Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 2013/2
Download "Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 2013/2"
1 Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 2013/2 PROF. DR. OĞUZ İMREGÜN E SAYGI SEMPOZYUMU Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi 26 Ekim 2013 Hakemli Dergi
2 Galatasaray Üniversitesi Yayını No : 78 Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi No : 57
3 Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Bilimsel Hakemli Dergidir. Bu esere ilişkin olarak Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ndan doğan haklar saklıdır. Burada yer alan makalelerde ileri sürülen görüşler yazarlarına aittir. Yayın Kurulu, makalelerde ileri sürülen görüşlerden dolayı herhangi bir sorumluluk üstlenmemektedir. YAYIN KURULU Doç. Dr. S. Anlam ALTAY (Başkan) Yard. Doç. Dr. Mehtap İPEK İŞLETEN Araş. Gör. Dr. Özen ÜLGEN Yard. Doç. Dr. Mehmet KARLI Araş. Gör. Fatma Gül KARAGÖZ Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi nin bu sayısı 2015 yılının Nisan ayında yayımlanmıştır. ISSN : Dizgi/Mizanpaj : Beta Basım A.Ş. Baskı - Cilt : Yazın Basın Yayın Matbaacılık Trz. Tic. Ltd. Şti. (Sertifika No: 12028) İkitelli Çevre Sanayi Sitesi 8. Blok No: Kapak Tasarımı : Gülgonca ÇARPIK Başakşehir/İSTANBUL Beta BASIM YAYIM DAĞITIM A.Ş. Narlıbahçe Sokak Damga Binası No: 11 (Sertifika No ) Cağaloğlu - İSTANBUL Tel : (0-212) Fax: (0-212) GALATASARAY ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİ Çırağan Caddesi, No. 36, Ortaköy İSTANBUL e-posta:
4 KONFERANS YENİ TÜRK TİCARET KANUNU AÇISINDAN ANONİM ŞİRKETLER Prof. Dr. Oğuz İmregün e Saygı Sempozyumu 10:00-10:15 Açılış Konuşması Prof. Dr. Ünal TEKİNALP 1. Oturum Başkanı: Prof. Dr. Oğuz İMREGÜN 10:15-10:45 Prof. Dr. Ünal TEKİNALP (İÜ Hukuk Fakültesi Ticaret Hukuku ABD E.Öğretim Üyesi) Genel Kurul Kararlarının İptali ve Butlanı Sebeblerinin TTK m. 340 Açısından Değerlendirilmesi 10:45-11:15 Doç. Dr. Gül OKUTAN NİLSSON (Bilgi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ticaret Hukuku ABD. Öğretim Üyesi) Şirketler Topluluğunda Açılabilecek Yeni Davalar 11:15-11:30 11:30-11:45 Soru - Cevap Kahve arası 11:45-12:15 Prof. Dr. Ömer TEOMAN (İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ticaret Hukuku ABD. E. Öğretim Üyesi) Yeni TTK nun Hisse Senetlerinin Bastırılmasına İlişkin Düzenlemesi 12:15-12:45 Doç. Dr. Sıtkı Anlam ALTAY (Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ticaret Hukuku Anabilim Dalı) Azlık Haklarına İlişkin Gelişmeler Işığında Özel Denetim 12:45-13:00 13:00-14:00 Soru - Cevap Öğle arası 2. Oturum Başkanı: Prof. Dr. Ersin ÇAMOĞLU 14:00-14:30 Prof. Dr. Mehmet HELVACI (İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ticaret Hukuku ABD. Öğretim Üyesi) Yönetim Kurulu Üyelerinin Sorumluluğu ve Farklılaştırılmış Teselsül 14:30-15:00 Prof. Dr. Hamdi YASAMAN (Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ticaret Hukuku ABD. Öğretim Üyesi) Yönetim Kurulu Üyelerine Karşı Açılabilecek Sorumluluk Davaları 15:00-15:15 15:30-15:45 Soru - Cevap Kahve arası 15:30-16:00 Prof. Dr. Ercüment ERDEM (Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ticaret Hukuku ABD. Öğretim Üyesi) Birleşme, Bölünme ve Tür Değiştirme de Yeni Davalar 16:00-16:30 Yard. Doç. Dr. Ali DURAL (Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ticaret Hukuku ABD. Öğretim Üyesi) İmtiyazlı Pay Sahipleri Genel Kurulu 16:30-17:00 Dr. Sinan YÜKSEL (Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ticaret Hukuku ABD. Öğretim Üyesi) Bağlı Nama Yazılı Paylarda Şirketin Öneride Bulunma Hakkı 17:00-17:30 Doç. Dr. Tolga AYOĞLU (Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ticaret Hukuku ABD. Öğretim Üyesi) Anonim Ortaklıkların Haklı Nedenle Feshi 26 Ekim 2013 Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Aydın Doğan Oditoryumu
