Archived at - PDF
Download "Archived at http://orgprints.org/28608"
1 Çileklerde kurşuni küf (Botrytis cinerea Pers. ex Fr.) hastalığıyla biyolojik mücadelede antagonistleri yaymada vektör olarak bal arıları (Apis mellifera L.) nın kullanımı* Cafer EKEN 1 Serdar TUNCER 2 Tuba GENÇ 3 Zakine KADIOĞLU 2 SUMMARY Use of honeybees (Apis mellifera L.) to disseminate biocontrol agents to strawberries for grey mould (Botrytis cinerea Pers. ex Fr.) The products such as honey, beeswax, royal jelly, pollen and propolis of honey bees (Apis mellifera L.) are of obvious benefit, but they are of trivial value compared to the profoundly important role of bees as pollinators. Honey bees can transfer fungal spores and bacteria among flowers of different plant species. The ability of bees to vector fungi, bacteria, and viruses can be turned to our advantage by using them to transport biological control agents from the hive to flower, a technique known as entomovector technology. Many reports have been published lately on the use of honey bees to disseminate of microbiological control agents (MCA) to flowers. Several plant pathogenic micro-organisms enter the plant through open flowers and can infect the seeds in that way. Spores of antagonistic microorganisms present on flowers can successfully compete with the possible pathogens. Disseminating antagonistic micro-organisms by honeybees can reduce plant infections. Botrytis cinerea Pers. ex Fr. (teleomorf; Botryotinia fuckeliana (de Bary) Whetzel) infects over 200 cultivated plant species and causes significant economic damage to crops worldwide and can be seen pre and post-harvest. Biological control applications of B. cinerea, since the 1950s, is considered as a promising alternative to fungicides. Trichoderma and Clonostachys spp. are well recognized fungal antagonists of B. cinerea. The aim of this study was to review the published research works on entomovector technology in biological control of strawberry gray mould. In addition, BICOPOLL project will be introduced that the first application of entomovector technology in Turkey. Key words: Entomovector, strawberry, grey mould, honey bee, biological control 1 Süleyman Demirel Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü, Isparta, 2 Erzincan Bahçe Kültürleri Araştırma İstasyonu Müdürlüğü, Erzincan 3 Iğdır Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Bitki Koruma Bölümü, Iğdır Sorumlu Yazar (Corresponding author) *BICOPOLL, CORE Organic II başlıklı Avrupa Birliği 7. Çerçeve Programınca desteklenen bir ERA-NET projesidir. TAGEM, Sanal Ortak Fon modeliyle destek vermektedir.
2 Çileklerde kurşuni küf (Botrytis cinerea Pers. ex Fr.) hastalığıyla biyolojik mücadelede antagonistleri yaymada vektör olarak bal arıları (Apis mellifera L.) nın kullanımı ÖZET Bal arıları (Apis mellifera L.) çok önemli ürünleri (bal, bal mumu, arı sütü, propolis ve polen) ve tozlaşmaya sağladıkları katkılar ile büyük bir ekonomik öneme sahiptir. Bal arıları farklı bitki türlerinin çiçekleri arasında bakteri ve fungal sporların taşınmasında da rol oynamaktadır. Mikrobiyal biyolojik mücadele etmenlerinin (fungus, bakteri ve virus) kovandan çiçeklere taşınmasında, bal arılarının taşıma yeteneğinin kullanılması bir entomovektör teknolojisi olarak bilinmektedir. Mikrobiyal biyolojik mücadele etmenlerinin çiçeklere taşınmasında bal arılarının kullanımıyla ilgili olarak son zamanlarda yayınlanmış birçok çalışma mevcuttur. Birçok bitki patojeni bitkiye çiçekten penetrasyon gerçekleştirmekte ve bu yolla da tohumlar enfekte olabilmektedir. Çiçekler üzerinde antagonistik mikroorganizma sporlarının bulunması, olası patojenlere karşı başarılı bir mücadeleye temel oluşturabilir. Bal arılarının, antagonistik mikroorganizmaları çiçeklere yaymalarıyla bitki enfeksiyonları azalabilmektedir. Botrytis cinerea Pers. ex Fr. (teleomorf; Botryotinia fuckeliana (de Bary) Whetzel), tüm dünya yüzeyine yayılmış ve 200 den fazla ekonomik öneme sahip bitkide büyük kayıplara yol açabilen, hasat öncesi ve sonrasında görülebilen bir bitki patojenidir. Çilek (Fragariae x ananassa) bitkisine B. cinerea nın giriş yollarından bir tanesi de çiçeklerdir. B. cinerea ile biyolojik mücadele uygulamaları, 1950 li yıllardan beri fungisitlere karşı umut verici bir alternatif olarak düşünülmüştür. Trichoderma ve Clonostachys türleri B. cinerea nın biyolojik mücadelesinde