Download "Kısa. Kısa... Avrupa. Birliği. Öğrenciler AB yi Öğreniyor Projesi"
1 Kısa Kısa... Avrupa Birliği Öğrenciler AB yi Öğreniyor Projesi
2 Avrupa Birliği nin Tarihsel Gelişimi İkinci Dünya Savaşı sonrasında Avrupa da barışın yeniden kurulması, Avrupa ülkelerinin ortak değerler etrafında bir araya gelmesi ve özellikle refahı artıracak şekilde ekonomik alanda güçlü bir işbirliğinin başlatılması için Almanya, Belçika, Fransa, Hollanda, İtalya ve Lüksemburg 1951 yılında Paris Antlaşması nı imzalayarak Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu nu kurmuştur yılında ise Avrupa Ekonomik Topluluğunu ve Avrupa Atom Enerjisi Topluluğunu kuran Roma Antlaşmaları imzalanmıştır. Avrupa Birliği Avrupa Birliği (AB), Avrupa ülkelerinden oluşan, vatandaşlarının hayatlarını iyileştirmek için çalışan bir topluluklar bütünüdür. Avrupa Birliği pek çok farklı insan ve kültüre ev sahipliği yaparak etnik ve kültürel çeşitliliği büyük bir değer olarak görmektedir. Avrupa Birliği nin Marşı; 1823 yılında Ludwig van Beethoven tarafından bestelenen 9. senfoninin bitiş bölümü olan Neşeye Övgü parçasıdır. 1 2
3 Maastricht Antlaşması ve Avrupa Birliği Avrupa Topluluğu üyesi ülkeler bağlarını güçlendirme kararlılığıyla 9-10 Aralık 1991 de Maastricht te toplanan Avrupa Topluluğu Zirvesi nde yeni bir Antlaşmanın müzakerelerine başlamıştır. Maastricht Antlaşması, diğer adıyla Avrupa Birliği Antlaşması 1 Kasım 1993 te yürürlüğe girmiştir. Bu antlaşma ile 1999 a kadar parasal birliğin tamamlanmasına, Avrupa vatandaşlığının oluşturulmasına, güvenlik, adalet, içişleri ile ortak dış politikada işbirliği yapılmasına karar verilmiştir. Günümüze kadar geçen süre içinde Avrupa ülkeleri ekonomik, siyasi, sosyal ve kültürel alandaki işbirliğini güçlendirmiştir. Kuruluş yıllarında sadece 6 üyeden oluşan Avrupa Toplulukları, değişik tarihlerde yeni üyelerin de katılımıyla 28 üyeden oluşan bir birlik halini almıştır. Avrupa Birliği nde 24 resmi dil konuşulmaktadır. Avrupa Birliği Üyesi Ülkeler Bugün itibariyle Avrupa Birliği üyeleri; Almanya, Avusturya, Belçika, Bulgaristan, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Estonya, Finlandiya, Fransa, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi, Hırvatistan, Hollanda, İngiltere, İrlanda, İspanya, İsveç, İtalya, Letonya, Litvanya, Lüksemburg, Macaristan, Malta, Polonya, Portekiz, Romanya, Slovakya, Slovenya ve Yunanistan dır. Avrupa Birliği nin 5 aday ülkesi bulunmaktadır. Bunlar İzlanda, Makedonya, Karadağ, Sırbistan, Arnavutluk ve Türkiye dir. Henüz adaylık statüsü elde etmemiş fakat yakın gelecekte aday olması beklenen ve potansiyel aday ülke olarak nitelendirilen ülkeler Bosna-Hersek ve Kosova dır. Bunların içinde adaylık statüsüne sahip olan İzlanda ise Mayıs 2013 itibariyle AB ile yürütmekte olduğu katılım müzakerelerini kendi isteğiyle dondurmuştur. 3 4
