Satınalma planlarımızda bizi etkileyen kur dengesizlikleri ile mücadeleye devam ediyoruz. Tedarikçilerimiz bu dengesizlik karşısında risk almak istemiyor veya riski fiyatlara koymaya çalışıyor. Böyle bir ortamda kur aralığı belirleyerek, riski daha dengeli bir şekilde yönetebiliriz. Zira, tedarikçilerimizin hammadde alırken, bizlere satış yaparken ve sonrasında ödeme vadesi beklerken alacağı riskleri beraber ele alıp tanımlayabilirsek, adaletli bir şekilde paylaşabilirsek, daha sürdürülebilir uzun vadeli fiyatlar elde edebiliriz. Bu şekilde fiyat güncelleme operasyonu yükünü, tedarikçi ve fiyat yönetim stratejilerine kaydırabiliriz. Son yaşanan dalgalanmalar, kriz senaryoları tüm şirketleri etkiliyor. Kuzey Amerika ve Asya - Pasifik bölgesinde ticaret savaşları, Avrupa'da ise Brexit sürecindeki belirsizlik nedeniyle küresel büyüme ivmesinde başlayan düşüş hız kesmeden sürüyor. Teknolojiden tarıma, otomotivden havayoluna kadar pek çok sektör, 2018'deki krizler nedeniyle büyüme beklentilerini düşürmeye devam ediyor. 2018 yılında maaşlarını protesto eden çalışanlarının grevleri nedeniyle zor günler geçiren Avrupa'nın en büyük havayolu şirketi Ryanair, 1.1 milyar ile 1.2 milyar dolar arasındaki büyüme beklentisini, 1 milyar ile 1.1 milyara düşürdü. Şirketin büyüme beklentilerini düşürme nedenleri arasında kış aylarında yaşanan yolcu sayısındaki düşüş de gösterildi. Havayolu şirketleri arasında sert bir rekabetin yaşandığını söyleyen Ryanair CEO'su, Brexit konusundaki kaosun devam etmesi durumunda, beklentilerin daha da düşebileceği konusunda uyardı. Avrupa genelinde yaşanan havayolu krizi nedeniyle daha önce Lufthansa, Air France ve Eurowings'de de grevler yaşanmış, çok sayıda uçuş iptal edilmişti. Apple ve Cargill de büyüme tahminleri düşürülmüş, iki şirketin Çin'de yaşadığı ticari kayıp, yaptırım savaşının etkisi olarak yorumlanmıştı.
Apple'ın CEO'su, Çin'de iPhone satışlarının azalmasını gerekçe göstererek çeyrek dönem satış tahminini düşürmüştü. 20 yıl sonra bir ilki yaşayan şirketin 89 ile 93 milyar dolar aralığındaki gelir tahmini 84 milyar dolara indirilmişti. Apple'ın büyüme beklentilerini düşürdüğü gün, tahıl ticareti alanında dünyanın 2. büyük şirketi olan Cargill de Çin'de beklenenden daha kötü sonuçlar aldıklarını açıklamıştı. Şirket geçtiğimiz yaz çok sayıda işten çıkarma haberiyle gündeme gelmişti.Güney Kore'nin çip ve akıllı telefon devi Samsung, 3 aylık faaliyet karı beklentisini %29 oranında düşürdüğünü açıklamıştı. Dünya çapında yaşanan ekonomik yavaşlamanın çiplere olan talebi düşürdüğünü ve akıllı telefonların daha güçlü bir rekabetle karşı karşıya kaldıklarını söyleyen Samsung, düşük maaliyetli telefon serisini yenileme kararı almıştı. Çin Ulusal İstatistik Bürosu, ülke ekonomisinin 2018'de %6,6 büyüdüğünü açıklamıştı. Ulusal İstatistik Bürosu Başkanı, başkent Pekin'de düzenlediği basın toplantısında, ülke ekonomisinin geçen yıl, 2017'ye oranla %6,6 büyüdüğünü, bu rakamın ülkenin son 28 yılda kaydettiği en düşük büyüme rakamları olarak kayıtlara geçtiğini duyurmuştu.