5 V İÇİNDEKİLER AÇILIŞ ve HATIRA KONUŞMALARI Av. Doç. Dr. Ümit KOCASAKAL...3 Sempozyum Açılış Konuşması Prof. Dr. Ünal TEKİNALP...5 Oğuz İmregün İçin Prof. Dr. Ersin ÇAMOĞLU...9 Prof. Dr. Oğuz İmregün e TEBLİĞLER Prof. Dr. Ünal TEKİNALP...13 Emredici Hükümler Açısından Genel Kurul Kararlarının İptali ve Butlanı Sorunu Prof. Dr. Ersin ÇAMOĞLU...19 Şirketler Topluluğunda Hakimiyetin Kötüye Kullanılmasından Doğan Sorumluluk Davaları Doç. Dr. Gül Okutan NILSSON...35 Şirketler Topluluğunda Güvenden Doğan Sorumluluk Doç. Dr. Sıtkı Anlam ALTAY...55 Anonim Ortaklıklarda Özel Denetimin Koşullarına İlişkin Düşünceler Prof. Dr. Mehmet HELVACI...77 Yönetim Kurulu Üyelerinin Hukuki Sorumluluğunda Farklılaştırılmış Teselsül Prof. Dr. Hamdi YASAMAN...97 Yönetim Kurulu Üyelerine Karşı Açılabilecek Sorumluluk Davaları
6 VI Prof. Dr. H. Ercüment ERDEM Birleşme Bölünme ve Tür Değiştirmede Yeni Davalar Yard. Doç. Dr. H. Ali DURAL İmtiyazlı Pay Sahipleri Özel Kurulu (TTK m.454) Dr. Sinan H. YÜKSEL Borsaya Kote Edilmemiş Bağlı Nama Yazılı Payların Devrinde Şirketin Alım Önerisinde Bulunarak Onay İstemini Reddetme Hakkı (Kaçış Klozu) Doç. Dr. Tolga AYOĞLU Anonim Ortaklıkların Haklı Nedenle Feshi
7 VII Resim Gelecek Prof. Dr. Oğuz İmregün
8 VIII Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi /2 Baş
9 1 Açılış ve Hatıra Konuşmaları
10 2 Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi /2 Öz
11 3 Sempozyum Açılış Konuşması Av. Doç. Dr. Ümit KOCASAKAL* Efendim, başta değerli hocalarım olmak üzere hepinize sevgiler ve saygılar sunuyorum. Böyle bir toplantıyı düzenleyenlere de başta çok emeği geçen Hamdi Hocama da çok teşekkür ediyorum. Tabii benim yuvam olan Galatasaray da hele böyle bir salona gerçekten sığılmayan bir ortamda bulunmak da gerçekten gurur verici. Tabii dışarıda kalanlar için de insan üzülüyor açıkçası, Oğuz İmregün Hocamızın hukuka yaptığı katkılar işte bu şekilde de çok net bir vaziyette görülüyor. Ben sadece iki-üç şey söyleyip, sözü bırakmak istiyorum. Cumhuriyetimizin 90. yılına geldiğimiz şu günlerde hukukun ne hale geldiğini herhalde söylemeye gerek yok. Gene iyi, yani yeni Türk Ticaret Kanunundan veya ticaret hukukundan bahsedebiliyorsunuz. Vallahi biz artık herhangi bir ceza hukukundan filan bahsedemiyoruz, açık söyleyeyim. Böyle bir ortamda özellikle duayen hukukçularımız gerçekten bir yıldız gibi parlıyor, onu söylemek isterim. Hukuk bir gelenek ve birikim meselesi, bu açıdan aynı zamanda da Galatasaray dan da bir büyüğüm olan, İstanbul Hukuk Fakültesinden hocam olan Oğuz İmregün Hocamıza gerçekten Türk toplumu, Türk hukuku bana göre çok şey borçlu. Bu borcu ödemek çok mümkün olmasa da en azından kendisine saygımızı biz İstanbul Barosu olarak da avukatlık mesleğine yaptığı katkılar sebebiyle de göstermek istiyoruz. Bu nedenle huzurlarınızda değerli hocama, hukuka, avukatlık mesleğine yaptığı katkılar sebebiyle İstanbul Barosu adına ve aynı zamanda da tabii Galatasaray Hukuk Fakültesinin bir öğretim üyesi olarak da çok teşekkür ediyorum. Kendisine uzun bir ömür diliyorum ve hukuka yaptığı katkıların da sürmesini temenni ediyorum. İzninizle o anlamda da biz İstanbul Barosu olarak kendisine bir plaket takdim etmek istiyoruz. * İstanbul Barosu Başkanı, Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ceza ve Ceza Usûl Hukuku Anabilim Dalı Öğretim Üyesi.
