Prostat Kanseri Nedir?, Prostat Kanseri Tedavisi | Prof. Dr. Murat Binbay
Prostat kanseri nedir, prostat kanseri ameliyatı nasıl yapılır, ameliyat sonrası durum nasıl ilerler? Tüm bu sorular prostat kanseri hastalarının yanıtını merak ettiği sorulardır. Prostat kanseri oldukça sinsi ilerleyen bir kanser türüdür. Prostat kanseri nedir sorusuna cevap vermeden önce prostat nedir onu inceleyelim.
Bütün vücut doku hücreleri kendilerini belli bir kontrol mekanizması içinde yenilerler. Böylece hasar gören doku tamir edilip yenilenir. Kontrol dışı kalan ve gerekmediği halde çoğalan hücreler tümör adını verdiğimiz hücre gruplarını oluştururlar. Bazı tümörler büyümelerine karşın köken aldıkları dokuda sınırlı kalıp komşu organlara ya da uzak organlara ilerlemezler. Bunlara iyi huylu (selim) tümörler denir. Bazıları ise sadece büyümekle kalmaz, komşu organlara yayılma ve onları tahrip etme potansiyeline sahiptirler. Bunlara kötü huylu (habis) tümör ya da kanser denir.
Kanser hücreleri köken aldıkları bölgeden ayrılabilir ve vücutta dolaşarak yeni yerleştikleri yerlerde de çoğalabilirler.
Prostat Kanseri Nedir ? Neden Oluşur?
Prostat kanserinin nedenleri henüz tam olarak bilinmemektedir. Ancak bazı nedenlerin prostat kanseri ile bağlantılı olduğu ortaya konmuştur.
Yaş: Prostat kanseri, 40 yaş altı erkeklerde çok seyrek görülür. Bir erkek, 50 yaşına geldiğinde , prostat kanserine yakalanma ihtimali hızla artar. Hemen hemen prostat kanseri tanısı almış 3 hastanın, 2si 65 yaş üzerindeki erkeklerdir.
Irk: Prostat kanseri Afriko-Amerikalı (zenci) erkeklerde, diğer ırkların erkeklerine kıyasla daha fazladır. Afro-Amerikalı erkeklerde, hastalık tanı konulduğunda daha ilerlemiş olur ve bu hastalık sebebiyle ölme ihtimali daha fazladır. Prostat kanseri, Asyalılarda ve Latin erkeklerde, daha az sıklıkta görülür. Bu ırksal ve etnik farklılıkların sebepleri net değildir.
Coğrafya: Prostat kanseri, Kuzey Amerika, ve Kuzeybatı Avrupa’ da daha sık görülür. Asya, Afrika, Orta ve Güney Amerika’da görülme sıklığı daha azdır. Bunun sebebi net değildir.
Aile hikayesi: Prostat kanserinin bazı ailelerde devamlı görüldüğü belirlenmiştir. Prostat kanserine tanısı alan yakın aile bireylerine (baba veya erkek kardeş) sahip erkekler (özellikle yakınları bu hastalığa <55 yaşta yakalanmışsa), kendilerinin de prostat kanserine yakalanma ihtimalleri yüksektir. Ailede bir bireyde prostat kanseri varsa, diğer bireylerde prostat kanseri olma riski 2 kat artar; eğer iki veya daha fazla bireyde prostat kanseri varsa, bu risk 6-11 kat artar.
Beslenme: Prostat kanserinde beslenme tipinin kesin rol oynadığı net değildir, fakat bazı faktörler araştırılmıştır. Kırmızı et ya da yüksek yağ içeren süt ve süt ürünlerini aşırı miktarda tüketen erkeklerde prostat kanserine yakalanma ihtimali daha fazladır. Bu erkekler genellikle aynı zamanda daha az meyve ve sebze yeme eğilimindedirler.
Prostat Kanseri Nedir ? Belirtileri Nelerdir?
Prostat kanserinin hiçbir belirtisi olmayabilir. Ancak hastalar;
> idrar yapma ile ilgili sıkıntılar,
> ereksiyon ve sertleşme zorluğu,
> menide ya da idrarda kan görülmesi
> sırt, bel, kalça ve uyluk ağrıları ile hastaneye başvurabilirler.
