Obezite Nedir? | Onedir.net
admin 8 Ocak 2020 Okuma süresi: 7dk, 30sn
1 Obezite Kelime Anlamı
2 Obezite Belirtileri
3 Obezite Nedenleri
4 Obezite Tedavisi
5 Obezitede Cerrahi Tedaviler
6 Kimler Obezite Ameliyatı Olabilir?
7 Obezite Ameliyatından Sonra Dikkat Edilmesi Gerekenler
Obezite Nedir: Vücutta bulunan yağ dokusunun aşırı bir şekilde artmasıyla ortaya çıkan ve bu durumun sonucu olarak kişide farklı sağlık problemlerinin oluşmasına neden olan rahatsızlığa obezite denir. Obezite rahatsızlığı, Dünya Sağlık Örgütü tarafından “vücut kitle indeksi 30’un üzerinde olan kişiler” olarak tanımlanmaktadır.
Obezite Kelime Anlamı
Çok şişmanlık. (Kaynak: TDK Türkçe Sözlük)
Obezite rahatsızlığı her yaştan insanı etkilemekle beraber obezite hastalarının sayısı da artmaya devam etmektedir. İş yoğunluğu, stres, teknolojinin gelişmesi ve beslenme alışkanlıklarının farklılaşması hemen hemen her toplumdaki obez birey sayısını artırmaktadır. Bireylerin obez olup olmadığının tıbben belirlenmesi amacıyla birtakım hesaplama yöntemleri kullanılmaktadır. Bunlardan en yaygın olanı, vücuttaki yağ oranının ölçülmesinde kullanılan vücut kitle endeksidir. Kitle endeksini hesaplamak için bireyin kilo değerinin, boy değerinin karesine bölünmesi gerekmektedir. Uygulamadan çıkan sonuç ile beraber gerekli değerlendirmeler yapılabilmektedir.
Obezite belirtilerinde kilo alma süreci hızlı bir şekilde gerçekleşmemektedir. Zaman içinde alınan kiloların çoğu zaman fark edilmesi zordur. Bireylerin bu durumu fark ettiği zaman obezite sınırına yaklaşmış oldukları görülebilmektedir. Genel olarak obezitenin belirtileri şu şekilde sıralanabilir;
Cilt dokusunda enfeksiyon oluşumu
Gün içerisinde sürekli yorgun olma hissi
Obeziteye sebep olan faktörler günümüzde tam olarak açıklanamasa da en önemli kriterlerinin yanlış ve aşırı beslenme olduğu görülmektedir. Bununla beraber fiziksel aktivitede yetersizlik, obezitenin en önemli sebepleri arasındadır. Bu durumlar dışında farklı unsurlar da obezite nedenleri arasında sıralanabilir.
1.Hatalı Beslenme: Aşırı şekerli, yağlı ya da tuzlu gıdalar tüketen bireylerde obezite rahatsızlığı ortaya çıkabilir. Bununla beraber hazır gıda tüketiminin de obeziteye neden olduğu bilinmektedir. Hatalı beslenmeyle beraber aşırı gıda tüketimi de vücuttaki kalori miktarını artıracağı için kilo alımına neden olmaktadır. Ek olarak karbonhidrat ağırlıklı beslenmenin kandaki şeker oranını artırdığı bilinmektedir. Bu durumda da yağ hücrelerinin oluşumu artar ve obeziteye sebep olur.
2.Genetik Durumlar: Obezite, genetik faktörlere bağlı olarak da gelişebilmektedir. Eğer bireyin ailesinde obezite rahatsızlığı olan kişiler var ise bu bireylerin hastalığa yakalanma riski oldukça yüksektir. Genetik faktörler, vücudun yağ depolama sürecinde önemli rol oynarken aynı zamanda hormonlardaki salınım miktarlarını belirlemektedir.
3.Kullanılan İlaçlar: Bireylerin kullandığı kimyasal içerikli ilaçların obeziteye sebebiyet verdiği bilinmektedir. Bu ilaçlar diyabet, hormon, tansiyon ve antidepresan ilaçlarıdır.
