Bilge EGEMEN - Tüm Köşe Yazıları - Sayfa 2
Fıkır fıkırdır, şen şakraktır. Kahkahaları büyük imparatorluklar gibi yayılımcıdır. Seni iki saniyede hop yörüngesine alır. Farkına varmadan başlarsın etrafında 7-24 dönmeye... Hayatın tüm dallarıyla ilgili tavsiyelerini dinlemeye... Artık ona danışmadan hapşıramazsın bile. En iyi kuru patlıcan dolmasının tarifini de o verir sana. Hangi otomobilin tork değeri nedir diye merak edersen, şıp diye rakamları tek tek döküverir masana. Bazen falcı, bazen mühendistir. Bir gün NASA’da şef, ertesi gün obezite konusunda baş öğretmendir.
Tersi de terstir ama... Ve fakat, yine de bu hayat sınavında, 3 tatlılık 1 tersliği götürüyorsa, korkunu atarsın bir kenara. Sonunda Mualla ablandan ağır bir fırça gelecek olsa da yine de danışırsın ona.
Böyle bir abla hiç bir zaman olamadım bu hayatta. Ama yazıdan yazıcıklar, kutucuklar çıkarmaya meyilliyim bu hafta. Sana ballı kaymaklı tavsiyelerde bulunmaya...
BAŞIMA BELALAR YAKAR ATEŞ BÖCEKLERİ
İşlerin ters gider mesela, diplerden diplere vurup, ah ne zor günler yaşarsın... Hayata tutunmak için içe çekecek tek bir nefes, tutunacak tek bir cılız dal ararsın. Zannedersin ki, arkadaşını da karalar bağlayacak, ağıtlar yakacak yanı başında, halbuki bir bakarsın, zil takıp oynamadığı kalmış zillinin. Yan yan çarpık gülümsemelerini yakalarsın, içe içe göndermeye çalıştığı. Ama Bruce Willis’inki gibi dışa dışa taşan. İstemsiz kaslar gibi tutamaz çünkü gülümsemelerini. Zapturapt altına alıp bastıramaz, senin mutsuzluğundan kaynaklanan gözlerindeki o simli pırıltılı mutluluğu.
Bazen de bir kara film tadındaki bu hayatta, tatlı bir piyango vurur sana. Minik de olsa. Sanırsın arkadaşınla tıpkı bir müzikaldeki gibi tatlı tatlı atışıp, karşılıklı şarkılar söyleyecek “tap dance”ler edeceksiniz. Tamam sesin kötü, o zaman en kötü ihtimal, bir çiftetelli, bir zeybek oynayacaksınız. Yahu, ne zeybek ya da ne sirtakisi? Bak arkadaşın yemekten tırnaklarını bitirdi. Senin mutluluğundan kaynaklı mutsuzluğundan bir deri bir kemik hale gelip, eriyip gitti.
İtiraf et, senin gibi bir cingözün bile hasbelkader böyle en az 2 arkadaşı olmuştur bu hayatta. Olmadıysa demek ki, bizim gezegenden değil, başka galaksilerdensin. O zaman sana kolay gelsin...
Ama bizim gezegende bazı arkadaşlar da vardır ki, eline gülün dikeni batsa senden önce yanar ciğerleri. Sanki, sen onun arkadaşı değil de çocuğusun. O kadar otomatik pilota bağlamıştır seninle olan empatisini.
Ve öyle bir sevinir ki, mutluluğun ya da başarına. Tıpkı kendi başarısı ya da mutluluğu gibi...
Dolayısıyla “K” harfine gelirsen eğer afakanlar basar, böğrüne böğrüne. Kamyoncu Süleyman, kamyoncu İsmail, kamyoncu Cengiz... Uzar da gider.
Şaban taşıdı bizi en son 3-5 gün önce. İllallah etti... Bir sen varsın dedi, bir de karım, “Böyle sizin kadar üşengecini, tembelini görmedim. Acı halimize de kalk iki el at bari.”
Çalışkan insanları seyrederken yorulursun ya hani... Ay dersin bu ne ya, başım döndü. İşte Şaban ve ekibi de öyle arı gibi çok çalışkandı. Ama hayatımda hiç kimseden fırça yemedim nakliyecilerden yediğim kadar canımın içi. Ama hiç kimsenin de bu kadar kaprisini çekmedim. Kimi geldi eşyaları beğenmedi, onu at, şunu bırak diye tutturdu. Kimi iş bırakıp, başta anlaştığımız ücreti yükseltmek istedi. Bilsen neler, neler...
Diyorlar ki, her taşınma bir travmaymış. Vay halime, o zaman benim bütün hayatım, duvarımdan duvarıma travma. Mayın tarlası gibi bombalar döşenmiş ruhumun her bir damlasına.
Ve benim bu güzelim travmalarımı sallayan tek bir nakliyeci yok. Bebekliğimden bu yana taşındığım evleri saymaya kalksam sana inan, “Hadi yürü git” dersin bana.