İdrar yapma ile ilgili sıkıntılar; idrar yapamama, idrar yapmaya başlarken ya da durdurmada zorlanma, idrara sık sık çıkma, geceleri sık sık idrara çıkma, idrar akış hızında azalma, kesik kesik ve zorlanarak idrar yapma, idrar yaparken ağrı duyma şeklinde olabilir.
Prostat kanserli hastalar erken evrede saptanırsa (kanser prostat dışına yayılmamışsa), uygun ve doğru bir tedavi ile bu hastalıktan kurtulurlar. Bu sebeple, 45 yaş üstü erkeklerde yılda bir kez prostat kontrolü geçmesi çok büyük önem arz etmektedir.
50 yaşından itibaren üzere her erkek en az yılda bir defa makattan parmakla prostat muayenesini yaptırmalı ve kanda PSA baktırmalıdır. Bu şekilde henüz belirti vermemiş ve hastada şikayet sebebi olmayan erken evre prostat kanseri yakalanabilmektedir. Eğer doktor muayenesinde prostat kanserinden şüphelenirse yada PSA değeri yüksek gelirse ileri tetkike başvurur.
Prostat kanser tanısı saptamanın birkaç yolu vardır. Bazıları aşağıda sıralanarak açıklanmaya çalışılmıştır.
Parmak ile rektal muayene (prm): Hekim eldiven giyerek parmağını makata yerleştirir. Parmak yordamıyla prostatın büyüklüğü, şekli ve kıvamını inceler. Kanser sert olarak ele gelir. Ancak kanserin kesinliğinden emin olmak için başka tetkiklerin de yapılması gerekir.
Psa (Prostata özgü antijen): Prostat bezinde üretip kanda da bulunan bir proteinin ölçülmesi esasına dayanır. Prostat kanseri, prostat enfeksiyonu ve iyi huylu prostat büyümesi(bph) durumlarında kandaki Psa düzeyleri yükselir. Psa testi kesin kanser tanısı koydurmamakla birlikte prostat kanseri tanısı ve hastalığın takibinde oldukça önemli bir yere sahiptir.
Transrektal ultrasonografi (TRUS): Psa düzeylerinde yükselme kansere özgü olmadığı için genellikle TRUS yapılması gerekmektedir. Bu işlem esnasında hekim, prostat görüntüsünü yansıtan ağrısız ses dalgaları(ultrason) üreten bir aleti makattan rektuma yerleştirir. Yansıyan ses dalgaları bir ekran vasıtasıyla prostatın şekli, büyüklüğü ve iç kesimlerinin ayrıntılı görüntüsü hakkında bilgi verir. Bazen prostat kanseri tanısında parmakla rektal muayene ve psa testine ilaveten trus’tan yararlanmak gerekebilir.
Transrektal ultrsonografik biyopsi (TRUS Bx): Hekim prostat kanserinden şüpheleniyorsa, iğne biyopsi yoluyla ufak bir prostat dokusu örneği alabilir. Biyopsi makattan rektuma ulaşılarak komşu prostat bezi içine gönderilen özel iğneler vasıtasıyla alınır. Biyopsi prostat kanserini kesin tanısını koymanın tek yoludur.
Fizik muayene ve yapılan testler sonucu eğer kanser bulunamazsa doktor büyümüş prostatın sebep olduğu belirtileri azaltmak ve baskılamak için birtakım ilaçlar önerebilir. Cerrahi ile de prostat nedenli belirtiler ortadan kaldırılabilir. Bu tür durumlarda genelde halk arasında kapalı ameliyat olarak bilinen transüretral prostat rezeksiyonu (TUR veya TURP) yapılır.
Kanser bulunursa patolog tarafında tümörün derecesi (normal prostat dokusundan ne ölçüde farklılaştığı) rapor edilir. Yüksek derece tümörler düşük derece tümörlerden daha hızlı büyür ve yayılırlar. Bir derecelendirme sisteminde G1’den G4’ e kadar kanser derecelendirilir. Bir başka derecelendirme sistemi ise Gleason skorudur. Gleason skorunda patoloji uzmanı kanser bölgelerinin her birini 1-5 arasında puanlandırırarak en sık iki puanı toplayıp skor hesaplar. Gleason skoru 2-10 arasında değişmektedir.
