Abeilard ile Héloise
Rönesans’ın doğmasına ışık tutan Fransalı filozof ve şair Pierre Abeilard (1079 - 1142) akıcı felsefeyi savunan ilk insanlardan da sayılırdı… Aynı zamanda skolâstik düşünür, tanrıbilimci; dil, diyalektik ve ahlak filozofu olan Abeilard, tümeller sorununa getirdiği çözüm ve diyalektiği özgün kullanım biçimiyle tanınan bir ilahiyatçı ve felsefeci idi… Bütün bunların yanında benim ilgimi çeken onun Héloiseile yaşadığı aşk ve bu aşkın nağmeleri olan mektuplardır… Şaşırtıcı derecede özgünlüğü, içtenliği, derinliği ve samimiyeti olan Mektuplar’ı okuduğumda, doğrusu oldukça çarpıcı bulmuştum… Dramatik hatta trajik olan ikilinin var olma macerası aynı zamanda tutkulu, hızlı, hazlı ve meydan okuyucudur… İkili olarak başlayan aşkın evrensel aşka dönüşmesinin anlamı ve ifadesi üzerine yasanmış fevkalade bir deneyimdir…Bu anlamlı deneyimin sahiplerinden Pierre Abeilard’in ölüm yıldönümü anısına Héloise ile mektuplaşmalarından özet bölümler…
Héloise: Ben böyle seviyorum işte: Zarafetini, gaddarlığını, inceliğini, kabalığını, olduğun şairi, olmadığın erkeği seviyorum. Bir zamanlar çocuk olduğun ve bir gün ceset olacağın için seni seviyorum. Hem gövdeni, hem aklını seviyorum. Yalnızca boynunun düzgün çizgilerini değil, koltuk altının terini de seviyorum. Kanımı tutuşturan gücünü de, çocuk gibi elinden tutma hissi uyandıran güçsüzlüğünü de seviyorum… Tanrı böyle sevemiyorsa ben de sevgimi Tanrı yaparım!
Abeilard: Aşk mülkiyetçi olmamalı diyordum çünkü aşkın mülkiyetini kullanıyordum. İnsan aşkı hep mülkiyetçidir. Ne yazık ki apaçık görüyorum şimdi. Belki Tanrı’nınki de böyledir. Tarih beni bir şair, bir filozof olarak değil, bir sevgili, senin sevgilin olarak hatırlayacak. Ve ben sevmeyi bilmiyorum.
Héloise: Elin… Elin değmiş bu mektuba. Teşekkür ederim; Bana yazmamışsın ama.. Elbette tanıdım yazını; Değişmemiş hiç. Değişen bir şey olmadı zaten, acı bile aynı acı. Bana gönderilmemiş ama, mektubu ben okudum Utanmadım, kimseye de ihanet etmedim. Suskun geçen bunca yıldan sonra, hesap verecek değildim. Şimdi de vermeyeceğim. Elin değmiş bu mektuba! Aşık olduğum elin. O aşka susamışım. Hakkım var o elin yazdığı mektubu açmaya. Merakım cezasını buldu işte. Nerden bilirdim her satırda adımı okuyacağımı? Uzun bahtsızlığımızın kısa hikâyesini yazdığını nasıl tahmin ederdim? Düşünüyordum, hatta korkuyordum, uzun süren suskunluğun ya benden çalınmış huzursa, ya beni unutacak kadar güçlenmişsen… Oysa ancak anılara teslim olmayacak kadardı benim gücüm. On yıldır dökemediğim gözyaşlarımdır delilim. Nasıl bilebilirdim, senin de hala acı çektiğini, tıpkı benim gibi? Erkeksin sen, akıllı, nitelikli. Tüm Hıristiyanlık birleşse, dolduramaz yerini. Kendimi avutuyordum o bir erkek diyordum. Senden beklememeliydim, bendeki duygusallığı. Biliyor musun, başım göğe ererdi sana bakarken. Sanki bende olmayan her şey sende vardı. Sanıyordum ki, tüm acıları geride bırakacak kadar güçlüsün. Yanılmışım… Zayıflıktan değil acıların. Öylesine güçlüsün ki, göz göze yaşıyorsun acılarla. Sakınmıyorsun, gözlerini kaçırmıyorsun onlardan. Istırabın duruyor önümde satır satır, hem de el yazınla. Ah, Abelard! Dokunuşlarını bana taşıyan o kağıdı, o mürekkebi nasıl seviyorum…
Abeilard: Keşke hiç yazmasaydın. Keşke ölüp gitseydi aşkın. Ölüp gitseydi de zaman alıp götürseydi benimkini de birlikte. Biricik umudumuz bu. Ne beyhude, ne nafile arar dururlar aşkı, erkeklerle kadınlar. Sanırlar ki, huzura kavuşacaklar, mutlu olacaklar bulduklarında, ya da haz duyacaklar. Oysa biz bulmuştuk onu, yakaladık; ama nasıl da farklıyız Sen de biliyorsun, ben de: Böyle bir aşk kaynağıdır acılarımızın. Böylesine yaşanmazsa aşk, aşk değildir. Öykünmedir, özentidir. Yapay bir güldür ancak. Öylece yaşayıp gider çoğu. Belki yaşayabilmelerinin tek yolu bu… Zira bizim aşk diye bildiğimiz aşk, çekilmesi çok zor bir acı. Peki, amacı ne? Bazen düşünüyorum da, aşk varlığımızın doğum sancısı değil mi? Ağına düşürdüğü biz sefil yaratıklar, ya da insana olan aşkımızı Tanrı’ya yönelteceğiz. Az kişiye nasip olmuş bir yeniden doğuş bu. Böyle doğmak isterdim, çünkü aşkım ölümüm oldu benim.
Şairlik taslamıyorum. Gerçek bu: Sen olmayan her şey için ölüyüm ben. Halini anlat diyorsun. İşte anlattım. Güneş doğudan yükseliyor umutsuzca ve boynu bükük, çekip gidiyor batıdan. Bulamıyorum… Güzellik canımı sıkıyor. Doğa avutmayı beceremiyor. Okurken seni düşünüyorum. Yalnızken sana dalıyor düşüncelerim. Dualarda bile aklım sende kalıyor. İşte halim böyle. Öyle abes ki, saklıyorum herkesten. Düşmanımsın; Kaçıyorum senden. And içtim unutacağım seni. Bu aşkın sonunu getiremeyeceğiz, anladım. Bu denli değerli bir şey solup gideceğine ellerimde, en iyisi kestirip atmak dedim kendi kendime. Birbirimize veremediğimiz teselliyi, felsefede, dinde arıyorum şimdi. Sana duyarlı olan yüreğimi yatıştırmaktı niyetim. Ama beceremedim. Tam tersi oldu: ayrılık, boşluk, sofuluk, tutkuya daha da yaklaştırdı beni. Her gün seni unutacağım diye yeminler ediyorum, sonra seni düşünürken kendime yakalanıyorum. Zaaflarıma kızıp köpürüyorum, sonra iyi ki zayıfım diye şükürler ediyorum. Aşkımın mayalandığı yerin bir erdem yuvası olması, ne amansız bir çelişki değil mi?