Hiperbarik Oksijen Tedavisi (HBOT)Nedir?
HBOT; bir basınç odasında tümüyle basınç altına alınan hastalara 1 atmosfer (normalde içinde bulunduğumuz ortam basıncı)’den daha yüksek basınçlarda aralıklı olarak %100 oksijen solutulmasına dayanan medikal bir tedavi yöntemidir.
Tedavi amacıyla yüksek basıncın kullanımı 16. yüzyıla kadar dayanmaktadır. HBOT’a giden yolda ilk adımın Joseph Priestly tarafından 1774’te oksijen (O2)’nin keşfinin olduğu söylenebilir. HBOT’un tıpta ilk kullanımı 1937’de Dekompresyon hastalarının tedavi edilmeleriyle başlanmış daha sonra yapılan çeşitli araştırmalar ve alınan olumlu sonuçlarla birçok hastalığın tedavisinde kullanılır duruma gelmiştir. Bazı ülkelerde içinde tam teşekküllü bir amelyathane bulunan büyük basınç odaları bulunmaktadır. Günümüzde HBOT 6000 den fazla çalışma ile desteklenmiş modern ve bilimsel bir tedavi yöntemi halini almıştır.
HBOT basınç odası içinde uygulanan bir tedavidir. HBOT uygulanabilmesi için hastalar tümüyle basınç odası içine alınır. Basınç odaları tek kişilik ve çok kişilik olmak üzere ikiye ayrılır. Tek kişilik basınç odalarında basınç genellikle iç ortama oksijen verilmesi ile artırılırken, çok kişilik basınç odasında kabin içine hava basılmasıyla yükseltilir. Ülkemizde daha sık çok kişilik basınç odaları kullanılmaktadır. Hastalar çok kişilik basınç odası içerisinde bazı hastalıklarda değişmekle birlikte sıklıkla 2-3 ata (atmosfer absolu) basınç altında maske veya hood yardımı ile %100 oksijen solurlar. Entübe hastalarda (yoğun bakım hastalarında) solunum entübasyon tüpü aracılığı ile gerçekleştirilir. Tedavi esnasında oksijen zehirlenmesi gelişmemesi için 5’er dakikalık hava molaları verilir. Tedavide hastalara bir sağlık personeli eşlik eder.
Bir HBO tedavi seansı hastalığa göre değişmekle birlikte genellikle 1,5-2 saat sürmekte ve günde 1 seans olarak uygulanmaktadır. Bazı acil tedavi gerektiren hastalıklarda seans sayısı günde 4 ‘e kadar çıkabilmektedir. Toplam seans sayısı hastalığa göre değişmekle birlikte bazı hastalıklarda 80 seansa kadar uygulanabilmektedir.
HBOT’un yan etkisi var mıdır?
Tedaviye bağlı görülen yan etkiler genellikle ciddi değildir. En sık görülen yan etki tedavi esnasında ortaya çıkan basınç değişikliğinin kulak ve sinüslerde yaptığı etkidir. Bu durum tehlikeli olmayıp, basınç eşitleme yöntemlerinin öğrenilmesiyle engellenebilir. Diğer yan etkiler oldukça nadir görülmekte olup, oksijen zehirlenmesi, klostrofobi (kapalı yerde kalma korkusu) ve geçici miyopi olarak sıralanabilir.
* Dekompresyon hastalığı (vurgun)
* Hava ve gaz embolisi
* Karbonmonoksit, siyanid zehirlenmesi, akut duman inhalasyonu
* Gazlı gangren
* Yumuşak dokunun nekrotizan enfeksiyonları (derialtı, kas, fasya)
* Crush yaralanmaları, kompartman sendromu ve diğer akut travmatik iskemiler.
* Yara iyileşmesinin geciktiği durumlar (diyabetik/non-diyabetik)
* Kronik refrakter osteomiyelit
* Aşırı kan kaybı
* Radyasyon nekrozları
* Tutması şüpheli deri flepleri ve greftleri
* Termal yanıklar
* Beyin absesi
* Anoksik ensefalopati
* Retinal erter oklüzyonu
* Kafa kemikleri, sternum ve vertebraların akut osteomiyelitlerİ