Tüketimi en kolay ürünlerden biride televizyon programları olsa gerek. Bundan dolayı içeriği, formatı, hitap şekli ve dili ile yeni programlar hazırlamak gerekiyor ekran için. Dizisi, belgeseli, sineması, tartışması, magazini ve yarışması derken onca program çeşidi ile karşı karşıya kalan seyirci tercih yapmakta zorlanmıyor.
İzlenecek, takip edilecek bir kanal ve program mutlaka bulunuyor, hiç bulamadın, açarsın kendi kulak zevkine göre bir müzik kanalı, görüntüleme seyredersin.
Son zamanlarda yarışma programları da hiçte göz ardı edilemeyecek şekilde izlenme istatistiğine ulaştılar. Reyting denen o izlenme ölçüm modelinin de ne derece güvenilir olduğu ayrı bir tartışma konusu elbet.
Yemekteyiz isminde yeni bir yarışma programı var ulusal kanalların birinde. Beşer kişilik gruplar halinde çeşitli mesleklerden yarışmacılar bir araya geliyorlar ve evlerinde kendi yaptıkları yemelerle konuklarını ağırlıyorlar. Yemekten sonra o günkü ev sahibine not veren diğer yarışmacılar sırasıyla aynı ev sahipliğini yapıp en yüksek notu almaya çalışıyorlar.
Yemekte bir araya gelen yarışmacılar en sert eleştirilerini yöneltmekten çekinmiyorlar ve kimi zaman ortam oldukça geriliyor. Kimisi yemeğin sunumunu beğenmiyor, kimisi ağız tadına uymadığı için yüzünü ekşitiyor, kimisi hijyene takıyor filan derken ne kadar eleştirir ve ne kadar ortamı gerersen o kadar çekici hale geliyor program.
Yemekte sunulacak menü önceden liste halinde veriliyor ve diğer yarışmacılar hemen o liste üzerinden başlıyorlar yorumlarına. İlk saldırı orada başlıyor zaten. İlk bakışta bir yarışmada başka türlü bir manzaranın oluşmasını beklemek zaten olanaksız gibi geliyor ve kazanmak için birinci olmakta gerekiyorsa bu gereklidir kanısı oluşuyor. Bununla birlikte, özellikle bizim kültürümüzde yemek adabının ki buna sofra adabı da denir özel bir yeri ve önemi vardır.
Misafir bizim için kıymetli ve değerlidir, Tanrı misafiri kavramı boşuna kullanılıyor değildir. Evimize gelen misafire en içten duygularımızla ikramda bulunmayı çok severiz ve bunu inançlarımız uğruna yaparız. Oysa bu programda biri bizi gözetliyor mantığıyla kişilerin yaptıklarından çok yapamadıkları, zaafları, noksanları ortaya çıkarılmaya çalışılıyor.
Sofra adabı denince bize ait bir sofra alışkanlığı da vardır. Bize ait olmadığına düşündüğüm sofra kuralları bu programda ısrarla en doğrusu ve olması gereken gibi gösteriliyor. Sol elle yemek davranışı ısrarla vurgulanmaya devam ediliyor.
Bizde tüm yiyecekler, nimet olarak adlandırılır ve nimete beğenilmese de kem gözle bakılmaz. Kavga edilen bir sofra bizde hoş görülmez, bir nevi nimete layığı ile davranmamak demektir. Bu yüzden sofra şükürle terk edilir.
Cevabı net olarak bulunamayan bir tartışma bu noktada tekrar kendini göstermektedir. İzleniyor diye, kültürden, gelenekten, inançtan, değer yargılarından ödün vermek mi, yoksa bu değerleri korumak adına popülerlikten vazgeçmek mi?
bir işaret olmalı
ben bir noktayım tamam
ama uzaklarda olan kim?