ELEKTRONİK ATIK - Sıfır Atıksız Bir Dünya
ANASAYFA » ELEKTRONİK ATIK
Elektronik atık, genel olarak kullanım ömrünü tamamlamış, onarım edilemeyecek seviyede zarar görmüştür. Yada arızalanmış elektrikli veya elektronik eşyalara denmektedir. Evlerde veya iş yerlerinde kullanılan tüm elektronik aletler güncelliğini yitirdiğinde yada kullanım ömrünü tamamladığında atık konumuna gelmektedir. Büyük ev aletleri(çamaşır mak. Buz bolabı vb.), bilgisayar,radyo,monitör, küçük ev aletleri vb. Bütün cihazlar elektronik atık kategorisine giren gereçlerdir. 2013 senesinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafınca yürürlüğe konan Atık Elektrikli ve Elektronik Eşyaların Kontrolü Yönetmeliği’nde ise elektronik atıklar genel hatlarıyla 10 kategoride belirtilmiştir. Bunlar;
Elektrikli ve elektronik aletler (büyük ve sabit endüstri aletleri hariç olmak suretiyle)
İzleme ve test aletleri
Elektronik atıklar ağır metal ve naturel kirletici içerdiğinden dolayı günümüzde muhit kirliliğinin en büyük kaynaklarından biri olarak gösterilmektedir. Elektronik aletlerde ortalama olarak 50 ayrı araç-gereç bulunmaktadır.
Bunlar genel olarak; değerli metaller (altın, gümüş, paladyum),
temel ve hususi metaller (bakır, alüminyum, nikel, çinko, demir vb.).
Tehlikeli metaller (cıva, berilyum, kadmiyum),halojenler (bromür, klor vb.),
plastik şeklinde doğal bileşenler olarak sınıflandırılabilmektedir.
Bir elektronik atığın ağırlığının %70 ’inden fazlasını demir, alüminyum, plastik ve cam oluşturmaktadır. Değerli malzemeler ve tehlikeli maddeler ise oldukça azca miktarlarda bulunmalarına karşın oldukça büyük öneme sahiplerdir. Altın, gümüş, bakır, platin, paladyum elektronik atıkların geri dönüşümünü kazançlı bir iş haline getiren kıymetli maddeler içinde yer almıştır. Örneğin 2014 yılında elektronik atıkların geri kazanımı sonucu oluşan altın miktarının yaklaşık olarak 250 ile 300 ton civarında olduğu belirtilmektedir. Bunlara indiyum ve galyum gibi nadir bulunan elementler de yeni teknolojik uygulamalarda kullanılıyor olmaları nedeniyle önem teşkil eden maddeler arasındadır.
Ülkelerin sosyo-ekonomik ve gelişmişlik durumu, elektronik atık miktarının ve içerik kalitesinin başlıca belirleyicilerindendir. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın 2012 yılı verilerine göre ülkemizde yılda 535.000 ton elektonik atık ortaya çıkmaktadır. Ayrıca Global Elektronik Atık İzleme Raporu’nda yer alan verilerde, 2013 yılında dünya genelinde ortalama 40 milyon ton elektronik atık ortaya çıkmıştır. Yayınlanan rapora göre önümüzdeki 3 yıl arasında elektronik atık miktarının dünya çapında yaklaşık olarak 50 milyon tona yükseleceği tahmin edilmektedir.
Avrupa Birliği tarafınca yapılan araştırmalar sonucunda dünya çapında elektrikli veya elektronik atıkların geri dönüşümünden elde edilmiş kaynağın 50 milyar dolar olduğu düşünülmektedir. Geri kazanımın ülkemiz ve muhit sağlığı açısından ne kadar mühim olduğu daha iyi anlaşılmaktadır.