Hâlâ Hayalleri Olanlar İçin Felsefe - Düşünce
25.01.2016 - Yusuf Âsaf
Felsefi bir deneyimin ürünü olan yirmi beş bölümlük Hâlâ Hayalleri Olanlar İçin Felsefe adlı eser, aynı zamanda yirmi beş güncel ve düşünsel macera ile karşımıza çıkmakta. Eserin yazarı Elinberger, metinlere gizlediği felsefi yaşam deneyimini ve umudunu dile getirirken; ‘’Somut yaşam pratiği için felsefe yapmak, kişinin kendi yaşam sürecini felsefi anlamda yeniden tanımlamasıdır. Felsefe yapma deneyiminin herkesçe farklı olması ve bu deneyimin yaşama eklemlenmesi de normal olarak farklılık gösterir.’’ der.
Felsefenin bir oyun olup olmadığı ve tehlikeli oyunlar arasında yer alıp almayacağı yaşamdan örneklerle eserde tartışılıyor. Oynadığı oyunun ne olduğunu bilmeyen insanlar için felsefe tehlikeli bir oyundur. Çünkü başkasının sorduğu sorulara takılan kafalar, bu soruları soran kafaların cevaplarından genellikle habersizdirler. Tam bu noktada felsefenin sürekli soru sorma etkinliğini cevaplara göre önceleyen eser, okumalar esnasında fark ettirmeden önemli bir sorunu da karşımıza çıkarıyor ve kabullendirmeye çalışıyor; felsefeyi, yaşamın tek sorgulama ve anlama yolu haline getirme çabası.
Örneğin; felsefenin temel tartışma konuları kurgulanmış öykülerde ve metinlerde, filozoflardan örneklerle sorgulanmakta ve tartışmaya açılmakta. Hayattan örnekler sadece felsefe yoluyla yorumlanmakta. Parmenides’in ‘Varoluş görüntüden ibarettir.’ sözüne atıfla yaşam, ölüm, varlık, ahlak, şüphe, din, inanç, Tanrı vs. gibi felsefenin en çok tartışılan problemleri hakkında salt felsefi sorgulamalar yürüterek cevaplar meselesi gölgelenmekte. Hayatın, nesnelerin, varlığın bilgisine sahip olmak genel tabirle sadece suje-obje ilişkisine bağlı kılınmakta ve sadece tek kanallı bir bilgi yolu (felsefe) salık verilmektedir. Hayattan kısa öykülerle karşılaşabilirsiniz eserde. Gündelik öyküler üzerinden sorgulanamayan ve ayrıntılarda gözden yiten öğeler önünüze getirildiğinde bu sadece eserde dayatılan felsefenin başarısı değildir. Her bölümün sonunda tartışılan konuyla ilgili ‘Bu konuda filozoflar ne düşünüyor’ başlığıyla verilen örnekler de buna dâhil edilemez. Eser, her ne kadar herkesin tecrübe ettiği veya öyle görünen kurgusal öykülerden ve denemelerden oluşsa da yine bu misallerden hareketle felsefi soruşturmaların kapısı aralanmaya çalışılıyor. Bu yolla okuyucuya felsefi bir tecrübe kazandırma uğraşısı veriliyor.
İnsanın hayatı ve varlığı tanımaya ve anlamaya götüren her yol felsefeden geçmez. Bu şekilde kendini dayatan felsefe kendini olmazsa olmaz kılar. Eser, hayattan örneklerle felsefi deneyim yaşatma tezi ve felsefenin temel özelliği olan soruların cevaplardan önceliği temeli üzerine oturtulmuşken, bize de bu felsefi tecrübe sonucunda bazı sorular sorma hakkı doğmaktadır.
Filozoflar hayatı netleştirir mi yoksa daha muğlâk hale mi getirir?
Felsefece bir dil kullanarak ve yoğun soru bombardımanı ile cevaplara daha az yer vererek düşünmenin yolu daha çok açılabilir mi?
Kitaba göre sıradan insanlara felsefe yaptırmak, seçkinci bir diyalog geliştirmez mi?
Her insan kendi hayat deneyimini felsefi bir çerçeveyle ifade etme garipliğini yaşamak zorunda mı?
Felsefe sadece hayalleri olanlar için mi?
Felsefe hayatı sorgulama ve anlama yolunda insanlığın tek ve vazgeçilmez yolu mu?
Çev., Süreyya Turhan
foto kaynak: http://www.srf.ch/sendungen/tagesgespraech/wolfram-eilenberger-fluechtlinge-und-die-europaeische-lebensluege
Yusuf Âsaf - 25.01.2016
Etiketler : Düşünce hâlâ hayalleri olanlar için felsefe wolfram eilenberger ayrıntı yayınları