Ciro Silsilesinde Kopukluk ve Etkileri – HUKUKSAL YARDIM
Ciro silsilesinde kopukluk(bozukluk, kesiklik) hususunun ne olduğunun ve sonuçlarının anlaşılabilmesi için ilk olarak ciro işlemini tanımlamak gerekmektedir. Ciro, emre yazılı ve hamiline yazılı senetlerde geçerli olan bir devir(tedavül) şeklidir. Senedin lehtarı senedin arka yüzüne kimin adına ciro ettiği göstermek yahut sadece imzasını atmak suretiyle senedi ciro edebilir. Böylelikle ciro silsilesini başlatmış olur. Bazı hallerde ciro silsilesinde kopukluk oluşabilir ve bu durum senedin hamiline aleyhine olumsuz sonuçlar yaratabilir
Lehtarın ciro ederek senedi devretmek istemesi durumunda, aynı zamanda senedin zilyetliğini de devretmek istediği kişiye aktarmalıdır.(TTK m.681/1) Yani senedi, devretmek istediği kişiye fiilen vermelidir.
Türk Ticaret Kanunu m.686/1’e göre, bir poliçeyi elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa da kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde, yetkili hamil sayılır. Bu bağlamda kişinin senedi ciro yoluyla iktisap edebilmesi için ciro silsilesinde kesiklik olmaması gerekir.
Ciro silsilesinin muntazam olabilmesi için ilk cironun senedin lehtarı tarafından yapılması gerekir. Senedin lehtarı tarafından yapılmayan ciro ve ondan sonraki cirolar geçersiz olacaktır.
Zira Yargıtay 12. Hukuk Dairesi 2014/32833 E. 2015/4052 K. sayılı kararında, “Takip tarihi itibariyle yürürlükte olan 6102 Sayılı TTK’nun 778. maddesinin göndermesi ile bonolar hakkında da uygulanması gereken aynı kanunun 681. maddesi gereğince kambiyo senedi niteliğinde olan bonodaki hakkın devri ancak ciro ve teslim yolu ile mümkündür. Aynı Kanun’un 686. maddesi gereğince, bonoyu elinde bulunduran kimsenin hak sahibi olabilmesi için fiili zilyetliği yeterli olmayıp, aynı zamanda hakkını müteselsil ve birbirine bağlı cirolarla tevsik etmesi gerekir. Bonoda ilk cironun lehtara ait olması zorunludur. Ciroların birbirine bağlı olması, her şeyden önce, ilk cironun lehtar tarafından yapılmasıyla mümkündür. İlk ciro lehtara ait değilse, ciro zinciri düzensiz demektir. Ancak lehtarın cirosundan sonra senedi devralan hamiller, yetkili hamil olurlar.” şeklinde bu hususu ifade etmiştir.
Senedin ciro silsilesinde kesiklik olması halinde, kopukluğu başlatan ciro ve sonrasındaki cirolar geçersiz olacaktır. Bu nedenle ciro silsilesinde kopukluk bulunan bir senedi iktisap eden kişi, senedin yetkili hamili olamayacak ve senet bağlamında hak talep edemeyecektir.
Hangi Hallerde Ciro Silsilesinde Kopukluk Oluşur
Ciro silsilesinde kopukluk yetkisiz olan bir kişinin senedi ciro etmesiyle oluşur.
Bu nedenle ilk cironun senedin lehtarı olan kişi tarafından yapılması gerekmektedir. Bunu takip eden ciro ise, senedin lehtarı tarafından kendisine ciro edilen kişice yapılması gerekir.
Ciro silsilesinde kesiklik yaratacak duruma örnek olarak şu durum gösterilebilir:
Ahmet Yıkılmaz’ ın lehtar olduğu bono
Bir emre yazılı senedin(örn. Bono) lehtarı Ahmet olsun. Ahmet, bu senedin arkasına “Hasan Yılmaz’a ciro edilmiştir” yazıp altını imzalayarak Hasan’a devretmiş olsun. Hasan bu senedi arkadaşı Mehmet’e devretmek isteyip, senede herhangi bir ciro işlemi yapmadan Mehmet’e vermiş bulunsun. Mehmet ise, bu senedi ciro işlemi yaparak “Halil Kutlu’ya ciro edilmiştir.” yazıp ismini yazıp altını imzalayarak devretsin.
