Bitkilerde üreme nasıl gerçekleşir
yumurtalık taç yaprak
çanak yaprak dişicik tepesi
yumurtalık İçinde tohum taslağı bulunur.
Değişik renk ve kokuları ile kuş ve
böcekleri çiçeğe çeker.
Çiçeğin en dıştaki bölümüdür. Çiçeği
YapıFikan sıvısı çiçek tozlarının yapı
Öğrencilerden küresel ısınmayla
ilgili gazete kupürleri bularak incelemelerini
isteyiniz. İklim değişikliklerinin,
buzulların erimesine, denizlerin
yükselmesine ve kıyıların su altında
kalmasına neden olacağını belirtiniz.
Bunun sonucunda tarımda ciddi değişiklik
olacağını ve bazı canlı türlerinin
yok olacağını söyleyiniz. Buna örnek
olarak hindistan cevizi gibi tohumları
su ile taşınan bitkileri verebilirsiniz.
Araştırma sonuçlarının sınıfta paylaşı
Öğrencilere, ders kitabının 42. sayfasındaki çiçek
şeklini inceleterek çiçeğin kısımlarını ve görevlerini
aşağıdaki gibi açıklayınız:
Çanak yaprak: Çiçeğin en dıştaki bölümüdür. Çiçeğ
i dış etkenlerden korur. Genellikle yeşil renklidir.
Taç yaprak: Parlak renkli ve genellikle güzel
kokuludur. Böcek ve kuşları çiçeğe çekerek tozlaşma
olayına yardımcı olur.
Erkek organ: Çiçeğin orta kısmındaki uzun ipliksi
yapıdır. Sapçık ve başçık olmak üzere iki kı-
sımdan oluşur. Başçıkta çiçek tozları bulunur.
Dişi organ: Tohumun oluştuğu kısımdır. Dişicik
tepesi, dişicik borusu ve yumurtalık olmak üzere üç
Çiçekli bitkilerde üremenin, üreme hücrelerinin
oluşmasıyla başladığını, erkek organın başcığında
üreme hücrelerini taşıyan çiçek tozları, dişi organın
yumurtalığında ise yumurta hücresi üretildiğini vurgulayı
nız. Başcıktaki çiçek tozlarının olgunlaşınca
etrafa yayıldığını, bazı arı ve kuşların üzerine yapı-
şan çiçek tozlarının bir bitkiden ötekine taşındığını
belirtiniz. Tozlaşmanın tanımını yapınız.
Öğrencilere çiçek modelini inceleterek tohumun
yumurtalıkta oluştuğunu belirtiniz. Yumurtalıkta dişi
ve erkek üreme hücrelerinin çekirdekleri birleşir. Bu
olay döllenmedir. Döllenme sonunda oluşan hücreye
zigot denir. Zigot büyüyerek embriyoyu oluşturur.
Embriyo tohum taslağı içerisinde yer alır. Tohum
taslağı gelişerek tohumu oluşturur. Tohumun içinde
bulunduğu yumurtalık gelişerek meyveyi oluşturur.
Çiçeğin, bitkinin üreme organı olduğunu belirtiniz.
Bitkilerin de diğer canlılar gibi yaşam döngüsüne
sahip olduğunu, bir tohumun uzun yıllar sonra
bile koşullar uygun hâle geldiğinde yeni bir yaşam
döngüsünü başlatabileceğini vurgulayınız.
“Bir bitkinin yaşam döngüsünde hangi olaylar
gerçekleşir?” sorusunu öğrencilere yöneltip resmi
Çiçek tozları dişi üreme organının tepeciğine yapıştıktan sonra, çiçek tozlarının içindeki erkek
üreme hücrelerinden biri dişicik borusunda ilerleyerek yumurtalık içindeki dişi üreme hücresine (yumurta)
ulaşır. Yumurtalıkta dişi ve erkek üreme hücresi birleşerek zigotu oluşturur. Bu olaya döllenme
Zigot hücre sayısını artırarak büyür ve embriyoyu oluşturur. Embriyo ise yumurtalıktaki tohum
taslaklarının gelişmesiyle tohumun içinde kalır. Tohumun uygun şartlarda çimlenmesiyle embriyo
gelişerek genç bitkiyi oluşturur. Bu nedenle tohumun görevi çimlenerek genç bitkiyi oluşturmaktır.
Tohum taslakları gelişerek tohumu, yumurtalığı oluşturan doku da gelişerek meyveyi oluşturur.
Aşağıdaki resimleri inceleyiniz. Çiçeğin hangi kısımlarından meyve ve tohum oluştuğunu belirtiniz.
Günlük hayatta sebze olarak isimlendirdiğimiz domates, salatalık, biber vb. bitkilerin meyveleridir.
Besin olarak kullandığımız meyve ve sebzelerin tohumları birbirinin aynı mıdır? Aşağıdaki etkinliğ
i yaparak bu soruyu cevaplamaya çalışınız.
1. Sınıfta beşer kişilik gruplar oluşturunuz.
2. Sınıfa getirdiğiniz limon, şeftali, elma, domates, yeşil biber gibi meyve ve sebzeleri bıçak
yardımıyla ortadan ikiye bölünüz.
3. Bu meyvelerin tohumlarını gözlemleyiniz.
4. Gözlem sonucunda tohumları büyüklük, şekil ve sayı yönünden karşılaştırınız ve bu farklı-
lıkları not ediniz.
Gözlemlediğiniz meyvelerin farklı sayıda ve büyüklükte tohuma sahip olmasının nedeni ne
• limon, şeftali, elma, domates, yeşil biber • bıçak
Tohumları Aynı mı?
Toplam süre : 20 dk
Ön hazırlık : 5 dk
Uygulama : 10 dk
“Tohumları Aynı mı?”
• Bir ders önce etkinlik için gerekli ön hazırlığı
• Deneysel yöntemlere vurgu yapınız
Yöntem: Gözlem, çıkarım yapma
• Etkinlik sonunda öğrencilerin her biri için etkinlik
değerlendirme formu (Ek-1) düzenleyip dosyaları
• Öğrencilerin gruplar için değerlendirme formunu
(Ek-2) doldurmalarını isteyiniz.
• Öğrencileri beşli gruplara ayırınız. Her grubun
getirdiği farklı sebze ve meyveleri ortadan ikiye
kesmelerini ve tohumlarını incelemelerini söyleyiniz.
• Gözlemleri sonucunda tohumları büyüklük,
şekil ve sayı yönünden karşılaştırmalarını, gördükleri
farklılıkları not etmelerini söyleyiniz.
Çiçekli bitkilerde döllenmeyi açıklayınız.
Ders kitabının 43. sayfasındaki etkinliği öğrencilere
yaptırarak bitki tohumlarının büyüklük, şekil
ve sayı yönünden farklı olduğunu kavratınız.
Etkinlik sonundaki soruya öğrencilerden beklenen
Tohumlar bitkilerin nesillerinin devamını sağ-
lar. Tek tohumlu olanların yanı sıra çok sayıda tohuma
sahip olan meyveler de vardır. Tohumların
farklı büyüklükte, şekilde ve sayıda olmasının nedeni
ise farklı çevre şartlarına uyum sağlayarak
nesillerini devam ettirmektir.
5.5 Tohum ve meyvenin nasıl oluştuğu anlatılmaz.
Tohum ve meyve tiplerine girilmez.