Pekin yönetimi bu ay ekonomiyi canlandırmak için kobiler için vergi indirimi öngören 193 milyar dolar değerinde bir dizi önlem paketi açıklamıştı. Hükümet, altyapı harcamalarını arttırmayı ve para politikasını da genişletmeyi hedefliyor
Londra Metal Borsası (LME) aysonu kapanış verilerine göre Bakır fiyatları Ocak ayında %2.14 oranında artış göstererek 6.146 USD/ton seviyesinde olurken, bakır stokları %14.75 oranında artış gösterdi. Ocak sonunda temel metallerin çoğunun fiyatı, Çn'de imalat aktivitesinin ikinci ayda da daralmasına rağmen Fed'in faiz artışı konusunda sabırlı olacaklarını açıklamasından sonra arttı. Çin’deki ithat bakır ürünleri için prim fiyatları 72.50 USD seviyelerinden islm görüyor. Reuters’e göre; Bakır fiyatları düşük talebin etkisi ile 2019 yılında 64.000 tonluk açık verecek ve dar bir aralıkta hareket edecek. Fitch’in 2019 yılı Bakır fiyatlarını 6.500 USD/ton olarak tahmin ederken; Goldman Sachs 2019 yılında Bakır fiyatlarının 7.000 USD’e kadar yükselebileceğini öngörüyor. Çin’in Temmuz 2019’dan itibaren hurda ithalatını daha da sınırlama politikalarının fiyatlara yükseliş baskısını yapacağını belirtirken; Bakır fiyatlarının 5.000 USD seviyesine düşmesi için doların %5 güçlenmesi ve petrol fiyatlarının 42 USD seviyesine düşmesi gerektiğini de açıkladı.
Londra Metal Borsası (LME) aysonu kapanış verilerine göre Alüminyum fiyatları Ocak ayında sabit hareket edip 1.880 USD/ton olurken, alüminyum stokları %1.60 oranında arttı. LME Alüminyum prim değerleri, Aralık ayı sonunda ABD için 425$/ton, Batı Avrupa için 75$/ton, Doğu Asya için 85$/ton ve Güneydoğu Asya için 15 $/ton seviyesinde işlem gördü. Alüminyum fiyatları Ocak sonunda iptal edilen garantilerin ardından LME’de yükselişe geçti. IndiaTimes haberine göre; Çin’deki üreticilerin kapasite azalışına gitmesi sebebiyle Alüminyum fiyatlarında artış bekleniyor. Reuters’e göre Alüminyum fiyatları üzerinde geçen yıl üretim rekoru kıran Çin’in ihracat oranı etkili olacak. Diğer yandan ABD’nin Rusal üzerindeki yaptırımları kaldırması, ilave arz beklentisi ile fiyatlar üzerinde düşüş baskısı yarattı. ABD Hazine Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada; Rusal’ın şirketlerin faaliyetleri konusunda benzeri görülmemiş derecede şeffaflık sergilemeyi kabul ettiğini ve kapsamlı denetimlerin, sertifikalandırmaların ve raporlamaların yapılmasına ilişkin talepleri yerine getirdiğini vurgulamıştı. Reuters anketine göre 2019 küresel alüminyum açığı 527.500 tondan 490.000 tona düşüş gösterdi. Fitch’in 2019 yılı Alüminyum fiyatlarını 2.150 USD/ton olarak tahmin ederken; Goldman Sachs 2019 yılında Alüminyum fiyatlarını 1.Çeyrek için 1.900, 2.Çeyrek 1.950 ve yıl sonu için 2.000 USD/ton olarak öngörüyor.