4 Avrupa Birliği Ortak Değerleri Avrupa Birliği, Avrupa nın yüzyıllar boyunca kazandığı deneyimle ve oluşturduğu ortak ilkeler temelinde meydana getirildi. Avrupa ülkelerinin ortak deneyimlerinin sonucu oluşan ilke ve idealler; kalıcı barışın sağlanması, toplumsal refah, dayanışma, özgürlük, demokrasi, insan hakları, hukukun üstünlüğü, pazar ekonomisi ve girişim özgürlüğü kapsamında bu yeni bütünleşme hareketinin temellerini oluşturmaktadır. Avrupa Birliği amacını üye ülkelerin ve vatandaşların ulusal, kültürel, dilsel, dinsel çeşitliliğini bir potada eritmek değil, bu çeşitliliğin getirdiği dinamizmi güce dönüştürebilmek olarak ifade etmektedir. Avrupa Birliği ne 28 ülke üye olmuştur. AB nin değerleri AB Antlaşması nın 2. maddesinde yer alır. Bu maddeye göre; Birlik, insan onuruna saygı, özgürlük, demokrasi, eşitlik, hukukun üstünlüğü ve azınlıklara mensup kişilerin hakları da dahil olmak üzere insan haklarına saygı değerleri üzerine kurulmuştur. Bu değerler, çoğulculuk, ayrımcılık yapmama, hoşgörü, adalet, dayanışma ve kadın-erkek eşitliğinin hakim olduğu bir toplumda üye ülkeler için ortaktır. Bu değerleri benimseyen ve geliştirme idealine hizmet edebilecek her Avrupa ülkesi AB ye üye olabilir. Avrupa Birliği ülkelerin ve vatandaşların bir araya gelerek oluşturduğu uluslar üstü bir yapıdır. Bu yapı, üye ülkeler arasında imzalanan uluslararası antlaşmalarla kurulmuş ve bazı alanlarda karar alma ve düzenleme yetkisi AB ye verilmiştir. Böylelikle, dünyada bir benzeri daha olmayan, tüm üye ülkeleri ve vatandaşlarını aynı anda, aynı şekilde ve aynı ölçüde bağlayan bir hukuk sistemi meydana getirilmiştir. 5 6
5 500 milyona yakın vatandaşı ve 18 trilyon ABD Doları bulan gayrisafi milli hâsılası ile Avrupa Birliği, dünyanın en büyük ekonomisi konumundadır. 19 Avrupa Birliği üyesi ülke (Almanya, Avusturya, Belçika, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi, Estonya, Finlandiya, Fransa, Yunanistan, İrlanda, İtalya, Letonya, Litvanya, Lüksemburg, Malta, Hollanda, Portekiz, Slovakya, Slovenya, İspanya) tarafından resmi para birimi olarak kullanılan Avro, dünyada ABD Doları ile birlikte en fazla kullanılan para birimi niteliğindedir. 28 üye ülkenin 19 u Avro yu para birimi olarak kullanmaktadır. Bunun yanında kişilerin, malların, hizmetlerin ve sermayenin Avrupa Birliği sınırları içinde rahatça dolaşımının sağlanması için bir iç pazar kurulmuştur. İç pazarın kurulmasına dayalı ekonomik bütünleşmenin siyasi ve sosyal diğer alanlara da yayılmasına ve ortak bir hukuk düzeni kurulmasına dayalı Avrupa Birliği, bugün için serbest dolaşımdan ortak para birimine ve koordine edilen ekonomi politikalarına, eğitimden sosyal politikaya, gıda güvenliğinden taşımacılığa, çevreden tüketicinin korunmasına, rekabetten bilim ve teknolojiye, enerjiden fikri mülkiyete, dış politikadan vize, göç ve sığınma politikalarına ve sınır aşan bazı suçlarla ortak mücadeleye dek pek çok alanda üye ülkelerin ortak politika üretip bunları birlikte uygulamaktadır. 7 8
6 Avrupa Birliğinin Temel Hedefleri ve Politikaları Güçlü ve etkili bir dış politika aktörü olmak, AB içinde ve dışında özgürlük, demokrasi, insan hakları ve hukukun üstünlüğü değerlerini garanti altına almak ve yaymak, Her türlü ayrımcılıkla mücadele etmek; özellikle her alanda kadın-erkek eşitliği için çaba sarf etmek, İklim değişikliği ile mücadele etmek, Çevreyi en üst düzeyde korurken ekonomik büyümeyi sürdürebilmek, Enerji güvenliğini sağlamak, Yasadışı göç, uluslararası terörizm, insan, silah ve uyuşturucu kaçakçılığı gibi suçlarla