en fazla çalışılan fungal biyolojik mücadele etmenleridir. Bu çalışmada, çileklerde kurşuni küf hastalığının biyolojik mücadelesinde entomovektör teknolojisinin kullanıldığı çalışmaların sonuçları özetlenmiştir. Ayrıca, entomovektör teknolojisinin Türkiye deki ilk uygulaması olan BICOPOLL projesi hakkında da bilgi verilecektir. Anahtar kelimeler: Entomovektör, çilek, kurşuni küf, bal arısı, biyolojik mücadele GİRİŞ Çilek (Fragaria x ananassa Duch.) çok farklı ekolojilerde yetiştiriciliği yapılan meyve türlerinden birisidir. İnsan sağlığı ve beslenmesi açısından son derece yararlı bir meyve olan çilek A, B, ve C vitaminleri, kalsiyum, demir, fosfor gibi mineral maddeler, çok az da brom, silisyum, iyot ve kükürt içermekte, selüloz içeriğinden dolayı sindirimi kolaylaştırmakta ve yüksek düzeyde elajik asit ihtiva ettiğinden dolayı da kanseri önleyici özelliği bilinmektedir (Aybak 2000). Çilek, pomolojik olarak üzümsü meyveler grubunda yer alırken, botanik sınıflamada Rosales takımının Fragaria cinsine girmektedir. Günümüzde yetiştiriciliği yapılan kültür çeşitlerinin büyük çoğunluğu, oktaploid olan F. x ananassa türüne girerler ve bu tür Fragaria chiloensis ve Fragaria virginiana isimli iki türün hibritlenmesi ile elde edilmiştir (Staudt 1989). Bu türe ismi meyvelerinin kokusu ananasa benzediğinden dolayı verilmiştir (Maas 1998).
3 Son yıllarda dünyada ve ülkemizde çilek yetiştiriciliğine olan talep giderek artmaktadır. Nitekim, 2011 yılı verilerine göre dünya çilek üretiminde ABD, İspanya ve Türkiye ilk üç sırada yer almaktadır (Anonim 2011). Çilek gelişimini çevresel, genetik ve biyolojik faktörler etkilemekte ve üretimde verimi etkileyen en önemli faktörlerden birisi de bitki hastalıklarıdır. Çilek de diğer taze meyve sebzelerde olduğu gibi, özellikle yetiştirme döneminde hüküm süren fungal hastalıklar nedeniyle önemli ürün kayıplarına uğramaktadır. Botrytis cinerea Pers. ex Fr. (teleomorf; Botryotinia fuckeliana (de Bary) Whetzel) etmeninin neden olduğu kurşuni küf genel olarak dünyadaki tüm yetiştirme sistemlerinde çileğin çok önemli bir fungal hastalığıdır (Maas 1998). B. cinerea çilekte çiçek veya meyvede kurşuni küfe sebep olmakta, hem hasat öncesinde hem de hasat sonrasında çilekteki başlıca ürün kayıpları bu hastalıktan kaynaklanmaktadır. Botrytis çok geniş bir konukçu çevresine sahip, seçici olmayan nekrotrofik bir fungus olup, 200 den fazla bitki türünün, sürgün, sap, yaprak, çiçek ve meyve gibi değişik kısımlarını enfekte etmektedir (Jarvis 1980, Leroux 2004). Çiçeklenme ve meyve gelişimi evreleri enfeksiyon için en uygun dönemlerdir. Çiçeklerin tam açmış olduğu dönemde bütün organları ile enfeksiyona uğrayan çiçekler, aniden solarak kurumakta ve Çiçek Yanıklığı olarak bilinen durum meydana gelmektedir. Eğer hava koşulları yağışlı ve nemli giderse enfeksiyon çiçeklerden uçtaki çiçek sapına, buradan da ana çiçek sapına geçmektedir. Bazı hallerde ise çiçeğin birkaç taç ve çanak yaprağında hastalığın tipik, küçük kahverengi-siyah, kuru nekrotik lekeleri görülmekte, zamanla bu lekeler yaprakların her tarafını kaplamaktadır. Yapraklar taç ve çanak yapraklardan çok daha fazla hastalığa yakalanmakta ve bunların üzerinde enfeksiyonun ilerlemesi çok hızlı olmaktadır. Enfekteli taç yaprakların büyük bir bölümü dökülmektedir. Çanak yaprakların oluşturduğu çiçeğin çanak kısmı bazen tümüyle enfekte olmakta ve üzerinde yoğun spor kitlesi oluşmaktadır (Maas 1998). Çilek bitkisinin yaprakları genellikle Botrytis e dayanıklıdır. Ancak bitkinin hava sirkülasyonundan uzak alt kısımlarında bazen hastalığa yakalanmış koyu kahverengine dönmüş yaprakları görmek mümkündür (Maas 1998). Meyvelerde kurşuni küfe yol açan enfeksiyonlara; çiçeklenme dönemi boyunca oluşan B. cinerea latent enfeksiyonları ya da meyve gelişimi sırasında direkt enfeksiyonlar yol açmaktadır (Ellis 2008). Meyve enfeksiyonları genellikle meyvenin toprak yada organik materyale temas ettiği noktadan başlamaktadır. Bu temas noktasında önce açık kahverengi bir leke oluşmaktadır. Lekenin oluştuğu bu bölüm yumuşamakta, parmakla dokununca meyve etinden kolayca ayrılmaktadır. Daha sonra bu leke gelişerek tüm meyveyi kaplamaktadır. Eğer yeterli yağış ya da nem yoksa bu meyveler kuruyarak sertleşmekte ve bitki üzerinde kuru çürüklük şeklinde kalmaktadır. Ayrıca bir kısım meyvelerde, sapla birleşme yerlerinde de enfeksiyona rastlanmaktadır.
