Marmara Bölgesi'nin Türkiye Ekonomisine Katkıları | Etüt Odası Öğrencilerin Buluşma Noktası
Marmara Bölgesi'nin Türkiye Ekonomisine Katkıları
Konu 'Coğrafya Ders Notları' bölümünde Lethe tarafından paylaşıldı.
Marmara Bölgesi,Türkiye'nin coğrafi bölgelerinden biri; yaklaşık 62000 kilometre kare; 13 milyona yakın nüfus(1990). Marmara Deniziçevresinde yer alan Trakya topraklarının tümüyle Anadolu'nun kuzey-batıkesmini kaplayan bölge, doğuda dik yamaçlarla belirlenen AnadoluPlatosu,kuzeyde Karadeniz ve Bulgaristan, batıda Yunanistan ve EgeDenizi, güneyde Uludağ ve Kaz Dağı ile sınırlıdır. Bölge doğal vebeşeri özelliklerine göre dört bölüme ayrılır.(YıldızDağları,Ergene,Güney Marmara,Çatalca-Kocaeli bölümleri)
Yüzey şekilleri, doğu-batı doğrultusunda uzanan dağlar ve platolarlakaplı yüksek alanlar, havzalar ve ovalardan oluşan çukur alanlarlakuzeyden güneye doğru birbirini izler.Kuzeyde orta yüksekliktekiYıldız(Istıranca) dağları ve platolarla kaplı Çatalca-Kocaeliyarımadaları yer alır. Bunların güneyinde Ergene Havzası'ndanbaşlayarak, Marmara çukuru üzerinde Adapazarı ovasına kadar uzananalçak bir alana geçilir. Bölgenin güneyinde, en yüksek engebelerioluşturan Uludağ ve Biga Dağları'yla, Samanlı ve Güney Marmarakıyıdağları arasında Biga,Manyas,Ulubat, Bursa ve İnegöl Ovalarındanoluşan bir havzalar dizisi sıralanır. burası Türkiye'de depremlerle ençok sarsılan alanlardan biridir,
Anadolu yakası göl bakımından zenginliği ile dikkati çeker(Manyas,Ulubat, İznik, Sapanca). Trakya yakasında yer alan terkos, Büyükçekmeceve Küçükçekmece göllerinden İstanbul anakentinin su gereksinimisağlanır.
Bölgede üç farklı iklim tipi görülür.Karadeniz kıyılarında ılmaniklim, Marmara ve Ege Denizi kıyılarında Akdeniz iklimi, iç kısımlardakarasal iklim görülür.İklim kıyıdan uzaklaştıkça içerilerdesertleşir.Soğuk kuzey rüzgarlarına açık olduğu için Karadeniz kıyılarıkışın biraz daha soğuk geçer.Enlemin etkisinden dolayı Akdeniz İklimibiraz bozulur. Yaz kuraklığı daha az kışlar ise daha soğuk, kar yağışıolağandır.
1) Doğal bitki örtüsü iklime bağlı olarak Marmara Denizi kıyılarındamaki, yükseklerde geniş ve iğne yapraklı orman, Karadeniz kıyılarındakarışık orman, Ergene Havzasında ve içerilerde seyrek ağaçlar, kurakçılotlar yani stepler görülür.
5)Endüstri bitkilerinin yetişmesine elverişlidir.(ayçiçeği, tütün,şeker pancarı, zeytin, mısır, pirinç, tahıllar, sebze ve meyveler)
Marmara Bölgesi 13 000 000 'a yaklaşan nüfusuyla Türkiye toplamnüfusunun yaklaşık %23'ünün kümelendiği bir alandır;kilometre kareyeortalama 200'ü aşan nüfus yoğunluğu (Türkiye ortalamasunun üç katıkadar) ile yurdun en sık nüfuslanmış bölgesidir; kentsel nüfus oranında en yüksek (% 75) olduğu bölgedir. Kentsel nüfusun yarısından fazlasıİstanbul'da toplanmıştır; geriye kalanın çoğuda Bursa ve İzmit gibihızla gelişen iki büyük kentte toplanmıştır. Bu üç yerleşim yerininnüfusu bir yandan doğumlar bir yandan da göçlerle sürekli artmaktadır.Bölgenin bazı yerleri, özellikle tarımsal ekonominin başat olduğuKaradeniz kıyıları ile Çatalca, Kocaeli ve Biga yarım adalarının içkesimleri tenhadır. Buradaki nüfus artışıda Türkiye ortalamasınınaltındadır.
