19 Mayıs - Türkiye ve Azerbaycanın sevinç günü / Tarih / Milliyet Blog
19 Mayıs Türkiye ile birlikte Azerbaycan’dadamuhteşem törenlerle kutlanıyor. Yapılan törenler hemde dünya imparatorluklarının kudretli ordularını diz çökerten bir halkın mücadile tarihini unutmaması, geçmişine değer vermesi anlamına geliyor. Evet, uluslararası camiatarafından şaşkınlıkla ve heyecanla izlenen Türk Ulusal Kurtuluş Savaşı 19 Mayıs’ta başlamıştır. Bu savaşın zaferle sonuçlanmasında Azerbaycan'ın kardeşlik desteği de önemli rol oynamıştır.
Hepimiz tarihten biliyoruz ki Mustafa Kemal Paşa Anadoluyu düşman işgalinden kurtarmak için 19 Mayıs 1919 Samsun'a ayak bastı. İşte, Türkiye ve Azerbaycan için bugünün önemi buradaydı: Türk Dünyası’nın azametli kalesi olan Türkiye’nin kurtarılması için Büyük Önder Atatürk Kurtuluş Savaşı’nı başlatıyordu. Yani bir halkın direniş destanı bugünden yazılmaya başlanmıştı. Bugünden sonrakı dönemde zorluklar, yokluklar içinde imkansızı başarmıştı Türk halkı. "Ordular, hedefiniz Akdeniz, ileri!" emri duyulduğunda Dünya kulaklarına inanamamıştı. İnanılır gibide değildi zaten. I Dünya Savaşı'nda binlerce şehit veren, dahası, ardarda yapılan savaşlardan yorgun düşen, ordusu tamamen yok edilen bir ülke birkaç yıl içinde Yunan ordusunu ve Yunan ordusuna gereken desteği veren dünya imparatorluklarının kudretli ordularını yokediyordu. Türk dediğin herhalde böyle olmalıydı. Bu tarih bir daha bize “Ne mutlu Türküm diyene!” dedirtiyor.
28 Nisan 1920’de Azerbaycan Halk Cumhuriyeti rusların boşevik ordusu tarafından istila olundu ve Azerbaycan’da Sovet Sosialist Cümhuriyyeti kuruldu. O dönemde sayısı tam bilinmeyen silahlı birl?şm?l?rimiz Albay Samet Sayqının komutasında Erzurum'a gelmiş, Kurtuluş Savaşı’na katılmışlar. Tarihi kaynaklardan belli oluyor ki Azerbaycan askeri birlikleri hemen Doğu cephesine gönderilmiş. 15. süvari alayına katılan bu birlikler Doğu Anadolu'nun Ermeni mezaliminden kurtarılması için savaş yapmışlar. Azerbaycan askerleri Türkiyeli kardeşleriyle omuz omuza vererek Sarıkamış’ı, Kars'ı, Gümrü'nü kurtarmışlar.
I ve II İnönü Savaşlarında kazanılan zaferlerden sonra Azerbaycan bu sevince ortak olduğunu belirtmek amacıyla Bakü'den karşılıksız olarak 32 vagon petrol, 8 vagon ise sıvı doğalgaz gönderilmiştir. Bu haber aynı yıllarda yayınlanan gazetelerde de yayılmıştır. Türkiye'nin "İkdam" gazetesi İnönü Savaşı'ndan hemen sonraki sayısında yazıyordu: "Azerbaycan hükümeti Kars'a 40 vagon petrol gönderdi." O dönemde Azerbaycan'dan Ankara hükümetine gönderilen mektupta deniliyordu ki, Ulusal Kurtuluş Savaşı zaferle sona erinceye kadar her ay Bakü'den 62 vagon petrol ve 3 vagon sıvı doğalgaz gönderilecektir. Bununla birlikte, Ağustos 1922’de savaşın kaderini çözen Büyük Askeri Saldırıdan sonra Azerbaycan Batumi yoluyla Anadolu'ya 350 ton petrol ve 9 bin tondan fazla sıvı doğalgaz göndermiştir.
Bunlar Azerbaycan'ın ve Azerilerin Türkiye'ye büyük sevgi beslediğinin tezahürüyde. Bugünde Azerbaycan ile Türkiye'yi aynı kardeşlik, dostluk bağları birleştiriyor. Bugünde bizler Türk Dünyasının Ulu Önderi Mustafa Kemal Atatürk'ün "Azerbaycan'ın kederi bizim kederimiz, sevinci bizim sevincimiz" ve Türk Dünyasının büyük oğlu Haydar Aliyev'in "Biz bir millet, iki devletiz" sözlerine sadakatlıyız. Gururla diyebiliriz ki, Türkiye ve Azerbaycan bugün bölgesel işbirliğinin etkin ve temel söz sahibi olan aktörleridir. Her iki devlet kendisinin ekonomik ve enerji imkanlarından, jeopolitik konumundan ikili ve bölgesel işbirliğinin genişletilmesi yönünde etkin bir biçimde kullanıyor. Bugün bölgenin uzun süreli gelişme stratejisinin belirlenmesinde önemli rol oynayan ve iki ülke arasındaki ilişkilerin çok önemli öğelerinden olan petrol ve doğal gaz boru hatları sadece bölgede değil, aynı zamanda tüm dünyada devletlerimizin nüfuzunu önemli ölçüde artırmıştır. Bu projeler Azerbaycan'ın, Türkiye'nin, aynı zamanda bir sıra Avrupa ülkelerinin enerji güvenliği için büyük öneme sahiptir. Bugün iki devlet arasında gelişen işbirliği ve stratejik ortaklık bölgede istikrarın göstericisine dönüşmüştür.
Sevgili kardeşim Rauf Aliyev, güzel yazınla bizleri aydınlattığın için teşekkürler. Bahsettiğin konulardan çoğumuzun haberi yoktu. 19 Mayıs'ın Azerbaycan'da da kutlanması bizlere ayrı bir kıvanç verdi. Sevgi ve saygılar. Suat ZOBU