Bant Mag:Cebi sorular ve yanıtlarla doldurmak: İşe Yarar Bir Şey
←ÖNCEKİ Tansiyon oynatan filmleriyle: Michael Haneke SONRAKİ→ Türkiye sinemalarından küçük mutluluklar: Yeniden gösterim furyası
Leyla avukat ama şiir kitapları yazıyor, Canan hemşire ama oyuncu olmak istiyor. Bu sizin için tanıdık bir his mi? Siz de sosyoloji okuyup sinemaya geçmişsiniz.
Benim Leyla gibi iki kimliğim olmadı. Çok isteyerek ve severek sosyoloji okudum ama sonunda sinemacı olmayı seçtim. Hem sosyolog hem sinemacı olunabileceğine inanmıyorum. İkisinin de derdi anlamaya çalışmak ama biri yanıt peşinde, diğeri soruları çoğaltma. Ama Leyla’nın durumu farklı, o hem avukat hem şair olmuş. Birbirine taban tabana zıt iki dünyanın ortasında kendine melez bir yaşam alanı oluşturup orada Leyla olarak barınabiliyor. Biz onun hayatındaki bu iki gün hariç yaşamının hiçbir anına şahit olmuyoruz gerçi ama, onu adliyede hayal ettiğimde, o koridorlardan şiiri sayesinde sıyırıp kendini sokağa attığını görebiliyorum. Canan için durum daha da farklı; olduğu yerden ve ufukta gördüğü gelecekten hoşnut değil, başka bir yerde, başka biri olarak hayatına devam etmek istiyor. Eder de tahminimce. Ama nasıl eder, o da başka bir filmin konusu.
Karga motifi çok baskın filmde. Kargaların tehlike sezdikleri yere bir daha hiç dönmediklerinden bahsediliyor.
Trende sadece bizim ve Leyla’nın yaşadığı bazı anları, bir şekilde Yavuz’un evine kadar taşımak, reel anlamda flashback yapmadan sadece anlık bir flashback hissi yaratmak istiyordum. Bir an için geriye gidip ama hemen şimdi olduğumuz yere dönmek gibi bir his. Leyla’nın grafitici çocukla yaşadığı o ana Yavuz şahit olmasa da bir şekilde o karga ona kadar ulaşsın istedim. Treni gerçekten son durağa kadar takip edebilecek bir şey düşündüm, en kolayından kuş geldi aklıma. Yavuz’un penceresine kadar gelebilecek bir kuş. Biraz inatçı olmalıydı. Yol uzun, uzun yola dayanıklı, temkinli ama gözü kara, Yavuz’la göz göze geldiğinde de onunla iletişim kurabilecek kadar akıllı bir kuş olmalıydı. Bir de öğrendim ki, emniyetsiz bulduğu bir yere bir daha asla gitmezmiş karga. Eh, Yavuz da çok tekinsiz bir adam değil bana göre. Böylece karga grafitiden çıkıp Yavuz’un penceresine kondu.
“BAŞINDAN BERİ YANSIMALARIN BU FİLMDE İÇ VE DIŞ DÜNYA ARASINDA GİDİŞ GELİŞLERE İYİ TERCÜMAN OLACAĞINI DÜŞÜNDÜM. HER ŞEY IŞIĞA VE ONUN ŞİDDETİNE BAĞLI SANKİ, SİNEMADA DA HAYATTA DA.”
Bir de sıkça ayna motifi görüyoruz, trende ve sokakta. Leyla aynı zamanda yansımalara bakmayı seven biri. Belki bu motif üzerinden filmin görselliğini de konuşabiliriz.
Bu filmin görsel dilini yansımalar üzerinden kurmaya senaryo aşamasında karar vermiştim. Görüntü yönetmenimiz Gökhan Tiryaki de bu fikri gerçekten çok şiirsel bir şekilde realize etti. Başından beri yansımaların bu filmde iç ve dış dünya arasında gidiş gelişlere iyi tercüman olacağını düşündüm. Her şey ışığa ve onun şiddetine bağlı sanki, sinemada da hayatta da. Bazen öyle kuvvetli bir ışık vuruyor ki yansıması cismin kendisinden bile daha gerçek görünüyor. Bazen hiç ışık yok, yansıyamıyoruz bile. Ortalama kuvvette bir ışığa maruz kaldığımızdaysa, yansımamız ile biz hep dip dibe. Bir ömür hangisi daha gerçek sorusu ile uğraşıyoruz. Ayrıca, görsel öğe olarak kullandığımız yansımalar aynı zamanda iç sesleri de beslesin istedim. Leyla’nın içinden geçen cümle ile dışa vurduğu cümleleri de bir nevi suret ve yansıma olarak duydum.
Yavuz da ölmeden önce aynaya bakmak istiyor.
“İnsan en son neyi görmek ister” sorusu için hayal ettiğimiz yanıttı o. İnsan son kertede hafızasında hangi imge kalsın ister?
Leyla’nın içiyle dışı arasındaki bağdan görsel olarak bahsettiniz. Leyla’nın iç sesini duyduğumuzda bir de müzik duyuyoruz, bir çello melodisi giriyor, daha sonra Yavuz’un evine gittiğimizde o çello cisimleşiyor.
Çello ve çellist baştan beri senaryoda vardı. Daha önce sadece “Oyun”da müzik kullanmıştım, Mazlum Çimen’in bestelediği parçaları. Çok da mutlu olmuştum. Diğer filmlerimde pek müzik yok, aslında çok da çekindiğim bir şeydi bu. Müzik olacaksa senaryo aşamasından dahil olmalı. Senaryoyu yazarken Leyla’nın iç sesine eşlik edecek bir müzik hayal ettim. Ama bu müzik sadece eşlikçi olmasın, senaryoda fonksiyonel bir işlevi de olacaksa filmde var olsun dedim. Leyla bir müzik hayal etsin ve o müzik bizi karga gibi Yavuz’un evine taşıyacak bir varlık olsun. Çellonun tınısının ve özellikle de bu parçanın Leyla’nın iç ve dış yolculuğuna iyi bir eşlikçi olacağını hissediyordum. O yüzden de bestelerini ve icrasını çok sevdiğim İzlandalı çellist Hildur Guğnadóttir’in “Strokur” parçasında karar kıldık.
Canan bir sahnede “İnsanlar ölümsüz olmak için neler yapmaz” diyor. Yavuz da örnek olarak kitap yazmayı ve film yapmayı veriyor. Film yapmak işe yarar bir şey mi sizce?
Ah bir bilsem! Bir gün evet, bir gün hayır yanıtını verdiğim bir soru bu. Ama sonunda evet. O yüzden film yapmaya devam ediyorum.