Prof. Dr. Feza Yarbuğ Karakayalı | Makat (Anüs) Kanseri
Anasayfa Hastalıklar Makat (Anüs) Kanseri
Kanser genel olarak, vücutta normal hücrelerin kontrol dışı olarak büyüyüp çoğalması ile karakterize hastalıklar olarak tanımlanabilir. Kanserler büyüdükçe çevrelerindeki dokuları istila edebilir (lokal invazyon) ya da vücüdun başka bölgelerine yayılarak oralarda tutunup büyümeye devam edebilirler (metastaz).
Anüs ya da anal kanal, barsak hareketleri sonucunda dışkının vücuttan atıldığı en sonda yer alan kısa bölümdür.
Anal kanser, anüs açıklığının hemen çevresindeki ya da doğrudan içindeki hücrelerden gelişir. Burada ortaya çıkan kanserlerde sıklıkla skuamoz hücreli kanser adı verilen bir tip görülür. Diğer nadir kanser tipleri de anal kanalda oluşabilirler, bu nedenle uygun değerlendirme ve tedavi seçenekleri mutlaka hekiminiz tarafınca belirlenmelidir.
Kötü huylu olmaya başlayan veya kötü huylu kansere dönüşme potansiyeli içeren ancak henüz cildin derin tabalarına ilerlememiş hücrelerin varlığı, ?yüksek dereceli anal intraepitelyal neoplazi? olarak isimlendirilir. Bu durum kişide anal kanser gelişeceğini göstermekle beraber henüz anal kanser değildir ve tedavisi de anal kansere göre farklıdır. Böyle bir durumun varlığı mutlaka bir kolorektal cerrah tarafından değerlendirilmeli ve hastanın takip ve tedavisi yönlendirilmelidir.
Makat (Anüs) kanseri ne sıklıkla görülür ?
ABD’de her yıl yaklaşık 6,000 yeni anüs kanseri tanısı konulmaktadır ve bu sayı bütün barsak kanserlerinin yaklaşık %1-2’sini oluşturmaktadır. Her 600 kişiden 1’inde yaşam süresince anüs kanseri gelişeceği söylenebilir, kolorektal kanser için bu oran her 20 kişide 1 kadardır. Ancak diğer bazı kanser tiplerinin tersine, anal kanserin görülme sıklığında her yıl hafif bir artma olduğu dikkat çekmektedir.
Risk faktörü, belli bir hastalık için kişinin o hastalığa yakalanma şansının artmasına neden olan şeylerdir. Makat (Anüs) kanseri etkeni human papilloma virüs (HPV) olan bir enfeksiyon ile sıklıkla birliktelik gösterir. HPV, hem erkek hem de kadınlarda anüste ve genital bölgelerde siğillere (Kondilom) neden olabilir, ancak anüs kanseri oluşması için mutlaka siğillerin olmasına gerek yoktur. HPV’ye bağlı gelişen diğer kanser türlerinden özellikle de rahim ağzı kanseri olan hastalarda makat (Anüs) kanserinin olma riski de artar.
Makat (Anüs) kanseri için diğer risk faktörleri;
Yaş 55 ve üstündeyse
Seksüel yolla bulaşan hastalıkların varlığı
Birden fazla seks partnerinin olması
Bağışıklık sisteminde zayıflama (kemoterapi, transplant hastaları, HIV hastaları)
Kronik bölgesel enfeksiyonlar (uzun süreli anal fistüller, anüs bölgesinde açık yara olması)
Pelvis bölgesine radyoterapi almış olmak
Uzun yıllardır tedavi edilmemiş perianal fistül hastasında gelişmiş anal kanal adenokanser vakası
anal kanal adenokanser
Uzun yıllardır basur hastalığı olduğunu düşünen bir hastada makat (anüs) kanseri
Makat (Anüs) kanseri önlenebilir mi ?
Çok az kanser türü tamamen önlenebilir, ancak yukarıda listelenen risk faktörlerinden kaçınmak ve düzenli muayeneler yaptırmak yoluyla anal kanser gelişme riski azaltılabilir. Kondomların kullanılması HPV enfeksiyonlarını tam olarak önlemese de azaltabilir. HPV enfeksiyonu için yapılan aşıların da her 2 cinste de makat (Anüs) kanseri gelişme riskini azalttığı gösterilmiştir.
