Çocuklar neden saldırganlaşır? - Aile - Ülke.com.tr
16:45 30 Kasım 2013
30 Kasım 2013, 16:45
30 Kasım 2013, 17:43
Patronunuzu kum torbası olarak hayal ettiğiniz, gürültücü komşularınızın arkasından söylendiğiniz oluyor mu? Yetişkinlerin hayatı bu kadar gerilimliyken çocukların dünyası da çizgi filmlerdeki gibi renkli, neşeli kalamıyor ne yazık ki…
Nuran Çakmakçı'nın haberi
Bir tarafta arkadaşları tarafından itilip kakılan çocukların aileleri, diğer tarafta öğretmenlerin şikayetleriyle yılmış anne babalar var. Yaşam Tasarım Merkezi’nden Eğitmen ve Danışman Ebru Demirhan, çocukların şiddeti kopyaladığına dikkat çekiyor ve “Siz patronunuza kızdıkça, oğlunuzun sıra arkadaşını tekmelemesine şaşırmayın” diyor.
-Çocuklar, kendi arkadaşlarına karşı oldukça dalgacı, acımasız hatta kimi zaman şiddete varan tavırlar sergileyebiliyorlar? Bu tavırların sebebi nedir?
-Çocuklar, ebeveynlerini kopyalarlar. Evde iş arkadaşları ya da diğer kişilerle dalga geçen aile büyüklerini gören çocuk, okul arkadaşlarına benzer şekilde davranabilir. Çocuk, evde rahatça konuşan ebeveyninin ertesi gün işe gittiğinde o kişilere saygıyla yaklaşacağını bilmez. Anne ve baba, çocuğun en çok güvendiği, en çok aidiyet hissettiği kişilerdir. Onlar nasıl davranıyorsa çocuk için doğru olan odur.
Çocuk gördüğü davranışı ortaya koyduğunda ise tepkiyle karşılaşır. Aile içinde şiddet gören çocuklar içlerindeki öfkeyi, henüz gücünün yetmediği ebeveyni yerine gücünü kanıtlayabileceği herhangi bir kişiye yöneltir. Okulda zil çalması ile kapılardan çığlıklarla fışkıran çocuk, belirlediği bir kişi ya da rastgele bir seçimle öfkesini kusma yolu arayacaktır. Bu noktada çocuğunun davranışları nedeniyle şikayetlerle karşılaşan anne ya da baba, kimin düzeltilmesini gerektiğini daha objektif şekilde ele almalı. Evde çocuğunu döven bir anne ya da baba, çocuğunun dışarıda dövdüğü kişinin yaşadıklarından da sorumlu olacaktır. Bir çocuk yetiştirmenin, tüm topluma etki edebilen bir mekanizma olduğunu gözden kaçırmamak, çocukların davranışlarında ebeveynlere düşen sorumluluğun bilincinde olmak gerekli.
-Sevgi dolu bir aileden saldırgan çocuklar çıkabilir mi? Çocuğu şiddetli davranmaya götüren süreçten bahsedebilir miyiz?
-İçinde gerçek sevgi olan bir ailede, saldırgan bir çocuk olma olasılığı düşüktür. Atalarımız ve onlardan aldığımız kayıtların önemini de küçümseyemeyiz. Öfke ve şiddet yayılarak yerleşir. Beden, akıl, bilinçaltı, duygu, ego ve ruh arasında sinsice gezinip her birine biraz iz bırakıp yerini sağlamlaştırır. Sadece dayak yememesi çocuğun şiddet görmediği anlamına gelmez. “Senden adam olmaz”, “Ne işe yararsın ki”, “Seni doğuracağıma taş doğursaydım” gibi cümleler ile büyüyen çocuk sayısı oldukça fazladır. Kaldı ki eşlerin birbirine iyi davranma oranları da ortada. Anne, babaya saygı duymadığında bu durum çocukla babanın ilişkisine de yansır. Bağımlılıklar ve iş sorunları için kapı aralanmış olur. Aynı şekilde baba, anneye saygı duymaz, eleştirinin dozunu ayarlayamazsa çocuk için depresyona yatkınlık başlar.
-Saldırgan çocukların, arkadaşlarının arasında neden olduğu sorunlar hakkında neler söylemek istersiniz?
