Ercümend Özkan (1938 - 1995)
Hamza Türkmen - Mehmet Bozkurt - Mehmet Said Hatipoğlu - Süleyman Arslantaş - Atasoy Müftüoğlu
Sayın Süleyman Arslantaş merhum Ercümend Özkan hakkında bir yazı yazmamı istediğinde hatıralarım geçmişe, 1950'li yılların son iki senesi ile 1960'lı yıllara taşındı. O zamanlar Merhum Ankara Hukuk Fakültesi'nde talebeydi, derslerin birinde Merhum Mukbil Özyörük; o zamanki Türkiye'nin nüfus sayısı ile mahkemelerde görülen dava dosyalarının, şimdi hatırımda kalmayan miktarları arasında anormal bir oran bulunduğunu, dava dosyası miktarının nüfus sayısına oranla çok daha fazla olduğunu, netice olarak da rejimin ve sistemin bir yerlerinde mutlaka bir hata olduğundan bahsetmiş, bu sözlerin ve o tarihlerde vuku bulan ve birbirini takib eden olayların şok tesiri altında kaldı Ercümend. Yeni arayışlar içerisine girdi.
Ve Ankara 1. Ağır Ceza Mahkemesinde savunmasında şöyle diyordu*:
"Marksizm ve liberalizmin insanları fikri ve menfi sefalete götürdüğüne, insanlar arasında bu yolla ahenkli bir nizam kurmaya imkan olmadığına kanaat getirdiğini, İslam dini esaslarının bin seneyi geçen devlet ve millet hayatındaki uygulamada insanları saadete götürdüğüne inandığım, İslam devletinin, kurulacak İslam rejiminin faydalı olacağına inandığım, bu uğurda her mücadeleye katılacağını, yüz seneye mahkum olsa dahi çıkınca yine çalışacağını, bu fikri benimsediğini, nizam olarak tahakkuku için çalıştığını, halk arasında İslami akidelerin devlet nizamında yer alması lüzumunu telkin ile faaliyet gösterdiğini,...."
Mahkemedeki savunmasında "Marksizmin ve Liberalizmin insanları fikri ve menfi sefalete götürdüğü... kanaatinde olduğunu" ifade etmişti. Batının görüş tarzı; dini hayattan ayırma esasına dayanır. Bu, Liberalizmin fikri temeli ve akidesidir. İnsan fıtratında mevcut, düzen sahibi yaratıcıya, ihtiyacı reddetmek demektir; Allah'ın "Rab" sıfatını kabul etmemektir, Marksizm'in görüş tarzı ise madde üzerine isnat eder; akıl üzerine bina edilmez. Akıl üzerine bina edilmeyen ve insan yaratılışına uygun olmayan fikri temeller (görüş tarzları) batıl olduğundan Merhum Ercümend Özkan Marksizm ve Liberalizm'in insanları sefalete götürdüğü kanaatine varmıştır.
"İslam dini esaslarının bin seneyi geçen devlet ve millet hayatındaki uygulamasında insanları saadete götürdüğüne inandım" sözleri de savunmasındaki ifadesidir. Allah (c.c)'ın Rabbü'l- alemin olduğuna inanıyordu. Rasulü Muhammed (s) ve kitabı Kur'an'dı İslam dinini ecdadından sadece miras olarak almamıştı. Allah (c.c)'ın varlığına ve Kur'an'ın da Allah kelamı olduğuna ve Muhammed (s)'in de Allah'ın rasulü olduğuna akli metodla ulaşmış ve inanmıştı. Yalnız nakli olarak değil.
Kadere inanıyordu; yerde ve gökte mevcut olan her şeyin Allah'ın takdiriyle var olduğuna ve Allah'ın katında tescil edildiğine, varlık dünyasında Allah'ın takdiri ve tescili tahakkuk etmeyen hiç bir şeyin bulunmadığına, her şeyin var olabilmesi için Allah'ın onları takdir ve tescil etmesi gerektiğine kati olarak inanıyordu. Çünkü Allah'ın kitabı Kur'an'da varid olan ayetlerin ve hadislerin ifade ettiği mana budur.
Rızkı takdir edenin de Allah (c.c) olduğuna inanıyordu. Rızkın Allah (c.c) tarafından verildiği, rızk verenin kul olmadığı kesin olarak Kur'an'da ayetlerle belirtilmiştir. Yani razık (rızk veren) kul değil Allah Tealadır. Buna da kati olarak inanıyordu.
Rızk meselesi gibi öldüren ve diriltenin de yalnız Allah-u Teala olduğuna inanıyordu. Hayat ve ölüm Allah-u Tealanın elindedir. Ayetlerde Allah-u Teala ölüm sebebinin, ecelin sona ermesi olduğunu, öldürenin kendisi olduğunu bize haber vermiştir. Kalp hastası idi, kalp damarlarının parça parça olduğunu, tabiblerin tavsiyesine uyarak hareketsiz yaşaması lazım geldiğini bildiği halde ecele meydan okudu, bu meydan okuma inancından ileri geliyordu.
Allah-u Teala'ya tüm hakkıyla tevekkül etmişti. Savunmasında "Kurulacak İslam rejiminin faydalı olacağına inandığını, bu uğurda her mücadeleye katılacağını, yüz seneye mahkum olsa dahi çıkınca yine çalışacağını, bu fikri benimsediğini...." söylüyordu.
Burada şu sözleri almaktan kendimi tutamayacağım:
"Hayatın cehennemi içine girenler, insanlar arasında en yüksek derecede yaratılmış olanlardır. Diğerleri ateşin kenarında durarak ellerini ısıtırlar."
