Yeni Ekonominin Petrolü: Büyük Veri – I – Digital Bursa
Büyük verinin etkileri, veri üretimi devam ettikçe ve veri analizleri arttıkça bütün endüstrilerde gözle görünür değişiklikler yaratıyor. İki bölümlük “Yeni Ekonominin Petrolü: Büyük Veri” yazımızın birinci bölümünde, büyük verinin farklı endüstrilerde ve şirketlerde yarattığı katma değeri inceliyoruz.
21’inci yüzyılda inovasyonun temel kaynağı büyük veri olacak. Economist dergisinden Nicholas Barrett’ın iddiası bu yönde.
Şirketler her türlü işlemimiz tarafından üretilen verileri topluyor ve en çok veriye sahip olan şirket, hakkımızda daha fazla bilgi sahibi olması sayesinde, inovasyon konusunda da avantajlı konuma geliyor.
Büyük veriye 21’inci yüzyılın petrolü denmesi de şaşırtıcı değil. 20’nci yüzyılda ekonominin yakıtı petroldü. Petrol olmasaydı modern yaşamın hiçbir unsuru -ne otomobiller ne de ilaçlar- var olamazdı.
Aynı işlevi bugün büyük veri üstleniyor. Veriler de, tıpkı petrol gibi; çıkarılıyor, rafine ediliyor, alınıyor ve satılıyor. Ve bu veri akışı yeni altyapılar, yeni sektörler, yeni şirketler, yeni devler ve yeni politikalar, yani yeni bir ekonomi doğuruyor.
Daha fazla veri, daha iyi algoritma anlamına geliyor. Daha iyi algoritma ise daha kaliteli hizmet… Sonuç? Rakipleriyle arayı giderek açan şirketler. Rakamlar da bunu net bir şekilde ortaya koyuyor: Alphabet (Google’ın bağlı olduğu şirket), Amazon, Apple, Facebook ve Microsoft dünyanın en değerli beş şirketi arasında yer alıyor. Bu beş şirketin 2017 yılının ilk çeyreğindeki net kârı 25 milyar doları aşıyor. Amazon ABD’de tüketicilerin harcadığı her iki dolardan birini cebine atıyor. Google ve Facebook, ABD’deki dijital reklam gelirlerinin neredeyse tamamını alıyor.
Yürürken Bile Veri Üretiyoruz
Günümüzde internet kullanımın artması ve teknolojik gelişmelerin hız kazanmasıyla birlikte her gün çok fazla miktarda veri elde ediliyor. Bu verilere en büyük katkıyı sosyal medya hesaplarımızdaki paylaşımlarla, internette gezinirken yaptığımız tıklamalarla, bloglarla, vb. kaynaklardaki eylemlerimizle biz yapıyoruz.
Ancak bu veriler sadece sosyal medya etkileşimlerinden ibaret değil. Bizim katkılarımızla beraber RFID etiketleri ve sensör teknolojileri de sürekli olarak veri topluyor. TV izlerken, koşu yaparken ya da trafikte araç kullanırken de veri üretiyoruz. Bu kadar da değil, trenlerden uçak motorlarına, rüzgâr türbinlerinden fabrikalardaki montaj hatlarına kadar her şey bir veri kaynağı konumunda.
Piyasa araştırma şirketi IDC, “dijital evrenin” 2025 yılında (her yıl üretilen ve çoğaltılan veri miktarının) 180 zetabayta (180’in arkasına 21 tane sıfır koyun) ulaşacağını öngörüyor.
Bilgi Çöplüğünden Bilgi Cennetine
Bu verilerin büyük çoğunluğu yapılandırılmamış veriler olduğu için yakın zamana dek “bilgi çöplüğü” olarak düşünülüyordu. Çünkü artık yaş, cinsiyet ve gelir düzeyi gibi kişisel verilerin alt alta dizilmesi pek bir anlam ifade etmiyordu. Doğru şekilde analiz edilerek yorumlandığında şirketlerin doğru stratejik kararlar alabilmesini ve risk yönetimlerini daha iyi yapmalarını sağladığı görülene dek…
İlgili Haber Paylaşılamayan Değer: Veri – II
İşin bir de teknoloji boyutu var. Büyük veri teriminin nispeten yeni olduğu zamanlarda, analizlerin sonuçlanması için büyük bilgilerin toplanması ve depolanması çok uzun zaman alıyordu. Konsept, endüstri analisti Doug Laney’in, büyük veriyi İngilizcede volume (hacim), velocity (hız) ve variety (çeşitlilik) kelimelerinden meydana gelen 3V olarak tanımladığı 2000’li yıllarda büyük bir ivme kazandı. Yapay zekâ ve makine öğrenmesi alanlarındaki gelişmelerle de artık verilerden çok daha fazla şey öğrenebiliyoruz.
Bu durumun farkında olan şirketler bu devasa veriyi arıtmak için veri rafinerisi yatırımları yapmaya başladı. Wall Street Journal gazetesinin haberine göre, Amazon, Alphabet ve Microsoft, 2016 yılına bu alanda 32 milyar doları bulan yatırım yaptı.
Bu yatırımlar sayesinde Google insanların ne aradığını, Facebook ne paylaştığını, Amazon ne satın aldığını biliyor. Bu devler, hem kendi sektörlerini hem de diğer sektörleri görüyor, izliyor ve kontrol ediyor.
Ve şirketlerin ellerinde tuttuğu verinin değeri her geçen gün artıyor. Facebook ve Google büyük veriyi yakın zamana kadar sadece reklamları hedef kitleye ulaştırmak amacıyla kullanıyordu. Ancak son dönemde bu verileri kullanarak yapay zekâ hizmetleri sunabileceklerini de fark ederek yeni gelir kaynakları yarattılar.
