Gönderen zero zaman: Pazartesi, Mart 26, 2012
Etiketler: Kadınlık Halleri, Sinema, Uschi Obermaier
İnsan kendi merhemini kendisi yaratmak zorunda kalıyor çoğu zaman. Nefes aldığın sürece her nefese bir anlam katmak zorundasın. Yoksa olmuyor, yaşanmıyor.
Hrant Dink davasında verilen cezaların komikliğine isyan ederken, tanımasaydım çok şey kaybederdim dediğim çok özel bir dostuma "bana bir şey söyle lütfen" demiştim "bir şey söyle ve ben kendimi bu kadar berbat hissetmeyeyim. Bu dünya yalan de mesela, berbat bir oyunun içindeyiz de, sadece bir oyun..."
"Zerocan, ne kadar zor olduğunu bilsem de, bize umutlu olmak yakışır; umutlu olacağız ki kötülerin midesi bulansın...İnadına iyi olacağız Zero; mutlu olacağız, güleceğiz, çoluğa çocuğa karışacağız, onlara doğruyu öğreteceğiz, dans edeceğiz, aynen böyle..." olmuştu onun cevabı da. Unutmuyorum. Yana yana, acıya acıya dediklerini yapmaya çalışıyorum.
Bazen Kız Kulesi'nde çok güzel iki kadınla kahve içmek oluyor o merhemin adı; İstanbul'a bir de, hep manzaranın içinde olan o Kız Kulesi'nden bakmak; saçlarını Boğaz'ın ortasından esip geçen rüzgarın şiddetine bırakmak...
En az benim kadar efkarlıydı dün Kız Kulesi de...
Bazense bir film oluyor o merhem. Ama öyle böyle bir film değil, "izledikten önce ve izledikten sonra" diye hayatınızı ortadan ikiye bölebilecek filmlerden biri. Abartıyor muyum? Kendim için hayır. İliklerime kadar öyle büyük bir heyecan duydum ve her bir sahnesini o kadar içimde hissettim ki, bir el üzerimdeki tozu silkeleyip savurdu sanki.
The Way, sana hayatımın filmi diyeceğim hiç tereddütsüz. Daha kaç kere izlerim bilmiyorum ama bugün bir kilit döndü bende sanki bu filmle. Bir iki yıl sonra dönüp bu yazıyı tekrar okuduğumda şu an aklımda olanların ne kadarını gerçekleştirmiş olacağım, merak ediyorum. Burada evrene notumu düşmüş olayım, detaylar bende kalsın:)
40'ına yaklaşırken doktorasını, tüm akademik yaşamını elinin tersiyle iterek kendini yollara teslim eden bir oğul. Oğlunun kararını da, yaşama bakışını da kesinlikle desteklemeyen, kendi snop yaşamı, golf arkadaşları arasında yaşamını sürdüren bir baba. İki uç da olsa hayatta bir baba-oğul olarak varolmanın rahatı, konforu. Lakin gün gelir o ayaklardan biri kırılır. Oğul hiç geri dönmemek üzere gider. Yaşamını adadığı, kendini bulduğu o yola ömrünü bırakır. Ve film işte tam da bu noktada başlar. Tamamlanmayan, tamamlanamayan o yolu baba yürümeye karar verir. Oğlunun çantası, oğlunun eşyaları, oğlunun külleriyle artık yolda olma sırası ondadır.
Yol filmlerini her zaman sevdim. İster metafor olsun, ister sahici yolun getirdiklerini hep önemsedim. Duymasını bilene her yolun söylediği onlarca cümle olduğuna hep inandım. İşte belki de bu yüzden Şairin Romanı'nı edebiyatta nasıl ayrı bir yere koyduysam, o ihtişamlı roman bana nasıl derinden dokunduysa, sinemada da The Way'i oraya koyuyorum.
