" /> Hz. Ömer’in Adaleti ve Ölümündeki Belirsizlikler – Hak ve Adalet
Turgut Çiftçi · 10 Ocak 2016
(Orijinal Tam Dosyayı PDF olarak indir) Hz. Ömer’in Adaleti ve Ölümündeki Belirsizlikler
“Yeryüzünde gezip dolaşın da hakikati yalanlayanların sonunun ne olduğunu inceleyin (araştırın).” (3Al-i İmran/137)
İslam dünyasında, Hz Peygamber’den sonra dirayetli ve adaletli olma konusunda ilk sıralarda yer alabilecek kişilerin başında, kuşkusuz Hz Ömer ve Ebu Hanife gelir. Bundan dolayıdır ki onlar, büyük çoğunluk tarafından haklı olarak takdir edilmişlerdir. Ne var ki her ikisi de, birileri tarafından öldürülmüş, ama onların asıl öldürülme gerekçeleri üzerinde fazla durulmamış veya örtbas edilmiştir. Bunun bir amacı ve açıklaması olmalıdır.
Her iki zatın da ortak noktalarının fazlalığı dikkate şayandır: Onlar, halkla iç içe yaşamışlar, toplumun sosyal ve ekonomik sorunlarıyla ilgilenmişler, hurafe ve batıl inançlara karşı mücadele etmişler, dinin aşırı şekilci, aşırı kuralcı ve aşırı ayrıntıcı yorumlanmasına itiraz etmişler, rivayetler (hadisler) konusunda hassas davranmışlar ve bu yüzden tepki almışlar, geleneğe aykırı söylem ve eylemlerinden dolayı eleştirilmişlerdir. Bu etkili zatlar, devlet içindeki güç odakları tarafından öldürülmüş ve öldürülme gerekçeleri eften püften konulara bağlanmıştır.
ÖMER’İN DEVLET YÖNETİMİ
ÖMER’İN YÖNETİM ANLAYIŞI
ÖMER’İN FARKLI KÜLTÜRLERDEKİ UYGULAMALARI
ÖMER DÖNEMİNDE GAYRİ MÜSLİMLERİN HUKUKİ DURUMU VE VERGİ
ÖMER DÖNEMİNDE GANİMET OLAN ARAZİLERİN PAYLAŞIMI
YABANCI MALLARDAN ALINAN GÜMRÜK VERGİSİ
ÖMER DÖNEMİNDE ADLİYE (YARGI) TEŞKİLATI
ÖMER’İN KÖLELİĞE YAKLAŞIMI
CARİYE KONUSUNA YAKLAŞIM
ÖMER’İN FARKLI SİYASİ EMELLER VE BEKLENTİLERE KARŞI TAVRI
ÖMER’İN İBADETLERE VE İNSANLARA BAKIŞI
ÖMER’İN ADALETİYLE İLGİLİ ÖRNEKLER
HZ ÖMER’İN ÖLDÜRÜLMESİYLE İLGİLİ BELİRSİZLİKLER
HZ ÖMER’İN ÖLDÜRÜLMESİYLE İLGİLİ YAYGIN KANAAT
HZ ÖMER’İ, VERGİ YÜKSEKLİĞİ NEDENİYLE BİR KÖLENİN ÖLDÜRDÜĞÜ İDDİASI
VERGİ MİKTARI KONUSU
HZ ÖMER’İN, ÖLÜMÜ TEMENNİ ETTİĞİ, RÜYALARDA ÖLECEĞİ GÖRÜLDÜĞÜ İÇİN ÖLDÜRÜLDÜ İDDİASI
UYEYNE B. HISN’IN HZ ÖMER’İN NERESİNDEN BIÇAKLANACAĞINI BİLDİRMESİ
KA’B EL-AHBÂR’IN, HZ ÖMER’İN, ÖLDÜRÜLECEĞİNİ ÖNCEDEN BİLDİRMESİ
HALİFE ÖMER, ÖLMEYİ ARZULAMIYORDU; AMA ÖLDÜRÜLMESİYLE İLGİLİ ENDİŞELERİ VARDI
HALİFE ÖMER’İN ÖLDÜRÜLMESİYLE İLGİLİ FARKLI İDDİALAR
ÖMER’İN ÖLÜMÜNDEN SONRA YAŞANAN OLAYLAR