Senedin Halil Kutlu’ya devredilme şekli(Senedin arka yüzü)
Anlatılan bu olayda Halil senedin yetkili hamili olamayacaktır. Çünkü Hasan senedi devrederken ciro işlemi yapmamış ve senedin Mehmet’e devredildiği senetten anlaşılamazken Mehmet bu senedi Halil’e devretmiştir. Ciro silsilesinde Hasan’a yapılan cirodan sonra kopukluk oluşmuştur. Dolayısıyla Ahmet’in Hasan’a devretmek için yapmış olduğu cirodan sonraki cirolar geçersiz olacaktır.
Keza Yargıtay 19. Hukuk Dairesi 2016/9795 E. 2017/5172 K. sayılı Kararıyla bu hususu, “Dava, kambiyo senedine karşı açılan menfi tespit/istirdat davasıdır. Davacılar çekte lehtar ve lehtardan ciro suretiyle çeki alan ciranta konumundadır.
Çekin arka yüzünde, … Et….Ltd.Şti.’nin kaşe ve ciro imzasından sonra … isimli bir ciranta olup ondan sonra davalı … gelmektedir.
Davalı bu çek sebebiyle kambiyo hukukundan faydalanabilmesi için, geçerli bir ciro silsilesine göre hak sahibi olduğunu kanıtlaması gerekir. …’nun isim ve adresi yazılı olduğu halde imzası olmadığı anlaşılmaktadır.
Ciro silsilesindeki kopukluk davalının, yetkili hamillik durumunu etkileyeceğinden, mahkemece, çek aslı istenip davalıdan önceki ciranta …’nun ciro imzası bulunup bulunmadığı araştırılıp, açıklanan ilke gözetilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile ret kararı verilmesi doğru görülmemiş, mahkeme kararının bozulması gerekmiştir…” şeklinde ifade etmiştir.
Ciroda Yetkili Olarak Gözüken Kişi Adına Başkası Tarafından Sahte İmza Atılması Durumunda Ciro Silsilesinde Kopukluk Oluşur Mu?
Bu halde ciro silsilesinde kopukluk oluşmayacaktır. Nitekim TTK m.686/1’de, Bir poliçeyi elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa da kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde, yetkili hamil sayılacağı belirtilmiştir.
Bu durumda senette cironun senedin yetkili hamili tarafından yapılmış gibi gözükmesi sebebiyle, ciro silsilesinde kopukluk oluştuğundan söz edilemeyecektir.
Ciro Ederken Ciro Edilen Kişinin Adının Gösterilmemesi Ciro Silsilesinde Kesiklik Oluşturur Mu?
Cironun geçerli bir ciro olabilmesi için senedin kime ciro edildiğinin gösterilmesi gerekmemektedir. Senedin arka yüzüne veya senede bağlı alonj üzerine sadece imza atılmak suretiyle de senet ciro edilebilir. Bu şekilde yapılan ciroya, beyaz ciro denir. Bu nedenle beyaz ciro sonrası yapılacak cirolar geçerli olup, ciro silsilesinde kesiklik oluşmayacaktır.
Ayrıca senedin arkasında adeta diğer cirolardan ayrık bir şekilde duran ve hangi sırada belli olmayan cironun devir fonksiyonu bulunmayacaktır. Ancak bu ciro, diğer muntazam cirolarda kopukluk meydana getirmez.
Av.Tayfun YILDIRIM 14 Ekim 2019 29 Aralık 2019 Kıymetli Evrak, Özel HukukYorum yok Ciro Silsilesinde Kopukluk ve EtkileriCiro silsilesinde kopukluk nasıl oluşur, Ciro silsilesindeki kesiklik, Geçersiz ciro, Yetkisiz hamil