04 Aralık 2017, 09:39
Yazarın Diğer Yazıları 05.02.2018 - SON KAYNAK TARİFESİ NEDİR? 04.12.2017 - SON KAYNAK TEDARİK TARİFESİNDE İŞİN ASLI 25.09.2017 - ELEKTRİK TÜKETİMİNİZİ GÖRÜNÜR HALE GETİRİN 25.09.2017 - ELEKTRİK TÜKETİMİNİZİ GÖRÜNÜR HALE GETİRİN 05.09.2017 - FATURANIZI DOĞRU ŞEKİLDE KONTROL EDİYOR MUSUNUZ? 25.08.2017 - ELEKTRİKTE HERHANGİ BİR MALİYETE KATLANMADAN FATURALAR NASIL DÜŞÜRÜLEBİLİR? 14.08.2017 - ELEKTRİK FATURALARINDA MALİYET DÜŞÜRME YÖNTEMLERİ 12.06.2017 - 93 lisans sahibi elektrik şirketi neden ceza aldı? – 3 05.06.2017 - 93 LİSANS SAHİBİ ELEKTRİK ŞİRKETİ NEDEN CEZA ALDI? - 2 01.06.2017 - 93 LİSANS SAHİBİ ELEKTRİK ŞİRKETİ NEDEN CEZA ALDI? – 1 20.03.2017 - ELEKTRİK DAĞITIM TESİS MALİYETLERİNİN ABONELER TARAFINDAN ÜSTLENİLMESİ SORUNU-2 08.03.2017 - ELEKTRİK DAĞITIM TESİS MALİYETLERİNİN ABONELER TARAFINDAN ÜSTLENİLMESİ SORUN-1 02.03.2017 - ELEKTRİK HİZMETİNDE NEDEN İLETİM VE DAĞITIM BEDELİ ÖDERİZ? 13.02.2017 - ELEKTRİK PİYASASINDA DAHA İYİ MÜŞTERİ HİZMETLERİ NASIL OLUR? 09.01.2017 - ELEKTRİK FATURAMIZ ÜZERİNDEN ÖDEDİĞİMİZ ENERJİ FONU NEDİR? 22.08.2016 - AVUKATLARIN HAZIRLADIĞI ELEKTRİK TEDARİK SÖZLEŞMELERİNİN HUKUKA AYKIRILIĞI 08.08.2016 - SERBEST TÜKETİCİLİK VE İNDİRİMLİ ELEKTRİK NEDİR? 19.07.2016 - EVİNİZ İÇİN NASIL İNDİRİMLİ ELEKTRİK ALABİLİRSİNİZ? 13.06.2016 - OSOS - ELEKTRİK SAYAÇLARININ UZAKTAN OKUNMASI HİZMETİ 02.05.2016 - TOPTAN VE PERAKENDE SATIŞ PİYASASINDA REKABETE AYKIRI UYGULAMALAR (2) 25.04.2016 - TOPTAN VE PERAKENDE SATIŞ PİYASASINDA REKABETE AYKIRI UYGULAMALAR (1) 11.04.2016 - ELEKTRİK FATURALARINDA YER ALAN KAYIP-KAÇAK BEDELİNİN FATURADA GÖSTERİLMEMESİ-2 04.04.2016 - ELEKTRİK FATURALARINDA YER ALAN KAYIP-KAÇAK BEDELİNİN FATURADA GÖSTERİLMEMESİ-1 28.03.2016 - TÜKETİCİLER ELEKTRİK SEKTÖRÜNDE HAKLARINI NASIL ARAYABİLİR? (2) 21.03.2016 - TÜKETİCİLER ELEKTRİK SEKTÖRÜNDE HAKLARINI NASIL ARAYABİLİR? (1) 14.03.2016 - ELEKTRİK PİYASASI KANUNU’NDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER NELER GETİRİYOR? 07.03.2016 - ELEKTRİK FATURANIZ HAKKINDA BİLMENİZ GEREKENLER 29.02.2016 - PSH BEDELİ’NİN FATURADAN KALKMASI SERBEST TÜKETİCİLERE NELER GETİRECEK? 22.02.2016 - TRT'YE EPDK'DAN KÖTÜ BİR YENİ YIL HEDİYESİ GELDİ 15.02.2016 - ELEKTRİK ABONELERİNE İCRA TUZAĞI 08.02.2016 - ELEKTRİK SEKTÖRÜNÜN ETİK İLKELERE İHTİYACI VAR 03.02.2016 - TİCARETHANE ÜZERİNDEN ELEKTRİK KULLANMAK ZORUNDA MI KALDINIZ? 