Anasayfa Gezilecek Tarihi Alanlar Tarihte Yolculuk İzmir Tarihi Asansör
Ülkemizin en kalabalık şehirlerinden birisi olan İzmir her açıdan önemli bir konuma sahiptir. “Ege’nin incisi”diye tabir edilen kent gerek tarihi eserleri gerek gezilecek yerleri gerekmeşhur yiyecekleri bakımından büyük bir hayran kitlesine sahiptir. Dört bir yanı tarih kokan şehrin turistik yerleri, tarihi eserleri ve doğal güzellikleri ülkemizin turizm sektöründe önemli konumdadır. İzmir de Kemeraltı çarşısından tutunda pasaport iskelesine kadar birçok tarihi eserve yapı bulunmaktadır. Hele ki İzmir’in bağrına basıp her dönem değerini koruduğu İzmir tarihi asansör kalesi şehrin sembolü haline gelmiş ve her yıl binlerce yerli ve yabancı turistti İzmir’e sürükleyip getirmiştir.
Bir tarafından diğer bir tarafına kadar 155 basamağı bulunan bu tarihi asansör günümüzde ise İzmir Büyükşehir belediyesi tarafından kültür eğlence, dinlenme mekânı olarak yerli ve yabancı turistlerin ziyareti açıktır. Aynı zamanda İzmir’in en önemli tarihi yapılarından birisi olarak bilinmektedir.
1907 yılında Yahudi iş adamlarından birisi olan Nesim Levi tarafından iki cadde arasında ulaşım güçlülüğünü ortadan kaldırmak amacı ile inşa edilmiş bir tarihi yapıdır. Nesim Levi hem Vilayet İdare meclis üyesi hem de Bayraklı mağazasının tek sahibidir. Odönemde birden fazla bina ve yapı inşa eden Nesim Levi, Musevihastanesi (Karataş hastanesi) nin inşa edilmesine de yardımcı olmuş ve şansına ait evleri hastanesi yapımı için bağışlamıştır. Tarihte yüksek ve derin yapıların fazla olması ve insanların yüklerini üst ve alt katlara rahat bir şekilde taşıyabilmesi için Nesim Levi’ye göre bu tarihi asansör zorunlu olmuştur. İnşa edildiği dönemler bu tarihi asansör dikey olarak yük ve insan taşımak için kullanılan ulaşım aracı olarak kullanılıyordu.
Asansörün Yapıldığı Sokağa Dario Moreno Sokak İsmi Verildi?
İzmir tarihi asansör kulesinin yapıldığı sokağın adı o dönemler asansör sokağıydı. Ancak o dönemler İzmir’in meşhur sanatçısı olan ve bu sokakta ikamet eden Dario Moreno’un ismi verildi. Sokağın içerisinde karşılıklı olarak yapılmış Rum evleri bulunmaktadır. Ayrıca tarihi asansöre bindiğiniz zaman Dario Moreno’un şarkılarını dinleyerek o döneme kısa bir yolculuk yapabilirsiniz. O zamanlar asansöre Dario Moreno’un dünyaya geldiği Dario Moreno sokağı ile Eski Yunan Sakız evlerini arasından geçilerek ulaşılıyordu. Binadan çalışan her iki asansörde yukarıya çıkıldığında İzmir körfezinin muhteşem manzarasını kuşbaşı görüntüsünü vermektedir.
İzmir Tarihi Asansör Kulesinin Tarihi Gelişmeleri
İnşa edildiği dönemlerde bu asansör Türkler tarafında Karataş Merdivenleri, Yahudiler tarafından ise Devidasların merdiveni ismi ile hitap ediliyordu. Çünkü merdivenin üst tarafı Yahudi ailelerinden olan Davidas’ınevi, alt tarafı ise Nesim Levi Bayrakoğlu tüccarını evi yer alıyordu. İki dost ailenin evlerinin bulunduğu bu merdivenlerden bir gün baba Devidas düşüp ayağın kırar. Bunun üzerine arkadaşı Nesim Levi de Avrupa kentlerinde gördüğü yapılardan esinlenerek tarihi asansörü inşa eder. Marsilya’dan getirilen tuğlalar ile inşa edilen asansörden elde edilen gelir. 1942 yılına kadar Karataş Musevi hastanesinin giderlerini karşılıyordu.1942 ‘ye kadar Jozef Palamba tarafından işletilen asansör, 1942 yılında satıldı ve yöneticilerin iş bırakma vefat etmesi gibi nedenlerden dolayı da bir dönem kapatılmakzorunda kaldı. İzmir tarihi asansör1983 yılında ise İzmir Büyükşehir Belediyesine verildi. O dönemlerde belediye başkanlığını yapan Burhan Özfatura tarafından 1985 yılında yeniden restore edildi Restore edilmeden önce tarihi asansör kulesini biri elektrik bir diğeri ise buhurla çalışıyordu. Restorasyondan sonra her ikisi de elektrikle çalışmaya başlayan asansör kule, Yüksel Çakmur tarafından tadilat ettirilmiş olup 1993 yılında da yeniden hizmete açılmıştır.
