İmam Ahmed’in İlmi Varlığı | Haznevi.net
You are at:Home»İmam Ahmed Bin Hanbel»İmam Ahmed’in İlmi Varlığı
İmam Ahmed’in İlmi Varlığı
79- Ulemanın Onun hakkında Şehâdetleri:
Onun hafızasının kuvvetli olduğuna çağdaşları şehâdet etmekte­dir. Zamanının en kuvvetli ezberleyeni sayılır. Çağdaşı Ebû Zer´a´ya-Gördüğün üstâdlar ve Hadis âlimleri içinde hafızası en kuvvetli olan kimdir diye sordular. O da Ahmed b. Hanbel, dedi.
İshak ibni Rahuye bu hususta şöyle demektedir: «Irak´ta Ahmed b. Hanbel. Yahya b. Maîn ve diğer arkadaşlarla otururduk. Bir Hadisi bir iki veya üç tanıktan müzakere ederdik. Ben: Bu Hadisin maksadı ne, tefsiri ne, fıkhı ne diye sorardım. Hepsi durup kalır, ancak o cevap verirdi. Onun Hadis ve Sünnet bilgisi, Tabiî ´nin fetvalarını bilmesi, onlardan hüküm çıkarması, onu hem Hadiste imam, hem fı­kıhta imam yapan işte bunlardır. Talebesi İbrahim Harbî onun hak­kında şöyle demiştir:
Hemen belirtelim ki, İmam Ahmed´in en seçkin vasfı “olan, ona her dâvayı kazandıran sabır, şüphesiz ki, Kur´an-ı Kerim´in övdüğü sabır olup Hz. Yakup Aleyhisselâm oğullarını ona sarılmaya davet etmiştir. Allah Teâlâ, Kur´an-t Kerim´de onu şöyle beyan buyurmuştur: «Sabır ne güzel şeydir.) (Yusuf Suresi)
Mest üzerine meshetmek konusunda İmam Şafii´den ne belle­din Ne bilirsin diye sordu.
Adama bakın, adama, boynu vurulmak üzere getiriliyor, o ise fıkıh mes´elesiyle meşgul! demiştir, İman ve irade kuvveti, kalb huzuru, ilim ve hakikat aşkı böyledir. Allah´a teslim olup kaza ve kadere bağlanan kimsenin hali bu. O ömrü boyunca bu sabırdan ayrılmadı, hattâ o, sabrı zedelenir, gayret´üllah´a dokunur diye, hastalığında bile inleyip sızlanmamıştır.
Okuyucu pek haklı olarak burada sorabilir: Bunca şeylere taham­mül eden bu kuvvetin sırrı nedir Bunca sıkıntılara nasıl ve niçin katlan­dı Bana göre bunun sırrı, bu kuvvetin kaynağı şudur: Bu büyük adam sadece Allah´a dayanmaktadır, yalnız opa tevekkül etmiştir. Onun na­zarında ondan başka büyük yok, onun kuvveti herşeyin üstünde! İşte bu kuvvetle dolan kalb, başka herşeyi hiç görür, bütün şiddetlerin üzerine yürür. Dünyanın ziynetine aldırış etmez, servetine iltifat etmez, hayatın nimetlerinden azına razı olur, çoğa göz dikmez. Allah´ın rızasını kazanmaya götüren hayırların ise artmasını ister, bu yüce duygular, bu güzel emeller onu her türlü küçük şeylerden çekip kurtardı, yüce bir gönül, yüksek bir ruh sahibi yaptı. İçinde kimseye karşı bir kin, öç beslemedi, o gibi kirlerden kalbi temiz kaldı. O kendisine kötülük yapan­ları daima affetti, kötülüğe karşı iyilik, er kişinin işidir.
Şu hikâyeyi ibretle dinleyin: Bazı sözlerinden Ebû Hanife´nin fıkhını takdir etmediği imajını çıkaranlar olmuş; çünkü ikisinin fıkıhta metodu ayrı. Ebû Hanife´yı tutanlardan biri “yer dolusu olsa da sizin gibiler Ebu Hanife´nın eline su dökemez!” dedi. Ve adam kızarak çıkıp gitti. Sonra bunu söylediğine pişman oldu. İmam Ahmed´e gelerek özür diledi ve: “Ey Ebû Abdullah, o söz benim ağzımdan birşey kastetmek-sizin çıkıverdi, özür dilerim, bana hakkını helâl etmeni dilerim” dedi. O büyük kalbtı Ahmed şöyle dedi:
Ayaklarım yerinden ayrılmadan, buradan kalkmadan seni affet­tim.