4.Hareketsizlik: Hareketsiz bir yaşam biçimi benimseyen bireylerde hızlı kilo alımı söz konusudur. Ayrıca daha az kalori yaktıkları için kısa sürede obeziteye yakalanma riski vardır.
5.Hastalıklar: Bazı hastalıklar obeziteye davetiye çıkarabilir. Tiroit hastalıkları, hipofiz bezi hastalıkları, uyku apnesi ve polikistik over sendromu, obeziteye neden olabilmektedir.
Genel olarak obezitenin ortaya çıkmasında etkili olan risk faktörleri aşağıdaki gibidir;
Fiziksel aktivitelerin yetersizliği
Düşük enerjili diyet uygulamaları
Obezite tedavisine farklı yöntemlerle başlanabilmektedir. Öncelikle bu rahatsızlık oluşmadan müdahale edilmesi çok önemlidir. Çocukluk çağında başlaması gereken sağlıklı beslenme, yetişkinlik döneminde de sürdürülmelidir. Bu sebeplerden dolayı çocuklar öncelikle dengeli beslenme ve fiziksel aktivite konusunda yeteri kadar bilgiye sahip olmalıdır.
Tedavi sürecinde obez bireyin kararlılığı önem arz etmektedir. Ayrıca tedavi sürecine etkin bir şekilde katılması gerekmektedir. Çünkü bu rahatsızlığın tedavisinde doktor, psikolog, diyetisyen ve fizyoterapist uygulamaları söz konusudur. Tedavinin ilk aşaması diyet tedavisidir ve bu tedaviyle birlikte vücut ağırlığının ilk 6 aylık dönemde %10 azaltılması amaçlanmaktadır. Diyet tedavisinden sonra davranış değişikliği tedavisi, farmakolojik tedavi ve en son aşamada cerrahi tedavi uygulanmaktadır.
Bu yazımızı da okuyabilirsiniz: Üroloji Nedir?
Diyet Tedavisi: Bu uygulamaya tıbbi beslenme tedavisi adı da verilmektedir. Obezitenin en önemli tedavi yöntemlerinden biridir. Obez bireye uygulanacak zayıflama diyetleriyle beraber yeterli ve dengeli beslenme alışkanlığı kazandırılmaya çalışılır.
Davranış Değişikliği Tedavisi: Davranış değişikliği tedavisinde, kilo alımına neden olan yemek yeme alışkanlıklarının azaltılması amaçlanmaktadır. Ayrıca fiziksel aktivitelerle ilgili daha uygun bir yaşam biçiminin tercih edilmesi gerektiği aktarılır. Bu tedavideki basamaklar ise şu şekildedir;
Alternatif davranışlar geliştirebilme
Egzersiz Tedavisi: Obezitede egzersiz tedavisi, önemli bir yere sahiptir. Bu tedavinin amacı yağ dokusuyla beraber karın bölgesinde yer alan yağlanmayı azaltmak için öneriler sunmaktır. Ayrıca başlanan diyet uygulamasının başarılı bir şekilde devam etmesi için egzersizlerden yararlanılmalıdır. Yetişkin bireylerde günlük 30 dakikalık orta şiddette egzersiz yapmak, bu tedavinin ilk basamağıdır. Tedavinin temel ilkeleri de aşağıdaki gibidir;
Egzersizin şekli: Direnç egzersizleri, yürüyüş ve gündelik aktivitelerin artışı
Egzersizin sıklığı: Günlük ya da haftada 5 gün
Egzersizin şiddeti: Oksijen tüketiminin en çok %50’si ile %70’i
Egzersizin süresi: Günde 1 defa 60 dakika, günde 2 defa 30 dakika olacak şekilde uygulanmaktadır.
