... konulu sunumlar: "MODÜL: 3. ANAKARTLAR VE KASALAR 1.1. İ şlemcinin Görevi 1.2. İ şlemci Nedir? 1.3. Programlar nerede tutulur? 1.5. İ şlemci hızı 1.6. İ letişim Hatları."— Sunum transkripti:
MODÜL: 3. ANAKARTLAR VE KASALAR 1.1. İ şlemcinin Görevi 1.2. İ şlemci Nedir? 1.3. Programlar nerede tutulur? 1.5. İ şlemci hızı 1.6. İ letişim Hatları (Yolları) 1.7. İ şlemci Şekilleri 1.8. İ şlemci Paketleri 1.9. Soket İ şlemciler Slot işlemciler İ şlemci Üreticileri İ şlemci teknolojileri İ şlemci tanıma yolları Uygun işlemciyi seçmek Elektrostatik deşarj 2
1.1. Ana Kart Nedir, Yapısı Nasıldır? Anakart, bir bilgisayarın tüm parçalarını üzerinde barındıran ve bu parçaların iletişimini sa ğ layan elektronik devredir. Fiberglastan (sert bir plastik türevi) yapılmış, üzerinde bakır yolların bulundu ğ u; genellikle koyu yeşil bir levhadır. Ana kart üzerinde, mikro işlemci yuvası, bellek, genişleme yuvaları, BIOS, di ğ er kartlar için genişletme yuvaları ve di ğ er yardımcı devreler (sistem saati, kontrol devreleri gibi) yer almaktadır. Bir PC'nin hangi özelliklere sahip olabilece ğ ini belirleyen en önemli bileşendir. Çünkü ana kart üzerindeki elektronik bileşenler; bu PC'ye hangi tür işlemciler takılabilece ğ ini, maksimum bellek kapasitesinin ne kadar olabilece ğ ini, bazı bileşenlerin hangi hızlara çıkabilece ğ ini, hangi yeni donanım teknolojilerini destekleyebilece ğ ini belirliyor. 3
1.2. Ana Kartın Çalışması Ana kartların temel görevi, üzerinde olan birimler ve genişletme yuvalarına takılacak birimler arasında veri akışını sa ğ lamaktır. Ana kart, insanların sinir sistemi gibi birimlerin çalışmasını düzenlemek ve kontrol etmekle görevlidir.Resim 1.2 incelendi ğ inde anakart üzerindeki tüm birimlerin yonga seti(chipset) adı verilen entegre devrelere ba ğ lı oldu ğ u gözlenir.Bu entegreler, ana kartın beynidir ve tüm sistemin uyumlu şekilde çalışmasını sa ğ lar. 4
1.3. Ana Kartın Bileşenleri Yonga seti (chipset) ana kartın "beynini" oluşturan entegre devrelerdir. Veri akışı, PC'nin pekçok parçasının işlemesi ve performansı açısından çok önemli oldu ğ undan, yonga seti de PC'nizin kalitesi, özellikleri ve hızı üzerinde en önemli etkiye sahip birkaç bileşenden biridir. Chipset Firmaları Intel, AMD, Silicon Integrated Systems (SiS), Acer Labs Inc. (ALI), VIA gibi üretici firmaların da geliştirdi ğ i popüler yonga setleri vardır Yonga Seti (Chipset) 5
Ana kart üzerindeki bileşenlerin birbirleriyle etkileşimde bulunmasını sa ğ larlar. Veri yolları geliştirilme sırası ile ISA (Industry Standard Architecture), PCI (Peripheral Componet Interconnect), AGP (Advanced Graphics Port) ve PCIe (Peripheral Componet Interconnect Express)’dir. Bu veri yolları, aynı zamanda bu yolları ile uyumlu çalışan ek donanım kartlarına slotlar ile ba ğ lanabilir. Böylece veri yolunu kullanarak ek donanım birimi ile iletişim sa ğ lanır Veri Yolları (BUS) 6