4 Çileklerde kurşuni küf (Botrytis cinerea Pers. ex Fr.) hastalığıyla biyolojik mücadelede antagonistleri yaymada vektör olarak bal arıları (Apis mellifera L.) nın kullanımı Meyveler tüm olgunlaşma evrelerinde hastalığa yakalanmakla birlikte, kurşuni küf en tahripkar özelliğini kırmızı olum döneminde göstermektedir. Yağış ve nem yeterli olursa enfekteli meyveler üzerinde fungusun yoğun sporulasyonu görülmektedir (Maas 1998). Fungusun konidi taşıyıcıları oldukça kalın ve 3-5 mm uzunlukta olup, bu sapçıkların ucunda oluşsan konidiler ile konidi taşıyıcıları bir üzüm salkımını andırırlar. Tek tek konidiler renksiz olmasına karsın, kitle halindeyken kurşuni renkte görünmesi koyu renkli konidi taşıyıcılardan ileri gelmektedir (Maas 1998). Kurşuni küf hastalık yönetiminde esas alınan çiçeklerin enfeksiyondan korunmasıdır. Hastalık ile mücadelede çiçeklenme dönemindeki fungisit uygulamaları hastalığın engellenmesinde kullanılan en etkili ve yaygın yöntemdir. Ancak, B. cinerea nın fungisitlere karşı kazandığı dayanıklılık (özellikle benzimidazole grubu), meyveler üzerindeki ilaç kalıntıları, fungisitlerin çevreye olumsuz etkileri ve insanların çevreye karşı duyarlılığın artmasıyla biyolojik kontrolü de içeren alternatif mücadele yöntemlerinin önemi artmıştır (Leroux 2004, Delen 2008) B. cinerea ile biyolojik mücadele uygulamaları, 1950 li yıllardan beri fungisitlere karşı umut verici bir alternatif olarak düşünülmüştür. B. cinerea nın mücadelesinde kimyasal uygulamalara alternatif yöntemler içerisinde yer alan biyolojik kontrol araştırmaları son yıllarda yoğunlaşmış ve patojenin mikrobiyal biyolojik mücadele etmenlerinden Trichoderma, Clonostachys (syn. Gliocladium), Ulocladium, Aureobasidium, Pichia ve Candida gibi fungal antagonistler, Bacillus, Pseudomonas ve Paenibacillus gibi bakteriyel antagonistler ile engellenmesinin mümkün olduğu birçok çalışma ile ortaya konmuştur (Blakeman 1993, Blakeman and Fokkema 1982, Dubos 1992, Tronsmo 1992, Elad and Freeman 2002, Lima et al. 1997, Helbig 2001, Peng and Sutton 1991, Sutton and Peng 1993, Swadling and Jeffries 1996, Cota et al. 2009, Kowalska 2011, Dönmez et al. 2011). Arılar, Apoidea (Hymenoptera) üst familyasını oluşturan böceklerdir ve diğer zar kanatlılardan (Hymenoptera) vücut kıllarının dallı (tüy) oluşu, polen toplamak için bacak ve abdomenin ventralinde özel kılların oluşu ile ayrılırlar. Yeryüzünde değişik familyalara ait den fazla arı turu bulunmaktadır. Arılar, balarıları ve yabanarıları olmak üzere ikiye ayrılır ve Apidae familyasındaki Apis cinsine giren türlere bal arısı denilmektedir (Özbek 1979). Tüm bal arısı türleri içerisinde sadece Apis mellifera L., tarımsal ürünlerin ve diğer bitkilerin ticari tozlaşması için yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Dünya üzerindeki bitkilerin % 70 inin polinasyonu arılar tarafından sağlanmakta, gerçekleşen polinasyonun % 80 ninden fazlası da bal arılarınca yapılmaktadır (Özbilgin 1999).
