İnsanlar her zaman birbirlerinin resmi olarak kimliklerini doğrulamaya ihtiyaç duymadı. – insanlık tarihi boyunca, insanlar çoğunlukla kendi toplulukları içinde kaldığından toplumun diğer sakinlerinin onları tanıması yeterliydi. Ama dünya artık statik değil – Zamanla bilim ve teknolojideki ilerlemelerle birlikte nüfus kendi kendine yeten küçük toplulukların ötesine geçti ve herkes giderek daha mobilize hale geldi.
Bunun sonucunda da diğer kimlik doğrulama biçimleri insanlar için adeta bir zorunluluk oldu. Pasaportlar ve diğer kimlik belgeleri, birkaç yüz yıl önce böyle ortaya çıktı. Bu belgeler bir araya getirilmiş değil, her ülke kendi tarzında oluşturdu (ve hala böyle). Ancak bugün her geçen gün daha da karmaşık hale gelen online bir dunyada yaşıyoruz. Dolayısıyla kimlik doğrulama yöntemleri de küresel çapta yarar sağlayacak şekilde standartlaştırılmalı ve hızlandırılmalı.
Kimlik doğrulama meselesi giderek önemli ve acil bir problem halini aldı. Belirli hizmetleri kullanabilmek – özellikle finansal hizmetler, her zaman büyük değişiklikleri beraberinde getiren ana unsur oldu – bir kişinin kimliğinin doğru, güvenli ve kesin olarak doğrulanmış olmasını gerektirir. Mevcut sistemler hantal ve teknolojik olarak eski.
Bu küreselleşmiş dijital dünyada normal bir insan için elindeki belgelerle fiziksel olarak bir bankaya gitmek fikri saçma görünüyor. Saniyeler içinde dünyadaki herkesle bağlantı kurabildiğimiz günümüz dünyasında kimlik doğrulamanın kesinlikle daha kolay ve daha iyi bir yolu olmalı.
Bugün pek çok alanda işlem yapabilmek için kimlik doğrulamak şart durumda. Kimliğimizi doğrulamak için kimlikler, pasaportlar, biletler v.b. ile uğraşmak durumundayız. Bu ağır prosedür zaman, maliyet ve sorunlarla neticeleniyor.
Bu konuda doğru çözümü geliştirmek üzerine başlatılan bir proje olan KYC.LEGAL’in kurucu ortağı Sergei Bekrenev, “İnsanlar hızla onları zamandan, paradan ve enerjiden tasarruf ettirecek sistematik çözümlere ihtiyaç duyduklarını fark etmeye başlıyorlar. Yapılması gereken açık: Hem kullanıcıların hem de servis sağlayıcıların ihtiyaçlarını karşılayabilecek güvenli, evrensel ve kullanıcı dostu bir dijital kimlik doğrulama sistemi yaratmak ve uygulamak.” dedi.
Diğerleri nasıl yapıyor
Kimlik bilgilerini dijital ortama aktarmak ve doğrulama işlemlerini otomatikleştirmek, hepimizin kimlik doğrulamanın güvenilirliğinin, hızının ve ekonomikliğinin önemli ölçüde artmasını sağlayacak. Birleşmiş Milletler bile doğum kayıtları da dahil olmak üzere tanımlayıcı bilgilerin dijitalleştirilmesini savunuyor ve hükümetleri 2030 yılına kadar sivil kayıtları ve yaşamsal istatistikleri dijital hale getirmeye çağırıyor.
Dijital kimlik doğrulama konsepti devlet ve özel girişimler olmak üzere iki farklı kaynaktan gelişmeye başladı. Bu bölünme tesadüfi değildi: Devlet tarafından yapılan dijital kimlik doğrulama sistemleri öncelikle devletin ihtiyaçlarını karşılamak üzerine tasarlanıyor. Bu nedenle kişisel bilgilerin doğrulanması adına işletmelerin ihtiyaçlarından farklı bir ürün ortaya çıkıyor.
