>> Suçlu hiçbir zaman papağan değildir. Sorumluluk tamamen size aittir. Eğer papağanınız bir hata yaptıysa, siz onun hata yapmasına neden olmuşsunuzdur, eğer papağanınızın size alışması uzun sürüyorsa, siz yanlış birşeyler yapıyorsunuzdur. Her durumda suçlu sizsiniz.
Gözler, papağanların en önemli mimik organlarından biridir. Öfkelerini, sevinçlerini, korkularını, mutluluklarını herşeylerini gözlerinden belli ederler. Elbette gözbebeklerinin büyüyüp küçülmesi bir çok farklı anlama gelebileceğinden diğer vücut hareketleriyle birlikte değerlendirmek gerekir. Bunu öğrenmeniz de zaman alır.
Bütün tüylerini vücuduna yapıştırır ve boyu uzar. Ayrıca bakışlarında belirgin bir endişe vardır. Bu durumdaki bir kuş, ürkmüş, bir şeyden korkmuş bir kuştur. Büyük ihtimalle baktığı yön, korktuğu şeyin bulunduğu yöndür. Bazen tanımadıkları bir gürültü duyduklarında da bu şekilde sönerler ancak bu defa tehlikenin kaynağını göremedikleri için, bir sağa bir sola endişeli ve mutsuz bakışlar atarlar. Komiktir :D Sol yanda, Rika'nın "Öcü" adını verdiğimiz Zürafa oyuncağıyla karşılaşma anını görüyoruz.
Kanatlar gergin bir şekilde açık, ileri geri hareketlerle tünediği yerde sallanan kuş size "burası benim, hööaytt!" demektedir. :D Alan belirleme ve mekanı sahiplenme durumlarında size yada alanına yaklaşan diğer hayvanlara bu gözdağı verme hareketini yapabilir. Yuvalığı olan çiftlerde de yuvayı koruma adına bu tip gözdağı hareketlerine rastlanabilir.
Bunun dışında, baş eğmenin başka bir nedeni daha vardır. Kuşunuz birşeyi istemediğinde, örneğin elinize çıkmak istemiyorsa, sizi "kibarca" reddetmek için başını aşağı eğecektir. "Bak beni alma, vazgeç bundan, onun yerine gel kafamı kaşı." Yani sizi kafa kaşıma rüşvetiyle kandırmaya çalışmaktadır :) Eğer eğitim esnasında değilseniz yada acil bir durum yoksa, onun bu kibar teklifini kabul edip biraz kafasını kaşıyın ve isteğinizden vazgeçerek çekilin. Yada siz de ona bir mama rüşveti teklif ederek kibarca isteğinizi tekrarlayın.
Çoğu kişi bu tüy tarama olayını kaşınma diye nitelendiriyor. Hayır, kuşlar tüylerini kaşımazlar, tararlar. Bu normalde olması gereken bir davranıştır. Eğer kuşunuz tüylerini taramıyorsa, hasta olabilir. Tüy bakımı kuşların en önem verdiği konudur. Vay kuşum tüyleriyle uğraşıyor diye hemen pimpirikleşip tüy yolacak galiba yada bitlendi mi bu hayvan diye atlamayın. Papağanınız sadece kendine bakım yapıyor. Mâşuk'u tüylerini tararken görmek için tıklayıverin.
Papağanınız bir şeyden ürktü ve o sırada size yakın duruyor, elinize, yüzünüze vs. Ürkünce ani bir hareketle elinizi, dudağınızı hafifçe ısırdı. Tabii biz hassas yaratıklarız bu yüzden onun hafif ısırığı bile canımızı acıtabiliyor, bir taraflarımızı kanatabiliyor. Canımız acıdığı için bunu hemen “saldırı” “ psikolojik bozukluk” olarak algılayıp, çeşitli forumlara “papağanım ısırıyor yardım edin” diye başlıklar açmaya başlıyoruz. :D Ya da “papağanım ısırıyor” diye kendimizi şartlandırıp kendi kendimizi korkutmaya başlıyoruz böylece onun doğal olan ısırma davranışını korkumuzla körükleyerek bir davranış bozukluğuna “kendimiz” çeviriyoruz.