Prostat Kanseri Nedir ? Nasıl Evrelendirilir?
Tedavinin planlanması için hekim kanserin yayılımını yani evresini bilmek durumundadır. Evreleme; tümörün boyutuna, prostat dışına yayılıp yayılmadığına ve uzak yayılımına göre yapılır. Kanserin yayılımı kan testleri ve bazı görüntüleme yöntemleri ile saptanmaktadır.
Kemik Sintigrafisi: Damar yoluyla kana verilen az miktarda radyoaktif madde kan dolaşımı ile kemiklere ulaşır. Bir cihaz kemiklerde depo edilen radyasyon miktarını ölçüp film haline getirerek kanser yayılımı hakkında bilgi verir.
Bilgisayarlı Tomografi: Bir x-ray makinesi ve bilgisayar vasıtasıyla iç organları görüntülenir. Sıklıkla karın bölgesini görüntülemede kullanılır.
Manyetik Rezonans Görüntüleme: Güçlü manyetik dalgalar yayan bir cihaz yoluyla iç organlar görüntülenir.
Evre I: Kanser parmakla rektal muayenede hissedilmez. Tesadüfen, prostat büyümesi nedeniyle yapılan cerrahi müdahale esnasında ortaya çıkar. Kanser sadece prostattadır.
Evre II: Kanser biraz daha ilerlemiştir ancak hala prostat dışına yayılım göstermemiştir.
Evre III: Kanser prostat dışına yayılım göstermiştir. Seminal veziküllere sıçramış olabilir ancak lenf düğümlerine yayılım göstermemiştir.
Evre IV: Kanser yakın kas gruplarına ve organlara, lenf düğümlerine, vücudun diğer bölgelerine yayılım göstermiş.
Prostat kanser tanılı hastaların büyük kısmı tedavileri hususunda karar verme aşamasında doğal olarak aktif rol almak istemektedir. Bununla birlikte tanı sonrası şok ve stres talep ettikleri her şeyi hekimlerine danışmalarını zorlaştırmaktadır..
Bazı hastalar bir yakınlarının ya da arkadaşlarının yanlarında olup bu süreçte aktif rol almasını, notlar almasını ya da hekimi dinlemesini talep edebilirler. Hekimler hastayı prostat kanseriyle ilgilenen bir uzmana yönlendirebilirler.
Prostat kanseri tedavisiyle uğraşan uzmanlar; ürologlar, tıbbi onkologlar ve radyasyon onkologlarıdır. Prostat kanseri tanısı olan hastaların çeşitli tedavi alternatifleri mevcuttur bunlar; cerrahi, radyoterapi ve hormon tedavisidir. Kanser tedavisi lokal veya sistemik olabilir.
Lokal tedavi: Cerrahi ve radyoterapi lokal tedavilerdir. Prostat dokusundaki kanseri ortadan kaldırmak hedeflenir. Kanser vücudun diğer bölgelerine sıçradığında lokal tedavi özel bölgelerdeki hastalığı kontrol altına almada kullanılır.
Sistemik tedavi: Hormon tedavisi sistemik bir tedavidir, hastalığın yayılımını engeller. Tedavi tümörün evresine, hastanın belirti ve genel durumuna göre değişkenlik gösterir. Yan etkiler tedavinin çeşidine ve süresine bağlıdır. Hastalar tedavi planı ve yan etkileri hususunda bilgilendirilmelidir. Ayrıca hastalar tedavi süresince hastanede ne kadar kalacaklarını, ne zaman normal hayatlarına döneceklerini, karşılaşacakları cinsel sorunlar ve idrar yolu problemleri danışabilirler.
Cerrahi erken evre prostat kanserinin en sık uygulanan tedavisidir. Hekim prostat dokusunun tamamını veya bir kısmını alabilir. Bazı vakalarda hekim sinir koruyucu yöntemle ameliyatı uygun görebilir. Bu tarz cerrahide ereksiyonu(erkek cinsel organının cinsel birleşmeye uygun hale gelmiş olması) sağlayan sinirler korunabilir.
