İnsanın durmak bilmeyen kültürel birikimi: Sırrımız ne? | soL Haber Portalı
Son bilimsel araştırmalar insanların ve yakın türlerin kültürel çeşitliliğine ışık tutuyor. Yeni bir makale karmaşık sorunların çözümü ve sosyal davranışlar arasında ilişki kurarken, Dr. Çağlar Akçay'ın makalenin bulgularıyla ilişkili görüşlerini aldık.
Pazartesi, 26 Mart 2012 09:40
Konu üzerine çalışan evrimsel psikologlar, bu birikimin şempanzede değil insanda görünmesinin insanın bireysel zekasının ötesinde olduğunu tahmin ediyorlardı. Örneğin Leipzig'den Michael Tomasello ve arkadaşları geçen yıllarda yayınladıkları bir makalede, insan soyunun dil aracılığıyla bilgi paylaşma ve birbirinden öğrenme yetisinin, ayrıca işbirliği eğiliminin, bu kastanyola tipi kültürel birikime imkan tanıdığını iddia etmişlerdi. Yani insan zekasının ayırdedici boyutu, sosyalliğiydi.
Mart ayının ilk haftasında Science dergisinde yayınlanan bir çalışma bu hipotezi olabildiğince doğrudan test etmeyi denedi. İngiltere, ABD ve Fransa'dan araştırmacılar, 3-4 yaş arası insan çocukları, şempanzeler ve bir de Güney Amerika’da sosyal gruplar halinde yaşayan bir maymun türü olan kapuçin maymunlarının grup halinde problem çözme yeteneklerini ve bununla beraber gösterdikleri sosyal davranışları karşılaştırdılar.
Duke Üniversitesi'nden Rachel Kendal, St. Andrews Üniversitesi'nden Kevin Laland ve Strasburg'dan Bernard Thierry'nin de aralarında olduğu ekip, şempanzeler ve kapuçinlerin tam da bu yetileri zayıf olduğu için karmaşık çözümler geliştirmede zorlandıklarını öne sürüyorlar. Bu da insanda ayırdedici olanın sosyal zeka olduğu fikrini destekliyor.
Araştırmacılar, üç türde de görülen hırsızlık vakalarının (başkasının ödülünü aşırma), ayrıca bazı bireylerin grup içindeki baskınlıklarının, diğer bireyleri problem çözmeden alıkoymadığını gözlemledi. Ekip, bu sonucu "hırsızlık veya baskın bireylerin varlığını, sosyal zekanın evriminin önünde engel olmamış olabilir" diye yorumladı.
Cornell Üniversitesi'nde kuşlarda davranış ekolojisi üzerine çalışan Dr. Çağlar Akçay'dan makaleye ve insan evrimsel psikolojisi alanına dair fikirlerini sorduk.
Çağlar Akçay, ODTÜ Psikoloji ve Biyoloji bölümlerinden 2004 yılında çift anadalla mezun olduktan sonra Iowa Üniversitesi'nde deneysel psikoloji dalında yüksek lisans yaptı. Seattle, Washington Üniversitesi’nde hayvan davranışı alanında doktorasını tamamlayan Akçay doktora sonrası çalışmalarına Cornell Üniversitesi Ornitoloji laboratuvarında devam etmektedir.