Sanat her şeye en güzel merhem. Türkiye gibi tırnaklarını her gün etinize geçiren ülkelerde merhemsiz yaşanır mı, düşünmek dahi istemem. Yolsuz da, merhemsiz de kalmamak dileğiyle...
Gönderen zero zaman: Perşembe, Mart 15, 2012
Etiketler: Murathan Mungan, Sinema, Yolculuk
Bu sabah bir yazı yazmak için oturdum bilgisayar karşısına. 8 Mart'ta katıldığım çok keyifli bir söyleşi ve ardından gelen konser, bir kitap ve yine bir iki mutfak anektodu derken yarıladım yazıyı ki geldi haber. Sivas davasına zaman aşımı... Mide bulantısı, utanç, kan kaybından ölmek üzere olan vicdanlar...
Bir yazdığım yazıya baktım, bir televizyona. Yazdıklarımın beş para etmez bir çöp yığını olduğunu düşündüm ve "Select all" yapıp sil tuşuna basmak için bir saniye bile düşünmedim. Ne anlatıyorum ben yahu? Kitapmış, konsermiş, söyleşiymiş, yıllar sonra üniversitede olmak çok güzelmiş falan da filan. Bir yığın sabun köpüğü. Yıllar evvel cayır cayır göz göre göre yakılmış insanların katilleri için "zaman aşımından özgürlük" diyen bir ülkenin hukuku bana bugün "özgürlüğe giden yol insan yakmaktan geçer" dedi. Kitabına da, konserine de, söyleşisine de diye diye çöpe gönderdim yazdıklarımın ve yaşadıklarımın her birini.
Kendi pis işlerine zamanı alet eden insanoğlu... Derlerdi ki zaman her şeyin ilacıdır. Yok efendim, artık yemezler! Bugünden sonra zaman hiçbir şeyin ilacı olamaz artık.
Çok sevgili Onur Caymaz yine çivi gibi bir yazı yazmış bugün. Soruyor "3 Temmuz 1993 günü, Madımak’ta, kaç kadın koynuna bir katil aldı diye düşünüyorum. Söyle katil söyle, YANARAK TÜKENİR Mİ?"
Ya her şeyi bir tarafa koyuyorum. Bütün inançları, görüşleri, kimlikleri... Sıfırlayın kendinizi ve şu sahne gelsin gözünüzün önüne. Ağızlarından tükürükler saça saça bir otelin önüne birikmiş nefret kusan bir kalabalık, otelin içindeki çoluk, çocuk, kadın, erkek bir grubun cayır cayır yanışını öfkeli haykırışlarla izliyor. Biri ufacık çocuğunu omuzlarının üzerine almış, ona bu korkunç sahneyi kıvançla izletiyor, işte böyle bir bebekten katil yaratıyor.
Bir insan gerçekten insansa yani insan kılığına girmiş başka bir yaratık değilse bu olay karşısında değil zamanaşımı, zaman kaybetmeden adalet serper o ateşin üzerine. Adalet merhemdir, en derin yaralara bile kabuk bağlatabilir. Ve normal koşullarda adalet hukuktan doğmalıdır, lakin bu ülkenin hukuku adalet değil, direk suç doğuruyor, suça teşvik ediyor, suçu baş tacı ediyor.
Utanıyorum, hem de çok. Ve bu ülkede yaşamaktan gerçekten çok korkuyorum.
Bu sayfada çok az yer verdim hep bu tür konulara. Fakat artık iptâlim yani, bunca rezilliğin arasında çaydan, çorbadan bahsedecek halim kalmadı benim. Ne zaman normale dönerim bilmem. Belki de artık normale dönmemek gerek, onu da bilmem!
Gönderen zero zaman: Salı, Mart 13, 2012
Etiketler: Sivas'ta zaman aşımına hayır
Tarih 6 Mart 2012. Bugün hiç eve girmemeliyim dedirten ışıl ışıl bir güneş gökyüzünde. Kışsever bendenizin bile kemikleri, bulduğu bu pırıl pırıl güneşi bırakmayı istemiyor; geleceğini bilsem onu eve götürebilmek için ikna çabasına girişeceğim.
