gurur - 3 Haziran 2020 tarihinde yayınlandı. Okul öncesi
Okul öncesi çocuklarda sanat eğitimi nasıl olmalıdır? Okul öncesi çocuklardaki sanat eğitiminin önemi, amaçları hakkında bilgi.
Sanat eğitiminin temel amacı, çocuğun algısal, duyusal, estetik, yaratıcılık ve hayal gücüyle ilgili becerilerini geliştirmek,görsel kültürün inceliklerinin daha iyi anlaşılmasına ve yakından tanınmasına yardımcı olmak, kültürel özelliklerin nesilden nesile aktarabilmesini sağlamaktır. Günümüzde düzenli bir şekilde verilen sanat eğitiminin çocuğun gelişimi üzerinde somut etkilerinin olduğunun gösteren örnekleri görmek mümkündür.
Zihinsel süreçlerin uyarılması ve aktif öğrenme ilgili çalışma sonuçlarında; beynin bazı bölgelerinin çok önemli rolü olduğu belirtmektedir. Bu alanda son 20 sürdürülen bilimsel çalışmalar; beynin her iki yarım küresinin çok özel işleyiş biçimlerinin olduğunu ortaya koymaktadır. Genellikle sol yarım kürenin konuşma, okuma ve yazma gibi becerileri kontrol ettiği, sağ yarım kürenin ise; bireyin yaratıcılık, hayal gücü , algılama, uzaysal ilişkiler, müzikle ilgili becerileri kontrol ettiği belirtilmektedir.
Madeline Hunter (1976)’ e göre; bugün okullarda uygulanan eğitim programları, çocukların sadece sol yarım kürelerini kullanabilmelerini amaçlamaktadır. Bu programlar aracılığıyla; okuma ve dinlenme çalışmalarıyla sol yarım küreye giriş yapılmakta, konuşma ve yazma çalışmalarıyla da çıkış yapılmasına yardımcı olunmaktadır. Hunter ‘e göre ; eğitimsel hedefler beynin her iki yarım küresini de aynı anda uyarıcı nitelikte olmalıdır. Beynin her iki yarım küresinin işleyişine yönelik öne sürülen teorilere göre; sanat eğitimi bireyin her iki yarım küresini dengeli biçimde kullanabilmesine yardımcı olan eğitim şeklidir. Görsel algılama, estetik değerlendirmeler yapabilme , hayal gücünü kullanabilme, yaratıcı düşünceyi geliştirebilmeye yardımcı olmanın yanı sıra konuşma, okuma ve yazma gibi becerilerinde geliştirebilmesine yardımcı olmaktadır.
Okullarda ele alınacak sanat eğitimiyle ilgili programlar;
Estetik olarak karar verebilme,
Kültürel özelliklerin tanıtılması olmak üzere
4 ana sınıflamayı içeren nitelikte olmalıdır. Bununla birlikte her bir çocuğun yetişkin gibi gelişmiş beceri düzeyinin olduğu kabul edilmeden, hoşlanarak katılabileceği etkinlikler aracılığıyla o andaki ve gelecekteki yaşantılarını zengileştirici yönde olmalıdır. Diğer bir deyişle; sanat eğitimi çocuklarda olumlu tutum ve tavırları geliştirici, sanatla ilgili çalışmalara ilgiyi artırcı, düşünebilme ve düşüncelerini ifade edebilme becerisini geliştirici, özellikle hayal gücünü ve yaratıcılığı uyarıcı nitelikte olmalıdır.
Tanımlardaki farklılıklara rağmen, araştırmacılar genel olarak yaratıcı bireyin karakteristik özellikleri üzerinde ortak görüşlere varmaktadırlar.
Charles Schaefer (1973) yaratıcı çocuğu aşağıdaki özellikler doğrultusunda tanımlamaktadır.
Sürekli araştırma ve çevreyi keşfetme arzusunda olan,
Duygularını dışa yansıtabilen,
Aşırı meraklı, sürekli soru sorma isteği olan, maceralara atılmayı seven,
Bağımsız, kimseden etkilenmeden düşünebilen,
Kişisel görüşlerini belirten, değişik durumların çok fazla açıklamaya gerek duymadan içeriğini kavrayabilen,
Düşünce ayrılığı olan, sürekli değişiklik ve yenilik arama isteği olan,
Bir duyguyu, düşünceyi çok değişik şekillerde ifade kapasitesi olan,
Düşüncelerle oynayabilen, bir düşünce ile ilgili tüm olasılıkları değerlendiren çocuk yaratıcı çocuktur.
Yukarıda belirtilen özellikler doğrultusunda bir değerlendirme yapılacak olursa; tüm çocukların bu özelliklerden bir ya da bir kaçını gösterdikleri, doğuştan hayal gücünü ve yaratıcılıklarını geliştirmeye doğru eğilimlerinin olduğunu söyleyebiliriz. Yaratıcılıkla bu özelliklerin geliştirilmesi ve her zaman canlı tutulabilmesi, yaşamın ilk yıllarından itibaren başlatılacak olan düzenli sanat eğitimi programlarının hazırlanması ile mümkün olacaktır.
Okul öncesi dönemde başlatılan sanat eğitimi; her bir çocuğun zihin, sosyal ve estetik olgunluğu ile orantılı olabilecek şekildeki yaşam deneyimleri aracığıyla yürütülmelidir.
Genellikle uygulanacak sanat eğitimi programları aşağıda belirtilen özellikleri içeren bazı deneyimleri sağlayacak nitelikte olmalıdır.
Hem doğal hem de insan yapımı olan sanat eserlerinin yoğun olarak incelenmesi,
Çocukların kendi düşüncelerini ve yaratıcı el becerilerini ortaya koyabilecekleri sanat çalışmaları aracılığıyla, bireysel duygu ve düşüncelerini en iyi şekilde ifade edebilmelerine yardımcı olunması.
Çocukların kişisel yeteneklerine uygun olan ve estetik duygularını tatmin edici yönde el becerilerini geliştirici araç ve gereçlerle çalışılması.
Çizgi, şekil, renk ve uzaysal ilişkilerle ilgili özelliklerin anlaşılmasına yönelik gerekli organizasyonların, çevresel düzenlemelerin ve değerlendirmelerin yapılması.
Değişik eğitimsel görüşlere ve kültürel özelliklere sahip boyama, heykel, dekoratif düzenlemeler, mimari yapıtlar ya da halıcılık, dokumacılık gibi el sanatlarının tartışılması, karşılaştırmaların yapılması.
Hem çocuklara hem de sanatçılara ait çalışmaların ayrı ayrı değerlendirilmesi.
Sanatçılara ait çalışmaların kendi galeri ya da stüdyolarına düzenlenen ziyaretlerle gözlenmesi , sınıf ortamı içinde tanıtım yapılması ya da görsel araçlardan ( slayt, film, fotoğraf gibi) yaralanılması.
Özel yaşamda, ev dekorasyonunda ya da çevresel düzenlemelerde rol oynayacak estetik algılama ve değerlendirme yapabilme becerilerini geliştirici yönde etkinliklerin düzenlenmesi.
Belirtilen bu amaçlar doğrultusunda anaokullarında ele alınacak olan sanat eğitimi; sanatla ilgili becerilerin tanımlanması, belirli bir disiplin altında geliştirilmesi, çocukların gereksinmeleri doğrultusunda ilgi ve beceri düzeylerinin artması yönünde olumlu etkisi olacaktır.