25.01.2016 - ELEKTRİK HİZMETİNİN BİR KAMU HİZMETİ OLMASI 18.01.2016 - ELEKTRİK FATURASINDAKİ VERGİLER VE BUNLARA BAĞLI HATALAR 14.01.2016 - BİR MUTLULUK HİKÂYESİ: “ZAMLANMAYAN ELEKTRİK” 07.12.2015 - ELEKTRİK PİYASASINDA SERBEST TÜKETİCİLERİN DİKKAT ETMESİ GEREKEN HUSUSLAR 02.12.2015 - ELEKTRİK FATURASINDAKİ FON KARMAŞASINDA TEK MAĞDUR TÜKETİCİ OLUYOR 24.11.2015 - ELEKTRİK FATURANIZ YÜKSEK GELİRSE NE YAPMALISINIZ? 17.11.2015 - SANAYİCİLER İÇİN: İNDİRİMLİ ELEKTRİK TEKLİFİ NASIL TOPLANIR? (2) 09.11.2015 - SANAYİCİLER İÇİN: İNDİRİMLİ ELEKTRİK TEKLİFİ NASIL TOPLANIR? 31.10.2015 - ELEKTRİK FATURASINDAKİ PSH BEDELİNİN HUKUKA AYKIRILIĞI 20.10.2015 - SANAYİCİLER İÇİN: İNDİRİMLİ ELEKTRİK NASIL ALINIR? 11.09.2015 - ELEKTRİK FATURASINDAKİ TRT PAYI’NA DANIŞTAY NEŞTERİ GELDİ
EPDK Tarifeler Dairesi, “Son Kaynak Tedarik Tarifesinin Düzenlenmesi Hakkında Tebliğ” isminde bir tebliğ taslağını sektör görüşüne açtı. Belli bir tüketim büyüklüğüne ait elektrik abonelerinin ödedikleri faturalarının artmasına yol açacak bu tebliğ ile alakalı, sosyal ve yazılı medyada doğruları yansıtmayan haberler çıktı ve elektrik sektöründeki şehir efsaneleri arasında yerini aldı. Çok sayıda iddia mevcut. Bu yazımızda anlatacağımız bilgiler ile son kaynak tarifesi hakkında elektrik abonelerini doğru şekilde bilgilendirmeyi amaçlıyorum.
Tebliği okuduğumuzda, elektrik abonesi olan tüketici haklarının yeterince korunmadığını görüyoruz. Örneğin elektrik abonesinin kendi iradesi ve rızası dışında son kaynak tarifesine bırakılması durumunda ne olacağı konusunda bir açıklama yok. Bazen elektrik aboneleri bir özel şirketten diğerine geçerken lisans sahibi şirket personelinin hata ya da eksikliği sebebi ile dağıtıma düşebiliyor. Ayrıca yine tüketicinin bilgi ve onayı olmadan tedarikçisi piyasa koşullarını gerekçe göstererek ya da hiçbir açıklama yapmadan elektrik abonesini portföyünden çıkarıyor. Bu iki örnekte sektörde karşılaştığımız olaylardır. Yukarıda anlattığım iki örnekte de elektrik abonesinin sürece etki etmesi mümkün değildir. Lisans sahibi şirketinin hatası ya da tercihi sebebi ile tüketicinin son kaynak tarifesine maruz kalıp mağduriyet oluşması durumunda nasıl bir yaptırım uygulanacağı, herhangi bir zararın ne şekilde tazmin edileceğine dair tebliğde bir hüküm bulmamaktadır. EPDK Tarifeler Dairesi lisans sahibi şirketleri düşündüğü kadar tüketicileri de düşünmelidir.
