Bilge Karasu | et poetica
Dönenen Bir, B.Karasu
Bilge Karasu, Edebiyat
Yalnızlık vardı erkeklerin içinde. Dumanın ardından “Kadınlar yalnız değil. Kadınlar yalnız olamaz. İçtiğinde bile,” dedim. Duman parçalandı. Yalnızlık vardı erkeklerin içinde. Kadın, dumanların arasından sıyrılıyor, süzülüyordu. Işıklar karadı sonra.
Kadın, dumanları, akışıklıklarıyla yırtan kuşlara dikmişti gözlerini. Kuşlar ortada dönüyordu. Sonra bir kadının kolları karanlığın içinden geçti, onlara katıldı, kuşlar bu kollara uydu. Kuşlar yalnız değildi. Kadının kollarında yaşıyorlardı hep birlikte. Yalnız olan erkeklerdi. Kadın yanlarındaydı, yalnız olamazdı.
Kabına sığmayan kıvranışlar içindeler kurtulmak istemiş gibi kutulmanın boş olduğunu akıllarına bile getirmeden.
İkimizin de üzerinde ayrılık asılı ispanyollar dönedursun neden onlara bakmaktan içmekten gözümüzü örtünün ak üstüne ak nakışlarına dikmekten daha iyi bir şey yapamıyoruz.
İspanyollar yay büklümleri içinde toprağa bütün ağırlıklarıyla bastılar.
Herhangi bir gece onun için içer de bakar da. Bakıyordu, ortaya gelen Barlini’ye. Baktık. On parmağında sekiz çubuk, çubukları dengede tutuyor, tabaklara isteğince can veriyordu. Tabaklar, çubuklar, makaralar, sepetler, şapkalar, havaya uçtu, döndü, fırıldadı, kondu; eline, alnına, burnuna, kıçına. Herkes ona bakıyordu. O, tabaklarına dikmişti gözünü. Onlara karşı; yalnızlığın örten dalgası içinde. Işık çevresinde dalgalanırken bile. “Çocukluğunda anasından dayak yemiştir,” dedim. “Okula gitmemiştir bu işleri kavramağa çalıştığı günlerde. Anasını ağlatmıştır belki. Dövünmüştür arkasından kadın, oğlum serseri oldu diye.” Duman çekilmiyordu sözlerimin üstünden. Sustum o zaman.
Üçümüz de içiyoruz boş lakırdılara gülmekten kaçınmak olsa gerek.
Yalnızlığı oyalamak yakışık kalmaz ama yarını düşünmeli yüz adım ötede bir yerde ayrılacağız yarın yarın da değil bugün onsekiz saat sonra yatıp uyumak bu on sekiz saati böler de uzatır da.
Biz yalnızız bu kedi de kucağıma çıktı sapsarı tüyleri dökülüyor bahar geldi mırıltısından boğulacak bu yabancı yerde bile yalnız değil kucağımda.
Aaçık pencerelerinden baharla birlikte ölümü görüyorum bu ölüm aylarında bu yıl da öleceğiz yarını o düşünmüyor sarhoş belki ben de çok içtim önce evde içtik sonra orada yarını ben düşünüyorum.
1954 (Troya’da Ölüm Vardı)
insanın insanı kullanmağa kalkmasını haklı gösterecek bir şey söylenemez, böyle bir şey savunulamaz. Yok öyle bir şey… insanı insana oyuncak olsun diye yaratmamış Tanrı. Evet, ama ya şeytanın içimize saldığı gururla öyle düşünmek hoşumuza gidiyorsa… Andronikos, şakaklarının biraz üstünde kalan bir zonklayış içinde, susadığının, saatlerden beri su içmediğinin farkına varıyor. Oysa yanına aldığı testi aşağıda kaldı, sandalın içinlde… Testideki su idare edilse edilse iki gün, bilemedin, üç gün edilir. Daha çok edilmez zaten, bayatlar, kurtlanır. Andronikos, o suyu, sandalı bulduğu köyün meydanındaki kuyudan doldurmuştu. Bu sıcakta su idare etmek de güç olur. Suyu daha önce düşünmesi gerekirdi. Tepeye çıkmaktan daha önemli olan, su bulmak… Su değil, suyu bulmak. Tepenin bir yerlerinde bir suyun kaynadığı, keşişlerden birinin kitabında yazılıydı. Okuduğunu hatırlıyor
Andronikos. Buralarda bir yerlerde, bir zamanlar, su varmış. Keşiş öyle yazıyordu. Andronikos şimdi o suyu bulabilmeli ki burada kalabilsin…
Kimbilir, karar belki de gerçekten, yalnız görünüşte oybirliğiyle verilmişti. Belki gerçeklik daha başkaydı. Söylentiler, bu kararın arkasında daha başka nedenler yattığını ekliyordu. Kısa bir süre önce Bizans’a gelen Doğu İlleri ileri gelenlerinin bu işte parmağı olduğu söyleniyordu. Doğuda, resimlere karşı yeniden harekete girişikliğini haber vermişlerdi deniyordu. İmparator, Araplara karşı Doğu ordularına güvenmek zorundaydı. Doğu ordulan
ise, bütün bütün resme karşıydı. Bütün bunlar karmakarışık sözler halinde anlatılıyordu.
