KAYSERİ’NİN KİMYA PORTALI » KARBONHİDRAT-YAĞ-PROTEİN
8 Mayıs 2008 @ 08:13 by admin
Karbonhidratlar birinci dereceden enerji verici olarak kullanılırlar. Karbohidratlar > yağlar> proteinlerdir. Karbonhidratlar vucütta en çok bulunan üçüncü besin maddesidir. Açlık anında ilk tüketilen besin maddesidir. Yapıtaşları glikozdur. Depo şekli glikojendir. Kimsayal sindirimi ağızda başlar.
En küçük olan -hücreden en rahat geçen-karbohidrattır.Ve basit şekerler olarak adlandırılır. Monosakkaritler daha küçük birimlere parçalanamazlar. (CH2O)n genel formülü ile gösterilir (n = 3,4,5,6…. gibi rakamları gösterir). Fakat bu formül bütün karbohidratlara uygulanamaz. Mesela, deoksiriboz (C5H10O4) ve rammoz(C6H12O5) şeker oldukları halde yukarıdaki formüle uymazlar. Diğer taraftan C3H6O3 formülü ile gösterilen laktik asit, karbohidratların genel formülüne uymasına rağmen bir şeker değildir.
çift şekerlerdir. Bir disakkarit iki molekül monosakkaritin glikozit bağı ile bağlanmasıyla oluşur. Bu bağlanma sırasında bir molekül su ortaya çıkar. Buna dehirasyon sentezi denir. İnsan ve hayvanların yedikleri disakkaritler, sindirim sisteminde monosakkaritlerine ayrılarak kullanılır. Canlılarda en çok bulunan disakkaritler; maltoz (arpa şekeri), sakkaroz diğer adı sükroz (çay şekeri), laktoz(süt şekeri)dir
Tepkimesinde 1 mol gliserin (gliserol)3 mol yağ asidi ile tepkimeye girerek yağları oluştururken su açığa çıkar. Buna esterleşme tersi olan rekasiyona ise sabunlaşma denir. Bu tepkime bir denge tepkimesidir.
Amino asitler Hem amino grubu (NH2) hemde karbolsil ( COOH ) grubu bulunduran anfoter bileşiklerdir. Amino asitlerden bir mol su ayrılması ile peptid bağları oluşur ve peptidlerde birleşerek proteinleri oluştururlar.Aminoasitlerin peptid (amid) bağı ile birleşmesi ile oluşan bileşiklerin genel ismine protein denir.
Amino asitin genel formülü
2 aminoasit içerenler : dipeptid
3 aminoasit içerenler : tripeptid
4 aminoasit içerenler : tetrapeptid
<10 aminoasit içerenler :oligopeptid 10-100 aminoasit içerenler : polipeptid
>100 aminoasit içerenler : protein
Vücudun yapı taşlarıdır. Kemikler, kaslar, deri, sinirler, kısacası vücudun büyük bölümü proteinlerden oluşur. Yiyeceklerle alınan proteinler sindirim sırasında parçalanarak aminoasitlerine ayrışır ve vücut, bu aminoasit deposundan seçtiği uygun yapıtaşlarını yeniden bir araya getirerek kendi dokularını oluşturan proteinleri yapabilir. Protein açısından zengin olan başlıca hayvansal yiyecekler yumurta, et, balık, peynir ve süt, bitkisel yiyecekler ise ekmek, patates, fındık ve ceviz gibi kabuklu yemişler, bezelye, fasulye ve mercimektir.
1 gr protein 4 Kal’lik bir enerji sağlar. Günlük enerjinin %10-15’i proteinden gelmelidir. Beslenmemizde proteinden zengin besinlere ihtiyaçtan fazla tüketmek, yetersiz tüketmek kadar zararlıdır.