ISA (Industry Standard Architecture) 16 adet veri aktarım bitine sahip bu veri yolunun sadece ilk bölümü kullanıldı ğ ında 8 bit olarak çalışabilmektedir. Teorik olarak saniyede 8 Megabit transfer apabilmektedir. Pratikteyse en fazla 1 ya da 2 Megabit hızında çalışabilmektedir. İ lk tak-çalıştır(plug-play) standardı 1993 yılında ISA slot üzerinde çalışan kartlar için geliştirilmiştir. Bu veri yolu her seferde 16 bit veri transfer edebildi ğ i için sistemde beklemeye neden olmaktadır. 7
PCI (Peripheral Component Interconnect) PCI veri yollarının hızı 20 ile 33 MHZ arasındadır. PC’ler 32 bitlik ve 64 bitlik versiyonları ile piyasada bulunmaktadır. PCI slotları LAN, SCSI, USB ve di ğ er kartları desteklemektedir. PCI veri yolu tak çalışır desteklidir. 8
PCI Express PCI Express PCI veri yolunda kullanılan paralel veri iletimi mimarisinin yerine seri çalışan ve noktadan noktaya iletişim mimarisini kullanan bir teknoloji getiriyor. Grafik kartları için kullanılan PCI Express x16 veri yolunun anlamı, “16 adet paralel yolun birleştirilerek” bu yolun sa ğ lanması demek. Bu da her yönde saniyede 4Gb’lik bir veri akışı demek. Yakın bir gelecekte linklerin sahip oldu ğ u sinyal oranının artırılarak ya da yan yana daha fazla yol konarak daha fazla bant genişli ğ inin elde edilmesi düşünülüyor. 9
Hızlandırılmış grafik port‘u anlamına gelen AGP, ekran kartları için kullanılan yeni bir veri yoludur. AGP veri yolları Pentium II ve üstünü destekleyen ana kartlarda bulunmaktadır. AGP 2X şeklinde geliştirilmiştir. Aynı anda birbiri ile çakışmayan birden fazla saat frekansı kullanılarak da AGP 4X ve AGP 8X veri yo l ları kullanılmıştır AGP (Accelerated Graphics Port) 10
Ana kartın dış birimlerle ba ğ lantı kurdu ğ u özel yapılardır. Ba ğ lantı kurulacak birim ile iletişim kurmaya uygun fiziksel yapıdadır. Portların bir kısmı kasanın içindedir ve bu portlara hard disk gibi kasa içine monte edilen birimler ba ğ lanır.Bazı portlarda kasa yüzeyinde ana karta monteli şekilde bulunur.Bu portlara kasa dışından ulaşılır ve mikrofon gibi kasa dışında bulunması gereken cihazlar ba ğ lanır.Bazı portların ana kartın yüzeninde olmasına ra ğ men istenirse bir uzatma kablosu ile kasa üzerinde ayrılmış özel bölümlere taşınabilir.Örne ğ in ek USB portları özel USB uzatma kabloları ile kasa yüzenine taşınabilir Portlar ve Konnektörler 11
1. PS/2 Fare Portu: Yeşil renkte olan bu port, PS/2 fareler içindir. 2. Paralel Port: 25-pin’li port konnektörlere yazıcı, scanner ve di ğ er aygıtların takılabilir. 3. LAN (RJ-45) Port: Yerel alan a ğ larında a ğ a ba ğ lanmak için kullanılır. 4. Ses Girişi: Açık mavi renkte olan bu porta teyp, CD, DVD çalar ya da di ğ er ses kaynakları ba ğ lanabilir. 5. Ses Çıkışı: Açık yeşil renkte olan bu porta kulaklık, hoparlör takılabilir. 6. Mikrofon Girişi: Pembe renkte olan bu porta mikrofon takılabilir. 