Eleştirel Günlük: Fasizmin Ortak Karekteristikleri
Aşağıdaki yazıyı iki yıl őnce yazmıştım. Buraya tekrar taşıma istememin sebebi faşizm terimi ve kavramının bilinçli ve bilinçsiz herkesin ağzında olur olmadık biçimlerde kullanılmaya başlanmasıdır. Bu gidişin bende yarattığı kaygı faşist/faşizm kavramının git gide içinin boşaltılması, apolitikleşmesi ve sadece “geyik” konuşmaların mezesi haline gelmesidir. Bazan birilerini aşağılamak amaçlı da olsa farkında olmadan bir çoğumuz bu tuzağa düşüyoruz sanıyorum. Bu nedenle yeniden hatırlatayım dedim faşizm kavramının taşıdıklarını…
Bir sosyal bilimci olan Dr. Lawrence Britt, dunyadaki bazi fasist rejimleri (Nazi Almanyasi, Mussolini Italyasi, Franco'nun Ispanyasi, Suharto'nun Indonezyasi ve bir cok Guney Amerika ulkesini) incelemis. Fasizimin ayirt edici 14 tane ortak karekteri oldugu sonucuna varmis. Iste Dr. Britt'in buldugu 14 fasizan karekter. Sizce Turkiye bunlardan hangilerini tasiyor.
1) Guclu ve surekli milliyetcilik: Fasist rejimler surekli olarak milliyetci ozdeyisler, sloganlar,simgeler, sarkilar ve diger araclari kullanirlar. Gorulur bir bicimde her yerde bayraklar vardir, bayrakli rozetler elbiselerin yakalarinda , kamu yerlerinde, vitrinlerde hep bayraklar vardir.
2) Insan haklarinin taninmasinin horgorulmesi ve asagilanmasi: Dusman korkusundan ve guvenlik ihtiyacinin oneminin vurgulanmasiyla fasist rejimler bazi ozel durumlarda insanlarin temel hak ve ozgurluklerinin kisitlanabilecegine ve hatta rafa kaldirilacagina inandirilirlar. Insanlar iskence, yargisiz infaz, siyasal suikast, cok uzun sureli gozalti surelerine karsi basini ote tarafa cevirme ve hatta onalylama egilimi gosterirler.
3) Dusman ve gunah kecisi gruplarin secilip belirlenmesinin birligi saglayici bir rol oynamasi: Ulkenin guvenligini ve butunlugunu tehdit eden dusmanin ortadan kaldirilmasi icin insanlar histerik kalabaliklara katilip sokaklara dokulur; Bu dusman taniminin icinde irksal, etnik ya da dinsel azinliklar, liberaller, komunistler, sosyalistler, terroristler, vs. vardir.
4) Ordu’nun ya da Silahli Kuvvetlerin yuceltilmesi: Ulusal anlamda sosyal, ekonomik, ve kulturel problemler varken, butceden buyuk pay orduya verilir ve toplumsal sorunlar goz ardi edilir. Askerler ve ordu hizmetleri gercekte oldugundan daha abartili bir sekilde lanse edilir.
5) Cinsiyetciligin kiskirtilmasi: Fasist ulusun hukumeti erkek egemen olma egilimindedir. Fasist rejim altinda geleneksel kadin-erkek rolleri daha kati hale gelir. Bosanmalar, kurtaj ve homoseksuelite bastirilir. Ve devlet aile kurumunun en asil ve en yuce koruyucusu olarak sunulur ve kabul gorur. 6) Basin yayin ve diger medyanin kontrol altina alinmasi: Basin yayin ve diger medyanin kontrolu bazan direct olark yapilsa da diger durumlarda dolayli olarak diger hukumet genelgeleriyle, mevzuatlarla, sempatik medya temsilcileri ya da yoneticileri tarafindan kontrol edilir. 7) Ulusal guvenligin saplanti haline gelmesi: Korku halk yiginlari uzerinde kontrolu saglayan bir arac olarak kullanilir. 8) Dinin ve hukumetin sarmal bir sekilde butunlesmesi: Fasist uluslarin hukumetleri en yaygin ve egemen dini kullanarak halki ve kamoyunu kontrol eder. Dinin genel ilkeleri her ne kadar hukumetin ve devletin politikalarina butunuyle celisse de dinsel soylem ve terminoloji hukumet yetkilileri tarafindan yayginca kullanilir.
9) Ozel sermaye ve ozel sermayenin siyasal erk uzerindeki gucunun korunmasi: Genelde fasist yoneticiler fasist ulusun endustriyel ve is aristokrasisi tarafindan yonetime getirilir. 10) Emegin ve isci sinifinin gucunun bastirilmasi: Iscilerin guclu bir sekilde orgutlenmesi en buyuk tehdit olarak goruldugu icin fasist devlet sendikalari ya ortadan kaldirir ya da cok buyuk olcude baski altina alir.
11) Aydinlarin ve sanatin asagilanmasi: Fasist uluslar akademisyenlige, akademik calismalara karsi gelisen acik dusmanliklari kiskirtir ve goz yumar. Bir profosorun ya da diger akademisyenlerin sansurlenmesi hatta tutuklanmasi cok seyrek gorunen bir sey olmaktan cikar. Artik sanatta, hatta bireysel mektuplarda dahi, dusunce ozgurlugu saldiri altindadir.
12) Suc ve cezanin saplanti halini almasi: Fasist rejimlerde polise nerdeyse sonsuz haklar ve gucler verilir. Kitleler polis zulmunu gormemezlikten geldikleri gibi bazan da vatanseverlik adina en temel en eski sivil haklardan vazgecerler.
13) Asiri derecede adam kayirmalar ve rusvetin yaygin bir hal almasi: Fasist rejimler nerdeyse her zaman her kosulda birbirini kollayan birbirini cesitli gorevlere atayan, kollayan ayni grubun elemanlari tarafindan kollanir ve yonetilir. Develet kaynaklari, butce ve diger yeralti ve yerustu zenginlik kaynaklarini birbirlerine peskes cekilip, talan edilmesi cok olagan ve yaygin gorulen bir olgu halini alir.
14) Hileli secimler: Bazen fasist rejimlerdeki secimler butunuyle goz boyama amaclidir, kotu bir taklittir. Diger zamanlarda da secimler kara calma kampanyalariyla lekelenir, hatta muhalefet adaylari suikaste ugrar, yasama kurumlarinin kullanimiyla secmen oylari, secim bolgelerinin sinirlari, ve medyanin kontrolu saglanir. Bunun yanisira secimlerin manipulasyonunda yargi kurumu da kontrollu bir sekilde kullanilir.
Beyazların Ayrıcalıkları: Kirli Çamaşırların Ortay...
Hadi biraz gülelim!