Eıran ıadro ıangyjyny çalyşmak boıunça ylalaşdy
Göni efir Habarlar gündeligi - 19-njy oktıabr, 2017 ı.
Maı 18, 2010
Eıranyň prezidenti Mahmud Ahmedinejad, daşary işler ministri Manuçehr Mottaki we onuň braziliıaly kärdeşi Selso Amorim Tähranda prezidentiň edarasynda, 16-njy maı, 2010-njy ıyl.
Türkiıe bilen Braziliıanyň ıolbaşçylarynyň araçylyk etmegi netijesinde Eıran özüniň pes derejede baılaşdyrylan uranyny Türkiıede ıerleşdirip, onuň deregine ıadro ıangyjyny almak baradaky teklip bilen ylalaşdy.
Tähranda gol çekilen bu plan Eıranyň ıadro programmasy barada halkara derejesinde barıan dawa-jenjelleri köşeşdirer diıen umydy döretdi.
Ylalaşyga gol çekilensoň, Eıranyň prezidenti Mahmud Ahmedinejad Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk Geňeşiniň hemişelik agzalaryny, şeıle hem Germaniıany dogruçyllyk, adalat we ikitaraplaıyn sylag-hormat esasynda täze gepleşiklere çagyrdy.
Bu ylalaşyk boıunça Eıran 1200 kilogramlyk pes derejede baılaşdyrylan uranyny Türkiıede ıerleşdirip, onuň deregine Günbatardan 120 kilogram ıadro ıangyjyny alar. Eıran bu ıangyjyň medisina barlaglary üçin gerekdigini aıdıar.
Türkiıä iberilse-de, Eıranyňky
Eıranyň daşary işler ministri Manuçehr Mottaki
Tähranda metbugat konferensiıasynda ylalaşygyň mazmuny barada maglumat beren Eıranyň Daşary işler ministri Manuçehr Mottaki: “Bu uran Türkiıä iberilse-de, Eıranyňky” diıdi.
“Eıran yslam respublikasy pes derejede baılaşdyrylan 1200 kilogramlyk urany Türkiıede ıerleşdirmek baradaky teklip bilen ylalaşıar. Bu uran Türkiıede bolsa-da, Eıranyňky. Onuň howpsuzlygyny kepillendirmek üçin Eıran bilen Atom energiıasy boıunça halkara agentligi tarapyndan ol ıerde gözegçi goıulmagy mümkin” diıip, Mottaki aıtdy.
Eıranyň Daşary işler ministriniň aıtmagyna görä, Tähran bu plan bilen özüniň ylalaşıandygyny Atom energiıasy boıunça halkara agentligine bir hepdäniň içinde bildirer.
“Wena topary – Birleşen Ştatlar, Orsıet, Fransiıa we Atom energiıasy boıunça halkara agentlik – oňaıly jogap berensoň, indiki alyş-çalyş baradaky düzgünler jikme-jik işlenip, bir şertnama düzüler. Eıran bilen Wena toparynyň arasynda gerekli plan ıola goılar” diıip, Mottaki belledi.
Bu günki ylalaşyga gol çekenler Eıranyň prezidenti Ahmedinejad, Türkiıäniň premıer-ministri Rejep Taıyp Ärdogan, Braziliıanyň prezidenti Luiz Inasio Lula da Silwa.
“Bu şertnama böwsüliş däl”
Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk Geňeşiniň hemişelik däl agzalary Türkiıe bilen Braziliıa Eıranyň garşysyna täze sanksiıalaryň girizilmegine özleriniň garşydyklaryny bildirdiler.
Günbatar Eıranyň ıokary derejede baılaşdyrylan urany atom bombasyny öndürmek üçin ulanmagyndan gorkıar. Eıran hem özüniň beıle niıetiniň ıokdugyny gaıtalap aıdyp gelıär.
Bu günki ylalaşyk barada entek Atom energiıasy boıunça halkara agentligi ıa-da Waşington tarapyndan edilen beıanat ıok. İöne “Reuters” agentliginiň habar bermegine görä, bir ıokary derejeli ıewropaly diplomat: “Birleşen Milletler Guramasy tarapyndan girizilen teklip esasynda bolmasa, bu şertnama böwsüliş däl” diıipdir.
Birleşen Milletler Guramasy tarapyndan girizilen teklip boıunça Eıran 3,5 prosent baılaşdyrylan urany Orsıete ibermeli. Bu uran 20 prosent baılaşdyrylyp, ol ıerden Fransiıa ıollanmaly. Fransiıa-da ıadro ıangyjyna öwrülip, soňra ol ıene-de Eırana dolanyp barmaly.