» Atatürk ve ermeni sorunuKarabakhİNFO.com - karabakhInfo.com
Atatürk ve ermeni sorunu
03.05.2013 | 11:07
Ermeniler, geri çekilen Ruslardan aldıkları silahlarla saldırıya geçtiler. Bunun üzerine Amerikan yetkilileri, Yüzbaşı Emory Niles ile Arthur Sutherland’ı, hiç kimse ile temas etmeden, Ermeni meselesini yerinde incelemek üzerine Doğu Anadolu’ya göndermiştir. Bu iki Amerikalı subay Türk-Ermeni çatışmalarının cereyan ettiği bölgeleri gezdikten sonra, olayların Amerikan kamuoyuna yanlış yansıdığını, Türkiye’yi parçalamak isteyen güçlerin Ermenileri isyan ettirerek pek çok Müslüman halkın ölümüne sebep olduklarını bir rapor halinde hükümetlerine bildirmiştir.
Bu iki Amerikalı görevli raporlarının sonunda şu kanaati belirtmişlerdir: “Kanımızca, Türklerin Ermenilere karşı işlenmiş hangi suçlardan dolayı sorumluluğu varsa, Ermenilerin de Türklere karşı işlenmiş tıpkı aynı türde suçlardan dolayı sorumlu bulundukları tartışma götüremez”. Bu arada Amiral Bristol’ün yaptığı araştırmalarda aynı sonuca varması üzerine Amerikan Kongresi Ermenileri desteklemekten vazgeçmiştir. (Laurence Evans, ‘Türkiye’nin Paylaşılması’ adlı kitabında Amiral Bristol’ün Amerika’ye çektiği telgrafta şu gerçeğin altını çiziyordu: “…Bunda Türkiye işleri ve Ermeni kıyımı hakkında Avrupa basınında görülen son hikayeler, yanıltma amacına yönelmiştir ve İtilaf Devletleri’nin bencil planlarının desteklenmesini sağlamak için yapılan propagandalardır.”)
Bu arada Rusya’da Bolşevik ihtilalini yapanlar, Çarlık hükümetleri gibi Ermenileri Türkiye aleyhinde kullanmayacakları taahhüdünde bulunuyorlardı. Fakat bir süre Türkiye’nin antlaşmalar çerçevesinde Azerbaycan Türklerine yardım etmelerini bahane ederek Ermeni hamiliğine soyunmuşlardır.
Karabekir Paşa beklemede
Bu arada Ermeniler geri çekilen Rus birliklerinden elde ettikleri silahlarla, Ermenistan’ın sınırlarını genişletmek için büyük bir temizlik harekatına başlamış, yüzlerce Türk köyünü ve kasabasını yok ederek Türkiye ve Azerbaycan aleyhinde sınırlarını genişletmeye başlamışlardır. Ermeni zulmünden kaçarak hayatını kurtaran Türk ve Azerbaycan halkı perişan halde gelerek bölgedeki yegane Türk birliği 15. Kolorduya ve Komutanı Kazım Karabekir Paşa’ya sığınmışlardır. Brest-Litovsk Antlaşması’nın hükümlerini çiğnememek ve başlayan Türk-Sovyet ilişkilerindeki tıkanıklığın giderilemeyişi Kazım Karabekir Paşa’yı mecburi bir bekleyişe sevk etmişti. Bu bekleyiş esnasında Kazım Paşa bir taraftan geri çekilen Rus ordu kumandanına, diğer taraftan da saldırgan Ermeni yönetimine katliamların durdurulması için müracat ediyordu. Bu telgrafın ardından Mustafa Kemal Paşa, Ermenilerin yaptığı katliamlarla ilgili bunalmış durumda olan Kazım Karabekir Paşa’ya, müdahele için biraz daha beklemesini rica etmiştir. Zira, Mustafa Kemal Paşa Sovyetlerle bir anlaşmaya varmadan böyle bir askeri hareketin yeni problemler yaratmasından endişe duyuyordu.
Tam bu sıralarda Atatürk’le görüştükten sonra bölgeye gelen General Harbord’a, Kazım Paşa, belgelerle birlikte Ermenilerin yaptığı katliamları anlatan bir rapor vermiştir.
