Bu devirde böyle insanlar kalmış mı?
Biçilen yere baktı; tarlanın ortasında ayakta kaldı bir süre. Ardından olduğu yerde yaklaşık bir saat kadar öylece oturdu. Hiç hareket etmiyordu. Nasıl bir duygu yoğunluğu içindeydi acaba? Bir süre sonra kalktı, gölgelik olarak kullandığı holikin altına gitti, orada oturdu. O gün hiç elini tırpana sürmedi.
Gerillanın yeri yurdu belli değil. Hele bir de düşman tarafından parçalanmış Kürdistan’ın gerillası olunca ne zaman hangi eyalette, hangi bölgede ve hangi parçada olduğunuz belli olmaz. Çünkü her dört parçada da Kürtlerin yiğit çocukları gerillacılık yaparak özgürlüğün peşinden gece gündüz, kar çamur demeden koşuyorlar. Bir gün Cûdî’de, bir gün Mereto’da, bir gün Binboğalar’da, bir gün Andok’ta, bir gün Bandozlar’da, bir gün Munzurlar’da, bir gün Ağrı dağında, bir gün Helgort’ta, bir gün Şaho’da olabilirsiniz. O yüzden Botan, Dersim, Güneybatı, Başûr derken birde baktık Rojhilat’ta gerillacılık yapmaya başladık. Ama Rojhilat’ı çok fazla bilmiyorduk. Açılım yapmadan önce alan keşfini yapmak, alanı biraz tanımak, ilişki oluşturmak gerekiyordu.
Bunun için 2004 yılında yaklaşık on kişilik bir grup arkadaşla Merîwan alanına geçtik. Alanı tanımıyorduk. Daha önce iki arkadaş keşif amaçlı gidip bir süre kaldıktan sonra geri gelmişlerdi. O arkadaşların kuryeliğinde alana yaklaşık bir aylık bir yürüyüşle ulaştık. Geçtiğimiz her yeri tanımaya çalışıyorduk. Nerede üslenebiliriz, nereleri nokta olarak kullanabiliriz diye tepe tepe, kaya kaya her yeri en ince ayrıntısına kadar ustalıkla gözden geçiriyor, adeta geleceğin gerillacılığına ön hazırlık yapıyorduk. Alana vardık. Daha önce bilinen, gerillanın kaldığı bir alan olmadığı için gidebileceğimiz herhangi bir nokta da yoktu. O yüzden alanda her şey yeniydi. Nokta olarak kullanacağımız yerleri de önce biz kalıp deneyeceğiz, bizden sonra gelecek olan arkadaşlarımız için imkan oluşturacağız. Gitmeyi hedeflediğimiz alana vardık. Ama nerede kalacağız diye düşünmeye başlamıştık. Sonunda Merîwan şehir merkezine yakın bir tepenin ortasındaki küçük bir vadiye çıktık. Burayı nokta olarak kullanabilirdik. Vadi cennet parçası gibiydi. Her yanında doğal su kaynakları vardı ve sık ormanlıklı bir yerdi. Vadinin içlerine doğru ilerledikçe cenneti soluduğumuz hissine kapıldık. Sanki doğa bu vadiyi binlerce yıldır bizim geleceğimiz günü düşünerek hazırlamış, bugün de bize armağan edercesine sunmuştu. Kalmak için vadinin yamacındaki ormanın içine doğru yürüdükçe uygun bir yer için de etrafımızı gözlüyorduk. En uygun yeri bulunca mola verdik.
