Download "T Ü R K İ Y E E S N A F v e S A N A T K A R L A R I K O N F E D E R A S Y O N U"
1 T Ü R K İ Y E E S N A F v e S A N A T K A R L A R I K O N F E D E R A S Y O N U Yıl : 1 Sayı : 4 Ağustos 2008 SORUNLARIMIZI VE ÇÖZÜM YOLLARINI ORTAK AKILLA, BİRLİKTE BELİRLEYECEĞİZ Göreve geldiğim günden bugüne kadar bir çok İl e çeşitli nedenlerle gittim. Ancak, son zamanda oda ve birlik başkanlarımızdan gelen yoğun istek üzerine sorunları yerinde görüp incelemek için uzman ekibimizle birlikte İl İl teşkilatımızı ziyaret kararı aldık. Bu ziyaretlerimizde her ilin başkanlar kurulu ile ayrı ayrı toplantılar yapıp, esnaf ve sanatkar arkadaşlarımızı da iş yerlerinde ziyaret ederek sorunlarını dinleyeceğiz İlk gezimize Tekirdağ ilinden başlayarak, sırasıyla Edirne ve Yalova illerini ziyaret ettik. Bu illerimizde, sorunlarımızı ve çözüm yollarını tartıştık. Gezilerimiz kuşkusuz devam edecek ve Ramazan ayı içerisinde daha da yoğunluk kazanacak. Teşkilatımız ve esnafımızla yerinde yapacağımız görüşmeler de tespit ettiğimiz sorunları ve çözüm önerilerini daha sonra Ankara da değerlendirip, hükümet yetkililerine ileterek en kısa sürede çözümlemeye çalışacağız. Sorunlarımızı ve çözüm önerilerini, ortak akılla tutarlı bir biçimde tespit etme amacını taşıyan bu toplantıların son derece yararlı olacağını görüyorum. Bir ilk olan bu girişimimizin teşkilatımızda büyük heyecanla karşılandığını görmekten de gerçekten mutluyum. Mesleki dayanışmamızı güçlendirerek, sorunlarımızın çözümünü kolaylaştıracak olan bu ve benzeri çalışmalarımız giderek yoğunlaşacaktır. Tüm teşkilat olarak çözüme odaklandığımızda esnaf ve sanatkar meslektaşlarımızın çıkarlarının korunması bağlamında çok büyük başarılara imza atacağımıza yürekten inanıyorum. İ ç i n d e k i l e r Haberler 2 Rasyonel Bir Piyasa İçin Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Gereği Bilinçli Tüketici Açısından Private Label Ürünler Esnaf Sanatkar, İnovasyon ve Ciğerci Naci BASEL II 9 Sorunlarımızın çözümü ancak, ortak aklın gücünden yararlanmak ve mesleki dayanışmamızı geliştirmekle mümkündür. Sevgi ve Saygılarımla Bendevi PALANDÖKEN TESK Genel Başkanı
2 2 Açılan Kapanan İşyeri İstatistikleri Yılın ilk 7 aylık döneminde açılan kapanan işyeri sayısının geçen yılın aynı dönemi ile karşılaştırılması: 2007 (7 Ay) 2008 (7 Ay) Değişim Açılan İşyeri Sayısı % - 2,16 Kapanan İşyeri Sayısı % - 2 Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Sicil Gazetesi verilerine göre, 2008 yılının ilk 7 ayında açılan işyeri sayısında, 2007 yılının aynı dönemine göre % 2,16 lik, kapanan işyeri sayısında ise % 2 lik bir azalma olmuştur Temmuz ayında açılan - kapanan işyeri sayısının geçen yılın aynı ayı ile karşılaştırılması 2007 (Temmuz) 2008 (Temmuz) Değişim Açılan İşyeri Sayısı % 11,50 Kapanan İşyeri Sayısı % 131, yılı Temmuz ayında, 2007 yılı Temmuz ayına göre açılan işyeri sayısında % 11,50 lik, kapanan işyeri sayısında ise % 131,82 lik bir artış gerçekleşmiştir. SANAYİ VE TİCARET BAKANLIĞI ÖNCÜLÜĞÜNDE ESNAF VE SANATKARLAR STRATEJİ, DEĞİŞİM, DÖNÜŞÜM VE DESTEK EYLEM PLANI ÇALIŞMALARI ÇERÇEVESİNDE ESNAF VE SANATKARLARIN SORUNLARININ MASAYA YATIRILDIĞI, ÇÖZÜM ÖNERİLERİNİN TARTIŞILDIĞI VE POLİTİKA ÖNERİLERİNİN DEĞERLENDİRİLDİĞİ ARAMA KONFERANSI 1-2 AĞUSTOS 2008 TARİHLERİ ARASINDA GÜRAL SAPANCA WELNESS OTEL DE GERÇEKLEŞ T İ R İ LDİ. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı organizasyonunda gerçekleştirilen Esnaf Arama Konferansı na, Sanayi ve Ticaret Bakanı Zafer Çağlayan ın yanı sıra TESK Genel Başkanı Bendevi Palandöken, milletvekilleri, Bakanlık yetkilileri, DPT; Maliye, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Gelir idaresi Başkanlığı, TESK ve TESKOMB yöneticileri, akademisyenler, gazeteciler, kamu kurumları üst düzey yöneticileri, finans kesiminden temsilciler ve uzmanlardan oluşan 100 ü aşkın kişi katıldı. Sanayi ve Ticaret Bakanı Zafer Çağlayan, esnaf ve sanatkarlar için yeni bir vizyon belirleyeceklerini belirterek, belirlenen vizyona ulaşmak için misyon, stratejik plan ve gerekli çalı ş maları yapacakları n ı söyledi. Çağlayan, Türkiye ekonomisinde önemli bir yapısal değişim yaşandığını bildirerek, rekabet şartlarının ağırlaştığını kaydetti. '' Böyle bir ortamda esnaf ve sanatkarımızı kendi haline bırakacak durumda değiliz. Bu noktada 60. Hükümet programımızda esnaf ve sanatkarımıza değişim ve dönüşüm sürecini yönetme noktasında taahhüdümüz var. Bir taraftan eğitim desteği verirken, diğer taraftan da finansman desteği vereceğiz. Önümüzdeki dönemde hangi sektörlerde, hangi esnaf ve sanatkar kollarında değişimi, dönüşümü ve birleşmeyi gerçekleştireceğimizi belirleyeceğiz. Ortaklık sistemini kuracak, güç birliği oluşturacak, eğitim ve maddi destek konusunda çok önemli açılımlarımız olacak. şeklinde konuştu.
