Coğrafya ve Türkiye coğrafyası Forumunda Türkiye'nin Akarsu Ve Barajların İsimleri Nelerdir Konusunu Okuyorsunuz..
Türkiyedeki Akarsu Ve Barajlarımız
Yeri doğru seçilmiş bir baraj ırmağın geçtiği bütün bölgeyi geliştirebilir. Barajın ardında yeterli su toplanınca geniş alanlar sulanarak verimli hale getirilebilir. Irmağın suyunun çok fazla olduğu dönemlerde baraj gölünde su tutularak ırmağın aşağı kesimlerinde düzenli bir akış sağlanır taşkınlar önlenir ve zamanla bataklıklar kurutulur. Daha binlerce yıl önce Mısır’ da Nil ırmağı ve Babil’ de Dicle ırmağı boyunca sulama amaçlı barajlar yapılmıştı.
Türkiye’ nin coğrafi konumu çok değişik bölgelerdeki denizlere ve kapalı havzalara dağılan çok karmaşık bir akarsu ağı yaratır. Kıyıya paralele uzanan sıradağların denize bakan yüzlerinde hızlı akışlı kısa boylu çok sayıda akarsu görülür. Büyük akarsular ise bu dağları enine yararak yer yer vadilerini iyice derinleştirip genişleterek uzanırlar. Bu büyük akarsular iç bölgelerde geniş alanların sularını toplarlar. Batıda Ege Denizi’ ne doğru akan ırmaklar ise denize dik uzanan dağlar arasında açtıkları vadilerde akarlar. Denize çıkışı bulunmayan (kapalı) havzalar ülke yüzölçümünün yaklaşık 1/7’ sini kaplar. Tuz Gölü Van Gölü Akdeniz Göller Bölgesi (Beyşehir Eğridir Burdur) kapalı havzaların başlıca su birikme yerleridir. Orta Anadolu’ da denize açılmayan akarsular Tuz Gölü dışında da göller bataklıklar sazlıklar oluşturur. Batı Toroslar üstünde yer alan Göller Bölgesi ise kalkerli taban nedeni ile aslında geniş bir yer altı akarsu ağı içinde kalır. Akdeniz kıyı dağlarında fışkıran Düden’ de olduğu gibi bu sular çeşitli çıkış noktaları bulur. Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu sularının önemli bölümü Fırat Dicle ve kolları tarafından Basra Körfezi’ ne taşınır. Ancak en doğuda Aras ve daha sonra Kura’ yı oluşturacak küçük akarsular Hazar Denizi’ ne açılır. Karadeniz’ e dökülen Kızılırmak ülke sınırları içinde en uzun akarsudur. Çoruh Yeşilırmak ve Sakarya da Karadeniz’ e açılır. Susurluk Çayı Marmara Denizi’ ne dökülen en önemli akarsudur. Gediz Küçük Menderes ve Büyük Menderes Ege Denizi’ ne dökülür. Ayrıca Yunanistan sınırını çizen Meriç Trakya bölümünün başlıca akarsu ağını oluşturan Ergene’ yi de alarak Ege Denizi’ ne açılır. Göksü Seyhan ve Ceyhan Akdeniz’ e dökülen en önemli ırmaklardır. Öte yandan Suriye’ den gelen Asi (Orontas) ülke içinde 97 km.’ lik bir yay çizerek sularını Akdeniz’ e boşaltır. Türkiye’nin ırmakları mevsimlere göre değişen düzensiz akışlıdır. Ya kuraklığının yarattığı cılızlaşma ilkbaharda yerini eriyen karlar ve yağan yağmurların yarattığı gür akışa bırakır. Doğu Karadeniz Bölgesi hemen hemen her mevsim yağışlı geçtiği için bu bölge ırmaklarında önemli bir su azalması görülmez. Ama dik akarsu yatakları burada da akışı düzensiz kılar. Doğu Anadolu’ da yüksek dar ve derin vadiler boyunca akan ırmakların suyu kışın azalır. Yine de eriyen karlar sürekli ve bol bir akış sağlar.
Zamantı Suyu ile Göksü Irmağı’ nın Adana il sınırları içinde Dezmir Dağı yakınlarında birleşmesiyle oluşur. Güneye doğru akarak Toros Dağları’ nı aşar ve Adana Ovası’ na çıkar. Burada sağdan en önemli kolu Çakıt Suyu’ nu alır. Ovada menderesler çizdikten sonra Tarsus Çayı ağzının 3 kilometre doğusunda Deli Burun adı verilen bir çıkıntı oluşturarak Akdeniz’ e dökülür. Uzunluğu 560 km.’ dir.
