Görüntülenme Sayısı: 4725
Gelişen iletişim teknolojisine pareler olarak ticaretin de yol ve yöntemleri değişmekte ve gelişmektedir. Bilişim alanındaki bu hızlı gelişmeler ve bilgisayar ağlarının etkin kullanımı ile bireyler, artık nakit parayı taşımanın zorluğu ve riskini de göz önüne alarak, alışverişlerini kartlar ile yapma yolunu tercih etmektedirler. Yine, kartlar sayesinde istenildiği anda herhangi bir banka ATM’sinden kolaylıkla nakit para çekilebiliyor olması kart kullanımının her geçen gün yaygınlaşmasına ve ticaret ile bankacılık hizmetleri kolaylaşmasına, gelişmesine neden olduğu da açıktır.
Bugün gelinen noktada kartlar (halk arasında yaygın deyişle POS’lar) İşletmelerin, satış hasılatlarının önemli bir kısmını oluşturur hale gelmiştir. Özellikle taksitli satışlarda sağladığı kolaylık ve güvence ile birçok işletme için nerdeyse satışlarının tamamına yakınının kartlı satış olduğu gözlenmektedir. Bu nedenle gerek işletmeler (üye işyerleri) arasında, gerekse finansman ayağında bulunan bankalar arasında sıkı bir rekabet ortamı yaratmıştır. Makro ekonomik açıdan ise kartlı satışlar, kaçınılmaz belgeye dayalı oluşu kayıt dışı ekonomi ile mücadelede etkin bir araç olmuştur. Günümüz ticari hayatının önemli bir aracı haline gelen kartlar (POS) veya e-ticaret, şüphesiz büyük bir kolaylık olarak insan hayatında ve kamu denetiminde önemli yer almıştır.
Bu kısa açıklamadan sonra yine gelişen iletişimle birlikte, yangınlaşan Internet kullanımı ile ortaya çıkan ve kredi kartlı satışların diğer bir şekli olan sanal POS (VPOS) satış şeklini kısaca anımsayacak olursak;Günlük yaşamda kredi kartlı alışverişlerde kullandığımız POS (Point of sale- ödeme noktası) cihazlarının, e-ticarete ve dolayısı ile Internet’e uyarlanmış şekline VPOS (Virtual point of sale- sanal ödeme noktası) denir. Bu sistem sayesinde müşteri-firma arasındaki alışverişler Internet üzerinden, elektronik ortamda on-line olarak yapılabilmektedir. Bu şekilde müşterinin yaptığı ödemeler, üye işyeri hizmetlerinden ve VPOS sisteminden yararlanılan bankadaki firma hesabına aktarılmaktadır. VPOS sisteminden yararlanmak isteyen Şirket, şahıs ya da adi ortaklık, POS kullanımında olduğu gibi vergi levhası ve nüfus cüzdanı örneği, imza sirküleri, ortaklık sözleşmesi veya bağlı bulunan esnaf odalarından verilecek faaliyet belgesi veya firma kuruluş ticaret sicil gazetesi fotokopisi ile Üye İşyeri Başvuru Formunu doldurarak POS hizmetinden yararlanmak istediği ilgili bankaya müracaat ederek Üye İşyeri Sözleşmesi’ni imzalar.( onayla POS makinesini alır ve kullanıma ilgili banka tarafından açılır). Üye işyeri ayrıca elektronik ticaret yapıcağına dair talebi olursa da ‘VPOS kullanım sözleşmesi’ ni imzalar. Onaylanma sonucu VPOS yazılımının firmanın web sitesine kurulur. Banka ve firma tarafından sistemin test edilmesi ile Internet (sanal) ortamda satışa başlanır. İşletmeler yaptıkları üye işyeri sözleşmelerinde SATIŞ BEDELİ ÜZERİNDEN GENELLİKLE BANKANIN BELİRLEDİĞİ PİYASA FAİZ ORANINA PARELER BİR FAİZ ORANINDA KOMİSYON KESİLMEK SURETİYLE AYNI GÜN HESABINA AKTARILMASINI veya SATIŞ BEDELİ ÜZERİNDEN HİÇBİR KESİNTİ YAPILMADAN BELİRLİ BİR SÜRE (28 ila 45 gün) SONUNDA HESABINA AKTARILMASINI İSTEYEBİLİRLER.
