Hemoglobinopatilere Laboratuvar Yaklaşımı - PDF
Download "Hemoglobinopatilere Laboratuvar Yaklaşımı"
1 Hemoglobinopatilere Laboratuvar Yaklaşımı Dr. Çağatay Kundak DÜZEN LABORATUVARLAR GRUBU
2 1949 yılında Orak Hücre Anemisi olan hastalarda elektroforetik olarak farklı bir hemoglobin tipi tanımlanmıştır.
3 Bir tek proteindeki moleküler varyasyonun bir hastalığı karakterize edecek tüm klinik, laboratuvar ve patolojik bulgulardan sorumlu olabileceği bir moleküler ler hastalık konsepti ortaya çıkmıştır.
4 Hb A (α 2 β 2 ). Normal erişkin hemoglobini (%94-98) Hb F (α 2 γ 2 ). Fetüs ve yenidoğanın majör hemoglobini. 2 yıl bittikten sonra normal çocuklarda % 2 nin altına inmelidir. Hb A 2 (α 2 δ 2 ). Normal erişkin hemoglobinin % idir.
5 Hemoglobin Varyantları Hemoglobin varyantları alfabenin harfleri veya tanımlandıkları coğrafik bölge ismi ya da her ikisi ile birlikte adlandırılırlar. Polipeptid zincirinde hangi aminoasitte anormallik varsa zincir sembolünün üzerine pozisyonu ve yerine gelen aminoasidin kısaltması yazılır. Örn: Hb S = α 2 β 2 6Val
6 Hemoglobinopatiler ve Talasemiler genetik açıdan iki farklı hastalık grubu olsalar da her ikisi de klinik olarak ciddiyeti ve patofizyolojisi değişken olan ANEMİ ile karakterizedirler.
7 Talasemi ve Hemoglobinopati Tanısında Kullanılan Testler Tam Kan Sayımı Elektroforez HbH inklüzyon cisimleri IEF (Alkali elektroforez ile aynı paternde göç ederler ancak rezolüsyon çok iyidir ve daha güvenilir bir kantifikasyon vardır) Kapiller IEF (Kapiller EF + HPLC) HPLC DNA Analizi
8 Tam Kan Sayımı MCV (< 72 fl) RDW (normal) RBC (artmış) Hemoglobin (azalmış)
9 Elektroforez Geleneksel olarak elektroforez, varyant hemoglobinlerin tanımlanması ve kantifikasyonu için tercih edilen bir metottur. İki ayrı ph değerinde Agaroz jel kullanılarak yapılır. Yavaş ve emek yoğun bir yöntemdir.
10 Alkali Hb Elektroforezi (ph: 8.6) Hb A, F, S ve C için tarama amaçlı kullanılır. Minör varyant olan G ve D yi HbS den ayıramaz. Minör varyant olan E ve O yu HbC den ayıramaz. CDC bu yöntem ile HbF ve HbA 2 nin dansitometrik taranmasını (kantifikasyon için) önermemektedir. HbH ve HbBart s gibi hızlı hemoglobinler için sensitivitesi düşüktür.
11 Asit Hb Elektroforezi (ph:6.0) HbG ve HbD nin HbS den ayrılmasına olanak sağlar. HbE, HbO ve HbC nin birbirlerinden ayrılmasına olanak sağlar. Hemolizat iyi yıkanmamış hücrelerden elde edilirse Albumin HbS ile aynı bölgeye göç eder.
12 Hemoglobin Elektroforezinde Başlıca Hemoglobinlerin göç etme Paternleri
13 HPLC Özellikle HbA 2 ve HbF i ayırmak ve yüzde olarak miktarlarını belirtmek için tasarlanmış, aynı zamanda anormal hemoglobinlerin de kalitatif tespitlerini yapabilecek tam otomatik HPLC sistemleri mevcuttur. En sık rastlanan hemoglobin varyantları D, S, C ve E dir. D, S ve C kendi adları ile anılan pencerelerde elüe olurlar. HbE, HbA 2 ile birlikte elüe olur.
14 HPLC Analit Tanımlama Pencereleri
15 HPLC Yönteminin Kısıtlamaları Yüksek HbA 2 düzeyi, eşlik eden bir demir eksikliği i anemisi tarafından maskelenebilir. HbS ve diğer geç elüe e olan hemoglobin varyantları HbA ile 2 birlikte elüe e olan minör r komponentler içerirler. i Bu durum HbA 2 düzeyinde sahte bir yüksekliy ksekliğe e yol açabilir. a abilir. HbE, HbG ve Hemoglobin Lepore gibi nadiren HbD nin de HbA 2 ile birlikte elüe e oldukları görülmüştür. %10 u u aşan a an HbA 2 oranlarında nda muhtemel varyant hemoglobin varlığı için in diğer incelemeler yapılmal lmalıdır. Hb Bart ve Hb H analiz başlamadan önce elüe e olurlar.. Bu nedenle kantifiye edilmeleri zordur. Diabetik örneklerde tipik olarak P2 piki yüksektir. y HbF ile P2 arasında ilave bir unknown pik de görülebilir. g Bu pikin hatalı olarak HbF e dahil olmamasına dikkat etmek gerekir.
