Makale; "TÜRKİYE VE BALKANLAR" | İgman Tv
Balkan Türkleri / Balkan Ülkeleri / IGMAN TV
Makale; “TÜRKİYE VE BALKANLAR”
Yazar Prof. Dr. Anıl ÇEÇEN
Büyük devlet projeleri ile milliyetçilik cereyanları üzerinden milli devlet senaryolarının karşı karşıya geldiği Balkan bölgesi , tarihsel olarak bal ve kanın birlikte ortaya çıktığı ve aktığı bir alandır . Bu bölge bal gibi tatlı bir ülke görünümünde ortaya çıkmış ama sürekli çatışmalar yüzünden burada sürekli olarak kan akmıştır . Dünyanın jeopolitik merkezi konumuna sahip bulunan bu yarımada üzerindeki bütün gelişmeler , Asya,Afrika ve de Avrupa kıtalarında ortaya çıkan yeni siyasal yapılanmalar Balkanlar’ı karşılıklı etkileşimlerin çekişme ya da çatışma alanı konumuna düşürmüştür .Buraya tarihten gelen bir yakınlığa sahip olan Türk devleti ,her zaman için bu gerçeğin farkına vararak bilinçli bir politika izlemek zorunda kalmıştır . Balkanlar Türkiye ile Avrupa arasında hem bir sınır hem de bir köprü olarak yer alırken , her Balkan ülkesinin kendisini böylesine bir jeopolitiğin getirdiği handikaplara hazırlaması gerekmektedir .Özellikle bu bölgede uzun yıllar birlikte yaşayan Hrıstıyan ve Müslüman halkların ayrışması kolay olmamış ,iki kesim arasında geçmişten gelen ortak yaşam kanlı kışkırtmalar aracılığı ile yıkılınca çok uluslu imparatorluk düzeni geride kalmış ve bu ortamdan yararlanan Balkan milliyetçilikleri, kendi küçük devletlerini Balkan yarımadasının çeşitli bölgelerinde kurma aşamasına gelmişlerdir . Balkanlar bir anlamda doğu Müslümanlığı ile Batı Hrıstıyanlığının buluştuğu yer konumuna sahipken , milli devletlerin kurulma aşamasında dinler arası savaş alanı olarak Balkan yarımadası dünya siyaset sahnesinde öne çıkmıştır . Siyaset bilimine Balkanizasyon terimi , bu bölgedeki parçalanmalar ve çatışmaların sonucunda kazandırılırken , Osmanlı döneminde kalıcı bir barış düzeni yaşamış olan Balkan halkları birbirlerini yok edecek derecede bir savaş ve vahşet dönemi de dış kışkırtmalar nedeniyle yaşamak zorunda kalmışlardır . Müslümanlar ile Hrıstıyanlar Osmanlı barış düzeninde birbirleriyle evlenerek barış içinde yaşarlarken , emperyalizmin örgütlediği saldırgan milliyetçi hareketler ile bölge halkları birbirlerini yok etmeye yöneltilerek ,Balkan yarımadasının kan gölüne dönüştürülmesi hiç beklenmedik bir biçimde gerçekleştirilmiştir .Balkan merkezli Osmanlı düzeninin yıkılması, çok dinli Osmanlı hoşgörü düzenini ortadan kaldırınca , dinler arası savaş tüm acımasızlığı ile Balkanlara getirilmiştir .Bu yüzden ,dünya tarihinin en kanlı din savaşları tıpkı Endülüs döneminde olduğu gibi Balkanlar’da yaşanmış ve Hrıstıyanlar ile Müslümanlar ortak devletin çatısı altından çıkarak kendi ayrı yollarını seçmişlerdir . Dünyanın jeopolitik merkezinde dinler arası çatışmalar emperyal merkezler tarafından tahrik edilince Türkler ile batılıların, ya da Müslümanlar ile Hrıstıyanların arasında bir geçiş köprüsü konumundaki Balkanlar’da Yahudilerin de yer