Swhbat 3031 0 pikir 19 Säuir, 2019 sağat 12:12
Prezident Qasım-Jomart Toqaevtıñ pärmenimen Qazaqstanda kezekti ret kezekten tıs prezident saylauı ötetini belgili. Küni de belgilendi. Ol – 9 mausım. Al, ol saylauğa kimder tüsedi? Mäsele osında...
Bizde zañ boyınşa prezident saylauına sayasi partiyalar men respublikalıq auqımdağı qoğamdıq birlestikter ğana ümitker wsına aladı. Talap solay. Qazaqstanda kemi 10-15 jıl twruıñ, onda da 5 jıl memlekettik qızmette isteuiñ kerek. Äleumettik jelide jwrt qoldağan Mwhtar Tayjan men Marğwlan Seysembay däl osı sebepti dodağa «dopusk» ala almadı.
Aytpaqşı, prezident Toqaevtıñ saylau ötetini turalı cözi aytılmas bwrın Aqordada alqa-qotan jiın ötken. Prezident birli-jarım sayasi partiyalardıñ basşıların jiıp, aqıldasqan. Ol jiınğa «Nwr Otannan» Mäulen Äşimbaev, «Aq joldan» Azat Peruaşev, kommunisterden Ayqın Qoñırov, «Auıldan» Äli Bektaev barıp, qatısqan.
Şeşim jwrtqa jariyalanısımen atalğan partiya basşıları saylauğa ümitker şığaratındıqtarın ayttı. Barlığı s'ezd ötkizetin boldı. Säuirdiñ soñına qaray öz kandidattarın anıqtaydı.
Potencialdı kandidattar da joq emes. Olar: «Nwr Otannan» Dariğa Nazarbaeva men qazirgi prezident Qasım-Jomart Toqaev. Qalğan partiyalardıñ ümitkerleri s'ezden soñ belgili boladı.
Aytpaqşı, kommunist deputat Ayqın Qoñırovtıñ özi de prezidenttikke tüsuge ketäri emestigin aytqan. Al «Auıldan» senator Bektaevtıñ özi tüsip qalar deydi key jwrt.
«Aq jol» partiyası Ortalıq keñes jiının ötkizip, birneşe ümitkerdi belgiledi. Endi säuirdiñ soñında qwrıltay ötkizedi. Sonan soñ ümitker tañdaladı. Dese de jwrt «Aq joldıñ» bastı ümitkeri retinde – deputat Azat Peruaşevtiñ özin aytuda. Şınında solay ma? Sözge tarttıq, swrap bildik.
-Azat Twrlıbekwlı, äleumettik jelide, el işinde «Aq joldıñ» saylaudağı ümitkeri – Peruaşevtiñ özi» degen sözder aytılıp jatır. Siz saylauğa tüsesiz be? Sizdiñ partiyañızda sizden basqa layıqtı deytin eşkim joq pa?
-Ärine, olay emes. Men öz partiyalastarıma, äriptesterime qwrmetpen qaraymın. Saylauğa tüsu turalı şeşim, kandidattardı wsınu – s'ezde şeşiledi. Ras, keybir sayasatkerler, jurnalister meni «Aq joldağı» jalğız ümitker degen közqarasta. Şındığında mülde olay emes. Biz demokratiyalıq partiyamız. Sondıqtan partiya s'eziniñ şeşimin sabırmen kütuge tura keledi.
-Ortalıq keñes jiının ötkizdiñizder. Endi qwrıltay şaqırmaqsazdar. Soğan qarağanda ortaq şeşimge kele almağan sekildisizder...
-Ras aytasız, plenumda ortaq şeşimge kele almadıq. Sebebi aymaqtardıñ özinen 6-7 figura şığıp otır...
-Sizdiñ kandidaturañızdı wsınğandar boldı ma?
-Türkistan, Mañğıstau, Almatı oblıstarınıñ, Almatı men Nwr-Swltan qalalarınıñ ökilderi meniñ kandidaturamdı wsındı. Iä, men partiya jetekşisimin. Alayda solay eken dep, jalğız meniñ kandidaturammen şektelgen dwrıs emes. Plenumda men osını ayttım. Plenum aldında men öñirlerdegi özge de äriptesterimmen söylesken edim. Olardıñ da arasında prezidenttik dodağa tüsuge dayın adamdar bar. Bizge partiya liderleriniñ tizimin keñeytu qajet. Biz tek bir adammen şektelmeuimiz kerek...
