Görele Ekspres - Giresun - Görele Ulusal Haberleri - TUZCUOĞULLARI İSYANLARI... - Şükrü Çoban
27 Mart 2016, 15:21
Tuzcu-oğulları, Kel-oğulları, Kuğu-oğulları 18. Yüzyılının sonlarıyla 19. Yüzyılının başlarında yörelerinin ileri gelen aileleridir.
1787-1792 dönemi Osmanlı- Rus Avusturya savaşı yıllarıdır... Kırım'a kaçtığı için firari ve hain olarak nitelendirilen Canikli Ali Paşa yerine Trabzon eyaleti Çerkez Hasan Paşa'ya verildi(1779).
Ali Paşa firarda da olsa halk üzerinde ağırlığı vardır.
Hükümet Ali Paşa'nın dönme ihtimaline karşı tedbirlidir. Trabzon alaybeyi Şatıroğlu Ömer Paşa ise Ali Paşa'yı saklamak için Giresun Kalesi'ni ele geçirir.
Görele Voyvodası Kuğu-zade Süleyman Ağa da Şatır-oğlu Ömer Paşa gibi firari Ali Paşa'ya bağlıdır.
Ali Paşa'nın Trabzon mütesellimi tayin ettiği Hazinedar Abdullah, Kuğu-zade Süleyman Ağa'nın konağında saklanıyordu. Yapılan takibat sonunda Abdullah yakalandı. Kuğu-zade Süleyman Ağa bu suçtan dolayı mahkûm oldu.
Bu arada Canikli Ali Paşa'nın yerine gelen Çerkez Hasan Paşa, Kuğu-zade Süleyman Ağanın cezasını kaldırttı.
Bu yıllarda göreve gelen valiler, yöreyi birlikte yönetecekleri ayanları kendileri belirliyorlardı. Bu yüzden dünün mahkûm olan ağası bu gün affedilerek göreve getirildiği gibi tam tersi de olabiliyordu. Taşrada, devletin çaresizliğinden dolayı, deyim yerindeyse, tam bir aşiret yönetimi vardı.
1789 Osmanlı-Rus savaşından sonra paşa olan Kuğu-zade Süleyman Ağa 1791 yılında paşa rütbesiyle, azledilen Sarı Abdullah Paşa'nın yerine, Trabzon valisi olarak atandı ve altı ay kadar valilik yaptıktan sonra aynı yıl vefat etti. Söylenenlere göre, valilikten azledilen Sarı Abdullah Paşa'yı pusuya düşürüp öldürttü
Bazı kaynaklara göre, Kuğu-zadeler, Süleyman Paşa'nın ölümünden sonra Görele'de derebeylik kurmuşlardır
Bu dönem oldukça karışık bir dönemdir
Kuğu-Oğulları'nın Görele'deki ağırlığı Tuzcu-oğlu isyanları ile birlikte sona erecektir
Bu devirde ayanların zulmünden bunalan Şahali, Gökçeali, Terziali, Türkali,Dayıali gibi köylerdeki ailelerden birçoğu Keşap'ta Şahmelik, Giresun'da Çıtlakkale gibi uzak bölgelere , göçmek zorunda kaldılar
Görele ve çevresinde yaşayanların çilesi bir türlü bitmek bilmiyor; olayların biri bitmeden öbürü başlıyordu
19. yüz yılın ilk yarısında Doğu Karadeniz bölgesini uzun yıllar etkisi altına alan Tuzcu-oğlu isyanları Tucu-oğlu Memiş Ağa'nın yetkilerinin, 07.10.1808 günü Hükümetle Ayanlar arasında yapılan Sened-i ittifak'la sınırlandırılması nedeniyle patlak verdi.
Tuzcu-oğlu isyanları olarak bilinen ve Hükümeti oldukça meşgul eden bu isyanlar, 1814 yılından 1834 yılına kadar sürmüş, Osmanlı Devletine ve çevre halkına büyük zararlar vermiştir
Tuzcu-oğlu Memiş Ağa Sened-i İttifakla yetkilerinin sınırlanmasını ve Karahisar voyvodası Hazne-dar Süleyman Ağa'nın paşa rütbesiyle Trabzon'a vali olarak içine sindiremedi. İdareye karşı itaatsizliğe başladı. 13temmuz 1815 günlü yazıyla Hazne-dar Süleyman paşa Memiş Ağa'nın idamını istedi. Hükümet dışarıdaki olayları da hesaba katarak idam fermanı vermek yerine kapıcılık rütbesini kaldırmakla yetindi