Büyükşehir Belediyesi´nde işten çıkarmalar başlamış olsa da çalışanların büyük bir bölümü sabahları merkez bina önündeki bariyerleri geçip işlerine gidiyor.
Diyarbakır´da Büyükşehir Belediyesi´ne kayyum atanması sonrasında hayat, içinde işte böyle bir ikilik barındırıyor.
´Hayat devam ediyor´
Görevden alınan yönetime destekle birlikte, bölgedeki tanımıyla ´Kürt siyasi hareketine´ yönelik, özellikle ´hendekler süreciyle´ ilgili eleştirilerin daha açıktan dillendirilmeye başladığını izlenimini de ediniyoruz.
İçişleri Bakanlığı, kayyum ataması ardından Diyarbakır´daki tüm eylem ve etkinlikler için 15 gün yasak getirmiş durumda.
Görüştüğümüz bir kamu çalışanı, "Cizre´deki bodrumlardan sonra sokak bitti. Bu suskunluğun sebebi hukukun bittiğini bilmek" yorumunu yapıyor.
Bir yerel gazeteci "Buradaki HDP seçmeni çok bilinçli. Seçimde HDP´yi seçerek devlete bir mesaj verdi. Bu eylemlere katılmayarak da Kürt Hareketi´ne ´Biz her istediğinizde sokağa çıkacak yığınlar değiliz´ mesajı veriyor. Özellikle Sur´daki çatışmalardan sonra insanlar sokağa çıkma konusunda temkinli" diyor.
Bu arada Kayapınar ilçesinde bir grubun molotof kokteylleriyle yolcularını indirdikleri bir dolmuşu yakmasına HDP´den anında sert tepki geldi.
´Belediyede kurbanlık koyun gibiyiz´
Anlatımına göre, 2016´da belediyeye ilk kayyum atandığında, o ana kadarki projeler durduğu için bir süre hiç çalışamamış.
Diyarbakır´da olağan dışı görüntülerin en fazla yaşandığı yerlerden biri de Halkların Demokratik Partisi´nin (HDP) Bağlar´daki İl Başkanlığı binası.
İl binasında görevden alınan belediye başkanı Selçuk Mızrak´lıyla görüşüyoruz.
Mızraklı öncelikle göreve 16 Nisan´da başladığını ama hakkındaki soruşturmaların hepsinin daha önceki tarihlerde açıldığını belirtiyor ve "İçişleri Bakanlığı´nın bunlardan ötürü bir tasarrufu var idiyse YSK´ya başvurması ve siz bu nedenle mazbata vermezsiniz demesi gerekirdi" diyor.
PKK´nın belediye yönetiminde söz sahibi olduğu ve buraya kaynak aktarıldığını eleştirileriyle ilgili soruya Mızraklı şu cevabı veriyor:
"Bizim beraber çalıştıklarımızın hemen hemen yüzde 98´i kayyumla çalışmış olan kadrolar. Siz hukuksuz veya yasadışı bir işlem yapsanız bunu ihbar edebilecek insanlar vardır. Ayrıca israf, savurganlık olmasın diyen bir anlayış bir yerlere transfer yapabilir mi? Kayyum döneminin özel kalem için o dönem 100 lira harcanırken şimdi bir liraya düşürdük"
Mızraklı, "Şehit yakınlarını işten çıkardılar" iddiasını sorduğumuzda ise o insanlarla kesinlikle bir sorunu olmadığını, kayyum döneminde işe alınan yaklaşık 2000 insandan 50-60´nın işten çıkarıldığını bunların rüşvet, irtikaf, hırsızlık gibi nedenlere dayandığını öne sürüyor:
"Örneğin Ulaştırma Dairesi´nde oksijen tüplerini çalarken yakalanan kişiler işten atıldılar. Karayollarında çalışırken hiç işe gelmeyip, takım elbise kravatla gelip ayak ayak üstüne atıp ´Ben işe gitmem´ diyenler işten atıldı."
Bu eleştiriyi sorduğumuzda "O bayrak en az onların bayrağı olduğu kadar benim de bayrağımdır. Resmi kurum mahiyeti olan yerel yönetimlerde şüphesiz ki bayrak bulunur, olması gereken her yerde bayraklarımız vardı. Bazı yerlerde Mustafa Kemal Atatürk´ün fotoğraflarının indirilip başka fotoğraflarının takıldığını da gördük. Ama kalkıp da ben bunu siyasi malzeme yapmam. Bayrağa saygısı olanlar kamu kaynaklarını israf etmezler" diyor.
