Çocuğa karşı yapılan cinsel istismar, giderek artıyor. Bunun önüne geçebilmek için meclis, ‘Avrupa Konseyi Çocukların Cinsel sömürü ve İstismara Karşı Korunması Sözleşmesi’ni kabul etti. İmza atılan sözleşmenin ne kadar hayata geçirildiğini ise zaman gösterecek.
Bize ikinci bir hayat biçen sanal alem, olumsuzlukları da peşi sıra gündeme getiriyor ya da üstü örtülmüş gerçekleri daha da katmerleyerek gün yüzüne çıkartıyor. Bunlardan biri de çocuk istismarı ve hatta daha da derine indiğimizde –ki son zamanlarda bu daha çok ön planda- çocuk pornosu ya da cinsel istismar. Victor Hugo ve Charles Dickens’in romanlarına bile konu olan çocuk istismarı, internetin daha fazla yaygınlaştığı günümüzde, çocuk pornosu olarak ciddi şekilde hortladı. Sonrasında da bunu peşi sıra medyanın tam merkezine oturan haberler takip etti. Önce Bursa’da 2008 yılında B.Ç.’ye cinsel istismarda bulunduğu gerekçesiyle yargılanmaya başlanan Vakit yazarı Hüseyin Üzmez, sonra Siirt’teki ilköğretim öğrencisi kız çocuğunun onlarca erkek tarafından tecavüz edilmesi, yine Siirt’te hem istismarcının hem de istismar edilenin çocuk olması ve bunun benzeri haberlere son zamanlarda sıkça rastlıyoruz. Sadece Türkiye’de mi? Hayır, dünyanın diğer ülkelerinde de çocuklara yapılan cinsel taciz had safhada. Örneğin; geçtiğimiz ay Hollanda’nın başkenti Amsterdam’da bulunan 2 kreşte çok sayıda çocuğun cinsel tacize uğradığı tespit edilip istismarcı gözaltına alınmış. ABD’de ise 30 eyaletteki 40 kentte gerçekleştirilen operasyonlarda, toplam 785 kişi gözaltına alınmış. Peki, gizli kapaklı yaşananlara ne demeli? Aile üyelerinden birinin kendi çocuklarına tacizde ya da tecavüzde bulunmasına? Yani aile içi cinsel istismara ya da diğer anlamıyla ensest ilişkiye? Bu tarz olaylara da son zamanlarda medyada sıkça rastlıyoruz. Medyada bu tarz haberlere daha fazla rastlamamızın nedenlerinden biri de, cinsel istismarın dile getirilmeye başlaması. Çünkü ne yazık ki çocuk istismarı tarih boyunca var olan, ancak gizli tutulan ya da çocuk tarafından dile getirilse bile, erişkinler tarafından kabullenilmeyen bir durumdu.
Sözleşmeye imza attık
Bu anlamda 1989 yılında Birleşmiş Milletlerce kabul edilen Çocuk Hakları Sözleşmesi’nin 19. maddesi, çocuk istismarını önlemede dönüm noktası olarak sayılıyor. Biz de Birleşmiş Milletlere üye devlet olarak çocukları, gelecek her türlü kötü muameleye karşı korumakla yükümlü oluyoruz. Lakin hepimiz biliyoruz ki bu ülkedeki çocuklar, tecavüzcüleriyle evlendiriliyor, çocuk istismarcıları bir şekilde ceza almadan ya da çok az ceza alarak kurtulabiliyor. Evlerin içerisinde nelerin yaşandığını ise istatistiki verilerin ortaya koyması ise imkansız. Toplum önünde oynanan ahlak kılıfının altında nelerin yaşandığını az buz tahmin edebiliyorsunuzdur. İğneyi kendimize batırmadan, çuvaldızı başkalarına batırmayı çok seviyoruz. Yine de bazı gelişmeler umut verici. Özellikle de aralık ayında TBMM’nin kabul ettiği ‘Avrupa Konseyi Çocukların Cinsel Sömürü ve İstismara Karşı Korunması Sözleşmesi’.
