Dimağın mertebeleri ile nefsin mertebeleri arasında bir bağlantı var mıdır; hangisi hangisine karşılık geliyor? | Sorularla Risale
Cts, 3-Oca-2015 - 07:41 tarihinde gönderildi
Tahayyül, nefsin ilk aşaması olan nefs-i emmare olarak düşünülebilir.
Tasavvur, nefsin ikinci aşaması olan nefs-i levvame olarak düşünülebilir.
Taakkul: Düşüncelerin hayal ve tasvir aşamasından çıkıp, akıl odasında değerlendirildiği aşamadır. Yani akıl bu hayal ve tasvirleri eline alıp inceliyor tahkik etmeye başlıyor. Daha da somut bir veri haline dönüşüyor.
Taakkul, nefsin iüçüncü aşaması olan nefs-i mülhime olarak düşünülebilir.
Tasdik: Bir fikrin ya da düşüncenin hayal, tasvir ve akıl edilme aşamasından geçip onaylandığı ve doğru telakki edildiği aşamadır. Bu aşamada akıldan ziyade kalp hükmeder yani onaylamak veya onaylamamak işlemi kalbin bir hassasıdır. Tasdik hükümdür kişi bundan mesuldür. Diğer hayal, tasvir ve taakkul aşamaları hüküm olmadığı için kişi mesul olmuyordu.
Tasdik, nefsin dördüncü aşaması olan nefs-i mutmainne olarak düşünülebilir.
İz’an: Basiret, anlayış ve teslim olup itaat etmek manalarına geliyor. Bir şeyin hakkaniyetine ve doğruluğuna kalp ve akıl ile beraber karar vermek demektir. Bazen kalp bilir akıl bilemez, akıl bilir kalp karar veremez. İz’an da ise hem akıl hem de kalp şuur ve idrak içindedir.
İz’an, nefsin beşinci aşaması olan nefs-i radiye olarak düşünülebilir.
İltizam: Bir şeyi kendine lâzım kılma, icrasına cehdettiği şeyi kendi üzerine vâcib ve zorunlu kılma haline denir. Aynı zamanda bir şeyi gerekli bulma, tarafgirlik etme, birinin tarafını tutmak manasına da geliyor. İnsan akıl ve kalp olarak gerekli ve doğru bulduğu bir şeyi artık kendi için icra edilmesi gerekli görev olarak görür ve ona bütün gayreti ile taraftarlık gösterir.
İltizam, nefsin altıncı aşaması olan nefs-i mardiyye olarak düşünülebilir.
İtikad: Bir şeyi kalp ile tasdik dil ile ikrar etmek demektir. Artık bu aşamada fikirler ve düşünceler düşünce ve fikir değil inanç meselesi haline gelmiştir. Bu inancında çok mertebe ve makamları vardır. Düşünce fabrikasının mahsul ve ürün verme merhalesi denilebilir.
İtikat, nefsin yedinci ve son aşaması olan nefs-i kamile olarak düşünülebilir.