7 ve 8. USB Port: USB cihazlar yeni yeni yaygınlaşmaktadır. USB portlara neredeyse her tür harici cihaz ba ğ lanabilir. Özelli ğ i, seri ve paralel portlara göre çok daha hızlı olması ve USB aygıtlar üzerindeki yeni USB portları aracılı ğ ı ile uç uca çok sayıda cihazın zincirleme ba ğ lanabilmesidir. 9. VGA Port: 15-pin’li VGA porta monitör ba ğ lanır. 10. Seri Port:Bu 9-pin’li COM porta seri aygıtlar ba ğ lanabilir. 11. PS/2 Klavye Portu: Mor renkte olan bu porta klavye ba ğ lanır. Anakart Üzerindeki Arka Panelin Görünümü 12
Anakart üzerindeki portlar 1.Floppy (Disket Sürücüsü)Ba ğ lantısı: Disket sürücüsünün ana karta ba ğ lanması için kullanılır. 13
2. IDE Ba ğ lantısı: Hard disk ve CD sürücülerinin ana karta ba ğ lanması için kullanılır. Bir IDE portuna birden fazla cihaz ba ğ lanacaksa MASTER ve SLAVE cihazlar jumper ayarları ile belirlenmelidir. 14
3. SATA Konnektörleri SATA saniyede 150 MB veri akışını desteklemektedir. SATA kabloları çok daha incedir. SATA ara birimini destekleyen bir sabit disk seçilirken, seçilen ana karta da dikkat edilmelidir. 15
4. Fan Konnektörleri So ğ utucu fanların kablosunun takıldı ğ ı konnektörlerdir. Fan kablosunu takmayı unutmamalısınız. Aksi takdirde sistem içinde yetersiz hava akışından dolayı anakart zarar görebilir. CPU fan mikroişlemci için tasarlanmış ve devir kontrolü de bulunan bir türüdür. Kasa üzerindeki di ğ er fanlar içinde konnektörler bulunur. 16
5. Dijital Audio Konnektör: Bu konnektörler, dijital seslerin çıkışı için kullanılır. 6. ATX Güç Konnektörleri: Güç kayna ğ ının ana karta ba ğ landı ğ ı konnektörlerdir. 17
7. USB Konnektörler: Çeşitli çevre birimlerinin anakarta ba ğ lanmasını sa ğ layan portlardır. Ana kartın üzerinde bulunan USB portlar ise ara kablolar ile kasanın ön veya yan tarafına uzatılabilir. 18
8. Sistem Panel Konnektörleri : Ana kartın kullanıcılar tarafından kontrol edilmesini veya sistemin çalışma durumunun ledler ile bildirilmesini sa ğ layan paneldir. Sistem Güç LED’i (Yeşil 3-pin PLED): Sisteme elektrik geldi ğ inde bu LED’in yandı ğ ı görülür. Sabit Disk Aktivite LED’i (Kırmızı 2-pin IDE-LED): Sabit diske veri yazarken ya da veri okurken IDE-LED yanar. PC Hoparlörü (Turuncu 4-pin SPEAKER): Hoparlör sistem seslerini ve uyarılarını duymayı sa ğ lar. Güç/Uyku Dü ğ mesi: Bu konnektör, sistem güç dü ğ mesi içindir. Güç dü ğ mesine bastı ğ ınızda BIOS ayarlarına ba ğ lı olarak sistem ya kapanacak ya da uyku moduna girecektir. Sistem açıkken güç dü ğ mesine 4 sn’den fazla bastı ğ ınızda sistem kapanacaktır. Yeniden Başlat Dü ğ mesi (Mavi 2-pin RESET): Sistemi kapatmadan yeniden başlatmayı sa ğ lar. 19
9. İ şlemci Soketi Ana kart üzerinde işlemciyi takmak için bir soket veya slot bulunur. Soket, yassı dikdörtgen şeklindeki işlemciler için iki düzlem üzerine (enine ve boyuna) uzanan i ğ nelerin oturdu ğ u yuvaya verilen addır. 20
10. Bellek Yuvaları: Sistem belleklerinin takıldı ğ ı yerlerdir. 21
