Prof. Dr. Meryem Uysal - DAĞPAZARI KÖYÜNÜN GÖÇMENLERİ
Mut'un Dağpazarı köyünün halkının bir kısmı Silifke Mut tarafından gelen yörüklerden daha çoğu ise 1887 yılında Bulgaristan 'ın Hacıoğlu Pazarcığı'ndan (Şimdiki adı: Dobriç ) gelen muhacirlerden oluşur.
O civarda Dağpazarlı deyince önce akla bu göçmenler gelir.
Zira diğer ahalinin o çevreyle bağlantıları çoktur. Göçmenler ise konuşmaları, hal ve tavırları, simaları ve isimleriyle hâlâ belirgin bir farklılık arzederler.
Daha nazik daha şehirlidirler.
Benim baba tarafım Silifke yörüklerinden Dağpazarı’na yerleşmiş bir ailedir.
Anne tarafım ise Hacıoğlu Pazarcığı'ndan gelen göçmenlerdendir.
Her iki yanım beni farklı yönleriyle etkiler.
Ancak anne tarafım tüm edep, tertip ve görgülerine rağmen bende bir hüzün doğurur.
Bu büyük ihtimalle göç sırasında çekilen eziyetlerin genetik hafıza ile sonraki nesillere taşınması mıdır, bilemiyorum.
Kendi akrabalarımda gördüğüm
Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde Balkanlardaki yaşamı hissedip hüzünlenmemek mümkün mü ?
On'a yakın medresesi olan bir şehirden, ne zorluklarla Anadolu'da okulu bile bulunmayan bir dağ köyüne gelmek elbette büyük travmadır.
Bu onların yaşadığı ilk travma da değil, belki kaçıncı...
En son Karaman ve civarından götürülmüşler.
Bir yasam koçu ile yaptığımız "Soy seansı"nda hem anne tarafımı hem de baba tarafımı
kale surları önünde ellerinde tuğlarla görmüştüm.
Daha sonra o kalenin Malazgirt kalesinin surları olduğunu gördük. Yani hepimizin anayurdu Orta Asya ve gerek Malazgirt gerek Karaman onların ara durakları.
Onlar yüzyıllar boyu gurbette yaşamış ve sonunda ara duraklarına geri dönmüş insanlar. Hem de hiç bozulmadan.
Töre ise töre, edep ise edep, ahlâk ise ahlâk. Belki daha da eskiden geldikleri için İslami hassasiyetleri de çok güçlü.
Onlara hayranlık duyarım hep.
Sanki onlarla zaman makinesinde karşılaşmış gibi olurum.
Zira her mimik ve gülüşlerinde geçmişten izler görürüm.
Onların nezdinde göç stresi yaşayan herkesi sevgi ve saygıyla selamlıyorum...
Mut’un Dağpazarı köyü
İsmine uyar bir şekilde
Yedi köyün ortasında bir geçit yeri
Yeşiller içinde yıkık virane
Tarih kokar buram buram
İster Roma ister Balkan
İstersen Orta Asya
Baktığın her yerde
Serin esen rüzgarıyla
Kulak ve gönüllerin pasını
Güven verirken ruhlara
Telaşsız bir meşguliyet var insanında
Hemen hepsi biraz mahzun
Biraz tanıdık, isimsiz
Bense tanınıyorum şeceremle
‘Meryem mi?’ diyorlar içtenlikle
‘Sarı Ahmet’lerin Meryem?’
Ne kadar seyrek gelsem de
Ait olduğum yerdi burası kesinlikle...
Mut yolunda Zeytinliğe gelince
İçimde kıpırdanmaya başlayan kuşlar
Konarı’yı görünce uçuşuyorlar
Kanatlarında beni de taşıyarak
Bir zaman yolculuğunda yol alıyorlar
Ben bu havayı
Şu baldıranı tanıyorum
SILAM burası, benim SILAM
Ablam olsa da düzlüklerde kekik toplasak
Ebemden gizli anneanneme uğrayıp
Babam izin vermese de teyzemden hiç çıkmasak
Bak! Elinde kepçesi
Ocakta süt tenceresi
Bizi bekliyor gülümseyerek
Ah! Vasfiye teyzem
Sevgi ve şefkat meleği
Mazlumların da hamisi
Herşey güzel ve tatlı seninle
Anneannemle olduğu gibi
Köyün bilgesi sütannem
Hatice yenge sesleniyor bak
Tüm köy neredeyse aynı terbiyede
Nazik, sevgi dolu ve diğerkam
Vatanlarına benzesin diye
Az aramamışlar Dağpazarı’nı
Aylarca dolaşmışlar Mersin ve civarını
Sinek yok, orman var deyip
Çaresiz yerleşmişler şehre uzak izole bir yerde
Belki bu da bir ihtiyaçtı o günlerde
Kolay mı adapte olmak yeni bir çevreye
Kırmızı domatese çürük deyip atarlarmış
Yerli halk ise yeşile ham diye bakmazmış
Dağpazarı’nda yüzyıl sonuna kalan
Göçmen tatları şunlardı
Çocuklar için hamurdan leblebiler
Sütlü kabak tatlıları
Bir de ‘Altıncık’ çiçekleri vardı
Şaka gibi eşi benzeri yok o civarda
Anneannem seyrek ve bir sıra halinde
Bahçenin en güvenli yerine eker
‘Aman çiğnemeyin kuzum, tohumu çok az’ derdi
Etrafını da haşhaş çiçekleriyle süslerdi
Batıdan gelen göçmenlerin çiçek sevgisi
Zaten herkesçe bilinirdi
Köyde verilen ortak yemekler
Sosyal hayatın pencereleri
Dağpazarı’nda bir yemek
Keşkek, yahni, topalak, sarma
Tatlı ise Rumeli hatırası lokma
İnsanlar da sofradakiler gibi
Hepsi ayrı tatta
Göçmeni, yörüğü, köylüsü
Asıl Dağpazarlılık ise
Göçmenlere has bir haldi
Kibar, kanaatkâr, kendi halinde
Şehirlilik hâkim her hallerine
Gelirken yanlarına yük almamışlar
Ama tüm kitaplarını getirmişler
İçinde hatıratları bile varmış
Değerini bilmeyen sonraki nesiller
Bunlarla ateş yakmışlar
Şaban, Necip, Fazlı, Fedai’dir adları
Resmiye, Revasiye, Nuriye de kızları
Köyün en hâkim tepesine
Hep burkar içimi
Kim bilir? Ne acı ve özlemlerle
O güzel yere verdiler bu ismi
Sanki bir gün
Dobriç’e geri döneceklermiş gibi...
