3 Adımda OEE Hesaplama (Örnekli Anlatım) - Plato 4.0
“Genel Ekipman Verimliliği” olarak bilinen OEE hesaplama, yalın üretimde kullanılan temel uygulamalardan biridir. Temel anlamda bir performans ölçümleyici olarak bilinen OEE hesaplama, fabrikaların içindeki üretim kayıplarından dolayı kullanım dışı kalmış ikinci bir fabrikanın bulunmasına yardımcı olur. Peki, daha geniş anlamıyla OEE hesaplama nedir ve nasıl yapılır? OEE hesaplamanın 3 temel bileşeni nedir? OEE hesaplamanın formülü nedir? Birlikte inceleyelim.
OEE Hesaplama Nedir ve Nasıl Yapılır?
Üretim sürecinin ne kadar etkin bir şekilde ilerlediğinin incelenebilmesi adına yapılan araştırmaya OEE hesaplama denir. OEE hesaplama aslında belirli bir metrik olarak görülse de asıl amacı var olan gereksiz üretim aşamalarının saptanıp üretimin daha verimli bir noktaya taşınmasıdır. OEE hesaplaması yapılmadığı takdirde üretimin her aşamasını derinlemesine izlemek mümkün değildir. Özellikle günümüzde yaşanan teknolojik gelişmeler sebebiyle bu tip incelemeler daha da önem kazanmış ve gelişmiştir. Kaynakların boşa harcanması ve üretimin verimsiz bir hale gelmesi günümüz standartlarında kar oranlarını oldukça düşüren bir durumdur. Bu sebeple üretimin baştan aşağı incelenmesi ve gerekli hesaplamaların yapılması faydalı olur. OEE hesaplamasının yapılabilmesi için 3 ana bileşen çerçevesinde birtakım verilerin bir araya getirilmesi gerekir.
İlginizi çekebilecek diğer başlıklarımız: OEE Hesaplama Sırasında Yapılan 5 Önemli Hata
OEE’de 3 Temel Bileşen
OEE hesaplamasının gerçekleştirilebilmesi için üretim süreci ile ilgili bazı bilgilerin toplanması, ayrıştırılması ve analiz edilmesi gerekir. Ayrıştırma kısmı 3 ana bileşenden oluşur. OEE hesaplamasının 3 ana bileşeni aşağıdaki gibidir.
Kullanılırlık/Makine Duruş Oranı
Makine çalışma süresi ile ilgilenen makine duruş oranı, bu sürenin planlı üretim içerisinde ne kadar yer kapladığını incelemeye yarar. Herhangi bir üretim yerinde makinelerin açık olduğu yani aktif olarak çalıştığı saat oranı ile üretim gerçekleştirdiği saat oranı aynı değildir. Yemek molası, temizlik, planlanmış bakımlar, makine arızası, tip değişimi, parça arızaları, duraklamalar, kalite problemleri veya kalıp değişim süreleri gibi durumlar makinenin aktif çalışma süresi sırasında durmasına sebep olabilir. Bir üretim yeri aktif çalışma süresini günlük 24 saat olarak belirlemiş fakat çeşitli durumlardan dolayı 18 saat üretim yapabilmiş ise bu firmanın makine duruş oranının %75 oranında olduğunu gösterir. Bu bileşen firmalara hangi konularda zaman kaybettiklerini anlamalarına yardımcı olur.
Genel olarak verimlilik olarak bilinen çalışma performansı bileşeni, gerçekleşen çalışma hızının makinenin teorik hızına olan oranını temsil eder. Makine duruş oranı gibi çalışma performansı da üretimin genel verimliliğini direkt olarak etkiler. Makinelerin maksimum kapasitesine oranla ne kadar üretim gerçekleştirdiği hesaplanır. Standardın altında malzeme kullanımı, yanlış beslemeler, makine aşınması, operatör verimsizliği veya kısa süreli duruşlar gibi durumlar çalışma performansında düşüş yaşanmasına sebep olabilir. Bir üretim yeri maksimum çalışma performansını günlük 100 parça olarak belirlemiş fakat çeşitli durumlardan dolayı 75 parça üretim yapabilmiş ise bu firmanın çalışma performansının %75 oranında olduğunu gösterir.
Kalite bileşeni, toplam sağlam ürünün tüm üretimi olan oranıdır. Üretilen ürünler içerisinde kalite kaybının ne denli olduğuna işaret eder. %100 kalite oranı ile üretim yapmak bir hayli zordur. Başlangıç firesi veya hatalı parçalar gibi durumlar üretilen ürünlerde kalite kaybı yaşanmasına sebep olabilir. Bir üretim yerinin günlük olarak ürettiği ürün sayısı 100, fakat bu ürünler içerisinde 10 ürün sorun teşkil ediyor. Bu durumda kalite oranı %90 olarak karşımıza çıkar. Kalite bileşeni aslında diğer 2 iki bileşeni de içerisine alır. bu nedenle detaylı incelenmesi gerekir.
Bu üç bileşen hakkında veriler toplandıktan sonra yapılması gereken OEE hesaplama formülünü kullanarak sonuca ulaşmaktır.
OEE Hesaplama Formülü
OEE hesaplama formülü, aslında en basit üretim hesaplamalarından biridir. Makine duruş oranı, çalışma performansı ve kalite verilerinin elde edilmesiyle birlikte geriye yapılması gereken tek bir şey kalır. O da tüm bu verileri çarpmaktır. Yukarıda örnek verilen verilere göre yapılması gereken hesaplama aşağıdaki gibidir.
Makine Duruş Oranı: %75
Çalışma Performansı: %75
%75 x %75 x %90 = %50,62
Dünya genelinde belirlenen ortalama %45 ile %85 arasındadır. OEE hesaplaması sonucunun %90 civarında olduğu işletme oldukça azdır. Fakat oranları olduğundan daha iyi bir hale getirmek oldukça basittir. Önemli olan üç bileşen çerçevesinde toplanan verileri derinlemesine incelemek ve eksikleri kavramaktır.
Akıllı üretim hakkında içeriklerimiz: https://plato40.com/2020/05/04/akilli-uretim-nedir-akilli-uretim-sisteminin-faydalari-nelerdir/
OEE Hesaplama Sırasında Yapılan 5 Önemli Hata