2016-njy ıyl Türkmenistanda «Mirasa sarpa goımak, Watany özgertmek ıyly» şygary astynda geçdi. Munuň özi köp babatda medeniıet ulgamynda geçirilen çäreleriň mowzugyny hem-de many-mazmunyny kesgitledi.
2016-njy ıylyň 2-nji ıanwarynda medeniıet işgärleriniň, sungat ussatlarynyň, döredijilik ugurly okuw mekdepleriniň mugallymlarynyň hem-de talyplarynyň, ministrlikleriň we pudak edaralaryň, köpçülikleıin habar beriş serişdeleriniň, ıurdumyzyň daşary ıurtlarda işleıän diplomatik wekilhanalarynyň ıolbaşçylarynyň gatnaşmagynda «Mirasa sarpa goımak, Watany özgertmek ıylynyň» yglan edilmegine bagyşlanan çäre geçirildi. Milli taryhy-medeni mirasy aıawly saklamak we öwrenmek, bütin dünıäde türkmen halkynyň baı ruhy mirasyny wagyz etmek, milli we dünıä medeniıetiniň gymmatlyklarynyň her bir raıat üçin elıeterliligini üpjün etmek geljek ıyl üçin möhüm wezipeleriň hatarynda kesgitlenildi.
Bu meseleler Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlary bilen bolan duşuşykda hem gozgaldy. Mirasa sarpa goımak, Watany özgertmek ıylynda deputatlaryň öňünde medeniıet ulgamynyň işini kadalaşdyrıan kanunçylygy döwrebaplaşdyrmak boıunça işi dowam etmek wezipesi goıuldy. Hususan-da, milli taryhy-medeni mirasyň gozgalıan gymmatlyklaryny goramak, äkitmek we getirmek hakynda hem-de Kinematografiıa hakynda Türkmenistanyň täze kanunlarynyň taslamalaryny taııarlamagyň we kabul etmegiň maksadalaıyklygy bellenildi. 2016-njy ıylda döwlet Baştutanymyzyň bu tabşyrygy üstünlikli ıerine ıetirildi.
Türkmenistanyň Medeniıet ministrligi tarapyndan daşary ıurtly kärdeşler bilen bilelikde ıylyň birinji çärıeginde geçirilen dürli döredijilik çäreleri-amerikan filmleriniň görkezilişi hem-de amerikan sazandalarynyň we tansçylarynyň çykyşlary, Halkara zenanlar gününe bagyşlanan Türkmenistanyň we Awstriıa Respublikasynyň medeniıet we sungat ussatlarynyň bilelikdäki konserti, «Paul Moderzon-Beker we Worpsweddli suratkeşler» atly surat sergisi we beılekiler medeniıet ulgamynda halkara gatnaşyklarynyň ösdürmegiň aıdyň subutnamasyna öwrüldi.
İurdumyzda Eıran Yslam Respublikasynyň Medeniıet günleri geçirildi. Dostlukly ıurduň wekiliıetiniň düzümine Tähran we Töwriz şäherleriniň, Demirgazyk Horasan welaıatynyň medeniıet edaralarynyň ıolbaşçylary, meşhur sazandarlar, suratkeşler, halk senetleriniň ussatlary goşuldy. Çäräniň çäklerinde Aşgabatda meşhur halk aıdym-sazlaryny ıerine ıetirijileriň çykyşlary guraldy. Çäräniň maksatnamasyna laıyklykda, Eıran Yslam Respublikasynyň şekillendiriş we amaly-haşam sungatynyň sergisi, eıran reћissıorlarynyň täze filmleriniň görkezilişi, Türkmenistanyň we Eıranyň çagalar döredijilik toparlarynyň bilelikdäki konserti geçirildi.
Demirgazyk-Günbatar Hytaıda ıerleşıän Gansu welaıatynyň Lançћou şäheriniň Ulag uniwersitetinde ıaz paslynyň birinji aıynda açylan «Türkmenistan» merkezi daşary ıurtlarda türkmen medeniıetini hem-de ıurdumyzyň häzirki döwürde gazanıan üstünliklerini wagyz etmäge gönükdirilendir. Merkezde ıerleşdirilen zatlaryň arasynda owadan bezelen döwürleıin neşirler we çeper eserler, Türkmenistan, türkmen halkynyň gadymy taryhy we özboluşly medeniıeti hakyndaky publististiki we ylmy-köpçülikleıin kitaplar bar.
Dürli ıurtlarda Halkara Nowruz güni hökmünde bellenilıän Milli bahar baıramy mynasybetli guralan dabaralar ıurdumyzda milli mirasa uly sarpa goıulıandygynyň aıdyň subutnamasyna öwrüldi. Ajaıyp däbe görä, esasy baıramçylyk dabarasy Ahal welaıatynyň Ak bugdaı etrabynda geçirildi. Şol ıyl Bahar baıramynyň geçirilıän ıeri resmi taıdan «Nowruz ıaılasy» diılip atlandyryldy. Dabaranyň çäklerinde onuň baıramçylyk meıdançasynda köp asyrlaryň dowamynda halklary birleşdirip we ıakynlaşdyryp gelen, ıokary ynsanperwerlik ıörelgelerini alamatlandyrıan Milli bahar baıramynyň-Halkara Nowruz gününiň hormatyna bina edilen «Dostluk» binasy açyldy.