Onlar, öyle düşünmeden, istediklerinin olması için ateş gerekliyse ateş deyiveren insanlardı herhalde. Ateşin nasıl yakılacağını, resimlerin nasıl kül edileceğini, herhalde, yardımcılarına,
yardımcılarının yardımcılarına bırakırlardı. O yardımcılar, yardımcı yamakları düşünürdü herhalde bu gibi işleri. Buyruğu verenler değil. Ama ateşi düşünebilmesi, Andronikos’u ürkütmüştü. Sabah, içinde korku duyarak uyanmıştı. Ateşi düşünebilmiş olduğu için kendinden korkarak.
Uzanmış Bir Kadına Kaside, F.Garcia Lorca
Bilge Karasu, Edebiyat, Federico Garcia Lorca, Şiir
UZANMIŞ BİR KADINA KASİDE
Seni çıplak görmek, toprağı anmak demek…
Toprak, dümdüz uzanan, atların çiğnemediği,
Sürüp yeşertmediğim, salt biçim olan toprak;
O gümüşten sınıra, geleceğe, kapalı…
Seni çıplak görmek, anlamaktır tutkusunu
İnce bir bel arayan yağmurun.
Kanlar uğuldayacak yataklarda,
Ateşten kılıçlarla gelecek;
Kurbağa yüreğinin, mor menekşeciğin.
Kökler birbirine girmiş karnında;
Dudaklarını, bir gündoğusu, sınırsız.
Bekliyor sırasını ölüler, gamsız.
Çeviri: Bilge Karasu, Yeditepe, 1 Ağustos 1953, Sayı 42, s.8.
"Yunan Güldestesi" Epigramlarından Dört Mezar Yazıtı, Srinivas Rayaprol
Bilge Karasu, Edebiyat, Srinivas Rayaprol, Şiir
“Yunan Güldestesi” Epigramlarından Dört Mezar Yazıtı
(Dudley Fitts çevirisinden yararlanılmıştır)
1. ÜRKÜRÜK TİMON’UN MEZAR YAZITI
Ne adımı sor yolcu, ne de yurdumu:
Tek dileğim, hepinizin tez elden ölmesidir
2. EİKTETOS’UN MEZAR YAZITI
Bir köleydim, sakat sukat
İres kadar yoksul,
ama Tanrıların sevgilisiydim
3. BİR KÖPEĞİN MEZAR YAZITI
Yoldan geçen Yabancı, gülme gördüğün zaman
İçinde köpek yatan bu mezarı,
Kendi eliyle yazdı taşıma bu satırları.
4. BİR DELİKANLININ MEZAR YAZITI
Ey Yabancı! Kara topraklarda yatan şu Diogenes’i an da öyle geç:
Yolun açık olsun, bahtın aydın olsun,
Ondokuz yaşımdaydım karanlığa düştüğümde
Ah… O tatlı güneş…
Çeviri: Bilge Karasu, Pazar Postası, 15 Mart 1959, yıl 7, Sayı 4, s. 11
Oruç Çarşambası, T.S.Eliot
Bilge Karasu, Edebiyat, Thomas Stearns Eliot, Şiir
Buna tanrı vewrgisi olan, şunun amacını kıskanarak
Mezar Yazıtları, Ezra Pound
Bilge Karasu, Edebiyat, Ezra Pound, Şiir
Severdi Fu I tepeleri, yüksekteki bulutu,
Ne çare, ölümü gene de ikiden oldu
Li Po da esrik öldü,
Sarı ırmaktaki ayı.
Çeviri: Bilge Karasu Yenilik, Ağustos 1955, sayı 32, s. 26 (Cevat Çapan’la birlikte).
Kaçış Gazeli, F.Garcia Lorca
Dostum Miguel Pérez Ferrero’ya
dilim sevgiyle, sonsuz acıyla dolu.
Yitirdim nice nice kendimi denizlerde,
yitirdiğim gibi gönlünde birtakım çocukların.
yüzü silik insanların gülümseyişi duyulmasın,
atların kımıltısız kafataslarını unutsun.
Çünkü güller arar alınlarında
sert bir kemik çevren,
toprağın altındaki köklere öykünmekten.
Yitirdiğim gibi kendimi gönlünde birtakım çocukların,
nice nice yitirdim kendimi denizlerde,
beni yakıp tüketecek ışıklı bir ölümü.
Çeviri: Dost, Mayıs 1966, s.4. Bilge Karasu