Download "ORTA ÖĞRETĠM KURUMLARINDA BĠLĠġĠM TEKNOLOJĠLERĠNĠN KULLANIMINA ĠLĠġKĠN ÖĞRENCĠ GÖRÜġLERĠNĠN ANALĠZĠ"
1 ORTA ÖĞRETĠM KURUMLARINDA BĠLĠġĠM TEKNOLOJĠLERĠNĠN KULLANIMINA ĠLĠġKĠN ÖĞRENCĠ GÖRÜġLERĠNĠN ANALĠZĠ THE ANALYSIS OF VIEW OF POINTS OF STUDENTS AT THE SECONDARY SCHOOLS REGARDING TO USAGE OF THE IT TECHNOLOGIES Nurhayat VAROL Gürkan ġahġn Fırat Üniversitesi ELAZIĞ Fırat Üniversitesi ELAZIĞ ÖZET Bu çalıģmada Elazığ ili 100 yıl EML öğrencileri ile ġanlıurfa ili Atatürk EML Lisesi öğrencilerinin teknoloji dersleri ile ilgili görüģlerinin belirlenmesi amacıyla beģli likert tipi ölçekli bir anket oluģturulmuģtur. OluĢturulan ankette toplam 23 adet madde bulunmaktadır ve Anabilim Dalı 1. ve 2. sınıf öğrencilerine uygulanmıģtır. Elde edilen veriler yüzdelik, t testi ve korelasyon analizi yapılarak istatistiksel olarak değerlendirilmiģtir. Yapılan değerlendirmeler sonucunda özetle; sadece klasik yöntem ile iģlenen derslerde öğrencilerin konuyu anlamada güçlük çektikleri ve konuyu anlamak için baģka ders materyalleri ve yöntemlerine ihtiyaç duydukları, sistem yapılarının teknoloji derslerinde iyi öğrenilmesi ile atölye uygulamalarında daha baģarılı oldukları, Bilgisayar destekli öğretimin teknoloji dersleri için faydalı olacağı ancak yinede konunun ilk önce öğretmen tarafından anlatılması gerektiği görüģleri elde edilmiģtir. Anahtar kelimeler: Teknik eğitim, teknoloji dersi, bilgisayar destekli öğretim, Elektronik-Bilgisayar Eğitimi Bölümü ABSTRACT People are not only educated at the schools. Education is a continuous process that begins with the birth and lasts until the death of a person. The behavior of the person can be reshaped with his/her surrounding. People have to be educated lifelong. Thanks to the developed technology, a new concept called self learning or student centralized learning have been appearing in education. Because of the student centralized learning, self-confidences of the students have increased. Establishing computer labs and increasing the number of the computers at schools have yielded a national development in Information Technology (IT). Although there are enough IT teachers at primary and secondary schools in Turkey, the decreasing number of the IT courses is a problem. The reduced course time of IT by Ministry of Education can be interpreted as political issues. Therefore, the IT teachers of secondary schools have challenges to overcome. A survey will be applied to the students of the secondary schools in the city of Elazig. The aim of this work is to analyze the problems of the IT courses at secondary schools. The usage aims of the computers by the students, the effect of the IT courses on students, and pros and cons of the IT courses will be investigated. The physical effects of the long usages of the computers by the secondary schools students will be evaluated based on survey results. Finally some recommendations will be submitted. Keywords: Technical Education, Technology Courses, Computer Supported Education, Electronics and Computer Education Department.
