Bölge Kavramı ve Türleri | Coğrafya Hocası
Doğal Kaynakların Kullanımı Slayt
AYT Coğrafya 5’li Deneme Sınavı
Türkiye’nin Nüfus Özellikleri Testi
Türkiye’de Ulaşım Testi
Türkiye’de Bölge Sınıflandırması Testi
Ülkemizde Yerleşmeler Testi
Yazan Geo - 12 Şubat 2018 COĞRAFYA 9, Konu Anlatımı
Doğal, beşerî ve ekonomik özellikler bakımından çevresinden farklı; kendi içinde benzerlik gösteren alanlara bölge denir. Bölgeler, kullanım amaçlarına göre birbirine benzeyen alanların bir arada gösterilmesi ile ortaya çıkar. Örneğin: yaşadığımız bölgenin hangi iklim kuşağında bulunduğunu bilmek istersek, yeryüzünde bizle aynı iklim koşullarına sahip bölgelerin dağılışını gösteren bir haritaya ihtiyacımız olabilir. Böylece yaşadığımız bölgenin iklim özelliklerini Dünya’daki diğer örnekleriyle karşılaştırma imkanı bulabiliriz.
Bunun yanında yaşadığımız bölgedeki bitki örtüsünün dağılışı ülke ve Dünya genelinde aynı tür haritada incelenirse yine karşılaştırma yaparak genel bir yargıya ulaşılabilir. Bölge kavramının kesin çizgilerle belirtilmesi zordur. Çünkü bölgeler amaçlarına göre çeşitli gruplara ayrılmakta ve buna bağlı olarak bölge sınırları da amaca göre farklılık göstermektedir. Örneğin: Dünya’da iklim tiplerinin bölgelere göre dağılışını gösteren bir harita ile yer altı kaynaklarının dağılışını gösteren başka bir haritayı karşılaştırdığımızda belirgin farklılıklar olduğunu görürüz. Çünkü iklim tiplerinin dağılışında sıcaklık, rüzgâr, nem ve yağış gibi iklim elemanları ölçüt olarak alınırken, yer altı kaynaklarının bölgelere göre dağılışında arazinin jeolojik yapısı önemli rol oynar.
1- Doğal Özelliklerine Göre Bölgeler
• Yeryüzü şekillerine göre
• İklim tiplerine göre
• Bitki örtüsüne göre
• Su özelliklerine göre
• Toprak özelliklerine göre
• Doğal afet bölgeleri
2- Beşerî Özelliklerine Göre Bölgeler
• Nüfus özelliklerine göre
• Yerleşme özelliklerine göre
• Konut yapı özelliklerine göre
• Siyasi-askerî özelliklerine göre
• İdari özelliklerine göre
• Planlama özelliklerine göre
• Kültür ve dinî özelliklerine göre
3- Ekonomik Özelliklerine Göre Bölgeler
• Tarım özelliklerine göre
• Sanayi özelliklerine göre
• Madenlere göre
• Turizm özelliklerine göre
• Serbest ticaret özelliklerine göre
• Ulaşım özelliklerine göre
• Karma bölgeler
4- İşlevsel Özelliklerine Göre Bölgeler
• Mülki idari özelliklerine göre
• Yerel yönetim özelliklerine göre
• Kamu kurumlarının hizmet özelliklerine göre
Yeryüzü birbirinden farklı yer şekillerinden oluşmuştur. Bölgelerin yapısı dağlık olabilirken, ova ve platolarla da kaplı olabilmektedir. Bu bölgeler, yeryüzü şekillerinin özelliklerine göre belirlenmiş doğal bölgeleri kapsar. Örneğin İskandinavya, Himalayalar, Andlar, Kayalıklar ve Alpler dağlık bölgeler; Amazon, Ganj, Mississippi ve Kongo havzaları ile Doğu Avrupa, Orta Asya, Avustralya düz-ovalık bölgeler içinde yer alır.
