Yağda Ve Suda Çözünen (Eriyen) Vitaminler Nelerdir? Hakkında Bilgi
Yağda Çözünen (Eriyen) Vitaminler
Yağda çözünen vitaminler vücutta depolanabildiğinden eksiklikleri geç hissedilir. Yağda çözünen vitaminlerin bağırsaklardan emilebilmesi için yağların sindiriminde ve emiliminde problem olmaması gerekir.
Suda çözünemeyen A vitamini, benzen, eter, kloroform gibi maddelerde çözünür. Görme, büyüme, üreme, bağışıklık, kan yapımı ve embriyo gelişimi için gerekli olan bir vitamindir. A vitamini; hayvansal gıdalardan en çok balık, karaciğer, tereyağı, yumurta sarısı ve yağlı sütte, koyu yeşil-sarı yapraklı sebzelerde, havuçta, patateste ve meyvelerde bol miktarda bulunur. A vitaminin öncüsü olan karotenler ince bağırsaklarda emilir. Karaciğerde dönüştürülerek depolanan A vitamininin eksiklik belirtileri, yetişkinlerde bir yıldan sonra görülmeye başlar. A vitamini eksikliğinde; kemik ve diş gelişiminde problemler, deride kuruma ve pullanma, gece körlüğü, vücut direncinin azalması gibi rahatsızlıklar görülebilir. A vitamininin uzun süre yüksek dozda alınması durumunda vücutta zehirlenme belirtileri görülür. Deri, avuç içi ve ayak tabanları sarı bir renk alır.
D vitamini, kalsiyum ve fosforun ince bağırsakiarda emilmesini ayrıca kemik ve dişlerde depolanmasını sağlar. ldrarla kalsiyum ve fosfor atılım ını azaltır. D vitamini eksikliğinde çocuklarda uzun kemiklerde eğriliklerle ortaya çıkan raşitizm, büyüme ve gelişmede gerileme, ilerleyen yaşlarda osteoporoz (kemik erimesi), osteomalazi (kemik yumuşaması) gibi kemik kayıplarına bağlı oluşan hastalıklar görülür. Raşitizm özellikle süt çocuklarında çok görülen bir hastalıktır. D vitamini balık yağında bol miktarda bulunur.
Yumurta sarısı, karaciğer, süt ve tereyağı D vitamininin doğal kaynaklarıdır. D vitamini ihtiyacını karşılamanın diğer bir yolu da güneş ışığından yeterince yararlanılmasıdır. Ultraviyole ışınlarının etkisiyle deride üretilen bir öncü madde karaciğer ve böbreklerde aktifleştirilerek D vitaminine dönüştürülür. D vitamini aynı zamanda hormon etkili bir maddedir. D vitamini uzun süre yüksek dozda alındığında kanla kalsiyum düzeyi artar, damar sertliği, böbrek taşı ile vücudun çeşitli bölgelerinde kireçlenmeler görülür.
E vitamini doymamış yağ asitlerinin oksitlenmesini engeller. Oksijen ile bozulmayı önleyen (antioksidan) özelliğinden dolayı hücrelerin daha uzun süre yaşamasını ve yenilenmesini Sağlar. Hücre zarının korunmasında ve damar tıkanıklığının önlenmesinde önemlidir. Hücrelerin genel sağlığını korur. Vücutta kontrolsüz hücre bölünmesini önleyerek tümör oluşumunu engeller. Alzheimer hastalığının ilerlemesini yavaşlatması sebebiyle oldukça önemli bir vitamindir. E vitamininin en önemli kaynakları; bitkisel yağlar, yeşil yapraklı sebzeler, fındık, badem, ceviz gibi yağlı tohumların embriyo kısmı ve kuru baklagillerdir. E vitamini eksikliğinde kısırlık, kaslarda yorgunluk, karaciğer hastalıkları, kırmızı kan hücrelerinin kolayca parçalanması gibi sorunlar görülmektedir.
K vitamini, kanın pıhtılaşmasını sağlayan proteinlerin sentezi için gerekli olan ve yağda çözünebilen bir vitamindir. K vitamini bağırsaklarda bakteriler tarafından sentezlenirken aynı zamanda bitkisel ve hayvansal besinlerde bol miktarda bulunur. Yeşil yapraklı sebzeler, yeşil çay, karnabahar, marul, lahana, ıspanak ve sığır karaciğerinde bol miktarda K vitamini vardır. K vitamini yetersizliğine insanlarda pek rastlanmaz ancak ameliyat, doğum, yaralanma gibi kanamalı durumlarda, bağırsakta yaşayan yararlı bakterileri de yok eden ilaçların fazla kullanılması sonucunda eksiklik belirtileri görülebilir. Belirtilerin en önemli özelliği kanayan bir dokudan kan kaybını engelleyen pıhtılaşmanın gerçekleşmemesi ve kanamanın durdurulamamasıdır. Böyle durumlarda doktor kontrolünde K vitamini takviyesi yapılmalıdır.
