Akdeniz'in Dokunduğu, Ticaret'in Dokuduğu Kent: Mersin
"Yer", varoluşun ayrılmaz bir parçasıdır ve soyut bir konumdan öte biçimi, dokusu, rengi ve malzemesi ile bulunduğu yerelliğe karakter kazandırmaktadır. Yerin kendine özgülüğü ise "genius loci" olarak adlandırılan mekânın ruhunu beraberinde getirmektedir.
Bakış 01 "Liman Kent"
İlkçağ, Roma ve Helen dönemlerinde Kilikya bölgesinde etkin bir konumda bulunan Mersin'in mekânsal gelişimi daha sonraki dönemlerde kesintiye uğramıştır. Bu kesintinin ardından, Mersin kenti 1800'lü yılların ilk yarısında tekrar kurulmuştur. (1) Dolayısıyla, Mersin kenti tarihi bir süreklilik göstermemiş ve günümüze ulaşan mekânsal gelişim iki yüzyıllık bir geçmişte gerçekleşmiştir.
On dokuzuncu yüzyılın sonlarında, ortaya çıkış ve gelişiminde belirleyici olan deniz kıyısındaki konumuyla Mersin'de kentsel mekân, denizle ilişki üzerinden gelişmiş, kıyı kullanımını aktifleştiren iskele ve iskele uzantılarının ticari faaliyetler ile etkileşimli kullanımları aktif rol oynamıştır. Kentin ticari omurgası Uray Caddesi ve onunla birlikte çalışan Gümrük Meydanı ve Yoğurt Pazarı'nın oluşturduğu üçlü sacayağıdır. Bu yapı denizle ve iskelelerle ilişki içinde ve denize yakın bir konumda gelişmiş ve diğer pek çok Ortadoğu liman kentinde olduğu gibi kentte limandan uzakta başka ticari merkezler oluşmamıştır. (2)
Bakış 02 "Ekolojik Kaygı"
Mersin'in barındırdığı kültürel çeşitlilik, farklı sosyolojik grupların birlikte yaşama alışkanlıkları, çevresel-yöresel doku zenginlikleri, liman kenti karakteri tasarım açısından etkin fırsatlar yaratmaktadır. Proje alanının bulunduğu kent merkezi ise bu çözümü sağlama açısından katalizör görevini üstlenecek simgesel bir değer taşımaktadır.
Alan Dinamikleri – "İZLER"
Endüstriyel Kimlik "Liman" – metal iskele ve konteyner
Ekoloji, Yaşayan İzler "Ağaç" – yol tasarımı
Topografya "Kıyı ve Sokak" – mevcut referans izler
İklim "Güneş" – ağaç altı gölge alan
Tarihi kent merkezi ve etki alanı ile yakın dönem gelişim bölgesi arasında sınır konumunda olan Müftü Deresi, kullanıcılar için fiziksel, ekolojik, görsel, sosyal ve simgesel anlamda önemli bir değerdir. Bahse konu olan iki bölge arasında bağlantının yaya geçişi açısından zayıf olması nedeniyle, Uray Caddesi'nden Atatürk Caddesi'ne dönüşen omurganın devamlılığı sağlanarak, projenin yaşayan odağı Tevfik Sırrı Gür Stadı'na güçlü bir yaya geçişi önerilmiştir. Böylece kentin iki yakası arasında ilk yaya odaklı geçişi sağlanmış, üzerinde hafif raylı sistem ve bisiklet yolu ile de desteklenmiştir. Ahşap teras, yeşil teras, suyla temas alanları ve dere boyunca devam eden bisiklet güzergâhı ile Müftü Deresi çeşitli aktivite olanakları sunan kentin yeşil boğazı olarak kurgulanmıştır.
