It Follows | Sinemahzen
It Follows Film Eleştirisi
by Deniz Akçadoğan on May 14, 2015
It Follows / Peşimdeki Şeytan
Keir Gilchrist, Jake Weary, Maika Monroe, Daniel Zovatto, Olivia Luccardi, Lili Sepe
Tek istediği hoşlandığı erkekle iyi vakit geçirmek olan Jay, onunla birlikte olduğu bir gecede başına büyük bir bela da almış olur. Nereye giderse gitsin peşine takılan ve suret değiştiren kötü bir ruh tarafından ısrarla takip edilmeye başlar.
İtiraf etmeliyim ki daha ilk anlarından itibaren kendisini büyük bir merak ve heyecanla izletebilen filmlere son dönemde oldukça ender olarak rastlanır oldu. Hele ki iş korku filmlerine gelince, başından sonu belli, seyirci tarafından ezberlenmiş filmler yüzünden en iyi ihtimalle 3-5 yıl aralıkla dişe dokunur yapımlarla karşılaşabiliyoruz. Yazıya It Follows (Peşimdeki Şaytan, 2014)’un o dişe dokunur örneklerden biri olduğunu müjdeleyerek başlamak istiyorum. Özellikle ilk yarıda devam eden “bilinmezlikten çaresizce kaçış” öylesine sarsıcı ve sade ki korku filmlerini hafife alanlar için bile film, izlenen görüntülerden öte şahit olunan anlara dönüşüyor rahatlıkla.
İzlerken modern ancak duygusal açıdan da taklitçi olmayan bir A Nightmare on Elm Street (Elm Sokağı Kabusu, 1984) uyarlaması izlediğinizi düşünürseniz şaşırmayın. Yönetmenin kendisi de filmi için en büyük ilhamın bu film serisi olduğunu itiraf ediyor zaten. Esasen pek çok noktada It Follows, Wes Craven’ın kült filminin malzemelerini kullanıyor: Bir banliyödeki bir avuç gencin başına musallat olan ve durdurulamayan kötü ruh Freddy’nin ehlileştirilmiş reenkarnasyonu gibi. Elbette önemli bir anda It Follows, yol ayrımına gidiyor. Craven, basitçe uyumak eylemini pek çokları için fobiye dönüştürecek bir girişimde bulunmuştu. David Robert Mitchell ise rüyaların yerini cinsellikle değiştirirken daha komplike ve düşündürücü bir zemin oyuyor filmine.
Cinsel ilişki yoluyla bulaşan kötü ruhtan kurtulmanız için sizin de hastalığı başka birisine nakil etmeniz gerekiyor. Ne var ki iş bu kadar basit değil. Hastalığı bulaştırdığınız diğer insanın hayatta kalması da sizin için hayati bir öneme sahip. Yoksa sıradaki kurban yine kendiniz oluyorsunuz. Bir kısmınızın aklına belki de saadet zinciri gelmiştir, ki işleyiş aynı sayılır. Birinde daha çok para kazanmanız için sisteme soktuğunuz insanların da başkalarını zincire dahil etmesi gerekiyor. Burada ise hayatta kalma olasılığınızın artması için bir şekilde daha çok kişiye bulaşması gereken bir hastalık var. Yine de It Follows’u bu şekilde tanımlamak pek de adil olmayabilir zira film yalnızca cinsel birliktelik zorunluluğu üzerinden bir fobi yaratma kaygısında değil.
Bu bağlamda bir kamu spotunu andıran, koyu bir ahlakçı film olarak tanımlayanlar da oldu zaten filmi. Ne var ki şu unutulmamalı, korku filmlerinin klişesi haline gelen sevişen çiftlerin ilk önce ölmesi basitliğinde bir senaryo yok önümüzde. Ya da seviştiği için cezalandırılan gençler de yok. Zira kurtuluş da yine cinsel ilişkiye girmekte. (Bu nedenden filmin söz konusu tutucu klişe ile kıyaslanması bir kenara bizzat bu klişenin parodisi olarak değerlendirmek daha inandırıcı olacaktır filmi.) Tekrar birisiyle birlikte olarak kurtulma şansınız var. Var ama bu durumda kiminle birlikte olmak isterdiniz? Sevdiğiniz birisine bunu yapmak istemezdiniz herhalde. Bu yüzden daha az önem verdiğiniz insanlarla, duygusal değil de sadece hayvani bir hayatta kalma güdüsüyle, birlikte olmayı tercih ederdiniz. Bu bağlamda film cinselliğe değil, yavan bir cinselliğe eleştiri getirebilme çabasında gibi görünüyor.
