Serbestiyet | Yargı ve toplumun eli
Hukukçuya göre hukukun görevi adaleti tesis etmektir. Ancak bu da fazla bir şey söylemiş olmak anlamına gelmez, zira adaletin ne olduğunun da açıklanması gerekir. Bu konuyla ilintili bir diğer problem, adaleti kimin tanımlayacağı/tayin edeceğidir. En iyi hukuka giriş kitaplarında bile işin bu kısmı es geçilir. Sanki adaletin hem ne olduğu hem de nasıl tesis edileceği biliniyormuş gibi yapılır.
Daha iyi işleyen bir hukuk sistemi -- yani daha çok adalet -- sadece onu istemek ve övmekle gerçekleşemez. Bunun için, başka birçok şey yanında derin tefekküre de ihtiyaç var. Üzüntüyle gözlemliyorum ki, son zamanlarda yaşanan tartışmalar düşüncede derinleşmekten ve zenginleşmekten ziyade tarafgirlikte katılaşmaya katkıda bulunmakta.
En iyi hukuka giriş kitaplarında bile işin bu kısmı es geçilir. Sanki adaletin hem ne olduğu hem de nasıl tesis edileceği biliniyormuş gibi yapılır. Daha da kötüsü, adaleti tesis edecek olanın hukukçu -- hukuk memuru -- olduğu ihsas edilir. Bu, hukuk memurlarının eline insan toplumları açısından uzun vâdede atom bombasından daha tehlikeli bir güç vermek anlamına gelir.
Bu problemin farkında olan toplumlar, yargı bürokratlarının toplumdan kopuk, otonom bir güç hâline gelmesini engellemek için, toplumun -- tabiri caizse -- elinin yargıya dokunmasını sağlamaya çalışır. Jüri sistemi, bazı yargı mevkilerine seçimle gelinebilmesi, seçilmiş organların yargı bürokrasisinin göreve getirilmesinde ve denetlenmesinde yetki sahibi kılınması... bunun başlıca yollarıdır. Türkiye bu bakımdan çok kötü durumda. Herkes başına bir yargı felaketi gelene kadar yargının bağımsızlığından söz etmekte, ama toplumun yargıya dokunmasını gündemine almamakta. Hukuk eğitimi de hem eğitenleriyle hem eğitilenleriyle, ağırlıklı olarak yargı-toplum kopukluğunu derinleştirmekte ve normalleştirmekte.
Son birkaç yıl içinde atılan bazı adımlar -- yani doğrudan halk tarafından seçilen cumhurbaşkanlığı kurumunun ve parlamentonun, yargıçların ve yargı bürokrasisinin özlük işleriyle alâkalı idarî heyetin (şimdi HSK) üyelerinin atanmasıyla ilgili yetkileri -- toplumun elinin yargıya dokunma oranını arttırdı. Ama alınması gereken daha epeyce bir mesafe var.
ziya nurettin11.08.2017 11:02:47
Hukuk kurallardan oluşur.Yargılamalar kamu vicdanına yahut toplumun adalet anlayışına göre değil bu kurallara göre yapılır.
Ziya yanıldığını anlaman için ülkeler toplumlar ziyaret etmek lazım
Av Enver Bakırcı 11.08.2017 15:07:54
Bir toplumun hukuk anlayışı ve mevzuatı o toplumun değerlerine(Din,kültür,sosyolojik yapısına vs.)uyumlu olmadığı sürece verilen her hüküm ve karar tatminkar ve kaliteli olamaz. Üstadım