3 3 TESK FAİZSİZ KREDİYE SEVİNDİ KAPSAMIN GENİŞLETİLMESİNİ İSTEDİ. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından Adapazarı nın Sapanca ilçesinde düzenlenen iki günlük Arama Konferansı nın sonucunda Sanayi ve Ticaret Bakanı Zafer Çağlayan tarafından açıklanan 5 bin üretici sanatkara verilecek kredilerden mutlu olduklarını belirten TESK Genel Başkanı Bendevi Palandöken, Sanayi ve Ticaret Bakanı Zafer Çağlayan- ın açıklamış olduğu 0 faizli kredilerden sadece Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu na bağ l ı oda üyelerimiz yararlanacatır dedi. TESK ANTALYA NIN MANAVGAT VE SERİK İL- ÇELERİNDE MEYDANA GELEN VE YAKLAŞIK 4-5 BİN HEKTARLIK BİR ORMAN ALANININ TA- MAMEN YANMASININ ARDINDAN, HER ES- NAFTAN BİR FİDAN KAMPANYASI BAŞLATTI. Kredinin kapasite raporuna sahip üretici esnaflara verileceğini de belirten TESK Genel Başkanı Bendevi Palandöken, ilk 6 ayı ödemesiz, 3 er ay aralıklarla 18 ayda geri ödenecek ve faizsiz olarak verilecek krediyi olumlu ve önemli bir gelişme olarak değerlendiriyoruz. Bundan dolayı Hükümetimize ve Bakanlığımıza teşekkür ediyoruz. Ancak bu sınırlı desteğin arkasının da gelmesini bekliyoruz. Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu (TESK) olarak AB ile ortaklaşa yürüttüğümüz ve halen devam eden Kadın Girişimcilik Projemize dahil girişimcilik eğitimi gören 6 bin kadınımıza da bu imkan verilmeli. Özellikle eğitimler sonucunda girişimci olan ve TESK e bağlı odalara üye olarak iş yeri açan kadınlarımıza da bu kredi desteği verilmeli diye konuştu TESK, KADIN GİRİŞİMCİLİĞİNİ DESTEKLEME PROJESİ KAPSAMINDA, 25 İLDE BULUNAN ES- NAF VE SANATKARLAR ODALARININ YÖNETİM VE DENETİM KURULLARINDA GÖREV ALAN Gİ- RİŞİMCİ KADINLARLA, KADIN GİRİŞİMCİLERE İŞ KURMA VE İŞ GELİŞTİRME SÜREÇLERİNDE DESTEK VERMEYİ HEDEFLEYEN KADIN GİRİ- ŞİMCİLER AĞI NI KURDU. Beş günde beş ayrı noktada meydana gelen ve Türkiye nin en büyük yangınları arasına giren Antalya - nın Manavgat ve Serik ilçelerine bağlı Sağırin, Çardak, Taşağıl ile Karabük ve Akbaş köylerini etkileyen yangından büyük üzüntü duyduklarını belirten TESK Genel Başkanı Bendevi Palandöken, El birliği ile yanan ormanlarımızı yeniden kazanmalıyız. Üyelerimiz ve vatandaşlarımız geleceğimizi düşünüp fidan dikme kampanyamıza katılarak, tüm insanlığa ve dünyaya faydalı ve son derece önemli bir iş için el ele girişimde bulunalım dedi. Konuyla ilgili yazılı bir açıklama yapan TESK Genel Başkanı Bendevi Palandöken, yanan bölgeleri yeniden ağaçlandırmak için Türkiye genelinde Her Esnaftan Bir Fidan kampanyası başlattıklarını açıkladı. Tüm esnaf ve sanatkarların kampanyaya katılmalarını isteyen Palandöken, Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu olarak Antalya Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği ile yapılan işbirliği sonucu Halk Bankası Antalya Merkez Şubesinde numaralı bir hesap açtık. Bu hesaba tüm esnaf ve sanatkarlarımızın katkı yapmasını bekliyoruz. Çünkü, orman nefes almaktır, hayattır, milli servettir. diye konuştu. Odaların yönetim ve denetiminde yer alan esnaf ve sanatkar kadınlar, Temmuz da, Ankara da ilk defa bir araya gelerek Kadın Girişimciler Ağı çalıştayını topladı, iki günün sonunda, Kadın Girişimciler Ağı kurma kararı alındı. Alınan karar çerçevesinde çalıştaya katılan oda üyesi kadınlar ve ESOB personeli öncelikle kendi illerinde Ankara da yapılan çalıştay benzeri toplantılar düzenleyecek. Avrupa Birliği tarafından finanse edilen ve 25 ilde TESK tarafından ESOBlar aracılığı ile yürütülen proje kapsamında kurulan ağın, proje tamamlandıktan sonra da, Kadın Girişimciliğini Destekleme Merkezi hizmetlerinin sürdürülmesine destek vermesi amaçlanıyor. GİRİŞİMCİLİK EĞİTİMİ ALAN KADINLARA ÜC- RETSİZ ESNAF SİCİL KAYDI HAKKI VERİLDİ Avrupa Birliği (AB) hibe fonlarından ve Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Konfederasyonu (TESK) tarafından desteklenen, girişimcilik eğitimini" tamamlayan kadınlara, ücretsiz esnaf sicil kaydı hakkı verildi. Adana da Ücretsiz üyelik hakkından yararlanarak esnaf kaydı yaptıran Tuğba İşgüzar Esnaf Odaları Birliğinin desteğiyle aldığımız eğitim sonucu sertifika sahibi oldum. Sertifikamı aldıktan sonra oda ve esnaf sicil kaydımı yaptırdım. Ücret ödemedim. Halen, evimde çalışarak sürdürdüğüm yapay çiçekçilik mesleğimi geliştirmek, kendime ileride iş kurmak istiyorum dedi.
