Ertesi Gün Hapları - Op. Dr. Güzin Başcı
ACİL KORUNMA HAPLARI (ERTESİ GÜN HAPLARI)
ERTESİ GÜN HAPLARININ ETKİ MEKANİZMASI
ERTESİ GÜN HAPININ GEBELİKTE KULLANIMI
EMZİRME SIRASINDA KULLANIMI
Acil korunma hapları korunmasız bir cinsel ilişkiden yada korunmanın başarısız olduğu (prezervatifin yırtılması, hap alınmasının unutulması, rahim içi aracın kaymış olması gibi) durumlarda alınan haplardır. Kadının ilişkiye zorlandığı, tecavüz durumlarında da kullanılır. Kombine haplar ya da minihapların yüksek dozda alınmasıyla bu etki sağlanabildiği gibi, acil korunma için özel olarak üretilen haplar da kullanılabilir. 30 mikrogram estrojen içeren kombine haplardan (piyasada doğum kontrol hapları olarak bilinen) 12 saat ara ile 2 şer adet, korunmasız cinsel ilişkiden sonraki 72 saat içinde alınması şeklindedir. Sadece progesteron içeren tabletlerin (piyasada ertesi gün hapı olarak bilinen) alınması hasta uyumu açısından daha başarılıdır ve daha etkilidir. Acil korunmanın cinsel ilişkiden sonra, mümkün olan en kısa sürede uygulanması önemlidir. Modern yöntemler kadar korunmada etkili değildir. Koruyuculuğu % 60-93 dür.
Bulantı, kusma​ sadece progesteron içeren haplarda nadirdir. Genellikle 3 gün içinde geçer.Hap alındıktan sonra 2 saat içinde kusma olursa doz tekrarlanmalıdır.Acil korunma haplarının vajinal yolla kullanılması yeterli etki gösterir. Kusması olan kadınlarda vajinal yol tercih edilebilir.
Adet gecikmesi​: Ertesi gün hapı alanlarda adet 1 hafta erken yada geç olabilir. Adeti geçen kadınların gebelik yönünden değerlendirilmeleri gereklidir.
Düzensiz kanama​: Bazı kadınlarda ertesi gün hapından sonra düzensiz kanama veya lekelenme görülebilir. Bu yan etki çeşitli çalışmalarda %0-17 arasında değişen oranlarda saptanmıştır. Kanama düzensizliği genellikle tedavisiz düzelir, ancak dış gebelik olasılığının elenmesi gerekir.
Karın ağrısı,​ memelerde hassasiyet, baş dönmesi yorgunluk​ hissi birkaç gün içinde kaybolur.
Yüksek doz doğum kontrol haplarının gebelikte kullanımının, bebekler üzerinde bir yan etkisi gösterilmemiştir. Buna dayanarak ertesi gün haplarının da zararsız olduğu söylenebilir.
Tek bir hapın sütün miktarına ve kalitesine olumsuz etkisinin olacağı düşünülmemektedir. Ama yine de emziren anne, ertesi gün hapı alacaksa bebeğini önce emzirmeli, sonra hapı almalı, sonrasında da 6 saat göğsünü sağarak sütünü boşaltmalıdır. Bu uygulama anneye kendini daha iyi hissettirir.
Adetiniz hap alımından sonra 1 hafta erken yada geç olabilir. Gecikme durumunda gebelik olasılığı mutlaka değerlendirilmelidir.
Ertesi gün hapları sürekli uygulanacak bir yöntem değildir. Doktorunuza başvurarak güvenli ve düzenli korunmayı sağlayacak bir yöntem seçmeniz gereklidir.