LYCOPEN VE PROSTAT KANSERÄ°
Prostat, erkeklerde mesane (idrar torbasÄ±) ve Ã¼retra (idrar yolu) arasÄ±nda bulunan yaklaÅŸÄ±k 18 gr aÄŸÄ±rlÄ±ÄŸÄ±nda kÃ¼Ã§Ã¼k bir bezdir. Prostat bezinin ilerleyen yaÅŸlarda adenom hÃ¼cre denilen kitlesel bir oluÅŸumla bÃ¼yÃ¼me gÃ¶stermesine de 'prostat bÃ¼yÃ¼mesi' denir. BÃ¼yÃ¼me yapan prostat idrar yollarÄ±na baskÄ± yapar, hastada ilk ÅŸikayet olan 'aÄŸrÄ±lÄ± idrar yapma' kendini gÃ¶stermeye baÅŸlar. Bu rahatsÄ±zlÄ±k zamanla 2 Ã¶nemli soruna neden olabilir : 1) idrar kesesinden biriken idrarÄ±n mesanenin iÃ§ duvarÄ±nda ve idrar yollarÄ±nda enfeksiyon riskini artÄ±rmasÄ±, 2) durum ise bekleyen idrarÄ±n bÃ¶breklere geri kaÃ§masÄ± ve bunun sonucunda bÃ¶brek yetmezliÄŸine sebebiyet vermesidir. Prostat bÃ¼yÃ¼mesi ile prostat kanseri halk arasÄ±nda karÄ±ÅŸtÄ±rÄ±lan bir konudur. BÃ¼yÃ¼me prostat dokusunda bulunan adenomlar ile oluÅŸurken, prostat kanserinin prostat bÃ¼yÃ¼mesi ya da adenom dokular ile direkt iliÅŸkisi bulunmamaktadÄ±r. Erken teÅŸhis her iki durum iÃ§in de Ã¶nemlidir.
Prostat Kanseri Belirtileri;
Ani idrar yapma isteÄŸi,
Ä°drar yaparken aÄŸrÄ± hissi ve tazyiksiz idrar,
40 yaÅŸÄ±na girmiÅŸ her erkek yÄ±lda bir kez dÃ¼zenli olarak prostat muayenesi olmalÄ±dÄ±r. Prostat kanserinin erken teÅŸhisi oldukÃ§a Ã¶nemlidir. ProstatÄ±n kÄ±smen ya da tamamÄ±nÄ±n alÄ±nmasÄ±yla hastalar normal saÄŸlÄ±klÄ± yaÅŸamlarÄ±na kavuÅŸabilir.
Lycopen ve Prostat Kanseri
Erkek saÄŸlÄ±ÄŸÄ± iÃ§in Domates ve prostat kanserinin baÄŸlantÄ±larÄ±nÄ± ortaya Ã§Ä±karmak iÃ§in oldukÃ§a bÃ¼yÃ¼k bir Ã§alÄ±ÅŸma geÃ§tiÄŸimiz gÃ¼nlerde Chicago'da yapÄ±ldÄ±. Bu Ã§alÄ±ÅŸma olumlu sonuÃ§larÄ± ile TÄ±p tarihine Ä±ÅŸÄ±k tutacak gibi gÃ¶rÃ¼nÃ¼yor.
Illinois Ã¼niversitesi araÅŸtÄ±rmacÄ±larÄ± Domates ve yan Ã¼rÃ¼nlerinin iÃ§erdiÄŸi lycopen adlÄ± maddenin prostat kanserine neden olabilecek zararlÄ± etkileri baskÄ±ladÄ±ÄŸÄ±, hatta Ã¶nlediÄŸi gerÃ§eÄŸini ortaya Ã§Ä±kardÄ±lar. Domatesi hepimiz C vitamini yÃ¶nÃ¼nde iyi bir vitamin deposu, hastalÄ±klara karÅŸÄ± koruyucu bir sebze olarak biliriz. Ancak bu gÃ¼zel meyve iÃ§erisinde bol miktarda barÄ±ndÄ±rdÄ±ÄŸÄ± lycopen adlÄ± madde ile TÄ±p tarihindeki yerini almak Ã¼zere.
Peki Prostat Kanseri'ne etkileri neler?
Ä°llinois Ã¼niversitesinden Prof. Phyllis Bowen' in bir varsayÄ±mÄ±na gÃ¶re domatesin iÃ§erdiÄŸi lycopen maddesinin, DNA hÃ¼creleri Ã¼zerinde zamanla oluÅŸabilecek yÄ±pranmayÄ± engelleyen bir koruyucu kÄ±lÄ±f gÃ¶revini Ã¼stleniyor. Kanser yapabilecek hÃ¼creler DNA' ya bu nedenle yaklaÅŸamÄ±yor ve dolayÄ±sÄ±yla domates, kanser olma riskini oldukÃ§a azaltÄ±yor.
Bowen ve arkadaÅŸlarÄ± bu varsayÄ±mÄ± geniÅŸletmek iÃ§in aslen AfrikalÄ± fakat Amerikan vatandaÅŸÄ± 32 prostat kanser hastasÄ±nÄ±n 3 hafta boyunca beslenmelerini pasta ve domates sosu diyeti ile saÄŸladÄ±lar. Bundaki amaÃ§ prostat sorunu olan insanlarÄ±n lycopen diyetine verecekleri cevaplarÄ± tespit etmekti. Diyete baÅŸlamadan Ã¶nce hastalarÄ±n kanlarÄ±ndaki lycopen oranlarÄ±, prostat biyopsileri, DNA tahlil sonuÃ§larÄ± ve prostat kanseri tanÄ±sÄ±nda da Ã¶nemli gÃ¶rev alan PSA kan testi sonuÃ§larÄ± kayÄ±t edildi.
