İslâm Peygamberinin Sosyal Nitelikli Hadisleri
Kıyâmet gününde, en ağır azabı görecek olan, Allah’ın ilminden kendisini faydalandırmadığı âlimlerdir.
Din kardeşine ikram eden, Allah’a ikram etmiş olur.
Hayırlınız, yemek yedirenizdir.
Ziyaretçi size geldiği zaman, ona ikram edin.
Kişi, bildiği ile amel etmedikçe âlim olamaz.
Hayırlı işleri insanlara öğretip, kendini unutan âlim, insanlara ışık verip, kendisini yakan lamba gibidir.
Adalet güzeldir. Fakat emirlerde (yöneticilerde) olursa daha güzeldir.
Dul ve kimsesizleri için çalışan, Allah yolunda cihat eden veya gündüzleri oruç tutup, geceleri de ibadet eden kimse gibidir.
Kim yanında fazladan binek varsa, onu bineği olmayana versin. Kimin de yanında fazla azığı varsa, onu azığı olmayana versin.
İki kişi birbiriyle sevişir de sonra araları açılırsa, bu ancak birisinin işlediği bir günah sebebiyle olur.
Mütevazi olmadıkça zâhit olamazsınız.
Sû-i zan etmeyiniz. Sû-i zan, yanlış karar vermeğe sebep olur. İnsanların gizli şeylerini araştırmayınız. Kusurlarını görmeyiniz.
Büyüklere saygı, küçüklere şefkat göstermeyen bizden değildir.
İşlerinizi ertelemekten kaçınınız. Çünkü bir de bakarsınız, ölüm âniden gelebilir.
İnsanlara teşekkür etmeyen, Allah’a şükretmemiş sayılır.
İman çıplaktır, elbise takvâdır, süsü utanmaktır, meyvesi ile ilimdir.
Hediyeleşin ki, birbirinizi sevesiniz.
Kim haksız olduğu münâkaşayı terk ederse, kendisine Cennetin kenarında bir ev kurulur.
Allah katında en sevilmeyen kimseler, haksız yere ve bilgisizce mücadelede ısrar edenlerdir.
Hiçbir baba, çocuğuna güzel bir terbiyeden daha iyi bir miras bırakamaz.
Kim Allah rızası için bir derece tevazu izhar eder (alçak gönüllü olursa), Allah ona bu sebeple bir derece yükseltir. Kim de Allah’a bir derece kibirde bulunursa, Allah da onu bu sebeple bir derece alçaltır, böylece onu esfel-i safiline (aşağıların aşağısına) atar.
Ahdin güzelliği, yani verilen söze uygun hareket edilmesi, imandandır.
Ümmetimden alçak gönüllü olanları gördüğünüz zaman, siz de onlara tevâzu gösterin, fakat kibirlileri gördüğünüz zaman, siz de onlara karşı kibirlenin. Zîra, mütekebbire karşı kibriniz, onları hakîr ve küçük düşürmektir.
İnsanlarla istihza eden birine, Cennetten bir kapı açılır ve “buyur, gel” denir. Adam sıkıntılı ve telâşlı olarak gelir, fakat kapı kapanır. Sonra başka bir kapı açılır. Adam yine sıkıntılı ve üzgün olarak bu kapıya gider, o da kapanır. Bu hâl o kadar devam eder ki, artık adama gel diye seslendikleri hâlde gidemez bir hâl alır.
Mümin, ünsiyet eder ve kendisiyle ünsiyet edilir. Hoş geçinmeyen ve kendisiyle hoş geçinilmeyen kimsede hayır yoktur.
Bir mecliste yüz münafık ve bir mümin bulunsa, o meclise sonradan gelen mümin, müminin yanına, bir mecliste yüz mümin ve bir münafık bulunsa, oraya gelen münafık, münafığın yanına oturur.
Suçların en büyüğü, yalan söylemektir.
Bir kimse, Allah’a yemin eder ve bu yeminine sivrisineğin kanadı kadar yalan katarsa, kalbinde kıyamete kadar devam eden bir leke kalır.
Yalan, rızkı azaltır.
Zandan sakınınız; Çünkü zan, sözün en yalanıdır.
Âdemoğlunun her konuştuğu yalan, kendi aleyhine yazılır. Ancak, iki müslüman arasını bulmak için konuştuğu yalan yazılmaz.
Her haslet müminde bulunabilir. Yalnız hıyanet ile yalan bulunamaz.
Ben ve yetime kefalet eden, Cennette böylece yan yanayız.
Her kim, ana babadan yetim kalmış bir çocuğu kendi kendine idâre edecek vaziyete gelinceye kadar, himayesine alır ise, elbette Cennette girmeye hak eder.
Allah’ın en çok sevdiği ev, içerisinde kendisine güzel bir şekilde bakılan bir yetimin bulunduğu evdir.
Kim şefkat ve merhametle bir yetimin başını okşarsa, elinin dokunduğu tüyler sayısınca sevap alır.