2 1. GĠRĠġ Öğretim, bireyin bilgi ve çevresiyle etkileģimi sonucu yeni bilgi, beceri ve tutum geliģtirmesi olarak tanımlanan öğrenmenin etkili ve verimli bir Ģekilde gerçekleģmesi için öğretim ortamının oluģturulması ve uygulanan öğretim yöntemi olarak değerlendirilebilir. Her öğretim alanının kendi özelliklerine bağlı olarak sahip olduğu değiģik öğrenme-öğretme süreçleri ilgili disiplinlerin öğretiminde farklı teknolojilerin kullanımını gerektirebilmektedir. Bunun sonucu olarak eğitim teknolojisinin bir alt kavramı olarak tanımlanan öğretim teknolojisi kavramı da ilgili disiplinlere göre fen öğretimi teknolojisi, dil öğretimi teknolojisi gibi adlandırılmakta ve farklı teknolojilerin kullanımını gerektirmektedir. Bu açıklamaya göre öğretim teknolojisinin birçok tanımı yapılmaktadır. Bu tanımlardan ilkinde öğretim teknolojisi; öğretim ortamında televizyon, bilgisayar, teyp, kitap gibi donanım ve iletiģim araçlarının uygulanması olarak ifade edilmektedir. Diğer tanımda ise öğretim teknolojisi; davranıģ bilimlerindeki araģtırma bulgularının öğretim problemlerine uygulama süreci olarak ifade edilmektedir. Buna göre öğretim teknolojisi; araç kullanılsın veya kullanılmasın, bireylerin davranıģlarında ve öğrenme çıktısında meydana gelecek değiģikliği sağlamak için öğrenme ortamında yapılan düzenlemeler olarak tanımlanabilmektedir. Eğitimin etkinliği ve verimliliğinin arttırılması için günümüz teknolojilerinin eğitime uygulanması zorunluluk olarak karģımıza çıkmaktadır. Eğitim ile bireylerde istendik davranıģ değiģikliliğinin oluģturulması için çeģitli öğrenme durumları gerçekleģtirilmektedir. Öğrenme durumu ile; eğitim için uygun öğrenme yeri, araç gereçler, öğretim yöntemi ve bunları düzenleyen öğretmenden oluģan eğitim ortamları ifade edilmektedir. Bireye kazandırılacak bilgi ile ortam arasındaki iliģki öğretilecek alanla ilgili öğretim hedefine göre değiģmektedir. Buna göre öğretilmesi gereken konunun karakterine en uygun öğretim yönteminin ve bu öğretim yönteminde uygulanacak öğrenme yaģantılarının objektif olarak belirlenmesi büyük önem taģımaktadır. Klasik öğretim yöntemlerinde karģımıza çıkan doğrudan anlatım ve soru-cevap yöntemlerinin anlamlı ve verimli bir öğrenme için yeterli olmadığı eğitimciler tarafından sıklıkla ifade edilmektedir.. Bunun yanında Bilgisayar Destekli Öğretim (BDÖ) ile öğrencilerin baģarı düzeylerinin klasik yöntemlerle öğrenim gören öğrencilere oranla arttığı araģtırmacılar tarafından belirtilmektedir. Mesleki ve Teknik Eğitim okullarında öğretim sürecinde teknoloji öğretiminin önemli bir yeri vardır. Ders saati olarak genellikle en fazla olan dersler teknoloji dersleri olmaktadır. Teknoloji ve uygulama dersleri için uygulanan yöntem; konunun, sistemin ilk önce öğrenciye anlatılması ve anlatılan konuya bağlı olarak atölye ve laboratuarlarda gerçek materyaller üzerinde öğrencilerin deney, inceleme, pratik uygulamalar yaparak konuyu öğrenmesi süreçlerini kapsamaktadır. Teknoloji ve uygulama derslerinin iģlenmesinde önemli safhayı oluģturan konunun anlatılması safhası atölyede yapılan pratik uygulamalar için çok önemli temeli oluģturmaktadır. Konunun iyice anlaģılması öğrencinin atölye ortamında yapacağı uygulamalarda son derece kolaylık sağlamaktadır. Genel yapı olarak geçmiģ yıllardaki ürünlere benzese de geliģen teknolojiye bağlı olarak içeriğinde son derece kompleks yapılar barındıran otomotiv teknolojilerinin öğretimi için yeni öğretim yöntemi ve ders materyallerinin kullanımı mesleki eğitimin baģarısı ve öğrencinin yeni teknolojileri tanıması bakımından gereksinim duyulan bir yaklaģımdır. 