Download "ISSN: 1309 4173 (Online) 1309-4688 (Print) Volume 5 Issue 2, A Tribute to Prof. Dr. Halil INALCIK p. 263-286, March, 2013"
1 ISSN: (Online) (Print) Volume 5 Issue 2, p , March, 2013 Türk Milliyetçiliği Düşüncesini Tanımlama ve Temellendirme Çalışmalarına Bir Örnek: Ergenekon Dergisi An Example to Define and Systemize Turkish Nationalist Thought: Ergenekon Yrd.Doç.Dr.Bekir Koçlar Yüzüncü Yıl üniversitesi- Van Öz: Ergenekon Dergisi, 1938 de faşizmin itibarının yüksek olduğu bir dönemde yayımlanmaya başlamış ve dönemin şartları içinde Türkiye de ırkçılığa dayanan bir milliyetçilik algısı oluşturmaya çalışmıştır. Derginin yayımlandığı süreçte öne çıkan en önemli özelliği, derginin 4 sayılık çok kısa ömre sahip olmasına neden olan faşizm karşıtı eleştirileridir. Ağırlıklı olarak Reha Oğuz Türkkan ın yazılarının yer aldığı dergide, Ziya Gökalp gibi diğer milliyetçi yazarların yazılarından alıntılara ve tercümelere de yer verilmiştir. Böylece bir milliyetçilik algısı geliştirilmeye ve temellendirilmeye çalışmıştır. Türk Ocakları nın kapandığı, hiçbir Türkçü derginin çıkmadığı ve Türkçülük düşüncesinin tamamen muhalif konumuna düştüğü bir dönemde çıkan dergi, milliyetçiliği ırkçılıkla temellendirmektedir. Buna göre Türk milletini yaşamakta olduğu çöküşten ırkçılık kurtulabilecektir. Emperyalizme ancak onunla direnmek mümkündür. Ancak, faşizmle ilgili yazılar, derginin 4. sayısından sonra kapanmasına neden olmuştur. Anahtar Kelimeler: Türkiye, Ergenekon, Reha Oğuz Türkkan, faşizm, komünizm, ırkçılık, milliyetçilik Abstract: This article examines a short-lived nationalist journal, Ergenekon, and the causes of its premature termination. First published in 1938 at the zenith of European fascism, Ergenekon aimed to combine Turkish nationalism with racism. Despite its warm approach to racism, the journal directed harsh criticisms toward fascism. This article argues that the anti-fascist articles in the journal were the primary cause of its closure by the government after only 4 issues. The journal mostly published the articles of Reha Oğuz Türkkan along with translated works and the articles of other nationalist writers such as Ziya Gökalp. Because Ergenekon started its publication after the Turkish Hearths Association and its publication arm Türk Yurdu were closed down in 1931, it aimed to make its racist nationalism understanding the dominant nationalism in Turkey. According to the journal, racism would save Turkish people from the downfall they were currently in, and it was the only way to stand up to imperialism. Key Words: Turkey, Ergenekon, Reha Oğuz Türkkan, fascism, communism, racism, nationalism Bu makale Bir Fikir Hareketinin Yüzyılı Türk Ocakları adlı uluslararası sempozyumda sunulan tebliğin yeniden gözden geçirilmiş halidir.
2 Türk Milliyetçiliği Düşüncesini Tanımlama ve Temellendirme Çalışmalarına Bir Örnek: Ergenekon Dergisi DERGİNİN MİZANPAJI ve YAZI DİZİNİ 1.1. DERGİNİN MİZANPAJI Ergenekon dergisi tarihinde çıkmıştır Sayıda kapağın üst kısmında büyük harflerle HERŞEYİN ÜSTÜNDE TÜRK IRKI onun altında derginin adı olan ve üstteki yazıya göre daha büyük puntolu mavi zemin üzerinde ERGENEKON yazısı bulunmaktadır. Kapağın orta kısmında yine mavi zemin üzerinde bir bozkurt başı ve ay yıldız resmi vardır. Bu kapak resmi M. Kemal Alagöz tarafından yapılmıştır 2. Onun hemen altında Oğuz Kağan destanındaki altın yay gümüş ok hikâyesine işaretle yay ve üç ok resmi 3 ve bu resmin sol tarafında SAYI:1 ve sağ tarafında KURUŞ: 15 ibaresi yer almaktadır. İç kapakta sayfanın üst kısmında HALİL NACİ MIHCIOĞLU ANKARA başlıklı bir reklam, diğer kısmında içindekiler bölümü bulunmaktadır. 1. sayfa, üstte ortada büyük harflerle ERGENEKON yazısından, yine büyük harflerle fakat daha küçük puntolarla GENÇLİK VE FİKİR DERGİSİ İLMİ-EDEBİ-İÇTİMAİ ibaresinden, bu ibarenin sağında adres solunda abone şartlarını gösteren bilgilerden oluşmaktadır. Buradaki bilgilere göre derginin abone şartları Türkiye için 12 sayı 170 kuruş, yurt dışı için 24 sayı 500 kuruştur. Yine bu bilgilere göre derginin adresi Çankaya Cad. No: 31 Tura Apt. Kat. 1 Yenişehir/Ankara olarak görülmektedir. Bu bilgilerin altında büyük harflerle yazılmış ÜLKÜMÜZ IRKDAŞLARIMIZIN SAADETİDİR yazılı bir slogan vardır. Sayfa altlarında da derginin düşüncesini yansıtan çeşitli düşünürlerden alıntı sözleri görmekteyiz. Derginin 1. sayısında başyazı, sosyoloji, gençlik ve ahlak, özdekçilik ve tincilik, felsefe, tarih, ülkeler, edebiyat, şiir, gök, spor ana başlıkları altında 14 tane yazı ve şiir bulunmaktadır. Bu yazılardan başyazı da dahil olmak üzere 6 tanesi R. Oğuz Türkkan, 3 tanesi A. Mete Turanlı (R. Oğuz un müstear ismi), 1 tanesi Necip Ali Küçükka. 1 tanesi Hasan Ortekin, 1 tanesi Akil Sanal, 1 tanesi de N. Atilla Türkkan (Türkkan ın kardeşi) isimleriyle kaleme alınmıştır. Ayrıca 1 tane de çevirisi A. Mete Turanlı ismiyle R.O.Türkkan Tarafından yapılmış tercüme yazı mevcut olup, 4. sayfanın altında yine Türkkan tarafından hazırlanmış kitapları karıştırırken adlı küçük bir bölüm vardır. 1. Sayı 36 sayfadan ibarettir. İkinci sayının da kapağında yine bozkurt, altın yay gümüş ok sembolü, ay yıldız resmi ve en üstte Ergenekon yazısı vardır. Ancak kapak resmi figürler bakımından aynı olmasına rağmen birinci sayıdan farklı bir resimden oluşmaktadır. İç kapak tıpkı birinci sayıdaki gibi düzenlenmiştir. Bu sayı Atatürk özel sayısı görünümündedir. Bu sayı da 36 sayfadır. İlk sayıdan farklı olarak bu sayının arka kapağının iç sayfasında Arkadaş! Yabancı 1 Dergi 4 sayı çıkmış, dördüncü sayıdan sonra mahkeme kararıyla kapatılmıştır. Her ne kadar çıkmış bir 4. Sayıdan söz edilmekteyse de bu sayı toplatılmış olduğu için kütüphanelerde bulunamadı. Reha Oğuz TÜRKKAN ın oğlu, Tuğrul TÜRKKAN, babasının hatıralarına düştüğü dip notta derginin bütün sayılarının dijital kopyalarının sitesinde yayınlandığını söylemektedir. Ancak bu siteden bu belgelere ulaşabilmek maalesef mümkün olamamıştır. Siteye girmeye çalıştığımızda hata vermektedir. Sayın Tuğrul Türkkan a ulaştık. Fakat ondan da derginin dördüncü sayısı ile ilgili olarak olumlu bir cevap alamadık; Site ile ilgili bilgi hakkında bakınız;reha Oğuz TÜRKKAN, Arayan Adam Bir Dava Uğruna 44 Olayları ve Tabutluk İşkenceleri, II., İstanbul 2011, s. 41 Şu anda elimizde üç sayısı mevcuttur. Bu sayılar İzmir Milli Kütüphanesi nden temin edilmiştir. 2 Reha Oğuz Türkkan, hatıralarında bu resmin kendine ait olduğunu söylüyor. Fakat derginin içindekiler bölümünde bu resmin M. Kemal ALAGÖZ tarafından yapıldığı yazılıdır. Reha Oğuz TÜRKKAN, Arayan Adam, II., s Bu resim aynı zamanda Reha Oğuz TÜRKKAN ın dokuz arkadaşıyla kurmuş olduğu GUREM adlı gizli teşkilatın sembolüdür. Guremin kuruluşu ile ilgili olarak bakınız; Reha Oğuz TÜRKKAN, Arayan Adam Hani Ben Çocukken Delikanlıyken De, I., İstanbul Basım tarihi yok s. 42
