Bağışıklık Sistemini Güçlendirme: Etkili ve doğal yollarla!
Home/Bağışıklık sistemini güçlendirme
Bağışıklık sistemini güçlendirmeamino acid science and know how2016-12-15T16:27:11+01:00
Bağışıklık sisteminizi güçlendirmek istiyorsanız, yeterince vitamin, mineral ve amino asit aldığınızdan emin olmalısınız. Sık sık enfeksiyonlar gibi alerjiler de bağışıklık sistemini zorlar ve hemen hemen tüm mikro besin maddelerine olan ihtiyacı artırır.
Stres de, yaş alma süreci gibi, bağışıklık sistemi üzerindeki yükü artırır. Dolayısıyla, bağışıklık sisteminin işlevini etkili bir şekilde görmeye devam edebilmesi için gerekli olan vitamin ve amino asit miktarı önemli ölçüde artar. Vitamin, mineral veya amino asit eksikliği kaçınılmaz olarak bağışıklık savunmasının zayıflamasına yol açar.
Önemli Mikro Besinler
Bağışıklık sistemimiz, dengede kaldığı sürece, vücudumuzda kendini göstermeden fonksiyonlarını yerine getirir ve aşağıdaki görevlerini sürdürür:
Yabancı maddelere ve organizmalara (virüsler, bakteriler, mantar ve parazitlere) karşı savunma,
Yaraların iyileştirilmesi ve hasarlı hücrelerin onarılması,
Vücuda yabancı olan maddelerin reddedilmesi,
Vücut tarafından tüketilmesi için besin maddelerinin kabul edilmesi,
Hasarlı hücre malzemelerinin vücuttan atılması.
Bağışıklık sisteminin etkililiği, birçok organın düzgün şekilde çalışmasına bağlıdır. Bunlar, fiziksel savunma (cilt), genel savunma (doğal katil hücreler, fagositler, akyuvarlar) ve özgül, öğrenilmiş bağışıklık savunması olarak ayrıştırılabilir:
Harici koruma olarak cilt ve bağırsak mukozası (mide-bağırsak kanalı dahil),
Kemik iliği (akyuvar üretir),
Aşağıda listelenen amino asitlerin, minerallerin ve vitaminlerin özel önemi vardır. Bu mikro besin maddelerinin stres ve diğer faktörler nedeniyle eksilmesi, bağışıklık sistemi üzerinde olumsuz etkiler üretebilir:
Demir, bakır, selenyum, manganez
Bağışıklık sistemi zayıflığının işaretleri arasında sık sık hasta olma ve hastalığın fazlasıyla uzun sürmesi sayılabilir.
Otoimmun bozukluklar ve alerjiler aşırı aktif bağışıklık sistemine işaret eder. Bazen vücuttaki yangı (enflamasyon), bağışıklık sisteminin aşırı tepki göstermesinin sonucudur.
Şeker ve beyaz un, iyi işleyen bir bağışıklık sisteminin düşmanlarıdır. Bu enerji kaynaklarından sık sık “boş kaloriler” diye bahsedilir. Ne yazık ki günümüzün beslenme alışkanlıklarında bu tür yiyeceklerin tüketimi hızla artmakta ve bunlar, insan vücudun için gerekli olan, vitamin ve amino asit bakımından zengin yiyeceklerin yerini almaktadır. Sadece 100 gram şeker (bir litre sodada bulunan şeker miktarı) akyuvarların çalışmasını beş saat süreyle olumsuz etkileyebilir. Dolayısıyla virüsler ve bakterilere karşı korunma daha az etkili olur.
Amino Asitler Bağışıklık Sistemini Güçlendirir
C Vitamini ve Çinko sağlıklı bir bağışıklık sisteminin en doğal destekleyicileri olarak kabul edilir. Amino asitlerin bağışıklık sistemi sağlığı açısından önemi son yirmi yıl öncesine kadar anlaşılmamıştı. Bu durum, amino asitlerin bağışıklık fonksiyonlarına etkisine dair bilgilerin neden hala yaygın olmadığını açıklamaktadır.
L-glutamin, glütasyonun yapı taşıdır ve hem bir bağışıklık sistemi düzenleyici (immunoregülatör) hem de bir antioksidan olarak işlev görür. Glutamin, hızlı mitoz bölünme (hücre bölünmesi) sürecine giren bağışıklık sistemi hücrelerine enerji sağlayan kilit önemde bir amino asittir. Glutamin almanın, bağırsak mukozası fonksiyonunu da iyileştirdiği
1 ve dolayısıyla bağışıklık sisteminin dengelenmesine katkı sunduğu tespit edilmiştir. 2 Glutamin eksikliği enfeksiyonlara karşı duyarlığını artırır.3
Glutamin iyi tolere edilir ve günde birkaç gram halinde yüksek dozlarda da alınabilir. Epilepsi hastaları yüksek dozları sadece doktorlarına danışarak almalıdır.