12 4 Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi /2 Öz
13 5 Oğuz İmregün İçin Prof. Dr. Ünal TEKİNALP* I 1. Bugün burada saygın bir üniversite ve bilim insanına, Türk hukukuna özellikle de Türk ticaret hukukuna ve bilime yaptığı katkılar dolayısıyla saygılarımızı sunmak için toplandık. Bu kişi Oğuz İmregün dür. Onu Prof. Dr. Oğuz İmregün olarak zikretmeyeceğim. Kendisi hiç şüphesiz bu unvanı en iyi şekilde taşıyacak ve kullanacak birkaç kişiden biridir. Ancak bu unvan olmasa bile Oğuz İmregün bu alanda kullanılan en değerli unvanın doğal sahibidir, böyle bir unvanla çağrılmasa, hitap edilmese bile böyle bilinir. Oğuz İmregün akademik çevrelerin bu durumlarda kullandığı scholar kelimesine layık, bunu en çok hak eden kişilerin başında gelir. Bu terim profesör ün ötesindedir. Yani ticaret hukuku alanında derin ve güvenilir bilgiye sahip kişidir. Çünkü İmregün bilimsel ve akademik yönden oldukça kritik bir dönemde, otuz yıldan beri uygulanan 1926 Türk ticaret kanununun yerini 1956 kanununa bıraktığı günlerde, arazide çalışan, beyin teri döken kişilerdendir. 2. Benim bugün yaşadığım ayrıcalık ise, böyle müstesna bir kişiye hepimizin duyduğu saygıyı ve minnet duygularımızı ilk konuşmacı olarak açıklamaktır. Bu ayrıcalığımı hayatımın onur anlarından biri olarak daima hatırlayacağım. Bana bu üstün konumu sağlayan Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi mensuplarına ve onların başında yer alan bir diğer bilim insanına, Prof. Yasaman a teşekkür ediyorum. 3. Ayrıcalığımın sebebini benim değerimde aramayınız. Biri diğerine denk gelmez. Sebep kişisel konumumdur, yani özneldir. Kişisel konum terimini de açıklamak isterim. Ben akademik hayatının en güzel, en seçkin yıllarını Ticaret Hukuku Kürsüsü denilen sıra dışı özelliklere, en başta da bilimsel özgürlüğe ve insan haysiyetine sahip, herkesin uyumlu, kimsenin * İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ticaret Hukuku ABD. E. Öğretim Üyesi
14 6 Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi /2 Tekinalp nifak kelimesini bilmediği bilim ortamında Oğuz İmregün le yaşayan kişiler arasında en kıdemli olan kişiyim. Şimdi size biraz da 1958 den başlayan yıllarda Ticaret Hukuku Kürsüsü nden söz etmeliyim de Halil Arslanlı Kürsü başkanı, Reha Poroy doçent idi. Ben asistan olduğumda Domaniç doçent oldu. Oğuz İmregün ABD den yeni dönmüştü ve Dr. Asistan idi. Ben asistandım. Bir yıl sonra Ersin Çamoğlu ile Erdoğan Moroğlu asistan oldular. Halil Arslanlı, bizlere bilimsel yönden bir değer atfetmiyordu, ancak Türkiye için alışılmamış bir şey yapıyor, kişiliğimize saygı gösteriyor, başkalarının da saygı göstermesini istiyordu. Onun için ticaret hukuku asistanı, geleceğin bilim adamı olarak onun tarafından seçilmiş kişiydi. Çok sık yapılan toplantılarda devamlı hukuki tartışma ve görüş alışverişi vardı. Tabii ki Poroy ile Domaniç bu toplantılara bizim kadar sık katılmazlardı. İste İmregün Dr. Asdistan olarak bu toplantıların yıldızı, gıpta edileni ydi. Bu kısa zaman parçasına kısaydı çünkü Halil Arslanlı 147 oldu ve genç yaşında aramızdan ayrıldı- işte ticaret kürsüsü asistanlarına ait bu bölüm ile ilgili olarak şunu da söylemeliyim. Benim akademik hayatımda taşıdığım en büyük akademik unvan, Halil Arslanlı nın asistanı unvanıdır. 4. Bazılarınız asistan unvanını akademik bir unvan olarak kabul etmeyebilir, bu sıfatı küçümseyebilir. Ancak önce 147 faciasını hazırlayanların takip ettiği daha sonra YÖK ün yerle yeksan eylediği Üniversite Kanunu nda kariyerin ilk basamağının asistanlık olduğunu bildiren bir hüküm vardı. O zaman asistanlık, bugünkü araştırma görevlisi gibi renksiz, heyecan içermeyen bir sıfat değil bilim adamlığının fidanlığıydı. Benim Halil Arslanlı nın asistanlığı kadar büyük ve değerli bir unvanım olmadı. Aldığım hiçbir unvan bu büyüklüğe erişemedi. Oğuz İmregün ile bu unvanı bir süre birlikte taşıdık, o Dr idi, baş asistandı, gene de asistandı. İşte benim bu açılış konuşmasını yapmamın sebebi, yani ayrıcalığım buradan geliyor. 5. Bu unvanın icra edildiği ortamın bir de insani ve dostluk yönü vardı. O da Halil Arslanlı nın kürsüsünün içinde, Oğuz İmregün ün yeri, tutumu ve soylu davranışları, insana güven veren dostluğu ve ağabeyliği iklimin ana unsurlarıydı ve ortamı tanımlıyordu. Tüm bu sıra dışı dostluğa ağabeyliğe ben Ersin ve Erdoğan muhatap olduk. Söz konusu şanslı asistanlık günlerimin Oğuz İmregün ünü unutamam, ona minnettarım, şükranlar borçluyum. Huzurunuzda şanlı asistanlık günlerim için ona içten teşekkür ediyorum. Ayrıcalığımın sebebini açıkladım.