5 Bal arıları, büyük kolonilere sahip olması, kolayca taşınabilmesi ve yönetilebilmesi nedeniyle birinci derecede tozlaştırıcı olarak kabul edilirler (Kuvancı 2009). Bal arıları insanoğluna tozlaşmaya sağladıkları katkılar ve çok önemli ürünleri (bal, bal mumu, arı sütü, propolis ve polen) ile büyük bir hizmet sunmaktadır. Bal arıları farklı bitki türlerinin çiçekleri arasında bakteri ve fungal sporların taşınmasında da rol oynamaktadır. Mikrobiyal biyolojik mücadele etmenlerinin (fungus, bakteri ve virus) kovandan çiçeklere taşınmasında, bal arılarının taşıma yeteneğinin kullanılması bir entomovektör teknolojisi olarak bilinmektedir. Bu teknoloji ile bitki patojenlerine karşı çevreye zararsız mücadele yapılmakta ve bitkilerde tozlaşmanın da artırılmasıyla verim ve ürün kalitesinde artış olmaktadır. Entomovektör teknolojisinin uygulama şekli; arı kovanına takılan dağıtıcı bir aparat içerisine kullanılacak mikrobiyal biyolojik mücadele etmeninin toz formulasyonu bırakılmakta ve kovandan çıkan arıların vücutlarına bulaşan bu etmenin bitkiye dağıtımı sağlanmaktadır. Birçok bitki patojeni bitkiye çiçekten penetrasyon gerçekleştirmekte ve bu yolla da tohumlar enfekte olabilmektedir. Çiçekler üzerinde antagonistik mikroorganizma sporlarının bulunması, olası patojenlere karşı başarılı bir mücadeleye temel oluşturabilmektedir. Mikrobiyal biyolojik mücadele etmenlerinin çilek çiçeklerine taşınmasında bal arılarının kullanımıyla ilgili olarak son zamanlarda yayınlanmış birçok çalışma mevcuttur. Bu konu ile yapılmış çalışmalar Çizelge 1 de özetlenmiştir. Bu teknolojide vektörler, biyolojik mücadele etmenini çiçek gibi esas hedeflere direkt yayma yeteneğine sahiptir, bu da sprey uygulamalarına göre entomovektör teknolojisinin daha iyi olduğu varsayımını ortaya çıkarmıştır. Bu amaçla entomovektörler ile mikrobiyal biyolojik mücadele etmenlerinin taşınmasında mikrobiyal biyolojik mücadele etmenlerinin formülasyonu büyük önem taşımaktadır. Toz halinde olan birçok ticari formülasyon sprey uygulamaları için geliştirilmiştir. Bu formülasyonlar vektörlerle optimal gelişim için geliştirilebilir. Ancak vektör vucuduna bu ürünlerin kazanımında sadece formülasyonlar etkili değildir, aynı zamanda uygun bir dağıtıcıya da ihtiyaç vardır. Son 20 yıldır birçok araştırıcı vektörün mikrobiyal biyolojik mücadele etmeni almasına olanak sağlayan farklı dağıtıcı sistemleri geliştirmiştir. Bugüne kadar A. mellifera için 8 tip ve birkaç tane modifiye tip dağıtıcı model dizayn edilmiştir. Şimdiye kadar bal arıları ile yapılan çalışmalarda B. cinerea yı baskı altına almada mikrobiyal biyolojik mücadele etmenlerinin çiçekte 10 4 CFU olmasının uygun bir oran olduğu belirtilmiştir (Kovach et al. 2000, Shafir et al. 2006, Albano et al. 2009). Yu and Sutton (1997) ve Kovach et al. (2000), bal arılarının dağıtımı ile sprey uygulamalarını karşılaştırmışlar ve bal arıları ile dağıtılan mikrobiyal biyolojik mücadele etmenlerinin CFU sayısının çiçek başına hem oransal olarak hem de canlılık olarak daha yüksek olduğunu saptamışlardır.
