Detoks Diyeti ile Zayıflamak Mümkün mü? – APPVICE
Detoks diyetleri günümüzde her zamankinden daha popülerdir.
Detoks diyeti ile, kanın temizlendiği ve vücuttaki zararlı toksinlerin yok olduğu iddia edilmektedir.
Çoğunlukla detoks suyu ile yapılan bu diyetin kanı nasıl temizlediği ya da toksinler nasıl belirleyip vücuttan attığı tam olarak bilinmemektedir.
Bu makalemizde bilimsel çalışmalar ışığında, detoks diyeti ve etkileri hakkındaki tüm bilgileri bulabilirsiniz.
Detoks, genellikle vücuttaki toksinleri yok etmek için tasarlanmış kısa süreli beslenme programıdır.
Tipik bir detoks programı, bir süre aç kalmayı (oruç), ardından da sıkı bir meyve, sebze, meyve suyu ve su ile beslenmeyi içerir.
Bazı detoks programlarında çeşitli çaylar, bitki suları ve ilaçlar ile kolon temizliği veya lavman da yer alır.
Aç kalarak organları dinlendirmek,
Toksinlerden kurtulmak için karaciğeri temizlemek,
Dışkı, idrar ve ter ile toksin atımını teşvik etmek,
Vücuda sağlıklı besinler almaktır.
Aynı zamanda vücudu çevresel faktörler ya da beslenme yoluyla maruz kalınan kirli hava dahil tüm kimyasallardan ve zararlı besinlerden arındırmaktır.
Zararlı maddelere örnek olarak; havadaki kirli maddeler, sentetik kimyasallar, ağır metaller ve diğer zararlı bileşikler örnek gösterilebilir.
Bu diyetlerin, obezite, sindirim sorunları, otoimmün hastalıklar, inflamasyon, alerjiler, şişkinlik ve kronik yorgunluk gibi çeşitli sağlık sorunlarına iyi geldiği iddia edilmektedir (1).
Bununla birlikte, detoks diyeti ile ilgili yapılan araştırmalar yetersizdir. Yayınlanmış çalışmaların bir çoğu oldukça sınırlıdır (2, 3).
Detoks, vücuttaki toksinleri yok etmek için yapılan kısa süreli şok beslenme programıdır. Detoks programı uygulamanın çeşitli sağlık sorunlarını gidermeye yardımcı olduğu iddia edilmektedir.
Sıvı detoks diyeti nedir?
Sıvı detoks diyeti; özel olarak sebze, meyve ve çeşitli bitki suları ile hazırlanan detoks sularının tüketildiği, detoks diyeti listesine bağlı olarak değişmekle birlikte genellikle katı besinlerin hiç tüketilmediği kısa süreli diyet programıdır.
Detoks suyu nedir, özellikleri nelerdir?
Detoks suyu, taze meyve, sebze veya bitkilerle yapılan içeceklerdir. Bazen meyve suları veya meyve aromalı su olarak adlandırılır.
Evde, istediğiniz meyve, sebze ve bitki kombinasyonlarını kullanarak çok çeşitli şekillerde detoks suyu hazırlayabilirsiniz.
Meyve suyuyla yapılan detoks suları yerine sadece limon ya da az şekerli meyvelerle yapılan sular tercih edilebilir. Bunlar daha az kalorili arındırıcı detoks sularıdır.
Detoks suyu meyve sebzelerle yapılır. Dilediğiniz meyve, sebze ya da bitkiyi kullanarak evde detoks suyu hazırlayabilirsiniz.
Detoks suyu hazırlamak çok basittir. İhtiyacınız olan tek şey su ile çeşitli meyve, sebze ve bitkilerdir.
Tercihinize göre malzemelerinizi doğrayın üzerine sıcak veya soğuk su ekleyin.
Detoks suyunuz ne kadar çeşitli malzemelerden olursa o kadar lezzetli olur.
Soğuk bir içecek yapıyorsanız, detoks suyunu buzdolabında 1-12 saat dinlendirebilirsiniz.
Detoks suyunun malzemelerini ezerek hazırlıyorsanız bu şekilde malzemelerin tadı daha da belirgin olacaktır.
