BİR KENTİN KIRSALI YOK EDİLİYOR
Kadim kent İstanbul, Türkiye’nin en değerli şehri. Yüzyıllar boyunca birçok uygarlığın başkentliğini yapmış ve bugüne kadar gelmiş. Ancak şimdi çok büyük bir tehlikeyle karşı karşıya. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 2011 yılında İstanbul için “çılgın” olarak nitelendirdiği bir proje açıkladı: Kanal İstanbul.
Uzmanların, hayata geçmesi durumunda İstanbul’da felakete neden olabileceği konusunda uyardığı projenin çalışmaları hızla devam ediyor. 7 etaptan oluşan projenin ilk 3 etabına ilişkin imar planları hazırlandı ve askıya çıktı. Planlar bir iki gün içinde askıdan inecek.
Peki, bu planlar ne anlatıyor? Proje rant odaklı mı? İki günlük dizide, parsel parsel metrekarelerce alan neydi, ne oldu, güzergâhta köylere ne olacak gibi sorular yanıtlanacak. İlk 3 plandan anlaşılıyor ki bir kentin kırsalı ölüyor.
Tartışmalı proje Kanal istanbul’un tüm itirazlara karşın hayata geçmesi için adımlar atıldı. Projenin çevresine kurulacak “Yenişehir”in imar planları, “projenin şimdiden rant odaklı” olduğuna ilişkin yorumlara neden oldu. İstanbul’un kırsalını oluşturan proje alanı göz alabildiğine uzun tarım alanlarıyla ve köyleriyle meşhur. Yeni planlarda köylünün bölgede tutunması zor görünüyor. Hayvancılık ve tarım bitiyor. Tarım alanları, meralar ve birçok alan yeni planlarla imara açıldı. Çilingir Köyü Mezarlığı’nın üzerindende yol geçti. Yeni planlarla birlikte genel olarak proje güzergâhında yer alan köyler tamamen değişti. İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nden alınan verilere göre 2009 yılı 1/100.000 ölçekli İstanbul Çevre Düzeni Planı incelendiğinde toplam tarım alanı 11 bin 218 hektarken 2020 yılı Kanal İstanbul’a ilişkin plan değişikliği incelendiğinde bu rakamın 733 hektara düştüğü görülüyor. Yani 10 bin 485 hektar tarım alanı kaybedilecek. Yine 2009 planında 2 bin 984 hektar orman alanı varken 2020 plan değişikliğinde bu rakam 2 bin 134 hektara iniyor. Yani 850 hektar orman alanı kaybediliyor. 2009 yılında 497 hektar görünen mera alanı ise 2020 planında sıfıra iniyor. Bölgede artık köylülerin hayvanlarını otlattığı mera niteliğinde alan da kalmayacak. Proje alanında mevcut planlı alan 12 bin 509 hektarken Kanal İstanbul projesi sonrası planlı alan sayısı da 35 bin 714 hektara çıktı. Bu durum, yapılaşmayı da beraberinde getirecek. Şu an bölgede yapılaşmaya açık alan 2 bin 526 hektarken projeyle yapılaşmaya açılan toplam alan 9 bin 446 hektara ulaştı. Projeyle birlikte ilave 1.2 milyon nüfus gelmesi de öngörülüyor.