Güneşin ulaşmayı başaramadığı kuytular hala kışın keskin izlerini taşıyor, bahar henüz oralara ulaşmamış. Ama Kadıköy'ü baştan aşağıya turlayıp çantama günün ganimetleri olarak mumluklarımı, kelebek yüzüğümü, Sevim Burak'ın Yanık Saraylar kitabını attıktan sonra Güneş'le muhteşem randevum için attım kendimi deniz kenarına. Kadıköy'de Karaköy vapur iskelesinin yanındaki çay bahçesinde sözleşmiştik kendisiyle:)
Martılar, deniz, tavşan kanı çayım, sessizliğe bürünmüş hüznüne rağmen hala ihtişamlı Haydarpaşa yanı başımda; Şehir Tiyatroları'nın Mart ayı programı ve Virginia Woolf'un Mrs. Dalloway'i masamda... Arkadaşımı beklerken ve güneş kemiklerimi ısıtırken biraz kitap okuyayım istemiştim aslında bu manzaranın karşısında ama değil tek satır okumak, kitabın kapağını bile açmadım. Can Virginia da burda olsa eminim o da aynısını yapardı, kitabın satırlarını değil, İstanbul'un söylediklerini okumaya çalışırdı dedim.
Sonra da bir fikir düştü aklıma. Virginia Woolf'u İstanbul'da hayal etmek istedim. Ya bu şehirde yaşasaydı, ya hayatının bir döneminde bu şehirden geçseydi?
Çok savaşırdı bence Virginia Woolf İstanbul'la. Yırta yırta kanatırdı bu şehir, ruhu zaten kan revan içinde kalmış bu kadının tenini. Mazoşist ruhunu daha çok bilerdi. Çok beslenir; acıyla, hüzünle, kanla, aşkla, sanatla, denizle, kahkahayla, ölümle dolar, tam da bu yüzden daha çok üretir ama bu şehirde yaşadığı her gün ölüme biraz daha yaklaşırdı. İçinde her nefes alışıyla biraz daha büyüttüğü ölüm oyunu oynayan o çoçuğu bana kalırsa en çok İstanbul'la beslerdi.
Böyle insanları, ciğerimin taa orta yerinden gelircesine çok ama çok iyi anladım hep ben. Huzursuz ruhlar, yaraya sürekli bıçak sokanlar... Virginia Woolf, Sadık Hidayet, Yusuf Atılgan... Evet bir yanım anlattıkları hikayelerin karanlığını çok iyi anlıyor, derinden hissediyor ama bir tarafım da var ki, renge, pozitif enerjiye, keyif denen o hipnotik güce, dolayısıyla rakıya, beyaz peynire, hoş sohbetlere, turuncuya, yeşile, denize, güneşe tutkun. Bunu niye mi yazıyorum? Bazen okuduklarımın enerjisiyle yaşadıklarımın enerjisinin çok çeliştiğini düşünürüm de ondan. Yaşarken ki enerjime bakanlar, okuduklarımın karamsarlığına, karanlık tonuna çoğu zaman şaşarlar. Halbuki zannedildiği kadar karanlık bir etki almam. Çünkü hayatın ne kadar boş, acımasız, adaletsiz, karanlık olduğunu söyleyen bu yazarlar bana "işte bu yüzden yaşa" der bir taraftan da "her anının tadını çıkar, istediğin şeylerin peşinden koş, keyif almaya çalış, hayat nasılsa boş."
