Manyetik rezonans görüntüleme hakkında merak ettikleriniz - Meme Radyolojisi hakkında güvenilir kaynak
Meme manyetik rezonans görüntüleme ne için yapılır?
Meme manyetik rezonans görüntüleme, mamografi veya ultrason görüntülemenin yerini almaz, ancak bir çok önemli kullanım nedeni bulunan görüntüleme yöntemidir;
Meme kanseri riski yüksek kadınlarda tarama amacıyla kullanılabilir. Güçlü bir aile öyküsü kadınlarda kriter, genellikle 50 yaşından önce meme kanseri geçirmiş bir anne veya kızkardeştir. Yumurtalık kanseri geçiren akrabalar da riski artırır. Gen çalışması sonrası riskli geni taşıdığınız belirlenirse, her iki memenin alınması veya MRG ile desteklenen yıllık tarama programı planlanmalıdır.
Yeni bir meme kanseri teşhisi konduktan sonra hastalığın hangi safhada olduğunun belirlenmesi amacıyla kullanılabilir.
Meme kanserinin yaygınlığını çok iyi değerlendirebilir. Kanserin büyüklüğü ve altta yatan kasla ilişkili olup olmadığı değerlendirilebilir. Aynı veya karşı memede şüpheli bir kanser olup olmadığı önemlidir. Koltuk altına herhangi bir anormal büyük lenf nodu varsa ultrasonografi ile dikkatli bir şekilde değerlendirilmelidir.
Mamografide görülen anormalliklerin değerlendirilmesinde, ek mamografi çekimleri ve ultrasonografik incelemenin yardımcı olamadığı güçlük çekilen durumlarda yardımcıdır.
Meme kanseri tedavisinden sonraki yıllarda ameliyat yerinin değerlendirilmesinin zor olduğu olgularda destek yöntem olarak kullanılabilir.
Memenin tamamının alınmadığı meme koruyucu cerrahi uygulanabilmesi için neo-adjuvan denilen ameliyet öncesi kemoterapi alan hastalarda, tedavi etkinliğinin değerlendirilmesinde en kıymetli görüntüleme yöntemidir.
Meme implantlarının değerlendirilmesinde MRG, silikon implantların rüptüre olup olmadığını belirlemede en iyi testtir.
MRG çekimi nasıl olacak?
Hareketli muayene masasında yüzüstü uzanacaksınız. Bantlar ve destekler, görüntüleme sırasında sabit kalmanıza ve doğru konumu korumanıza yardımcı olmak için kullanılabilir.
Her iki meme, görüntüleme sinyallerini alan sarmallar arasına meme başları aşağı bakacak şekilde konumlandırılacak. Bu sırada hareketin engellenmesi için her iki meme yan taraftan sabitlenmesi için hafif sıkıştırılabilir (mamografideki ile kıyaslanmayacak kadar az).
Muayene boyunca hareketsiz kalmanız önemlidir. Uzun süre sabit bir konumda yatmaktan rahatsızlık duyabilirsiniz. Derin nefers almaktan kaçının. Rahatsızlık hissederseniz, muayene sırasında hareket etme ihtiyacını arttırdığından, bir şeyden rahatsız olup olmadığınızı teknisyene bildirdiğinizden emin olun.
Meme MRG, yırtılmış bir meme implantı olup olmadığınızı belirlemek amacıyla yapılırsa, kontrast madde verilmez. Muayene herhangi başka sebeple yapılırsa damardan enjekte edilen bir kontrast maddenin kullanılması mutlak gereklidir. Enjeksiyon, çekim öncesinde yerleştirilen (IV) damaryolu aracılığıyla yapılır. Meme kanserlerini saptamak için yapılan ve kontrast madde içermeyen meme MRG'si yetersizdir.
Siz MR ünitesinin içerisine yerleştirildikten sonra teknisyen, oda dışında bir bilgisayarda çalışırken çekim gerçekleştirilecektir. Odada yalnız kalacaksınız. İşlem tolere edilemiyorsa, bir yakınınız yanınızda kalabilir. Ancak bunun da manyetik alanı ve dolayısı ile elde edilen görüntüleri etkileme ihtimali olduğu unutulmamalıdır.
