dogan aksut Bir Çarş. Kas. 28, 2007 4:32 pm
Bütün itfaiye hizmetleri genelde can ve malı kurtarmaya yöneliktir,ancak kurtarma ve çıkarma çalışmaları sadece hayati tehlike olan ortamlarda yapılır.Bu tür hayati tehlike içeren durumlar nedeniyle itfaiyeciler karşılaşacakları tüm kurtarma ve / veya çıkarma durumlarına karşı tamamen hazırlıklı olmalıdır.IFSTA kurtarma ve çıkarma arasında kesin bir ayrım yapmaktadır.Çıkarma olayları insan yapımı makine ve ekipmanın içine sıkışmış olan kazazedelerin buradan çıkarılması ve tedavisini kapsar.Kurtarma olayları ise doğal unsurlar,binaların çökmesi,düzey farklılıkları gibi nedenleri olan durumlarda yada çıkarma olayı olarak kabul edilmeyen diğer durumlarda kazazedelerin olay yerinden alınıp tedavi edilmesini kapsar.
Bu bölümde NFPA 1001 standardının öne sürdüğü kurtarma ekipman ve tekniklerinin temelleri anlatılmaktadır.Çıkarma ve kurtarma konusunda daha geniş bilgi için IFSTA onaylı Çıkarma Prensipleri ve İtfaiye Kurtarma Uygulamaları adlı elkitaplarına başvurun.
KURTARMA VE ÇIKARMA ALETLERİ VE EKİPMANI
Kurtarma ve çıkarma çalışmalarında gereken beceriler ve teknikler ancak eksiksiz eğitim yoluyla öğrenilir.Her tür çıkarma durumunu önceden bilmek mümkün değildir,ama kurtarma personeli ekipman konusunda uzman olursa en iyi şekilde hazırlanmış olacaktır.Aletler ve ekipman hakkında eksiksiz bilgi sahibi olan kurtarıcılar her tür kurtarma ve çıkarma olayında hemen bir metot geliştirebilir.Aşağıdaki kısımda kurtarma ve çıkarma görevi gören itfaiyecilerin sık kullandığı aletlerin bazıları incelenmektedir.
MOTORLU HİDROLİK ALETLER
Motorlu hidrolik aletlerin ortaya çıkması kazazedeleri çeşitli tuzaklardan kurtarma işlemlerinin geliştirilmesini sağlamıştır.Bu aletlerin kullanım alanının geniş olması,hızlı ve üstün gücü,onları birçok çıkarma durumunda kullanılan en önemli araç haline getirmiştir.Bu aletler enerjilerini özel hortumlarla pompalanan hidrolik sıvıdan alırlar.Basınçlı hava ile çalışan birkaç çeşit pompa olmasına rağmen,çoğunluğu elektrikli motorlarla yada iki veya dört devirli benzinli motorlarla çalıştırılır.Elektrikli ve benzinli motorlar portatif olup aletle beraber taşınabilir yada itfaiye aracına monte edilerek makaralı hortum ham yoluyla alete besleme yapabilir.Motorun arızalanması durumunca kullanılmak üzere elle çalıştırılan pompalar da vardır.Kurtarma hizmetince kullanılan dört temel motorlu hidrolik alet tipi vardır : yayıcı,maden makası,yayıcı makas kombinasyonu ve uzayan koç.
El pompaları hidrolik kurtarma aletlerinin motorsuz çalıştırılmasını sağlar.
Motorlu hidrolik yayıcı kurtarma hizmetinde kullanılan ilk motorlu hidrolik alettir.Bu alet çekme yada itme gerektiren çok çeşitli işlemde kullanılır.Markasına bağlı olarak,alet,uçlarında 22.000 psi’ye (154000 kPa ) kadar kuvvet üretebilir.Aletin uçları 32 inç (812 mm ) açılabilir.