15 7 II 1. Bilimsel yönden bakışla Oğuz İmregün kimdir? Tek kelime ile İmregün modern ticaret hukukunun 1957 Kanunu ile başlayan doktrin faaliyetinin kurucularından biridir. Kurucular derken çok az kişiyi sayacağım. Başta Hirsch ve Arslanlı, Poroy, Domaniç, Karayalçın, Bozer ve Kalpsüz. Bu bir elin parmakları kadar az kişi mükemmel bir kanun olan 1956 kanununu aydınlattılar, yorumladılar ve çok önemli birbirlerine saygı duydular. Sürülmemiş toprakları sürdüler. Başka bir benzetme ile 1956 TK, büyük bir kaya kitlesiydi. Kaya kitlesi benzetmesini Arslanlı için yazdığım bir yazıda da kullanmıştım. Koca bir kaya idi 1956 tarihli TK. Bu kayayı yontup şekillendirenler, öğreti haline getirenler arasında henüz otuzuna bile ulaşmamış bir genç adam İmregün de müstesna güzel aklı ile (zeka kelimesini bilerek kullanmadım, çünkü güzel akıl bilim adamını tanımlar ona gönderme yapar) kayayı yontuyordu. O günleri hatırlıyorum, İmregün ün kan ter içinde çalıştığını biliyorum. İmregün güzel aklı yanında bilimsel hırsa da sahiptir. Bilimi başka bir amaçla kullanmak için seçmemişti. Bilimin güzel çilesini çekti. Mükemmel Fransızcasını ve İngilizcesini çok iyi kullandı ve 1956 Kanunu denilen o büyük, masif kayayı şekillendirenler arasında sivrildi. 2. Oğuz İmregün tezlerinden başka sistematik kitaplarla kara ticareti hukukunun her dalında eser vermiştir. Bu arada Amerikan Şirketler Hukuku nun esaslarına ilişkin kitabı özellikle bugün genç kuşakların bir başvuru kitabı olmalıdır. Çünkü AB hukuku uzun süreden beri ABD Corporation hukukunun etkisine girmekte ve Corporation hukukunun birçok kurumu Avrupa ya dolayısıyla Türk hukukuna yansımaktadır. Mezkûr kitap bu bakımdan bir öncü niteliği taşır. III 1. Kanaatimce Türk hukuku Atatürk devriminin bir parçası olan hukuk devrimi ile bir epoche yi idrak ettikten sonraki özel hukukta ticaret hukuku 1956 Türk Ticaret Kanunu ile medeni hukuktan farklı bir evrim geçirdi dan sonra 2002 ye kadar yeni bir Medeni Kanun yapılmadı. Gerçi 1960 lı yıllardan itibaren bazı hazırlıklar vardı. Ancak bunlar hiçbir şekilde kanuna dönüşemedi. 2. Medeni Kanun yerleşmişti, medeni hukuk devriminin bir epizot olmayıp bir epoche olduğunu kanıtlamış bir abide idi. Medeni hukukçular bu abidenin değerini çok iyi bilip, onu akıl teri dökerek öğreti haline getirdiler.
16 8 Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi /2 Tekinalp Ancak 1926 Ticaret Kanunu Medeni Kanun düzeyinde bir kanun değildi, kendisine özgü bir ruhu, sistematiği yoktu kanunu ise daha bilimseldi ve ruha sahipti. Türk Ticaret Kanununun epoche olmak niteliği 1956 kanunu ile başlar. Bu epoche içinde çıtayı 1926 Türk Ticaret Kanununda daha yükseğe koymakla kalmamış yeni bir bilimsel stil getirmişti kanunu yürürlüğünden itibaren çok yoğun bir öğreti faaliyetini harekete geçirmiş ve bu faaliyet de yeni bir devir açmıştı. İmregün işte epoche nin asistanı, doçenti, profesörü, kısacası scholar ıdır. Kurucu vasfı buradan geliyor, bunun için değerli ve özgün. İmregün ün katkılarını 1956 ticaret hukuku devriminin epoche karakteri açısından değerlendiriyor ve önemsiyorum. Bu çalışmalar Ticaret hukukunda üçüncü aşama olan 2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun yolunu aydınlatmış, ilerlemenin taşlarını koymuştur. Bu dönemin yeni İmregünlere ve onun ciddiliğine, çalışkanlığına ve özverisine sahip asistanlara ihtiyacı var. İmregün ticaret hukukunu, kürsüsünü ve bilimi çok sevdi. Bilimin takım çalışması olduğunun bilincindeydi ve çalıştığı ortamın değerini biliyordu. İşte benim İmregün hakkındaki değerlendirmelerim. İmregün ün bu yönlerini gençlere gösteriyor ve tavsiye ediyorum. İmregün e, sevgili eşi Sühendan Hanım a, o yılların first lady sine hepimizin dostu ve ablasına, Mehmet e ve Canan a nice sağlıklı, mutlu, neşeli, başarılı ve müreffeh yıllar diliyoruz, diliyorum.
