30.4.2014 / Gösterim Saysı : 675220 / Arşiv
Tarım arazilerinin toplulaştırılmasını öngören Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ve Türk Medeni Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Tasarısı, TBMM Genel Kurulu'nda kabul edildi.
Dünyanın hiçbir gelişmiş ülkesinde Türkiye'deki gibi bir toprak rejiminin olmadığını belirten Bakan Eker, ortalama tarım işletmesi büyüklüğünün İngiltere'de 53.8, Fransa'da 52.1, Almanya'da 45.7, İspanya'da 23.8 hektar olduğunu, Türkiye'de ise bu rakamın 5.9 olduğunu belirtti.
Bakan Eker, Türkiye'nin bu durumda diğer ülkelerle tarım sektöründe rekabet etmesinin güç olacağını ifade etti. Türkiye'de 1961 yılından 2003 yılına kadar 450 bin hektar arazinin toplulaştırıldığını, hükümetleri döneminde ise 4 milyon hektar arazinin toplulaştırıldığını, 2 milyon hektar arazi ile ilgili çalışmanın da bu yıl sonunda tamamlanacağını anlatan Bakan Eker, ancak bir yandan da arazi bölünmelerinin devam etmesi nedeniyle bu çalışmaların yetersiz kaldığını kaydetti.
Tasarıyla arazileri ilçelere göre sulu, kuru, dikili, örtü altı kategorilerine ayrılarak değerlendirileceğini belirten Bakan Eker, "Arazinin, bir ailenin karnını doyurabilecek büyüklükte olmasını istiyoruz. Tarımsal üretimde kişi başına düşen milli gelir 3 bin 600 dolar. Bunun dört katı yaklaşık 31 bin Türk Lirası yapıyor. Bu asgari bir ölçü. Gelişen refah ve artan ihtiyaca göre Bakanlar Kurulu bu oranı azaltıp yükseltebilecek" diye konuştu.
Tasarının büyükşehirlerde sorun çıkartacağı endişesinin belirtildiğini kaydeden Bakan Eker, "2005 yılında çıkarılan yasaya bir fıkra eklendi ve buna göre, tarım arazilerinin tarımsal amaç dışında kullanılamayacağı hüküm altına alındı" dedi.
Kanun Tasarısı, yapılan görüşmelerin ardından TBMM Genel Kurulu'nda kabul edildi. Kanuna göre, asgari tarımsal arazi büyüklüğü, bölge ve yörelerin toplumsal, ekonomik, ekolojik ve teknik özellikleri gözetilerek Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı'nca belirlenecek. Belirlenen asgari büyüklüğe erişmiş tarımsal araziler, bölünemez eşya niteliği kazanacak. Asgari tarımsal arazi büyüklüğü; mutlak tarım arazileri, marjinal tarım arazileri ve özel ürün arazilerinde 2 hektar, dikili tarım arazilerinde 0,5 hektar, örtü altı tarımı yapılan arazilerde 0,3 hektardan küçük belirlenemeyecek. Bakanlık, asgari tarımsal arazi büyüklüklerini günün koşullarına göre arttırabilecek. Tarım arazileri Bakanlıkça belirlenen büyüklüklerin altında ifraz edilemeyecek ve hisselendirilemeyecek. Hazine taşınmazlarının satış işlemleri hariç olmak üzere, pay ve paydaş adedi arttırılamayacak. Ancak, tarım dışı kullanım izni verilen alanlar veya çay, fındık, zeytin gibi özel iklim ve toprak ihtiyaçları olan bitkilerin yetiştiği alanlarda, arazi özellikleri nedeniyle belirlenen asgari tarımsal arazi büyüklüğünden daha küçük parsellerin oluşması gerekli olduğu takdirde, Bakanlığın uygun görüşü ile daha küçük parseller oluşturulabilecek.
Mirasa konu tarımsal arazi ve yeter gelirli tarımsal arazilerde mülkiyetin devri esas olacak. Mirasçılar arasında anlaşma sağlanması halinde, mülkiyeti devir işlemleri mirasın açılmasından itibaren bir yıl içerisinde tamamlanacak. Mirasçılar, miras bırakanın ölümünden sonra terekede bulunan tarımsal arazi ve işletmenin mülkiyeti hakkında; bir mirasçıya veya yeter gelirli tarımsal arazi büyüklüklerini karşılaması durumunda birden fazla mirasçıya, Türk Medeni Kanunu'na göre kuracakları aile malları ortaklığına veya kazanç paylı aile malları ortaklığına, mirasçılarının tamamının miras payı oranında hissedarı oldukları Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre kuracakları bir limited şirkete ve mülkiyetin üçüncü kişilere devrine karar verebilecek. Mirasçılar arasında anlaşma sağlanamadığı takdirde, mirasçılardan her biri yetkili sulh hukuk mahkemesi nezdinde dava açabilecek. Bu durumda sulh hukuk hakimi, tarımsal arazi veya işletmenin mülkiyetinin; tespit edilen ehil mirasçıya devrine, birden çok ehil mirasçının bulunması halinde öncelikle asgari geçimini bu işletmeden sağlayan mirasçıya, bunun bulunmaması halinde bu mirasçılar arasından en yüksek bedeli teklif eden mirasçıya devrine, ehil mirasçı olmaması halinde mirasçılar arasından en yüksek bedeli teklif eden mirasçıya devrine karar verebilecek. Birden fazla ehil mirasçı olması ve bu mirasçıların miras dışı tarımsal arazilere sahip olması durumunda, bu mirasçıların mevcut arazilerini yeter gelirli büyüklüğüne ulaştırmak veya bu arazilerin ekonomik olarak işletilmesine katkı sağlamak amacıyla, hakim tarım arazilerinin yeter gelir büyüklüğü aranmaksızın bu mirasçılara devrine karar verebilecek.
Toplulaştırma uygulamalarında, tahsisli araziler asgari tarımsal arazi büyüklüğünün altındaki arazilerle birleştirilerek yeter gelirli tarımsal arazi büyüklüğünde yeni tarımsal araziler oluşturulabilecek. Bu suretle oluşturulan araziler; öncelikle toplulaştırma veya kamulaştırma konusu olan arazi maliklerine, bu kişiler satın almadığı takdirde asgari büyüklükte tarım arazisi bulunmayan yöre çiftçilerine Maliye Bakanlığı'nca doğrudan satılacak. Bu maddenin yayımı tarihinde mirasçılar arasında henüz paylaşımı yapılmamış tarımsal arazilerin devir işlemleri, daha önceki kanun hükümlerine göre tamamlanacak. Bu maddenin yayımı tarihinden önce tarımsal arazilerin paylaşımına ilişkin açılan ve halen devam eden davalarda da önceki kanun hükümleri uygulanacak. Kanunun yayımı tarihinden itibaren 2 yıl içinde yapılacak devir işlemleri harçlardan müstesna olacak. Bu süre Bakanlar Kurulu tarafından 2 yıl uzatılabilecek. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı'na 351'i taşrada olmak üzere, toplam 489 kadro ihdas edilecek.