Tribulus Nasıl Kullanılır?
Tribulus terrestris, Avrupa, Güney Asya, Afrika ve Avustralya'nın ılıman ve tropikal bölgelerine özgü çiçekli bir bitkidir. Amerikan Diyetetik Derneği sözcüsü Jim White, “Tribulus, güç ve yağsız kas kütlesinde önemli kazanımlar elde etmek için kullanılan bitkisel besin takviyesidir” diyor. Bunun dışında tribulus erkeklerde testosteronu arttırmak için de kullanılmaktadır.(1) Kısaca tribulus terrestris vücut geliştirme sürecinde kullanılır ve güçlü bir cinsel tonik olarak tanınmaktadır. Vücuttaki testosteron seviyelerini doğal olarak artırma yeteneğine sahip olan saponinler açısından son derece zengindir. Tribulus, cinsel işlev bozukluğundan muzdarip erkekler tarafından sıklıkla kullanılmaktadır.
Gerçekleştirilen bir çalışmada tribulus terrestris bitkisinin luteinizan edici hormonu (LH) yükselttiği ve aktif sağlıklı erkeklerde serbest testosteron düzeylerini artırdığı gösterilmiştir. LH, testiste bulunan leydig hücreleri üzerinde önemli bir etkiye sahiptir ve genel olarak testosteron üretiminden sorumludur. Bu da cinsel istek ve libidoyu yükseltir ve sperm kalitesini artırır. Böylelikle bazı durumlarda erektil disfonksiyonu düzeltmeye yardımcı olur. Tribulusun ayrıca erken boşalma vakalarında da yardımcı olduğu yapılan çalışmalarla kanıtlanmıştır.
Tribulus Ne İçin Kullanılır?
Popüler bir afrodizyak otu olan tribulus, yüzyıllar boyunca hem kadınlarda hem de erkeklerde cinsel işlev bozukluğu tedavisinde kullanılmaktadır. Ünlü natüropat Dr. Ray Sahelian, tribulus bitkisinin düz kasları gevşeterek ve kan damarlarını genişleterek cinsel işlevi uyarmaya yardımcı olduğunu belirtmektedir. Teorik olarak, tribulus testosteron seviyelerini yükselterek de etkinlik gösterebilir. Geleneksel kullanımıyla ilgili bilgi veren ve birkaç yeni çalışmayı aktaran Sahelian ve diğer natüropatlar, tribulusun karaciğer, böbrek, sinir ve kardiyovasküler sistemleri etkileyen hastalıklar için uygulanabilir tamamlayıcı bir tedavi olabileceğini belirtmektedir.(3) Fakat tribulus kullanımı ile ilişkili yararları ve riskleri doğrulamak için daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır. Bununla birlikte, uzman kişilerin öneri ve uyarıları takip edilerek, daha az risk ve yan etki ile tribulustan maksimum fayda elde edilebilir.
Tribulus'un uzun süreli kullanımı henüz tam anlamıyla araştırılmamış olsa da, bu bitkinin düzenli kullanımı genellikle tavsiye edilmektedir. Tribulusun bir adaptojen olması, yani stresi düzenleyen ve vücuda canlılık veren bir bitki olması en dikkat çekici özelliklerinden biridir. Tribulus terrestris adrenal sistemi stabilize etmek ve hormonları dengelemek üzere çalışır. Tüm bunlar istikrarlı bir şekilde uygun seviyede olduklarında tribulusun yararları daha da artmış olur. Tribulus kullanımı ile ilgili sahip olunan yaygın düşünce, antrenman aşamalarında tribulus kullanabileceğinizi ve iyileşme sürecinde kullanıma ara vererek bir döngü oluşturabileceğinizi vurgulamaktadır. Uzun süreli günlük kullanımdan birkaç hafta sonra tribulus almayı bırakmanız önerilir. Online bir dergi olan “Muscle Building” üç hafta boyunca tribulus kullanımını sonrasında bir ila üç hafta boyunca takviyenin alımına ara vermenizi tavsiye eder.
Günlük alınması gereken tribulus miktarı 3 gram – 5 gram olarak değişiklik gösterebilir. Önerilen dozun 2/3’ünün antrenmandan yaklaşık bir saat önce, geriye kalan 1/3’ünün ise antrenman sonrası alınması tavsiye edilir.(2) Fakat tribulus terrestris kullanmadan önce bu konuda bilgi sahibi bir sağlık uzmanına danışabilirsiniz. Uzman kişi ya da doktorunuz yaşınıza, kilonuza, diyetinize ve sağlık durumunuza göre sizin için en uygun doz miktarını belirleyebilir. Ayrıca karaciğer hastalığınız veya hipertansiyon probleminiz varsa tribulus alımından kaçınmanız gerekebilir, çünkü tribulus teorik olarak bu durumları daha da kötüleştirebilir. Dr. Ray Sahelian'a göre, tribulusun yan etkileri günde 500 mg'ın altındaki dozlarda nadir olarak görülmektedir. Tribulus ekstreleri, daha yüksek konsantrasyonda aktif tıbbi bileşikler içerirler, bu yüzden bu formülleri doktorunuzun önerilerine veya üreticinin talimatlarına göre almanız gerekir.
Araştırmacılar tribulus terrestris'in etkilerini değerlendirmek için çok çeşitli dozlar kullanmışlardır. Potansiyel kan şekerini düşürücü etkisini araştıran çalışmalar günde 1,000 mg, libido artışı araştırması ise günde 250–1,500 mg doz kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Diğer çalışmalarda ise dozlar kişilerin vücut ağırlığına göre belirlenmiştir. Örneğin bazı çalışmalarda, kilo başına 10-20 mg doz kullanılmıştır.
Tribulus Terrestris ve Saponinler
Saponinler, tribulus terrestris içeriğinde bulunan kimyasal bileşiklerdir ve sağlık üzerine olan yararlarından sorumlu oldukları düşünülmektedir. Tribulus terrestris takviyelerinin çoğu genellikle % 45-60 oranında saponin içerir. Daha yüksek bir saponin yüzdesi, takviye daha konsantre olduğu için daha düşük bir dozun kullanılması gerektiği anlamına gelir.(4)
Çeşitli dozların kullanıldığı farklı çalışmalar minimal yan etkiler bildirmiştir. Nadir görülen yan etkiler hafif derecede mide krampları ve reflüdür. Genel olarak, yapılan çalışmaların çoğu bu takviyenin zararlı yan etkileri olduğunu bildirmemektedir. Bununla birlikte, tüm potansiyel riskleri ve faydaları dikkate almak önemlidir. Tribulus terrestris kullanmak istiyorsanız, uygun dozu belirlemek için doktorunuzla görüştüğünüzden emin olunuz.