NEVİN MERİÇ RESMİ WEB SİTESİ | DÜNYAYI DEĞİŞTİREN KİTAPLAR
DÜNYAYI DEĞİŞTİREN KİTAPLAR- Fatma Bayram
Birkaç sene önce dikkatimi çekmiş bu kitap. İddialı isminden dolayı değil, müterciminden dolayı. Erol Güngör çevirmişse bu kitabı ve de etkileyici bir takdim yazmışsa vardır bir hikmeti, boş değildir bu kitap deyip almıştım. Hatta arkadaşlarıma da tavsiye ettiğimi hatırlıyorum hararetle.
Aşağı yukarı yarısına kadar okumuşum. Şimdi bu seri için yeniden elime aldım ve en baştan başladım okumaya. İyi de oldu. Zaten kişisel olarak, çok kitap okumaya değil, önemli kitapları birkaç kez okumaya inanırım.
Kendisi bir sosyolog ve aynı zamanda pek çok konuda eser vermiş bir düşünür olan Erol Güngör Türkiye’nin geçirdiği kültürel dönüşümü anlatırken asıl sorunumuzun “yüksek seviyede kültür sahibi azınlık bir aydın gurubu yaratamamış olmamızdır” diyor. (Yaşasaydı bugün daha iyimser olabilir miydi bu konuda?) “Kitlelere gelince, onların kültür yarattığı hiç görülmüş değildir” diye ekliyor.
Akademik çalışma yapanlar dahil hiç kimsenin temel kaynakları doğrudan okumadığından ve onların yerine derleme eserlerden yararlanıldığından yakınıyor. Hem de bu durum kendi kaynaklarımız için böyle olduğu gibi yabancı dil eğitimimizin perişanlığından ötürü batılı kaynaklar için de böyledir, diyor. Bu eseri tercüme etmesinin nedeni olarak da kitapta özet olarak verilen ve dünyanın bugünkü halini almasında etkileri müsellem olan 16 kitaptan biri hariç (Kavgam) hiçbirinin Türkçeye tam olarak tercüme edilmemiş olmasını gösteriyor.
Bu küçücük kitapta (küçük boy 268 sayfa), özet olduğu hissedilmeyecek denli başarılı şekilde özetlenmiş kitaplar şunlar: Hükümdar, Machiavelli; Sağduyu, Thomas Paine; Milletlerin Zenginliği, Adam Smith; Nüfusun Artışı Üzerine Deneme, Thomas Maltus; Sivil İtaatsizlik, Henry David Thoreau; Tom Amca’nın Kulübesi, Harriet Beecher Stove; Sermaye, Karl Marx; Tarihin Akışı Üzerine Deniz Gücünün Etkisi, Alfred T. Mahan; Tarihin Coğrafi Mihveri, Sir Halfrod J. Mackinder; Kavgam, Adolf Hitler; De Revolutionibus Orbium Coelestium, Nicolaus Copernicus; Principia Mathematica, Sir İsaac Newton; De Motu Cordis, William Harvey; Türlerin Kökeni, Charles Darwin; Rüyaların Yorumu, Sigmund Ferud; Özel ve Genel İzafiyet Teorileri, Albert Einstein.
Kitapların tamamının Batılı yazarlara ait olması rahatsız edici bir taraftarlık duygusuna yol açmamalıdır. Çünkü mütercim daha kitabın en başında “Elinizdeki kitap Batı dünyasının-ve dolayısıyla bütün dünyanın- bugünkü halini almasında büyük tesirleri olmuş bulunan on altı eseri asıllarından ve bütünüyle okuma imkanı bulamayanlar için tertiplenmiştir” diyerek bu konudaki muhtemel yargıları bertaraf ediyor.
Yazarın (Robert B. Downs) bir kitabı hangi kriterlerle etkili ve önemli bulduğunu da ekleyerek bitirelim tanıtımımızı. Ona göre kitabın etkisinin ölçülmesinde üç kriter var:
kitabın etkileri somut neticeler ve eylemler bakımından ölçülebilir olmalıdır. Yani, bu kitaplar bir takım olaylarla doğrudan doğruya bağlantılı olmalıdır.
eğer bir kitap şiddetli bir muhalefete yol açar veya aynı derecede partizan bir taraftarlık havası yaratırsa, insanların düşüncesini derin bir şekilde etkilemiş olması ihtimali çok kuvvetlidir.
şöhretin bir göstergesi de, belli bir kavramı veya düşünce tarzını ifade etmek üzere bir yazardan alınan sıfatların ve isimlerin kullanılmasıdır. Mesela Makyevelci, Freudcu, Darvincilik, Marksçılık…
28.3.2011- Fatma Bayram