etkin biçimde mücadele etmek ve gerçek anlamda bir özgürlük, güvenlik ve adalet alanı oluşturmak, AB üyesi ülkelerde istihdamın ve sosyal korumanın artırılmasına katkıda bulunmak, AB üyesi ülkeler arasında ekonomik, sosyal ve bölgesel uyumu teşvik etmek, Avrupa vatandaşlarının en üst düzeyde yaşam ve kalite standartlarına sahip olmasını sağlamaktır. Avrupa Birliği Yönetim Merkezleri; Brüksel, Strazburg ve Lüksemburg tur. AVRUPA BİRLİĞİ KURUMLARI Avrupa Birliği Parlamentosu Avrupa Parlamentosu, AB kurumları içinde doğrudan halk tarafından seçilen organdır. AB üyesi ülkelerin vatandaşları beş yılda bir yapılan Avrupa Parlamentosu seçimlerinde oy kullanabilirler. Parlamento, 2014 seçimleri sonrası 750 temsilci ve bir Başkanı içerecek şekilde 751 üyeden oluşmaktadır. Hangi üye ülkenin kaç parlamenter ile temsil edileceği üye ülkelerin nüfuslarına göre tespit edilir. Üyeler ülkelerine göre değil, siyasi görüşlerine göre grup oluştururlar. Parlamenterler ülkelerini değil, kendilerine oy veren Avrupa vatandaşlarının siyasi görüşlerini temsil ederler. 9 10
7 Avrupa Komisyonu Avrupa Komisyonu, yasama sürecini başlatan Birliğin yürütme organı olarak AB müktesebatını, bütçeyi ve programları uygulamaktan ve idari denetimden sorumlu kurumdur. Komisyon; AB hukukunu ihlal ettiği iddiasıyla üye ülkeleri Avrupa Birliği Adalet Divanı önünde dava edebilir. Komisyon un bir diğer önemli görevi ise yasama organını oluşturan Avrupa Parlamentosu ve Konsey e sunulan yasama önerilerinin yasama sürecini başlatmasıdır. Avrupa Komisyonu, her bir üye ülkeden bir kişinin yer aldığı 28 üyeden oluşmaktadır. Bu kişilere komiser adı verilir. Her komiser bir veya daha fazla AB politikasının yürütülmesinden sorumludur. Komisyon adeta bir Bakanlar Kurulu gibi faaliyet göstermektedir. Komisyon un merkezi Brüksel dedir. Avrupa Birliği üyesi ülkelerden bağımsız bir niteliğe sahip olan Komisyon, Birliğin yürütme organı konumundadır. Avrupa Birliği nin bütçesini ve politikalarını uygulayan Komisyon, AB hukukunun uygulanmasının idari bakımdan gözetilmesi görevini de üstlenmiştir. AB nin toplam 500 milyona yakın vatandaşı vardır. Avrupa Birliği Konseyi Konsey, ( Bakanlar Konseyi ya da AB Konseyi ) Avrupa Birliği üyesi ülkelerin hükümetlerinde görev yapan bakanlardan oluşan, üye ülkelerin ulusal çıkarlarının temsil edildiği organdır. Konsey toplantılarına karara bağlanacak konu doğrultusunda üye ülkeleri temsilen ilgili bakanlar katılır. Örneğin toplantının konusu ekonomi veya para politikası ile ilgili ise üye ülkelerin ekonomi ve maliye bakanları toplantıya katılır. Konsey başkanlığı 18 aylık süre için görev yapacak 3 üye ülkeden oluşan, devamlılığı ve tutarlılığı sağlamaya yönelik takımlar tarafından yürütülür. Böylece başkanlık 6 aylık dönemlerle üye ülkeler arasında el değiştirir
