Tarhan Erdem: AKP ve CHP, 1,5 milyon oyu HDP'ye müşterek verecek; halk AKP'ye 'dur' diyecek
Borsa İstanbul TL'ye geçti Danimarka'dan 'İncirlik' kararı Meteoroloji'den şiddetli lodos uyarısı Tuncel'e 150 yıl hapis istendi Tarhan Erdem: AKP ve CHP, 1,5 milyon oyu HDP'ye müşterek verecek; halk AKP'ye 'dur' diyecek
KONDA'nın kurucusu Tarhan Erdem'den seçim gündemine ilişkin önemli değerlendirmeler
23 Mart 2015 Pazartesi 09:06
KONDA’nın 7 Haziran 2015’te yapılacak genel seçim için yaptığı son araştırmada “HDP, barajı aştı.” Araştırma sonuçları kamuoyuna sızdıktan sonra hükümet tarafından KONDA'nın bu bulgusuna itirazlar gelmeye başladı. Tarhan Erdem, T24'ten Hazal Özvarış'a çarpıcı değerlendirmelerde bulundu.
AKP iktidarının yaklaşık 13 yıllık tarihinde ilk kez partinin hükümeti ile kurucu genel başkanı Tayyip Erdoğan'ın karşı karşıya geldiğine dikkati çeken Erdem’e göre, “Erdoğan’ın aklını başına alması lazım.” “Göreceksiniz, bu seçimde halk ‘dur’ diyecek” ifadesini kullanan Erdem, “Halkın AKP’nin 330 sandalye almasına tedbir olarak HDP’ye barajı aştıracağını” söylüyor.
İşte Tarhan Erdem'in Hazal Özvarış'a verdiği o söyleşi:
‘KARARSIZLARIN ÖNEMLİ BİR KISMI AK PARTİLİ’ - KONDA'nın medyaya yansıyan son araştırmasından yola çıkarak Etyen Mahçupyan’ın yaptığı şu yorum sizce doğru mu: “AKP, seçmeninin neredeyse beşte biri kararsız ve oy vermeme eğilimi taşıyor.” Biz araştırmalarda “Kime oy vereceksin” diye soruyoruz. Ya sıralanan partileri seçiyorlar ya da “Kararsızım”, “Oy vermeyeceğim” veya “Cevap yok” diyorlar. “Cevap yok” çok az olduğu için bunu siliyoruz ve geri kalanına 100 diyoruz. Bugüne kıyasla, daha önce seçimlere üç-dört ay kala kararsız ve oy vermezler daha az oluyordu. Bir nokta daha var; kararsızlar ile “AK Parti’ye oy vereceğim” diyenlerin toplamı yatay gibi gidiyor; yani aylar içinde biri artınca, diğeri azalıyor.
- Yani kararsızların çoğu AKP seçmeni mi? Önemli bir kısmı öyle gibi görünüyor çünkü diğer partilerdeki oy değişmeden dururken, burada bir miktar eğilme oldu. Bu, spekülasyon yapılacak kadar olmamakla beraber, AK Parti’nin oyunda azalma olduğuna işaret. Eğer Mahçupyan bunu söylemek istiyorsa, doğru. AK Parti’ye oy vereceklerin bir kısmı kararsız ve oy vermeyeceğim diyor. Bu da önemli bir miktar.
‘AK PARTİ’YE AVANS VEREN HALK, OTORİTERLİĞİ GÖRDÜ’ - KONDA araştırmasına göre, yüzde 77’nin doğru kabul ettiği 17-25 Aralık rüşvet iddiaları sandığa olumsuz yansımamışken sizce bugün AK Partilileri düşündüren ne? Onlar geride kaldı artık.
- O zaman Cumhurbaşkanlığı seçiminde “acaba” demeyen seçmen, neden şimdi “acaba” diyor? Tereddüt etmelerine neden olan yenilik ne? Yanıtı 2010’dan başlatmak lazım. 2011 seçimi öncesinde, Sayın Erdoğan ne olacak diye düşündü. Zannediyorum ki, Cumhurbaşkanı bunu kendi kendine veya arkadaşlarıyla düşündü ve üç dönem kuralının kaldırılmamasına karar verdi. Ama sade bir vatandaş olarak politikanın içinde 3-5 sene kalmayı da uygun görmedi. o tarihten sonra çıkarılan kanunlarda ve alınan siyasi kararlarda ben bu kararın izini gördüm. Cumhurbaşkanlığı Seçimi Kanunu bunlardan başlıcasıdır ve bu kanun hazırlanırken Erdoğan'ın adaylığı ve bunun biçimsel kuralları düşünülmüştür.