Bu arada BBC Türkçe olarak Diyarbakır Belediye Başkan Vekili Hasan Basri Güzeloğlu´na röportaj talebinde bulunduk. Değerlendirmeye alınan taleple ilgili henüz bir gelişme olmadı.
Ertesi gün, Elazığ Caddesi´ndeki Adalet ve Kalkınma Partisi Diyarbakır İl Örgütü´ne gidiyoruz.
Binanın içinde güvenlik önlemleri artırılmış. Partinin Diyarbakır İl Başkanı Serdar Budak´la görüşüyoruz.
"Biz, kayyım bekleniyordu desek çok doğru olmaz ama HDP kanadı bekliyordu. Seçim öncesindeki propagandalarını bu minval üzerine kurmuşlardı. Biz nereye gidiyorsak onlardan şunu duyuyorduk: ´Seçimde biz Pazar günü kazanalım, Pazartesi günü zaten kayyım atanır´. Yani bu şekilde vatandaşa şu mesajı veriyorlardı; ´Biz hem oyumuzu alalım hem de zaten hizmetten mahrum kalmazsınız."
HDP´nin bundan ne fayda sağlayacağını sorduğumuzda ise partinin iktidar olmak istemediğini muhalefette kalmak istediğini söylüyor.
Mızraklı´ya iktidarın eleştirilerini sorarken Budak´a da muhalefetin eleştirilerini soruyoruz. "Velev ki bazı sorunlar var, seçimden kısa bir süre sonra kayyum atama yöntemi bir çözüm mü?" sorusuna cevabına "Devlet şunu artık çok açık, net söylüyor, teröre geçit yok" sözüyle başlıyor ve ekliyor:
"Peki böyle bir algı oluşur mu?" sorusuna "Doğrusu öyle bir algı oluşmaz" cevabını verip devam ediyor: "Bizim, AK Parti´nin Kürtlere bakışı çok nettir. Sayın cumhurbaşkanımız ta 2005´te söyledi, ´Varsa bir Kürt sorunu o sorunu çözmekle mükellefiz´ dedi ve hamdolsun sorunların yüzde 99´u çözüldü."
"Peki kayyum atanacaksa bile soruşturmaların tamamlanıp, somut deliller ortaya konulup, suç netleşince yapılması doğru olmaz mıydı´ eleştirilerine ne diyorsunuz?" diye soruyoruz.
"Ben bir Kürdüm. Bütün Kürtler bunu ister. Huzurlu bir yaşam ve kendimiz gibi olan bir yaşam. Her insan kendi diliyle konuşmak ister, ana diliyle konuşmak ister, eğitim, öğretim yapmak ister. Devrimler yapıldı, anadilde eğitim de anayasal problem, belki o da gerçekleşecekti. 7 Haziran´da onun da umudu doğmuştu aslında, masayı devirdiler."
´Kayyum fevkalade hizmet yaptı ama yine de atanması yanlış´
İlerleyen saatlerde Diyarbakır´ın Sur ilçesindeyiz. Burası şehrinde kalbi olmakla birlikte 2015 ile 2016 yılları arasında kamuoyundaki yakıştırmayla ´hendek-barikat savaşlarına´ sahne olmuştu.
Zülküf Yakşi, Sur´daki Kuyumcular Çarşısı´nda uzun yıllardır kasaplık yapan bir esnaf.
Dükkana gelen diğer esnaflar olayların nasıl başladığını anlatırken, en başlarda yüzünü kapatan gençlerin ellerinde molotof kokteylleriyle ´Eylem yapılacak, size zarar gelmesin´ diyerek kepenkleri kapamalarını istediğini sonrasında da işlerin bambaşka bir boyuta vardığını söylüyorlar.