Evet, böyle garip bir ısırma türü de var. :) Nasıl bazen aşırı sevgiden kuşumuzu sıkmak sıkmak, ısırmak ve mıncıklamak istiyor ama kendimizi tutuyorsak (sadece ben değilimdir her halde böyle hisseden, haha), aynı his ve davranış papağanınızda da olabilir. Yalnız bir şeyi eklemek gerek, bu davranışı öğretenler genelde bizizdir. Benim kuşlarımda hep vardır mesela. :) Onları Elmayra gibi sıkıp, parçalamak ve çitilemek isteğiyle yanıp tutuştuğum da, onlara da otomatik olarak bu duyguyu öğretmiş oluyorum. Unutmayın, ne hissettiğinizi anlarlar. Eğer o da sizi seviyorsa, sizden gördüğü sevgi taşkınlıklarına cevap vermek ister. Dolayısıyla şiddet dolu bir öpücük yağmuruna, o da şiddet dolu, ısırıklı bir öpücükle cevap verecektir. Dikkat, canınız yanabilir, ama bunu ona siz öğrettiniz, ve niyeti tamamen sizi "mıncıklamak" :D
Tırnağıyla burnunu temizleme
Bunu gözlerinden anlayabilirsiniz. Gözlerine dikkatli bakın; gözlerin çevre kısmındaki siyah halka kalınlaşmışsa, yada gözün tam uç kısmında üçgen gibi bir siyah kısım oluşmuşsa, kuşunuz sevgi dolu, sakin ve şefkatli bir anındadır.
Gözbebeklerinin büyüyüp küçülmesi
Gözbebekleri bir çok farklı sebepten büyüyüp küçülebilir. Öfkelendiklerinde, haylazlık yaparlarken, kur yapmak için, tehdit ederken vs. Eğer kuşunuz siz konuşurken dikkat kesiliyor ve gözbebekleri hafifçe büyüyüp küçülüyorsa bu sizi "dikkatle dinlediği" anlamına gelir. Konuşmayı öğretmek için en uygun zamandır bu :) Kucağınızda kafasını kaşıdığınız sırada gözbebekleri büyüyüp küçülüyorsa bu size olan muhabbetini ve hoşnutluğunu gösterir. Oyun oynarken göz bebeklerini büyüyüp küçüllüyorsa bu haylazlık göstergesidir. Gözbebekleri büyüyüp küçülerek size uzanıyor ve kafasını açıyorsa bu iki anlama gelebilir. Birincisi "hadi kafamı kaşı hadi hadi sosyalleşelim!" diye heves etmesi olabilir, ikincisi size şaka yapmaya niyetlenmiş olabilir. Bunu yapan çok kuş gördüm. Bilhassa ısırmayı alışkanlık haline getirmiş kuşlarda. Kafasını açıp gözbebeklerini küçültür ve uzanır. Siz de safça elinizi uzatıp kafasını kaşımaya uzanırsınız ve hart! Siz can acısıyla bağırırken o da bununla eğlenir. Isırık çok kötü bile olsa aslında papağanınız size "şaka yapmıştır." (bu tip şakalar yapmayı alışkanlık haline getirmiş bir kuşunuz varsa üçüncü sınıf derslerinde ısırma makalelerini okuyun) Bir papağan ısırmadan önce "her zaman" gözbebeklerinden "bak ısırmak üzereyim!" mesajını verir. Bu mesajı ne kadar erken görürseniz, ısırlma ihtimalinizi o kadar azaltmış olursunuz.
