Bozuk İlişki Sarmalı / Psikoloji / Milliyet Blog
Bozuk İlişki Sarmalı
"Neden hep benzer kişilikteki insanlarla birliktelik yaşıyor ve sonunda acı çekiyorum?"
Bu ilişki modelini, alt dinamikleri ile açıklamaya çalışacağım ancak özellikle konuya uzak olanlar için borderline ve narsisistik kişilikler hakkında kısa bir ön bilgilendirme yapmak yerinde olacaktır. Borderline kişilik özelliklerine sahip bir kadın, karşı cinsle kurduğu ilişkide genellikle sevgi ve ilgi arayışında olur ve partneri tarafından terk edilip yalnız kalmaktan ölesiye korku duyar. Buna karşılık narsisistik kişilik özellikleri sahip bir erkek ise kendisini özel, önemli ve diğerlerinden üstün hisseder. İşte bu iki farklı kişilik türü, birbirlerinin duygusal ihtiyaçları kesiştiği için çoğunlukla birbirlerini bulup sevgili ya da eş olurlar. Genelde güzel başlayan bu iki farklı kişilik türünün ‘mutlu çift ilişkisi’, maalesef ki uzun süreli olmaz; ilişkinin sonlanması ya da bir çıkmaza girmesiyle beraber bu kişiler kendilerini çoğunlukla şu soruyu sorar vaziyette bulurlar:
Narsisistik kişiliğin önemli duygusal ihtiyaçları ‘vazgeçilmez olmak’ ve başkalarında hayranlık uyandırmaktır. Borderline kadın da, partneri olan narsisistik kişiliğin bu ihtiyaçlarını karşılar nitelikte davranış sergiler. Şöyle ki borderline kişilik, kendini genel de değersiz ve yetersiz hisseder; değerli ve yeterli bir konumda hissedebilmesi için çoğunlukla idealize edebileceği, çatısı altına sığınabileceği ve de bağlanacağı ‘güçlü’ bir figüre ihtiyacı duyar. Bu yüzden borderline kişilik, narsisistik kişilikle bir aradayken onun boyunduruğu ve koruması altında kendisini değerli, yeterli ve güçlü hisseder. Narsisistik kişi ise, kendisine yönelik olan bu ilgi ve bağımlılıktan genelde hoşnut kalır; zira bir başkası açısından vazgeçilmez konumda olmak ve yüceltilmek içten içe gururunu okşar. İşin aslı o da kendini değersiz ve yetersiz hisseder ama bunu etrafına çaktırmamak için böyle bir strateji geliştirmek zorunda kalmıştır; hatta işin garip yanı, bir süre sonra kendi de “çok değerli” ve “çok yeterli” olduğu yalanına inanmaya başlamıştır.
* Bu yazı Ümit Akçakaya’nın “Uyanış - Kişiliğin Gizil Kodları” adlı kitabından derlenerek yazılmıştır.
Masterson, James F. (2014). Narsisistik ve Borderline Kişilik Bozuklukları, Çev: Öznür Karakaş. İstanbul: Psikoterapi Enstitüsü Yayınları