Mrs. Dalloway benim en sevdiğim Virginia Woolf romanıdır. Üniversitedeyken okumuştum ama şimdi İlknur Özdemir çevirisiyle yeniden basılınca bir kere daha okumak istedim çünkü İlknur Özdemir çok sevdiğim bir çevirmendir. Yine Woolf'un Kendine Ait Bir Oda'sıysa roman değil ama bir insanın, özellikle de kadınların kendilerine vakit ayırmaları, özen göstermeleri, eşlerinden, çocuklarından ayrı zamanlar ve ortamlar yaratmaları gerekliliğine dair çok önemli cümleler söylediği bir kitaptır. Ve her kadın, kadınlık manifestosu kabul edip muhakkak okumalıdır.
Haldun Taner Sahnesi'nin önünden geçerken bu sene kendime en çok kızdığım tiyatrosuzluğu biraz olsun telafi edebilmek için Mart ayının Şehir Tiyatroları bültenini aldım. Kaçıp gitmeden bir yerinden yakalamalı tiyatro gecelerini diye... Gerçi özellikle Devlet ve Şehir Tiyatroları'ndan eskiden aldığım hazzı çok alamadığım için son birkaç yıldır, ayağım kesildi sanki bu sene. Nerde o dört beş sene evvel izlediğim Yangın Duası, Ful Yaprakları... Üç dört kere üst üste aynı oyunu izlediğimi bilirim. Ama yine de sezon kapanmadan birkaç oyunu cebe atma niyetindeyim.
Ve son cümle: hoşgeldin Bahar!
Gönderen zero zaman: Salı, Mart 06, 2012
Etiketler: Edebiyat, İstanbul, Kent, Virginia Woolf
Her ailenin kendine has menüleri, yemekleri vardır. Her özel gün geldiğinde yapılan, sofranın vazgeçilmezi olan, aile üyelerinin günler öncesinden o sofrada buluşacak olmaktan ötürü heyecan duydukları yemekler...
Bizim ailede rutin zamanlarda olduğu gibi özel günlerde de mutfağın tek bir taçsız kraliçesi, baş büyücüsü, mutfak cadısı vardır. Hâşa, ben değilim elbet o, olsam olsam yamağı olurum ben onun. Tabi ki hayatımın kadını, birtanem anneannemden bahsediyorum! Ben ustayım diyen nice aşçıyı eline aldığı bir oklava, bir maşa, bir de kepçeyle dize getirmezse ben de hiç bir şey bilmiyorum demektir:)
Bizde ailenin baş aşçısı, ustası ana kraliçe anneannemse, ailenin tatlısı da kesinlikle krem karameldir. Hani bir oylama yapsam bizim familyanın tüm bireyleri üzerinde, bir kişiden bile ikinci bir tercih çıkmayacağından adımın Zeren olduğu kadar eminim, o kadar! Yani bir nevi krem karamel diktatörlüğü de diyebiliriz buna. Peki neden? Tamam çok güzel tatlıdır kendisi ama yeterli bir neden mi bu kadar istisnasız bir hakimiyet için?
Ben size anlatayım nedenini. Aslında her şey şimdiye kadar yazdıklarımın içinde gizli. Bahsi geçen bu muhteşem tatlı, öyle zannedildiği gibi sadece bir tatlıdan ibaret değildir. Yeryüzündeki tüm krem karameller ikiye ayrılır. Bir, anneannemin krem karamelleri; iki, diğerleri:))
Nedir, ne yapar, nasıl bir sihri vardır bilmiyorum demeyeceğim. Çünkü artık biliyorum. Benim onunla aramda yıllardır olan usta-çırak ilişkisi bir el vermek misali kulağıma fısıl fısıl gizlerini fısıldamakta, ellerime dokuna dokuna hünerini bulaştırmakta.