Geceyi orada geçirdik. Alt tarafımızda yeşillik bir alan görünüyordu. Vadinin güzelliği ve sulaklığına bakılırsa köylülerin buralarda bir şeyler ekmiş olabileceği üzerine yorumlar yaptık aramızda. Az ötemizde yeşillik bir alan gözümüze çarptı. Ne ekili olduğu belli değildi ama ekili bir alan olduğu belliydi. Ancak ne ektiklerini bilmiyorduk. Sabahın ilk ışıkları henüz vadimizi aydınlatmadan uyanmıştık. Yeni geldiğimiz bir alan olduğu için her türlü askeri tedbirimizi almamız gerekiyordu. Soğuk, buz gibi sulara dokunup ilk çayımızı da içince Rojhilat’ın tarihiyle olduğu kadar doğasıyla da ne kadar bize ait olduğuna bir kere daha ikna olduk. Dün akşamdan gördüğümüz yeşillik alan tekrar dikkatimizi çekmişti. Biraz daha dikkatli bakınca, tarlaya yonca ekili olduğunu anladık. Çok geçmeden köylülerden birkaç kişi yoncalarını biçmek için görüş mesafemizdeki tarlalarına geldiler. Gelen köylülerden birinin oldukça yaşlı olduğu uzaktan dahi anlaşılıyordu. O da tek başına yoncasını biçmeye gelmişti. Ot ve yoncalarını biçmek için gelen köylüler tırpanlarla çalışmaya başladılar. Olduğumuz yerden onları izliyorduk. Gördüğümüz ihtiyar ise tarlasını tek başına biçmek için tırpanını almıştı eline. Bir öyle bir böyle sallıyordu tırpanını. Ama bu oldukça güç ve emek isteyen işi yapmak kolay değildi elbette. Bir iki salladıktan sonra durup soluklanıyordu. Ama ısrarla tekrar tırpanı eline alıyor, yeniden başlıyordu. Koca tarlayı tek başına biçmek zorunda kaldığı belliydi. Dönüp arkadaşlara baktığımda benim dışımda ona bakan başka arkadaşların da olduğunu gördüm.
Hepimizin dikkatini çekmişti. Ve hepimiz de adamın o haline üzülmüştük. Akşama kadar biz arada işlerimizi yaptık, bizim ihtiyar da tırpanını salladı, yemyeşil yonca tarlasına. Akşam olduğunda bir metre kadar bir yeri bile biçememişti. Tarlanın hemen kenarına kondurduğu holik dediğimiz gölgelikte soluklanıyordu arada. Öğle arası gidip orada oturdu. Genç bir kadın geldi yanına az sonra. Ona çay yaptı, yemesi için de bir şeyler hazırladı. İhtiyar yemeğini yedi, çayını yudumladı. Bu arada ona yemek hazırlayan genç kadın da gitti. Gün boyu göz takibimizdeydi ihtiyar. Akşam olunca tırpanını, kap kacağını götürüp sakladıktan sonra gitti. Onlar gittikten sonra biz de kaldığımız yerden çıkıp suyun başına indik.
Ay ışığı vardı. Dolunay vaktiydi. Dolunaylı geceleri şehirlerde yaşayanlar bilemez. Dünya adeta Ay ile yeniden aydınlanır. Öyle bir parlaklığı vardır ki ay ışığının, güneşin ışığından farklıdır elbette ama geceyi aydınlatan güneş gibi ışığını salar dört bir yana. Arkadaşlara dönüp, “Heval içinizde tırpanla ot biçmesini bilen var mı?” diye sordum. İki arkadaş, “Biz biliyoruz” dediler. “Bu gece de buradayız. Gün boyu hepimiz o ihtiyarı izledik. Kimi kimsesi yok yardım edecek. Böyle giderse ihtiyar yoncasını kışa kadar bitiremez. Ona yardım etmemiz gerekiyor. O tırpanı çıkarıp getirin, yaşlı adamın gün boyu uğraştığı yonca tarlasını biçin” dedim. O iki arkadaş gidip önce tırpanı çıkarıp getirdiler, sonra da yoncayı biçmeye başladılar.
Diğer arkadaşlar da suyun başına oturdular. Kimi yüzünü yıkıyor, kimi ayaklarını, kimi çoraplarını yıkıyordu. Bir süre sonra bir gece önceden kaldığımız noktaya gitmeye hazırlanırken o iki arkadaşa, “Heval siz sabaha kadar yoncayı biçersiniz” dedim. Halk için canını veren gerillalar olmanın bilinciyle severek ve isteyerek çalışmaya devam ettiler. Biz ise noktamıza tekrar geri döndük.