Bak bu hikaye, masal değil. Ben henüz bir bebekken, babam başka bir ülkenin pek de gelişmemiş izole bir bölgesinde doktorluk yaptığı için biz orada yaşarken gerçekleşmiş. O bölgede insanlar temizlik nedir bilmeden pislik içinde yuvarlanıp gidermiş. Genellemeleri sevmediğim için ülkenin adını vermeyeceğim. Çünkü her ülkenin temizliği önemseyen insanları olduğu gibi maalesef doğayı hırpalayıp, dünyayı koca bir çöp sepeti gibi görenleri de var. Tıpkı bizde de olduğu gibi...
Öyle vicdansızlar, öyle vurdumduymazlar ki şaşarsın bu rahatlıklarına. Sokakların, güzelim doğanın saçını başını öyle bir yolarlar ki inanamazsın yüreklerinin nasıl sızlamadığına. Nereden bakarsan bak olmaz. Aklın bir türlü almaz. Nasıl, nasıl atmışlar bu çöpleri kıyıp da güzelim doğaya?
KIYILAR ÇÖP YIĞINI
Bak işte ben de sinir olduğum bu mevzu üzerine, sırf çöp toplamak için Bodrum’a gittim. Aras Kargo 2014’ten beri Deniz Temiz Derneği (TURMEPA) ile birlikte Samsun’dan Van’a, Büyükada’dan Fethiye’ye Türkiye’nin kıyılarını tek tek temizliyor. Yılın son temizliğini Bodrum’da yapacaklarmış. Temizliği yapanlar kim diye soracak olursan, Aras kargo çalışanları ve çoluk çocuk tüm aileleri...
Biz bir grup gazeteci de kendimize “Süpürgeler” adını takıp, onlara yardıma gittik ve Gümbet Limanı’nda sadece birkaç saatte yaklaşık 1 ton çöp topladık. Aman neler neler atmışlar, anlatsam “Yok artık!” dersin. İnan bol keseden çöpün bin bir halini kıyılarımızda görebilirsin.
SOKAK HAYVANLARINA DA
Ertesi sabah gazeteleri açtığımızda yüzümüzün, insan suratından allı güllü, morlu pembeli kumaşçılar çarşısına ışık hızıyla nasıl dönüştüğünü tahmin edemezsin. Sen kalk 18 metrelik 30 ton endamlı Finli balina podyuma çıkan manken edasında körfeze gir... Güzelyalı’dan Susuz Dede’ye salına salına, cilveli, sürmeli pozlar kes... Fıskiyeni 7-24 açık tut... Fışkırtacak, püskürtecek suyunu esirgeme... Ve tabii gazetelere çarşaf çarşaf konu ol... (Yıllardan 1995, kuzum)
İşte bu yüzden Adil’e “İzmir” dediğinde aklına balinalar da gelir. Çünkü yalan mı? Onun İzmir’inde balina da kendine yer edinmiştir. Bizim Melda’ya “İzmir” desen, emin ol, devasa bir söğüş resmi canlanır kafasında. Of, of onun İzmir’i söğüşçülerle doludur. Ve sırf söğüş hasretine dayanamadığı için yıllar sonra İstanbul’dan İzmir’e döndüğü doğrudur. Mesela ben her ne kadar İzmir’i beton beton görüp hüzünlensem de, annemin İzmir’i ağaçlarla çiçeklerle doludur. Sanırsın annem Babil’in asma bahçelerinde yaşamaktadır. Tek tek bilir Kültürpark’taki ağaçları. Hangi bahçede, hangi mevsimde, hangi çiçekler açtığını.
BENİM İÇİN YEMEK
Benim İzmirimi anlatmaya kalksam sana... Atletli babalarla yapılan balkon kahvaltıları da gelir aklıma, sabah yürüyüşü sırasında kordonda rastladığım zıplayan yunuslar da... Kış aylarında Alsancak’a çöken kömür kokusu günümüzün gökyüzünde muhtemelen kalmadı ama, hala sıcacık tütmekte benim burnumun ucunda... Benim İzmir’im biraz da Melda gibi yoksunluk ve yemek kaynaklı. İzmir’in börülcesini, sabah kumrusunu, kuzu kulağını, kazandibi ve dönerini özlemekle geçmedi mi İstanbul’daki ömrüm? Geçti. (Zincir restoranlardan önce kazandibi ve döneri çok farklıydı İstanbul’un. Bu konuda beni kandıramazsın.) Ama en çok da Manisa Kebabı’nı özlemelere doyamadım. Tamam tabii ki Manisa Kebabı Manisa’nın. Ama ben hep İzmir’de yemiş olduğum için İzmir’le özdeşleştirmişim ne yapayım? Diyelim ki 3 günlüğüne İzmir’e gelmişim. 3 gün boyunca Manisa Kebabı yerdim. O kadar yani. İçimden Manisa Kebabı tarlaları çıkacak, üç kıtayı doyuracak kadar...
Garip ve tatlı olduğun kadar da kendi halindesin. Diyor ki sana şefin; “Al şu zarfı, bir koşu Imperial Otel’de kalan şu isimdeki müşteriye tez elden ulaştır yavrucuğum... Hadi bön bön bakma, kaldır poponu, canlan ve uyuma! Koş, koşşşşt...”