6 Çizelge 1. Mikrobiyal biyolojik mücadele etmenlerinin çilek çiçeklerine taşınmasında bal arılarının kullanımıyla ilgili olarak yapılmış çalışmalar Biyolojik Kontrol Ajanı (CFU/g) Arı Yükü (CFU/arı) Çiçek Yükü (CFU/çiçek) Kaynak Clonostachys rosea f. rosea (5x10 8 ) 6.3 x x 10 3 Peng et al (syn. Gliocladium roseum) 5.7 x x 10 2 Trichoderma harzianum ( x 10 8 ) 0.4 ± 0.3 x 10 5 Maccagnani et al Trichoderma harzianum (1 x ) 1.0 x 10 5 Kovach et al Trichoderma harzianum T39 (1.0 x 10 9 ) Shafir et al Trichoderma harzianum T22 (9.8x10 6 ) Albano et al Gliocladium catenulatum (>10 7 ) Hokkanen and Menzler- Clonostachys rosea f. rosea Hokkanen 2009 Menzler-Hokkanen and Hokkanen 2011 Clonostachys rosea f. catenulata Hokkanen et al (syn. Gliocladium catenulatum) Clonostachys rosea f. catenulata Mustalahti 2011 Clonostachys rosea f. catenulata J1446 Soodla 2012
7 Çileklerde kurşuni küf (Botrytis cinerea Pers. ex Fr.) hastalığıyla biyolojik mücadelede antagonistleri yaymada vektör olarak bal arıları (Apis mellifera L.) nın kullanımı Entomovektör teknolojisinin Türkiye deki ilk uygulaması olarak, kısa adı BICOPOLL (Targeted precision biocontrol and pollination enhancement in organic cropping systems) olan Avrupa Birliği 7. çerçeve programı kapsamında kabul edilen CORE Organic II 1. Çağrı Uygulama Projesi 2012 yılında başlamıştır. Projede Finlandiya, Almanya, Belçika, Estonya, İtalya, Slovenya ve Türkiye olmak üzere 7 ülke bulunmaktadır. Projedeki Türkiye nin iş paketi Süleyman Demirel Üniversitesi ve Erzincan Bahçe Kültürleri Araştırma İstasyonu ile ortak yürütülmektedir. Projenin esas amacı, organik çilek yetiştiriciliğinde kurşuni küf hastalığı etmeni B. cinerea nın mücadelesinde, çevreye, insana ve arılara zararı olmayan mikrobiyal biyolojik mücadele etmenlerinin yayılmasında entomovektörlerin kullanılması ve aynı zamanda da tozlaşmanında artırılması amaçlanmaktadır. Türkiye nin iş paketinde mikrobiyal biyolojik mücadele etmenlerinin yayılmasında bal arıları kullanılmaktadır. Birçok meyvede olduğu gibi, çilekte de meyve tutumu için yeterli bir tozlaşma ve döllenmenin olması gereklidir (Erdoğan ve Erdoğan 2009). Kaliteli ve yüksek verimli ürün elde etmek, modern meyve yetiştiriciliğinin en önemli amacıdır. Yabancı tozlanan bitkilerin hemen hemen tamamında, kendine tozlanan bitkilerin ise bir çoğunda arıların yapmış olduğu tozlaşma hem verim artışına, hem de üründe kalitenin artmasına neden olmaktadır. Aksi takdirde şekilsiz, çarpık, tatsız ve pazar değerleri düşük meyveler oluşmaktadır (Free 1993). Erselik yapıda çiçeklere sahip olan çilekte kaliteli ve fazla meyve tutumu için tozlaşmanın çok iyi bir şekilde gerçekleşmesi gerekmektedir. Nitekim, Skrebtsova (1957), çilekler üzerinde yapmış olduğu bir çalışmada, çilek bitkisinin çiçeklerini ziyaret eden arıların sayısı arttıkça meyve iriliğinde de bir artış olduğunu belirtmiştir. Yine, Kuvancı ve ark. (2010), bal arılarının çilekte meyve verimini önemli oranda artırdığını ve bal arılarının meyve olgunlaşma süresini hızlandırarak, 3-4 gün arasında erkencilik sağladığını belirlemişlerdir. KAYNAKLAR Albano S., Chagon M, Oliveira D, Houle E, Thibodeau P.O. and Mexia A Effectiveness of Apis mellifera and Bombus impatiens as dispensers of the root shield biofungicide (Trichoderma harzianum, strain T-22) in a strawberry crop. Hell Plant Prot J, 2: Anonim Aybak H.Ç Çilek yetiştiriciliği. Hasad yayıncılık, 118 s, İstanbul. Blakeman J.P. and Fokkema N.J Potential for biological control of plant diseases on the phylloplane. Annual Review of Phytopathology, 20:
8 Blakeman J.P Pathogens in the foliar environment. Plant Pathology, 42: Cota L.V. Maffia L.A. Mizubuti E.S.G. and Macedo P.E.F Biological control by Clonostachys rosea as a key component in the integrated management of strawberry gray mold. Biological control, 50 (3): Delen N Fungisitler. Nobel Bilim ve Araştırma Merkezi Yayın. No: 43. Ankara, 318 pp. Dönmez MF, Esitken A, Yıldız H, Ercişli S Biocontrol of Botrytis cinerea on strawberry fruit by plant growth promoting bacteria. Journal of Animal and Plant Sciences, 21(4): Dubos B Biological control of Botrytis, State of the art. In: Verhoeff K, Malathrakis NE and Williamson B (eds) Recent