Motorlu hidrolik çıkarma aletlerinin ilk bulunduğu yıllarda,kesmek için yayıcı aletin ucuna bir kesme adaptörü takılıyordu.Bugün yayıcıyı tamamlamak için ayrıca hidrolik maden makası kullanılıyor.Bu makas,bıçaklarının arasına sığan hemen hemen her metal nesneyi kesebilir,ama bazı modeller sementasyon çeliğini kesemez.Bu makas ayrıca plastik yada tahta gibi diğer malzemeleri kesmek için de kullanılabilir.Makas genellikle 30.000 psi kadar ( 206850 kPa ) kesme kuvveti üretir ve açılım genişliği yaklaşık 7 inçtir ( 175 mm )
Yayıcı / Makas Kombinasyonu
Birkaç hidrolik çıkarma ekipmanı üreticisi yayıcı / makas kombinasyon aleti de üretiyor.Bu alette yayıcı olan ve çekme yada itmede kullanılan iki kol vardır.Bu kolların iç kısımlarında yukarıda anlatılana benzer kesme makası bulunur.
Bu alet küçük öncü araçlarda yada kısıtlı kaynaklar nedeniyle daha büyük ve daha pahalı yayıcı ve kesici aletlerin alınamadığı yerlerde kullanılmak için idealdir.Kombinasyon aletlerin yayma ve kesme kapasitesi ayrı ayrı birimlerin kapasitesinden azdır.
Uzayan koç motorlu hidrolik çıkarma aletlerine eklenen yeni üründür.Bu aletler özellikle düz itme işlemi için yapılmıştır ; ancak çekme işlemini de yapabilir.Özellikle hidrolik yayıcının açılış mesafesinden daha uzaktaki nesneleri itmek gerektiğinde kullanışlıdır.
Bunların en büyüğünün kapalı uzunluğu 36 in (914 mm) açık uzunluğu ise 63 inç (1600 mm) kadardır.15.000 psi (103425 kPa) civarında bir itme kuvvetiyle açılır.Kapanma kuvveti açılma kuvvetinin yaklaşık yarısıdır.
ELLE ÇALIŞTIRILAN (MANUEL) ALETLER
Manuel hidrolik aletlerin çalışma prensibi motorlu aletlerle aynıdır,tek fark olarak hidrolik pompa,pompa kolunu idare eden bir kurtarıcı tarafından elle çalıştırılır.Manuel hidrolik aletlerin en önemli olumsuz yönü motorlu aletlerden daha yavaş çalışmalarıdır.En çok kullanılan manuel hidrolik aletler porta – power sistemi ve hidrolik krikodur.
Porta – Power alet sistemi,sonradan kurtarma hizmeti tarafından kullanılmaya başlamış bir otomobil gövdesi atölye aletidir.El pompalı kompresörden hidrolik bir hortum yoluyla alete basınç verilerek çalışır.Çok sayıda parça donanımı olan porta – power çeşitli uygulamalarda kullanılabilir.
Porta – Power’ın hidrolik krikoya göre başlıca avantajı bu aletin aksesuarları sayesinde krikonun uygun olmadığı dar yerlerde kullanılabilmesidir.En önemli olumsuzluğu ise karmaşık parça bileşimlerinin montajının ve aletin çalıştırılmasının zaman almasıdır.
Hidrolik kriko ağır kaldırma gereken bir çok durumda kullanışlıdır.Ayrıca destekleme yada dengeleme işlemlerinde sıkıştırma krikosu olarak görev görür.Hidrolik kriko farklı büyüklükteki bölmelerde bulunan sıvıların basıncının eşitlenmeye çalışması prensibine dayalı olarak çalışır.Küçük bölme büyük bölmeye sıvı pompalamada kullanılır.Geniş bölmede daha fazla iş yapmak için,uygulanan enerji yüzey alanı diferansiyeli ile çarpılır.Bölmeler arasında sıvının geri gitmesini engelleyen bir kontrol valfi vardır.Hidrolik krikoların kapasitesi genelde 20 ton ‘a (18144 kg) kadar çıkar,ama daha geniş kapasiteli olanlar da vardır.
