PEŞEW WE JYNS İOLLARYNYŇ KÖMELEKLI KESELI - Bedeniňi bilmek - saglygyňy berkitmek.
6 Iıun, 2011
Jyns agzalarynyň ıokançlyklarynyň içinde kandidozyň paıyna 40%-e barabar orun düşıändir. Şol ıokançlyklar sebäpli, her ıylda lukmana ıüz tutmalaryň 100 mln. golaı ıagdaıynyň 20-25%-i jynshana kandidozyna degişlidir. Aıallaryň 75%-i öz ömründe iň bolmanda bir gezek bu kesele sezewar bolıarlar. Olaryň 40-50%-de bolsa, bu kesel gaıtalanma häsiıete eıe bolıandyr. ABŞ-da urogenital kandidozyň her ıylda 13 mln. ıagdaıy hasaba alynıar. Bu bolsa aıal ilatynyň 10%-ni tutıandyr.
Urogenital kandidozyň gelip çykyş aıratynlyklary doly öwrenilen däldir. Keselçilik sebäpli bedeniň kesellere durnuklylyk ıagdaıy pese gaçan, endokrin ulgamynyň üıtgeşmeleri bolan aıallarda kömelekli ıokançlyklar has ıygy duş gelıändir.
Kandidozyň ıüze çykmagy köp sebäplere (içki we daşky) baglydyr.
Deriniň we nemli örtügiň şikeslenmegi;
Temperaturanyň we çyglylygyň ıokarlanmagy;
Antibiotikleri, kortikosteroid gormonlary, sitostatikleri (öıjükleriň köpelmegini kesıän dermanlar) ulanmak;
Agyr kontraseptiwleriň, süıji keseline garşy ulanylıan dermanlaryň ıaramaz täsiri ıüze çykanda;
Kesel döredijilik ukyby ıokary bolan kömelejikleriň ıokuşmagy.
Bedeniň kesellere garşy bolan durnuklylygynyň dogabitdi ıa-da gazanylan gowşaklygy;
Çagalyk ıa-da garrylyk döwri;
Bedeniň alyş-çalyş ıagdaılarynyň üıtgemegi (belok, ıag, uglewod çalşygy);
Endokrin keselleri – süıji keseli, gipotireoz, gipoparatireoidoz, ıumurtgalygyň işiniň ıetmezçiligi;
Witamin ıetmezçiligi, gan azlylyk;
Bedeni tapdan düşürıän agyr keseller we operasiıadan soňky ıagdaılar;
Iımit siňdiriş ulgamynyň keselleri (holesistit, kolit, içegäniň disbakteriozy);
Göwrelilik we aıal jyns agzalarynyň keselleri (sowuklama keseli, ıumurtgalygyň işiniň ıetmezçiligi, howply täze döremeler).
Kömelekler başga ıokançlyklar bilen bilelikde (wiruslar, ureoplazma, hlamidiı) jynsy gatnaşyk arkaly ıokuşyp bilerler. Tersine, şol ıokançlyklar sebäpli geçirilen bejergiden soň, kömelekli ıokançlyklar köpelip biler.
Aıallarda daşky jyns agzalaryň we jynshananyň kandidoz zeperlenmegi, esasan aşakdaky alamatlar bilen ıüze çykıar:
Jynshanadan bölünip çykmalaryň köpelmegi. Bölünip çykmalar ak süıt ıa-da tworog görnüşli bolup, turşumtyl yslydyr;
Daşky jyns agzalarda gijileme, awuşama duıgularyň döremegi;
İylylykda agzalaryň gijemeginiň güıçlenmegi (uky wagty ıa-da ıyly wanna kabul edilmeden soň);
Jyns agzalaryň nemli örtüginiň suwa hem-de peşewe ıokary duıgurlylygynyň döremegi;
Gijilemeleriň we agyrylaryň jynsy gatnaşykdan soň güıjemegi, ıakymsyz ysyň döremegi;
Gijilemäniň aıbaşydan soň güıjäp, ondan soň gowşamagy.
