Ata Atacanoğlu Türkmen Edebiyatının En Önemli Temsilcisidir – EDEBİYAT DENİZİ
HomeTürkiye Dışındaki Çağdaş Türk EdebiyatıAta Atacanoğlu Türkmen Edebiyatının En Önemli Temsilcisidir
Ata Atacanoğlu’nun yaşamı, sanat anlayışı ve eserleri
Çağdaş Türkmen edebiyatının en başarılı sanatçısı hiç şüphesiz ki Ata Atancanoğlu’dur. Ülkesi dışında en fazla tanınan ve eserleri en fazla yabanı dile çevrilen yazar da yine Ata Atacanoğlu olmuştur. Batıda daha çok Ata Atacanov olarak bilinir.
Türkiye’de de sevilerek okunan ve pek çok eseri basılan sanatçı kendisinden sonraki genç sanatçılar üzerinde derin etkiler bırakmıştır.
Ata Atacanoğlu’nun yaşamı
1922 yılında Türkmenistan’ın Mari ilinde doğmuş ve küçük yaşlarda zekâsı ile dikkatleri üzerinde toplamıştır. İlköğrenimini köy okulunda yapmış, daha sonra Taşkent’teki Türkmen Tekniker Okulunu (1937), Aşkabat’ta Pedagoji Enstitüsünü bitirmiştir.
Kısa bir süre öğretmenlik yapan şair, 1947’de gazetecilik kurslarına katılmış, daha sonra Sovyetler Birliği Yazarlar Topluluğu Yüksek Sovyet üyesi olmuştur. 1971 -1972 yıllarında Türkmen Yazarlar Birliğinin başkan yardımcılığını yürütmüştür.
Bir süre radyoda uzman olarak çalışmış ve çeşitli kültür programlarının düzenlenmesi işi ile uğraşmıştır.
Bir süre yayıncı olarak çalışmış ve pek çok eserin basılmasına öncülük etmiştir. Özellikle klasik Türkmen edebiyatı eserlerinin yeni alfabe ile basılmasında büyük katkıları olmuştur.
Basın yayın kurumunda baş redaktör olarak görev almış ve eserlerin yayına hazırlanması aşamasında yazarlara öncülük etmiştir.
Yayıncılık yaparken aynı zamanda edebiyat çalışmalarına devam etmiş ve çevresinde bir edebiyat topluluğu oluşmasını sağlamıştır. Pek çok genç edebiyatçının tanınmasında önayak olmuştur.
Yazar, 1989 yılında yaşamını yitirmiştir.
Ata Atacanoğlu’nun sanat anlayışı
Lirik bir şair olarak ünlenmiştir. Günlük yaşam içinde gerçekleşen duygusal durumları sanatsal bir üslupla anlatır.
Atacanoğlu’nun sanat hayatı, “Alma Yene Gülleyer” adlı şiir kitabıyla başlamıştır. Şiirlerindeki içtenlik, duruluk ve canlılıktan doğan lirizm, bestecileri etkilemiş, birçok şiiri bestelenmiştir. Uzun bir süre güftelerini yazdığı şarkılar Türkmenistan’da en sevilen müzik parçaları olmuştur.
Otuza yakın eseri olan Atacanoğlu, kimi şiirlerinde sosyal ve ahlaki sorunlara da yer vermiştir. Hece ölçüsüyle yazdığı şiirleri gibi serbest ölçülü şiirleri de sade, akıcı ve sürükleyicidir.
Türkmen dilinin çağdaş ve güçlü bir dil olması için büyük çaba sarf eden yazar “Türkmen edebiyatının en gür sesli şairi” olarak tanınmıştır.
Sovyet döneminin Türkmen yazarları bağımsızlık, özgürlük ve vatan aşkı gibi konularda eser vermekten çekinirken Ata Atacanoğlu bu kavramları eserlerinin ana teması haline getirmiş ve bu konuları dile getirmekten çekinmemiştir.
Tiyatro eserlerinde günlük yaşamla ilgili sorunlara yer vermiştir. Özellikle insanlar arasındaki eşitsizlik ve yaşanan haksızlıklar tiyatro eserlerinin ana temasını oluşturur.
Türkmen halk kültürünü ilk defa bilimsel tarzda edebi eserlerin konusu haline getiren sanatçıdır. Türkmen masalları, atasözleri, efsaneleri ve destan parçaları onun eserlerinde kendisine yer bularak kuşaktan kuşağa aktarılma fırsatı bulmuştur.
Ata Atacanoğlu’nun pek çok eseri Rusça ve İngilizceye çevrilmiştir. Sanatçı ayrıca pek çok ödüle layık görülmüştür.
Ata Atacanoğlu’nun Eserleri
Guşgı Galası, Menin Dövürdeşlerim, Edirne Edime, Üçlerin Siyahatı, Sallançağım Sehra Menin, Nan Bilen Namus, Ölçme Ocağım, Çakmak, Men Silze Baryan
Cengiz Aytmatov Kırgız Edebiyatının En Başarılı Yazarı