ABA / Özel Eğitim — Care Oyun Akademisi
ABA, İngilizce Applied Behavioral Analysis kelimelerinin baş harflerinden oluşur ve 'Uygulamalı Davranış Analizi' anlamına gelir. Özellikle otistik çocuklarla yakından ilişkilendirilen ve davranış bozuklukları açısından söz konusu olan bu terapi davranışa odaklanan bir yaklaşım sunar.
Davranış, gerçekleştiği çevre ile güçlü bir ilişki içindedir. ABA yaklaşımına dayalı eğitim sisteminde, davranışlar ve davranışlarla ilgili çevresel faktörler ayrıntılı bir şekilde incelenip gözlemlenir. Bu gözlemlerden yola çıkarak, nispeten kısa bir süreçte davranış kazandırma, davranışları değiştirme ve problemli olan davranışlardan kaçınmayı sağlama hedeflenir.
Care Oyun Akademisi'nde, ABA yaklaşımı çocuklarımızın bireysel farklılıklarına uygun oyun ve aktivitelerle geliştirilen eğitim programına entegre olarak uygulanmaktadır. Burada ABA yaklaşımının davranış odağı gözetilir ancak uygulamalar sadece onunla sınırlı olarak şekillendirilmez.
ABA uygulamalarında PECS (Picture Exchange Communication System) -resimler aracılığı ile iletişim sağlama- ve VB (Verbal Behavior) -dil öğrenmede kelimelerin anlamlarını içerikleriyle öğretme- gibi sistemler de çocuklarımızın iletişimi geliştirmeye yönelik olarak uygulamalar, çocuklara davranış öğretilmesi amacına yönelik hizmet eder. Böylelikle sadece arzu edilmeyen davranışlardan kaçınma sonucu elde etmenin yanında çocuğun kendisini ve isteklerini ifade etmesi, iletişim kurması ve etkileşimde bulunması özendirilerek, gerek çocuğun gerekse çocuğun bulunduğu sosyal ortamlardaki kişilerin hayat kalitesi yükselmesi sağlanabilir.
Özel eğitim, farklı gelişen çocukların yaşam becerilerini geliştirmek üzere geliştirilen bir müdahale yaklaşımıdır. Normal çocuk gelişimi sürecinde edinilen bilgi, birikim, deneyimler ışığında edinilen becerilerin, çeşitli alanlarda ve nedenlerle farklı olarak deneyimleyen çocuklara kazandırılmasına yönelik çalışmaları içerir. Burada çıkış noktası, çocuğun bireysel özelliklerine göre en verimli öğrenme sürecini şekillendirmek ve böylelikle her çocuğun hayatında kalıcı, anlamlı ve destekleyici kazanımlar elde etmesine yardımcı olmaktır.
Özel eğitim programları hazırlanırken, çocukların bireysel farklılıklarını gözeterek ihtiyaçlarına yönelik, çocuğa özel çalışma program ve aylık hedefler saptanmaktadır. Böyle bir saptamayı yapabilmek için öncelikle çocuğun psikolojik, karakteristik ve gelişimsel özelliklerini değerlendirmek ve bu değerelendirmelerin ışığında verilecek eğitimi, ders saatlerinin sayısını ve içeriğini çocuğa göre belirlenmek gerekir.
Özel eğitim yaklaşımının kalıcı ve yararlı olabilmesi için çocuğun bulunduğu tüm sosyal yaşam alanlarını eğitiminin bir parçası olarak algılanması gerekir. Sadece ders saatlerinde yapılacak çalışmalar yeterli olamamaktadır. Bu nedenle, ailenin evde eğitimi desteklemesi için aile danışmanlığı yapılmakta ve aileler eğitilmektedir.
Aile danışamanlığı ile, anne-babaların duygu, düşünce ve deneyimlerini paylaşmak, anne-babalara çocuklarının gelişim özelliklerini ve gereksinimleriyle ilgili bilgi vermek, anne ve babayla çeşitli davranış becerilerini paylaşarak çocuklarını daha iyi gözlemlemelerini, davranışlarının nedenlerini daha iyi anlamalarını sağlamak amaçlanmaktadır.
Ailelerin çocuklarıyla daha olumlu ve etkili iletişim kurabilmeleri için oyun oynama, ortak ilgi alanı oluşturma ve devam ettirebilme gibi hayati önem taşıyan konularda ailelere rehberlik edilmektedir. Bu rehberlik çalışmasında, çocuğa zaman tanımayı ve ortak ilgi alanı oluşturmayı temel prensip edinmiş floortime uygulaması kullanılmaktadır. Yaşam kalitelerini arttırma, öğrendiklerini gündelik hayata genelleştirebilme ve kullanma, ezber bilgiden kaçınma özel eğitimlerimizin temel amaçlarıdır.
Oyun grupları, gelişime destek müdahale programlarımız ve özellikle özel eğitimde edinilmiş becerileri sergilemek ve geliştirmek için fırsat ve ortam oluşturur. Birebir eğitimciyle sergileyebildiği becerileri, yaşıtlarıyla oyun grubu içerisinde dikkati dağılmadan yeni durumlara uyum sağlayabilme, farklı uyaranları tolere edebilme ve uygun tepkileri verebilme becerilerini kazandırma temel hedeflerdir.
Oyun gruplarının çocuk gelişimine katkıları;
Ortak ilgi alanı ve ortak dikkat oluşturabilme/devam ettirebilme,
Birbirlerini izleme, gözlemleme, taklit ederek öğrenme,
Aynı ortamda başka çocukların varlığını farkına vararak başka çocuğun oynadığı oyuncağı arzulama ve istediği şeyi almak için girişimde bulunma gerekli planmayı yapabilme,
Başka çocuğun, kendi elindeki oyuncağı almaya kalkması halinde oyuncağını ya da kendini savunmak için gerekli sosyal çözümü bulma, uygulama, planlamayı yapabilme,
Oyun aktivitesinde sırayı takip edebilme,
Temel düzeyde sosyal referansları takip edebilme, alma ve ona göre davranışı ayarlama olarak örneklendirilebilir.