Käbir aıallarda daşky jyns agzalaryň kandidozy gasyk-but gasynlaryna, artbujagyň töweregine hem ıaırap bilıärler. Bu ıagdaılar süıji keseli, galkan şekilli mäziň we ıumurtgalyklaryň ıetmezçiligi bilen bilelikde geçıän dowamly kandidozda duş gelıär.
Aıallarda peşew ıollarynyň we peşew haltasynyň kandidozyna mahsus alamatlaryň ıoklugy sebäpli, ol seırek anyklanylıandyr. Peşew ıollaryň kandidozy peşew etme wagty awuşama, agyrylar, peşew etmäniň ıygjamlanmagy ıaly alamatlar bilen ıüze çykıar. Aıaly garnynyň aşagynda agyrylar, peşew edesi gelıän ıaly duıgular biynjalyk edıär.
Erkek adamlarda urogenital kandidozyň alamatlary balanopostit (ujydyň kellejiginiň we pürçüginiň sowuklamagy) hem-de uretrit (peşew ıollarynyň sowuklamagy) görnüşde ıüze çykyp bilıär. Balanopostit köplenç hususy arassaçylyk düzgünleri berjaı etmeyän ıa-da ujydynyň pürçigi insiz we uzyn bolan erkek adamlarda duş gelıär. Ol ujydyň kellejiginde gijeme we awuşamanyň döremegi bilen ıüze çykıar.
Keseliň ıiti döwründe ujydyň pürçigi çişip, iç ıüzünde ak reňkli örtük bilen örtülen bolıar. Bejerilmedik, dowamly ıagdaıa geçen halatynda jaıryklar emele gelıär. Jaıryklaryň bitmegi tyg yzlaryny goıup, peşew çykaryş ıolunyň daşky deşiginiň daralmagyna getirip biler. Bu bolsa peşewiň çykmagyny kynlaşdyryp bilyär. Ondan başga-da, ujydyň beze keseli, limfa damarlaryň we düwünleriň sowuklamagy,siňňilleriň, başyň emele gelmegi ıaly gaıraüzülmeler döräp biler.
Balanopostit bilen deňeşdirlende erkeklerde kandidozly uretrit has seırek duş gelıändir. Bölünip çykmalaryň başlanmagyndan birnäçe gün öň, peşew ıolunda agyrylar we awuşamalar döreıär. Bölünip çykmalar köplenç nem ıa-da suwly görnüşde bolup, diňe seırek ıagdaılarda köp mukdarda ıa-da iriňli bolup bilıändir.
Bejerilmedik ıagdaılarda kandidozly uretrit erkeklik jyns mäziniň, peşew haltasynyň, ıumurtga goşundysynyň sowuklamagyna getirip biler.
Bu beterleşmeler kömelek ıokançlygynyň başga ıokançlyklar bilen utgaşmasynda has hem agyr görnüşde ıüze çykıandyr.
Birnäçe sebäpleriň bileleşiginiň (wagtyndan öň bolan çagalar, çaganyň emeli iımitlenmegi, antibiotikleriň we glucokortikoidleriň ulanylmagy, neşekeşlik, hirurgiki bejergi, himiobejergi, deriniň we nemli örtügiň şikeslenmegi) ıüze çykmagy, kömelekli ıokançlygyň bedene ıaıramagyna itergi berip biler. İaıran kandidoz keseli öz gowşak geçişi bilen tapawutlanıar. Ol ysytmanyň ıüze çykmagy, nerw, iımit siňdiriş ulgamynyň, ganyň düzüminiň üıtgemegi bilen häsiıetlendirilıär.
Hiç bir kliniki alamatsyz, kömelekli ıokançlygy özünde göterıän adamlaryň duş gelıänligini bellemelidir. Olary “kandida göterijiler“ diıip atlandyrıarlar. Olarda ıokançlygyň alamatlary bolmasa hem, laborator barlaglary bedende ösıän hem kömelekleriň barlygyny anyklaıar.