Bilindiği gibi, buğday, kurak yerlerde halkın geçim kaynağıdır.Marmara Bölgesi'nde Trakya kesimi kurak bir yer olduğundan Türkiye'ninbir kaç yeri gibi oradada buğday ekimi için önemli biryerdir.(Tekirdağ=800 bin ton ve Edirne=700 bin tonla üretimde baştagelir).
Türkiye mısır üretiminde Marmara Bölgesi'nin önemli bir yeri vardır.Sadece Marmara ve Karadeniz Bölgesi'nin yıllık toplam mısır üretimi,Türkiye toplam üretiminin, % 70 ile % 75'ini bulur.
Çeltik üretimi, Marmara Bölgesi'nde en çok Edirne'de görülür.Edirne'nin üretimi Türkiye'nin ortalamasının % 35'ini oluşturur. (enbüyük paya sahip il). Çeltik tarımı Bursa, Balıkesir, Çanakkale gibiGüney Marmara Bölümü illerinde de yapılır ama buradaki üretimler,Edirne'nin Türkiye çeltik üretimine kattığı değere ulaşmaz.
Marmara Bölgesi, Türkiye sebze üretiminde birinci bölgedir. Verimlialivyal toprakların ve sebze tarımına çok uygun iklim özelliklerinin bubölgede olması bu gelişmenin nedenidir.
Başta,Marmara Bölgesi'nin Bursa, Balıkesir, Kocaeli ve Sakaryailleri olmak üzere, patates üretimi bütün bölgelerimizde yapılmaktadır.
Yıllık kuru soğan üretiminin %90 gibi yüksek bir payı, sıra ileGüney Marmara bölümü illeri ile Ege bölümü, Akdeniz kıyı ovaları veOrta Karadeniz bölümü illerinden sağlanır.
Domates Balkan ülkelerinden sonra yurdumuzda ilk kez Güney MarmaraBölümünde yetiştirilmeye başlanmıştır. Daha sonra diğer bölgelereyayılmaya başlamıştır. Yurdumuzda yetiştirilen domatesin büyük birbölümü dış ülkelere satılmaktadır. Ve ticarete yönelik domatesler baştaGüney Marmara Bölümü olmak üzere diğer bölgelerde de yetiştirilir.
Marmara Bölgesi, kaliteli tütün üreten bölgeler arasında, EgeBölgesi ve Karadeniz Bölgesi'nden sonra 3. sırayı alır. Bölgede üretimdaha çok Güney Marmara Bölümü'nde yapılır. Bölge üretimi Türkiyeüretiminde, her yıl % 10 ila % 15 lik bir paya sahiptir. Ama Balıkesirili, bütün bölge üretiminin % 60 ila % 65 ini verir. Bu ili, Bursa veÇanakkale illeri izler. Balıkesir ilinin Altınova, Ayvalık, Edremit veBurhaniye tütünleri ile Bursa'nın merkez ilçe ve İnegöl tütünleri,ihraç edilecek kalitede tütünlerdir. BölgedeKocaeli,Sakarya,Tekirdağ,Kırklareli ve Edirne'dede tütün tarımıyapılır.Ama bu illerde üretim,pek ekonomik değildir.
Pamuk üretimi,sıcaklık koşullarının uygun olması ve verimli alivyaltoprakların varlığı nedeniyle Güney Marmara'da da yapılır. Marmarabölgesi, Ege ve Akdeniz bölgelerinden sonra pamuk yetiştirmede 3.sırayı alır. Bu bölgede en iyi üretimi yapan il Balıkesir'dir.(yılda6-7 bin ton).
Şeker pancarı üretilen bölgeler arasına Marmara Bölgesi de girer.1926'da en çok şeker pancarı Kırklareli ve Uşak'ta üretilmiştir.