Aklımda 7-8 yaşlarımdan bir sahne... Bir bayram günü mü yaklaşmakta, yoksa bir doğum günü vs. mi var, orasını hatırlamıyorum. Bildiğim bir tek, haftasonu anneannemin evinde tüm aile hep birlikte yemek yiyecek olmamız. Haftalar evvelinden anneanneme "Anneeeee bir krem karamel yapsanaaaaa" nidalarıyla ikinci kuşak bireyler tarafından siparişler verilmiş. Büyük aile yemeklerinin olmazsa olmazlarından dolmalar sarılıyor, soğan sarımsak, baharat kokuları sarmış iki gün evvelinden evi. Lakin büyük gün öncesindeki son gün sadece krem karamele ayrılmış. Çünkü yapılacak olan miktar, yemeğe gelecek insan sayısının üç katı:) Nedeniyse çok basit: ailede tek porsiyonla hayatta doymayacak insanlar olmasının yanında, ana kraliçe gece sonunda evine dönen yavrularını kol altlarında koca borcamlarla dinmeyen nefislerini dindirsinler diye krem karamelle uğurluyor:))
Anneannem çok geniş olmayan mutfağına sığamaz, oldum olası salonunu da mutfağının bir parçası haline getirirdi. Bu halen de böyledir. Salondaki upuzun yemek masasının mutfak tezgahına dönüşmüş olmasından ötürü sandalyelerden birinin üzerine dizlerinin üzerinde tünemiş olan bendeniz, kocaman bir yumurta yığınına tedirgin tedirgin bakıyorum. Küçük olan bedenler etraflarındaki her şeyi koca koca algılar, bilirsiniz. Gerçi ufağım diye haksızlık etmeyeyim, üst üste dizilmiş 38 yumurta halen gözüme kocaman bir yığın olarak görünüyor:) Anneannem teker teker kırıyor kocaman bir kasenin içine her bir yumurtayı. Yumurta kırılırken çıkan sese, içinden akan berekete, bir kenarda biriken kabukların "burada güzel bir şeyler oluyor" diyen sıcacık resmine bayılıyorum ben. Hayranım anneanneme. Ne güzel şeyler yapıyor bu kadın! Bir gün onun gibi olabilsem keşke! Çok net hatırlıyorum o gün o Zero'nun içinden geçenleri.
Şekerin erirken ulaştığı o muhteşem kıvam ve kahverengilik, kaynayan sütten çıkan o buğulu koku, sonra sütle yumurtanın muhteşem buluşması, hiç durmadan çırpma işini sürdüren güçlü kollar...
Yirmi küsür yıl kadar önce sandalyede dizleri üzerine çömelmiş hayranlıkla izlediği bu resmin, yıllar sonra ana karakteri olan Zero... Tanıdık bir restorandan aldığım toplu bir sipariş üzerine anneannemin salonunu bu sefer ben mutfağa çevirdim. İstedim ki bizim ailede çok özel bir yeri olan bu tatlı, tadının içine karışan o 'anneanne evi ruhu'ndan mahrum kalmasın.
Yine üst üste kırk küsür yumurta, litrelerce süt, şeker... Kaynayan sütle yumurtayı birleştirirken yumurtalar pişmesin diye mikservari bir güç sergilemeye çalışan bir sağ kol... Arkamda, sağımda, solumda artık iyice yaşlanmış olsa da tüm bereketini, gücünü, hamaratlığını benden esirgemeyen anneannem...
Bir de küçük bir kız vardı, orda, sandalyelerden birinin üzerinde çömelmiş oturan, her kırılan yumurtanın heyecanıyla bir o yana bir bu yana yerinde duramadan kıpırdanan... Belki başka kimse değil ama ben gördüm onu ve dedim ki ona "Merak etmeyesin sakın, sen bir gün bu resmin baş kahramanı olacaksın. Yemin olsun!"