İstismarı geniş bir kavram
Yalnız burada çocuk istismarının ne demek olduğunu belirtmekte yarar var. Dünya Sağlık Örgütü tarafından 1999 yılında yapılan çocuk istismarı tanımına göre; çocuğa karşı kötü muamele, sorumluluk, güven ve yetenekle ilgili genel durumunda çocuğun sağlığına, yaşamına, gelişimine ve değerine zarar verebilen, fiziksel ve/veya duygusal kötü davranışı, cinsel istismarı, ihmali, her türlü ticari çıkar için çocuğun kullanılmasını içeren davranışlardır. Kısacası çocuğun bir yetişkin tarafından bilerek ya da bilmeyerek yapılan ve çocuğun sağlığını, fiziksel ve psiko-sosyal gelişimini olumsuz yönde etkileyen davranışlar, çocuk istismarı olarak tanımlanıyor. Çocuk istismarı denildiği zaman engin bir konuyu içerisine alıyor. Bu yüzden cinsel istismar; ihmal, fiziksel, cinsel ve duygusal istismar olarak dört grupta inceleniyor. Cinsel istismarı ise Prof. Dr. Emine Zinnur Kılıç şu şekilde tanımlıyor: “Bağımlı ve gelişimsel olarak olgunlaşmamış çocuk ve ergenlerin tam olarak anlayamadıkları, bilerek onaylayamayacakları cinsel eylemlere karıştırılmalarıdır. Genital bölgeye yönelik yaralamalar, çocuğun cinsel olarak uyarılması, bir erişkini cinsel olarak uyarmaya ikna edilmesi, cinsel ilişkiye maruz bırakılması, pornografik amaçlı eylemlerde kullanılması, cinsel istismar kapsamına girer.” Anlayacağınız üzere çocuklar cinsel istismarla birlikte şiddete, tehdide ve korkutmaya da maruz kalabiliyor ya da çocuk, görünürde bu durumu onaylayabiliyor. Lakin yasalara göre 16 yaşından küçük çocukların bilerek cinsel istismara onay vermeleri söz konusu değil.
Kız çocuklarının sayısı fazla
Dünyada çocuk istismarı oranı yüzde 1-10 arasında değişirken, Türkiye’de bu oran yüzde 10-53. Cinsel istismara maruz kalan çocukların oranlarına bakıldığında ise bu konuda Adli Tıp Kurumu, İstanbul Merkez’de 2000-2001 yılları arasında bir araştırma yapmış. Bu araştırmaya göre cinsel saldırıya uğramış çocuklardan 1236’sının kız ve sıklıkla 7-11 yaşlarında olduğu tespit edilmiş. Bu küçük çaplı araştırma bile, cinsel istismar konusunda Türkiye genelinde rakamların ne kadar ürkütücü olduğunu gösteriyor. Bu arada cinsel istismarcıların genelde erkek olduğunu da atlamamak gerekiyor. İlk başta da belirttiğimiz gibi evlerde nelerin yaşandığını bilmiyoruz. Bununla ilgili Romanya’da yapılan bir araştırma, çarpıcı bir gerçeği gözler önüne seriyor. Araştırmada önce ailelerle görüşülmüş ve cinsel istismara maruz kalan çocukların sıklığı yüzde 0,1 olarak belirlenmiş. Aynı ailelerin çocuklarıyla görüşüldüğünde ise bu oran yüzde 9,1’e çıkmış.
Çocuklar hayattan uzaklaşıyor
Cinsel tacize ya da tecavüze uğramış çocuğun ruh halini tahmin edebilirsiniz. Böyle bir durum karşısında yetişkinler bile yaşadıklarını ifade etmekte zorluk yaşarken, çocuklarda ise bu durum daha vahim sonuçlara yol açabiliyor. Öncelikle çocuk bu tarz üzücü bir olay karşısında yaşadıklarını anlatmaz istemiyor. Nedeni de; kendisine inanılmayacağı korkusu, istismarcının tehditlerinden ürkmesi, nasıl anlatacağını bilememesi, cinsellikle ilgili sözcüğü kullanmamasının ailesi tarafından tembih edilmesi, utanması, bu durumun yanlış olmadığını sanabilmesi ve arkadaşları tarafından dışlanacağını düşünmesi. Lakin çocuk her ne kadar içine kapansa da davranışları onu ele veriyor. Sonuçta cinsel tacizin fiziksel belirtileri yok ama bazı psikolojik belirtiler, cinsel tacizi kanıtlıyor.
