Çanakkale Savaşlarının 100. Yılı Çerçevesinde Yapılan Çalışmalar
TRAC, 18 Mart zaferi ve ANZAC savaşını anma etkinliklerine ilk kez 1990 yılındaki 75. Yıldönümünde katılmış, Avustralya ve Yeni Zelanda ile Gelibolu Yarımadası arasında bir telsiz haberleşmesi kurmuştu. O dönem Gaziler hayattaydı ve karşılıklı olarak barış mesajları iletildi. 75. Yıl çalışmalarından çok kısa süre önce Avustralya’nın IARU üyesi WIA ve Yeni Zelanda’nın IARU üyesi NZART’dan yıldönümünde işbirliği yapma önerisi gelmiş, “Şafak Ayini” etkinliğinin gerçekleştiği ANZAC Koyunda istasyon kurulması hedeflenmişti. WIA tarafından bildirilen Avustralyalı irtibat yetkilisiyle iletişim sağlanamadığından bu hedefe ulaşılamamış, bunun yerine TA75GP işaretli istasyon Seddülbahir Koyunda kurulmuştu. Anılan dönemde e-posta ve faks gibi haberleşme imkânlarının mevcut olmaması nedeniyle mektup ve kısmen teleks kullanılmış, WIA ile ayrıntılı koordinasyonda zorluk çekilmişti. Ancak karşılıklı mesaj aktarımı yapılabildiği ve bu mesajlar tören alanına iletilebildiği için sonuçta hedefe büyük ölçüde ulaşılmıştı.
Daha sonra değişik dönemlerde değişen kurgular çerçevesinde anma etkinliklerine katkıda bulunuldu. Fakat bunların hiç birinde WIA ve NZART ile koordineli bir proje yürütülmedi.
Geçen yıl düzenlenen 99.yıldönümünde İl AFAD Müdürlüğü tarafından sahadaki olası acil durumlara hazırlık olarak yapılan organizasyonda yer almamız, bununla birlikte Avustralya’nın Çanakkale Konsolosu ile yapılan istişareler sonucunda 100.yıldönümüne hazırlık niteliği taşıyan bir çalışma geniş katılımlı bir şekilde gerçekleştirildi. Bu çalışma esnasında yapılan gözlemler 100.yıldönümü konusundaki kurguların oluşturulması yönünden çok yararlı oldu.
TRAC Çanakkale Şubesinin İl AFAD Müdürlüğü ile koordinasyonu, bununla birlikte Tarihi Yarımada Bölgesinin sorumluluğunun yeni oluşturulan “Alan Başkanlığı” bünyesine devri nedeniyle zorunlu olan temaslar hazırlık sürecinde ön plana çıktı. 100.yıldönümü nedeniyle oluşturulan resmi programda çok sayıda devlet ve hükümet başkanının Sayın Cumhurbaşkanı tarafından davet edilmesinin yanında, Avustralya ve Yeni Zelanda’dan Şafak Ayinine 10500 kişinin katılımının farklı bir yöntemle organize edilmesi nedeniyle güvenlik konusu ön plana çıktı. Bu konular da TRAC’ın organizasyonda son anda bazı köklü değişiklikler yapmasını mecbur kıldı. Dar ve engebeli arazi yapısının yanında az sayıdaki ve tamamı tek yönlü kullanılan yollar, güvenlik düzenlemeleri ile birleştiğinden bu kez ekiplerimizin hareket imkânı çok ciddi oranda kısıtlandı.
99.Yıldönümü sonrasında WIA ve NZART ile başlayan istişareler esnasında Avustralya’dan bu yıl 11 Radyo Amatörünün Şafak Ayinine katılacağı bilgisi alındı. Ancak bu katılımcıların etkinlik esnasındaki programının, kendilerinin tören alanına nasıl ulaşacağı ve kendileriyle nasıl irtibat kurulacağı konusunda somut bir planlama, yeterli ön bilgilerin alınamaması nedeniyle yapılamadı. Bu nedenle WIA ve NZART’a Şafak Ayini bölgesinden el cihazı ile ulaşılması mümkün olan bir EchoLink ve APRS düzeninin Gökçeada’ya kurulacağı iletildi. Bununla birlikte alanda kurulacak TRAC HF istasyonlarının konumu ile çağrı işareti, ayrıca sürekli dinlemeye alınacak simpleks UHF ve VHF Frekansları da iletildi.
