Brezilya başkanlık seçimlerinde ne oldu? – Metin Yeğin
- - 20 Ekim 2010
Lula’nın Brezilya, son dönemlerin en parlak ülkesi, dünya ekonomik çevrelerinin kıskanarak baktığı bir ülke oldu. Dünya bankasının son raporlarında ilk 20 yıl içinde ekonomisi en büyük ülkeler arasında sayılıyor. Dünya ekonomik krizi sırasında en az etkilenen ülkeler arasında en önde. Kalkınma rakamlarına da bakarsanız peh peh dersiniz. İki dönemin başkanı Lula’nın anayasa gereği bir daha katılamadığı seçimlerde ikinci tur seçimleri yapılacak. İlk turda ne oldu?
İlk turdaki oy dağılımını size sevmediğim bir biçimde ayrıntılı olarak vereceğim. Çünkü pek değinilmediği bir biçimde Brezilya’da başkanlık sistemi sadece iki başkan adayından ibaret değil ve ben bunu özellikle göstermek istiyorum. Toplam seçmen sayısı 135.804.043 (100,00%), kullanılan oy sayısı 101.590.153 (74,81%), bu kullanılan oylar arasında 3.479.340 (2,56%) “votos brancos” var yani seçime gidip başkanlık için hiç kimseye oy vermeyen, 6.124.254 (4,51%) de “votos nulos” yani seçime gidip birden fazla kişiye oy kullanan, eskiden mesela iki kişiye vermişse, ikisine de oy sayılıyordu ama şimdi aralarında fark yok. İki biçimde de geçersiz sayılıyor. Hemen belirtmek gerekir ki Brezilya seçimleri boykotçuları da bu ikinci biçimi “votos nulos” u tercih ediyor. Son seçimlerde anarşistler ve aşırı sağcılar tabi ki ayrı ayrı boykot çağırısında bulundular ama yine de bu 6 milyondan fazla oy sadece onlardan ibaret değildi. Farklı gerekçelerle “votos nulos” kullanan da oldu. 24.610.296 (18,12%) kişi ise oy kullanmaya gitmedi ya da gidemedi.
Önceki yazılarıma benzemeyen, zor okunan bir yazı oldu ama bu seferlik dayanın. Geride kullanılan oylarda öyle bir çırpıda anlatılacak bir biçimde değil. PT-İşçi Partisi’nin yeni adayı, Lula’nın halefi eski şehir gerillası Dilma bu oylardan 47.651.434 (46,91%) ünü aldı. Sağın büyük adayı José Serra 33.132.283 (32,61%) oyla Dilma ile birlikte ikinci tura kaldı. Yeşil partinin adayı Marina Silva daha çok partisinden değil şahsından dolayı da olsa 19.636.359 (19,33%) ile yüksek oranda oy da alsa yarışma dışı kaldı. Geçen seçimin yükselen sol partisi PSOL’un oyları çoğunlukla Marina’ya gitti ve sadece 886.816(0,87%) oyda kaldı.
Bu kadar sayı yazmamın bir nedeni var. Çünkü bu verdiğim ve vermediğim oy oranlarıyla meclisler belirleniyor. Biz uzaktan sadece başkanı görüyoruz ama kocaaa bir koalisyon var. Şimdi seçimden önce Dilma’yı desteklemek için oluşan ittifak (13 PT - PARA O BRASIL SEGUIR MUDANDO) şu partilerden oluşuyor -Artık Türkçelerini yazmıyorum yerim kalmayacak.- PT, PMDB,PCdoB, PSB;PDT,PR, PRB, PTN, PSC, e PTC, Bunlar parti olanları bir de başta MST-Topraksız İşçi Hareketi olmak üzere evsizler hareketlerinden işgal fabrikalarına bir çok hareket var ki MST tek başına PT ittifakı içinde kendi adayı 10 parlamenteri seçtiriyor. Fakat benim bahsettiğim bu koalisyon değil. Bu ittifak yeterince oy alamadığından meclise giren diğer partilerle ki çoğunluğu sağcı olan partilerle koalisyon yapmak zorunda. Bundan önceki dönemde de PT-işçi partisi ile konuştuğumda bu gerekçe ile Lula mazur görülüyordu. Bu seçimlerde ise Dilma ve ittifak daha önceki oranlardan yüksek alarak yüzde 60.6’yı yakaladı ve ilk defa çoğunluk oldu. Bu parlamenter ve senatör sayısıyla PT ittifakı anayasayı değiştirme çoğunluğunu da yakaladı. Bence Brezilya’dan birlikte hareket etme dersi almamız gerek.
Fakat bu kadar sayı arasında kendinizi ne kadar yalnız hissediyorsunuz değil mi? Bütün seçim kampanyaları, 21.yüzyılın tanrısı televizyon, sayfa sayfa ilanlar, bunları finanse etmek ve bunların bütününe demokrasi adı vermek! MST hareketinin liderlerinden Stedille PT’yi ve Lula’yı protesto etmek için 12807 delege ile birlikte, 273 kilometre yürüdüğümüzde, “Brezilya çok zengin bir ülkedir. Biz yoksulluk açısından da çok zenginiz 85 milyon açlık sınırı altında yaşayan var” diyordu.
Sanırım bu demokrasi ne onları ne de beni doyuruyor. Ben yine de özgür komünler diyorum.
[Metin Yeğin’in bu yazısı 14 Ekim tarihinde Günlük Gazetesi’ndeki köşesinde yayınlanmıştır]