Aramızda kitaplar geldi gitti. Birbirimizin arkadaşlarını aşırdığımız zamanlar da oldu. Aynı beden kot pantolon giydiğimizi, sevgilimle sinemaya giderken kardeşimi de alıp, tam ortamıza oturttuğumuzu hatırlıyorum. Tarih ortak tutkumuz oldu. Yetişkin olmak hayatları ayırıyor, doğrudur. Ama duygu değişmiyor. Ayağına taş takılması ihtimali bile başımdan ayağıma ateş basmasına neden oluyor. Kardeş, insanın kendi çocuğu olana dek ilk annelik provasıdır. Doğuramamış bir kadın için ise mesafesini ayarlamakta zorlandığı, artık büyümüş, yuvadan uçmuş çocuğudur. Bir sonraki hayatımda da olsun isterim Prusya Kralı:)
Fazlasıyla sessiz bir sonbahar sabahında, caddenin kaldırımlarına dökülmüş yüzlerce yaprak arasından patilerini son bir gayetle sürüyerek Sonbaharı Sevmeyen Kadın'ın evine gitmeye çalışan Tekir, onun eve geç geleceğini hatırladı. Yapacak fazla bir şey yoktu. Apartmanın altındaki pidecide bekledi. Pideci amcalar iyi kalpli insanlardı, onların sadece gözleri kördü, henüz kalpleri körleşmemişti. Tekir i öyle ıslanmış ve yorgun görünce hemen bir çorba hazırladılar. Sağa sola dökmesin diye kasenin altına da bir gazete yaydılar. Tekir, çorbasını içerken, gazeteyi okumaya başladı: Merhuma şu, merhum bu oğlunu, adaletli bir kadın eşini, mağdur bir oğul babasını, umursamaz bir gelin ve bir o kadar dünyadan habersiz torun da dedelerini kaybetmişlerdi. İyi de bütün bunlardan Tekir'e neydi?
Çorbasını içti, o sırada Sonbaharı sevmeyen Kadın da geldi. Bütün gün, düşen yapraklarını yerine yapıştırmaktan bitap düşmüştü. Zar zor gülümsedi, Tekir i kucakladı ve yukarı çıktılar. O akşam üzeri gökyüzünde hayalleri eriten bir asit yağmuru vardı. Birazı Tekir'in yüzüne yağmıştı ama o hemen gidip suratını yıkadı.
Akşam boyunca bin bir türlü tatlı pişirdiler. Elmalardan, armutlardan kuleler, çikolatalardan yapay göller yarattılar. Tekir hiç gülümseyemedi. Okuduğu cenaze haberine takılmıştı aklı... Uzun yıllar sonra garip bir tesadüfle önüne çıkan haber onu akbabalar hakkında düşünmeye zorlamıştı... Gazetedeki haber bir akbaba ailesine aitti. Tekir yüzlerce insanın kalbini yiyerek beslenen bu aileye merhamet hissedemedi... Patilerini yüzünde gezdirip gözyaşlarını sildi ve ...
Ön koşullar çok sağlanabilir şeyler... Mümkünse rahat bir yere uzanarak, olmadı geniş bir koltuğa yayılmak, rahat ve pamuklu kıyafetler, tıka basa dolu olmayan bir mide... Denemek isteyenler bana yazsınlar lütfen, zira yoga nidra bitirme ödevim ve bir kaç deneme sürüşü yapabiliriz:)
Tam beni gözden çıkarttı dediğimde, koşarak gelen hayat, sana çok teşekkür ederim.... Bu yıl yapay bir sancıyla başladı, muhtemelen öyle de geçip gider dediğim an için affet. Ben bana samimi olamadan, sen bana samimi olmayacakmışsın, anladım... Eyvallah. Ağlamalı inlemeli, koşmalı terlemeli, gülmeli telaşlanmalı ve gerekirse acımalı acıtmalı dönem, sen de hoş geldin o halde!
