YOKSULLUK OLGUSU ve DÜNYA BANKASI
Download "YOKSULLUK OLGUSU ve DÜNYA BANKASI"
1 C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 4, Sayı 2, YOKSULLUK OLGUSU ve DÜNYA BANKASI Ayşe Meral UZUN Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Özet Bu makalede kalkınma ekonomisinin temel ilgi alanlarından birisi olan yoksulluk konusu ele alınmıştır. Çalışmada yoksulluk olgusu ve onun nasıl ölçüldüğü belirtildikten sonra, yoksullukla mücadelede Dünya Bankasının politikaları tartışılmıştır. Son olarak bundan sonra yoksullukla ve eşitsizlikle mücadelede önem verilmesi gereken politikaların neler olması gerektiği konu edinilmiştir. Bu politikalar; ekonomik büyüme, insana yatırım yapmak, katılım ve çevre, ekonomik denge ve Dünya Bankası borçlarıdır. Ayrıca uluslar arası ekonomik istikrar, yatırımların teşviki, eşitsizliğin azaltılması ve kurumsal kapasitenin geliştirilmesi yoksulluğu azaltmada kullanılabilecek politikalardandır. Anahtar kelimeler: Yoksulluk, Dünya Bankası, Eşitsizlik. Abstract Poverty and the World Bank The main focus of this article is to deal with the poverty as one of the funtemental concern of development economics. In the study, after the studying the poverty and how to measure it, it has been discussed poverty reduction policies of the World Bank as major multilateral instution aimed at poverty alleviation. Lastly, the article focuses on some important policies that are most conducive to eradicate poverty and inequality. The policies in question as follows: economic growth, human capital, participation and environment, economic adjustment, and debts of the World Bank. This study suggests that it is also very important to eradicate global poverty the policies such as international economic stability, encouragement of investments, reducation of inequality, and improvement of instutional capacity. Keywords: Poverty, World Bank, Inequality. 1. Giriş Yoksulluk oldukça karmaşık bir olgudur. Gelişmekte olan ülkelerin ve geçiş ekonomilerinin bugün karşılaştığı en ciddi problemlerden birisi büyümeyi hızlandırıp yoksulluğu azaltan reformlar belirleyip uygulamaktır li yıllardan beri uygulanan ortodoks ekonomik politikalar kapsamında daha fazla liberalizasyon ve küreselleşmenin gelişmekte olan dünyada yoksulluğu azaltmadığı yönünde yaygın bir kabul bulunmaktadır. (Brinkerhoff, Goldsmith, 2003: 685). Dolayısıyla bugün, kalkınma ekonomisinin temel ilgi alanlarından birisini yoksulluk ve onunla mücadele oluşturmaktadır. Uluslar arası düzeyde bu mücadelenin en önemli kurumsal yürütücüsü Dünya Bankası dır. Gerçekten de yakın zamanlarda Dünya Bankası ve diğer önde gelen çok uluslu kurumların yoksullukla ilgili çok sayıda inceleme yaptıkları ve küresel ölçüde yoksullukla2 156 UZUN mücadele konusunda yeni strateji ve politikalar geliştirmeye çalıştıkları görülmektedir. Yakın geçmişte IMF ve Dünya Bankası gibi önde gelen kurumların önerdikleri standart gelişme reçetelerini takip eden ülkelerde yoksulluğun azaltılması konusunda kayda değer bir başarı ortaya konamadığı, hatta bazı bölgelerde durumun daha da kötüleştiği belirlenen hedeflere ulaşılması yönündeki ümitleri zayıflatmaktadır 1. Bu bakımdan yoksullukla ilgili çalışmaların giderek arttığı ve bu bağlamda özellikle yoksulluğun sebeplerinin ne olduğu, onunla nasıl mücadele edildiği ve edilmesi gerektiği gibi konular üzerinde bir ilgi yoğunlaşması bulunmaktadır. Bu çalışmada yoksulluk olgusu ve küresel boyutta yoksulluk gerçeği ortaya konduktan sonra özellikle Dünya Bankası nın yoksulluk politikaları değerlendirilecek ve bunların ışığında gelecekte yoksullukla mücadele konusunda neler yapılması gerektiği tartışılacaktır. 2. Yoksulluk Tanımları ve Yoksulluğun Ölçülmesi Yoksulluk genel olarak bir halkın ya da onun belirli bir kesiminin asgari yaşam düzeyini sürdürebilmek için gıda, giyim ve barınak gibi sadece en basit ihtiyaç maddelerini karşılayabilmesi olgusudur. Buna mutlak yoksulluk da denmektedir. Bu kişilerin miktarı genellikle belirli bir minimum gelir düzeyinin altında yaşayan insanların sayısı ile hesap edilmektedir. Bu düzey ulusal gelir düzeylerinden bağımsız olarak günlük bir dolardan aşağı gelir düzeyine sahip olanların sayısı şeklinde belirlenmektedir. Mutlak yoksulluğun dünyanın her tarafında var olduğu açıktır, ancak bunun genel nüfusa oranlarında önemli farklılıklar ortaya çıkmaktadır. Uluslar arası yoksulluk sınırı mutlak yoksulluk düzeyine giren nüfusu tahmin etmek için kullanılmakta ve genellikle ABD doları olarak ifade edilmektedir. Örneğin 1985 yılında Dünya Bankası, 370 $ ın aşağısını yoksulluk sınırı olarak belirlemiştir. Bu ölçüye göre dünyada yoksulluk sınırı altında yaşayanların sayısı 1987 de 1,2 milyar rakamıyla, dünya nüfusunun %30,1 ini temsil etmekteydi. Oran, 1993 yılında %29,4 e düşmüştür. Aynı yıl itibariyle yoksulların toplam miktarının yaklaşık %80 i dünyanın on iki ülkesinde yer almıştır (Todaro, 2000: ). Dünya Bankası yoksulluğu daha çok parasal gelir açısından tanımlamaktadır. O halde yoksul kelimesi, belirli bir gelir seviyesinin altında kalanlar için kullanılmaktadır. Ünlü kalkınma iktisatçısı Amartya Sen yoksulluğu belirli bir asgari kabiliyeti devam ettirememe şeklinde tanımlamaktadır (Gafar, 1998: 592). Uygulamada yoksulu yoksul olmayandan veya aşırı yoksul olandan ayırmak için bir yoksulluk sınırı belirlenmektedir. Bu sınır yoksulluk ölçümlerinin köşe taşını oluşturur. Klasik tanımıyla yoksulluk sınırı yoksul olarak sınıflandırılan bir kişinin altındaki hayat standardı seviyesidir (World Bank, 1991: 13). Ancak yoksulluk sınırı, yoksulluk ölçümlerinde her zaman yeterince açıklayıcı olmamaktadır. Örneğin yoksulluk sınırı 360 $ olarak belirlendiğinde mutlak yoksulların çoğunun yıllık üç yüz dolar mı, yoksa üç yüz elli dolar mı kazandıkları açığa çıkmayacaktır.3 C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 4, Sayı 2, İşte bu amaçla yoksulluk sınırının altında kalan nüfusun oranını belirlemeye yönelik yeni bir ölçü getirilmiştir. Yoksulluk açığı şeklinde tanımlanan bu ölçü ile yoksulluk sınırı altında kalan herkesin bu sınıra ulaşmasını sağlayacak toplam gelir miktarı belirlenmektedir. Bir başka anlatımla yoksulluk açığı, yoksulluk sınırı ile bu sınır altında yaşayan tüm insanların gerçek gelir düzeyleri arasındaki farkın toplamını ifade etmektedir. Kişi başına tüketim veya gelir açısından yoksulluk sınırının altında kalanların oranıyla ifade edilen bu orandan hareketle Yoksulluk Açığı İndeksi hesaplanmaktadır. İndeks yoksulluk sınırı altındaki fakirlerin daha alt düzeyde sınıflandırılması için de kullanılmaktadır. İndeks yoksullarla yoksulluk çizgisi arasındaki açığı yüzdelik olarak ortaya koymaktadır. Yoksullukla ilgili olarak daha değişik indeksler de hazırlanmaktadır. Bu indekslerin doğruluğu konusunda tartışmalar olmasına karşın uluslar arası karşılaştırmalar için günlük 1 dolar, yoksulluk sınırı olarak kullanılmaktadır. Böylece günlük 1 $ altında gelire sahip olanlar yoksul olarak adlandırılmaktadır (Philipp, 1999: 2). UNDP (Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı) yoksulluğu, insani gelişme için zorunlu olan fırsatlardan (hayat boyu sağlık, yaratıcı bir hayat, ortalama bir hayat standardı, özgürlük, kendine güven, saygınlık) mahrum olma şeklinde tanımlayarak, kavramın sadece parasal bir içeriğe hapsedilmesini engellemiştir. Şüphesiz ki yoksulluğun bu boyutuyla incelenebilmesi için çok geniş ve özellikle sosyal nitelikli istatistiklere ihtiyaç bulunmaktadır. UNDP bu amaçla hayat beklentisi, okuma yazma, çocuk ölüm oranları ve reel satın alma gücü gibi göstergeleri kullanmaktadır. Bu faktörler Beşeri Kalkınma İndekslerine (BKİ) eklenerek insani gelişme derecesinin ölçülmesinde temel oluşturmaktadır. Beşeri Kalkınma İndeksleri 0 ile 1 arasında ifade edilmektedir. Bu açıdan Kanada en yüksek değere (0,960), Sierra Leone ise en düşük değere (0,185) sahip durumdadır. BKİ 1997 yılından beri Beşeri Yoksulluk İndeksi ile desteklenmektedir. Bu indeksle belirli bir toplum içerisindeki yoksulluğun ölçülmesi hedeflenmiştir (Philipp, 1999: 4). Ölçüm yapılırken, önemli üç unsur dikkate alınmakta ve böylece gelir dışında unsurları hesaba katan farklı bir yoksulluk tanımı getirilmektedir. İndekste ortalama hayat seviyesi, temel eğitim, sağlık ve temiz su gibi temel ihtiyaçların ne ölçüde karşılanabildiğini dikkate alan farklı bir ölçüm sistemi kullanılmaktadır yılında UNDP nin bu ölçülere dayalı olarak yaptığı yoksulluk ölçümlerinde hem Dünya Bankası nın, hem de UNDP nin kendi BKİ lerinde elde ettiğinden oldukça değişik sonuçlara ulaşılmıştır 2 (Todaro, 2000: 169). 