Psikolojik etkileri büyük
Cinsel taciz sonucunda çocukların ruhsal gelişim bozuklukları, erken dönemde çıkabileceği gibi geç dönemde de ortaya çıkabiliyor. Kılıç’ın verdiği bilgilere göre, erken dönemde davranış bozuklukları, depresyon, uyku ve yeme bozuklukları, konsantrasyon bozuklukları, çocuğun gelişim dönemine uymayan cinsel davranışlar ve konuşmalar ortaya çıkabiliyor. Bir süre sonra da cinsel tacize uğrayan çocuklarda karakteristik özellikler oluşuyor. Özgüven eksikliği, hiçbir işe yaramama duygusu, içe kapanıklık, güven sorunu bunlardan sadece birkaçı. Çocukta erken dönemde bu sorunlar ortaya çıkmasa bile, yetişkinlik döneminde yapacağı evlilikte, çocuk sahibi olma konusunda psikolojik sorunlarla yüz yüze kalma ihtimali yüksek. Hatta uzun dönemli etkiler daha sık ortaya çıkıyor. Kılıç, uzun dönemli etkileri şu şekilde sıralıyor:
1- Psikiyatrik hastalıklar: Yeme bozuklukları, alkolizm, kaygı bozuklukları, kronik depresyon
2-Psikoseksüel problemler: Cinsel işlev bozuklukları, uygunsuz cinsel tutum ve davranışlar
3-Kişilerarası ilişkilerde ağır sorunlar: Yabancılaşma, güvensizlik, kurban rolünü tekrarlama ve sürdürme eğilimleri, kronik suçluluk duyguları, kendini değersiz hissetme. İstismara uğrayan erkeklerde ergenlikle birlikte şiddete yönelik davranışlarda ve kendinden küçük çocukları istismar etmeye yönelme görülebilir. Bu yüzden hepimize görev düşüyor. Devlet bu yeni sözleşmeyi hızla uygulamaya koyarken, cinsellik eğiminin de yaygınlaşması şart.
Aralık ayında dünyadaki birçok Facebook kullanıcısı, çocuk pornosuna ve istismarına dikkat çekmek için profil resimlerinin yerine çocukken en sevdikleri çizgi film karakterlerini koydu. Dünya çapında ses bulan protestoya çok sayıda Facebook kullanıcısı katıldı.
Cinsel istismara uğrayan çocuklar ile iletişim kurmada en çok dikkat edilmesi gereken nokta, soru ve tutumlarla çocuğu baskıya uğratmamaktır. Bu çocuklara karşı baskıcı, suçlayıcı ve eleştirici tutumlar, ikincil bir istismar yaşantısına, daha ağır bir güven kaybına neden olur. Çocuk bazı şeylere izin vermiş bile olsa, yaşadıklarından dolayı kendisinin sorumlu tutulmadığını iyice anlamalı. Çocuklara karşı yapılan davranışlarda, sorumluluk kesinlikle istismarı uygulayan kişiye aittir ve olaydan dolayı suçlanacak kişi de bu kişidir. Aynı zamanda ailelerin, çocuğa kendisinin bilinçli olarak bu tür bir eyleme izin vermemesi gerektiğini anlatmaları şart. Yine istismara ait bilgilerin çocuğa tekrar tekrar anlatılması da doğru değil. Adli soruşturmada çocuğun tekrarlanan sorgulamalardan ve etiketlemelerden korunması için gerekli tüm önlemler alınmalı. Çocuklar bu yönde bir bildirimde bulunduklarında, ailelerin konuyu dikkate alması lazım. Çocuğa inanılmaması, yaşanan travmayı daha da ağırlaştırır. Çocuğa suçun kendisinde olmadığını anlatmanın en iyi yolu, suçlunun bulunması ve cezalandırılması için adalete başvurmaktır.
