"Silahlı mücadele artık Türkiye’deki Kürtler için bir yük haline gelmiştir"
Mücahit Bilici, HDP ve Kürt siyasetini değerlendirdi.
Mücahit Bilici, “Bana göre silahlı mücadele artık Türkiye’deki Kürtler için bir yük haline gelmiştir ve tarihsel olarak miadını çoktan doldurmuştur. Son on yılda, silahlı mücadele iddiasındakilerin eylemleri Kürtlere sadece zarar vermiştir ve kazanımlarının heba olmasına sebep olmuştur” diyor.
K24’te yayınlanan Bilici ile yapılan söyleşi şöyle:
Yelpazaye baktığımız zaman partileri değil, belki koalisyonları konuşmak gerekiyor. Çünkü ittifaklar oluştu. Buna dahil olanlar oldu, dahil olmayanlar, olamayanlar oldu. Bir tarafa baktığımız zaman şunu gorüyoruz: İslamcılık devlet ile milliyetçilikle bütünleşme sürecini tamamladı. Zaten bir süredir bu çizgideydi. AKP ile MHP’nin müttefik olmasında bu şimdi çok net bir hal aldı diyebiliriz.
Kürtlerin oylarını temsil eden ama Kürtleri ne kadar temsil ettiği belli olmayan bir partidir HDP. Bunu söylerken HDP’nin program itibariyle Türkiye’nin en demokratik partisi olduğunu da eklemek durumundayım. HDP Kürtlerin Türkiyelilik icindeki mücadele zemini olmaya devam ediyor. Yani 24 Haziran’da Kürtler HDP’ye oy verecektir ama keşke HDP böyle olmasaydı da diyecekler. Dolaysıyla Kürt hissiyatının HDP’de bihakkın temsil edilemediği konusundaki şikayetlerin isabetli olduğunu düşünüyorum.
Sizi böyle düşünmeye sevk eden unsur nedir?
Çünkü, Ahmet Şık hakperest bir insan olduğunu düşünüyorum. Ama öbür taraftan ne olduğu belli olmayan son derece marjinal radikal sol çevrelerden insanların Kürt siyasetinde temsilci ve hatta patron konumunda olmalarında demokratik bir sorun var. Bunun Kürtler nezdinde bir rahatsızlığa yol açtığını zaten herkes görüyor. Fakat HDP yeterince özgür bir parti olmadığı için bu konuda çok da şikayet etmenin anlamı yok.
Hem örgüt açısından tam özerk olmadığı için hem de Türk devletinin baskıları açısından özgürlüğünü kazanamadığı için bu tür yamulmalar ve temsil krizleri ile malul olmaya devam edecektir diye düşünüyorum. Ancak Kürtlerin ekseriyeti açısından bugünkü antidemokratik ortamın düzelmesi ve Kürt siyasetinin hayatiyetini sürdürmesi noktasında HDP’ye teveccühün devam edeceğini, etmesi gerektigini ve Kürtlerin oy vereceğini düşünüyorum.
Demirtaş’ın cumhurbaşkanı aday olarak belli bir başarı göstereceğine inanıyorum. Ama kazanabileceğini düşünmüyorum tabi.
Bunu Demirtaş gibi Osman Baydemir gibi kabiliyetli olan Kürt siyasetçiler için söylüyorum. Yani bir tür biçme olayı ile karşı karşıya olduğumuz görülüyor. Belli bir kıvama geldiği zaman kelleleri uçuruluyor. Ya devlet eliyle ya da örgüt eliyle bir şekilde Kürtlerin belli bir politik kıvama gelmemeleri noktasında sistematik bir çabanın var olduğunu gözlemliyorum.
Kürtlerin belli bir kısmı birinci turda Kürtlüğünü hissettirecek şekilde oy kullanacaktır. Tam gönül rahatlığı olmasa da HDP’de kendini bulacak bu vurgu diye düşünüyorum. Ama ikinci turda sorun Türkiye demokrasisinin ölüm yatağından kaldırılması sorunu olduğu için, Kürtler de mevcut otoriter ortamdan çıkılması istikametinde daha esmek bir oy davranışı göstereceklerdir.