11. Bios ve Bios Pili : Bios’da ana kartta sistem açılışında gerekli olan bilgiler ve sistemin neleri destekledi ğ i ile ilgili bilgiler mevcuttur. Bios Pili ise ana kart üzerinde elektrik akımı olmadı ğ ı durumlarda bazı önemli bilgilerin tutulması amacıyla kullanılan çok küçük bir güce sahip pildir. 22
1.4. Anakart Chipsetleri Chipseti (yonga seti) ana kartın beynini oluşturan entegre devrelerdir. Bunlar işlemci, ön bellek, sistem veri yolları, çevre birimleri, kısacası PC içindeki her şey arasındaki veri akışını denetler. Veri akışı, PC'nin pekçok parçasının işlemesi ve performansı açısından çok önemli oldu ğ undan yonga seti de PC'nizin kalitesi, özellikleri ve hızı üzerinde en önemli etkiye sahip birkaç bileşenden Kuzey köprüsü denilen chip, CPU ve bellekle iletişim kurarken, AGP üzerinden de ekran kartıyla haberleşir. Güney köprüsü ise, temelde I/O (Input/Output-Giriş/Çıkış) bileşenlerinden sorumludur İ ntel Chipsetleri Sis Chipsetleri Via Chipsetleri AMD Chipsetleri 23
1.5. Ana Kart BIOS’ları  BIOS kelimesi bir kısaltma, uzun hali ise Basic Input/Output System, yani Temel Giriş/Çıkış Sistemi. Temelde BIOS bir program, ama bilgisayarımıza yükleyip çalıştırdığımız diğer programlardan yerleştiği yer ve işlevleri açısından farklı. Öncelikle BIOS sisteminizin ayrılmaz bir parçası sisteminizi kapatsanız da diskinizi formatlasanız da BIOS yerli yerinde duruyor. Bunun nedeni de BIOS’un diskte değil; ana kart üzerine monte edilmiş, salt okunabilir bir ROM bellek yongasında kayıtlı olması. Sadece okunabilir desek de, BIOS’un kayıtlı olduğu yongaya yeni bir BIOS yüklemek mümkün. 24
BIOS, sadece okunabilir bir ROM bellek yongasında kayıtlıdır. Bu durumda BIOS’da yaptığınız ayarları kaydetmek için bir yer gerekmektedir. İşte CMOS burada devreye giriyor. CMOS, uzun ismi Complimentary Metal Oxide Semiconductor olan bir bellek çeşididir. BIOS’un ayar ekranlarına girip yaptığınız değişiklikler, bu CMOS yongasına kaydedilir. Sistem kapatıldığında yonganın içindeki bilgiler kaybolmasın diye de ana kartınızın üzerinde bir pil vardır. 25
Bios Çeşitleri Farklı markaların ürettikleri BIOS’lar vardır. Bunlar AWARD, AMI ve Phoenix BIOS’ tur. Phoenix BIOS ile AWARD BIOS birleşerek bazı ana kartlarda ikisinin ortak ürünü olan BIOS’lardan kullanılmaya başlanmıştır. 26
Bios Güncellemeleri 27
1.6. Anakart Boyutları (Form Factors) ATX MicroATX FlexATX BTX Günümüzde en çok ATX ve MicroATX formları kullanılmaktadır. 28
1.7. Ana Kart Çeşitleri XT Ana Kartlar İlk kişisel bilgisayarlarda kullanılan ana kartlardır (8086 veya 8088) AT Ana Kartlar XT anakartlardan sonra günümüzde kullanılan ATX anakartlara benzeyen ama sadece 5 ve 12 volt güç alan anakartlardır. PS/2 desteği yoktur ATX Ana Kartlar Kendinden önceki ana kart standartlarına göre daha fazla giriş/çıkış birimi sunar. Bellek yuvaları orta kısımda yer alır ve erişimi kolaydır. ATX ana kartları kullanmak için ATX kasalar gerekir. İşletim sisteminin özelliklerine göre güç yönetimi düzenlenebilir. Örneğin Windows işletim sistemi kapatıldığında bilgisayarın otomatik olarak kapatılması sağlanabilir. 29