- “2012’de tablo açıktı” demenize rağmen Mart, 2012’de Yeni Şafak’ta çalışan Murat Aksoy'a verdiğiniz söyleşide Kürt sorununun çözümü ve yeni anayasa bağlamında şu ifadeleri kullandınız: “Erdoğan'ın 2014'teki Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde aday olacağını sanmıyorum. Bence Erdoğan, cumhurbaşkanı olmayı hiç istemedi.” Yanı sıra Şubat, 2014’te muhalefetin farklı kesimlerin ortaklaşacağı iyi bir aday göstermesi notuyla “Erdoğan, aday olursa cumhurbaşkanı seçilmeyecek” dediniz. Bu iki alıntıdaki sözleriniz, sizce yanılgı mı? İlki “Aday olmaması lazım” manasında söylenmiş bir şeydir. İkincisini de, halka çok fazla güvendiğim, halkın bu durumu anlayacağını ve en azından ilk turda yüzde 50 oy vermeyeceğini varsaydığım için söylemiştim. O günlere gitsek yine aynı cevabı veririm çünkü halkın bunu görmesi lazımdı. Ekmeleddin İhsanoğlu ile şahsiyet olarak değil ama teknik olarak hata yaptı muhalefet. İttifakı oluşturan irili ufaklı beş grubun tabanlarının yarısı dışarıda kaldı.
- “Erdoğan’ın cumhurbaşkanı olmak istemediğine” dair söyledikleriniz doğru çıkmadı, dolayısıyla bu dönem söyledikleriniz… Deniz Baykal, 2005’te "2007'deki seçimleri erkene alalım, Erdoğan 2007'de cumhurbaşkanı olmak istiyor" dedi. O zaman Erdoğan'ın cumhurbaşkanı olmak istemediğini yazdım. Çünkü cumhurbaşkanının yetkileri, başbakandan azdır. Ayrıca, ben yazarken “yapılmaz” benzeri bir fiili, “yapacak ama yapmasın” manasında da kullanabiliyorum. - Kutuplaşma veya kavganın seçimlerde AKP’ye sağladığı elverişlilik devam mı ediyor, doyma noktasına ulaşıldı mı?
- Sonuncusu Gülen cemaatine karşı olan ve ölüm kalım savaşı olarak görülen seçimlerde AKP’nin yükselen oylarla kazanıyor olması sizin yanıldığınız anlamına gelebilir mi? Yanılabilirim. AK Parti’nin seçimleri kazanmasının başka bir sebebi var. Seçimi kazanmak, jurinin karşısına çıkan birden fazla adayın pay istemesi ve bu payın en büyüğünü alması demektir. Payın çoğunu alan, diğer tarafın almayı başaramadıklarını da içermektedir. ‘AK PARTİ’NİN ÖNÜNDEKİ ENGEL ERDOĞAN’
- Şu yoruma ne kadar hak verirsiniz: “Bugün AKP’nin en büyük kozu Erdoğan, önündeki en büyük engel de.” Kozu diyemem ama şu söylenebilir, AK Parti’nin önündeki engel Erdoğan.
Bugün AK Parti ve Erdoğan dönüm noktasında, bu gibi kararlar hayatidir; zarar-kâr hesabı yapılmaz, doğru yol tercih edilir, edilmelidir! - AKP'nin çekirdek oyundaki kıpırdamanın boyutu ne? Bunu ben söyleyemem.
- Bekleyişinizin nedeni bu kesimin seçimde oylarını yine AKP’ye verme ihtimali mi? Çemberinizden bir adım uzaklaşmanız diğer çembere geçtiğiniz anlamına gelmeyebilir. Bunun hakkında şimdi konuşmak yanlış olur. “AK Parti’nin oyları azaldı” demek, seçimde yüzde 46’nın altına inmesi demektir. Buna dair bir şey söylemek için nisan ayının sonunu bekleyelim.
