KARAR 2007/UH.Z-2399(2007) Kamu İhale Kurumu, 2007/UH.Z-2399 K. Kararı
Karar No: 2007/UH.Z-2399
Karar No : 2007/UH.Z-2399
Piramit Makina İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti, Sümer 1 Sokak No:16/15 Kızılay ANKARA
19.06.2007 / 17715
12.07.2007 tarih ve 08.13.43.G017/2007-41E sayılı Esas İnceleme Raporunda;
Hacettepe Üniversitesi Hastanesi (Sağlık Hizmetleri Birimi) tarafından 10.05.2007 tarihinde Açık İhale Usulü ile yapılan “Ev İdaresi Hizmetleri (Temizlik, Yemek Servis ve Taşıma Hizmetleri Alımı)” ihalesine ilişkin olarak Piramit Makina İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti’nin 21.05.2007 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 30.05.2007 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 19.06.2007 tarih ve 17715 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 19.06.2007 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,
12.07.2007 tarih ve 08.13.43.G017/2007-41E sayılı Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:
1) Benzer iş tanımında yer alan düzenleme ile rekabeti artırmanın idari şartnamenin 7.3.3 kalite ve standarda ilişkin belgeler başlıklı maddesinde yer alan “temizlik işi ile ilgili olarak ihale tarihi itibariyle geçerlilik süresini doldurmamış, ISO 9000 serisi kalite güvence sistem belgesi” hükmü ile etkisiz hale getirildiği ve rekabetin tesisinin engellendiği, bu madde hükmü uyarınca sadece yemek veya taşıma hizmetleri ile iştigal eden ve bu hizmetlere ait iş deneyimi ve kalite belgesi olan firmalar diğer tüm yeterlilik kriterlerini sağlamalarına rağmen iştigal konuları olmayan temizliğe ait ISO 9000 Kalite Yönetim Sistem belgelerine sahip olamadıkları için ihaleye iştirak etmelerinin engellendiği ve iştirak etseler bile değerlendirme dışı bırakılacağı, dolayısıyla ihale dokümanında birbirleriyle çelişecek düzenlemelere yer verilmemesi gerektiği kuralı ile Kamu İhale Kanunun 5. maddesinde yer alan temel ilkelerden rekabetin tesisi ilkesinin ihlal edildiği,
2) İdari Şartnamenin 7.3.2. maddesinde “…. taahhüt edilerek temin edilecek ekipman için noter onaylı taahhütnamenin sunulması gerekir” hükmünden sonra 7.3.2.2 maddesinde “isteklilerin, ev idaresi hizmetlerinde kullanacağı makine, ekipman ve cihazların teknik şartnamede belirtilen özelliklere haiz olduklarını gösterir belgeleri (Türkçe kullanım kılavuzu, teknik broşür ve benzeri belgelerin yanı sıra bu belgelerde yer almayan özellikler için yaptırılacak gerekli ölçümleri içeren kanıtlayıcı belgeler) vermeleri gerekir……..” ve 7.3.2.3 maddesinde “isteklilerin, ev idaresi hizmetlerinde kullanacağı ekipman ve malzemelerin cinsini, evsafını, markasını ve perakende satış fiyatlarını gösterecek şekilde düzenleyecekleri taahhütname ve eki listeleri vermeleri gerekir.” düzenlemelerine yer verildiği, taahhütnamenin verilmesinin ana sebebinin isteklinin bünyesinde bulunmayan makine, ekipman ve tesisin ihale üzerinde kalması halinde istenen özelliklere haiz makine ve ekipmanları temin edeceğinin taahhüt edildiği, dolayısıyla isteklinin bünyesinde bulunmayan bu belgelerin yeterlilik kriteri olarak istenmesinin Kamu İhale Kanunun 5. maddesinde yer alan temel ilkelerden eşitlik ve rekabetin tesisi ilkelerine açıkça aykırı olduğu, kaldı ki bu hususun ihale üzerinde kalan firmayla yapılacak sözleşmenin uygulanması aşamasında dikkate alınabilecek olup yeterlilik kriteri olarak belirlenmesinin mümkün olmadığı,
3) İdari Şartnamenin teklif fiyata dahil masraflar başlıklı 26. maddesinde teklif fiyata dahil edileceği belirtilen çalıştırılacak personelin sağlığı için önleyici sağlık hizmeti olarak yaptırılması istenen sağlık taramaları ve aşılar için idarece yaklaşık maliyet hesabında dikkate alınan fiyatların açıkça belirtildiği, bu hususun yaklaşık maliyetin gizliliğini ihlal ettiği ve serbest ticaret ortamında bu giderleri daha ucuza sağlayabilecek isteklilerin daha düşük teklif vermeleri halinde tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılacağını da açıkça ortaya koyduğu iddialarına yer verilmiştir.
