﻿ GİRİT ÖZLEMİNİ LİMON AĞACI İLE GİDERİRLERDİ
Hamza Rüstem dediğimiz zaman İzmir’de onu tanımayan yoktur hatta fotoğraf çektirmeyen yok desek yeridir herhalde.
GİRİT MÜBADİLLERİ = LİMON AĞACI
Girit Adası’ndan Türkiye’ye mübadil olarak gelen Türkler, bir süre sonra Girit’e özlem duymaya başlarlar ve Girit’e olan özlemlerini bahçelerine diktikleri limon ağaçları ile giderirlermiş. Limon ağacı Karşıyaka’da bir kültür oldu ve neredeyse her evin bahçesine bir limon ağacı dikildi. Karşıyaka’da bu kültürü tabiki Girit’ten Türkiye ye gelen Türkler getirdi. Çünkü Girit’te her evin bahçesinde muhakkak en az bir limon ağacı varmış. O dönemlerde Girit sokaklarında yürüdüğünüz zaman çiçek açmış limon ağaçlarının kokusunu da duyardınız.
Hamza Rüstem Girit’ten Türkiye’ye 1925 yılında mübadil olarak gelir. Hamza Rüstem’in her Giritli’nin evinde olduğu gibi Girit’te ki evlerinin bahçesinde de limon ağaçları vardır. Onun içindir ki, Türkiye’ye göç eden Giritli aileler buradaki evlerinin bahçelerine de limon ağacı dikmeye başlamışlar ve Girit’e olan özlemlerini bu şekilde hafifletmek istemişler.
Hamza Rüstem’in torunu arkadaşım, kardeşim Mert Rüstem’le konuşurken konu limon ağacına geldi ve ağacın taşınma öyküsünü anlattı:
'Dedem zamanında buradaki evimizin bahçesine limon ağacı dikmiş, Dedem öldükten yıllar sonra ablamla konuşup dedemin bahçeye diktiği limon ağacını buradan söküp, adını taşıyan ‘Karşıyaka Hamza Rüstem Fotoğraf Evi’ Müzesi’nin bahçesine diksek olmaz mı? oraya çok daha yakışır dedim. Ablam Selma Aysu “evet çok iyi düşünmüşsün,” dedi. Ve hemen harekete geçtik. Babaannemizin ve dedemiz Hamza Rüstem’in yıllar önce oturdukları evin bahçesine diktikleri limon ağacını oradan kaldırıp dedemizin adını taşıyan ve heykeli bulunan ‘Karşıyaka Hamza Rüstem Fotoğraf Evi’ Müzesinin bahçesine çok titiz bir şekilde taşıdık. Ablam ve ben o gün gerçekten çok çok mutlu olduk. Bu bahçede dedemin heykeli de bulunduğu için limon ağacı müzenin bahçesinde gerçek yerini buldu diyebilirim. Bu limon ağacı herhalde 70 yıla yakındır ayakta ve yılda üç defa meyve veriyor. Şimdi bu limon ağacı sağında dedemin heykeli, solunda müze binası, ağaç daha da mutlu olacak diye düşünüyorum çünkü olması gereken yerde artık. Şimdi o limon ağacı çok daha fazla limon veriyor.'
Karşıyaka’da neredeyse her evin bahçesinde limon ağacı dikili; kimi bahçede bir kimi bahçede birden çok. Limon ağacının Karşıyaka’da neden bu kadar çok olduğunu ve sevildiğini bu şekilde bilmeyenlerin de öğrendiğini düşünüyorum.
Girit mübadilleri için limon ağacı o kadar önemli ki, şarkılara, şiirlere, belgesellere ve filmlere konu olmuş. “Benim Giritli Limon Ağacım” bir mübadele şarkısı. Girit göçmenlerinin “memleketlerine” duydukları özlemi dile getiren bir şarkı.
İşte o şarkıdan birkaç satır;
Girit özleminiLimon Ağacı IleGiderirlerdi