Ralli-reıde gatnaşyjylar «Altyn asyr» Türkmen kölüne geldiler
13-nji sentıabrda «Amul — Hazar 2018» awtorallisine gatnaşyjylar üçünji du-ralga — Garagumuň merkezinde ıerleşen «Altyn asyr» Türkmen kölüne geldi-ler. İaryşa gatnaşyjy toparlar «Altyn asyr» Türkmen köli» düşelgesine tarap ugrap, alaňlar we takyrlar köp bolan ıaryş ıoly boıunça 236 kilometr geçdiler.
«Amul — Hazar 2018» ıaryşynyň üçünji tapgyryna gatnaşan 46 ulagdan pelle-hana ilkinji bolup, däbe öwrülişi ıaly, Nani Roma we Aleks Haro geldiler. Is-panlylar ıoluň her aralygynda garşydaşlaryndan barha we barha arany açyp, aralyk hem-de umumy hasapda öňde barıarlar. İaryşyň şu tapgyrynda ikinji bolup pellehana 17 minut gijä galyp, Aırat Mardeıewiň KAMAZY geldi. Emeli türkmen kölüne üçünji bolup, Miroslaw Zapletal hem-de onuň ıolbeledi Ma-rek Sikora geldiler. Çehiıadan bolan jübüt umumy hasapda ikinji orny eıele-ıär.
«Altyn asyr» Türkmen köli» düşelgesine gelensoňlar, ıaryşa gatnaşyjylary türkmen artistleri mähirli garşyladylar. Milli sazlar emeli kölüň töwereginde tebigatyň mukamy bilen täsin sazlaşykly utgaşdy. İaryşa gatnaşyjylar konsert-den we milli türkmen tagamlaryndan lezzet aldylar.
Öňde täze gün hem-de ıaryşyň täze tapgyry garaşıar. Oňa gatnaşyjylar Balkan welaıatynyň çägine geçmeli bolar hem-de sebitiň çylşyrymly ıerlerinden aş-maly bolarlar. İöne, ıaryşa gatnaşyjylar täze badalga gününe çenli dynç alıar-lar hem-de ajaıyp «Altyn asyr» Türkmen köli bilen tanyşıarlar.
Täze taryhy eııamda daşky gurşawy goramak, şol sanda suw serişdelerini go-rap saklamak we oılanyşykly peıdalanmak wezipeleri döwlet syıasatynyň ileri tutulıan ugurlarynyň biridir. Häzir dünıäde ekologiıa meselesiniň ähmiıeti-ne oňat düşünilıär. Şol meseleleri çözmezden, adamzat jemgyıetiniň mundan beıläkki durnukly ösüşini göz öňüne getirmek mümkin däl.
Türkmenistan halkara hyzmatdaşlygyna, bilelikdäki taslamalaryň amala aşy-rylmagyna işjeň gatnaşıar. Şol taslamalar bütin adamzady tolgundyrıan mö-hüm ekologiıa meseleleriniň, ıagny suw we beıleki tebigy serişdeleri gorap saklamak hem-de dikeltmek, çölleşmä, ıerleriň ıaramazlaşmagyna garşy gö-reşmek, dünıä möçberinde howanyň ıylamagy, üıtgemegi ıaly meseleleriň çözülmegine gönükdirilendir.
Bu ulgamda ıurdumyz abraıly halkara guramalary, ilkinji nobatda, Birleşen Milletler Guramasy, Ählumumy ekologiıa gaznasy we beıleki düzümler bilen ıygjam gatnaşyk edip, İer ıüzüniň häzirki we geljekki nesilleriniň abadançy-lygynyň bähbidine bütindünıä ekologiıa meseleleriniň netijeli çözgütleriniň başlangyçlaryny öňe sürıär.
«Altyn asyr» Türkmen köli, hakykatdan-da, innowasion taslama bolup, ıur-dumyzyň dünıäniň suw serişdelerini gorap saklamak bilen baglanyşykly umu-madamzat meseleleri çözmäge uly goşant goşıandygyny subut edıär. Suwaryl-ıan topraklaryň şorlaşmagy hem-de ıerasty suwlary sowmak meseleleri bilen gurak zolakda ıerleşen ıurtlaryň ählisiniň ıüzbe-ıüz bolıandygy hemmä mä-limdir. Ekerançylygy üstünlikli alyp barmagyň hem-de suwdan peıdalanma-gyň uly tejribesine eıe bolan Türkmenistan bu ulgamda ylmy-barlaglaryň öň-başçysy bolup çykyş edıär hem-de beıleki döwletleri suw meselesine yhlasly garamaga çagyrıar.
Mälim bolşy ıaly, bu gidrotehniki ulgamyň ilkinji nobatdakysynyň ulanmaga berilmegi 2009-njy ıylyň 15-nji iıulynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň gatnaşmagynda geçirildi. Türkmen kölüniň gurluşygy möhüm ykdysady we durmuş meseleleriniň toplumyny çözmäge gönükdiri-lendir.
Garagumda el bilen döredilıän köli gurmak boıunça iri möçberli we täsin tas-lamanyň durmuşa geçirilmegi döwlet Baştutanymyzyň üns merkezinde boldy. Milli Liderimiz bu ıerde ıaıbaňlandyrylan gurluşyk işleriniň barşy we netije-leri bilen yzygiderli tanyşdy. Netijede, Garagumda künjek döredildi. Ol çep ke-nardan şor suwlaryň Amyderıa akmagynyň öňüni almaga mümkinçilik ber-ıär, geljekde bolsa Türkmenistanyň suwarymly ıerlerinden şor suwlaryň bu derıa akmagyny doly aradan aıyrmaga, ilatyň hojalyk zerurlyklary üçin kadaly şertleri we suw üpjünçiligini gowulandyrmaga hem-de Daşoguz welaıatynda suwarylıan ıerleriň melioratiw ıagdaıyny gowulandyrmaga mümkinçilik be-rer.
