AHMED-İ DÂ’Î’NİN HZ. MUSA’NIN VEFATI KONULU KISA HİKÂYESİ
(AHMED-i DÂ’Î’S SHORT STORY ON HZ. MUSA DEATH )
Author : Erdem SARIKAYA
Din ve tasavvuf, klâsik Türk edebiyatının temel kaynakları arasındadır. Bu ana başlık altında değerlendirebileceğimiz peygamber kıssaları ve mucizeleri de şairlerin hayal güçlerini besleyen malzemelerdendir. Klâsik Türk edebiyatında, hayatı ve gösterdiği mucizelerle şiire konu olan peygamberlerden bir tanesi de Hz. Musa’dır. Onun Nil nehrine bırakılması, çobanlık yapması, Tur Dağı’nda yaşadığı olaylar, dilinin peltekliği ile gösterdiği asa ve denizi ikiye bölme gibi mucizeleri, şiirde telmih ya da teşbih ögesi olarak kullanılır. Bu çalışmanın konusu ise Hz. Musa’nın vefatını konu alan kısa bir hikâyedir. Bu kısa hikâye, XV. asır sanatkârlarından Ahmed-i Dâ’î’nin Kitâbü’t-Ta’bîr-nâme Tercümesi adlı eserinin Süleymaniye Kütüphanesi Hekimoğlu Ali Paşa koleksiyonunda bulunan yazma nüshasının son bölümünde kayıtlıdır. Hikâye, Hz. Musa’nın vefat etmesinden kısa süre önce Azrail’in gelmesi, Hz. Musa’nın annesi ve eşiyle vedalaşmasının ardından Azrail ile konuşmalarından oluşur. Çalışmamızda, öncelikle Hz. Musa’nın tarihî kişiliği hakkında bilgi verecek daha sonra söz konusu kısa hikâyeyi, çeşitli yönleriyle incelemeye ve transkripsiyonlu metnini de vererek ilim âlemine tanıtmaya çalışacağız.
Ahmed-i Dâ’î, Hz. Musa, klâsik Türk edebiyatı
Religion and Sufism are among the main sources of classical Turkish literature. The lives and miracles of the prophet, which we can evaluate under this title, are among the materials that feed the imagination of the poets. One of the prophets that are the subject of poetry in life and miracles in classical Turkish literature is Hz. Moses. His miracles such as being left to the Nile, his shepherd, the events he experienced on Tur Mountain, his wand and tongue splitting with his tongue, are used as poetry or prayer elements in poetry. The subject of this study is a short story about the death of Hz. Moses. This short story is recorded in the last part of the manuscript of the 15th century artist Ahmed-i Dâ’î's Kitâbü’t-Ta’bîr-nâme Translation in Süleymaniye Library Hekimoğlu Ali Paşa collection. The story consists of the arrival of the Azrael shortly before the passing of Hz. Moses, saying goodbye to Hz. Moses' mother and wife, and talking to the Azrael. In our study, firstly we will give information about the historical personality of Hz. Moses, then we will try to examine the short story in various aspects and introduce it to the realm of science by giving its transcribed text.
Ahmed-i Dâ’î, Hz. Musa, classical Turkish literature