Adil olmak; sağlam bilinç, güçlü irade, inanç ve kararlılık, sabır ve cesaret işidir. Ancak dürüst insanlar, gerçek anlamda hak ve adalet mücadelesi verirler. Adil olma konusunda kararlı davrandığımız zaman; toplumdaki güç odaklarını, egemen güçleri, sermaye ve taraftar sahiplerini, karşımıza alacağız demektir. Çünkü haksızlığı daha çok güç sahipleri yapar. Zayıf ve güçsüz olanların haksızlık yapma potansiyelleri daha düşük, etkileme alanları daha dardır. Haksızlığa cesaret edememeleri için onları caydırmak daha kolaydır. Hak ve adalet mücadelesi veren ve bunda kararlı olanlar, bunun bedelini ağır öderler ve ödemişlerdir. Haksızlığı yaşam biçimine dönüştürmüş güç sahiplerini veya kendisinde güç vehmedenleri kontrol etmek veya durdurmak oldukça zordur. Yukarıdaki olasılıkları dikkate aldığımız zaman Hz. Ömer de, bu bedeli ödeyenlerden biri olmalıdır.
Medine’deki Müslümanları ve onların güçlenmesini; öncelikle Mekke’nin müşrik otoriteleri, sonra Medine’deki Yahudiler, daha sonra çevre kabileler ve devletler bir tehdit olarak görmüşlerdir. Allah Resulü (as)’nün, Medine’nin çevresindeki ülkelerle olan diplomatik ilişkilerini bir tehdit unsuru olarak okumuşlardı. Hâlbuki ortada, durup dururken kendilerine saldırı düzenleyecek bir tehdit yoktu. Ancak kendi halklarını etkileyecek, saldırganlıklara, hukuki ihlallere ve kendi ülkelerindeki zulümlere sessiz ve tepkisiz kalmayacak bir tehdit söz konusu idi. Nitekim bu ihlalleri bir sonucu olarak Irak, Suriye, Mısır, Basra (İran) ve Filistin fethedilmişti.
Dünyadaki yaygın uygulama, fethedilen arazilerin savaşan askerlere ganimet, bu toprakların sahiplerinin de köle olarak paylaştırılması idi. Müslümanlar, bu kadar büyük fetihlerle karşılaşınca, dünyadaki uygulamaların kendileri için de geçerli olacağını düşündüler. Oysa bu gerçekle yüz yüze gelince Kur’an’ın konuyla ilgili ayetlerini daha bir dikkatlice incelemeleri gerekiyordu. Ganimetten bahseden ayetlerde kastedilen gayrimenkul olmayan mallar idi. Ganimet sözcüğü, Arapça’da ‘koyun’ anlamına gelen ‘ğanem’le aynı köke sahiptir. Bilindiği gibi ‘koyun’ gayrimenkul mal değildir.
Bazı Müslümanlar, Hz. Ömer’den; fethedilen Irak, Suriye, Mısır, Basra (İran) ve Filistin topraklarını ve onların haklarını savaşanlar arasında paylaştırılmasını istemiş ve bunda ısrarcı olmuşlardır.
Halife Ömer, gayrimüslimler için Kur’an’da bildirilen gayrimüslim vergisini konu edinen ‘cizye’ ayetini ve savaşsız ganimet olarak ifade edilen ‘fey’ ayetini delil getirerek, o arazileri yalnızca toprak vergisi (haraç) karşılığında kendi sahiplerinden almama konusunda Müslümanları ikna etmiştir. Alınan vergileri, o güne kadar, -örneğin Bedir’e, Uhud’a katılanlar diye- sağladıkları katkı ve hizmete göre halka aylık maaş olarak dağıtmıştır. Bedir ve Uhud’a katılanlar vefat edince, daha eşit bir gelir dağılımı yapacaktı.