Şeılelikde, ıurdumyzda suwuň ätiıaçlyk gory döredilıär. Ony geljekde tebigy taıdan arassalanmagy we döwrebap tehnologiıalaryň netijesinde oba hojalyk toplumynyň zerurlyklary — suw serişdelerini oılanyşykly peıdalanmak, şor suwlaryny sowmak we topragyň şorlaşmak meselelerini çözmek, täze ıerleri özleşdirmek, öri meıdanlary giňeltmek, ekerançylyk ıerleri suwarmak, tehniki zerurlyklar üçin peıdalanyp bolar. Geljekde «Altyn asyr» Türkmen kölüniň döredilmegi emele gelen suw giňişligini hem-de sowujy zeı akabalaryny balyk senagatyny ösdürmek üçin peıdalanmaga mümkinçilik berer, köp babatda ıurdumyzyň howdan hojalyklarynda balykçylyk senagatynyň işini gowulan-dyrmaga ıardam berer.
Guşuçar belentlikden bary-ıogy birnäçe ıylda zeı akabalaryň ugrundaky ıer-leriň tanalmaz derejede özgerendigi aıratyn göze ilıär. Şol ıerlerde az mine-rally suwlar bilen suwarmak üçin ıaramly bolan köp gumak ıerler bar. Ozallar bu ıerlerde diňe alaňlar bolupdy, häzir bolsa ıaşyl zolaklary peıda boldy, köl-leriň özünde bolsa balyklaryň dürli görnüşleriniň peıda bolandygy hasaba alyndy. Maldarçylyk hem, şol sanda çölüň köp böleginiň suwlulandyrylmagy-nyň, öri meıdanlaryň giňeldilmeginiň hasabyna ösüşinde goşmaça itergi aldy.
Häzir «Altyn asyr» Türkmen kölüniň işlemegi Merkezi we Gündogar Gara-gumda zeı akabalarynyň ulgamynyň töwereklerinde göçüp-gonıan guşlar üçin täze oňyn ekologiıa we iım şertlerini döredıär, Daşoguz sowma akabasynyň hanasynyň ugrunda ıerleşen köller bolsa suwluk-batgalyk ıerlerde mesgen tu-tan ördekleri, gazlary, sakarbalaklary, jübtenleri, çuluklary we beıleki guşlary özüne çekıär.
Bu ıerde eııäm höwürtgelemek we gyşlamak üçin täze ıerleriň ençemesi peı-da boldy. Garagumuň merkezi böleginiň suwlulandyrylmagy seırek duşıan toınakly haıwanlaryň — üstıurt dag goınunyň, gulanlaryň, jerenleriň köpel-megine oňat täsir edıär. Şol jandarlaryň köpüsi Türkmenistanyň Gyzyl kitaby-na girizildi. Kölleriň kenarlarynda mesgen tutıan haıwanat dünıäsiniň wekil-leriniň sany hem artıar.
Garagumda ösümlik dünıäsiniň 293 görnüşiniň, şol sanda ösümlikleriň 210 görnüşiniň ösıändigi bellärliklidir. Şolaryň köpüsi bejeriş häsiıetine eıe bo-lup, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň «Türkmenista-nyň dermanlyk ösümlikleri» atly düıpli ylmy işinde beıan edildi. Milli Lideri-miziň Garagum sährasynyň täsin zolaklaryny gorap saklamak hem-de dünıä-de wagyz etmek meselelerine aıratyn üns bermegi netijesinde, ıurdumyzda ony İUNESKO-nyň Bütindünıä mirasynyň sanawyna girizmek boıunça mö-hüm işler alnyp barylıar.
Milli Liderimiziň başlangyjy bilen döredilen «Bereketli Garagum» täze döwlet goraghanasyny hem şu wezipeleriň çözülmegine gönükdirilendir. Ol Garagu-muň ekoulgamynyň ilkibaşky we biraz üıtgän görnüşlerini ylmy esasda gorap saklamak, çöl we ıarym çöl zolaklarda goraghana işiniň esaslaryny işläp taı-ıarlamak, bu ulgamda halkara gatnaşyklaryny giňeltmek babatda nusga bolar.
«Amul — Hazar 2018» ralli-reıdine gatnaşyjylar «Altyn asyr» Türkmen köli» düşelgesinden ıaryş ıolunyň dördünji bölegi boıunça «Sport meıdançasy» düşelgesine ıola düşerler. Bu düşelge emeli kölden 409 kilometrlikde, Balkan welaıatyndaky Gamyşlyja diıen belentlikde ıerleşıär. Bu tapgyrda ıaryşyň geçmeli ıoly 244 kilometre deňdir.
Bu tapgyrda-da ıaryşa gatnaşyjylara ıene-de synag garaşıar. Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Hazarıaka sebitinde Garagumuň çägesiniň aı-ratyn fiziki häsiıetlere eıedigini, munuň bolsa sürüjiden tizligiň kesgitli bir ıagdaıyny saılamak başarnygyny talap edıändigini synag ıaryşlary döwründe belledi.