Stok Kontrol Yöntemleri Nelerdir, Nasıl Sağlanır?
Yayınlayan: gulsah 29 Mayıs 2019 | Öne Çıkarılan | Yorum Yapılmamış
Firmalar için ticari faaliyetlerin devamı aşamasında, stok kararları ve stok yönetimi büyük sorun teşkil ediyor. Firmanın ilerleyen aşamada gelecek olan ticari talepleri karşılayabilecek ölçüde bir stok sahibi olması gerekiyor. Stok kontrolünün farkında olan firmalar stok kontrol yöntemleri konusunda titiz davranıyor. Firmaların yararlandığı stok kontrol sistemleri farklılık arz ediyor. Bu çalışmada en çok kullanılan stok yöntemlerini açıklayacağız.
Stok kontrol yöntemleri hakkında bilgi vermeden önce stok tutmanın amacının anlaşılması faydalıdır. Firmaların stok yapmasının altında yatan birçok sebep vardır ve bu sebepler sektörlere göre değişmektedir.
Stok tutmanın ilk ve en doğal sebebi üretimin devam etmesidir. Örnek olarak; bir fırın, yeni un siparişini alacağı zamana kadar geçen sürede kendisine yetecek kadar unu her zaman stokta tutmalıdır. Günlük 10 çuval harcanıyor ve un siparişi 10 günde eline ulaşıyorsa, stokta her zaman 100 çuval bulunmalıdır. Bu miktar, en düşük stok tutarıdır. Bazı sektörlerde ya da tedarikçi firmalarda hava koşullarından ya da ekonomik koşullardan etkilenme fazla oluyor. En küçük aksilikte hammadde temin edilmekte sıkıntılar yaşanıyor. Bu tarz bir sektörde çalışan firmalar, her türlü olumsuzluğu dikkate alarak stok yapıyor.
Alınacak olan ürünün dövize endeksli olması nedeniyle stoğa başvuruluyor. Döviz dalgalanmalarının fazla olması nedeniyle hammaddenin fiyatının yükseleceği korkusu işletmeleri stok yapmaya yöneltiyor.
Stok kontrol yönetimi, bir işletmenin üretim ya da satışlarını devam ettirmek için elinde ne kadar ürün bulunduracağını belirlemesi ve bunları ileriye dönük planlaması anlamına geliyor. Ürün sipariş etmeli miyim, üretime devam etmeli miyim, müşterilerin talebi artacak mı gibi sorular stok yönetimi kapsamında kalıyor. Firmaların stok kontrolü yapma çeşitleri değişiklik arz ediyor. İşletmelerin kullandığı ve iktisadi olarak en çok talep gören stok kontrol yöntemleri şöyledir:
ABC Stok Yönetimi:
Stokta yer alan ürün gruplarını birbirinden ayırarak, özelliklerine göre ayrı stok takibi izlemeyi amaçlayan bir yöntemdir. A grubunda sayısı az olan ancak değer olarak eldeki stokların çoğunluğunu oluşturan grubu ifade eder. C grubu ise sayısı çok olan ancak değeri düşük olanlardır. B grubu ise hem sayı hem de değer olarak orta seviyedeki ürün grubudur. Bir stoğun neredeyse yarısı B grubundan oluşur.
Bu sistemde işletmelerin stoktan sorumlu bir ambar personeli vardır. Bu personel, işletme tarafından belirlenen periyotlarla tüm ürünleri tek tek sayar ve eksikleri kontrol eder. Geleneksel yöntemler arasındadır.
Çift Kutu Yöntemi
Stokta bulunan ürünler iki ayrı kutuya koyulur. Kutulardan birisinin her zaman dolu olması amaçlanır. O nedenle satılması ya da kullanılması nedeniyle bir kutu boşalmış ise, yeni bir sipariş verilir. Böylelikle her zaman bir kutu yedekte tutulmuş olur.
İşletme tarafından sabit bir miktar belirlenir ve stoklar ilgili orana indiğinde hemen yeni sipariş verilir. Bir fırıncının stoktaki ürünler yarıya inince bir kamyon un siparişi vermesi buna örnektir.
Stokta kalan ürünlerin miktarından ziyade, stok işlemlerin ne zaman yapıldığına yoğunlaşır. Miktarlara bakmaksızın belirli bir zamanda ürünün siparişi verilir. Fırıncının her ay bir kamyon un alması bu kapsamdadır.