Irak, Suriye, Mısır, Basra (İran) ve Filistin gibi ülkelerde savaş sonucu esir alınan insanların köleleştirilmesiyle ilgili valilerin talebini geri çevirmiş ve onlara ülke içinde yaşayan gayri müslim vatandaşlar (zımmi) statüsü kazandırmıştır. Adaletin dağıtımında sınıf, statü, ırk, renk, cinsiyet ve din ayrımı yapmamıştır.
İlkesiz İnsanların ve Hukuksuz Toplumun Problem Çözme Biçimi ve Yöntemleri
Üzüntü ve Kaygı Arasında İnsan
Bütün Yazıları Tüm Yazıları Hinduizm ve Hindistan Hayat Araçları, Köprüler Kurmak İçindir Namusun Cinsiyeti Yoktur – Namus Kişiye İn Sevgi Nedir, Ne Değildir? Özgürlük ve Barış Kuşkuları Yaşam Biçimine Dönüştürmeme Kilise Dogmaları ve Mantık İlkeleri Evrim Ağacı Soruları: Sekiz Büyük Felsefi Sor Vicdan – Empati – Ahlak – İlahi Çocuklar Genellikle Olumsuz Davranışları Örne Feryadım! Lütfen Tutarlı Olalım! Ahiret (Cennet) İçin mi Çalışmak Gerekiyor ve Çocuk Eğitimi: İnsan, Sorumlu ve Sorunlu Varlı Medya İnsanı Alim Yapar mı? Moda Akımların Rüzgârına Kapılmak Önce İnsan Olmak, İslam’ın Neresinde? Adını Temize Çıkarmak (Tesbih – Sübhana Yalana Son Vermeden Güven Oluşmaz Elalem Putu Oyun Bitince Şah Da, Piyon Da Aynı Kutuya Mı Ko İçiniz, dışınız kadar pirüpak mı? Bütün Genellemeler Yanlış mıdır? Tembellik, Her Türlü Kötülüğün Anasıdır İnsan Hakları Mücadelesi: Ne Yapabilirim Ki, Be Kudüs Kimindir? Kudüs’ün ve Mekke’nin Stat� Sorunları Konuşma: Karışma, Fazla Kurcalama! İdeolojik Yaklaşımlarda Tanımlamalar Umudu Diri Tutmak Çoktanrıcılığın İlkel Tezahürleri ve Samir Düşünce – İnanç Sistemleri ve Kurallar Pasif İyiden Aktif Kötüye Ya Da Aktif İyiye Yo Mahallenin Delisi, Özünde İyi Bir İnsandır (! MESAJ VE ÜSLUP İlkesiz İnsanların ve Hukuksuz Toplumun Problem Kadr Sûresi (97/25) ve Kadir Gecesi Terör Nasıl Sona Erer? Bir Gecenin Anatomisi ve Huzur Bozucular Kamus Namustur – Dilin Ahlak ve Dinle İliş Din İstismarı ve Kişisel Sorumluluk Çocukça Yaşamlar – Ergence Tepkiler Ölüm Olaylarında Telkin, Iskat ve Devir Uygulam Bilimsel Çalışmalar ve Sanat Ne Zaman Mümkünd Ölümün Düşündürdükleri DİNİ KÜLTÜRDE POLEMİK KONUSU OLARAK SANAT: M� İlim ve Alim DİNİ KÜLTÜRDE HURAFE, BATIL İNANÇ, BÜYÜ VE Sevgi ve Bekleyiş Kadının Konumu – Toplumun İlk Öğretmenl Paylaşım ve Denetlenme Aracı Olarak Sanal Ortam Hz. Ömer’in Adaleti ve Ölümündeki Belirsizli Dinlerin Asli Yapısından Uzaklaşması – D İslam’da Hac – Haccın Mantığı ve Haberlerden Haberdar Olmayan Araformlar İnsan Kendinde Güç Vehmedince Evlilik, Boşanma ve Hulle Kur’an’ı Anlayıp da N’olcak? Öfke Yönetimi ve Kontrolü