EVA Gayrimenkul Değerleme ile Akademetre, 2013-2015 Türkiye AVM Potansiyeli Raporu’nu açıkladı. Rapora göre Anadolu’ya doğru ciddi bir yayılma var. Fakat arz ve talep arasındaki dengesizlik, 2015 yılına gelindiğinde Anadolu’da ihtiyaçtan fazla yapılan AVM’lerin metrekaresinin 1 milyonu geçeceğini gösteriyor. Bu da Anadolu’da plansız şekilde yapılan AVM’lerin hem İstanbul’dan metrekare aldığını hem de ciddi sorunlarla karşı karşıya kalacağına işaret ediyor
EVA Gayrimenkul Değerleme Danışmanlık AŞ ve Akademetre Research & Planning tarafından AVM sektörünü irdelemek, gerçek birikim ve potansiyeli ortaya koymak, Türkiye’deki potansiyel yatırım bölgelerini tespit etmek ve ihtiyaç duyulan AVM tip ve büyüklüklerini ortaya koymak, sektörün genel fotoğrafını çekmek ve gelecek öngörülerini belirlemek amacı ile yaptığı üçüncü çalışmanın sonucu olan Türkiye AVM Potansiyel 2013-2015 Raporu açıklandı.
Türkiye’nin AVM Potansiyelinin ve Haritası’nın belirlendiği çalışmada; mevcutta AVM bulunan illerdeki alışveriş merkezleri ziyaret edildi ve incelendi. Çalışmada ayrıca, 2014 sonuna kadar açılması planlandığı tespit edilen inşaat ve proje halindeki 110 alışveriş merkezi de incelendi.
2015 yılına kadar 6 il daha AVM ile tanışacak ve toplam sayı 409 olacak
Yapılan açıklamaya göre, şu an Türkiye’de 48 ilde 299 aktif AVM mevcut. Sektör 2012 senesini 296 sayısı ile kapatmış durumdaydı. 2015 yılına kadar 60 ilimiz AVM ile tanışmış olacak. Bugünden itibaren 2015’de kadar 110 AVM açılışı olması öngörülüyor. 2014 de bu sayı 30, 2015 de ise 26 olarak bekleniyor. Bu gelişmelerle 2015 yılında Türkiye’de 409 AVM olacağı düşünülüyor.
Anadolu’da 2015 yılında 1 milyon metrekareden fazla ihtiyaç fazlası alan olacak
Anadolu’da önümüzdeki dönemde rekabet ve geliştirme artıyor ancak arz ve talep yanlış yerlerde. Bu sene de yüzdesel olarak çoğunluğu Anadolu’da olmak üzere, Anadolu’nun bazı illerinde alışveriş merkezleri fonksiyonlarını yitirdi, kapandı veya başka amaçlarla kullanılıyor. Bunda kiracı karması, ulaşım, ihtiyaçlara cevap verememe gibi nedenlerin olduğu tespit edildi.
Türkiye’deki şu anda AVM’lerin kiralanabilir alanları toplamı ise yaklaşık 8 milyon 283 bin 302 metrekare. Ancak çalışma sonucunda ortaya çıkan sonuçlara göre 2015 senesine kadar 13 milyon 249 bin 913 metrekarelik AVM alanı toplamına sahip olacağız. Çalışmaya göre matematiksel olarak 578 bin 971 metrekare alan daha projelendirmeye ihtiyaç var. Ama detaylara inildiğinde kimi geliştirilen alanların yanlış konumlandığı görülüyor.
Anadolu’da potansiyel taşıyan iller
Rapora göre 2013-2015 yılları arasında Karaman, Isparta, Manisa, Çanakkale ve Kırklareli hala potansiyeli olan iller olarak görülüyor. 2015 yılına gelindiğinde Isparta’nın tüm ihtiyacı karşılayacak metrekareye ulaşacağı da dikkat çekiyor.
En az potansiyeli olan Anadolu illeri
Türkiye’de kiralanabilir alan bakımından en az potansiyel alana sahip iller Hatay, Kütahya, Samsun, Aydın ve Şanlıurfa. 2015 yılına gelindiğinde Hatay, Samsun, Aydın ve Şanlıurfa'nın tamamen doygunluğa ulaşacağı gözlemleniyor.
Raporda 2013 senesinde doygunluğa ulaşmış Anadolu şehirlerine örnek olarak Mersin, Tekirdağ, Bolu, Eskişehir, Gaziantep illeri veriliyor. Ancak doygunluğa ulaşmış iller maalesef bunlarla sınırlı değil. Analiz incelendiğinde Edirne ve İzmir’de bugün ihtiyaç olmasına rağmen bu şehirlerin 2015‘te doygunluğa ulaşacağı, İstanbul ve Manisa’nın her iki dönemde de ihtiyaç duyduğu; Bolu, Eskişehir, Gaziantep illerimizin ise 2013‘de doygun olduğu ve hatta 2015’de de halen doygun kalacağı tespit edilmiştir.