advances in Botrytis research. Pudoc Scientific Publishers, Wageningen, The Netherlands. (pp Ellis M.A Botrytis fruit rot Gray Mold of strawberry, raspberry, and blackberry. Fact Sheet. Ohio State University Extension. Elad Y. and Freeman S Biological control of fungal plant pathogens. In: Kempken F (ed.) The Mycota, A Comprehensive Treatise on Fungi as Experimental Systems for Basic and Applied Research. Vol. XI. Agricultural Applications. Springer, Heidelberg, Germany, (pp ). Erdoğan U. ve Erdoğan Y Üzümsü meyvelerin tozlaşmasında bal arılarının yeri ve önemi. II. Ulusal Üzümsü Meyveler Sempozyumu, pdf ( ). Free J:B Insect pollination of crops. 2. Edition, Academic Press, London, 684pp. Helbig J Biological control of Botrytis cinerea Pers. Ex Fr. in strawberry by Paenibacillus polymyxa (Isolate 18191). Journal of Phythopathology, 149: Hokkanen H.M.T. and Menzler-Hokkanen I Successful use of honey bees for grey mould biocontrol on strawberries and raspberries in Finland, (Association of Institutes of Bee Research Seminar), Apidologie 40 (2009) Hokkanen H.M.T, Menzler-Hokkanen I. and Mustalahti A. M Pesticide sprays compromise pollination and biocontrol services on strawberry. Symposium Hazards of Pesticides to Bees Wageningen, 2-4:55. Jarvis W.R., Taxonomy, In: Coley-Smith,J.R.K.Verhoeff., W.R. Jarvis (eds.), The Bioloy of Botrytis. Academic Pres, London, New York. pp Kovach J, Petzoldt R. and Harman G.E Use of honeybees and bumble bees to disseminate Trichoderma harzianum to strawberries for Botrytis control. Biological Control, 18: Kowalska J Effects of Trichoderma asperellum [T1] on Botrytis cinerea [Pers.:Fr.], Growth and yield of organic strawberry. Acta Sci. Pol., Hortorum Cultus, 10(4):
9 Çileklerde kurşuni küf (Botrytis cinerea Pers. ex Fr.) hastalığıyla biyolojik mücadelede antagonistleri yaymada vektör olarak bal arıları (Apis mellifera L.) nın kullanımı Kuvancı A Bal arılarının Polinasyona (Tozlaşma) olan etkisi. Arıcılık Araştırma Dergisi. 1(2): Ordu. Kuvancı A, G Belgin, K Feyzullah. ve K Yasar Bal arısı (Apis Mellifera L.) ve diğer böceklerin çilek (Fragaria Sp.) bitkisinin polinasyonuna olan etkileri. Uludağ Arıcılık Dergisi, 10 (1): Leroux P., Chemical control of Botrytis and its resistance to chemical fungicides. Y. Elad, B. Williamson, B. Tudzynski, N. Delen (Eds.), Botrytis: Biology, Pathology and Control, Kluwer Academic Publishers, Dordrecht/Boston/London, pp Lima G, Ippolito A, Nigro F. and Salerno F Effectiveness of Aureobasidium pullulans and Candida oleophila against postharvest strawberry rots. Postharv. Biological Technology,10: Maas J.L Compendium of strawberry diseases, second edition. APS pres Minnesota USA, 98p. Maccagnani B, Mocioni M, Gullino M.L and Ladurner E Application of Trichoderma harzianum by using Apis mellifera as a vector for the control of grey mold of strawberry: first results. IOBC Bull 22: Mustalahti A.M Flower visits by honeybees (Apis mellifera) in strawberry (Fragaria x ananassa) and raspberry (Rubus idaeus) and factors affecting flower visiting. MSc thesis, 113. Menzler-Hokkanen I. and Hokkanen H.M.T Entomovectored biocontrol is superior to spraying against strawberry grey mould. 63rd International Symposium on Crop Protection (May 24, 2011,Ghent, Belgium).pp.20. Özbek H Kültür Bitkilerinin tozlaşmasında bal arısı (Apis mellifera L.). Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi. (10): Özbilgin N Bitkisel üretimde tozlaşma ve tozlaşmada arıların rolü ve önemi. ETAE. Polinasyon Projesi, İzmir. Peng G. and Sutton J.C Evaluation of microorganisms for biocontrol of Botrytis cinerea in strawberry. Canadian Journal of Plant Pathology, 13: Peng G, Sutton J.C. and Kevan P.G Effectiveness of honeybees for applying the biocontrol agent Gliocladium rosea to strawberry flowers to suppress Botrytis cinerea. Canadian Journal of Plant Pathology, 14: Shafir S, Dag A, Bilu A, Abu-Toamy M, Elad Y Honeybee dispersal of the biocontrol agent and Trichoderma harzianum T39: effectiveness in suppressing Botrytis cinerea on strawberry under field conditions. European Journal of Plant Patholology, 116: Skrebtsova N.D Role bees in pollination of strawberries. Pchelovodstvo, 34(7):34-36.
