Duygularımız İştahı Etkiliyor mu?
Psk. Sevilay Sitrava Günenç
Duygular, davranışlarımızı yönlendiren en önemli ve güçlü kaynaklardan birisi. Her türlü ilişkide duyguların yeri büyüktür, yemekle olan ilişkimizde de…
Peki, neden yemek?
Yemek yeme isteğimizin temelde iki sebebi vardır. Bunlar; ya fizyolojik açlıktır ya da duygusal acıkmadır. Fizyolojik acıkmada temel amaç, hayatta kalabilmek, bedeni sağlıklı tutabilmektir. Bazen yemek yemek, sadece fizyolojik olarak aç olduğumuz zamanlarda değil, duygularımızdan da kaynaklanabilir. Bu duygular hem olumlu, hem de olumsuz olabilirler. Örneğin, bir başarıyı kutlamak için yemeğe gideriz, içki içeriz. Ya da doğum günleri olur, o günlerde pasta yeriz. Bunlar, keyif aldığımız zamanlarda yenir. Bunların dışında bir de olumsuz duygular yaşadığımızda yemek yeme halimiz vardır. Öfkelendiğimiz zaman, birçok olabilecek farklı nedenlerden dolayı hüzünlendiğimiz zaman, canımız sıkıldığı zaman da yemek yiyebiliriz. İşte bunlar da duygusal yemek yemenin birer göstergeleridir. Duygusal yeme hemen hepimizde vardır, ancak bu durumun farkında olmak ve sıklığını kontrol etmek önemli bir yer tutar. Fazla kilolu olmak hayatı tehdit eden hastalıklar için büyük bir risk faktörüdür. O nedenle, insanları yemek yemeye yönelten ve bu konuda kişileri savunmasız bırakan faktörleri tanımlamak oldukça etkili bir yöntemdir. Bu yöntemi seçen kişilerin, bireysel özelliklerinde ‘duygusal yemek yiyen’ kişi olmak vardır. Bu kişiler, olumsuz duygulara cevap olarak fazla yemek yeme eğilimi gösteren bireyler olarak bilinmektedir. Duygusal yiyicilerin kendilerini duygusal olarak etkileyen olaylarla karşılaştıklarında aldıkları besinlerin kilo artışına sebep olduğu ve bu kişilerin kendi kilolarını arttırdıkları ve kendi kilolarını kontrol edebilmelerinde zorlandıkları bulunmuştur.
Kilo vermek isterken, ‘duygusal’ yemek yeme
Amacınızın kilo verme olduğu dönemlerde, duygusal yemek yeme sizin için önemli bir durum olabilir ve bu, kilo verme çabalarınızı sabote edebilir. Ancak, duygusal yemek yemeye eğilimliyseniz, yeme davranışlarınızı kontrol edebilmek için adımlar atabilirsiniz. Kendinizin hangi zamanlarda, nelere karşı yoğun duygu yaşadığınızı tespit edebilir, bu farkındalık ile duygusal yemek yemenizin önüne geçebilirsiniz. Böylece kilo verme amacınıza doğru tekrardan yol almış olursunuz.
Bizi duygusal yemek yemeye yönelten duygular
Duygusal yemek yemede en önemli duygulardan başında öfke gelmektedir. Öfkeyi başkasına duyulabileceğiniz gibi kendinize de duyabilirsiniz. Başkasına duyulan öfke bir şekilde ifade edilemediğinde, bu enerji yok olmaz ve kişinin kendisine döner. Öfke, olumsuz enerjiyi beraberinde getirdiğinden, öfkelenen kişi de olumsuz duygulara kapılır, canı sıkılabilir, kendisini bilinçli olmadan da olsa, cezalandırmak isteyebilir. Bunu da örneğin; fazla kalorili besinler yiyerek, yapabilir. Bu da kilo verme isteğini sabote eden bir cezadır aslında. Bunun yerine, öfkeyi sahibine ifade etmek en önemli adımlardan birisidir. Bazen, öfkeyi dile getirmek çok zor olabilir, o zamanlarda ise bu öfkeyi ifade edebilecek başka ifade biçimleri düşünülmelidir.
Bir diğer yemek yemeye iten önemli duygu da kaygıdır. Önemli bir toplantı, görüşme, sınav ya da sunumdan önce genelde yaşanan duygu kaygıdır. Bu duygu, aslında performans kaygısını da içerir. Çünkü insan aktivite sırasında, önceden hazırlandığı gibi yapmak ister her şeyi. Bu da mükemmeliyetçilik duygularıyla paralellik gösterebilir. Mükemmel olma duygusu, her şeyi tam yapma arzusu, beraberinde performans kaygısı yaşamasına sebep olabilir. Kaygıyı dindirmek için nefes egzersizleri her zaman işe yarar.
Yemek yemek, can sıkıntısı gidermek için başvurulan yollardan en sık olanıdır. Aslında, her ne kadar bu yola başvurulsa da can sıkıntısını gidermek için en işlevsiz yoldur çünkü, yemek yedikten sonra da pişmanlık ve suçluluk duyguları gelir. Fiziksel olarak aç hissetmediğinizde, canınızın sıkıntısını gidermek için neleri yapmayı tercih ederdiniz diye düşünün ve bunları yapın.