Londra Metal Borsası (LME) aysonu kapanış verilerine göre Nikel fiyatları Ocak ayında %16.03 artış göstererek 12.375 USD/ton olurken, nikel stokları da %2.83 oranında azaldı. Outokumpu Şubat 2019 prim fiyatlarını 430 Kalite için 58 €/ton, 304 Kalite için 46 €/ton ve 316 Kalite için 73 €/ton düşüşle açıkladı. Reuters’e göre; analistler; Endonezya tarafındaki üretimin artmasıyla birlikte, nikel talebinin büyük kısmını oluşturan paslanmaz çelik piyasasındaki daralmaların etkisiyle, Nikel fiyatları ile ilgili beklentilerini 2019 için %12 oranında 12.500 USD’e düşürdüler. Fitch’in 2019 yılı Nikel fiyatlarını 13.500 USD/ton olarak tahmin ederken; Goldman Sachs 2019 yılında Nikel fiyatlarını, elektrikli araçlara yönelik artan tabele rağmen, Endonezya’dan gelen arz artışı etkisiyle 12.500 USD’e olarak öngörüyor.
Londra Metal Borsası (LME) aysonu kapanış verilerine göre Çinko fiyatları Ocak ayında %6.98 artış göstererek 2.719 USD/ton olurken, çinko stokları %12.88 oranında azaldı. Reuters’e göre, geçen yıla göre yaklaşık %20 oranında değer kaybeden Çinko fiyatlarının, maden üretimindeki artışın etkisinde kalacak. Uluslararası Kurşun ve Çinko Çalışma Grubu (ILZSG) tahminlerine göre 2018 yılında %2 oranında artan küresel maden üretimi, 2019 yılında %6.4 oranında artış gösterecek. Esas olarak çeliği galvanizlemek için kullanılan Çinko için küresel açığın 2019 yılında 50.000 ton olması bekleniyor.
Londra Metal Borsası (LME) aysonu kapanış verilerine göre Kurşun fiyatları Ocak ayında %2.83 artış göstererek 2.090 USD/ton olurken, kurşun stokları da %29.80 oranında azaldı. Aynı dönem için Kalay fiyatları ise %7.73 artış göstererek 20.900 USD/ton olurken, kalay stokları %15.37 oranında azaldı. FocusEconomics’e göre kurşun fiyatları 2019 yılında Çin’deki zayıf talebin etkisinde kalarak düşüş gösterecek.
Demir cevheri fiyatları Ocak ayında %16.7 oranında artış göstererek 91 dolar seviyesinden ayı kapattı. Dünyanın en büyük demir cevheri şirketi Brezilyalı Vale, maden atık barajının çökmesi sonucu 84 kişinin hayatını kaybetmesi nedeniyle üretimi kısacağını duyurdu. Kurumun güvenlik gerekçeleriyle üretimi kısacağını açıklamasının ardından demir cevheri fiyatları %9'dan fazla artış yaptı. Şirketin CEO'su düzenlenen basın konferansında yıllık üretimin 40 milyon ton kısılacağını belirtti. Diğer alanlardaki üretimlerde artış yapılarak bu etkinin dengeleneceğine vurgu yapıldı.ANZ Bank 2019 Q1 sonunda demir cevheri fiyatlarını 80 USD/ton, Haziran sonunda 82 USD/ton ve yıl sonunda 72 USD/ton olarak tahmin ediyor. Fitch ise demir Cevheri fiyatlarını 2019 yılı için 60 USD olarak tahmin ederken, 2020 ve 2021 yılları için 55 USD olarak öngörüyor.