Sinirlere çok yakın büyük bir tümör mevcut ise bu yöntem uygun değildir. Her cerrahi yöntemin kendine özgü fayda ve riskleri vardır.
Radikal retropubik prostatektomi: Karından bir kesiyle prostat, komşu dokuları ve lenf düğümleri alınır.
Radikal perineal prostatektomi: Skrotum(Erkek yumurtalıklarının içinde bulunduğu kese) ve anüs arasından bir kesiyle prostatın tamamı çıkartılabilir. Komşu lenf düğümleri hastanın karnından ayrı bir kesiyle çıkartılır.
Laparaskopik prostatektomi: Karından küçük kesilerle karın içine ışıklı bir tüp yerleştirilir, prostat ve lenf düğümleri çıkartılır.
Transüretral prostat rezeksiyonu (TURP): Üretra(İdrar torbasından sonra idrarın çıkışını sağlayan idrar kanalı) yoluyla prostat dokusunun bir kısmı alınır. Bu yolla kanserli dokunun tamamı çıkartılamaz, idrarın akışına engel olan dokular alınır.
Kriyocerrahi: Bazı kliniklerde uygulanan bir yöntemdir.
Pelvik lenfadenektomi: Prostatektomi sırasında rutin olarak yapılmaktadır. Pelvik bölgedeki lenf düğümleri çıkartılıp kanserin yayılımını belirlemek amacıyla incelemeye tabi tutulurlar.
Prostat Kanseri Nedir ? Tedavi Sonrası İyileşme Süresi Nasıldır ?
Cerrahi sonrası iyileşme her hastada yapılan cerrahi tekniğin türüne göre farklılık göstermektedir. Operasyon sonrası İlk birkaç gün ağrı nedeniyle hastanın ağrı kesici ilaç ihtiyacı olabilir. Operasyon sonrası üretranın iyileşmesi zaman alır. Mesaneden üretraya idrar geçişini sağlamak için bir idrara sondası takılır. Sonda 5 gün ila 21 gün arasında kalır.
Operasyon sonrası ilk birkaç hafta idrar kaçırma problemi yaşanabilir ancak mesane kontrolü daha sonra yeniden kazanılır. Bazı hastalarda kalıcı impotans (iktidarsızlık) olabilir ve bazı ilaçlarla tedavisi gerekli olabilir. Prostat alındığı için meni üretilemez ve hasta çocuk sahibi olamaz. Hastalar cerrahi öncesi hangi yöntemin kendileri için uygun olacağını ve yan etkilerini sorabilirler.
İçerik Önerisi: Prostat Ameliyatı Ne Kadar Sürer?
Prostat Kanseri Tedavisinde Yan Etkiler
Prostat Kanseri Tedavisi Sonrası İzlem
Tedavi sonrası vücutta kalıp saptanamayan kanser hücreleri bir zaman sonra kanserin tekrarlamasına yol açabilmektedir. Hastalar düzenli olarak takip kontrole gelmelidirler. Kontrollerde; fizik muayene, parmakla rektal muayene, kan testleri, görüntüleme yöntemleri ve biyopsi kullanılabilir. Bazı yiyeceklerin (domates gibi), ilaçların, bazı mineraller ve vitaminlerin prostat kanserini önleyebileceğine ilişkin araştırmalar sürmektedir.
Prostat Kanseri Tedavisi İçin Unutmamanız Gerekenler
Bu hastalıktan kurtulma oranları sadece bir istatistiktir. Her prostat kanserli hasta birbirinden farklıdır. Prostat kanserinin özelliği farklıdır, hastaların vücudunun prostat kanserine ve prostat kanseri tedavisine verdiği yanıt farklıdır. Bu istatistikler bir prostat kanserli hastaya ne olacağını veya hastanın ne kadar yaşayacağını söyleyemez. Her prostat kanserli hasta kanserinin evresi, sağlık durumu, yaşı, varolan ek hastalıkları göz önüne alınarak doktoru tarafından kendi özelinde değerlendirilmelidir.
Prostat kanseri nedir ? hakkında bilgi almak ve tedavi planlaması oluşturmak isteyen hastalarımız iletişim numaramızdan bizlere ulaşabilirsiniz.