16 Beta Talasemi Heterozigot beta talasemi durumlarında HPLC ile bakıldığında HbA 2 %4-9 arasındadır. Hastaların %30-40 ında >%1 HbF vardır. (%3.5-%4.0 arasındaki HbA 2 değerleri mutlaka hastanın kan sayımı sonuçları, klinik bulguları ve aile hikayesi ile birlikte değerlendirimelidir) Homozigot durumlarda normal ya da artmış HbA 2 nin yanısıra HbF % arasında görülür.
17 Beta Talasemi Beta Talasemi sıklıkla heterozigot olarak Beta Talasemi Minor (trait) olarak görülür. Beta talasemi geni taşıyıcıları hafif anemik oldukları gibi asemptomatik de olabilirler. Heterozigot çiftlerden doğacak çocukların homozigot beta talasemi genine sahip olma riskleri vardır. Homozigot formu olan Beta talasemi majör, yeterli tedavisi olmayan ölümcül bir hastalıktır. Ciddi anemi, sarılık, splenomegali, kemik malformasyonları, büyüme geriliği görülür ve genellikle erişkin yaşa ulaşmadan kaybedilirler.
18 β-talasemi ve Herediter F Persistansı durumlarında görülen Hb oranları HbA 2 HbF Heterozigot β-talasemi % 4-9 % 1-5 Homozigot β-talasemi Normal ya da yüksek % Heterozigot HPFH < % 1.5 % Homozigot HPFH yok % 100
19 Beta Talasemi Sendromları Beta-Talasemiler SENDROM GENOTİP KLİNİK ÖZELLİKLER HEMOGLOBİN ÇALIŞMALARI Homozigot durumlar: β + -Talasemi β + /β + Talasemi Majör/Intermedia Hb A, Hb F, değişken Hb A 2 β 0 -Talasemi β 0 /β 0 Talasemi Majör Hb A yok, değişken Hb A 2 kalanın tümü Hb F δβ 0 -Talasemi δβ 0 /δβ 0 Talasemi Intermedia Hb A ve A 2 yok, %100 Hb F Hb Lepore Lepore/Lepore Talasemi Majör Hb A ve A 2 yok, %75 Hb F, %25 Hb Lepore Heterozigot durumlar: β + -Talasemi β + /β Talasemi Minör Hb A 2, hafif Hb F β 0 -Talasemi β 0 /β Talasemi Minör Hb A 2, hafif Hb F δβ 0 -Talasemi δβ 0 /δβ Talasemi Minör %5-20 Hb F Hb Lepore Hb Lepore/β Talasemi Minör Hb F, Hb A 2 %5-15 Hb Lepore
20 Homozigot Beta Talasemi (Talasemi Majör) Sarılık, splenomegali, mongoloid görüntü Hipokrom mikrositer hemolitik anemi, ileri poikilositoz, target hücreler, Howell Jolly Cisimleri, siderositler ve şiddetli normoblastozis görülür. β 0 Talasemilerde HbA yoktur ve HbF %98 e kadar bulunabilir. HbA 2 yaklaşık %2 dir. β + Talasemilerde HbA vardır ve HbF oranı %60 95 arasındadır. Çoğunlukla 3.dekadın sonlarına doğru (sık transfüzyona bağlı) miyokardial siderozisin yol açtığı kalp yetmezliği sonucu kaybedilirler.
21 Heterozigot Beta Talasemi (Talasemi Minör) Tamamen normal klinik bulgular olabileceği gibi hafiforta düzeyde anemi görülebilir. RBC yüksek, Hgb ve Hct düşük, MCH <22 pg, MCV fl arasındadır. Orta derecede mikrositoz, poikilositoz, Target hücreler, normal ya da yüksek serum demiri görülür. Hemoglobin A 2 yüksektir. Yarısında HbF hafifçe yükselmiştir. Eğer HbF %5 den yüksek ise Herediter Hemoglobin F Persistansı (HPHF) geni de mevcut olabilir.
4. Sınıf İç Hastalıkları Hematoloji Öğrenci Ders Notları
1 4. Sınıf İç Hastalıkları Hematoloji Öğrenci Ders Notları Bu notlar Dr. Dilek Kürkçü tarafındna 2005-2006 öğrenim yılında ders sırasında tutulmuş notlardır. Fotokopi olarak temin edilebilen bu notlar