25 yıldır iktidarın tek sahibiydi | Al Jazeera Turk - Ortadoğu, Kafkasya, Balkanlar, Türkiye ve çevresindeki bölgeden son dakika haberleri ve analizler
Reuters'ın vefat ettiğini duyurduğu İslam Kerimov, Özbekistan'ın ilk ve tek cumhurbaşkanı olarak 25 yıldır iktidardaydı. En çok, ülkedeki insan hakları ihlâlleri ve muhaliflere baskı kurmakla eleştirilmişti. Ülkesini yönetirken, konjonktürel gelişmelere bağlı olarak bazen Batı, bazen Rusya’ya yakın oldu. 2 Eyl 2016 Güncelleme 13:12 TSİ
Kerimov, Özbekistan bağımsızlığına ilan ettiğinden beri görevdeydi. [Fotoğraf: Getty]
Reuters'ın vefat ettiğini duyurduğu İslam Kerimov 25 yıl boyunca ülke siyasetinde tek söz sahibi oldu. Yönettiği ülkenin, “Özbekistan Kahramanı” ünvanı, “Müstakillik” ve “Emir Timur” nişanlarının sahibiydi. En çok, “diktatör” olmakla eleştirildi. Ülkesinin insan hakları karnesi her dönem zayıftı. Eleştiri ve suçlamaları, “radikal örgütlerle mücadele etmek” savunmasıyla karşıladı.
Kerimov, ülkesi bağımsızlığını kazandıktan sonra 2000’li yıllara kadar daha çok Rusya’yla yakın oldu. Aynı zamanda, ABD ve Batı ile daha iyi ilişkiler kurmaya çalıştı. ABD ile ilişkilerinde 90’lı yılların ortalarına kadar Özbekistan’ın insan hakları ihlâlleri sorun oluşturdu. Ancak sonrasında ABD, Orta Asya’da İslami hareketlerin güçlenmesi sonrası Özbekistan’ı, İran’ı dengeleyecek güç unsuru olarak görmeye başladı. 1994'te NATO’nun Avrupa ve eski Sovyetler Birliği ülkeleri arasında güven oluşturmaya yönelik “Barış için Ortaklık” programına katıldı. 1995'ten itibaren ABD, Özbekistan’ı bölgedeki stratejik ortağı olarak niteledi. Bu yakınlaşma, ABD’nin Özbekistan’ın insan hakları ihlâllerini görmezden gelmesini sağladı. İlişkiler 11 Eylül’den sonra Özbekistan’ın Afganistan’daki Taliban ve El Kaide’ye karşı kullanmak üzere ABD’ye bir hava üssü vermesiyle ileri bir noktaya taşındı.
Kaynak: Al Jazeera, Tasam