GENÇ MEBUSUNUN, OSMANLI MEBUSAN MECLİSİNDE KÜRT SORUNUNA ÇARE ARAYIŞLARI - Yılmaz KOÇ
20 Eylül 2012, Perşembe 07:51:10
Osmanlı Mebusan Meclisinin, 29 Mayıs 1326 (1910) tarihli toplantısında, Genç Milletvekili Muhittin Efendi bir kanun teklifi verdi. <?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" />
Bu kanun teklifi Kürdistan’da yaşanan sağlık ve eğitim sorunlarının çözülmesi içindi.
Muhittin Efendi’nin teklifinde şunları söylüyordu:
Medreselerde ilim gören talebeler köy imamlığından başka iş bulamıyor. Birçoğu dilencilik yapıyor.
Vakıf bedelleri, dolambaçlı usullere tabi tutularak çürütülen medreselerin büyük çoğunluğu kapanmak zorunda kaldı.
Çobanların aldıkları aylık medrese hocalarından daha fazla olduğu için, hocalar çobanlığı tercih eder oldu.
Köylerde okuyan öğrenciler, onları okutacak yardımsever bulunmadığı için çobanlığı tercih ediyorlar ve cehalete saplanıyorlar.
Bununla birlikte Kürdistan’ı görünce anlaşılır ki, buranın İslam köylerini teşkil eden hanelerin her biri birer tepede, birer derede bulunmaktadır.
Ziraat ve yayla zamanında ise haneler büsbütün seyyar bir vaziyet almaktadır. Bu sebepler de öğrencinin okullara devamını engellemektedir.
İşte bu iki sebep Kürdistan’ı cahil bırakmaktadır.
Maarif Bakanlığı’nın bütçesine yapılan zam, sağa, sola dağıtıldığı için, bize sadece nasihat kaldı. Yani koca bir sıfır.
Ancak Bitlis Maarif Müdürü’nün yaptığı hata hepsine taş çıkartacak türdendi.
İsdibdad (Keyfi İdare) devrinde açılan okulların öğretmenlerini merkeze çağırarak diplomasız olanları ayırdı.
Bunların içinde değerli öğretmenler de vardı fakat değerli, değersiz olanları değil diplomayı önemli gördü.
Büyük köylere, nahiye merkezlerine muntazam okullar yapılsın ve bu okullara ahalinin sebat ve gayretini okşamak üzere öğrencilerin ahlaki derslerine bakmak ve Türkçe anlayamadıkları dersleri layıkıyla ve mahalli lisanlarıyla tercüme ve müzakere suretiyle çocukları öğretime ısındırmak amacıyla mahalli ulamadan bir müderris tayin edilsin.
Arkadaşlarımın bazıları seçim bölgemi bilirler. Kürdistan’ın göbeğinde, ahalinin çoğu cahildir.
Geçen sene bu zavallılar bile eğitim uğrunda gömleklerini satıp vermeye razı olduklarını söylemişlerdir.
Bu bölgeye bütçeden ödenek ayrılırsa hem eğitime hem de sağlığa faydası olacaktır.
En azından elli yataklı bir hastane yapılabilecektir.
Bu suretle doktorlar, aşı memurları, odacılar, baytarlar istihdam edilerek halkı memnun etmiş oluruz.
Böylece bunların da şikâyetleri kesilir.
Görülüyor ki Genç mebusu Muhittin Efendi önce şikayetlerini belirtip, arkasından çaresini de söylüyor.
Yani amacı bağcıyı dövmek değil, üzüm yemek.
O dönemde Kürdistan olarak adlandırılan bölgenin sorunlarını dile getiriyor ve ne gibi önlemler alınması gerektiğini de belirtiyor.
Şimdi ise sorunlar öne çıkıyor ama ortada çare olabilecek düşünceden eser yok.
Yaklaşık yüz yıl önce yaşanan sorunlar hala mevcut. Bu sorunlar ortadan kalkmadan o bölgede çözüm aramak ise hayalden başka bir şey değil.