Mälim bolşy ıaly, medeniıetiň dowamatlylygy gadymy däpleriň dikeldilmeginde möhum orun eıeleıär. Munuň şeıledigini Ahal jülgesinde geçirilen ajaıyp baıramçylyk aıdyňlyk bilen görkezdi. Açyk asmanyň astynda türkmenleriň däp bolan oba durmuşyny görkezıän ägirt uly ekspozisiıa ıaıbaňlandyryldy. Köpöwüşginli folklor-etnografiki çykyşlar, at üstündäki oıunlar, gadymy däp-dessurlaryň äheňinde döredilen sahnalar, owadan halk lybaslary, aıdym-sazlar we tanslar bu gadymy bahar baıramçylygynyň çuňňur many-mazmuna eıedigini açyp görkezdi. Baharyň gelmegi mynasybetli guralan türkmen toıuna çagyrylan köp sanly daşary ıurtly myhmanlaryň hatarynda tele ћurnalistler we habarçylar, şeıle hem Türkmenistan boıunça uly tanyşlyk gezelenjini amala aşyrıan syıahatçylyk kompaniıalarynyň 160-dan gowrak wekili gatnaşdy.
Giň möçberli çärä Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň İerine ıetiriji komitetiniň, GDA agza döwletleriň ynsanperwer hyzmatdaşlygynyň Döwletara gaznasynyň, Arkalaşygyň döwletleriniň birnäçesiniň medeniıet ministrlikleriniň wekilleri, döredijilik intelligensiıasy, ћurnalistler gatnaşdylar. Myhmanlar üçin Daşoguz welaıatyndaky «Köneürgenç» döwlet taryhy-medeni goraghanasynyň taryhy-medeni ıadygärlikler toplumyna we beıleki ajaıyp ıerlerine baryp görmek çäresi guraldy. Şol goraghananyň täsin ıadygärlikleri İUNESKO-nyň Bütindünıä mirasynyň sanawyna girizildi.
Geçen ıylyň birinji çärıeginde neşir edilen täze kitaplarynyň hatarynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň «Paıhas çeşmesi» atly kitaby bar. Oňa türkmen nakyllary girizildi. Täze neşiriň tanyşdyryş dabarasy 30-njy ıanwarda paıtagtymyzdaky Döwlet medeniıet merkeziniň Mukamlar köşgünde geçirildi. Şol ıerde 23-nji martda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň «Çaı-melhem hem ylham» atly täze kitaby giň köpçülige tanyşdyryldy. Halkara Nowruz baıramynyň öňüsyrasynda neşir edilen bu kitap Gündogarda meşhur bolan melhemlik içgä-çaıa bagyşlandy. Döwlet Baştutanymyzyň täze eseri döwrüň we nesilleriň, türkmen medeniıetiniň we durmuşynyň taryhynyň hem-de häzirki döwrüniň aırylmaz arabaglanyşygyny alamatlandyrdy. Çaı içişlik däbi bolsa türkmen halkynyň durmuşynda aıratyn orun eıeleıär.
Diňe aprel aıynyň birinji ıarymynyň dowamynda türkmen halkynyň ruhy we maddy medeniıetiniň köpöwüşginliligini şöhlelendiren iri forumlaryň birbada üçüsi geçirildi. Olaryň hatarynda «Awaza» milli syıahatçylyk zolagynda geçirilen türkmen halk küştdepdi tansynyň we gazallarynyň festiwaly bar. Bu çäre türkmen deňiz ıakasynda ıurdumyzyň şäherlerinden we obalaryndan döredijilik gözden geçirilişiniň ıeňijilerini beleşdirdi. Halk däp-dessurlarynyň hem-de häzirki zaman milli medeniıetiň özboluşly baıramçylygyna döredijilik toparlary gatnaşdylar. Olar ıurdumyzyň özboluşly gymmatlygyna, uly dabaralaryň ählisiniň aırylmaz bölegine öwrülen gadymy tansy ıerine ıetirdiler. Festiwalyň maksady milli baılyk hökmünde küştdepdi tansyny aıawly saklamakdan we wagyz etmekden ybaratlyr. Onuň İUNESKO-nyň «Adamzadyň maddy däl medeni mirasynyň görnükli nusgalarynyň sanawyna» goşulmagy babatda uly geljegi bardyr.
Bagşy-sazandalaryň «Halypaçylyk mekdebi-halkymyzyň ruhy mirasy» atly aıdym-saz festiwaly hem halk döredijiliginiň ıene-de bir ugruny aıdyňlyk bilen açyp görkezdi. Ahal welaıatynyň Yzgant obasynda geçirilen bu festiwal milli aıdym-saz sungatyny ösdürmäge we çuňňur öwrenmäge, ıaş zehinleri ıüze çykarmaga, halypaçylyk däplerini pugtalandyrmaga saldamly goşant goşmalydyr.