Cuma günü aklımda yapılması gereken işlerle evden çıktığımda hiç hesaplayamadığım onlarca güzellikler de Ekim'in hediyesi. Sokaklarda huzurla yürümek, olan bitene takılmadan ılık, kucaklayan bir hava akımıyla süzülmek... Kaldırımlara düşmüş farklı tonlardaki sarı yaprakların durup durup fotoğrafını çekmek istemek. Güzeller güzeli şehrime bakıp, doyamamak. Karaköy'de son bir mola verdiğimde vapura, ardındaki saraya ve bendeki duyguya dikkat kesilip, tüm yaşanmışlığa ve seçimlere minnettar olmak..
Kardeşimin doğduğu ay Ekim. Beni bu dünyada tek çocuk olmaktan kurtaran ay. Evlendiğim, uzak ülkelere gitme kararı aldığım ay... Dün H.'la önce Fenerbahçe, ardından Çengelköy'den denizi izlerken, içime dolan sevinç anlatılmazdı... Yapılacak seyahatler, yazılacak öyküler, öğrenilecek yüzlerce şey. İtiş kakış doluştular zihnime. Uzun uzun boğaza baktım, İstanbul'da en sevdiğim semtlerden birinde, hem de en sevdiğim İstanbullunun tam dibinde yaşamış H. Meğer ben defalarca onun civarında dolaşmışım. Ama tanışmamışız. Bana söyleyecekleri şimdiymiş, benim duymam gereken an bu anmış...
Kadın hikayeleri, boğazın sularına karışırken, içimdeki Ekim hiç bitmesin, hep bana dost kalsın diye diledim.. Ve bu sabah yağmuru seyrederken, dayanamayıp penceremi açtım. Uzun zamandır yapmadığım, kahveyle yatağa dönme ritüelini gerçekleştirdim. Mutlu olmak benim kararımdı, kimsenin tekelinde değildi. Ayak ucuma ilişmiş, kendimle konuşmalarımı dinleyen küçük kıza eğildim, yanağını okşadım. Ekim saçlarımızdan geçerken, birbirimize bakıp gülümsedik.
Yorulduğum doğrudur. Ancak hayatımın hiç bir döneminde, pardon yüksek lisans tezimi yazdığım zamanı unutmayayım, böylesine yürekten çalışmamıştım. Yine de kendimi tembellikle yargılamaya çok müsaitim. Zira izin vermeyi bilmiyorum... Yorulan ayaklarımı dinlendirirken, okuyabileceğimi, bir şey dinlerken yemek yapılabileceğini düşünüyorum. Hala zihnimi ve enerjimi bölmeye meyilliyim! Açık olan şu ki, öğrenilmiş kalıplardan uzaklaşmak gerçekten zor. Kendimize işkence edercesine yaşamak ve bunu hayata tutunmak zannetmek kırılması zor bir kalıp. Ve aynı zamanda asıl olanın kendine yer açabilmesi için kırılması kaçınılmaz bir kalıp...
Aslında aldığım yolu küçümsemiyorum. Yerimde sayıyor ve bütün bunları göremiyor da olabilirdim. Önceliğim ayakkabımın topuğu, ucu bozulan ojem ya da bin bir takla atarak elimde tutmaya çalıştığım kocam da olabilirdi! Bütün bunlar da gayet insanca ve nihayetinde birer seçimdi.. İstediğim hayatın bu olmadığına on beş yaşımda karar verdim. O yıllarda manevi halan dediğim, öz halamın kiracısı bir hanım vardı. Aile dostumuzdu. Ne tesadüftür ki neredeyse benimle aynı yaşta olan yeğenleri başka bir ülkede yaşıyorlardı. Bu durum bizi yakınlaştırdı. Birlikte konserlere gitmeye başladık. Ve konserler zamanla akşam yemeği ve konserlere dönüştü. Bu birbirinden güzel akşamlarda dönemin kabul gören, toplumda yeri olan ( ne demekse!) isimleriyle tanıştım. İçlerinde sahne sanatçıları, müzisyenler, iş dünyasının parlak simaları vardı. Hala, varlıklı, güzel ve etkileyici bir kadındı. Herkes onunla konuşmak ve dostluk kurmak için hevesliydi. Bir akşam ünlü bir mekanda, o yıllarda Türkiye'ye iç çamaşırı ithal eden bir adamla tanıştım. Neden bilmem, adamın iticiliği benim nihai kararımda çok etkili oldu. Bu insanlarla yaşamayacaktım. İşimi ve eşimi onların arasından seçmeyecektim. Ve seçmedim de.