2. YÖNTEM Anket çalıģması Elazığ ili 100. Yıl EML ve ġanlıurfa ili Atatürk EML si öğrencilerine uygulanmıģtır. Anket iki kısımdan oluģmuģtur. Ġlk kısımda öğrencilere öğrenim gördüğü sınıf ve mezun oldukları lise gibi kiģisel bilgileri içeren sorular sorulmuģtur. Anketin ikinci kısmında ise öğrencilerin teknoloji öğretiminde öğrenme yaģantıları ile ilgili görüģlerini belirlemek için hazırlanan beģli likert tipi anket uygulaması yapılmıģtır. Ankette, hazırlanan 23 adet anket sorularına öğrencilerin tamamen katılıyorum, katılıyorum, kararsızım, katılmıyorum, hiç katılmıyorum Ģeklinde görüģ belirtmeleri istenmiģ ve bu görüģlere göre teknoloji öğretimine öğrenci yaklaģımları belirlenmeye çalıģılmıģtır. Hazırlanan 23 adet anket sorusu 6 lı gruplar halinde olmak üzere Ģu yaklaģımları belirlemeye yönelik olarak değerlendirilmiģtir; 1-) Öğrencilerin klasik öğretme ve öğrenme yöntemi ile ilgili görüģlerinin belirlenmesi 2-) Öğrencilerin sabit görsel materyaller ile ilgili görüģlerinin belirlenmesi 3-) Öğrencilerin bilgisayar destekli öğretim ile ilgili görüģlerinin belirlenmesi
3 4-) Öğrencilerin bilgisayarda gösterilen hareketli görsel materyaller ile ilgili görüģlerinin belirlenmesi Anketin uygulandığı 1. ve 2. sınıf öğrencilerinin verdiği cevaplara göre her madde için alınanaritmetik ortalamaların birbirleriyle iliģkili olup olmadığını tespit etmek amacıyla anket sonuçları üzerinde t testi ve korelasyon analizi uygulanmıģtır. 3. BULGULAR 1. ve 2. sınıf öğrencilerinin anket sonuçları üzerinde yapılacak t testi için 0,05 anlamlılık düzeyi göz önüne alınmıģ ve iki hipotez oluģturulmuģtur. Ho: 1. ve 2. sınıf öğrencilerinin tutumları arasında anlamlı bir fark yoktur. H1: 1. ve 2. sınıf öğrencilerinin tutumları arasında anlamlı bir fark vardır. Uygulanan t testi neticesinde elde edilen sonuçlara göre yapılan değerlendirmede H0 hipotezi kabul edilmiģ ve farklı sınıf öğrencileri için öğrenci tutumları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı anlaģılmıģtır (t= -.509, p>.05). Anket maddeleri üzerinde her iki sınıftan elde edilen ortalamalar için uygulanan korelasyon sonucu r = 0,987 gibi yüksek bir korelasyon katsayısı elde edilmiģ olup bulunan bu değerin 0,01 güven düzeyinde istatistiksel olarak anlamlı olduğu sonucuna varılmıģtır. Bu değerlendirmeler farklı sınıftaki öğrencilerin dersin iģlenmesinde kullanılacak materyallerle ilgili tutumları arasında çok yakın bir iliģkinin olduğunu göstermektedir. ġekil 1 de anket maddeleri için 1. ve 2. sınıf öğrencilerinin verdiği cevaplara göre ortalamaların karģılaģtırması verilmektedir. ġekil 1.Farklı Sınıfların KarĢılaĢtırılması Anketin ilk kısmından elde edilen sonuçlara göre ankete katılan öğrenci sayısı 107 olup bunların % 48.5 i 1. sınıf, % 51.5 i ise 2. sınıf öğrencisidir. Anketin ikinci kısmında öğrencilerin klasik öğretme ve öğrenme yöntemi ile ilgili görüģlerine ait oranlar tablo 1 de verilmektedir. Öğrencilerin büyük çoğunluğu ( % 80,4 ) sadece anlatım yöntemi ile konuyu rahatlıkla anlayamadıklarını, % 64.3 ü sistemi anlamak için kitaptaki resim ve yazıyı takip etmenin sıkıcı olduğunu, % 52 si ise kitaptaki resim ve yazı yardımı ile sistemi kafasında canlandırmasının kolay olmadığını belirtmiģlerdir. Öğrencilerin % 92,4 gibi bir oranı sistemi anlayabilmek için kendisinin mutlaka konu anlatıldıktan sonra tekrar etme gereği hissettiği, % 85.7 si ise konuyu ilk önce anlatmasının anlamak için gerekli olduğunu belirtmiģtir. % 96.2 gibi büyük bir çoğunluk sistemin yapısının derste iyice anlaģılmasının atölye uygulamalarında baģarılı olmak için önemli olduğunu vurgulamıģtır. Bu ifadelere göre teknoloji derslerinde klasik anlatım ile yöntemi ile konunun anlaģılmasının zor olduğu ve sistemi oluģturan yapıların canlandırılmasının kolay olmadığı anlaģılmaktadır. Bunun yanında konunun ilk kez öğretmen tarafından anlatılması, konunun öğrenci
