Su Kirliliği Nedir? Nedenleri Ve Önleme Yolları Nelerdir?
Bütün canlıların yaşayıp gelişmesi için mutlak surette gerekli olan su varlığının, kullanılabilecek ve içilebilecek miktarı, çeşitli nedenlerle gittikçe azalmaktadır. Bu hususta suların kirlenmesi, dolaylı bir rol oynamaktadır. Ancak bu olay, en azından diğer nedenlerin ekolojik sonuçları kadar önemlidir. Aşağıda su kirliliği konusu ve önemi anlatılmıştır.
Tanımı “Su kirliliği veya kirlenmesi, istenmeyen zararlı maddelerin, suyun niteliğinin ölçülebilecek oranda bozulmasını sağlayacak miktar ve yoğunlukta suya karışması olayıdır.” Şu şekilde bir tanımlama da yapılabilir, “Su kirliliği, insandan kaynaklanan etkiler sonucunda ortaya çıkan, kullanımı kısıtlayan ya da tamamen engelleyen, ekolojik dengeyi bozan nitelik değişimleridir”.
Suların kirlenmesini sağlayan süreçler ve kaynaklar şu şekilde özetlenebilir:
Konutlar, endüstri kuruluşları, termik santrallardan arıtılmadan çevrelerine verilen kirli sular (atık sular),
Gübreleme ve zararlılarla mücadele yapılan tarım ve orman alanlarından, yeraltı sularına karışan çeşitli kimyasal zararlı maddeler,
Tarımsal sanayinin atık suları,
Nükleer santrallardan çıkan sıcak sular,
Toprak erozyonunun etkili olduğu alanlar.
Su Kirliliğinin Olumsuz Ekolojik Sonuçları
İnsan sağlığına zararlı sulardaki kirletici maddeler, kolera, tifo, dizanteri gibi bulaşıcı ve salgın hastalıklara, kitle halinde zehirlenmelere neden olabilir.
Özellikle deterjanlı sular ve yeraltı sularına karışan gübre çözeltileri, göl ve akarsuları yaşam ortamı olmaktan çıkarır.Kirli sular tarımsal sulamada kullanılınca, toprağın niteliğini bozar ve ürün verimini azaltır.
Organik madde bakımından zengin kirli sular, karıştıkları su ortamının oksijen dengesini bozar, bu da, o suda yaşayan canlıların oksijen kıtlığından ölmesine kadar varan büyük sorunlar yaratır. Akarsularda kitle halindeki balık ölümleri bunun tipik örneklerinden biridir.
Su Kirliliğine İlişkin Sınır Değerler
İnsanların içme ve kullanma sularının, sıhhat ve sağlığa zarar vermeyecek şekilde zararlı maddelerden arınmış olması gerekmektedir. içecek suyun temiz olabilmesi için tamamen renksiz ve bulanıklık veren maddelerden yoksun olması gerekir. Kötü koku bulunmaması, çözünmüş oksijen miktarının en azından 1 litre suda 6 miligram olması gerekir. Bir litre içme suyundaki çözünmüş organik maddeleri oksitleyebilmek için, 12 miligramdan çok potasyum permanganata gereksinim olmamalıdır. Ölçülü bir miktarda sertlik verecek karbondioksidin bulunması suya lezzet kazandırır. Nitrit ve amonyak çok düşük miktarlarda bulunabilir. Bütün bu niteliklere sahip içme suyunda, aşağıda verilen maddelere ait en yüksek değerlerin üzerindeki miktarlara müsaade edilmemektedir. Ülkemizde özel olarak hazırlanmış şişe suları yaygındır. Bunların birçoğunda, sudaki bazı maddelere ait değerler verilmektedir. Pratik olarak bir karşılaştırma yapılıp, içme suyu olarak seçilen şişe suyunun niteliği hakkında bilgi edinebilmek için, aşağıdaki sınır değerlerin verilmesinde yarar görülmüştür.
Su Kirlenmesine Karşı Alınabilecek Önlemler
Bu konuda alınabilecek önlemler başlıca 2 grupta toplanabilir. Bunlardan birinci gruba girenler, su kullanımında tasarruf sağlayarak, kirli su (atık su) miktarının azaltılması, ötekisi de suların kirlenmesini önleyecek uygulamaların yaşama geçirilmesidir.
Su Kullanımında Tasarruf Sağlayacak önlemler
Evde musluklardan boş yere su akmasının önüne geçecek önlemler almak, musluklara havalandırma takmak,
Araba yıkanmasında, ucuna havalandırıcı takılmış hortum kullanmak veya kova içindeki suyla ve süngerle ya da fırçayla yıkamak (Bir araba için bu önlemlerle 400 litre su tasarruf edilebileceği belirlenmiştir.),
Bahçe ve fidanlık sulamada “yağmurlama” veya “salma” sulama yöntemleri yerine “damla sulama” yönetimini kullanmak (Bu yolla kent park ve bahçelerinin sulanmasında milyonlarca ton su tasarrufu sağlanmaktadır.),
Su kullanımındaki alet ve gereçlere standartlar getirmek. Örneğin tuvalet rezervuarlarının hacmini 25 litreden 15 litreye veya daha küçük hacimlere düşürmek suretiyle, büyük bir kent için milyonlarca litre su tasarrufu sağlamak,
Bahçe sulamasında arıtılmış, atık suları kullanmak,
Çok geniş bahçeleri olan evlerde, peyzaj düzenlemesi yapılarak, belirli bir bölümü yeşil alan olarak ayıp, geri kalan bölümleri teknik objelerle donatmaktır.
Su Kirlenmesini önleyecek Uygulamalar
Göller ve akarsuların biyolojik yolla kirlenmesini önlemek için, az fosfat içeren veya fosfatsız deterjan kullanmak, deterjan kullanırken minimal miktarlarla temizlik yapmak,
Bütün evsel, kurumsal ve sanayi atık sularının arıtma tesislerinde temizlenerek, belirli alanlarda kullanmak ve geri dönüşümü gerçekleştirebilmek, ya da atık suların iyice temizlendikten sonra, akarsu, göl veya denizlere dökülmesini sağlamak, bunu gerçekleştirecek mekanik, şimik ve biyolojik arıtma tesislerini kurmak,
Tarımda zararlılarla mücadelede kimyasal ilaç kullanma yerine, biyolojik mücadele yöntemi uygulamak, aşırı dozda mineral gübre kullanımından kaçınılarak, yeraltı sularının kirlenmesinin önüne geçebilmek,
Deniz, nehir ve göllere katı ve sıvı çöp maddeleri atılmasını önlemek,
Toprak erozyonunu engellemek için bitkilendirme projeleri yapmak ve bunların yaşama geçirmek,
Suları kirletenlere, mevcut yasalara göre cezalar uygulayıp, arıtma tesisleri bulunmayan sanayi kuruluşlarının çalışmasını engelleyen yasal düzenlemeleri yapmak,
Yasal düzenlemelerin ödünsüz kullanılması ve uygulanmasını sağlayacak, ciddi, teknik kontrol mekanizmaları oluşturmak,.
İçme suyu depolayan ve ambalajlayan kurumların sıkı bir şekilde denetlenip, insan sağlığı için önemli olan sınır değerlere göre su üretiminin ve dağıtımının sağlamaktır.