27-nji aprelde Nıu-İorkda, Amerikanyň iri sungat merkezleriniň biri bolan Metropoliten muzeıinde dabaraly ıagdaıda açylan «Köşk we köşk ulgamy: Seljuklaryň beıik eııamy» atly sergi milli taryhy-medeni mirasy wagyz etmekde möhüm ädim boldy. Onuň işi 24-nji iıula çenli dowam edip, köpsanly daşary ıurtly sungat muşdaklaryna Seljuk imperiıasynyň gülläp ösen döwri barada gürrüň berıän gymmatlyklar bilen tanyşmaga mümkinçilik döretdi. Türkmenistanyň döwlet muzeılerinde goralyp saklanıan muzeı gymmatlyklarynyň birnäçesi daşary ıurtlarda ilkinji gezek görkezildi. Şu waka gabatlanylyp, alymlar hem-de giň okyjylar köpçüligine niıetlenen, suratlar bilen bezelen katalog çykaryldy.
Baıramçylyga gabatlanylyp hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň «Gadamy batly bedew» atly kitabynyň tanyşdyrylyş dabarasy guraldy. Döwlet Baştutanymyzyň ahalteke bedewlerine bagyşlap ozal döreden we häzirki döwürde dünıäniň köp dillerine terjime edilen eserleriniň özboluşly dowamy bolan täze neşir giň köpçülige 21-nji aprelde hödürlenildi. Kitabyň esasy maksady ahalteke bedewini türkmen halkynyň taryhy we ruhy däpleri nukdaınazaryndan görkezmekden ybaratdyr. Onda köpıyllyk ylmy barlaglar, oılanmalar, taryhy we edebi maglumatlar jemlenendir, awtoryň atçylygyň milli däpleri baradaky çuňňur bilimleri, şeıle hem nakyllarda, pähimlerde we parasatly sözlerde öz beıanyny tapan halk pähimleriniň uly toplumy şöhlelendirilendir.
Türkmen halysynyň baıramynyň öňüsyrasynda döwlet Baştutanymyzyň «Arşyň nepisligi» atly täze kitabynyň tanyşdyryş dabarasy boldy. Bu eser türkmen halkynyň ruhy we maddy medeniıetiniň, milli halyçylyk sungatynyň baı mirasyna bagyşlanıar. «Arşyň nepisligi» atly kitapda arheologiki we etnografiki barlaglaryň, geçen asyrlaryň taryhy ıyl ıazgylarynyň hem ıazuw çeşmeleriniň gyzykly maglumatlary hem getirilıär, türkmen halyçylygynyň dünıä sungatyna ıetiren täsiri aıdyňlyk bilen beıan edilıär.
Tomus paslynyň ilkinji aıy döredijilik çäreleri babatda işjeň boldy, munuň özi iıun aıynda Medeniıet we sungat işgärleriniň gününiň baıram edilmegi bilen şertlendirilendir. Her ıyl geçirilıän giň gerimli döredijilik çäresi — ıurdumyzyň dürli welaıatlarynda nobatma-nobat geçirilıän Medeniıet hepdeligi şol baıramçylyga bagyşlanıar.
Daşoguz şäheriniň 2016-njy ıylda Arkalaşygyň medeni paıtagty diılip yglan edilmegi mynasybetli geçiriljek medeni çäreleriň meıilnamasyna laıyklykda, 2016-njy ıylyň 16-17-nji iıunynda Daşoguz şäherinde «Türkmenistan — medeni-ruhy gymmatlyklara baı ülkedir» atly halkara ylmy-amaly maslahaty we amaly-haşam sungatynyň eserleriniň sergisi geçirildi. Foruma taryhçylar hem-de medeniıetşynaslar, sungaty öwrenijiler we beıleki hünärmenler gatnaşdylar, olaryň ylmy taıdan gyzyklanmalarynyň üns merkezinde Merkezi Aziıa sebitiniň taryhy-medeni mirasyny öwrenmek meselesi durdy.
İUNESKO-nyň maddy däl medeni mirasy sanawyna girizilen «Görogly» dessanyny çeper okamak hem-de onuň gahrymanlary bilen tanyşdyrmak boıunça talyplaryň arasynda Daşoguzda bäsleşik geçirildi.
