İngilizce Çeviri İşinde Edim Bilimsel Yaklaşım ve İngilizce Sözlük Kullanımı – Gündem Haberde Rotada
Mart 14, 2019 Mart 12, 2019 admin0
Edim bilim erek kültürün özelliklerini, hem dil kullananlar, hem de dil kullanımı açısından inceleyen bilim dalıdır. Edim bilimin çeviri işlemleri açısından önemi dil edincini iletişim edinci açısından sorgulamasıdır. Bu iki edinç birleştiğinde, çevirmenin çeviri edincinden söz edilebilir. Grice’ye göre, iletişimin sürdürülebilmesi, bir başka deyişle, çevirinin işlevsellik kazanması, çevirmenin şu ilkelere sadık kalmasıyla başlar:
1. İşbirliği ilkesi: Konunun akışını bozmama ilkesidir.
2. Nicelik: Gereğinden fazla ya da eksik bilgi vermememe ilkesidir.
3. Nitelik: Doğru bilgi verme ilkesidir.
4. Bağıntı: Konuyla ilgili olma, konunun dışına çıkmama ilkesidir.
5. Açıklık: Karmaşık ifadelerden kaçınma kısa ve Öz bir dil kullanma ve mantıksal zinciri veya sıralamayı koruma. Bu bağlamda, Türkçe çeviri yaparken dile hakim olmak büyük önem taşımaktadır.
Bu ilkeler dili kullananları ilgilendirdiği kadar dil kullanımını da ilgilendirir. Dil kullananlar açısından ele alındığında şu öğeler gündeme gelir:
1. Coğrafik, bundan dolayı da kültürel uzaklık yakınlık. Örneğin İngilizce çeviri yaparken bu durum göz önünde bulundurulması gereken bir unsur olarak ortaya çıkar.
2. İletişimde bulunanlar arasındaki zaman farkı.
3. İletişimin geçtiği bağlam: Bu, iletişimin hangi durumda yer aldığı konusuyla ilgilidir. Örneğin, bir avukatın hasta olarak doktoruyla iletişim şekli, doktorun müvekkili olarak davadaki iletişim şeklinden farklıdır.
Öte yandan, dil kullanımı veya söylem çözümlemesi açısından irdelendiğinde, kesitle ilgili olarak konu alanı, toplumsal hiyerarşik düzene dayalı kişiler arası dil kullanım şekli: dildeki resmiyet derecesi (ton), iletişim kanalı veya şekli, metinler arasılık gibi etmenler devreye girer. Bu etmenler sırasıyla şu şekilde sıralanabilir:
Konu Alanı: Dil kullanımını etkileyen en önemli unsurlardan biridir. Örneğin yazın diliyle teknik alandaki dilin birbirinden farklılığı, buna örnek gösterilebilir. Bu farkların belirlenmesi için İngilizce sözlükkullanımı elzem hale gelebilir.
Dildeki Resmiyet Derecesi: Konu alanı kaçınılmaz olarak kişilerarası dildeki resmiyet derecesini etkiler. Örneğin, bir avukatın mahkemede kullandığı dille, futbol konusu açıldığında ya da bir maçta kullandığı dilin resmiyet derecesi birbirinden farklılık gösterir.
İletişim Kipi veya Oluğu: Dil kesitinin iletişimin yazılı sözlü veya elektronik ortamda sürdürülmesine dayalı olarak seçilmesidir.
Metinlerarasılık: Metinlerin kendinden önceki metin türleriyle ilişkisi kadar kaynak ve çeviri metin arasındaki ilişkiler olarak tanımlanabilir. İletişimde bulunanların öteki veya geçmişteki metin türleriyle ilgili Ön bilgilerine dayalı olarak iletişimi sürdürmeleridir. Bu yukarıda sayılan etmenler çevirmenin çeviri stratejileriyle ilgili kararlarım sadece dil bilgisel kurallaradayalı olarak vermekten kurtarır.Böylece çevirinin iletişim yönüne dikkati çekerek, çeviri bilim alanında işlevsel kuram ve yaklaşımların sergilenmesine neden olur.