Kürte biçüwi | Türkmenistanyň Zenanlar birleşigi
Ir wagtlar kürteler şu günlerki kürtelerden uzynrak we giňräk biçilerdi. Nagyşlary ıerbe-ıer, örän inçe keşdelenerdi. Kürteler peti gowşap göwşülleşse-de, görküň öıi kimin başa täç edilip bürenilerdi. Synçylaryň belleışine görä, kürteleriň giňliginde-de uly many bardy.
Goıy garaıaşyl reňkli kürtelik keteniden boıy 2 metr 14 sm parçany kesip almaly we ketenini dikligine iki epläp, gerşini sypap, ıakanyň arka giňligini 15 sm bellemeli. Onsoň tikin parhyny hasaba alyp, ini 12 sm, boıy 2 metr 30 sm keşde ıakalyk biçmeli. Keşde ıakalygy tutuş biçmek keşdeçiler üçin hem has amatlydyr.
İakalygy işlikläp jähek ıerini bellemeli. İakalygyň maňlaı, ıagny alyn nagşy üçin 1 metr ölçegde ıer goıup, şol ıere «Gülıaıdy» nagşy keşdelemeli. «Gülıaıdynyň» iki tarapyna, aralaryna «Üzülmez» nagşy keşdelemeli. «Gülıaıdydan» soňra etege tarap «Çaňňa» nagşy keşdelemeli. Kürtäniň ıanlarynyň etek tarapynyň giňligini 30 sm, begeıik başynyň giňligini 20 sm uzynlykda gyıma sanjak biçip, ıanyň başynyň iki gapdalyna gelşirip, sünnäläp tikmeli. Kürtäniň ıartmaçlaryny 14 sm uzynlykda açmaly. Kürtäniň art etegine we ıartmaçlaryna keşdelenen «Üzülmez», «Çaňňa» nagyşlary kürtäniň öňsyılaryna keşdelenen nagyşlary goşa, ıarty düşürmän, biri-birine gelşirmeli. Nagyşlary sünnä ıerbe-ıer düşürmek üçin bolsa, nagyşlaryň ıerlerini bölüşdirmeli, pursatda dogry we dürs hasap etmeli.
Kürtäniň ıeňiniň uzynlygyny gyzyl keteni ıeňsapysy bilen 60 sm, omzunyň giňligini ikigatlygyna 28 sm, ıeňagzynyň giňligi 16 sm ölçegde biçmeli. Ölçeglere laıyklap işliklemeli-de, jähek ıerini bellemeli. Onsoň ıeňagzyndan başlap, agsak sere, bir sere, ıene bir sere giňlikde «Üzülmez», «Çaňňa», «Kürte goçak» nagyşlary sünnäläp keşdelemeli. Agsak sere we sereleriň aralary 5 sm nagyşsyz bolmaly. Kürtäniň ıeňlerini, ıanlaryny, aşyrysyny biri-birine gelşirip ıabşyrmaly.
İartmaçlaryň keşdelerini goltuga tarap dowam edip, bäş para bölmeli. Bäş parany-da kürte goçaklar bilen dowam edip, her paranyň soňuna penje goçak ıerleşdirip, saryja gül keşdeler bilen bezemeli. Keşdelenen uzyn ıakany kürtäniň öň aşyrysyna ıabşyryp, hemme nagyşlary «Kürte goçak» nagşy bilen bezäp, keşdäni soňlamaly. Kürtäniň gyrasyna gyıy tikip, gyıyny kürtäniň iç ıüzüne öwrüp bassyrmaly. Jäheklemeli-de, jähegiň gyrasyna aldymgaç ıörmemeli.
Kürteler özüniň gözelligi bilen göreni haırana goıup, eısem-de bolsa:
Gyzyl keteniden gyzyl kürteler,
Bu ne gözel, keşdeleriň köşgümi?
Aşyk ıigitlere magşuk gyzlaryň,
Nagyşlara siňdirilen yşkymy?
Kürte ıakalyk keşdelenende esli girıär. Şonuň üçin, çen bilen uzynrak kesilip alynıar.
İanlara gyıma sanjagyň tikilişi.
Çyzgyda görnüşi ıaly, ketenini hek bilen çyzyp, ıany gyıma sanjagy tutuş biçip bolıar.