İllere göre bakıldığında İstanbul’un 91 aktif AVM ile lider olduğu, Ankara’nın 32 ve İzmir’ in 18 AVM ile onu takip ettiği görülüyor. Bu rakamlara bakıldığında kan kaybına rağmen toplamda İstanbul’un geçen seneki gibi büyüklüğünü koruduğu Ankara’nın ve İzmir’in de sıralarını kaptırmadığı görüldü.
İstanbul, Türkiye’deki AVM’lerin yüzde 30'unu oluşturuyor
İstanbul Türkiye’deki alışveriş merkezlerinin sayı olarak yüzde 30’unu, alan olarak ise yüzde 38’ini alıyor. Şu an İstanbul’da bulunan 91 AVM’nin 23’ü Anadolu Yakası’nda, 68’i ise Avrupa Yakası’nda bulunuyor. Bu rakama göre Avrupa Yakası’ndaki AVM’ler İstanbul toplamının yüzde 75’ini oluşturuyor.
İstanbul nüfusunun 3/2’sine sahip Avrupa Yakası, kiralanabilir AVM alanına göre de Anadolu Yakası’ndan daha büyük bir hacme sahip. İstanbul’da şu an 3 milyon metrekare’den fazla kiralanabilir AVM alanının yüzde 77’si Avrupa Yakası’nda. Buna göre kişi başına düşen kiralanabilir alan Avrupa Yakası’nda 263 metrekare iken, Anadolu Yakası’nda ise 156 metrekare.
Araştırmadaki ilginç bulgulardan biri de, 2012 yılında Anadolu Yakası’nın AVM alanının yüzde 25’ine sahipken, bu sene Avrupa Yakası’nda yeni açılan AVM’lerle bu rakamın yüzde 23’e düşmüş olması. Araştırmaya göre İstanbul’da hala AVM ihtiyacı olduğu gözlemlenirken, arz ve talep dengesinin bazı ilçelerde çok farklılaşmış olduğu dikkat çekiyor.
2015 yılında İstanbul’da kiralanabilir AVM alanı 5 milyon metrekareyi aşacak
Rapora göre 2013 sonunda İstanbul’daki AVM sayısının 111’e ulaşması beklenirken, kiralanabilir alanın 4 milyon metrekareyi geçeceği öngörülüyor. 2015 yılında ise AVM sayısının 133’e, kiralanabilir alanın ise yaklaşık 5,5 milyon metrekareye ulaşacağı görülüyor. Bu rakamlar İstanbul’da her sene ortalama kiralanabilir alanın büyüklüğünün arttığını gözler önüne seriyor.
AVM’lerde kişi başına düşen kiralanabilir alanda Ankara İstanbul’u geçti
Araştırmada yer alan verilere göre ortalama AVM kiralanabilir alanlarının büyüklüğünün büyümeye devam ettiği görülüyor, İstanbul özelinde de durum aynı. 10 yıl önce açılan AVM’lerin kiralama alanı büyüklükleri ortalama 30 bin metrekare büyüklükteyken, 2013 senesinde açılacak AVM ‘lerin ortalama büyüklüğü 40 bin metrekarelere yaklaşmış durumda. Gelecek projeler dikkate alındığında rakamın 2015 de 41 bin seviyelerine ulaşması bekleniyor. Rapora göre 2015 yılına gelindiğinde kiralanabilir AVM alanı 13 milyon metrekareyi geçecek.
Alansal rekabet hiç olmadığı kadar iddialı geliyor. Ancak; 2012 senesinde açılacağını deklere eden birçok AVM açılışını 2013 e ertelendi. Öte yandan mevcut AVM’lerin bazılarının renovasyona girdiğini, bazılarının sistemden çıktığını, sistemden çıkanların bazılarının da geri geldiğini görüyoruz. Örneğin geçen yılda takribi 370 bin metrekare zaten faaliyette olan AVM ler kendilerini geliştirerek alanlarını büyüttü.
Ankara 246 metrekare kiralanabilir alan ile İstanbul’u geçti
Raporda en dikkat çekici ayrıntılardan biri ise 2013 yılında Ankara’nın 246 metrekare kiralanabilir alan ile İstanbul’u geçerek birinci sırada yer aldığı. Kişi başı kiralanabilir alan İstanbul’da 227 metrekare. 3’üncü sırada yer alan Karabük’te ise bu rakam 214 metrekare olarak görülüyor.