Kandida göterijiler jynsy gatnaşykda bolıan ıoldaşyna we dogrum wagty çagasyna kömelekleri ıokuşdyryp bilerler.
Urogenital kandidozy anyklamak kyn däldir. Kliniki alamatlaryň (bölünip çykmalaryň häsiıeti) esasynda hem keseli ıüze çykaryp bolar. İöne kandida göterijiligi ıa-da dowamly görnüşleri anyklamak laborator barlaglary geçirmegi talap edıändir. Barlag üçin serişde höküminde heň kömelekleriň öıjüklerinden ybarat ak ıa-da tworog pisint örtükler alynıar.
Häzirki wagtda kandidozy anyklamakda mikroskopiıa, serologiki, immunologiki, immunoferment usullary ulanylıar.
Kandidoza garşy bejergi kömelekli ıokançlygy ıok etmäge we onuň bedene ıetirıän täsirini aradan aıyrmaga gönükdirilen bolmalydyr.
Umumy we ıerli geçirilıän bejergi bellenilıär. Keseliň ıiti döwründe ıerli häsiıetli bejergi geçirilıär. Şol maksat bilen köp ıyllardan bäri kömeleklere garşy antibiotikler ulanylıar: nistatin-ıag, jynshana we göni içegä salynıan şem görnüşde, leworin-gerdejik görnüşde, pimofusin-gerdejik, şem, krem görnüşde, amfoferisin-ıag görnüşde jynshana goıulıandyr.
Häzirki wagtda imidazol toparyna degişli serişdeler giňden ulanylıar: klotrimazol, mikonazol, ekonazol, izokonazol ıaly dermanlar.
Olardan başga-da, ıerli bejergi geçirlende klion-d şemleri, poližinaks, pimafukort, batrafen dermanlaryny hem ulanmak maslahat berilıär.
Köpe çekıän, kandidozyň dowamly görnüşlerinde, ıerli bejergiden başga-da, umumy täsir ediji serişdeler hem bellenilıär. Olara gerdejik görnüşde nistatin, pimafusin, nizoral, fluconazol, mikomaks, mikosist ıaly demanlar degişlidir.
İerli we umumy bejergi üçin, bir topardan bolan demanlaryň dürli görnüşlerini saılamaga (meselem, pimofusiniň gerdejigi we kremi) çalyşmalydyr.
Göwrelilere, 12 hepdlik möhletden soň, diňe ıerli bejergi (şem, krem, ıag görnüşde) bellenilıändir.
Kömeleklere garşy serişdeler ulanylanda, bedeniň kesellere durnuklylygyny ıokarlandyrıan dermanlary hem-de witaminleri bellemek peıdalydyr. Näsagyň jynsy gatnaşykda bolıan ıoldaşyna hem bilelikde bejergi geçirmelidir.
Bejergini belläp, onuň netijeliligini diňe lukman anyklap biler. Laborator barlaglaryň otrisatel jogaby we kliniki alamatlaryň ıitmegi bejerginiň netijeliligini subut etmäge esas döredıändir.
Utgaşykly ıüze çykıan ıokançlyklarda hem, degişli serişdeler bilen ıerli we umumy bejergi geçirilmelidir.
Şahsy arassaçylyk düzgünleri berjaı etmek, antibiotikleri ıerliksiz ulanmakdan gaça durmak, endokrin keselleri öz wagtynda bejermek, kandidozly näsaglara doly bejergi geçirmek ıaly çäreler, kömelekli ıokançlyklaryň ıaıramagynyň öňüni alyp bilerler.
4918 gezek okalan
Kandidoza keselini doly bejerip bolyamy?gundelik iyyan tagamlarmyz nali bolmaly?haysy dermanlary peydalanmaly?
Antibiotik bilen bejerilende kömelege garşy diıip, flıukinazol ıa-da mikosist dermanlaryny belleıärler. Şolar kömelekleriň hemme görnüşlerine täsir edip bilıärmikä? İa-da göwniňi aldamak üçin berilıärmikä?