3. Yoksulluk Olgusu 2002 yılı Ağustos ayında Güney Afrika nın Johannesburg kentinde toplanan Dünya Sürdürülebilir Kalkınma Zirvesinde küresel yoksullukla ilgili önemli tespitler dile getirilmiştir. Özellikle son yirmi yıl içerisinde küresel kalkınma politikalarının sonuçlarını değerlendirmek açısından bu bilgiler oldukça önem taşımaktadır. Söz konusu zirvenin sonuç bildirgesinde dünyada 1,2 milyar insanın günde bir dolardan daha az, dünya nüfusunun yarısının da iki dolardan daha az bir4 158 UZUN günlük gelir düzeyine sahip olduğu ve onların açlık, hastalık, işsizlik, umutsuzluk ve okur yazar olamamaya mahkum oldukları kaydedilmektedir. Bir başka açıdan ifade etmek gerekirse dünya nüfusunun yarısından fazlasının gıda, içme suyu, sağlık, eğitim ve modern enerji imkanlarından oldukça yetersiz yararlandığı gerçeği ortaya çıkmaktadır. Aşağıdaki tablodan anlaşılacağı gibi yakın geçmişte yoksullukla mücadelede önemli bir başarı ortaya konabilmiş değildir. Gerçekten de yoksullukla mücadelede sadece Doğu Asya da önemli bir başarı kazanılmıştır; diğer bölgelerde ise yoksul sayısında artış görülmüştür. Nüfus yüzdeleri açısından bakıldığında ise günde 1 $ dan daha az gelirle yaşayan nüfusun oranlarında yine Doğu Asya da önemli bir gerileme yaşanmış, buna karşılık Merkezi Asya da artış görülmüş diğer yerlerde ise çok büyük bir değişiklik yaşanmamıştır. Dünya ölçeğinde ise yoksulluk sınırı altında yaşayanların oranında %4 civarında bir azalmanın olduğu görülmektedir. Tablo 1. Bölgelere Göre Gelir Açısından Yoksulluk ( ) Günde 1 $ dan daha az gelirle yaşayanların sayısı (milyon) Bölge Doğu Asya ve Pasifik Çin hariç Avrupa ve Merkezi Asya Latin Amerika ve Karayip Orta Doğu ve Kuzey Afrika Güney Asya Alt Sahra Afrika sı Toplam 1, , , , ,198.9 Çin hariç Günde 1 $ dan daha az gelirle yaşayan nüfusun oranı (yüzde) Bölge Doğu Asya ve Pasifik Çin hariç Avrupa ve Merkezi Asya Latin Amerika ve Karayip Orta Doğu ve Kuzey Afrika Güney Asya Alt Sahra Afrika sı Toplam Çin hariç Kaynak: World Bank, World Development Report 2000/2001: Attacking Poverty, New York. Oysa 6-8 Eylül 2000 tarihinde New York ta Birleşmiş Milletler üyesi 189 ülkenin devlet ya da hükümet başkanları tarafından gerçekleştirilen Milenyum Zirvesi nde (Binyıl Zirvesi) 2015 yılına kadar günde bir dolardan daha az gelir5 C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 4, Sayı 2, seviyesine sahip olanların, açlığa maruz kalanların ve yeterince içme suyu edinemeyenlerin oranının yarıya indirilmesi, eğitim imkanlarının geliştirilmesi, beş yaş altındaki çocukların ölüm oranlarının 2/3 oranında azaltılması ve AIDS ile mücadele edilmesi ve yayılmasının önlenmesi gibi son derece önemli hedefler belirlenmiştir (United Nations, 2002: 5). Genel olarak yoksullukla mücadelede bazı iyi gelişmeler kaydedilmiş olmasına rağmen küresel boyutta yoksulluk olgusu varlığını devam ettirmektedir. BM Genel Sekreteri Kofi Annan, Milenyum Zirvesindeki kalkınma hedeflerine ulaşılması için gelişmiş ülkelerin yıllık yardımlarını iki katına (100 milyar $) çıkarması gerektiğini vurgulamıştır. Dünya Bankası da 2002 Ocak ayında yayınladığı bir raporunda yıllık milyar $ ilave bir yardım gereğine vurgu yapmıştır. Dünya Bankası başkanı Wolfenshon ise gelişmiş ülkelerin GSMH lerinin %0,5 ine tekabül eden yardımların 0,7 ye çıkarılması gerektiğini belirtmiştir. Oysa dünya liderleri 2006 yılına kadar yıllık ilave yardım miktarının 12 milyar $ olacağını 2002 Monterrey Zirvesinde belirtmişlerdir (United Nations, 2002: 6). Bu yardımın, belirtilen hedeflere ulaşılması için son derece yetersiz olduğu görülmektedir. 4. Yoksulluk ve Dünya Bankası Politikaları Dünya Bankası gelişmekte olan ülkelerde yoksulluğun önlenmesiyle ilgilenen ana uluslar arası birimdir. Dünya Bankası yapısal denge ve yoksullukla ilgili faaliyetlerden, IMF ise esasen makro ekonomik işlerden sorumlu olduğu için iki kuruluş arasında bir sorumluluk dağılımı bulunmaktadır (Stiglitz, 2000: 15). Dünya Bankası nın özellikle 1990 lı yıllardan itibaren gelişmekte olan ülkelerle olan ilişkilerinde önemli gündem maddelerinden birisi yoksulluğun azaltılması olmuştur. Ayrıca Banka, finansal ve diğer teknik türdeki yardımların da ana amacını yoksulluğun azaltılması olarak belirlemeye başlamıştır. Dünya Bankası nın yoksullukla mücadelede izlediği politikalar zamanla farklılaşma göstermiştir lı yıllarda birçok kalkınma iktisatçısına göre, yoksulluğun azaltılmasında en iyi yol gelişmekte olan ülkelerin sanayileşmesini hızlandırmak ve altyapıya daha çok yatırım yapmak olmuştur li yıllarda kırsal gelişmeye daha fazla önem verilmeye başlanmıştır lerde ise durum tamamen farklılaşmıştır. Çünkü birçok gelişmekte olan ülke artan borç ve azalan döviz gelirleriyle birlikte önemli makro ekonomik sorunlarla karşı karşıya gelmiştir. Bunun sonucunda Bankanın ağırlıklı olarak ilgisi yoksullukla mücadeleden çok makro ekonomik dengenin sağlanmasına kaymıştır. Böylece piyasanın rolünün artırılması ve kamunun ekonomik ağırlığının azaltılması gibi neo liberal politikalara dayalı ekonomik reform programları aktif bir şekilde desteklenmeye başlanmıştır. Dünya Bankası nın IMF ile birlikte yürüttüğü bu programların etkileri konusundaki tartışmalar hala devam etmektedir lı yıllarda uluslar arası ekonomik koşullar Bankayı, tekrar yoksullukla mücadeleyi6 160 UZUN ana gündem yapmaya yöneltmiştir. Böylece 1990 yılında özel olarak yoksullukla mücadeleye ayrılan bir Dünya Kalkınma Raporu hazırlanmıştır Raporunun yoksullukla mücadele konusunda temel vurguları şöylece özetlenebilir (Ingham, 1995: ): 1. Ekonomik Büyüme: Banka, hiçbir ülkenin ekonomik büyüme olmadan yoksulluğu azaltamayacağını savunmaktadır. Bu, genel olarak isabetli bir yaklaşım olarak değerlendirilmektedir, ancak burada büyümenin tarzı önem kazanmaktadır. Çünkü Banka, daha çok emek yoğun sanayiye ve geniş tabanlı tarımsal kalkınmaya dayalı bir büyüme stratejisini önermektedir. Öneri, nüfusunun yaklaşık %90 ının tarımla uğraştığı Afrika için savunulabilir gözükmektedir, ancak Bankanın büyüme ve dolayısıyla yoksulluğu azaltmak için önerdiği neo liberal politikaların (tarım ürünlerine olan fiyat sınırlamalarının kaldırılması, sermaye yoğun sanayilere sübvansiyonların azaltılması, ithalat kısıtlamalarının kaldırılması ve döviz kuru reformları gibi) gelişmekte olan dünya ülkelerine ne ölçüde uygun olduğunun tartışıldığını hatırlatmak yerinde olur. Büyümenin stratejisi konusunda tartışma olmasına karşın, tüm literatürde hızlı ve her kesimin yararlandığı bir büyüme olmaksızın yoksulluğun ortadan kaldırılamayacağı konusunda bir uzlaşma bulunmaktadır. Srinivasan (2000: 269), Dünya Bankasının anlayışına paralel olarak böyle bir büyüme stratejisi için eğitim ve sağlığa önem vererek beşeri ve fiziki sermayenin etkin biçimde kullanıma geçirilmesi ve liberal dış ticaret ve yatırımlar yoluyla ekonominin kendi içerisinde ve uluslar arası ölçekte rekabetin teşvik edilmesi gerektiğini belirtmektedir. 2. İnsana Yatırım Yapmak: Banka, büyümenin nimetlerinden yoksulların yararlandırılması için eğitim, sağlık ve aile planlamasına ağırlık vermektedir. Özellikle burada kadınların eğitimine ağırlık verildiği görülmektedir. 3. Ekonomik Denge: Bankanın 1980 li yıllardan beri izlediği yapısal denge politikalarının gelişmekte olan dünyada yoksulları olumsuz etkilediği görülmektedir. Dolayısıyla Banka, ekonomik reform ve makro ekonomik denge konusunda ısrarını sürdürmesine karşın, bu politikaların yoksullar üzerindeki olumsuz etkilerini bertaraf etmek amacıyla zarar görebilecek kesimler için güvenlik ağları oluşturulması, kamu harcamalarından temel sosyal hizmetlere daha çok pay ayrılması ve yoksullara yönelik sosyal hizmetlerin etkinliğinin artırılması gibi önlemlerin alınması istenmektedir. 4. Katılım ve Çevre: yoksulluğun azaltılması için bu kesimlerin proje dizaynı ve uygulamasına katılımları sağlanmalı ve bu amaçla sivil toplum kuruluşları güçlendirilmelidir. Yoksulların yönetime daha etkin ve aktif katılımları için demokrasinin güçlendirilmesi gerekmektedir. Banka ayrıca, özellikle yoksullar için yaratabileceği olumsuzluklar açısından çevrenin korunmasına da büyük önem vermektedir.7 C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 4, Sayı 2, Dünya Bankası Borçları: Banka yoksulluğun azaltılmasına dönük olarak borç verme hedefini giderek öne çıkarmaktadır. Özellikle Banka, yoksullukla mücadele kapsamında beşeri kaynakların geliştirilmesi, kırsal bölgelerdeki temel altyapı hizmetlerinin gerçekleştirilmesi, sosyal sektörlere daha fazla kaynak sağlanması ve çevrenin korunması gibi alanlarda kaynak sağlama eğilimindedir. Bankanın 1990 lı yıllardan itibaren izlediği kalkınma stratejisinde insana yatırım yapma hedefi giderek önem kazanmaktadır, çünkü sağlıklı ve eğitilmiş bir nüfusa sahip olmaksızın sürdürülebilir bir büyümeye ulaşılamayacağı yönünde genel bir kabul ortaya çıkmıştır (Beyer et al., 2000:170). Gerçekten de son zamanlarda ekonomik büyümeyle beşeri gelişme arasındaki ilişkilerin açığa çıkarılması önemli derecede ilgi görmeye başlamıştır. Bu konuyla ilgili yapılmış çalışmalarda (Ranis, Stewart, Ramirez, 2000: ) ekonomik büyümeyle beşeri gelişme arasındaki ilişkilerin karşılıklı olduğu vurgulanmakta ve özellikle ülkeler arasında yapılan regresyon analizleri sonucunda her iki değişkenin karşılıklı etkileşimi konusunda anlamlı bir ilişkinin varlığının tespit edildiği belirtilmektedir. Bu çerçevede sağlık ve eğitime yönelik kamu harcamalarının ekonomik büyümeyle beşeri gelişme arasındaki en önemli bağlardan birisi olduğu ifade edilmektedir Dünya Bankası Politikalarının Yoksulluk Üzerine Etkisi Dünya Bankası, nüfusunun önemli bir kısmı yoksulluk sınırının altında bulunan ülkelere kaynak, teknik yardım ve politika önerisi sağlayan kalkınma amaçlı bir kurumdur. Stiglitz in belirttiği gibi Banka binasına girildiğinde ilk göze çarpan düstur Hayalimiz yoksulluğun olmadığı bir dünyadır şeklindedir (Stiglitz, 2002: 