Tarla çok büyük bir yer değildi ama sabaha kadar da bitecek kadar küçük değildi. Sabaha doğru tırpanı aldıkları yere koyduktan sonra onlar da yanımıza, noktaya geldiler. Yonca tarlasının yarısından fazlasını biçmişlerdi. Sabah oldu, köylüler tarlalarına geldiler. Ben de dürbünü aldım, bizim ihtiyarı izlemeye başladım. Yoncasının biçildiğini görünce ne yapacak diye merak ediyordum. Tarlaya girmeyene kadar dışarıdan tarlanın biçildiğini fark etmedi. Tarlaya girince olduğu yerde kalakaldı. Etrafına baktı, yukarılara baktı, kimse görünmüyordu. Başını gökyüzüne doğru kaldırdı önce. Ardından iki elini kaldırarak dua etti. Duadan sonra yine etrafına baktı, bakındı yine kimseyi göremedi. Gitti tırpanı sakladığı yere bak-tı. Tırpanının da yerinde olduğunu gördü. Çaydanlığını, şekerini kontrol etti. Çıkarıp baktı, geri yerlerine bıraktı. Geri döndü. Biçilen yere baktı; tarlanın ortasında ayakta kaldı bir süre. Ardından olduğu yere oturdu. Yaklaşık bir saat kadar öylece orada oturdu. Hiç hareket etmiyordu. Nasıl bir duygu yoğunluğu içindeydi acaba? Bir süre daha geçtikten sonra kalktı, gölgelik olarak kullandığı holikin altına gitti, orada oturdu. O gün hiç elini tırpana sürmedi. Biz de oturmuş, onu izliyorduk. Öğlen arası; daha sonra kızı olduğunu öğrendiğimiz o genç kız yine geldi. El kol hareketleriyle hararetli bir şekilde ona bir şeyler anlattı. Ellerini yine gökyüzüne doğru kaldırdı, sağına soluna bakındı. Ardından kızı bir şeyler söyledi. Öğle yemeğini tam yemeden kızıyla birlikte kalkıp gitti. Akşam olunca biz yine yerimizden çıktık. Kendimizi suyun başına bıraktık. Bir grup arkadaşı yakın köylere göreve gönderdik. Bir önceki akşam yonca tarlasını biçen arkadaşlar da yarım bıraktıkları işi tamamlamak üzere yeniden tırpanları alıp, tarlaya çalışmaya gittiler. Ben ve iki arkadaş da arazi keşfine çıktık. Ay ışığı olduğu için arazi keşfi yapılabiliyordu. Bir süre sonra suyun başına döndük. Göreve gidenler de gelmişti. Noktaya çıktık. Yonca biçen arkadaşlar da sabaha karşı tarlayı bitirip geldiler. Bir de biçtikleri yoncayı bir yere toplamışlardı. Hava aydınlanınca yine dürbünü aldım. İhtiyarımız bu sefer ne yapacak bakalım, dedim kendi kendime. Güneş daha doğmadan ihtiyar köyden gelen yolda görünmeye başladı. Tarlanın yakınlarına gelince bu kez daha tarlaya ulaşmadan uzaktan pür dikkat tarlaya bakmaya başladı. Bu sefer tarlanın hepsinin biçildiğini gördü. Yine dünkü hareketlerin aynısını tekrarlayıp durdu. Tarlanın içinde aşağı yukarı gidip geldi bir süre. Bir şeyler bulmak için yere bakıyor, bazı yerleri inceliyordu. Anlam veremediği bu esrarengiz olay karşısında tek çare olarak yeniden ellerini açıp dua etmek kalmıştı ihtiyara.
Tarladan çıkıp az yukarı tarafta yonca biçmeye devam eden komşusunun yanına gitti. Komşusuna birkaç şey anlatınca, o da ot biçmeyi bıraktı. Elinden tutarak onu tarlasına getirdi. İkisi tarlanın içine girdiler. İhtiyar durmadan komşusuna bir şeyler anlatıyordu. Bu sefer komşusuyla birlikte ellerini havaya kaldırıp indirmeye başladılar. Komşusuyla birlikte onun tarlasına döndüler. Komşusu yonca biçmeye devam etti. O da orada oturdu. Akşama doğru, “Gidip bu insanlarla görüşelim” dedim. Arazi uygundu. Düşman bilgi alıp gelse bile çok fazla bir şey yapamazdı. Kötü niyetli insanlar dahi olsalar zarar veremezlerdi bu saatten sonra. Gidip bu insanları tanımaktı amacımız. Zaten oraya çalışmalar için gitmiştik. Yanıma soranca bilen bir arkadaşı da alarak noktadan indim.
