Anoreksiya Nervoza Nedir? Belirti ve Tedavileri Nedir?
Anasayfa » Sağlık » Anoreksiya Nervoza Nedir? Belirti ve Tedavileri Nedir?
Şüphesiz ki pek çok insan kilolarından arınmak, güzel ve sağlıklı bir vücuda sahip olmak ister. Fakat bazı bireylerde bu istek takıntı halini alır, evham ve endişeye dönüşür. Obsesif bir hal alan kilo verme isteği, bireyin günlük yaşantısını ele geçirecek bir hal alır ve en temel düşüncesi kalori hesaplaması ile kilo verme hedefi olur.
Zayıflama ve kilo almama gayesiyle sürekli ve kontrolsüz diyet yapan hastada öncelikli olarak -vücut için gerekli olan besinlerin yeterli düzeyde alınmamasının bir sonucu olarak- ‘‘Anoreksiya’’ denilen aşırı zayıflama görülür.
Bu süreçte yeme alışkanlıkları ve isteğini tamamen kaybeden hastada ‘‘Anoreksiya Nervoza’’ denilen yeme bozukluğu hastalığı meydana gelir.
Psikolojik bir hastalık olan Anoreksiya Nervoza, dış görüntünün beğenilmemesi halinin takıntıya dönüşmesi ile ortaya çıkan; genellikle kadınlarda, ağırlıklı olarak genç kızlarda ve ergenlik çağında olan kızlarda ortaya görülen; beden sağlığının yitirilmesi ile sonuçlanan bir hastalıktır.
Kişide başka psikolojik rahatsızlıklar varsa daha kolay ortaya çıkabilen, aynı zamanda başka psikolojik rahatsızlıkları da tetikleyen tehlikeli bir hastalıktır. Dahası ölümle sonuçlanan Anoreksiya Nervoza hastalığı sayısı da azımsanmayacak kadar fazladır.
Kimi zaman çevre baskısı, kimi zaman kişisel ve benliksel sorunlar, kimi zaman uzman kontrolünde yapılmayan kulaktan duyulma diyetlerin yol açtığı hastalığa yakalandıktan sonra da hasta olduğunun farkında olmayarak diyete devam edenlerde görülen enerji düşüklüğü, zamanla hayata karşı isteksizliğe dönüşebilmekte, hasta günlük ihtiyaçlarını dahi göremez hale gelebilmekte, stabil ve pasif bir hayatı tercih eder hale gelebilmekte ve dahası intihar eğilimi gösterebilmektedir.
Sürekli olarak kilo verme ile sonuçlanan yeme bozukluğu hastalığı olan bireylerde sürekli egzersiz yapma, yediklerini kusarak geri çıkarma, hiç yemek yememe, tek besinle beslenme gibi davranış eğilimleri görülmekte fakat hasta genellikle hasta olduğunu kabul etmemektedir. Çevresel duyarlılıkla yakın çevre ve dışarıdan bireyler tarafından fark edildiği takdirde hasta bu bilinirlikten de rahatsız olabilmekte ve çevresinden uzaklaşabilmektedir.
Hastada meydana gelen aşırı ve sürekli zayıflamaya eşlik eden ve gün aşırı uygulanan davranışlar olan yemek yememe, sürekli kalori hesaplaması, yemeğin ardından kusma ihtiyacı, müshil, yüksek dozda diyet ilaçları ve benzeri ilaçları devamlı kullanma hali, gereğinden fazla egzersiz yapmak gibi fiiller; hastada meydana gelen stres, aşırı duygusallık yahut suskunluk halleri ile bedeninde ve göz çevresinde görülen değişikliklerin yanı sıra aşağıda yazlı olan semptomlar da görülebilmektedir:
Normal kilonun korunamaması ve vücudun istemsiz zayıflamaya devam etmesi
Depresyonla sonuçlanan aşırı yorgunluk ve bitkinlik haline eşlik eden hareketsizlik hali
Tutarsız ruhsal geçişler ve sinirlilik
Kalp çarpıntısı ve kalp ritm bozuklukları
Kemik erimesi ve kemiklerin çok çabuk kırılması
Yemek yemeyi kabul etmeme ve açlık hissetmeme hali
Uykusuzluk hastalığı denilen gelmeyen uyku hali
Saç ve tüylerde incelme ve dökülme
Deride oluşan lekeler ve sarı cilt
Adet düzensizlikleri yahut adetin tamamen kesilmesi
Diş minelerinde erime, dişlerde aşırı çürükler
Nedenleri ve Neden Olan Etkenler Nelerdir?
Tam olarak nedeninin ne olduğu bilinmese de bir takım nedenleri ve bu nedenlere sebep olan etkenleri şöyle sıralamak mümkündür:
Medya ve yayın organlarında yer alan resimlere karşı gelişen özenti yahut fazlalık kilolardan ötürü yakın ve uzak çevreden gelen olumsuz eleştiriler ile beğenilmemeye maruz kalındığında başlanan kontrolsüz diyetlerin Anoreksiya Nervoza’ya giden yolu hazırladığı bilinmektedir. Zayıfladığı halde -yeniden kilo alma korkusu ile- diyete devam eden bireyde zamanla oluşmaya başlayan yemek yiyememe ve uyku uyuyamama hali, hastalığın ilerlemesine yol açacaktır.
Bireyin hormonal durumu ve beynimiz tarafından üretilen bir kimyasal olan serotonin hormonu oranı, kişide Anoreksiya Nervoza olma eğilimini tetikleyebilmektedir.