45.). Dünya Bankası nın temel misyonu yoksulluğun yok edilmesidir. Ancak Bankanın izlediği politikaların yoksulluğu ne ölçüde azalttığı konusunda çok farklı değerlendirmeler bulunmaktadır. Özellikle yatırımlar için sağlanan yardımlarla yoksulluğun azaltılamadığı, teknoloji açığının kapatılamadığı, eğitim ve beşeri sermaye birikimi için sağlanan kaynakların hem büyüme hem de yoksullukla mücadelede istenilen sonuçları ortaya koyamadığı birçok araştırmacı tarafından vurgulanmaktadır. Dünya Bankası çevrelerinde genellikle hızlı nüfus artışı ve hükümetlerin bunu kontrol etmek için yeterince fon ayırmamasını başarısızlığın temel nedeni olarak görme eğilimi bulunmaktadır. Oysa uzun yıllar yoksulluğu azaltma çabalarının neden başarısız kaldığı konusunda çok sayıda çalışma yapmış olan Dünya Bankası iktisatçılarından William Easterly, yüksek nüfus artışının bir efsane olduğunu, esas doğum kontrolünün, ekonomik kalkınmadan geçtiğini belirtmektedir 3. Burada yoksulluğun önlenmesi açısından iki önemli tespit yapılmalıdır (Easterly, 2001: 1-18). Öncelikle Easterly in belirttiği gibi tüm tarihi örneklerde nüfus artışı kalkınmayla birlikte azalmıştır. Bunun dışındaki yöntemlerle, diğer bir ifadeyle gelir ve eğitim imkanlarını geliştirmeden nüfus artışını kontrol çabaları genellikle başarısız kalmaktadır. İkinci önemli nokta, Dünya Bankasının gelişmekte olan ülkelere sağladığı yardımlar ve borçların gerçekte yoksullukla mücadeleden çok, borç krizlerini aşıp makro ekonomik8 162 UZUN istikrarı temin etmeye yönelik olduğudur. Gerçekten de Bankanın borç verme sürecinde yoksulluk ve çevre gibi konuları yeterince dikkate almadığı sıklıkla dile getirilmektedir (Joseph, 2002: 45). Bu politikanın doğruluğunun tartışılması bir tarafa bırakılırsa onun en azından yoksullukla mücadelede başarısız kaldığı görülmektedir lı yıllarda 24 geçiş ekonomisi, Batılı iktisatçıların önerileri doğrultusunda 143 yapısal denge amaçlı borç almıştı. Sonuçta üretimde büyük kayıplar ortaya çıkmış ve yoksulluk artmıştır. Öyle ki, bu ülkelerde günlük 2 $ dan daha aşağı gelir düzeyine sahip olanların yüzdesi 1.7 den 20,8 e yükselmiştir (Hillman, 2002: 787). Bankanın yoksullukla ilgili politikaları özellikle yapısal denge programları açısından eleştirilmektedir. Yaygın olan görüşe göre bu politikalar emek piyasalarının deregülasyonu ve yüksek faiz oranları nedeniyle yoksullar üzerinde olumsuz etkiler ortaya çıkarmıştır. Bir başka deyişle kamu harcamalarının azaltılması ve devalüasyon dahil, ortodoks ekonomik politikaların yoksullara ağır yük getirdiği savunulmaktadır. Bir kısım iktisatçılar ise yapısal denge programlarının büyümeyi yaratamadığı ve yoksulların bu programlardan marjinal biçimde yararlandığını öne sürmüşlerdir (Dorosh, Sahn: 2000: ). Öte yandan bazı düşünürler (Chossudovski, 1999: 37; Toussiant, 1997) 1980 li yıllardan beri IMF ve Dünya Bankası tarafından gelişmekte olan ülkelere dış borçlarının yeniden görüşülmesinin koşulu olarak sunulan makro ekonomik programların yüz milyonlarca insanın yoksullaşmasına neden olduğunu ve yapısal uyum programlarının büyük oranda ulusal paraların istikrarsızlaşmasına ve gelişmekte olan ülke ekonomilerinin batışına katkı yaptığını iddia etmektedir. Bu bakış açısı IMF ve Dünya Bankası gibi kurumları yoksulluğun küreselleşmesine yol açmakla suçlamaktadır. Bu görüşün dünya ölçeğinde büyük bir destek bulduğu açıktır, ancak yoksullukla mücadelede kayda değer bir başarının ortaya konamamasının tüm sorumluluğunu Dünya Bankasına yüklemek eksik ve taraflı bir bakışı temsil etmektedir. Çünkü bu kurumlardan reform amacıyla sağlanan kaynaklar yerel hükümetler tarafından çoğu zaman amacına uygun kullanılmamıştır. Aslında Dünya Bankası bu kaynaklarla hükümetlerin politik kararlarını etkilemeyi hedeflemekteydi. Ancak bu süreçte hükümetlerin politika kararlarında önemli bir değişikliğin olmadığı Bankanın yaptığı araştırmalar sonucunda saptanmıştır. Birçok ülkede iktidarlar, alınan borçları ve diğer tür yardımları verimsiz biçimde ve çoğu zaman yolsuzlukların finansmanında kullanmışlardır. Böylece yoksullara gitmesi gereken kaynaklar iktidar çevrelerine kullandırılmış ve dolayısıyla bir taraftan yoksulluk daha da artarken diğer taraftan da ülkenin borç yükü büyümüştür. Unutulmaması gereken bir nokta IMF ve Dünya Bankasının hiçbir ülkeye ya da hükümete zorla borç vermediğidir. Ayrıca ödeme zorluğu dönemlerinde bu tür kurumların bulunmaması daha yüksek faizle kaynak bulmaya yol açacağından yoksulluğun ilerlemesine yol açacaktır. O halde çok taraflı kurumlar gibi gelişmekte olan ülke hükümetleri de geçmişte yapılan yanlışlarda kendi sorumluluklarını fark ederek yoksulluk politikalarını buna göre9 C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 4, Sayı 2, düzenlemelidir. Dünya Bankasının da artık küresel düzeyde yoksullukla mücadele amacıyla kaynak sağlamada çok daha dikkatli davranması zorunlu gözükmektedir. Herkese yardım ve borç verme yerine hak edene, yani alınan kaynakları verimli ve gerçekten yoksulluğun azaltılması doğrultusunda kullanan ülkelere kaynak sağlamak daha doğru bir çözüm olacaktır. Yoksulluğun azaltılması amacıyla verilecek yardımlarda ayrıca şu noktaların göz önüne alınmasında fayda bulunmaktadır. Yardımların büyüme üzerindeki etkisinin ekonomik politikaların niteliğine bağlı olduğu ve azalan verimlerle karşı karşıya geldiği bilinmelidir. Çünkü yardımların miktarının politikaların niteliğini sistematik olarak etkilemediği çok sayıda örnek bulunmaktadır. Bu durum bazen koşullu yardımlarda bile görülmüştür (Collier, Dolar, 2002: 1476). 4.2.Yoksulluğu Azaltma Stratejisi Bildirileri ve Dünya Kalkınma Raporları Günümüzde ciddi bir sorun haline gelen küresel yoksulluğun azaltılabilmesi için Dünya Bankasının daha geniş bir sorumluluk üstlenmesi gerektiği söylenebilir. Gerçekten de son yıllarda Bankanın bu konuda daha aktif bir strateji izlemeye başladığı da görülmektedir yılı Ağustos başlarında IMF ve Dünya Bankası 1999 da benimsenen yaklaşım üzerine yoksulluğun azaltılması stratejileriyle ilgili kapsamlı bir bildiri yayınlamıştır. Yoksulluğu Azaltma Stratejisi Bildirileri (Poverty Reduction Strategy Paper/PRSP) olarak bilinen bu bildiriler, Eylül 1999 da Yüksek Borçlu Yoksul Ülkeler (HIPC) insiyatifinin 4 bir parçası olarak IMF ve Dünya Bankası tarafından başlatılmış ve hem çok uluslu finansal ve kalkınma kurumlarının önemli politika araçlarını hem de küresel entegrasyon içerisinde uluslar arası kamu politikalarının daha geniş ölçüde yakınlaşmasını temsil etmiştir. Genel olarak bu bildirilerde ülkelerin makro ekonomik, yapısal ve sosyal politikalarını ve programlarını belirli bir zaman dilimi içerisinde büyümeyi teşvik edip, yoksulluğu azaltacak şekilde dizayn etmek hedefi öne çıkmaktadır. Uygulamada bu strateji büyümeye yönelik imkanların değerlendirilmesi, yolsuzlukların önlenmesi gibi iyi bir yönetişim çerçevesinin teşvik edilmesi, sağlık ve eğitim sektörüne öncelik verilmesi gibi esaslara sahip olmuştur (Craig, Porter, 2003: 53-69). PRSP ler bir açıdan da düşük gelirli ülkelerin hükümet harcamalarını yoksulluğu azaltacak önlemlere yönlendiren ulusal bir strateji olarak görülebilir. Bir PRSP önce yoksulluğun sebeplerini ardından da onu ortadan kaldırmak için hangi girişimlere (politika değişiklikler, kurumsal reformlar, programlar ve projeler) ihtiyaç olduğunu ortaya koymaya çalışmaktadır (Panos, 2000:3). PRSP lerin amacı kalkınma çabalarını yoksullukla mücadele üzerine yoğunlaştırmaktır. Çünkü 1990 lı yıllara kadar kalkınma yardım ve projeleri yoksullukla mücadele açısından beklenen sonuçları yaratmamıştı yılı itibariyle günde 2 dolardan daha düşük gelire sahip olanların sayısı 2,8 milyarı aşmıştı. Oysa 1980 lerde başlayan liberalleşme ve ticaret artışı dünya ekonomisinin büyümesine yol açmış, ancak yoksullarla zenginler arasındaki açık giderek büyümüştür (Panos, 2002: 8).10 164 UZUN Dünya Bankası her yıl belirli konularda kendi araştırma kurulunun görüşlerini içeren Dünya Kalkınma Raporu (World Development Report/WDR) yayınlamaktadır 5. İlk defa basıldığı 1978 yılından beri bu raporda çok farklı konular gündeme gelmiştir lerde gündem yoksulluktur li yılların sonlarında Banka, her on yılın raporunun konusunu yoksulluğun oluşturmasına karar vermiştir. Böylece 1990 ve 2000 yılında WDR nin konusu fakirliğe ayrılmıştır. Bu raporlarda anahtar politika bildirisi gelişmekte olan ülkelerde yoksulluğun azaltılması olarak belirlenmiştir. Her iki raporda da söz konusu ülkelerin yoksulluğu nasıl azaltabileceği konusunda kapsamlı politika tavsiyeleri yer almıştır yılındaki raporun ana vurgusu emek yoğun ekonomik büyüme, beşeri sermaye yatırımları ve bireyler ve hane halkları için güvenlik ağları oluşturulması üzerine olmuştur. Bu yaklaşım şu anda gelişmekte olan ülkeler üzerine araştırmalar yapan birçok iktisatçı ve yardım kuruluşu tarafından kabul edilmesine karşın hangi konulara daha ağırlık verilmesi gerektiği hususunda bazı anlaşmazlıklar varlığını devam ettirmektedir (Glewwe, 2002: 85-87) Raporunun politika çatısı, Banka içerisinde önemli bir destek kazandığı için 2000 yılı raporuna da egemen olmuştur. Ancak on yıl boyunca yapılan çok sayıda yeni çalışma ve gelişmekte olan ülkelere ait kantitatif ve kalitatif verilerin artması yeni