Tarihi Asansör Kulesinin Sahipleri Kimdir?
1907 yılında yapımı tamamlanan İzmir tarihi asansör kulesinin ilk sahibi 1942 yılında kadar Nesim Levi (Bayrakoğlu) ‘dur. 1942yılında el değiştiren kulenin bir sonraki sahibi ise Şerif Remzi’dir. Daha sonraları da Ayla Ökmen olmuş ve 1983 yılında İzmir Büyükşehir belediyesine geçerek Burhan Özfatura’ya devredilmiştir.
En Sağlam Malzemelerden İnşa Edilmiştir
Dönemin en kaliteli malzemeleri kullanılarak yapılan İzmir tarihi asansörkulesi taş yapıdan, temeli ise tuğla örmeden inşa edilmiştir. Asansörün balkonu da yukarı doğru küçültülerek yapılmış ve yapımında kullanılan tuğlalar, Marsilya’dan özel getirilmiştir. Yapımı bittikten sonra giriş kapısına hem İbranice hem de Fransızca yazan “1907 yılında Nesim Levi Bayrakoğlu tarafından inşa edilmiştir” şeklinde bir kitabe yazılmıştır. Asansörün giriş noktasında bulunan ahşap balkonun korkulukları dökme demirden yapılır ve o zamanın en güzel ve dikkat çekici motifleriyle süslenir. Proje her iki tarafından çift kabin olacak şekilde planlanmıştır. Sağ tarafındaki kabin elektrikle çalışırken soldaki kabin ise su buharıyla çalıştırılmıştır. Asansörün Mithat Paşa tarafındaki girişehidrolik kazan dairesi, Halil Rıfat Paşa çıkış tarafına ise makine dairesi yapılmıştı.
İzmir Tarihi Asansörün Zaman Tüneli
Ege’nin incisi İzmir’in eşsiz manzarasına sahip olan İzmir tarihi asansör şehirde gün batımının en güzel ve rahat izlenebildiği tarihi noktalardan biridir. Yapıldığı dönemlerde özelliğini ve işlevi yitirmeyen ve üzerine yenileri eklenen bu yapı aynı zamana sosyal kullanımlar için de uygundur. Şimdiler ise düşey köprü görevini yapmakta ve bu işlevi sayesinde çevresinde birden çok lüks kafeterya, restoran, meyhane, toplantı salonu, eğlence mekanları ve benzeri mekanları ile faaliyet göstermektedir. Asansörün yapılmasındaki amaca bakıldığında her bir tarafından tarihi sembollerin var olduğunu ve o dönemin yaşantısını, teknolojisi ve ulaşım zorluklarını günümüze taşımak olduğunu ilk bakışta görebiliriz. Aynı zamanda düşey köprü olarak halkın ulaşım ve taşıma zorluğunu hafifletmesive belirli bir zaman içerisinde de Musevi Yahudilerin hayatına tanıklık ettiğini ifade eder. Buna bağı olarak bu tarihi yapıylailgilenen kişileri de anılabilir. Yahudi Nesim Levi tarafından yapılan ve ilerleyen dönemlerden Ayla Öktem tarafından İzmir Büyükşehir belediyesine bağışlayan, restore edilmesine öncülük eden Ahmet Piriştina, ve bu restorasyonun projesine katkıda bulunan Zehre Oktay Ekinci, asansörün uzun yıllar boyunca çalıştıran Recina-Josephe Palombo, yine daha sonraki yıllarda çalışmasına öncülük eden Hüseyin Çetinkaya,Derviş Bey, Motorcu Mithat bey gibizatlarıntarihi asansör kulesine ömrünün büyük bir bölümü adayan kişiler olduğunu vebu kişilerin aynı zamanda kentle ve tarihle bütünleşen isimler arasında yer aldığın görebiliriz.