aldıkları görülmektedir . Hrıstıyanlara karşı Müslümanlar ile Müslümanlara karşı ise Hrıstıyanlar ile birlikte olarak hareket eden Yahudilerin bazı ülkelerde de daha farklı konumlarda ya da hareketlerde bulundukları göze çarpmaktadır . Ayrıca bu yaklaşımların tamamen tersi doğrultusunda hareket ederek, bir çıkış yolu aramak konusunda var olan insan potansiyeli üzerinden sonuç almaya çalıştıkları görülmektedir .Osmanlı devletinin Asya’dan gelen Türkler tarafından kurulması üzerinde merkezi coğrafyanın Yahudi asıllı nüfusu , yeni devletin çatısı altında bir güvenlik şemsiyesi olarak görülmüştür . Yahudilerin geçmişten gelen siyasal birikimleri ile birlikte hareket etmeleri durumunda ,Türkiye’nin daha güçlü bir biçimde sorunlarını çözebileceği öne sürülürken , sürekli olarak Osmanlı imparatorluğu devrindeki gelişmeler akla gelmektedir . İki din ve dünya arasında kalmış olan Yahudilerin yeni dönemde sorun çözücü bir yaklaşımı benimsemeleriyle birlikte işlerin daha düzgün gitmesi düşünülebilmektedir. Atatürk’ün zamanında Balkan Paktını n kurulması ,Balkan bölgesinin Hitler ve Mussolini gibi maceraperestlerin eline geçmesi gibi olumsuz durumlardan uzak tutulmasını sağlamıştır . Uzman büyükelçilerin dikkatlerinden kaçmayarak alınmış olan önlemler , doğu-batı,Müslüman –Hrıstıyan ,Alevi-Sünni gibi çekişmelerin aşılabilmesinde ve alt kimlik kavgalarının tırmandığı anlarda , Yahudiler de her zaman kendilerini korumak için devrede olmuşlar, ya bölgenin yeniden düzenlenmesinde ya da çatışmalarda geçmişten gelen birikimleriyle, kilit ya da arabulucu gibi roller oynayarak Balkanlar’da barış düzeninin yeniden tesisinde etkili olmuşlardır .Osmanlı döneminde Doğu Avrupa da yaşayan Yahudiler böylesine bir değişim sürecinin içinde yer almışlardır . Osmanlı devletinin çöküşünden alınan dersler soğuk savaş yıllarında ve bugün gelinen küreselleşme döneminde yeniden ele alınarak değerlendirildiğinde ortaya çok daha farklı bir durum çıkmaktadır .Birinci Dünya Savaşı sırasında Osmanlı imparatorluğu çökerken , Doğu Avrupa’da yaşanan Yahudi sorunları ,daha sonraki aşamada İkinci Dünya savaşı ile birlikte Orta Doğu bölgesine transfer edilmiş ve bu doğrultuda önemli miktarda toplu insan göçü, Balkanlar ile Orta Doğu bölgesi arasında yaşanmıştır . Bugün İsrail merkezli olarak Orta Doğu bölgesinde yaşanmakta olan sorunların bazı benzerleri ya da ön hazırlıklarının Balkan bölgesindek Osmanlı sonrası i gelişmelerin uzantıları olduğu zaman içerisinde anlaşılmaktadır . Balkanlar’dan Orta Doğu’ya doğru göçler ile başlayan Yahudi sorunu ,Birinci Dünya savaşı sürecinde çözümlenemeyince ,sorunun kalıcı çözümü için bir de İkinci Dünya Savaşı çıkartıldığı bugün daha net olarak görülebilmektedir .İkinci Dünya Savaşı sonrasında ABD’nin bölgeye gelmesi ve İsrail’in kurulmasıyla birlikte Osmanlı dönemindeki Balkanlar’daki Yahudi yapılanması Avrupa kıtasının dışına çıkarılarak , kutsal topraklar adı verilen Filistin bölgesine taşınmıştır .