Bir Pazar Masalı: Hasret
Gülcan Tezcan yazdı…
İstanbul’da yaşayıp, bu şehre aşkla bağlı olup da gökdelenlerin şehrin kalbine saplanmasından, grinin, betonun bin yıllık siluetin üzerine çökmesinden, medeniyet başkentini kalabalıklar yığınına dönüştüren plansızlıktan yakınmayanımız yoktur. Ancak buna direnme ve itiraz yollarımız farklı… Kimileri direnişini ülkeyi kaosa sürükleyecek kurgulanmış halk ayaklanmaları ile gösterip gidişatı değiştirebileceğini zannediyor kimi de arz talep dengesini oluşturan taraf olmaktan kaçınarak… Halk ayaklanması ile bizatihi alıcısı olduğu kapitalist sisteme kafa tutanların samimiyetsizliği bu kadar ortadayken sinemada her vesileyle önümüze sunulan Gezi güzellemeleri ise artık kabak tadı vermeye başladı.
Ben Hopkins’in adını ilkin 2008 yılında Pazar/Bir Ticaret Masalı filmiyle duymuştuk. 2008 yılında Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde bir ilke imza atılarak ulusal yarışmada yabancı bir yönetmene bu yapım sebebiyle En İyi Film Ödülü verilmişti. Doğrusu Bir Ticaret Masalı oryantalist bakışa düşmeden olabildiğince gerçekçi bir dille çekilmiş bir filmdi.
Geçen yıl İstanbul Film Festivali’nde gösterilen bir docudrama olan Hasret ise Ben Hopkins’in ilk filmindeki tarz ve üslubuna yakın bir anlatım dili seçse de üç yıldır çekmelere doyulamayan Gezi belgesellerinden biri olmaktan kurtulamıyor. Hakkını teslim etmek gerekir; şimdiye dek yapılan doğrudan Gezi’yi konu alan ya da Gezi’ye selam duran belgeseller içinde belki de en iyisi bu.
Kurgu ve gerçeğin iç içe geçtiği Hasret, görünenin ardındaki İstanbul’un izini sürerken büyüyen, değişen, geçmişle bağları kopan şehre ağıt yakıyor… İstanbul’un turistik ve ışıltılı yüzünden ziyade görünmeyen, kıyıda köşede kalmış, gizli saklı mahalleleri ve oralardaki hayatları kadrajına alıyor belgesel. Hopkins, tipik bir belgesel olmanın ötesinde bir yanıyla kurmacanın imkânlarından yararlanırken bir yandan hayaller ve rüyalarla anlatısını yansıtıyor beyazperdeye.
Kaçınılmaz bir şekilde ‘elin İngilizi neden yitip giden İstanbul’u bu kadar dert ediniyor’ sorusu takılıyor aklıma. Dünyanın bütün büyük şehirleri ve megapollerinin nasibini aldığı hızlı büyüme, çarpık kentleşme, kentsel dönüşüm, gibi sorunlarla karşı karşıya kalan İstanbul’da söz gelimi kentsel dönüşümün sırf ‘öteki’leri asimile etmek için bir araç olarak kullanıldığı tezine yaslanan Hasret, İstanbul’un kimliğini oluşturan çok kültürlü yapının AK Parti iktidarı ve Beyaz Türkler tarafından tehdit altında olduğunu iddia ediyor… Gezi olaylarını şehri yutan inşaat sektörüne bir direniş şeklinde tanımlayan belgesel, kapitalizm faktörünü yok sayarak sorunun temelini görmezden geliyor.
İstanbul’un 1950’li yıllardan itibaren yanlış şehir planlamaların sonucunda çarpık kentleşme kurbanı olduğunu, öteden beri cazibe merkezi olan İstanbul’da uzun yıllardır iç göçler ile çeperlerde gecekondu mahalleleri oluştuğunu, son yirmi yılda yerel yönetimlerin altyapı ve sosyal belediyecilik alanındaki etkin çalışmalarıyla şehrin çeperleriyle merkez arasındaki eşitsizliğin giderek azaldığını, bu mahallelerde etnik kimliklerden çok hemşehriciliğin baskın olduğunu pek çok ilçede deprem riskinden dolayı kentsel dönüşümün kaçınılmaz hale geldiğini görmezden gelirseniz Hasret filminde olduğu gibi ezberden ya da belli ezberler üzerinden konuşursunuz. Elbette İstanbul, başdöndürücü bir hızla değişiyor ve dönüşüyor. Geçmişindeki çokkültürlülük yerini dış göçlerin de artışıyla yeni bir profile bırakıyor. Dersaadet’ten geriye ne kaldı, bundan sonrasına neyi bırakacağız meçhul… Derdimiz sorumlu aramak ise kolay; evet inşaat sektörü ve onu besleyen iktidar… Peki ya seçtiğimiz günah keçileri dışında daha lüks, daha konforlu, daha… daha diye bitmez bir iştahla şehri yağmalayan, AVM’leri dolduran bizler daha mı az masumuz?
Zuhal Olcay’a Cumhurbaşkanına Hakaretten 10 Ay Hapis - 23 Mart 2018
Bu Akşam Televizyonda Hangi Filmler Var? - 22 Mart 2018
Netflix’in Danimarka Yapımı İlk Orijinal Dizisi ‘The Rain’ Mayıs’ta Başlıyor - 22 Mart 2018
hasret belgeseli eleştirisi