İdari Şartnamenin 7.4 maddesinde; “Benzer iş olarak kabul edilecek işler aşağıda belirtilmiştir: Hastanelerin temizlik, taşıma (malzeme, hasta, vs.), yemek servis hizmetleri benzer iş olarak kabul edilecektir. Sunulacak olan iş deneyim belgesi bu hizmetlerden herhangi birine ait olabileceği gibi ikisi veya üçünü bir arada barındıracak şekilde de verilebilir.
İhale konusu iş veya benzer işlerle ilgili olarak istenen iş deneyiminin değerlendirilmesinde tek sözleşmeye dayalı olarak alınmış işler değerlendirilir. Birden fazla iş deneyimi, benzer işlere ait olsa dahi toplanarak değerlendirmeye alınmaz” düzenlemesi yer almaktadır.
Kalite ve standarda ilişkin belgeler başlıklı 7.3.3.1 maddesinde ise; “Temizlik işi ile ilgili olarak ihale tarihi itibariyle geçerlilik süresini doldurmamış, ISO 9000 serisi kalite güvence sistem belgesi” nin teklifle birlikte sunulmasının istenildiği tespit edilmiştir.
İhale dokümanında yapılan düzenlemelere göre, ihale konusu işin Temizlik Hizmetleri (hijyen, dezenfeksiyon, çöp toplama), Yemek Servisi Hizmetleri (yemek dağıtım, toplama, yıkama, temizlik) ve Taşıma Hizmetleri (yardımcı hizmetler) şeklinde üç ana başlık altında toplandığı anlaşılmaktadır.
İhale konusu işin kapsamında ayrı başlıklar altında gruplandırılan işlere benzer iş tanımında yer verilmiştir. Sunulacak iş deneyim belgesinin konusunun benzer iş tanımında ayrı başlıklar altında düzenlenen işlerin herhangi birinin veya ikili grubun (yemek servisi-temizlik, yemek servisi- taşıma, temizlik-taşıma gibi ) bulunmasının yeterli olduğuna ilişkin bir düzenleme yapılmış olup, söz konusu düzenlemenin mevcut haliyle; isteklilerce sunulacak iş deneyim belgesine konu hizmetin kapsamında, iş deneyim belgelerinin konusunun sadece temizlik veya sadece taşıma veya sadece yemek servisine ilişkin olması halinde, tutarları yeterlik kriterini sağlaması durumunda değerlendirmeye alınacağı anlaşılmaktadır.
İhale konusu hizmetin, genel anlamda personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olması nedeniyle hizmetin bölümlerinin hizmet gerekleri itibariyle birbiriyle farklılıkları olsa dahi, aynı ihalenin konusu edilebilmesinin mümkün olduğu, benzer iş tanımında ihale konusu hizmetin bölümlerine ilişkin iş deneyim belgelerinin kabul edileceğine ilişkin açık bir düzenlemenin yer aldığı dikkate alındığında, idari şartnamede yapılan benzer iş tanımının, ihalede katılım ve rekabetin engellenmesine neden olacak nitelikte olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
İdari Şartnamenin 7.3.3.1 inci maddesinde istenen kalite güvence sistem belgesinin sadece temizlik hizmetine ilişkin olarak istenildiği belirlenmiştir.
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Kalite ve standart ile kapasiteye ilişkin belgeler” başlıklı 45 inci maddesinde; “İdare, ihale konusu hizmet alımının niteliğini göz önünde bulundurarak ihale dokümanında; kalite yönetim sistem belgesi, çevre yönetim sistem belgesi, personel belgelendirilmesi, hizmet yeri yeterlilik belgesi ile deney-analiz-kalibrasyon laboratuvarlarının ve muayene kuruluşlarının kalite yeterliliğine ilişkin düzenleme yapabilir…”, hükmü yer almakta olup, idarece yeterlik kriterleri kapsamında ikincil mevzuat hükümlerine göre, idarenin kalite ve standarda ilişkin belgeleri isteme konusunda takdir yetkisi bulunduğu, ihale konusu hizmetin ağırlıklı olarak temizlik hizmeti olması nedeniyle temizlik işi ile ilgili olarak kalite güvence sistem belgesi istenilmesinin alınan hizmetin niteliğine uygun olduğu anlaşılmakta ve bu düzenleme katılımı ve rekabeti engelleyici nitelikte bulunmamaktadır.