KYC.LEGAL’in kurucu ortağı Daniil Rausov, “Devlet ve özel dijital kimlik sistemlerinin yararlarını bir araya getirecek çözümler konusunda dünyada hala bir fikir birliğine varılamadı ve bu başlangıçta belirlenen hedefler arasındaki farklılıktan kaynaklanıyor. Bu iki ayrı kolun her biri tarafından geliştirilen en iyi çözümleri değerlendirmenin ve tüm katılımcılar için kapsamlı ve yararlı bir şey yaratmanın mümkün olduğu varsayımıyla yola çıktık.” ifadelerini kullandı.
Devlet tarafından işletilen dijital kimlik doğrulama sistemleri Avrupa Birliği genelinde aktif olarak uygulanıyor.
Avrupa Birliği’nin yanı sıra ABD ve Rusya gibi ülkelerde de benzer sistemler kullanılıyor.
Ayrıca UBER sürücülerini doğrulamak için yüz tanıma sistemlerini kullanırken Microsoft’un Windows Live ID ve Apple ID gibi parmak izine dayanan kimlik doğrulama sistemleri de yakından biliniyor.
Hindistan ilginç bir sinerjistik dijital ID yöntemi seçti. 2009’da Hint hükümeti, Aadhaar’ı geliştiren özel bir kurum olan UIDAI’yi kurdu. Aadhaar, artık hem devlet yetkilileri ile hem de insanların günlük yaşamlarında etkileşim içinde olan tamamen işlevsel bir dijital kimlik doğrulama aracı haline geldi. İlk yılda Hint hükümeti, bu sayede 1.5 milyar Dolar’lık devasa bir maliyetten kurtuldu.
Blockchain ve finans teknolojileri uzmanı olan Soho Loft Media Group’un başkanı David Drake, “Aadhaar örneği, dijital kimlik sistemlerini ticari çıkarlar için sunmanın olumlu etkilerini gözler önüne seriyor: Elektronik bir KYC sistemi kullanarak elde edilen 1.5 milyar Dolar’lık bir kaynak – ve bu sadece mikrofinansta.” diyor.
Bugüne kadar tanıtılan en etkileyici kimlik doğrulama çözümlerinden biri Blockchain platformuna dayalı bir elektronik KYC sistemi geliştiren KYC.LEGAL ekibi tarafından sunuldu. Hintli meslektaşlarının aksine proje ekibi öncelikle özel kullanıcılar ve ajanslar arasındaki etkileşime odaklanıyor, ancak sistem çok çeşitli senaryolarda kullanılmaya oldukça uygun. Blockchain teknolojisi, sistemi son derece güvenli ve kullanımı kolay hale getirir.
Çağdaş uluslararası hukuk, ulusal hükümetler veya özel şirketler tarafından kullanılan son teknoloji dijital kimlik ve sivil kayıt sistemleri için bir standart oluşturamadı. Dijital kimlik için herhangi bir koruyucu özel hak tanımlanamadı.
2016 yılının Ağustos ayında Uluslararası Ekonomik Forum’un çalışma grubunu oluşturan uzmanlar, “Dijital Kimlik Tasarımı” başlıklı bir rapor yayınladı. Raporda, çeşitli potansiyel e-KYC geliştirme modelleri belirtildi. Bunlardan birinde bazı kurallara ve standartlara uygun olarak faaliyet gösteren iş dünyası tarafından geliştirilen platformlar, dijital kimlik sağlayıcılar olarak görev yapar. Blockchain teknolojisi, artık bu tür platformların oluşturulmasını ve işletilmesini mümkün kılıyor.
Yakın gelecekte piyasa, finasal sektörün kullanıcı arabirimi platformları için belirtli standartların oluşturulmasını beklemeli. Dünya Bankası’nın bu gelişme yörüngesini halihazırda izlediğini görüyoruz.
Hindistan, özel teşebbüs ve devletin işbirliği içerisinde işlettiği dijital kimlik sistemleri konusunda sayısız ulusal hükümetin ilgisini çeken başlıca bir örnek.
Yakın gelecekte bazı uzmanlar doğrulanabilir bir “dijital kişilik”in ortaya çıkmasını bekleyebileceğimizi tahmin ediyorlar. Henüz yeni tanıtılan Sophia gibi robotların kendi farklı dijital kişilik özelliklerini kazanabileceğini düşünmek mümkün.