CHP'nin Kurultay sloganı ne olmalı?
Ülkedeki ahval ve şeraite baktığımızda net biçimde şunları görüyoruz: bizim bildiğimiz, Türkiye’nin deneyimlediği anlamda Cumhuriyet artık yok; hukuk işlemiyor; liyakat sistemi çökmüş; toplum kutuplaşmış; en genel çerçevede söylersek, ülke modernliğini yitirmiş durumda! Bu esası görmeyen ve meseleyi salt biçimsel düzeyde değerlendiren bir CHP Kurultayı, yükselebilecek olan umutları anında dibe çökertecektir ve doğmuş olan büyük fırsat yitirilecektir. Burada yükselebilecek umutlardan ve doğmuş olan fırsattan bahsetmek gerekir. Ülke, Cumhuriyetini yitirmiş; insanların kurumlara olan güveni kaybolmuş hatta toplumsal yaşamda güven artık yok denecek noktaya gerilemiş; toplum büyük uzlaşısından olmuş ve değerler konusunda hemfikirliliğini yitirmiş; kısacası birlikte toplum halinde yaşama büyük ölçüde sarsılmış ve yeni bir başlangıca, yeni bir büyük uzlaşıya daha önce olmadığı kadar büyük ihtiyaç doğmuş durumda! Yani esasında “anomik” bir durumun hüküm sürdüğü; ekonomide, politikada, gündelik hayatta ve genel anlamda toplumda kuralın geçerli olmadığı ve bir tür “kas gücüne dayalı” toplum-dışılığın hakimiyet kurmaya başladığı bir “kıyamete” doğru sürüklenmenin yaşandığını söylemek abartı değildir. Şimdi böylesine rahatsızlıkların hat safhada olduğu ve “dağılma hissiyatına” sahip toplumda kuşkusuz ki yeniden uzlaşı ve yeniden inşa toplumsal grupların ilgisini çekecek tek çözüm modelidir. Demek ki değişim için büyük bir fırsat olarak da görülmesi gereken bir kaotik durum söz konusudur. Bu noktada CHP’nin yapacağı Kurultay bu fırsatın hayata geçirilmesine yönelik bir umut olarak da okunmalıdır. Bu doğrultuda kurultayın ana çizgisi yeniden cumhuriyet programı anlayışına oturursa, yeniden kurtuluşun yolu açılmış olacaktır ve büyük umutlar hayata geçirilme şansını yakalayacaktır.
Dolayısıyla, izlenmesi gereken program uzun zamandır yazdığım gibi, Yeniden Cumhuriyet inşa programıdır ve bu programın aktörü CHP dışında bir aktör olamaz. Daha önceki yazılarımda bahsettiğim gibi, tarihsel ve güncel koşullar CHP’nin yeniden cumhuriyet inşasının aktörü olmasını zorunlu kılmaktadır. Dolayısıyla, Yeniden Cumhuriyet tezlerini işlemeyen büyük kurultay hiçbir umut yaratamayacaktır ve partinin kitlelerle buluşması yine ertelenmiş olacaktır. Ancak, bir kere daha bu buluşma ertelenirse, artık bir daha buluşma şansı tümüyle yitirilebilir. Bu çerçevede bakılırsa, ancak, kurultay anlam ifade edebilir yoksa sıradan, her zamanki gibi bir kurultay yapılmış olur ve ne Genel Başkanda ne MYK’da ne de PM’de herhangi bir “aydınlanma, yenilenme ışığı” görülebilir ve o ışık görülmediği müddetçe de parti örgütünün ve tabanının yeniden cumhuriyet projesi yönünde işlerlik kazanması mümkün kılınamaz.
