FEHMİ KÖFTEOGLU - TATİLMANYA VE TÜRSAB
Tatilmanya olayı bu alanda yaşanan bir ilk oldu.
Acente sahibi hakkındaki şikayetler üzerine dolandırıcılık yaptığı gerekçesiyle gerçekleşen tutuklanma ilk kez yaşanıyor...
Bu anlamda, halk deyimiyle "Bir şer bir hayra vesile olabilir."
Önce herkes görev, yetki ve sorumluluklarını bilecek.
Bunlar da kişisel değil, sektörel temelde değerlendirilecek.
Birileri çıkıyor 1618 sayılı yasaya göre 20 bin TL yatırıp seyahat acentesi belgesi alıyor ve internetten satış yapmak üzere faaliyete başlıyor.
“Her keseye göre tatil” sloganıyla piyasa fiyatlarından daha ucuza tatil satma iddiasıyla para toplayan firma, sözleşmesi olmadığı otelleri web sitesine koyuyor. Müşteriler rezervasyonlarının yapıldığı söylenen otellere gittiklerinde rezervasyonları olmadığını öğreniyor.
Bunlar konunun bilinen yönleri.
Peki uzun süreden beri faaliyet gösteren ve bu süre içinde yüzlerce kişiyi dolandıran böyle bir sistem bunca zamandan beri nasıl çalışabiliyor?..
Gelin o bilinmesi gerektiği halde bilinmezden gelinenlere bir bakalım.
Bu olayda sorumluluk yönüyle ilk muhatap, yaşananları bildiği anlaşılan, buna rağmen görevöini yapmayan TÜRSAB’tır.
Zira, kısa adı TÜRSAB olan Türkiye Seyahat Acenteleri Birliği, 1618 sayılı yasa ile seyahat acentelerinin kuruluş ve çalışmalarını denetlemekle görevlidir.
Bu denetimler, seyahat acentesi belgesi ile paket tur değil de, Tatilmanya olayındaki gibi tek başına otel satışı yapan internet siteleri için de gecerlidir.
1618 sayılı yasa ve bu yasaya dayanarak çıkarılan yönetmelikler ile yasada yapılan değişiklikler ile zorunlu hale getirilen paket tur satışında sigorta zorunluluğu gereğince yapılacak denetim bu niyetle çalışanlara üç gün bile çalışma olanağı sağlamaz.
Benzer şekilde internetten tek bayına otel satan seyahat acentesi belgeli firmaları da denetlemenin birçok yolu var.
Önce paket tur ile ilgili duruma bir bakalım.
Yasaya göre, satılan her paket turun zorunlu olarak sigortalanması gerekiyor.
Buradan hareketle, TÜRSAB iki görevliyi, hakkında şikayet gelen firmaya gönderip o gün sattığı paket turlar ile bunların sigorta poliçesini istese dolandırıcılık ya da gerçeğe aykırı fiyatlarla satış yapanlar o gün orada saptanır.
Bu durumun saptanması ile seyahat acentesi belgesi iptal edilir.
Dolandırıcılık amacıyla çalışanlar yanında hesapsız bir şekilde çalışıp bunun acı sonuçlarını tüketici müşteri ve sektöre yaşatanlar engellenebilir.
Bunun için TÜRSAB’ın elinde yasal dayanak ve yetkiler var.
1618 sayılı yasaya göre klasik acenteler gibi internetten satış yapan acenteler de TÜRSAB'ın denetimindedir.
Ama TÜRSAB bu yetkileri, olayın yaşandığı hal ve gidişe göre değil, kişilerin yöneticilerin kafasını bozup bozmamasına, aldığı emir ve talimatlara göre kullanıyor.
Bu konuda yaşanmış somut bir örnek verelim.
Geçen yıl AKP’nin getirdiği kürtaj yasağı ile ilgili yanlışlık toplumun her kesiminde, sosyal, ekonomik ve siyasal yönleri ile tartışılırken, Baracuda Tur’un sahibi Cem Polatoğlu da konunun turizm ile ilişkisinden hareketle bu durumda kürtaj yaptırmak isteyenlerin yurtdışına çıkmalarına neden olacağını bunun da kürtaj turlarını gündeme getireceğini söyledi.
Cem Polatoğlu, ne kendisi kişi olarak, ne de de sahibi olduğu Baracuda olarak kürtaj turu düzenlemedi, düzenlese de buna yasal açıdan bir engel yok.
Zira, KKTC'ye, Bulgaristan'a ya da başka bir ülkeye kumar oynamak ya da estetik ameliyat olmak için başka ülkelere gitmek isteyenlere tur düzenlemek ne ise kürtaj olmak isteyenlerin gideceklere ülkelere götürülmesi için tur düzenlemek de odur.
Cem Polatoğlu yalnızca konuyla ilgili düşüncesini ifade eden bir açıklama yaptı.
Ama bu açıklama AKP zihniyetine aykırı olunca Ankara’dan verilen emirle uyduruk bir gerekçe gösterilerek Cem Polatoğlu’nun sahibi olduğu Baracuda hemen kapatıldı.