değerlendirmeler yapmaya imkan vermektedir. Özellikle hangi politikaların büyümeyi teşvik ettiği, beşeri sermayenin ekonomik ve sosyal sonuçları üzerindeki etkisi ve güvenlik ağlarının dizaynı konusunda çok şey öğrenilmiştir. Öncelikle 2000 Raporunda yoksulluk kavramına dahil edilmeyen çeşitli unsurlar eklenerek yeni ve daha geniş bir yoksulluk tanımı getirilmiştir. Böylece yoksulluk sadece gelir açısından değil, aynı zamanda eğitim ve sağlık imkanlarının yetersizliği olarak ifade edilmiştir. Yeni raporda yoksulluğun önlenmesi konusunda daha kapsamlı bir yaklaşım ile hem büyümenin gerekliliğine hem de kamu kurumlarına ve siyasal sorunlara yer verilmiştir. Ayrıca bu raporda kırsal gelişme konusunun da oldukça geniş biçimde ele alındığı görülmektedir. Bu çerçevede kurumsal altyapının yeterli olmaması halinde piyasaların liberalize edilmesinin olumsuz etkilerine, kırsal kurumların yoksullar için daha aktif rol üstlenmesinin önemine, piyasa reformlarının yoksul kesimler üzerindeki etkisini yeni sosyal koruma önlemleriyle bertaraf etme gereğine işaret edilmiştir (Maxwell, Urey, Ashley, 2001: 5). Özetle 2000 yılı raporunda çok boyutlu bir yoksulluk tanımı benimsenmiş, onunla ilgili yeni ve daha dengeli bir strateji getirilmiştir. Bu çerçevede büyümenin önemine vurgu yapılırken aynı zamanda onun yoksulluğu azaltacak şekilde yeniden dağıtılması, piyasalar için güçlü kurumsal temeller yaratılması ve yoksul insanlar için sosyal kurumlar inşa edilmesi gibi hedefler öne çıkarılmıştır (Maxwell, 2000: 10-11) yılı Dünya Kalkınma Raporu nda yoksullukla mücadele için üç politika aracı öne çıkmıştır (Lustig, Stern, 2000:5-6):11 C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 4, Sayı 2, Fırsat (Opportunity), yoksullar sürekli olarak maddi fırsatların (iş, kredi, yol, elektrik, kendi ürünlerine pazar, okul, temiz su, sağlık, v.s.) önemine işaret etmektedirler. Bu imkanların yaratılabilmesi için en başta büyümenin ve dolayısıyla yatırım ve teknolojik gelişmenin sağlanması kaçınılmazdır. Bu açıdan istikrarlı mali ve parasal politikalar ve basit ve şeffaf düzenlemeler yapılarak yatırımların önü açılmalıdır. Özel yatırımlar kamu yatırımlarıyla desteklenmelidir. Yetki verme (Empowerment), devletin ve sosyal kurumların fonksiyonlarını iyileştirmeye yönelik adımlar ekonomik büyüme ve sosyal hareketlilik üzerindeki sınırlamaları azaltarak hem büyümeye hem de eşitliğe katkıda bulunacaktır. Ademi merkezileşme yeterince mali ve teknik olanaklar yaratırsa, devlet birimlerinin yoksulların sorunlarına daha etkin müdahale etme imkanı yaratabilir. Güvenlik (Security), Dünya Bankası bu politika ile kamu sağlık kampanyaları ile hastalık riskini, baraj inşaatıyla su baskınları riskini, güçlü makro ekonomik ve finansal politikalarla ekonomik kriz riskini azaltmayı önermektedir yılı raporu bir bütün olarak incelendiğinde 1990 lı yıllar boyunca yoksullukla ilgili yapılmış olan çalışmaların sentezinin gerçekleştirildiği görülebilir. Bu çalışma yoksullukla ilgili çalışma yapacaklar için çok iyi bir başvuru ve oldukça zengin bir bilgi kaynağı durumundadır. Kavramın genişletilmesinin iyi yanlarına rağmen gelişmekte olan ülkelerde tüm kötülüklerin suç, demokrasi eksikliği ve eğitimsiz kamu çalışanları gibi- yoksullukla ilişkilendirilmesinin uygulamada bazı problemler yaratması söz konusu olabilecektir. Raporda hangi programların ve politikaların en öncelikli konuma sahip olacağının belirlenmesi konusunda da yeterince çaba gösterilmemiş gibidir. 5. Yoksulluk ve Eşitsizlik Gelişmekte olan ülkelerde ana ekonomik ilgi gelir dağılımından çok büyüme üzerine olmuştur. Ancak kalkınma hedefleri açısından sadece büyüme istenilen hedefleri ortaya çıkarmamaktadır, dolayısıyla onun dağılımı da yoksulluk sorunuyla mücadelede mutlaka daha fazla dikkate alınmalıdır. Yakın geçmişte Afrika, Asya ve Latin Amerika ülkelerinde büyümeye rağmen milyonlarca insanın hayat standartlarının aynı seviyede kalması ve hatta bazı bölgelerde daha da gerilemesi bu yargıyı doğrulamaktadır. Böylece mutlak yoksulluk büyümekte ve bu da kalkınma çabalarının önündeki en büyük engel olan yaygın yoksulluğun kalıcı olmasına zemin hazırlamaktadır (Todaro, 2000: ). Sonuç olarak yaygın yoksulluk ve gelir eşitsizliği tüm kalkınma çabalarının esasını oluşturduğu için kalkınma politikalarında söz konusu hedeflere ağırlık verilmesi gerektiği söylenebilir. Yoksulluk ve eşitsizlik birlikte düşünülmesi gereken iki olgudur. Genellikle entegrasyon ve küreselleşmeyle ilgili tartışmalarda büyüme ile eşitlik arasında karşılıklı ilişkinin var olduğu gerçeği gözden kaçırılmaktadır li yıllardan sonra hızlı büyüme sürecine giren yoksul ülkelerin gelir dağılımındaki dengesizliği kabul etmek zorunda oldukları belirtildiğinden, eşitsizlik ciddi bir sorun olarak12 166 UZUN görülmemiştir. Bir başka anlatımla bu tarihlerde Nicholas Kaldor, Simon Kuznets ve Arthur Lewis gibi önde gelen iktisatçılar eşitsizliğin büyümeye yol açtığını veya onun bir gereği olduğunu belirtmişlerdir (Stiglitz, 2000: 15). Bu görüşe göre büyüme hızlandıktan sonra yoksulluk sorunlarına eğilmek mümkündür larda ise Doğu Asya kalkınma deneyiminden edinilen derslerden de yararlanılarak büyüme ve sosyal sermayenin önemine yönelik araştırmalar bu geleneksel bakış açısını ve onun neo klasik uzantılarını derinden sarsmıştır. Birçok sosyal bilimci bugün daha büyük bir gelir eşitliğinin daha hızlı bir büyümenin ön şartı olduğunu düşünmektedir. İktisat düşüncesindeki bu önemli kayma açısından doğru politikalar (ulusal eğitime ve sosyal politikalara ağırlık verilmesi gibi) hem daha yüksek büyümeyi sağlayacak hem de eşitsizliği azaltacaktır. Diğer bir anlatımla eşitsizliği azaltan politikalarla büyümeyi hızlandıran politikalar arasında direkt bir neden sonuç ilişkisi kurulabilir. O halde daha büyük gelir eşitliği gerçekte ekonomik büyümeyi geciktirmeyecek aksine teşvik edecektir. İktisatçılar bu ilişkiyi tam olarak açığa çıkarmış değildir. Ancak, yine de devletin politikalarının, sosyal ve siyasi aktörlerin uygun tercihlerinin potansiyel açıdan önemli rol oynayabilecekleri söylenebilir. Geleneksel yaklaşımlar oldukça pasif devlet politikalarını önermekteydiler ve iktisadi büyümeyi fiziki sermaye birikimi, işgücünün genişlemesi ve dışsal bir faktör olarak sermaye ve emeği daha üretken hale getiren teknolojik ilerlemenin bir sonucu olarak görmekteydiler. Demek ki, eşitsizliği azaltmaya yönelik politikaların büyük önemi vardır. Bir demokratik reform çatısı makro ekonomik dengeyi ele alabilir ve hem yoksulları güçlendirmek hem de eşitliğin geliştirilmesi açısından nispeten hızlı sonuçlar verebilecek projelere yatırım yapmak için strateji ve politikalar ortaya koyabilir. Yoksul insanlar kendi gelirlerini orta ve üst sınıflara göre sosyal ve beşeri sermayenin (okuma yazma ve sağlık gibi) oluşumuna daha fazla yatırmak durumundadırlar. Yoksullar aynı zamanda kaynaklarının daha çoğunu çocuklarına, onların daha iyi beslenmesine, daha sağlıklı olmasına ve okul masraflarına ayırmaktadırlar. Dolayısıyla sosyal ve beşeri sermayeye daha büyük yatırım yapılmasıyla eşitsizliğin azaltılması, verimliliğin yükseltilmesi ve daha dinamik bir ekonomik büyümeye ulaşılması için makine ve fabrikaya yatırım yapmak kadar önemlidir. Bunun için devletin daha geniş ve beşeri gelişmede daha önemli bir strateji rolü üstleneceğini ve aynı zamanda yoksullukla mücadele ve gelir eşitsizliğinin azaltılması amacına yönelik yeni bir büyüme stratejisinin oluşturulmasına ve uygulanmasına imkan veren demokrasi çeşitlerini yeniden düşünmek gerekmektedir (Smith, 1998: 17-18). 6. Yoksullukla Mücadele İçin Daha Neler Yapılmalıdır? Artık yoksulluğu azaltmak kalkınma önceliklerinde gittikçe artan bir önem kazanmaktadır (Stiglitz, 2002: 103).Ülkeleri büyüme ve kalkınma hedefleri doğrultusunda daha fazla teşvik edebilmek için çokuluslu kurumların ve özellikle de Dünya Bankasının daha aktif bir rol üstlenmesi gerektiği açıktır. Yoksulluğun giderilmesine yönelik çabaların başarılı olabilmesi için tek başına makro ekonomik13 C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 4, Sayı 2, reformlar yeterli olmamaktadır, çünkü bu ülkelerde dünya ekonomisine sağlıklı katılımı sağlayacak derecede eğitimli ve sağlıklı nüfus bulunmamaktadır. Dolayısıyla yoksul ülkelere öncelikle bu temel sorunlarıyla baş etme imkanını sağlayacak finansal ve teknik destek verilmelidir. Bunun yanında teknolojinin geliştirilmesine ayrı bir önem verilmelidir 6. Dünya Bankasının 1998 yılında tüm yoksul ülkelere bilim ve teknolojinin geliştirilmesi amacıyla aktardığı kaynak toplamı ABD deki bir farmakoloji şirketinin araştırma geliştirme bütçesinin beşte birinden daha az olduğu düşünülürse bu konunun ne kadar ihmal edilmiş olduğu ortaya çıkacaktır (Sachs, 2000: 42). Yunus a göre kalkınma amaçlı tüm yardımların amacı yoksulluğun doğrudan ortadan kaldırılmasıyken, kalkınma, ulusal ekonominin canlanıp yoksullara da yardımı olması açısından değil de doğrudan bir insan hakları sorunu olarak görülmelidir (Yunus, 2003: 32). Bu çerçevede; kalkınmanın, herhangi bir toplumda nüfusun alt yüzde ellisinin ekonomik durumunda olumlu bir değişim anlamına gelen yeni bir tanımının yapılması gerekmektedir lı yılların deneyimleri, hangi işlerin öncelikle ele alınması gerektiği