Ana Sayfa Genel TÜKENDİĞİNİ FARK ETMEDİĞİMİZ TÜKENEN ŞEYLER
TÜKENDİĞİNİ FARK ETMEDİĞİMİZ TÜKENEN ŞEYLER
Tüketim çılgınlığı ile ilgili birçok araştırma var. Bu duruma dair yazımız burada. Fakat bir de tükendiğini fark etmediğimiz nesneler var. Tükenen şeyler… Nedir bunlar? Haydi bir göz atalım!
Yeryüzündeki bazı maddelerin zaman ilerledikçe ortadan yok olduğuna dair farkındalığımız ne kadar? Neler tükenen şeyler olarak gösterilebilir?Mesela bal arılarının giderek tükenmekte olduğunu biliyoruz. Ya da su gibi… Fakat bunlar dışında da çok farkında olmadığımız ve kötüye kullanım nedeniyle tükenmekte olan ve hayatımızda önemli yeri olan başka şeyler var.
Yörüngedeki Tükenen Şeyler
2019 yılı verilerine göre Dünya yörüngesinde dönmekte olan toplam Beş Yüz Bin nesne bulunuyor. Tükenen şeyler içinde yörüngedeki nesneler çok önemli bir yer kaplıyor. Bunların yalnızca 2000 kadarı bugün bir işlev görüyor. Bunlar günlük haberleşme, GPS ve televizyon için kullanılan uydular. Diğerleri ise fırlatılan roketlerden ve yörüngedeki nesnelerin çarpışmasından geriye kalan parçalardan oluşuyor. Bu 500 bin rakamı yalnızca aktif olarak takipte olan nesneleri kapsıyor. Bunlara her gün yeni nesneler ekleniyor. Teknoloji ilerledikçe dünya yörüngesine bir nesne göndermek daha da kolaylaşıyor.
İnsanoğlu olarak bu bizim için iyi bir gelişme anlamına gelse de, maalesef yörüngede dolaşan bu nesnelerin hareketini düzenleyen bir hava trafik kontrol sistemi yok. Dünyaya yakın mesafede ilerleyen gereksiz kalıntıların temizlenmesi için de henüz bir teknoloji geliştirilmedi. Yörünge kalabalıklaştıkça bu nesnelerin birbirine çarpma ihtimali, bu nedenle telefonlarımızı, haritalarımızı ve hava tahmin sistemlerini düzenleyen bağlantıların hasar görme riski daha fazla artıyor. Tükenen şeyler listesinde yörüngedeki bu nesneler oldukça sorun yaratacak gibi görülüyor. Bu soruna çözüm bulmak için çalışmalar devam etse de, henüz bir çözüm bulunmuş değil.
Kum ve çakıl da tükenen şeyler içinde yer alıyor. Deniz kıyıları ve çöller kumla doluyken nasıl olur da kum kıtlığı baş gösterebilir? Fakat kum, çakılla beraber dünyada en çok kullanılan maddelerden biri ve kendisini yenilenebileceğinden çok daha hızlı tüketiyoruz. Erozyon yoluyla kumun oluşması binlerce yıl alıyor. Oysa inşaat yapı malzemeleri, deniz dolgu malzemeleri, su temizliği ve arıtma, ayrıca cam yapımında kullanılmak için hızla tüketiliyor. Kumun yok oluşu ekosistemleri tehdit etmeye devam ederken, bu doğal kaynağın kullanımını düzenleyen bir denetim sisteminin kurulması çağrıları giderek güç kazanıyor.
Partilerde uçan balon kullanmak için birkaç kez düşünmenin zamanı geldi ve belki de geçiyor. Tükenen şeyler ve helyum. Neden mi? Çünkü bu balonları uçurmak için helyum gazıyla doldurmak gerekli. Helyum ise yer altından çıkarılan ve ve kimi tahminlere göre 50 yıl içinde tükenme ihtimali yüksek olan bir gaz. Emar cihazlarının çalışmasını sağlayan mıknatısları soğutmak için kullanılan helyumun, tıp alanında da önemli bir yeri var.
Günümüzde ticari olarak üretilen muzun büyük bir çoğunluğu ‘Panama hastalığı’ adı verilen ve mantarların yol açtığı bu hastalığın tehdidi altında. Tükenen şeyler için de muz da var. Yediğimiz muzların çoğu Cavendish adı verilen ve bir tek bitkiden türetilmiş olan bir tür. Panama hastalığı muz bahçelerinde hızla yayılma eğilimi gösteriyor. Daha önce de benzer bir tehditle karşılaşılmıştı. 1950’li yıllarda bu hastalık dünya muz rekoltesini neredeyse sıfırlamış, üreticilerin farklı tarım ürünlerine kaymasına neden olmuştu.
Yeryüzündeki toprak elbette birden bire yok olmayacak, fakat toprağın yanlış kullanımı nedeniyle endişeler giderek artıyor. Tükenen şeyler içinde en önemlilerden olan toprağın en üst tabakası bitkilerin besin kaynağı olduğu için bu endişeler oldukça önemli. Doğal Hayatı Koruma Vakfı (WWF) verilerine göre, dünyada bulunan üst toprağın yarısına yakını son 150 yıl içinde kayba uğradı. Bir toprağın küçük bir bölümünün oluşması bile oldukça uzun zaman alıyor. 2,5 cm’lik toprağın doğal yollarla oluşması için 500 yıl geçmesi gerekiyor. Erozyon, bilinçsiz tarım, orman ağaçlarından arındırma ve ısınma, dünyadaki gıda sanayi üretiminin çoğu için elzem olan toprak kaybına neden oluyor.
Fosfor maddesi de tükenen şeyler arasında kayba uğrayan maddelerden biri. Bu madde ilk bakışta günlük yaşantımızda çok da yer tutmuyor gibi görünebilir. Fakat insan DNA’sının içeriği bakımından biyolojik olarak hayati önemde olduğu gibi, tarımsal alanda kullanılan gübre olarak da büyük öneme sahip fosforun yerini alabilecek başka bir madde bilinmiyor. Fosfor, bitki ve hayvansal atık olarak geldiği yer olan toprağa dönmek yerine, çeşitli mahsuller olarak şehirlerde toplanıyor ve denizlere akıtılıyor. Günümüzde kullanım şekliyle, madenlerden fosfor çıkarma işleminin sadece 35 ile 400 yıl arasında devam edebileceği öngörülüyor.
Önceki İçerikDİJİTAL İKİZ (Digital Twin)
Sonraki İçerikGÖKTAŞI VE DİNOZORLARIN YOK OLDUĞU GÜN
YÜZDE 37 KURALI VE SEÇENEKLER
Yüzde 37 kuralı nedir? %37 kuralı bireylere nasıl bir üstünlük sağlar? Kısa bir makale ile buna bir göz atalım.