İnsan Var Değildir! | Poedat Dergisi
Felsefe	İnsan Var Değildir!	Mert Akay
İnsan, var olan değildir; nasıl mı? Bütün şüphelerden yoksun “benliğin varoluş mefhumu” ne kadar gerçekçidir? Var olan var olandır gibi bir “totoloji” yapmaya gerek yoktur. Ancak var olan şey olarak adlandıracağımız varlık sadece vardır ve yok olmayandır. Basitçe var olan şey yok olmayandır. Var olan şeyin biricik eylemi var olmaktır. Yok olan şey ise olmayan şeydir yani yokluk veya hiçlik yoktur, var olsa bile yoktur. O hâlde sadece varlık vardır. Parmenides’e bu noktada geri dönmek gerekir, var olan şey dışında hiç bir şey yoktur ve şeyler var olmak bakımından aynıdır, kategorize edilemezler. Var olmak şeyin yapabileceği tek şeydir. İnsan olarak bizlerin “ben-olma” durumu ile ortaya çıkan dışsallığımızda algıladığımız şeyler olan fenomenler (görüngüler) değişirler; ancak temelde her şey doluluktur ve algımızın izlenimi olan değişim yanılsamadır, fenomen (veya olgu durumu) var olandır ve değişse bile var olmayana dönüşemez. Var olan hiçliğe dönüşemez, çünkü tek eylemi var olmaktır. O hâlde var olan sonsuzdur ve sadece var olabilir. Var olan şey sadece sonsuza kadar var olur. İnsan işte tam olarak bu yüzden var olan değildir.
Burada insan olarak neyden bahsedildiği tespit edilmelidir. İnsan “ben-olandır”, Fichte’de karşımıza çıkan ben olup ben olmayanın içinde olan şeydir; içselliğe ve dışsallığa bu bakımdan sahip olan insan, sürekli olarak kendini olumsuzlayan bir şeydir, yani kendiliğinin farkındalığına kendi olmayan üzerinden ulaşır. Onun sonu ölümdür. Ölüm, iradenin hareket edebilme kapasitesinin ortadan kalkmasıdır. İrade, hareket edebilme kabiliyetine sahip bedende potansiyelini geliştirir ve bu ikilikte canlı olarak adlandırılan şey ortaya çıkar ve evriminde sürekli olarak neden sonuç ilişkisinden (determinizmden) kopup özgürleşen irade bize neden olmuştur ve aklın gelişimi insanı ortaya çıkarmıştır. Sonuç olarak bedenin iflası ile özgürlüğünü kaybeden vücut, “determine” diyara döner, yani yere düşen elma olmayan beden son bulur ve zihin iradede tezahür eder. Ölü bedende hareket olmayışı iradenin olmayışının göstergesi olduğu gibi zihnin de o bedende olmadığının göstergesidir. Bedende bulunan zihin artık orada olmaklığını yitirdiği için başka bir diyara, idealar dünyasına göç etse bile dünyada bulunma durumu açısından sonludur. Zihin ve bedenin beraberliğinde olan bizler ise zihnin veya benliğin dünyada bulunmasını kaybetmesi açısından sonluluğa mahkûmuzdur. Var olan şey yok olamaz, yok olmayı artık olmaması açısından anlıyoruz. Bedenimiz orada toprağın içerisinde potansiyelini koruyarak var olsa bile ölümden sonra irademizin artık olmayışından, bizim orada olmadığımızdan, benin bulunmayışından söz edebiliriz. Oluşumu benlik ile kurulan, yapıp etmelere sahip olan insan bu açıdan sonludur ve var olmanın tek kuralına, yok olmamaya uygun düşmeyen insan bu bağlamda var değildir. Peki insan yok mudur?
