» 9/7.2. Türklerde İslâm Anlayışının Oluşmasında Etkili Olan Şahsiyetler
» 9/7.2.1. Ebû Hanife
» 9/7.2.2. Mâturidî
» 9/7.2.3. Şafiî
» 9/7.2.5. Ahmet Yesevî
» 9/7.2.6. Ahî Evran
9. SINIF 1. ÜNİTE: İNSAN ve DİN
Evreni yaratan Allah, dünyayı üzerinde yaşanabilir bir konuma getirdikten sonra, evrendeki bütün varlıkların özelliklerini taşıdığı “küçük alem” olarak nitelenen insanı yaratmıştır.
Monoteizm; Tanrının varlığını ve birliğini savunup eşi ve benzeri bulunmadığına inanma biçimine denir. Monoteizm daha çok vahye dayanan ilahi dinlerdeki bir ve tek Allah anlayışını (tevhid) ifade için kullanılmaktadır.
Tanrı'nın varlığını reddeden ve tanrı yokmuş gibi davranan öğretiye "ateizm" denir. Ateizmin ayırıcı özelliği, alemi ve tabiatı tek varlık kabul etmesidir.
İbadet kulun inandığı ve bağlandığı yüce varlığa karşı, kulluk borcunu yerine getirmesi ve onunla manevi bir bağ kurmaya çalışmasıdır. İslam'a göre ibadet, Allah'a karşı kulluk görevini yerine getirmektir.
İslam dininde temizlik, ibadetin ön şartıdır. Her Müslüman’ca bilinen temel ibadetlerimiz ( namaz, oruç, hac ve zekat) ile temizlik arasındaki ilişkiyi inceleyelim.
İslam dininde temizlik birçok ibadetin ön şartıdır. Dinimizde temizlik, imanın bir parçası olarak kabul edilmiştir. İslam dini, namaza hazırlık olarak abdesti, gerekli durumlarda boy abdestini emretmekle, temizliği sürekli hale getirmiştir.
Abdest namazın hazırlık şartlarındandır. Abdestin gerekliliği Kur'an'da açıklanmaktadır. Abdest namaz kılanamayacağı gibi Kâbe de tavaf edilemez.
Çevre denildiğinde insanın içinde yaşadığı ortam akla gelmektedir. Evler, okullar, sokaklar, bahçeler, parklar, denizler, ormanlar, soluduğumuz hava çevremizi oluşturur.
İslâmiyet'ten önce Araplar, henüz millet hâline gelemedikleri için; kabîleler hâlinde yaşıyorlardı. Her kabîle, diğerlerinden ayrı bir devlet gibiydi. Kabîle başkanına "Şeyh" deniyordu. Hicaz ve Yemen bölgelerinde bazı şehirler kurulmuşsa da, genellikle çöllerde çadır ve göçebe hayâtı geçiriyorlardı. Hicaz bölgesinde üç
Hz. Muhammed (s.a.s.) Milâddan sonra 571 senesi, Fil Yılı'nda, 12 Rebiülevvel (20 Nisan) pazartesi gecesi sabaha karşı, Mekke'nin doğusunda bulunan "Hâşimoğulları Mahallesi"nde, babasından kendisine mirâs kalan evde doğdu.
İslâm'da asıl olan barıştır. Savaş, zulmün önlenmesi, hakkın kabûl ettirilmesi için meşrû kılınmıştır.
Kuranıkerim Peygamberimize vahiy yoluyla ayetler halinde geldi. Gelen ayetler ezberlendi ve yazıldı. Daha sonra yazılı materyaller bir araya toplandı ve kitap haline getirildi. Son aşamada bu düzenlenen bu kitap yeniden gözden geçirilerek çoğaltıldı.
Kuranıkerim'e özel bazı kavramlar vardır. Bu konumuzda onlardan bazılarını öğreneceğiz.
Kuranıkerim'in iç düzeniyle ilgili bazı özel kavramlar vardır. Ayet, sure, cüz, mushaf gibi kavramlar bunlardandır.