Sözleşmenin neler getirdiğini Avukat Cengiz Hortoğlu’na sorduk. Hortoğlu’nun verdiği bilgiler şöyle: “Bu sözleşme çok önemli hükümler içeriyor. Sözleşmedeki tanıma göre 18 yaşın altındaki kişi, çocuk olarak kabul ediliyor. İşte sözleşmenin getirdiği hükümlerden bazıları:
Çocuklarla düzenli temas kurmayı gerektiren mesleklere girişlerde, bu kişilerin çocukların cinsel suiistimali ya da cinsel istismarı suçlarından mahkûm edilmemiş olmaları koşulu aranacak.
Çocuklara ilk ve ortaöğretim sırasında cinsel suiistimalin ve cinsel istismarın tehlikelerine ve korunma yollarına ilişkin eğitim verilecek. Bu eğitim, çocukların gelişim kapasitelerine uygun olacak.
Bu suçlara ilişkin şüpheleri veya bilgisi olanların yetkili mercilere ihbar etmesini desteklemek için gerekli yasal ya da diğer tedbirler alınacak.
Gizlilik içerisinde ya da isim vermek istemeyenlere saygı göstererek, arayanlara tavsiyelerde bulunmak amacıyla telefon veya internet yardım hatları gibi bilgi hizmetlerini kurmak ve desteklemek için gerekli yasal ya da diğer tedbirler alınacak.
Mağdurlara yardım etme amaçlı sivil toplum kuruluşları, diğer ilgili kuruluşlar ve sivil toplumun diğer unsurlarıyla iş birliği yapmak için gerekli tedbirler alınacak.
Mağdura yakın olan kişilerin de olağanüstü psikolojik bakım başta olmak üzere, terapi yardımından yararlanabilmeleri için gerekli yasal ya da diğer tedbirler alınacak.
Bu suçlardan mahkûm olan kişilerin kimliğine ve DNA’sına ilişkin verilerin toplanması ve saklanması için gerekli yasal ya da diğer tedbirler alınacak.
Çocuklarla görüşmeler bu amaçla kurulmuş ve tasarlanmış yerlerde yapılacak. Ayrıca bu görüşmeler, bu amaca yönelik olarak eğitilen profesyoneller tarafından gerçekleştirilecek.
Mağdurla ya da uygun görüldüğü durumda bir çocuk tanıkla yapılan görüşmelerin görüntülü olarak kayda alınabilmesi ve iç hukukta öngörülen kurallar doğrultusunda bu görüntülü kayıtların mahkeme işlemlerinde delil olarak kullanılabilmesi için gerekli yasal tedbirler alınacak.
Ayrıca bu suçların önlenmesi için hapis cezaları dışında müdahale programları ve tedbirleri alınabilecek. Örneğin; suç işleyen kişilere karşı kimyasal yöntemler ve müdahalelerle bu suçu tekrar işlemesinin önlenebilmesi için yasal düzenlemeler yapılabilecek.
Bir yasal düzenlemeyle cinsel taciz ya da tecavüz suçunu işleyenlerin kimyasal kastrasyona (kimyasal hadım) tabi tutulması, bu tür suçların önlenmesine önemli katkı sağlayacaktır. Bu yöntemle vücuda kimyasal madde enjekte ediliyor. Böylece bu suçları işleyenler tecavüz suçunu işleyemeyecek hale getiriliyor. Bu ceza, tecavüz suçlularına karşı bazı ülkelerde uygulanıyor. Bizde neden olmasın? Kısacası, öncelikle tecavüz suçlusuna cinayete öngörülen ceza yani ömür boyu hapis cezası verilmeli. Ayrıca kimyasal yollarla bu suçu işleyenler bir daha aynı suçu işleyemeyecek hale getirilmeli.”
FOTOĞRAFLAR: THINKSTOCK / HEMERA
+3 #7 misafir 01-09-2013 22:37
+3 #6 BANU AY 17-07-2013 04:52
+3 #5 BANU AY 11-07-2013 23:01
+3 #4 BANU AY 03-07-2013 11:36
+3 #3 BANU AY 29-06-2013 19:48