Söğütlü ve Hurma Çayları’ nın birleşmesi ile oluşur. Göksun Çayı’ nı aldıktan sonra Berit ve Engizek Dağları arasındaki dar ve ormanlık boğazlardan geçip Maraş Dağı’ nın batı uzuna yönelir ve buralarda en önemli kolu olan Aksu ‘ yu alır. Amanos Dağları’ nın batısından geçerek güneye iner sonra Bahçe’ den gelen Bulanık Suyu’ nu alır ve Çukurova’ ya çıktıktan sonra bir çok menderes çizerek Doğu yönünde Yumurtalık (Aya) Limanı’ nın önündeki deltayı oluşturup denize dökülür. Uzunluğu 509 km’ dir.
Cehennem İsimleri Nelerdir
Suriye’ den doğup Türkiye’ de Akdeniz’ e dökülen 380 km uzunluğundaki ırmağın 92 km.’ si Türkiye topraklarında akar. Suriye’ de Lübnan ve Antilübnan Dağları arasından doğar. Bir süre Türkiye-Suriye sınırını çizdikten sonra Amanos ve Kas Dağları arasından geçip Amik Ovası ‘ nı sulayarak Samandağı önünde Akdeniz’ e dökülür. Kışın ve ilkbaharda en yüksek debiye ulaşan suları yazın azalır.
Batı Toroslar’ ın güney yamaçlarından doğar (Akdağlar). Güneye doğru ormanlık bir alan içind akar. Manavgat’ ın 3 km. kadar kuzeyinde ünlü Manavgat Çağlayanı’ nı oluşturur. Manavgat Çağlayanı’ ndan sonra çayın suları hızını yitirerek Antalya Körfezi’ ne dökülür. Uzunluğu 93 km.’ dir. Ülkemizin debisi en düzenli olan akarsuları arasındadır. Üzerinde kurulan Oymapınar Barajı 1980 de işletmeye açıldı.
Teke yöresini batısında Yeşilgöl Dağı’ ndan doğar Horzam adı ile kuzeye akarak Acıpayan Ovası’ na girer. Kireniş Suyu adıyla güneybatıya kıvrılarak Dalaman Ovası’ na iner ve Akdeniz’ e dökülür. Uzunluğu 229 km.’ dir.
Toroslar’ da Kartal Dağı’ ndan doğarak Taşeli Yaylası’ ndan geçip Silifke yakınında Akdeniz’ e dökülen Göksu Irmağı’ nın uzunluğu 308 km.’ dir.
Simav kasabasının güneyinde Şaphane Dağı’nın Kalaycıkırı Tepesi’nden doğar. Simav Ovası’ndan ve aynı adı taşıyan gölden geçer. Dağlar arasında daralıp genişleyen bir vadiden geçtikten sonra Sındırgı yakınında kuzeye yönelen akarsu buraya dek Simav Çayı adını taşır. Balıkesir Ovası’nın doğusundan geçerek Susurluk Ovası’ na iner. Karacabey Ovası ve Güney Marmara Dağları arasındaki Karacabey Boğazı’ ndan geçerek Tirilya ve Ballıkaya açıklarında Marmara Denizi’ ne dökülür. Bu kesimi küçük tonajlı gemilerin ulaşımına olanaklıdır. Uzunluğu 321 km. olan Susurluk Çayı’ nın en önemli kolları Kocaçay ve Kirmasti Suyu’ dur. Yazın ırmağın suları azalarak derinliği 25 cm ye’ düşer.
Kazdağı eteklerinden doğan Gönen Çayı Bakırçay Kazak ve Akkayası çaylarını aldıktan sonra büyür ve güneybatı-kuzeydoğu doğrultusunda dar boğazlar içinde akarak Gönen Ovası’ na iner. Burada alüvyonlar içerisinde kıvrımlar yapan ırmak batıdan Kocadere’ yi doğudan Çakıroba Çayı’ nı alarak Misakça’ nın batısında Marmara Denizi’ ne dökülür. Uzunluğu 134 km. olan bu çayın rejimi oldukça düzensizdir.
Meriç ırmağının kollarından biridir. Uzunluğu 281 km. olan Ergene Istıranca Dağları’ nda Karatepe’ nin eteklerinden doğar. Muratlı kasabasının aşağısında Çorlu Suyu ile birleşir. Alpullu Pehlivanköy ve Uzunköprü’ nün önünden geçtikten sonra İpsala’ nın kuzeyinde Meriç’ e karışır.