MR cihazı çalışırken çok ses çıkarır. Cihazın bozuk olmadığına emin olabilirsiniz. Çok rahatsız ediyorsa, bir kulaklık yardımı ile ses azaltılabilir, bazı sistemlerde bu kulaklıkla müzik dinleyebilirsiniz.
Görüntüleme yaklaşık olarak 30 dakika ile bir saat arasında sürecektir. Sıklıkla 30 dakikada çekim tamamlanır. Vücudun hücrelerinde bulunan kimyasallar hakkında ek bilgi sağlayan MR spektroskopi, MR incelemesi sırasında da yapılabilir ve toplam muayene süresine yaklaşık 15 dakika eklenebilir.
Çekim öncesi nelere dikkat etmem gerekir?
Beraberinizde mutlaka daha önce yapılmış olan ultrasonografi ve mamografi tetkiklerinizi getirmelisiniz. Doktorunuzun yazmış olduğu istem kağıdı, tetkikinizin yorumlanmasında oldukça faydalı olacaktır. Mümkünse eski ameliyat ve biyopsi raporlarınızın bir kopyasını da yanınızda bulundurunuz.
Çekimin zamanlaması en önemli konuların başında gelir. Menstrüel siklusun hormonel değişiklikleri meme dokusunu önemli derecede etkileyecektir. Bu etkiyi en aza indirmek için adetin başlangıcından sonraki 7-14. günlerde çekim yapılmalıdır. Bazı kanser evrelemelerinde ve adet düzensizliklerinde buna uyulmayabilir ancak yanlış pozitif sonuçlar elde edilebileceği gözönünde bulundurulmalıdır.
Çekim öncesinde yemek yiyebilirsiniz. Açlık, çekim sırasında verilen kontrast maddenin oluşturabileceği bulantı hissinin şiddetini arttırabilir. Çok yememeye de dikkat etmelisiniz, yüzüstü yatar pozisyonda çekilen meme MR sırasında rahatsızlık hissedebilirsiniz. Günlük reöete edilmiş ilaçlarınızı kullanabilirsiniz.
Çekim öncesinde özel bir elbise/önlük giymeniz istenebilir. Kendi kıyafetlerinizdeki metal aksamlar çekimi etkileyebilir.
Radyolog hekim, teknisyen ya da hemşire, röntgen kontrast madde, uyuşturucu ve gıda alerjiniz olup olmadığını ya da astım hastalığınızın bulunup bulunmadığını sorabilir. MR incelemesi için en yaygın kullanılan kontrast madde olan Gadolinyum içeren maddeler, iyot kontrastlı alerjik hastalarda da kullanılabilir. Manyetik rezonans görüntüleme için kullanılan gadolinyum, düşük oranda da olsa allerji geliştirebilir. Bununla birlikte, hastanın gadolinyum kontrastına karşı alerjisi olduğu bilinse bile, uygun hazırlıktan sonra kullanılabilir. Aydınlatılmış onam farmuyla bilgilendirilirsiniz ve sizin rızanız istenir.
Eğer menapoz nedeni ile hormon replasman tedavisi (HRT) kullanıyorsanız, taramadan 4 ila 6 hafta önce ilaçları almayı bırakmanız gerekir. Doktorunuzla iletişime geçmelisiniz.
Ağır böbrek hastalığı MR için gadolinyum kontrastı verilmesini engelleyebilir. Böbrek hastalığı ya da karaciğer nakli geçmişiniz varsa, böbreklerin yeterince işlev görüp görmediğini belirlemek için öncesinde kan testi yapmak gerekecektir.
Klostrofobiniz (kapalı alanlardan korkma) varsa veya çekim hakkında endişe duyuyorsanız, planlanan çekimden önce doktorunuzdan hafif bir sakinleştirici önermesini isteyebilirsiniz.
Mücevher ve diğer metal aksesuarlar mümkünse evde bırakılmalı veya MRG çekiminden önce çıkartılmalıdır. MR ünitesinin manyetik alanına müdahale edebildiğinden, muayene odasında metal ve elektronik öğelere izin verilmemektedir. Ayrıca elektronik eşyalar bozulabilir. MR görüntülerini etkilemenin yanı sıra, bu nesneler MRG odasında mermi gibi hareket edebilir ve siz ve / veya diğerlerinin zarar görmesine neden olabilir.