Ayçiçeği tarımının en gelişmiş olduğu bölge Marmara Bölgesi'dir. Buürünün tarımı ilk kez Trakya'da yapılmıştır.Bölgenin hemen her ilindetarımı yapılmaktadır. Ama Edirne ve Tekirdağ illeri hem bölgede hem deyurdumuzda, en fazla üretim yapılan iller durumundadır. Örneğin;1990'da Türkiye ayçiçeği tarım arazisi 720 bin ha. ve ayçiçeği tohumuüretimi de, 860 bin ton kadardı. Ancak ekiliş alanlarının % 40'ı, veüretimin % 50-55'i bu bu iki ile aitti.
Fındık, Orta ve Doğu Karadeniz Bölümleri'nden sonra Doğu ve GüneyMarmara Bölümleri illerinde yetiştirilir.Marmara Bölgesi'nde fındıkbahçeleri ve üretimi Sakarya ili ile temsil edilir. Bölge üretiminin(80 bin tonu biraz aşar) % 90'dan fazlasını bu ilimiz verir. Verimliyıllarda, ilin kuru kabuklu meyve üretimi, 70-75 bin tonu bulur.Bölgede, bu ilden başka;Kocaeli (5 bin tonu aşar), Bilecik (30-35 ton),Bursa (150 tonu bulur), Çanakkale (15-20 ton), Tekirdağ (1,5-3 ton) veKırklareli (25-30 ton) illerinde de, az çok fındık bahçelerinerastlanır. İstanbul üretimi de 500 tonu aşar.
Marmara Bölgesi, zeytin ağacı sayısı fazlalığı bakımından ikincisırada gelir. Türkiye zeytin ağacı sayısının % 25'ten fazlasını temsileder. Bölge zeytin bahçelerinin hemen tamamı, Güney Marmara Bölümüilleri ile kısmen de Doğu Marmara illerinde toplanmıştır. Trakya kesimiillerimizde de, tek tük zeytin ağacına rastlanır.Ama üretimi ekonomikdeğildir. Güney Marmara Bölümü'nde özellikle Balıkesir ili, Aydın veİzmir illerinden sonra Türkiye'nin en büyük üçüncü zeytincilik merkezidurumundadır. Özellikle Edremit Körfezine doğru geniş alanlar, zeytinbahçelerine ayrılmıştır. Bölge zeytin ağacı sayısının, % 45'e yakını buillerdedir.İlin,Bandırma ve Erdek dolayları da, geniş bahçeleresahiptir.Bursa ilinin en geniş zeytin bahçeleri, Gemlik ve Mudanyaçevresinde toplanmıştır. Batıda Çanakkale ve doğuda Kocaeli illerinedğru bahçeler, giderek azalır ve seyrekleşir.
Güney Marmara'da Türkiye'de turunçgil ağaçları sayısının %1,5'ibulunmaktadır. Bahçeler, büyük çoğunluğu ile başta Balıkesir ili olmaküzere, bu il ve Çanakkale ili kıyılarında yoğunlaşmıştır.
Bahçe kültürü biçimindeki yetişme bölümlerinden birisi Güney MarmaraBölümüdür. Yurdumuzun, en kaliteli ve pazar değeri en yüksek şeftalimeyvesi, eskiden beri Bursa ili bahçelerinde yetişir. Ülkemiz şeftaliağacı sayısı % 25'i bu ilde olup, verimli yıllarda Bursa'nın üretimi100 tonu aşar.
Küçükbaş hayvancılıkta, Marmara Bölgesi, İç Anadolu, Doğu veGüneydoğu Anadolu, İç Batı Anadolu, Karadeniz Bölgesi'nin içyörelerinden sonra gelir. Bu bölgelerde yoğun koyun yetiştirilir.
Koyunlar, ırk, et, süt ve yapağı gibi nedenler yüzünden soylarhalindedir. Marmara ve Ege Bölgeleri'nde daha çok "kıvırcık" soylukoyun yetiştirilir.