L-arjinin bir akyuvar elementidir ve vücudun virüslere karşı savunmasının etkililiğine ciddi ölçüde katkı sunar. 1991 yılında yürütülen bir çalışma, L-arjininin akyuvarlar üzerindeki olumlu etkilerini ortaya koymuştur.4 Çünkü L-arjinin kollajen sentezini de harekete geçirir, amino asit takviyesiyle yaraların iyileşmesini hızlandırır.
L-sistein ağır metallerin vücuttan atılmasına katkı sunar. Bir bağışıklık sistemi düzenleyici (immunoregülatör) olarak işlev görür ve glütasyon ile birlikte en güçlü antioksidanlardan birini oluşturur. Risk taşıyan bağışıklık sistemine sahip bireylerde sık sık L-sistein eksikliği görülür.
Sisteini, mukozada aktif taşınmayı çabuklaştırmak için, N-asetil sistein (NAC) formunda ve günde yaklaşık 400 mg – 600 mg’dan başlayan dozlarda reçetesiz ilaç olarak kullanabilirsiniz. Sistein formunda günde 100 mg ve üstü dozlar, besin takviyesi olarak etkilidir. Glütasyon sentezini iyileştirmek için sisteinin C vitamini ile birlikte alınması gerekir.
Sistein aynı zamanda, saçtaki keratinin önemli bir yapı taşıdır. Sistein eksikliği bağışıklık savunmasının zayıflamasına ek olarak saç kaybına da neden olabilir.
Lisin virüs önleyici özelliklere sahiptir ve uçuk virüslerinin ve zonanın (herpes zoster) önleyicisi olarak önerilir. 5 Lisinin uçuk vakalarındaki bağışıklık sistemini harekete geçiren ve virüsü önleyen fonksiyonları çeşitli çalışmalarla belgelenmiştir. 6
Lisinin, L-arjinin ile birlikte alınması önerilir. Lisin iyi tolere edilir ve günde 3 grama kadar dozlar, sağlıklı yetişkinler olarak güvenli kabul edilir.
L-karnitin yağ asitlerinin taşınmasındaki fonksiyonları ile bilinir. Bununla birlikte L-karnitin bağışıklık sisteminde de önemli bir rol oynar. Bağışıklık sistemleri zayıf olan kişilerde sık sık L-karnitin eksikliği görülür. 7 Amerika’da yapılan bir çalışma, bu kişilere besin takviyesi olarak L-karnitin verilmesinin bağışlıklık savunmasını çeşitli düzeylerde güçlendirebileceğini göstermiştir.8
L-Karnitin, hücrelerin oksidatif strese karşı korunmasına yardımcı olur ve sinir hücrelerinin korunmasına katkı sunar.
Bağışıklık Sistemini Güçlendiren Vitaminler ve Mineraller
Hemen hemen her vitaminin bağışıklık savunmalarının korunmasına belirli bir yönden etkisi vardır. Hemen hemen her vitaminin bağışıklık savunmalarının korunmasına belirli bir yönden etkisi vardır.
C vitamini (askorbik asit) en bilinen ve üzerine en çok araştırma yapılan besin maddesidir. Günde birkaç grama kadar C vitamini dozu almak güvenlidir. Daha yüksek dozlarda alındığı zaman, vücudun gerçek anlamda kullandığı C vitamini miktarı azalırken, vücuttan atılan miktar artar. Yine de günde 10 grama kadar günlük C vitamini dozlarının zararlı olmadığı genel kabul görmüştür.
Avrupalı kurumlara göre sağlıklı, genç ve sigara içmeyen bir birey için önerilen günlük C vitamini miktarı 80 mg’dır. Nüfusun %30’undan fazlası bu miktarı gündelik besinleriyle almamaktadır. 9 Bu miktar, risk taşıyan bağışıklık sistemi için de yeterli değildir. 10
Ayrıca aspirin® gibi ilaçlar alınırken C vitamini kullanılır. Sigara içenlerin, içmeyenlere göre iki kat daha fazla C vitaminine ihtiyaçları vardır.
C vitamini vücuttaki histamin seviyelerini kontrol altında tutar. C vitamini eksikliği kandaki histamin seviyelerinin yükselmesine neden olur. Histamin, alerjik veya astımatik durumlarda salgılanır ve alerjik semptomların nedenidir. Alerji şikayetiniz varsa veya astım hastasıysanız, günde en az 800 mg C vitamini almanız önerilir.
C vitamini eksikliği bağışıklık savunmasını zayıflattığından, griple mücadele ederken ilaçlarınızla birlikte C vitamini almanız önerilir.
