğerler, seyyar satıcılar tarafından sokaklarda satılırdı. Uzun sırıklara takılan ciğerler, müşterinin talebine göre una bulanarak da kızartılır, soğan ve maydanozla servis edilirdi.
Lüfer, palamut, torik, sokakta "balık tava" denince akla ilk gelen balıklardı. Genelde ayçiçeği veya susam yağı ile kızartılan balıklar soğumadan vatandaşa servis edilirdi. Ayrıca mahalle mahalle dolaşıp, çiğ balıklarını adet olarak ya da tartarak satanlar da mevcuttu.
Osmanlı zamanında şehirlerde fazla sayıda çeşme mevcut olsa da, seyyar suculuk (sakalık) yaygındı. İstanbul'da Hamidiye, Kayışdağı, Taşdelen, Çamlıca, İzmir'de Osmanağa suyu gibi lezzetli sular cadde ve sokaklarda satılırdı.
Seyyar üzümcüler, ayvacılar, kavuncular vs. mahalleleri kapı kapı gezip veya ağaç dibi gibi gölgelik yerlerde sergi açıp meyvelerini satarlardı. Seyyar zerzevatçılar da sokakları arşınlayıp sebzelerini satarlardı.
Seyyar kahveciler çarşı, pazar, cami avlusu gibi kalabalık yerleri mesken tutarak, kahvelerini pişirip müşterilerine ikram ederlerdi.
Başındaki tablasıyla havyar satan seyyar satıcılar bile vardı o dönemlerde. Yani Osmanlı'da havyar, halk arasında popülerdi.
Pek beğenip zevkle yediğimiz döner bizlere Osmanlı zamanından mirastır. O zamanlarda seyyar dönerciler bile mevcuttu.
Haftanın belirli günleri mahallelere sütçüler gelip sütlerini satarlardı. Her mahallenin kendi sütçüsü olurdu.
Ayakkabı tamircisi (1890)
İstanbul Yeni Cami önünde seyyar çorbacı (1900)
Kadın seyyar satıcılar
İzmir de limonatacı
İzmir de limonatacı (1902)
Şam şerbetçisi (1838)
Sucu (1800 sonları)
Eyüp te sucu (1900)
Karaköy de sucu (1920)
Tiren yolcularına mallarını satmaya çalışan seyyar satıcılar
Tavsiye bağlantı: Osmanlı Mahallesi