Farmakolojik Tedavi: İlaç tedavileri, orta ve hafif derecede kilo fazlalığı olan kişiler için uygun görülmemektedir. Bu nedenle ilaçların doktor tavsiyesinde kullanılması gerekmektedir. Ayrıca ilaç tedavisinin başarılı olabilmesi için yukarıda sıralanan tüm tedavi süreçlerinin başarıyla uygulanması gerekir. Egzersiz ve diyet uygulamaları, bu sürecin ilk aşamalarıdır.
Obezitede Cerrahi Tedaviler
Yukarıda sıralanan tedavi yöntemleri sonucunda kilo veremeyen bireyler için obezite ameliyatı uygulanmaktadır. Beden kitle endeksi 40’ın üzerinde olan ve aynı zamanda kronik hastalıkları bulunan kişilerde uygulanan bu ameliyata Bariatrik Cerrahi adı verilir. Obezite tedavisinde çok önemli bir yere sahip olan bu ameliyat sonucunda hastalar normal kilolarına geri dönebilmektedir. Ayrıca işlem sonrasındaki iyileşme süreci de oldukça kısadır.
18 ile 60 yaş arasında bulunan obez bireylere Bariatrik Cerrahi uygulanabilmektedir. Ancak cerrahi işlemin yapılabilmesi için aşağıdaki şartların oluşması gerekir;
Ameliyata engel herhangi bir durumun olmaması,
1 senelik diyet ve ilaç tedavisi sonucunda obezitenin seyrinde değişiklik olmaması,
En az 5 yıl süreyle tedavi edilemeyen obezite hastalığının bulunması,
Aşırı uyuşturucu ve alkol bağımlılığı bulunulmaması,
Endokrinolojiyle ilgili herhangi bir hastalığın olmaması.
Bu şartlara ek olarak vücut kitle endeksi 40’ın üzerinde olan hastalara obezite ameliyatı uygulanabilmektedir. Yapılacak olan ameliyatta 3 farklı yöntem izlenir. Bunlar;
Besin emilimini bozan ameliyatlar
Besin emilimini bozan ve kısıtlayıcı ameliyatlar olarak sıralanmaktadır.
Günümüzde kısıtlayıcı ameliyatların tercih edilmediği bilinmektedir. Besin emilimini bozucu ameliyatların ise etkisi yüksektir ve aynı zamanda ciddi yan etkileri bulunmaktadır. Obezite cerrahisinde kullanılan en etkili yöntem aynı zamanda kısıtlayıcı ameliyatlar kategorisinde bulunan laparoskopik ve tüp mide ameliyatlarıdır.
Tüp Mide Ameliyatı: Midenin yaklaşık olarak %80’inin cerrahi müdahaleler ile çıkarılmasıyla gerçekleşen tüp mide ameliyatında başarı oranı yüksektir. Bu ameliyat, gıda alınımını kısıtlamakla beraber mide ile bağırsak sistemi arasında kan şekeri kontrolünü sağlayabilmektedir.
Gastrik Baypass: Günümüze kadar en çok uygulanan obezite ameliyatlarından biridir. Bu işlemde 30 milimetrelik bir mide oluşturulur. Oluşturulan mide daha sonra ince bağırsaklara bağlanır. Hastaların sınırlı bir şekilde gıda tüketmesini sağlayan gastrik baypass sayesinde obezite hastalığından da korunmuş olunur.
Obezite Ameliyatından Sonra Dikkat Edilmesi Gerekenler
Obezite ameliyatlarından sonra hastalar öncelikle yeni bir hayata başlamaları gerektiğini bilmelidir. Bu nedenle sık sık diyet uzmanlarından tavsiyeler almalı ve yeni bir diyet uygulamasına başlamalıdırlar. Ek olarak günlük kalsiyum ve D vitamini takviyesi alınarak fiziksel aktivitelere devam edilmelidir. Obezite ameliyatlarından sonra hastalar çok küçük porsiyonlarla doyabildiği için yaşamları boyunca farklı bir sorunla karşılaşmamaktadır.
Bir önceki yazımız olan Sadist Nedir? başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.