Dam Yayınları | Babil
Kürtlerde İnanç Ve Düşünce Sistemleri (Giriş)
'İslam din bilgini sayılan Bağdadi bir kalemde Ortadoğu kültürünün kurucularını, kavrayışsız halklar olarak mahkum etmektedir. Ama bugün söylenmesi gereken, Kürtlerin bütün dinlerinin kendi ulusal kültür zeminleri olması ve tarihinin ve dinin bu göçebelikten gelen Arap aristokrasisinin egemenlik ideolojisinden ve onun mistifikansyonundan kurtarılması gerekliliğidir... Çünkü bugün bile ideolojinin sağduyu zemininde oluşturulması merkezi imparatorlukların egemenlik ideolojisinin tortularıyla (sözüm ona din ideolojisi) engellenmiştir. Bu engelleme ise bugün hala ulusal bir konsensüsün gelişmesini engelleyen en önemli öğedir. Çünkü düşman beynimizden de ötededir, kalbimizdedir, inanç dünyamızdadır.'
"Şimdi biz elimizdeki kaynaklara göre, Alparslan kuvvetlerinin savaş gününe kadar ne oranda çoğaldığını; Alparslan'ın 200.000 veya 600.000 kişilik Bizans ordusuna, kaç kişilik bir güçle karşı koyduğunu ve bu güçlerin içinde, resmi tarihte adları hiç geçmiyen Kürtlerin de bulunup bulunmadığına bir göz atalım..
Alparslan Ahlat'a döndüğünde yanında 15.000 kadar askerinin kaldığını yukarda belirtmiştik. Bu askerler Arran, Azerbaycan ve Horasan kuvvetlerinden oluşuyordu. Bu 15.000 kişinin içindeki Arran kuvvetleri (...) Gence Emiri Fadlun'un emrindeki Şadili kuvvetleriydi.(...)
M. A. Köymen'in, Alparslan'ın ordusuna katıldıklarını belirttiği "başka kuvvetler" ise, Diyarbakır'dan Ahlat'a kadar olan güzergah ile, bu güzergahın doğu ve batı bölgelerinde yaşayan ve ilerde Selçuklularla beraber Anadolu'ya gireceklerini göreceğimiz Buhti, Beşnevi, Hümeydi, Hakkari ve Zevzani (yani Zaza) Kürt aşiretleri idiler.."
Dersim merkezli Kırmanç topluluğu anadilini Kırmançki olarak tanımlarken, karakteristik olarak aynı dili konuşan Palu-Genç Siverek topluluğunu Zaza kimliği ile tanımlamakta ve diline de Zazaki diyebilmektedir. Zaza topluluğu kendini Kırmanç adlandırmasıyla tanımlama dışı gibi konuştuğu dili Kırmançki olarak adlandırmamaktadır.
Dersimi Kırmanç öznesi, anadil farkına rağmen, Dersimi kurmanç öznesiyle ortak yaşam paylaşımına yatkın görünürken, aynı anadili paylaştığı Palu-Genç-Siverek topluluğuyla söz konusu ortaklaşma da ketum davranmaktadırlar. Coğrafik kopukluklar yanında, bu ketumluk inanç farklılığına dayanmaktadır.
Sünni İslamı benimsemiş özümsemiş Zaza topluluğuyla, Oliveran-elevi inancını özümsemiş Dersimi kırmanç topluluğu ortak bir toplumsal kimlik formunu gerçekleştirme iradesini sergileyememişlerdir.
Bir bulut kesmiş etimi
Bir şarkı akmış yaramdan
Şlkyardıma değil, nedense
Uykusuz bir göze kaldırmışlar beni
Kan değil, gözyaşı aramışlar bana
Hatıratım : Dersim'den Halep'e Bir Muhalifin Yaşamı (1892-1973)
Kürdistan Teali Cemiyeti, bir an evvel Dersime hareketimi bildiriyordu. Bir ara toplantıda söz aldım ve Alevi-Sünni Kürtler arasındaki soğukluğun giderilmesi için bir heyetin Alevi Kürt mıntıkalarına gönderilmesini izah ettim. Şiddetle reddedildi.
Mustafa Kemal, Koçgirili Alışan Bey'i ve beni Sivas'a istedi. Benim, Dersim Mebusu ve Alişan Beyin de Zara Mebusu sıfatıyle kendisi ile teşriki mesaimizi talep etti. Mazeret beyan ettim.
Koçgiri Kürt Bağımsızlık Savaşında yer aldıktan sonar 15 Mayıs 1921'de Dersime geçtim. Sivas merkezinde Nurettin Paşa ordusu tarafından oluşturulan Divanı Harp'te 25 Haz iran 1921'de gıyaben idama mahkum edildim.
Dış Devletlerden yardım ümid ediyorduk. Seyit Rıza görevi bana verdi. Bu kutsal görev uğrunda gerekirse hayatımı veda etmek benim için ulusal ve vatani bir borçtu. Aynı görev daha önce merhum Alişer Efendi'ye verilmişti.
Mehmet Nuri Dersimi2 Ahmet Fethi Akgün1 Fadıl Öztürk1 Ferhat Wusar1 Hasan Uğurlu Can1
Araştırma - İnceleme2 Diğer2 Anı - Mektup - Günlük1 Araştırma-İnceleme1 Dil Bilim1 Tümünü göster
Genel Sosyoloji1 Şiir1