Ocak ayında yurtiçi plastik piyasasında ortalama olarak %3.46’lık azalış görülürken, en yüksek azalış %5.10 ile PE fiyatlarında görüldü. Bunu %3.60 ile PP ve %3.08 ile PVC izledi. PA6 tarafında görülen düşüşler, PA66 tarafında halen görünmüyor. Chemorbis haberlerine göre; Türkiye’de, ithal şişelik PET fiyatları Ocak ortasından bu yana yükseliş eğilimi izledi. Asya’da ithal PVC fiyatları Kasım ayının ortalarında yaklaşık bir yılın en düşük seviyesini gördüğünden bu yana yükseliyor. Son üç aydaki yükseliş eğilimi, özellikle Hindistan’dan gelen iyi talebe ve bölge genelinde kısıtlı olan tedarike bağlanıyor. Asya’da güçlenen spot etilenin kısa vadede PVC fiyatlarını destekleyen diğer bir faktör olması bekleniyor. ChemOrbis Fiyat Sihirbazı’ndan alınan verilere göre, CFR Uzak Doğu Asya bazındaki spot etilen fiyatlarının haftalık ortalaması güçlü talep ve kısıtlı tedarikten destekle Ekim’den bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Avrupa stirenik piyasalarında oyuncular, stiren kontratlarından önce Şubat görünümüne ilişkin beklentilerini dile getirmeye başladı. Piyasa katılımcılarının büyük bir kısmı, ABS’in aksine PS arzının nispeten daha kısıtlı olması ve alım havasındaki iyileşme nedeniyle PS artışlarını daha olası görüyor. Piyasa oyuncularının çoğu, Şubat ayı stiren kontratlarında 30-50€/tonluk artışlar öngörüyordu. Son günlerde ise, bazı alıcı ve distribütörler artış beklentilerini küçülttü ve stabiliteye veya 10-20€/tonluk ufak artışlara işaret eden öngörülerde bulundu. Oyuncular, stabil veya hafif artış eğilimli beklentilerini desteklemek için ABS ve PS fiyatlarının son yılların en düşük seviyelerinde yer aldıklarına işaret ediyor. ChemOrbis Fiyat Endeksi’nden elde edilen haftalık ortalama verilere göre, İtalya ve Kuzeybatı Avrupa’daki ABS ve PS fiyatları sırasıyla son 3 ve 4 yılın en düşük seviyelerine geriledi. 2019’a zayıf bir başlangıç yapan global piyasalardaki spot etilen fiyatları, Ocak ayının ikinci yarısında bir toparlanma gösterdi ve sonrasında hafif artış eğilimli seyrini korudu. Asya’daki sınırlı etilen tedariki, Çin’den talebin Yeni Yıl tatili öncesinde iyi seyretmesi ve güçlü enerji kompleksi spot fiyatlardaki mevcut eğilime katkıda bulunan faktörler olarak gösterildi. Çin, son on yılın büyük bir bölümünde düzenli olarak yeni PP kapasiteleri faaliyete geçirdi. Sürecin planlandığı gibi gitmesi halinde, Çin’de yeni kapasiteler bu sene ve gelecek birkaç yıl içinde önemli ölçüde artacak. 2019 yılında faaliyete geçmesi planlanan ve toplamda 8 milyon ton/yılı aşan yeni kapasite, 2018 yılında faaliyete geçen toplam kapasiteye kıyasla önemli bir artış arz ediyor. Ancak tüccarlar, geçen yıl faaliyete geçen toplam kapasitenin yaklaşık sekiz katına denk gelen bu miktarın, belli başlı ekonomik ve siyasi sorunlar nedeniyle değişikliğe uğrayabileceğini belirtti.
Yurtiçi kağıt fiyatları, TL bazında kağıt fiyatlarını dar bir aralıkta hareket etti. Anitta tarafından yayınlanan 2019 kağıt fiyatları ve oluklu mukavva pazarı analiz raporuna göre; talebin azalmaya başladığı Kasım-Aralık ve Ocak 2019 aylarında açıklanan Recy (Yerli) kağıt fiyatlarının döviz karşısındaki hareketi yılın geri kalanına göre ters yönde meydana gelmiş ve $ kurunda yaşanan artış trendine rağmen piyasalarda yaşanan talep darlığı nedeniyle kağıt fiyatları döviz kuru karşısında gerileme eğilimi göstermiştir ki bu veri kağıt ve oluklu mukavva sektöründe üretim yapan firmaların 2019 yılı karlılık seviyelerinde yaşanması muhtemel erimenin öncü göstergesi olarak kabul edilebilir. 