Eğer boyunla göğüs arasındaki kısım içine çökmüş haldeyse, papağanınız açtır. Eğer bu bölge boyun ve karınla eşit hizadaysa, papağanınız toktur. Eğer tüylerden ötürü boşluk olup olmadığını göremiyorsanız, parmağınızı boyundan göğüse hafifçe sürerek, bu bölgenin ne vaziyette olduğunu daha net görebilirsiniz. Aşağıda Rika'nın göbeğinin aç ve tok hallerini görüyorsunuz.
Kuşlar da hapşırır. Büyük ihtimalle burnuna bir toz kaçmıştır. Hatta hapşırdığında sizi salya sümük içinde bırakması bile mümkündür. Genelde art arda üç beş tıksırıktır normal olan.
Ancak bu hapşırıklar çok sık ve sürekli olursa ve kuşun burnunda hapşırmasa bile akıntı varsa, hastalık göstergesidir. Ayrıca hapşırdığında tantana yapıp gülerseniz, bunu bir oyun olarak da kullanabilir. Yani mahsus hapşırıp, ilginizi çekmeye çalışabilir.
Kuşunuz keyifli bir şekilde otururken, diliyle garip bir "lok!, cok!" türü bir ses çıkarırsa anlamı şudur. "Hey!" Kısacası size laf atmıştır/selamlamıştır. Siz de ona selam verin.
Bunun da bir kaç nedeni vardır. Gagaları kirlendiğinde, ıslandığında yada kaşındığında her yer onlar için potansiyel bir peçete işlevi görebilir. Yakanız, eliniz, bilgisayarınızın kenarı, pencere pervazı, aklınıza gelebilecek her yer. Sadece gagasını temizlemeye çalışıyordur, yapabileceğiniz bir şey yok. Bırakın silinsin, sonra kirlendiyse sildiği yeri temizlersiniz.
Başka bir nedense, öfke/kıskançlıktır. Kıskandığı kişi/eşya/kuş gözü önündeyken, öfkeli bir şekilde gagasını siler. "Uyuz oluyorum ya!" türü bir ifade vardır yüzünde :)
Öpüşmeyi onlara biz insanlar öğretmiyoruz, onlar kendi aralarında zaten bu olayı yapıyorlar. Bu yüzden kuşunuz dudağınıza uzanıp öpmek isterse onu reddetmeyin. Bu bir sevgi gösterisidir. Öpmek istiyorsa öpeceksiniz :) Kaçış yok. Aksi taktirde intikam olarak bir taraflarınızı ısırmayı isteyebilir.
Kuşunuz parmağınızı ısırıverdi, canınız yandı ve ona üzgün bir bakış attınız. Bu durumda kuşunuz uzanıp tam ısırdığı yeri öperek sizden özür dileyecektir. Bu durumda da onu engellemeyin. Bırakın özür dilesin. Yaptıkları herhangi bir yaramazlıkta da gelip sizi öpebilirler.Bunlara genel olarak özür öpücükleri diyebiliriz.
Sonuna kadar kabarmış, iki yada bir ayağı neredeyse tamamen tüyleriyle örtülü vaziyette yada bir ayağını karnına çekmiş, gaga çıtırdatan kuş tünemiş kuştur. Tünemiş bir kuşu rahatsız etmeyin, bu onların rahatlama ve keyif çatma pozisyonlarıdır. Sağ yanda Rika'yı, kornişlerin en tepesine çıkmış, öğleden sonra şekerlemesi yaparken görüyorsunuz. Tabii benim tam bu sırada fotoğrafını çekmem dolayısıyla "Ne oldu ki?" türünden bir bakış atıyor ama.
Şaşıran kuşların hali, heyecanlanan kuşlarınkine benzer. Tek fark, daha az hareketlidir, hatta donakalmış bir halde şaşırdığı durumu sindirmeye çalışır. Yüzünde düşünceli bir ifade vardır, gaga hafif aralıktır ve gözler iri iri açılmış bir şekilde durum muhakemesi yapar. Sağ yanda Rika'yı gayet şaşkın bir halde görüyorsunuz. Panik içinde değil, sadece donakalmış, gaga aralık, tüyler yapışık ama korku falan da hissetmiyor.