4 4 ESNAF VE SANATKARLARIN SORUNLARINI KI- SA SÜREDE ÇÖZMEK VE ONLARI GEREKTİĞİN- DE İLGİLİ KURUM VE KURULUŞLARA YÖNLEN- DİRMEK AMACIYLA İNTERNET ÜZERİNDEN HİZMET VEREN TESK HIZLI CEVAP SİSTEMİ HİZMETE BAŞLADI. Esnaf teşkilatının ülke genelindeki yaygınlığı ve esnaf ve sanatkar camiasının genişliği nedeniyle, Konfederasyonda yoğun bir şekilde yaşanan başvuru trafiğini hızlandırmak amacıyla yapılan başvuruları mümkün olan en kısa sürede cevaplandırmak,teşkilatımızın ve esnaf ve sanatkarlarımızın sorunlarını kısa sürede çözmek ve onları gerektiğinde ilgili kurum ve kuruluşlara yönlendirmek amacıyla gelen soru ve talepleri internet üzerinden interaktif bir şekilde cevaplandıracak sistem kuruldu. Sistemin kurulmasından sonra gelen sorular TESK uzmanlarınca en kısa sürede cevaplandırılıyor. Cevaplanan sorular ilgiliye internet ortamında gönderiliyor. Ayrıca web sitesinde yayınlanıyor. Esnaf ve sanatkarlar veya diğer ilgililerin web sitesinde bulunan 30 konu başlığı içerisinde sormak istedikleri konuyu seçip, soruyu yazmaları yeterli oluyor. Söz konusu siteye bilgi.tesk.org.tr adresinden ulaşılabiliyor. İZMİRDE OTO TAMİRCİLERİNE BİLGİSAYAR KURSU İzmir Oto Tamircileri Odası, üyelerine yönelik ücretsiz bilgisayar kursu düzenliyor. Bilgisayar kullanmanın çağın bir zorunluluğu olduğunu belirten Oda yöneticileri, üyelerine kurs verebilmek için odanın Karabağlar şubesinde 12 ana bilgisayar ve ekipmanlarının yer aldığı bir bilgisayar laboratuarı kurduklarını açıkladılar. Oto tamirciliği sektöründe bilgisayar kullanımının artık zorunlu hale geldiğine dikkat çeken Oda yönetimi, "Kasko şirketi kazalı aracın fotosunu mail olarak istiyor. Küçük sanatkar maili nasıl atacağını burada görecek. Ayrıca alacağı eğitimle müşteriye kart açmasını, kaza raporlarını arşivlemesini, ödeme ve alacaklarını dijital ortamda takip etmesini öğrenecek. Üyemiz edineceği bilgilerle daha kaliteli hizmet verebilecek, mesleğini yaparken çağın olanaklarını ve getirdiği kolaylıkları kullanabilecek" şeklinde konuştular. SICAKLIĞIN GÖLGEDE 45 DERECEYİ GEÇTİĞİ ŞANLIURFA'DA, DERGAH ÇARŞISI ESNAFI, TU- RİSTLERİ SICAĞIN BUNALTICI ETKİSİNDEN KORUYABİLMEK İÇİN TAVANA VANTİLATÖR TAKTI Sıcaklığın gölgede 45 dereceye ulaştığı Şanlıurfa'da, vatandaşlar sıcağın bunaltıcı etkisinden kurtulabilmek için kapalı çarşılara vantilatör takarak serinlemeye çalışıyor. Şanlıurfa'da her yıl yaklaşık 500 bin yerli ve yabancı turistin ziyaret ettiği Dergah Çarşısı'nda alışveriş yapan turistlerin sıcaklardan etkilenmemesi için kapalı çarşının tavanlarına yerleştirilen vantilatörler, hem esnafı hem alışveriş yapmaya gelenleri serinletiyor. Yerli ve yabancı turistler, vantilatör serinliğinde alışverişlerini yaparken, çarşı esnafı da yıllar önce geliştirdiği yöntem sayesinde günün her saatinde aynı oranda müşteri potansiyeline sahip oluyor. ORDU'LU KUYUMCULAR ALTIN FİYATLARINI ONLİNE TAKİP EDECEKLER Ordu Kuyumcular ve Sarraflar Odası, iç ve dış piyasalarda sürekli değişen altın fiyatlarını online olarak anında görebilecekleri bir sisteme geçiyor. Yeni geliştirilen sistemle Ordu'lu kuyumcular dünyadaki altın ve döviz fiyatlarındaki değişimleri anında öğrenebilecekler. Oda yöneticileri fiyat anlaşmazlıklarının da bu şekilde ortadan kalkacağını ve dünya piyasalarındaki dalgalanmaların altın fiyatlarında sürekli değişikliklere yol açması nedeniyle mevcut etiketlendirme işleminin zaman aldığını ve ihtiyacı karşılamadığını vurguladılar.
