Küçük Çocuklarda Sorumluluk Eğitimi – Ahmet Çevikaslan
11 Mart 2012 17 Haziran 2016 Ahmet ÇevikaslanAnne Babalara Kısa Kısa
Küçük çocuklarda sorumluluk eğitimi zihinsel ve motor gelişimine bağlı olarak her yaşta verilebilir. Örneğin; 8 aylık bir çocuğun annenin su içirdiği bardağı tutmaya çalışarak destek olması, 2.5 yaşında bir çocuğa seçtiği kıyafetleri n getirtilmesi ya da 6 yaşında bir çocuğun okul çantasının hazırlanmasına yardım etmesi vb eylemleri sorumluluk eğitimine hazırlık kapsamında değerlendirilebiliriz.
Çocuk; öğretilecek olan davranışa gelişimsel açıdan hazır olmalıdır. Öğretileni yapabilecek motor (bedensel beceriler) ve zihinsel olgunluğa sahip olmalıdır, örneğin; vücudundaki organlarını tanımayan, basit tekli komutları alamayan bir çocuğun soyunmaya ve giyinmeye yardım etmesi beklenemez.
Çocuğun öğrenebilecek yeterliliğe ulaştığı görüldükten sonra; özellikle de karmaşık sorumluluklar öğretilirken gözetim altında kademeli olarak denemeler yapılabilir. Bu sürecin bir yetişkin (genellikle anne baba) rehberliğinde olması, desteklenerek öğretilmesi ve bu desteğin zamanla azaltılarak kesilmesi yerinde olur. Örneğin; 14-16 aylık bir çocuk önce bir başkasının tuttuğu kaşığı ağzına götürür, sonra sadece kendisi tutarak ağzına götürür, sonra da tabağa daldırarak ağzına götürür. Bu eylemi tamamlama süreci çocuğun kişisel becerilerine ve çevrece desteklenmesine bağlıdır.
Çocuklar 1 yaşından itibaren taklit yoluyla da öğrenirler. Olası tehlikelere karşı bir yetişkinin gözetiminde olmak koşulu ile her türlü taklide fırsat verilmelidir.
Sorumluluk eğitimi çocuğa angarya gibi dayatılmamalı, eğlendirici olmalı, benimsedikçe övgüler ve ödüllendirmelerle pekiştirilmelidir. Zorunluluk gibi sunulduğunda çocuklar genellikle reddederler ya da açıktan ya da dolaylı direnç gösterirler.
İtirazlar olduğunda çocuğun zorlandığı ya da hazır olmadığı düşünülebilir. Sıklıkla da öğreten kişilerin (genellikle anne baba ve diğer bakıcılar) yanlış yaklaşımları buna nedendir, örneğin; anne babalar (ya da bakıcılar) çok katı ya da çok esnek, sabırsız, tahammülsüz, aşırı korumacı, aşırı destekleyici, kararsız, tutarsız vs olabilirler.