Yanlarına doğru giderken ikisi birden durup tuhaf tuhaf bize baktılar. Bunlar da kim, nereden çıktılar diyen bir ifade vardı yüzlerinde. Öylece bizi izliyorlardı. Yanlarına gidip selam verdik. Tam tesisatlı gitmiştik. İlk önce ürperdiler, biraz da tedirgin olmuşlardı. “Biz gerillayız. Size bir kötülüğümüz dokunmaz. Korkmanıza gerek yok” dedik. Bunları söyleyince korkuları bir nebze de olsa geçti. Tabii o ana kadar ayakta duruyoruz. Bunları söyledikten sonra, “Buyurun, oturun. Çay yapıyorum, gelin bir çayımızı için” dediler. Oturduk. Söze bir yerden girerek onlara kim olduğumuzu, amacımızı, ne için oralarda oldu-ğumuzu kısaca anlattık. Bizimle konuşan, ihtiyarın komşusuydu. Evet, hayır, tamam gibi, kısa cevaplar veriyordu söylediklerimize karşılık. İhtiyar oturmuş hiç konuşmuyordu. Komşusu bir şeyler söylüyor, soruyor biz de konuşuyor, cevap veriyoruz. İhtiyar hiçbir şey söylemeden oturmuş bizi izliyordu. Devam eden sohbetin arasında bir çay daha içtik. Adam birden konuya girdi. “Ya biliyor musunuz? Burada bu son iki günde çok acayip bir şey oldu. Bu olanlardan da bir şey anlamadık.” dedi. “Ne oldu?” diye sordum. Tarlasını biçtiğimiz ihtiyarı göstererek, “Bu ihtiyarı görüyor musunuz? Kimsesiz bir garibandır. Bu alt tarafta bir yonca tarlası var. Bir adam tutup yoncasını biçtirmeyecek kadar fakirdir. Kendisi de biçemiyor. Bugün geldi bana, üç gündür tarlayı geldiğini ama çok az bir yer biçtiğini, bir gün geldiğinde yoncanın yarısının biçildiğini, bugün geldiğinde de tarlanın hepsini biçilmiş halde gördüğünü söyledi. Kimin yaptığını bilmiyor. Bu devirde öyle hayır yapacak insanlar da yok. Durmadan tanrıya dua etmiş. Bütün eşyaları yerinde sağlam duruyor. Oradaki bir parça ekmeğinin bile yerinde olduğunu görmüş. Adam deli olacak neredeyse” dedi. Komşusu bunu anlatırken o hiç konuşmadan bize bakı-yordu. “Peki, ne diyor? Ne olmuş olabilir? Bunu kimin yaptığına dair hiçbir fikri yok mu?” diye sordum. Konuştuğumuz köylü, “Vallahi bilmiyorum. O da bilmiyor. Zaten o yüzden düşünmekten deli olacak neredeyse.” “Sen-ce kim yapabilir?” dedim. “Vallahi bu devirde kimse böyle bir şey yapmaz” dedi. Normal insanların gelip bunu yapacaklarına inanmıyorlardı. Bu devirde karşılıksız kimsenin birbirine yardım edeceğine inanmıyorlardı.
Onları daha fazla bekletmeden, “Biz yaptık. Bizim arkadaşlarımız yaptı. Bu yakın çevredeydik. Hepinizi görebildiğimiz bir yerdeydik. Onun halini gördük, üzüldük. Yardıma muhtaç biri olduğunu anladık. Onun için de yardım etmemiz gerektiğine inandık. Bu yüzden geceleri arkadaşlarımız tarlaya giderek yoncaları biçti. Buraları tanımıyoruz. O yüzden gündüz de çıkıp yanınıza gelmekte istemedik. Bu da yardımımız olsun dedik.” İhtiyarın komşusuna bunları anlatırken söylediklerimi anlamış olmalı ki, gözleri fal taşı gibi açıldı. Ve bir anda gencecik bir insan gibi oldu. Yerinden fırladığı gibi boynuma sarıldı. Hiçbir şey söylemeden durmadan öptü. Beni bıraktı diğer arkadaşın boynuna sarılıp onu da öpmeye başladı. “Böyle insanlar var mı bu devirde?” diye tekrar edip duruyordu. “Böyle insanlar kalmış mı?” diye soruyordu kendi kendine. Onun bu sorularından yola çıkarak Önderliği, Önderliğin felsefesini, mücadelemizi, amaçlarımızı, kimlerin yanında ve kimlerin karşısında yer aldığımızı anlattık. Ahlak ve kültürümüzü, halka yaklaşımımızı anlattık. O yaklaşımla ve o kısa konuşmayla o insanlarla hemen oracıkta kaynaştık. Halen o yöredeki en iyi dostlarımız olarak kalıyorlar. İhtiyar birkaç yıl sonra vefat etmiş. Ama kom-şusu hala dostumuz. İhtiyarın o gün tarlada gördüğümüz ve ona yemek getiren kızı da en iyi yurtseverlerimizden.
Bu olayı oradaki çevrenin tamamına anlatmışlardı. Kendileri her yere yaymışlardı. Bu da o çevre üzerinde olumlu bir etki bırakmamızı sağlamıştı.