Afyonkarahisar’ın birer sivil mimari örneği olan tarihi evleri, Karahisar Kalesi ve Hıdırlık etekleri ile kale çevresinde yer alan mahallelerde bulunmaktadır.Kentin en eski yerleşim yerlerinden Tâc-ı Ahmet, Zaviye ve Yukarı Pazar mahalleleri, 1902 yılında geçirdiği yangın sonrasında, kısa sürede yeniden yapılanmıştır. Afyonkarahisar şehrinin eski yerleşim yerlerindeki mahalleler doğal bir doku oluştururken, kentin geçirdiği yangından (1902) sonra kurulan mahalleler, ızgara şeklinde dik kesişen sokaklardan oluşmaktadır. Sit alanı olarak belirlenen bu mahallelerde çok düzgün ve akılcı şehircilik planlaması görülmektedir.
Afyonkarahisar evlerini oluşturan mekânlar, işlevlerine göre belli noktalarda bulunur. Çoğunlukla yardımcı mekânlar alt katta, asıl mekânlar ise üst katta yer alır. Yardımcı mekânlar, mutfak, banyo, wc, çamaşırlık, zemin katta; günlük yaşamın geçtiği, yeme-içme, oturma, yatma eyleminin gerçekleştiği mekânlar ise üst katta yer alır.