Medeniıet hepdeliginiň çäklerinde şekillendiriş we amaly-haşam sungatynyň, neşir önümleriniň sergileri, şygryıet agşamlarynyň we bagşylaryň konserti, «Saıathan» operasynyň we «Ata pendi» sahna oınunyň ilkinji gezek görkezilmegi, çagalar döredijilik baıramçylygy, paıtagtymyzyň we ıurdumyzyň welaıatlarynyň sahna ussatlarynyň gatnaşmagynda ıatdan çykmajak çykyşlar görkezildi. «Medeni miras — halkyň ruhy dünıäsi» atly ylmy maslahat taryhy-medeni mirasy aıawly saklamk, öwrenmek we dünıä ıaımak, şeıle hem degişli ugurda häzirki gazanylanlary şöhlelendirmek meselelerine bagyşlandy. Medeniıet hepdeligine gatnaşyjylar «Gadymy Merw» döwlet taryhy-medeni goraghanasyna baryp gördüler, türkmen halkynyň milli baılygy bilen tanyşdylar.
Binagärlik keşbi we dizaıny boıunça özboluşly «Türkmeniň ak öıünde» geçirilen dabara sungat baıramçylygynyň jemleıji pursadyna öwrülip, ol esasy türkmen bagşylarynyň, ıaş estrada aıdymçylarynyň, ıurdumyzyň dürli künjeklerinden bolan belli tans toparlarynyň hem-de döredijilik toparlarynyň gatnaşmagynda guralan gala konsert bilen dowam etdi. Medeniıet hepdeligini geçirmek nobatynyň simwoliki dabarasy esasy pursatlaryň biri boldy, ol Türkmenistanyň Prezidentiniň Kararyna laıyklykda, 2017-nji ıylda Aşgabatda geçiriler.
Taryhy hakyda, milli özboluşlylyk we döredijilik işiniň üznüksizligi — Medeniıet hepdeliginiň hem-de halkymyzyň we eziz Watanymyzyň gülläp ösmeginiň bähbidine geçirilıän giň gerimli işleriň baş maksady bolup durıar. Bu babatda Türkmenistanyň Medeniıet ministrligine degişli merkezi kitaphanalarda bitewi elektron kitaphana ulgamynyň taslamasynyň amala aşyrylmagyny görkezmek bolar. Ol milli medeniıetimizi has-da ösdürmek, kitaphana işini hem-de bu ugurda ilata edilıän kitaphana hyzmatlaryny kämilleşdirmek maksadynda Türkmenistanyň Prezidentiniň Kararyna laıyklykda döredildi. Onuň tanyşdyryş dabarasy 29-njy iıulda Döwlet medeniıet merkeziniň Döwlet kitaphanasynda geçirildi.
Awgust aıynyň başynda Lebap welaıatynyň merkezinde geçirilen «Dowamlylygyň ıaňy» döredijilik festiwalynyň jemleıji tapgyry ruhy mirasy aıawly saklamagy we ıaımagy ugur edinen ıylyň çärelerini dowam etdi. Medeniıet ministrliginiň Maddy däl medeni miras boıunça müdirliginiň hünärmenleri tarapyndan guralan bäsleşigiň ıeňijileri türkmen halk aıdym-saz döredijiliginiň sungatynyň köpdürlüligini açyp görkezdiler.
Şeıle hem bu aıda «Dünıä dolan dessanym» atly festiwal badalga aldy. Dessan aıtmak sungatyna bagyşlanan bäsleşigiň jemleri noıabr aıynyň barşynda Daşoguz welaıatynda jemlendi. Sentıabr aıynyň festiwallar öwüşgini «Tüıdükçiniň owazy — göwünleriň ıazy» atly döredijilik bäsleşiginiň jemleıji konsertini öz içine aldy, ol milli saz guraly bolan tüıdügi çalmak sungatyny ıaımaga gönükdirildi. Onuň jemleri Mary welaıatynda jemlenip, bu ıerde bu sungat has uly meşhurlyga eıe bolup durıar. Şeıle hem sentıabr aıynda dilden aıdylıan halk döredijiliginiň bilermenleriniň bäsleşigi geçirildi. Oňa gatnaşyjylar, şol sanda ıaş türkmenistanlylar nakyllary, sanawaçlary, ıaňyltmaçlary we matallary aıtmak ussatlygyny görkezdler.
3-nji awgustda Aşgabatda «Erteki gürrüň berijilik sungaty» boıunça Aziıa komitetiniň maslahatynyň geçirilmegi halkymyzyň ruhy genji-hasynasyna dünıä ıüzünde gyzyklanma bildirilıändigini nobatdaky gezek görkezdi. Bu komitete Merkezi Aziıa sebitiniň döwletleriniň bäşisi we Koreıa Respublikasy girıär. Onuň işi Aziıa ıurtlarynyň milli baılygyny dünıä ıaımaga, olaryň özara gatnaşyklaryny giňeltmäge gönükdirilendir. Bilelikdäki işler, şeıle hem her ıurduň gadymy rowaıatlaryny we ertekilerini ıygnamak, olary sanly arhiwleşdirmek medeni mirasy aıawly saklamaga we ıaımaga ıardam edip, olary hünärmenler hem-de okyjylaryň giň topary üçin elıeterli edıär. Türkmen erteki aıtmak sungatynyň nusgalary eııäm ençeme gezek komitet tarapyndan çykarylıan suratly ıygyndylara girizilıär.