Hazırlık sürecinde TRAC Çanakkale Şubesinin eriştiği bir bilgi, 100.yıl etkinliğinin ana ekseninin ve sloganının saptanmasının önünü açtı.
Savaşta Türk kuvvetlerinin muhaberesinde çok yaşamsal bir role sahip olan Gonca Suyu Telsiz İstasyonu, 100. Yıl etkinliğimizin ana ekseni oldu. Savaş sırasında Gonca Suyu İstasyonundan dünyadaki ilk elektronik harp uygulamasının yapılmış olması da, bu istasyona önemli bir fark daha kattı.
TRAC Çanakkale Şubesi bu istasyonun konumunu buldu ve etkinlik esnasında orada etkinlik istasyonu kurulması için Alan Başkanlığından gerekli izni alıp planlamaları yaptı. TC100GS, etkinlikteki “Ana İstasyonumuz” sıfatını kazandı ve orijinal mekânında çalıştırıldı.
(www.goncasuyu.org adresli web sayfasında bu istasyon ve etkinliğin özel boyutları konusunda kapsamlı bilgiler yer almaktadır. Uluslararası camiada büyük ilgi ve beğeni toplayan bu web sayfasının hazırlanmasında “Team PAPA” gönüllülerinin önemli katkıları olmuştur, kendilerine bu vesile ile teşekkür ederiz)
Bununla birlikte Tarihi Yarımada Bölgesinde iki istasyon daha kuruldu (TC100VKZL ve TC100KT). TC100VKZL, Kabatepe mevkiindeki “Simülasyon Merkezi” mekânının yanına, TC100KT ise Kocaçimen Tepe mevkiindeki Orman Gözetleme Kulesine kuruldu. TC100KT istasyonunda, Çanakkale Şubemiz tarafından imal edilen TA7OM tasarımı bir 7 eleman üç bant yagi ile birlikte 30, 40 ve 80 m bantları için tel antenler kullanıldı. TC100VKZL istasyonunda ise HF 5 bant Spiderbeam yönlü anten kuruldu. Başka bir mekânda oluşturulan TC100GP istasyonu ile Anadolu yakasında Bursa Şubemizin üyeleri tarafınca kurulup çalıştırılan TC100TC istasyonu da etkinliğin diğer unsurları oldu.
Olumsuz hava koşulları ve bazı teknik sorunlar nedeniyle TC100KT ve TC100VKZL istasyonlarının anten kurulumda zorluklar yaşandı ve hazırlıklar son dakikada tamamlanabildi. Ancak tüm zorluklara rağmen çok iyi sonuçlar alındı.
TC100VKZL,TC100TC ve TC100GP dışındaki istasyonlar jeneratör ve/veya güneş enerjisi ile çalıştırıldı. Bu vesileyle TRAC Çanakkale Şubesine kurulduğu ilk günlerde iki jeneratör hibe eden AKSA Enerji şirketine teşekkür ederiz. Güneş enerjisi TC100KT istasyonunda Orman Bölge Müdürlüğünün imkânlarıyla, TC100GS istasyonunda ise cefakâr üyemiz Şener ÖZKAN,TA3POS tarafından sağlandı. Kendilerine teşekkürler.
Bazı hedeflere dışımızdan kaynaklanan sorunlar yüzünden maalesef ulaşılamadı. EchoLink sisteminin kuruluş nedeni, Şafak Ayinine katılan Radyo Amatörlerinin ülkeleri ile ayin esnasında telsiz irtibatı kurmalarının temini idi. Ancak bu radyo amatörlerinin etkinlik alanına cihaz getirmelerine Avustralya Güvenlik Birimleri tarafınca izin verilmedi. Oysa sisteme Avustralya ve Yeni Zelanda’dan çok sayıda röle ve istasyon bağlandı. Hiç olmazsa bu istasyonların TC100VKZL ile bu sistem vasıtasıyla irtibat kurma imkânına sahip olması bir ölçüde tesellimiz oldu.
