Aktüel / Meme Kanserinin Merak Edilenleri - Yuva Maya
Kanser görülen her 4 kadından biri meme kanserine yakalanıyor. Günümüzde meme kanserinden korunmanın, erken tanı koymanın ve memeyi almadan tedavi edebilmenin mümkün olmadığını belirten Liv Hospital Genel Cerrahi Uzmanı Doç. Dr. Hasan Karanlık "20 yaşından itibaren ayda bir kez kendi kendinize muayene yapın. 20 yaşından 40 yaşına kadar üç yılda bir kez, 40 yaşından itibaren yılda bir kez cerrahi uzmanına meme muayenesi olun.
40 yaşından itibaren yılda bir kez mamografi çektirin" diyor.
• Anne ve kız kardeş gibi birinci derece akrabasında meme kanseri olanlar
• Hiç doğum yapmamış olanlar
• İlk doğum yaşının geç olması (35 yaş sonrasında)
• Erken ilk adet (11 yaşından önce), geç menopoz (55 yaşın üstü)
• Daha önce meme veya yumurtalık kanseri tanısı konulanlar
• Meme kanseri (BRCA) geni taşıyanlar
Hayır. Memede kadınların fark ettiği kitlelerin yüzde 90'ı iyi huylu tümör veya kisttir. Özellikle çok kısa sürede ortaya çıkan ve ağrılı kitleler çoğunlukla meme kistleridir. Bir genel cerrahi uzmanına müracaat ederek tanı netleştirilmelidir.
Hayır. Memede bir kitle fark edildiğinde, muayene ve gerekli görülen tetkiklerle değerlendirilir. Kitle, içerisinde sıvı bulunan basit bir kistse bunun çıkarılmasına gerek yoktur. Çok büyük ve ağrılı kistler, enjektörle boşaltılabilirler.
Memedeki ödem, gerginlik ve ağrıyı azaltmak için bazı ilaçlar önerilebilir. Genç kadınlarda sık görülebilen iyi huylu meme tümörleri, fibroadenom adını alır. Bunlar, 2cm'nin altında ve düzgün sınırlı ise, 6 ayda bir yapılan ultrason ile takip edilebilirler. Hızlı büyümeleri ve şekil düzensizlikleri var ise, iğne biyopsisi yapılır.
Hastalar düzenli olarak klinik muayene yaptırmıyor ve mamografi çektirmiyor ise, memede fark ettikleri genellikle ağrısız, sert, sınırları düzensiz ve hareketleri sınırlı bir kitle (sertlik) ile doktora müracaat ederler.
Bazen, meme başında çekilme, meme derisinde çöküntü, koltuk altında kitle ve meme başından kanlı akıntı yakınmaları olabilir. Bu durumlarda vakit geçirmeden doktora gitmelidirler. Bugün modern tıpta asıl amaç, memedeki kanseri henüz bir şikayet nedeni olmadan, düzenli çekilen mamografide henüz birkaç mm iken yakalamaktır.
Memeye yapılacak girişim şekli tümöre, memeye ve hastaya göre değişir. Memenin tümünün alındığı girişim mastektomi, yalnızca tümörlü kısmın temiz cerrahi sınırla çıkarıldığı işlem meme koruyucu cerrahi (lumpektomi, kadrantektomi, segmental mastektomi) olarak tanımlanır.
Günümüzde, bazı özel durumlar dışında, memenin yalnızca sınırlı bir bölümü çıkartılır ve koltuk altına da eskisi kadar geniş bir girişim yapılmaz.
Bu amaçla, ''sentinel lenf nodu biyopsisi'' denilen bir yöntem kullanılır. Bu yöntemde, memeye radyoaktif madde veya özel bir boya enjekte edilerek, bu boyanın veya radyoaktif maddenin koltuk altında boyadığı lenf bezlerinin (sentinel lenf nodu) çıkartılarak incelenmesi esastır.
Eğer bu lenf bezlerinde kanser hücresine rastlanmaz veya sınırlı düzeyde kanser hücresi görülürse koltuk altına ek girişim yapılmasına gerek kalmaz. Böylece, kolda şişme ve lenfödem gibi istenmeyen sorunların sıklığı azaltılabilir.
Bazen de tümör oldukça büyük olabilir veya meme başında içeri çekilmeye, meme cildinde şekil ve renk değişikliğine, iltihabi belirtilere yol açabilir. Bu durumda, cerrahi girişim öncesinde kemoterapi uygulanarak, tümör küçültülür ve cilt değişiklikleri düzeltilir ve daha sonra cerrahiye verilir (neoadjuvan tedavi).
Özellikle, yüksek riskli HER2 onkogen ekspresyonu taşıyan hastalarda, hedefe yönelik tedaviler eşliğinde yapılan uygulamalarla tümör tamamen gerileyebilir.
Hormona duyarlı tümörlerde, hastanın yaşı ve mevcut diğer hastalıkları dikkate alınarak tümör küçültme işlemi, hormon tedavisi ile uygulanabilir.
Ancak, hastalık başka organlara sıçramışsa, bir başka deyişle metastaz yapmışsa, cerrahi uygulamadan vazgeçilerek, sistemik tedavi ve gerektiğinde de radyoterapi uygulanması önerilir. Yani, hastalığın tanı anındaki bölgesel yaygınlığı (meme ve koltuk altı) ve diğer organlara yayılım durumu dikkate alınarak tedavi şekli belirlenir.
Bu yaygınlık durumunu, hastalığın evrelendirilmesi şeklinde tanımlanır.