Biz iki puan aşağıda, iki puan yukarıda diye bakıyoruz elimizdeki orana. “AK Parti karşıtları geçti” demek AK Parti, 46 puan ve altı demektir. Ayrıca bunun kesin olması lazım, bir kerelik sonuç bize o kesinliği vermez. 6 ay boyunca 45’in altında seyretmesi lazım ki ben size böyle bir cümle söyleyebileyim; Bekir Bey görmüş olmalı. ‘HALK, 330’A TEDBİR OLARAK HDP’YE BARAJI AŞTIRACAK’ - O zaman “HDP, kesin barajı aşar” demek…
- Başbakan Başdanışmanı Mahçupyan, KONDA’nın araştırmasında kararsızların dağıtılmadığı oranları ve muhtemel katılım oranlarından yola çıkarak “HDP’nin barajı aşması zor” dedi. Kararsızları eksilteceksen AK Parti’den eksiltmek lazım. Ama halk, HDP’yi, AK Parti’nin otoriterleşmesine karşı bir unsur olarak Meclis’e kazandıracak. - Seçime henüz zaman olduğu için AKP kararsızlarına nüanslı yaklaşırken HDP konusunda neden bu kadar kesin konuşuyorsunuz?
O “Darbe olabilir” diyen kesim çoğunlukta değil ve zaten bir kısmı da HDP’ye oy vermeyecek. - Bu grup dışındakilerin ince denge adına oy verdiğini düşünmek…
- Ama burada kastedilen, içinde silahın da yer aldığı bir hiyerarşi. HDP, Öcalan ve PKK, konuşmaların çerçevesine ve mekanlarına göre hiyerarşi değişebiliyor. Benim gördüğüm, bu yapıların birbirini kolladığı ve birbirlerine saygılı olmak mecburiyetinde olduklarıdır. Bazı konularda Öcalan’ın sözü geçiyor, bazılarında diğerlerinin. Bunları, birisi beş, diğeri altı, öteki sekiz diye sıralayamazsınız. Siyaset, konuşmayı bir diğerine bırakabilmek de demektir.
- Sizce Türkiye’nin geneline sinmiş milliyetçiliğe ve dini değerlere rağmen mi, Marksist bir gelenekten gelen Kürt siyasi hareketinin partisi HDP’ye oy verecek insanlar? Evet, oy verme eğilimini güncel sorunlar ve ihtiyaçlar belirliyor.
‘ABDULLAH GÜL YANLIŞ YAPTI’ - 330 sandalye alamaması, “AKP’nin en düşük oy aldığı seçim” anlamına da gelecek mi? Göreceksiniz, halk iyi bir matematikçi gibi öyle bir dağılım, öyle bir aritmetik yapacak ki AK Parti kendi başına anayasayı zorlama imkânı bile bulamayacak. Ve bunun sebebi HDP olacak. Tabii, HDP saçma sapan şeyler yaparsa bu değişir.
Sanmıyorum. “DEMİRTAŞ’IN OYLARINI ARTTIRAN ‘İZMİR’DEKİ KÜRT’TÜ” - HDP sizce ne yaparsa gözünüzde “oy kaybettirecek kadar saçma sapan” olur?
- Abdülkadir Selvi’nin köşesinde dile getirdiği gibi, hükümet Diyarbakır Newroz’unda Türk bayrağı dalgalandırsaydı bu HDP’nin oylarını düşürür müydü, artırır mıydı? Bunlar biçimsel şeyler. Eğer oraya bayrak koyarsa HDP koyar, biz de o zaman düşünürüz, şu anda konsun ya da konmasın demem.
- Sizce böyle imajlar oyları etkilemez mi? Faydalı mı, zararlı mı olur bilemiyorum. Ama halk hareketlerinin kendine göre bir dinamiği var. Bunu yaparsa onlar yapacak. Abdülkadir Bey de, ben de onların sıkıntısını çekmedik, türküsünü söylemedik, yaşadıklarını yaşamadık, dışarıdan konuşmak doğru değil.
- HDP’nin yaptığı araştırmaya göre, “Selahattin Demirtaş’a artı olarak gelen oyların çoğunluğu, yaklaşık 996 binin 715 bini, Batı’daki Kürtlerden geldi.” Bu ne kadar doğru bir analiz? Şimdi siz, HDP’ye oy vereceğini açıklamış bana sorsanız, “Ben Türküm” diyeceğim. Bence HDP’ye Batı’dan gelen oylar içinde Türkler de var. Selahattin Bey’e Türkler de oy verdi Cumhurbaşkanlığı seçiminde. Ama oyunun çoğunluğu Kürtlerden geldi.
‘AKP VE CHP, 1,5 MİLYON OYU HDP’YE MÜŞTEREK VERECEK’ - HDP, sizce CHP’nin tabanından oy çekebilir mi? Yoksa “Geçişkenlik AKP ağırlıklı olacak” mı dersiniz? HDP’nin diyelim ki normal alacağı oy 3 milyon. 1,5 milyon oya daha ihtiyacı var.
