Ticaret Bakanlığı bünyesinde yer alan gümrük müdürlüklerinde e-ihale ile araç satışları yapılmaktadır. Gümrüklere terk edilen veya mahkeme kararıyla gümrük müdürlüklerince tasfiye edilmesine karar verilen araçlar, tasfiye işletme müdürlüklerince satılmaktadır. Peki, arabalar gümrükte neden kalır, gümrüklerde araç satışı neden yapılır? Bu soruların cevaplarını vermek istiyoruz.
Ticaret Bakanlığı teşkilatı içerisinde bölge müdürlükleri bulunmaktadır. Bu bölge müdürlüklerinin taşra teşkilatı içerisinde de gümrük müdürlükleri yer almaktadır. Taşra teşkilatında bulunan gümrük müdürlüklerinin geçici depolama alanlarında birbirinden farklı marka ve modelde araçlar kalmaktadır. Bu araçlar bölge müdürlükleri bünyesinde yer alan tasfiye işletme müdürlükleri tarafından farklı zamanlarda e-ihale programı üzerinden satılmaktadır. Satış işlemleri ihale üzerinden yapılmakta ve bu satışlara vatandaşlar katılabilmektedir. Satış işlemlerinden önce %10 teminat yatırılmakta ve ihale sonucuna göre de aracı alamayan kişilere 2 gün içerisinde teminat tutarları geri ödenmektedir.
Arabalar Gümrükte Neden Kalır?
Arabaların gümrükte kalmalarının ve tasfiyelik hale gelmelerinin birbirinden farklı sebepleri bulunmaktadır. Bu sebeplerden en önemlisi yurtdışından aracıyla gelen vatandaşların geçici ithalat rejimi kapsamında getirdikleri araçları tekrar yurtdışına çıkarmak yerine gümrük müdürlüklerine terk etmeleridir. Bilindiği üzere gümrük mevzuatı çerçevesinde belirli şartları taşıyan kişilere, yurtdışından getirdikleri araçlara 2 yıllık geçici kullanım hakkı verilmektedir. Bu hak sona erdiğinde aracın yurtdışı edilmesi gerekmekte olup, bazı kişiler bu aracı yurtdışına götürmek istememektedir. Kişinin yaşlı olması, yol mesafesinin uzun olması, aracın yurtdışında ekonomik değerinin çok yüksek olmaması ve aracın ciddi sayılabilecek hasarı olması gibi nedenlerden ötürü, araç yurtdışına götürülmek istenmemektedir.
Gümrükte araçların kalmasının ikinci nedeni ise aracın kaçakçılık mevzuatına konu olan bir işe karışması nedeniyle mahkeme kararıyla kamuya geçirilmesine karar verilmiş olmasıdır. Bu durumda gümrük idareleri tarafından aracın tasfiyesine karar verilerek, araç tasfiye işletme müdürlüklerine gönderilmektedir. Tasfiyesine karar verilen araçlar, Tasfiye İşletme Müdürlüğü tarafından yılın herhangi bir ayında e-ihale üzerinden satışa çıkarılmaktadır. Satışa gümrükte çalışan bazı personeller ile onların altsoy-üstsoy kan ve kayın hısımları dışında herkes katılabilmektedir.
Araçların gümrük idarelerince alıkonulmasının başka bir sebebi de aracın geçici ithalat rejimine aykırı şekilde başka birisine devredilmesi durumudur. Özellikle Gürcistan'dan ve Bulgaristan'dan geçici ithalat rejimi kapsamında getirilen araçlar başka birisine satılarak devir işlemi yapılmaktadır. Bu satış resmi bir makam üzerinde gerçekleşmemektedir. Bu nedenle gümrük idarelerinin sistem üzerindeki sonraki tespitleriyle birlikte bu araçlar geçici depolama alanlarına konulmaktadır. Mahkeme kararı neticesinde de araçları tasfiye işlemleri yapılmaktadır.
Araçların gümrükte kalmasının bir sebebi de araca ait gümrük vergilerinin ödenmemesi veya aracın ithalatı esnasında belli kuruluşların vereceği ve gümrük idaresine ibrazı veya beyanı zorunlu olan lisans, izin, uygunluk belgesi gibi belgelerin alınamaması durumunda gümrük idarelerine terk edilmesidir. Sıfır araç için vergilerin ödenememesi durumlarda yine tasfiye hükümleri uygulanarak aracın satışı gerçekleşmektedir. Elbette araç vergileri ödenememesinden dolayı aracın gümrük idaresine terk edilmesi çok istisnai bir durumdur ancak gümrük müdürlüklerinde her durumda karşılaşmak pekala mümkündür. Bu sebebe ek olarak şunu da belirtmek gerekir. Bazı araçların gümrük kıymetleri faturalarda gösterdiğinin aksine daha yüksek olabilmektedir. Araçlara eklenen aksesuarlar araçların boş veya dolu olduklarını göstermektedir. Bazı durumlarda araçlara eklenen aksesuarlar, aracın kıymetini dahi geçmektedir. Bu gibi durumlarda bu araçları boş gibi gösterip, gümrük vergilerinin daha az alınmasına sebebiyet veren kişilerin araçları da gümrük idareleri tarafından alınmaktadır. Fatura beyanında oynanan gümrük kıymetlerinden dolayı devletin vergi kaybı yaşamasına sebep olan bu gibi durumlarda araçların tasfiyesine karar verildiği durumlar yaşanmıştır.
Arabalar Gümrükte Neden Satılır?
Gümrük müdürlüklerinde yukarıda belirtilen sebeplerden ötürü kalan araçların satışı e-ihale üzerinden yapılmaktadır. Gümrük idareleri bu araçların satışı sayesinde devletin kasasına çok ciddi miktarda para girmesini sağlamaktadır. Ticaret Bakanlığı tarafından 2019 Ocak-Ekim ayları arasında açıklanan verilere göre gümrük idareleri tarafından tasfiyelik hale gelen araçlardan elde edilen gelir 187.578.112 TL olarak açıklanmıştır. Satılan araç sayısı da 5.570 olarak açıklanmıştır. Son iki ayı da ortalama gelir üzerinden dahil ettiğimizde 2019 yılında elde edilen toplam gelir 225 milyon TL'ye ulaşmıştır.
Gümrük Araç İhalelerine Kimler Katılabilir?
Tasfiye İşletme Müdürlükleri tarafından satışa çıkarılan araçların ihalelerine teminat tutarını yatıran herkes katılabilmektedir. Sadece gümrük mevzuatında belirtilen kişiler ihalelere katılamazlar. Gümrükte tasfiye işlemlerine bakan memurlar, muayene memurları, ambar memurları ve bu kişilerin altsoy-üstsoy kan ve kayın hısımları ihalelere katılamazlar. Bunun dışında ihale şartları herkese açıktır ve ihaleler açık arttırma usulüne uygun olacak şekilde yapılmaktadır.
Güncelleme Tarihi: 21 Temmuz 2020, 22:50