3 265 Bekir Koçlar propagandalardan sakın. Ne olduğu belli olmayan gazete ve dergileri okuma. Tamamıyla Türk gençliğinin fikir ve hislerine tercüman olan şu gazete ve dergileri oku ve okut. ÇIĞIR YÜCEL GENÇLİK YENİ BİRLİK Hem kültürün yükselir, hem de benliğini kaybetmezsin şeklinde, okuyucuyu milliyetçi hassasiyetleri olmayan yayın organlarından uzaklaştırmak ve onlara milliyetçi iddiaları olan yayınları tanıtmak isteyen bir çağrı, sayfanın diğer yarısında da ilk sayıdaki hatalarla ilgili düzeltmeler bulunmaktadır. Kapağın dış kısmında ise bir sabun ve piyango reklamı mevcuttur, bu reklamların altında dergide yayınlanacak ilanların fiyatları ve sayfanın en altında derginin sahibini adı, umumi neşriyat Müdürünün adı (dergide çevirgen olarak geçiyor) ve basıldığı yer yazmaktadır. Buna göre Derginin sahibi Cahit Savaş Fer, umumi neşriyat çevirgeni Fevziye Abdullah Tansel 4, basıldığı yer damga matbaasıdır. Bu sayıda Atatürk ile ilgili olmak üzere Ergenekon, Cafer Seydamet Kırımer, Abdullah Aksakoğlu, Orhan Şadi Kavur, A. Mete Turanlı, R. Oğuz Türkkan imzalı altı yazı ve Abbas Gegin imzalı iki şiir bulunmaktadır. Ayrıca Başyazı, Felsefe, Sosyoloji, Tarih, Değişik, Edebiyat ve Şiirler ana başlıkları altında R. Oğuz Türkkan, İbrahim Onan, Muharrem Fevzi Togay, Voltaire, Bozkurt, Ziya Gökalp, Kamiy Flamaryon imzalı yazı, roman ve şiirlerle birlikte bir de R. Oğuz Türkkan ın Almanya istatistikler umum müdürü Prof. Dr. Burgdurfer ile yaptığı röportaj bulunmaktadır. Üçüncü sayıda da kapakta yine kırmızı zemin üzerinde bozkurt resmi bulunmaktadır. Bu sayıdaki bozkurt resmi ay yıldız içinde kurt başı ve altın yay ve gümüş üç ok şeklindedir. Bu kapak resmi Fikret Kılıççöte tarafından yapılmıştır. Yine birinci sayının kapağında olduğu gibi HERŞEYİN ÜSTÜNDE TÜRK IRKI sloganı bu sayıda da vardır. Bu sayı da tıpkı 1. sayı gibi 36 sayfadır. Bu sayıda da başyazı, sosyoloji, felsefe, tarih, dil, spor, değişik edebiyat, şiirler başlıkları altında Reha Oğuz Türkkan, A. Mete Turanlı, Reha Kurtuluş (R. O. T. Müstear ismi), İhsan Kut, Fethi Tevet, Lütfü Sipahi, Atsız, Aziz Neriman Binışık, Guy de Maupassant imzalı makale, roman, şiir, çeviri ve röportajdan oluşan bir içeriğe sahiptir YAZI DİZİNİ AKSAKOĞLU. A.; En Büyük Evlat, Ergenekon, I/2, Ankara , s.5-6 ALÇIN, Şükrü Murat; Bağ Akşamında, (Şiir) Ergenekon, I/1, Ankara , s.22 BİNIŞIK, Aziz Neriman; Aziz Ataya (Şiir), Ergenekon, I/3, Ankara , s. 8 BOZKURT, Mahmut Esat; Atatürk, Ergenekon, I/3, Ankara , s BOZKURT; Asker Kardeşlerime ( Şiir), (Ergenekon, I/3, Ankara , s. 7 BOZKURT 5 ; Türklerin Türküsü (Şiir), Ergenekon, I/2, Ankara , s.19 BOZKURT; Bugünün Gençlerine, (Şiir) Ergenekon, I/1, Ankara , s.7 Claude Servet; Türkistanın Yakın Tarihi, Çeviren: Orhan Halit, Ergenekon, I/3, Ankara , s. 25 ERGENEKON, Atatürk ü Niçin Büyük Dahi Tanırız?, Ergenekon, I/2, Ankara , s.1-2 ERGENEKON; Dikkat, Ergenekon, I/3, Ankara , s. 3 ERGENEKON; Prof. Şevket Kansu dan Bir Rica, Ergenekon, I/2, Ankara , s.20 4 Kurucularının yaşı tutmadığı için Reha Oğuz TÜRKKAN ve arkadaşları hocaları olan TANSEL e böyle bir görev almaları için teklifte bulunurlar o da kabul eder; Reha Oğuz TÜRKKAN, Arayan Adam, I., s H. Nihal ATSIZ ın müstear ismi; Reha Oğuz TÜRKKAN, Arayan Adam, II., s. 42
4 Türk Milliyetçiliği Düşüncesini Tanımlama ve Temellendirme Çalışmalarına Bir Örnek: Ergenekon Dergisi 266 FLAMARİO, Camille Ölen Avcı, Ergenekon, I/2, Ankara , s. 29 FLAMARYO, Camille; Görünmeyen Hayalet, Çeviren: A. Mete TURANLI (Ergenekon, I/3, Ankara , s. 9 GEGİN, Abbas, Bir Mektup ( Şiir), Ergenekon, I/2, Ankara , s.8 GEGİN, Abbas, Feryatlarım ( Şiir), Ergenekon, I/2, Ankara , s.5 GÖKALP, Ziya; Ergenekon, (Şiir) Ergenekon, I/1, Ankara , s.3 GÖKALP, Ziya; Kendine Doğru, (Şiir) Ergenekon, I/2, Ankara , s.7 JAGO, P. C. ; İradenin Kudreti, Çeviren: A. Mete TURANLI, Ergenekon, I/3, Ankara , s KAVUR, Orhan Şadi; 16 İkinci Teşrin 1938 de yapılan, Ankara Yütksek Tahsil Gençliğinin Milli Yas toplantısında, Siyasal Bilgiler Okulu namına Orhan Şadi Kavur tarafından söylenen hitabeden bazı parçlar, Ergenekon, I/2, Ankara , s KIRIMER. Cafer Seydamet ; Atatürk ün Mübarek Ruhuna Matemimiz, Ergenekon, I/2, Ankara , s.3-5 KURTULUŞ, Reha; Gel Gel, Ergenekon, I/3, Ankara , s. 17 KURTULUŞ, Reha 6 ; Giyinme ve Utanma, Ergenekon, I/2, Ankara , s KURTULUŞ, Reha; Türkler ve Panturanizm, Ergenekon, I/3, Ankara , s KUT, İlhan; Namık Kemal İçin, Ergenekon, I/3, Ankara , s. 16 KÜÇÜKA, Necip Ali; Gençlik ve Ahlak, Ergenekon, I/1, Ankara , s.18 LAKRİOLA, Artura; Türkler ve Medeniyet, Ergenekon, I/2, Ankara , s.20 MOUPASSANT; Yabani Kazlar (Şiir), Ergenekon, I/3, Ankara , s. 24 Ogüst Kont un Reşit Paşa ya Mektubu, Ergenekon, I/2, Ankara , s. 15 Ogüst Kont un Reşit Paşa ya Mektubu, Ergenekon, I/3, Ankara , s. 15 ONAN, İbrahim; Halkçılık Felsefesi, Ergenekon, I/2, Ankara , s.10-12, ORTEKİN, Hasan; Altay Türkleri Bugünkü Türk Ulusları, Ergenekon, I/1, Ankara , s OZANSOY, Halit Fahri; Her Mevsim Böyle Biter, (Şiir) Ergenekon, I/1, Ankara , s.9 PAUL, C. Jacot; İradenin Kudreti, Ergenekon, (Çeviren; A. Mete TURANLI), I/1, Ankara , s PİTTARD, Eugene; Ah! Şu Müthiş Türkler, Ergenekon, I/3, Ankara , s. 17 SANAL, Akil; Türk, Gök ve Uçak!.., Ergenekon, I/1, Ankara , s. 9 Su Kelimesinin Kaynağı, Nakleden: Reha KURTULUŞ, Ergenekon, I/3, Ankara , s TEVET, Fethi; Rıza Nur ve Şiirleri, Ergenekon, I/3, Ankara , s TEVET, Fethi; Türklüğe Kurban (Şiir), Ergenekon, I/3, Ankara , s. 19 TEVET, Fethi; Türklüğün Delidivanesi (Şiir), Ergenekon, I/3, Ankara , s. 19 TOĞAY, Muharrem Fevzi, Ziya Gökalp ve Avrupa, Ergenekon, I/2, Ankara , s.9 TURANLI, A. Mete 7 ; Kısa Felsefe Tarihi, Ergenekon, I/1, Ankara , s R. O. TÜRKKAN ın müstear ismi; Reha Oğuz TÜRKKAN, Arayan Adam, II., s. 42
5 267 Bekir Koçlar TURANLI, A. Mete; Ağlayanlara, Ergenekon, I/2, Ankara , s.19 TURANLI, A. Mete; Kazanmalıyım (Hikaye), Ergenekon, I/1, Ankara , s TÜRKKAN, N. A.; Japon Güreşi Jiü-Jitsü, Ergenekon, I/3, Ankara , s. 30 TÜRKKAN, N. Atila, Kavgada Japon Güreşi Jiü-Jitsü, Ergenekon, I/1, Ankara , s TÜRKKAN, N. Atila; Japon Güreşi Jiü-Jitsü, Ergenekon, I/2, Ankara , s.27 TÜRKKAN, R. Oğuz; Açlar, Komünizm ve Milliyetçilik (Başyazı), Ergenekon, I/3, Ankara , s.1-3 TÜRKKAN, R. Oğuz; Faşizm Tehlikedir!, Ergenekon, I/2, Ankara , s.2 TÜRKKAN, R. Oğuz; Faşizm Tehlikedir Yazısı Etrafında, Ergenekon, I/3, Ankara , s. 36 TÜRKKAN, R. Oğuz; Faşizm ve Propaganda, Ergenekon, I/3, Ankara , s TÜRKKAN, R. Oğuz; Kandaşlarım Atatürk İçin, Ergenekon, I/2, Ankara , s.18 TÜRKKAN, R. Oğuz; Kısa Felsefe Tarihi, Ergenekon, I/2, Ankara , s TÜRKKAN, R. Oğuz; Nüfus Artımı (Röportaj), Ergenekon, I/2, Ankara , s TÜRKKAN, R. Oğuz; Özdekçilik ve Tincilik (Materyalizm ve Spitirüalizm), (Ergenekon, I/1, Ankara , s.5-6 TÜRKKAN, R. Oğuz; Özdekçiliğin Tarihi II, (Ergenekon, I/3, Ankara , s. 6-7 TÜRKKAN, R. Oğuz; Özdekçiliğin Tarihi, Ergenekon, I/2, Ankara , s TÜRKKAN, R. Oğuz; Rejimlerin ve İçtimai İnanışların Tenkidi III, (Ergenekon, I/3, Ankara , s. 4-5 TÜRKKAN, R. Oğuz; Rejimlerin ve İçtimai İnanışların Tenkidi, Ergenekon, I/1, Ankara , s. 6-8 TÜRKKAN, R. Oğuz; Rejimlerin ve Sosyal İnanışların Tenkidi Kolektivistler- Totaliterler, Ergenekon, I/2, Ankara , s.6-8 TÜRKKAN, R. Oğuz; Saçmalarla Dolu Ergenekon, Ergenekon, I/3, Ankara , s. 18 TÜRKKAN, R. Oğuz; Seyahatnameler, Ergenekon, I/3, Ankara , s. 16 TÜRKKAN, R. Oğuz; Tarihin ve Tekamülün Amili, Ergenekon, I/1, Ankara , s TÜRKKAN, R. Oğuz; Tarihin ve Tekamülün Amili, Ergenekon, I/2, Ankara , s TÜRKKAN, R. Oğuz; Tarihin ve Tekamülün Amili, Ergenekon, I/3, Ankara , s TÜRKKAN, R. Oğuz; Yakın Şark II, Ergenekon, I/2, Ankara , s R. O. TÜRKKAN ın müstear ismi; Reha Oğuz TÜRKKAN, Arayan Adam, II., s Bu yazının sayfaları arası Y. Hikmet BAYUR tarafından yazılmış önsözden oluşmaktadır.