‘CHP, 1992’DE YENİDEN AÇILMAMALIYMIŞ’ - “Yıkılıp yeni baştan kurulmalı” önerinizin gerçekleşmediği CHP’nin oylarında sürpriz olabilir mi? Artış için CHP kapanmak dışında sizce ne yapabilir? Gerileme de olabilir, ilerleme de. İlerleme için reformdan da öte bir devrim olması gerekir. Ama CHP, o imkânı çok önceden kaçırdı. 1950’de İsmet Paşa’nın genel başkanlığı, partiyi bırakması lazımmış. İkinci imkan 1992’de CHP’nin yeniden açılmaması lazımmış. Herkes kabul etmeyecektir ama doğrusunun bu olduğuna çok eminim.
- Tarhan Erdem için CHP, bugün “demokrasiden oy yiyen” mi? Diğer partiler çok demokrat da CHP değil desem haksızlık etmiş olurum.
‘KONDA’NIN 2014 SEÇİM ANKETİNDEKİ SORUN NEYSE DÜZELTEMEDİK’ - Güvenilirliği tartışılır şirketler haziran seçimi için yayına başlarken, güvenilir görülen KONDA, son seçimlerde hata payını hayli aştı. Bunun kaynağını tespit edebildiniz mi, sorun düzeltildi mi? Çalıştık, didindik ama sebebi bulamadık. Deneğin kendisi mi, anketörler mi, bizim tasnifimiz mi, son iki gün yaşanan olaylar, başka hususlar mı? Bunların hepsine baktık ve aralarından “şu” diyeceğimiz bir şey bulamadık, belki hepsinden birer nebze var. İtiraf etmemiz lazım; sorun neyse düzeltemedik.
‘ANKETLER SEÇMENİ ETKİLER AMA…’ - Sizin güvendiğiniz araştırma şirketleri var mı?
Çünkü etkileyebilir. Bak onlar böyle yazmış, bu şöyle yazmış, bizimki yanlış mı diye endişelenirim. - Sizin kendi araştırmalarınızı mı etkileyeceğinden endişe ediyorsunuz?
- Neredeyse seçmenlere ve okuyuculara “Anketlere mesafeli durun” tavsiyesi vereceksiniz? Evet, ama bu bahsettiğim anketler zaten başka şeylerle ilgili. Kime yapıldığına dair bir bilgi verilmiyor. “Aa öyleymiş” de geç git. Bazı arkadaşlar, anketlerin insanların oylarını değiştirdiğini söylüyor ama ben Türkiye’deki insanların çok büyük bir kesiminin anketle fikrini değiştirmeyeceğine inanıyorum.
- Olmamalı dediğiniz kan akma ihtimali mi? Hayır, kan akma ihtimali değil. Ama Erdoğan’ın aklını başına alması lazım.
- Parti içi rekabet hukuk dışı sayılmayacağı için sizin darbeden kastınız, “demokrasiye karşı olmayan darbeleri” de mi kapsıyor? İktidara karşı bir darbe değişik yerlerde, değişik yollardan yapılabilir. Aynı etkiyi yapar. Yol, demokratik veya antidemokratik olabilir, ben onu bilemem. Benim iddiam şu: Türkiye’de siyaset tıkandı; tıkanmış siyaset, demokratik karar alamaz bir siyaset demektir. Buna karşı milletin bir çaresi vardır, siyaset adamına esir olmaz. Eğer demokratik organlar bu çareyi bulmazlarsa ondan sonra değişik şeyler bulunur. Eğer bunlar da bulunamazsa, kademe kademe yollar vardır, olabilecekleri söylemek istemiyorum. - Bugün için askeri darbe, yokluğuyla da “terbiye” eden, siyaseti korkuyla şekillendiren bir niteliğe de sahip mi sizce? Şimdi demokrasi içinde değişmek başka bir şey, insan hakları ve hukuk içinde değişmek başka bir şey. Biz, kural koyarken veya konulmuş kuralları uygularken temel insan haklarına aykırı hareket etmekten bahsediyoruz. Türkiye, 2012 yılından itibaren adım adım bu noktaya girmiştir. Bu böyle devam edemez ama artıyor ve arttığı için belli bir noktadan sonra halk buna “dur” der. Bu seçimde göreceksiniz, halk “dur” diyecek. Benim söylemeye çalıştığım bu. Bana “dur” derken yüzde kaç alacağını sorarsanız bunun cevabını veremem çünkü bilmiyorum. Söylediklerimin araştırmacılığımla ilgisi yok, siyasi bilgimle konuşuyorum. ‘ERDOĞAN, HÜKÜMETE VURDUKÇA AKP’Lİ SEÇMENİN BİR KISMINI KARŞISINA ALIYOR’ (Hükümet ile Cumhurbaşkanı Erdoğan arasında çıkan krizin ardından, Tarhan Erdem'le hafta içinde söyleşen Hazal Özvarış, Erdem'e, sıcak gelişmelere dair ek sorular da yöneltti. Erdem, yaşananların analizini yaparken muhtemel senaryoları da göz önüne aldı.) - Bülent Arınç’ın hükümet adına yaptığı Erdoğan’a karşı çıkışın sizce sandıkta nasıl bir yankısı olur? Hükümet, Erdoğan ile arasına mesafe koymaya önümüzdeki günlerde de devam ederse bunun AKP’li kararsızlara etkisi ne olur?
