Generaller Bakü'de buluşuyor: küresel güvenlik ve iş birliği imkanları | Newtimes.az – Analitik Bilişim Portalı
Bakü, 17 Temmuz 2019 – Newtimes.az
Bakü: önemli uluslararası konuların müzakere mekanı
NATO Müttefik Kuvvetler Yüksek Komutanı Orgeneral Tod Wolters ile Rusya Genelkurmay Başkanı Orgeneral Valeriy Gerasimov'un Bakü'de bir kez daha bir araya gelmesi bir anlamda güzel bir geleneğin de devamı niteliktedir. Bu tür toplantılar Bakü'de dördüncü kez yapıldı. Tarafların müzakere mekanı olarak Bakü'yü tercih etmesinin sıradan bir husus olarak görülmemesi gerekir. Bu Azerbaycan'ın, ABD ve Rusya için en uygun mekan olduğu anlamına geliyor. Bu gerçeğin nedeni konusunda çeşitli söylemlere rastlanıyor. Bu söylemler birer birer önem arz ediyor. Çünkü bu noktada bağımsız devlet oluşumuna yönelik politikaya dünyanın yaklaşımı söz konusudur. Kuşkusuz, Amerika ve Rusya gibi süper güçler kendi aralarında görüşmeler için sıradan bir yer seçmez. Taraflar bunun için güvenilir, emin ve itibar sahibi olarak gördükleri bir ülkede görüşmeler gerçekleştiriyorlar.
Güney Kafkasya'da Azerbaycan'ın buluşma mekanı olarak tercih edilmesi büyük anlam taşır. Öncelikle Azerbaycan, bağımsız ve hızlı kalkınma kaydeden, iç güvenliği kalıcı şekilde sağlayan bir ülke olarak bilinmektedir. Azerbaycan, uzun bir süre boyunca bölgede istikrar seviyesi açısından diğer ülkeleri geride bırakıyor. Ülkede istikrar kapsamlı ve derin reformlar sayesinde sağlanabilmiştir. Bu iki faktör Azerbaycan'ı Güney Kafkasya'da jeopolitik kavşağa dönüştürmüştür. Bunun belirtilerini genellikle uluslararası proje ve girişimlerde, saygın toplantılarda ve sürdürülebilir kalkınmada görebiliriz.
Uluslararası projeler başlıca olarak enerji arz güvenliği, bölgesel ve küresel çapta iş birliği, ulaştırma koridorlarının oluşması ve medeniyetlerarası diyalogla ilgilidir. Bu Azerbaycan'ın tüm alanlarda Güney Kafkasya'nın lider devleti konumuna yükselmesini sağlamıştır. Şimdi ülkede her türlü konularda üst düzey toplantıların yapılması mümkündür.
Azerbaycan'ın ev sahipliğinde düzenlenen önemli uluslararası toplantılara örnek olarak medeniyetler ve dinler arası diyalogun gerçekleştirilmesi yönünde önemli konularda müzakeleri gösterebiliriz. Bakü Uluslararası İnsani Forumu'nun, "Bakü Süreci"nin ve diğer önemli toplantıların gerekliliği tüm dünyada kaydediliyor. Adı geçen kapsamlı projelerin ve başarıyla yapılan toplantıların girişimcisinin Azerbaycan yönetimi olduğunu her kes biliyor. Bu sıraya uluslararası spor turnuvalarına ev sahipliğini de ekleyebiliriz. Azerbaycan, bu tür saygın turnuvaları da en üst düzeyde organize edebildiğini tüm dünyaya ispatlamıştır.
Ulaştırma koridorlarının oluşmasında Azerbaycan'ın oynadığı aktif rolün ayrıca ele alınması gerekiyor. Şimdi Doğu-Batı ve Kuzey-Güney ulaştırma koridorları gerçekleştiriliyor. Bu projeler sadece yüklerin taşınması imkanı olmakla sınırlı kalmıyor, medeniyetler arasında diyalogun ve iletişimin de sağlanmasına hizmet ediyor. Dünyanın onlarca ülkesinin temsilcileri bu koridorlar aracılığıyla karşılıklı şekilde iletişim bağları kuruyor ve verimli faaliyet yürütüyorlar. Nitekim, Azerbaycan, çok sayıda ülkenin verimli ve karşılıklı faydaya dayalı iş birliğini en üst düzeyde sağlayabilecektir.
Tüm bu hususların yanı sıra Azerbaycan, Güney Kafkasya'da iş birliğinin yeni formatları konusunda da en fazla girişimde bulunan ülkedir. Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in ikili, üçlü ve dörtlü iş birliğine ilişkin teklif ve girişimlerinin yüksek verimlilik oranına sahip olduğu artık herkesçe biliniyor. Bu açıdan Bakü'nün Rusya-İran-Azerbaycan iş birliği formatını büyük bir başarıyla gerçekleştirmesi de analistlerin ilgisini çekmiştir. Çünkü tarih boyunca Azerbaycan, Rusya ve İran imparatorluklarının egemenliğinde olmuştur. Şimdi ise Azerbaycan, bağımsız devlet olarak söz konusu iki devlet arasında iş birliğine yeni bir katkı sağlıyor. Bu anlamda İlham Aliyev'in sunduğu iş birliği formatı son derece büyük önem arz ediyor ve Azerbaycan devletine büyük bir güvenilirlik kazandırıyor.