- Qazir bizben birge paralleldi Ukrainada da saylau ötude. Alğaşqı turda 39 kandidat bolğan edi. Aqır ayağında, bäribir dauıstı köp jinağan 4 kandidat alğa şıqtı. Bwl öz kezeginde kandidattardıñ köptigi nätijege äser etpeytinin körsetti. Sizdiñ söziñizge qarasaq, «Aq jol» bir emes, birneşe ümitker şığaradı. Qalay oylaysız, köp kandidat şığaru qanşalıqtı tiimdi?
- Joq, ol qate. Är partiya bir ğana kandidattı wsınu mümkin. Biraq, biz qazirgi jağdayda eñ üzdik ümitkerdi tañdauımız kerek. Eger Ukraina turalı aytar bolsaq, ol jerden bizge sayasi procesterdiñ aşıqtığın üyrenuge boladı. Iä, onda da ülken şığındar men keybir keleñsiz keyipkerler bar. Degenmen, Ukrainadağı qarqındı bäseke men ol jerdiñ özgeriske dayındığı öte jaqsı.
-Jaqsı, joğarıda birneşe figura bar dep qaldıñız. Olar kimder? Aytuğa bola ma? Älde...
-Ärine, Soltüstik Qazaqstan oblısı advokattar palatasınıñ törağası, Petropavl qalasındağı orıs drama teatrına arnalğan «Alaş» p'esasınıñ avtorı Evgeniy Kincel' öziniñ kandidaturasın wsındı. Osı ümitkerdi jelilerde belgili sayasatker Petr Svoik qoldaytını ayttı.Sonday-aq, «Aq jol» partiyası Jambıl oblıstıq filialınıñ törağası, Taraz qalasınıñ üş märte mäslihat deputatı, belgili käsipker, jergilikti «Atameken» palatasıñ basqarğan Asan Qoşmambetov ta nietti ekenin jetkizdi. Däl osı Qoşmambetovtıñ Mäslihat deputatı bola twra, sol Mäslihattağı basım köpşilikke qarsı şığıp, bwrınğı şendi-şekpendilerge emes, äleumettik jağdayı tömen otbasılarğa kömek berudi talap etkeni aqparatta qızu talqılandı.
Öskemennen adam qwqığı jönindegi sarapşı, mıqtı ğalım Quat Rahimberdin tüsip jatır. Negizinen iri biznestin ökilderi de bar.
- Plenumda belgili jurnalist Arman Sqabılwlı: «Peruaşev özdiginen bas tartqan jağdayda partiya jaña demokratiyalıq dästürdi qalıptastıru maqsatında äyel adamdı ümitkerlikke şığaru kerek» degen pikirin aytqan edi...
-Endi jurnalistter demokrat adamdar ğoy. Arekeñniñ oyın qwptaymın. Ärine, aramızda prezidenttikke layıq azamatşalar bolsa, nege wsınbasqa?! Tek Arekeñniñ bwl wsınısı teoretikalıq pikir emes, naqtı wsınıs bolsa...
-Endi säl keyinge şegineyikşi. Ötkende, prezident Nazarbaev otstavkağa ketkende siz közge jas aldıñız. Jalğız siz emes ärine, parlamenttegi biraz äriptesteriñiz de söytti. Jwrt onı piar dep bağaladı...
-Bir aqın jazğan eken: «Qızuqandıdan emes, tas bauırdan qorqu kerek» dep. Sol aytpaqşı, nağız erkektiñ küşi de, emociyası da bolu kerek.
Keybir tayaz oylaytın adamnıñ pikiri menikimen säykespeui mümkin. Keybireuge tipti osı Täuelsizdik bizge oñay kelgendey, memleket özinen-özi qwrıla qalğanday körinui mümkin. Sondıqtan olar memleket ömirindegi orın alıp jatqan osınau oqiğalardı salqın qabıldaydı.
Al Täuelsizdiktiñ nığayuına, memlekettiñ qalıptasuına atsalısqan adamdar üşin, memlekettiñ qwrıluı – olardıñ jeke öz tağdırınıñ mañızdı böligi ispetti.