6 Türk Milliyetçiliği Düşüncesini Tanımlama ve Temellendirme Çalışmalarına Bir Örnek: Ergenekon Dergisi 268 TÜRKKAN, R. Oğuz; Yakın Şark, Ergenekon, I/1, Ankara , s TÜRKKAN, R. Oğuz; Yaşamak Gayritabiidir, Ergenekon, I/1, Ankara , s TÜRKKAN, R. Oğuz; Yeni Ergenekon Destanı (Başyazı), Ergenekon, I/1, Ankara , s. 1-2 TÜRKKAN, R. Oğuz 9 ; Altın Yayla, Üç Gümüş Ok, Ergenekon, I/1, Ankara , s. 4 TÜRKKAN, R. Oğuz; Özdekçilik ve Tincilik ( Materyalizm, Spiritüalizm), Ergenekon, I/1, Ankara , s. 5-6 UHLAND, Ludwing; Şarkıcının Bedduası, Çeviren: Lütfü Sipahi, Ergenekon, I/3, Ankara , s VOLTAİRE, Zadik Yahut Kader (Roman), Ergenekon, (Çeviren; A. Mete TURANLI), I/1, Ankara , s VOLTAİRE, Zadik Yahut Kader (Roman), Ergenekon, (Çeviren; A. Mete TURANLI), I/2, Ankara , s VOLTAİRE, Zadik Yahut Kader (Roman), Ergenekon, (Çeviren; A. Mete TURANLI), I/3, Ankara , s DERGİNİN ÇIKARILIŞ GAYESİ Milliyetçilik, derginin çıkış gayesidir. Bu nedenle dergideki bütün yazıları bu cihetten ele alıp değerlendirmek lazımdır. Bilindiği üzere Cumhuriyet in ilk yıllarında milliyetçilik, tanımlanma sorunu yaşayan düşünce biçimlerinden biridir. Bu durum milliyetçilikle ilgili birçok farklı fikri yaklaşım ve uygulama biçimi ortaya çıkarmıştır. Cumhuriyet dönemi Türkiye sinin ideolojisi ve rejimiyle ilgili hususlar, bilhassa Mustafa Kemal Atatürk ün vefatından sonra dış politikayla çok yakın bir ilinti içine girdiği için içerideki fikri gelişmeler dahi dış politikada sorun çıkarması korkusuyla devlet tarafından sıkı bir kontrol altına alınmışlardır. Devlet açısından bu konuda en sorunlu ideolojik çevre Türkçülerdi. Çünkü onlar, hem faşist Almanya yı, hem komünist Rusya yı, hem de demokrasi ile yönetilen Batılı devletleri rahatsız edecek söylemlere sahiptiler. Türkçülere göre bunların hepsi emperyalistti ve Türkiye üzerinde emelleri vardı. Bu durum, dönemin idarecileri açısından bilhassa dış politikada risk bakımından hiç boşluk bırakmak istemeyen İsmet İnönü için Türkçüleri sorun haline getirmişti. Diğer taraftan 1930 yılından itibaren yaşanmaya başlayan ve Türk Ocakları nın kapanmasıyla devam eden süreç, o ana kadar devletin ideolojisiyle çok sıkı bir ilişkisi olan Türkçülük düşüncesinin bu özelliğinin ortadan kalkmasına neden olacaktır den itibaren iktidar olan bu düşünce, devletin kurucu ideolojisi olma özelliğini kaybetmeye başlamış, muhalefet konumuna düşmüştür. Bu dönemden itibaren, Pantürkizm i reddeden bir milliyetçilik anlayışının etkinleşmesi ile birlikte Türkçülük düşüncesi muhalefete düşecektir. Ergenekon dergisi, işte bu süreçte Mustafa Kemal in vefatından hemen bir ay sonra ve II. Dünya savaşının kapıya dayandığı bir dönemde çıkmaya başlamıştır. Dönemin en önemli özelliklerinden biri de bu dönemde neredeyse hiçbir Türkçü derginin yayın hayatında bulunmuyor olmasıdır 10. Bu nedenle derginin Türkçülüğü savunma refleksi ile çıkmış olduğunu söyleyebiliriz. 9 Bu yazıda her ne kadar R. O. TÜRKKAN ın ismi yoksa da üsluptan yazı onun yazdığını düşünüyoruz. 10 Reha Oğuz TÜRKKAN, Arayan Adam, I., s
7 269 Bekir Koçlar Reha Oğuz Türkkan, derginin ilk sayısında kaleme aldığı Ergenekon Destanı adlı başyazıda derginin çıkarılış gayesini hikâye etmektedir. Bu yazıya göre Türk tarihi bir yükselişin ve çöküşün serüveni olarak görülmektedir. Buna göre Türk milletinin tarihinin çöküş evresi bütün dünyanın Türklere saldırısı ve Türklerin bu saldırıyı direnme dönemi olarak düşünülmüştür. Bu düşünceye göre Türk milleti için bilhassa 19. yüzyılda yaşanan ve en sonunda I. Dünya savaşı ve kurtuluş savaşı ile neticelenen bir son söz konusudur. Bu son, Türkleri Anadolu ya hapsetmiştir. Bu durum kabullenilebilecek bir durum değildir. Bu yeni durum bir son olarak değil, bir başlangıç olarak düşünülmüş ve Ergenekon destanına atfen, bir soluklanış ve yeniden dirilişin başlangıcı olarak görülmüştür. Anadolu, Türkler için bir Ergenekon dur. Buradan çıkmanın ve yeniden dünyayı hükmetmenin bir yolu olmalıdır. Bunun için de bir yol göstericiye ihtiyaç vardır. İşte Ergenekon dergisinin iddiası bu doğrultudadır. O Ergenekon destanının bozkurtudur. O Türkleri eski gücüne erişmenin yolunu gösterecek ve milletin önünü açacaktır. Bu doğrultuda bir bilinç oluşturacak ve bu bilincin ideolojik temellerini atacaktır. Bu iddianın sloganı İnanın, birleşin, çalışındır 11. Dergi meydan okuyan bir üsluba sahiptir. O kadar ki sanki birileriyle kavga eder gibidir. Dergiyi çıkaran Türrkan, kendi çevresi dışındaki bütün çevrenin hatta kendisi gibi düşünmesi muhtemel çevrenin dergiyi tehlikeli bir sorun gibi algıladıklarını düşünmekte daha ilk sayıdaki başyazısından 12 itibaren direneceğiz mesajı vermektedir. Söylemek istediklerini ötekiler üzerinden kötü ve iyi karşılaştırması şeklinde söylemektedir. Bu ötekileştirme ve kavgacı üslup, derginin çıkış gayesiyle bir paralellik arz etmektedir. Bu, var olan düzene ve algılara bir başkaldırıdır. Dergi de bu isyanın yansımasıdır. Bunu şu ifadelerde net olarak görmek mümkündür: Irkımızın ulu evladı Atatürk ün ölümü dolaysıyla geçen sayıda, sahifelerimizin bir kısmın bu büyük ölüye tahsis ettik. Kapak da renksiz basılmış, başa HER IRKIN ÜSTÜNDE TÜRK IRKI ile birinci sahifeye ÜLÜKÜMÜZ, IRKDAŞLARIMIZIN SAADETİDİR ibareleri konmamıştır. Bu konmayış bir çok yanış fikirlere meydan verdiğinden Ankara ya gelen nüshaları Sümer basım evinde, İstanbul dakilerin bir kısmı da damgalanarak, tashih etmek mecburiyeti hasıl olmuştur. Ne yazık ki mecmuamız. Diğer şehirlerle İstanbul un bir kısmında bu cümlelerden mahrum satılmıştır. Bütün okuyucularımız bilmelidir ki bu konmayış tereddüt ve tenkitlerden korkuş mahsulü değildir. Böyle bir ihtimali düşünmek bile abestir. Türk olduğumuzu ve TÜRK ÜN ÜSTÜN OLDUĞUNU haykırmakta niçin tereddüt edelim? Ne diye korkalım? Kimden, biz tenkit edenlerden mi? Bu çetin yolda, biz değil, önümüze çıkanlar korksun! İlerleyişte, biz değil, karşımıza çıkacak olanlar tereddüt etsin! Tereddüt ettiğimizi sananlar yanılıyorlar; ve bu çeşit bir iddiadan korkanlar ve tereddüt edenler birer alçaktır! Soylarından şüphe ederiz; çünkü saf Türkler, Yahudiler gibi ırklarından utanmaz ve kanlarını gizlemezler. TÜRK OLAN ÜSTÜNDÜR! Bunu söylemekten korkmak, ne ahmaklık! İşte biz, bütün cihana işittirebilmek için, olanca gücümüzle haykırıyor ve haykıracağız da: Her Irkın Üstünde Türk Irkı Sesimizi ölüm bile kısamaz! R, Oğuz TÜRKKAN; Yeni Ergenekon Destanı (Başyazı), Ergenekon, I/1, Ankara , s TÜRKKAN; Yeni Ergenekon Destanı, s ERGENEKON; Dikkat, Ergenekon, I/3, Ankara , s. 3
8 Türk Milliyetçiliği Düşüncesini Tanımlama ve Temellendirme Çalışmalarına Bir Örnek: Ergenekon Dergisi 270 Aslında derginin bütününe bakıldığında iki temel hususiyet göze çarpmaktadır. Bunlardan birincisi Türkiye Cumhuriyeti nin kuruluşunun temelini oluşturan Misak-ı Milli temelli bakış açısına bir reddediş diğeri de Dünyadaki gelişmeler dairesinde dünya siyasetinde etkin bir yer bulan ideoloji ve felsefi akımların emperyalist yayılmacılığın bir vasıtası olduğu kanısı ve bunlara karşı bir direnme noktası oluşturmak ve buna karşı bir milliyetçilik tanımlaması geliştirmektir. Bu durumu dergide yayınlanan ve bilhassa Reha Oğuz Türkkan tarafından Batı da gelişen rejim, ideoloji ve felsefi akımlar hakkında kaleme alınan yazılar çok dikkat çekicidir. Bu yazılar, bu rejimlerin veya ideolojilerin tanıtılması veya ilmi bir çalışma düşüncesiyle değil, onların bilinçsiz bir şekilde savuculuğunun yapılmasına karşı bir direniş merkezi oluşturmak derginin bir gayesi olarak öne çıkmıştır. Türkkan bu konuyla ilgili olarak Rejimler ve içtimai inanışların tenkidi adlı makalesinde şunları söylemektedir: Bu eser, sırf ilmi bir etüt olmak için mi yazılmıştır? Hayır! Bu eserle, bu rejimlerin esaslarını her kişiye