Sığırın yurdumuzda belirlenen bir cinside, Manda sığırı olup eti,sütü ve derisi için yetiştirilir.Yurdumuzda da Karadeniz Bölgesi'ndensonra Marmara' bu sığır cinsi yaygındır.
M.Ö 6. yy'da başta Bursa olmak üzere, Güney Marmara Bölümü başlıcadoğa yetiştirme bölümüydu. Bugün yurdumuzda en önemli üretimbölgesi,yetiştiriciligin merkezi Bursa olmak üzere, Güney MarmaraBölümü illeridir. Yaklaşık 2000 ton olan Türkiye yıllık yaş kozaüretiminin, % 40 ile % 50'si Bursa ilinden olmak üzere, % 80 ila % 90'ıMarmara Bölgesi illerinden sağlanır.
Arıcılığın coğrafi dağılışını beş madde yaparsak Marmara Bölgesidördüncü sırayı alır. Çünkü arıcılıkta sadece Balıkesir veÇanakkale'den söz edilebilir.
Hamsi de dahil, yıllık balık üretimimizin %10'u Marmara Denizi'ndensağlanır. Sonbaharda suların soğumasıyla balıklar güneye göçerler.Göçerlerken İstanbul ve Çanakkale Boğazlarından geçerler. Bu nedenleİstanbul Boğazı tam bir balık kapanıdır. Bu balıkçılık Marmara Denizive Çanakkale Boğazında da sürdürülür.
Güney Marmara Bölümünde bulunan Manyas, Ulubat ve İznik göllerindesu ürünleri avcılığı yapılır.Ancak yıllık toplam av ürünleri 50'şer100'er tonu aşmaz.
Marmara bölgesi orman bakımından zengiliği ile Türkiye'de % 18.8'likbir payla, karadeniz'den (% 26) ve Akdeniz'den (% 21) sonra üçüncüsıraya gelir.
Kromit rezervlerimizden Bursa ili yatakları, Elazığ ve Muğlayataklarından sonra üçüncü sırada yer alır. Bu yataklar Orhaneli ilçesidahilinde yer alır.(rezervleri 1,5 milyon tonu aşar). İşletilirler veihraç edilirler.
manganez Türkiye'de Uşak ilinden sonra İstanbul ilinde (Çatalca veayrıca Binkılıç), Kırklareli ilinde (Vize çevresi), Balıkesir ilinde(Dursunbey çevresi) çıkarılır.
Kuşun ve çinko, Türkiye de Karadeniz Bölgesinden sonra MarmaraBölgesi'de çıkarılır. başlıca rezervler, Balıkesir ilinin Balya,Çanakkale ilinin Yenice ilçesinde; Bağıkaç ve Handeresi yataklarıdır.
Türkiye'de, sadece Uludağ masifi volfram rezervleri, 30 milyon tondolayında tahmin ediliyor.Ve ayrıca Uludağ'da Etibank'a ait volframişletme tesisleri vardır. (1979'da faaliyete geçmiştir) Yıllık üretim,metal kapsamı olarak 60-90 ton kadardır.
Coğrafi dağılışa göre en zengin rezervler Güney Marmara Bölümü'ndeBalıkesir ili rezervi ve onu takir eden birkaç rezerv olarak tahminedilmiştir.
Bortuzu rezervlerinin coğrafi dağılışında birinci sırayı Balıkesirili alır. Rezervler Bigadiç ve Susurluk çevresinde bulunmaktadır(rezervlerin 20-25 milyon ton olduğu sanılıyor).
Yurdumuzun en zengin doğal kaynaklarından biride mermerrezervleridir.en kaliteli mermerler Ege ve Marmara Bölgeleriyataklarınden çıkartılır.Kırklareli'nde, Çanakkale'de,Balıkesir'de,Bursa'da, Sakarya'da ve Kocaeli'nde önemli mermerrezervleri vardır.
Trakya Doğal Gaz Bölgesi:Bölgede, 1984 yılına dek 153 sondajyapılmıştır. Ama bu faaliyet sonucunda, sadece Lüleburgaz - Babaeski veKırklareli arasındaki bölgede doğal gaz rezervlerinerastlanılmıştır.Başlıca rezervler; Babaeski, Lüleburgaz ve Kırklareli -Deveçatağı çevresinde işletilmektedir. Bu yataklar, Hamitabat Doğal Gazsantraline bağlanmıştır.