Yeniden Cumhuriyet için ortaya koyduğumuz programın ana hatlarını daha önceki yazılarımda dile getirdim. Ancak, burada da kısaca bahsetmem gerekiyor. Türkiye Cumhuriyeti Projesi, ki özgün bir modernlik projesidir, ekonomik, politik, kültürel sahalara ilişkin sorunları “kendine özgü” bir yoldan çözme iddiasındaki bir projeydi. Bu projenin bu üç sahadaki sorunsallıklara bulduğu çözümler esasında onun “toplum anlayışının” biçimlenmesindeki temellerdi. Ekonomide halkın çıkarlarını gözeten karma bir modeli; politikada yurttaşın katılımcılığını öngören ve kamusal sahanın üstünlüğüne inanan cumhuriyetçi modeli ve kültürel sahada bilimsel bilginin eylemlerimize yol gösterdiği Aydınlanmacı modeli benimsemiş olan Cumhuriyet Projesi dayanışmayı merkezde tutan ama aynı zamanda bireysel özgürlüğü baştacı eden bir “toplum” inşa etmeyi hedeflemiştir. Yani kolektif anlamda bir bütün olarak toplum kavrayışı elzemdir ama bu bilindik kolektivizme benzememektedir çünkü bireyin içinde yaşadığı toplumsal bağlamlardaki özerkliği proje için vazgeçilmezdir. Bugün yani cumhuriyetin yittiği bugün yine bir inşaya ihtiyaç duyulduğu muhakkak ve bu inşanın yeni bir uzlaşı ile gerçekleştirileceği de kesin. Bu yeni uzlaşı yeniden cumhuriyettir ve bu yeniden cumhuriyet hukukun üstünlüğü, liyakat sistemi, sosyal devlet, çağdaş eğitim sistemi gibi modernliğin temellerini yeniden, ikinci modern dönemin koşullarına uygun olarak, inşa edecektir. Koşular buna uygundur ve hatta zorlamaktadır.
Koşullar bir inşaya ne denli uygun olursa olsun, hatta bu değişime yönelik aktörü ne kadar zorlarsa zorlasın, aktörün irade ortaya koymadığı bir durumda, inşanın gerçekleşmesi mümkün değildir. Aktörün koşullardan ve mevcut durumu nasıl dönüştüreceğinden, bunun araçlarının neler olduğundan haberdar olması yani “kendinin ve nesnel durumun” farkında olması inşa için ön koşuldur. CHP’nin demek ki önümüzdeki Kurultayda bir sloganı dillendirmesi ve onun etrafında toplumun önemli çoğunluğunun bir araya geleceğine önce kendisinin inanması gerekiyor. Bu slogan elbette “Yeniden Cumhuriyette Uzlaşıyoruz!” sloganı olmalıdır. Yani toplumu yeni uzlaşıya davet etmek Kurultayın esas ve belki de tek gayesi olmalıdır. Toplumun büyük uzlaşısı olan Cumhuriyet eğer bugün geçerli olmaktan çıkarılmışsa, toplum kutuplara ayrılmışsa, yeniden bir uzlaşıya ihtiyacımız vardır ve bu yeniden cumhuriyetin üzerinde uzlaşmaktır. Yani hukukun üstünlüğü, liyakat, demokrasi, laiklik değerleri etrafından toplumun uzlaşıya çağrılması gerekiyor. “Yeniden Cumhuriyette Uzlaşıyoruz!” sloganıyla bütün topluma seslenecek olan CHP elbette herkesi ikna etmek zorunda değildir ama bu toplumun ekseriyeti bütün dengelerin altüst edildiğinin, değerlerin kaybedildiğinin farkındadır ve yeniden bir dengenin kurulması, değerler üzerinde tekrar anlaşılması konularında toplumun ekseriyeti bekleyiş içindedir. Hukuksuzluğun, liyakatsizliğin, adaletsizliğin, demokrasi-dışılaşmanın hatta toplum-dışılaşmanın olumlanmasını bu toplumun çoğunluğundan bekleyemezsiniz. Yani bir başka deyişle topluma aktörün yeniden cumhuriyet sloganıyla değerler etrafında bir araya gelmeyi teklif etmesi durumunda en azından yarısından fazlası bu teklife evet diyecektir.
Kısacası bir iddianız olmalı, büyük bir iddianız! Toplumu yeniden uzlaştıracak, ülkeyi yeniden tesis edecek bir iddia! Sadece böyle bir iddia sizi öne çıkarır ve yeniden inşanın aktörü yapar. Bu büyük iddia “Yeniden Cumhuriyette Uzlaşıyoruz” iddiasıdır. Yani toplumla bu defa büyük bir iddia ortaya koyarak buluşma zamanıdır kurultay, yoksa bir kere daha ertelerseniz bu buluşmayı, bir daha hiç buluşma şansınız kalmayabilir!