Sorduğunuz, hükümet ile onun kararlarını imzalayıp yayımlayacak halkın seçtiği Cumhurbaşkanı arasına “mesafe” koyma meselesine dairdir. Seçime kadar günler nasıl geçecek? Bugün cevaplanması zor bir soru. - Tarhan Erdem’in bu konudaki analizi önemli: Hükümet ile Erdoğan arasında yaşanan bu “ilk” neden önemli, nelere gebe?
“İlk” olduğu için önemli, bundan sonrakiler Anayasa üstüne, Cumhurbaşkanı’nı Anayasa çizgisine çekmek amacıyla yapılacak. AK Parti örgütüyle gerçek bir parti davranışına girebilir bundan sonra, şimdiye kadar bir vasinin kanatları altındaki yavru gibiydi. Belli olmaz bundan sonra, 1980 sonrasında Türkiye’nin ilk demokratik partisi de olma yoluna girebilir. - Sizce Erdoğan'ın, çözüm sürecinde sağlanan mutabakat ardından ortak basın toplantısıyla duyurulduğu düşünülen 10 maddeye ilişkin "Kabul edilemez" sözleri ne ifade ediyor? Akil İnsanlar Heyeti'nde de bulunan size göre, Erdoğan'ın hükümetin çözüm süreci politikasını onaylamaması 1-çözüm süreci, 2-gelecek, 3-sandık için neye işaret?
Evet, vedalaşmaktan öte, karşısına alıyor. Seçimde Erdoğan, “AK Parti’ye oy vermeyin” propagandasına giremeyecektir. Seçim sonrasında, memleket işlerinin durması pahasına yürütülecek bir iktidar mücadelesinin, gizlenmiş ama sıcak biçimini yaşayabiliriz. - KONDA analizlerinde “seçmenin, ekonomik çıkarlarını ve beklentilerini öne koyarak düşündüğü ve karar verdiğine” de vurgu yapıyor. Bugün hükümet ile Erdoğan arasında yaşanan kriz, AKP iktidarıyla seçmen arasında seçmenin gelecek beklentisini sarsan bir çatışma olarak da değerlendirilebilir mi? Bu husus ekonomik göstergelere bağlı. Seçime kadar iyi yönetimle örtülebilirse de, seçim sonrasında ekonomimizi zaten önemli riskler beklemektedir. Çok radikal kararlar alınabilirse etkilerinin derin olması belki önlenebilecektir. Cumhurbaşkanı ile mücadele halinde kalınırsa ekonomiyi yönetme zorlaşabilir.
Anahtar Kelimeler:AkpAnfTarhan ErdemSeçimlerKondaHDPSon Seçim AnketiAnf HaberlerSeçim 20157 HaziranKONDAnın Kurucusu Tarhan ErdemHdpnin Oyu Kaç
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir. Faruk öztürk 2 yıl önce
bu kişiyi hala ciddiye alıp dinleyen var mı sahiden. Çizdiği zikzak adamın başını döndürür. Şu röportajda bile o kadar tutarsız cevap var ki .
Faruk işen bax. .
Akp gidoci yol gorundu
bence hdp % 9'da kalır
aliye ışık 2 yıl önce
akp % 40'a düşer
adnan dandanakan 2 yıl önce
Algi operasyonu yapmayin akp koyar geçer neyin kafasını yasiyorsunuz adam gibi muhalefetmi yaptiniz.akpninde digerlerininde Allah cezasını verecek