Her türlü krikoyu kullanırken,aletin tabanını iyi yerleştirmeye ve yeterli destek sağlamaya özen gösterin.Sadece krikonun tuttuğu bir ağırlık altında asla çalışmayın.Kriko aniden düştüğünde yükün düşmemesi için,yanına destek konmalıdır.Yük krikonun tabanına iletilir.Krikoya verilen kuvvetin dağılmasını sağlamak için yüzey alanı genişletilmelidir.Krikonun zemin yüzeyi katı,düz ve düzgün olmalıdır.Değilse,aletin altına düz tahta yada üstü tahta olan sac levha konarak zemin düzleştirilmelidir.Bunu yaparken krikoyu yerleştirmek için yeterince yer bırakmayı unutmayın.
Hava Basıncı ile Çalışan (Pnömatik) Aletler
Pnömatik aletler basınçlı havanın salıverilmesiyle açığa çıkan enerjiyi kullanırlar.Bu hava araca monte edilmiş hava kompresörler,aparat fren sistemi kompresörleri,SCBA şişeleri yada kaskat sistemi silindirleri tarafından sağlanabilir.
PNÖMATİK KESKİ / TOKMAK
Pnömatik keski (havalı keski,pnömatik tokmak yada çarpmalı tokmak da denir) çıkarma işinde çok yararlıdır.Pnömatik keski 100 – 150 psi (700 – 1050 kPa) arası hava basıncında çalışır.Normak tüketim yaparken dakikada 4 – 5 ft³ (113 – 142 L ) hava kullanılır.Pnömatik keski özellikle tavanı,tavan destek kolonlarını yada kapı pervazlarını,koltuk sürgülerini ve kapı kilitlerini keserek araçtan kazazede çıkarma çalışmalarında etkilidir.Orta yada geniş kalınlıkta sac levhayı keserken ve perçin ve cıvataları çıkarırken kullanılır.Ancak,ağır sac ve metali keserken daha fazla hava kaynağına ve daha yüksek basınca gerek olur.
Pnömatik keskinin her duruma uygun çok çeşitli alet uçları vardır.Kesme uçlarına ek olarak,kilit kırma yada buji sökme gibi işlemler için özel uçlar da bulunur.Tehlikeli ortamlarda pnömatik keski kullanırken dikkatli olun.Kesici uçlarla kesilen metal arasındaki temas sonucu ortamda bulunabilecek parlayıcı buharların tutuşmasına neden olacak kıvılcımlar çıkabilir.
UYARI : Tehlikeli ortamlarda pnömatik keski kullanırken dikkatli olun.Kesme sırasında çıkan kıvılcımlar parlayıcı buharları tutuşturabilir.
HAVALI KALDIRMA ÇANTALARI
Kurtarma servisine katılan en yeni ürünlerden biri de havalı kaldırma çantalarıdır.Bu aletler sayesinde kurtarıcılar standart çıkarma ekipmanıyla kaldırılamayacak nesneleri kaldırabilir yada bunların yerini değiştirebilir.Başlıca üç tip kaldırma çantası vardır,yüksek basınçlı,orta ve alçak basınçlı ve sızıntı önleyen.
Yüksek basınçlı çantaların dışı sac telle yada Kevlar aramid lifle takviye edilmiş sert neopren lastiktir.Havası alınmış haldeyken çantalar dümdüz olur ve yaklaşık 1 inç (25 mm) kalınlıktadır.Yüksek basınçlı çantaların boyutları 6x6 inç (150x150 mm) ile 36x36 inç (914x914 mm) arasında değişir.Çantalar,boylarına göre 20 inç (500 mm) ile yüksekliğe kadar şişebilir.En büyükleri 75 ton (68040 kg)kadar ağırlık kaldırabilir.Çantaların şişme basıncı yaklaşık 135 psi dir (931 kPa)
Alçak ve orta basınçlı çantalar yüksek basınçlılardan oldukça büyüktür ve bunlar genelde büyük araçları yada nesneleri kaldırmakta veya dengelemekte kullanılır.Yüksek basınçlı çantalara göre en önemli avantajları kaldırma mesafelerinin daha büyük olmasıdır.Üreticisine göre bu mesafe yukarı doğru 6 ft³ (2 m) kadar çıkabilir.