5 5 BAŞKAN'DAN ÖRNEK ESNAFA ÇİFTE PLAKET Kütahya'nın Simav ilçesinde 40 yıldan bu yana bakkallık yapan esnaf Necdet Öztaş, (72) dürüstlüğü, temizliği, tertip ve düzenin sağlanmasında gösterdiği duyarlı davranışları yüzünden Simav Belediye Başkanlığı tarafından örnek esnaf seçildi. Belediye yetkilileri Necdet Öztaş'ın ilçede bakkallık yapmadan önce Almanya'da işçi olarak çalıştığını, Almanya'da edindiği olumlu izlenimlerini Simav'da sürdürmek için 40 yıldır bıkmadan usanmadan çaba sarf ettiğini belirterek temizlik, tertip, düzen ve dürüstlüğü ile her zaman çevresine örnek olduğunu söylediler. HAVRAN'LI USTALARA SEMİNER Balıkesir'in Havran ilçesinde Esnaf ve Sanatkarlar Odası'nın girişimleri ile 20 esnaf İstanbul'da düzenlenen seminere katılarak yeni teknolojileri öğrenme imkanı ve fırsatını buldu. Havran Esnaf ve Sanatkarlar Odası önderliğindeki seminerin çok başarılı geçtiğini belirten esnaflar Oda yönetimine teşekkür ettiler. Oda yöneticileri ise özel bir otomobil firması tarafından organize edilen gezi ve seminerlere bundan sonra da devam edeceklerini söylediler. KIRŞEHİR SANAYİ SİTESİ NDE FAALİYET GÖS- TEREN TAMİRCİ ESNAFI, ÇIRAK BULAMAMAK- TAN DERTLİ Kılıçözü Sanayi Sitesi nde faaliyet gösteren özelikle oto tamirci esnafı, çırak bulamamaktan dolayı kalfa ve usta yetiştiremediklerini söylediler. Çırak bulunamadığı için tamirciliğin gelecek yıllarda tarihe karışacağını söyleyen oto tamir servisi yetkilisi, "Kırşehir'de hem Endüstri Meslek Lisesi hem de Çıraklık Eğitim Merkezi olmasına rağmen yanımızda çalıştıracak ve meslek öğretecek çırak bulamıyoruz. Bu nedenle her işe kendimiz koşuyor ve sıkıntı çekiyoruz. Böyle giderse gelecek yıllarda vatandaşlarımızın araçlarını tamir edecek kalfa ve usta bulunamayacak" dedi KÜTAHYA MİNİBÜSÇÜLER ODASI NIN HUKUK ZAFERİ Pek çok ilde karşılaşılan bir sorunu, Kütahya Minibüsçüler, Servis Araçları ve Halk Otobüsleri Odası, mahkeme kararıyla çözüme kavuşturdu. Kütahya Belediye Meclisi, aldığı bir kararla, Kütahya daki minibüs ve halk otobüslerinin fiyat tarifelerini ilan etmiş, minibüs, dolmuş ve halk otobüslerinin bu tarife üzerinden ücret almalarını istemişti. Ancak Belediye Meclisinin böyle bir karar alma hakkı olmadığını ileri süren Minibüsçüler Odası, idarenin bu uygulamasının 5362 sayılı yasanın 62. maddesine aykırı olduğunu ve tarife belirleme yetkisinin odalara ait olduğu iddiasıyla, Eskişehir 2.İdare Mahkemesinde, yürütmenin durdurulması talebiyle dava açtı. Mahkeme, Minibüsçüler odasını haklı bularak, yürütmeyi durdurarak tarife belirleme hakkının odaya ait olduğunu tespit etti. Belediye nin Bölge İdare Mahkemesi ne yaptığı, Eskişehir 2. İdare Mahkemesi nin kararına itirazının da reddedilmesiyle, bu hüküm kesinleşti. SAAT PİLLERİ SAATÇİ ESNAFINDAN KİLOSU 40 YTL YE SATIN ALINARAK GÜMÜŞ YAPIMIN- DA KULLANILIYOR. Merkezi Gaziantep'te bulunan bir gümüş üretim atölyesi, bölgedeki il ve ilçelerde bulunan saatçi esnafından kullanılmış pilleri satın alıyor. Şirket yetkilisi, "Son 5 yıldan bu yana İskenderun dahil bazı çevre il ve ilçelerde saatçi esnafından bu pilleri topluyoruz. Tabii esnaf bir kilo civarında pili bir yıl gibi bir sürede toparlayabiliyor, biz de kilosunu 40 YTL'den satın alıyoruz. Gümüş yapımında kullanılan pillerin geri dönüşümü sağlanılarak, doğaya zarar vermesi önleniyor" dedi. Saatçi Nuri Şerifoğlu ise, "Müşterilerin değiştirdiği boş saat pillerini biriktirip gelen şirket yetkililerine satıyoruz. Bizim için hem ek kazanç oluyor hem de doğaya zarar vermediği için mutlu oluyoruz, güzel bir uygulama" diye konuştu.