Yani Kürtler başka partinin adayını destekleyebilirler. Bu CHP adayı Muharrem İnce olabilir. Milliyetçiliğine rağmen İYİ PARTİ adayı bile olabilir. Bir kısım dindar Kürt seçmenin AKP’den uzaklaşıp SP’ye destek vereceğini de öngörebiliriz.
“Kürdistan seçim ittifakı” adı altında Kürdi blok oluştu. HDP ile ittifak yapmak istediler ya da destek vermek istediler görüştüler ama HDP ittifakı kabul etmedi.
Evet, bunun bir kayıp olduğunu düşünüyorum. Bu değeri itibariyle önemli bir şeydi. Kürtlerin tarihsel olarak en büyük sorunu ittifaksızlıktır. Kürtler arasında ihtilaf oluşturmak için ideolojik ya da başka bir şey illa bulunuyor. Neticede Kürtler kendi menfaatleri için olan siyaseti üretmekte aciz kalıyorlar. Kendi güçleri kendi aleyhlerine dönüyor. Ve neticesiz kalıyor. Dolaysıyla bir örneğini burada gördük. Ben bunun Kürtlerin siyaset kabiliyeti ve siyasi istikballeri açısından sembolik değeri olan bir şey olduğunu düşünüyorum. O ittifak yapılmalıydı. Oy kısmı önemsiz, sembolik tarafı önemliydi.
HDP adaylarını açıkladıktan sonra sizin “Hamal Kürt” kitabınız çok gündeme geldi.
Bir hususu açıklığa kavuşturmak isterim. Bence HDP’nin Kürtlere özgü kalmayıp bir Türkiye partisi olma hakkı vardır. Artık Türkiye’de demokratik sol bir partinin olması gerekir. Ancak bu ihtiyacı Kürtlerin görüyor olması Kürtlere yazık. Çünkü Kürtlerin daha öncelikli konularının sahipsiz kalmaması lazım. Kürtler acısından kendi eşitliğini ve haklarını talep etmek ve kabul ettirmek siyaseti birincil siyaset olmalıdır. Bundan hiçbir şekilde vazgeçmemeleri gerekir. Kürtçenin anayasal çerçevede olması gerektiği gibi meseleler var. Bu gibi şeyler için mücadelenin olmadığı ama Türkiye’nin kurtuluşu için mesai sarf etmek durumunda kalındı. Kürt oylarının ona harcandığı bir durum ile karşı karşıyayız. O açıdan Türklere nispetle doğru bir yerde durmakla birlikte Kürtlere nispetle de Türkiyelilik iddiası dolaysıyla Kürtlerin ihtiyacına cevap veremez bir konumda bulunuyor. Buda ayrıca bir temsil krizidir. Maalesef Türkiye’de bir Kürt bedeni vardır ama bir Kürt aklı yoktur. Ve bu bedene başka akıllar hükmediyor. Kürtler akıllanana kadar hamallık yapmaya devam edecekler.
Türkiye’de Kürtlerin dışında iki kanat ortaya çıkıyor. Kürtler üçüncü kanattır. Yani Türkiye’nin sağı, Türkiye’nin solu ve Kürtler şeklinde düşünebiliriz. Onun için Kürtlerin artan önemi Kürtleri kilit taban haline getirmiştir. Kürtler akıllı olsaydı bunu kendi hukuklarının temini için kullanıp bundan yaralanmalı idi. Siyasetin anlamı budur zaten. Hep başkalarının (doğru veya yanlış) gündemlerine asker olmaktan dolayı kendi ihtiyaçlarını göremeyen bir konumda Kürtler. Şimdi Kürtleri siyasi denklemin dışında tutma yönünde bir çaba var. Kürtler kendi oy kabiliyetlerini slogan ve sonuçsuz şikayetler yerine pazarlık unsuru ve sonuç alıcı yatırım haline getirmeliler. Bunu görmeli ve en nihayet uyanmalı Kürtler.
Kürtlere ilişkin yaptığınız ‘hamal’ kavramsallaştırması Ehmedî Xanî ve Seîdê Kurdî’nin Kürdlere ilişkin tespit ve hayal kırıklıklarının bir devamı niteliğinde midir?
