Vatan Kitap | Neden demokrasi, nasıl istikrar...
29 Ekim 2009 Perşembe | Anasayfa > Haberler > Neden demokrasi, nasıl istikrar...
Neden demokrasi, nasıl istikrar...
Kimileri için böyle bir soru dahi olamaz: Neden demokrasi? Olamaz çünkü zaten başka ne olacaktı ki...
Tercihiniz bu kadar kesinse, demokrasiyi nasıl tarif ediyorsunuz? Ve nasıl bir gerekçelendirmeyle o tarife ulaşıyorsunuz. Yoksa buna hiç kalkışmıyor, ana hatlarında aşağı yukarı herkesin buluştuğu söylenen veya kabul gören ama o ana hatlarda da herkesin yine farklı şeyleri kabul ettiği, dolayısıyla kendisine göre tarif edeceği, bu yüzden neredeyse amorf sayılabilecek bir prensibi siyasi tercihiniz olarak benimsemekle yetiniyor musunuz?
Tabii "neden demokrasi" sorusunun gerekli olduğunu düşünen ve cevabını "eğer demokrasi şuysa" cümlesine bağlayanların ya da demokrasiye hayır diyenlerin de -kendi zihinlerinde bir inandırıcılığı olması için- demokrasiyi bir şekilde tanımladıkları ve o tanımı gerekçelendirdikleri kabul edilecektir ister istemez...
Elbette ki çağdaş siyaset felsefesi bu soruyu sürekli olarak soruyor ve cevaplar arıyor. Bu sayede önümüzde bir düşünme zemini ve sorgulama metotları bulunuyor.
İstanbul Bilgi Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Murat Özbank"ın derleyip sunduğu bir tartışma, taksilerde şoförle muhabbetler dâhil her mecrada binlerce kez dolanıp duran bir avuç kelimenin (kavram ve unsurların) nereden neşet etmiş olup hangi mantıkla neye tekabül edeceğini toparlayabilmemize, sonuç olarak da neden bahsediyor olduğumuzu bilmemize çok yardımcı olabilir. Kitabın adı, "Neden Demokrasi? Nasıl İstikrar? / Rawls-Habermas Tartışması" (İst. Bilgi Ü. Yayını, Mayıs 2009, 191 sayfa).
Kitaptaki çağdaş siyaset kuramının iki büyük ismi John Bordley Rawls (21.02. 1921- 24. 11. 2002, ABD) ve Jürgen Habermas (18. 06. 1929 Düsseldorf-) arasında geçen felsefi tartışmanın siyaset pratiğinde nereye oturduğuna dair bir fikir verir düşüncesiyle, Dr. Özbank"ın "Giriş" bölümünden en geniş çerçeveyi çizen "iki model"e dair paragraflardan bir iki cümle alıntıladım.
Bugün üzerinde düşünebileceğimiz iki model var: Birinci model "siyasal güç toplumsal hak doğurur" kabulü üzerine kuruludur. Bu modelde "toplumun siyasal yapısı toplum içinde en güçlü olan kesimin benimsediği adalet anlayışını esas alır. Toplumun hukuk düzeni ve bu düzenin esas aldığı normatif adalet ilkeleri de bu gücü yansıtır.
İkinci modeldeyse hak, güç doğurur. Bu model somut ifadesini insan hak ve özgürlüklerinde bulan demokratik bir adalet anlayışını benimser.
İlk modelde, farklı dünya görüşlerini benimseyen vatandaşların tabi oldukları siyasal ve hukuki yapının "neden" kendi dünya görüşlerinin değil de "en güçlü" kesimin dünya görüşünü esas aldığını sormaları yani siyasal ve hukuki yapının meşruiyetini sorgulamaları pek de anlamlı değildir. İkinci modeldeyse farklı dünya görüşlerine sahip vatandaşların bu soruyu sormaları, bizzat modelin kurduğu demokratik yapının bir sonucudur."
Dr. Özbank"ın bu çalışmasının felsefeciler ve siyaset bilimciler için daha önemli olan özelliği, 1995"te Journal of Philosophy"nin teklifiyle gerçekleşen ve Habermas"ın Rawls"u eleştirmesi, Rawls"un Habermas"ın eleştirisine yanıtı ve Habermas"ın Rawls"un yanıtına yanıtından oluşan tartışmanın vücut bulduğu üç metnin bir arada ilk kez bu kitapta yer alıyor oluşu. Üç metin, Rawls"un dili olan İngilizce ve Habermas"ın dili olan Almancada da bir arada basılmamış.