Her Sektörde Fark Yaratıyor
Buraya kadar anlatılanlardan büyük verinin Google, Facebook, Amazon gibi dijital şirketlere özgü bir özellik olduğu sonucu çıkarılmamalı. Büyük veri hayatın her alanında ve her sektörde büyük fark yaratıyor.
Örneğin bir şehirde büyük veri kullanılarak (gerçek zamanlı sosyal medya paylaşımları, hava durumu ve trafik raporları) trafik ışıkları gerçek zamanlı olarak ayarlanıp, trafik sıkışıklığı azaltılabilir. Ya da hava durumu verileri, anlık ilaç satışları ve sosyal medya paylaşımları (bugün çok hastayım diyen kişi sayısı) bir araya getirilerek büyük veri ile salgın hastalıklar bile tahmin edilebilir. Daha da önemlisi, birçok farklı veriyi derleyen ve veri madenciliği ile bu veriyi işleyen perakende işletmeleri, müşterilerinin bir bebek beklediklerini bile (bazen müşteriden bile önce) tahmin edip bu duruma uygun ürün ve hizmetleri anne ya da baba adayına sunabilir.
SBM Group analizlerine göre, küçük işletmelerin yüzde 18’i, orta büyüklükte şirketlerin yüzde 57’si büyük veri analizlerinden yararlanıyor. Örneğin sigortacılar. Uzun süredir, araba sigortası şirketleri, yaş, cinsiyet, araç türü ve rengi gibi toplu veriler üzerine sigorta primi ödüyorlardı. Bununla birlikte, genç bir erkek sürücüyseniz, bu demografi geleneksel olarak daha fazla kaza geçirdiğinden muhtemelen daha yüksek bir prim ödüyorsunuzdur. Peki, mükemmel güvenli bir şekilde sürülen ve hiçbir kazaya neden olmamış genç erkek sürücüler?
İlgili Haber 2018 Sağlık Trendi: Hasta Odaklı Sağlık Sistemi
Araç sigortacıları tarafından geliştirilen bir yenilik olan Kullanıma Dayalı Sigorta (UBI), sürüş davranışlarını otomobil sigortası prim oranlarına yaklaştırıyor. Sürüş ve sürücü davranışı, akıllı telefonlarınızda olduğu gibi OBD cihazları veya doğrudan otomobil üreticisinin sağladığı araç içi teknoloji uygulamalarıyla belirlenebilir. İlk UBI programlarıyla sigorta şirketleri, iyi sürüş davranışlarını ödüllendirmek için sigorta indirimleri sağladı. Artık bu indirimler yol kenarı yardımı ve araç hırsızlığı kurtarma gibi diğer ödül ve avantajlarla birleştirilmiş durumda.
Sürüş davranışları etrafında büyük veri yakalayarak, sigorta şirketleri kazaların ne zaman gerçekleştiğini hızlı bir şekilde tespit edebilecek. Sigorta şirketleri, her bir otomobilin hassas hareketlerini anlamak, zorlu frenleme ve hızlanma gibi davranışsal verileri, yol koşulları, hava durumu ve dâhili kameralarla elde edilen videolar gibi gerçek zamanlı bağlamsal verilerle birleştirerek bunu gerçekleştirebilecekler.
Danışmanlık firması Ptolemus’a göre, 2020’ye kadar, yaklaşık 100 milyon araç telematik politikalarıyla sigortalı olacak ve 2030 yılına kadar da bu sigorta tipi dünya araçlarının yaklaşık yüzde 50’sinde kullanılacak.
Ya da restoranlar… Hangi yemeği ne zaman çıkarmalısınız? Fiyatları neye göre belirlemelisiniz? Özel ürünlerinizin, kampanyaların tanıtımını nasıl yapacaksınız ve kimi hedefleyeceksiniz? Büyük veri analizi, restoran sahiplerinin bu sorulara yanıt vermesine yardımcı olmuyor, aynı zamanda da hangi soruları sormanın daha kârlı olacağını gösteriyor. Çünkü sadece müşteri sayısına bakmak yanıltıcı sonuçlar doğurabiliyor. Büyük veri analizi sayesinde büyük resmi görmek mümkün olabiliyor.
En Büyük Varlığı Veri Tabanı
Birçok kişi Tesla’yı şık elektrikli arabalar üreten bir şirket olarak biliyor. Ancak Tesla’nın ürettiği yeni otomobiller aynı zamanda sürücü ve sürüş alışkanlıkları hakkında bol miktarda veri topluyor. Şirket, bu veriler sayesine üzerinde çalıştığı otonom araçların algoritmalarını geliştiriyor. 2017 yılının ilk çeyreğinde sadece 5000 otomobil satan bir şirketin piyasa değerinin General Motors’tan yüksek olmasının ardında da büyük veriyi başarıyla kullanabilme becerisi yatıyor.
Uber de benzer bir örnek oluşturuyor. Şirketin net değerinin 68 milyar dolara ulaşması, ulaşım konusundaki en büyük arz ve talep veri tabanını elinde bulundurmasından kaynaklanıyor.
Büyük veri konulu yazımızın ikinci bölümünde, artık fabrikalara da giren geleceğin petrolü büyük verinin, GE’nin Predix platformuyla birleşerek oluşturduğu yeni ekonomiyi ele alacağız.
Facebook’tan NaMo’ya, Cambridge Analytica’dan Clever Tap’e derdimiz hep aynı