Bireyde mevcut olan başka psikolojik rahatsızlıklar yahut kendini sevmeme ve beğenmeme hali de yeme sorunu hastalığına yol açabilmektedir. Özellikle takıntılı bir ruh haline sahip olan obsesif bozukluğu olan kişiler, başladıkları diyet programını da takıntıya dönüştürebilir; kontrol edilemez bir hale gelmesine yol açabilir.
Anoreksiya Nervoza hastalığında aşırı zayıflama görüldüğü gibi çölyak, belli başlı bazı önemli hastalıklar, depresyon ve bazı bağırsak rahatsızlıklarında da aşırı zayıflama görüldüğü bilinmektedir. Çoğu zaman yemek yemediğini, kusma denemelerini yahut kullandığı diyet ilaçlarını doktorundan saklama eğilimi gösteren Anoreksiya hastalarının tedavisinin yapılabilmesi için öncelikle bir takım testler yapılması ve teşhis konulması gerekmektedir.
Karaciğer ve böbrek fonksiyonlarını belirleyen kan testleri; kemik yoğunluğu ölçümü, kalp sağlığı testleri, aşırı zayıflama nedenlerini tespit edebilecek bazı labaratuar testleri, vücudun elektrolit seviyesinin belirlenmesi gibi bir takım incelemelerin ardından tanı konduğunda tedavi aşamasına geçilmektedir.
Eğer ki hasta yemek yemeyi kesinlikle reddediyor, fazlası ile soyut yaşıyor ve uzun süreli susuzluğa sahip görünüyorsa tedaviye başlanmadan önce hastaneye yatışı sağlanabilmekte, intravenöz sıvılar ile susuzluğu giderilebilmekte, gerekli görüldüğü takdirde hastaya beslenme sondası takılabilmektedir.
Şu ana kadar iyileştiriciliği kanıtlanmış bir Anoreksiya Nervoza ilacı bulunmamaktadır. Doktorlar tarafından tedavi öncesi antidepresan ilaçların reçete edilerek hastaya verilmesi ise sıkça karşılaşılan bir tedavi metodu olmaktadır. Hastayı bedenen iyileştirme işleminden önce psikolojik olarak iyileştirmeyi amaçlayarak verilen antidepresan ilaçlar, hastanın oluşan depresyon ile başa çıkmasını, kendini iyi hissetmesini, rahatlamasını sağlamaktadır. Kimi ilaçlarda bulunan iştah açıcı maddeler de tedavi sürecine olumlu katkılar sunmaktadır.
Antidepresan ilaçlar ile iştah açıcı bazı ilaçların haricinde uygulanan belli başlı tedavi yöntemler ise şu şekildedir:
Yalnızca hasta ile yapılan, hastanın kafasında kurarak ve büyüterek geliştirdiği sağlıksız düşünceler ile bu düşünceler neticesinde uygulamaya koyduğu davranışları düzeltmeye çalışan terapi şeklidir. Özgüven oluşturma, kendini sevme, bedeni ile barışma gibi sonuçlara sahip olan tedavide ana amaç; hastada oluşmuş güçlü sağlıksız düşüncelerin yerine güçlü sağlıklı düşünceleri empoze edebilmektir.
Hastanın kendisi ile çevresini kapsayan bir terapi sürecinde amaç, hastaya ve yakınlarına düşen vazifeleri terapi eşliğinde aşılamak; topyekün bir moral-motive sürecini devreye sokmaktır.
Anoreksiya Nervoza hastalarının birlikte terapi görmesi ve birbirleri ile etkileşim halinde olması demek olan grup terapisinde amaç; hastanın sosyalleşmesi, kendisine dışarıdan bakabilmesi, kendisi gibi olan diğer bireylerle fikir alışverişinde bulunabilmesi olsa da zaman zaman aralarında zayıflık yarışına girme yahut çatışma eğilimleri de görülebilmetedir.
Aile bireylerine yönelik düzenlenen bu yöntem, aile bireylerinin neden olduğu durumların belirlenmesini ve düzeltilmesini sağlamakta; aynı zamanda aile fertlerine bu sürece dayanabilmelerini sağlayacak gücü aşılamaktadır. Bu yöntemin oluşabilecek bir dezavantajı ise kimi terapilerde aile bireyleri arasında çatışma görülebiliyor oluşudur.
Rahatsızlığı ileri boyutlara ulaşmış, ayakta durmakta zorlanan, uzun süre aç ve susuz kalmış ve beden fonksiyonlarında sorunlar oluşmaya başlamış hastaların hastaneye yatışı demek olan bu yöntemde uygulanan ağırlıklı tedaviler; beslenme sondası, susuzluk giderme, serum takviyesi, besin takviyesi ve bazı anti-depresan ilaçlar olmaktadır. Oluşan farklı bedensel rahatsızlıklar belirlendiği takdirde hasta yoğun bir tedavi sürecine sokulabilmekte ve uzun süre müşahede altında tutulabilmektedir.
Bilinçli olunmadığı ve doktora müraacatta geç kalındığı takdirde kimi hastaların ömür boyu tedavi edilmesi gerekebilmekte, kimi hastalarda ise geç kalan tedavi yahut tedaviye isteksizlik neticesinde ölüm vakaları görülebilmektedir.
Ağırlıklı olarak genç kızlarda karşılaşılan bir sorun olan Anoreksiya Nervoza hastalığı, çoğu kez aileler tarafından depresyon yahut ergenlik sıkıntısı olarak isimlendirilmekte, tedavi süreci yanılgı sebebi ile gecikebilmektedir. Hastalıklar ve belirtileri konusunda bilgi sahibi olmak, kendimizi ve yakınlarımızı iyileştirmede büyük pay sahibi olabilmektedir.