Kısırlık Tedavisi Zonguldak - Op. Dr. Hasan Çağlar GÜROL
Çiftlerin çocuk sahibi olma arzularına ve düzenli cinsel ilişkide bulunmalarına rağmen, bir yıl içerisinde gebelik elde edilmemesine infertilite (kısırlık) adı verilmektedir. Korunmayın çiftlerin %85’inde bir yıl içerisinde gebelik oluşması beklenir. Infertilite %35-40 oranında erkek, %40-45 oranında kadına ait nedenlerle ortaya çıkmaktadır. Çiftlerin %20-25’inde erkek ve kadın faktörü birlikte bulunmaktadır. %10-15’inde ise tüm araştırmalara karşılık infertiliteyi açıklayabilecek bir neden bulunmamaktadır.
Klasik In Vitro Fertilizasyon
Klasik tüp bebek tedavisi kadın üreme hücresi (oosit) ve erkek üreme hücrelerinin (sperm) uygun laboratuar ortamında kültür kabında bir araya getirilerek spermlerin yumurtaya ulaşıp döllenmesinin sağlanması ve gelişen embriyonun rahim içine kateter yardımı ile yerleştirilmesidir. Klasik tüp bebek yöntemi daha basit tedavi yöntemlerinin (aşılama) yeterli sayıda uygulanmasına rağmen gebelik elde edilemeyen veya tubal hasarın neden olduğu infertilite olgularında başvurulacak tedavi seçeneklerinden biridir.
Testislerinde sperm yapımı normal olan ancak sperm kanalı tıkanıklığı ya da yokluğu nedeniyle semen örneğinde hiç spermi olmayan erkeklerde testislerden çıkan kanallardan iğne ile (PESA) veya cerrahi olarak (MESA) sperm elde edilebilir. Sperm yapımında testis düzeyinde problem olan erkeklerden anestezi altında testislerden doku parçası alınarak (TESE) sperm hücresi elde edilir ve bu yolla elde edilen spermlerin mikroenjeksiyon yöntemi kullanılarak yumurtayı döllemesi sağlanır.
Freezing (Embriyo Dondurulması)
Embriyo transferinden sonra iyi kalitede embriyoların kademeli olarak soğutabilen özel programlanabilir dondurma cihazlarının yardımıyla dondurulduktan sonra -196 derecede saklanması işlemidir. Transferden önce doktor ve eşlerin birlikte karar vermesi ile uygulanır. Eşler istedikleri takdirde 3 yıl içinde bu embriyolar çözülerek tekrar transfer edilebilmektedir.
Aşılama erkekten alınan semen örneğinden özel yıkama işlemleri ile en kaliteli olan sperm hücrelerinin seçilerek kadının yumurta hücreleri geliştirildikten sonra rahim içine kateter yardımı ile verilmesi işlemidir. Kadına ait kısırlık nedenlerinden bazılarında (servikal faktörler, yumurtlama bozuklukları…), şiddetli olmayan erkek kaynaklı infertilite nedenlerinde, nedeni açıklanamayan infertilite olgularında başarılı sonuçlar verebilen ucuz, invaziv olmayan tüp bebek tedavisi öncesi başarılı sonuçlar verebilen bir uygulamadır.
Mikroenjeksiyon, laboratuar koşullarında tek bir sperm hücresinin bir oositin içine enjekte edilmesi işlemidir. Sperm hücrelerinin sayısının veya hareketliliğinin ileri derecede az sayıda olduğu, daha önceki klasik tüp bebek tedavisi ile döllenme probleminin yaşandığı durumlarda uygulanmaktadır.
Bu teknik ile erkekten alınan semen örneğinde hiç sperm hücresi olması bile erkeğin yumurtalıklarından (testis) elde edilen sperm hücresi ile gebelik elde edilebilmektedir.
Assisted Hatching (Tıraşlama)
Tıraşlama döllenmiş yumurtadan gelişen embriyonun etrafındaki kabuğun (zona pellucida) inceltilmesi işlemidir. Kabuğun inceltilmesi ile embriyonun rahim içi duvara daha kolay tutunması sağlanarak gebelik şansı artırılmış olur. Bu işlem özellikle embriyonun rahime tutunmasının zor olduğu; ileri yaş grubu hastalarda, embriyo kabuğunun kalın olduğu durumlarda ve daha önceki uygulamalarında implantasyon (rahim duvarına tutunma) başarısızlığı yaşanmış vakalarda uygulanmaktadır.
Günümüzde deneyimli ellerde embriyoya zarar vermeden üç farklı yöntemle de (mekanik, kimyasal ve lazer) yapılabilmektedir.
Pre-implantasyon genetik tanı, in vitro fetilizasyon ve intrasitoplazmik sperm enjeksiyonu-embriyo transferi gibi yardımcı üreme tekniklerinden yararlanan çiftler için uygulanmakta olan bir gebelik öncesi tanı yöntemidir. Yöntemin temeli tüp bebek yöntemleri ile meydana gelen embriyodan mikromanipülasyon ile alınan bir ya da daha çok hücrenin genetik analizine dayanır. Genetik olarak normal olan embriyolar daha sonra anne adayının rahmine yerleştirilir. Bu yöntem çocuklarında genetik geçişli bir hastalık olması riski taşıyan tüm çiftler için endikedir. Ayrıca 35 yaş ve üzerinde infertilite nedeniyle tüp bebek tedavisine başvuran kadınların bebeklerinde yaşla artan kromozom anormalliklerinin önlenmesi için de kullanılmaktadır.