10 Soodla M Biocontrol of grey mould (Botrytis cinerea Pers.) on strawberry (Fragaria x ananassa Duch.): honey bees (Apis mellifera L.) efficiency. MSc thesis, Pp:63. Staudt G The species of Fragaria the taxanomy and geographical distribution. Acta Horticulturae, 439: Sutton J.C. and Peng G Biocontrol of Botrytis cinerea in strawberry leaves. Phytopathology, 83: Swadling I.R. and Jeffries P Isolation of microbial antagonists for biocontrol of gray mould disease of strawberries. Biocontrol Science and Technology, 6: Tronsmo A Leaf and blossom epiphytes and endophytes as biological control agents. In: Tjamos ES, Papavizas GC and Cook RJ (eds), Biological Control of Plant Diseases, Progress and Challenges for the Future. (pp.43-54) Plenum Press, New York, USA. Yu H. and Sutton J. C Effectiveness of bumblebees and honeybees for delivering inoculum of Gliocladium roseum to raspberry flowers to control Botrytis cinerea. Biological Control, 10:
Archived at http://orgprints.org/28610
ÇİLEKTE KURŞUNİ KÜF HASTALIĞI ETMENİ Botrytis cinerea YA IN VITRODA FUNGAL ANTAGONİSTLERİN ETKİSİ Cafer EKEN 1 Tuba GENÇ 2 Serdar TUNCER 3 Zakine KADIOĞLU 3 1 Süleyman Demirel Üniversitesi, Ziraat Fakültesi,
Kaysı (Prunus armeniaca L.) da Bal Arısı (Apis mellifera L.) Polinasyonunun Önemi
Kaysı (Prunus armeniaca L.) da Bal Arısı (Apis mellifera L.) Polinasyonunun Önemi Dr. Ayla YILDIZ 1 Ali KORKMAZ 1 1 Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü Erdemli/İçel Giriş Ülkemiz 11000 e ulaşan
Kivide bal arısının tozlanma, meyve tutumu ve tohum sayısı üzerine etkisi
Akademik Ziraat Dergisi 2(2): 83-90 (2013) ISSN: 2147-6403 http://azd.odu.edu.tr Araştırma (Research) Kivide bal arısının tozlanma, meyve tutumu ve tohum sayısı üzerine etkisi Ahmet KUVANCI 1, Ali İSLAM
Sürdürülebilir Tarımda Bal Arısı (Apis mellifera L.)'nın Rolü
Sürdürülebilir Tarımda Bal Arısı (Apis mellifera L.)'nın Rolü Ali KORKMAZ (1) Ayhan AYDIN (1) (1) Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü Erdemli /İçel Giriş Her geçen gün doğal kaynakların yok edildiği
Kafkas Arısı (Apis mellifera caucasica Pollmann, 1889) (Hymenoptera: Apidae) nın, Dış Yüzey ve Sindirim Sistemi Mikrofungus Florasının Belirlenmesi
Kafkas Univ Vet Fak Derg 16 (Suppl-B): S347-S352, 2010 DOI:10.9775/kvfd.2010.2589 RESEARCH ARTICLE Kafkas Arısı (Apis mellifera caucasica Pollmann, 1889) (Hymenoptera: Apidae) nın, Dış Yüzey ve Sindirim
ARIOTU, FASELYA (Phacelia tanacetifolia Bentham)
ARIOTU, FASELYA (Phacelia tanacetifolia Bentham) Bitkisel Özellikleri Arı otu Hydropllaceae familyasından ve Phacelia cinsinden tek yıllık bir tür olup, dik olarak gelişmekte ve 40-120 cm kadar boylanmaktadır
içindekiler 02 MAYBİR den Meyve Yetiştiriciliğinde Polinasyonun Önemi, Verim ve Kaliteye Etkisi Arılarımız Neden Ölüyor? MAYBİR İN Arı Islahı Projesi
M A Y B İ R 1 içindekiler 02 MAYBİR den MUĞLA İLİ ARI YETİŞTİRİCİLERİ BİRLİĞİ YAYIN ORGANIDIR DÖRT AYDA BİR YAYINLANIR Haziran 2013 YIL : 5 SAYI : 9 İmtiyaz Sahibi Muğla İli Arı Yetiştiricileri Birliği
Bal Arısı (Apis mellifera L.,) Kolonilerinin Fazelya (Phacelia tanacetifolia Bentham) nın Nektar ve Poleninden Yararlanma Düzeylerinin Belirlenmesi
Bal Arısı (Apis mellifera L.,) Kolonilerinin Fazelya (Phacelia tanacetifolia Bentham) nın Nektar ve Poleninden Yararlanma Düzeylerinin Belirlenmesi Ali Korkmaz 1, Ulviye Kumova 2 1 Tarım İl Müdürlüğü Çiftçi
Çiçek açan bitkilerin, çiçeklerinin tepeciklerine polen getirecek, böylece üremeyi sağlayacak mekanizmalara gereksinimi vardır.