Makat (Anüs) kanseri için yüksek risk grubu olan kişilerin durumlarını doktorları ile paylaşmalarında ve daha yakın gözlem altında tutulmalarında fayda vardır. Anüste kansere dönüşme potansiyeli olan bölgelerin saptanarak tedavi edilmesi bu bölgelerde gelişecek anüs kanserlerini de önlemek açısından çok önemlidir.
Makat (Anüs) kanserinin belirtileri nelerdir ?
Makat (Anüs) kanseri olgularının çoğunda, bu bölgenin doktor tarafından rahatlıkla görülebilir ve ulaşılabilir olması nedeniyle erken tanı konulabilmektedir.
Makat (Anüs) kanserinde görülen belirtiler;
Rektal veya anal kanama
Anal açıklıkta bir kütle oluşması
Anal bölgede sürekli veya tekrarlayan ağrı ya da kaşıntı
Bağırsak hareketlerinde değişiklik (daha az ya da daha sık tuvalete çıkmaya başlamak) veya daha fazla ıkınma gereksinimi duymak
Dışkının çapının incelmesi
Anüsten akıntı olması
Anal bölge veya kasıklarda büyümüş lenf bezlerinin ortaya çıkması
Bu bulguların çoğu hemoroidler gibi çok daha az önemi olan durumlarda da görülebilir, ancak buna güvenilmemeli ve bu bulgular hiçbir zaman göz ardı edilmemelidir. Bu bulguların ortaya çıktığı durumlarda mutlaka bir kolorektal cerrah tarafından değerlendirilme yapılmalıdır.
Makat (Anüs) kanseri nasıl teşhis edilir ?
Makat (Anüs) kanseri genellikle yukarıda listelenen şikayet ya da belirtilere sahip hastaların muayenesi sırasında saptanır. Ancak bazen yıllık rutin muayeneler ya da kolorektal kanser tarama programları sırasında da tesadüfen bulunabilir. Anüsün muayenesi ve anoskopi ile bu bölgede normal dışı oluşumlar rahatlıkla görülebilir. Anüste anormal bir alan görüldüğünde tanı için biyopsi mutlaka alınmalıdır. Biyopsi sonucu anüs kanseri olarak gelirse, hastalığın evresini değerlendirmek için ilave testler gerekecektir.
Makat (Anüs) kanseri nasıl tedavi edilir ?
Makat (Anüs) kanseri hastalarının çoğunda hastalığı tamamen ortadan kaldıracak etkin bir tedavi yapmak mümkün olmaktadır. Anüs kanseri tedavisinde kullanılan 3 temel tedavi yöntemi vardır.
Cerrahi ? kanseri ameliyat ile çıkarmak,
Radyoterapi ? kanser hücrelerini yüksek dozda X ışınları ile öldürmek,
Kemoterapi ? kanser hücrelerini öldürmek için ilaçlar kullanmak.
Günümüzde Makat (Anüs) kanserlerinin çoğunda radyoterapi ile beraber kemoterapinin kullanıldığı kombine yöntemler standart tedavi olarak kabul edilmektedir. Nadiren, cerrahi olarak çıkarılan (lokal eksizyon) çok küçük veya erken bir kanserde ilave bir tedavi de gerekmeyebilir. Geçmişte ise, makat (Anüs) kanseri cerrahi tedavisinde çok daha majör ameliyatlara ihtiyaç duyulmakta ve bu da hastanın bağırsağının karın duvarına ağızlaştırılarak, dışkının burada bir torbada toplanması, yani kolostomi açılması ile sonlanmaktaydı.
Bana da kolostomi açılacak mı ?
Günümüzde, makat (Anüs) kanseri için tedavi edilen hastaların çok büyük çoğunluğunda kolostomi açma ihtiyacı duyulmamaktadır. Ancak, tedaviye tam yanıt alınamadığında, tedavi sonrası tümörün tekrarlaması durumunda ya da alışılmışın dışında bir anüs kanseri tipi varlığında rektum ve anüsün çıkarılması ile birlikte kalıcı bir kolostomi açılması gerekebilir.
Makat (Anüs) kanseri tedavisinden sonraki süreç nasıldır ?
Makat (Anüs) kanserlerinin çoğu kombine yöntem kullanılarak başarı ile tedavi edilebilir ve tedavi sonrası dönemde tekrarlayan kanserlerin bir kısmı da erken fark edilmeleri durumunda cerrahi ile çıkarılarak tedavileri sağlanabilir. Bu nedenle tedavi sonrası düzenli aralıklarla kontrollerin yapılması son derece önem taşımaktadır.