2018 Ocak ayından itibaren FL ve Beyaz TL kağıtları toplamda %57,20 oranında ; EKO Kraft dediğimiz liner (yüzey) kağıt gurubunda ise %59 oranında fiyat artışı meydana gelmiş iken döviz şokunun gerilemeye başlaması ile Ekim ve Kasım aylarında yaklaşık %33,6 oranında kağıt fiyatlarında bir geri gelme yaşanmış ve yıl sonu itibari ile geri dönüşümlü (recy) kağıt fiyatları 2018 değişim oranı olarak %33 gibi bir oran elde edilmiştir. 2019 yılı içerisinde makro beklentilere baktığımızda 2018 yılından daha düşük bir üretim ve büyüme oranı ile birlikte özellikle iç pazarda talebin ciddi oranda daralacağı ; büyük bir ihtimalle yükselen döviz kuru ve indirilmeye çalışılan faiz oranları ile yüksek enflasyon arasında debelenerek geçecek kayıp bir yıl olacağını söylemek mümkün görünüyor. AğaçPlatformu haberine göre; Kereste, ahşap palet, mobilya, mdf, sunta vb. üretimi yapan firmalar, 2017 yılı ortalarında metreküpü 250 TL gibi olan tomruk fiyatının 450 TL gibi fiyatlara yükselmesi yüzünden zarar etmeye başladı. İç piyasada sadece devlet tarafından temin edilen hammadde olan tomruğun fiyatının bu kadar yükselmesi piyasa dengelerini sarsıyor. Geçmişte iç piyasada mal arzının yetersizliğinden kaynaklanan aşırı fiyat artışı ithalat ile dengeleniyor, ancak dövizdeki aşırı artış sebebiyle bunun da mümkün olmadığı belli. Diğer yandan da, en çok ithalat yaptığımız Ukrayna bir süredir başka ülkelere tomruk ihracatını durdurdu. Ukrayna da sadece işlenmiş ürünlerin ihracatına izin veriliyor. Tomruk fiyatlarındaki aşırı artıştan en çok ahşap palet üreten firmalar etkileniyor.
Ocak ayında yurtiçi sanayi elektrik ve doğalgaz fiyatlarında bir artışa gidilmezken; Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun (EPDK) yeni elektrik tarifesi Resmi Gazete'de yayımlandı. Konut elektriğine %10 indirim yapıldı. Elektriğin kilovatsaati, vergi ve paylar ve dağıtım bedeli hariç 28 kuruşa düştü. Yurtiçi pompa fiyatları ise Ocak ayında Motorin için %6.69, Benzin için %2.75 oranında artış gösterdi. Global petrol piyasalarına baktığımızda; ABD'nin Venezuela'daki Nicolas Maduro hükümetini "meşru" olarak tanımaması üzerine başlayan gerginlik, petrol tedarikinde aksamaya neden olacağı endişesiyle petrol fiyatlarının yükselmesine yol açtı. ABD medyasına yansıyan haberlerde, işlemcilerin Venezuela ve ABD arasındaki köprülerin atılmasından endişe ettiği ve ABD ham petrol vadeli işlemleri ile küresel gösterge Brent'in yükselişe geçtiği kaydedildi. Uzmanlar, Venezuela'ya olası petrol yaptırımlarının, ABD rafinerileri için elzem olan ham petrol kaynağını keseceğini, dolayısıyla ABD'yi daha fazla vurabileceği yorumları yapıyor. ABD'nin, son yıllarda petrol üretimi artsa da kendi kendine yetecek seviyede olmadığına, Körfez bölgesindeki rafinerilerinin sadece ABD'de üretilen kaya petrolü üzerine çalışamayacağına, benzin, jet yakıtı ve diğer ürünlerin seri üretimi için Venezuela'dan gelecek ucuz ve ekstra ağır ham petrole ihtiyaç duyduğuna işaret ediliyor. Uzmanlar, Çin'deki ekonomik yavaşlama ve ABD'de de artan ticari ham petrol stoklarına işaret ederek bu durumun Brent petrolün yaklaşık 61 dolar seviyesinde kalmasında etki