Halkara Hasabat: azeri banky esasy spamçylaryň biri Iıun 13, 2011
Barlagda gelnen netije: ıeke-täk söwda işi üçin dürli ıurtlarda iş alnyp barylmagy bilen spam senagaty hakyky global häsiıete eıe boldy.
Internetiň üsti bilen spam ıaıradıanlar wiagra dermanyndan başlap, bikanun neşir edilen kompıuter programmalaryna çenli dürli önümleri satmak üçin ençeme ıyllap müňlerçe domain adyny we ıüzlerçe söwda işini ıöredıän, özüniň welin saldamly baılygy ıok kompaniıalary ulanyp geldiler.
İöne Amerikada kompıuter alymlaryndan durıan bir topar tarapyndan çykarylan täze hasabatda aıdylmagyna görä, ıylda takmynan 100 milliard dollar girdeji alıan spam senagaty indi öz söwda işleri üçin diňe üç bankdan peıdalanıar. Spamyň üsti bilen bolıan söwdanyň 95 prosentini ıola goııan bu banklaryň biri Azerbaıjanda, biri Daniıada biri hem West Indiıada ıerleşıär.
Bu hasabatyň awtorlarynyň biri, San Diegoda Kaliforniıa uniwersitetini tamamlan student Adreas Pitsillidisiň aıtmagyna görä, farmasewtika söwdasynda töleg işleriniň köpüsini ıola goııan Bakuwda ıerleşıän “Azerigazbanky”.
“Aıratyn-da biziň barlagda gören ähli spamlarymyzyň 60 prosentine jogapkär Azerbaıjanda ıerleşıän birinji bank - “Azerigazbanky”. Biz ‘gören ähli spamlarymyz’ diıemizde, üç aıyň içinde gowşan takmynan 1 milliard emaildan gürrüň açıarys" diıip, Pitsillidis aıdıar.
“Azerigazbankynyň” metbugat gullugynyň başlygy Alakbar Alyıewiň aıtmagyna görä bolsa, bu bank internetiň üsti bilen bolıan söwdada öňdebärjylaryň biri bolmaga synanyşıar. Bank bu söwda işlerini ıola goımak bilen hiç bir kanuny bozanok.
“Biz elektroniki söwda gaty ähmiıetli diıip pikir edıäris. Bu babata hem müşderiler öz isleglerine görä söwda edıärler. Bu proses kanuna ters bolmasa, biz oňa garyşyp bilemzok. Biziň işlerimiz “Visa” we “MasterCard” düzgünlerine we Azerbaıjanyň kanunlaryna laıyklykda alnyp barylıar. Bu düzgünleri asla bozamzok" diıip, Alyıew aıdıar.
Ol: “Isleseler, “Visa” we “MasterCard” bu tölegleri togtadyp bilıärler" diııär. "Visa bu tölegleriň gadagan ıollary barada bir sanaw çykarsa ıa Azerbaıjanyň kanunlary bize bu işi etmegi gadagan etse, biz bu düzgünleri ıerine ıetireris. İöne geliň kabul edeliň, adamlar tölejek pullaryny porno saıtlarynda-da töleıärler".
Pitsillidis spamçylaryň söwda işlerini ıola goımagyň bikanun iş däldigi bilen ylalaşıar. İöne ol spam senagatynyň abraıly ada eıe däldigi, pullarynyň gaıtaryp berilmegini talap edıän müşderileriň sanynyň ıokarydygy sebäpli banklaryň aglabasynyň bu işden gaça durıandygyny belleıär.
“Umuman, bular ıaly töwekgellige baş goşıan banklar köp däl. Bu işi edıänler hem hasaplary ıokary derejede töwekgelçilikli bolansoň, müşderilerinden köplenç ıokary töleg soraıarlar" diıip, Pitsillidis aıdıar.
Barlagda gelnen netije: ıeke-täk söwda işi üçin dürli ıurtlarda iş alnyp barylmagy bilen spam senagaty hakyky global häsiıete eıe boldy. Mysal üçin, Birleşen Ştatlarda biri spamyň üsti bilen reklama edilen bir saıtdan wiagra dermanyny satyn aljak bolsa, kredit kartynyň nomerini bütinleı başga saıta bermeli. Onsoň töleg Azerbaıjandaky bankyň üsti bilen amala aşıar.
Internet howpsuzlygy boıunça “Symantec” kompaniıasynyň ıokary derejeli analizçizi Paul Wood 2009-njy ıylda global spam senagatynyň alan ıyllyk girdejisini 100 milliard dollar çemesi diıip çaklady. Bu kompaniıanyň işgäri Matt Sergeantyň aıtmagyna görä, bu söwda işini ıola goımakda Azerbaıjan bankynyň 4-5 prosent peıda görıän bolmagy ähtimal.
Kaliforniıa barlaglarynda Moskwanyň “B&N” bankynyň, Latwiıanyň hem üç bankynyň spam tölegleri bilen baglanyşykly işlere gatnaşıanlygy-da bellenilıär.
Pitsillidisiň pikiriçe, bu problemany çylşyrymlaşdyrıan dünıäniň dürli ıurtlarynda spam bilen baglanyşykly kanunlaryň gümürtikligidir.
“Mysal üçin, Azerbaıjan ıaly ıurtlarda nähili ıerli kanunlaryň bardygy belli däl. Dünıädäki beıleki ıurtlarda-da şeıle. Bu ıerde adamlaryň haısy işiniň bikanundygy belli däl. Spam barada aıdanyňda Birleşen Ştatlarda galp farmasewtiki önümleri reklama etmek bikanun hasaplanıar" diıip, Pitsillidis aıdıar.