D vitamini besinlerde pek bulunmaz ve UV ışını yoluyla cilt tarafından sentezlenir. Ciltte D vitamininin sentezlenebilmesi için, güneş gökyüzünde en az 30 derece açıyla gelmeli ve güneş ışınları cilde en az 3 UV indeksinde ulaşmalıdır. Orta Avrupa’da bu koşullar sadece Mart-Eylül ayları arasında, öğlen vaktinde oluşur. Bunun bir sonucu olarak, orta Avrupa’da yaşayan her 10 kişiden 9’unda D vitamini eksikliği görülmektedir. Güney Avrupa’da bile nüfusun büyük çoğunluğu yeterli miktarda D vitamini sentezleyememektedir.
D vitamininin bağışıklık sistemi üzerindeki fonksiyonları kapsamlı ve etkileri dikkat çekicidir. Ünlü bir çalışmada gribe karşı korunmada D vitamininin etkililiği ile grip aşısının etkililiği karşılaştırılmıştır. Sonuç: D vitamininin, grip aşısına kıyasla sekiz kat daha etkili olduğu tespit edilmiştir!
2007 yılında yürütülen bir çalışmada, üst solunum yolu enfeksiyonları/astım ile kandaki D vitamini seviyelerinin düşük olması arasında net bir bağlantı görülmüştür. 11
Bağışıklık fonksiyonlarına ek olarak B vitaminleri kompleksi enerji metabolizmasında ve sinir fonksiyonunda da önemli rol oynarlar. Niasin (B3), histamin salınımını yavaşlatır ve bu nedenle sık sık alerjiler için önerilir. Enerji eksikliği ve yorgunluk, fazla çalışan bağışıklık sisteminin işaretleridir ve çoğu zaman D vitamini eksikliği nedeniyle oluşurlar. Bu sorunlar B vitamini kompleksi (B1, B2, B6, B12, folik asit, niasin, pantotenik asit) takviyesi ile etkili bir şekilde iyileştirilebilir.
B vitaminleri arasından B12 vitamini, normal bir şekilde çalışan bağışıklık sistemiyle doğrudan ilişkili olduğu için özel önem taşır.
E vitamini güçlü, yağda çözünen bir antioksidandır. Bir iltihap gidericidir ve bağışıklık sistemi tepkisinin düzenlenmesine yardımcı olur. Yüksek E vitamini dozları sitokin seviyelerini düşürebilir. Nüfusun yaklaşık %50’si önerilen günlük E vitamini miktarını almamaktadır. 12
A vitamini bağışıklık fonksiyonunun düzenlenmesine yardımcı olur. A vitamini takviyesi önerilen günlük miktarının %100’ünü geçmemelidir. Çünkü ilk istenmeyen yan etkiler, önerilen günlük doz miktarının %500 üzerine çıkılmasıyla birlikte görünür hale gelebilir. Vücuda karotenoid sağlamak daha iyi bir yaklaşım olabilir. Vücut, karotenoidleri gerekli olduğu zaman A vitaminine dönüştürebilir. Önerilen günlük A vitamini miktarının %100’üne kadar almak yeterli olabilir.
Çinko, sağlıklı bağışıklık sistemi için merkezi önemde bir mineraldir ve bağışıklık sistemi tepkisinin düzenlenmesinden sorumludur. Çalışmalar C vitamini ile birlikte yüksek dozlarda çinko alımının, soğuk algınlığı süresini yarı yarıya düşürdüğünü göstermiştir. 13.
Kısa dönemli tedavide günde en fazla 75 mg çinko alınabilir. Bağışıklık sisteminin desteklenmesine yönelik uzun dönemli tedavide günde sadece 15 çinko önerilir. 14
Bakır, Selenyum, Manganez, Demir
Çinko, bakır takviyesi ile birlikte kullanılmalıdır çünkü çinkonun bakır seviyeleri üzerinde olumsuz etkileri olabilir. Ayrıca bakır, bağışıklık sisteminin normal çalışmasını destekler.
Selenyum virüslerin yaygınlaşmasının yavaşlatılmasına yardımcı olduğu gibi bağışıklık sistemini güçlendirir. Manganezin alerjilere karşı duyarlılığı azalttığına inanılır. Demir ise bağışıklık sisteminin etkili çalışmasına katkı sunan bir başka maddedir.
Bitkisel ilaçlar olarak adlandırılan besin takviyeleri, vitaminleri zenginleştirir ve bağışıklık sisteminin güçlenmesine katkı sunar.
Yaban mersini idrar yolu sağlığını (mesane, sidik yolu, böbrekler) desteklemesiyle bilinir. Yaban mersini ile mesane enfeksiyonlarının süresinin ve ciddiyetinin azaltılabileceğini gösteren birçok çalışma mevcuttur.