8 Konsey e çalışmalarında yardımcı olmak üzere başta, üye ülkelerin Birlik nezdindeki büyükelçilerinden oluşan Daimi Temsilciler Komitesi (COREPER) olmak üzere çeşitli komiteler ve çalışma gruplar eşlik eder. Birçok konuda tüm üye ülkeleri bağlayan yasal düzenlemeleri kabul etme yetkisini Avrupa Parlamentosu ile paylaşan Konsey, yine Avrupa Parlamentosu ile birlikte bütçeyi onaylar. Avrupa Komisyonu, Avrupa Birliği nin yürütme organı konumundadır. Avrupa Birliği Zirvesi Avrupa Birliği ne üye ülkelerin başbakanları veya devlet başkanları ile Avrupa Birliği Zirvesi Başkanı ve Avrupa Komisyonu Başkanı nın katılımı ile toplanır. Yılda dört defa toplanan Zirve, Birliğin gelişmesi ve Avrupa nın bütünleşmesi doğrultusunda öncelikleri ve temel politikaları belirleyen kararlar alır. Avrupa Birliği Zirvesi nin herhangi bir yasama yetkisi yoktur. Buna rağmen AB üyesi tüm ülkelerin en üst düzey yetkililerinin bir araya geldiği ve temel politikaları belirlediği kurum olmasından dolayı siyasi bir ağırlık ve yönlendirme gücü taşır. Çoğu durumda uzlaşıyla, istisna olarak nitelikli çoğunlukla karar alır
9 Avrupa Sayıştayı Avrupa Sayıştayı, Birliğin tüm gelir ve giderlerini inceler, işlemlerinin hukuka ve usule uygunluğunu temin eder. Sayıştay denetimi, gelir ve giderlerin hukuka uygunluğu ile düzenliliğini ve iyi bir mali idareyi sağlamaya yöneliktir. Avrupa Merkez Bankası Tüzel kişiliğe sahip bağımsız bir AB organıdır. Görevi, para birimi olarak Avro yu kullanan AB üyesi ülkelerde fiyat istikrarını sağlamaktır. Bu görevini üye ülkelerin merkez bankaları ve Avrupa Merkez Bankası ndan oluşan Avrupa Merkez Bankaları Sistemi içinde yerine getirir. Avrupa Merkez Bankası Avro bölgesi dahilinde kağıt para basımına izin veren tek yetkili kurumdur. Diğer Kurum, Organ ve Ajanslar Avrupa Birliği Adalet Divanı Avrupa Birliği Adalet Divanı, Avrupa Birliği nin yargı organıdır ve Adalet Divanı, Genel Mahkeme ve uzmanlık mahkemeleri olmak üzere üçlü bir yapıdan oluşur. Adalet Divanı nın temel amacı, Avrupa Birliği hukukunun Avrupa Birliği içerisinde her yerde aynı şekilde yorumlanmasını ve uygulanmasını sağlamaktır. Divan, Birlik hukukunun yorumlanmasında ve uygulanmasında hukuka saygıyı sağlama, ulusal hukuk düzenleri ile AB hukuk düzeni arasındaki ilişkilerin düzenlenmesi, hukuki denetim, yorum, uyuşmazlık çözme, hukuk yaratma ve boşluk doldurma işlevlerini yerine getirir. Ekonomik ve Sosyal Komite Komite, Parlamento ya, Konsey e ve Komisyon a yardımcı olmak amacıyla işçi ve işveren grupları ile belirli toplum kesimlerinin temsilcilerinden oluşan danışma kuruludur. Bölgeler Komitesi Bölgeler Komitesi, AB içindeki yerel ve bölgesel yönetimlerin temsilcilerinden oluşan danışma nitelikli bir kurumdur. Avrupa Komisyonu; AB hukukunu ihlal ettiği iddiasıyla üye ülkeleri Avrupa Birliği Adalet Divanı önünde dava edebilir
10 Avrupa Yatırım Bankası Avrupa Yatırım Bankası, Avrupa Birliği nin finans kurumudur ve Birliğin hedeflerini gerçekleştirmesine yardımcı olacak yatırımların finanse edilmesi amacıyla kurulmuştur. Avrupa Yatırım Bankası tüzel kişiliğe sahiptir; üyeleri Avrupa Birliği ülkelerdir. Banka nın görevi, Antlaşma nın 309. Maddesi gereğince Birliğin çıkarı doğrultusunda iç pazarın dengeli ve düzgün gelişimine katkı sağlamaktır. Avrupa Ombdusmanı Maastricht Antlaşması ile AB kurumsal yapısına kazandırılmış bir kurum olan Avrupa Ombudsmanı, Avrupa Parlamentosu tarafından yenilenebilen 5 yıllık bir süre için atanır ve bağımsızlığı da antlaşmalarda teminat altına alınmıştır. AB nin İşleyişine Dair Antlaşma nın 20. maddesinde Avrupa Ombudsmanı na