Bildiğiniz gibi 1 No lu Maliye Sistemi Uygulama Genel Tebliği’nde (MSUGT) temel mali tablolardan biri olarak ifade edilen ve açıklama konusu edilen bilanço, aktif ve pasif hesaplara, aktif hesaplar da “I. DÖNEN VARLIKLAR” ve “II. DURAN VARLIKLAR” hesap sınıflarına ayrılmıştır.Dönen varlıklar hesap sınıfı; nakit olarak elde ve bankada tutulan varlıklar ile normal koşullarda en fazla bir yıl veya işletmenin normal faaliyet dönemi içinde paraya çevrilmesi veya tüketilmesi öngörülen varlık unsurlarından oluşur. Dönen varlıklar;hazır değerler, menkul kıymetler, ticari alacaklar, diğer kısa vadeli alacaklar,stoklar, gelecek döneme ait giderler ve gelir tahakkukları ile diğer dönen varlıklar şeklinde bölümlenir. DÖNEN VARLIKLAR hesap sınıfında yer alan “10 HAZIR DEĞERLER”,Kredi Kartları ile Yapılan Satışların Tekdüzen Hesap Planına Göre Muhasebeleştirilmesi nakit olarak elde veya bankada bulunan varlıklar ile istenildiği zaman değer kaybına uğramadan paraya çevrilebilme imkanı bulunan varlıkları (menkul kıymetler hariç)kapsar. Dolayısıyla hazır değerlerin en büyük özelliği, nakit olarak elde veya bankada bulunması ve istenildiği zaman değer kaybına uğramadan paraya dönüştürülme imkanının bulunmasıdır. 10-HAZIR DEĞERLER hesap grubunda yer alan “108 DİĞER HAZIR DEĞERLER” ana hesabı ise, nitelikleri itibariyle hazır değer sayılan pullar, vadesi gelmiş kuponlar,tahsil edilecek banka ve posta havaleleri (yoldaki paralar) gibi değerleri kapsar.Ticari işletmeler tarafından bir satış yapıldığı zaman satılan malın bedeli satış fiyatı üzerinden “600 YURTİÇİ SATIŞLAR” hesabının alacağına kaydedilir. Buna karşılık satış anlaşmasının şekline göre bir veya daha fazla sayıda değişik hesaplar, ayrı ayrı, yada bir arada borçlandırılır. Örneğin satış işleminin peşin olması durumunda “100 Kasa”, müşteriden çek/senet alındığında “101 Alınan Çekler / 121Alacak Senetleri”, kredili satışlarda “120 ALICILAR”, kredi kartı karşılığında yapılan satışlarda ise “108 DİĞER HAZIR DEĞERLER” veya “127 DİĞER TİCARİ ALACAKLAR” hesabı kullanılabilir. Bilindiği üzere tekdüzen hesap planında aktifte yer alan hesap sınıf ve grupları muhasebedeki “Tam Açıklama” kavramı çerçevesinde değerlerin likit olma özelliğine göre, pasifte yer alan hesap sınıf ve grupları ise en kısa vadeli kaynaktan en uzun vadeli kaynağa doğru ödenme çabukluğuna göre sıralanmıştır. Örneğin “10 HAZIR DEĞERLER” hesap grubunda yer alan ana hesaplar paraya dönüşme hızlarına göre (likit olma özelliğine göre) “100 Kasa” hesabından başlanarak en az likit değere doğru sıralanmıştır. Bu doğrultuda işletmelerin kredi kartı karşılığında yapmış oldukları satışlarını “100 Kasa” ya da “102 BANKALAR” hesabında izlememeleri uygun olmayacağı görülmemektedir. Çünkü, işletme kredi kartı ile yapmış olduğu satışların bedelini banka ile yapmış olduğu sözleşmede belirtilen bloke süresinin sonunda alabilmektedir. Bu bloke süreleri satıcı firma (üye işyeri) ile banka arasında yapılan sözleşmede 1 ila 28 veya 45 gün arasında değişen süreler olarak kararlaştırılabilmektedir. 28 veya 45 günün üstünde bloke süresi bulunmamakta ve gün sayısı kredi kartını çıkaran bankaya göre değişmekte, bloke süresi ne kadar azalırsa faiz oranı da o kadar yükselmektedir. Bloke süresi arttıkça bu oran düşmekte olup 28 veya 45. gün sonrasında komisyon oranı yüzde 0 olmaktadır.Bu çerçevede, kredi kartları ile yapılan satışlar neticesinde banka tarafından komisyon kesilmeden 28 veya 45. günün sonundan itibaren işletmenin hesabına aktarılan satış bedellerinin hazır değer olarak nitelendirilmesi yanlış olmayacaktır. Ancak satış bedellerinin banka ile yapılan anlaşma çerçevesinde satış tarihinden itibaren 28 veya 45 gün içinde yani vade tarihinden önce firmanın hesabına aktarılması durumunda banka tarafından komisyon kesilmesi gündeme gelecek ve firma