öğretmek mi istedik? Çünkü bilirsiniz ki yurdumuzda, çok kullanılmakla beraber, kimse bu ideolojilerin esasını layıkıyla bilmiyor. Kulak dolgunluğu bazı malumatları vardır. Komünizm = amelelerin mebus olması. Faşizm = harp. Demokrasi = herkesin dilediğini yapması v.s. Hatta gazetelerde, bu kelimeyi en çok kullananlar bile pek fazla bir şey bilmezler. Kültürlü bir milletin bunları bilmesi şarttır. Belki bunun için bu eser yazıldı - Hayır! Gayemiz yalnız bu değil - Peki, nedir öyleyse? Bilirsiniz ki yurdumuza, garp taklitçiliği, garp züppeciliği girdiğinden beri, sağda solda, komünistim diyerek özenen mirasyediler, faşistlere bayılırım diye kırıtan gençler türedi. Bu züppelerden bir şey çıkmaz. Fakat ciddi olarak düşünen bir çok gençler, düşman propagandasının yalnız parlak taraflarının gösterdiği yabancı rejimlere kapılıyorlar. Bu düşman telkinleri ve onlara kapılanlar, cemiyetimiz ve ırkımız için ne kadar zararlı olduğunu tasavvur edebilirsiniz. Bunların kötü neticelerini dergimizde anlatacağız. Burada biz, yalnız rejimlerin kendilerini tetkik edeceğiz. Yurdumuzda yalnız komünist propagandası yapılıyor sanmak hatadır. Faşizmin, her ülkede, günden güne artan telkinlerini de unutmamalıyız. Düşman yalnız maddi silahlarla saldırmaz. İlkin maneviyatımızı zehirler. Mukavemet edemeyecek vaziyete giren vücudumuzu da sonra parçalar 14 Bu ifadelerden anlaşılacağı üzere derginin çıkış gayesi yalnız milliyetçiliğin ideolojik tanımlamasının yapmak değil, dünyada meydana gelen zihinsel gelişmeler üzerinde durarak bunların doğru bir şekilde bilinmesini ve onların emperyalist boyutlarının anlaşılmasını sağlamak ve gençlerin bunları körü körüne taklidini engellemektir. Bilhassa materyalizm ve onun sonucu olarak kabul edilen komünizm, faşizm ve kapitalizm gibi ideolojik akımların tenkidi, derginin düşünce bakımından temel sorununu teşkil etmektedir. Bunlar Türkiye açısından bir tehlike olarak görülmekte ve Türk insanını bunlara karşı bilinçlendirmek derginin milliyetçilik ile ilgili iddialarından sonra en temel gayelerinden biri olarak görülmektedir R. Oğuz TÜRKKAN, Rejimlerin ve İçtimai İnanışların Tenkidi Ergenekon, I/1, Ankara , s R. Oğuz TÜRKKAN; Özdekçiliğin Tarihi, Ergenekon, I/2, Ankara , s.32-33; R. Oğuz TÜRKKAN; Özdekçiliğin Tarihi II, Ergenekon, I/3, Ankara , s. 6-7; TÜRKKAN, R. Oğuz; Açlar, Komünizm ve Milliyetçilik (Başyazı), Ergenekon, I/3, Ankara , s.1-3; R. Oğuz TÜRKKAN; Faşizm Tehlikedir!, Ergenekon, I/2, Ankara , s.2;r. Oğuz TÜRKKAN; Faşizm ve Propaganda, Ergenekon, I/3, Ankara , s ; Ayrıca dergin
9 271 Bekir Koçlar Öyle ki dergiyi çıkaran Türkkan ın bu konudaki tutumu ve bilhassa faşizme yönelik eleştirileri derginin kapatılmasına neden olacaktır. Derginin başka bir çıkarılış gayesi de geniş kitlelere hitap edecek bir üslup kullanarak halkın felsefe, tarih, sosyoloji, edebiyatla tanışmasını sağlamak, böylece geniş kitleleri münevver çevresinin bir parçası haline getirmektir. Türkkan, A. Mete Turanlı müstear ismiyle yazdığı Kısa Felsefe Tarihi başlıklı yazıda konuyla ilgili olarak şunları söylemektedir: Felsefeyi veya tarihi hiç okumadım, takip etmedim, anlamam gibi düşüncelerle kendinizi bu güzel ve faydalı bahislerden uzaklaştırmayın. Benim branşım bu değil işime yaramaz da demeyin. Çünkü felsefe, sosyoloji, tarih, edebiyat, umumi bilgilerdir. Mesleği ne olursa olsun, aydın ( münevver ) olmak isteyen her kişi okumalı, bunlardan malumatı olmalıdır DERGİDE ATATÜRK TANIMLAMALARI Derginin ikinci sayısı Atatürk özel sayısı görünümündedir. Bu sayıda Atatürk hakkında yazılmış olan yazılar, onun ölümü dönemine rast gelmesinden dolayı daha çok hamasi bir görüntü arz etmektedir. Ancak durum böyle olsa da yine de derginin ideolojik algısına göre bir Atatürk tanımlaması okuyabiliyoruz. Ergenekon imzalı, üslubuna baktığımızda muhtemelen R. Oğuz Türkkan ın yazdığını düşündüğümüz makalede İngiliz düşünür, Thomas Carlyle nin Kahramanlar 17 adlı eserinden esinlenerek ve onun dahi (kahraman) ölçütleri çerçevesinde öne çıkardığı önemli şahsiyetlerle ve diğer başka kahramanlarla Atatürk karşılaştırılarak, bir Atatürk tanımlaması yapılmaya çalışılmıştır. Buna göre Atatürk, Carlyle nin kahraman olarak tanımladığı bütün dâhilerden üstün bir özelliğe sahiptir. Carlyle nin dâhileri sadece bir veya birkaç alanda başarı gösterebilecek bir özelliğe sahiptir. Oysa Atatürk, birçok yeteneği kendinde toplamıştır. O hem kumandan kahraman, hem bütün zamanların en kuvvetli hatip ve yazıcılarından, hem kral olmamasına rağmen tarihin en fazla itaat edilen ve en fazla nüfuz sahibi dahilerinden biri olması hasebiyle kral kahraman, hem Türk ırkını kavrayış gücünden dolayı sosyal filozofların en değerlisi, hem düşmanlarının belini savaşta kırarken, siyasetle oyalayan güçlü bir diplomat, hem de düşündüklerini uygulamaya geçirebilmiş büyük bir inkılâpçıdır 18. Yaratılmışların en değerlisidir. Bu noktada şu ifadeler son derece ilgi çekicidir: Geriye, Müslümanların ulu Yalvacı Muhammet kalıyor. Bu çok büyük adam, müthiş bir filozof, kuvvetli bir yazıcı ve şair, kudretli bir inkılapçı ve eşsiz bir diplomattı, ayını zamanda, muzaffer bir kumandandı da.. Fakat dahi kumandan denemez. Çünkü bütün savaşlarını, anacak bir kabile dövüşmeleri olarak hülasa edebiliriz. Bu dövüşmelerdeki yiğitliği, zekâsı, kabiliyeti ve sebep-ülküsünün büyüklüğü inkar edilemez. Fakat ancak Atila, Atatürk, Mete gibileri kumandan-kahraman sırasında zikrederken, onu saymamakta haklıyız 19. Aslında bu tanımlama Türk ırkçılığı üzerinden yapılmıştır. Bu görüşe göre, Atatürk ü bu denli özellikli kılan şey, sahip olduğu ırki yeteneklerdir. O, Mete den sonra Türk ırkının yetiştirmiş olduğu en büyük dehalardan biridir ve eylemi özgündür. Bundan dolayıdır ki satır aralarında Türklerin tarihini Yunan ve Roma tarihi ile temellendirmeye yönelik hümanist tarih anlayışına yönelik eleştiri de mevcuttur. Bakınız; R. Oğuz TÜRKKAN; Özdekçiliğin Tarihi, Ergenekon, I/2, Ankara , s A. Mete TURANLI; Kısa Felsefe Tarihi, Ergenekon, I/1, Ankara , s Bakınız; Thomas Carlyle, Kahramanlar (On Heroes Hero-Worship And The Heroic İn History), Çeviren: Behzat TANÇ, İstanbul ERGENEKON, Atatürk ü Niçin Büyük Dahi Tanırız?, Ergenekon, I/2, Ankara , s ERGENEKON, Atatürk ü Niçin Büyük Dahi Tanırız?, s. 2
10 Türk Milliyetçiliği Düşüncesini Tanımlama ve Temellendirme Çalışmalarına Bir Örnek: Ergenekon Dergisi 272 Komünizm, Faşizm ve Nasyonal Sosyalizm gibi ideolojiler dünyada hızla yayılırken Türkiye de uyguluma alanı bulması imkânsızdır 20. Dergideki yazılarda, Atatürk ve eylemleri mucizevî olarak tanımlanmaktadır. O ve eylemi dünyadaki hiçbir önder ve eylemle kıyaslanmayacak kadar büyüktür. Bunun nedeni, hem feyiz alınan güç hem de başarılan şeydir. Yapılan eylem öyle bir eylemdir ki dünyada eşi benzeri yoktur. Dünyadaki inkılâplar, daha çok oluşan kamuoyunun yarattığı bir güçle gerçekleşmiştir. Fakat Türk inkılâbı, böyle bir kamuoyundan mahrumdur. Halk yıkılmak istenenin karşısında değil, etkisi altındadır ve gelenekselin güçleri başta medreseler olmak üzere bütün gücüyle etkisini devam ettirmektedir. İnkılâbın yanında olma ihtimali yüksek olan fertler bile bu güçten henüz kendini kurtaramamıştır. Atatürk neredeyse tek başına mucizevî bir yaratıktır 21. Her şeyin bitti sanıldığı, halkın bedbinlik içinde olduğu bir dönemde, unutulan güç kaynağının, Türk tarihinin ve oradaki ruhun ve yeteneğin farkına varan ve yılgınlık göstermeyen bir insandır. Realizm ile idealizmi şahsında mezcetmiş, şartların gerçekliği içinde hiç kimsenin düşünmediğini düşünebilen olmaz denilenin olabileceğini göre bilen bir insan 22. İşte bu insan ki, mucizevî bir şekilde, Türk milletinin içine düştüğü durumdan çıkarmış, onu orta çağdan modern çağa taşımış, batı ile doğuyu mezcetmiş yeni bir toplum yaratmıştır 23. Atatürk ile ilgili yazılanlarda göze çarpan diğer önemli bir hususiyet de Atatürk ün suiistimal edilmesi ile ilgilidir. Hatta öyle ki Atatürk e olan muhabbetin böyle anlaşılmasın korkusu söz konusudur. R. Oğuz Türkkan ın kaleminden çıkan şu ifadeler bu durumu açıkça ifade etmektedir: Onu seviyordum. Onu, yüksek sesle haykıranlardan daha çok seviyor ve sayıyordum! Fakat, sefil duygularla hareket eden bir çok kalem ve dil oynatanlar, bu sevgi ve saygının ilanını, bir para ve mevki vasıtası edindikleri için tiksiniyordum. 