Reseydegi Irina Hakamada degen sayasatker erkektiñ minezi turalı: «Er-azamat üşin eñ aldımen onıñ aynalamen qarım-qatınası qaşan da alğaşqı ornında bolmaq. Ekinşi ornında – onıñ dostarı, al äyeli, otbası, twrmıs jağdayı sonan keyingi orında twruı tiis. Osını tüsinetin äyel ğana öz erkegimen baqıttı boladı» - deydi.
Meniñ de bir ağam: «Er elge, äyel erge (otbasına) qızmet etedi», dep aytıp edi. Sol aytqanday,men de öz tağdırımdaTäuelsizdik jolındağı sınaqtardı köp kördim. Keşegi 1986 jılı qazaqtar öz jerinde ögeylik körip, ädiletsiz quğınğa wşıradı. Mwnı biz, äsirese Otanımızdan jıraqta jürgende qattı sezindik. Kamçatka aralında boldıq. Kontrrazvedka kapitanı bizdi jinap, «Bwdan bwlay qazaqtar küdikti element dep esepteledi. Üyden hat almaysındar, üyge jiberetin hattarıñdı tekseruge beresiñder. Orısşadan basqa tilde söylesuge tıyım salındı», dep qısım jasadı.
Äskerden soñ elge qayttıq. Mwnda da qazaq tili orıs tiliniñ tasasında boldı. Basqa wlttıñ adamdarı bizge töbeden qarap, kekireyip söyleytin. Adam qwrlı körmeytin. Avtobusta eki qazaq bir-birimen qazaqşa söylese qalsa, basqaları bajırayıp qaraytın. Biz osınıñ barlığın kördik.
Odan keyin oquğa qayttıq, Reseydiñ iri önerkäsiptik ortalığına bardıq. Onda da bizge oñdı közqaras bolğanı şamalı. 1990 jılı Mäskeude jas ğalımdar arasındağı jalpı keñestik bayqaudıñ jüldegeri boldım.
Meniñ maqalamdı partiya jurnalına şığardı. Sol maqalada men KSRO-dağı solaqay sayasattı sınğa alıp, qoğamdağı ädiletsizdikti jazdım. Pribaltika elderinen keyin basqa da respublikalardıñ Täuelsizdik alatının boljağanday jazdım. Sol maqalamdı oqığan memleket komissiyasınıñ törağası, barlıq swraqtarğa jauap bergenime qaramastan, bitiru emtihannan qwlattı. Qayta tapsıruğa mäjbür boldım. Elge kelsek - eki aptadan soñ GKÇP bastaldı...
Talay ret tepki kördik. Ögeylik keştik. Ümit pen küdik, jeñis pen jeñilis sekildi türli sezimdi bastan ötkerdik.
Kolbinnıñ qolınan bilikti tartıp alıp, Nazarbaev wlttıq memleketimizdi qwrdı, älemge qazaq eşkimnen kem emes ekenimizdi däleldedi, ana tilimizdi BWW minbesinen tıñdattı. Osı ötken jolın qaytadan elestetkende, közimnen jas şığıp ketkeni ras. Ärine, bügingi künniñ törinen qarasaq, sol ötken däuirdiñ kemşilikteri az emes.Biraq, meniñ jeke özim sol joldı qayta jürip ötuge dayınmın jäne öz tañdauıma ökinbeymin!
-Azat Twrlıbekwlı, sizdiñ «Karavandağı» swhbatıñızdı oqıdım. Sonda «eger men diktator bolsam, ol diktatorlığım eñ aldımen özime qatıstı bolar edi» depsiz. Joğarıdağı jwrttıñ da «Aq joldıñ» jalğız ümitkeri dep sizdi aytuı, şınında partiya basşılığındağı sizdiñ demokrattığıñızdan göri diktattığıñızdıñ basım ekendigin, sizdiñ prezidenttik ambiciyañızdiñ basım ekendigin körsetpey me?
-Ras, men «eger diktator bolsam, eñ aldımen öz-özime diktatormın» degen mağınada pikir ayttım. Şınında solay. Men äueli öz-özime sınşımın.Özim bilmeytin isti basqalarğa da tapsıra almaymın. Ol solay boluı kerek şığar...
Al ambiciyağa kelsek, iri wyımdarda mañızdı menedjment erejesi bar. Eger basşı adamğa bir mäsele töñireginde äriptesteriniñ şınayı pikirin bilu kerek bolsa,ol biligin alğa tartpay, äueli wjımın tıñdaydı. Bizde de solay. Qwrıltay ötsin. Barlığınıñ wsınıs pikirlerin tıñdayıq. Ortaq şeşimge kelemiz, sözsiz.