Dr. Murat Özbank"ın dili son derece güzel, rahat ve akıcı. Dolayısıyla kitabı okuyup anlayabilmek için felsefe metinlerine idmanlı olmak çok da şart değil. Demokrasiyi, ne olup ne olamayacağını bilerek konuşmak isteyecekler için çok yararlı bir çalışma.
Neden Demokrasi? Nasıl İstikrar?, Rawls-Habermas Tartışması/ Murat Özbank/ İst. Bilgi Ü. Yay./ 17 TL
"26 Ekim 1977
Evliliğin ilk gecesi.
Peki ama yasın ilk gecesi?"
Anneciğimin cenazesini (JL ve refakatçi ile birlikte) Paris"ten Urt"e götürüyoruz: Sorigny"de (Tours"u geçtikten sonra) herkesin gittiği adı kötüye çıkmış küçük bir kahvede yemek molası veriyoruz. Refakatçi orada Haute-Vienne"e cenaze götüren bir "meslektaş"ına rastladı ve onunla yemek yedi. Ben Jean-Louis ile meydan tarafında (ölülerin anısı için yapılmış o korkunç anıtın bulunduğu yerde) biraz yürüyorum: sıkıştırılmış toprak, yağmur kokusu, yoksul taşra. Ama yine de bir yaşam zevki gibi (yağmurun hoş kokusu nedeniyle), özgürlüğü ilk hissediş, tıpkı kısacık bir çarpıntı gibi."
...bu ölüm beni tamamıyla yıkmasın demek, hiç kuşku yok ki, çılgıncasına, delicesine yaşamak istiyorum ve kendi ölümümden korkum hiç geçmedi, varlığını hep korudu anlamına geliyor."
Sokakta insanların çirkinliğini ya da güzelliğini görmedeki yeni, garip kesinlik."
Bu notlardaki şaşırtıcı yan, zihin çevikliğinin pençesinde yıkıma uğramış bir öznenin var olmasıdır."
Yalnızlık = Evinde kendisine "şu saatte dönerim" denebilecek ya da "işte, döndüm diye telefon edilebilecek (ya da denebilecek) birinin bulunmayışı."
"(16 Haziran 1978)
Pek iyi tanımadığım ve gidip görmem gereken bir kadın bana telefon ediyor (beni rahatsız ediyor, yakama yapışıyor) boş yere ve şöyle diyor: Şu otobüs durağında inin, karşıdan karşıya geçerken dikkat edin, akşam yemeğine kalmaz mıydınız vb.
Annem bana hiçbir zaman böyle şeyler söylemedi. Benimle asla sorumsuz bir çocukla konuşurmuş gibi konuşmadı."
* Fransız denemeci, eleştirmen ve gösterge bilimci (semiyolog) Roland Barthes (12 Kasım 1915, Cherbourg - 25 Mart 1980 Paris) 84 yaşına gelmiş olan annesini 25 Ekim 1977"de kaybetti. Ertesi gün, 15 Eylül 1979"da bitireceği bir "yas günlüğü" tutmaya başladı.
Günlüğü oluşturan metinleri düzenleyen ve notlarla açıklayan Nathalie Lèger, "Sunuş"unda kitabı şöyle tanımlıyor: "(...) "Yas Günlüğü" yazarı tarafından tamamlanmış bir kitap değil, onun yazmayı arzuladığı bir kitabın varsayımsal biçimidir: Günlük bu haliyle o sıralarda kaleme aldığı yapıtlarının hazırlanmasına katkıda bulunmuştur ve bu özelliğiyle de onları aydınlatmaktadır." Bir de dipnot var: "Bu kitap Bernard Comment ile Èric Marty"nin dostça işbirliği ile yayına hazırlanmıştır."
Türkçeye çevirenler Barthes"ın meslektaşı Mehmet Rifat ve yine meslektaşı sayılabilecek, daha önce Barthes çevirmiş Sema Rifat.
Bir yanda ölüm korkusuyla cebelleşme bilincinin oluşum süreci, bir yanda da annenin sevgisine-mevcudiyetine mecburiyetin acıyla dile gelen itirafı...
Yas Günlüğü/ Roland Barthes/ Çev: Mehmet Rifat/ YKY/ 15 TL