Alçak basınçlı çantalar 7 – 10 psi (49-70kPa),orta basınçlı çantalar donanımlarıyla (84-105 kPa) basınç ile çalışır,bu değer üreticiye göre değişir.
Üçüncü çanta tipi sızıntı önleyen hava çantasıdır.Bu çantalar donanımlarıyla birlikte çatlaklara,açık uçlara yada alçak basınçlı sıvı konteynerleri veya borularındaki deliklere uygulanmak için yapılmıştır.Bunların yapısı yüksek basınçlı çantalara benzer ama daha düşük basınçta şişirilir,yaklaşık 25 psi (175 kPa).Bu çantaların bazıları sınırlı kaldırma işlerinde de kullanılabilir ama bu alanda tamamen güvenilir değildir.
Hava Çantası Güvenlik Kuralları
Operatörler hava çantalarını kullanırken aşağıdaki güvenlik kurallarına dikkat etmelidir.
· İşe başlamadan önce çalışmayı planlayın.
· Ekipmanı iyice tanıyın ; çalışma prensipleri metotları ve kısıtlamaları.
· Operatör elkitaplarına başvurun ve kullanılan sistem için verilen tavsiyelere uyun.
· Tüm parçalar iyi işler durumda ve bütün emniyet contaları yerlerinde olmalı.
· İşe başlamadan önce yeterli hava kaynağının olduğundan ve desteklerin yerleştirildiğinden emin olun.
· Çantaları katı bir yüzeye koyun yada dayayın.
· Çantaları yavaşça şişirin ve yer değişimi olup olmadığını kontrol edin.
· Sadece çantalara dayanan bir yükün altında asla çalışmayın.
· Çanta bozulduğunda yükü rahatlıkla taşıyabilecek kadar destek bloğunu yükün altına yerleştirin.
· Desteği arttırmak için şişirme işlemine sık sık ara verin.
· Kutuyla destekleme yöntemini kullanırken en üst tabakanın tek parça olmasına dikkat edin,tam ortada delik olursa kayma ve çökme olabilir.
· Çantaları 220ºF (104ºC) üzerindeki sıcaklıkta maddelerle temas ettirmeyin.Parlayıcı olmayan bir malzemeyle çantaları izole edin.Isıdan herhangi bir zarar gören çanta hemen hizmet dışı bırakılmalıdır.
· İkiden fazla çantayı üst üste koymayın,küçüğün üstte olacak şekilde çantaları ortalayın ve önce alttaki çantayı şişirin.
Palanga ağır yük kaldırmada yada çekmede kullanılır,çünkü kendisine uygulanan çekişi bu çekişten daha büyük bir çalışma gücüne dönüştürebilme gibi mekanik bir avantajı vardır.Palanga,makara denen bir yada fazla sayıda kasnak içeren ahşap yada metal çerçevedir.Halat takımı çekme gücünü arttırmak amacıyla ipin arasından geçtiği halat ve palanga grubudur.
Basit palangada içinden tek halat geçen bir yada fazla sayıda makara vardır.Kurtarıcılar genelde basit palanga kullanır.Birleşik palangada içinden birden fazla halat geçen iki yada çok sayıda makara vardır.Birleşik palanga IFSTA onaylı İtfaiye Kurtarma Uygulamaları elkitabında anlatılmaktadır.
