Kaybolan Anadolu Mandası geri dönüyor - Ticaret Gazetesi - Ekonomi Gazeteciliğinde Öncü
Kaybolan Anadolu Mandası geri dönüyor
► Türkiye’den beş kat daha fazla manda sütü elde eden İtalya, ‘siyah altın’ ile dünyaya mozzarella satıyor.
Hastalıklara dayanıklı, bakım masrafları düşük, diğer hayvanların tüketmediği yemleri ekonomiye kazandıran bir ırk olan mandanın sayısı dünyada artarken ülkemizde ise hızla düştü. Türkiye’de 1981 yılında 1 milyon baş olan, 2012 yılında ise yaklaşık 80 bin başa kadar gerileyerek kaybolmaya yüz tutmuş yerli ırk olan Anadolu Mandası, son verilere göre yaklaşık olarak 180 bin başa yükselerek hak ettiği yere gelmeye başladığını gösterdi.
Türkiye Damızlık Manda Yetiştiricileri Merkez Birliği Genel Başkanı Hüseyin Yılmaz konu ile ilgili değerlendirmelerde bulundu. Yılmaz, “İtalyan Mandası diye bir ırk yok, onlar hayvancılığa önem verdi, süt verimini artırdı ve dünyaya mozzarella satıyor. Ülkemizde, ucuz inek kreması da kaymak adı altında satılıyor, tüketicinin ilgisini çekiyor. Yeni nesil manda ürünlerini tanımıyor” dedi.
“Gelişen teknoloji ile her yerde manda yetişir”
40 yıl öncesinden başlayan sulak alanların sıtma eradikasyonu gerekçesiyle kurutulmaya başlanmasıyla birlikte manda sayısında büyük oranda düşüş olduğunu belirten Yılmaz, “Gelişen teknoloji ve yetiştirme tekniklerine göre modern yöntemlerle her yerde manda yetiştiriciliği artık rahatlıkla yapılabilmektedir. Hayata geçirilen mera ıslah projeleri de var olan hayvan popülasyonuna yeterli gelmiyor. Bu gün sığır varlığımızın yaklaşık yüzde 60’ı kültür ırkı ve melezi olup yerli ırklara göre daha yüksek verimli olduğundan, yem bitkisine ihtiyaç duyulmaktadır. Oysa manda bizim coğrafyamıza çok uygun olup sığırların tüketmediği selüloz oranı çok daha fazla olan kaba yemleri tüketebilir, sığırların yemediği bu yemleri ete ve insan sağlığı açısından çok daha değerli bir ürün olan süte dönüştürerek artı bir katma değer yaratmaktadır” ifadelerini kullandı.
Dünyada manda varlığında artış olduğunu ve bu artışın manda sütünün kalsiyum miktarının, inek, koyun ve keçi sütüne oranla 2 kat daha fazla olması, antioksidan özelliği, bağışıklık sistemini güçlendirmesi, kanser riskini azaltması gibi nedenleri olduğunu belirten Yılmaz, “Dünyada kabaca 1991 yılında 150 milyon baş olan manda sayısı 2011 de 195 milyona, süt üretimi 533 milyon tondan 727 milyon tona et üretimi 138 milyon tondan 190 milyon tona çıkarken bizde yaklaşık yüzde 300’e varan düşüşler oldu” dedi.
“İtalyanlar önem verdi, süt üretimini artırdı”
İtalyan Mandası diye bir ırk olmadığına vurgu yapan Yılmaz, “Manda orijinalde Asya kökenli bir hayvanlı olup Avrupa ya ortaçağda haçlı seferleri sırasında götürülmüştür. Aradaki fark onlar hayvancılığa önem vermişler ıslah çalışmalarını yapmışlar süt üretimini arttırmayı başarmışlar. Islah çalışmasına devam edilmezse süt üretimini arttıramadığımız müddetçe asla manda sayısı artmayacaktır. Manda bütün dünyada sütü için yetiştirilir. İtalyan mandası yılda yaklaşık 6 bin litre süt veriyor. Neredeyse bizdekilerin 5 katı bu yüzden dünyaya mozzarella satıyor ve haklı olarak da İtalyanlar mandaya siyah altın diyorlar” diye konuştu.
“Ucuz inek kreması, kaymak adı altında cazip geliyor”
Ülkemizde de modern büyük manda işletmeleri kurulmaya başlandığını ve katma değeri yüksek ürünler üretilmeye başlandığını söyleyen Yılmaz, “Tüketicinin manda ürünlerine ilgisi oldukça fazla oldukça arttı. Öte yandan, inek kreması da kaymak adı altında satılması ve ucuz olmasından dolayı tüketicinin ilgisini çekiyor, oysa manda kaymağı bambaşka bir ürün. Bunun nedeni, yeni neslin manda ürünlerini tanımaması. Ama o lezzeti tadanlar asla vazgeçemiyorlar” ifadelerini kullandı.