Çocukluk Çağından İtibaren Görülen Postür (Duruş) ...
Postür (duruş), vücudun her kısmının kendisine bitişik segmente ve bütün vücuda oranla en uygun pozisyonda yerleştirilmesidir; en sade tanımıyla iskelet sisteminin doğru duruş şeklidir. Vücut doğru duruş şeklini aktiviteler sırasında birçok kas, iskelet ve eklem yapısının birbiriyle uyum içinde çalışmasıyla elde eder.
Normal bir duruşta yandan bakıldığında sırtta hafif bir kamburluk (kifoz), belde hafif bir çukurluk (lordoz) bulunmaktadır. İnsan omurgasında bu eğriliklerin artması veya azalması postüral bozukluk bir başka ifadeyle vücudun hatalı duruş pozisyonu olarak tanımlanır. Ayrıca omurga dizilimine önden ve arkadan bakıldığında yana doğru s veya c şeklinde oluşan eğriliğe de skolyoz denilmektedir. Normal duruşta skolyoz da olmamalıdır.
Çocukluk çağından itibaren en sık görülen duruş bozukluğu problemleri başın öne doğru gitmesi, omuzların öne doğru yuvarlaklaşması, kürek kemiği pozisyonundaki problemler, sırttaki yuvarlaklığın ve bel çukurunun aşırı artmış olması ve skolyozdur. Bu pozisyonların büyük çoğunluğunda sırt bölgesi öne doğru eğilmiş durumdadır. Bir çocuğun kötü duruşu yani postür bozukluğu sadece kötü görüntüden ibaret değildir. Hem bugünkü hem de gelecekteki sağlığını da olumsuz etkileyecek bir faktördür. Yapılan çeşitli çalışmalar çocukların yüzde 38’inde postür bozukluğu (yanlış vücut duruşu) olduğunu bununla birlikte okul çağı çocuklarında yanlış duruş şekline bağlı gelişen bel ağrısı sıklığının %8 ile %74 arasında değiştiğini belirtmektedir. Duruş bozukluklarının en sık karşılaşılan belirtileri;
Bel ağrısı, sırt ağrısı ve boyun ağrısı,
Kas yorgunlukları, kuvvetsizlikleri,
Bacak ağrıları, diz veya ayak bileği ağrıları,
Kasların ve bağ dokuların gerilmesi ve kısalması,
Duruş bozukluğuna neden olan birçok etken vardır;
1-Fiziksel inaktivite postürü tehdit eden faktörlerin başında gelmektedir.
Çocukluk döneminden itibaren sağlığı tehdit eden en büyük problemlerinden biri hareketsiz yaşam şeklidir. Günümüzde teknolojik gelişmelere bağlı olarak çocukların daha az hareket ettiği, fiziksel aktivite düzeylerinin düştüğü, buna paralel olarak halk sağlığının çeşitli biçimlerde tehlikeye girdiği bilinmektedir. Sokaklarda oynayan çocuk sayısının azalması, futbolu sahada oynamak yerine bilgisayarlarında tuşlara basarak oynamayı tercih eden bir nesil olması; çocukların sek sek oynamak, ip atlamak yerine cep telefonlarına indirdikleri uygulamalardan oyunlar oynamaları kasların da gelişimini olumsuz yönde etkilemektedir. Karın ve sırt kasları zayıf olan çocuklarda postür bozukluğu daha sık görülmektedir. Böyle bir durum karşısında çocuklar yüzme, koşu, basketbol, dans, paten gibi sportif aktivitelere yönlendirilmelidir. Spor çocuğun hem kaslarını güçlendirecek hem de özgüvenini arttıracaktır.
Çocuklardaki postür bozukluğu günümüzde en çok teknolojiye bağlı olarak gelişmektedir. Bilgisayar, tablet, telefon başında geçirilen süre ile doğru orantılı olarak çocuklarda postür bozukluğu görülme sıklığı artmıştır. Bilgisayar kullanan çocukların artmış kamburluk ve başın öne doğru uzadığı pozisyona sahip oldukları bulunmuştur. Böyle bir durum karşısında masa, sandalye ve bilgisayarın uygun ergonomik koşullara göre düzenlendiğinden emin olunmalıdır; bilgisayar monitörü göz hizasında olmalı, kol ve sırt desteği olan tekerlekli sandalye tercih edilmeli, sandalyede otururken ayaklar yere basmalı, dizlerin seviyesi kalça seviyesinden biraz daha yüksekte olmalı ve omuzlar rahat pozisyonlanmalıdır.
Çok küçük yaşlardan itibaren ağır sırt çantası taşımak çocuklarda duruş bozukluğuna yol açabilmektedir. Önlem olarak çocukların taşıdıkları sırt çantalarının ağırlığı kendi vücut ağırlıklarının yüzde 5’iyle yüzde 20’si arasında olmalıdır. Sırt çantaları kesinlikle uzun süreli taşınmamalıdır. Sırt çantası olarak içi geniş ve destekli omuz askısı ve bel kemeri bulunan hafif çantalar tercih edilmelidir. Sırt çantaları her iki omuzdan asılarak taşınmalıdır.
Çocuklarda küçük yaşlardan itibaren yetersiz beslenme ile gelişen obezite probleminden dolayı duruş bozukluğu görülebilmektedir. Çocuğun fazla kilosu ayaklara binen yük miktarını arttıracak ve ayak basış problemleri yaşanacaktır. Ayak basış problemleri de vücudun kendi dengesini koruyabilmek için anormal duruş stratejileri geliştirecektir. Obeziteye bağlı düz tabanı olan çocuklarda postür bozukluğu daha fazladır. En erken yaştan itibaren normal kiloyu koruyabilmek için bir beslenme ve diyetetik uzmanından destek alınmalıdır.
Ergenliğe geçişte ve ergenlikte pek çok çocuk vücudundaki hızlı büyümeye adapte olamamaktadır. Özellikle kız çocuklarında göğüslerin hızlı gelişmesine bağlı omuzların ve başın önde duruşu görülmektedir. Erkek çocuklarında ise, çocuk el ve ayaklardaki büyümeye adapte olamadığı için yürüme şekli bozulabilmektedir.
Birçoğumuz farkında olmasak da aslında sağlığımızı çocukluk yaşlarında kaybetmeye başlarız. Çocuğunuz ağrıdan bahsediyorsa, çocuğunuzu incelediğiniz zaman herhangi bir asimetri gözlemliyorsanız fizyoterapistinizden postür analizi yapmasını istemelisiniz. Yıllık rutin yapılan kontroller çocuğunuzun sağlıklı gelişmesini sağlar. Bunun önüne geçmek için çocuklarımızı iyi gözlemlemeli, eğlenceli fikirlerle birlikte aktif bir egzersiz planlamalıyız. Çocuğun yapısına ve karakterine uygun egzersizler postür bozukluğu problemini ortadan kaldıracağı gibi çocuğunuzun daha sakin ve mutlu olmasını da sağlar. Tedavide kullanılan egzersizler; spinal kontrolü sağlamak için postür egzersizleri, omurga esnekliğini artırıcı egzersizler, yana ağırlık aktarımı, kuvvetlendirme egzersizleri, skolyoz egzersizleri ve solunum egzersizleridir.
İlerleyen yaşlarında daha büyük sorunlarla karşılaşmadan çocuklarımızın omurga sağlığını koruyalım.
Arş. Gör. Fzt. Dilek Hande ERCAN