Öyle diyebiliriz. Kürtler, doğada ve dağda yaban bir özgürlüğü yaşarlar. Ancak medeniyette ve şehirde yanlış bir medenileşme süreci ile benlikleri alınmış gibiler. Medeni bir özgürlüğü öğrenmiş değiliz. Evrensel seküler ideolojiler ve yine evrensel dini söylemler aracılığı ile Kürtlerin kendilikleriyle başbaşa kalmaları kasıtlı olarak engellenmiştir. Turkiye’de devlet bu konuda tam bir kurnaz tilkidir. Xanî’nin dediği gibi Kürtlerde hala kemalin meydanı terkedilmiş haldedir. Devlet, bir topluluğun örgütlü hareket etmesi demektir. Kürtler, kendi ana sütleri gibi helal olan kendi haklarını örgütlü bir şekilde sahiplenmedikçe tarihsel bir utanç içinde bulunageldikleri hamallıktan çıkamazlar. Kürdün hamiyetli ve fedakar bir bedeni var ama kendine ait bir aklı yok. Kürtlerin özgürleşmesi ve saygı görmesi, sahip oldukları bedenin gerekli uyanma evrimini geçirerek akıl’lanması ile mümkün olacaktır. Bu da Kürtler üzerine baygınlık verici asitler döken mevcut devlet ve örgütlere rağmen olmalıdır.
Son olarak Kürtlere vermek istediğiniz bir mesajınız var mı? Ya da nedir?
Son olarak şunu söylemek isterim: Kürt demografisi artık kendi başına bir dinamiktir ve Kürtlere hükmeden veya Kürtleri temsil iddiasındaki tüm parti ve örgütlerden daha büyük bir dinamik halini almıştır. Kürtler kendi hukukları konusunda uyansalar sadece oy gücü ile bile çok ciddi kazanımlar elde edebilir ve mevcut hali Türk olan devletin sahipliğine, ortaklığına çıkabilirler. Ancak bunun için Kürtlerin ortak aklının oluşması, temsil edilmesi ve Kürtlerin vicdanında ortak iyiyi arayan bir kaynak olarak görülmesi gerekir.
Bana göre silahlı mücadele artık Türkiye’deki Kürtler için bir yük haline gelmiştir ve tarihsel olarak miadını çoktan doldurmuştur. Bakınız son on yılda, silahlı mücadele iddiasındakilerin eylemleri Kürtlere sadece zarar vermiştir ve kazanımlarının heba olmasına sebep olmuştur. Kürtlerin demokratik gücünün çapı ile meşruiyet sorununu bile çözememiş bir silahlı örgütün gücünün çapı arasındaki uçurum, Kürtlerin iyiliğini isteyen her vicdan sahibi için “ahh, çok yazık” dedirtecek ölçüdedir. HDP’nin demokratik yükseliş ve başarısını hendek terörizmi ile baltalayan zihniyet, bugün Kürtlerin başarısının önündeki engellerden biridir.
Mücahit Bilici kimdir: Diyarbakır Silvan’da doğan Mücahit Bilici, Silvan Lisesi’nde okudu. Boğaziçi Üniversitesi’nde Sosyoloji bölümünden mezun oldu. Amerika’da University of Michigan, Ann Arbor’da sosyoloji doktorası yaptı.
Bilici, City University of New York (CUNY) bünyesindeki John Jay College’da sosyoloji bölümü öğretim üyesidir.
Bilici’nin Finding Mecca in America: How Islam Is Becoming an American Religion (University of Chicago Press, 2012) isimli kitabı ve cesitli ingilizce makaleleri yayımlandı.
Kürt sorunu, İslamcılık ve Said Nursi üzerine çeşitli dergi ve gazetelerde Türkce yayımlanmış makaleleri bulunan Bilici, 2013-2015 tarihleri arasında Taraf ve Yeni Yüzyıl gazetelerinde düzenli köşe yazıları yazdı. Halen aylik OT Dergi’de yazıları yayınlanıyor.
Bilici’nin başta Kürt sorununa ilişkin olan Hamal Kürt: Türk İslamı ve Kürt Sorunu (Avesta, 2017) olmak uzere İslamda Savaş Bitmiştir (Avesta, 2016) ve Bir İsme Tutunmak (Hivda, 2017) isimli çeşitli kitapları bulunmaktadır.
K24 RÖPORTAJ - Bilici: Türkiye'de silahın miadı doldu!