Diğerleri gibi ateşin kenarında ellerini ısıtarak ve ısındığında da ellerini cebine sokarak irfan aramadı. O, ateşin içindeydi.
Allah sana rahmet eylesin Ercümend.
* T.C. Ankara 1. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 967/263 esas numaralı dosya ve 968/165 numaralı kararı. Sahife: 60
MEHMET SAİD SAHİPOĞLU
Türkiye'de kendisini Müslüman olarak tanımlayan geniş kesimleri içerisine alan bir uyanış yaşanmadı. Tevhidi dünya görüşü, düşünsel/ kültürel/entellektüel ve siyasal bir güç olarak inşa edilemedi. İslami uyanış bütüncül bir boyut taşımıyor.
Bugün maalesef, İslam genel olarak insanın içsel davranışlarına yönelik kurallar olarak değerlendirilebiliyor. İslam adına duygusal bir zemin üzerinde savunmacı ve nostaljik bir dil kullanılıyor. Günümüzde yaşatılan İslam kültürü kendisini geçmişle yüceltiyor, günümüz gerçeklerini kuşatamıyor. İslami ibadet hayatı, törensel bir gerçeklik şeklinde varlığını sürdürüyor.
Gelenekçi, görenekçi, muhafazakar akımlar, mensuplarını her durumda bütünüyle pasif/ etkisiz/ sessiz bireyler haline getiriyor. Türkiye'de olduğu gibi, otoriter rejimler, güçlerini kamusal sorumluluk ve bilincini yitirmiş bireylerden oluşan toplumlardan alıyor. Geleneksel anlayış dinin yalnızca gizemci boyutuyla ilgileniyor. İslami akımlar daha çok manevi süreçler halinde varlık belirtiyor.
İslami söylem Kur'an'a ve sünnete değil, tarihe ve geleneğe dayanıyor. İslami değişim/ dönüşüm arayışları statükocu cemaatler tarafından nötralize edilebiliyor. İslam toplumlarında içtihad kavram ve kurumunun ortadan kaldırılmasıyla birlikte katı/ donmuş bir muhafazakarlık, uyulması zorunlu bir gelenek haline gelmiştir. Bu gelenek nedeniyledir ki; Türkiye'de egemen İslami anlayış uzlaştırmacılığı meşrulaştırmıştır.
Gelenekçi din ve kültür anlayışı bugünü ve geleceği kısıtlamaktadır. Gelenekçi din anlayışı, gelenekçi İslami akımlar, İslami olmayan unsurları da içermektedir. Devletçilik, ulusçuluk, vatancılık vb. gibi.
Merhum Ercümend Özkan'ın mücadelesi yukarıdan beri sözünü ettiğim inanç/ düşünce/ kültür iklimi içerisinde yükseldi. Ercümend Özkan, her türlü dogmatizmin kurumsallaştığı bir toplumda dogmatizmle savaşa öncelik veren bir yol üzerindeydi. Merhum'un son derece hareketli/ renkli/coşkulu kendine özgü bir tarzı, tavrı, yöntemi ve alanı vardı.
Kitleler üzerinde hipnotik bir etki yapan hamasi söylem; statükoyu koruyan, savunan, temsil eden sözde İslami anlayışlar, metafizik ütopyalara dayalı cemaat yapıları ve bunların etkinlikleri; politik bilinçten yoksun ütopik amaçlı yönelişler; İktibas Dergisi'nin hemen her sayısında sorgulanıyor ve bu bakış açılarıyla açık bir şekilde hesaplaşılıyordu.
Ercümend Özkan safsatalarla engellenen bir din anlayışı karşısında içtenlikli bir arındırıcı sorumluluğu taşıyordu. Merhum, tarihsel/ geleneksel/ yerel anlamların yerine Kur'ani anlamları koymaya çalışıyordu. Gerek İslami kavramları, gerekse modern kavramları Kur'an ışığında yeniden inceleme uğraşı içerisindeydi. Merhum, içerikleri boşalan ve erozyona uğrayan kavramları yeniden yorumlamaya çalıştı.
Ercümend Özkan, tavırsızlık/ kayıtsızlık/ sorumsuzluk/ teslimiyetçilik/ pasifizim/ bağnazlık/ mantıksızlık/ slogancılık/ uyuşukluk ve hoşgörüsüzlüğü bir tür "ahlak" haline getiren dini çevreler karşısında onurlu ve bilinçli bir kişiliğin temsilcisi olarak yaşadı.
Ercümend Özkan geçmişi değil, günümüzü yaşadı. Toplumsal düzen ve siyasetle ilgilenmeyi zorunlu sayan bir anlayışın ifadesi olmaya çalıştı.
Merhum Ercümend Özkan, özellikle sünnet, tasavvuf, hikmet, irfan vb. gibi konularda kullandığı spekülatif ve kışkırtıcı dil ve yorumlar nedeniyle Müslüman camia içerisinde kimi rahatsızlıklara/ kırgınlıklara/ kızgınlıklara da neden oldu. Zaman zaman öncelikli/ önemli ve hayati olmayan kimi konular etrafında da gereksiz sayılabilecek bazı tartışmaları gündeme getirdi. İslami temelleri yıkılmış bir toplumda, teknikleri ve yöntemleri tartışmak sağlıklı sonuçlar doğurmuyor.
Ercümend Özkan'ın söyleminde, Şeriat'ın tanımladığı dışsal ve içsel boyutlar arasındaki denge, ısrarlı bir şekilde dışsal boyutlar öne çıkarılarak bozuldu.
Kendisi için rahmet ve mağfiret niyaz ediyorum.
Etiketler: haksöz 48, ercümend özkan, hamza türkmen - mehmet bozkurt - mehmet said hatipoğlu - süleyman arslantaş - atasoy müftüoğlu