Bazı Detoks Suyu Tarifi Malzemeleri
Detoks suyu yapmak için, meyveleri, sebzeleri ve bitkileri suyla karıştırın. Meyve ya da sebzeleri ezmek yani robottan geçirmek, bu yiyeceklerin tadının daha fazla ortaya çıkmasını sağlar.
Yapımında kullanılan malzemelere göre maydanozlu detoks suyu, limonlu detoks suyu, tarçınlı ve çilekli gibi bir çok farklı detoks suyu tarifi vardır.
Aynı zamanda hangi amaca yönelik hazırlanıyorsa ona özel yapılan yağ yakıcı detoks suyu, göbek eriten ve hızlı kilo verdiren detoks suyu çeşitleri de bulunmaktadır.
Detoks diyeti yapmanın birçok yolu vardır. Belirli sürelerde aç kalmak, sadece detoks suyu içmek gibi bir çok farklı yöntemle detoks yapılabilir.
Ayrıca aşağıdaki şekillerde de detoks diyeti yapılabilir;
1-3 gün oruç tutarak (aç kalmak)
Taze meyve ve sebze suları, smoothie, su ve çay içerek
Tuzlu su veya limon suyu gibi sadece belirli sıvıları tüketerek
Ağır metaller, kirleticiler ve alerjenler içeren gıdaları beslenme düzeninden kaldırarak
Besin takviyeleri veya otlar tüketerek
Tüm alerjenik gıdalardan sakınarak ve daha sonra yavaş yavaş onları yeniden tüketerek
Müshil ve lavman gibi ilaçlarla bağırsakları temizleyerek,
Tamamen alkol, kahve, sigara ve işlenmiş şekeri ortadan kaldırarak
Diyeti nasıl uygulayacağınız detoks diyet listesine, çeşidine ve uzunluğuna göre değişir.
Bir çok farklı detoks diyeti vardır. Bazılarında bir kaç gün aç kalınır, bazılarında sadece meyve ve sebze suyu gibi özel detoks suyu tüketilir, bazılarında ek gıdalar ve ilaçlar alınır.
Detoks ne işe yarar? Toksinlerden kurtulmanızı sağlar mı ?
Detoks diyetlerinin, zararlı toksinleri nasıl hedefleyebileceği ya da tam olarak bu toksinlerden nasıl kurtulduğu belirsizdir.
Aslında, detoks diyetlerinin vücuttaki herhangi bir toksini ortadan kaldırdığına dair bilimsel bir kanıt yoktur.
Daha da önemlisi, vücudumuzun toksinlerle dolduğu ve zaman zaman temizlenmesi gerektiğine dair de bilimsel bir kanıt yoktur.
Vücut aslında kendini dışkı, idrar ve ter ile temizleyebilir. Karaciğer ise toksik maddeleri zararsız hale getirir ve daha sonra vücuttan atılmasını sağlar (3, 4, 5, 6, 7).
Tüm bunlara rağmen vücuttan kolayca atılamayan az sayıda organik atıklar, bazı ağır metaller ve kimyasal toksinler de vardır (3, 8, 9, 10, 11).
Ancak maddelerin yağ dokusunda ya da kanda birikmek gibi bir özelliği vardır. Vücuttan atılması birkaç haftalık detoks ile mümkün olmayıp, uzun zaman almaktadır ki bu yıllar sürebilir (12, 13, 14).
İlaveten tüm bu zararlı maddeler de artık günümüzde besinlerden çıkarılmaya başlanmıştır (15).
Genel olarak baktığımızda detoks diyetinin, tüm bu zararları maddeleri vücuttan temizlediğine dair çok az kanıt vardır
Detoks diyetinin toksinleri nasıl belirlediği ve temizlediği belirsizdir. Vücudu toksinlerden arındırdığına dair çok fazla kanıt yoktur. Bunun yanında vücudumuz dışkı, idrar ve ter ile kendini temizleyebilir.
Detoks diyeti arınma sağlar mı?
