Mor Kalemlik: Sabahattin Ali - Kuyucaklı Yusuf
Yine yeni bir Sabahattin Ali romanıyla yeniden merhaba,
Bu kez izninizle kendi yorumum yerine Kuyucaklı Yusuf romanının sonuna eklenmiş olan Sayın Ahmet Oktay'ın Bir Yetimin Romanı başlıklı yazısından alıntıları paylaşacağım sizinle;
Arabesk şarkının sözlerinde olduğu gibi ''doğarken ölmüştür" Kuyucaklı. Dokuz yaşındayken anası babası eşkiya baskınında öldürülmüş, Kaymakam Salahattin Bey tarafından evlatlık edinilmiştir. Nazilli'den Edremit'e atanan Salahattin Bey, Yusuf'u okula gönderir, kızı Muazzez'den ayırt etmez. Ama Yusuf benliğinin derinlerindeki o yetimlik, dahası evlatlık duygusunu hiç unutmaz.Alttan alta özgür olmadığını sezinler, yaşamını deneyleyen, onda hak sahibi olan başkalarıdır. Salahattin Bey'dir, Fabrikatör Hilmi, Avukat Hulusi ve hatta analığı durumundaki Şahinde'dir. İçten içe istediği Muazzez'i bile özgürce isteyemez, olayların zorlamasıyla kaçırınca Salahattin Bey tarafından evlendirilir onunla.Yusuf, baskısız, eziyetsiz bir dünyayı arzular içten içe, olayların nedenleri üzerinde derinlemesine düşünmemesine rağmen son kertede (derece,radde) özgür olmak ve dilediğince davranmak ister. Ama hep bağımlı olduğunu görür, başkalarının gücünü üstünde hisseder. Olup bitenler alabildiğine rastlantısaldır ama bu rastlantısallığın altında derin bir nedensellik olduğunu sezinler Yusuf. Fabrikatör Hilmi Bey'in oğlu Şakir'i dövüşünde, Ali ve Muazzez'in ölümünde ve işlediği cinayetlerde hep dillendiremediği birşeyler vardır.
İlginçtir: Bir cinayet olayıyla açılan Kuyucaklı Yusuf yine bir ölümle, Muazzez'in ölümüyle sona erer. Şu saptama yapılabilir öyküleri ve öteki romanları da göz önünde bulundurularak: Sabahattin Ali'de ölüm ağırlıklı bir yer kaplamakta, hem kurtuluş hem direniş imgesi olarak belirmektedir. Toplumsal duyarsızlığın açığa çıkarılma aracıdır ölüm. Cinayet karşı kutbunda yer alır onun ama çift değerlidir: Bir yandan onuru kurtarır, öte yandan Ben'i zedeler.
Bize sınırı çizen, iletiyi gönderen Muazzez'in ölüsüdür. Suçluyu o işaret eder. Suçlu, dünyayı doyuma ulaşılmayan bir yer haline getiren ekonomik ve toplumsal gücü elinde bulunduran egemenlerdir: Fabrikatör Hilmi, oğlu aylak Şakir, Avukat Hulusi'dir. İnsan ilişkileri son kertede toplumsal ilişkilerdir. Kuyucaklı Yusuf, bu önermeyi yetkinlikle göz önüne seren ilk yapıtlardan biridir.
Kuyucaklı Yusuf, taşradaki iktidar ilişkilerine değinir, onları görünür kılmaya çalışırken, ... , sınıf sorununa gereğince değin(e)memekte, açık bir bilinçlenmeye ulaşamamakta, sömürünün ve baskının ekonomik içeriğini yansıtamamaktadır. Kurumsal çerçevede, Sabahattin Ali'nin romantik bir söylemin sınırları içinde kaldığı söylenebilir.
Kuyucaklı Yusuf, aradan geçen zamana rağmen aşınmamış, önemini yitirmemişbir roman olarak görülüyorsa, bu, hiç kuşkusuz taşraya ilk gerçekçi bakış olması kadar yazınsal niteliklerinin yetkinliğinden de gelmektedir.
Ne kadar güzel özetlemiş değil mi? Bu yazıyı okuduktan sonra güzel bir yorum yapamayacağımı anladığımdan paylaşmak iştedim,
Kendisine saygılarımı sunuyorum.
Ayrıca, 1937 yılında yayımlanan Kuyucaklı Yusuf, o tarihe kadar öykücü olarak bilinen Sabahatitn Ali'nin ilk romanıdır.
Yapı Kredi Yayınları, Sabahattin Ali'nin kitabının arasına kısa özgeçmişinin, eserlerinin ve fotağrafının bulunduğu bir kitap ayracı eklemiş, bu ayraçta geçen özgeçmişi;
Şair, öykücü, romancı, çevirmen. İstanbul İlköğretmen Okulu'nu bitirdi. Yozgat'ta bir yıl öğretmenlik yaptı. 1928'de Milli Eğitim Bakanlığı'nca Almanya'ya gönderildi 1930'da döndü; Almanca öğretmenliği, MEB Yayın Müdürlüğü'nde memurluk ve devlet konservatuvarında dramaturgluk yaptı. 1945'te son görevinden ayrılmak zorunda kaldı. İstanbul'da sosyalist gazetelerde çalıştı. 1948'de bir yazısı yüzünden tutuklanarak hapis yattı. Bulgaristan'a kaçarken Kırklareli'nde öldürüldü.
Öyküler, Şiirler ve Oyun (Delta)
Bütün Romanları (Delta)
Bu kez yazım malesef başkalarının yazılarından oluştu, olsun paylaşmak da emek içerir :)
Gönderen Şaziye Palabıyık zaman: 20:41
Etiketler: Ahmet Oktay, Kitap, Kitap Yorumu, Kuyucaklı Yusuf, Roman, Sabahattin Ali