Geçmişiň belli bahasy bolmadyk ıadygärliklerini öwrenmek, barlamak we dikeltmek boıunça işler Mirasa sarpa goımak, Watany özgertmek ıylynda aıratyn ähmiıete eıe boldy. Bu babatda abraıly halkara guramalary we gaznalary, şol sanda «ABŞ-nyň medeni mirasy goramak saklamak baradaky Ilçiniň gaznasy» atly maksatnamasynyň çäklerinde dowam edıän hyzmatdaşlygy görkezmek bolar. 2016-njy ıylda onuň goldamagynda Lebap welaıatyndaky orta asyryň Daıahatyn kerwen saraıynda hem-de Daşoguz welaıatyndaky Ysmamytata binagärlik toplumynda dikeldiş işleri tamamlandy.
Medeni-ynsanperwer ulgamda halkara hyzmatdaşlygynyň ıene bir mysaly — Türkmenistanyň Russiıa Federasiıasyndaky Medeniıet günleri bolup durıar. Bu döredijilik çäresi Moskwa we Wladimir şäherlerinde awgust aıynyň soňky ongünlüginde geçirilip, deňhukuklylyk we uzakmöhletleıin häsiıete eıe bolan netijeli ikitaraplaıyn gatnaşyklary has-da berkitmäge mynasyp goşandyny goşdy. Türkmen opera we estrada aıdymçylarynyň, döredijilik — tans toparynyň gatnaşmagynda Moskwa şäherindäki «Altyn halka» halk aıdym-sazynyň milli teatrynda guralan konsert, şeıle hem iki ıurduň artistleriniň Wladimir şäherinde guralan bilelikdäki çykyşlary Medeniıet günleriniň maksatnamasynyň esasyny düzdi. Russiıanyň paıtagtynda türkmen amaly-haşam sungatynyň eserleriniň we muzeı gymmatlyrynyň sergisi guraldy.
Döwlet Garaşsyzlygynyň 25 ıyllygynyň hormatyna döredijilik işgärleriniň gatnaşmagynda geçirilen medeni çäreler köp dürli öwüşgüne eıe boldy. Olaryň köpüsi Türkmenistanyň Prezidentiniň başlangyjy bilen her ıyl edebiıat, medeniıet we sungat işgärleriniň, ıaş çeper höwesjeňleriň we zehinli çagalaryň arasynda geçirilıän bäsleşigiň ıeňijileri boldular. İola goılan däbe görä, Türkmenistanyň hormatly atlaryna mynasyp bolan döredijilik işgärlerini hem-de «Türkmeniň Altyn asyry» bäsleşigiň ıeňijilerini sylaglamak dabarasy döwlet Baştutanymyzyň gatnaşmagynda «Awaza» milli syıahatçylyk zolagynda geçirildi. Hemişe bolşy ıaly, ıeňijileriň arasynda daşary döwletleriň wekileri hem boldy.
9-njy sentıabrda milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bu dabarada çykyş etmek bilen «Biz milli medeniıetimizi has-da ösdürmek we kämilleşdirmek boıunça geçirıän işlerimizi geljekde hem giň gerim bilen dowam ederis. Halkymyzyň medeni mirasyny düıpli öwrenmek, ıaş nesillerimize ıetirmek, medeniıet we sungat ussatlarynyň täze neslini ıetişdirmek üçin yzygiderli tagalla ederis» diıip belledi. Türkmen sungatynyň baılygy we özboluşlylygy, onuň ylalaşdyryjylyk maksady deňizıakasynda geçirilen döredijilik baıramçylygynyň uly konsert maksatnamasynda öz beıanyny tapdy.
İeri gelende aıtsak, ıurdumyzyň medeniıet işgärleriniň we sungat ussatlarynyň ıokary ussatlygy halkara derejesinde ıygy-ıygydan bellenilıär. 2016-njy ıylda özüniň 90 ıyllygyny belläp geçen A.S.Puşkin adyndaky döwlet rus drama teatrynyň döredijilik toparynyň Belarus Respublikasynyň Brest şäherinde geçirilen «Ak diň» atly ХХI halkara teatr festiwalyna gatnaşmagy munuň aıdyň mysallarynyň biri bolup durıar. Bu ıerde iň gowy sahnalaryny dünıäniň 16 ıurdunyň teatr toparlary görkezdiler. Puşkin teatry «Biz hökman duşuşarys» atly spektaklyny görkezdi, ol bu festiwalyň diplomyna mynasyp boldy.
Şunuň bilen baglylykda, 2016-njy ıylda halkara derejesinde ykrar edilen ıurdumyzyň ıaş zehinleriniň gazanan üstünlikleri barada hem durup geçmeli. Olaryň biri meşhur «Mukam» skripkaçylar toparynyň agzasy Elina Gurbanowa bolup, ol maı aıynyň ahyrynda Russiıa Federasiıasynyň paıtagtynda, Uly Kreml Köşgüniň Georgiıewskiı zalynda geçirilen «Nesilleriň owazy» atly IV Halkara çagalar festiwalynda ilkinji gezek Türkmenistana wekilçilik etdi. Iıul aıynda türkmen gimnastikaçysy Selbi Şyhyıewa «Aziıanyň ıaňy» atly sirk sungatynyň IX halkara festiwalynyň kümüş baıragynyň eıesi boldy.
