Kut'ta rezil olan İngilizler çareyi Türk komutana rüşvet teklif etmekte bulmuşlardı. Ancak Halil Paşa satın alınacak adam değildi. Hatıralarında anlattığına göre, "Ne olursa olsun Kut'u düşürecektim ve bu rüşvet teklifinin en güzel cevabı olacaktı." diye düşünüyordu.
13 Nisan 2016, Çarşamba 19:24
Çanakkale'de umduğunu bulamayan İngilizler, bir yandan da Ortadoğu’da ağır ağır ilerliyor, Bağdat'ı ele geçirerek bölgede kesin bir hâkimiyet kurmak istiyorlardı. Çünkü bu bölge petrol yatakları ve stratejik konumu sebebiyle kimseye bırakılamazdı.
Bu aynı zamanda Hindistan'a giden yolun da emniyete alınması demekti. Ve diğer taraftan Müslüman milletlerin özellikle Osmanlı liderliğinde bir daha asla bir araya gelmemeleri gerekiyordu...
İngilizler savaşa sömürgelerini sürüyor, Osmanlı ise aynı inanç ve ideale sahip kardeşleriyle, Kürdüyle, Arabıyla, Çerkesiyle, bu gözü dönmüşlere karşı durmaya çalışıyordu.
İşte birçok kirli hesabın orta yerinde, amansız bir savaş sürüyordu.
Hedef Bağdat'tı ve İngiliz kuvvetler Kut-ül Ammareyi ele geçirmişlerdi.
İngiliz General Towhshend emrindeki kuvvetler Dicle'nin sol yanından harekete geçince, Halil Paşa çöl tarafında bulundurduğu beş tabura şu emri veriyordu:
"Ateşle beraber süngü hücumuna kalkacak ve düşmanı sağ taraftan vuracaksınız. Çarpışma ölünceye kadardır."
Türk, Kürt, Arap bütün askerler omuz omuza, bu büyük komutanın emrini gözünü kırpmadan yerine getirmek için adeta şahlanmışlardı.
Bir zamanlar Osmanlı Viyana'ya kadar yürürken, kılıçlarının ucunda bir misyon taşıyordu: "Âleme adalet götürmek..."
Ve bu kutlu çağrıya uyulduğu takdirde kılıçlar kınından çıkmıyor, alınan yeni topraklara toplanan verginin kat kat üstünde yatırım yapılıyordu.
Osmanlı'nın yürüyüşü bir "sömürge arayışı" yürüyüşü değildi. Ve hiç bir zaman olmamıştı.
Peki İngilizler'in Irak'ta işi neydi?
Halil Paşa neye dayanarak askerlerine "ölün" emrini veriyordu ve o kutlu askerler hangi aşkın coşkusuyla "ölüm"le oynar gibi ateşin üstüne atlıyorlardı?
Stratejik bir noktada bulunan Kut-ül Amare'yı savunamayacağımızı anlayınca bilerek boşaltmış ve İngilizlerin işgaline göz yummuştuk. Şimdi Selman-ı Pak muharebeleri ile hem İngilizlere darbe vuruyor ve hem de işi tersine döndürerek onları yavaş yavaş Kut-ül Amare'nin içine hapsediyorduk.
Artık onlar savunuyor, biz kuşatıyorduk.
İngilizlerin bütün derdi ortadoğunun zenginliğini kontrol altına almak ve sömürmek, bir yandan da bu coğrafyada kendisine karşı bir birleşmenin olmasını ve muhtemel birleşmenin Hindistan üzerine yürümesini engellemekti.
Burada bir basit soruyu daha sormak lazım:
"İngilizlerin Hindistan'da işi neydi?"
Aslında 1. Dünya Savaşını başlatan bahaneler gerçekten bahaneydi. Daha ilk kurşun atılmadan dünyanın hakim güçleri coğrafyaları kendi aralarında paylaşmışlar, yazdıkları ve mutabık kaldıkları vicdansız bir senaryoyu oynamaya girişmişlerdi.
Fakat bu kanlı oyun her zaman istedikleri gibi gitmiyordu. Çanakkale'de olduğu gibi...
Ve şimdi Kut-ül Amare'de olduğu gibi.
İngilizler yeni bir Çanakkale Faciası ile karşı karşıya kalmışlardı. Bir an önce Bağdat'ı almaları gerekiyordu fakat burada çöle saplanıp kalmışlar, Halil Paşa'nın kuşatmasının içinde ecel terleri döküyorlardı.
Halil Paşa ki, savaştığı hiçbir cephede mağlup olmamış, dirayetli, zeki ve gerçek bir askeri liderdi.
Halil Paşa birliklerine "ölüme kadar" emrini verdiği günlerde bir rüya görmüştü. Bu rüyayı hatıralarında şöyle anlatır:
"Dicle üzerinde Kut-ül Ammare'deki İngilizlere yardım götüren İngiliz gemisi etkisiz hale getirilince rahat bir uykuya çekildim. Ter içinde sahra yatağında dönerken bir rüya gördüm. İki düşman tayyaresi başımın üzerinden geçiyordu. Belimdeki tabancayı çektim. Tayyarelerden birine ateş edip düşürdüm. Diğeri yere indi ve pilotu yanıma geldi. Arkadaşım vuruldu. Ben de teslim oluyorum, dedi. Uyanınca sahra telefonlarıyla bu rüyayı bütün orduma tebliğ ettim. Öğlene doğru ileri hatlardan şu haber geldi. Bir ingiliz subayı hatlarımıza doğru beyaz bayrakla yaklaşmış ve kumandan görüşmek istediğini söylemiş. Yanıma getirdiler. Elinde bir mektup vardı. Mektup kuşatma altındaki İngiliz Ordusu Kumandanı Towhshend'den geliyordu ve general benimle özel bir görüşme yapmak istiyordu."