Koştura koştura hedefine giderken, başını aşağı eğer. "Git burdan!" anlamına gelir. Genelde alanına giren bir kuşu/insanı/hayvanı kovmak için kullanırlar. Saldırıdan ziyade "kovmak" amacı vardır.
Başını yukarı kaldırmış koştura koştura size gelmesi, "beni sev" "oyun oynayalım!" yada "ilgilen benimle!" türü anlamlar taşır. Oradaki varlığınızdan memnundur. Bunu başka bir kuşa/hayvana da yapabilir.
Genelde yaşam alanını yabancılardan korumaya çalışan, yada sevdiği oyuncağı başka bir hayvan tarafından gasp edilen ele alışık kuşlarda görülür. Öfke temellidir. Baş hafif aşağı doğru, gözler öfkelenme sebebine odaklanmış, gözbebekleri tehdit amaçlı büyüyüp küçülür, kanatlar hafif aralık, vücut tüyleri kabarıktır. Pençeler çok sıkı tutunur, ağır ağır öne doğru adım atar (burada, tehdit edilen şeyin gerilemesini beklemektedir) Gaga ve alın bilhassa öne çıkarılmış ve hafif bir tıslama. "Ben büyük bir kuşum ve tehlikeliyim, defol buradan/oyuncağımı bırak, yoksa seni yerim" demeye çalışmaktadır. Bu kuş öne atılıp saldırmaya hazır bir kuştur. Eğer karşısındaki düşmanın kendisinden zayıf olduğunu düşünüyorsa, belki başka bir kuş, bir kedi, küçük bir köpek, öne atılıp kovalamaya girişebilir. Eğer sizseniz tısladığı, elinizi uzatmanız durumunda büyük ihtimalle ısırılırsınız. Sevdikleri ve bildikleri kişilere bu şekilde saldırmazlar.
En tehlikeli durum budur. Yani saldırı pozisyonundaki bir kuştan çok daha dikkat edilmesi gereken bir pozisyondur. Çünkü burada kuş ölümüne savaşmaya hazır vaziyettedir; içgüdüsel duygusu saldırıda olduğu gibi öfke değil, korkudur. Korkuya dayandığı için, kavgaya tutuşma durumunda düşmanının bir taraflarını koparması bile mümkündür. Savunma pozisyonuna geçen kuş ya kaçamayacağı bir yere sıkışmıştır, yada uçamadığı için kaçamıyordur. Kanatları açılmıştır, ensesi kabarıktır, geri kalan tüylerini yapıştırmıştır, gaga sonuna kadar açıktır, öne hamle yapar ancak ilerlemez, tüm ilgisi saldıracağı şeye odaklıdır ve avazı çıktığı kadar bağırır. Gözbebekleri küçücük kalmıştır, gözler dikkatle tehlikeye karşı dönmüştür. Pençeleriyle çok sıkı tutunur ve mümkünse ağır ağır geriler, üzerine çok gelinirse öne atılarak saldırır. Bir kuş bu duruma çok nadir durumlarda geçer ve daha çok vahşi kuşlarda görülür. Doğru davranışlarla kolay aşılır. Eğer karşısındaki hasmı sizseniz, bu, ona çok hızlı yaklaştığınızın ve "yanlış bir tavırda" olduğunuzun yada içinizden geçen düşüncelerin "kötü niyetli" olduğunun göstergesidir. Kanat ayarı yapılmamış, kaçabilen kuşlarda daha az görülür. Çünkü kaçabilen kuş, kavga etmek yerine, kaçmayı tercih eder. Amazonlar ve aralar bu davranışa daha yatkındır.