olduğunu belirtti. Öte yandan OPEC'in üretim kesintisi kararı ve ABD'nin Venezuela'ya uyguladığı yaptırımlara dikkati çeken uzmanlar, bu gelişmelerin fiyatların daha da gerilemesini engellediğini kaydetti. Brent petrolde, teknik olarak 60,98 ila 61,16 dolar aralığının direnç, 60,62 ila 60,80 dolar aralığının destek bölgesi olarak izlenebileceği ifade ediliyor. Ocak ayının başında Goldman Sachs, aşırı arz endişeleri sebebiyle 2019 petrol fiyat tahminini düşürdüğünü açıklamıştı. Amerikan yatırım bankası, yayınladığı raporunda uluslararası gösterge Brent ham petrolü için beklentisini 70 ABD Doları’ndan ortalama 62.50 ABD Doları seviyesine indirmişti.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Ocak tarihli Beklenti Anketine göre 2019 yıl sonu döviz kuru (ABD Doları/TL) beklentisi bu anket döneminde 6.18 TL oldu. 12 ay sonrası döviz kuru beklentisi ise bir önceki anket döneminde 6.25 TL iken, bu anket döneminde 6.30 TL olarak gerçekleşmişti. Citibank Ocak raporunda, EUR/USD paritesini 3 aylık dönemde 1.14, 6-12 aylık dönemde 1.18 ve uzun dönemde 1.30 olarak tahmin etti. Citibank’a göre; daha az AB tahvil çıkışları avroyu destekleyecek ancak piyasalardaki belirsizler doları güvenli liman olarak tutmaya devam edebilir. Commerzbank ise EUR/USD paritesini 2019 Q1, Q2, Q3, Q4 ve 2020 Q1 için sırasıyla, 1.14, 1.16, 1.19, 1.22 ve 1.24 olarak tahmin ediyor. Commerzbank’a göre İtalya’daki risklerin azalması, FED’in faiz artışını yavaşlatma kararları avronun 2019’da değerlenmesine neden olacak.
Yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE), 2019 yılı Ocak ayında bir önceki aya göre %0,45, bir önceki yılın Aralık ayına göre %0,45, bir önceki yılın aynı ayına göre %32,93 ve on iki aylık ortalamalara göre %28,70 artış gösterdi. Sanayinin dört sektörünün bir önceki aya göre değişimleri; madencilik ve taşocakçılığı sektöründe %2,83, imalat sanayi sektöründe %0,47, elektrik, gaz üretim ve dağıtımı sektöründe %0,38 artış ve su sektöründe ise %6,88 düşüş olarak gerçekleşti. Bir önceki aya göre en fazla artış; %4,67 ile diğer madencilik ve taşocakçılığı ürünleri, %4,22 ile kömür ve linyit, %3,94 ile diğer ulaşım araçları olarak gerçekleşti. Buna karşılık tütün ürünleri %31,23, ham petrol ve doğal gaz %11,70, su ve suyun arıtılması ve dağıtılması %6,88 ile bir önceki aya göre endekslerin en fazla azaldığı alt sektörler oldu. Ana sanayi grupları sınıflamasına göre 2019 yılı Ocak ayında aylık en fazla artış sermaye malında ve yıllık en fazla artış enerjide gerçekleşti.
Ülke sınırları içinde üretimi yapılarak yurt dışına ihraç edilen malların üretici fiyatlarındaki değişimi ölçen yurt dışı üretici fiyat endeksi (YD-ÜFE), 2018 yılı Aralık ayında bir önceki aya göre %1,32 düşüş, bir önceki yılın Aralık ayına göre %33,45, bir önceki yılın aynı ayına göre %33,45 ve on iki aylık ortalamalara göre %35,70 artış gösterdi. Sanayinin iki sektörünün bir önceki aya göre değişimleri; madencilik ve taşocakçılığı sektöründe %1,94, imalat sanayi sektöründe ise %1,31 düşüş olarak gerçekleşti. Bir önceki aya göre en fazla düşüş; %17,65 ile kok ve rafine petrol ürünleri, %2,50 ile ana metaller, %2,40 ile diğer madencilik ve taşocakçılığı ürünleri sektöründe gerçekleşti. Ana sanayi grupları sınıflamasına göre 2018 yılı Aralık ayında en fazla aylık düşüş %17,65 ile enerji mallarında gerçekleşti.