Bu günkü bilgilerimize göre, yurdumuzun en zengin doğal buharbölümlerinden biride Güney Marmara Bölümüdür. Bölümde çok illerde buharçıkmaktadır.
Marmara Bölgesi'nin bazı yerlerinde süt ve süt ürünlerine dayalıfabrikalar vardır.Örneğin;Mis Süt (Balıkesir - Gönen), ve Meriç Süt(Edirne). Ayrıca Edirne ve Tekirdağ illerimiz beyaz peynir üretimi ileün salmıştır.
Yurdumuzda ilk un fabrikası, 1885 yılında, İstanbul - Ayvansaray'dakurulmuştur. 1885 yılından bu yana bölgede birçok un fabrikası kurulmuşve bu fabrikalar her yıl ürütimlerini biraz daha artırmışlardır.
İlk konserve fabrikası 1920 yılında İstanbul - Kartal'dakurulmuştur. Yurdumuzda (1985 yılı verisidir), 72 adet büyük konservefabrikası vardır. Yıllık üretim kapasitesi, 125 bin tonu bulur.Fabrikaların, 16 sı Balıkesir, 12 si Bursa ve 10 u da Çanakkale'de idi.
Giderek gelişen bir gıda sanayi dalı da, salça üretimidir. Buüretimin merkezi Güney Marmara Bölümü illeridir. Özellikle 1960'dansonra çağdaş fabrikalar kurulmaya başlamış ve bugün yıllık üretimkapasitesi, 120 bin tonu bulmuştur. Bu alanda en büyük gıdaşirketleri;Demko, Pınar, Akfa, Tukaş, Tat ve Sedaş gibi şirketlerdir.
Bu gün ülkemizde birkısmı Balıkesir ilinde olmak üzere, yıllıküretim kapasiteleri 10bin ton ve daha fazla olan 26 büyük fabrikavardır (1990). Bunlara, büyük zeytinyağı fabrikaları dadahildir.Örneğin;Trakya Yağ Sanayii, Tar - İş, Aymar, Bafay gibi.
Başlıca pamuklu iplik dokuma fabrikaları arasındaki Mensucat Santral(İstanbul ve Edirne),Akip (İstanbul) fabrikaları, alanın en büyük iplikfabrikalarıdır.
Pamuklu kumaş dokuma fabrikalarından; Bozkurt(İstanbul), Kartaltepe(İstanbul) fabrikaları Marmara Bölgesinin başlıca pamuklu kumaş dokumafabrikalarıdır.Bugün ülkemizde, çoğunluğu İatanbul, Adana ve Bursa gibiillerde olmak üzere, 60 dolayında pamuk ipliği, yün ipliği,pamuklukumaş ve yünlü kumaş dokuma fabrikaları vardır. Fakat yünlü dokumaendüstrimiz, pamuklu dokuma endüstrimizde olduğu şekilde gelişmişdeğildir. Yurdumuzun, ilk yünlü dokuma fabrikası 1843 yılında faaliyetegeçen, İzmit - Hereke kumaş fabrikası olup, 1890 da halı dokumaüniteleride eklenmiş; fakat 1905 yılından başlayarak, tamamen bir yünlükumaş dokuma fabrikası durumuna getirilip, 1934 yılında Sümerbank'adevredilmiştir.Bundan sonra Bursa Merinos Yünlü kumaş fabrikası gibibüyük Sümerbank kuruluşunun faaliyete geçmesi, yünlü dokumaendüstimizin gelişmesinde büyük rol oynamıştır.
Doğal ipek ipliği ve ipekli kumaş üretimimizin merkezi eskidenolduğu gibi yine Bursa ilidir. Yapay ipekçilikte en büyük fabrikamız,Gemlik Suni ipek fabrikası adı ile, Bursa - Gemlik'tedir. Adı, Filaşdokumacılığı diye de geçer.