17 9 Prof. Dr. Oğuz İmregün e Prof. Dr. Ersin ÇAMOĞLU* Sevgili Başkan, Sevgili Oğuz Ağabey ve değerli meslekdaşlarım, başka türlü hitap etmemiz mümkün değil, Oğuz Ağabey diyeceğim; zira sadece Galatasaray ın değil, bizim hukuk fakültesinin de Oğuz Ağabeyidir, bizlerin, bizim kürsümüzün ağabeyidir, onun için öyle hitap edeceğim. Bilimin derinliklerine girmeden evvel izin verirseniz ben de iki kelime söylemek istiyorum. Sevgili Oğuz Ağabey hakkında: Tabii Sevgili Tekinalp bana söyleyecek bir şey bırakmadı aslında, bütün bunları içten onaylıyorum, hepsine katılıyorum. Ben şimdi yüzlerce anımızdan birisini, küçük birisini anlatarak, zaman darlığı nedeniyle daha fazla ilme geçit vereceğim. Efendim, ben 1959 yılında asistan olduğum zaman Oğuz Ağabey, baş asistanımızdı. Sevgili Oğuz ağabey, Amerika dan dönmüştü, hepimiz için bir idoldü. Kısa süre sonra doçent oldu. Birlikte 1962 senesinde Eylül ayında sözlü sınav yapıyoruz. O zamanlar hukuk fakülteleri bir ayrıcalığa sahipti; sözlü sınav ayrıcalığına sahipti. Yukarıda Şevket Mehmet Ali Bilgişin Kütüphanesinde ki, bizim asistanlar olarak yerimiz oradaydı, orada otururduk, yani benim odamdı orası, ama sınav dönemlerinde orada sınav da yapıyorduk ve Oğuz Ağabeyle ben bir gün sözlü sınavdayız. Bir ara dışarı çıktığım zaman bir öğrenci geldi yanıma, benim sınıf arkadaşım, ama biraz gecikmiş, çok heyecanlı, elleri titriyor. Dedi ki, Ersin, ben bu sınavı mutlaka geçmek zorundayım. Dedim ki, inşallah, yani temenni ederim, dua da ederim, çok da şanslısın, hoca olarak da Oğuz Bey gibi çok sert olmayan, çok katı olmayan çok iyi niyetli bir hocadasın, görelim. Benim için hayat-memat meselesi dedi. İçeri girdim, sıra geldi bu öğrenciye, önümüze geldi. Oğuz ağabey bir soru verdi. Şimdi hatırlayacaktır, ilk defa anlatıyorum bu olayı. Basit bir soruydu, bilemedi. Çocuk çok da heyecanlıydı, hiçbir şey söyleyemiyor, elleri titriyor. * İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ticaret Hukuku Anabilim Dalı E. Öğretim Üyesi
18 10 Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi /2 Çamoğlu Bir ikinci soru, orada da bir şey yok. Oğuz Ağabey, evladım, görüyorsun ki olmamış dedi. O zaman biliyorsunuz sözlü sınav dinleniyor, çok büyük bir kalabalık da dinliyor ve eski öğrencilerimiz var. Eski öğrencilerimizi şöyle tanımlayayım: O zaman intibak diye bir şey vardı, 30, 40, 50 yaşında öğrencilerimiz de var, 20, 30, 40 yıl okunabiliyordu o zaman, herkes gidiyor, evkafta memur oluyor, çoluk çocuk sahibi oluyor, gideyim bir sınava gireyim diye geliyor, arada bir sınava giriyor. Bu dönem filan hoca yok, şimdi kolaydır imtihanlar, gireyim diyor, o tip öğrenciler de bekliyorlar. Öğrenci başladı ağlamaya, elleri titriyor. Hocam, bu benim için hayat-memat meselesi, Oğuz Ağabey bana döndü, sen de bir soru sorar mısın dedi. Ben de bir soru sordum basit olsun diye, esnaf, vesaire gibi bir soru, şu anda somut olarak hatırlamıyorum. Cevap yok, hiçbir şey yok. Hoca, evladım görüyorsun dedi, bütün arkadaşlarınız da bekliyor burada, daha fazla vakitlerini de alamayız, sınava girecekler, sen bir daha geleceksin dediği zaman çocuk birden bire boşaldı, ağlıyor, yumruklamaya başladı masayı, artık ben yaşamayayım dedi ve ayağa kalktı. Pencereye yürüdü, bizim yukarı kattaki pencerelerimiz çift katlıdır, arada şöyle cm kadar yer vardır. Zorladı, herkes donmuştu zaten, zorladı, ilk kapağı açtı. Ben çok iyi biliyorum pencerelerin konumunu, çünkü benim masam orada. Adımını attı, ortaya girdi. Şimdi hiç kimsede ses yok, hepimiz donduk. İkinciyi zorlamaya başladı, ben biliyorum çiviliydi ikinci pencere çünkü, o zaman çekiyor, açamıyor. O arada Oğuz ağabey döndü öğrencilere, lütfen arkadaşınıza engel olunuz efendim dedi. O anda yirmi kişi birden gidip âdeta omuzlarına alarak böyle yarı tartaklar, yarı kızar, yarı acır vaziyette çocuğu aldılar, dışarıya götürdüler. O gün bugündür o arkadaşı hiç görmedim, inşallah intihar etmemiştir, inşallah başarmıştır, belki de aramızdadır. Sınava on dakika ara verdik, sonra devam ettik. Çok teşekkür ediyorum.