Yetimin malına yaklaşmayın, ancak erginlik yaşına erişinceye kadar en güzel tarzda (onun malını kullanıp geliştirebilirsiniz). Ahdi de yerine getirin. Çünkü insana ahdi sorulacaktır.
Ziyafetlerin (davetlerin) en kötüsü, zenginlerin çağırıldığı, fakirlerin davet edilmediği düğün yemeğidir.
Kim aç bir müslümana yemek yedirirse, Allah da ona Cennet meyvelerinden yedirir.
Af ve bağışlama, insanın ancak izzet ve şerefini artırır. Affediniz ki, Allah da sizi izzetlendirsin.
Aman aman, cimrilikten son derece sakının. Zira sizden öncekileri cimrilik helâk (yok) etmiştir. Cimrilik, onları kan dökmeye ve haramı helâl tanımaya sürüklemiştir.
Cahil cömert, Allah katında cimri olan âbidden daha sevimlidir.
İki haslet vardır ki, bunlar bir müminde toplanmaz: Cimrilik ve kötü huy.
Birbirinize karşı kin doğuracak hareketlerde bulunmayın, birbirinize haset etmeyin, birbirinize darılıp arka çevirmeyin. Ey Allah’ın kulları, kardeş olunuz. Bir Müslüman, kardeşine üç günden ziyâde dargın durması helâl olmaz. Ancak, kötülüğünden emîn olamayacağı bir kimse ise, o zaman helâl olur.
Kardeşi ile bir yıl konuşmayan, onun kanını akıtmış (onu öldürmüş) gibidir.
Ne ciddî yerde, ne de şaka olarak yalan uygun düşmez. Sizden biriniz çocuğuna bir şey vaat edipte sonra onu yerine getirmezlik etmesin.
Düşmanlarınızın en kuvvetlisi, içinizdeki nefsinizdir.
Herhangi bir husûmete müsteniden, kardeşinin uğradığı musibete sevinme. Sonra Allah, onu kurtarır de seni müptelâ ediverir.
Faziletlerin en üstünü, sana gelmeyene gitmen, vermeyene vermen ve kötülük edene iyilik etmen.
Cömert olup infak edenlerin malları eksilmez, bilakis onların infakları mallarını artırır.
Cennet, cömertlerin yeridir.
Allah, bütün velîleri cömert ve güzel ahlâklı kılmıştır.
Cömertlik güzeldir, fakat zenginlerde olursa daha güzeldir.
İnsanların seni sevmesini istersen, malının artan kısmını onlara dağıt.
Hayır (iyilik) çoktur, fakat yapanı azdır. Hayır, fıtrata uygundur. Şer (kötülük) ise fıtratın sapması sonucu işlenir.
Gıybetin ne olduğunu biliyor musunuz ? Kardeşinizin hoşlanmayacağı şey ile onu anmanızdır.
İnsanların iki yüzlüleri, ötekinin yanına varıp, beriki aleyhinde konuşarak, gıybetini yapan, berikinin yanında da öteki aleyhinde konuşarak, onları birbirine takıştıran kimselerdir. Bunlar, insanların en şerirleridir.
Kişiye dinine ve dünyasına ait bir hususta itimat olunması, güvenilmesi, mutluluk ve huzur olarak ona yeter.
Güzel ahlâk, kişinin saadetindendir.
Mizâna ilk konulacak, güzel ahlâk ve cömertliktir.
Kıyamet günü mîzâna konan iyiliklerin en ağırı takvâ ve güzel ahlâktır.
Allah, bu dini kendi zâtı için halis kıldı. Sizin bu dininize cömertlik ve güzel huydan (ahlâktan) başkası yaraşmaz. Aman, dininizi bu iki hasletle süsleyiniz.
İman cihetinde müminlerin en kâmili, ahlâk bakımından en güzel olanıdır.
Tedbir gibi akıl, güzel huy (ahlâk) gibi asalet olamaz.
İki haslet vardır ki, bunlar münafıkta bulunmaz: Güzel ahlâk ve din ilmi.
Ben, ahlâkî güzellikleri tamamlamak için gönderildim.
Benim meclisime en yakın olanınız, ahlâkça en güzel olan ve etrafındakilerle hoş geçinenizdir ki, onlar herkesi sever, onları da herkes sever.
Kıymet gününde benim için en sevimliniz ve bana en yakın olanınız, ahlâk yönünden en güzel olanınızdır.
Nefsimi kudret elinde bulunduran Allah’a yemin olsun ki, Cennete ancak huyu güzel olanlar girer.
Sizden bir kimse çirkin bir iş görürse, onu eliyle düzeltsin. Eğer buna gücü yetmiyorsa, diliyle düzeltsin. Buna da gücü yetmiyorsa kalben nefret etsin. Bu ise imanın en zayıf derecesidir.
İnsanların Cennete girmelerine en çok yardımcı olan şeyler, takvâ, Allah korkusu ve güzel ahlâktır.