-Mücevher, saat, kredi kartı ve işitme cihazları,
-İğneler, saç tokaları, metal fermuarlar ve benzeri metalik parçalar,
-Kalemler, cep bıçakları ve gözlükler
Çoğu durumda, metal implantları olan hastalar için birkaç tip haricinde MR güvenlidir. Aşağıdaki implantları olan insanlar çekime ve MR tarama alanına girmemelidir:
-Koklear (kulak) implant
-Beyin anevrizmaları için kullanılan bazı klips türleri
-Kan damarlarına yerleştirilen bazı metal koil türleri
-Neredeyse tüm kardiyak defibrilatörler ve kalp pili
Bazı implante cihazlar ise yerleştirildikten sonra MR incelemeleri için bir süre beklenmelidir (genellikle altı hafta);
-Yapay kalp kapakları
-Implante edilmiş ilaç infüzyon portları
-Yapay uzuvlar veya metalik eklem protezleri
-Implante edilmiş sinir uyarıcıları
-Metal pimler, vidalar, plakalar, stentler veya cerrahi zımbalar
Vücutlarının belirli bölümlerinde metal nesneler olabilecek hastalar, MR'den önce bir röntgen gerektirir.
Çekim sırasında neler hissedeceğim?
MR çekimleri ağrısızdır. Bununla birlikte, bazı hastalar MR görüntülemesi sırasında rahatsızlık hissedebilirler. Ağızda metalik tat gelişebilir. Bazı hastalar ise MR tarayıcısı içindeyken kapalı alan korkusu yaşar (klostrofobi). Bu gibi şikayetleri azaltmak için doktorunuz tarafından düşük doz sakinleştiriciler uygulanabilir.
Çekim sırasında MR cihazının merkezindeki vücut bölümlerinin hafifçe ısındığını hissedebilirsiniz. Gerçek bir sıcaklık artışından ziyade, sinir hücrelerinin uyarılması bunda ana etken olmaktadır.
Çekim sırasında hareket etmemeniz istenebilir. Daha önceden teknisyen tarafından uyarılacaksınız. Bazı çekimlerde de nefes alıp içinizde tutmanız gerekecektir. Teknisyen size uyarıyı iki yönlü bir iletişim cihazı kullanarak yapacaktır. Siz de bu sırada konuşabilirsiniz.
Kontrast madde enjekte edildiğinde, bir iki dakika için serinlik ve kızarma hissi normaldir. Bulantı ve kusma hissi gelişebilir. Başağrısı ve sersemlik hissi gelişebilir. Bu durumda çekim yapan teknisyeni, hemşireyi veya doktorunuzu uyarmalısınız. Şikayetlerinizi giderecek ilaç kullanabilirler. Asıl dikkat etmeniz gereken şikayetler ise çok nadiren gelişen yutmada, konuşmada zorluk ve nefessiz kalma hissidir. BU durumda vakit kaybetmeden iletişime geçmelisiniz. Damar içine takılan iğne, bazı rahatsızlıklara neden olabilir ve bir kez çıkarıldığında, bu bölgede morarma yaşayabilirsiniz.
Gebelik ve emzirme döneminde meme MR çekilir mi?
Anne karnındaki bebek güçlü bir manyetik alanda bulunacağı için, gebe kadınlar, MR muayenesinden kaçınmalı, gebeliğin ilk üç ila dört ayında bu çekime girmemelidir. Gebelere, tıbbi tedavide kesinlikle gerekli olduğu sürece, gadolinyum kontrast madde enjekte etmemelidir.
Emziriyorsanız, ihtiyaç duyulduğunda MR çekilmi yapılabilir. Memenin süt üretimindeki artış nedeni ile kanlanması artacak ve bu da meme dokularının artmış kontrast medde tutmasına neden olacaktır. Bu nedenle mümkün olduğunca çekimden kaçınılmalıdır. Gadolinyum kontrast ajanlarının süte geçişi çok az olup (% 0.01) bunun çok küçük bir miktarı (% 1'den az) bebek tarafından alındığı gösterilmiştir. Bu normalde MR çekimi yapılan bebeğe verilen dozun dahi çok çok azıdır. Eğer gene de rahat hissetmiyorsanız, bir gün sütünüzü sağarak ertesi gün emzirmeye devam edebilirsiniz.