Şikayete konu ihalede ihale konusu hizmetin ağırlıklı olarak temizlik hizmeti olması, ayrıca, idari şartnamenin 7.4 üncü maddesinde benzer iş olarak kabul edilecek işlerin ihalede katılım ve rekabetin engellenmesine neden olacak nitelikte olmadığı dikkate alındığında sadece temizlik hizmeti için kalite güvence sistem belgesinin istenilmesinde mevzuata aykırılık bulunmadığı ve yapılan düzenlemenin katılımı engelleyici nitelik taşımadığı anlaşılmıştır.
İhale ilanının “Makine, tesis ve diğer ekipmana ilişkin belgeler” başlıklı 4.3.2 nci maddesi ile idari şartnamenin 7.3.2 nci maddesinde; “- İhale konusu hizmetin yapılabilmesi için gerekli olan ve ihale tarihi itibariyle azami 3 (üç) yaşında olması gereken, Teknik Şartnamede özellikleri yazılı makineler ile ilgili aşağıdaki belgeler istekli tarafından verilecektir:
a- Teknik şartnamede istenen makine, tesis ve ekipman İsteklinin kendi malı ise; fatura ya da demirbaş veya amortisman defterinde kayıtlı olduğuna dair noter tespit tutanağı ile veya yeminli mali müşavir ya da serbest muhasebeci mali müşavir raporu ile tevsik edilir.
b- Taahhüt edilerek temin edilecek ekipman için ise, noter onaylı taahhütnamenin sunulması gerekir. (Makinelerin en geç işin başlama tarihinde, hizmet verilecek yerde, bulunduracağı belirtilecektir.)
c- Geçici ithalle getirilmiş veya 10/06/1985 tarihli ve 3226 sayılı Finansal Kiralama Kanunu hükümlerine göre edinilmiş ekipman da, kira sözleşmesi eklenmek ve ihalenin ilk ilan tarihine kadarki kiraların ödendiği belgelenecektir.
- İsteklilerin, Ev İdaresi hizmetlerinde kullanacağı makine, ekipman ve cihazların teknik şartnamede belirtilen teknik özellikleri haiz olduklarını gösterir belgeleri (Türkçe kullanım kılavuzu, teknik broşür ve benzeri belgelerin yanı sıra bu belgelerde yer almayan özellikler için yaptırılacak gerekli ölçümleri içeren kanıtlayıcı belgeler) vermeleri gerekir. Teklif mektubu eki formlarda belirtilen, “Kullanılacak İş Makinalarının Cinsi” listesindeki sıra numarası, teklif edilen cihazlarla eşleştirilmiş şekilde, sıralı ve yazılı olacaktır.
- İsteklilerin, Ev İdaresi hizmetlerinde kullanacağı ekipman ve malzemelerin cinsini, evsafını, markasını ve perakende satış fiyatlarını gösterecek şekilde düzenleyecekleri taahhütname ve eki listeler vermeleri gerekir.İş ortaklıklarında pilot ve diğer ortaklara ait makine ve ekipman, ortaklık oranına bakılmaksızın tam olarak değerlendirilir” düzenlemesi bulunmaktadır.
Yukarıdaki hükümden anlaşıldığı üzere, ihaleye katılacak isteklilerin Ev İdaresi hizmetlerinde kullanacağı ekipman ve malzemelerin cinsini, evsafını, markasını ve perakende satış fiyatlarını gösterecek şekilde düzenleyecekleri taahhütname ve eki listeleri tekliflerine eklemeleri gerektiği ifade edilmiştir. İhale dokümanı içerisinde yer alan birim fiyat teklif mektubu eki birim fiyat teklif cetvelinin ayrıntılı olduğu ve zaten Ev İdaresi hizmetlerinde kullanılacak ekipman ve malzemelerin cinsi, miktarı ve birim fiyatlarını da içerdiği anlaşılmıştır. Yukarıda anılan hüküm ile idarece zaten birim fiyat teklif mektubu eki birim fiyat teklif cetvelinde Ev İdaresi hizmetlerinde kullanılacak ekipman ve malzemelerin cinsi, miktarı ve birim fiyatlarının yanısıra verilecek ekli listeyle de bu malzemelerin sadece evsafı ve markasının belirtilmesi istenmiş olup bu malzemelerin teminine yönelik bir proforma fatura vs. herhangi bir belge ibrazı şartı öngörülmemiştir.