Tarihten Günümüze Kadar İzmir Tarihi Asansör ve Çevresinde Neler Değişmiş
Tarihi asansörün zaman tüneline bakılırsa, yapının çevresinin, yapıldığı yıllar ki halizihinlerden canlandırılmaya çalışıldığında tarihi İnönü caddesinin günümüzde Mithat Paşa caddesi olduğunu, o dönemdeki tramvay ve troleybüslerin yerini otobüs ve taksilerin aldığını görebiliyoruz. Hatta akstaki iki katlı cumbalı evlerini yerini ise günümüze çok katlı daireler almıştır. O dönemdeki sahildeki iskele ve deniz banyoların günümüzde yok olduğunu görebiliyoruz. İzmir tarihi asansör kulesi sosyal görevini ve taşıma alanı için köprü olma özelliğini farklı sebeplerden dolayı sürekli gerçekleştiremediğinden dolayı kullanıma kapalı kalsa da günümüzdemodern hayatı yaşayan neslinrestore ederekbirbirine aktardığı tarihsel değer olarak varlığını korumayı başarmıştır.
Çeşitli isimler ile anılan İzmir tarihi asansörşehrin en güzelmanzaraları ve tarihi yapıları arasında yer almaktadır. Her yıl binlerce yerli ve yabancı turistin akın ettiği tarihi asansör İzmir’in Konak ilçesindedir. Karataş bölgesi 1907 yıllarında Yahudilerin yoğun olduğu bir semtti. Günümüzde iseHalil Rıfat Paşa ile Mithat Paşa caddelerin arasında yer almaktır. İzmir’in Konak ilçesinde pek çok noktadan otobüsler ile ulaşım sağlamak mümkündür. Konak ilçesine vardıktan hemen sonra yürüme mesafesi ile bu tarihi yapıya ulaşabilirsiniz. Araçla gitmek isteyenler otobüs ya da minibüslerle daha kısa bir sürede ulaşabilirler. Bu yapı şu anda hem İzmir merkezde bulunan Mithatpaşa ve Şehit Nihat Beycaddesini birbirine bağlama görevini sürdürmekte hem tarihiyapı hem de eğlence merkezi olarak büyük ilgi görmektedir.
Metro İle Nasıl Gidilir?
Tarihi asansöre metro ile gitmek isteyenler Üçyol’a ulaşmaları gerekir. Oradan da beton yol tarafından yol alarak 10 dakikalık yürüme mesafesi ile varabilirler. Konak ilçesinden yürüyerek gitmek isteyenler bu yönden Mithat Paşa caddesi üzerinde İzmir devlet tiyatroları ve İzmir kız lisesinin konumlu olduğu yönden Halil Rıfat Paşa tarafına doğru 30 dakika boyunca yürüdükten sora bu muazzam tarihi yapıya varmış olacaksınız.
İzmir tarihi asansöre vapur ya da otobüsle gitmek istiyorsanız, İzmir Karşıyaka’dan ya Konak Vapuruna ya da Karşıkaya’dan kalkan otobüslere binip konak ilçesinde inmeniz gerekir. Zaten Konak ilçesinden Halil Rıfat Paşa caddesine doğru yürüdüğünüzde Dario Moreno sokağı sol tarafınıza düşmektedir. Bu sokağa ulaştığınızda İzmir tarihi asansör kulesinin tabelası da gözünüze çarpacaktır.
Tarihi Asansör Hangi Saatlerde Ziyarete Açıktır
İzmir’in tarihi değer olarak bağrına bastığı vesürekli ziyaret ettiği tarihi asansör haftanın 7 günüs abah saat 8:00 ile gece yarısı 24:00 arası ziyarete açıktır.
Tarihi Asansör Giriş Ücretleri
Her bir tarafı tarih kokan İzmir tarihi asansöriçin çok önceleri belli düzeylerde giriş ücreti talepediliyordu. Fakat bir süre sonra bu ücret kaldırılarakmisafirlere ücretsiz giriş ve ziyaret etme olanağı tanındı. Haftanın her günü halka açık olan bu tarihi kuleyi ücretsiz olarak istediğiniz şekilde gezip, görebilir ve tarihi kısa bir yolculuk yapabilirsiniz. Günümüzde İzmir Büyükşehir belediyesi tarafından şehrin dinlenme eğlenme ve kültür merkezi haline getirdiği bu tarihi yapı çevresindeki restoran ve kafelerini ziyaret ederek şehrin meşhur lezzetlerini tadabilirsiniz.
Önceki yazıKenya Rehberi
Sonraki yazıZemun Gezi Rehberi