Haberler >Gündem>Rus sineması, Plevne savaşıyla yeniden doğdu
Rus sineması, Plevne savaşıyla yeniden doğdu
06.03.2005 - 00:38 | Son Güncelleme: 06.03.2005 - 00:38
Moskova sokaklarında, metroda, otobüslerde son bir haftadır konuşmalara kulak kabartınca hep şu cümleyi duyuyorsunuz: ‘Türk Hamlesi’ni gördün mü?’ Tüm Rusya’da yüzlerce sinemada vizyona giren ve ilk haftada 7 milyon dolarla hasılat rekoru kıran ‘Türk Hamlesi’ son günlerin en önemli olayı.
Film Türkçe’ye de çevrilmiş olan aynı adlı romandan uyarlandı. Yönetmeni Canik Fayziyev’in de ilk filmi. Puşkin Lokantası’nda yönetmenle filmini konuştuk.
Sovyetler’in parçalanmasından sonra geçen 14 yılda komaya giren Rus sineması bir hafta öncesine kadar büyük prodüksiyonlarda kayda değer bir başarı elde edememişti. Sekiz yıl önce ünlü yönetmen Nikita Mihalkov ‘Sibirya Berberi’yle bir tarihi film denemesi yapmış, ancak 20 milyon dolar harcanmasına rağmen film çok büyük bir gişe başarısı yakalayamamıştı.
Rekoru Türk temasını seçen Canik Fayziyev kırdı. Genç yönetmen, Boris Akunin’in popüler romanını beyazperdeye uyarladı. 3.5 milyon dolarlık bütçeye sahip film vizyona çıkışının 8’inci gününde 7 milyon dolar hasılat yaptı. Türk Hamlesi Rusya’da Hollywood filmlerini sollamış durumda.
CANİK İLE PUŞKİN RESTORAN’DA SOHBET
Rusya’nın Spielberg’i olarak anılmaya başlanan Canik Fayziyev bir Türk gazetesinin temsilcisi olduğumuzu öğrendiğinde çok sıcak davrandı. Moskova’nın meşhur Puşkin Lokantası’nda randevulaştık.
Tanışma faslından sonra sordum: ‘Filmin adı Türk Hamlesi değil de Alman, Fransız veya Amerikan Hamlesi olsaydı bu başarıyı yakalayabilir miydiniz?’ Canik gülümseyerek ‘Bu ilk filmim olduğu için yanıt vermem çok güç. Filmin adı Boris Akunin’in kitabının da adı. Bunu değiştirmeme kararını bir test yaparak verdim. Sokakta sıradan insanlara Türk Hamlesi (Türk Gambiti) sizce nedir, sorusunu sordum. Aldığım cevaplar şaşırtıcıydı. Kimi yemek tarifi, kimi bir kahramanın adı, kimi ise bir bölge adı diye yanıt verdi. Böylece film adının ilgi çekmek için yeterince esrarengiz olduğuna karar verdim. Gambit, satranç oyununda vezir, kale gibi çok önemli bir taş feda edilerek ardından mesela piyonla karşı tarafın mat edildiği stratejinin adı. Seyirci filmdeki sırrı bunu görmeden anlayamazdı. Türk kelimesine gelince... Günümüzde Türkiye, Rusya’da çok popüler. Antalya’yı bilmeyen ve gitmeyen insan hemen hemen yok. Böylece Türk ve gambit kelimeleri birleşince psikolojik açıdan çekici bir unsur oldu.’
Tarihi bir olayı işlemek, Osmanlı-Rus savaşındaki Plevne muharebesini canlandırmak bir yönetmen için kolay olmasa gerek. Canik Fayziyev şöyle diyor: ‘Filmde Fandorin adında bir Rus kahraman yaratılmış olabilir. Ama, Osmanlı ordusunu da kötünün simgesi olarak algılamak kesinlikle doğru değil. Zaten Plevne muharebesi filmin dekoru. Filmin odağında savaş değil, bir dedektiflik ve aşk hikayesi yatıyor. Plevne’de hem acımasız hem centilmence savaşan iki ordu ve generalin hikayesi var. Vizyona girdiği günden itibaren internet sitemizde açtığımız foruma yüzlerce yorum geldi. ‘Siz neden Osmanlı reklamı yapıyorsunuz?’ diyen bile oldu.’
Rus izleyiciden gelen bu yorum, yönetmenin tarihe farklı bakışının sonucu. ‘Ben 1877 Rus-Türk savaşına Rusların Bulgarları Türklerden kurtarma savaşı olarak bakmıyorum’ diyor Fayziyev. ‘O savaşa soyut bakıyorum. Günümüzde Rusya nasıl G8 üyesi olarak dünyada belirleyici rol oynamak istiyorsa 19. yüzyılda da benzer bir strateji izlemiş. Balkanlar Rusya, İngiltere, Fransa ve Almanya’nın göz diktiği bir bölgeymiş. Türkler ise, Bulgarlarla o topraklarda 500 yıl yaşamış. Bulgaristan yalnız Bulgar halkının değil, Türk halkının da vatanıymış. Filmde başıbozuk olarak tanımlanan eşkıya çeteleri dışındaki Osmanlı ordusunu bu yüzden cesur ve kahraman olarak tarif etmemin yerinde bir karar olduğunu düşünüyorum.’
Fayziyev, film için çalışırken öğrendiği ilginç bir tarihi bilgiyi de bizimle paylaşıyor:
‘1877 savaşına kadar Rus ordusunda ‘yere yat’ komutu yokmuş. O sırada Osmanlı ordusu Almanya ile işbirliği yaparak 12 mermi alan Mauser tüfek (mavzer) kullanmaya başlamış. Namludan barut doldurulan eski tip Musin tüfekleri kullanan Rus birlikleri, Türkler karşısında büyük kayıp vermeye başlamış. General Skobelev ilk defa burada birliklerine ‘Yere yat’ emrini vermiş.’
Fayziyev, filmin başarılı olmasında en önemli etkenlerden birinin de kullanılan bilgisayar efektler olduğunu söylüyor: ‘Günümüzde bunu kullanmayan film, konusu ne olursa olsun başarılı olamaz. Bizim filmimizde bilgisayar efektli pekçok çarpıcı sahne var.’
FİLM KADAR POPÜLER OLAN ROMAN TÜRKÇE’DE YAYINLANDI
Türk Gambiti (Türk Hamlesi), Boris Akunin’in bestseller romanına dayanıyor. Roman, Türk tarihinde 93 Harbi olarak anılan 1877 Osmanlı-Rus savaşında geçiyor. Rusların Plevne’yi aldıkları, Yeşilköy’e kadar geldikleri ve sonunda Bulgaristan’ın kurulduğu ünlü savaş bu. Romanda Rus casusu Erast Petroviç Fandorin (genç, içine kapanık, sessiz bir tip) son derece karizmatik, zeki, kadınların hoşuna giden Türk casusu Enver Efendi’yle karşılıklı bir beyin düellosu yapıyor. Sürükleyici romanda, Balkanlar’daki savaşın ortasında kalmış Varvara Suvorova adlı liberal, atak bir Rus kızı da var. Bütün dillere çevrilen kitap, ‘Türk Hamlesi’ adıyla Çiğdem Öztekin tarafından Türkçe’leştirildi ve birkaç ay önce Altın Kitaplar tarafından basıldı.