Yönetmeliklerin Anayasa, yasa, tüzük ve hukukun genel ilkelerine aykırı hükümler içermemesi ve öngörülen şekil şartına uyularak çıkarılması dışında; söz konusu düzenleme yetkisinin kullanılmasına kamu hukuku yönünden herhangi bir engel bulunmadığı açıktır. Ancak ilgili tebliği okuyunca sanki acele ile hazırlanmış gibi bir hissiyat oluşturuyor. Tanımlar çok yuvarlak ve ifadeler her yöne çekilebilecek kıvamdadır. Oysaki kanun ve yönetmeliklerin açık ve net olması beklenmektedir.
İlgili tebliğde geçen tüketim limiti konusu, son kaynak tarife fiyatını belirleyecek olması sebebi ile çok önemli bir husus oldu. EPDK Tarifeler Dairesi, tebliğin taslak metni yayınlandıktan kısa bir süre sonra bu sefer EPDK Elektrik Piyasası Dairesi, Tüketici Hizmetleri Yönetmelik Taslağı’nı yayınladı. İki yönetmelikte de geçen düşük tüketim limiti ifadesi sektörde bir anlam karmaşası oluşturdu. Son Kaynak Tebliği’nde limitlerle ilgili en ufak bir ipucu olmaması sebebi ile her kesim bir tüketim limiti yürütmeye çoktan başlamıştı. Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği’nde ise “Düşük Tüketim Limiti” isminde bir tanımlama yapılmış ve bu da yıllık 100.000 kWh olarak belirlenmişti. Mevzuatı biraz yakından takip eden herkes, ikisini birbiri ile eşleştirdi. İki senedir elektriğe zam gelmesini bekleyen elektrik sektörü, sonunda iyi bir haber aldığını düşündü ancak bilmiyorlardı ki büyük yanılgı içerisindeydiler.
İsim benzerliği karmaşası
EPDK Elektrik Dairesi Başkanlığını arayıp sorduğumuzda, düşük tüketim limitinin, son kaynak tedarik tarifesinde geçen tanımdan farklı olduğunu belirttiler. EPDK’da her dairenin kendisine göre bir çalışması var. Elektrik Piyasası Dairesi de 2018 yılbaşında serbest tüketici limitini sıfırlamayı planlıyor. Limit sıfırlandığında artık her abone bir özel şirket ile çalışmak zorunda kalacak. İşte bu olduğunda “kırılgan müşteri” (vulnerable) kapsamına girecek aboneleri korumak için bir limit belirlemişler ve bunu da iyi yapmışlar. Ancak isim benzerliği sebebi ile sektörde bir karmaşa oluşabileceğini eminim ki hiç düşünmemişlerdir. Dolayısı ile Son Kaynak Tarifesinin Düzenlenmesi Hakkındaki Tebliğ’de geçen düşük tüketimli limitin, Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği’nde bahsedilen limitle hiçbir alakasının bulunmadığını üst düzey EPDK bürokratlarından teyit ettik.
Taslak metin yayınlandığında enerji sektörünü takip eden bazı gazeteciler bunu “ulusal tarife kalkacak” şeklinde yorumlayıp haber yaptılar. Bazı danışmanlar da bu görüşü destekler açıklamalarda bulundular. Serbest tüketici limitinin sıfırlanması ve ulusal tarifelerin kaldırılıp bölgesel tarifeye geçileceği, fiyatların serbest piyasada arz ve talebe göre oluşması çok uzun süredir konuşulan, lisans sahibi elektrik şirketleri tarafından arzu edilen bir konudur. Dolayısı ile sektörde meydana gelen gelişmelerin bununla ilişkilendirilmesi düşüncesini makul bulmakla beraber, ortada belge ve bilgi yokken kalkıp bu konuda kamuoyunu yanlış bilgilendirmeyi talihsiz bir gelişme olarak buluyorum.
Unvan baz alınır mı?