6 6 Ersen YAVUZ TESK Genel Başkan Danışmanı Sanayi ve Ticaret Bakanlığı (E) Müsteşarı RASYONEL BİR PİYASA İÇİN PERA- KENDE TİCARETİN DÜZEN- LENMESİ GEREĞİ Hiper ve grosmarketlerin kent merkezlerinde faaliyet göstermelerinin yarattığı sorunların AB modeli örnek alınarak çözümlenmesini amaçlayan tasarı, perakende ticaretin bütünüyle düzenlenme gereği konusunda yeni bir tartışma başlatmıştır. Yalnızca büyük mağazaların faaliyetlerinin değil başta esnaf ve sanatkarlar işletmeleri olmak üzere küçük işletmelerin kuruluş ve faaliyetlerinin de bir düzene bağlanması ihtiyacı, gerçekten de üzerinde durulması ve tartışılması gereken önemdedir. Avrupa Birliği uygulamaları, yalnızca büyük mağazaların değil küçük işletmelerin kuruluş ve faaliyetlerinin de belirli kurallara tabi olduğunu göstermektedir. Bu konuda en yerleşik uygulamaya sahip Almanya ve Fransa modelleri son derece ilginçtir. Almanya nın, önceki yıllar uygulamalarında; bir sanatkar işletmesinin faaliyete geçebilmesi için ilgili mahallin talep ve ihtiyaç durumu göz önüne alınmakta ve belirli bir tüketim bütünlüğü oluşturan mahaller, kent imar planları üzerinden belediyelerce belirlenerek, bu tüketim yörelerindeki talebi karşılayacak küçük işletme sayıları, sektörel faaliyet alanlarına göre tesbit ve ilan edilmekteydi. Örnek vermek gerekirse; bir elektrik tamircisi veya su tesisatçısı bir mahallede işyeri açmak istediğinde önce o yörenin belediyesine başvurmakta, belediye yetkilileri tüketim bütünlüğüne göre belirlenmiş yöreler itibariyle tesbit edilmiş talep durumuna göre kuruluş izni verilip verilmeyeceğine karar vermekteydi. Örneğin o yörede, ihtiyacın karşılanabilmesi için iki elektrik tamircisinin veya iki su tesisatçısının mevcudiyeti yeterli görülüyorsa, bir üçüncüsünün açılmasına izin verilmemekte ve ilgililere bu konuda işletme ve hizmet açığı olan yörelerde faaliyet başvurusunda bulunmaları önerilmekteydi. Böylece aynı konuda faaliyet gösteren küçük işletmelerin birbirlerine çok yakın mahallerde ve hatta yan yana faaliyette bulunmaları önlenmekte, yıkıcı rekabetin ve gayri rasyonel ekonomik faaliyetlerin önüne geçilmekteydi Bu uygulama daha sonra ticaret serbestisi, özel mülkiyet ve teşebbüs özgürlüğü ilkelerine aykırı bulunduğu gerekçesiyle terkedilmiştir. Bu yapılırken, ticaret serbestisi ilkesine de ters düşmeyecek şekilde, haksız ekonomik rekabetin önüne geçilmesi ve gayri rasyonel bir piyasa düzeninin oluşumunun önlenmesi bağlamında yeni bir modele geçilmiştir. Bugün Fransa da bir benzeri uygulanmakta olan modele göre, ticari faaliyette bulunmak isteyen bir küçük işletme sahibi veya sanatkar, ilgili mahallin belediyesine başvurduğunda kendisine önce o yöredeki hizmet arz ve talep durumu hakkında bilgi verilmekte, ihtiyaç fazlası bir alanda ilgilinin faaliyette bulunmaması konusunda uyarıda bulunmaktadır. Buna rağmen ilgilinin ticari faaliyette bulunma kararlılığı sözkonusu ise talebi uygun karşılanmakta, ancak verilen ruhsata konulan bir şerh le bu talebin yörenin hizmet ihtiyaç talebinin üzerinde olduğu derc edilmektedir. Böylesi bir şerhin işletmeye kredi verecek finans müesseseleriyle, sigortasını yapacak kuruluşlar için son derece önemli ve yönlendirici olduğu açıktır. Gerçektende, Belediyenin karşıt şerhini ihtiva eden bir ruhsata sahip küçük girişimci, işletmesine tesis veya işletme kredisi temin edemediği gibi işyerinin sigortasını da yaptıramamaktadır. Bu uygulama, yeterli sermayesi bulunmayan girişimciler için caydırıcı niteliktedir. Böylece hem piyasa hukuku kurallarına aykırı bir uygulama yapılmamış hem de ekonomik rasyonalitenin gereği yerine getirilmiş olmaktadır. Avrupa Birliği uygulamaları, yalnızca büyük mağazaların değil küçük işletmelerin kuruluş ve faaliyetlerinin de belirli kurallara tabi olduğunu göstermektedir. Bu modelin Türkiye miz için de uygulanabilirliği vardır. Avrupa Birliği uygulamalarının model alındığı bir ortamda bu alanda da gereğinin yerine getirilmesi uygun olur. Bugün aynı mahallede yan yana faaliyet gösteren esnaf ve sanatkar işletmelerinin durumları ortadadır. Mahallin ihtiyacının çok üzerinde olan bu işletmeler, yetersiz talep nedeniyle ayakta kalamamakta ve kısa bir süre faaliyet gösterdikten sonra kepenk indirme zorunda kalmaktadır. Bu durumun açtığı sosyal yaralar bir yana ekonomik yönden de israf ve kayıplara neden olduğu açıktır. Bu yanlış ve gayrirasyonel uygulamaların Avrupa Birliğinin yukarıda anlattığımız modelinin ülkemize de adaptasyonu suretiyle önlenmesi mümkündür. Burada karar verilmesi gereken nokta, örnek alınan ülkelerde yaşanan süreçlerin sırasıyla ve ülkemizde de aynen yaşanması mı, yoksa hali hazırdaki nihai modelin ülkemize aynen adaptasyonunun mu tercih edilmesi olacaktır. Yani Almanya ve Fransa nın bu konuda yaşadığı evrimsel süreç aynen Türkiye de de yaşanmalımıdır yoksa bugün Almanya ve Fransa da uygulanan modelin aynen adaptasyonuyla mı yetinilmelidir. Görüşümüz, bu konudaki uygulama süreçlerinin ülkemizde de aynen yaşanması gereğidir. Yani önce izin sistemi uygulamaya konulmalı ve uygulamanın yerleşmesini müteakip daha liberal olan ve Avrupa ülkelerinde bugün uygulanan sisteme geçilmelidir. Kanaatimize göre sistemin başarısı, uygulama süreçlerinin aynen yaşanmasıyla yakından ilgilidir. Bugün, hiper ve grosmarketlerin kuruluş ve faaliyetlerinin izne bağlanması gereği aynen küçük işletmeler için de geçerlidir. Bu konuda esnaf ve sanatkar işletmelerinin yaşadıkları sosyal ve ekonomik sorunlar küçümsenemez boyutlardadır. Kaynak israfının önlenmesi ve ekonomik rasyonalitenin sağlanması yönünden esnaf ve sanatkar işletmelerinin kuruluş ve faaliyetlerine de bir düzen getirilmesinin vakti çoktan gelmiştir.