Gönderen zero zaman: Pazar, Mart 04, 2012
Etiketler: Bana Dair, mutfak
İçimdeki sandık odasını kire, toza, pasa, yığıntı ve yıkıntılara teslim etmeyeceğimin sözünü vereli çok oldu kendime. Defterlerimin geçmişine dönüp baktığım zaman 10 Haziran 2010'u gösteriyor satırların üzerindeki tarih. Satırlardaysa "Neden hep özensizliğe, üst üste yığılmalara, toza, terkedilmişliğe mahkumdur sandık odaları? Kirinden, pasından, tozundan içine girmek istemezsin, ciğerin yanar, öksürük tutar. Sen girmek istemedikçe ve giremedikçe de toz tozu çağırır, pas pası. Peki ya ruhumuzun sandık odaları? Şimdilerde ne kış, ne yaz, ne bahar temizliği bendeki; ömür temizliği yapıyorum zaar. Her insanın sadece kendinde kalmasını istediği, sakladığı, gözden ırak tuttuğu "şey"leri vardır sandık odasına kitlediği ama gün gelip birikenlere bakmak için kapıyı açtığında içeriden ceset kokuları da gelmemeli. Havalandırmaya, temiz tutmaya belki en çok sandık odalarının ihtiyacı varken, mümkün olsa onlarca kilit vuracağız kapıya. Lakin şimdi, bundan sonra..." diye kendime verilen sözlerle devam eden cümleler...
Sözüm söz o gün bugündür. Evlerdeki sandık odaları çamaşır suyuyla, deterjanla temizleniyor da söz konusu ruhunsa pek işe yaramıyor bu arkadaşlar. Lakin ben muhteşem bir kireç sökücü bulmuştum o günlerde kendime. Izdıraplı ofis günlerinin çıkışında haftada iki kez saat dokuzmuş, şimdi evde olup koltuğa serilmek güzelmiş demeden gittiğim yoga derslerim nice deterjana taş çıkarır cinsinden temizliyordu beni.
Sonra ben aşçı olma yollarında koşturur, hababam kepçe sallarken can dostum, arkadaşım yoga eğitmeni olmak için vurdu kendini yollara. Bunun hikayesini paylaştığım o yazıya baktığımda keyifleniyorum geçtiğimiz yolları düşünerek. Onunla birlikte yoganın hayatımdaki yeri de bambaşka çok daha temelli, köklü bir yere erişti. Sadece sandık odası temizliğinde değil, tüm evin ferahı için lazım olduğu, bir yaşam tarzı olması gerektiği gerçeği girdi hayatıma.
Amma velakin... Aşçı olmanın gerçekleriyle yüzleşmek öyle kolay olmuyor. O restoran senin bu restoran benim koşturur, mutfak tezgahları arasında oklava sallar, kazan karıştırır, fırını küreklerken deli yorgunlukların kurbanı olur bendeniz. Sonuç, bir süredir yogaya dolayısıyla kendime ayrılamayan zamanlar çıkar ortaya. Ama bir kere gerçekten, bedeninizin her köşesiyle nefes almanın hazzına varmışsanız, uyku sorunları dahil pek çok sıkıntıya çözüm bulmuş, adeta yıllar sonra yeniden güneşe çıkmışsanız, döner dolaşır, bir yerden yeniden yakalarsınız ihmal ettiğiniz güzellikleri.
Bendeki de aynen bu hesap oldu. Uzun zaman sonra yeniden yogayla buluşmak, boğulmak üzereyken son anda ciğere yeniden hava gitmesi gibi bir şey.
Mis gibi havalandırılmış bir odada, bir köşede kötü enerjileri dağıtması için yakılmış bir adaçayı tütsüsü, diğer köşede Budalı mumluklarda yanan mumlar, yere serilmiş matlar, ders sonrası şavasana duruşunda üzerimize örtmek için sıcacık battaniyeler eşliğinde yoga yapmak... Teşekkürler arkadaşım, yolunla yoluma değer kattığın için.
Geçenlerde yazmıştım "benim Ruh Emiciler'i yok etmek için kendi Patronus büyümü arıyorum" diye (Harry Potter okuyucuları çok iyi bilirler) buldum, hep de bana çok yakın olan bir yerde!:)
Gönderen zero zaman: Perşembe, Mart 01, 2012