Bir palanga düzeninden bahsederken sık kullanılan terimler şunlardır :
· Sabit makara :Sağlam bir desteğe bağlı bulunan ve içinden iniş halatının geçtiği makara.
· Hareketli makara :Hareket ettirilecek yüke bağlanan makara.
· Kılavuz makara :Mekanik avantajı etkilemeden çekişin yönünü değiştiren,sağlam bir desteğe bağlı kavrama makarası.İniş halatı,hareket kuvvetini uygulamayı zorlaştıracak şekilde sabit makaradan çıkıyorsa,bu tür makaralar kullanılır.
· İniş halatı :Motora bağlı halat.
Tekli,ikili ve üçlü palangadan halat geçirme metotları.Makaralardan geçirildikten sonra halat birkaç kez ileri geri çekilmeli ve makaralara yerleşmesi sağlanmalıdır.Bu işlem halatın yük altında bükülmesini önler.Bükülme sürtünmeyi arttırır,halatı aşındırır ve makaraların sıkışmasına yol açabilir.
PALANGA KULLANIRKEN ALINCAK TEDBİRLER
Operatörler palanga kullanırken aşağıdaki güvenlik kurallarına uymalıdır.
· Halatın kaldırılan ağırlığa ve kullanılan makaralara uygun büyüklükte olmasına dikkat edin.
· İniş halatını çekerken herkes aynı anda ve düzgün şekilde kuvvet vermeli ve halatı bırakmamalıdır.
· Sabit ve kılavuz makaraları tutan desteklerin yüke ve çekişe dayanabilecek tipte olmasına dikkat edin.
· Makaralarla aynı hat üzerinde kuvvet uygulayın,sağa yada sola doğru çekmeyin.
· Mümkünse,çekiş aşağı yönde olmalıdır.
· Çekiciler,makaraya da destek düşerse zarar görmeyecekleri bir yerde durmalıdır.
· Asılı ağırlıktaki ip yavaş yavaş, sarsmadan gevşetilmelidir.
· Güvenlik mandalı olmayan kancalar,askıların yada halatların kayarak düşmesini önlemek amacıyla “tutturulmalı”.Kanca etrafına sekiz yada on kere ip veya tel dolayın,sonra bu sarımın çevresinden de birkaç kez ipi geçirin ve uçları sıkıca bağlayın.
Kurtarma araçlarında yeterli miktarda uygun boyda destek tahtası bulunmalıdır.Destek tahtası birçok çıkarma işlemi için çok önemlidir.En çok kullanıldığı yer nesneleri dengeleme işlemidir,ancak,bunun dışında da birçok yerde kullanılır.Destek için kullanılacak tahta sağlam,düz,budaksız ve yarıksız olmalıdır.Çeşitli boylarda tahta kullanılabilir ama en çok kullanılanı 4x4 inç (100x100 mm) sert ağaç kerestesidir.Parçaların uzunluğu değişir,standardı ise 20 – 22 inç dir (500 – 500 mm).Uzunluğun kolayca anlaşılması için blokların uçları farklı renklerde boyanabilir.Desteklerin diğer yüzeyleri boyasız ve cilasız olmalıdır,çünkü bu durum özellikle ıslandığında tahtanın kaymasına yol açar.Kolay taşınmaları için tahta parçalarının uçlarında içlerinden halat halkası geçen delikler olabilir.
Destek tahtaları,tutma sapları dışarı bakacak şekilde kompartmanlara yığılarak saklanabilir.Ayrıca,eski süt sandıklarının içine dik olarak yerleştirilebilir.Kuruluşlar saklama yöntemlerini denemeli ve kendileri için en uygun olanını seçmelidir.