“Ay yeter eziyet etme bana, kendimi Japonya’da bir kurye olarak düşünemem. Bu bana fersah fersah uzak bir hayal. Benden olsa olsa bir Kleopatra, bir Esmeralda ya da Büyük İskender çıkar. Zaten mahallemizden Saadet ablanın hakkımda yayınladığı reenkarnasyon raporum da öyle söylüyor” deme bana sakın saçlarını sağa sola attıra, attıra.
Sen bir kuryesin ve zarfı ulaştırdığın beyefendi “Ah” diyor “Tüh!”. Üzerinde sana bahşiş verecek hiç bozuk parası kalmamış. Telaşlanıyor. Eline kağıt kalem alıp, bir şeyler yazıp eline tutuşturuyor. “Bozuğum yok ama bari bunu al. Bak ileride değerlenebilir bu yazdığım” diyor.
Adam Einstein. Bildiğin hani şu dünyanın en dahisi. Daha yeni Nobel ödülü kazanmış ve o sırada akademik bir toplantıya katılmak için Tokyo’da. Sen ey kurye, elinde tutuşturulan iki nota şaşkın şaşkın bakıyorsun. Almanca bilip bilmediğini, bilmediğim için yazılanı o sırada anladın mı kestiremiyorum. Muhtemelen parayı tercih ederdin. Hiç tanımadığın adamın verdiği kağıt parçalarına bakıp, belki de içinden küfür bile ettin. Bilsen; halbuki koskoca Einstein az önce sana mutluluğun formülünü yazıp, verdi. Üstelik Nazım Hikmet “Mutluluğun resmini yapabilir misin Abidin?” diye Saman Sarısı şiirinde Abidin Dino’ya sormadan yıllar yıllar önce.
Üstelik dün değil, kendi tarihimin M.Ö.’sünde (milattan öncesinde). Düşün o kadar eski yıllarda, hem de İsveç’te İsveçlilerin sofrasında, İsveç televizyonu kamera şakası mı yapıyordu bana? Tööbeler olsun şaşkınlığıma. “Dön de kadınlara bak” demişti bir keresinde de bir belgesel için röportaj yaptığım “şiddet” konusunda uzman kişi: “Sokakta çocukların enselerine şaplak indirenler çoğunlukla anneler değil mi?” Başka bir uzman kadın da “namus” cinayetlerini açıklamaya çalışırken bana bir defasında şöyle bir şeyler söylemişti: “Oğullarının ellerine kızlarını öldürsünler diye silahı verenler çoğunlukla annelerdir. Çünkü o anneler kız bebek olarak geldikleri bu dünyada, babaları, abileri, kocaları tarafından o kadar çok ezilirler ki, sonunda 8 oğulun anası olup da yaşlandıklarında baş köşeye oturtulurlar. Ve artık sözleri dinlenir hale gelir. Ama ne gördüysen onu uygulamaz mısın bu hayatta? Bir yavru armut misali, baka baka babana, baba armuta dönüşmez misin?”
Bravo alkışlar sana! Yani çıkara çıkara kadınları mı suçlu çıkardın şimdi bu şiddet, taciz olaylarında? Daha da neler? Bir bu eksikti! dediğini işittim sevgili okur. Vallahi de ciddiye almadım, biliyorsun çok severim seni. Kirpiğinin düşmesine kıyamam. Demem o ki sana; çok kızgınım kadına vuran adama da, çocuğuna şaplatan kadına da İsveç’teki kadından dayak yiyen adama da (Bak gördün mü bu kadar uzmanı dinlediğim halde yine de dilim dönmüyor, Türkiye’de karısından dayak yiyen bir erkek olma ihtimalini düşünmeye. Çünkü biz o kadar alışkınız ki bu ülkede tam tersi örnekler görmeye. Gördün; işte bu kadar da eski kafalıyım.)
ŞU HARVEY MESELESİ
Şu Hoollywood’un soytarı kralı Harvey Weinstein adlı adamdan geldi aklıma sabah sabah bütün bu muhabbetler. Angelina Jolie’den Gwyneth Paltrow’a taciz etmediği kadın kalmamış adamın. Sorsan bana derim ki; olur mu canım koskoca yıldızlar ezdirir mi hiç kendini? Tacize uğrasalar yerler ve gökler oradan Zeus geçiyormuş gibi gümbür gümbür oynar. Öyle bir adamı bir saniye bile yaşatmazlar. Fakat hayat öyle mi ya? Demek ki bu yine bir İsveç, Norveç meselesi değil. Hollywood’da bile susup oturmuş peşlerinden milyonları koşuşturan kadınlar. Ama çıktı bir kadın ve ilk ilmeği söktü. Sonra devamı çorap söküğü gibi geldi. Bak artık adamın giyilecek tek bir kazağı yok bu hayatta. Sökülsün inşallah bütün tacizcilerin tek tek bütün ilmekleri. Çırılçıplak kalsınlar tipili, fırtınalı ovalarda. Tek başlarına. İşte bu da bugünkü emelim. Hayırlı günler sana.