Besbelli yolumu kaybetmiştim! Oysa ilk gençlik yıllarımda ne tarafa gideceğimden nasıl da emindim... Doğru soruyu sormak için berrak bir zihin gerekiyordu ve o bende yoktu! Bu da sonsuz bir anlaşılmamışlık duygusu ve beraberinde kırgınlık, öfke getiriyordu. Neyin tembellik ve tutunamamak, neyin kendine ve akışa izin vermek olduğunu ayırt etmem için, önüme bu ayrımı yapmamı sağlayacak bir yaşam modelinin gelmesi ve parmağını gözüme sokması lazımmış! O da oldu, şükür:)
Evet, itiraf ediyorum, bu "tembel ve tutunamayan" hayatı geçen yıl kısa da olsa deneyimledikten sonra şimdi şimdi ne istediğimi söyleyebiliyorum. Yeni yeni kim olduğuma dair sezgilerimi dikkate alabiliyorum. Ancak şimdi, vazgeçtiklerimden ne uğruna vazgeçtiğimi hissedebiliyorum. İstediğim o kadar basit ki; içinde hakkını vererek, ritmini kaçırmayarak, üreterek ama telaşlanmayarak yaşadığım bir ömür.... Madde dünyasıyla ilişkimi dengelediğim, zaaflarımı, öfkemi kabul ederek ve ancak beslemeyerek yaşadığım, sarkacın en makul salınımında kendim olarak durduğum bir yaşam!
Hayat kırkında başlar diyorlar ya, çok doğruymuş. İnsanın sınırlarını belirlemesi ve sonra o sınırları zevkle ihlal etmesi tastamam kırk yaş hediyesi:) O zaman bırakayım da içinden geçmekte olduğum süreç ben ne kadarsam, o kadar olsun!
Malzemeler basit: Dişçilerin kullandığı yassı ve geniş çubuklar ve keçeli kalem.
İlk grubu bu çalışmanın biraz dışında tuttum, zira yaşları epeyce küçük. Onlarla yoga pozlarıyla tanışma oyununu devam ettirdik. O da çok eğlenceli bir oyun. Gerekli olan tek şey "neşesi yerinde bir öğretmen ve yoga pozlarını gösteren resim veya fotoğraflar!"
Unuttum diye sevinme. Unuttum sandığın şey, yaşadığın an itibariyle senin bir parçan oldu. Ben senin bir parçanım. Ve sen benim bir parçamsın...
İşte sen, benim dokuz kat şilte altındaki bezelyemsin. Üstelik yalnız da değilsin. Benim şiltelerimin altında uykularımı kaçıran birkaç bezelye daha var...
Velhasıl unuturum sanma sakın, unutmak yok hayatta. Yerli yersiz hatırlamalar, her şey o gün olmuş gibi tepetaklak olmalar var. Sıkı tutun ebeveynine, fırtına takvimi yaklaşıyor... Ufuktaki kızıl kırmızı günbatımını görüyor musun? Ben allak bullak olurken, sen sakin sularda yüzemezsin... Şiltenin altındaki bezelyeyim ben.﻿
Bakışlar da türlü türlü... Ah vah edeninden , helal olsun yahu diyene uzanan geniş bir yelpazede, ben sandıkları bedenime bakıp, ne görüyorlar acaba diye tahmin oyunları oynuyorum. Şu hayatta bir yazmayı, bir de oyun oynamayı pek çok seviyorum ya, bundan gayrı ben ne sever, aslında yeni yeni öğreniyorum.