Kuranıkerim'in okunuşuyla ilgili birçok kavramlar bulunmaktadır. Tecvit, mukabele, hatim ve hafızlık bunlardan birkaçıdır.
9. SINIF 5. ÜNİTE: DEĞERLER ve AİLE
Değer, bir toplumda benimsenmiş ve yaşatılmakta olan her türlü duyuş, düşünüş, davranış, kural ve kıymettir.
Toplumun bir çeşit organik bir yapısı vardır. Toplumda birbirine bağımlı birçok unsurlar bulunur.
Bizler asırlar boyunca aynı topraklar üzerinde yaşayan ve aynı idealleri paylaşan bir milletiz.
İnsan hakları bütün insanların sadece insan olmalarından dolayı sahip oldukları haklardır. İnsanı diğer canlılardan ayıran ve insanı insan yapan bazı özellikleri vardır. Bu özelliklerinin korunması, insan haklarının temelini oluşturur.
Millî seciye bir toplumun, bir milletin ahlakını, karakterini, ruhî ve manevi özelliklerini ifade eder. İnsanlar nasıl ki fizikî ve ruhsal özelliklerinden ötürü farklı mizaç ve yapıda iseler, milletleri de birbirinden ayıran ve kendine has kılan özellikleri bulunur.
İslam dini insanı muhatap kabul eder. Onun mesajları insana yöneliktir. Bireyler doğru davranış sergilemedikçe huzurlu toplumların oluşması mümkün değildir.
Laik kelimesinin anlamı rahipler sınıfı içinde yer almayan kişi demektir. Bu söz bazen dinle ilgisi olmayan düşünceler, tutumlar ve kurumlar için de kullanılmaktadır.
Laik devlet din ve dünya işlerini birbirinden tamamen ayırarak vatandaşların dini inanç ve ibadetlerine hiçbir şekilde müdahale etmez. Laik devlette dini kurallar ve kuruluşlar yönetime karıştırılmaz.
Laiklik ilkesi din, vicdan (inanç) ve ibadet özgürlüğünü kapsar. Din özgürlüğüne ilişkin temel esaslar, bugünkü anayasamızda da yer almıştır. Buna göre "Herkes, vicdan, dini inanç ve kanaat hürriyetine sahiptir."
Atatürk'ün yaptığı devrimlere bakıldığında, onun laiklik anlayışının "din ve mezhepleri kendi haline bırakıp onları devlet ve yönetim işlerinden uzak tutmak" şeklinde olmadığını görürüz.
Türklerin Müslüman Araplarla ilk temasları Hz. Ömer zamanına rastlar. Ancak bu dönemde ciddi bir ilişki olmamıştır. Türklerin Müslümanlarla ilk ciddi münasebetleri Emeviler zamanında başlamıştır.
9/7.2. Türklerde İslâm Anlayışının Oluşmasında Etkili Olan Şahsiyetler
Türklerin İslam’ı doğru anlayıp yaşamaları, dinin özünün anlatılması, kavratılması hususunda Türk İslam alimlerinin, mutasavvışarın büyük etkileri olmuştur. Bu alimlerden özellikle Anadolu Türkleri üzerinde etkisi olanları ve isimleri herkesçe bilinen bazılarını tanıyalım
9/7.2.1. Ebû Hanife
Asıl adı Ebu Mansur Maturîdî’dir. Hicri üçüncü yılın ortalarına doğru Semerkand’ın Maturid beldesinde dünyaya gelmiştir. İtikadî (inanç esasları) mezheplerden olan Ehl-i sünnet’in Maturidiyye ekolünün kurucusudur.
9/7.2.5. Ahmet Yesevî
Hacı Bektaş Veli (1281-1338) Asıl adı Seyyid Muhammed b. İbrahim Ata’dır. Horasan’ın Nişabur şehrinde doğdu. Eğitimini Hoca Ahmet Yesevî’nin talebelerinden Şeyh Lokman-ı Perende’den aldı.