Liman kenti kimliğinin getirdiği kullanımların kent dokusuna yansıyan etkisi ve bu çerçevede Uray Caddesi boyunca gelişen ticari koridorun batısında, o dönem için kent çeperinde inşa edilen Çamlıbel, bugüne kadar morfolojik açıdan birçok değişim göstermiştir. Proje çerçevesinde tarihi koridor olarak belirlenen Uray Caddesi, günümüzde ticari kullanımların yoğunlaştığı Çamlıbel'e geldiğinde Atatürk Caddesi'ne dönüşerek tarihi kent merkezini proje alanına bağlaması açısından oldukça güçlü bir taşıyıcı işleve sahiptir. Kurgulanan sistemin ana omurgası olması öngörülen eski dokuyu yakın dönem yerleşime bağlayan bu caddede, araç akışı tek yönde verilip, üzerinde eski dekovil hattını anımsatacak, stat ile Kurtuluş Meydanı'nı birbirine bağlayan, hafif raylı sistem önerisi geliştirilerek kent belleğinin canlandırılması amaçlanmıştır. Cadde boyunca tespit edilen yol üstü park problemi, tasarımda etkin rol oynayan bu koridorun yaşayan bir kentsel mekân olmasını engellemektedir. Söz konusu kamusal alanın araç işgalinden kurtarılarak aktif kullanım alanına dönüştürme amacıyla aşamalı bir çözüm önerisi sunulmuştur. (Bkz. Kent İçi Parklanma Sistem Önerisi). Ticaret kurgusunu desteklemek amacı ile yaya kullanımını arttırıcı kentsel mobilya önerileri geliştirilmiş, kullanıcıya cadde üzerinde değişken süre dilimlerinde vakit geçirme olanağı sağlanmıştır.
Erken Cumhuriyet dönemi itibarı ile modernleşmenin simgesi olarak günümüze taşınan meydan çevre kullanımları ile birlikte kent belleğinde önemli bir yere sahiptir. Cumhuriyet Meydanı'nda çözülmesi beklenen yeraltı otoparkı; söz konusu meydanın üzerinde barındırdığı tescilli palmiye ağaçları ile bitki varlığını olumsuz etkileyecek, tarihten bugüne taşınan bellek değerleri zedeleyerek, meydan bütünlüğüne tehdit oluşturacaktır. Önerilmesi beklenen otoparkın yerleşim kotunun deniz seviyesinin altında olması ile mevcut ağaç dokusu varlığının korunması ve bu nedenle otopark yapılabilen alanın birim maliyet yüksekliği gerekçeleri ile kapalı otopark çözümü; yeniden kurgulanan Tevfik Sırrı Gür Meydanı altında önerilmektedir.
Anıtsal simgelerin (Atatürk Anıtı, Refah Şehitleri Anıtı) baskın olduğu park alanının sahip olduğu bu kimlik korunarak, kuzeyindeki Cumhuriyet Meydanı'nın geçmiş kullanımına referansla millet bahçesini anımsatan bir fonksiyon önerilmiştir. Güney çeper kullanımı kruvaziyer limanı nedeniyle kent kapısının karşılayıcı yüzü rolünü üstlenmektedir. Bu işlevin güçlendirilmesi amacıyla kot farkından faydalanılarak tasarlanan duvar ile Mersin kent tanıtım düzlemi önerilmiştir. Büstün yeri değiştirilmeden anıtsal alan olarak yeniden ele alınmış, yeni dikilen ağaçların kaldırılması önerilmiştir. Mevcut palmiye ağaçları ile anıt vurgusunu güçlendirecek yeni bir bitkisel tasarım geliştirilmiştir.
 Adıyeke, N. "Mersin, Sırtı Dağ Yüzü Deniz: Mersin", Yapı Kredi Yayınları, İstanbul, 2004.
 Ünlü, T. "Bir İskeleden Liman Kentine Doğu Akdeniz'in Önemli Bir Limanı Olarak On Dokuzuncu Yüzyılın İkinci Yarısında Mersin'de Mekânsal Gelişim", Planlama, 2009/3-4.
Tasarım Ekibi: Mehmet Cemil Aktaş, Pınar Kesim Aktaş, Ekin Şeker, Nergis Aşar, Özge Uysal
Yardımcı: Okan Mutlu Akpınar, Hüseyin Hilmi Kezer
Eşdeğer Ödül (caps.), Antalya Kepez Dokuma Alanı Fikir Projesi Yarışması...
1. Ödül, Tarihten Günümüze Ordulu Şehitler Anıt Yarışması
Kullanım Alanı Çatı-Cephe (4) Banyo (4) Mutfak (4) İç Mekan (3) Cephe Sistemleri (2) Ofis (2) Zemin Kaplama (2) Mobilya (2) Dış Mekan (2) Bölme Sistemleri (1) İnce Yapı (1) Tezgah Kaplaması (1) Fuaye Alanı (1) Çatı (1) Toplantı Salonu (1) Bahçe (1) Duvar Kaplama (1) Drenaj Sistemi (1) Yeşil Çatı (1) Temel (1) Cephe Kaplaması (1) Tezgah (1) Cephe (1) Duvar (1) Cephe Kaplama Sistemi (1) Duvar Kaplaması (1) Isıtma (1)