Öğrendiğim ve öğrettiğim matta dizlerimin üzerinde oturmuş, ellerimi kalbimin hizasına alıp, iki göğsümün arasına yerleştiriyor ve sonra içimdeki ruhla, karşımdaki ruhları selamlıyorum. İşte o an, ayaklarımın altındaki mat uçan halıya dönüşüyor. Dersi yapan olmaktan çıkıp, dersin kendisi oluyorum. Sesim, ellerim, bacaklarım ve dudaklarım... benden bağımsız devam ediyorlar. Ben yoganın benden içeri halini seviyorum. Her iki matın da uçabilirliğini seviyorum:)
Kadın olmak ve insan olmak hakkımı sonuna kadar koruduğum bir hayatta ne bedenimi, ne de emeğimi sömürtecek değilim. Birkaç kişi tarafından alkışlanmak ve sevilmek için de taklalar atmayacağım. Oh be, ne iyi geliyor insana yoga!
Tek bildiğim etrafımda onlarca hüzünlü hikayenin döndüğü... Bir kadın var mesela, her gece koca tutkal kovasıyla sokaklara çıkıyoryor. Ve gün aydınlanana kadar yerdeki yaprakları dallara geri yapıştırıyor. Yaz seven, değişimlerin en büyüğünü yaşayan ve hayatın hızına, hoyratlığına gücenmiş... Dönüşen, baharı bekleyen biri.
Sonra genç bir adam var; şakakları kırlaşmaya, kalbi umudunu yitirmeye başlamış. Yaz sevmeyen, kış seven. Dev bir çınar gibi gölgesi. Onun gözlerinin içine bakamıyorum... Katıla katıla ağlamak geliyor içimden. Bu mevsimi bizden kaçarak geçiriyorum...
Tek gözlü kedi kapımda. Onu sevmediğimde acı acı bağırıyor... Eşikte yuvarlanıp, karnını sevdiren bir tek o var. Ben, bana güvenmezken, kıymet biliyorum. Yaralanmaya açık olmak ne demek, hatırlıyorum.
Sonra umut var. Doğmak üzere olan bir kız çocuğu... İlk kez anneanne olmanın telaşı yüreğimde! Az önce bebek kıyafetleri aldım. Şimdi dolabın kulpunda asılı duruyorlar. İçim iki parça onlara baktıkça. İlk kez sevinci ve hüznü birlikte yaşıyorum. Bu hikayede hüzün yok desem de, gözyaşlarımı engelleyemiyorum. Mevsim bizim ne hissettiğimizi bilmeden geçip giderken, gözyaşı şişeleri dolduruyorum Tanrı Şamaş için....
Ustam "yoga yapma yoganın kendisi ol" derdi. Ben de "dedi yine bir şey, hadi hayırlısı!" diyerek asananın içinde kalmaya devam ederdim. Belki bahsetmişimdir, ilk kez savaşçı duruşunda bedenimin tam da olması gereken yerde hizalandığını hissettiğimde, hani enerji içimde Çin lokantası neonları gibi parladığında, "vay vay vay, demek bu duruşta olması gereken buymuş!" demiştim. Ne zaman mı? Yogaya başladıktan yaklaşık beş yıl kadar sonra! Elbette sizin farkındalık süreciniz benimle paralel akacak diye bir durum yok. Ne mutlu hızlıca yoga yapmayı bırakıp, yoga yaşayanlara, yoga olanlara....
Yıllar önce arkeoloji dünyasına küsüp pılımı pırtımı topladığımda, asıl gücendiğim ünlü bir arkeolog olma hakkını kaybetmiş olmak ya da en büyük hayalim olan Doğu Akdeniz Deniz Ticareti hakkında bir doktora tezi yazamamak değildi... Asıl kalbimi kıran, üniversitedeki, her birini tanrı katına yükselttiğim hocalarımı, tek tek, İbrahim'in putları kırması gibi kırabildiğimi görmekti... Akademik dünyada insana dair toz ve lekeler olmaz sanmıştım... Oysa burada toz ve dumandan kalp kalbi görmüyordu. Kör olmaktan korktum, rehberim yoktu. Ve vazgeçtim...