20 ERGENEKON, Atatürk ü Niçin Büyük Dahi Tanırız?, s Cafer Seydamet KIRIMER ; Atatürk ün Mübarek Ruhuna Matemimiz, Ergenekon, I/2, Ankara , s.3-5; A. AKSAKOĞLU; En Büyük Evlat, Ergenekon, I/2, Ankara , s.5-6; Mahmut Esat BOZKURT; Atatürk, Ergenekon, I/3, Ankara , s Şu cümleler bu görüşün ifadesidir: Türkiye nin (hasta adam) diye anıldığı kara günlerinde, o içten yanmış fakat bedbinliğe düşmemişti. Mütarekenin binbir faciası önünde, O, felaketin derecesini duymuş, anlamış fakat bir ümitsiz olmamıştı. Asırlardır. Dıştan-içten, görünür-görünmez, maddi-manevi, fikri-ruhi bütün düşmanların, Türk ün bütün varlığını nasıl kemirdiğini, erittiğini O herkesten iyi görmüş ve bütün bunlara rağmen O nun dehasında canlanan mukaddes hayali, tarihi mefkuresi sarsılmamıştı. Nasıl bu kadar derinden görebiliyor, neden iradesi sarsılmıyordu? Görürken duyuyor, duyarken görüyordu. Eşsiz millet aşkından yükselen tarihi imanı fikirlerini tarihin ve hayatın her karanlık, örtülü muammasının karanlıklarına nüfuz ettiriyordu. Bunu içindir ki o deha önünde tarihin ve hakikatin hiçbir kördüğümü sırrının gözleyemedi. Yine bunun içindir ki fikirler, nazariyeler, hakikatler, O nun dehasında daha doğarken bile mücerret mefhumlar şeklinde değil, hayatta tahakkuk ettirilmiş ve neticeleri görülmüş şekilde canlanırdı. Türk milleti. Her şeyini kaybetmişti. Fakat bu fakir düşmüş millet. Dünyada hemen hiçbir milletin malik olmadığı derecede hazineye malikti: Türk tarihi. Evet Türk milletinin kaybedebilinecek her şeyi kaybedilmişti. Fakat o eşsiz tarihten doğan kahramanlık O nun sessiz, mütevazi, yiğit ruhunda gizli yaşıyordu. İşte Atatürk ün dehası Türk tarihinin kudretini, Türk ruhunun kahramanlıkla yoğrulmuş yüksek kuvvetin tarihimizde hiç kimseye nasip olmamış derecede anlamış ve duymuş olmasından dolayıdır ki bütün yoksuzluklara, bütün müşküllere, bütün menfi amillere rağmen o nun Türk e dayanan mukaddes emeli sarsılmadı. O, bu mukaddes tılsımla tarihin görmediği, bilmediği mucizelerini yarattı.; Cafer Seydamet KIRIMER ; Atatürk ün Mübarek Ruhuna Matemimiz, s A. AKSAKOĞLU; En Büyük Evlat, s. 6
11 273 Bekir Koçlar Dilim ona karşı hayranlığımı ve sevgimi anlatamıyordu! Haykırmak; _ Ulu Türk! Senin seviyorum! demek coşan ruhumu, dalkavukluktan iğrenen şuurumu susturuyordu. Samimi sanılmamak, taşan hislerimi eziyor, içimde isyan kopartıyordu 24. Dergide Atatürk ile ilgili en önemli yazı M. Esat Bozkurt un kaleminden çıkmıştır. Bozkurt bu yazısında Atatürk ün hiçbir ekole ve ideolojiye bağlı olmadığını, eylemini hayatın kendi gerçekliğine göre olayların içinden sezip çıkardığını söylemektedir. Bu görüşe göre Atatürk için en büyük ekol hayatın kendisidir. O insanlığın ürettiği bütün fikirleri bir araya getirerek bunları kendi dehasıyla mezcederek en iyi devlet sistemini yaratmıştır. Bir ihtilalcı olarak O, Fransız ihtilalcisi veya Lenin gibi yazılmış bir ideolojiye bağlı kalmamış eylem kendi ideolojisini yaratmıştır. Yine o bütün ihtilalcilerden farklı olarak ihtilal kansız olmaz tezine aykırı bir durum yaratmış ve dünyanın en zor inkılâbını kansız bir şekilde gerçekleştirmiştir. Diğer ihtillallerle kıyaslandığında Fransız ve Rus ihtilallerinde milyonlarca insan kanı akmasına rağmen Türk inkılâbı Atatürk ün bir başarısı olarak son derece az kan dökülerek gerçekleşmiştir. Mahmut Esat Bozkurt, Atatürk ü yeni demokrasi tanımlayıcısı olarak da görmekte ve onu demokrasinin aradığı bir önder olarak değerlendirmektedir. O demokrasinin en büyük zaafı olan devlet otoritesi sorununu çözen adamdır. Devlet otoritesi demokrasi çelişkisini ortadan kaldırmış ve demokrasinin kendi değerleri içinde güçlü devlet otoritesi varlığı meydana getirebilmiştir. Böylece 20. Yüzyıl demokrasisinin yarasını tedavi etmiştir. Onun bu uygulaması, totaliter rejimleri zayıflatacak, demokrasileri güçlendirecek bir uygulamadır. Bozkurt a göre bir zaman gelecek Atatürk ün bu uygulaması bütün demokratik ülkeler tarafından benimsenecek ve uygulanacaktır 25. Türk inkılâbı ve demokrasi ilişkisi ile ilgili bu tarz tanımlama sadece Ergenekon dergisini çıkaran gruba has bir görüş değildir. Buna benzer, Türk inkılâbının demokrasiye özgün bir tanım getirdiği ve demokrasiyi otorite zafiyeti ile ilgi olumsuzluklarından arındırdığı düşüncesi, inkılâbı tanımlama iddiasında olan Recep Peker gibi dönemin önde gelen isimlerinde de görülmektedir 26 Bütün bu Atatürk tanımlamaların en önemli ortak paydası, Atatürk ün büyük bir deha olduğu, bu dehanın kaynağının mensup olduğu Türk ırkı olduğu hususudur. Öyle ki böyle bir deha ancak Türk ırkından çıkabilirdi. Hiçbir ırk, Türk ırkının içine düştüğü kötü durumdan Türklerin çıktığı gibi çıkabilme gücü ve yeteneğine sahip değildir. Atatürk gibi bir deha yetiştirmeleri mümkün değildir. Onun kendisi de eylemi de bir mucizedir. 4. DERGİNİN FİKRİ CEPHESİ 4.1. DERGİNİN MİLLİYETÇİLİK TANIMLAMASI HER ŞEYİN ÜSTÜNDE TÜRK IRKI, ÜLKÜMÜZ IRKTAŞLARIMIMIZIN SAADETİDİR, IRKTAŞ BUNU OKUMALISIN, KANDAŞLARIM, HER IRKIN ÜSTÜNDE TÜRK IRKI, bunlar derginin çıktığı sürece ya logo ya da makale başlarına konmuş hitaplardır. Dergiyi elimize alır almaz ilk göze çarpan hususiyet bu ırkçı sloganlardır ki sadece bunlara bakarak daha içeriğine bakmadan ırkçı bir milliyetçilik algısına sahip olduğunu görmemiz mümkündür. Nitekim zaten dergideki yazılar okunmaya başlandığı andan itibaren derginin milliyetçiliği ırkçılıkla temellendirdiğini görmekteyiz. Tarihin ve Tekamülün Amili adlı 24 R. Oğuz TÜRKKAN; Kandaşlarım Atatürk İçin, Ergenekon, I/2, Ankara , s Mahmut Esat BOZKURT; Atatürk, I/3, Ankara , s Geniş bilgi için bakınız;, s
12 Türk Milliyetçiliği Düşüncesini Tanımlama ve Temellendirme Çalışmalarına Bir Örnek: Ergenekon Dergisi 274 makalede, makalenin yazarı TÜRKKAN, tarih ve tekamülün en önemli amili olarak ırkı görmektedir. Bu makalede amiller; 1. Fiziki ve coğrafi amiller 2. Ruhi amiller 3. Büyük ülküler 4. Fütuhatlar ve göçler 5. Tekamül kanunu 6. İktisadi amiller 7. Halkın tesirleri 8. Büyük şahsiyetler 9. Irk 10. Devletin idare şekli ve idareciler 11. Nüfus olarak sıralanmaktadır 27. Türkkan a göre bu amillerden en belirleyicisi ırktır. Bunun için çok detaylı bir çalışmaya bile gerek yoktur. Çok yüzeysel bir bakışla bunu görmek mümkündür. Türkkan, bu düşüncesini şu sözlerle ifade etmektedir: Niçin? = Tarih ve tekamülün amili. Birkaç yüz sahifeyi aşan bu eserin sonunda, bir son söz kısmı vardır. O kısımda, bütün tetkiklerimizi hulasa ettik. Her bir cemiyet tetkikin verdiği mevziî amiller toparlandı. Bunlar üzerinde, felsefe yapılarak, ekseriyet kanunu nazarı itibara alındı. Ve böylelikle umumi netice çıkarıldı. Mesela: Tetkik edilen bilfarz 30 cemiyetten 25 tanesinin mevziî amili = IRK, 3 tanesinin = İKTİSADİ amiller ve 2 tanesinin de = idare şekli olduğunu görüyoruz. Dolayısıyla, bütün eserin ruhu, bütün bu uzun tetkiklerin neticesi olan kanunu kurarak sahifenin altına SON yazıyor: Tarihin be tekâmülün amili IRKTIR! Siz de göreceksiniz ki bu son kısma lüzum bile yoktu. Neticeyi yazmaya ihtiyaç bile yoktu. Bu netice, bu kanun, birkaç cemiyet mukayesesinden sonra anlaşılıveriliyor. O kadar aşikar bir hakikat! 