ÇİN,MÜSLÜMAN UYGURLARI "YENİDEN EĞİTMEK" SAVI İLE HAPSEDİYOR | Uygur Haber ve Araştırma Merkezi
Çin, Din, Dünya, Ekonomi, etnik Çatışma, Genel, Gündem, Haber, insan hakları, Ordular ve Silahlar, Siyaset, Tüm Manşetler
ÇİN,MÜSLÜMAN UYGURLARI “YENİDEN EĞİTMEK” SAVI İLE HAPSEDİYOR
Bu resim Doğu Türkistan’da sözde Özerk bölge olarak anılan ” SincanUygur Özerk Bölgesi Adlîye Nezaretinin ( İdaresi’nin) WeChat hesabından paylaşılan eğitim kampındaki mahkûm Uygurları Yeniden Eğitmek “Re-deradikalizasyon” konulu bir sunumu dinlerken gösteren fotoğraf, Hotan Vilâyeti, 2017)
Mehmet Volkan KAŞIKÇI(Arizona Devlet Ün.Doktora Öğrencisi)
Bu yazı New York Review of Books için Doğu Türkistan tarihinin dünyadaki muhtemelen en önemli otoritesi olan James Millward tarafından yazılmıştır. Yazarının ve New York Review of Books’un izniyle Türkçe’ye tercüme edilmiş ve Türkiye Günlüğü Dergisi’nde basılmıştır. Tolga Kara tarafından tercüme edilmiştir.
Bu dayatmacı öğretim programı göz önünde tutulduğunda, Sincan’daki mahkûm kamplarında alıkonduktan sonra serbest bırakılan neredeyse hiç kimse olmadığını biliyor olmamız ve alıkonanların serbest bırakıldıkları takdirde nelerle yüz yüze kalacaklarını bilmiyor olmamız şaşırtıcı değildir.[a] Mahkûm yakınlarının sosyal medya hesapları, uydu fotoğrafları ve mahkumların kendisine verilen belgelerden elde edilen giderek artan sayıdaki kanıt, kamplarda alıkonan kişilerin bir endoktrinasyon kursunu müteakip kampın içinde veya yakınındaki fabrikalarda çalışmaya zorlandığını gösteriyor.
(Uygur akademisyen Rahile Davut’u, 2005 yılında Sincan’ın güneyinde yapılan bir düğünde etnografik tetkikleri yürütürken gösterir fotoğraf. Davut, 2017 yılının sonlarında ortadan kayboldu ve hâlâ kayıp.)
ÇKP, sonradan dümeni tersine kırıp şimdilerde “Araplaşma”tehlikesine karşı yakınıyorsa da Uygurların İslâm anlayışındaki tasavvuf tatbikatlarına dair müsamahasızlığını da değiştirmedi. Uygur kültürünü baskılamak, Uygurlara karşı ayrımcılık uygulamak ve daha ziyade Suudi tatbikatıyla aynı doğrultudaki bir İslâm versiyonunu farkında olmadan desteklemek suretiyle ÇHC hükûmeti, böylesi bir ideolojiye karşı yerel savunma olanaklarını zafiyete uğratırken ülke dışından gelen Selefi fikirlerin Uygurlar nezdindeki çekiciliğini de arttırıyor. Uygur dini ve kültürü hakkında yaptığı araştırmalarla dünyaca tanınan bir etnograf Rahile Davut, bu durumu Çinli yetkililere açıklayabilirdi; ancak 2017 yılının sonlarında yürürlükteki kitlesel tecridin bir diğer kurbanı olarak ortadan kayboldu.
ÇHC’deki minzu sistemi Çing İmparatorluğu’ndaki emperyal çoğulculuğun bazı yönlerini de anımsatıyordu. ÇKP’nin yüce ve merkezî iktidarı altındaki aralarında Han Çinlilerinin de olduğu elli altı minzunun birbirine eşit olduğu farz ediliyordu. Teoride, Han medeniyetinin üstünlüğü yoktu. Gerçek hayattaki uygulama değişime uğramışsa da 1950’li yıllarda ve tekrar 1980’lerde Parti, azınlık gruplarını, SSCB’de açıkça suçlanan “Büyük Rus şovenizmi”nin Çin’deki muadili olan “Büyük Han Çinciliğine” karşı koruyormuş gibi davrandı. Kültür Devrimi müstesna olmak üzere minzu sistemi, Han Çincesi dışındaki dillerde neşriyat yapılmasını teşvik etmek, azınlıkları görünür kılmak ve kamusal etkinliklerde onları rengârenk “geleneksel” kıyafetleri içerisinde ön plana çıkarmak suretiyle Çin’in kültürel çeşitliliğini göklere çıkarmıştı. Batılı gözlemciler, şarkı söyleyip dans eden azınlıkların kiç geçit törenini aşağılayıcı bir ekzotikleştirme olarak görmüşlerse de, Çin’in Çinli olmayan azınlıkları kültürlerini teşvik ettiği müddetçe ÇHC’nin tepeden inme çokkültürcülüğünü genel olarak desteklediler. “Ayrılıkçılık” suçlamasıyla 2014’te müebbet hapse mahkum edilen Uygur iktisatçı İlham Tohti’nin en güçlü eleştirisi hâlihazırda kayıt altına geçirilmiş bulunan minzu destekçisi yasalara ve anayasa hükümlerine hakkıyla riayet edilmesini talep etmekten ibaretti.
Ross’un çalışması New York’taki Miyako Yoshinaga Gallery’deki ‘Uyuyamam: Uygur Vatanına Tazim’ sergisinde 17 Ocak-23 Şubat 2019 tarihleri arasında sergilenecek).
Kaynak : https://falancamesele.wordpress.com/2019/04/04/sincanin-muslumanlarini-yeniden-egitmek/?fb (Yazar: James MILLWARD
Çeviren: İbrahim Tolga KARA)