2. KASALAR 2.1. Statik Elektriğin Zararı ve Topraklamanın Önemi Vücudumuzdaki statik elektriği boşaltmak için herhangi bir bilgisayar bileşenine dokunmadan önce bir metale (kalorifer veya PC kasası) dokunun. Bu, sizi gerekli şekilde topraklayacaktır. 30
2.2. Bilgisayar Kasaları Kasa bilgisayar bileşenlerini bir arada tutan ve gerekli gücü sağlayan plastik ve metal bileşiminden oluşan kutudur. Yeni bilgisayar sistemleri, yüksek kapasiteli bileşenler sunarak ısınma problemine neden olmaktadır. İşlemci, ekran kartı ya da sabit disk kasa içerisinde fanlar yardımıyla soğutulabilir. Kasalarda önemli olan ikinci unsur güç kaynağıdır. Çoğu zaman güç kaynağına bakılmaksızın kasa alınır. PC’lerde oluşan arızaların çoğunluğu voltaj hataları nedeniyle oluşmaktadır. Güç kaynağının görevi; 220 Volt'luk şehir gerilimini 3,3 Volt, 5 Volt ve 12 Volt olmak üzere 3 farklı voltaj değerine dönüştürmek ve bileşenlere dağıtmaktır. 31
2.2.1 Kasa Çeşitleri 32
Kasa İçerisindeki Bağlantılar Güç kabloları ana karta, disk sürücülerine, CD-ROM sürücülerine ve bazı ekran kartı sürücüleri ile fanlara bağlanırlar. Kasa içinde tüm veri akışı ana kart üzerinden yapıldığı için tüm veri kabloları ana karta bağlıdır. Disk sürücüleri ile CD-ROM sürücüleri ana karta veri kabloları ile bağlanırlar. Bunların yanında kasa üzerinde gösterge olarak kullanılan ledler ve reset, power switchleri de ana karta bağlanırlar. Tüm bu bağlantılara ek olarak CD-ROM sürücüleri ses verisi aktarmak üzere kasa üzerindeki ek USB portları ve ses jakları ana karta bağlanırlar. 33
LED’lerin Bağlantıları Ana Kart Güç Kablosu Hoparlör Kablosu Diğer Sürücüler İçin Güç Kabloları 34
2.3. ATX Güç Kaynağı  Güç kaynağı, bilgisayar parçalarına elektriksel enerji sağlayan cihazdır. Bilgisayar sistemlerinin gelişim sürecinde güç kaynakları da değişmiştir. 35
Kaynaklar "MODÜL: 3. ANAKARTLAR VE KASALAR 1.1. İ şlemcinin Görevi 1.2. İ şlemci Nedir? 1.3. Programlar nerede tutulur? 1.5. İ şlemci hızı 1.6. İ letişim Hatları." indir ppt
Benzer bir sunumlar Ana kart Nedir? Ana kartın Yapısı Ana kart Bileşenleri Ana kart Çeşitleri 1 Merve GÜLMÜŞ-Neslihan GÜRBÜZ.
ANAKART ve KASALAR Modül -3 1Hazırlayan: Akile ÇALIŞAN.
Portlar ve Konnektörler.  Ana kartın dış birimlerle bağlantı kurduğu özel yapılardır. Bağlantı kurulacak birim ile iletişim kurmaya uygun fiziksel yapıdadır.
PORT ve KONNEKTÖRLER SAMSUNG AKADEMİ İstanbul Emin CELİLOĞLU Bilgisayar ve Yan Ürünleri Eğitmeni.
Bilgisayar Nedir? Giriş birimleri ile dış dünyadan aldıkları veriler üzerinde aritmetiksel ve mantıksal işlemler yaparak işleyen ve bu işlenmiş bilgileri.
VOLKAN ARSLAN 10-G Kasa bilgisayar bileşenlerini bir arada tutan ve gerekli gücü sağlayan plastik ve metal bileşiminden oluşan kutudur ve bilgisayarın.