Halil Paşa'nın rüyası çıkmıştı. Çünkü İngiliz Kumandan Towhshend'in yapacak bir şeyi kalmamıştı sulh için görüşme talebinde bulunuyordu.
Dicle nehrinde istimbot üzerinde gerçekleşen buluşmada İngiliz General Towhshend Halil Paşa'ya dört maddelik bir teklifte bulundu.
1- Dünya harbi devam ettiği müddetçe maiyetimden kimse ve ben Türklerin aleyhinde hiçbir harekette bulunmayacağız.
2- İngiliz kuvvetleri elinde bulunan 40 top ve bilumum cephane sağlam olarak Türklere verilecektir.
3- Arzu edeceğiniz bir bankaya adınıza yatırılmış bir milyon ingiliz sterlini çek teslim edilecektir. Bu çekin verilmesine ingiliz hükümeti muvafakat etmektedir.
4- Bu şartlar kabul edildiği takdirde İngiliz kuvvetleri esir alınmayacak ve Basra istikametinde çekilmelerine rıza gösterilecektir.
Bu dört maddelik teklifin hiç kuşku yok ki en ilginci üçüncü maddeydi. Bir Türk kumandanına rüşvet teklif ediliyor ve üstelik bu rüşvete İngiliz hükümeti garantör olarak gösteriliyordu.
Halil Paşa'nın tarihi cevabını ve bunun üzerine İngilizlerin yeni tekliflerine geçmeden önce, "rüşvet" meselesini mercek altına almakta fayda var.
Halil Paşa bu teklif karşısında hatıralarında şöyle der:
"Bu teklif başka şartlar altında olsaydı cevap silahımın namlusundan çıkardı. Ne var ki inatla dövüşen ve sempati duyduğum bir İngilizle karşı karşıya idim"
Evet, Halil Paşa bu rüşvet karşısında öylesine sinirleniyordu ki, bir başkası olsa cevabım onu oracıkta vurmak olur diyordu. Fakat karşısındaki kumandanın savaş tecrübesine ve dirayetine olan saygısından dolayı şu cevapla yetiniyordu:
"General, beş aydır sizinle ve kumandan arkadaşlarınız Aylmer ve Göringe ile dövüşüyorum. Türk ordularının maneviyatları için sizin ve ordunuzun esareti bir mecburiyettir. Elinizdeki ingiliz yapısı top, tüfek ve cephane bizim ordumuzun modellerine uymaz. Bu itibarla benim için bir değeri yoktur. Serbestçe imha edebilirsiniz. Silahlarınızı imha ettikten sonra benim tarafımdan en ufak bir tecavüze uğramanız ihtimal dahilinde değildir. Şahsıma teklif edilen 1 milyon sterlinlik çek meselesini bir latife olarak telakki ediyorum. "
Halil Paşa bu kat'i konuşmadan sonra görüşmeyi bitiriyor ve döndüğünde birliklerine taarruz hazırlığı emrini veriyordu.
Hatıralarında anlattığına göre, "Ne olursa olsun Kut'u düşürecektim ve bu çek teklifinin en güzel cevabı olacaktı." diye düşünüyordu.
Türk Birlikleri hazırlıklarını sürdürürken, Bir İngiliz Subayı'nın görüşme isteği Halil Paşa'ya bildiriliyordu.
Görüşmeyi kabul eden Halil Paşa'nın karşısında şimdi İngilizlerin ünlü casusu Lawrence vardı. Lawrence yeni bir mektup getirdiğini söylüyordu. Mektupta bir önceki görüşmenin ilk iki maddesi muhafaza edilmiş, rüşvet maddesi ise "Türk hükümeti namına 2 milyon İngiliz Sterlini" olarak değiştirilmişti.
Halil Paşa yine tarihi bir cevapla uğurladı muhatabını:
"Topunuz tüfeğiniz işimize yaramaz. Devletimin de sizin paranıza ihtiyacı yok!"
Halil Paşa'yı Lawrence'la da ikna edemeyen İngilizler o gece Kut-ül Ammare'deki topları ve mühimmatı imha etmeye başladılar. Bu imhanın çıkardığı sesler ve yangınlar Türk mevzilerinden görülmekteydi. Halil Paşa durumu birliklerine açıkladı ve kesinlikle ateş açılmamasını emretti. Bir müddet sonra sesler kesildi. Artık İngilizler silahsızdılar. Ve teslim alınma vakti gelmişti.
Bizim için en az Çanakkale kadar şerefli, İngilizler için ise rezil bir son gerçekleşti:
Halil Paşa, Kutü'l-Ammare zaferinden sonra 6. Ordu'ya yayınladığı mesajda şöyle dedi:
KUTLU DOĞUM VE ŞOPAR MARŞI