Bir diğer iddia ise bizi en çok eğlendiren olmuştur. Kimilerine göre Son Kaynak Tedarik Tarifesi Tebliği’nde bahsedilen yüksek ve düşük tüketimli müşterilerin belirlenmesinde, abonenin unvanının baz alınacağı iddia edilmektedir. Yani diyelim ki sizin işletmenizin bin adet aboneliği var. Aboneliklerinizin tüketimi aylık 1.000 kWh olsun ancak bunun gibi 5 bin aboneliğiniz Türkiye’nin dört bir yanına yayılmışsa toplamda ayda 5.000.000 kWh tüketiminiz olur. Şimdi yüksek tüketimli müşteri limitinin de aylık 1.000.000 kWh olarak belirlenmiş olduğunu varsayalım. Eğer sayaç bazlı değerlendirirsek bu abonenin tüketimi aylık 1.000 kWh olduğu için son kaynak tarifesine takılmayacaktır. Eğer unvan bazlı bakarsak 5.000.000 kWh tüketim ile yüksek tüketim limitini geçtiği için faturalandırması son kaynak tarifesinden yapılacaktır.
Elektrik sektöründeki serbest tüketicilik kavramını ele aldığımızda ise elektrik abonelerinin sayaç bazlı değerlendirildiğini görüyoruz. Yine örneklendirerek anlatalım. Diyelim ki bir işletmeniz ve buna bağlı onlarca şubeniz olsun. 2016 yılı serbest tüketici limitinin 2.400 kWh olduğu bilgisi ile bunu değerlendirelim. Şimdi eğer bir aboneliğinizin tüketim toplamı yıllık 2.400 kWh’ı geçiyorsa serbest tüketicilik hakkında yararlanabilir. Ancak diğer abonelikleriniz bireysel bazda bu limiti geçemese bile hepsini topladığınızda limiti geçebiliyor olsun. İşte böyle bir durumda EPDK mevzuatı sayaçlarınızın toplu tüketimine bakmaz. Her sayacı bireysel değerlendirerek limiti geçip geçmediğine bakar. Dolayısı ile bu değerlendirmenin hatalı olduğunu düşünüyorum.
Yine bazı lisans sahipleri tarafından son kaynak tedarik tarifesinin 0,230 TL/kWh, bir kesime göre ise 0,240 TL/kWh olacağı yönünde iddialar mevcut. Yazının yazıldığı tarih itibari ile tezgah üstü piyasalarda lisans sahibi şirketlerinin birbiri ile yaptıkları ticaretlerdeki fiyatları görebiliyorsunuz. Dolar kurunun ve PTF’nin (Piyasa Takas Fiyatı) giderek yükseldiği düşünüldüğünde, son kaynak tarife fiyatının 0,240 TL/kWh olacağı bazı lisans sahibi elektrik şirketleri tarafından değerlendirilmektedir.
Bir başka husus ise özellikle sanayi tarifesinden elektrik kullanan abonelere yapılan maliyetlerin yüksek olduğu aylarda portföyden çıkartarak görevli tedarik şirketine (eski adı ile TEDAŞ) dönmesi, bu mevzuat ile engellenmek istemiş. Eğer böyle bir şey deneyecek olursanız bunun size fiyat maliyeti getireceğini söyleyebiliriz.
Son kaynak tedarik tarife fiyatı ve tüketim limitlerinin, EPDK kurul üyeleri tarafından belirleneceği tebliğde yazılmış. Bazı kurul üyeleri ile yaptığımız görüşmelerde, fiyat ve tüketim limiti konusunda belirli bir görüş olmadığı ve bunun için konuşmanın erken olduğu gerekçesi ile bizlerle rakam paylaşılmadı. Zira bu konu daha EPDK Kurulunda gündeme bile gelmemiş. İlerleyen günlerde bu konuda gelişmeler olabilir ancak bu yazının yayınlandığı tarih itibariyle elektrik piyasasında dolaşan fiyat ve limitler tamamen kişilerin şahsi görüşleri olup, hiçbir koşulda EPDK kaynaklarına dayandırılmadığını çok net söyleyebiliriz.