Soykırıma uğrayan Müslümanların eşyaları Kars pazarlarında satılmıştır
Ermenilere teslim edilen silahlar
Olayların bu safhasında silah ve mühimmat yüklü iki İngiliz gemisinin, yüklerini Bolşevik aleyhtarı kuvvetlere veremediği için, Batum’da Ermenilere teslim ettiği haberinin gelmesi Türk tarafını endişeye sokarken, Ermenileri son derece memnun etmiştir. Ermeni katliamlarının devam etmesi, Türk tarafını yeni protestolara sevk eder. Kazım Karabekir Paşa, “Erivan Ermeni Cumhuriyeti Askeri Komutanlığı”na, Mustafa Kemal Paşa da “Düvel-i Mütemeddi’ne (Medeni Devletler)”ye birer protesto mektubu gönderirler. Mustafa Kemal Paşa protesto telgrafında Ermeni zulmünü şöyle anlatıyordu:
“Tohumluk istemek, vergi koymak, silah toplamak gibi sözde bahanelerle öteden beri Ermeni zulüm ve işkencesine uğrayan doğu sınırımız dışındaki İslam halkı, son Şubat ayı içinde Ermeni tümen kumandanları tarafından yönetilen çeşitli sınıflardan oluşan birçok birliklerin saldırıları karşısında pek çok kurban vermiş ve Kars vilayetine bağlı Çıldır, Zarşad, Şuragel, Akbaba ilçelerinde adları kayıtlı kırk Müslüman köyü bütünüyle yıkılmış ve yok edilmiştir. Bu köylerin çaresiz halkından iki binden fazla Müslüman nüfusu pek feci bir şekilde topluca öldürülmüştür. Ve soykırıma uğrayan Müslümanların eşyaları Kars pazarlarında açıkça satılmıştır.
Hemen her gün büyük bir üzüntüyle haber almakta olduğumuz Ermeni zulüm ve soykırımına yeni bir ek olmak üzere Ordubad, Ahur, Civa, Ciusi, Vedi yörelerindeki Müslüman halka karşı Ermeniler 19 Mart’tan başlayarak saldırıya geçmişlerdir. Ayrıca Oltu bölgesine karşı da yeni bir saldırıya hazırlandıkları hakkında güvenilir kaynaklardan haberler alınmıştır.
Bu hareketleri çok sert biçimde protesto ettiğimizin ve bu saldırıların önü alınmazsa dünyanın, pek büyük kötülüklerin çıkmasına tanık olacağının bağlı bulunduğunuz hükümetlere hızla ulaştırılmasını rica eder ve saygılarımızı sunarız. Anadolu ve Rumeli Müdafa-i Hukuk Cemiyeti Temsil Heyeti adına Mustafa Kemal”.
Karabekir operasyon izni istedi
Bu arada Kazım Karabekir Paşa elde ettiği istihbarat bilgilerini değerlendirerek, askeri hareket için durumun müsait olduğunu görmüş ve yeniden Ankara’ya yazarak askeri operasyon için izin istemiştir. Mustafa Kemal Paşa, Kazım Karabekir Paşa’ya verdiği cevapta, yeniden Bolşeviklerin durumuna dikkat çekerek şu açıklamayı yapmıştır:
“Bolşeviklerle siyaseten anlaşıp mütekabil harekat ve münasebatı tayin etmezden evvel kati harekete geçemeyiz. Böyle bir hareketin bolşeviklerce nasıl telakki olunacağı bile bugün meçhulümüzdür… Ayrıca, Ermenistan’a taarruz hareketimizi İtilaf Devletleri ve Amerika ilan-ı harp kabul edecek ve ihtimal ki, memleketin aksam-ı garbiyesinden ve ağleb-i ihtimal Trabzon’dan taarruza geçeceklerdir. Böyle bir umumi işgale karşı Şark harekatına iştirak eden kuvvetlerimiz garbe siyanet için ne kadar zamanda serbest kalabileceklerdir. Bolşeviklerin bu takdirde maddi ser-i muavenetleri ne olabilecektir? Bolşeviklerle aramızda henüz mukavelename yapılmamış olduğundan muavenetlerinden emin olabilir miyiz?”