Dünyaya Damga Vurmuş Pasif Direnişler
Etkili olmuş şiddetsiz eylem örnekleri, dünyada şiddet olmadan ses getirmiş en etkili pasif direniş hareketleri hangileridir? Dünyada pek çok protesto biçimi yaşandı ama bunlar yaptıkları daha doğrusu pek bir şey yapmadan etkili olan eylemlerdir. Kimi sisteme karşı, kimi ırkçılığa, kimi savaşa, kimi de doğa için mücadele etti. Polisler, askerler ve güvenlik güçleri protestocuların şiddete başvurduğunda onlara nasıl müdahale edecekleri iyi bilirleri. Çünkü güvenlik güçleri bu yöntemlere karşı eğitim alırlar ve hayatları boyunca bunlarla mücadele ederler. Ancak protestocular zaman zaman şiddetsiz ve hukuka aykırı olmayan eylemlere başvurular. Mesela sadece durmak gibi işte o zaman güvenlik güçleri ve onlara emir verenler bu konuda ne yapacağını bilemezler. İşte onlardan bazıları.
Çin’de Tankların Durdurulması
Duran adam denilince akıllara şüphesiz Haziran 1989’da Pekin’in ünlü Tiananmen Meydanı’nda tankların önünde duran o isimsiz kahraman geliyor. Çin hükümeti tarafından hayli kanlı bir şekilde bastırılan öğrenci olaylarının başlangıcında, elinde bavuluyla tankların önünde duran bu adam, aradan 20 yılı aşkın bir süre geçmesine rağmen pasif direnişin sembollerinden birisi…
20. yüzyılın ikinci yarısında dahi yok edilemeyen ırkçılık politikaları, ilginç bir başkaldırıya neden olmuştu. 1955 yılında Alabama eyaletinin Montgomery kentindeki toplu taşıma sisteminde uygulanan ayrımcılığa karşı siyahlar otobüsleri boykot etti. Siyah bir terzi olan Rosa Parks’ın otobüsteki yerini beyaz bir erkeğe vermeyi reddetmesi üzerine hakkında soruşturma açıldı. Mahkeme tarafından para cezasına çarptırılması üzerine de ülkedeki siyahlar ayaklandı. Alabama’da on binlerce siyah vatandaş toplu taşımaları kullanmadı, kilometrelerce uzaktaki işlerine yürüyerek gitti. En sonunda Nihayet ABD Yüksek Mahkemesi’nin siyah yolcuların otobüste istedikleri yere oturabilecekleri yönünde bir karar vermesiyle eylem sona erdi.
1917’de ABD’nin St. Louis kentinde gerçekleşen toplumsal olaylarda, 250’yi aşkın siyah vatandaş ırkçı çeteler tarafından linç edildi. Bu cinayetlere tepki gösteren on bine yakın siyah işçi, New York’ta herkesin şaşkın bakışları arasında, sessizce yürümeye başladı. Bu sessiz yürüyüş bazı değişimlerin ilk habercisiydi…
Şarkı Söyleme Devrimi
Soğuk Savaş’ın sonuna doğru Baltıklar’da yükselen özgürlük ateşi Estonya’da patlak verdi. Mayıs 1990’da Sovyet yönetimi altındaki Eston Meclisi’nin SSCB aleyhine çıkan bir kararını protesto eden binlerce etnik Rus, eylemlerin sonucunda başkent Tallinn’deki parlamento binasını kuşatır. Kapıları zorlanan, camları kırılan ve hatta bazı eylemcilerin yakmaya çalıştığı binayı ise ne polisler korur ne de Sovyet askerleri… Olayların durmaması üzerine Eston Meclis Başkanı devlet radyosundan bir anons yapar: “Sayın halkımız, kuşatma altındayız. Lütfen bize yardım edin.” Anons yapıldıktan 5 dakika sonra bütün Tallinn sokağa dökülür ve halk, kuşatma altındaki parlamento binasını etrafını sarar. Sayıca Ruslar’dan fazla olan Estonlar herhangi bir şiddet eylemi göstermezken, hep bir ağızdan şarkı söyleyerek direnmeye başlar. Kalabalığın giderek artması üzerine Rus eylemciler yavaşça meydandan çekilir. Ancak olaylar diğer ülkelere de sıçramıştır. Kuzeydeki Estonya’dan, güneydeki Litvanya’ya kadar yüzlerce kilometrelik insan zinciri oluşur. Baltıkların, Sovyetler Birliği’ne karşı başlattığı bağımsızlık ateşi de böyle bir direnişle yanmaya başlar.
Rayların üzerinde nükleere hayır
Nükleer karşıtları son yıllarda yaptıkları tren durdurma eylemleriyle gündemde. Fransa’da işlenen nükleer atıklar, trenle Almanya’nın Gorleben kenti yakınlarındaki bir atık deposuna gömülüyor. Bunu protesto eden eylemciler, ilk kez 2004 yılında rayların üzerine yatarak bu treni durdurdu. Tüm dünyada canlı yayınlanan eylem, nükleer atıkların olası etkilerini de yediden yetmişe herkese duyurmuş oldu.
1968 yılında Meksika’nın başkenti Mexico City’nin evsahipliğini üstlendiği olimpiyat oyunları, spor tarihine damgasını vuran en önemli pasif direnişlerden birine sahne olacaktır. 200 metre yarışında birinci ve üçüncü olan iki siyah atlet Tommie Smith ve John Carlos, madalya töreni sırasında sağ ve sol ellerini kaldırarak ülkelerindeki ırk ayrımcılığını protesto eder. İkinci olan Avustralyalı beyaz atlet Peter Norman da desteğini belirtmek için göğsüne “İnsan hakları için olimpiyat projesi hareketi” rozeti takar. Bu fotoğraf bir anda dünyayı sarsarken, üç atletin de kariyeri bir anda sona erer. Harekete destek veren Norman ülkesinde tecrit edilir, işsiz kalır. Ne var ki Norman, 2006 yılında vefat ettiğinde onun tabutunu taşıyacak iki isim vardır: Tommie Smith ve John Carlos…
"Dünyaya Damga Vurmuş Pasif Direnişler" Başlıklı Yazımızı Paylaşın:
Etiketler:dünyada etkili olan pasif eylemler, dünyada etkili olan şiddetsiz direnişler, Dünyaya Damga vuran pasif eylemler