Çam kabuğu ekstresinde vücudun C ve E vitaminlerini işlemden geçirmesine yardımcı olan proantosiyanidin içeriği yüksektir. Vücut bu şekilde bu antioksidanları gerekli olduğu zaman dönüştürme şansına sahip olur. Soğuk algınlığı üzerine yapılan bir çalışmada bağışıklık sistemi üzerinde olumlu etkileri onaylanmıştır. Çam kabuğu ekstresi, C vitamini ve çinko besin takviyesi soğuk algınlığı süresini %50’ye kadar azaltmaktadır.
Güçlü Bağışıklık Sistemi İçin Ek Öneriler
Risk taşıyan bir bağışıklık sistemi kendini birkaç gün veya hafta içinde toparlayamaz. Sağlıklı ve dengeli bir beslenmeyle uzun süreli desteklenmesi gerekir. Aşağıdaki bilgileri güçlü ve dengeli bir bağışıklık sistemine kavuşmanıza yardımcı olacak:
Sigara içme, akyuvar fonksiyonunu etkiler. Bu nedenle sigara içenler enfeksiyona çok daha yatkındır.
Stres, korku ve üzüntü de bağışıklık sistemini baskı altına alır ve zayıflatır. Stresli dönemlerinizde stresinizi hafifletecek türde önlemler alın. Sağlıklı beslenerek bağışıklık sisteminizi daha da güçlendirin.
Bağışıklık sisteminin yeterli uykuya ve egzersize ihtiyacı vardır.
Bağışıklık sisteminizi yaz ayları boyunca güçlendirmeniz önemlidir. Böylelikle kış aylarına zaten zayıf olan bir savunma sistemiyle girmemiş olursunuz.
Bağışıklık sisteminin güçlendirilmesi için en iyi ürünler hangileridir?
İyi kompozisyonlar ve yüksek kaliteli ham maddelerin pahalı olması şart değildir. Bu amino asit ve vitamin içerikli ürünler her mevsim kullanım için önerilebilir.
Benjamin, J. ve diğerleri; “Glutamin ve Peynir Altı Suyu proteininin, Crohn hastalarında bağırsak geçirgenliğini ve morfolojisini iyileştirir: Randomize kontrollü çalışma.” Dig Dis Sci 2011, EkimOct 26 ↩
Anderson, PM. ve diğerleri; “Oral glutamin, sitotoksik kanser kemoterapisi sonrasında stomatitin süresini ve ciddiyetini azaltır”; Cancer 1998; 83, s. 1433-1485 ↩
Castell, L.M. “Glutaminin sporcularda enfeksiyonun azaltılmasında bir rolü var mı?”; European Journal of Applied Physiology; 73, (1996); s. 488-490 ↩
Park, G. ve diğerleri “L-arjinin ile lenfosit doğal sitotoksisitesinin stimülasyonu”; The Lancet, Mart 16, 337 (1991); s. 645 – 646 ↩
Gaby AR, “Herpes simpleks için doğal şifa kaynakları”; Alt Med Rev 2006; 11(2), s. 93 – 101 ↩
Wright, EF; “Lisinin tekrarlayan aftoz ülser ve uçuk tedavisindeki klinik etkinliği”; Gen Dent 1994; 42; s. 40-42 ↩
De Simone et al., “AİDS hastalarında periferik mononükleer kan hücrelerinde L-Karnitin eksikliği: Oral L-Karnitinin etkileri”; AIDS, 8, s. 655 – 660; 1994 ↩
Uhlenbruck, G., A. van Mill, “Immunbiologische und andere Aspekte der Membranmodulation durch L-Carnitin”; Echo Verlag, Köln, 1993 (“L-karnitin yoluyla membran modülasyonunun immüno biyolojik ve diğer yönleri”) ↩
Nationale Verzehrsstudie 2008, Teil 2, Ergebnisbericht (Ulusal Tüketim Raporu 2008, Bölüm 2, Sonuçlar Raporu ↩
Maggini, S. ; “Vitaminler ve mineraller. Bağışıklık sistemine ve sağlığa katkı”, Watson RR ve diğerleri: “Besinsel bileşenler ve immün fonksiyonu”; 2010, s. 227 – 252 ↩
Ginde ve diğerleri, “Vitamin D, solunum yolu enfeksiyonları ve astım”; Curr Allerg Asthma Re; 2009; 9: s. 81 – 87 ↩
Prasad AS ve diğerleri, “Çinko asetat ile tedavi edilen soğuk algınlığı hastalarında semptomların süresi ve plazma sitokin seviyeleri.”; Ann intern Med; 2000; 133, s. 245 – 252 ↩
Singh, M. “Soğuk algınlığı için çinko”; Cochrane sistematik incelemeler veri tabanı 2011, sayı 2 ↩