• İklim tiplerine göre bölgeler
İklim bölgelerinin sınıflandırılmasında sıcaklık, nem ve yağış gibi iklim elemanlarının özellikleri doğrudan rol oynamıştır. Bu bölgeler, benzer iklim özelliklerinin görüldüğü doğal bölgeleri kapsar.
Sıcaklık kuşaklarına göre iklim tipleri şöyle sıralanabilir:
Sıcak Kuşak iklimleri: Ekvatoral, Savan (yazın yağışlı tropikal), Muson ve Subtropikal Çöl iklimi,
Ilıman Kuşak iklimleri: Akdeniz, Ilıman Okyanusal, Step ve Karasal iklim,
Soğuk Kuşak iklimleri: Tundra ve Kutup iklimi.
• Bitki örtüsüne göre bölgeler
İklimi farklı olan bölgelerin bitki örtüsü de farklı olur. Nemli ve yağışlı yerlerde ormanlık bölgeler, kurak ve az yağışlı yerlerde ise seyrek bitki örtüsü olan bölgeler bulunur. Bu bölgeler, bitki örtüsüne bağlı olarak oluşturulan doğal bölgeleri kapsar. Flora bölgesi olarak da bilinir.
• Su özelliklerine göre bölgeler
Bu bölgeler, su kaynaklarının özelliklerine göre oluşturulmuş doğal bölgeleri kapsar. Okyanus, deniz, göl ve akarsuların her biri ayrı bir hidrografik bölgedir.
• Toprak özelliklerine göre bölgeler
Bu bölgeler, toprakların sınıflandırılması ile oluşturulan doğal bölgeleri kapsar.
Bu bölgeler, doğal afetler sonucunda oluşan bölgeleri kapsar. Deprem ve heyelan bölgeleri, doğal afet bölgelerine örnek verilebilir.
• Nüfus özelliklerine göre bölgeler
• Yerleşme özelliklerine göre bölgeler
• Konut yapı özelliklerine göre bölgeler
• Siyasi-askerî özelliklerine göre bölgeler
• İdari özelliklerine göre bölgeler
• Planlama özelliklerine göre bölgeler
• Kültür ve dinî özelliklerine göre bölgeler
• Tarım özelliklerine göre bölgeler
• Sanayi özelliklerine göre bölgeler
• Madenlere göre bölgeler
• Turizm özelliklerine göre bölgeler
• Serbest ticaret özelliklerine göre bölgeler
• Ulaşım özelliklerine göre bölgeler
Bu bölgeler ekonomik ve kültürel bakımdan yerel, bölgesel, ulusal ve küresel anlamda diğer bölgelerle etkileşim içinde olan etkin bir yapıya sahiptir.
• Mülki idari özelliklerine göre bölgeler
• Yerel yönetim özelliklerine göre bölgeler
• Kamu kurumlarının hizmet özelliklerine göre bölgeler
Bölgelerin çeşitli ölçütlere göre oluşturulabileceğini daha önce öğrenmiştiniz. Bir devletin egemenliği altında bulunan topraklara ülke denir. Bu tanımdan hareketle ülke, egemenlik sınırları ile bir bölge olarak düşünülebilir.
Dünyadaki ülkeler, farklı özelliklere sahip olmakla birlikte bazı ülkeler benzer özellikler de taşımaktadır. Bu nedenle benzer özelliklere sahip olan ülkelerin oluşturduğu bölgeler de bulunmaktadır. Örneğin ekonomisi güçlü olan devletlerin oluşturduğu bir siyasi bölge olan G20 sınırları içerisinde; ABD, Rusya, Almanya ve Japonya gibi ülkelerin yanında ülkemiz de yer almaktadır.
Bölge Kavramı ve Türleri Ders Notu PDF İçin Tıklayın.
İlker yasin yalçın - 20 Mayıs 2018 23:25