Popülizm Nedir? Ne Değildir? - Münür Rahvancıoğlu
POPÜLİZM NEDİR? NE DEĞİLDİR?
Böyle bir rejimde otorite olarak ortaya çıkan figür (ki genelde erkektir), toplumun "babası" rolünü oynar. Baba, çocuklarının (halkın) iyiliğini istemekte ve onlar için çalışmaktadır. Napolyon Bonapart, Peron, Mustafa Kemal vb. örnekler popülizmin (halkçılık) örnekleri olarak verilebilir.
Siyasi manada popülizm, sanıldığı gibi “halk dalkavukluğu” değil, aksine halkın babası rolüne soyunarak, halka tepeden bazı lütuflarda bulunmaya dayalı bir çizgidir... Yapılanlar, halkın iyiliğine olsun veya olmasın, halk tarafından yapılmaz. Halk adına, popülist otorite tarafından yaşama geçirilir. Halka düşen, uslu uslu beklemektir. Bu yüzden, halkın iyiliği için onu besleyen otorite; gene halkın iyiliği için gerekli görürse onu cezalandırabilir.
Devrimciler popülizm eleştirisi yaptıklarında, sınıf körlüğü ve otoriterlik boyutlarını eleştirmekte, halkın ancak kendi sorunlarının çözümünde özne rolü oynaması yoluyla gerçek bir kurtuluşun mümkün olduğunu vurgulamaktadırlar. Oysa neo-liberaller için popülizm’de eleştirilen yönler bunlar değildir. Neo-liberaller açısından popülizmde yanlış olan şey, halkın iyiliği için bir şeyler yapmak ön kabulüdür. Halk, cahil, geri, yoz bir insan yığını olduğundan, halkın yararına yapılacak herhangi bir şey yanlıştır. Halkın onaylayacağı herhangi bir şey de yanlıştır!
Son zamanlarda neo-liberal siyasal akımlar, halkın kazanılmış haklarına saldırırken; popülizmi halk dalkavukluğu olarak sunan yanlış algıyı kullanmaktadırlar ve halkın haklarına vurgu yapan her fikre "popülizm" damgası vurmaktadırlar. Buradaki gizli kabul, söz konusu fikrin gerçekte halk yararına olmadığı değil, halkın onaylayacağı herhangi bir şeyin olumlu olmasının mümkün olmadığı, halk denen güruhun kötülüğün cisim bulmuş hali olduğudur...
Halkın onaylayacağı (olumu veya olumsuz) her fikre "popülizm" etiketi takan aydın elitizmi ile popülizm arasında ise, sanıldığından çok daha büyük benzerlikler vardır... Her iki akım da "bilen aydınların" halktan daha üstün olduğunu düşünür. Birisi halkın iyiliği için halka verirken, diğeri halka itibar etmeyen aydınların evrensel doğrusunu uygular (bkz. teknokrat hükümet sevdası, uzman hayranlığı vb).
Her ikisi de kendini halktan ayırır, ona yukarıdan bakar ve onun için "doğru olanı" onun fikrine ihtiyaç duymadan, onun için yapar... Her ikisi de sınıfları görmez, “bilen aydınları” ve “cahil halkı” görür. Birisi bu gördüğü şeye acır, diğeri ondan iğrenir ama ikisi de yukarıdan bakar... İkisinde de ortak olan nokta, kendilerini halkın üstünde görüp sınıf mücadelesini tehlikeli bulmalarıyken, neo-liberaller halkı her türlü kötülüğün kaynağı, popülistler ise gelişmesi gereken bir çocuk olarak görürler.
Çünkü popülizm eleştirimizin niteliği, esasında bizim ne olduğumuzun göstergesidir...