28 Türkkan, bu yazdıklarının bir ilmi tespit olarak kalmasını istemiyor. Aslında onun bu çalışması bilimsel bir çalışmadan çok, kendi ifadesiyle bir ülküye karşılık gelecek bir gayrettir. O ırkçı bir inancın ve gayretin Türk milletinde oluşmasını istemektedir. Bu düşüncesini şöyle dile getirmektedir: İlimler konuşsun, bakalım ne söyleyecekler. Ve ondan sonra hakikatin, malzemenin bizzat kendini öğrendikten sonra ne benim ne de kimsenin tesirinde kalmadan büyük hakikati, esas (ırkı) amili sen kendin çıkart! Ve bu çıkarttığın hakikate inanan hayatını feda edecek kadar bağlan 29. Biz bu derginin Türkkan ve arkadaşları tarafından henüz çocuk denilebilecek yaşta çıkarıldığını biliyoruz. Türkkan henüz 18 yaşındadır. Çocuk denecek yaştaki gençlerin çıkardığı bu dergideki yazılar, yazarların yaşlarına göre çok üst düzeyde olduğunu gözleyebiliyoruz. Fakat milliyetçilik ile ilgili ırkçı tanımlamanın dergide yeterince yapılamadığını, birçok yazılar, çok üst düzey, entelektüel birikimi yüksek olgun bir kalemden çıkmış görüntüsü verirken, bu konuda ifadelerin çocuksulaştığını görüyoruz 30. Ancak buna 27 R. Oğuz TÜRKKAN; Tarihin ve Tekamülün Amili, Ergenekon, I/1, Ankara , s R. Oğuz TÜRKKAN; Tarihin ve Tekamülün Amili, s R. Oğuz TÜRKKAN; Tarihin ve Tekamülün Amili, s R. Oğuz TÜRKKAN,; Açlar, Komünizm ve Milliyetçilik (Başyazı), Ergenekon, I/3, Ankara , s.2-3; TÜRKKAN ın da hatıralarında dergi ile ilgili kanaatinin aynı olduğu ve hatta cahil cesareti olarak değerlendirdiğini, ancak yine de yaptıkları bu işle içten içe övündüğünü görüyoruz; Reha Oğuz TÜRKKAN, Arayan Adam, II., s. 42
13 275 Bekir Koçlar rağmen Türk tarihine yapılan vurgu 31 üzerinden bir üstün ırk nazariyesi oluşturma düşüncesi de son derece önemlidir. Her ne kadar ırkçılığı ideolojik olarak tanımlayamasalar da tanımlama girişimlerinde doğru bir yöntem benimsediklerini söyleyebiliriz. Burada gözden kaçırılmaması gereken en önemli hususiyetin ırkçılığın tek başına değil, Turancılıkla birlikte ele alındığıdır. Öyle ki dergide bu iki görüş birbirinin tamamlayıcısı olarak değerlendirilmektedir. Bu görüşe göre tarihin ilk ırkçı ve Turancı uygulayıcısı Mete han dır. Mete nin imparatorluğunun sırlarının deşifre edilmesi gerektiği ve bununla ilgili gerçekler ortaya çıktıkça 2000 yıl önce dünyanın ilk ırkçı devletinin Türkler tarafından kurulduğunun ve bunun bir Turan devleti olduğunun keşfedileceği düşünülmektedir yıl önce ırkçı bir millet, ırkçı bir devlet ve ırkçı bir şef! Irkçılık ve soydaşlık henüz insanlık tarihinin ilk dönemlerinde Türkler tarafından kurulmuştur. Mete ve tanrıkutlar kadar ırklarını seven şefler tarihte görülmemiştir. Bu nedenle ırkçılığın ilk savunucusu ve uygulayıcısı Türklerdir 32. Derginin milliyetçilikle ilgili olarak ırkçılıktan sonra ilk göze çarpan diğer bir yönü kullandığı Türkçedir. Öz Türkçe kelimeler kullanılmaya özen gösterilirken, aynı zamanda kullanılmakta olan Arapça, Farsça veya başka bir dilden geçmiş kelimelerin Türkçe karşılığı bulunmaya çalışılmıştır. Mesela Reha Oğuz Türkkan materyalizm ve spiritüalizm hakkında yazdığı bir yazıda daha yazının başlığından itibaren bu durum kendini göstermektedir. Makalenin başlığında materyalizm yerine özdekçilik, spiritüalizm yerine tincilik kelimeleri kullanılmakta yine akıl yerine us, mantık yerine zerey, fikir yerine is kelimeleri kullanılmıştır ve aynı zamanda bu kelimelerin hangi kelimenin karşılığı olarak kullanıldığı dip notta gösterilmiştir 33. Türkkan yine yaptığı tercümelerde de aynı yöntemi kullanmış metin içinde birçok kelimenin Türkçe karşılıklarını kullanmaya çalışmış ve bunları dipnotta göstermiştir. Bunlar, kaksan (istihsal), örte (istihlak), teksinç, varışlı (aklı başında adam), olcay (mesut), dergir (doktor), tayarlanmak (hazırlanmak), erbeyi (zabit), kutcak (mukaddes), onmak (mesut olmak), ongunluk (saadet) 34 gibi son derece ilginç kelimelerdir. Birinci sayının 6. Sayfasındaki dip notta bulunan Yabancı kökten gelme herkes tabiri yerine herkişi tabirini kullanacağız 35 ifadesi aslında Türkçe kelime kullanmak ile ilgili hassasiyeti çok açık bir şekilde ortaya koymaktadır. Dergide milliyetçilik ile ilgili olarak öne çıkan bir diğer husus da milliyetçiliğin, Türk ırkı için zararlı olarak değerlendirilen komünizm, faşizm, liberalizm v.s. gibi ideolojilere karşı bir direniş kaynağı olarak görülmesidir. Ancak milliyetçiğin Türkiye de suiistimal edilmesi, kendini milliyetçi olarak tanımlayanların milliyetçilikle uzaktan yakından alakası olamayan bir hayat anlayışı içerisinde olmaları yüzünden komünizme ve faşizme karışı milliyetçi direnişin 31 Türk tarihiyle ve destanlarıyla ilgili olarak pek yazı dergide mevcuttur. Bu yazılar dizin bölümünde belirtilmiştir. 32 Reha KURTULUŞ; Türkler ve Panturanizm, Ergenekon, I/3, Ankara , s R. Oğuz TÜRKKAN; Özdekçilik ve Tincilik (Materyalizm ve Spitirüalizm), Ergenekon, I/1, Ankara , s.5 34 VOLTAİRE, Zadik Yahut Kader (Roman), Ergenekon, (Çeviren; A. Mete TURANLI), I/1, Ankara , s.35-36; VOLTAİRE, Zadik Yahut Kader (Roman), Ergenekon, (Çeviren; A. Mete TURANLI), I/2, Ankara , s.34-36; VOLTAİRE, Zadik Yahut Kader (Roman), Ergenekon, (Çeviren; A. Mete TURANLI), I/3, Ankara , s.34-36; R. Oğuz; TÜRKKAN; Rejimlerin ve Sosyal İnanışların Tenkidi Kolektivistler-Totaliterler, Ergenekon, I/2, Ankara , s.7 35 R. Oğuz TÜRKKAN, Rejimlerin ve İçtimai İnanışların Tenkidi, s. 6
14 Türk Milliyetçiliği Düşüncesini Tanımlama ve Temellendirme Çalışmalarına Bir Örnek: Ergenekon Dergisi 276 etkisizleştiği bu nedenle de Türkiye deki fakirliği görüp onların dertleriyle dertlenen gençlerin komünistleştiği veya faşistleştiği düşünülmektedir DERGİNİN İDEOLOJİLERE BAKIŞI MATERYALİZM (ÖZDEKÇİLİK) TENKİDİ Dergide materyalizm, Fransız aydınlanmacılarının 18. Yüzyılda her şeyi akla ve mantığa bağlayan görüşlerine dayandırılmaktadır. Bu dönemden itibaren bilimin de büyük bir gelişme göstermesi ve dine yapılan hücumlarla materyalizmin yaygınlaştığı düşünülmektedir. Dergide materyalizm ile ilgili olarak ileri sürülen en önemli görüş, onun bir yanılgı olduğu noktasındadır. İlmin hızlı bir şekilde gelişmesi materyalizmi güçlendirmiş ve insanlık her şey maddedir noktasına gelmiştir. Materyalistler, her ne kadar ilimden yanlış neticeler çıkarıyorlarsa da materyalist düşünce bilhassa tabii bilimlerden çok fazla faydalandığı ve muhayyileye hitap eden bir yöntem benimsediği için çok kolay yayılabilmiştir. Her ne kadar bilimsel yanılgılarla dolu olsa da bu düşünce 19. Yüzyılda çok güçlenmiştir. Ancak artık 20. Yüzyılda Batı da gittikçe tesirini neredeyse kaybetme noktasına gelmiştir. Materyalizm, Türkkan tarafından yazılan makalede tenkit edilmektedir. Yazara göre, bu düşünce, Batı da etkisini kaybetmesine rağmen tam tersine olarak Türkiye de güçlenmeye başlamıştır. Türkkan bir zaman kendisinin de bu düşüncenin etkisinde kaldığını ve hakikatin maddeden ibaret olduğu düşüncesini savunduğunu belirtmektedir. Ancak araştırdıktan sonra bunun böyle olmadığını gördüğünü ve her şey özdektir, özdekten başka bir şey yoktur, iddiaları, sathi delililere, çok kere yanlış kanunlara istinat ediyor. Özdek vardı; fakat bunun da üstünde tincek kuvvetler vardır diyerek materyalist düşünceden uzaklaştığını ifade etmektedir 37. Bütün eleştirel yaklaşımlara rağmen, Türkkan, tarafsız bir şekilde bir materyalizm ve spiritüalizm izahı yapacağını ve okuyucunun düşüncesini güdülemeyeceğini ifade etmektedir. Fakat yukarıda da belirttiğimiz gibi yazılarının satır aralarında materyalizmi eleştirmektedir 38. Türkkan ın materyalizme eleştirel yaklaşımına rağmen, derginin materyalizmin tesirinden tam olarak uzak kaldığını söyleyemeyiz. Necip Ali Küçüka nın kaleme aldığı Gençlik ve Ahlak adlı yazıda maddeci ahlak övülmekte ve metafizik ahlakın samimiyeti