konusunda zengin bir miras bırakmıştır. Bu çerçevede uluslar arası ekonomik istikrarın sağlanması, yatırımların teşviki, eşitsizliğin azaltılması, kurumsal kapasitenin geliştirilmesine daha büyük önem verilmesi gibi politika öncelikleri küresel gelişme çabalarının sürdürülebilirliği ve başarısı, dolayısıyla yoksullukla mücadele açısından son derece önemli görülmelidir (Naim, 2000: 94-98): Uluslar arası ekonomik istikrar için, ülkeler karşılaştıkları ve karşılaşacakları şokların etkilerini hafifletecek kurumları ve politikaları geliştirmek zorundadır. Bu tip önlemlerin örnekleri güçlü ve çok iyi denetim altına alınmış bir bankacılık sistemi, birbirlerine bağlı uluslar arası kredi ağları oluşturulması, dış şokların etkilerine karşı koyacak kamu bütçe süreçlerinin ve kurumlarının yaratılması ve dış şokların etkilerini dağıtacak bir döviz kuru rejiminin kurulması olabilir. Bu önlemlerin çoğunun etkin kurumlara bağlı olduğu unutulmamalıdır. Yatırımların teşviki, ekonomik büyüme ve sürdürülebilir iktisadi politikalar için vazgeçilmez öneme sahiptir. Ekonomik büyüme yoksulluğun giderilmesi için her zaman yeterli değildir. Fakat diğer yoksulluğu azaltma çabaları büyüme olmadan yetersiz kalmaktadır. Bu açıdan hem tasarruf oranları, hem de yabancı yatırımlar kritik değişkenler haline gelmektedir. Asya krizinin gösterdiği gibi yüksek tasarruf oranları ülke ekonomisini krize girmekten kurtarmasa bile, ekonominin dış şoklardan korunmasına yardım edecek güçlü bir finansal sistemi geliştirmek için gereklidir. Bununla birlikte yüksek yurtiçi tasarruf oranları ve yabancı sermaye birçok reform yapan ülkenin altyapı ve sosyal hizmetler talebini karşılamak için gerek duyduğu büyük yatırımların finansmanı için gereklidir. Çoğu ülkede yatırım talebi büyüklüğü ve yeni teknolojilere duyulan ihtiyaç veri iken yabancı sermayeye bağlılık yıllar boyunca devam edecektir. Genel anlamda özel yatırımcılar için cazip olan koşulları ve politikaları sunan ülkeler kendi sosyal14 168 UZUN programları için ve bu politikalara kamu desteğini temin etmek için daha kolay fon bulacaktır. Özel yatırımları çekme kapasitesi bir ülkenin ekonomik istikrarında ve hayat koşullarının iyileşmesini sağlayacak politikaların devamında kritik bir faktördür. Gelişmekte olan ülkelerin yakın zamanlarda yaptığı makro ekonomik reformların yatırım ortamını iyileştirici etkiler yapması beklenebilir. Ayrıca gelişmiş ülkelerin yoksulluğun azaltılması konusunda duyarlılıkları giderek artmaktadır. Tüm bunlar, yatırımları teşvik edecek yeni fırsatlar yaratabilecektir. Yatırım ortamının iyileştirilmesi büyümeyi, büyüme de yoksullukla mücadeleyi kolaylaştıracaktır (Stern, 2002: 33). Eşitsizliğin azaltılması, yoksullukla mücadelede dikkatlerin odağı olmayı sürdürmesine karşın, günümüzde gelir eşitsizliği de neredeyse yoksulluk ile aynı dereceye çıkmıştır. Eşitsizlik yeni bir fenomen olmamakla birlikte son yıllarda dünyada politik tartışmaların merkezi olmuştur. Bu sorunun bütün çıplaklığı ile açığa çıkması hükümetleri eşitsizliğe ve gelir dağılımındaki açığı azaltmaya karşı daha ciddi önlemler almaya sevk etmiştir. Bazı ülkelerde bu çabalar politik bir zemine kaymış ve dolayısıyla izlenen politikalar iyi ses getirmesine rağmen pratikte eşitsizliği daha da arttırmış ve gelişmeyi geciktirmiştir. Bunlara örnek olarak, korumacı ticaret ve yatırım politikalarının benimsenmesi, serveti yeniden dağıtmayan vergiler, enflasyonist açıklar yaratmaksızın karşılanabilecek sosyal güvenlik ağları, hali hazırda çalışanların lehine olacak iş kanunları (ki bunlar işsizler için ayrılan geliri ve istihdam fırsatlarını daraltmıştır) verilebilir. Bu politikalar genellikle büyümeyi geciktirmiş ve yoksulluğu artırmıştır, ayrıca daha adil bir gelir dağılımına yönelik ilerlemeleri de geciktirmiştir. Yoksulluğu ortadan kaldırmak için büyüme yoluyla elde edilebilecek kaynaklar gereklidir ( Stiglitz, 2002: 103).Büyüme ile gelir dağılımı arasındaki ilişkiler bir ölçüde ülkenin gelişme stratejisi ve sosyo-kültürel çevresiyle yakından ilişkilidir. Küresel ekonomide yoksulluk ve eşitsizlikle mücadele için spesifik olarak büyümenin kazançlarını, ondan yeterince yararlanamayan kesimlere de paylaştıracak bir strateji izlenmesi gereklidir. Bu amaçla yoksulların katılabileceği sektörlerdeki ekonomik faaliyetler teşvik edilmeli; ekonomi, yoksul kesime daha iyi ve kaliteli eğitim ve sağlık hizmetleri sağlayacak şekilde yeniden yapılandırılmalıdır (Kim, 1997: 1919). Büyümenin nimetlerinden herkesin yararlanacağı beklentisinin kendiliğinden gerçekleşmediği görüldüğü için yoksulluğa doğrudan müdahaleler önem kazanmaktadır. Dünya Bankasının yoksulların hayat koşullarını iyileştirecek çabalara sağladığı imkanlar ve kaynaklar genişletilmelidir (Burki, 2000: 4). Kurumsal kapasitenin geliştirilmesi, zayıf ve etkinsiz kamu kurumları ekonomik reformların kara delikleridir. Birçok ülkede onlar topluma düşük kazançlar sağlayan faaliyetleri gerçekleştirmekte, emek piyasalarını bozmakta, ülkenin toplam verimliliğini ve uluslar arası rekabeti azaltmakta ve haksız kazançlara neden olmaktadır. Kamu kurumları siyasi sitemi bozan rüşvetin15 C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 4, Sayı 2, merkezini oluşturmaktadır. Birçok yoksul ülkede kamu sektörü kurumları uygun fonksiyon görmemekte ya da hiç çalışmamaktadır. Okul, hastane veya polis departmanları gibi çoğu yerin hizmet talebi büyük olmasına rağmen yeterli personeli ve teçhizatı bulunmamaktadır. Diğerleri ise emek kanunları ve diğer düzenlemelerle tahrip olmuşlardır. Vergi ve gümrük birimleri, tarımsal destekleme kuruluşları gibi yerler ise özünde yolsuzluklar ile işlemektedir. Kurumların yeniden düzenlenmesi için uzun vadeli bir çaba ve oldukça zor siyasi ve teknik işler yapılması zorunludur. Üstelik kurumların inşa edilmesi siyasal tıkanıklıklara ve ekonomik dalgalanmalara neden olabilir. Bir bakanın değişmesi veya ani bir bütçe kısıntısı bir kamu örgütünün örgütsel kültürünün modernize edilmesini veya genel anlamda iyileştirilmesine yönelik çabaları yıllarca geciktirebilir. Güçlü makro ekonomi ve rekabetçi bir özel sektör gereklidir. Fakat istikrar ve piyasa reformları güçlü ve etkin bir kamu sektörü olmaksızın düzenli bir şekilde sürdürülemez. İlerlemenin piyasa reformlarını gerçekleştirmeye ve genişletmeye imkan verip vermemesi kurumların inşasına yönelik güvenilir yaklaşımların belirlenmesine bağlıdır. 7. Sonuç Küresel olarak her geçen gün daha da önemli hale gelen yoksullukla mücadele kalkınma ekonomisinin ilgi odağı olmaya devam etmektedir. Yoksullukla mücadele için en başta vurgulanması gereken şey, sürdürülebilir bir büyümenin gerekliliğidir. Yakın geçmişte Doğu Asya gibi yoksullukta mutlak bir başarı kazanmış bütün ülkeler aynı zamanda hızlı bir büyüme süreci geçirmişlerdir. Ekonomik büyüme ne kadar hızlı olursa yoksulluk o kadar süratle azalmaktadır. Bunun yanında makro ekonomik dengesizliklerin de yoksullukla yakın ilgili olduğu belirtilmelidir. Çünkü makro ekonomik çöküşler hem yoksulu daha yoksullaştırmakta hem de, yoksul sınıfına yeni insanlar katmaktadır. Dolayısıyla uzun vadede yoksullukla mücadele için istikrarlı bir makro ekonomik çevrede sürdürülebilir büyümenin sağlanmasına önem verilmesi gerekir. Latin Amerika ülkeleriyle ilgili deneyimler yoksulluk ve eşitsizlik gibi problemlerin sadece düşük oranlı büyümenin yarattığı problemler değil, aynı zamanda doğrudan ona (düşük oranlı büyümeye) katkı yapan unsurlar olduğunu açığa çıkarmıştır. Sermaye piyasası zayıf, kamusal eğitime yeterince kaynak ayıramayan, adalet sistemleri yetersiz az gelişmiş ülkelerde yoksulluk ve vasıfsızlık üretkenliğin önüne ciddi engeller getirmektedir. Bir kısır döngü içerisinde kaybedilen fırsatlar düşük büyümeye ve yoksulluğun kalıcı olmasına neden olabilmektedir. Yoksullukla mücadelenin başarısı için çok daha yoğun ve kurumsal bir küresel işbirliğinin geliştirilmesi son derece önemlidir. Çünkü sadece yardım ve borçlarla ciddi bir başarı sağlanamadığı görülmüştür. Artık uluslar arası yatırımlar, ticaret, göç, finansal akımlar yanında kültürel ve siyasi konularda işbirliği16 170 UZUN olanakları geliştirilerek bunlar için kurumsal altyapı sağlanması zorunludur. Şüphesiz tüm bu alanlarda başarı için en fazla sorumluluk gelişmiş ülkelere ve onların denetimindeki çok uluslu kuruluşlara düşmektedir. Bu ülkeler veya kuruluşlar gelişmekte olan ülkelerin kaynaklarının etkin kullanımı konusunda teknik ve bilgi desteği sağlamalıdır. Ayrıca verilen yardım ve borçların amacına uygun kullanılması konusunda daha aktif bir tutum takınılmalıdır. Kaynakları yolsuzlukların finansmanında kullanan ülke veya hükümetlere yeni yardım ve kaynaklar verilmemelidir. Çünkü bu süreçte alınan borçlar verimsiz kullanıldığı için toplam borç yükü ve faizin yükü büyümekte ve bu da yoksulluğun daha da derinleşmesine yol açmaktadır. Uluslar arası yardımlar ve borçlar hak eden ülkelere aktarılmalıdır. Notlar: 1 Gerçekten de yoksullukla ilgili göstergelerde standart IMF reçetelerini izleyen ülkelerle daha farklı strateji takip eden ülkeler arasındaki fark dikkat çekici düzeydedir. Nitekim Doğu Asya ülkeleri arasında yoksulluk oranını %28 den %15 e indirerek, yoksulluk içerisinde olan nüfusun miktarın 418 milyondan 267 milyona çekmiştir. Oysa Alt Sahra Afrika sında fakirlik oranı son on yıl içerisinde %48 lik oranını devam ettirmiş ve yoksulluk içerisinde yaşayan insanların miktarı ise arasında 220 milyondan 300 milyona çıkmıştır (United Nations, 2002: 5). 