İdarece, söz konusu bu ekipman ve malzemelerin taahhütnamesi için herhangi bir noter onayı öngörülmediği, bu durumun idarece öngörülen şartın isteklilerin tekliflerinin değerlendirilmesi aşamasında ihalenin karara bağlanmasını idare açısından kolaylaştırdığı, isteklilerce sunulacak söz konusu taahhütname ve ekli listenin ihale sürecinde tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında yeterlilik kriteri olmadığı ve bu belgeyi sunmayan istekliler yönünden değerlendirme dışı bırakılma nedeni de olmayacağı, ayrıca teklif sunacak istekliler açısından da teklifin hazırlanması ve verilmesini güçleştirici bir mahiyeti olmadığı, isteklilerin idari şartname ile kendilerine verilen talimata uygun olarak hazırladıkları taahhütname ve ekli listeler ile ihaleye katıldığı, sözleşme yapıldıktan sonra ihale konusu işin yerine getirilmesi aşamasında doğabilecek olası bir olumsuz duruma karşı ve idare açısından tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında ihalenin karara bağlanmasını kolaylaştırıcı niteliğinden dolayı, ihaleye teklif veren isteklilerden söz konusu taahhütname ve ekli listenin istenmesinde mevzuata aykırılık tespit edilmemiştir.
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 3 üncü maddesinde Yaklaşık maliyet: İhale yapılmadan önce idarece her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere hesaplanan ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterilen, ihale ve ön yeterlik ilanlarında yer verilmeyen, isteklilere veya ihale süreci ile resmi ilişkisi olmayan diğer kişilere açıklanmayan, ihale konusu hizmetin öngörülen bedeli olarak tanımlanmıştır. 4734 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinde ise “mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir. Yaklaşık maliyete ihale ve ön yeterlik ilanlarında yer verilmez, isteklilere veya ihale süreci ile resmi ilişkisi olmayan diğer kişilere açıklanmaz” denilmektedir. Bu düzenlemeden beklenen amaç, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması, kaynakların verimli kullanılması ve rekabet ilkelerinin gereğinin sağlanarak isteklilerinden, piyasa fiyatlarını gerçekçi bir biçimde yansıtan sorumlu bir teklif alabilmektir.
Söz konusu ihalede, işçilere yaptırılacak aşıların bedellerinin teklif mektubu eki birim fiyat teklif cetvelinde işçi maliyeti içerisinde yer verilmeyip cetvelin içinde başka bir grupta yer verildiği görülmüştür. İhaleye ait ihale dokümanı içerisinde yer alan teklif mektubu eki birim fiyat teklif cetvelinde aşı giderlerine ilişkin asgari birim fiyatlardan oluşan maliyetin ayrıntılı bir şekilde gösterildiği anlaşılmıştır. Burada yaklaşık maliyet değil, yaklaşık maliyeti oluşturan ve 3 gruba ayrılmış olan “A-İşçi Maliyeti”, “B-Temizlik Sarf Malzemeleri”, “C-Tetkik ve Aşı Giderleri” unsurlardan birisi olan “Tetkik ve Aşı Giderleri”nin asgari maliyet tutarı açıklanmıştır.
Bu durumda, tekliflerin hazırlanması aşamasında bütün isteklilerce aşı bedelinin teklif fiyata dahil edilebilmesi veya maliyet hesabı yapılabilmesini teminen öngörülebilen (yaklaşık) aşı sayısı ve öngörülmesi gereken asgari bedelin 2006 yılı bütçe uygulama talimatı ek-8 tablosuna göre ihale dokümanında belirtildiği; teklif birim fiyat eki cetvelde ayrı bir maliyet kalemi olarak belirlendiği bu şekilde ödemelerin fiili durumda ortaya çıkacak artış/eksilişlere göre teklif birim fiyatta öngörülen bedellere göre yapılabilmesinin mümkün kılındığı görülmüştür.
İhale konusu işin Temizlik Hizmetleri (hijyen, dezenfeksiyon, çöp toplama), Yemek Servisi Hizmetleri (yemek dağıtım, toplama, yıkama, temizlik) ve Taşıma Hizmetleri (yardımcı hizmetler) şeklinde üç ana başlık altında toplandığı, ihale konusu hizmetin, genel anlamda personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olduğu dikkate alındığında, işçilere yaptırılacak aşıların asgari bedellerinin yasal olarak teklifi zorunlu olan ve tüm isteklilerce bilinmesi ve altında teklif verilmesi mümkün olmayan bir bedel niteliği taşıdığı ve ihalede katılım ve rekabetin engellenmesine neden olacak miktar ve nitelikte olmadığı kanaatine ulaşıldığından bu durum 4734 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin ihlal edildiği anlamına gelmemektedir. Bu nedenle başvuru sahibinin bu iddiası yerinde bulunmamıştır.