Detoks diyeti yapanları yorumları genelde , detoks diyetleri sırasında ve sonrasında kendilerini daha odaklanmış ve enerjik hissettikleri yönündedir.
Ancak yüksek ihtimalle kendini hafiflemiş ve enerjik hissetmelerinin nedeni, işlenmiş gıdaların, alkolün ve diğer sağlıksız gıda maddelerinin beslenme rutininden çıkarılmış olmasıdır.
Hatta detoks diyeti ile, daha önce eksik olan vitamin ve mineralleri de almya başlamış olabilirsiniz.
Öte yandan, birçok kişi detoks diyeti döneminde kendini çok kötü hissettiğini de aktarmıştır.
Hayvanlarla yapılan bazı bilimsel çalışmalarda; kişnişin ve birkaç meyve asidi çeşidinin vücuttaki bazı ağır metallerin ve toksinlerin temizlenmesine yardımcı olduğu görülmüştür. (2).
Detoks diyeti ile kilo verme konusunu inceleyen çok az sayıda araştırma mevcuttur. (2).
Detoks yapan bazı insanlar çok hızlı kilo verebilir.
Bunun da sebebinin verilen kilonun yağ yakmaktan ziyade sıvı ve karbonhidrat kaybından kaynaklı olmasıdır. Tekrar normal miktarda yemek yemeye başlayınca verilen kilolar geri alınır.
Son zamanlarda aşırı kilolu Koreli kadınlarda “limonlu detoks diyeti” olarak adlandırılan bir detoks diyetinin kilo vermeye etkileri incelenmiştir.
Bu diyetteki kadınlar 7 gün boyunca sadece organik akçaağaç ya da palmiye şurupları ile limon suyu karışımını tüketmiştir.
Limonlu detoks diyeti, Vücuttaki iltihap oluşumlarını azaltmaya ek olarak vücut ağırlığını, vücut kitle indeksini, vücut yağ yüzdesini, bel kalça oranını ve bel çevresi genişliğini önemli ölçüde azaltmıştır (16).
Sonuçlar ayrıca, insülin direncini ve dolaşımdaki leptin seviyelerini azaltarak detoks diyetinin hormonlar üzerinde yararlı bir etkisi olduğunu da göstermektedir.
Eğer bir detoks diyeti ciddi kalori kısıtlaması içeriyorsa, o zaman kesinlikle kilo vermeye ve metabolizma sağlığınızın iyileşmesine yardımcı olacaktır.
Ancak, detoks diyeti yaparken aynı zamanda yaşam tarzınızı değiştirmezseniz bu şok diyetler bırakıldığı an etkisini yitirecektir.
Detoks diyeti ile zayıflamak arasındaki ilişki konusunda yapılan çalışmalar yetersizdir. Bazı çalışmalar ise detoks diyetinin kısa sürede hızlı kilo vermeye yardımcı olduğunu göstermektedir.
Detoks diyeti ile kaç kilo verilir? Kısa süreli açlık ve stresin etkileri nelerdir ?
Detoks diyetlerinin birçok çeşidi kısa süreli oruç veya aralıklı açlık diyetleri ile benzer etkilere sahiptir.
Kısa süreli açlık, bazı kişilerde artırılmış leptin ve insülin duyarlılığı da dahil olmak üzere çeşitli negatif hastalık etkilerini ortadan kaldırabilir (17, 18).
Ancak, bu etkiler herkes için geçerli değildir. Kadınlarla yapılan çalışmalarda düşük kalori diyetinin 3 haftalık boyunca da ve 48 saat boyunca da yapılsa stres hormonu düzeylerini artırabileceği görülmüştür (19, 20).
Ek olarak aç kalarak yapılan detoks diyeti zor ve dayanıklılık gerektiren bir diyettir, bu sebeple stres ve baş ağrısını bir arada getirebilir. (21, 22).
Strese giren vücut bazen kilo vermeye de karşı gelir, bu sebeple detoks diyeti ile kaç kilo verebileceğiniz, diyetin türü ve sizin vücut yapınıza bağlı olarak değişebilir.
Detoks diyeti listelerinin, kişiye özel olarak uzman diyetisyenler tarafından yapılması gerektiğini unutmayınız.