19 11 Sempozyum Tebliğleri
20 12 Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi /2 Çamoğlu
21 13 Emredici Hükümler Açısından Genel Kurul Kararlarının İptali ve Butlanı Sorunu Prof. Dr. Ünal TEKİNALP* I. Giriş 1. Anonim ortaklıkların (AO) genel kurul (GK) kararlarının iptali sebepleri arasında kanuna aykırılık da yer alır (TK m. 445). Sistem 6762 sayılı eski TK döneminde de böyleydi (TK m. 381). TK m. 445 ile eski TK m. 381 hükümlerinde kanuna aykırılık hem öğretide hem de Yargıtay kararlarında geniş yorumlanmış; sadece kanunun emredici değil, yedek maddelerinin de ihlali GK kararlarının iptal sebebi olarak kabul edilmiştir. Emredici nitelikte olmayan bir hükmün ihlali halinde bile GK kararının iptal edilebilmesinin temelindeki hukuk düşüncesi, her kanun kuralına hâkim kılınmaya çalışılan adalet anlayışıyla, sağlanılması için özel özen gösterilmiş bulunan menfaatler dengesini korumaktır. 2. TK, GK kararlarının butlanını ise, özel olarak 447. maddesinde düzenlemiştir. Butlan konusuna ve sebeplerine bu hüküm bağlamında yaklaşır, yani soruna AO lara özgü butlan sebepleri açısından bakarsak, sayılan butlan sebepleri arasında kanunun emredici hükümlerine aykırılığın bulunmadığını görürüz. Kanunun 447. maddesinin giriş cümlesine yerleştirilen özellikle kelimesinin kanundaki butlan sebeplerinin sadece anılan maddede öngörülenlere özgülenmediğini vurgulaması yanında, BK m. 27 (1) deki emredici hükümler ibaresi dolayısıyla bu madde bağlamında butlan sebeplerine de kapıyı açtığı düşünülebilir. Nitekim TK m. 447 yi yorumlayan bazı yazarlar 1 * İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ticaret Hukuku Anabilim Dalı E. Öğretim Üyesi 1 Erdoğan Moroğlu, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanununa Göre Anonim Ortaklıkta Genel Kurul Kararlarının Hükümsüzlüğü, Altıncı Baskı İstanbul 2012, Aksi görüş Ünal Tekinalp, Sermaye Ortaklıklarının Yeni Hukuku, 3. Bası, İstanbul 2013, N
22 14 Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi /2 Tekinalp duraksamadan bu yola gitmişlerdir. TK nın, GK kararlarının iptali ile butlanına ilişkin hükümleri kıyas yoluyla limited ortaklıklara (LO) da uygulanacağı için bu tespitler LO lar bakımından da doğrudur. 3. Eski TK nın yürürlüğü döneminde GK kararlarının butlanının tespiti davalarında BK nın 19 ve 20. maddeleri etkin rol oynuyordu. Emredici hükümlere aykırılığın sonucunun butlan olması, eski TK döneminde eski BK nın 19 (1). maddesine dayandırılıyor; hem öğreti hem de Yargıtay kararları bu yolda şekillenmiş bulunuyordu. Ancak mezkûr çözüm, önemli bir sorunu (bir anlamda karmaşayı) da birlikte getirmişti. O da, hangi türdeki emredici hükümlere aykırılığın GK kararının iptaline, hangi nitelikteki emredici hükümlerin ihlalinin ise GK kararlarının butlanına sebep olacağıydı. Genel kabul gören görüş kamu düzeni veya kamu menfaati ile ilgili emredici hükümlerin ihlâl edilmesi halinde butlanın, özel menfaati koruyan emredici hükümlere aykırılığın belirlenmesi durumunda da iptali söz konusu olacağı yolundaydı ve İsviçre öğretisinden esinlenen bu görüşteki, kamu düzeni ve kamu menfaatine bağlı yaklaşım kamu düzeninin oturduğu zeminin pek sağlam olmaması dolayısıyla güven vermiyordu. Ayrıca kamu düzeninin modern hukukta, günden güne itibar kaybetmesi de düşündürücüydü. Mahkemeler özellikle 1990 lı yıllardan itibaren emredici hükümlere aykırılığın hem iptal hem de butlan sebebi olmasından doğan tereddütleri daha çok duymaya başlamıştı. 4. Diğer yandan TK nın, AO ya ilişkin 340, LO hakkındaki 579. maddeleri, soruna yeni bir boyut daha kazandırmıştır. Çünkü her iki hükmün de emredici hükümlerin listesini zenginleştireceğinden ve bu nedenle butlan davalarının artabileceğinden endişe ediliyordu. Bu tebliğde GK kararlarının iptali ile butlanına emredici hükümler açısından bakılacak ve özellikle yeni TK sisteminde emredici hükümlere aykırılığın butlan sebebi olup olmayacağı incelenecektir. Başka bir ifadeyle, TK 447 ye rağmen BK m. 27 ye kapının tamamen açılmadığı doğru olur mu sorusu yeni sistemde önem kazanmıştır. II. İptal Davası Yönünden 1. TK m. 340 ın GK kararlarının iptaline yeni bir boyut kazandırabileceği ve artan emredici hüküm sayısının GK kararlarının iptali sayısını çoğaltacağı arttıracağı düşünülebilir. Bu yeni boyut, eski TK zamanında butlanın tespiti davası olarak açılan bazı davaların artık iptal davasına dönüşmesi şek-