olmadığı, daima muayyen ve mahiyeti izah edilemez bir takım prensipler içinde bir kâinat telakkisi olduğunu, bunun da insanları riyakâr ve dalkavuk yaptığını söylemektedir. İnsanın manevi hüviyetinin metafiziğe kaymadan şekillendirilerek, fazilet ve feragat prensipleri içinde olgunlaştırılması gerektiği düşüncesini ileri sürmektedir KOMÜNİZM VE FAŞİZM HAKKINDAKİ GÖRÜŞLER Türkkan ın yazmış olduğu Rejimler ve İçtimai İnanışların Tenkidi adlı makalede ideolojiler, tatbik edilmişler ve tatbik edilmemişler olarak iki kategoride değerlendiriliyor. Tatbik edilmiş ideolojiler rejim olarak nitelendirilmiştir ve bunlar; kolektivist totaliter rejimler, liberal-demokrat rejimler ve monarşilerdir. Yine bunlardan kolektivist-totaliter rejimler, komünizm, faşizm ve nazizim olmak üzere üç alt başlık, liberal demokrasiler 36 R. Oğuz; TÜRKKAN; Rejimlerin ve Sosyal İnanışların Tenkidi Kolektivistler-Totaliterler, Ergenekon, I/3, Ankara , s.2 37 R. Oğuz TÜRKKAN; Özdekçilik ve Tincilik (Materyalizm ve Spitirüalizm), Ergenekon, I/1, Ankara , s.5 38 R. Oğuz TÜRKKAN; Özdekçiliğin Tarihi, Ergenekon, I/2, Ankara , s.32-33; R. Oğuz TÜRKKAN; Özdekçiliğin Tarihi II, Ergenekon, I/3, Ankara , s. 6-7; R. Oğuz TÜRKKAN, Rejimlerin ve İçtimai İnanışların Tenkidi, s Necip Ali KÜÇÜKA; Gençlik ve Ahlak, Ergenekon, I/1, Ankara , s.18
15 277 Bekir Koçlar kapitalizm olarak bir alt başlık altında toplanmışlardır. Tatbik edilmeyenler ideoloji olarak nitelendirilmiş ve enternasyonalizm ve anarşizm alt başlıkları altında toplanmışlardır. Bu sınıflandırmada komünizm ve faşizm kolektivist totaliter rejimler kategorisi içinde değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmeye göre kolektivist ideoloji ferdin irade ve haklarını, çok sıkı bir surette, bütün cemiyetin menfaatlerine göre ayarlamaktır. Yani her insan, bu gibi cemiyetlerde, aklına estiği gibi hareket etmekte ve hayatını dilediği gibi idare etmekte serbest değildir. Bu yazıdaki tanımlamaya göre, Totaliter ideoloji, devletin her ferde ve her sosyal kuruma karışmasını, milletin esas kazanç gelirlerini bile kontrolüne almasını ve tenkit kabul etmeyerek devlete çok kuvvet verilmesini isteyen bir sosyal inanıştır. Komünizm ve faşizm de bu neviden rejimler olduğu düşünüldüğü için bu kategoride değerlendirilmiştir. Yani bu iki ideoloji kolektivist-totaliter düşüncenin bir sonucu olan ideolojilerdir ve bunların her ikisi de Türk ırkına zararlı ideolojilerdir. Türkkan a göre komünizm ve faşizm, Türkiye ye yönelik emperyalist planların bir aygıtıdır. Türkiye de bu amaçla sadece komünizmin kullanıldığı şeklinde düşünce vardır. Bu düşünce yanlıştır. Türkiye de komünizmle beraber faşizm de tehlikeli bir şekilde yayılmaktadır. Bu iki düşüncenin Türkiye de yayılması Türkiye nin emperyalizme karşı direncini zayıflatmaktadır. Bunlar kötü ülkülerdir. Ülküsüzlük milletler için kötü bir şeydir. Ancak, doğru ülküler seçilmelidir. Komünizm ve faşizm gibi yanlış ülküler, ülküsüzlükten daha tehlikelidir. Bu ideolojilerin taklidi büyük bir problemdir. Başkalarının yaptığı, onları tatbik için değil, Türk ırkının yeteneklerinin farkına varmakla ilgili olarak ilham almak için öğrenilmelidir. Komünizm ve faşizm de öyledir. Bu ideolojileri taklit etmek yerine her ırk kendi özelliklerini yansıtan orijinal şeyler üretmelidir. Taklit güçsüzlüktür. Komünizm, faşizm hatta demokrasi gibi yabancı rejimler, Türkiye nin yeni dogmalarıdır. Bunların çok fazla takipçileri olsa da bunları bilen sayısı son derece azdır. Bu yüzden bu rejimleri öğrenmek isteyen gençler ya bu ideolojilerden birinin propagandasına ya da diğer ideolojiye yönelik derinliği olmayan bir eleştirisine daha da ilerisi küfürlerine ve hakaretlerine muhatap olur. Bu söylenenler içinde komünizmin yarattığı sefalet ve faşizmin insanlık açısından yaratacağı felaketlerle ilgili sorular cevapsız kalır. Bu yaklaşımdan anlıyoruz ki dergi, doğru komünizmi ve doğru faşizmi tespit etme iddiasındadır. Ancak bu iddia bir öğrenme refleksi ile ortaya çıkmamıştır. Komünizmin ve faşizmin bir sefalet ve felaket olduğuna dair bir öngörü vardır ve bu çaba onun neticesidir. Yani Türk ırkını bu ideolojilerin yaratacağı sefalet ve felaketten koruma refleksi söz konusudur. Türkkan ın konuya dair bu yaklaşımını; Eskiden dinlerin yaptığı tesirin daha kuvvetlisinin, bu asırda, içtimai dinler, ideolojiler yapıyor. Bir millet, ideolojisini, gayet uzun tetkiklerden sonra seçmelidir. Çünkü (düşman) öyle bir silah eline geçirecektir ki, (millet) kötülüğünü anlasa bile, belki uzun asırlar, ondan kurtulamayacaktır. Bu silah kendi ölümüne sebep olabilir. Gençliğin inanışlarını, isteklerini kanalize etmliyiz. Onu başıboş bırakırsak, uçurum hazırdır. Çünkü bu asırda uçurumların ağzı güllerle süslenmiştir. Aydınların en büyük vazifesi, gençliğe bu uçurumları göstermek, iyiyi kötüyü anlatmaktır. Çünkü aydınlar bulundukları yükseklikten uçurumları pekala görebilirler. Vadide kalanları, tehlikeden haberdar etmek onların vazifesidir. Şahsi hürriyete muhalif mi? Hayır! İnanışları kanalize etmek, gençliğe iyiyi kötüyü göstermek, hiçbir zaman onun duygularını tahakküm etmek demek değildir. Eğer seçme hakkını bırakmasaydık belki Fakat
16 Türk Milliyetçiliği Düşüncesini Tanımlama ve Temellendirme Çalışmalarına Bir Örnek: Ergenekon Dergisi 278 iyiyi kötüyü öğrenen gençlik, kendinin ve ırkının yükseliş yolunu kendi seçecektir ifadelerinde açıkça görebilmekteyiz 40. Dergide komünizmin, çok ayrıntılı bir şekilde ele alınıp irdelendiğini görüyoruz. Bu yazılarda öne çıkan husus komünizmi tanımlamak ve bu tanımlamalardan yola çıkarak onu tenkit etmektir. Tabii olarak bu çalışma derginin neredeyse bütün yazı yükünü üzerine alan Türkkan tarafından yapılmaktadır. Konuyla ilgili olarak derginin görüşü diye ifade ettiğimiz görüşlerin büyük çoğunluğu Türkkan nın görüşleridir. Dergideki ideolojilerle ilgili bütün yazılar ona aittir. Türkkan, Komünizmi şöyle tanımlamaktadır: Komünizm içtimai bir mezheptir. Şahsi mülkiyeti kaldırır ve her ferdi müsavi sayar. Kaskan (istihsal) ve Örte (istihlak) müşterektir. Herkes iş görür ve herkes müsavi mal elde eder. her şey müşterek formülünü güden komünistlerde devlet, herkesin çalışmasıyla elde edilen malları alır ve herkese müsavaten dağıtır 41. Türkkan bu tanımlamadan sonra komünizm ile ilgili eleştirilere geçmektedir. Komünizm ile ilgili eleştirilerini Türkiye deki komünistlerin milliyetçiğe yönelik eleştirilerini tartışarak şekillendiriyor ve bu tartışma üzerinden yapıyor. Komünistlerin milliyetçiliği sadece hamasetten ibaretmiş gibi gösterdiğini ve bu propagandanın, Türkiye deki açlığı ve sefaleti gören gençleri komünist olmaktan başka bir şans bırakmadığını ifade ederek bu temelden hareketle bir komünizm eleştirisi ortaya koyuyor. Buna göre, yurttaki fakirliği ve sefaleti gören vatansever genç insanlar, bu olumsuzluklara karşı kayıtsızlıktan rahatsızlık duyuyorlar ve bir tepki ortaya koymak istiyorlar. Komünist propagandanın tesiriyle düşünmeden gençliğin verdiği heyecanla zengin düşmanlığı yapan fakirlikte eşitliği esas alan ve zenginlerin de fakirlerle sıkıntı çekmesini isteyen komünizmin savunucuları oluyorlar. Bir başka deyişle memleketi açlıktan kurtarmaya çalışmanın yerine kıskançlık, kin ve garaz bataklığına batıyorlar. Türkkan a göre aslında sorun herkesi zenginleştirmek olmalıdır. Bunun da tek çaresi milliyetçiliktir. Bu sorunları fark edip zenginleşmenin yolunu gösterecek bir milliyetçilik anlayışı gençleri komünizmin pençesinden kurtaracaktır. Gençler milleti zenginleştirmenin peşlerine düşeceklerdir. Bunun için doğru milliyetçiliğin öğrenilmesi lazımdır. Gençlere birlikte üzülmek yerine birlikte sevinmek, çalışmak ve kalkınmak coşkusu verilmelidir. Bu noktada dergide