Yıllar sonra yolum ustamın kapısına düştüğünde, artık bir disiplin içinde huzur bulmayı beklemiyordum. Olacağına dair inancım da kalmamıştı. İşler farklı yürüdü. Derin suların sesi zaman zaman kulaklarıma değip geçti. Fakat elime baltayı almama sebep olacak tanrıların, bu mecrada da fazlasıyla mevcut olduğunu görünce karar vermem gerektiğini anladım. Burada "ahimsa" vardı! Akademik dünyanın kuralları "göze göz, dişe diş" derken, yoga "ahimsa" diyordu; kendine ve çevrendekilere şiddetsizlik.
Bütün bunları Sanskrit dilindeki kelimelerle ve yoga camiasında saygı uyandıracak mistik hikayelerle de anlatabilirdim. Ama dilin sadeliğine akademik dünyada yaşarken de çok inandım, şimdi de inanıyorum. Bilgi ve deneyim hepimiz için. Kimsenin tekelinde değil. Bu yüzden hep birlikte yoga yapalım isterim. Hatta hep birlikte yoga konuşalım. Bu bir tabu değil... Herkes konuşabilir. Öğretinin, gezegendeki rolü, diğer inançlarla kesiştiği noktalar tartışılabilir. Bu bir disiplin; kelimelerinde bütüncül bir teklif, bir yol var. Başka inançlara tehdit de değil.
Dün benim için ilginç bir öğleden sonra oldu. Geçtiğimiz Aralık ayından beri kurucusu ve ortaklarıyla zaman zaman görüştüğüm ve haberleştiğim yeni bir okulda nihayet ilk dersimi yaptım. Daha doğrusu nihayet öğrencilerime kavuştum. Bu okulu çok istedim. İstememin iki ana sebebi vardı. Birincisi yıllardır ders verdiğim Küçük Kara Balık'daki çocuklarımızın önemli bir kısmı bu okula devam edecekti. Eğer bu yeni okulun öğretmeni olursam, bizimkilerin sadece anaokul değil, ilkokul hayatlarına da eşlik edebilecektim. Üstelik konu sadece yoga değildi ki benim için, varsın başka atölyeler seçsinler, yeter ki bahçede elma armut yerken karşılaşalım:)
Bu, tanışma ve kuralları hatırlama-öğrenme dersi çabucak geçip gitti. İlk günden bana kalan samimiyet ve huzur vaadi oldu. Şimdi beni yepyeni bir okulun heyecanı sardı. Bu yıl bol bol her iki okulum hakkında da yazacağım. Artık yeni öğretmenlere fikir vermesi için derslerden örnekler de yazacağım. Herkese keyifli, neşeli bir hafta sonu dilerim:)
HASSAS BİR KONU: OKULLARDA YOGA Son üç senedir gözüme takılan ve artık iyiden iyiye canımı sıkan mesleki bir konudan bahsetmek istiyorum bu sabah. Derdim arkeoloji değil, o konuda üzülmeyi son yıllarda, fakülteden sınıf arkadaşlarıma ve kentin dokusu hızla yok edilirken nihayet olana bitene ayan, değerli "kent sever" arkadaşlarıma bırakıyorum.
Bu konuda verilen eğitimlerin en iyisini aldığımı iddia edemem, zira ne kadar hoca varsa o kadar farklı yorum olacaktır. Ancak benim hocam Aylin Tokcan, bundan sekiz sene evvel Türkiye'de bir Türk olarak bu işi yapan tek isimdi diye hatırlıyorum ve bütün bilgisini paylaşmak için elinden geleni yapmıştı. Açıkçası eminim kendisinin dersleri ve eğitimi de hayatın içinde değişmiş ve gelişmiştir ama o ilk eğitim başlangıç yapmak için gayet yeterliydi. En azından benim için öyle olmuştu. Elbette üzerine çok şey ekledim. Zaten eğitim dediğimiz şey bir anahtar sadece... Ben şanslıydım, hep iyi hocalarla çalıştım.