Tamamlanan ıyl Russiıa Federasiıasynyň paıtagtynda her ıyl geçirilıän Moskwanyň halkara kitap sergi-ıarmarkasynyň çäklerinde «Kitap sungaty» atly bäsleşiginiň ıokary sylagyna Türkmen döwlet neşirıat gullugynyň çykaran kitap önümleri nobatdaky gezek mynasyp boldy. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň «Bitarap Türkmenistan» atly kitaby bäsleşigiň baş baıragyna mynasyp boldy. Döwlet Baştutanymyzyň «Paıhas çeşmesi» atly işinde birleşdirilen we ulgamlaşdyrylan halk nakyllary we atalar sözleriniň ıygyndysy «Arkalaşyk» ugry boıunça ıeňijiniň diplomyna mynasyp boldy.
«Bitarap Watanym meniň» atly neşir «Çagalar we ıetginjekleri üçin kitap» atly ugur boıunça ıeňijileriň hataryna girdi. «Medeniıetleriň gatnaşygy» atly ugur boıunça ıeňijileriň hatarynda «Merwiň orta asyr kitaphanalary we olary esaslandyryjylar» atly ylmy-köpçülikleıin işi bar. «Ylym we innowasiıalar» ugry boıunça bolsa bäsleşigiň ıeňijisiniň diplomyna Marynyň çeperçilik mekdebiniň aıratyn zehinine bagyşlanan «Gadymy Merwiň rowaıatlary» atly kitap mynasyp boldy.
Türkmen paıtagtynda her ıyl geçirilıän «Kitap — hyzmatdaşlygyň we ösüşiň ıoly» atly halkara kitap sergi-ıarmarkasy we ylmy maslahaty ıurdumyzyň kitap neşirıatynyň we poligrafiıa senagatynyň gazananlary babatda aıratyn ünse mynasyp bolıar. 21-23-nji sentıabrda Aşgabatda geçirilen IX Halkara kitap sergi-ıarmarkasyny gurmakda medeni mirasyň aıawly saklanmagyna, onuň dünıä giňden ıaıylmagyna üns berildi. Serginiň işine dünıäniň 19 ıurdundan sergä gatnaşyjylar geldi. Foruma gatnaşyjylar Türkmenistanyň we beıleki ıurtlaryň neşirıat pudagynyň gazananlary, kitap we beıleki neşir önümleriniň önümçiligine täze tehnologiıalary ornaşdyrmagyň, elektron hyzmatlar ulgamyny döretmegiň, maglumat bermegiň hem-de elektron görnüşdäki kitaplary ıaıratmagyň tejribesi bilen tanyşdyryldy.
Halkara kitap sergi-ıarmarkasynyň çäklerinde Daşoguz şäheriniň 2016-njy ıylda GDA-nyň medeni paıtagty diılip yglan edilmegi mynasybetli Döwlet medeniıet merkeziniň Döwlet kitaphanasynda «Halklaryň gadymy mirasyny aıawly saklamakda we wagyz etmekde kitabyň orny» atly ylmy-amaly maslahat geçirildi. Oňa ıurdumyzyň alymlary we kitaphana işiniň hünärmenleri, olaryň Arkalaşygyň ıurtlaryndan gelen kärdeşleri gatnaşdylar.
Däp bolşy ıaly, Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiıasynda daşary ıurtly suratkeşler bilen professor-mugallymlaryň hem-de talyp ıaşlaryň gatnaşmagynda döredijilik duşuşygy geçirildi. İazyjylaryň, ћurnalistleriň, talyplaryň gatnaşmagynda «tegelek stoluň» başynda geçirilen beıleki bir duşuşygyň barşynda milli gymmatlygymyzy, Mirasa sarpa goımak, Watany özgertmek ıylynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy boıunça neşir edilıän kitaplary wagyz etmegiň meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy. Dünıäniň durli ıurtlaryndan bolan çagalar hakda ıazıan ıazyjylar we şahyrlar «Ertekiler ıurduna syıahat» atly duşuşykda çagalar üçin döredijiligi ösdürmegiň möhüm ugurlaryna garadylar. Forumyň çäklerinde ıene-de bir döredijilik çäresi terjimeçilik sungaty boldy.
Neşirıatlaryň, kitap söwdasyny alyp barıan ulgamlaryň ıolbaşçylary, ıazyjylar, kitaphana we bilim jemgyıetçiliginiň wekilleri, medeniıet işgärleri täze kitaplar bilen tanyşdyryldy. Olaryň hatarynda döwlet Baştutanymyzyň «Parahatçylyk sazy, dostluk, doganlyk sazy» atly kitaby bar. Neşir ady rowaıata öwrülen türkmen sazandasy Şükür bagşy barada gürrüň berıär. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň täze işi häzirki zamanyň dünıä gurluşynyň ykbaly hakynda awtoryň çuňňur filosofik pikir ıöretmeleri bilen tapawutlanıar.
