Delilik ve Kültür: Ruhsal Hastalığın Tarih İçinde Ortaya Çıkışı - Michel Foucault » Cafrande Kültür Sanat ve Hayat
Gerçekte cinlere tutulmuşun bu kompleks sorunu doğrudan deliliğin tarihi altına yerleştirilemez, bunun yerine dinsel düşüncelerin tarihi altına yerleştirilebilir. Tıp, 19. yüzyıldan önce iki kez cinlere tutulmuşluk sorunuyla uğraştı: ilk kez, yani parlamentolar, hükümetler ya da bizzat katolik hiyerarşisi hala engisizyon uygulamaları yapan belli manastır tarikatlarına karşı cephe aldıkları zaman J. Weyef den Duncun (1560 1640)’a kadar bir sıra hekim vasıtasıyla : Hekimler, şeytanla yapılan her anlaşmanın ve tüm şeytani ritüellerin öldürülmüş bir muhayyilenin gücü ile açıklanabileceklerini kanıtlama talimatı almışlardı; ikinci kez, 1680 ile 1740 arasında, yani tüm katolik kilisesinin ve hükümetin, Ludwigs XlVün yönetim süresinin sonunda takip edildiği için ortaya çıkan protestan ve Jansenistik mistisizminin baş göstermesine karşı cephe aldıkları zaman. Hekimler o zamanlar, coşkululuk (Ekstase), uyarılma (Inspriration), peygamberlik, ilham telkin etme gibi tüm fenomenlerin aziz ruh (tabii ki heretiklerde/dinsizlerde) yoluyla, meyve sularının/içeceklerin ya da ruhların fokur fokur kaynaması yoluyla neden olunduğunu kanıtlamak için kilise yöneticilerince atanırlardı.
Tüm bu dinsel, paradinsel fenomenlerin tıp boyunca uzantısı demek ki, ruhsal hastalığın tanımlanmasına neden olan büyük uğraşı ile karşılaştırıldığında sadece bir tali episoddur; ve her husustan önce bu [episod] tıbbın gelişimi için önemli bir tahrikten kaynaklanmamıştır; bilakis dinsel deneyim kendini kanıtlamak için tıbbın onayını ve eleştirisini yardıma çağırmıştır ve bunu sadece takviye için [yapmıştır]. Bu eleştirinin tıbdan daha sonra tüm dinsel fenomenlere yayılması ve yani dinin nevrozun fantastik güçlerinden kaynaklandığını ve aynı şekilde ve paradokssal olarak din tarafından lanetlenmiş olanların kendi dinlerinin ve kendi nevrozlarının kurbanları olduğunu gösterebilmek için, bizzat onu ortaya çıkaran katolik kilisesinin zararına tamamen hristiyan deneyimine karşı kullanılmış olması bu tarihin kaderidir. Fakat bu dönüşüm tarih olarak 19. yüzyılı kaydeder, yani, içinde ruhsal hastalığın pozitivist anlamda tanımının artık iyice yerleşmiş olduğu bir dönemi kaydeder.
Avrupa’da 19. yüzyıldan önce deliliğe ilişkin deneyim çok yapılıydı; bizim çağımızın onu “hastalık” kavramı içine alması, bizi onun orijinal zenginliği hakkında yanıltmasın. Şüphesiz artık Yunan tıbbmdan bu yana deliliğini olanı, ve azından kısmen, patolojinin kavramları ve onunla ilgili tedavi yöntemleri ile doludur. Avrupa’da her zaman deliliğin bir tıbbı tedavisi vardı ve ortaçağın yaşlılar yurtları / hastaneleri, sözgelimi Paris’deki Hötel Dieu gibi, deliler için büyük oranda yatak tahsis ettiler (çoğu zaman kapalı yataklar, kudurmuşları itaat altında tutabilmek için, büyük kafeslerin bir türü). Fakat bu, delillerin sadece iyileştirilebilir olan biçimlerinin kabul edildiği küçük bir sektördü (phrenesie, episodsal olarak ortaya çıkan cebir eylemi ya da “melankoli” nöbetleri). Delilik bu sektör boyunca çok yaygındı, fakat tıbbi bir yardım alamıyordu.
