Politik Taşlamanın Başyapıtı: Aslan Asker Şvayk | Türkiye | Geornalist
Bir sonraki paylaşıma yaklaşık 03 saat 17 dakika kaldı.
Sai̇d Naci̇ Çamdalı yazdı, 597 kez açıldı, 1 misafir olmak üzere 7 kişi beğendi, henüz yorum yapılmadı.
3 Ağu 15 16:00
Poli̇ti̇k Taşlamanın Başyapıtı: Aslan Asker Şvayk
I.Dünya Savaşı, geleneksel imparatorluklara son darbeyi vurmuş ve tarihin tozlu sayfalarına yollamıştır. Savaş öncesinde ve esnasında, milliyetçilik akımının da etkisiyle özellikle imparatorlukların çatısı altında yaşayan milletlerin aydınları arasında bir millet bilinci oluşmuş ve bu doğrultuda eserler vermişlerdir. Yazımızın mevzusu olan Çek asıllı ünlü yazar Yaroslav Haşek'in Aslan Asker Şvayk'ı bu eserlere en güzel örneklerden birisidir.
Haşek, eserini 6 cilt olarak düşünmüş fakat 1923 yılında veda ettiği hayatı boyunca sadece 4 cildini yazabilmiştir. Daha sonra bu ciltler 2 cilt halinde birleştirilmiştir. Haşek, kitabı anadili olan Çekçe olarak yazmıştır. Kitabın Çekçe orjinal adı; "Osudy dobrého vojáka Švejka za světové války" dır. Türkçe karşılığı ise; "İyi Asker Şvayk'ın I. Dünya Savaşı'ndaki Kaçınılmaz Maceraları"dır. Kitap Celal Üster'in tercümesi ile anadilinden Türkçeye çevrilmiş ve Can Yayınları tarafından basılmıştır. Kitabın illüstrasyonlarını ve meşhur Şvayk tiplemesini ise yine Çek asıllı ressam Josef Lada yapmıştır.
Kitap boyunca Aslan Askerin, I.Dünya Savaşı boyunca yaşadığı trajikomik olaylar anlatılır. Diyalogların ve mizahın genelde yanlış anlamalara dayalı olması bizim Hacivat ve Karagöz mizahını andırır. Kitabın mizahının temel unsurlarından biriside milliyet kavramıdır. O dönemde Avusturya-Macaristan İmparatorluğunda yaşayan farklı milletlerin mizahi yanları yansıtılır ve alay konusu edilir.
Peki nasıl bir Şvayk potresi çizilir?
Şvayk saf bir adamdır. Fakat aynı zamanda bu saflığı bazen kurnazlığa varır. Aynı zamanda modern bir tabir ile "düz mantıktır". İnsanlar hakkında kötü düşünmez. Sürekli geçmiş yaşantılarında örnek verir. Bu darb-ı meselleri kendisine has bir üslup ile anlatır ve olaylara inanılmaz abartılar katar. Doğuştan kaderine razı olarak doğmuştur. Başına ne gelirse razı olur ve "sabır" der. Aynı zamanda alaycı bir "vatanseverlik" anlayışı vardır. Aynı zamanda kibardır da. Zor durumda kalmadıkça kavga etmez. İnanılmaz bir görev aşkı vardır. Canı pahasına üstlerinin emirlerini yerine getirir.
Eserden bahsettik, gelelim arkaplanına...
Yazar Haşek gençliğinde anarşisttir, sonrasında sosyalist fikirleri vardır ve sert bir savaş karşıtıdır. Buna rağmen kitapta açıkça bir sosyalizm propagandası yer almaz. Çek milliyetçilerini sert bir dil ile taşlar. Kitap boyunca İmparatorluğun, milletleri sömürdüğünden bahseder. İmpatorluğun çürümüş sistemini ağır bir şekilde eleştirir. Aynı zamanda imparatorluğun çatısı altındaki diğer milletlere alaycı bakar. Macarları, Almanları, Polonyalıları, Rusları ve Yahudileri aşağılar. Bütün bu sertliğine rağmen savaş karşıtıdır. I.Dünya Savaşını ve emperyal çıkarları eleştirir. I.Dünya Savaşında asker olarak savaşan ve Ruslara esir olarak düşen Haşek, savaş boyunca edindiği izlenimleri kitabına aktarmıştır. Haşek, mutsuz evliliğinin de etkisiyle kadınlardan alaycı bir dil ile bahseder ve yer yer aşağılar. Kadınlara yönelik bu tavrının eşcinsel olmasında kaynaklandığını iddia edenler dahi vardır. Kitaptaki hapishane betimlemeleri Haşek'in kendi hayatından alıntılardır.
Sonuç olarak; farklı bir mizahı anlayış merakınız varsa ve ilgi duyuyorsanız kaçırmadan okumanız gereken bir kitap Şvayk.
Algı Yönlendirme Örneği: Uçurtma Avcısı