Suda Çözünen (Eriyen) Vitaminler
Suda çözünen vitaminler, vücutta depolanamaz ve fazlası böbrekler yoluyla dışarı atılır. Eksiklik belirtileri, yağda çözünen vitaminlere göre daha çabuk görülür.
Suda çözünebilen bir vitamin grubu olan B vitaminleri, vücutta depolanamadığı için her gün düzenli olarak alınması gerekir. Vücut, ihtiyacı kadarını kullandıktan sonra fazlasını idrar ve ter yoluyla dışarı atar. Hücre metabolizmasında önemli görevleri olan B vitamininin birçok türevi vardır. B grubu vitaminler metabolizmada daha çok koenzim olarak görev yapar. B grubu vitaminlerinin eksikliğinde, yorgunluk, halsizlik, iştahsızlık, sindirim, sinir sistemi hastalıkları, unutkanlık, cilt sorunları, katarakt ayrıca gelişim geriliği gibi sağlık problemleri ortaya çıkar. Sıkı bir vejetaryen diyet uygulayan, mide ameliyatı geçiren kişilerde; şeker hastalarında ve aşırı alkol tüketenlerde B grubu vitaminlerin eksikliği daha sık görülür.
B grubu vitaminler; yağsız et, beyin, yürek, böbrek, karaciğer, yumurta, tavuk eti, balık, işlenmemiş tahıllar, yer fıstığı, fındık, ceviz gibi kuru yemişler, yağlı tohumlar ile kepekli ekmekte bol miktarda bulunur (Görsel 1.99). B grubu vitaminlerinin eksikliğinde pellegra, beriberi ve anemi (kansızlık) gibi hastalıklar baş gösterir. Pellegra hastalarında başta psikolojik sorunlar olmak üzere ishal, kansızlık, cilt enfeksiyonları ve ağız içinde yaralar görülür. Beriberi ise bir sinir sistemi hastalığıdır. Kişide yürüme bozuklukları ortaya çıkar, zamanla kaslar erir ve refleksler kaybolur; vücutta zayıflık ile dokularda sıvı birikimi (ödem) görülür.
vitamini, suda yüksek oranda çözünebilen ve insan vücudunda sentezlenemediğinden besinlerle alınması zorunlu olan en dayanıksız vitamindir. Eksikliğinde, diş etlerinin çekilmesiyle kendisini gösteren skorbüt hastalığı görülür. Diş etlerinde ve deride küçük kanamalar, bağışıklık sisteminde zayıflama, iştahsızlık, halsizlik, anemi ve eklemlerde şişme C vitamini eksikliğinin diğer belirtileridir. Çocuklarda büyüme geriliği, enfeksiyonlara karşı vücut direncinin azalması, yaraların iyileşmesinde gecikme, mikrobiyal hastalıkların daha sık görülmesi gibi birçok sağlık sorununun C vitamininin eksikliğinden kaynaklandığı bilinmektedir. Kuşburnu, kivi, mandalina, portakal, limon gibi turunçgiller; kırmızı ve yeşilbiber, koyu yeşil yapraklı taze meyve ve sebzeler C vitamini kaynağıdır. Besinlerin hazırlanması, pişirilmesi ve saklanması sırasında önemli ölçüde C vitamini kaybı olur. Bu nedenle pişirilmeden yenilebilen havuç, domates, maydanoz, biber gibi besinler taze olarak tüketilmelidir.
yağda ve suda çözünen vitaminlerin eksikliğinde görülen hastalıklar
Etiketler:a vitaminin vücut çalışmasındaki görevleri, hangi vitaminler suda çözünür, karaciğerde üretilen vitaminler, suda çözünen vitaminler, suda eriyen vitamin ilaçları, suda eriyen vitamin tabletleri, tablosu suda eriyen vitaminler neden günlük alınmalıdır, yağda çözünen vitaminler nerede depo edilir, yağda çözünen vitaminlerin özellikleri, yağda ve suda çözünen vitaminlerin eksikliğinde görülen hastalıklar, yağda ve suda eriyen vitaminlerin farkları