23 15 linde olabilir. Bunun dışında bir değişiklik olasılığı yoktur. Çünkü, TK m. 445 (1) de aynen eski TK m. 381 gibi, bir GK kararının, kanuna aykırı olmasını, o kararın iptalini gerektiren bir sebep olarak kabul etmekte, yedek ve emredici hükümler arasında bir ayrım yapmamaktadır. Onun için, herhangi bir GK kararının kanuna aykırı olup olmadığı mahkemece incelenip karar oluşturulurken, ihlâl edilen kanun maddesinin yedek veya emredici nitelik taşıması tesis edilecek kararda rol oynayamaz. 2. Diğer yandan, yeni bir hüküm olan TK nın 446 (1)/b bendi bazı emredici hükümlere (TK m ) aykırılık dolayısıyla GK kararlarının iptali davasının açılmasını bir ölçüde güçlendirmiştir. Bu hüküm iptal davalarının sayısını azaltabilir. Zaten dava ekonomisi gerekçesi de bu hükmün öngörülmesinde etkili olmuştur. Anılan hükme göre, bir GK kararının iptali davasının açılabilmesi için davacının, ileri sürülen olguların yani: * GK toplantısı çağrısının usulüne göre yapılmamış olmasının, * Gündemin gereği gibi ilân edilmemiş bulunmasının, * GK ya katılmaya yetkili olmayan kişilerin veya temsilcilerinin toplantıya alınıp oy kullandırılmış olmasının ve * Bazı paysahiplerinin toplantıya girmelerine ve/veya oy kullanmalarına haksız olarak izin verilmemiş olmasının mezkûr GK kararının alınmasında etkili olduğunu yinelemiş ispat etmesi gerekir (Etki kuralı). Burada sayılan hallerin her birinin TK nın emredici bir hükmüne aykırı olduğu açıktır. TK yı hazırlama komisyonu başkanının muhalefetine rağmen Adalet Alt Komisyonunda 11. HD nin yerleşik kararının bu yönde olduğu gerekçesiyle kanuna giren etki kuralı, uygulamada sorunlara yol açacak niteliktedir. Çünkü, kararın alınmasında etkili olduğu ibaresi açıklıktan yoksundur. Etkili olmak kelimeleri eğer nisaba yönelik olarak yorumlanacak olursa, azlığın, hatta %49,999 oranındaki paysahiplerinin muhalefetiyle alınan kararların bile iptal edilemeyecekleri sonucuna varılacaktır. Anılan hükmün bu sonucu amaçlamadığı şüphesidir. Hükmün amacı, pay adetleri pek küçük olan paysahipleri ve kişilerle ilgili olup bu düzeyde kalan ihlâl hallerinde iptal davasının açılmasını önlemektir. Meselâ sadece üç-beş paya sahip bir nama yazılı paysahibine toplantıya çağrıya ilişkin iadeli taahhütlü mektup gönderilmemiş olması; pek küçük bir paysahibi topluluğunun yetkisiz olarak GK ya katılmış bulunması, birkaç davet mektubuna gündemin konulmamış
24 16 Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi /2 Tekinalp olması gibi. Verilen örnekteki etki, ihlaller, kararın iptalini haklı gösteremeyecek kadar küçüktür. Bu hallerde iptal davası açılmasının hak aramaktan çok, mahkemeyi meşgul etmek anlamı taşıdığı düşüncesi Adalet Alt Komisyonuna hâkim olmuştur. Anılan hükümdeki etkiyi etkinin çapı şeklinde yorumlamak gerekir. III. Butlan Yönünden 1. GK kararlarının butlanı, AO hukukunda özellikle öğretide dikkatle ele alınan bir konudur. Hemen hemen tüm akademik metinlerde mahkemelerin butlan kararını düşünerek vermeleri gereği üzerinde durulur. Çünkü, bir AO nun süreye bağlı olmaksızın herhangi bir GK kararının butlanının dava edilebileceği tehdidi altında bulunmasını işlem güvenliği ile bağdaştırmaya imkân yoktur 2. AO da GK kararlarının butlanı sebeplerini özel olarak düzenleyen hükümlerin münhasır nitelikte lex specialis olmadıkları bu bağlamda TK m. 447 nin de bu şekilde değerlendirilemeyeceği şüphesizdir 3. Bu sebeple hukuken yok hükmünde olan GK kararları ile BK m. 27 (1) uyarınca ahlaka, kamu düzenine, kişilik haklarına aykırı veya konusu imkânsız sözleşme hükümlerinin de batıl olduklarından şüphe edilemez. Başka bir deyişle, TK m. 447 yanında BK m. 27 de uygulanır. Ancak TK nın 445. maddesinde kanunun emredici hükümlerine aykırı GK kararlarının iptal davasına konu olacakları açıkça belirtilmişken, BK m. 27 (1) deki emredici hükümler ibaresine dayanarak bir diğer emredici hükümler kategorisi yaratıp bu suretle de GK kararlarının butlanı davasının açılabileceğini savunmak hem güçtür hem de bu tutum TK m. 447 yi bile bile görmemek anlamına gelmektedir. 2. Kanaatimce, TK m. 447 nin hukukumuza butlan sebeplerini sınırlayıcı olmayacak şekilde belirlemiş olması yanında getirdiği bir diğer katkı, emredici kanun hükümlerine aykırılığın sonucunu TK m. 445 uyarınca kesin bir tarzda iptale bağlaması ve BK m. 27 ye başvurma zorunluğuna son vermesidir. Böylece TK m. 447 GK kararlarının butlanı sebeplerinin gösterilmemesi dolayısıyla kanunun emredici hükümleri bağlamında hukukumuzda mevcut karmaşaya son vermiştir. 2 Druey (2010), Gesellschafts- und Handelsrecht, Zürih, Basel, Genf 12, N. 73. Windbichler (2013), Gesellschaftsrecht, 23 Auflage, München 29, N Forstmoser/Meier-Hayoz/Nobel (1996), Schweizerisches Aktienrecht, Bern 25, N. 91, FN. 88, Druey (1996), Mängel des GV-Beschlussen (1997); in Druey/Forstmoser (Hrsg.) Rechtsfragen um die Generalversammlung Zürihc, 148; BaslerKomm/Truffer-Dubs (2012) Obligationenrecht II, 4. Auf., Basel, Art. 706b, N. 3.
