Siyasette Doğal Seçilim | Dr. M. Asım Karaömerlioğlu
Türkiye’de “temel” mesele hukuk devletinin iflası ve toplumun tarihinde görülmediği ölçüde kutuplaşma; ortak duygular ve amaçlar etrafında birleşen bir “toplum” olgusunun yokoluşu. Bunu temsil edecek kurumlar da eskisi gibi değiller, ülkenin Cumhurbaşkanı aynı zamanda bir partinin lideri. “Herkesin olması” gereken hukuk konusunda spekülasyondan geçilmiyor. Türkiye’de birbirinden artık neredeyse dünyaya taban tabana zıt bakan farklı “toplumlardan” söz etmek de abartı olmasa gerek. Türkiye en az iki kutuba ayrılmış, aralarında geçişkenliği sağlayacak “arabulucu” (adına ne derseniz deyin) insanların giderek yokolduğu, artık hiçbir şekilde “organik” bir bütünlük arzetmeyen bir ülke. Bu anlamda aslında Milli Mücadele yıllarından beri görmediği bir “varoluşsal” kriz içinde. Toplumsal dokusu çözülüş süreci yaşıyor.
Kritik bir seçimin arifesindeyiz. Adayların seçilmesinde yöntem sorunu çok önemli: Eğer ortak aday yöntemi seçileçekse bunun yöntemsel sorunlarını da düşünmek gerek. Çünkü hayata karşı son derece mekanik bir bakış açısı bu. Anlaşıldığı kadarıyla şöyle bir akıl yürütülüyor: ülke nüfusunun şu kadarını sağcılar, şu kadarını solcular, milliyetçiler vs vs oluşturuyor. Dolayısıyla bunların hepsine birazcık birşey veren aday gerekir. Bu yanılsama parçaların toplamından bir “bütün” elde edileceğine dair saf bir “inanca” dayanıyor. İnsanlar resmin bütününe bakmaya daha hevesliler oysa. Siyasal, kültürel ve de psikolojik açılardan da hayata bakıyorlar ayrıca. Bütünün tılsımından etkileniyorlar. Kaldı ki parçaların toplamının her zaman bütünü oluşturduğunu farz etmek de çok yanlış bir bakış açısı. “Bütün” bazen parçaların toplamından çok daha fazlasını oluşturabiliyor, bazen de çok altında kalabiliyor. Ekmeleddin İhsanoğlu deneyimi bu altında kalmaya dünya tarihinde manidar bir örnek. O zaman da böyle hesaplanmıştı zaten: CHP oyları, MHP oyları, azıcık İhsanoğlu’nun İslamcılığının cazibesine takılacak olan mütedeyyin kitle vs vs. Basit bir mekanik indirgemecilik! O yüzden de İhsanoğlu MHP’lilerle konuşurken başka söyler, diğerleriyle konuşurken (tabii eğer cümleleri doğru kurabilmişse, malum Türkçesi bozuk bir Cumhurbaşkanı adayıydı, Devlet Bahçeli’nin “projesiydi”) başka söylerdi. Ortada “organik” bir aday yoktu aslında, sahicilikten uzak, toplumun çoğunluğundaki “elitizme” karşı alerjiyi zaman zaman tetikleyebilen, popülerlikten uzak bir aday imajı söz konusuydu. Sonuç da ağır hezimet oldu, “bütün” parçaların toplamının dahi gerisinde kaldı!
“Organik” ve sahici bir bütünsel atılım şart. Ama yine eskiden olduğu gibi parçaların bu mekanik toplamına duyulan inanç ağır basacaktır. Sahicilikten yoksun bir ortak aday bulunacak, aman şunun bunun da desteğini alalım kaygısıyla her zamanki gibi ne şiş, ne kebap denilecektir ama ortaya çıkan kebap lezzetten yoksun olduğu için de cazibesi olmayacaktır.
Benzer mekanik bakış açısını CHP’nin “sağa açılma” merakında da gözlemlemek olası. “Biraz o taraftan, biraz bu taraftan toplarsak” anlayışı! İlhan Kesici aday olarak düşünülüyormuş, bugüne kadar karizmasına şahit olmadığımız ve sağcı olmak dışında hangi meziyetinin olduğu su götürür bir kişi ciddi ciddi düşünülüyormuş! Oysa siyasette marifet bir taraflara açılmak değil, insanların “size açılmasıdır” olsa olsa! Bu da ancak mekanik olmayan yeni bir hikaye yazabilmekle mümkün. Samimi, güvenilir, “delikanlı,” bir aday çıkarmak gerekli. Siz parçaların zorlama bir karışımını yaptığınızda ortaya İhsanoğlu gibi samimiyet skalasında sorun yaşanan bir aday çıkarırsınız.
İlk turda muhalefetin ortak bir aday çıkarması, çıkarsa dahi bu kişinin seçilebilmesi zor. Önemli olan 2. tura kalındığında hegemonik olabilecek, samimi bir duruşu olan adayların muhalefetin tüm kesimleri tarafından ortaya çıkmasının yolunun açılması. Doğal seçilimin önünü tıkamak değil, açmak lazım. İlk turda herkes kendi beğendiği kişiye oy atmalı ve buradan yüksek çıkanın ikinci turda daha fazla bir enerji ve sinerjiyle seçime gitmesi.. Zaten açık ara birinci turu geçenin ikinci turdaki performansı sadece parçaların basit toplamının ötesinde bir sinerji yaratacaktır. İnsanların çoğu bu seçimde de zaten stratejik oy atacaktır, herkes ikinci turu da düşünecektir. Zorlama ve kapalı kapılar ardında aday bulunurak doğal seçilim gerçekleştirilemeyeceği gibi insanların iradelerine de ilk turda gereksiz kilit takmak ne derece işe yarayabilir? Bakalım görelim.
Türkiye’de “temel” mesele hukuk devletinin iflası ve toplumun tarihinde görülmediği ölçüde kutuplaşma; ortak duygular ve amaçlar etrafında birleşen bir “toplum” olgusunun yokoluşu. Bunu temsil edecek kurumlar da eskisi gibi değiller, ülkenin Cumhurbaşkanı aynı zamanda...