7 7 Av. Yasemin ERTEKİN Hukuk Müşaviri BİLİNÇLİ TÜKETİCİ AÇISINDAN PRIVATE LABEL ÜRÜNLER Bilindiği üzere; 1980 lerden sonra private label (özel marka) kavramı perakendecilerin ürünlerini tüketicilere daha ucuz fiyata sunmak amacıyla fason üretimle hazırlattıkları ve üzerlerine de genellikle kendi isimlerini koydukları özel markalı ürünleri tanımlamaktadır. Ucuz olmasına rağmen kalitesi düşük olan bu ürünler, perakende sektöründe gittikçe büyüyen bir pazar oluşturmaktadır. Marka, günümüz tüketicisi için ürün ile ilgili çok önemli bir bilgi kaynağıdır. Markanın, tüketici için taşıdığı önemin artması şirketlerinde markayı daha stratejik açıdan ele almalarına sahip olmuştur. Bunun doğal sonucu olarak çeşitli marka uygulamalarına gidilmiş ve bu uygulamaların soncunda da üretici marka karşısında private label markalar çıkarılmıştır. Mağazalar, üreticiler karşısında rekabet avantajı yakalayabilmek, tüketici sadakati kazanabilmek ve pazar paylarını arttırmak için kendi özel markalarını geliştirmişlerdir. Türkiye de private label ürünler perakendecilik sektörü içinde her ne kadar 2001 yılından önce var olmuşsa da asıl gelişmeyi sağlayan 2001 ekonomik krizidir. Bu ürünler Türkiye tarihinde yaşanan ve sonuçları çok ağır olan 2001 yılı ekonomik krizinden sonra tüketiciler tarafından daha fazla tercih edilir olmuştur. Son yıllarda gıda ve temizlik ürünleri başta olmak üzere, private label ürünlerin sayıları ve çeşitleri hızla artmaktadır. Özellikle süper ve hiper marketlerde private label ürün uygulamaları oldukça ilerlemiştir. Ancak bu ürünler diğer üretici markaları ile karşılaştırıldığında fiyat açısından daha ucuz olmakla birlikte, kalite açısından çok düşük olduğu gözlemlenmektedir. Fakat ucuz olmaları sebebiyle tüketici eğilimlerinin bu markalara yönelik arttığı da çok açık ortadadır. Süper ve hiper marketler müşterilerinden daha fazla kazanmak için bu ürünleri çıkartmaktadırlar. Fiyat/kalite algısı tüketicinin satın alma kararlarında en önemli kriterlerdendir. Özellikle dayanıksız tüketim mallarına yönelik satın alma kararlarında, ürünün kalitesi, ürün performansına ve bu performansın zaman içinde devam etmesine bağlıdır. Üretici markalı ürünlerin aslında bir taklidi olan private label ürünler kalitesiz, bundan dolayı da ucuz ürünlerdir. Ancak, private label denilen ürünlerin bugün pek çok tüketicide öfke yarattığı da bilinen bir gerçektir. Bugün pek çok tüketici her şeyi bir arada bulundurduğu için kolaylık sağladığından alışverişlerini süper market zincirlerinden yapmaktadırlar. Ancak, üzerinde o süper market zincirinin adı olan private label ürünler bilinçli bir tüketici gözüyle incelendiğinde kaliteleri bakımından insan sağlığını tehdit edici boyutlara ulaştığı görülmektedir. Yine de bu ürünlerin kaliteden yoksun olmasına rağmen tüketiciler açısından tercih edilmesinin temel sebebi ucuz olmasının yanında süper marketlerde satışının yapılmasından kaynaklanmaktadır. Bu durum da daha kaliteli ve uygun fiyata ürün markası satışı yapan esnaf ile haksız rekabete yol açmaktadır. Bu anlamda private label ürünler hakkında tüketicilerin bilinçlendirilmesi büyük önem taşımaktadır. Fiyat/kalite algısı tüketicinin satın alma kararlarında en önemli kriterlerdendir. Özellikle dayanıksız tüketim mallarına yönelik satın alma kararlarında, ürünün kalitesi, ürün performansına ve bu performansın zaman içinde devam etmesine bağlıdır. Üretici markalı ürünlerin aslında bir taklidi olan private label ürünler kalitesiz, bundan dolayı da ucuz ürünlerdir. Yapılan araştırmalarda üretici markalı ürünlere kıyasla private label ürünleri tercih eden tüketicilerin satın alma gücü düşük tüketiciler olduğu saptanmıştır. Ayrıca, tüketicinin private label ürünlerine yönelmesinde zincir mağazalara duyulan güvenin de etkili olduğu yapılan araştırmalardan saptanmıştır. Tüketici, ucuz bir ürün üzerinde tanınan, bilinen bir mağaza ismi gördüğünde güven duyarak bu ürünlere yönelmektedir. Ancak, burada mağazalar isimlerinden yararlanarak tüketicileri daha kalitesiz ürünü satmaları konusunda yanılmaktadırlar. Bu noktada bilinçli tüketici olmanın önemi karşımıza çıkmaktadır. Bugün pek çok tüketici tarafından bu ürünler genellikle düşük kaliteli olarak algılanmaktadır. Kalite garantisinin yüksek olması üretici markalarını hala önemli kılmaktadır. Bu anlayış içerisinde tüketim alışkanlıklarımızı gözden geçirmek ve yeni bir tüketim ahlakı oluşturmak zorundayız.