Deri ve deri ürünleri de yurdumuzda gelişmiş bir sanayidalıdır.İstanbul - Yedikule' deki Sümerbank'a ait fabrikada deriayakkabı üretilmektedir.
Tersanelerin dışında Bursa ve İstanbul otomobil fabrikaları,İstanbul'da otobüs-kamyon-kamyonet fabrikaları, yine İstanbul'datraktör fabrikaları ve Sakarya'da demiryolu araç ve gereçleri vardır.
Motorlu taşıt araçları lastiği; Yurdumuzda bu endüstri, 1962'dekurulmaya başlamıştır.Bugün bu alanda faaliyet gösteren, beş büyükfabrika vardır.Bunlardan Uniroyel Adapazarı'nda, Petlas Kırşehir'de vediğer fabrikalarda İzmit'tedir. Fabrikaların bu bölgeye toplanmasınınesas nedeni, hammadde sağlama kolaylığıdır. Kauçuk, karbon siyahı vekortbezi gibi temel hammaddeler önceleri yurt dışından getiriliyordu.Kuruluş bölgesi, bu maddelerin deniz yolu ile getirilmesine çokuygundur. Ancak, 1970'den sonra bölgede, hammadde üreten petrokimyatesisleri kurulmuştur. Bunlar, İzmit - Yarımca petrokimya tesisleri veyine İzmit - Köseköy kortbezi fabrikası olup, lastik endüstisininhammadde ihtiyacı büyük ölçüde bu fabrikalardan karşılanır.
1936 yılında üretime açılan ilk kağıt fabrikamız, bugün SEKA İzmitKağıt Fabrikası diye bilinen fabrikadır. Tesis, bir fabrikalartopluluğu olup, 1936'da 1. kağıt fabrikası, 1944'de 2., 1954'de 3. ve1957'de 4. kağıt fabrikası hizmete girmiştir.Daha önce Sümerbank'abağlı olan tesis, 1955 yılında kurulan S.E.K.A iktisadi kuruluşunabağlanmıştır.
Yurdumuzda çimento endüstrisi, Cumhuriyet Devri öncesinde kurulmayabaşlamıştır. Bu konudaki ilk fabrika; 1910 yılında faaliyete geçen,İzmit-Darıca çimento fabrikasıdır. Bu fabrikayı 1911 yılında kurulanİzmit-Eskihisar çimento fabrikası izlemiştir. Bu iki fabrikanın üretimiyetmeyince, İstanbul - Zeytinburnu ve Kartal çimento fabrikalarıkurulmuştur. Daha sonra bu fabrikaları, Kırklareli - Pınarhisar veBalıkesir çimento fabrikaları izlemiştir.
Gelişmiş bir sanayi dalıda, şişe ve cam endüsrisi üretim alanıdır.Bu konudaki ilk çağdaş fabrikamız, İstanbul Paşabahçe şişe ve camfabrikası olup, 1936'da üretime geçmiştir.
Marmara Bölgesi coğrafi konumu nedeniyle tarihi çağlar boyuncasürekli işlek bir yol olmuştur. Bölge deniz ve karayolları bakımındanbüyük önem taşır.Asya ve Avrupa kıtaları, bu bölgede boğazlar yoluylabağlanır. Yine boğazlar Karadeniz'i Ege denizine, Akdeniz'e ve oradanda Atlas Okyanusu'na bağlar.
Batı Avrupa'dan gelerek Balkanlar'dan geçen, uluslararası ulaşımınsağlandığı E-5 karayolu Marmara Bölgesi'ne Edirne'de Kappıkule'dengirerek, İstanbul Boğazında bulunan Boğaz köprüsü yoluyla Anadoluyakasına geçer ve buradan da Ortadoğu ülkelerine kadar uzanır. Bu yol,Avrupa'nın Asya'ya bağlandığı en büyük yoldur.