hassasiyetle vurgulanan şey, milliyetçiliğin söylemden eyleme geçmesi hususudur. Milliyetçiler, söyleyen değil yapan olmalıdır. Bu anlayış, komünizmi aynı zamanda Rus emperyalizmi ile birlikte anmaktadır. Komünist olmak Rusya ile işbirlikçi olmakla eş değerdir. Bu nedenle komünizm bir yandan gelişmenin ve zenginleşmenin önünü keserken, diğer yandan Rus işgalinin önünü açtığı için kötüdür. Onunla frengi ile veremle mücadele eder gibi savaşmak lazımdır 42. Bu yaklaşım biçimiyle dergi, Türk milliyetçiliği tanımlayıcılarının birçoğunun yaptığı gibi milliyetçiliği, öteki üzerinden bilhassa komünizm eleştirisi ile izah etmeye çalışmaktadır. Bu durum, belki de Sovyet Rusya nın Türk coğrafyasına yönelik yayılmacı politikası ile izah edilebilir. Turancılığı milliyetçiliğin temel esası olarak ön gören Ergenekon dergisinde, Rus emperyalizminin yayılmacılığında önemli bir vasıta olarak görülen komünizm, Türk milliyetçiliğinin temel sorunu olarak ele alınmaktadır. Dergide komünizm ile ilgili bakış gayet nettir. Türk milletin hem siyasi geleceği hem de toplumun gelişmesini engelleyici bir düşünce biçimi olması bakımından o ilkelliktir ve mutlak kötüdür. Bu netliği, faşizm ile ilgili tenkitlerinde göremiyoruz. Şu bir gerçektir ki, dergi, elimizde mevcut olan üç sayıda çıkan yazılarda faşizmin bir tehlike olduğu ve dergiyi 40 R. Oğuz TÜRKKAN, Rejimlerin ve İçtimai İnanışların Tenkidi, s R. Oğuz; TÜRKKAN; Rejimlerin ve Sosyal İnanışların Tenkidi Kolektivistler-Totaliterler, s.8 42 R. Oğuz TÜRKKAN,; Açlar, Komünizm ve Milliyetçilik (Başyazı), s.2
17 279 Bekir Koçlar çıkaranların faşist olmadığını açıkça ortaya konuyor. Hatta derginin kapanış sebebinin bu faşizm ile ilgili yazılar olduğunu da görüyoruz. Ayrıca Türkiye de faşist eğilimlerin bir özenti olduğu ve bunun Türk milliyetçiliğinin, Alman ve İtalyan yayılmacılığına karşı oluşturacağı direnci yok ettiği açıkça ortaya koyuluyor. Fakat derginin faşizm ile ilgili tenkidi sadece onun emperyalist ve yayılmacı yönüyle ilgilidir. Faşizm kötüdür ve kötülük onun siyasi olarak Türkiye açısından yaratacağı yönüyle ilgilidir. Faşizm kötüdür. Çünkü Türkiye nin bağımsızlığına tehdit etmektedir. Türk gençleri bu tehlikeye karşı korunmalıdır. Türk milliyetçiliği, faşizm ve nasyonal sosyalizm kavramlarıyla tanımlanmamalıdır. Türk tarihi ile temellendirilerek özgünleştirilmelidir 43. Komünizme yönelik tenkitlerle mukayese edildiğinde faşizmin ideolojik boyutu hakkındaki tenkitlerde, komünizmi reddedişteki kararlılığı göremiyoruz. Şu ifadeler bu konudaki haklılığımızı net bir şekilde ortaya koymaktadır: Faşizm tehlikedir. Niçin? Neye? Cemiyeti gerileten bir rejim midir? ( Nasyonal-sosyalizm, faşizm hepsi bir) Komünizm gibi faşizm de milletleri öldüren sebat ve bozuk ideolojiler taşıyan bir rejim midir? Tehlikeliliği bu bakımdan mıdır? Hayır Komünizm hem ideoloji bakımdan (cemiyetleri geriliğe ve felakete sürükler) hem de propagandasıyla Rus çizmesini getirdiği için ayrıca tehlikedir. Faşizm öyle değildir; ideolojilerin çoğu (milliyetçilik, cemiyetçilik v.s.) gayet değerlidir; prensipleri yüksektir. Faşizm İtalya yı, nasyonal-sosyalizm Almanya yı yükseltmiştir. Fakat tehlikesi kötü niyetler bakımındandır. Faşist devletlerin, Anadolu üzerindeki emelleri ve bu ülkünün tahakkuk çaresi olarak gösterdikleri iktisadi manevra ve rejim propagandası bizim için çok muzır ve maalesef kuvvetli silahlardır. Bizim elimizden ancak ikinci silahla propagandayla mücadele etmek geliyor. Yanlış yola sapan gençlerimize haykırıyoruz. Dikkat! Tehlike var. Düşman propagandasına yardım etmiş oluyorsunuz Tehlikeyi gören bizler haykırmazsak susuşumuz alçaklık olur SONUÇ 6. Ergenekon dergisi, Mustafa Kemal Atatürk ün vefatıyla aynı tarihte, Türkçülük refleksi ile çıkarılmıştır. Derginin yayın hayatına girdiği dönemde, Türk Ocakları kapatılmış dolayısıyla Türk Yurdu dergisi de yayın hayatından çekilmiştir. Hiçbir Türkçü dergi yayınlanmamaktadır. Dönemin şartları içerisinde Cumhuriyetin yeniden yapılanması sürecinde Türkçü kadro eylemin dışında bırakılmış, bir nevi tasfiye edilmiş veya teşkilatsızlaştırılarak CHP örgütü içerisinde silikleştirilmiştir. Artık Türkçülük muhalif bir düşünce sistemidir. Yine Türkiye açısından dönemin en önemli özelliklerinden biri de Mustafa Kemal Atatürk ün vefatı ve İsmet İnönü nün cumhurbaşkanı olmasıyla birlikte şekillenen dış politikadaki dengelere göre iç politikayı şekillendirme sürecidir ki, bu durum fikir hayatında da etkili olacaktır. Rusya yı gücendirme korkusuyla komünizm karşıtlığı ve Turancılık, 43 R. Oğuz TÜRKKAN; Faşizm Tehlikedir!, Ergenekon, I/2, Ankara , s.2; R. Oğuz TÜRKKAN; Faşizm ve Propaganda, Ergenekon, I/3, Ankara , s ; R. Oğuz TÜRKKAN; Faşizm Tehlikedir Yazısı Etrafında, Ergenekon, I/3, Ankara , s. 36; R. Oğuz TÜRKKAN, Rejimlerin ve İçtimai İnanışların Tenkidi, s. 6-8; R. Oğuz; TÜRKKAN; Rejimlerin ve Sosyal İnanışların Tenkidi Kolektivistler-Totaliterler, s R. Oğuz TÜRKKAN; Faşizm Tehlikedir Yazısı Etrafında, s. 36
18 Türk Milliyetçiliği Düşüncesini Tanımlama ve Temellendirme Çalışmalarına Bir Örnek: Ergenekon Dergisi 280 Almanya yı gücendirme korkusuyla faşizm karşıtı düşünceleri savunmak ülke menfaatleri açısından tehlikeli görülüp yasaklanmaya başlamıştır. İşte tam da, II. Dünya savaşının kapıya dayandığı ve ülkenin önemli bir politik ve ideolojik değişim yaşadığı bir geçiş döneminde yayımlanmaya başlayan Ergenekon dergisi, bu dönemde iktidarın olumsuzladığı bütün düşünce biçimlerini savunma iddiasıyla yayın hayatına atılmıştır. Dergi, Türkçü, ırkçı ve Turancı düşünceyi savunmaktadır. Cumhuriyet in değerlerini bu merkezden ele almakta, milliyetçiği ve inkılâp hareketini bu düşünce biçiminden yola çıkarak anlamlandırmaya çalışmaktadır. Bu tanımlama eyleminde en fazla öne çıkan hususiyet ırkçılık vurgusu ve buna tamamlayıcı olarak Turancılıktır. Emperyalizm karşıtlığı derginin diğer bir fikri özelliğidir. Onun bütün bu fikri özellikleri ve anti-emperyalist bilinç oluşturma iddiaları, dönemin politik işleyişi ile çelişki oluşturmaktadır. Komünizm ve bilhassa faşizm karşıtı yazılar, dönemin yöneticilerinin bir hayli tedirgin etmiştir. Hatta Reha Oğuz Türkkan nın faşizm tehlikedir başlıklı yazıları derginin kapanmasına neden olacak bir tepkiye neden olmuştur. Dergiyi çıkaranlar, henüz liseyi yeni bitirmiş dokuz delikanlıdır. Türkkan ın hatıralarında beyan ettiği gibi bu dergi delikanlı guremlerin Alman ırkçılığına karşı Türk ırkçılığı iddiası güden, Türkiye nin ürkek ve teslimiyetçi politikalarına isyan eden duygusal bir tepkisiydi 45. Fakat bu dergi, çıkaranlarını dahi şaşırtacak şekilde, Almanya nın kapatılması hususunda Türkiye ye baskı yapmasına neden olacak kadar ciddiye alınmıştır. Çocukça bir girişimin ötesinde ses getirecek bir vizyona sahip olmuştur. Çünkü, Prof. Landau nun ifadesiyle 1930 lardaki Türkçülük duraksamasının ilk hamlesi bu gençlerin Ergenekon dergisiydi 46. Yaklaşık on yıllık bir süreç içerisinde silikleşen Türkçülük düşüncesi Ergenekon dergisi sayesinde yeniden Türkiye nin fikri ve siyasi gündemine girmiştir. Yine bu dergi, Türk milliyetçiliği düşüncesinin Ziya Gökalp, Yusuf Akçura gibi düşünürler tarafından şekillendirilen çizginin dışına çıkararak, daha çok ırka vurgu yapan bir milliyetçilik tanımlaması yapması ve bir farklılık yaratması açısından da önemli bir örnek teşkil etmektedir. 45 Reha Oğuz TÜRKKAN, Arayan Adam, II., s Reha Oğuz TÜRKKAN, Arayan Adam, II., s. 42
19 281 Bekir Koçlar Ek 1: Ergenekon Dergisi 1. Sayı Dış Kapağı Ek 2: Ergenekon Dergisi 1. Sayı İç Kapağı
20 Türk Milliyetçiliği Düşüncesini Tanımlama ve Temellendirme Çalışmalarına Bir Örnek: Ergenekon Dergisi 282 Ek 3: Ergenekon Dergisi 2. Sayı Dış Kapağı Ek 4: Ergenekon Dergisi 2. Sayı İç Kapağı