İmam Ahmed´in üstün vasıflarından üçüncüsü de, kelimenin tam anlamıyla, nezahat ve kibarlığıdır. O hem şekil, hem suret bakımından her haliyle nezihtir, afiftir, şereflidir. Gönlü nezahat kaynağıdır. Az çok, başkasının hakkı geçecek diye ödü kopar, temiz bir hayatı var. kimseden birşey almaz, şüpheli şeylerden sakınır. İffet ve nezahat içinde yaşar, olgun bir insanın yapacağı derecede başkalarının malın­dan el çekmiş, kimsenin hakkını yememiştir. O kalbindeki imanı terte­miz korumuştu. Ona kimse el uzatamaz. Kanaatinin tersine birşey söylemez. Mudaârât yapıp hatır için konuşmaz, karşısındakinin elinde . kılıç parlasa bile o. hak bildiğinden şaşmaz. Yanlış birşeyi söylemek-tense, ezâ ve cefâya ^atlanmaya razı olur. Dininden fedakârlığa asla razı olmaz. Aklını ı nezih kullanmıştır. Selef-i Salih´in dalmadığı bir mes´eleyi´kurcn´ unaz. fıkhında da bu yolu tuttu. Sorulan mes´ele hak­kında Ashahrian birinin fetvası varsa, o konuda kendisi hüküm vermez, onu nnkleder. Bir mes´ele hakkında Ashâb arasında ihtilâf oldu da onlardan ;Kı kavil naklolundu ise, onların kavillerini mukayese yapıp Lmıiiı seçme yoluna gitmez, çünkü kıyas yoluyla kendi görüşüne göre onlardan birini seçecek olursa, Ashab kavillerinden birini seçmiş ola­cak, böyle bir yetkiyi kendinde görmüyor, onun için mes´eleyi çok kavilli bırakıyor. Eğer kavillerden biri nassa daha yakın değilse, o zaman bu mes´ele başına gelen kimse dilediğini kendi seçsin, diyor. İşte fıkıh hakkındaki nezahati, sakınganlığı onu buna sürüklüyor, O sebepten zaten Selef-i Salih´a uyuyor, birini doğru bulup diğerini hatalı çıkarmak. selefe tâbi olmanın şanından değildir. Çünkü her biri Hz. Peygamber­den almıştır. Ondan nıı´ılto´v st´´.
Bu hususta Ebû Hafs Ömer b. Salih Tarsusî´den şu´nakil olunur, diyor ki: Ebû Abdullah Ahmed´e gittim, ona : Kalbler ne ile yumuşar diye sordum. Talebesine baktı, başını eğerek biraz düşündü, sonra başını kaldırarak:
Evlâdım, helâl yemekle yumuşar, dedi. Oradan Ebû Nasr Bişr b. Harise geçtim, o na da aynı soruyu sorarak:
Ey Ebû Nasr, kalbler neyle yumuşar dedim.
Allah´ın zikriyle kalbler huzur bulur, ayetiyle cevap verdi. Ona Ebû Abdullah İbni Hanbel´in yanından geliyorum, dedim. Bunu duyun­ca:
Ee. Ebû Abdullah sana ne dedi. diye sordu. Ben de:
Helâl yemekle yumuşar, dedi, dedim. Oda:
O işin aslını haber vermiş, dedi.
Kalbler ne ile yumuşar dedim. O da, Allah´ın zikriyle kalbler huzur bulur dedi. Ona: Ben Ebû Abdullah Ahmed´in yanından geliyo­rum, deyince, sevinçten yanakları al al oldu. ve bana:
Ebû Abdullah ne söyledi dedi. Ben de:
Helâl yemekle, dedi. dedim. Bunu duyunca:
Şüphe yok ki, helâl mal dairesi içinde kaldıkça bu hayat, güzeldir, hayatın nimetlerinin tadı vardır. Başkasının malı. haram lokma, boğaza tıkılır. Çalıp çırpılandan hayır gelmez. Aile efradi. dostlarla helâl lokmayı paylaşmak, hayatın zevki bu. Yoksa karaborsacının sofrası, zehir olsun. İmam Ahmed diyor ki: «Yemek üç kişiyle ağız tadiyle yenir; Kardeşlerle, sevinçle, yoksullarla onları sevindirerek, ailede mürüvvet ve mutlulukla… O, dostluğu ve dostları çok severdi. Dostluğun mana­sını bütün inceliğiyle anlamıştı. Biliyordu ki. dostsuz, arkadaşsız hayat: Kurudur, tatsızdır, alçak bir yaşayıştır. Şöyle derdi: «Bir adamın dostları öldü mü, o kimse zelil olur, zillete düşer»
Bu dünya nimetlerinde helâlinden eline geçenler az da olsa,onlarla cömertlik yapardı, eli açıktı, sehaveti severdi. Şöyle derdi: «Bu dünya küçülse de bir lokmacık kadar olsa, sonra bir müslüman kişi onu alsa da bir müslüman kardeşinin ağzına koysa, bu yine de israf sayılmaz.» İşte sehaveti böyle, bütün dünyayı bir kişiye verip yutturuyor…
Talebesinden biri ona sordu: Burada biri var, Cehmiyye ile müna­kaşa ediyor, onların hatalarını beyan ediyor, mes´eleleri inceleyip tartı­şıyor. Bu işe ne dersin Buna şöyle cevap verdi: «Ben bunlardan söze gerek görmüyorum. Birkimsenin onlarla münazara etmesine de katıl­mam. Muaviye b. Kurra şöyle dememiş midir: «Çekişmeler amelleri silip süpürür. Kelâm, hayra davet eden birşey değil. Cedel ve kelâm ehlinden sakının, sünnetlere sanlın, sizden önceki ilim ehlinin dedikle­rine bakın. Onlar kelâmdan hoşlanmazlardı. Bid´at ehliyle münakaşaya dalmazlardı. Selâmet bunları, bırakmaktadır. Biz cedel ve düşmanlık yapmakla, çekişmelerle emir olunmadık, kelâmı seven birini görürseniz. ondan sakının!»
Bu heybetin sırrı nedir Bu büyük adam neden böyle Şüphesiz ki Hakkın bir vergisi, onu kullarından dilediğine verir. İnsanlar çeşit çeşit, Aİlah kimisine kalb kuvveti vermiş, kimisine vicdan kuvveti, kimisine ruh kuvveti vermiş». Öyle ki başkalarını tesiri altına alıyor, onlara telkin yapıyor, bu sultan kuvveti değil, vicdan kuvveti.
Diğer biri de şöyle der: “İmam Ahmed, insanlar arasında en çok haya sahibi olanlardandı. Şerefli, ahlâkı güzel, iyi geçimli bir zattı.
 Aynı kaynak, s.215- –