8 8 ESNAF SANATKAR, İNOVASYON VE CİĞERCİ NACİ S.Cüneyt YEŞİLKAYA Vergi Danışmanı Türkiye de esnaf ve sanatkarların bir değişim sürecine girdiğini, daha doğrusu bir sürece girdiğini ancak, bunun değişim süreci olarak isimlendirilmesi gerektiğini kapanan esnaf ve sanatkar işletmelerinin sayısı artınca anladılar. Cep telefonları iyice yaygınlaşmaya başlayınca, Ciğerci Naci, arabasının üzerine bir yazı yazdı. Esnafların bir kısmı, büyük marketlerden şikayetçiydi. Onların sayısı arttıkça esnafın sayısı azalıyordu. Sadece bakkalların değil, manav, kasap, kırtasiye, billuriye, tuhafiye, çiçekçi, vs 57 meslek kolunun etkilendiği söyleniyor. Bir kısım esnaf da teknolojiden rahatsızdı ama şikayet edemiyordu. Teflon ve çelik tencereleri üretmeyin veya ithal etmeyin diyemiyordu kalaycılar. Bunun çözüm olmayacağının farkındaydılar ve yavaş yavaş çekildiler piyasadan. Bugün yaşları 30 un altında olanlara sorsanız çoğu bilmez kalaycı nedir, nalbant nedir, semerci nedir... ALO NACİ NEREDESİN. Altında da bir telefon numarası: O kadar ilgi çekti ki, Ankara nın her yerinden arayıp yerini sordular Ciğerci Naci nin. Bazen o gitti müşterinin ayağına, bazen de müşteri geldi Naci Usta nın ayağına. Ve geçenlerde Ciğerci Naci nin arabasında bir başka yazı. web: İşte bu noktada teşhisi koydular. Esnaf ve sanatkarlar bir değişim sürecine girdi. İnternet sitesinde şöyle yazıyor: Naci ustanın web sayfasına hoş geldiniz. Ve siteden bir yazı: Tedavi? İnovasyon. Esnaflar birbirine baktı Ne ola ki bu inovasyon dedikleri! Onlar anlamayınca Türkçe karşılık arandı inovasyona. Yenilikçilik dediler. Tam olarak kelimenin anlamını vermemekle beraber, yenilikçilik le de neyin kastedildiği pek anlaşılamadı. -.- Ankara da kapı kapı dolaşmak suretiyle eşinin yaptığı ciğerleri satan meşhur bir ciğerci vardır. Ciğerci Naci deyince bilir herkes. DEĞERLİ MÜŞTERİLERİM! NACİ USTA, WEB SAYFASINA GOSTERİLEN YOĞUN İLGİ NEDENİYLE BÜTÜN MÜŞTERİLERİNE TEŞEK- KÜR EDER. BURADA BİR AÇIKLAMAYI ZORUNLU GÖRDÜM. İLE GELEN SİPARİŞLERİ ANCAK SABAH E KADAR CEVAPLAYABİLDİĞİMİ HA- TIRLATIRIM. ÇÜNKÜ BU SAATDEN SONRA SERVİ- SE ÇIKMAKTAYIM. CİĞERCİ NACİ NİN BİR AİLE İŞ- LETMESİ OLDUĞUNU UNUTMAMANIZI DİLERİM. İşte inovasyon budur. Türkçesi yok Herkes yenilikçilik diyor. Bense yaratıcılık diyorum. bir tek sorun var. 1,9 milyon esnaftan kaçının bu kadar yaratıcı olabileceği!
