Haberler >Gündem>Hırsızlığa karşı sanal su çözümü
Hırsızlığa karşı sanal su çözümü
Edip Emil Öymen / eeoymen@hurriyet.com.tr
İçine milyarlarca partikül katılan özel berrak su, eşyanın üzerine sürülür. Eğer eşya çalınıp, sonra bulunursa, ilginç bir şey olur: Özel bir aletle, eşya incelenir. Üzerinde o partiküllere rastlandığında zanlının suçu kesinleşir. Çünkü bu partiküller, inkar edilemeyecek dijital bir kanıttır. Tıpkı dijital imza gibi.
Dijital imzayla belge yollayan biri, ‘Ben yollamadım, o imza bana ait değil, başkaları belgeyi değiştirmiş’ diye masal okuyamıyor ya? Aynen öyle.
Bu özel suyun spreyi de var. Yanınıza saldırgan biri yaklaştığı anda spreyi sıkıyorsunuz. Sonra iş polislik olduğunda, bir aletle zanlının üzerindeki partiküller saptanıyor. Ve işin tuhaf yanı: Dijital su, oğuşturmayla, silmeyle veya yıkamayla çıkmıyor. Kalıcı bir kanıt olarak polise, zanlıyı suçlama fırsatı veriyor.
İngiltere’de hırsızlığı dijital suyla caydırma işi, bir çok şehirde haneye tecavüzü ve yolda kapkaçı iyice azaltmış. Türkiye’de, özellikle güvenliğin giderek bozulduğu İstanbul’da da pekala ve kolayca uygulanabilecek bir yöntem bu.
Ve aslında, ‘bilgi toplumu’ ile neyi kast ettiğimizi gösteriyor. Bilgi toplumu denilen şey, enformasyon (malumat) veya verinin, işe yarar bir biçimde kullanılmak üzere bilgiye dönüştürülmesinin sonucu. İngiltere’de önce laboratuvar deneyleriyle başlayan iş, şimdi emniyet teşkilatının kullanmaya başladığı, halkın satın alabileceği ticari bir uygulamaya dönüşmüş durumda. İşte, araştırma-geliştirmenin laboratuvardan çıkıp süpermarket rafına kadar uzanmasına tipik bir yenilikçilik (inovasyon) örneği.
Hırsızların hayatını zorlaştıran, yakalandıklarında ceza almalarını kesinleştiren bu suyun İngiltere’deki marka ismi ‘SmartWater’ (Akıllı Su). Polis, hırsızlığa ‘uygun’ evlere ‘Burada Akıllı Su uygulaması vardır’ yazılı yapışkan etiketler dağıtıyor. Hırsızların da elbette, ‘Akıllı Su’yun ne anlama geldiğini anlayacak kadar bilgi sahibi olması gerek! Bilgi toplumu hırsızı da bilgili olmak zorunda!
Emniyet Teşkilatı, halen cezaevinde yatmayan azılı ve sabıkalı hırsızlara Sevgililer Günü’nde Dijital Su kartı gönderdi! Üzerinde, bütün İngiliz çocuklarının ezbere bildiği bir tekerlemenin günün anlam ve önemine uyarlanmış biçimi yazılıydı: ‘Güller kırmızı, menekşeler mordur, Akıllı Su’ya bulandın mı çıkartması zordur’. Emniyet, tescilli hırsızlara karşı dijital su savaşı açmış bulunuyor. Örneğin Halifax kentinde haneye tecavüz şeklindeki hırsızlık yüzde 85 azalmış. Aynı şekilde otomobil ve motosiklet hırsızlıkları da.
Yenilikçilik, uygulamaya dönüşebilmeli. Eğer İngiliz emniyet teşkilatı, bu kadar ileri teknolojik bir uygulamayla uğraşmayı göze almasaydı, yenilikçi girişim boşa giderdi. Emniyet, hırsızlarla uğraşmaya devam ederdi.