4 tarafından tekrarının öğrenme için önemli olduğu anlaģılmaktadır. Teknoloji derslerinde konunun iyi öğrenilmesi atölye uygulamaları için önem arz etmektedir. Tablo 1. Öğrencilerin Klasik Öğretme ve Öğrenme Yöntemi ile Ġlgili GörüĢleri(%) Öğrencilerin sabit görsel materyaller ile ilgili görüģlerine ait oranlar tablo 2 de verilmektedir. Teknoloji derslerindeki sistem anlatımı için yansı yardımıyla gösterilen sabit resimler ile sistemi tam olarak anlıyorum ifadesine katılmıyorum ve kararsızım diyenlerin oranı % 52 yi bulmaktadır. Yine yansıda gösterilen tek resim ile konuyu kavrayamadıklarını belirten öğrenci oranı % 54 ü bulmaktadır. KarmaĢık sistemlerin sabit resimlerle rahatlıkla anlaģılamadığını belirten oran ise % 66 olarak saptanmıģtır. Bu ifadelerden kitapta veya yansı üzerinde olsun sabit tek resim ile sistem yapılarının anlaģılmasının zor olduğu anlaģılmaktadır. Ankete katılan öğrencilerin yaklaģık % 91 i sistemi anlamak için birden fazla resmin gösterilmesi gerekliliğini, % 76 sı ise konuların anlaģılmasında baģka ders materyallerine ihtiyaç duyulduğunu belirtmiģtir. Ders ortamında sıkılmadan konu üzerinde dikkatini toplayamadığını belirten oran ise % 64 olarak sonuçlanmıģtır. Bu ifadelerden derslerde sistem anlatımı için sabit resimler yanında baģka ders materyallerinin kullanımına gereksinim duyulduğu anlaģılmaktadır. Bu sayede öğrencilerin ders ortamında daha uzun süreli dikkat toplaması sağlanabilecektir. Tablo 2.Öğrencilerin Sabit Görsel Materyaller ile Ġlgili GörüĢleri(%)
5 Öğrencilerin Bilgisayar Destekli Öğretim ile ilgili görüģlerine ait oranlar tablo 3 de verilmektedir. Ankete katılan öğrencilerin %92 gibi bir oranı bilgisayarın eğitim için ideal bir araç olduğu ve genel eğitimde Bilgisayar Destekli Öğretime gereksinim olduğunu ifade etmektedirler. Klasik sistemin teknoloji eğitimi için yeterlidir ifadesine katılmayan öğrenci oranı % 86 iken Bilgisayar Destekli Öğretimin klasik sistemden farkı yoktur ifadesine katılmayan öğrenci oranı % 86 olarak sonuçlanmıģtır. Bilgisayar Destekli Öğretimin klasik sistemi destekleyici bir yöntem olarak uygulanmasına % 88 gibi bir oran katılırken, BDÖ ile konuyu öğretmen anlatmadan kendi kendine öğrenilmeyeceği % 57 lik bir öğrenci tarafından ifade edilmektedir. Bu katılımlara göre eğitim için ideal bir araç olan bilgisayarın klasik sistemi destekleyici bir yöntem olarak eğitim ve öğretim alanında kullanılması gerektiği ve otomotiv teknolojileri öğretiminde de uygulanması gerektiği sonucu çıkarılabilir. Tablo 3.Öğrencilerin Bilgisayar Teknolojisini Derslerde Kullanımı ile Ġlgili GörüĢleri(%) Ayrıca Bilgisayar Destekli Öğretim dahi olsa konunun ilk önce öğretmen tarafından anlatılması gerektiği gerçeği karģımıza çıkmaktadır. Öğrencilerin bilgisayarda gösterilen hareketli resimler ile ilgili görüģlerine ait oranlar tablo 4 de verilmektedir. Hareketli resimler ile sistem yapısının kolay anlaģılacağı ve karmaģık yapıların öğrenilmesinin kolay olacağı % oranında kabul edilmektedir. Hareketli resim ile dikkatin konu üzerinde daha iyi toplanabileceği ve öğrenciye soyut gelen konuların daha kolay anlaģılır olacağı % oranında bir katılımla ifade edilmektedir. DeğiĢken girerek sistemdeki değiģimi incelemek öğrenme için önemli diyen oran ise % 72 dolayındadır. Buna göre teknoloji dersleri için hareketli resim ve değiģken girerek sistemi inceleme imkânı veren benzeģimler öğrenme için önemli ders materyalleri olarak görülmektedir. Tablo 4.Öğrencilerin Hareketli Resim ile Ġlgili GörüĢleri (%)