9 9 Ebru KÖMEZ ARGE Uzmanı Basel-II, bankaların riske dayalı bir sermaye yükümlülüğüne tabi olmasını öngören ve bankaların bulundurmaları gereken sermaye yükümlülüğünün hesaplanmasında basitten gelişmişe doğru giden farklı ölçüm yaklaşımlarının kullanılabilmesine imkân tanıyan kapsamlı bir düzenlemedir. Bu düzenleme 2007 yılı başından itibaren AB üyesi ülkeler başta olmak üzere pek çok ülkede yürürlüğe girmiştir. BDDK nın konuya ilişkin olarak açıkladığı yol haritası çerçevesinde; -Mart 2007 de Basel II nin yasal düzenleme olarak yayımlanması, -Ağustos 2007 de Basel I (mevcut uygulama) ile birlikte Basel II hesaplamalarının yapılması, -Ocak 2008 de Basel II nin yürürlüğe girmesi planlanmıştır. Ancak, Türk Bankacılık Sektörünün Basel-II ye geçişine yönelik BDDK tarafından yürütülen çalışmalar sonucunda önemli mesafeler kaydedilmiş olmakla beraber, uygulamanın ileri bir tarihe ertelenmesi uygun görülmüştür. Basel II de KOBİ ler BASEL II Basel II, KOBİ lere yerel mevzuatımızdan farklı bir tanım getirmiştir. Bir firmanın KOBİ olma kriteri yıllık satış cirosu olmuştur. Yıllık satış cirosu 50 milyon EURO nun altında olan firmalar Basel II ye göre KOBİ dir. KOBİ tanımına uygun olan firmalar ise; bir bankadaki toplam riskleri itibarıyla Perakende Kurumsal ayrımına tabi olmakta, bu duruma göre toplam riski 1 milyon EURO dan düşük olan firmalar Perakende KOBİ, 1 Milyon EURO dan fazla olan firmalar ise Kurumsal KOBİ olarak tanımlanmaktadır. Basel II perakende KOBİ tanımına uygun olan firmaları perakende portföyü içinde kabul edip, %75 risk ağırlığının uygulamasını öngördüğünden, bankalar için bu ayrıştırma oldukça önemli hale gelmiştir. Bir firma kullandığı kredi miktarına bağlı olarak bir bankada kurumsal portföy içinde yeralırken, bir başka bankada perakende portföyünde yer alabilecektir. Basel II nin Kredilendirme Sürecine Olan Etkisi Ülkemiz bankacılığında halen devam etmekte olan kredilendirme sürecine geleneksel yaklaşım diyebiliriz. Bu yaklaşımda iyi kredi-kötü kredi kavramları geçerli olup, firmalar mali analiz ve istihbarat konularında tecrübeli uzmanlarca tahlil edilmekte, bu doğrultuda oluşturulan raporların sonucuna göre kredi tahsisi gerçekleştirilmektedir. Fiyatlamada izlenen yol ise bankanın maliyetine belirli oranda bir kâr payının eklenmesidir. Basel II, geleneksel yaklaşımdan farklı olarak, kredilendirme sürecinin mümkün olduğunca objektif kriterlerle gerçekleştirilmesini, fiyatlamaya risk priminin de dahil edilmesini gerektirmektedir. Kredi riskinin tespitinde 2 yöntem kullanılmaktadır. İçsel değerlendirmede; bankalar kredi verdikleri firmaların taşıdığı riskleri ölçümleyebilmek için, tüm KOBİ lere, dışsal derecelendirmede ise; bağımsız derecelendirme kuruluşları, kurumsal KOBİ lere derecelendirme notu verecektir. Ayrıca, kredi müşterisi firmaların taşıdıkları riske göre bankaların sermaye yükümlülükleri hesaplanmakta, kredinin bankaya yüklediği maliyet de kredi fiyatının belirlenmesinde temel oluşturmaktadır. Basel II, alınan teminatların kredi riskliliğini azaltıcı etkisini kabul etmekte, ancak mevcut durumda sıklıkla kullanılmakta olan teminatların bazıları Basel II kapsamında ele alınan teminatlar arasında yer almamaktadır. Bunlara örnek olarak; ortak kefaleti, grup şirketi kefaleti, müşteri çek ve senetleri verilebilir. Basel II de tercih edilen teminatlar; nakit, altın, hisse senedi, tahvil, yatırım fonu, banka garantisidir. Firmalar, Basel II nin öngördüğü teminat yapısına uyum sağlamaları halinde daha düşük maliyetle kredi temin etme imkanına sahip olacaklardır. Basel II ye Geçiş Sürecinde Küçük Ölçekli İşletmelere Öneriler -Firma esas faaliyet konusunda çalışmalıdır. -Kayıt dışılıktan kaçınmalı, tüm faaliyetler kayıt altına alınmalıdır. -Güvenilir mali tabloları olmalıdır. -Basel II nin öngördüğü teminat yapısına uyum sağlanmalıdır. -Sermayeleri güçlendirilmelidir. -Kurumsal yönetim kültürü oluşturulmalıdır. -Karar alma mekanizmalarında tüm risklerin dikkate alınmasına imkan verecek sistem kurulmalıdır. -Risk yönetimi konusunda uzmanlaşmayı sağlamak üzere nitelikli insan kaynağına yatırım yapılmalıdır. Yukarıda yer verilen önerilerin tamamı, firmanın bankaların uygulayacakları iç derecelendirme sistemlerinden ve bağımsız kuruluşlarca uygulanacak dış derecelendirme sistemlerinden daha iyi not almalarına imkan verecek niteliktedir. Daha iyi derecelendirme notun sahip bir firma, daha uygun maliyetle kredi imkanına sahip olacak; nakit döngüsünde bir sorun olmaksızın, Basel II nin olası etkilerinden olumsuz bir şekilde etkilenmeksizin mevcut ticari hayatını devam ettirebilecektir.
10 10 TÜRKİYE ESNAF ve SANATKARLARI KONFEDERASYONU Yıl : 1 Sayı : 4 Ağustos 2008 Her ay elektronik olarak yayınlanır ve dağıtılır. Tunus Caddesi No : 4 Bakanlıklar ANKARA Tel : Faks : E-posta : Yayınlanan yazıların sorumluluğu yazarlarına aittir. TESK, Yöneticileri en alt birimden itibaren yargı gözetiminde yapılan demokratik seçimlerle işbaşına gelen bağımsız 13 Mesleki Federasyon, 82 Birlik, 3142 Oda, 491 Meslek dalıyla ülke düzeyinde yaklaşık 2 milyon üyeye sahip en büyük sivil toplum kuruluşudur.