Margaret Atwood’un “Mutlu Sonlar”ının Analizi
By SimgeIrmak	 On Şub 13, 2018
Kanadalı Margaret Atwood tarafından yazılan Mutlu Sonlar bir üstkurmaca örneği. Yani, Mutlu Sonlar hikâye anlatıcılığı geleneği üzerine yorum yapan bir öykü ve bir hikâye olarak kendisine dikkat çeker. Yaklaşık 1300 kelimeden oluştuğundan, aynı zamanda ”küçürek öykü”dür. İlk defa 1983’te yayınlanmıştır.
Hikâye aslında 6 küçük hikâyeden oluşur. Atwood, iki ana karakteri sunarak işe başlar, John ve Mary ve onların A’dan F’ye kadar sınıflandırdığı, kim oldukları ve başlarına ne gelebileceği hakkında altı farklı versiyonunu sunar.
A versiyonu, Atwood’un ”mutlu sonlar” olarak bahsettiği versiyondur. Bu versiyonda, her şey güzel gider, karakterlerin mükemmel hayatları vardır ve umulmadık hiçbir şey meydana gelmez. Atwood, A versiyonunu komik olacak kadar sıkıcı yapmayı başarmıştır. Örneğin; ”uyarıcı ve zorlu” ifadesini üç kere kullanır; birinde işlerini tanımlamak için, birinde seks hayatlarını tarif etmek için, birinde ise emeklilikteki hobilerini anlatmak için.
”Uyarıcı ve zorlu” ifadesi elbette, kendini hikâyeye veremeyen okurları ne uyarır ne de zorlar. Karakter olarak John ve Mary gelişmemiş kalırlar. Onlar sıradan, mutlu bir hayatın kilometre taşları boyunca ilerleyen, her zaman görülen figürler gibidirler ama onlar hakkında hiçbir şey bilmeyiz.
Aslında, mutlu olabilirler ancak onların mutluluklarının isteksiz ve bilgilendirici olmayan gözlemlerle yabancılaştırılmış okurla bir bağı yoktur -John ve Mary’nin ”eğlenceli tatiller”e çıkması ve ”iyi şekilde sonuçlanan” çocuklarının olması gibi.
B versiyonu A versiyonundan önemli ölçüde daha karmaşıktır. Mary, John’u sevmesine rağmen, John “onun bedenini sadece bencil zevkleri ve kayıtsız bir ego tatmini için kullanır”. B’deki karakter oluşumu -okuması biraz acı verici olsa da- A’dakinden daha derindir. John, Mary’nin hazırladığı yemeği yedikten sonra onunla seks yapar ve uyuya kalır, Mary bulaşıkları yıkamak için uyumaz ve rujunu tezeler ki John onun hakkında iyi şeyler düşünsün. Bulaşıkları yıkamakta, özü itibariyle, ilginç bir şey yok. İlginç olan şey, o belli zamanda ve koşullar altında Mary’nin onları yıkama mantığıdır. A versiyonunun aksine, B versiyonunda, ayrıca, karakterlerden birinin (Mary) ne düşündüğü bize söylenir, böylece, onu neyin motive ettiğini ve onun ne istediğini öğrenebiliriz. Atwood şöyle yazar:
“John’un içinde, diye düşünür Mary, daha kibar olan başka bir John var. Bu diğer John, eğer yeterince sıkılırsa, bir kozadan çıkan kelebek, bir kutudan çıkan yaylı kukla gibi, bir kuru erikten çıkan çekirdek gibi ortaya çıkacaktır.”
Ayrıca, bu paragraftan da anlayabileceğiniz gibi, B versiyonundaki dil A versiyonundakinden daha ilgi çekicidir. Atwood’un bir dizi klişeyi kullanışı Mary’nin hem umudunun hem de hayalinin derinliğini vurgular. B’de, Atwood, okurun ilgisini belli detaylara çekmek için ikinci şahıs anlatımı kullanmaya başlar. Örneğin, Atwood şöyle der; “fark edeceksiniz ki John, Mary’yi dışarıda bir akşam yemeğine bile değer görmez ” ve Mary, John’un dikkatini çekmek için, uyku hapları ve şeri [Ç.N. bir şarap çeşidi] içerek intihar girişiminde bulunduğunda Atwood şöyle yazar: “Viski bile içmemiş, ki buradan nasıl bir kadın olduğunu anlayabilirsiniz.”