2 Yoksulluğun ölçülmesi konusunda literatürde yeni yaklaşımlar (Sullivan, 2002, ; White, 2002: ) gelişmektedir. 3 Afrika daki yoksulluk ve azgelişmişlik gibi birçok problemin kaynağı hızlı nüfus artışına bağlanmaktadır. Afrika nın dünyanın en yüksek doğum oranlarına sahip bölgesi olduğu ve 1960 tan bu yana nüfusunun iki katına çıktığı doğrudur, ancak nüfus artışı ve kötü sağlık koşullarının yoksulluğun derinleşmesine katkı yaparken, onların aynı zamanda yoksulluğun sebeplerinden çok sonuçları olduğu gerçeği unutulmamalıdır (Kibrige, 1997: 247). 4 IMF tarafından 1996 yılında geliştirilen HIPC insiyatifi, ülkelerin dış borçlarını yönetilebilir ve sürdürülebilir seviyelere indirmeyi hedeflemiştir. HIPC insiyatifine hak kazanmak için ülkenin borcunun en azından ihracatının %150 si kadar olması gerekliydi. Buna ilaveten belirli bir dönem içerisinde denge ve reform programları oluşturmak ve bunları uygulamak gerekiyordu (Panos, 2002: 4). 5 WDR ler her yıl en az adet İngilizce olarak basılmakta ve basılı kopyalardan, gelişmekte olan ülkelerde kişi ve örgütlere bedava gönderilmektedir (Wade, 2001: 1436). 6 Bu arada yoksulların büyük bir kesiminin kırsal bölgelerde yaşadığı dikkate alınırsa tarımsal araştırmalara ağırlık vererek yoksullukla daha etkin mücadele edilebileceği söylenebilir. Öncelikle bu araştırmalar sonucunda verimlilik artışı sağlayacak teknolojiler desteklenerek yoksul kesimlere, gelirlerinin çoğunu harcadıkları gıda maddeleri arzı artırılabilir. Gerçekten de Yeşil Devrim teknolojileri sayesinde gıda üretimi artırılarak fiyatların düşmesine katkıda bulunulmuştu. Ayrıca yoksullar emek gelirlerine bağımlı oldukları için tarımsal araştırmalar, emek kullanan teknolojileri geliştirerek yoksullara katkı yapabilir. Nihayetinde yoksullar genellikle verimi düşük marjinal topraklarda üretim yaptıklarından araştırmalar bu toprakları daha elverişli hale getirecek tekniklerin geliştirilmesini kolaylaştırabilir (Otsuka, 2000: ).17 C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 4, Sayı 2, Kaynakça Beyer, J.A. de, Alexander S. Preker, Richard G.A. Feachem, (2000). The Role of the World Bank in International Health: Renewed Commitment and Partnership, Social Science & Medicine, 50, s Brinkerhoff, D.W, Goldsmith, A.A., (2003). How Citizens Participate in Macroeconomic Policy: International Experience and Implications for Poverty Reduction, World Development, Vol.31, No.4, s Burki, Shahid Javed, (2000). The World Bank in a Globalizing World, Notes for a Talk at the Commonwealth Secretariat-IMF-World Bank Conference on Developing Countries and Global Financial System, London, June 22-23, s.1-6. Chossudovsky, Michel, (1999). Yoksulluğun Küreselleşmesi, (Çev: Neşenur Domaniç), Çiviyazıları, İstanbul. Collier, P., D. Dollar, (2002). Aid Allocation and Poverty Reduction, European Economic Review, 46, s Craig, David, Doug Porter, (2003). Poverty Reduction Strategy Papers: A New Convergence, World Development, Vol. 31, no.1, s Dorosh, Paul A., David E. Sahn, (2000), A General Equilibrium Analysis of the Effect of Macroeconomic Adjustment on Poverty in Africa, Journal of Policy Modeling, 22, (6), s Easterly, William, (2001). The Effect of IMF and World Bank Programmes on Poverty UNU/WIDER, Discussion Paper, No. 2001/102. s Gafar, John, (1998). Growth, Inequality and Poverty in Selected Caribbean and Latin American Countries, with Emphasis on Guyana, Journal of Latin American Studies, 30, s Glewwe, Paul, (2002). Review of World Development Report 2000/2001: Attacking Poverty, World Bank, Oxford University Press, Oxford, 2001, s Hillman, Arye L., (2002). The World Bank and the Persistence of Poverty in Poor Pountries, European Journal of Political Economy, Vol. 18, s Ingham, Barbara, (1995). Economics and Development, McGraw-Hill, Cambridge. James W. Joseph, (2002). Stasis and Change in the IMF and World Bank: International Context and Institutional Dynamics, The Social Science Journal, Volume 37, Number 1, s Kibrige, Joachim, (1997). Population Growth, Powerty and Health, Social Science Medicine, Vol. 45, No. 2, s Kim, Kwan S., (1997). Income Distribution and Poverty: An Interregional Comparison, World Development, Vol. 25, No. 11, s18 172 UZUN Lustig, Nora, Nicholas Stern, (December 2000). Broadening the Agenda for Poverty Reduction: Opportunity, Empowerment, Security, Finance & Development, IMF, Washington, DC. Maxwell, Simon, (December 2000). Developing the Consensus, New Economy, Vol. 7, Issue 4, s Maxwell, Simon, Ian Urey and Caroline Ashley, (January 2001). Emerging Issues in Rural Development, An Issues Paper, Overseas Development Institute, London. Multinational Monitor, (April 2000), Unraveling the Washington Consensus, An Interview with Joseph Stiglitz, Vol.21 Issue 4, s Naim, Moises, (Spring 2000). Washington Consensus and Wasginton Confusion?, Foreign Policy, Issue 118, s Otsuka, Keijiro, (2000), Role of Agricultural Research in Poverty Reduction: Lessons from the Asian Experience, Food Policy, 25, s Panos Report No 45. (August 2002). Reducing Poverty: is the World Bank s strategy working?, Panos Ltd, s Philipp, Björn, (1999). Poverty Reduction ProjectPoverty World Bank and UNDP Concepts, Deutsche Gesellschaft für Technische Zusammenarbeit (GTZ) GmbH, s armut Ranis, Gustav, Frances Stewart and Alejandro Ramirez, (2000). Economic Growth and Human Development, World Development, Vol. 28, No. 2, s Sachs, Jeffrey, (2000). A New Global Consensus on Helping the Poorest of the Poor, Annual World Bank Conference on Development Economics 1999, (Eds: Boris Pleskovic and Nicholas Stern), Washington 2000, s Smith, William C, (Fall 1998). Beyond the Washington Consensus, Hemisphere: A Magazine of the Americans, Fall, Vol.8, Issue 3, s Srinivasan, T.N., (2000). Poverty and Undernutrition in South Asia, Food Policy, 25, s Stern, Nicholas, (2002). A Strategy for Development, Annual World Bank Conference on Development Economics 2001/2002, (Eds: Boris Pleskovic and Nicholas Stern), Washington 2002, s Stiglitz, Joseph E., (2000), Development Thinking at the Millennium, Annual World Bank Conference on Development Economics 1999, (Eds: Boris Pleskovic and Nicholas Stern), Washington 2000, s19 C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 4, Sayı 2, Stiglitz, Joseph E.,(2002), Küreselleşme Büyük Hayal Kırıklığı, (Çev.:Arzu Taşçıoğlu-Deniz Vural), Plan b, İstanbul. Sullivan, Caroline, (2002), Calculating a Water Poverty Index, World Development, Vol.30,No.7, s Todaro, Micheal P., (2000). Economic Development, Seventh Edition, Addison Wesley, Massachusetts. Toussaint, Eric, (1999). Ya Paranı Ya Canını, (Çev:Meral Berberyan), Yazın Yayıncılık, İstanbul. United Nations, (2002), World Summit On Sustainable Development, Johannesburg, South Afrıca, 26 August 4 September 2002, s.1-6). Wade, Robert Hunter, (2001). Making the World Development 2000: Attacking Poverty, World Development, Vol. 29, No. 8, s White, Howard, (2002). Combining Quantitative and Qualitative Approaches in Poverty Analysis, World Development, Vol.30, No.3, s World Bank, (1991). Poverty Reduction Handbook, Washington. World Bank, World Development Report 2000/2001: Attacking Poverty, New York. Yunus Muhammed, (2003). Yoksulluğun Bulunmadığı Bir Dünyaya Doğru, (Çev.: Gülden Şen), Doğan Kitap A.Ş., İstanbul. - Daha göster
C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI NIN GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK VE YOKSULLUK SORUNUNA YAKLAŞIMI (SEKİZİNCİ Detaylı İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2
İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2 PLANLAMAYI GEREKTİREN UNSURLAR Sosyalist model-kurumsal tercihler Piyasa başarısızlığı Gelişmekte olan ülkelerin kalkınma sorunları 2 Detaylı G20 BİLGİLENDİRME NOTU
G20 BİLGİLENDİRME NOTU A. Finans Hattı Gündemi a. Büyüme Çerçevesi Güçlü, sürdürülebilir ve dengeli büyüme için küresel politikalarda işbirliğinin sağlamlaştırılması Etkili bir hesap verebilirlik mekanizması Detaylı Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi
İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ 1. YIL GÜZ DÖNEMİ İleri Makroiktisat I IKT801 1 3 + 0 6 Makro iktisadın mikro temelleri, emek, mal ve sermaye piyasaları, modern AS-AD eğrileri. İleri Detaylı Türkiye de Dünya Bankası: Öncelikler ve Programlar
Doğu Avrupa, Orta Asya ve Türkiye de İnsana Yakışır İstihdamın Geliştirilmesi Alena Nesporova Avrupa ve Orta Asya Bölge Direktör Yardımcısı Uluslararası Çalışma Ofisi, Cenevre Sunumun yapısı Kriz öncesi Detaylı DURGUNLUK VE MALİYE POLİTİKASI
1 DURGUNLUK VE MALİYE POLİTİKASI Durgunluk Tanımı Toplam arz ile toplam talep arasındaki dengesizlik talep eksikliği şeklinde ortaya çıkmakta, toplam talebin uyardığı üretim düzeyinin o ekonominin üretim Detaylı tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı
POLİTİKANOTU Mart2011 N201139 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Cari açık, uzun yıllardan Detaylı Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu?
Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu? Yrd. Doç. Dr. Elif UÇKAN DAĞDEMĠR Anadolu Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, İktisat Bölümü Öğretim Üyesi 1. GĠRĠġ Avrupa Birliği (AB) Detaylı 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi
DÜNYA EKONOMİSİ Teknoloji, nüfus ve fikir hareketlerini içeren itici güce birinci derecede itici güç denir. Global işbirliği ağıgünümüzde küreselleşmişyeni ekonomik yapının belirleyicisidir. ASEAN ekonomik Detaylı INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015
INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik Detaylı Özet. Gelişen küresel ekonomide uluslararası yatırım politikaları. G-20 OECD Uluslararası Yatırım Küresel Forumu 2015
G-20 OECD Uluslararası Yatırım Küresel Forumu 2015 Gelişen küresel ekonomide uluslararası yatırım politikaları Ekonomi Bakanligi Ev Sahipliginde Özet 5 Ekim 2015 Hilton Istanbul Bosphorus Hotel İstanbul, Detaylı DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER
DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te Detaylı ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER
İNSANİ GELİŞMEYİ SÜRDÜRMEK:! EĞİTİM VE İŞGÜCÜ PİYASASI GÖSTERGELERİ İTİBARİYLE TÜRKİYE NİN PERFORMANSININ DEĞERLENDİRİLMESİ!! IŞIL KURNAZ" GAZİ ÜNİVERSİTESİ UNDP 2014 İNSANİ GELİŞME RAPORU# TÜRKİYE TANITIM Detaylı Dünya Ekonomisinde Tarımın Rolü
Kaynak: Kalkınma Ekonomisi, Feride Doğaner Gönel, Efil Yayınevi, Ekim 2010. Ulusal sınırlarla kısıtlanmış olan toprak faktörü piyasası tekelci piyasa özellikleri gösterir, yani serbest rekabetçi piyasa Detaylı FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4
MESAJ 1 GEÇTIĞIMIZ ONYILLARDA KAYDEDILEN ISTIKRARLI BÜYÜME TÜRKIYE YI YÜKSEK GELIR EŞIĞINE GETIRIRKEN, REFAH PAYLAŞILMIŞ VE ORTA SINIFIN BÜYÜKLÜĞÜ IKI KATINA ÇIKMIŞTIR. 1960 ile 2012 arasında ortalama Detaylı RIO+20 ışığında KOBİ ler için yenilikçi alternatifler. Tolga YAKAR UNDP Turkey
RIO+20 ışığında KOBİ ler için yenilikçi alternatifler Tolga YAKAR UNDP Turkey Billion people 10 World 8 6 4 2 Africa Asia Europe Latin America and Caribbean Northern America 2050 yılında dünya nüfusunun Detaylı DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER
DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM ABD Merkez Bankası FED, 18 Aralık tarihinde tahvil alım programında azaltıma giderek toplam tahvil alım miktarını 85 milyar dolardan 75 milyar Detaylı GENEL DEĞERLENDİRME TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI
GENEL DEĞERLENDİRME Küresel kriz sonrası özellikle gelişmiş ülkelerde iktisadi faaliyeti iyileştirmeye yönelik alınan tedbirler sonucunda küresel iktisadi koşulların bir önceki Rapor dönemine kıyasla olumlu Detaylı AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler
AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH Detaylı Dünya Bankası Finansal Yönetim Uygulamalarında Stratejik Yönelimler ve Son Gelişmeler
Dünya Bankası Finansal Yönetim Uygulamalarında Stratejik Yönelimler ve Son Gelişmeler ECA Bölge Perspektifi Marius Koen TÜRKİYE: Uygulama Destek Çalıştayı 6-10 Şubat 2012 Ankara, Türkiye 2 Kapsam ve Amaçlar Detaylı Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı Dr. Vahdettin Ertaş IX. Kurumsal Yönetim Zirvesi Açılış Konuşması 14 Ocak 2016
Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı Dr. Vahdettin Ertaş IX. Kurumsal Yönetim Zirvesi Açılış Konuşması 14 Ocak 2016 Sayın başkanlar, iş dünyamızın ve basınımızın değerli temsilcileri, yurt dışından gelen kıymetli Detaylı Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık
Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti TEPAV Değerlendirme Notu Şubat 2011 Cari işlemler açığında neler oluyor? Ekonomide gözlemlenen Detaylı KÜRESEL KRİZ SONRASI KÜRESEL FİNANSAL SİSTEM İÇERİSİNDE TÜRK FİNANSAL SİSTEMİ BAKİ ALKAÇAR (BDDK)
KÜRESEL KRİZ SONRASI KÜRESEL FİNANSAL SİSTEM İÇERİSİNDE TÜRK FİNANSAL SİSTEMİ BAKİ ALKAÇAR BANKACILIK DÜZENLEME VE DENETLEME KURUMU (BDDK) KÜRESEL KRİZ SONRASI KÜRESEL FİNANSAL SİSTEM İÇİNDE TÜRK FİNANSAL Detaylı Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü. Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı
Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı Büyüme: Yatırım ve Tasarrufun Fonksiyonu Büyüme : Büyümenin Temel Unsuru : Üretimin Temel Faktörleri : Üretimin Diğer Detaylı Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120
İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1: EKONOMİ İLE İLGİLİ DÜŞÜNCELER VE TEMEL KAVRAMLAR... 1 1.1. EKONOMİ İLE İLGİLİ DÜŞÜNCELER... 3 1.1.1. Romalıların Ekonomik Düşünceleri... 3 1.1.2. Orta Çağ da Ekonomik Düşünceler... Detaylı Politika Notu Nisan ve 2008 Krizlerinin Karşılaştırması. Müge Adalet Sumru Altuğ
nokta dikkati çekiyor. Birincisi, kriz öncesi döneme bakıldığında, 21 krizinde zirveye daha hızlı ulaşıldığını, bir başka deyişle, büyümenin daha keskin olduğunu görüyoruz. Bununla birlikte, zirveden inişte, Detaylı AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler
AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH Detaylı SAĞLIKLI ŞEHİR YAKLAŞIMI
SAĞLIKLI ŞEHİR YAKLAŞIMI Bugün şehirlerimizdeki problemlerin çoğu fakirlik, eşitsizlik, işsizlik, işe ve mal ve hizmetlere erişim zorlukları, düşük düzeyde sosyal ilişkiler ve kentsel alanlardaki düşük Detaylı WORLD FOOD DAY 2010 UNITED AGAINST HUNGER
DUNYA GIDA GUNU ACLIGA KARSI BIRLESELIM Dr Aysegul AKIN FAO Turkiye Temsilci Yardimcisi 15 Ekim 2010 Istanbul Bu yılki kutlamanın teması, ulusal, bölgesel ve uluslararası düzeyde dünyadaki açlıkla mücadele Detaylı 2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ
İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM TÜRKİYE EKONOMİSİNE PANORAMİK BAKIŞ... 1-20 1.1. Temel Makro Ekonomik Göstergelere Göre Türkiye nin Mevcut Durumu ve Dünyadaki Yeri... 1 1.2. Ekonominin Artıları Eksileri; Temel Detaylı İçindekiler kısa tablosu
İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM Detaylı TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?
TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan Detaylı EKONOMİK KRİZİN EMEK PİYASALARINA ETKİLERİ
EKONOMİK KRİZİN EMEK PİYASALARINA ETKİLERİ 1990 sonrasında peş peşe gelen finansal krizler; bir yandan teorik alanda farklı açılımlara hız kazandırırken bir yandan da, küreselleşme süreci ile birlikte, Detaylı Bankacılık sektörü. 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri
TRC2 BÖLGESİ NDE İŞSİZLİK ORANI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME Hamit BİRTANE Uzman Mart 2012 TRC2 BÖLGESİ NDE İŞSİZLİK ORANI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME Günümüz ekonomilerinin en büyük sorunlarından biri olan Detaylı DIŞ EKONOMİK İLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DÜNYA BANKASI PROJELERİ DAİRESİ
DIŞ EKONOMİK İLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DÜNYA BANKASI PROJELERİ DAİRESİ DÜNYA BANKASI GRUBU İLE İLİŞKİLER Dünya Bankası Grubu Hakkında Genel Bilgi Dünya Bankası 1944 yılında II. Dünya Savaşı sonrasında Detaylı TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ
Ekonomik Rapor 2011 KAYNAKLAR 67. genel kurul 389 390 1-2007, T.C. Kalkınma Bakanlığı, Gelir Dağılımı ve Yoksullukla Mücadele, Özel İhtisas Komisyonu Raporu, www.dpt.gov.tr/docobjects/download/3087/oik691.pdf, Detaylı 2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR
2013/101 (Y) Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] BTYK nın 2009/102 no.lu kararı kapsamında hazırlanan ve 25. toplantısında onaylanan Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin koordinasyonunun Detaylı 2015 NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ
NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 15 Haziran Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından Detaylı İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri
İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Mikroekonomik Analiz I IKT751 1 3 + 0 8 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih, Detaylı DEVLET TEŞVİKLERİ HIRSIZLIĞI TEŞVİK EDİYOR!..
DEVLET TEŞVİKLERİ HIRSIZLIĞI TEŞVİK EDİYOR!.. Prof.Dr.Coşkun Can Aktan Teşvik sistemi kötü değildir, fakat tehlikelidir. Teşvik nedeniyle müdahalelere başlayan iktidarların bu müdahalelerini başka alanlara Detaylı Mevsimlik Çalışma Arttı, İşsizlik Azaldı: Nisan, Mayıs, Haziran Dönemi
Mevsimlik Çalışma Arttı, İşsizlik Azaldı: Nisan, Mayıs, Haziran Dönemi HAZIRLAYAN.0. Prof. Dr. Mustafa DELİCAN İnsan Kaynakları Araştırma Merkezi Doç. Dr. Levent ŞAHİN - İnsan Kaynakları Araştırma Merkezi Detaylı ÜLKELERİN 2015 YILI BÜYÜME ORANLARI (%)
2016/17 Global İhracat-Büyüme Tahminleri Kaynak : EDC Export Credit Agency - ÜLKE ANALİZLERİ BÜYÜME ORANLARI ÜLKELERİN YILI BÜYÜME ORANLARI (%) Avrupa Bölgesi; 1,5 % Japonya; 0,50 % Kanada ; 1,30 % Amerika; Detaylı YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015
YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015 HÜKÜMETİN YAPISI VE BAKANLIKLAR EKONOMİ YÖNETİMİ; REFORMLAR İLE HIZLI EKONOMİK Detaylı BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI!
2014 EKİM SEKTÖREL inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ Nurel KILIÇ OECD verilerine göre, 2017 yılında Türkiye, Çin ve Hindistan dan sonra en yüksek büyüme oranına sahip üçüncü ülke olacaktır. Sabit fiyatlarla Detaylı F. Gülçin Özkan York Üniversitesi
Dünyada ve Türkiye de Doğrudan yabancı Sermaye Yatırımları Uluslararası sermaye hareketleri temel olarak kalkınma amaçlı, hibe ve kredi şeklindeki resmi sermaye hareketleri ile özel sermaye hareketlerinden Detaylı Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı. Dr. Vahdettin Ertaş. Finansal Erişim Konferansı. Açılış Konuşması. 3 Haziran 2014
Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı Dr. Vahdettin Ertaş Finansal Erişim Konferansı Açılış Konuşması 3 Haziran 2014 Sn. Hazine Müsteşarım, Sn. BDDK Başkanım, Dünya Bankasının ülke direktörü Sn. Raiser, yurtiçinden Detaylı FİYAT İSTİKRARI ACI KAHVE
FİYAT İSTİKRARI ACI KAHVE Sevinç Karakoç Raziye Akyıldırım Yasemin Ağdaş Duygu Çırak NELER ANLATILACAK? FİYAT İSTİKRARI NEDİR? FİYAT İSTİKRARININ YARARLARI NELERDİR? TÜRKİYE DE FİYAT İSTİKRARI Bir toplumu Detaylı GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ALTIN EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2013 YILI 6 AYLIK FAALİYET RAPORU 1-Ekonominin Genel durumu Dünya ekonomisi 2013 ü genel olarak bir toparlanma dönemi olarak geride bıraktı. Detaylı 3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı,
Türkiye nin İklim Değişikliği Ulusal Eylem Planı nın Geliştirilmesi Projesi nin Açılış Toplantısında Ulrika Richardson-Golinski a.i. Tarafından Yapılan Açılış Konuşması 3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Detaylı Lojistik. Lojistik Sektörü
Lojistik Sektörü Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 014 1 Ulaştırma ve depolama faaliyetlerinin entegre lojistik hizmeti olarak organize edilmesi ihtiyacı, imalat sanayi Detaylı MALİYE POLİTİKASI II
DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. MALİYE POLİTİKASI II KISA ÖZET KOLAYAOF Detaylı 1. SOSYAL SERMAYE 1. (1) (2) 2. (3). (4) 3. (5) (6) 4.