6 Öğrencilerin ders anlatımında görselliğin kendi üzerlerindeki etkisinin daha fazla olduğu ve bu görselliğinde öğretmenin anlatımıyla birleģtiğinde daha etkili öğrenmenin ortaya çıktığını belirtmektedirler. 4. SONUÇ VE ÖNERĠLER Öğrencilerin teknoloji dersleri ile ilgili olarak hazırlanan ankete katılımları neticesinde elde edilen veriler değerlendirilerek Ģu sonuçlara varılmıģtır; 1- Klasik anlatım yöntemi ile teknoloji derslerini oluģturan sistemlerin anlaģılmasında zorluklarla karģılaģılmaktadır. Atölye derslerinden önce yapılan teknoloji anlatımında sadece resim ve kitap ile öğretim yeterli olmamaktadır. 2- Sistem anlatımında öğrencinin konuyu anlayabilmesi, kafasında canlandırabilmesi, sıkılmadan uzunca bir süre dikkatini toplayabilmesi için birden fazla resme ve diğer somut açıklayıcı ders materyallerine ihtiyaç vardır. 3- Günümüzde her alanda olduğu gibi eğitim alanında da hızla yerini alan bilgisayar ve Bilgisayar Destekli Öğretim teknoloji öğretiminde de etkin bir Ģekilde uygulanmalıdır. Özellikle sistemi oluģturan yapıların incelenmesinde çoklu ortamlar aracılığı ile farklı olgular tekrar tekrar incelenerek öğrenme kolaylaģacaktır. Ancak BDÖ dahi olsa konunun öğretmen tarafından ilk önce anlatılması öğrenci için son derece önemlidir. 4- Hareketli resimler ve benzeģimler öğrencinin konu üzerinde dikkatini toplamasını ve sistemi oluģturan yapıları açık bir Ģekilde incelemesini kolaylaģtıracağından teknoloji öğretim ortamlarında yaralanılması gereken materyaller olarak değerlendirilmektedir. 5- Üniversite yıllarında dahi öğrencilerin zorluk çektiği sistemlerin anlaģılmasında orta öğretim düzeyindeki teknik okul öğrencileri için çok sayıda resim, hareketli resim ve benzeģimler kullanılmalıdır. 6- Öğretim yöntemleri ve materyal geliģtirme derslerinde geleceğin teknik öğretmenlerini ve bilgisayar alanında öğretmen yetiģtiren fakülte öğrencilerine teknoloji dersleri için bilgisayarı ders ortamında kullanma ve sistemlerin benzeģimlerini oluģturabilecek beceriler kazandırılmalıdır. 7- Derslerde klasik anlatım yöntemi yanında diğer farklı öğretim yöntemleri de kullanılarak geleceğin öğretmenleri öğretmen merkezli eğitim yerine öğrenci merkezli eğitime açık olacak Ģekilde eğitilmelidir. KAYNAKLAR Baki,A., KarataĢ,Ġ., Güven,B. (2001), Öğretim Teknolojileri ve Materyal GeliĢtirme Dersinde Öğretmen Adaylarının Kazandıkları Deneyimler, Fen Bilimleri Eğitimi Sempozyumu, Ġstanbul, ÇekbaĢ,Y.,Yakar,H.,Yıldırım,B.,Savran,A. (2003), Bilgisayar Destekli Eğitimin Öğrenciler Üzerine Etkisi, TOJET, October 2003,Volume 2,Article 11. Demirel Ö., Seferoğlu, S. (2002), Öğretim Teknolojileri ve Materyal GeliĢtirme, Pegem Yayın, Ankara,2002. Gök,T., Tanel,Z., Uzun,C. (2001), Fizik Eğitiminde Öğrenme YaĢantılarının Planlanmasında Öğrenme YaĢantılarının Planlanması, Fen Bilimleri Eğitimi Semp., Ġstanbul, Sulak,S., Allahverdi,N. (2002) Matematik Dersinde Bilgisayar Destekli Öğretimin Öğrenci BaĢarı ve Tutumlarına Etkisi, ΙΙ.Uluslararası Eğitim Teknolojileri Sempozyumu ve Fuarı, Sakarya, 2002.
7 ġahin,t,y., Yıldırım,S.(2002), Öğretim Teknolojileri ve Materyal GeliĢtirme, Anı Yayın, Ankara,2002. Yiğit,N.,Akdeniz,A,R. (2003), Fizik Öğretiminde Bilgisayar Destekli Etkinliklerin Öğrenci Kazanımları Üzerine Etkisi, G.Ü Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi Cilt 23, Sayı 3,(2003)