Detoks diyetlerinin faydaları nelerdir ?
Detoks diyetlerinin sağlığa faydaları birkaç madde altında toplanabilir (4).
Ağır metallerden ve kalıcı organik kirleticilerden kaçınmak.
Vücut yağlarındaki “Toksinlerin” kilo verme sayesinde atılması.
Düzenli egzersiz ve terleme.
İşlenmemiş, besleyici ve sağlıklı gıdalar tüketmek.
Su ve yeşil çay içmek.
Stresin azaltılması ve düzenli uyku.
Yukarıdaki sağlıklı yaşam adımlarının uygulanması – detoks diyeti yapın ya da yapmayın – sağlığını iyileştirici etkiye sahiptir.
Detoks diyeti bir çok yönüyle sağlığı iyileştirilmesi ile ilişkilendirilir. Bunlar çevresel toksinlerden uzak durmak, egzersiz yapmak, besleyici gıdalar tüketmek, su içmek, stresten uzak durmak ve huzurlu olmak olarak tanımlanır.
Detoks diyeti zararları, yan etkileri nelerdir
Herhangi bir detoks diyeti yapmaya başlamadan önce yan etkileri ve zararları hakkında bilgi sahibi olmak gerekir.
Çeşitli detoks diyetleri, oruç yani aç kalmayı veya ciddi kalori kısıtlamasını gerektirir. Kısa süreli açlık ve sınırlı kalori alımı; yorgunluk, sinirli olmak ve kötü kokulu nefes gibi durumlara yol açabilir.
Uzun süreli açlık ise, enerji, vitamin ve mineral eksikliklerinin yanı sıra elektrolit dengesizliği ve hatta ölümle sonuçlanabilir (23).
Ayrıca, bazen detoks diyeti sırasında önerilen bağırsak temizleme yöntemleri vücudun susuz kalmasına, kramp, şişkinlik, bulantı ve kusmaya neden olabilir (24).
Bazı detoks diyeti takviyeleri, laksatifler, diüretikler ve hatta su alımında aşırı doz riski taşıyabilir.
Detoks endüstrisinde regülasyonlar (kanunlar) ve takip anlamında bir çok eksik vardır. Bu sebeple, birçok detoks gıda ve takviyesi herhangi bir bilimsel temele sahip değildir.
En kötü senaryoda ise, detoks ürünlerinin gerçek bileşenleri etiketlerin üzerinde yazan ile aynı olmayabilir. Bu da ne tükettiğinizi bilememenizden dolayı, ciddi ve hatta ölümcül etkilere yol açan aşırı dozlara sebep olabilir (25).
Kimler detoks diyeti yapamaz ?
Çocuklar, ergenler, yaşlı insanlar, yetersiz beslenen, hamile veya emziren kadınlar ve kan şekeri sorunları ya da şeker hastalığı olanlar, yeme bozukluğu gibi tıbbi rahatsızlıkları olan kişiler doktora danışmadan detoks diyeti yapmamalıdır.
Detoks diyetleri enerji ve besin alımını ciddi şekilde sınırlayabilir. Bazıları ayrıca zararlı olabilecek yaklaşımları ve takviyeleri içerir. Kimse bir doktora ya da uzmana danışmadan detoks diyeti yapmamalıdır
Vücudunuza zararlı yiyecekleri sokmayın
Sonuç olarak; gün içerisinde bir çok toksik madde ile karşılaşırız.
Çoğu zaman vücut kendi kendini bu toksik maddelerden temizleme konusunda oldukça başarılıdır.
Bunun yanında detoks diyeti yapıyorsanız ve bu sırada kendinizi çok iyi hissediyorsanız bu harika bir şeydir.
Bu durum muhtemelen toksinler temizlendiği için değil daha sağlıklı ve dikkatli beslendiğiniz içindir.
Daha mantıklı bir yaklaşımla diyebiliriz ki alkol, şeker, işlenmiş gıdalar ve sigaradan uzak durmak en önemlisidir.
Eğer vücuttan atılması gereken zararlı maddeler yoksa detoks diyetine de gerek yok demektir.