-Prezident saylau ötkizu turalı ayttı. Siz prezident Toqaevqa osı üşin alğıs ayttıñız... Keybir partiyalar bwl saylauğa qatısudı – partiyanıñ jarnaması üşin ğana paydalanğısı keletin sıñaylı. Sizder üşin de solay ma?
-Prezident Qasım-Jomart Toqaev saylaudıñ aşıq äri ädil ötetinin ayrıqşa ayttı jäne kepildik berdi. Mwnday jağdayda biz jasalıp jatqan mümkindikterdi paydalanuğa tiispiz.
Qazir Mäjiliste «Aq joldıñ» deputattarı ğana Ükimet wsınğan qwjattarımen kelispey dauıs berude. Mısalı, byudjetti igeru, memlekettik satıp alu turalı zañ, EAEO şeñberindegi kelisimderdi ratifikaciyalau mäselesi, t.b.
Sondıqtan,partiyamız, öz wstanımı bar sayasi wyım retinde bilik tranzitine qatısuğa mindetti. Prezidenttiñ şeşimi – qoğamnıñ ülken swranısın qanağattandırğan pozitivti özgeristerge negizdelgen. Bwl saylauğa qoğamdıq qızığuşılıq ädettegiden joğarı boladı jäne bwl aldağı parlamenttik saylau nauqanına jaqsı alğışarttar jasaydı. Sonday-aq, bwl parlamenttiñ rölin nığaytuğa kömektesedi jäne «Aq jol» üşin äli de ülken mümkindik bar degen söz. Esterinizge sala keteyik, bizdiñ sayasi bağdarlamamızda parlamenttik basqaru jüyesine köşu mäselesi qarastırılğan. Sol sebepti de, «Aq jol» üşin parlamenttik saylau basımdıqta twr.
-Mümkindik dep qaldıñız ğoy... Qanday mümkindik? «Nwr Otannıñ» million müşesi bar. Tipti «Auıldıñ» da müşeleri sizderden köp, 300 mıñnan asadı. Al sizderde 250 mıñ adam ğana...
-Müşeliktiñ eñ negizgi körsetkişi – kağazdağı tizimi emes, saylauınıñ nätijesi. Partiyanıñ salmağıñ berilgen bilettermen ölşeu degen sovet täjiribesinen qalğan atavizm. Demokratiyalıq memleketterde partiyalıq bilet, müşelerdiñ tizimi siyaqtı wğım joq. Olarda partiyanıñ qoldauşılardıñ sanıñ tek saylauda jinalğan dauıstarımen sanaydı.Mısalı, aldıñğı saylauda «Aq jol» partiyasına 600 mıñğa juıq saylauşı dauıs berdi. «Auıl» partiyası saylauda 150 mıñğa juıq dauıs jinadı.Sondıqtan mäsele formaldı müşelikte emes,istegen jwmısta.
-Bizde saylau taqırıbına kelgende OSK-nıñ osaldığı jii sınğa wşırap jatadı. Şındığında adam aqılına sıymaytın cifrlardı wsınğanda, OSK esebiniñ ädildigine eriksiz şübä keltiresiñ. Olay emes dep aytıp köriñiz...
-Ras aytasız, mende de OSK-ğa qatıstı swraq köp. Mäselen, keluşiler sanı 80%-dı qwrasa, qanşa byulleten basılıp şığarıladı? Meniñşe, byulletender artıq dauıs salınıp ketpeytindey etip jasaluı kerek.
-Dauıs berudiñ al'ternativti joldarıda bar ğoy...
-Iä, internet arqılı dauıs berudi engizuge de bolatın şığar. Sebebi, kazirgi kezde 11 million saylauşıdan 3 millionda (yağni, üşten birinde)cifrlı qoltañbası bar.
Internet arqılı dauıs beru - uaqıt ünemdeydi jäne byurokratiyanı azaytadı. Äsirese siz iskerlik saparlarda bolsañız tipti tiimdi. Eñ bastısı, bwl ädis jastar üşin barınşa qolaylı, biz osı arqılı jas saylauşılardıñ belsendiligin de arttıramız.