Hatta bundan daha da evvel suçu ebeveynlere atmıyor da değil yönetmen. Örneğin gençlerin ağızlarından düşürmedikleri ebeveynlerinin varlıklarını asla hissetmeyiz. Olaylara dahil olmak bir kenara tamamen çocuklarını terk etmiş gibidirler, yalnızca sözde vardırlar. Filmin en dikkat çeken yanlarından olan ebeveynsizlik ve başıboşluluk hali hiç kuşku yok ki karakterlerin verdikleri mücadeleyi zorlaştırır. Tamamen kendi başlarına ayakta kalmak zorunda olan ve yardım isteyecekleri kimsenin olmadığı bu karakterler sayesinde biraz da isyan filmine dönüşebilir It Follows. Zaten Hugh ve Jay’in oynadığı minik oyuna dönecek olursak filmin esas derdinin cinsellikte değil, aile yapısında olduğunu görürüz. Hugh, Jay’in tahmin ettiğinin aksine basamaklarda bir kızla öpüşen adanın yerinde olmaktansa ailesiyle birlikte vakit geçiren ufak bir çocuğun yerinde olmak istediğini söyler. Hugh, aynı zamanda bu sahnede tüm filmin metaforunu işlediği yetişkinliğe geçiş sürecinin sancısını, yeniden çocuk olma arzusunu, yetişkinliğin getirdiği yüklerle baş etmekten kaçma çabasını da dile getirmiş gibidir. It Follows’u bu denli tedirgin edici kılan nedenler genelde bunun gibi ilk bakışta görülmeyen ayrıntılardır. Aksi halde tek yaptığı üzerinize doğru sakince yürümek olan, elinde hiçbir öldürücü aleti olmayan bir katilin olduğu film pek de başarılı ve inandırıcı olamazdı hikaye anlatmak konusunda.
Kötü ruhun sakinliği bir yandan da zombi filmlerini andırıyor. Heyecan yapmıyor, koşmuyor, sizi er ya da geç öldüreceğinden öylesine emin ki. Dostoyevski’nin Budalası’nda ölümü tanımlayış şekli gibi. O yüzden Jay ve arkadaşları panik içerisinde kaçarken onun bu duygudan arınmış tavrını koruyor olması elinde elektrikli testereyle koşan bir manyaktan kat kat daha ürkütücü olmasına fazlasıyla yetiyor. Tıpkı kötü ruhu gibi, mekanları da sade olan It Follows minimalist korku filmleri diye bir furya çıkacaksa The Babadook (Karabasan, 2014) ile birlikte onların atası olarak anılacağı aşikar.
Müzik kullanımına kadar kült korku filmlerinden devşirilmiş ögelerle yepyeni bir film ortaya çıkaran David Robert Mitchell, ölmüş bir türü canlandıran Frankenstein gibi. İkinci yarıda mistik yanını yitirip rutinleşen bir korku döngüsüne girse de hâlâ övgüyle bahsedilmeyi hak ediyor!
Yazı hakkındaki tepkin ne?
ELEŞTİRİ, Gerilim, Korku
Doğuştan sinema sevdalısı. 2008'ten beri ise seyyar sinema yazarı. Artık yerleşik yaşama geçmeye karar vererek Sinemahzen'i kuran yazar aynı zamanda geçen sürede kimsenin umursamadığı kısa filmler de çekti.
ŞUNLARI DA SEVEBİLİRSİN
by Deniz Akçadoğan on May 24, 2016
Yönetmenlik konusunda pek fazla üretken olmasa da Shane Black, modern kült filmi Kiss Kiss Bang [...]
by Deniz Akçadoğan on May 6, 2016
Bilim kurgu filmleri belli çağlara ayrılmış olsa idi 1968 yılı rahatlıkla bir çağdan ötekine [...]
by Deniz Akçadoğan on April 24, 2016
Disney’in en iyi filmlerinden birinin tipik Disney filmine en az benzeyen bir yapım olması [...]
TÜM ZAMANLARIN EN İYİ FİLMLERİ
© 2014 Sinemahzen, Bütün Hakları Saklıdır.
Sitede yayınlanan yazılar tamamen özgün olup telif haklarına tabidir. Yazarın izni olmaksızın, kaynak belirtilmeksizin başka mecralara taşınması yasaktır.