1. SOSYAL SERMAYE 1. Sosyal sermaye OECD tarafından grup içerisinde ya da gruplar arasında işbirliğini kolaylaştıran anlayışlar, paylaşılan değerler, normlarla birlikte ağlar olarak tanımlanmaktadır (1). Detaylı İŞLETMELERİN EKONOMİDEKİ ÖNEMİ IMPORTANCE OF ENTERPRISES IN THE ECONOMY
IMPORTANCE OF ENTERPRISES IN THE ECONOMY İşletmelerin bir ülke ekonomisi içindeki yeri ve önemini, "ekonomik" ve "sosyal" olmak üzere iki açıdan incelemek gerekir. İşletmelerin Ekonomik Açıdan Yeri ve Detaylı BİRİNCİ BÖLÜM: KALKINMA VE AZGELİŞMİŞLİK...
ENFLASYONU DÜŞÜRME PROGRAMI VE KÜÇÜK VE ORTA BOY İŞLETMELER GAZİ ERÇEL BAŞKAN TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI 31 AĞUSTOS 2000 İZMİR Dünya genelinde özellikle 1980 li yıllarda artarak devam eden globalleşme Detaylı EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2011, No:4
EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2011, No:4 Bu sayıda; Kredi Derecelendirme Kuruluşu Standard and Poor s (S&P) un yerel para cinsinden Türkiye nin kredi not artış kararı değerlendirilmiştir. Detaylı Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni
Büyümeyi Sürdürmek: Yurtiçi Tasarrufların Önemi Eser Pirgan Matur Ekonomik Modeller ve Stratejik Araştırmalar Dairesi Kalkınma Bakanlığı 24 Ekim 2014 03.11.2014 1 Sunum Planı Yurtiçi Tasarrufların Kalkınma Detaylı vizyon escarus hakkında misyon hakkında Escarus un misyonu, müşterilerine sürdürülebilirlik çözümleri sunan öncü bir şirket olmaktır.
escarus hakkında Nisan 2011 de faaliyetine başlayan Escarus Sürdürülebilir Danışmanlık A.Ş., deneyimli ve profesyonel kadrosuyla sürdürülebilirlik çözümleri geliştirerek, danışmanlık hizmetleri vermek Detaylı Sayı: 2010 27 31 Mayıs 2010. PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 18 Mayıs 2010
Sayı: 2010 27 31 Mayıs 2010 PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 18 Mayıs 2010 Enflasyon Gelişmeleri 1. Nisan ayında tüketici fiyat endeksi yüzde 0,60 oranında yükselmiş ve yıllık enflasyon Detaylı TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (NİSAN 2015)
TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (NİSAN 2015) Hane Halkı İşgücü İstatistikleri 2014 te Türkiye de toplam işsizlik %10,1, tarım dışı işsizlik ise %12 olarak gerçekleşti. Genç nüfusta ise işsizlik Detaylı ONBĠRĠNCĠ BÖLÜM BÜYÜME, KALKINMA VE YOKSULLUKLA MÜCADELE
ONBĠRĠNCĠ BÖLÜM BÜYÜME, KALKINMA VE YOKSULLUKLA MÜCADELE Bu ünite tamamlandığında; Büyümenin kaynaklarının neler olduğunu belirtebileceğiz Büyüme teorilerini açıklayabileceğiz Hızlı büyüme için nelerin Detaylı IMF, Birleşmiş Milletlerin uzmanlaşmış kurumlarından biri olsa da, kendi tüzüğü, yönetim yapısı ve mali kaynağı vardır.
IMF ye Genel Bakış Biz kimiz? Uluslararası Para Fonu (IMF) parasal konularda küresel işbirliğini arttırmak, mali istikrarı sağlamak, uluslararası ticareti kolaylaştırmak, yüksek istihdamı ve sürdürülebilir Detaylı TÜRKİYE DE EKONOMİK KRİZLER VE TARIMA YANSIMALARI
TÜRKİYE DE EKONOMİK KRİZLER VE TARIMA YANSIMALARI Prof. Dr. Canan ABAY Dr. Berna Türkekul E.Ü. Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü Şubat 2009 KRİZ NEDİR? Kriz, çeşitli bilim dallarında ve aynı zamanda Detaylı 2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ
TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU TARTIŞMA METNİ 2003/6 http://www.tek.org.tr 2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ Zafer Yükseler Aralık, 2003 Detaylı Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması
Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması Gazi Erçel Başkan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 1 Nisan 1998 Ankara I. Giriş Ocak ayı başında Detaylı Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye
Fırsatlar Ülkesi Türkiye Yatırımcılar için Güvenli bir Liman Tarım ve Gıda Sektöründe Uluslararası Yatırımlar Dr Mehmet AKTAŞ Yaşar Holding A.Ş. 11-12 Şubat 2009, İstanbul sunuş planı... I. Küresel gerçekler, Detaylı Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program. 22 Kasım 2013
Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program 22 Kasım 201 Büyüme Tahminleri (%) 4, 4,1 Küresel Büyüme Tahminleri (%) 4,1,2,0 ABD Büyüme Tahminleri (%) 2,,,,,,1,6,6 2,8 2,6 2,4 2,2 Detaylı Araştırma Raporu. Ekonomik ve Sosyal Konsey. Yozlaşmanın Yoksulluğa Etkisi. Çağla Bektaş, Ömer Sarıtaş. Pozisyon: Başkan, Başkan Vekili.
Forum: Sorun: Yazar: Ekonomik ve Sosyal Konsey Yozlaşmanın Yoksulluğa Etkisi Çağla Bektaş, Ömer Sarıtaş Pozisyon: Başkan, Başkan Vekili Araştırma Raporu Giriş Yozlaşma benliğini kaybetme asimile olmak Detaylı 21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER
21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER KÜRESEL EKONOMİYİ ROTASINDAN ÇIKARABİLECEK 10 BÜYÜK TEHLİKE DÜNYA EKONOMİSİ VE ABD EKONOMİSİNDE OLASI MAKRO DENGESİZLİKLER (BÜTÇE VE CARİ İ LEMLER AÇIĞI) (TWIN TOWERS) İSTİKRARSIZ Detaylı İSTANBUL ATIK MUTABAKATI
İSTANBUL ATIK MUTABAKATI 2013 ün Mayıs ayında İstanbul da bir araya gelen dünyanın farklı bölgelerinden belediye başkanları ve seçilmiş yerel/bölgesel temsilciler olarak, küresel değişiklikler karşısında Detaylı Çalışma Hayatının İki Büyük Korkusu: İşsizlik ve İş Güvencesizliği Two Big Fear of Working Life: Unemployment and Job Insecurity
EĞİTİM VE ÖĞRETİM 2020 BİLGİ NOTU Sosyal, Bölgesel ve Yenilikçi Politikalar Başkanlığı (ŞUBAT 2014) Ankara 0 Avrupa 2020 Stratejisi ve Eğitim de İşbirliğinin Artan Önemi Bilimsel ve teknolojik ilerlemeler Detaylı Türkiye de işsizler artık daha yaşlı
Türkiye de işsizler artık daha yaşlı Esen Çağlar, Ozan Acar, Haki Pamuk Mart 2007 2001 krizinden günümüze Türkiye ekonomisinde iki önemli yapı değişikliği birlikte yaşanmıştır. Bir yandan makroekonomik Detaylı Dünya Ekonomisi. Bülteni. İstanbul Sanayi Odası Araştırma Şubesi. Ekim 2012. Dünya Ekonomisine Küresel Bakış 1
DEVLET BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN YAPISAL REFORMALARIN MAKROEKONOMİK ETKİLERİ KONFERANSI AÇILIŞ KONUŞMASI (26 EKİM 2007 ANKARA) Değerli Katılımcılar, Değerli Konuklar, Türkiye, yapısal reformlar ile Detaylı ANKARA EMEKLİLİK A.Ş. DENGELİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU FON KURULU FAALİYET RAPORU
ANKARA EMEKLİLİK A.Ş. DENGELİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU FON KURULU FAALİYET RAPORU Bu rapor Ankara Emeklilik A.Ş Dengeli Emeklilik Yatırım Fonu nun 01.01.2004-31.12.2004 dönemine ilişkin gelişmelerin, Fon Detaylı BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ
İÇİNDEKİLER BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ Giriş... 1 1. Makroekonomi Kuramı... 1 2. Makroekonomi Politikası... 2 2.1. Makroekonomi Politikasının Amaçları... 2 2.1.1. Yüksek Üretim ve Çalışma Düzeyi... Detaylı Kentsel Dönüşümde Finans Aktörleri ve Beklentileri Doç. Dr. Erk HACIHASANOĞLU Araştırma, İş ve Ürün Geliştirme Grup Md.
Kentsel Dönüşümde Finans Aktörleri ve Beklentileri Doç. Dr. Erk HACIHASANOĞLU Araştırma, İş ve Ürün Geliştirme Grup Md. 8 Ekim 2013 Ajanda 1- Finansal Aktörler: Güncel Durum A- Güncel Durum: Birincil Konut Detaylı EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER
4.bölüm EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI 1.Kaynak Dağılımında Etkinlik: Detaylı İKV DEĞERLENDİRME NOTU
107 Aralık 2014 İKV DEĞERLENDİRME NOTU TÜRKİYE G-20 DÖNEM BAŞKANLIĞI NI DEVRALDI Selen Akses, İKV Kıdemli Uzmanı İKTİSADİ KALKINMA VAKFI 1 www.ikv.org.tr TÜRKİYE G-20 DÖNEM BAŞKANLIĞI NI DEVRALDI Türkiye Detaylı İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM EKONOMİ İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR
İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM EKONOMİ İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR 1.1 Ekonomi... 1 1.2 Gereksinme(ihtiyaç)... 1 1.3 Mal ve hizmet... 2 1.4 Fayda... 3 1.5 Gelir... 4 1.6 Tüketim... 4 1.7 Üretim... 5 1.8 Üretim Detaylı İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLERDE OTORİTE KAYNAK: SourceOECD
İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLERDE OTORİTE KAYNAK: SourceOECD Metin TUNÇ Ekonomik İşbirliği ve Gelişme Örgütü, 1948 yılında aralarında kurucu üye olarak Türkiye nin de bulunduğu Avrupa ülkeleri tarafından Organization Detaylı Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi
T.C İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı Finans Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi Özeti Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi Prof. Detaylı Yerel Yönetim Vizyonu. Emin Dedeoğlu 16.09.2005, Eskişehir
Yerel Yönetim Vizyonu Emin Dedeoğlu 16.09.2005, Eskişehir Yerel Yönetim Vizyonu Slide 2 Yeniden Yapılanma Kamu yönetiminde sorunlar Kötü ekonomik performans Yönetimin hantallaşması, verimsizlik ve etkinsizlik Detaylı Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası
1 16-31 Ekim 2011 Sayı: 23 MÜSİAD Araştırmalar ve Yayın Komisyonu GÜNCEL EKO-YORUM: MERKEZ BANKASI GÜCÜNÜ BİR KEZ DAHA GÖSTERDİ Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası (TCMB), 26 Ekim tarihinde yayınladığı Detaylı 2017 © DocPlayer.biz.tr Gizlilik Politikası | Hizmet koşulları | Geri bildirim