başvurmak Birlik vatandaşlarının hakları arasında sayılmaktadır. Türkiye Avrupa Ekonomik Topluluğuna 1959 da ortaklık başvurusu yapmıştır. Türkiye Avrupa Birliği İlişkileri Türkiye 1959 da Avrupa Ekonomik Topluluğuna ortaklık başvurusu yapmıştır. Bu başvuru üzerine Türkiye nin kalkınma düzeyinin tam üyeliğin gereklerini yerine getirmeye yeterli olmadığı bildirilmiş ve tam üyelik koşulları gerçekleşinceye kadar geçerli olacak bir ortaklık anlaşması imzalanması önerilmiştir. Söz konusu anlaşma 12 Eylül 1963 tarihinde Ankara da imzalanmıştır. Ankara Anlaşması Türkiye nin Avrupa Ekonomik Topluluğu na entegrasyonu için hazırlık, geçiş ve nihai dönem olmak üzere üç kademeli bir süreç öngörmüştür. Anlaşmada öngörülen hazırlık dönemi 1973 yılında Katma Protokol ün yürürlüğe girmesiyle sona ermiş ve geçiş dönemine girilmiştir lerin ekonomik zorlukları ve 1980 darbesinin etkisiyle yavaş ilerleyen geçiş dönemi 1996 da Türkiye nin Gümrük Birliği ne girişiyle sona ermiştir Aralık 1999 tarihlerinde Helsinki Zirvesi nde Türkiye nin tam üyeliğe adaylığı tescil edilerek Avrupa Birliği ile uzun bir geçmişi bulunan ilişkilerde yeni bir dönem başlamıştır. 17 Aralık 2004 tarihli Brüksel Zirvesi, AB-Türkiye ilişkilerinde bir dönüm noktası olmuştur. Zirvede Türkiye nin siyasi kriterleri yeterli ölçüde karşıladığı belirtilerek 3 Ekim 2005 tarihinde müzakerelere başlanması önerilmiştir. Önerilen tarihte katılım müzakerelerine başlanmış, müktesebat uyum çalışmaları devam etmektedir
11 Ülke AB Üyelik Tarihi Nüfus Alan (km²) Başkent Almanya Kurucu Üye Berlin Belçika Kurucu Üye Brüksel Fransa Kurucu Üye Paris Hollanda Kurucu Üye Amsterdam İtalya Kurucu Üye Roma Lüksemburg Kurucu Üye Lüksemburg Birleşik Krallık Londra Danimarka Kopenhag İrlanda Dublin Yunanistan Atina Avusturya Viyana İspanya Madrid Portekiz Lizbon Finlandiya Helsinki İsveç Stokholm Estonya Tallinn Bulgaristan Sofya Kıbrıs Lefkoşa Çek Cumhuriyeti Prag Macaristan Budapeşte Letonya Riga Litvanya Vilnius Malta Valletta Slovakya Bratislava Slovenya Ljubljana Polonya Varşova Romanya Bükreş Hırvatistan Zagrep Kaynaklar: Avrupa Birliği Bakanlığı: Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu: Avrupa Birliği Resmi İnternet Sayfası: Öğrenciler için İngilizce Bilgi: Öğretmenler için İngilizce Bilgi: Proje internet sayfası:
12 Avrupa Birliği ve Dıș İlișkiler Genel Müdürlüğü AB ve Projeler Koordinasyon Daire Bașkanlığı Öğrenciler AB yi Öğreniyor: Ortak Değerler, Temel Haklar ve Politikalar Teknik Destek Projesi Internet Sayfası : abyiogren.meb.gov.tr E-Posta : Tel : Faks : Adres: MEB Beșevler Kampüsü C Blok 3. Kat Beșevler/ANKARA Bu yayın Avrupa Birliği nin mali desteği ile hazırlanmıştır. Bu yayının içeriğinden yalnız Eptisa Mühendislik liderliğindeki Konsorsiyum sorumlu olup, yayın hiçbir şekilde Avrupa Birliği nin görüşlerini yansıtmamaktadır.
TC Budapest 2015 Text Correction Turkish 1. Avrupa Topluluğu Avrupanın yüzyıllar boyunca kazandığı deneyimle ve oluşturduğu ortak ilki temelinde
TC Budapest 2015 Text Correction Turkish 1 Avrupa Topluluğu Avrupanın yüzyıllar boyunca kazandığı deneyimle ve oluşturduğu ortak ilki temelinde 4 2 3 1 devletlerinin getirildi. Avrupa meydana ortak deneyimlerinin