Havayolları bakımından, bölgede İstanbul, uluslararası bir önemtaşır. Burada bulunan Atatürk(Yeşilköy) havalimanına dünyanın hertarafından ve buradan da yabancı kentlere seferler yapılır. Bundanbaşka bölgede Bandırma, Balıkesir ve Çanakkale hava meydenlarıbulunmaktadır. Atatürk Havalimanı:İstanbul'da Yeşilköy'de olup, 1985yılına kadar adı,Yeşilköy havalimanı idi. Yurdumuzun ilk askeri vesivil amaçlı havalimanı olup, 1925 yılından buyana hizmet vermektedir.Zamanla genişletip modernize edilerek bugünkü çağdaş konumunukazanmıştır.Kapasite özellikleri şunlardır;
Bu özellikleri ile, yurdumuzun en büyük havalimanı olup, Avrupa'dasayılı büyük havalimanları arasındadır. Uçak trafiği, hızlı bir biçimdeartmaktadır.Örneğin; 1960'da toplam 30 bin iniş- kalkış yapılmışken,1975 de bu sayı 49 bini ve 1990 da 75 bini bulmuştur.Bu seferlerin %60ila %70'i dış hat seferleridir. İnen- binen yolcu sayısı da hızlı birşekilde artmaktadır.
Avrupa'dan gelen demiryolları bölgeden geçerek Orta ve Ön Asyaülkelerine ulaşır. Balkan ülkeleri hattı, 1875 yılında Avusturyatarafından yapılmış ve buna Rumeli hattı adı verilmiştir. Balkanlardangelen bu demiryolu, İstanbul'da Sirkeci garına kadar ulaşır. Anadoluyakasında bulunan, İstanbul- Haydarpaşa garından itibaren olandemiryolu hattına da Anadolu hattı denilir ve bu demiryolu 1888 deİzmit'e, 1892de de Eskişehir ve Ankara'ya kadar Alman şirketleritarafından yapılmıştır. Bölgeden geçen demiryolu Edirne'den Kars'akadar uzanır.Adana ve İzmir'den gelen demiryolları ile Eskişehir'debirleşir.
Bunlardan, İstanbul Boğazı Limanları arasında en büyükleri, Rumeliyakası kıyılarındaki Eminönü, Tophane ve Anadolu yakası kıyısındakiHaydarpaşa limanıdır. Daha birçok gemi uğrak yeri vardır.Ancak, bu üçbüyük limana, Büyük İstanbul Limanı limanı diyebiliriz. Bu limanlaryani büyük İstanbul limanı, yurdumuzun en büyük dış ticaret mallarıgiriş kapısıdır durumundadır. Bu limanlara giriş-çıkış yapanyıllık gemi sayısı 2500 ila 3000 arasındadır.İndirilen-bindirilenyıllık toplam yük tonajı 3-3.5 milyon tonu bulur.İstanbul limanlarının,yıllık gemi sayısı ve yük grafiğini hafifleten İzmit Körfezi çevresilimanları,İzmit ve yakın çevredeki limanlar ile temsil edilir.Bunlarınen önemlileri İzmit Limanı ve Derice, Gölcük, Darıca limanları vediğerleridir. Gölcük başlıca askeri limanımızdır. İzmit ve Derincelimanlarına giriş-çıkış yapan yıllık gemi sayısı, 1500 ila 2000 ibulur. İndirilen bindirilen yıllık tonajı ise, bazı yıllar 10-15 milyontonu bulur. Bazı yıllar da 1.5 ila 3 milyon ton arası değişir.
Marmara Bölgesi'nin diğer önemli limanları arasında başlıcaları;Bandırma limanı(Bağfaş gübre fabrikasına hizmet eder), Gemlik Limanı(Bursa'daki otomobil fabrikaları ve Gemlik ipekli fabrikasına hizmeteder) ve Tekirdağ limanı olarak sıralanabilir. Kuzey Marmarakıyılarının en önemli limanı durumunda olan Tekirdağ limanı, İstanbullimanlarının yükünü hafifleten bir liman olup, yıllık yükleme boşaltmakapasitesi 6000 ton dolayındadır.Çanakkale limanı da Marmara Bölgesilimanlarındandır. Ama hinterlandı dar olduğundan, gelişememiştir.Bununla birlikte çok büyük bir stratejik liman olup, sadece ÇanakkaleBoğazı'nın değil, İstanbul Boğazı'nın da askeri yöndenbir kilitidurumundadır.