Kısa Kısa- Mehmet Uysal | Ana Fikir
Hiçlik, akıldan doğar.
Kaç türlü kırılma vardır kim bilir…
Kaç türlü olursa olsun, iki ortak özellikleri vardır:
Bir, darbeyle olurlar; iki, geri dönüşleri zor, bazen imkânsız olur…
Tıpkı kırılmış kalpler gibi…
Bundan dolayı olsa gerektir ki Yunus;
Douwe Draaisma, Bellek Metaforları (Metis) adlı kitabında şöyle diyor: “Sorel, Güney Denizleri’ne yapılan hayali bir yolculuğu anlatırken, sesli mesaj bıraktıkları süngerleri göndererek birbirleriyle iletişim kuran bir halktan bahsediyordu. Süngeri alan kişi içindeki sesi, süngeri kulağına tutup sıkarak duyar.” Sorel’in hayal ettiği sünger-mektup, sesi nasıl saklayıp, sıkınca nasıl geri verir bilemiyoruz. Ancak muhakkak ki sesi kaydedip, tekrar geri alma fikrini insanoğlunun aklına düşürdüğü için önemlidir. Sünger-mektup hayali olmasaydı, fonografı, teybi, pikabı, dijital ses kayıt ve dinleme cihazlarını ve daha gelişmişlerini icat edemezdik.
İnsanların kişilik haklarını ayaklar altına alan, yaşamlarına kast eden bütün saldırıları “insanlık-dışı” olarak niteliyoruz. Ancak, “insanlık-dışı” olarak nitelediğimiz bütün saldırılar, tarih boyunca hep yaşanmış ve yaşanmaktadır. İnsanlar “insan” oluşundan beri hep birbirlerinin mallarını mülklerini ellerinden almışlar, canavarca canlarına kıymışlar, katliamlar, soykırımlar yapmışlar, birbirlerini mülk edinerek köle yapmışlar; serfleri işçileri boğaz tokluğuna tarlalarda fabrikalarda çalıştırmışlar. Bütün bunlar insanlığın içinde olup bittiğine göre, bu musibetlikler “insanlık-içi” değil midir? Hayır hayır hayır! Hiçbir musibetlik insanlık içi değildir. Çünkü hiçbir canlı ölmek için dünyaya gelmez. İnsan da ölmek için değil, hep yaşamak; sonsuz yaşamak için dünyaya gelir. Hep yaşama, sonsuz yaşam yönelimi, bütün canlılar gibi, insanın “canlı-olma” doğasından gelir. Bu nedenle “yaşama hakkı” bütün insanların temel hakkıdır. Öte yandan, yaşama hakkına müdahale, sadece dar anlamda vücut bütünlüğüne saldırıdan ibaret olmayıp; zorla (siyaseten) insanların yaşamda kalma ve yaşama olanaklarına (iş gücüne, düşünme gücüne, toprağına, tarlasına vs.) el konularak, sömürülmesi, yoksulluğa, açlığa mahkûm edilmesi de yaşama hakkına müdahaledir. Bu nedenle yaşama hakkı, insan haklarının “anası” olup, diğer bütün insan hakları yaşama hakkının türevidir. Sonuç: İnsanlığın içinde cereyan edegelmiş olmakla birlikte, yaşama hakkına her türlü müdahale, “insanlık dışı” olup, insanlığın içinden çıkarılıp atılması gerekir. Demokrasi mücadelesinin diğer adı yaşama hakkı mücadelesidir.
