“Tutulmalar” denilince aklımıza gelen ilk olaylar, yaşantımız süresince gördüğümüz, tanık olduğumuz “Ay ve Güneş Tutulmaları” olmaktadır.
Oysa Gökbilimde “Tutulma” olayları, iki gökcisminin yörüngeleri üzerinde hareket ederken gözlemcinin bakış doğrultusundaki konumlarına göre birbirlerini örtmesi veya örtülmesi olaylarıdır.
Güneş bir ışık kaynağı, Yer ve Ay iki kara cisimdir. Güneş ışınları, Yer ve Ay kürelerinin bir yanını aydınlatırken diğer yanlarında gölge konilerini oluşturur.
Ay’ın Yer’e ilişkin gölge konisine girmesi “Ay Tutulması” ve Ay’a ilişkin gölge konisinin Yer üzerine gelmesi de “Güneş Tutulması” olayını oluşturur.
O halde bu iki olay hareketli iki cisme ilişkin bir uzay geometri sorunudur.
Ancak Güneş düğümler çizgisine geldiğinde Ay da bu çizgi üzerine gelirse o zaman Yer-Ay-Güneş üçlüsü aynı düzlemde bulunur ve böylece gölgelerden biri öteki üzerine düşebilir. Onun için tutulmaları mümkün kılan Yer yörüngesi düzlemine “Tutulma düzlemi” veya “Tutulum düzlemi” (Ekliptik) denir.
1919 yılında tam Güneş tutulması olduğunda Güney Afrika bu tam Güneş tutulmasının en iyi gözlendiği yerdi. İngiliz Sir A. Eddington bir gözlem ekibiyle birlikte Güney Afrika’ya gitti. Tam tutulma sırasında Güneş’in arkasında kalan yıldızlardan gelen ışığın sapmaya uğradığını buldular. Böylece bu tutulma gözlemi ile ışığın uzayda bir doğru boyunca değil bir eğri boyunca gittiğini ispatladılar. Yani Einstein’in Görelilik kuramını gözlemsel olarak doğrulanmış oldu.
Tutulmalar sadece güneş ve ay ile sınırlı değildir. Uzaydaki gezegenler arasında yada yıldızlarda da olabilir. Sadece gözlemcinin bulunduğu konum önemlidir.
Gezegenler yada yıldızlar arasındaki tutulmalar incelediğinde uzun bir süre içinde kepler yasalarından onların uzaklığı yada ağırlıkları bulunur.
Güneş Tutulmaları ile deprem oluş tarihleri arasında istatistik açıdan bir ilişki bulunamamıştır. Güneş tutulmalarının hemen öncesi ve sonrasında olan depremlerin sayısı tüm depremlerin yüzde biri oranındadır.