İkinci şahıs anlatımının kullanımı özellikle ilginçtir çünkü bu, okuru hikâyeyi yorumlamaya iter.
Yani, ikinci şahıs anlatımı, karakterlerin anlaşılmasına yardımcı olmak için hikâyedeki detayların nasıl bir arada toplandığını göstermek amaçlı kullanılmıştır.
C’de John, 22 yaşındaki Mary’ye aşık olan yaşlı bir adamdır. Mary onu sevmez ama onunla yatar çünkü “Mary onun için üzülür çünkü John saçlarının dökülmesinden dolayı endişelidir”. Mary “efsanevi bir plak koleksiyonu ve motoru olan” 22 yaşındaki James’e aşıktır.
Daha sonra ortaya çıkar ki, John tamamen, A versiyonundaki Madge adında karısıyla yaşadığı “uyarıcı ve zorlu” hayattan kaçmak için Mary ile birliktedir. Kısacası, Mary onun orta yaş krizidir.
Görünen o ki, A versiyonundaki “mutlu son”un temel taslağı söylenmemiş çok şey bırakır. Evlenmek, ev satın almak, çocuk sahibi olmak ve A’daki diğer her şeyin karmaşıklıklarla sarılmasının bir sonu yoktur. Aslında John, Mary ve James öldükten sonra Madge, Fred’le evlenir ve A’daki gibi hayatına devam eder.
Bu versiyonda, Fred ve Madge iyi anlaşırlar ve güzel bir hayatları olur. Ancak evleri dev bir dalga tarafından tahrip edilir ve binlerce kişi ölür. Fred ve Madge hayatta kalırlar ve A’daki karakterler gibi hayatlarını sürdürürler.
A versiyonu karmaşıklıklarla doludur -dev dalga değilse de “kötü bir kalp”. Fred ölür ve Madge kendini hayır işlerine adar. Atwood’un yazdığı gibi: “Eğer istersen, O ‘Madge’ olabilir, ‘kanser’, ‘suçlu ve kafası karışık’ ve ‘kuş gözleme.”
Fred’in hasta kalbi ya da Madge’in kanseri, hiç fark etmez, ya da eşlerin “kibar ve anlayışlı” ya da “suçlu ve kafası karışık” olması. “Bir şey her zaman A’nın problemsiz gidişatını engellemektedir.
Hikâyenin her versiyonu belli bir noktada A versiyonunun “mutlu son”una geri dönmektedir. Atwood’un açıkladığı gibi, detaylar fark etmeksizin, “kendinizi A’da bulacaksınız.” Burada, Atwood’un ikinci şahıs anlatımını kullanışı doruğa tırmanır.
Okura, çeşitli hikâyeleri hayal etmelerini sağlamak için bir dizi denemeyle yol göstermiştir ve sanki okur gerçekten B ya da C’yi seçebilirmiş ve A’dan farklı bir şey elde edebilirmiş gibi, bunu ulaşılabilir göstermiştir. Ama F’de, sonunda direkt olarak açıklar, bütün alfabe boyunca ilerlesek de yine A’ya döneceğiz.
Mecazen, A versiyonu illa ki evlilik, çocuklar ve gayrimenkul gerektirmez. O, bir karakterin takip etmeye çalışacağı herhangi bir gidişata vekalet eder. Ama hepsi aynı şekilde sonuçlanır: John ve Mary ölür.
Gerçek hikâyaler, Atwood’un “Nasıl ve Neden” olarak adlandırdığı şeyin içindedir -motivasyonlar, düşünceler, arzular ve karakterlerin A’ya olan kaçınılmaz engellere nasıl karşılık verdiği gibi.
Yazar: Catherine Sustana
Bölüm 2: ABD’nin Domuzlar Körfezi İstilası, 1. Kısım
Klasik Bir Roman İçin Çalma Listesi: Sevgili