Mamafih bu yaygınlığın sabit ölçüleri yoktur; en azından algılanabilen yoğunluklarında dönemden döneme değişirler, bazen bu [yaygınlık] gizli ve sübliminaldir; bazen de tekrar yüzeye çıkar, en öne gelir ve hiçbir güçlük olmaksızın kültürel manzara/dokuya yerleşir. Kesinlikle söylenebilir ki, 15. yüzyılın sonu, deliliğin dilin temel güçleriyle tekrar ilişki kurduğu dönemlerin biridir. Gotik döneminin son ifadeleri değişkendi ve daima ölüm korkusu ve delirme korkusunca hükmedilmekteydiler. D£s Irınoccents mezarlığında sunulan ölüm dansım Campa Santo von Pisa duvarları üzerindeki ölümün zaferini, tüm rönesans boyunca çok sevilerek kutlanan sayısız deliler dansı ve deliler kutlamaları izledi. Çünkü bunlar sayısız halk eğlenceleridir, “deliler dernekleri” nce düzenlenen tiyatro oyunlarıdır, söz gelimi Flaudern’deki Navire bleu gibi; buraya, Bosch’un Deliler Gemisi (= Narrenschi’nden Breughe Ve ve Margot la Folle’e kadar tüm ikonografi girer; bunlar aynı zamanda, öğretici metinler, Brandini Deliler Gemisi (= Narrenschiff) ya da Erasmus’un Deliliğe Övgü1sü gibi felsefi ve eleştirel eserlerdir; nihayet bunlar deliliğe ilişkin tüm literatürdür; Elizabeth dönemi tiyatrosunda ve klasik öncesi Fransız tiyatrosunda, göz yaşları ve biraz geç dönemde, itiraf sahneleri gibi delilik sahneleri dramatik mimariye aittir; bu [sahneler] dramayı hayalden gerçeğe, yanlış çözümden gerçek sonuca dönüştürürler. Bunlar, çağdaş romanların olduğu gibi, Barok tiyatrosunun temel unsurlarıdır: şövalye hikayelerinin büyük maceraları, artık fantazmalarını, kontrol etmesini bilemeyenlerin kafalarında kolayca fantastik rivayetlere dönüşür. Shakespeare ve Cervantes rönesansın sonunda, gelecekteki hükümranlığını Bratıd ve Hieronymus Bosch’un yüzyıl önce bildirdikleri bu deliliğin büyük saygınlığına tanıklık ederler.
Bu evlerin hiçbir şekilde tıbbi işlevleri yoktu; buralara iyileştirilmek için kabul edilinmezdi; buralara, artık daha fazla uz un süre toplumun bir parçası olunmak istenmediği ya da olunmaya izin verilmediğinde girilirdi. Klasik çağda delilere ve böyle bir çoklarına uygulanan göz altına alma yoluyla, deliliğin hastalığa olan ilişkisi sorun haline getirilmemekte, aksine toplumun kendisine, bireyin davranışında tanınana/görülene ve tanınmayana/görülmeyene olan ilişkisi problematize edilmektedir. Şüphesiz gözaltına alma bir ihtimam önlemidir; bu evlere bağışlanan bir sıra vakıf bunun bir delilidir. Fakat bu, ideali mükemmel bir şekilde kendi içine kapalı olma alan bir sistemdir: yaklaşık aynı zamanda ortaya çıkan İngiliz Workhouses’de olduğu gibi Höpital general’da zorunlu çalışma hakimdir; orada iplik eğirilir ve kumaş dokunur, ucuz fiyata pazarda satılan çok çeşitli eşyalar üretilir, bu para ile hastanenin varlığım sürdürebilmesi mümkün olur. Fakat zorla yüklenen çalışma bir ceza önlemi ve ahlaki kontrol karakteri de taşır. Çünkü ancak böylece yeni yeni gelişen burjuva dünyasında ana ayıp/ana düşkünlük, ticaretin dünyasında her husustan önce bir günah tanımlanmış olur: o artık, ortaçağda olduğu gibi, bir gurur ya da bir arzulanan değildir: o bir haylazlıktır.
Bu sorunu çözmek için devrim sırasında ve İmparatorlukta eski gözetleme evleri arka arkaya delilere tahsis edildiler ve gerçekten yalnızca delilere. Buna göre o zamanın insan severlik akımı deliler dışında herkesi salıverdi; onlar [deliler] doğal mirasçılar olurlar, onlar şimdi adeta eski dışlama önlemlerine yönelik olarak ayrıcalıklı bir hak iddiası sahibidirler.
Kategoriler Felsefe ve Psikoloji, Öteki Tarih Etiketler Deliliğin Tarihi, Delilik, Delilik ve Kültür, Felsefe - Psikoloji - Philosophy, Kültür, Michel Foucault, Öteki Tarih, Ruh Sağlığı, Ruhsal Hastalığı Yazı dolaşımı
“Delilik ve Kültür: Ruhsal Hastalığın Tarih İçinde Ortaya Çıkışı – Michel Foucault” üzerine bir yorum
Çox maraqlı məlumatlardır 🙂
"Bireyler ancak bir başka sınıfa karşı ortak mücadele yürüttüklerinde bir sınıf oluştururlar, bunun dışında bir rekabet ortamında düşmanca karşı karşıya...