Antalya Arkeoloji Müzesi Avan Projesi | Dr. Mimar Sinan Genim
Yardımcılar Özgen Esen / Irmak Uyar / Naime Alaybaşı
İşveren TC Kültür Bakanlığı’na bir öneri
Arsa Alanı 32.554 m²
İnşaat Alanı 31.706 m²
Antalya Arkeoloji Müzesi Avan Projesi
1964 yılında Bayındırlık Bakanlığı tarafından Güneybatı Anadolu'nun zengin arkeolojik ve etnografik eserlerini barındırmak üzere ulusal bir mimari proje yarışması açılmış ve 14.2.1964 günlü jüri kararı ile Doğan Tekeli, Sami Sisa ve Metin Hepgüler'in hazırladığı proje birinci seçilmiştir. 1967-1971 yılları arasında proje müelliflerinin kontrolü dışında Bayındırlık Bakanlığı tarafından inşa ettirilen yapı tasarımındaki niteliklerini büyük ölçüde yitirmiştir. Daha sonra, müze binasında 1980'li yıllarda Kültür Bakanlığı tarafından yoğun bir tadilat yapılmış ve yapının özgün kimliği tamamen ortadan kalkmıştır.
Bölgesel bir müze olarak yaklaşık kırk yıl önce planlanmış bu yapının, giderek artan ve zenginleşen eser sayısı ile Antalya ve çevresinde hizmet vermesi artık mümkün değildir. Geçmişte bölgesel müzelerde arkeoloji ile etnografya'nın aynı çatı altında birbiri ile bağlantılı hacimler halinde tasarlanması ve hizmete sunulması fikri yaygındı. Bu görüş yöresel eğitim amaçlı, küçük ve sabit eser sayısına sahip müzelerde hâlâ uygulama alanı bulmaktadır. Antalya Müzesi ise zaman içinde arkeolojik ağırlıklı bir ihtisas müzesi haline dönüşmüş, büyük bir çevresi bulunan ve giderek artan sayıda eser baskısı altındadır. Sergileme dışında, depolama üniteleri, restorasyon atölyesi, konservasyon laboratuvarı gibi büyük hacimlere ihtiyacı vardır. Bunlara ek olarak bölgesel, kronolojik, tematik gibi, periyodik sergiler için sergileme alanları gerekir. Günümüzdeki müze yapısı mevcut sunum alanları, planlama ilkeleri ve hacim organizasyonu açısından giderek artan ihtiyaca cevap veremez haldedir. Eserler yapı dışına taşmış, kolonlar arasında nerede ise üst üste korunmaya çalışılmaktadır. Müzenin teşhir elemanları, aydınlatma düzeni ve klimatizasyonu çağdaş bir müze için yetersizdir.
Antalya bölgesinin eser potansiyeli göz önüne alındığında çok yakın bir gelecekte yeni bir müze yapısına ihtiyaç olacağı tarafımızca gözlenmiştir. Ülkemizin kültür ve inanç turizmine önem vermek zorunda olması, yeni ve çağdaş sunum ve olanaklarla donatılmış modern ve gelişime açık bir binaya en kısa sürede sahip olmanın gerekliliğini ortaya koymaktadır.
18 Kasım 1999 tarihinde Antalya Aspendos Tiyatrosu’nda Bayan H.R. Clinton’un yaptığı konuşma sonrası Kültür Bakanı İstemihan Talay tarafından Antalya Arkeoloji Müzesi’nin yenilenmesi amacı ile istenen bu ön çalışma, 2000 yılı başlarında Kültür Bakanlığı’na takdim edilmiş, o günden beri bir teşekkür dahi edilmeden bürokrasinin çarkları içinde kayıp olmuştur. 1964 yılında Bayındırlık Bakanlığı tarafından bir konkur sonrası yapılan bugünkü müze, zaman içinde yapılan ekler sonrası tanınmaz hâle gelmiş ve proje müelliflerince reddedilmiştir. Antalya gibi önemli bir kentin müzesi olmaya yakışmayan, bir taşra kasabasında dahi olmaması gereken bugünkü müzenin acilen çağdaş bir anlayışla yeniden tasarlanması gerekmektedir.
Sunulan proje, mevcut müze yapısının yerine ziyarete açık bölümleri toprak altında olmak üzere yaklaşık 32.000 m2’lik bir büyüklüğe sahiptir. Satış mağazaları, kafeteryası, kitaplığı ve 600 kişilik konferans salonu ile bir deneme olarak yapılmıştır.