Teslim Mertebesi Ve Dereceleri | Kuran Yurdu
Uzaklaştırılması emredilen hükümlere gelince,bunlara teslim caiz değildir.Aksine kulluk,onları daha sevimli olan başka hükümlerle gidermektir.Teslim,güven ve tefvizde,tevekküldeki hastalıklar vardır.Teslim,avamın yollarının en yüksek derecelerindendir.Yani tevekküldeki hastalıklar bunlarda da vardır.Bu sebepleler,iddiayı ve bir şeyi önce kendi nefsine nisbet etmekti.Şu cihetle ki,o konuda Rabbini vekil kılıyor,Rabbine tevekkül ediyor ve O’nu kendi adına,sebep ve tasarrufları,kendi nefsi ile elde ettiği menfaatlerini yerine getiren vekili kılıyordu.Daha önce geçen başka kusurlar da vardı.Bunları daha önceden öğrenmiştin.
Birincisi,kasti,ameli ve iradi tevhidi berraklaştırmak gayesiyle sebeplerle mücadele etmekten kurtuluştur.İşte bu,ilmi,haberi ve itikadi tevhidi saflaştırmak için habere muhalif vehimlerin mücadelesinden uzaklamaktır.Teslimin aslı da budur.Nasip ve üstünlük gibi mukayesenin baskın geldiği konularda boyun eğmektir sözünü genişletelim : Yani esik ve yeni herhangi bir üstünlük ve flanı üstün kılma,filanı zelil etme gibi konularda aklın,mukayesenin zorladığı ve sıkıştırdığı konularda takdir edilene razı olmaktır.Yine mahlukatına birbirinden,miktarları,cinsi ve keyfiyeti son derece farklı ve birbirinden son derece ayrı olarak yapmış olduğu bölüştürmeye de razı olmaktır.Bütün bunlarda,Allah’a boyun eğip vaki olanlarından hiçbirine bir şüphe ve kıyasla itiraz etmemelidir.
İkincisi ; İlmi hale,niyeti keyfe,resmi (görüntü) hakikate teslim etmektir.İlmi hale teslim etmekten kasıt ,hali ilme hakem kılmak değildir.İlmin zahiri suretlerinin noktasında durmaktansa,suretlerin manalarına,gizli hakikatlerine,ondan kastolunan semerelere ulaşmaktır.Tıpkı sırf taklitten ve haberden,yakin ve duyularla elde edilen bilgiye intikal etmek gibi,hatta öyle ki o Resulüllah (s.a.v)’ın haber verdiği şeyleri sanki gözü ile görüp müşahade etmelidir.Nitekim Allah Teala ‘Kendilerine ilim verilenler ise Rabbinden sana indirilen (Kur’an)’ın hakikatin ta kendisi olduğunu bilir(ler) (2)‘.Öyle ya Rabbinden saba indirilenin ancak hak (ve gerçek) olduğunu bilen kimse,o ama olan kişi gibi midir (3)‘ buyurur.
Gizlilikten aşikarlığa,ilimden yakini bilgiye ve ilme’l-yakinden ayne’l-yakine ulaşır.İman ilminden imanın tadını tatmaya ve tadını bulmaya ulaşır.Çünkü bu sırf bilgiyle olacak bir şey değildir.Tevekkül ilminden tevekkül haline ve buna benzer hallere intikal eder.Sahih ilim,sahih hale teslim olur.Çünkü halin gücü ilmin gücünden daha fazladır.Eğer hal ilme muhalif olursa,o zalim bir hükümdar olur.Onun üzerine ilim kılıcı ile savaşa çık ve ilmi o konuda hakem kıl
Kastın (niyetin) keşfe teslimi’ne gelirsek,bunun anlamı ; kast ve yönelmeyi keşfi görme adına terk etmesi değildir.Çünkü yönelmeyi ne zaman terk ederse kulluk yularını çıkarmış demektir.Fakat kastı keşfinin arkasından ve kendisinin önünden yürütür.Ona ulaşınca,ona teslim olur.Böylece hüküm keşfe ait olur.Çünkü kast (yönelme) alet ve vesiledir.Eğer sahih ve hakka uygun bir keşf ise ona yönelmenin afetlerini,zararlarını,kusur ve hatasını gideren şeyleri ve ayıplarını ortaya çıkarır.Kusurlarını gidermeye keşf nuru ile yönelir.Yoksa yönelen kişi,keşf için yönelmeyi bırakmaz.Bu hak yoldan ve hidayetten sapan,dine çatan sapıkların gidişidir.
Resmi hakikate terk etmek ifadesini açıklayacak olursak,bu faniliğe işaret ediyor.Fani olan kişinin,zatını,hakikati müşahede de fani olması için teslim etmesi teslimiyetin kısımlarındandır.Çünkü kulun zatı resim’dir.Resmi,hakikat yok eder.Tıpkı ışığın karanlığı yok etmesi gibi.Çünkü fena makamındakilere göre Hak Teala’yı kendinden başkası göremez ve müşahede edemez.Kul enaniyyetinden (benliğinden),zatından ve bütün özelliklerinden fani olana kadar Allah (c.c)’ı müşahede edemez.Varlığı olmayan fani olur.Lem yezel olan ise bakidir.Bu,bir grubun icma’ı gibidir.Hatta onların icma’ıdır.
Hak’tan gayrisini Hakk’a teslim edince,Hak Teala’nın kendinden başkalarını kendi nefsine teslim ettiğini keşfedersin,seni O’na teslim eden hak Teala’dır.Teslim eden O ; kendine teslim edilen yine O’dur ve sen de teslim aletisin.Kim bu tabloyu görürse,zatını Hakk’a teslim edilmiş bulur.Senin zatını Hakk’a Hak’tan başkası teslim etmemiştir.Böylece kul teslim iddiasından kurtulur.Allah daha iyi bilir.