Tağı bir taqırıp – internet translyaciya. Saylau uçastkelerindegi saylaudı jan-jaqtı baqılau. Büginde kez-kelgen mektep oquşısı internettegi öz kanalın qımbat apparatsız-aq jürgize aladı. Eger uçastkelerdiñ signalı bir serverge baylansa, sonda jüzderdavtomattı türde ajıratu, tanu juyesiñ qoysa - ol talay zansızdıqqa, jalğandıqqa pärmendi kedergi bolmaq.
-Söz soñında, äleumettik jelilerde jii sınğa wşıraytın adamdardıñ kategoriyasında siz de barsız. Siz sındı qalay qabıldaysız?
-Eger sın ädil bolsa sözsiz qabıldaymın. Senesiz be, osığan deyin özim turalı oqımağan, estimegen närsem joq. Poçtamdı bwzıp, meniñ adresimnen jalğan hattar da jibergen, äyelimniñ villası turalı jariyalap, neşe türli detektivter de qwrastırdı... Mağan jäne meniñ aynalamdağılarğa qatıstı dünielerge kädimgidey şabuıl boladı. Tipti, konteksten alınğan frazalarmen rolikter qwrastırdı. Biraq, odan tük şıqpadı. Biz oğan üyrengenbiz jäne eşteñege tañqalmaymız. Bwl küres.
Özderiñiz äueli bastama kötergen jataqhana mäselesinde de solay bolğan. Jataqhana turalı qoldan qolğa ötip jürgen rolikter men memder qayta-qayta taratılıp jürdi. Al mwnday wzaq şabuılğa sebep bolğan - men BJZQ-nıñjüzdegen million dollarğa tük twrmaytın, bankrottıqqa wşırağan äzirbayjandıq banktiñqağazdarın satıp alğanı turalı deputattıq saual jasağanım.
Keşegi Astanadağı bes säbidiñ ömirin jalmağan şetin oqiğaqoljetimdi, arzan baspananıñ mañızdılığın körsetti. Endi aymaqtardasol jataqhanalardı salıp jatır.Al, äzerbaydjan bankimen oqiğası birtindep-birtindep wmıtıldı. Tek Londonda sol banktiñ törağasınıñ äyeli 30 million dollarğa äşekeyler alğanda wstalındı. Sol 30 million dollar qazaqtiki emes pe?
Biz sınnan emes, elden aqşanı zañsız alıp ketuge jol bergen jäne wrlanğan närselerdi offşordanqaytaruğa kedergi keltiretinderden qorquımız kerek. Men osı taqırıpqa jaqın adam retinde reformalar men keybir qozğalıs bar ekeni turalı bilemin. Biraq...
Keyde bizdiñ organdar üşin «qozğalıs» nätijeden mañızdı degen oyğa qalam. Al, qoğamğa nätije kerek.
Osı orayda, «Aq jol» frakciyası jemqorlıqqa qarsı basqa da saualdar dayındap jatır. Naqtı faktiler de bar. Sondıqtan tağı sınğa qalıp jatsaq, tañqalmañız. Mwnday «jauaptarğa» kezikkenimiz bireudiñ «qorjınınıñ maylanuına» kedergi keltirgenimizdi bildiredi.
-Siz Parlamente kötergen tağı bir bastama – ol memlekettiñ atauın özgertu boldı. Qazaqstan emes - Qazaq Respublikası dep ataudı wsındıñız. Bwl qoğamda qoldau tapqanımen, bilik ökilderi tarapınan qoldau tappadı. Tipti, ol kezdegi Senat spikeri Qasım-Jomart Toqaev ta aşıq qarsı boldı...
-Bwl eñ aldımen, «Alaş» arıstarınıñ aldındağı meniñ borışım dep esepteymin. Tek olardıñ erligi men qaysarlığınıñ arqasında ğana, qazaq Täuelsizdikke qol jetkizdi.
1917 jılı «Alaş» avtonomiyasın qwrıp, «Alaşorda» qayratkerleri Resey Qwrıltay jinalısımen, Uaqıtşa Sibir ükimetimen jäne Ufa direktoriyasımen qarım-qatınas ornatıp, äskeri odaqtas boldı. Biraq, «Alaştıñ» äskerleri men olardıñ ekijüzdi reseylik seriktesteri bol'şevikterdiñ qatıgez basqınşılığına tötep bere almadı.
