SINIFTA OTURMA DÜZENİ ETKİLİ ÖĞRENMEYİ DESTEKLER Mİ?
Eğitim meseleleri denilince birçok kişinin zihninde derslerin işlenişi, öğrenme şekilleri, kullanılan materyaller gibi konular belirir. Eğitim öğretimde bu ufak ayrıntının; “sınıfta oturma düzeninin” ne önemi vardır diye düşünülebilir.
13 Haziran 2017 Salı 08:16
Oturma Düzeni Neden Önemli?
Bu konunun tartışmaya açılması son yılların meselesi olsa da aslında eğitim sistemimizde her zaman sessiz bir şekilde önemini ve yerini korumuştur. 2000’li yıllardan önce öğretmen merkezli planlanan eğitim programları, öğrenciyi sınıf içerisinde pasif konumda tutan bir sistem olduğu için sınıf düzenlerinin farklı şekillerde oluşturulmasının pek önemi yoktu. Sıralar arka arkaya sınıf tahtasına ve öğretmene dönük şekilde sıralanırdı.
Hedeflenen öğrenci modeline göre öğrencilerin sınıf içerisinde hareket edebileceği aktiviteler, etkinlikler, hareketli grup çalışmaları vb. yapılması öngörülmediğinden, doğal olarak farklı oturma düzenlerine de ihtiyaç duyulmamıştır. Ancak daha sonra öğrenci merkezli aktif öğrenme ortamları yakalamaya çalışan eğitim dünyasın da artık klasik oturma düzeninden vazgeçilmiş farklı oturma düzeni modelleri oluşturulmuştur.
Oturma düzeni etkili ve kalıcı bir öğrenmenin oluşabilmesi, öğrencilerin istekli ve aktif bir şekilde derse katılımının sağlanabilmesi açısından çok büyük öneme sahip.
Oturma Düzenini Belirleyen Kriterler Neler?
Bir sınıfın oturma düzeninin nasıl olması gerektiğine dair net bir cevap vermek olanaksızdır. Çünkü bunun bir formülü yoktur. Açıklayacak olursak;
Oturma düzeni öğretmenin sınıfında hangi dersi ne şekilde işleyeceğine göre sürekli değişir ya da değişmelidir.
Her öğrencinin fiziksel özelliklerinin aynı olmadığı, görme bozukluğu ya da bedensel bir engeli olan öğrencilerin varlığı da düşünüldüğünde tek bir oturma düzeni modelinden bahsetmemiz imkânsızdır.
Örneğin sobalı bir sınıfta öğrencilerini üşümemeleri için sobaya yakın oturtacak olan bir öğretmen için sınıf oturma düzeni sadece bu ihtiyaca göre değişecektir. Eğer ele alınacak konu, drama yöntemi kullanılarak işlenmeye çalışılacaksa sınıf öğretmeni sıralara dahi gerek duymayacağından oturma düzenini buna göre ayarlayacaktır.
İnteraktif bir ders işlemeyi hedefleyen öğretmen, izleteceği bir videoyu ya da yapılacak olan sunumu karşılıklı etkileşim ortamında gerçekleştirmeyi düşünüyorsa sınıfında; “U” şeklindeki oturma düzenini oluşturur.
Bir öğrencinin sınıf ortamında arkadaşlarına yapacağı sözlü bir sunum için sınıf öğretmeni klasik oturma düzenine geçecektir.
Sınıf içerisinde öğrencilerin grup çalışması yapması gerektiği durumlarda “Küme” dediğimiz oturma düzenine geçilir.
Sınıfta bulunan öğrenci sayısının azlığı ya da çokluğu da sınıf oturma düzenini belirleyici bir noktadır.
Görüldüğü gibi dersin işlenişi için belirlenen yönteme, öğrencilerin fiziki özelliklerine, sağlık durumlarına ve sınıfın fiziki şartlarına göre sınıf oturma düzeni de değişkenlik göstermektedir. Sınıf öğretmeninin daha önceden belirlediği plan doğrultusunda oturma düzenlerinin kullanım süresi ya da değişiklik yapma zamanı da bu plana ve bahsedilen şartlara göre oluşur.
Sınıfta gerçekleştirilen faaliyeti göremeyen, arkadaşları ile otururken sırasında sıkışan, derse aktif bir şekilde katılamayan bir öğrenci için oturma düzeninin şekli, onun derslerine karşı başarısızlık ya da isteksizlik yaşamasına sebep olabilir. Bu ufak ama önemli ayrıntılar gözden kaçırılmamalı.
Sıraların Şekli de Düzeni Kadar Önemli!
Ülkemizde değişen eğitim modellerine göre ortaya çıkan sınıf oturma düzenlerinin nasıl olması gerektiği tartışılırken aslında bu konudan önce bahsetmemiz gereken önemli bir ayrıntı daha vardır. O da sınıfta kullanılan sıraların şeklidir.
Sınıflarda kullanılan bu sıralar çoğu zaman arkadaşları ile ilişkilerini olumsuz etkilerken aynı zamanda da sınıf içi huzursuzluğa neden olur. Bu durumu bir sandalyeye iki kişinin oturmaya çalışmasına benzetebiliriz. Öğrencilerimizin birey olabilme yeterliliğini ve aidiyet duygusunu geliştirmeyi istiyorsak bir an önce tüm okullarda tekli sıra kullanımına geçmeliyiz.
Sınıf oturma düzenlerini planlamadan önce tekli sıraları temin etmeli ve daha sonrasında şartlara göre değişiklik gösterebilen oturma düzenleri sağlamalıyız. Unutmamalıyız ki, eğitim öğretim alanlarında konforu sağlayarak kaliteli ortamlar ve nihayetinde kaliteli eğitimler gerçekleştirebiliriz.
Günümüzde okullarımızın çoğunda iki ya da üç öğrencinin bir arada oturduğu uzun sıralar kullanılmaktadır. Bunlar öğrencilerin sınıfta hareketliliğini kısıtlayan, kendisine ait bir alan oluşturamadığı sıralardır.
Yazar: Sınıf Öğretmeni Dilek KARAÇELİK
Sınıfta Oturma DüzeniSınıföğretmen Eğitim