Doğada bulunan ve çiçek açan bitkilerin çoğunun varlığını sürdürmesi, polinasyonu ya da tohum yayılmasını sağlayacak uygun ajanların bulunmasına bağlıdır. Çiçek açan bitkilerin, çiçeklerinin tepeciklerine
EGE MELEZİ BAL ARILARININ ARI SÜTÜ VERİMLERİ ÜZERİNE ETKİLERİ. Mete KARACAOÐLU, Mustafa KÖSOÐLU, Aytül UÇAK KOÇ
ADÜ Ziraat Fakültesi Dergisi 2004; 1(1) : 29-33 FARKLI YÖNTEMLERİN EGE EKOTİPİ ( A. m. anatolica ) ve KAFKAS (A. m. aucasica) x EGE MELEZİ BAL ARILARININ ARI SÜTÜ VERİMLERİ ÜZERİNE ETKİLERİ ÖZET 1 2 1
Örtüaltında yetiģtirilen marulda kurģuni küf (Botrytis cinerea Pers.) hastalığına karģı mücadele imkânlarının araģtırılması 1
BİTKİ KORUMA BÜLTENİ 2014, 54(4):371-380 ISSN 0406-3597 Örtüaltında yetiģtirilen marulda kurģuni küf (Botrytis cinerea Pers.) hastalığına karģı mücadele imkânlarının araģtırılması 1 Zühtü POLAT 2 Arzu
Çileklerde Hastalıklar ve Mücadele Yöntemleri. Hüdai Yılmaz. Tarım Gündem Dergisi, 8(2): 42-49.
Çileklerde Hastalıklar ve Mücadele Yöntemleri Hüdai Yılmaz Tarım Gündem Dergisi, 8(2): 42-49. yüksektir. Çilek, bitkisi otsu ve yüzlek köklü, meyveleri ise oldukça ince bir koruyucu tabakaya ve çok yumuşak
Doç. Dr. Murat ŞEKER; sekerm@gmail.com. Giriş
Gemlik Zeytin Çeşidi (Olea europaea L.) Çeliklerinde Trichoderma harzianum ının Kök Gelişimi, Fidan Kalitesi ve Karbonhidrat Birikimi Üzerine Etkilerinin Belirlenmesi 1 Selcan TAŞÇI, 1 Mehmet Ali GÜNDOĞDU,
Yalova İlinde Yetiştirilen Kesme Çiçeklerde Kök ve Kökboğazı Fungal Hastalık Etmenlerinin Saptanması Üzerine Araştırmalar *
Ulud. Üniv. Zir. Fak. Derg., (2004) 18(1): 1-10 Yalova İlinde Yetiştirilen Kesme Çiçeklerde Kök ve Kökboğazı Fungal Hastalık Etmenlerinin Saptanması Üzerine Araştırmalar * Himmet TEZCAN ** Özgür Akgün
Ege Üniv. Ziraat Fak. Derg., 24, 41 (1):49-56 ISSN 118-8851 Bazı Kabakgil Türlerinin Tohumlarındaki Viral Etmenlerin Saptanması Üzerinde Araştırmalar Mustafa GÜMÜŞ 1 Semih ERKAN 2 Serpil TOK 3 Summary
POLİNASYONDA BAL ARILARININ (Apis mellifera L.) YERİ ve ÖNEMİ. Doç. Dr. Ulviye KUMOVA Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Zootekni Bölümü ADANA
POLİNASYONDA BAL ARILARININ (Apis mellifera L.) YERİ ve ÖNEMİ Doç. Dr. Ulviye KUMOVA Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Zootekni Bölümü ADANA Ali KORKMAZ Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü
ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ DOKTORA TEZİ ALİ KORKMAZ Çukurova Bölgesinde Bal Arılarının (Apis mellifera L.) Arıotu (Phacelia tanacetifolia Bentham) ve Yemlik Kolza (Brassica napus L.