İnsan yok değildir, çünkü yok olan şey yoktur, ancak insanın yani kendi benliğinizin şu anki oluşumu aşikârdır. Hiç, yani olmayan olmadığımıza göre hiç değiliz. İnsan varlık değildir, yok da değildir. İnsan, varlığın evriminin en uç noktasıdır, sonsuz var olan şeylerin içinden sonlu şey olarak ortaya çıkmıştır. Heidegger varlığı bulmak için onu hissetmemizi önermişti, bu bakımdan kendi içselliğimize dönmemiz gerekir. Kendimizin altında olan şey varlıktır; ancak insanla varlık arasında kendisi durur. İnsan bu her şeyin var olduğu evrene yabancıdır; çünkü var değildir. Rousseau veya Schopenhauer gibi dramımızı varlığımıza veya kültürümüze atfetmek doğru olamazdı. Platon veya Bergson gibi suçu algılarımıza atmak da yersiz olurdu. İnsanın varlığı hatalı değildir, varlığı yoktur. Bir illüzyona maruz kalmıyoruz, bizler illüzyonuz (yanılsama). Varlığın stabilliğinden ayrı, değişkenliğe sabitlenmiş benliğin olabileceği tek şey illüzyondur. Benlik dışsallığı olumsuzlayarak kendi varlığını olumlar, ancak bu onun bir varlık olduğunu yani var olan olduğunu kanıtlamaz. O tüm özellikleriyle varlığa uyumsuz olan şeydir. Weber dünyanın büyüsünün bittiğinden bahsediyordu, hâlbuki mitlerden veya somutluğun arasındaki soyut antik köprülerden deneyin kibriyle kurtulan, Horkheimer’ın bahsettiği gibi aklı bir köşeye atan insanı hiçbir elin uzanamayacağı belirsizlik beklemektedir. Varlığımız var değildir ve en kesin argümanımız olan benin oluşu bir muammadan ibarettir. Varlık değişmezdir, geçmişe veya geleceğe sahip değildir. Değişmeyen olarak varlığın bu sebeple sadece şimdisi vardır. Bu yüzden var olan şey şimdide olandır. İnsan asla şimdide olmayandır, her anını geçmişe kaybeder. İnsanın değişime tabi olan benliği bu sebeple zamana mahkûmdur, geleceğe ilerlerken geçmişini yaratır. İnsan şimdiye sahip olamama, o “anda” olamama zorunluluğu sebebiyle de var olan değildir.
Ayrıca önceden aktarıldığı gibi varlık zamansız, değişmeyen tek eylemi var olmak olan şeydir, insan sonludur, zamana sahiptir, o değişmektedir de; insan benliği sürekli bir değişim hâlidir, bunun kişiliğinin değişmesi dışındaki kanıtı beliğini asla olduğu gibi ortaya koyamamasıdır. Benlik akıl tarafından ne zaman ortaya konulmak istense kendini dışsallaştırır ve kişi sonsuz bir ben döngüsüne girişir. Onun kendini ortaya koyuşu ancak öteki durumuna geçmesiyle gerçekleşebilir. Her kendilik ayrı bir şeydir. Bu sebeple kendini olduğu gibi düşünemeyen benliğe sahip insanın kendini olduğu gibi var olarak ortaya çıkartan “var olan şey”den farklı olduğunu söylemek doğrudur. Ben olan ve ben olmayan zıtlığının yanı sıra var olanlar içerisinde bir illüzyon olarak adlandırmak zorunda olduğumuz insan, olgu durumlarına yönelen pozitivizme, kesin bilim olmaya çalışan felsefeye veya mutlak olan, hesaplayıcı aklın ürünü sayılara güvense de doğuştan sahip olduğu yabancılıktan bu nedenle kurtulamaz.
Sonuç olarak, benliğe sahip olma bakımından değişime ve sona sahip olan insan var olan değildir. Var olan varlık sadece var olmaya tabidir ve yaptığı tek eylem olan var olmaktan yok olmaya geçemeyeceği için değişebilen değildir. Varlık bu sebeple sadece andadır. İnsan ise değişime tabidir, benliği sürekli fikri inşa veya yıkım hâlindedir. İnsanın dışarısını öteki, kendi beninin karşıtı olarak algılamasındaki temel sebep budur. Göğe odaklanır ve şaşırır onun sarsılmazlığına; öteki olan, insan olmayan, kendi tekilliğine sahip olmayan şeyde etkileyici olan, onun hep var olacak olması, tikel benin ise olumsuzlama yetisine sahip ve sonlu oluşudur. Bu bakımdan var olan olmayan insanın oluşu illüzyondan ibarettir. İnsan kendini olduğu gibi ortaya koyabilen mevcut olanlar arasında kendini sürekli yeniden mevcudiyete getirmek zorunda kalan olarak trajik bir şeydir.
ÖncekiFelâtun Bey ve Râkım Efendi Okuması Üzerinden Tanzimat Dönemi Erkeklik Çalışması	Sonraki"Sonbahar", Hafıza ve Asfalttan Çıkan Çiçek Üzerine	Felsefe