Mısır’ın Paralel Evrenleri » Derin Sular - Bir Ülkenin Zihniyet Analizi
Mısır’ın Paralel Evrenleri	16 Jun2015
Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde, buradan çok uzaklarda bir gezegende Mısır 1 adında bir ülke varmış. Bu ülke, 30 senedir acımasız bir diktatör tarafından yönetilmekteymiş. Haliyle, ülkenin durumundan pek kimse memnun değilmiş. Ama çokları korkudan seslerini çıkaramıyorlarmış. Ancak gün gelip de diktatörün iktidarı oğluna devretmeye hazırlandığı söylenir olunca, insanlar “Bir 30 sene daha bu çileyi çekmeye dayanamayız!” deyip sokaklara dökülmüşler ve günlerce hep bir ağızdan diktatörlüğe artık bir son verilmesini istediklerini haykırmışlar.
Neticede başarısız da olmamışlar. 30 senelik diktatör, koltuğundan inmek zorunda kalmış ve seçim kararı alınmış. Ne var ki, bu karar ihtilafları sona erdirememiş. Zira, diktatörün muhalifleri homojen olmaktan epey uzak bir yapıya sahiplermiş. Bir kısmı İslam’ı referans alan yeni bir Mısır 1 öngörürken, diğerleri daha seküler ve kuşatıcı bir sistemi tercih etmekteymiş. Seçimler öncesinde bu iki kesim arasında bu çerçevede tartışmalar yaşansa da, herhangi bir uzlaşmaya varılamamış.
Derken seçim günü gelmiş çatmış. Halkın geniş bir kısmı tarafından desteklenen ve yıllarca diktatörlüğün baskılarına maruz kalmış bulunan müslüman bir grubun içinden çıkan bir beyefendi, küçük bir marjla seçimi kazanmış ve Mısır 1‘in beşinci cumhurbaşkanı olmuş. Devrim için mücadele vererek meydanları dolduran kitleler, bu sonuca çok fazla sevinememişler. Zira, bir diktatörlükten diğerine savrulmaktan korkuyorlarmış. Çok geçmeden, bu korkularının yersiz olmadığını görmüşler. Yeni cumhurbaşkanı, gerek nüfusun takriben %10’unu oluşturan hıristiyanların gerekse seküler halkın korkularını dindirmek ve onlara güven telkin etmek yerine, kendi yetkilerini büyük ölçüde genişleten bir dizi kanun değişikliğine gitmiş.
Bu adımların ardından, Mısır 1 halkının ona oy vermeyen diğer yarısı iyice ürkmüş. Yeni Cumhurbaşkanı’nın göreve başlamasının birinci yıldönümünde insanlar yeniden meydanları doldurmuşlar. Onların bu protestolarını fırsat bilen Mısır 1 ordusu ise, gösterilerin dördüncü gününde darbe yapmış ve anayasayı askıya almış. Dahası, Yeni Cumhurbaşkanı’nı tutuklamış ve şaibeli bir yargılama süreci sonucunda idama mahkum ettirmiş.
Paralel evrenlerden birinde, Mısır 2 adında bir ülke varmış. Bu ülkenin siyaseti, pek çok yönüyle Mısır 1‘inkini andırıyormuş. Ancak arada önemli bir fark varmış: Mısır 2‘de, hakim diktatörlüğe karşı olan bir değil, iki büyük müslüman grup varmış. Mısır 1‘de bulunmayan bu İkinci Müslüman Grup, siyasetle görünürde pek uğraşmayan ve diktatörlüğün kalelerini içten fethetmeye odaklanan bir programa sahipmiş. Grubun başındaki kişi, bu uzun vadeli plan doğrultusunda diktatörlüğün bütün kritik kurumlarına yıllarca sabırla kendi bağlılarını yerleştirmiş.
Mısır 2‘deki bu farklılıktan ötürü, gün gelip de diktatörlük sona erdiğinde, Yeni Cumhurbaşkanı’nın bürokrasiden ya da askerlerden korkmasına gerek kalmamış. Zira ilgili kurumlardaki yetki sahipleri her ne kadar kendisiyle aynı müslüman gruptan olmasalar da, tıpkı onun gibi eski rejime şüpheyle yaklaşan kimselermiş. Hatta, içlerinde kendisine sempati duyanlar da hiç az sayılmazmış.
Ne var ki, başlangıçta her şey yolunda gibi gözükse de, bu iki başlı yapı çok uzun süre devam edememiş. Zira, Yeni Cumhurbaşkanı, eski rejimin darbesinden kurtulsa da, bu görünmez iktidar ortağı ile bazı konularda ihtilafa düşmüş. Gerçi kendisi zahiren devletin başındaymış, ama devlet kadrolarında örgütlü olan İkinci Müslüman Grup’un üyeleri kimi kritik konularda onu dinlememişler. Yıllardır büyük uğraşlar neticesinde elde ettikleri konumları bir çırpıda ona devretmektense, kendi doğru gördükleri şekilde hareket etmeyi tercih etmişler. Hem ellerindeki gücü yitirmek, hem de bir zamanlar zulmüne uğradıkları devletin yeniden başlarına bela olması riskini almak onlara makul gelmemiş. Neticede önemli bir kısmı halkın gözlerinden uzak alanlarda yaşanan büyük bir siyasi ve bürokratik çekişme başlamış ve yıllarca sürmüş.
Bir diğer paralel evrende bulunan Mısır 3 adlı ülke, pek çok yönüyle Mısır 2‘yi andırıyormuş. Ancak, bu ülkede Yeni Cumhurbaşkanı’na karşı askeri darbeyi eski rejim değil, İkinci Müslüman Grup yapmış. Neticede ortaya Mısır 1‘dekine benzer bir tablo çıkmış. Aradaki en önemli fark, cuntanın niteliği imiş. Mısır 3‘teki cunta, halkla ilişkiler konusunda bir parça uzman olduğundan, önüne çıkanlar haricinde pek kimseyi zorlamamış, üzmemiş, mağdur etmemiş. Bir şekilde kendisini halka sevdirmeye çalışmış.
Mısır 4, daha çok Mısır 2 gibiymiş. Ama oradaki Yeni Cumhurbaşkanı, kendisini ve yakınlarını riske atmaktansa, yeni bürokrasinin vesayetine boyun eğmeyi tercih etmiş. Pek kimsenin de olan bitenden haberi olmamış. Hatta, “Nihayet eski rejim sona erdi ve artık demokrasi var” diye sevinmişler!
Mısır 5‘te herhangi bir sorun yokmuş. Fırsatını bulan, Şarm El-Şeyh‘te tatil yapıyormuş.
Kainatta yüzlerce Mısır var. Bütün bu Mısırların ortak yanı, vatandaşlarının ekserisinin gerçeklerin kendi işlerine gelen yönlerini görmeleri ve göstermeleri. Bu vatandaşlardan bazıları, “Seçilmiş Cumhurbaşkanı idam edilemez” diyorlar. Kimileri ise, diktatörlüğün bitmediği, sadece el değiştirdiği düşüncesindeler.
Aslında hiçbiri haksız değil. Ama hepsi sadece kendi söylediklerini duyduğundan anlaşamıyorlar; ve daha epey zaman da anlaşamayacaklar.
« Önceki Yazı: Davud ve Calut
Sonraki Yazı: Diktatörlük Korkusu [Aydemir] »