Sen, milyonlarca yıllık biyolojik evrim sürecinde, en üstün zekâ olarak belirmişsin. Sen, binlerce yıllık kültürel evrim sürecinde, geometrik dizi ile artan bilginin mirasçısı olmuşsun. Sen, yine binlerce yıllık kültürel evrim sürecinde geliştirilen “insani” ahlak değerlerinin mirasçısı olmuşsun. Bütün bunlarla donanarak, sen bir dev olabilir, bir dev olarak yaşayıp; ömrünü bir dev olarak tamamlayabilirsin. Ancak, hâlâ üstün zekânı kullanmıyorsan; akıl almaz bilgi mirasını devralıp taşımıyor, hatta yenilerini eklemiyorsan; insani ahlak değerlerinden yoksun olarak, kötülüklerle, duyarsızlıklarla ve hatta kölece cüce yaşayıp, cüce ölüyorsan; bu senin yaşamının ve kendi yaşamın üzerinden diğer insanların yaşamının değerini bilmeme kabahatin, duruma göre suçundur. Hiçbir kimsede kusur arama…
Ortaya atıldığında doğayı ve toplumu açıklayıp, insanlara doğru yolu göstermekteyken, daha sonra doğayı ve toplumu daha iyi açıklayan yeni düşünceler tarafından yerinden edilmiş, böylece geçerliliğini yitirmiş, yani “ölmüş” olmakla birlikte, yeni düşünceyi kavrayamamış insanların bilincinde yer alarak yaşamaya devam eden düşünceleri, “hayalet düşünce”, dünyaya ve topluma hayalet düşünce ile bakanları da “hayalet düşünce taşıyıcısı” olarak adlandırıyorum. Hayalet düşünceyi, yaşayan düşünceden ayırt etmenin kriteri, doğaya ve topluma ilişkin açıklamalarıdır. Doğayı ve toplumu açıklamada yetersiz kalmış olan düşünceler hayalet, diğerleri yaşayan düşüncedir. Hayalet düşünceler, yaşayan düşüncelere saldırıp yok etmeye kalktıklarında da vampir ya da zombi düşünceye dönüşürler.
Acıklı olaylara, “trajik” nitelemesinin yerli yersiz kullanıldığına -sıkça- tanık olmaktayız. Her acıklı olay trajedi değildir. Bir olaya “trajedi” denebilmesi için; aynı zamanda, iki yüksek değer arasında seçim yapma mecburiyeti ile karşı karşıya kalma durumunun oluşması gerekir. Brutus’ün, Sezar’a suikasttan yargılanırken, Senato’ya yaptığı savunmasında ifade ettiği; “Romalılar! Ben Sezar’ı çok çok severdim. Hiç kimse Sezar’ı benim kadar sevemezdi. Ancak ben Roma’yı da çok çok seviyordum. Bu durum karşısında, Roma için Sezar’ı feda etmek zorunda kaldım.” durumu, tam bir trajedi örneğidir. “İki yüksek değer arasında seçim yapma mecburiyeti” durumuna uymayan olaylar, ne kadar acıklı olursa olsun “trajik” değildir
Sokrates (MÖ 469-399) neden idam edildi? Yaygın olarak “gençleri dinsizliğe özendirdi” diye bilinir. Ancak bu, bize göre, yüzeydeki idam nedeniydi. Antik Yunan felsefesinin başlarındaki “doğa felsefesi” akımını, “sofizm” denilen akım izledi. Sofizmi, “her şeyin ölçüsü insandır” diyen Protogoras (MÖ 481- 420) başlattı. Sofizm ile birlikte, “bilgili” olmak moda haline geldi. “Sofist” denilen; parayla bilgi öğreten, gezici “bilgi satıcıları” türedi. Sokrates de sofizm akımı içinde bir düşünürdü. Ancak Sokrates, rivayete göre, özellikle sofistleri sorgulamaya başladı. Onlara, diyalog yöntemiyle, birbirinin içinden çıkan sorular sorup cevaplar alıp, tekrar sorular sorarak bilgilerinin ne kadar sığ olduğunu, aslında “bilgici” değil, “bilgiç” olduklarını gösterir, “sofistleri” madara eder, karizmalarını çizerdi. Tabii ki daha önemlisi; karizmaları çizilen bilgiciler, bilgi de satamayarak ekmek teknelerini kaybetmiş olmalıdırlar. İşte, bize göre, Sokrates’in idamının asıl nedeni, karizmalarını çizdiği bilgicilerin husumeti ve düşmanlığı olmalıdır.
Önceki: Türkiye’de ve Sınırlarında Amerikan Askeri İstemiyoruz…-Mehmet Ali Yılmaz
Sonraki: Zeytin Dalı Harekâtı- Av. Mehdi Bektaş