Döwlet medeniıet merkeziniň Döwlet kitaphanasynda Tatarystanyň Milli kitaphanasynyň we İazyjylar birleşiginiň ıolbaşçylary, dostlukly ıurduň ıazyjylary we şahyrlary, ћurnalistleri bilen geçirilen duşuşygyň barşynda medeniıet, bu ulgamda tejribe alyşmak babatda mundan beıläk-de hyzmatdaşlyk etmek meseleleri ara alyp maslahatlaşyldy. Türkmen-tatar işewürlik maslahatynyň giňişleıin maksatnamasynda hem ynsanperwer ulgamynda gatnaşyklary ösdürmek barada gürrüň edildi.
Baıramçylyk aıynyň halkara çäreleriniň hatarynda «Parallel Nippon-häzirki zaman ıapon binagärligi» diıen fotosergi boldy. Ol şekillendiriş sungaty muzeıinde geçirilip, şonda İaponiıanyň binagärlik pikiriniň esasy akymlaryny we ugurlaryny beıan edıän fotoişleriň ıüzden gowragy görkezildi.
Dabara gatnaşyjylaryň arasynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň yglan eden «Türkmeniň Altyn asyry» bäsleşiginiň çäklerinde däp boıunça baş milli baıramçylygymzyň öň ıanynda geçirilıän ıaş aıdymçylaryň «İaňlan, Diıarym!» bäsleşiginiň ıeňijileri boldy. Medeniıet ministrligi, Telewideniıe, radiogepleşikler we kinematografiıa baradaky döwlet komiteti, ıurdumyzyň welaıatlarynyň we Aşgabat şäheriniň häkimlikleri bilen bilelikde guralıan bu döredijilik bäsleşiginiň netijeleri 2016-njy ıylyň 15-nji oktıabrynda Döwlet medenıiet merkeziniň Mukamlar köşgünde jemlenildi.
İurdumyzyň Garaşsyzlygynyň şanly senesiniň öň ıanynda paıtagtymyzdaky «Mekan» köşgünde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň "Türkmenistan " diıen kitabynyň tanyşdyryş dabarasy geçirildi. Täze neşir döwlet özygtyıarlylygynyň 25 ıyllyk taryhynyň senenamasy beıan edilıär. Ol diňe bir taryh babatda däl, eısem, ıurdumyzyň geljegi babatda hem şöhlelendirilıär.
Noıabryň ilkinji ongünliginde Aşgabatda «Dünıä medeniıetinde „Görogly“ şadessanynyň tutıan orny» atly halkara ylmy maslahaty geçirildi. Ol Türkmenistanyň Baştutanynyň başlangyjy boıunça ıurdumyzyň Medeniıet ministrligi tarapyndan guraldy. Foruma daşary ıurtlaryň ylmy toparlarynyň wekilleri — dünıäniň 15 ıurdundan iri medeni merkezleriň ıolbaşçylary, taryhçylar, gündogary öwrenijiler, sungaty öwrenijiler, dilçiler we edebiıaty öwrenijiler, kitaphanalaryň we muzeıleriň hünärmenleri gatnaşdylar. UNESKO-nyň, Belgiıanyň, İaponiıanyň ylmy toparlarynyň wekilleriniň we beılekileriň çykyşlarynda ajaıyp edebi gymmatlygyny köptaraplaıyn öwrenmek işinde halkara maslahatynyň ähmiıeti beıan edildi.
Noıabrda Koreıa Respublikasynyň şäherleriniň ikisinde-Seulda we Kwanjuda geçirilen türki medeniıetiň halkara festiwalynyň çäreleriniň çäklerinde türkmen we türk artistleriniň bilelikdäki konserti, türkmen filmleriniň görkezilişi boldy, 13-nji noıabrda bolsa Türkmenistanyň Güni geçirildi.Onuň maksatnamasyna muzeı gymmatlyklarynyň we amaly-haşam sungatynyň eserleriniň sergisi hem-de ıurdumyzyň sungat ussatlarynyň konserti girizildi.