Gidip gören dahi yok belki
Sadece hasret kaldı geride
130 yıl geçse de
Göçmenlik zor mesele
İzleri kaybolmaz sürer gider
Sonraki nesillerde de...
Yazarın diğer yazıları 4.2.2020 -KONARI (MERSİN/MUT/DAĞPAZARI) 28.1.2020 -NOKTA-İ SÜVEYDA 21.1.2020 -Prof. Dr. OKTAY YAZGAN 14.1.2020 -Prof. Dr. ATİLLA AKGÜL 7.1.2020 -ADANA KIZ LİSESİ 31.12.2019 -Prof.Dr. Zeliha Düzgüneş 24.12.2019 -Denge, Ahenk Ve Vefâ : Enesa 17.12.2019 -Vasfiye Teyzem 10.12.2019 -Samsun'da Staj 3.12.2019 -İki Kapı 26.11.2019 -Aysel Yenge 19.11.2019 -Çıkarsız Sevgi 12.11.2019 -Dr. Kibar Ak 5.11.2019 -Dr. Tevfik Turanlı 29.10.2019 -Gülşen Abla 22.10.2019 -En Güzel Edep Güzel Ahlâktır (Hz.Ali) 15.10.2019 -İlim Bilim Uğruna 8.10.2019 -Dilek Hanım 1.10.2019 -Bir Eski Dost 24.9.2019 -Elvisa 17.9.2019 -Çaydanlık 10.9.2019 -Bilimde Vefâ 3.9.2019 -Bir Hayata Dokunmak 27.8.2019 -Babam Ve Amcalarım 20.8.2019 -ESARET 6.8.2019 -İÇİMDEKİ GURBET 30.7.2019 -AŞK 16.7.2019 -EN YÜKSEK RÜTBE: RUHLA SEVMEK 9.7.2019 -ŞEFKAT VE MERHAMET 2.7.2019 -1980 Öncesinde Öğrenci Olmak 25.6.2019 -Takkeli Dağ Ve Benim Simurgum 18.6.2019 -Gökyurt Sitesi
Ali Solak 28 Haziran 2020 Pazar 01:13
Muhacirlerden Karani oğlu İbrahim Solak’ın torunuyum. Köyümü ve köklü geçmişini hep severim.Yaklaşık 45 yıldır İstanbul’da yaşıyorum heryıl 3-4kez giderim Yazınız beni çok etkiledi. Paylaşımınız için teşekkürler
Meryem Uysal 17 Şubat 2020 Pazartesi 14:33
Beğenmenize çok sevindim.Doğrusu bu ilgi beni çok mutlu etti.Akrabalarımın zerafeti her zaman beni çok etkilemiştir. Hepinizi sever ve sayarım. Bolca selam ediyorum .
Fahriye 16 Şubat 2020 Pazar 18:22
Merhaba ben Nuriye teyzenin kızıyım eskilere götürdün Meyrem abla iyi akşamlar
Meryem Uysal 14 Şubat 2020 Cuma 06:57
Zaten işin araştırma kısmı tümüyle rahmetli amcam Ahmet Uysal'a aittir. Kendisi Yörük olmasına rağmen konuyla çok ilgilenir yeni birşey bulurum ümidiyle Romanya yolculuklarda Dobriç'te durarak araştırmalar yapar, fotoğraflar çekerdi.İnşallah bir başka yazıda da bunları paylaşırız.
Ahmet semizer 14 Şubat 2020 Cuma 01:21
Diline sağlık aplam dagbazarı köyünü çok özetlemişsin
Meryem Uysal 13 Şubat 2020 Perşembe 23:55
Yorum yapan tüm arkadaşlara çok teşekkür ediyorum. Sağolun varolun...
Meryem Uysal 13 Şubat 2020 Perşembe 23:50
Pakize abla nazik ve kıymetli yorumunuz için çok teşekkür ederim. Sadece 5 yaşına kadar köyde kalmama rağmen ömrüm boyunca en mutlu anılarım o yıllara ait. Nerde göçmen ağzıyla konuşan birini görsem dikkat kesilirim.Akrabalarımı sevmem yanında kültür tarihine de meraklı olmamın bunda payı var. Saygı ve selamlarımla...
Pakize Celik 13 Şubat 2020 Perşembe 16:38
Araştırma ve paylaşımınız çok kıymetli. Tesekkur ederiz.
Pakize Çelik 13 Şubat 2020 Perşembe 15:27
Yazılarından oldukça etkilendim. Bende baba vatanımızı araştırmak isterdim...amcandan devamlı bilgi alıyordum. Bilgileri paylaştığın için teşekkür ederim. Sevgiler , Dağpazar'' li Pakize Çelik İstabul
Harun Kılınç 12 Şubat 2020 Çarşamba 18:29
Tebrikler.Güzel olmuş.Bilgilerimizi tazeledik.Eline sağlık Meryem