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, projeye ilişkin yedi etaptan oluşan 1/5000’lik nazım ve 1/1000 uygulama imar planı hazırlıyor. Projenin ilk üç etabından oluşan ve Arnavutköy ile Başakşehir ilçelerini kapsayan planlar, bakanlık tarafından 2 Temmuz’da itiraz süreci için askıya çıkarılmıştı. Planlar yarın askıdan iniyor. Kanal İstanbul projesinin 1. etabına ilişkin küçük ölçekli imar planları Dursunköy Mahallesi’nin bittiği noktada başlıyor, kuzeyde Karadeniz’e kadar ulaşıyor. Arnavutköy Baklalı, Boyalık, Tayakadın, Yeniköy ve Yassıören köylerini kapsayan planlama alanının toplam büyüklüğü 3982.60 hektar. Köylerin toplam nüfusu şu an 6 bin 899 kişi. Planlara göre projenin Karadeniz girişinin doğusunda ayrılan ve yeni havalimanına komşu Yeniköy’ün tamamı lojistik tesis alanı ilan edildi. Bu alan 2 milyon 76 bin metrekare büyüklüğünde. Yani bir köy yok olacak. Planlarda Baklalı köyü Turizm+Ticaret, diğer köyler ise gelişme konut alanı olarak görünüyor. Tayakadın köyünün tarım alanları ise büyük oranda fuar ve teknoloji gelişme bölgesi olması öngörülüyor. Mülkiyet yapısına bakıldığında ise alanın yüzde 73’ü özel mülkiyet, yüzde 11’i ise orman mülkiyetli alanlar. Planlama bölgesinde şu an konut alanı 403 hektar, boş alan 3 bin 25 hektar. Konut + ticaret 15 hektar büyüklüğünde. Toplam alanda 2 bin 791 adet yapı bulunuyor. Bu yapıların 1992’si konut fonksiyonlu. Ticaret faaliyeti gösteren 34 yapı var. 5 köyü kapsayan imar planında ise toplam 3 bin 982 hektar alanın ana fonksiyonun “turizm-ticaret, turizm-ticaret-konut, teknoloji geliştirme bölgesi, lojistik tesis alanı, fuar alanı ile konutticaret” olarak belirlendi. Bölgede nüfusun 83 bin 872 kişi olması öngörülüyor.
Projenin 2. etap planları ise Dursunköy, Çilingir, Baklalı, Yassıören, Boyalık, Tayakadın, Haraççı, Hadımköy ve Fatih olmak üzere 9 köyü kapsıyor. Toplam alan 3 bin 488.63 hektar. 2. etapta köy merkezi olarak Dursunköy var. Yassıören, Boyalık, Baklalı, Tayakadın ve Çilingir köylerinin tarım alanları plan sınırı içinde kalıyor. Bunların da tamamı konut, konut+ticaret ya da ticaret gibi kullanımlarda görünüyor. Hatta planlarda mezarlık alanları korunacak denmesine rağmen yeni planlarda Çilingir Köyü Mezarlığı yol alanında kalıyor. Mahallelerin şu anki toplam nüfusu 42 bin 026. Toplam orman alanı 126.23 hektar. Ayrıca alan içerisinde 25.15 hektar Sazlıbosna Deresi’nin bir kolu olan su yüzeyi bulunuyor. 334.6 hektarlık Şamlar Tabiat Parkı da bu bölgede yer alıyor. Şu anda alanın küçük bir kısmı yapılaşmış durumda.
Planlama alanının yaklaşık yüzde 89’luk kısmını boş alan, mera ve orman alanları ile Sazlıbosna Deresi’nin bir kısmı oluşturuyor. Mahallelerde genelde 4 katlı yapılaşma mevcut. Bölgede yapı sayısı şu an 870. Yapılaşmış parsel sayısının 356 olduğu bölgede şu an yapılaşmamış parsel sayısı ise 2 bin 367. Alanın yüzde 84.18’i özel mülkiyete ait. Yani 2 bin 769.74 hektar alan özel mülkiyetin. Maliye hazinesinin ise 54.97 hektar alanı var. TOKİ ise 268.32 hektar alana sahip. Proje kapsamında bölgede toplam nüfusun 125 bin 328 kişi olması öngörülüyor.
Az yapılaşmış bölgede tarım yapılan alanlar da var. Şu anda 215.67 hektar konut, 126.23 hektar orman, 3.32 hektar konut+ticaret, 3.78 hektar da ticaret alanı var.
Giderayak köklü ve sonradan düzeltilmesi mümkün olamayacak adımlar atmak istiyorlar. Ne pahasına olursa olsun hem de.
alev küçükkaya | 1 Ağustos 2020
sadece kırsalı değil, herşeyi, bütün kaynakları, kültürü, tarihi ne varsa…
nergis aydın | 3 Ağustos 2020