TAŞIMA VE SÜRÜKLEME
dogan aksut Bir Çarş. Kas. 28, 2007 4:33 pm
İtfaiyeci kazazedeyi tehlikeli ortamdan güvenli bölgeye taşıma metotları konusunda eğitilmelidir.Bu tür bir eğitim çok önemlidir,çünkü yaralı yada bilincini kaybetmiş bir kazazede tehlikeli ortamdan çıkarılması sırasında hiçbir yardımda bulunamaz.Doğru sürükleme yada taşıma yöntemi kullanılarak kazazede olay yerinden kolayca çıkarılabilir.Kazazede halatını tehdit eden bir ortamdaysa,kurtarıcı belkemiğinden yara almış yada başka şekilde yaralanmış olan kazazedeleri hareket ettirirken alınan normal önlemleri göz ardı etmek zorunda kalabilir. Kurtarıcının ilk yapması gereken şey kazazedeyi güvenli bir sığınağa taşımaktır.
Tek Kurtarıcının Kaldırılması ve Taşınması
Bazen kazazedeyi tek bir kurtarıcı taşımak zorunda kalır ama bu kişi yaralıyı kaldırmakta zorlanır.Aşağıdaki metot genelde iyi sonuç verir :
1.Adım : Yaralının ayaklarını kalçasına doğru itin ve kendi ayaklarınızla sabit tutun.
2.Adım : Yaralının ellerini tutun ve onu aşığı yukarı birkaç kez sallayın.Sallanma mesafesini her seferinde arttırarak moment oluşmasını sağlayın.
3.Adım : Hazır olduğunuzda,yaralı yükseldiğinde onu yukarı doğru hızla çekin ve omzunuza atın.
Eller ve Ayaklarla Taşımak
Eller ve ayaklarla taşıma metodu hem bilinci yerinde hem de bilincini kaybetmiş kazazedelerle kolayca uygulanan iki kişilik taşıma yöntemidir.
Taşıma şekli aşağıda anlatılmaktadır.
1.Adım : Bir kurtarıcı yaralının baş tarafında diğeri ise ayak ucunda durur.
2.Adım : Baş taraftaki kurtarıcı çömelir ve kollarını yaralının kollarının altından ve göğsünün çevresinden geçirerek bileklerini kavrar.
3.Adım : Diğer taraftaki kurtarıcı ayaklarını yaralının bacakları arasında birleştirerek çömelir ve yaralıyı dizlerinin altından yada hemen üst tarafından tutar.
4.Adım : Kurtarıcılar ayağa kalkar ve yaralıyı güvenli bir yere taşır.(NOT : Kaldırırken dizlerinizi bükmeyi unutmayın.)
Battaniye ile Sürükleme
Bu yöntemi uygulamak için yaralının altına battaniye,geniş palto yada benzeri bir şey yerleştirilir.Aşağıdaki yolu izleyin :
1.Adım : Sırtüstü yatan yaralının yanına kömürcü paltosu yada battaniye serin ve bir kenarını yaralıya yakın olacak şekilde toplayın.
2.Adım : Yaralıyı kendinize doğru yuvarlayın ve ona destek olurken,battaniyeyi altına doğru toplayın.Yaralıyı battaniyenin üzerine yuvarlayın ve düzeltin.
3.Adım : Yaralının başının iki tarafından battaniyeyi tutun ve başı ve omuzları yerden kesecek kadar kaldırın.Bu şekilde yaralıyı güvenli bir yere çekin.
Kazazedenin Uzun Arka Tahtası yada Sedye Üzerinde Taşınması
Bazen itfaiyecilerin yaralıyı taşırken sedye kullanma şansları olur.Çok çeşitli sedyeler vardır,örneğin standart ambulans karyolası,ordu sedyesi,kürek biçimli sedye,Stokes sepet sedye,niells Robertson sedye ve uzun arkatahtası.Bu sonuncusu itfaiye personeli tarafından en çok kullanılan türlerden biridir.
Bu kısımda kazazedeyi arka tahtasına taşımanın teknikleri anlatılmaktadır.Benzer teknikler yaralıları ordu sedyelerine ve Stokes sepetlerine taşırken de kullanılmalıdır.