Peki aralarında Tatilmanya’nın da olduğu, haklarında dolandırıldıklarına ilişkin klasörler dolusu şikayetler bulunanlara neden bugüne kadar göz yumuldu, haklarında neden işlem yapılmadı?..
TÜRSAB yöneticilerinin toplantılarda hoşlarına gitmeyen bir şey söyleyene “Kafamı kızdırma hakkındaki dosya dolusu şikayetleri işleme koyarım” dedikleri anlatılıyor.
Yani bir kişi ya da firmanın dolandırıcılık dahil yaptığı her türlü rezillik ile ilgili hakkındaki şikayetlerin işleme konulup konulmayacağı TÜRSAB yöneticilerinin kafasını bozup bozmamasına bağlı…
Buna göre Tatilmanya ile ilgili bunca şikayetin işlem konmamış olmasından, bu firma ve kişilerle ilgili herhangi bir şey yapılmamasından bu kişilerin TÜRSAB yöneticilerin kafasını bozmadığı mı anlamalıyız?..
Tatilmanya olayı bu alanda yaşanan bir “Yine mi?" olayıdır.
Peki bu son olabilir mi?...
Bu sorunun yanıtı, başta TÜRSAB olmak üzere ilgili kurum ve kuruluşların benzer olayların yaşanmasını ne kadar isteyip istemediklerine bağlı.
Benzer olayların yaşanması istenmiyorsa bu önlenebilir.
Bunun için kimse mevzuatı bahane etmesin.
Mevcut yasalar bu türden olayları önlemeye yetecek yetki veriyor, sorumluluk yüklüyor.
Ama yetkinin kullanılması için ‘kafa bozulması’ değil, yasa ile üstlenilen sorumluluk esas alınmalı.
Bu arada kimilerinin bu olayı kişisel amaçlarına yönelik kullanıp fırsatçılık yaptığını öğreniyoruz.
Burada, iç pazarda tur operatörlüğü ile ilgili yürütülen çalışma kapsamında bakanlık ya da TÜRSAB’ın hazırlamış göründüğü, gerçekte ise kendilerini merkeze alarak hazırlattıkları taslağın kabul edilmesi için bu olayı fırsat olarak kullanılıyor.
“Bizim dediğimiz gibi bir yasal düzenleme yapmazsanız bu tür olaylar olur” deniyor…
Oysa gerçek şu ki, konuya sektörel temelde yaklaşıldığında Tatilmanya türü olaylar sona erdirilebilir ve dolandırıcılık amaçlı girişimler daha baştan önlenebilir.
Bunun için yeni ya da ek bir yasal düzenlemeye gerek yok.
Mevcut haliyle 1618 sayılı yasa TÜRSAB ve bağlı olduğu bakanlığa seyahat acenteliği mesleğini sektörel olarak bu tip türedilerden arındırmak için geniş yetkiler veriyor.
Bu noktada otelcilere de bir çift sözümüz var:
Bir otelci kendisinden aldığı fiyattan daha ucuz satış yapıldığını gördüğünde dönüp o kişi ya da firmayı incelemesi gerekmez mi?.. Otelciler bu durumlarda kuşkulanmalı ve dönüp o kişilere "Sen bana ödeyeceğin fiyattan daha ucuza satarak bu açığı nereden nasıl karşılayacaksın?” diye sormalı.
tuzaga düşmemek için
Sektör mensubuyum. İnternet üzerinden tatil alırken en azından seçtiğiniz oteli arayıp tatil almak istediğiniz firma ile anlaşmaları var mı bunu öğrenebilirsiniz. Dolandırılma riskinizi bir nebzede olsa azaltmak adına diyorum. Ya da belli başlı köklü firmalar dışında alım yapmayın. Piyasada köklü firmalar az çok belli.
TATİLMANYA'NIN BAŞKA ÖRNEĞİ DE VAR
Yukarıda Tatilmanya için yazılanların hemen hemen hepsi Geziloji için de geçerli. Seyahat Yolları Tur.Otelcilik Tic.A.Şnin acentası olan Gezilojinin internet sitesinde yer alan ama anlaşması olmadığı bir çok otel var. Anlaşmlı oldukları oteller için müşteri kapıya kadar gidiyor sonra rezervasyonu olmadığını öğreniyor. Acentayı arayınca da Bodrumda bir otele gönderiliyor. Bunu Didimden Fethiyeye birçok yerden rezervasyon yaptırıp o otele gelen herkes söylüyor. Halka tatil paketleri satıyor ama sigortasını yapmıyor(tıpkı bazı personeline yapmadığı gibi)Otel Confirmed geçmeden oda satıyor, tatil yapmak isteyen kişi madur olur ortada kalınca sahip çıkmıyor. Para iadesi sözü verdiği kişilere iadesi geçmiyor.Bu yazılı olan acentanın en ufak dolandırıcılığı...