12.1.1. Bayağı poyraz kuşu (Haematopus ostralegus) – Bayrampaşa Belediyesi Veteriner İşleri Müdürlüğü
Bayağı poyraz kuşu (Haematopus ostralegus), poyraz kuşugiller (Haematopodidae) familyasından bir kuş türüdür.ÖzelliklerBüyük açıkça ve gürültülü yağmurkuşu-gibi kuşlardır, siyah ve beyaz kuş tüyü, kırmızı bacakları ve midyeler gibi açık yumuşakçaları parçalamak veya buldukları yer solucanları için kuvvetli geniş kırmızı gagaları vardır. Genç kuşlar, daha kahverengidir, beyaz bir boyun yakası ve daha soluk bir gagası vardır. Uçuşta, kanatlardaki ve kuyruktaki beyaz yamalarla, başka türlü siyah üst parçalarla ve beyaz alt parçalarla yanlış anlaşılamazdırlar.
Yuva, kıyıda veya içerilerde çakıllı adalarda çakıl taşlarında yalın bir kazımasıdır. 2-4 yumurta koyulur. Yumurta ve civcivler, büyük ölçüde gizlidir. Ötüşleri ayırıcı bir yüksek düdük sesi gibidir.
İklimden çok fazla etkilenen bir kuş değildir. Ancak çok sert soğukların olduğu karlı, buzlu alanlardan uzak durur.
Çoğunlukla sulak alanların kenarlarında barınır. Besinin çoğunluk midye çeşitleri ve salyangozlar oluşturur.
Bazen sulak alanlardanuzak iç kesimlerde de barınır.
Bu durumda çoğunluk solucan benzeri yumuşak omurgasızlarla da beslenebilir.
Türkiye kayıtları da genelde sahil bölgelerindeki sulak alanlardan olmasına rağmen özellikle Bulanık ovası gibi iç kesimlerden de kayıtları vardır.
Türkiye den Güneydoğu Anadolu hariç bütün bölgelerimizden kayıtlar vardır.
Özellikle Gediz Deltası’ndan yıl boyunca kayıtlara rastlanmaktadır.
Bulanık Ovası, Ankara, Konya, Kırşehir, Kars gibi iç bölgelerden ise daha çok yaz aylarında kayıtlar gelmektedir.
KUSBANK kayıtların göre bu güne kadar yılın 12 ayına da ait kayıtlar bulunmaktadır.
Bu durum kuşun Türkiye’ de her zaman bulunduğunu ve bazı alanlarda ürediğini göstermektedir.
Deniz ve sulak alan kenarlarında iken genelde midye ve salyangoz gibi sert kabuklu yumuşakçalarla, kıyıdan uzak iç bölgelerde iken daha çok toprak solucanı le beslenir.
Nisan-Mayıs aylarında yumurtlar. Zeminde sığ yuvalar yaparlar.
Yuvayı molozlarla kaplar veya her hangi bir şeyle döşemez. Yumurtalar oval ve yaklaşık 57 mm uzunluğundadır. Yumurta büyüklüğü kuşun yaşına bağlı olarak değişir. Hem erkekler, hem de dişiler eşeysel olgunluğa 4 yılda erişirler. Yuvayı iki eş birlikte yapar. Kuluçkaya çoğunluk dişiler olmakla birlikte her iki eşey de yatar. Yumurtadan çıkan yavrular hem anne, hem de baba tarafından beslenir ve beslenme teknikleri öğretilir. Jüveniller beslenme tekniklerini öğrenmek için ebeveynleri ile birlikte kalırlar.
Vücut ağırlığı erkeklerde 430, dişilerde 650 gr adardır. Kanat açıklığı erkeklerde 241-273, dişilerde 244-276 mm kadardır.
Genellikle grup halinde yaşayan sosyal bir türdür.
Beslenirken soliter (tek başına) veya küçük gruplar halindedirler.
Rahatsız edildiklerinde veya akıntı beslenme alanlarını kapladığında sürü halinde bir araya toplanırlar.
Tek eşlidirler ve genelde ömür boyu aynı eşle yaşarlar. Erkeklerde nadiren fırsatçı iki eşlilik görülür.
Açık alanlarda tünerler. Karada, sığ suda yürüyerek hareket edebilirer.
Suya veya karaya konabilir, sudan veya karadan havalanabilir.
Familya Haematopodidae (Poyraz kuşugiller)
Tür Haematopus ostralegus
39-44 cm 72-83 cm 430-650 gr
Yumurtlama Mevsimi Nisan
Kuluçka Süresi 24-27 gün
Yavruların ilk uçma zamanı 34-37 gün
Yaşam Süresi 36 sene
Sarı: Yaz, Mavi: Kış, Yeşil: Bütün yıl yerleşik