Belkemiğinden yaralanmış olabilecek bir kazazedeyi arka tahtasına taşıyarak hareketsiz hale getirmek için dört kurtarıcı gerekir.Bir tanesinin görevi taşıma işlemi boyunca eksenel çekilme sağlamaktır,diğer üçü ise yarılıyı tahtanın üzerine taşır.Belkemiğinde yaralanma ihtimali olan kazazede taşınırken,omurgasının sarsılmamasına yada bükülmemesine dikkat etmek çok önemlidir.Bu nedenle eksenel çekilmeyi uygulayan kişi diğerlerinin hareketlerini yönlendirerek,yaralının baş ve gövdesinin aynı anda hareket etmesini sağlar.
Olay yerindeki tehlikeler hem kazazede hem de kurtarıcılar için hayatı tehdit edici boyuttaysa yada kazazede de omurga yaralanması olasılığı yoksa ve bu kişinin sadece yeri değiştiriliyorsa,bu işlem sadece iki kurtarıcıyla yapılabilir ; biri eksenel traksiyon uygular,diğeri de yaralıyı taşır.
1.Adım : İlk kurtarıcı eksenel traksiyon uygular.
2.Adım ; İkinci kurtarıcı yaralıya boyunluk takar ve sonra da kayışları tahtanın kenarındaki deliklerden geçirerek arka tahtasını hazırlar.Bu işlem bitince,kurtarıcı tahtayı yaralının yanına,ona paralel olacak şekilde koyar.
3.Adım : Kalan üç kurtarıcı yaralının bir tarafında dizleri üzerinde çömelir : biri baş kısmında,biri belinde,diğeri de dizlerinin yanında durur.Birinci kurtarıcı taşıma işlemi boyunca eksenel çekilme uygulamaya devam eder.Baş kısmındaki kurtarıcı yaralının taşınmasından sorumludur ; diğerleri bu kişinin emrine göre hareket eder.
4.Adım : Yaralının omzuna yakın olan kurtarıcı onun karşı taraftaki omzunu ve kolunun üst kısmını tutar,bel kısmındaki kişi yaralının belini ve kalçasını karşı taraftan tutar.Dizlerindeki ise yaralının karşı taraftaki alt uyluğunu ve baldırını kavrar.
5.Adım : Birinci kurtarıcının komutuyla,diğerlere yaralıyı aynı anda kendilerine doğru çevirirler.
6.Adım : Yaralının belindeki kurtarıcı tek eliyle uzanarak tahtayı yaralıya doğru çeker.
7.Adım : Birinci kurtarıcı yaralıyı tahtaya yerleştirmek üzere diğerlerine komut verir.Yaralının baş ve gövdesinin aynı anda hareket ettirilmesine dikkat edilir.(NOT : Bu noktada yaralı henüz tamamen tahtanın üzerinde olmayacaktır.)
8.Adım : İlk kurtarıcının komutuyla diğer üçü yaralıyı hafifçe iterek tahta üzerinde ortalanmasını sağlar.(UYARI :Yaralının baş ve gövdesini aynı anda itmek için bu işlem dikkatlice yapılmalıdır.)Tüm kurtarıcılar sadece birincinin komutuyla hareket etmeli,birincisi de eksenel çekilmeyi devam ettirmelidir.Diğer bir metot da şöyledir : baş tarafındaki kurtarıcı eksenel çekilme sağlarken,diğerleri ayağa kalkar ve bacaklarını açarak yaralıyı bacaklarının arısında tutar.
Burada da,bir tanesi yaralının omuzlarını,bir diğeri kalçasını ve üçüncüsü de bacaklarını kavrar.Komutla hareket ederek,hepsi birlikte yaralıyı kaydırır ve tahta üzerinde ortalar.