Hedeflerden bir tanesi bu radyo amatörleri ile buluşup onlarla bir istasyon gezisi yapmaktı. Bu kısmen mümkün oldu. Etkinliğe gemi ile gelen VK5IU (Jeffrey), eşi ve arkadaşları ile TRAC Çanakkale Şubesini ziyaret etti ve WIA tarafından hazırlanan bir plaketi ulaştırdı. Kendisine de TRAC Çanakkale Şubesinin tasarımı bir anı madalyası ile berat takdim edildi. Etkinlik esnasında bir yolcu gemisinde bulunan VK2ARS ile 145.550 frekansında irtibat kuruldu. Kendisinin APRS çalıştırması sayesinde tören geçişi yapan gemilerin hareketleri takip edilebildi. Bilahare İstanbul’da VK4SJ (YL June) ile buluşuldu, kendisine anı madalyası ve beratı takdim edildi, ayrıca buluşulamayan diğer Avustralyalı radyo amatörlerinin madalyaları ile beratları verilerek sahiplerine ulaştırılması imkânı sağlandı.
June dostumuzun beraberinde gelen damadı ve kızının da radyo amatörü olması hoş bir durumdu doğrusu.
Alandaki resmi birimlerin arasında yaşanan bazı yetki çatışmaları nedeniyle, İl AFAD Müdürlüğü tarafından verilen saha akreditasyon kartlarına rağmen planladığımız çalışmaları yapamadık. Örneğin Şafak Ayini Yürüyüşüne ve 57.Alay Yürüyüşüne katılımımız bu sorunlar nedeniyle mümkün olamadığından bu yürüyüşleri APRS ortamına taşıyamadık. TC100KT istasyonuna lojistik malzemesi sevki ve 23 Nisan gecesi gelen ekiplerimizin alana girişinde büyük sorunlar yaşadık.
Tüm bunlar elimizde olmayan nedenlerle yaşanan sorunlardı. Çok sayıdaki kurumun aralarındaki koordinasyon sorunu, resmi programın yoğunluğu ve çok sayıdaki devlet temsilcisinin katılımının sonucu olan güvenlik düzenlemelerinden kaynaklandı. Resmi programda kısa vadede yapılan değişiklikler nedeniyle de saha düzeninde değişiklikler oldu. Tabiatıyla bu değişikliklerin bize yansıyan etkileri oldu.
Ancak planladıklarımızın çoğunluğunu TRAC Çanakkale Şubesi Başkanı ve Başkan Yardımcısının akılcı planlamaları, yerel resmi kurumlarla irtibat ve işbirliği, çalışmaya katılan değerli üyelerimizin özverili katkıları, kısacası etkin bir ekip çalışması sayesinde gerçekleştirdik. Gerçekleştirilen hususlardan önem taşıyan bir tanesi de, aslında bugüne dek bu tür çalışmalarda fazlasıyla ihmal ettiğimiz bir konuydu. Katılımcılara hizmet madalyası ve beratı verilmesi suretiyle katılımcıları taltif konusunda geçmişte yaşadığımız ihmali bu kez yaşamadık. Madalya ve beratın tasarımı ile hazırlanması, TRAC Çanakkale Şubesi Başkanı ve TRAC Genel Başkan Yardımcısı Alper DOĞMAZ (TA3APR) dostumuzun üstün organizasyon yeteneğinin ürünlerinden sadece bir tanesidir. Kendisini tebrik etmemiz gerekir.
Çalışma, 26 Nisan günü tüm katılımcıların Gonca Suyu istasyonumuzda buluşmaları ve madalya töreni ile sonlandırıldı.
DEĞERLENDİRME: Bu çalışma TRAC bünyesinde bugüne dek gerçekleştirilen afet bağlantılı olmayan en kapsamlı örnek niteliğini taşımanın ötesinde geleceğe yönelik açılımları da içermektedir.
Gonca Suyu Telsiz İstasyonu gibi tarihi öneme haiz bir konunun TRAC Çanakkale Şubesi tarafından keşfedilip gündeme getirilmesi bu önemli açılımların en başında yer almaktadır. İstasyon mekânının metruk durumdan kurtarılması ve bir “Haberleşme Müzesi” niteliğine kavuşturulmasına yönelik çabalarımızın sonuç vermesi durumunda Çanakkale Zaferinin kazanılmasında oldukça önem taşıyan bir etken günümüz kuşaklarına olduğu kadar gelecek kuşaklara taşınabilecektir. Bununla birlikte, bu telsiz istasyonun kahraman mensuplarının ruhu da şad edilmiş olacaktır böylece.