Yakşi bugüne kadar hep AKP´ye oy verdiğini, bir önceki kayyumun icraatlarını da beğendiğini ama kayyum atamanın doğru olmadığını düşündüğünü söylüyor:
"2002´den beridir AK Parti ve sayın Recep Tayyip Erdoğan dışında hiç kimseye oy vermedim. Adam bir şiir okudu cezaevine attılar, bu bir bedel ödemedir. Muhtar bile olamaz dediler adam küllerinden doğdu. O Kasımpaşalı, ben de Ali Paşalı, seviyorum. Fakat bir insana sevgimin saygımın çok olması, onun yanlışlarını görmeme de mani değil. Ben burada konuşurken sesimin ona gitmeyeceğini iyi biliyorum. Ama Nasrettin Hoca diyor ya belki maya tutar.
"Ben burada bir esnaf olarak şuınu görüyorum. İnsanlarımız kırgın. Gerçekten AK Parti´ye gönül vermis insanlar bile bunu şık karşılamadılar. Ben hiç bir seçimde onlara oy vermedim ama bu, yapılan haksızlığa da haksızlık değildir demeyi gerektirmiyor.
Peki Diyarbakırlı gençler ne düşünüyor? Onlarla, konuşmak üzere bir akşam geç saatte, kentin modern bölümlerinden Dicle Kent´teki farklı kafelerde masa masa dolaşıyoruz.
Genç bir çevirmen olan Diker´in 2013´ten bu yana yaşadığı süreci özetlediği şu cümleler, kent sakinlerinin azımsanmayacak bir kesimi tarafından da sahiplenilecek cinsten gibi gözüküyor:
"2015´e kadar Diyarbakır´da bir barış havası vardı. Sonra çatışma sürecinde 90´lara geri döndük gibi oldu. Çatışmaların sesi, haberler psikolojik olarak sizi çok etkiliyor. O zamanlar hayatımda ilk kez panik atak geçirdim. Ondan sonra darbe girişimi oldu, sonra da OHAL süreci... Bu yerel seçimlerden sonra ise tekrar normalleşme sürecine gireriz hatta belki yeni bir çözüm süreci başlar diye düşündüm. Ama kayyumun atanmasından sonra bu umut gitti."
"Ben yerel seçimlerde oyumu Bağlar´da, HDP için kullandım. Ama KHK ile ihraç edildiğinden dolayı belediye başkanı olamadı. Bu karardan sonra belediye AK Parti adayına verildi. Yüzde 67 gibi bir oranla HDP kazandı ama başka bir partiye verildi.
"O zaman ben çok çok üzgün hissettim. ´Ben niye oy kullandım ki´ dedim. Pazartesi günü de kayyum atamasından sonra Diyarbakır´da insanları görecektiniz, herkes çok çok üzgündü. Oylara saygı gösterilmiyorsa seçim yapılmasın."
Türkiye´nin Batı kentlerindeki bazı muhalif genç çevrelerinde konuşulan ´yurtdışına taşınma´ fikrinin burada da yayıldığını söylüyor Diker:
"Kiminle konuşsam "Bu ülkeyi terk edip gidelim artık" diyor çünkü kendimizi ifade edemiyoruz, normal bir yaşam sürdüremiyoruz. Pazartesi ben de çok sinirliydim sonra fikrim değişti. Diyarbakır´ı çok seven bir insanım. Bu olumsuzluklar etkiliyor bizi ama hayat da devam da edecek."
"İstanbul seçimlerinde herkes Mart´ta oyunu kullandı olmadı, Haziran´da da kullandı. İmamoğlu belediye başkanı oldu. Şimdi İstanbul belediyesine kayyum atansa kendilerini nasıl hissederler diye sorarım. Burası Diyarbakır diye farklı bir yer değil, bizim de oy hakkımız var, onların da oy hakkı var. Onların oy hakkı ellerinden alındığı zaman ne hissedeceklerse biz de şu anda onu hissediyoruz."
Diyarbakır´da farklı siyasi görüşlere rağmen temel beklentiniz ne sorusuna verilen cevaplarda benzer kelimeler kullanılıyor: ´Huzur´, ´normalleşme´, ´barış´, ´kimliğe saygı´...
Sur´dan esnaf Zülküf Yakşi "Valla Diyarbakır çok bir şey istemiyor. Her şeyin sahip olduğu huzuru istemek çok şey istemek midir?" diyor.
Bu durumda, Diyarbakır´ın huzura ne zaman kavuşacağını tahmin etmek çok zor olsa da sürekli ülke gündeminde olacağını kestirmek zor olmasa gerek.
Anahtar Kelimeler: Diyarbakır kayyum olağanüstü olağan