Hastalara bir sÃ¼re pasta, donmuÅŸ deniz Ã¼rÃ¼nleri, lazanya ve 30 mg lycopen iÃ§eren domates sosu verildi. YapÄ±lan diyet sonucunda prostat tahlilleri tekrarlandÄ±. Diyet Ã¶ncesi sonuÃ§larÄ± ile karÅŸÄ±laÅŸtÄ±rÄ±ldÄ± ve olumlu geliÅŸmelerin varlÄ±ÄŸÄ± TÄ±p Ã§evrelerince sevindirici bir haber olarak karÅŸÄ±landÄ±
Prostat Kanseri TeÅŸhisinde Hangi Testler UygulanÄ±r?
Makat muayenesi: Prostat bezinin durumu hakkÄ±nda bilgi verir. TeÅŸhis iÃ§in Ã¶nemli bir basamaktÄ±r.
PSA Testi: Bu madde kan testi ile bakÄ±lÄ±r. AslÄ±nda prostat bezi Ã¼zerined bulunan bir proteindir. Kanser oluÅŸumu varsa kandaki deÄŸeri yÃ¼ksek Ã§Ä±kar. Prostat iltihaplarÄ±nda, prostat iyi huylu tumÃ¶rlerinde, prostat bÃ¼yÃ¼mesi gibi durumlar da da yÃ¼ksek Ã§Ä±kabilir.
Transrektal Ultrasound: Mini bir ultrasound cihazÄ± ile makkattan yapÄ±lan incelemedir. Bu muayene ile prostatÄ±n durumu daha net gÃ¶rÃ¼lebilir.
YapÄ±lan bu incelemeler ÅŸÃ¼phe yaratÄ±rsa, kesin teÅŸhis iÃ§in yapÄ±lan bazÄ± tetkikler daha vardÄ±r:
biyopsi: Prostat bezinden kÃ¼Ã§Ã¼k bir parÃ§a alÄ±narak mikroskop altÄ±nda yapÄ±lan incelemedir.
Kemik Sintigrafisi: Prostat kanserinin kemiklere ulaÅŸÄ±p ulaÅŸmadÄ±ÄŸÄ± konusunda bilgi verir.
Manyetik Rezonan GÃ¶rÃ¼ntÃ¼leme: Bu tetkik ile prostat kanseri ile savaÅŸan vÃ¼cudumuzun ihtiyaÃ§ duyduÄŸu beyaz kan hÃ¼crelerinin Ã¼retiminde gÃ¶rev yapan lenf bezlerinin durumunun kontrolÃ¼ anlamÄ±na gelir.
Peki Lycopen acaba gerÃ§ek bir antioksidant olabilir mi ?
Ã§alÄ±ÅŸmalarÄ±n halen bu yÃ¶nde devam etmesi kesin sonuÃ§lara henÃ¼z ulaÅŸÄ±lamadÄ±ÄŸÄ±nÄ±n bir gÃ¶stergesi kabul edilebilir. TÄ±p Ã§evrelerince lycopen hakkÄ±nda bir Ã§ok araÅŸtÄ±rma yapÄ±lÄ±yor.
Lycopen baÅŸka hangi besin maddelerinde bulunuyor?
Domates sosu sevmeyenler iÃ§in Ã¼zÃ¼m de lycopen aÃ§Ä±sÄ±ndan oldukÃ§a zengin bir meyve.
Uzmanlar tarafÄ±ndan prostat hastalÄ±klarÄ± iÃ§in Ã¶neriler bunlarla kalmÄ±yor. Erkeklere, ÅŸiÅŸmanlatÄ±cÄ± besinlerden uzak durmalarÄ±nÄ±n Ã¶neminden bahsederken, yÃ¼ksek kalorili beslenme tarzÄ±nÄ±n prostat riskini de olumsuz etkileyebileceÄŸini vurguluyorlar. DÃ¼zenli egzersiz yapmak da araÅŸtÄ±rmacÄ±lara gÃ¶re prostat kanseri riskini azaltan etkenler arasÄ±nda.
DÃ¼nyada prostat kanserine yaklanma riski aÃ§Ä±sÄ±ndan ilk sÄ±rayÄ± alanlar Afrika Ã¼lkeleri. Bu kÄ±tada prostat hastalÄ±klarÄ±nÄ±n gÃ¶rÃ¼lme oranÄ± AmerikalÄ± erkeklere oranla bir buÃ§uk kat daha fazla, Ã¶lÃ¼m oranÄ± da 2 ya da 3 kat fazla.
GÃ¼nÃ¼mÃ¼zde ProstatÄ±n Tedavi YÃ¶ntemleri:
Her kanser hastalÄ±ÄŸÄ±nda olduÄŸu gibi; kanserin durumuna gore Cerrahi tedavi, Radyoterapi ya da Kemoterapi gibi kanser tedavi yÃ¶ntemlerinden uygun olanÄ± hekimler tarafÄ±ndan dÃ¼zenlenir.