Qazaqtıñ wlt qayratkerleri qwrğan Türkistan avtonomiyası da küşpen taratıldı. Degenmen, olardıñ barlığı qazaq eliniñ tağdırında jaña memlekettilikke wmtılıstıñ ülgisi retinde iz qaldırdı.
Sonday qiın zamanda eldi apattan aman alıp şığu üşin «Alaşorda» jetekşileri Sovet ökimetimen kelissözge barıp, KirRevKom qwramına enip, öz halqına qızmet etti, eñ aldımen – Qazaq jeriniñ territoriyalıq twtastığı üşin küresti. 1920 jılı tamız ayında Moskvada Sovnarkom şekara mäselesin jan alısıp talqılağanda, Älimhan Ermekov birneşe ret bayandama jasadı. Osı jwmısqa Ahmet Baytwrsın, Älihan Bökeyhan jäne basqa da qazaq delegaciyasınıñ 12 müşesi tikeley qatıstı.
Sonda olar arnayı ekspediciyalarda jinastırğan ğılımi derekterge süyenip, qazaq jeriniñ twtastığın däleldep şıqtı.
Nätijesinde, sol jılı Qırğız Avtonomdı Keñestik Respublika qwrılıp, 1925-şi jıldan bastap oğan halqımızdıñ töl «Qazaq» degen atauı berildi.
Kelesi, 2020 jılı memlekettilik twrğısınan bolaşaq Täuelsiz Qazaqstannıñ irgetasına aynalğan KSRO qwramındağı Qazaq Respublikasınıñ (AKSR, keyin KSR) qwrılğanına 100 jıl toladı.
Mısal retinde aytayın, bıltır Äzirbayjan Respublikası öziniñ 100 jıldığın atap ötse, biıl Resey prezidenti V.Putinniñ resmi jarlığımen «Alaşordanıñ» qwrdası – Başqwrt Respublikası 100-jıldığın toyladı.
Osı orayda, «Aq jol» Demokratiyalıq partiyası, birinşiden, Qazaq Respublikasınıñ 100 jıldığına memlekettik därejede köñil bölinip, bwl datanı layıqtı deñgeyde atap ötudi wsındı.
Ekinşiden, biz Respublikanıñ 100 jıldığı şeñberinde «Qazaq Respublikası» atauın resmi türde paydalanu qajet ekenin ayttıq.Tarihi twrğıdan alıp qaraytın bolsaq, Qazaqstan Respublikası degen atau «Qazaq AKSR», «Qazaq KSR» ataularınıñ tüpnwsqasına para-par emes jäne de resmi atau retinde 1991 jılı Täuelsizdik alğannan keyin ğana payda bolğan.
-Bastamağa qazirgi prezident (ol kezdegi senator) Toqaev qarsı boldı. Biliktiñ, lauazımdı azamattardıñ reakciyasın kördiñiz... Söytse de bastama äli küşinde me?
-Biliktiñ, äsirese jaña memleket basşısınıñ reakciyasın körip otırsız...Sodan-aq, bwl bastamanıñ qoldau tappaytınına közimiz jetkendey boldı. Biraq, sayasatker retinde men bilem, eñ mañızdı ideyalar köpşilik talqısı arqılı pisip jetiledi. Tek sol ideyanı öltiruge jol bermeuimiz kerek. Joğarıda öziñiz eske tüsirgen äleumettik jataqhana mäselesi bar ğoy...Sol bastamanı siz ekeuimiz alğaş kötergende qanşa jwrt sınap, tipti mazaq etkendey boldı. Endi mine, bügin sol jataqhanalardı äkimder jarısıp salıp jatır.
Al bwl jolı biz million ese mañızdı bastama köterip otırmız. Bwl tarihi mäsele. Ärine, oğan qarsı şıqqandar az emes. Biraq biz sol ideyanı öltiruge jol bermeumız kerek.
Altı ğasırlıq tarihı bar Qazaq handığınıñ mwrageri, tipti totalitarlı jüye moyındağan Qazaq Respublikasınıñ atı erteme me, keş pe, öz ornına keledi. Oğan eşqanday da eş kümän bolmasın!
-Uaqıt bölip, swhbat bergeniñizge rahmet!
-Sizderge de alğıs aytamın! İsteriñizge sättilik!
Swhbattasqan Nwrgeldi Äbdiğaniwlı, Nwrbike Bekswltanqızı