Batı’da Cadı (cazi) Avı veya Kadın Düş Yalansız Bir Dünya İstiyoruz Kur’an’ın Mesajı ve Muhatapları İyi ve Uyumlu İnsan Farkı “İtirazım Var” Filmine İtirazım Va Hamd ve Selam Çocuk Evliliği Meşru Görülebilir mi? Aracılık ve Şefaat, Getirisi ve Götürüsü İslam’da Akıl Yürütmek ve Sorgulamak Kur’an’da Örnek İnsanlar ve Elçiler Hz Muhammedin Evliliğiyle İlgili Ayetler Ezik Psikolojisi, Medeni ve Değerli Olma Çocuk Eğitimi Ateistçe -Deistçe Sorular: Çocuklar Neden Ölme Kişilik Bozuklukları (Derleme) Kur’an’ı Bilimsel Yöntemlerle İncelemek Kul Hakkı Bir İnsan Hakkıdır Takvim ve Kandil Geceleri Esmaul Husna – Allah’a Ait Nitelikler Dua, Namaz ve İbadet Kur’an Ayetlerini İnceleme ve Yasin 40 Din Üzerinden Zenginleşmek Ateistler Kimdir, Ne İstiyorlar? Cennet ve Cehennemin Rasyonel ve Ahlaki Temelleri En Büyük Zulüm ve Bilgisizlik Bilgisizlik ve Dini Sorumluluk Dinlerde Tanrı Anlayışı Allah’ın Sınaması, İmtihan Etmesi Ne Dem Kur’an’da Savaşa Yönelik Ayetler (9/29) ve S Kaynakları Değerlendirmede Üç Çeşit İnsan T Evrim Tarihi Varoluş (Yaratılış) Amacı ve İnsan Olma (Kul Kişilik ve Karakter Üzerine İmam Rabbaninin Vahdeti Vücud Anlayışı Kur’an Sûrelerinin Dizilimi İslam Tarihi – Medine Dönemi Ahlakın Şartları, Gösterişçi Dindarlık, Tak Kur’an’ın Güvenilir (Doğru ve Korunmuş) Ka Hz Aişe Hz Peygamber’le Kaç Yaşında Evle Kur’an’dan Anne-Baba Üzerine İlahi M Tembellik ve Sevgi Üzerine İslam Tarihi – Mekke Dönemi Akif’in Yaşamöyküsü, Ahlak ve Din Anlayış� Namaz ve Diğer Zamanlar İçin Sûre ve Dua Örne Özün Sözü, Sözün Özü- Özlü Sözler Mushaf’a Abdestsiz Dokunulur mu? Kimler uyarılardan rahatsızlık duyar? BUDİST, AHLAKİ ERDEMLERE BAĞLI MÜSLÜMAN KADAR ATEİST, AHLAKİ ERDEMLERE BAĞLI MÜSLÜMAN KADAR Lümpenlik ve Emek-Değer İlişkisi Hz Peygamber’i Anlamak ve Anlatmak İDEALLER, HEDEFLER VE AMAÇLI YAŞAMAK Saygı Zemininden (Düzleminden) Sevgi Çardağın İnsanca Şiirler Tavuk Eti Yiyen Sokak Kedisinin Çağrıştırdık Sevgi ve Kayıplar Allah Bütün Duaları Kabul Eder Mi? ELBET BİR GÜN, VE FAKAT İNSANCA (Şiir) Aklı Kullanmak ve Duygusal Davranmak Gelenek, Din ve Modernite Düzleminde Kadın Hak ve (İlahi) Adalet Bağlamında Evrensel Ahlak Yetmiş İki Millete Bir Gözle Bakmak İslam’da Tartışma – Eleştiri Kültür� Ateizmde ve Deizmde Paradigma Sorunu Gençlere Öğütler Veya Özgürlük Manifestosu Alkol ve Domuz Eti Polemiği Kur’an’da Dürüstlük Dua Üzerine Notlar Toplumsal Bilinç ve Toplumsal Denetim Vakıa Suresi, 75-80. Ayetleri Kader Nedir, Ne Değildir? Dürüstlük Nedir, Ne Değildir? Dürüstlük Bir Yaşam Biçimi