Çocukların yoga öğrenmelerinin birincil sebebi egolarını beslemek değil; egoyu yeterli miktarda, kendine ve etrafa zarar vermeyecek şekilde yönetebilmeyi öğrenmek. Geleceği bütün gezegenin kendisine hizmet etmesi gerektiğini düşünen paşa ve prensesler yönetsin istemiyoruz... Kendini bütünün parçası olarak algılayabilen nezaket sahibi, empati kurma becerisi gelişmiş, iyi niyetli, kibar çocuklar için bütün emeğimiz. Öğretmen matı çocuğun hayranlığını kazanmak arzusuyla akrobasi yapılabilecek bir yer değildir. Eğer saygı ve yanında azıcık beğenilme gibi bir derdimiz varsa; derse tam zamanında hazır olmak, çocukları eğer yaşları çok küçükse kapıda dizlerimizin üzerinde ve tek tek karşılamak, temiz el ve ayaklar, yıkanmış saçlar, özel bir mesaj vermeyen sıradan temiz pamuklu bir kıyafetle bekleyebilirsiniz. Özellikle içten bir gülümseme aranızdaki bağı kuvvetlendirmek için fazlasıyla yeterli olacaktır. Eminim. Çünkü yıllardır yapıyorum. Kirpiğimdeki rimelin, saçımdaki şampuan kokusunun ve yoga pantolonumun ne kadar sevildiğini biliyorum, gözlerinde görüyorum.
Yoganın bir selamı vardır ve bu selamdan sırf okul "namaz" kelimesinden korkuyor diye vazgeçilmez. Çocuklara kolayca açıklayabiliriz; yoga yapmayı ilk öğrenenler ve dünyaya öğretenler Hindistan adındaki uzak bir ülkede yaşıyorlar. ( Hatta bunu anlatırken onalar İpek Yolu'ndan bahsedin. Biraz tarçın koklatın, ipekli bir kumaşa dokunmalarını sağlayın... ) Ve onların dilinde merhaba diyerek, bu güzel çalışma için başlangıç yapabiliriz. Bugün hala Hindistan'da sokaktaki insanlar birbirlerini "namaste" diyerek selamlıyorlar. Derin anlamını boşverin, bir "merhaba" bu kadar ürkütücü olmamalı. Bence burada da esnemeyin... Taviz başka tavizleri getirecektir..
Ve tabii ahlak kuralları... Bir öğrencimin ne kadar iyi yoga yaptığından çok önce gelen şey arkadaşlarıyla ve kendi bedeniyle kurduğu "şiddetsiz, dürüst ve samimi" ilişkidir. Öğretmen olarak, çocukların bu noktada zorlandıklarını gördüğümde, durumu benimle rahatlıkla paylaşabilmeleri için aramızda tam bir güven oluşmasını sağlamaya gayret ederim. Neden mi? Çünkü babası uzun bir iş seyahatine çıkmış küçük insanı, yoga yoluyla gülümsetebilmek veya üç gündür kabız olan bir öğrenciyi kımıldamaya ikna edebilmek için hem derdini bilmeli, hem de o derde yoga yardımıyla destek verebilmek için hazır olmalısınız. Konumuz her ne olursa olsun, çözümleri yoga disiplini içinde arıyoruz. Bunu unutmayalım:)
İşte böyle sevgili günlük. Osman'la mücadele, Çiğdem Hoca ile yoga, Küçük Kara Balıklarla yoga, Fide Okulları'ndaki derslere saatler kalmış olması derken hayat yanı başımızdan süzülüp gidiyor... Biraz hızlı mı ne?