Bu çalışmada Avustralyalı Radyo Amatörleriyle Çanakkale özelinde ilk kez bu denli yoğun bir ilişki yaşanmıştır. Bu etkinliğin Anma Törenlerinin Barış felsefesine özel bir vurgu yapması, Radyo Amatörlüğünün barışçıl felsefesinin doğal bir tezahürüdür elbette. Ancak 100.yıl Etkinliğinde etkinlik bölgesinde Avustralyalı Radyo Amatörleriyle gerçekleşen buluşma, Avustralyalıların Çanakkale’ye olan özel ve sevgi dolu bağlarını bu denli açık şekilde gözlemleme imkânını bana ilk kez gösterdi.
Avustralya’nın Çanakkale Konsolosu Sayın Nicholas SERGİ Beyefendinin 99.yıl etkinlikleri öncesinde bu özel bağı ortak projelerle ve tören dönemi dışındaki zamanları kapsayan ortak etkinliklerle güçlendirme isteğini ifade ettiğinde söylemek istediğini bu buluşmalar çok daha açık şekilde gözler önüne serdi.
Önümüzdeki dönemde WIA ve NZART ile ortak projeleri, halen TRAC Çanakkale Şubesi ile proje temelli işbirliği yapan kurum ve kuruluşları da kapsayacak şekilde geliştirebileceğimiz düşüncesindeyim. Bunu başarabilirsek hem Radyo Amatörlüğü felsefesinin evrenselliğini, hem Radyo Amatörlüğünün “derinliğini”, hem de Radyo Amatörlüğünün “köprü” niteliğini çok daha görünür şekilde örneklemiş olacağız.
Bu etkinliğin kapsamı, olağan “bol telsiz görüşmesi (qso)” rutinini aşmıştır. Radyo Amatörlüğünün imkânlarından yararlanılarak Avustralya ve Yeni Zelanda ile Çanakkale arasındaki çok özel bağların ortak projelerle “içinin doldurulması” aşamasına geçilmiştir. TRAC Çanakkale Şubesinin önümüzdeki yıllarda Avustralyalı ve Yeni Zelandalı misafirleri sıkça ağırlayacağı konusunda eminim.
Etkinlik, Çanakkale’yi gelecekteki etkinliklerde yararlanılacak güçlü bir Radyo Amatörlüğü teknik altyapısına da kavuşturmuştur. Direkler ve antenlerin bir bölümü artık Çanakkale’nin altyapısıdır. Yagi antenin TRAC Çanakkale Şubesinin mevcut yerleşkesinin üstüne kurulması, malzeme takviyesi ile ikinci bir yagi antenin gelecekteki kutlama etkinliklerinde kullanılmak üzere hazır tutulması planlanmıştır. Ağustos ayındaki anma etkinlikleri için daha etkin 30, 40 ve 80 metre antenlerinin hazırlanması, ayrıca geçici Gökçeada EchoLink kurulumunun kalıcı hale gelmesi için gereken çalışmalar yapılacaktır. TRAC Çanakkale Şubesine Çanakkale Belediyesi tarafından tahsis edilen arazide kalıcı yerleşke inşa edildiği zaman bu yerleşkede “contest istasyonu” standardında antenler kurulması da gündeme gelecektir.
Valiliğin resmi programında yer alan etkinliğin bir başka öğesi, Çanakkale On Sekiz Mart Üniversitesinde yapılan bir çalıştay olmuştur. Projenin genel tanıtımının yapılması dışında, Haberleşme Hizmet Grubu, Haberleşmenin önemi, Özel Sektör ile yapılan işbirliği, Üniversite ile yürüttüğümüz ortak çalışmalar ve engellilerin Çanakkale Pilot Projemize verdiği katkılar da yaklaşık 300 kişilik bir dinleyici kitlesine anlatılmıştır.
Tüm bunlar, tutarlı bir hedef tarifi ile planlamanın özverili üyelerimizin kolektif bir çalışmasının birleşimi ile gerçekleşmiştir. Böyle bir ortamın gelecekte daha katılımlı bir şekilde geliştirilmesi, çok daha zengin projeleri mümkün kılacaktır.
Katkı veren değerli üyelerimizi yürekten kutlarken, bu etkinlikte yer alabilmekten duyduğum sevinci de ifade etmek isterim.
Not: www.goncasuyu.org adresinde çalışma ile ilgili başka önemli bilgilerin dışında diğer resimlere ulaşabilirsiniz. Makalenin gecikmesi elde olmayan sebeplerden ötürüdür, özür dilerim.
TRAC RADYO AMATÖRLÜĞÜ SINAVLARINA HAZIRLIK KİTABI