açısından söz konusu satış bedellerinin değer kaybına uğraması nedeniyle hazır değer olarak nitelendirilmesi mümkün olmayacaktır. Bu doğrultuda satış bedellerinin “108 DİĞER HAZIR DEĞERLER” hesabı yerine “127 DİĞER TİCARİ ALACAKLAR” hesabına kaydının uygun olacağını savunan diğer görüşü de ileri sürenler bulunmaktadır. Buna karşılık kredi kartları ile yapılan satışlarda banka tarafından satış bedelleri üzerinden kesilen komisyon tutarlarının üye işyerine uygulanan ticari hizmetin bir karşılığı, bedeli olduğu; dolayısıyla da satış bedellerinin “108 Diğer Hazır Değerler” hesabında izlenmesinin gerekliliğini savunanlar da bulunmaktadır. Fakat, söz konusu hizmetten alınan komisyon tutarı, satış bedelinin değer kaybına uğradığını “108 Diğer Hazır Değerler” hesabına kaydının yapılmaması gerektiğini göstermektedir. Kısacası, işletmeler tarafından kredi kartları ile yapılan satışlar karşılığında, satış bedellerinin bankalar tarafından yapılan anlaşma çerçevesinde 28 veya 45 nci günün sonundan itibaren hesaba geçirilmesi ve dolayısıyla üzerinden komisyon alınmaması durumunda satış tutarlarını hazır değer olarak kabul edilerek “108 Diğer Hazır Değerler” hesabına, 28 veya 45 nci günden önce hesaba yatırılması ve üzerinden komisyon alınması durumunda ise satış tutarının değer kaybına uğraması nedeniyle satış tutarlarının alacak kabul edilerek “127 Diğer Ticari Alacaklar” hesabına kayıt yapılması gerekmektedir. Şu ana kadar kredi kartlarıyla yapılan satışların muhasebesini özetleyecek olursak İşletmenin yaptığı POS veya VPOS sözleşmede belirlenen vade beklenecek ise 108 -DİĞER HAZIR DEĞERLER HESABI, vade beklenmeyecek ise 127- DİĞER HAZIR DEĞERLER HESABI kullanılmasını gerektiği görüşündeyiz. Ancak İşletmelerin kredi kartlı satış tutarlarının vadesinden önce hesaplarına aktarıp aktarmama öngörürsünde bulunma zorlukları göz önüne alındığından genel olarak 108 DİĞER HAZIR DEĞERLER HESABI öncelikle/özellikle kullanıldığını belirtmeden de geçemeyeceğim.
Satış bedeli, banka ile yapılan sözleşme gereği 28. günün sonunda banka tarafında şirket hesabına aktarıldığında ise aşağıdaki muhasebe kaydı yapılarak satış tutarları bir taraftan “102 Bankalar” hesabına aktarılacak, diğer taraftan “108 Diğer Hazır Değerler” hesabı kapatılacaktır.
Yukarıdaki örnekte de görüldüğü üzere şirket tarafından kredi kartı karşılığında yapılan satış sonrasında satış tutarı, banka ile yapılan anlaşma uyarınca 28 nci günün sonundan şirket hesabına aktarılmış olması dolayısıyla banka tarafından komisyon uygulaması söz konusu olmamış, satış tutarı şirket açısından değer kaybına uğramamıştır. BU nedenle “108 Diğer Hazır Değerler” hesabında izlenebilecektir
102.01 … Bankası
Yukarıda işletmenin 7 / A maliyet hesap seçeneğini kullanması varsayımına göre “780 Finansman Giderleri” hesabında muhasebeleştirilen komisyon tutarları, 7 / B maliyet hesap seçeneğini kullanan işletmelerde “797 Finansman Giderleri” hesabında izlenecektir. Bununla birlikte maliyet hesaplarının kullanılması yerine doğrudan “653 Komisyon Giderleri” hesabının kullanılması da mümkündür.
Kredi kartlı satışlarda konuşacağımız diğer bir konu da; ‘’ …. Kartla yapacağınız ….. üstü alışlarınızda +3, +5 … taksit imkanı’’ şeklindeki duyuruları reklamlarda okumuş veya görmüşsünüzdür. Bu tip imkanlar Bankalar tarafından kart hamili müşterilerine tanınan kolaylıklar olup satıcıyı ilgilendiren bir konu değildir. Satıcı firmanın banka ile yaptığı işyeri sözleşmesi gereği yaptığı taksit işletmeyi bağlar. Üstü taksitler kart hamiline tanınan kolaylık olduğunu düşünüyorum. Yani işletme yaptığı sözleşme gereği alacağını belirtilen taksitlerle alacaktır. Ancak kart hamili borcunu ek taksilerle bankaya ödeyecektir.
….. Bankası krd kart puanlarının kaydı
(Bu Mesaj 18-05-2011 05:11 PM değiştirilmiştir. Değiştiren : Naif ADAR.)