Uzunluğu 350 km. akaçlama havzası 17 500km2’ dir. Murat Dağı’ nın batı ve kuzey yamaçlarından inen derelerin Şaphane Dağı’ ndan inen akarsularla bileşmesi ile oluşur. Dalgalı yaylalar içinde önce güneybatı sonra batı yönünde akar. Kunduzlu Selende Deliinis ve Demrek çaylarını Kula kesiminden gelen suları aldıktan sonra güneye döner. Salihli yakınlarında dar bir boğazdan geçerek Gediz Ovası’ na iner. Ovayı geçerken de Alaşehir ve Kum Çaylarını alan Gediz Manisa ve Menemen önünden bir delta ovasına çıkar. İzmir Körfezi’ nin kuzeyinde Foça ile Çamaltı tuzlası arasından denize dökülür. Taşıdığı alüvyonlarla İzmir Körfezi’ nin ağzını tıkama tehlikesini doğuran Gediz Irmağı’ nın ağzı 1886’ da batıya çevrilerek bugünkü yatağına oturtuldu.
Eski adı Maiandros olan Büyük Menderes Banaz Çayı ve Küfi Suyu’ nun kollarının birleşmesi ile oluşur. Sarayköy önünde ovaya çıkarak Denizli önünden geçip Çürüksu’ yla birleşir ve batıya doğru yönelir. Nazilli Aydın Söke kentlerinin önünden geçer güneybatıya dönüp Ege Denizi’ ne dökülür. Uzunluğu 450 km. havzası 24 250 km2’ dir. Büyük Menderes Menteşe yöresinden gelen Vandolas Çayı Akçay ve Çine Suyu ile birleşip alüvyonlarıyla Söke’ ye dek uzanan bir ovayı doldurur.
Bozdağı’ ndan doğan akarsu birleşen küçük kollarla büyüyerek güneye doğru iner. Beyder kasabası yakınlarında Boz ve Aydın Dağları’ nın birbirinden giderek açılan ve alçalan tepeleri arasındaki geniş havzasında batıya doğru akar. Torbalı yakınlarında güneye dönen akarsu Selçuk önünde Ege Denizi’ ne delta yaparak dökülür. Uzunluğu 175 km.’ dir. Irmak kışın kabarır ve sağnak yağışlar olduğunda özellikle delta alanı üzerinde yatağından taşarak geçici bataklıklar oluşturur. Yazın ise suları çok azdır. Getirdiği alüvyonlar tarihi Efes kentinin kıyıdan uzaklaşmasına neden olmuştur.
türkiyede doğup ülkemiz sınırları dışında denize dökülen akarsular ırmakların üzerine kurulan barajlar ülkemizdeki barajlar ülkemizdeki ırmaklar akarsu adları akarsuların adları egenin akarsularıegedeki akarsular marmara denizine dökülen ırmaklar ege bölgesindeki akarsular ülkemizde bulunan akarsular ege bölgesinin akarsuları marmara bölgesindeki akarsular ırmakların üzerinde kurulan barajlar ülkemizde bulunan barajlar
13 Şubat 2016 14:35
Ülkemizdeki akarsular üzerinde kurulmuş barajlar:
Fırat Üzerinde Keban, Karakaya, Özlüce, Atatürk (Türkiye'nin en büyük barajı)
Dicle üzerinde Kralkızı, Hancağız, Ilısu, Batman, Dicle, Devegeçidi
Aras üzerinde Arpaçay
Seyhan üzerinde Seyhan ve Çatalan
Ceyhan üzerinde Sır, Aslantaş, Menzelet, Kartalkaya
Manavgat üzerinde Oymapınar,
Tarsus çayı üzerinde Berdan, Kadıncık 1 ve 2
Gediz üzerinde Demirköprü ,
Büyük Menderes üzerinde Kemer ve Adıgüzel,
Sakarya üzerinde Porsuk, Bayındır, Sarıyar (Hasan Polatkan) Gökçekaya, Kurtboğazı,
Kızılırmak üzerinde Hirfanlı, Derbent, Kesikköprü, Altınkaya, Kapulukaya, Çubuk 1 ve 2
Yeşilırmak üzerinde Almus, Hasan Uğurlu, Suat Uğurlu ve Kılıçkaya barajları yapılmıştır.
Türkiye'nin Akarsu Ve Barajların İsimleri Nelerdir Konusunu değerlendirin.
Türkiyenin akarsuları ve barajların isimleri
« Türkiye'nin İklimi | Türkiye'nin Coğrafi Konumu ve Sağladığı Avantajlar »