Bir çok platformda glutensiz diyet , glutensiz ekmek, glutensiz un gibi ifadelerle karşılaşıyoruz. Aslında bu bir zayıflama diyeti değildir. Çölyak hastaları için zorunlu bir diyettir. Çölyak hastalığı, vücudun buğday, arpa ve çavdarda bulunan gluten isimli protein grubuna ince bağırsak iltihaplanması ile tepki verdiği bir sindirim bozukluğu durumu olup tek tedavisi ömür boyu “sıfır glutensiz” bir diyettir.
Çok fazla semptomu olması nedeni ile teşhis edilebilenden çok daha fazla çölyak hastası olduğu tahmin ediliyor.
İlk ve bariz olarak hissedilenler çoğunlukla ihmal edilen şişkinlik, karın krampları ve yorgunluk gibi hafif semptomlar olabilir. Ancak vücudun içerisinde çok daha ciddi gelişmeler olmaktadır. Bir çölyak hastası gluten tükettiğinde , vücut proteine karşı bir bağışıklık tepkisi başlatır ve hedefi sadece gluten proteinleri olan antikorlar oluşturur. Bu antikorlar gluteni yok etmeye çalışırken ince bağırsağın duvarlarını kaplayan ve besin emilimi görevini üstlenmiş olan “villus” isimli yapılara zarar verir. Dolayısıyla vücudun besin emilimi yeteneği giderek düşer. Bu da en önemli semptomlardan olan kronik yorgunluğa yol açar.
Diğer yaygın semptomlar: İshal, şişkinlik, gaz, kilo kaybı, anemi, kabızlık,depresyon, kaşıntılı deri döküntüsü, kemik veya eklem ağrısı, kısırlık ve bilinç kararmasıdır. Görüldüğü gibi bazı semptomların sindirim bozukluğu ile ilgili olmadığı görülmektedir.
Hastalığın teşhis süreci vücudun gluteni yok etmek için ürettiği antikorların varlığını sorgulayacak olan kan testidir. 3 yaşın üzerindeki çocuklar , çölyak hastalığı belirtileri yaşayan yetişkinler ve çölyak hastalığı olan kişilerin birinci derece akrabalarının bu testi yaptırmaları büyük önem arz eder. İlk test ttg-iga testidir. Bu test çölyak hastalığının varlığını tesbit etmek ve gluten diyetlerinin yeterliliğini kontrol etmek için kullanılır. Kan testi pozitifse, çölyak hastalığı teşhisi konur ve ince bağırsaktaki villüslerin hasar tesbiti için bağırsak biyopsisi önerilebilir. Zorunlu olan ise ömür boyu sürecek olan glutensiz diyettir.