DEV KARADELİKTEN YAYILAN RÜZGARLAR
20 Şubat 2015 Gökhan TokBİLİMYorum yapılmamış
Gözlemlenen olgu belki de bugüne dek bilinen en sert rüzgarları açığa çıkarmış olabilir. Öyle ki bu rüzgar bir galaksinin yeni yıldızlar üretmesinin önüne geçecek nitelikte. ESA’ya bağlı XMN-Newton teleskopu ve NASA’nın NuSTAr (Nuclear Spectroscopic Telescope Array) teleskop dizisi,devasa kütleli bir karadelikten her yöne yayılan çok güçlü rüzgarlar olduğunu belirledi.
Araştırmacılar bu sıra dışı olgudan bir süredir kuşkulanıyordu, fakat son çalışmalar gösteriyor ki karadelik içinde bulunduğu galaksinin yeni yıldızlar üretme yeteneğini de yok etmiş durumda. Bu araştırmayı yürüten California Teknik Enstitüsü (Caltech) araştırmacılarının başında Fiona Harrison var. Harrison, “Galaksilerin merkezlerindeki karadeliklerin maddeyi tükettikleri zaman güçlü rüzgarlar oluşturduğunu biliyorduk,” diyor. “Bu işlemin Galaksinin gelişimini düzenlediğini düşünüyorduk.”
Harrison bu rüzgarların hızını, biçimini ve ölçüsünü bildiklerinde ne kadar güçlü olduğunu da ölçebildiklerini söylüyor. Süper kütleli karadelikler, içinde yer aldıkları galaksiye ışık hızının üçte biri hızla seyreden, X-ışınları yayan parçacıklardan oluşan rüzgarlar püskürtüyorlar. Son çalışmalarında araştırmacılar, 2 milyar ışık yılı uzaklıktaki çok parlak bir karadelik, bir kuasar olan PSD 456’nın, her saniye bir trilyon güneşten çok daha fazla rüzgar ürettiğini belirlediler.
İngiltere’deki Keele Üniversitesi’nden Emanuee Nardini, “Artık bir kuasarın, yıldızların biçimlenmesine neden olan gaz miktarını dışarı püskürterek galaksilerdeki kütle kaybına neden olduklarını biliyoruz,” diyor. PSD 456 üzerinde yapılan çalışmalar NuStar’ın ve XMN-Newton’un 2013 ve 2014 yıllarında yaptıkları birbirlerinden bağımsız gözlemlere dayanıyor.
: evren, uzay
Önceki yazı TELEFONUNUZA ZİL SESİ NASA’DAN! Sonraki yazı LIVE LONG AND PROSPER…
EVRENİ ANLATAN BİLİMCİ: CARL SAGAN
15 Temmuz 2014 Gökhan Tok
NASA SİZİ ÇAĞIRIYOR! ADINIZI UZAY KAPSÜLÜNE YAZDIRIN!
4 Eylül 2014 Gökhan Tok
HUBBLE’DAN ANDROMEDA’NIN DEV FOTOĞRAFI
21 Ocak 2015 Atıl Albayrak