Jeopolitik bağlam: perpektif vadeden süreç
Doğal olarak iş birliğine dendiğinde Türkiye ve Batı yönünü göz ardı edemeyiz. Türkiye, Azerbaycan için en yakın ve kardeş ülkedir. Türkiye'yle iş birliği kendiliğinden gelişiyor. Fakat konu aynı zamanda bağımsız devlet olarak karşılıklı faydaya dayalı güvenilir ilişkilerin oluşturulmasıyla da ilgilidir. Azerbaycan bu yönde de birtakım bağımsız devletlere özgü ''Büyük-küçük kardeş'' sendromunu geride bırakan bir ülkedir. Şimdi Azerbaycan'ın Türkiye ile istikrarlı, eşithukuklu, karşılıklı faydaya dayanan ilişkileri mevcut. Nitekim Azerbaycan, güçlü kardeşiyle bile iş birliğini bağımsız devlet olarak yapıcı bir temel üzerine inşa etmeyi başarıyor.
Bu açıdan Bakü'nün gelişmiş Batı'lı ülkelerle ilişkileri büyük ilgi doğuruyor. Bu yönde Azerbaycan yönetiminin üstün başarılara imza attığını özellikle kaydetmek gerekir. Bu noktada iki hususa ayrıca dikkat etmemiz lazım. Öncelikle Azerbaycan-ABD ilişkileri günümüzde uluslararası hukuk ve yapıcı iş birliği koşulları doğrultusunda gelişiyor. ABD Başkanı Trump'ın İlham Aliyev'e mektuplarında bu husus açık şekilde kendine yer bulmuştur.
Trump, Azerbaycan'ın güvenilir ve perspektif vadeden ortak olduğuna, uluslararası enerji arz güvenliğine eşsiz katkılarına defalarca vurgu yaptı. İlaveten Azerbaycan'ın, bu misyonu daha büyük jeopolitik alanda yürütebileceğini ifade etti. Bu husus Washington'un, Azerbaycan'ın güvenilir, istikrarlı ve perspektif vadeden bağımsız devlet olduğunu, uluslararası güvenliğe eşsiz katkılar sağladığını itiraf ettiğini gösteriyor. Bu bağlamda Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev'in bir ifadesi de ilgiye neden oluyor. Cumhurbaşkanı Aliyev, bununla ilgili "Biz uluslararası güvenliğin sağlanması, terörizme karşı mücadele konularında kapsamlı faaliyetimizi bundan böyle de kararlılıkla sürdürmek azmindeyiz," ifadesinde bulunmuştur.
Nihayet Avrupa Birliği ve Azerbaycan arasında stratejik iş birliği ilişkileri de oluşmuştur. Bu iş birliği güvenlik konularını, uluslararası terörizmle mücadeleyi, enerji meselelerini kapsıyor. Brüksel, Azerbaycan'ı perspektif vadeden ortak olarak görüyor. AB Konseyi Başkanı Donald Tusk'un bölgeyi ziyareti sırasındaverdiği demeçler bunu bir kez daha onaylıyor.
Böylece dünyanın iki süper gücünün önemli ve güncel küresel konuları Bakü'de ele almağa karar vermesi boşuna değildir. Azerbaycan, tüm parametreler açısından bu tür üst düzey toplantılar için en uygun mekan olduğunu kanıtlamıştır. Amerika ve Rus generallerinin, Bakü'de gerçekleştirdikleri resmi temaslar çerçevesinde ifade ettikleri tezler iki devletin de askeri, güvenlik ve savunma alanlarında Azerbaycan ile iş birliğine ulusal çıkarları doğrultusunda büyük önem verdiklerini bir kez daha onaylıyor. İki ülke Azerbaycan'la söz konusu alanlarda ilişkileri bundan böyle de derinleştirmek niyetinde olduğunu ifade etti.
NATO Müttefik Kuvvetler Yüksek Komutanı Orgeneral Tod Wolters ile Rusya Genelkurmay Başkanı Orgeneral Valeriy Gerasimov'un Bakü'de Suriye ve Afganistan sorunlarını, uluslararası terör, kaçak mal, diğer güncel konuları ele alması iki tarafın da küresel çapta dünya için önemli sorunları gözden geçirmenin kendi çıkarlarına hizmet ettiği görüşünde olduğunu gösteriyor. Ayrıca Bakü buluşması, Washington'un veMoskova'nın ortak tutum sergileyemediklerini de ortaya çıkardı. Fakat küresel çapta güncel olan ve dünyanın güvenliği için önem arz eden konuların Bakü'de ele alınması net bir anlam kazanıyor.
Böylece ABD ve Rusya'nın Bakü'de üst düzey görüşmeler gerçekleştirmesi Azerbaycan'ın uluslararası saygınlığının güçlenmekte olduğunun belirtisidir. Batı ve Rusya için önem arz eden askeri-savunma konularının Azerbaycan başkentinde masaya yatırılması bölgede sorunların adil bir şekilde çözümü için de önemli bir şansın göstergesidir. Bu tür görüşmelerde Azerbaycan'ın konuya yaklaşımıyla ilgili detaylı bilgi alan generaller doğal olarak asıl gerçeği bildikleri için kararlı tutum sergileyebilirler. Özellikle, generaller diğer konuların yanı sıra bölücülük ve terörizmle müzadeleyi de ele aldılar.
Bu hususlar Azerbaycan'ın, Güney Kafkasya'nın lider devleti olarak uluslararası saygınlığını hızlı bir şekilde güçlendirdiğini ve güvenilir ortak olarak görüldüğünü gösteriyor. Bu özelliklere sahip Azerbaycan'ın çeşitli uluslararası gelişmelerde yer alması zamanla sıradan hal alıyor. Bu sürecin yeni boyutaulaşması bölgede birtakım sorunların ortadan kaldırılmasına yardım edecektir. İki generalin Bakü'deki son buluşmasına da bu açıdan baktığımızda görüşmenin yeni aşamanın başlangıcı olduğu izlenimi oluşuyor. Yani ABD-Rusya ilişkilerinde yapıcı bir aşama başlayabilir.