Peştemaliye | Kazga
Home » Aklınızda Bulunsun » Peştemaliye
Posted By Sıtkı Cyril Mac on 11 Haz 2015 | 1 comment
İşi bilme bedeli. İşe sektörel tecrübe, now-how katmanın karşılığı. Bir işe mesleki ve sektörel bilgi, birikim, kurulum, pazar, geliştirme, sevk ve idare yönlerinden katkı veren; bu katkıdan ötürü iş için vazgeçilmez bir noktada olan kişilerin işe bir ortak gelmesi, işin devredilmesi veya satılması durumunda aldığı ya da alması gereken para.
Bu peştemaliye, şimdilerde hava parası halini almış olan kavramın gerçek ve eski halidir aynı zamanda. Özellikle dükkan, mağaza türü bir gayrimenkul kiralanırken, eski kiracıya dükkanı terketmesi karşılığı ödenen bir tür hava parasıdır peştemaliye. Kiralanan ya da satın alınan yerin değeri göz önüne alınarak açıktan, karşılıksız olarak ödenir bu bedel. Eskiden mesleği öğrenen esnaflar simgesel olarak peştemal yani önlük takar ve kendileri ayrı bir dükkan açmak istediklerinde kiralayacakları dükkanın konumuna göre belli bir bedel peştemaliye öderlerdi.
Burada ilgili bir görsel vermek istedim ama bizden bir fotoğraf veremedim, şu peştemale benzeyen iş önlüklerinden göstermekti amacım, bu yüzden Amerika kaynaklı bir resim veriyorum;
Fotoğrafta da görüleceği gibi peştemal benzeri önlükler kullanıyor kasaplar.
Bunun sebebi şehirlerin şimdiki kadar büyük olmaması ve çarşı içindeki dükkanların da oldukça kısıtlı olmasıydı. Günümüzde bu peştemaliye biraz devre dışı kalmış durumda bu yüzden. Sadece devren kiralık gibi bazı ilanlar görürsünüz. Bu da kurulu düzeni bir sonraki benzer işi yapacak kişiye devretme bedelidir bu devren kiralama.
Aslında peştemaliyenin en güzel ve kısa tanımı ustalık, iş bilirlik, tecrübe bedelidir.
Peştemaliye bir işi biliyor olmanın ücretidir. Know-how tabirinin Türkçe’si gibi bir şey. Aslında tam İngilizce karşılığı goodwill ya da goodwill payment şeklindedir. . Siz bir iş kolunda tecrübeli, işe, o işin piyasasına hakimseniz, bu bilginiz para eder. Siz iş bilirliğinizi ortaya koyarsınız, birisi de finansman kısmını halleder ve iş kurarsınız. İşte buna peştemaliye denir. Peştemaliye’de maaş yoktur ortaklık durumu söz konusudur. Eğer maaş alıyorsanız, aldığını pay ortaklık payı değil bir para veya para eden bir şey ise (ev, otomobil gibi) buna peştemaliye denmez, transfer ücreti denir. Peştemaliyede ortaklık esastır. Durun bir örnekle açıklayayım…
Söz gelimi siz bir halkla ilişkiler uzmanı olun. Meselâ Türkiye’nin öncü firmasında, yani piyasanın hatırı sayılır kısmını elinde tutan firmada alt kademelerden işe girmiş, firma içinde pişmiş ve günümüzde de firmanın önemli bir pozisyonunda bulunan, piyasayı çok iyi bilen, en iyi müşterilerin çoğunu tanıyan bir çalışan olun. Birileri çıktı ve bir halkla ilişkiler şirketi kuracak, fakat kuracağı şirkete piyasanın en iyi birkaç müşterisini getirebilecek, piyasada bir yer edinmesini sağlayabilecek birisine ihtiyaç duyuyor. İşte burada siz ve peştemaliyeniz devreye giriyor. Siz tecrübenizi ve iş bilirliğinizi ortaya koyarsınız, finansör de finansmanı üstlenir. Şirketin, kurulum bedelini ve anaparasını koyar. Buradan sonrası ise karşılıklı anlaşmanıza, sizin iş bilirliğinizin şirketin ana parasına oranını belirlersiniz. Duruma göre %50 duruma göre daha az bir payla bu ana paraya ortak olursunuz. İşte bu şirkete ve haliyle anaparaya ortaklığınız hiç para koymadan sadece bilginizle ve tecrübenizle olduğundan ötürü buna peştemaliye denir. Bu ortaklıkta payınız sizin peştemaliyenizdir.
Bu örneği tüm sektör ve iş kollarına, tüm üretim odaklarına yayabiliriz. İşin adını değiştirseniz de mesele değişmez, ortadaki temel mantık, sizin işi bilmeniz, parayı koyanın ise sizin iş bilginize olan ihtiyacıdır. Karşılıklı bir kazan kazan durumu söz konusudur.
Peştemaliye ayrıca kurulu düzeni satmak anlamına da gelir. Siz para sahibi yani yatırımcı pozisyonundaysanız, kurulu düzeni olan, işleyen bir şirkete ortak olurken de karşınızdaki küçük işletme sahibinin aldığı paya peştemaliye deniyor.
Sanırım yeterince açıklayabildim.
Güzel ve öğretici bir yazı olmuş, teşekkürler. Hangi kaynaklardan faydalandınız? Yoksa direkt kendi bilgi birikiminizden mi yazdınız? Ödvimde kullacağım bu yüzden gerekli.