25 17 IV. Bir GK Kararının Esas sözleşmeyi İhlal Etmesinin Kararın Butlanı Sonucunu Doğurup Doğurmayacağı Bir GK kararının bir esas sözleşme hükmünü ihlâl etmesi o kararın butlanına sebep olamaz. Çünkü TK m. 445 de esas sözleşme hükümlerine aykırı GK kararlarının iptale tabi olduğunu açıkça belirtmiş, butlana ilişkin TK m. 447 hükmünde de bu yolda bir sebep öngörmüştür. Böyle bir ihlalin varlığında TK m. 445 uyarınca GK kararının sadece iptali talep edilebilir. İsviçre öğretisinde Weber GK kararlarının butlanına yol açan İsv. BK nın 706b (TK m. 447 nin mehazı) maddesi hükmünün 1991 reformunda kabul edilmesiyle, ağır kanun ve esas sözleşme ihlallerinin önüne geçilmesine engel olunduğunu yazmışa da bu görüşe katılmak mümkün değildir 4. Böckli ise esas sözleşmeye aykırılık, butlana değil iptale yol açar şeklinde ilkeyi belirledikten sonra, kamu menfaatini emredici bir şekilde koruyan veya AO nun genel yapısına ilişkin olan, sermayeyi korumaya yönelik bulunan vazgeçilmez haklarla AO hukukunun paysahibine tanıdığı temel haklarla AO hukukunun paysahibine tanıdığı temel haklara ait bulunan esas sözleşme hükümlerinin ihlalinin butlana yol açacağını belirtmiştir 5 Bu görüşün de soruna her hangi bir katkı yaptığı söylenemez. Çünkü yazar butlana ilişkin İsv. BK 706b (TK m. 447) hükmünü bir esas sözleşmeye aynen yansıtan bir hükme aykırılığın butlana sebep olacağını ifade etmektedir. Başka bir deyişle, esas sözleşme hükümlerine aykırılık iptale sebep olur. Bu varsayımda TK m. 447 hükmünü tekrarlayan esas sözleşme hükmünün ihlalinin butlana yol açması esas sözleşmeden değil, kanundan doğmaktadır. Bu sebeple bu kısmın başında ifade ettiğim ilkeye bağlı kalınmasının doğru olacağı görüşündeyim. 4 von Büren/Stoffel/Weber, Grundriss des Aktienrechts, 3. Auflage, Zürich/Basel/Genf 2011, no Peter Böckli, Schweizer Aktienrecht, 4. Auflage, Zürih, Basel, Genf 2009, 16, N. 157a.
Türk Ticaret Kanunu Tasarısı nın Genel Kurul Kararlarının Hükümsüzlüğü Yönünden Getirdiği Yenilikler
Tarih: 16 Nisan 2009 Türk Ticaret Kanunu Tasarısı nın Genel Kurul Kararlarının Hükümsüzlüğü Yönünden Getirdiği Yenilikler Kore Şehitleri Cad. 17 Zincirlikuyu 34394 İstanbul, Turkey T: +90 (212) 354 00
HUKUKÎ MÜTALÂALAR (MAHKEME KARARLARI İLE BİRLİKTE) PROF. DR. ABUZER KENDİGELEN CİLT XIII : 2013/2
PROF. DR. ABUZER KENDİGELEN İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİ TİCARET HUKUKU ANABİLİM DALI ÖĞRETİM ÜYESİ HUKUKÎ MÜTALÂALAR (MAHKEME KARARLARI İLE BİRLİKTE) CİLT XIII : 2013/2 İSTANBUL 2015 İÇİNDEKİLER
ANONİM ŞİRKETLERDE KAR PAYI ALMA HAKKINI KISITLAYAN UNSURLAR
ANONİM ŞİRKETLERDE KAR PAYI ALMA HAKKINI KISITLAYAN UNSURLAR Mustafa YAVUZ* Öz 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununda anonim şirket pay sahipleri için birtakım borç ve yükümlülükler öngörüldüğü gibi, menfaatler
YENİ BİR KURUM: ŞİRKETLER TOPLULUĞU
YENİ BİR KURUM: ŞİRKETLER TOPLULUĞU Yavuz AKBULAK * 1) Giriş Birden çok sermaye şirketinin, hakimiyet veya kontrol altında tutma ilişkileri bağlamında, önceden belirlenmiş ve somut politikalara göre yönetilmesi
ÇAĞDAŞ FAKTORİNG A.Ş YÖNETİM KURULU ÇALIŞMA ESAS VE USULLERİ HAKKINDA İÇ YÖNERGE 1. Amaç Şirketimizin Yönetim Kurulu nun Çalışma Esas ve Usuller Hakkında İç Yönergesi, Yönetim Kurulu toplantılarının Türk