-Fiziksel özellikleri nedeniyle arkadaşları dalga konusu yapmak, dörtgöz, patates gibi lakaplar takmak en masum görünen saldırganlıklar. Böyle lakaplar takılan çocukların bir kısmı gülüp geçebiliyor ama bir kısmında derin izlere dönüşüyor. İş yaşamına girildiğinde sunum yapmaktan çekinen, rezil olma korkusu yaşayan, kendini ifade edemeyen yetişkinlerin sorunlarını deşince böyle ufak görünen olaylar buluyoruz. Dalga geçilen çocuklar, zamanla kendisi gibi davranmaktan vazgeçip diğerlerine göre yaşamaya başlıyorlar. Arkadaş şiddetinden en çok nasibini alanlar ise engelleri ve hastalıkları olan çocuklar. Hayatta hepimizin engelli hale gelme, hastalıklara yakalanma ihtimalimiz var. Bu tür özel durumlara saygı göstermek aile içerisinde öğretilmelidir. Ebeveyn çocuğuna kızarken “Kör müsün” “Sağır mısın, duymuyor musun” “Geri zekalı mısın” gibi ifadeler kullandığında, çocuk da bunu okuldaki arkadaşlarına yöneltiyor.
-Kendi akranları tarafından saldırıya (sözlü- davranışsal) maruz kalan çocuklar neler hisseder? Bu çocuklar, kendilerini korumak için ne yapmalı?
-Çocuklar böyle konularda konuşmaktan hoşlanmaz. Gözlerini kaçırır, kelimeleri yuvarlar, anlatmamak için uğraşırlar. Anne – baba çocuklarını iyi gözlemlemeli. Okulla ilgili sorular sorulduğunda kaçamak cevaplar var ise çocuğu rahatsız etmeden küçük sorularla konu araştırılmalıdır. “En iyi arkadaşın kim?” gibi yumuşak bir soru ile başlayıp “Okulda en sevmediğin kişi kim?” şeklindeki bilgi amaçlı sorulara gün gün geçilmelidir. Okulda bir şekilde saldırıya uğrayan çocuğun yüzü gülmez, okula gitmek istemez, arkadaşlarının etkinliklerine katılmaz, toplu yapılacak etkinlikleri aileye söylemez. Çocuğuna sözlü ya da fiziksel saldırıda bulunan çocukları dövmeye giden ebeveynler var. Bu işleri daha da zorlaştırır. Akılcı ve çözümleyici olmak ebeveynin çocuğa karşı görevidir. Çocuğun ailesi ile irtibata geçilmeli, rehber öğretmen var ise sınıf öğretmeni ile bilgilendirilmelidir. Mutlaka çocuk için yardım alınmalıdır. Böyle sorunlar yaşayan çocuklar da her ne oluyorsa güvendiği kişilerle paylaşmalı, durum karşısında tek başına kalmamalıdır.
-Öğretmenler, çocuklar arasındaki bu baskı ortamını nasıl düzenleyebilir?
-Öğretmenler, ilişki yönetimi konusunda kişisel özellikleri kadar yer alabiliyorlar. Öğrencileri tanıyarak ve gözlemleyerek durumun kolayca farkında olabilirler. Mümkün olduğunca yerinde örnekler vererek, hikayeleştirilmiş anlatımlarla çocukları bu durumdan uzaklaştırmaya çalışmalılar. Saldırgana güçlü, saldırıya uğrayana zavallı olarak bakılmamalıdır. Bazen zeki çocuklar saldırgan davranabilirler ve öğretmenler zekalarından dolayı onları hoş görebilirler. Zeka ile saldırganlığın ayrı değerlendirilmesi gerekmektedir. Öğretmenler, bilinçli bir toplum yaratmak için çok önemli bir meslek icra ediyorlar. Çocuklara şiddet yerine akılla hareket etmeyi öğretebilmeleri için kendilerinin şiddet uygulamamaları da çok önemli. Saldırıya uğrayan ve uğratan çocukların aileleri ile irtibata geçilmeli, orta nokta olarak tarafları birbiri ile karşılaştırmadan sorunun çözümü için bir yol bulmaya yardımcı olmalıdırlar.