Däp boıunça noıabryň birinji ongünlüginde geçirilen «Türkmenistanda Mosfilmiň günleri» medeniıet babatda türkmen-rus hyzmatdaşlygynyň ösdürilmegine ıardam etdi. Türkmen paıtagtynda, şeıle hem Mary hem-de Lebap welaıatlarynyň merkezlerinde geçirilen häzirki zaman hem-de nusgawy kino eserlerine öwrülen kinofilmleriň görkezilmegi çäräniň maksatnamasyna goşuldy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow mähriban Watanymyzyň gülläp ösmegine özleriniň yhlasly zähmeti bilen uly goşant goşan uly ıaşly nesillere hormat bilen garamagyň nusgasyny ildeşlerimize ençeme gezek görkezdi. Şunuň bilen baglylykda, Aşgabatda noıabrda geçirilen Türkmenistanyň halk artisti Fahriıa Aliıewany hormatlamak dabarasy bellärliklidir. Ol ıokary döwlet sylagyna mynasyp boldy. Hormatly Prezidentimiz meşhur artiste «Garaşsyz Türkmenistana bolan beıik söıgüsi üçin» diıen ordeni gowşurdy. Fahriıa Aliıewa 65 ıylyň dowamynda ozalky Mollanepes adyndaky Türkmen döwlet akademiki drama teatrynda yhlasly zähmet çekip, halkymyza wepaly hyzmat etdi diıip, döwlet Baştutanymyz aıtdy.
2016-njy ıylyň güızüniň ahyrky aıy arheologlardan oňat habar getirdi. Türkmen-fransuz we türkmen-rus arheologik toparlaryň bilelikdäki işleriniň netijesinde toplumyna Namazgadepe, Altyndepe, Ulugdepe, Garadepe şäher siwilizasiıasynyň bütin dünıä meşhur arheologiıa ıadygärlikleri girıän «Abiwerd» döwlet taryhy-medeni goraghanasynda köpsanly arheologik tapyndylaryň üsti açyldy. Şol tapyndylar gadymy ıaşaıyş toplumlaryň taryhyny açıar. Olaryň käbir bölegini, şol sanda gadymy keramikanyň täsin nusgalaryny öwrenenlerinden hem-de dikeldenlerinden soň, goraghananyň işgärleri Türkmenistanyň Şekillendiriş sungaty muzeıiniň gaznasyna berdiler.
Daşoguzyň paıtagt wezipesiniň tamamlanmagynyň hormatyna ähli jemleıji çäreler etnografik öwüşginlere beslendi—milli senetçiligiň ajaıyp nusgalaryny görkezıän sergiler boldy. Welaıatyň folklor toparlary, asyrlaryň dowamynda Türkmenistanyň Demirgazyk sebitini şöhratlandyryp gelıän bagşy-sazandalar myhmanlary ähli ıerlerde aıdymlar we tanslar bilen garşyladylar. Bu çykyşlar köpçülikleıin habar beriş serişdeleriniň wekilleri tarapyndan, şol sanda wakalaryň bolup geçıän ıerinden göni alyp görkezıän «Mir» döwletara teleradiokompaniıasy tarapyndan reportaћlary üçin giňden peıdalanyldy.
GDA-nyň İerine ıetiriji komitetiniň — İerine ıetiriji sekretarynyň başlygynyň orunbasary jenap Konysbek Ћusupbekow jemleıji dabarada eden çykyşynda netijeli döwletara gatnaşyklarynyň ösdürilıändigi üçin Türkmenistanyň Prezidentine hoşallyk bildirdi hem-de özüniň wekilçilik edıän guramasynyň adyndan bu ıere ıygnananlary Daşoguz şäheriniň 2016-njy ıylda Arkalaşygyň medeni paıtagty hökmünde hormatly wezipesiniň üstünlikli tamamlanmagy bilen gutlady. Ol döwlet Baştutany Gurbanguly Berdimuhamedowyň ıolbaşçylygynda alnyp barylıan durmuş ugurly syıasatynyň netijeliligini aıratyn nygtap, şol syıasatyň üstünlige beslenıändigine häzirki zaman Türkmenistanyň gazananlarynyň şaıatlyk edıändigini belledi. Muňa ıurdumyzda bolup gören özi hem-de köpsanly wekiliıetleriň agzalary görüp göz ıetirip bildiler.
Muňa ıurdumyzyň Nowruz baıramçylygyny İUNESKO-nyň Adamzadyň maddy däl, medeni mirasynyň görnükli nusgalarynyň sanawyna goşmak üçin köpçülikleıin ıüz tutulmagyna gatnaşmagy hem aıdyň şaıatlyk edıär. Ol bu halkara gurama tarapyndan tassyklanyldy. İüztutma gije bilen gündiziň ıazky deňleşmesiniň bu baıramçylygy bellenilıän 12 döwlet — Türkmenistan, Azerbaıjan, Owganystan, Hindistan, Eıran, Yrak, Gazagystan, Gyrgyzystan, Pakistan, Täjigistan, Türkiıe we Özbegistan tarapyndan berildi.
Däp boıunça Täze ıyl baıramynyň öň ıanynda paıtagtymyzda ıaş aıdymçylaryň «İylyň parlak ıyldyzy-2016» bäsleşiginiň jemleıji tapgyry geçirildi. Ol sekizinji gezek guraldy. İurdumyzda bu meşhur bäsleşigiň maksady diňe bir köpçülige meşhur bolan aıdymçylary çekip, olardan iň gowularyny saılamakdan däl, eısem, täze özboluşly zehinleri ıüze çykarmakdan ybaratdyr.