Sisifos Söyleni’nden İntihar ve Ölüme Dair Alıntılar - Oggito
14 Kasım 2017 Felsefe
Yaşama dair bir yargıya varmadan yaşamak mümkün değil midir? Bunu hayatta pek kimseler yapmaz. Yani, “önce yaşamın yaşanmaya değip değmeyeceği yargısına varayım, sonra yaşayıp yaşamamaya karar veririm” diyen yoktur herhalde. Bu soru(n), Albert Camus (1913-1960) açısından felsefenin en temel, en can alıcı soru(n)larından biridir. Çünkü bu soruya vereceğimiz cevap, sorunun içimizi bir kurt gibi kemirmeye başlamasından sonra elzemdir. Albert Camus’nün yapmaya çalıştığı şey, bir nevi yaşamın cogito ergo sum’unu bulmaktır. Yani, yaşama dair olan yargımızın temel ilkesini, dayanağını bulmaktır. Bunu yaparken Camus, bireyden hareket eder. Çünkü birey, kendi çağının tüm sıkıntısını, bulantısını, yabancılığını, anlamsızlığını, çelişkilerini varoluşunda barındırır. Bu yüzden Camus’nün ele aldığı toplumsal bir olay olarak intihar değildir, bireysel bir olay olarak intihardır. İntiharı bir felsefe sorunu olarak ele alırken, aslında insanın yaşamına dair, yaşamın anlamlı olup olmadığına ve yaşam hakkında ‘evet’ ya da ‘hayır’ yargısına dair son derecede önemli tespitlerde bulunur Albert Camus. “Hiç kimsenin varlık bilimsel bir kanıt uğruna öldüğünü görmedim. Önemli bir bilimsel gerçeğe varmış olan Galilei, bu gerçek yaşamı tehlikeye sokar sokmaz, büyük bir rahatlıkla dönüverdi ondan. Bir bakıma iyi de etti. Uğrunda yakılıp ölmeye değmezdi bu gerçek. Dünya mı güneşin çevresinde döner, güneş mi dünyanın çevresinde, hiç mi hiç önemi yok bunun.” (Camus, 2010:21) İnsan apaçık olan ya da doğanın belirli yasaları çerçevesinde gerçekleşen olaylar zincirinin sıradan, basit ve aciz bir halkası değildir. Öyle olmamak için mücadele içindedir en azından. Ama onun güçsüzlüğü, ölüm karşısındaki çaresizliği, onu ister istemez doğanın bu yasalarına karşı bir şeyler söylemesine mecbur eder: Yaşamak ya da yaşamamak, en azından bu konuda bir hükme varmak. İşte böyle bir yargıya varma düşüncesi de ‘dünyanın güneşin etrafında döndüğü’ gerçeğinden daha önemlidir. Çünkü insanın sırf bu gerçekler yüzünden kendini öldürdüğü görülmemişken, yaşamın anlamı ve ona dair bir yargıda bulunma düşüncesi insanı kendini öldürmeye sevk etmiştir. İşte bu yüzdendir ki çağının en temel felsefe sorunu olarak intiharı görür Camus. İşte Albert Camus’nün en zihin açıcı, sarsıcı ve insanı allak bullak eden eserlerinden biri olan Sisifos Söyleni’nden her birinin üstünde düşünülmesi gereken çarpıcı alıntılar.
Gerçekten önemli olan bir tek felsefe sorunu vardır, intihar. Yaşamın yaşanmaya değip değmediği konusunda bir yargıya varmak, felsefenin temel sorusuna yanıt vermektir.
Kimi uyanıklık saatlerinde, devinimlerinin mekanik görüşünü, anlamdan yoksun pantomimleri, çevrelerindeki her şeyi saçmalaştırır.
İsteyerek ölmeli mi, yoksa ne olursa olsun umut mu etmeli? Kaynak: Albert Camus, Sisifos Söyleni, Can Yayınları, Çeviri: Tahsin Yücel, Ekim 2010, İstanbul
W. Hubben 31