Kul, ibadeti zayıf olduğu halde güzel ahlâkı sâyesinde âhirette yüksek derece ve şerefli makamlarını kazanabilir.
Allah, ahlâk ve hilkatini güzelleştirdiği kimseyi Cehennemde yakmaz.
Siz, mallarınızla herkesi memnun edemezsiniz, öyle ise onları güler yüz ve güzel ahlâk ile memnun etmeye çalışın.
Güzellik, hak sözü doğru söylemektir. Kemâl ise, dürüstçe güzel davranışlarda bulunmaktır.
Bazı kıskançlıkları Allah sever, bazılarını da sevmez... Sevdiği kıskançlık, bir şüphe neticesinde olan kıskançlıktır. Sevmediği kıskançlık ise, ortada şüphelenecek bir şey yokken, yapılan kıskançlıktır.
Ateşin odunu yakıp yok ettiği gibi, haset de sevapları yer ve mahveder.
Din kardeşine hakarette bulunmak, mümin kişiye kötülük olarak yeter.
Din kardeşini müdafaa eden kimseye, o müdafaası Cehennem ateşine karşı perde olur.
Çekemezlik yapmayın, birbirinizden ayrılmayın, husûmetleşmeyin, arka çevirmeyin, ey Allah’ın kulları, kardeş olun.
Ümmetim içinde en çok korktuğum şey, zenginlikten mütevellit çekemezlikle birbirlerini öldürmeleridir.
İhtiyaçlarınızın temin edilmiş olduğunu gizlemekle onlara yardım arayın. Çünkü, her varlık sahibi haset eder.
Şüpheli şeylerden sakın, insanların en âbidi olursun. Kanaatkâr ol, insanların en çok şükredeni sayılırsın. Kendin için sevdiğini, başkaları için de sev ki, mümin olasın.
Kanaat, tükenmez bir hazinedir.
Allah’ın verdiği nimetlerin de düşmanları vardır. Bunlar da Allah’ın kendi fazlından verdiği kimselere haset eden, onları çekemeyenlerdir.
İşler, ehil olmayanlara verilirse, kıyâmet yaklaşmış demektir.
İşçinin ücretini, teri kurumadan veriniz ve kendisine işte iken ücretinin bildiriniz.
Mümin gıpta, münafık ise haset eder.
İyiliksever olanların hatalarını bağışlayınız.
İnsanların hatalarının çoğu dilindendir.
Müminin dili, kalbinin gerisindedir. Konuşmak istediği zaman önce kalbi ile düşünür, sonra söyler. Münafığın dili ise kalbin önündedir. Bir şey söylemek istediği zaman, düşünmeden söyler.
Âdemoğlu ihtiyarladıkça onda iki şey gençleşir: Mala karşı hırs ve hayata karşı hırs.
İki harîs doymaz: Biri ilmin harîsi, diğeri de malın harîsidir.
Âdemoğlunun iki kere dolusu altını olsaydı, üçüncüsünü isterdi. Âdemoğlunun karnını ancak bir avuç toprak doldurur. Tövbe edenin tövbesini Allah kabul eder.
Kötü hâl ile vasıflanmak, bize uygun düşmez. Hibesinden geri dönen, kusmuğuna dönen köpek gibidir.
İlim öğrenmek, zorluk çekmekle (ceht ile), hilm (yumuşak huyluluk) de ahlâkı güzelleştirmeye gayret sarf etmekle mümkündür.
Hoşgörülük, kazançtır. Müşkülpesentlik ise uğursuzluktur (hayır ve bereketi giderir.
Bazı kimselerin methü senası, Şark ve Garbı doldurduğu halde, Allah katında sivrisineğin kanadı kadar değer taşımaz.
Annene, babana, kız kardeşine, kardeşine ve sırasıyla diğer yakınlarına iyilik et.
Ehli olsun olmasın, sen iyiliğini yap. Şayet ehlini buldunsa ne güzel, isabet ettirdin. Şayet bulamadınsa, sen iyiliğin ehli olursun.
Kalpler, kendisine iyilik yapanı sevecek, kötülük yapana ise buğzedecek şekilde yaratılmıştır.
İyi işleri tavsiye eden kimsenin kendisi de iyi işler yapsın.
İyilik, iki kötülük olan ifrat ve tefritin ortasındadır.
Hayır çoktur, fakat yapanı azdır. Hayır, fıtrata uygundur. Şer (kötülük) ise fıtratın sapması sonucu işlenir.
Komşusu aç olup da karnını doyuran kimse, mümin değildir.
Allah katında, arkadaşların en hayırlısı, arkadaşına en hayırlı olanıdır. Komşuların da en hayırlısı, komşusuna en hayırlı olanlarıdır.
Geniş ev, dürüst komşu ve rahat binek, müslüman kişinin saadetindendir.
İnsan, komşusunu, kardeşini ve babasını öldürmedikçe kıyamet kopmaz.
Kimin kötülüklerinden komşusu emin olmaz ise, o Cennete girmez.