9.Adım : Yaralının omuz tarafındaki kurtarıcı,yaralının başının her iki yanına rulo halinde havlu,battaniye yada özel yapılmış hareketsizleştirme araçları yerleştirir.Bu malzemeler ve yaralının başı,alın üzerinden geçen bir boyun bağı yada bantla tahta üzerinde sabitlenmelidir.Hareketsizleştirici kullanılırsa,yanları iyice yerleştirilmeli ve çene ve alın kayışları sabitlenmelidir.
10.Adım : Üç kurtarıcının her biri uygun kayışı kullanarak yaralıyı tahtaya bağlamalıdır – biri göğüs hizasından,biri kalçanın üzerinden,biri de dizlerin üzerinden.
Her itfaiyeci halat kullanarak kazazedeleri üst katlardan indirme teknikleri konusunda fikir sahibi olmalıdır.Bu kısımda bu işlemi yapmanın kolay bir yoldu anlatılacak.Halatla kurtarma konusunda daha fazla bilgi için IFSTA onaylı İtfaiyeci Kurtarma Uygulamaları elkitabına yada CMC’ nin Halatla Kurtarma Elkitabı’na başvurun.
Can Güvenliği Teçhizatı
Halatla Kurtarma çalışmalarını emniyetli şekilde sürdürebilmek için,kurtarıcı gereken farklı ekipman türlerini tanımalıdır.Halatın kendisi dışında,ikinci en önemli parça kazazedeye bağlanacak olan can güvenliği teçhizatıdır.NFPA 1983 İtfaiye Can Güvenliği Halatı,Teçhizatı ve Aletleri Standardı’nda can güvenliği halatlarıyla beraber kullanılan teçhizatın özellikleri belirtilmektedir.1.Sınıf teçhizat kişinin beline takılır ve sadece itfaiyecinin merdivenin yada diğer nesnelerin üzerinde güvende olması amacıyla kullanılır.1.Sınıf teçhizat “merdiven yada itfaiyeci kemeri” olarak bilinmekteydi.Ancak,bunlar artık halatla kurtarma işi için uygun değildir.2.Sınıf teçhizat oturma tipidir ve iki insanın ağırlığını (kazazede ve kurtarıcı) taşır.3.Sınıf teçhizat da iki insanın ağırlığını taşıyan oturma tipi teçhizattır.Ancak,bunda giyen kişinin halat üzerinde ters dönmesini engelleyen ve omuzlardan geçen ilave bir destek vardır.Sekiz figürü,karabina,çıkış ve iniş aletleri gibi farklı türde aletler NFPA 1983 ‘te anlatılmaktadır.Standartta bütün bu aletlerin tasarım özellikleri ve her birini test etme metotları bulunmaktadır.Can güvenliği halatları,teçhizatı ve aletleri hakkında daha fazla bilgi için standarda başvurun.
Can güvenliği teçhizatı her kullanımdan sonra ve kullanımlar arasında periyodik olarak kontrol edilip iyi durumda olduğundan emin olunmalıdır.Teçhizatta kesik,aşınma yada diğer şekillerde eskime belirtileri olmamalıdır.Dokumanın tüylenmiş olması aşırı eskimeye işarettir.Tokalar ve diğer metal parçalar kontrol edilerek üzerlerinde çatlak,korozyon yada diğer anormallikler olup olmadığına bakılmalıdır.
Karabina ve sekiz figürü gibi halat parçaları da düzenli şekilde kontrol edilmeli,fazla eskimiş yada şekilleri bozulmuş olmamalıdır.Bu araçlara ayrıca,kusursuz olduklarının belirlenmesi için düzenli olarak tahrip edici olmayan test uygulanmalıdır.
Can güvenliği teçhizatı yoksa,çok acil durumlarda,kazazede can güvenliği teçhizatı olmadan da aşağı indirilebilir.Bu durumda,çift halkalı sekiz figürü teçhizatın yerini alır.Kazazedenin göğsüne çalışma halatıyla sade ilmik atın ve ön tarafta üstten emniyet düğümü atıp halka oluşturarak sabitleyin.