Balık Çiftlikleri - Veganizma
Her yıl dünya çapında tüketilen balıkların neredeyse yarısı, kara veya okyanus tabanlı akuakarmalarda yetiştirilmektedir. Çiğnenmiş balıklar hayatlarını bütün sıkışık ve pis mahfazalar halinde geçirir ve çoğu paraziter enfeksiyon, hastalık ve zayıflatıcı yaralanmalara maruz kalırlar.
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü, su ürünleri yetiştiriciliği endüstrisinin kara kökenli hayvancılık tarımından üç kat daha hızlı büyüdüğünü ve doğal balıkçılık bittikten sonra su altı silahlarının daha da yaygınlaşacağını bildirdi. Akvaryumlarda, yüksek hacimli sistemler gıda, hafif (kapalı çiftliklerde) ve büyüme stimülasyonunu kontrol ediyorlar. Genetik mühendisliği büyümeyi hızlandırmak için kullanılıp ve hormonlar üreme davranışlarını değiştirmek için balıklara enjekte ediliyorlar. Bazı ülkelerde balık çiftçileri balıkların yiyeceklerine veya suyuna antibiyotikler de eklerler ve bu ilaçların kalıntıları insan tüketimi için satılan balıklarda bulunuyor.
Geniş okyanuslarda dolaşmaya ve tüm duyularını kullanmaya adapte oldukları için, balık çiftliklerindeki sıkışık koşullar ve alan eksikliği yüzünden balıklar büyük bir acı çekiyor. Sıkı muhafazalar, düzgün bir şekilde dolaşma ve birbirlerine ve muhafazaların yanlarına karşı vurma yeteneğini engeller. Bu yankılanmalar yaralara neden olur ve yüzgeçlerine zarar verir.
Günümüz balıkçı çiftliklerinde balıklar büyüklüklerine göre sıralandırılır. Yoğun kalabalık akuarmarmlerde küçük balıklar büyük balıklar tarafından öldürülür, böylece balıklar, daha hızlı büyüyenlerin uygun boyut gruplarına taşınmalarını sağlamak için düzenli olarak sıralanmış olur. Her sıralamada, balıklar kendi tanklarından ağlar veya pompalanır ve boyutlarına göre bölmek için çeşitli boşluk boşluklarına sahip bir dizi bar ve ızgaraya atılır; küçük boşluklardaki küçük balıklar düşer ve büyük boşluklar boyunca büyük balıklar düşer ve onları farklı kafesli kafeslere veya tanklara yeniden dağıtılır. Balık çiftçileri, onları ayırmadan önce 24 saat veya daha fazla aç bırakabilirler. “Sınıflandırma” olarak adlandırılan bu uygulama çok stresli ve balıkları hastalığa karşı savunmasız bırakarak ağrılı kazıntılar ve koruyucu kaybına neden oluyor. Yüksek mortalite oranları, hastalık ve parazit enfestasyonları sık görülür. Deformiteler ve stresle ilgili yaralanmalar da düzenli bir olaydır. Bazı çiftliklerde, balıkların yüzde 40’ı kördür – ele alınmayan bir sorun, çünkü kör balık çiftçilere aynı kazancı sağlar. Araştırmacılar ayrıca, dünyanın çiftlik balıklarının yarısının işitme kaybına uğrayabileceğini keşfetmişlerdir.
Birçok çiftlik balıkları etçilendir; bu da ek balıkların beslenebilmesi için zaten bitkin haldeki okyanus ve denizlerden yeniden avlanma gerektiği anlamına gelir. Çiftçi bir kilo somon veya levrek üretmek için okyanustan bir kilo veya daha fazla balık alabilir. Balık çiftlikleri, balık yağını ve balık ununu, daha hızlı büyümek için doğal olarak yalnızca bitkileri yiyen balıklara beslemeye başlamışlardır. Su ürünleri yetiştiriciliği, dünya genelinde balık yemi arzının yaklaşık yüzde 70’ini, küresel yem balık yağı arzının yaklaşık yüzde 90’ını kullanmaktadır.
Bununla beraber, balık çiftçileri, şiddetli kalabalık ve pislikten kaynaklanan ölümcül hastalıkların bulşamaması ve yayılmasını engellemek için güçlü kimyasallar ve antibiyotiklerle balık yemine dahil ediyorlar. Muhtemelen, bu balık peletlerinin çiftlik balıklarında bulunan yüksek PCB ve dioksin kontaminasyon seviyelerinin nedeni olduğu ve bunların vahşi muadillerinde bulunan tehlikeli seviyelerden yedi kat daha yüksek olduğu muhtemel olduğu belirtiliyor.
Doğal Yaşama Etkisi
Balık dışkıları, yenilmemiş kimyasal madde yüklü yiyecekler ve parazit sürüsü gibi çevredeki okyanusa yayılmış okyanus tabanlı su altı atıklarının bulaşıkları, çevredeki okyanusa yayılmış ve bölgedeki yaygın hastalık, bölgedeki serbest yüzen balıklara geçerek bazı balık ve somon türlerinin yok olmasını tehdit etmektedir. Örneğin, deniz bitleri balıklarda yemek yiyerek tartılarının düşmesine neden oluyor ve büyük yaralar yaratıyorlar. Aşırı kalabalık koşullarda, bu parazitler genellikle balık yüzlerinde kemikten aşağı yedirilerek bazen “ölüm tacı” olarak adlandırılıyor.
Bazı ciftliklerde ise, balıklarının yaklaşık yüzde 40’ı akuakal operatör onları öldürmeye hazır olmadan önce ölür. Hayatta kalan balıklar, nakliye sırasında suyun atık kontaminasyonunu azaltmak için katliam yapılmadan önce açlıktan ölürler. Örneğin somon, 10 güne kadar aç bırakılabiliyorlar.
Balık ciftlikleri havyar üretiminde daha da kötüleşiyor. Balıklar havyar üretimi esnasında bir çok eziyete maruz bırakılıyor. bu yöntemler ne kadar modern olarak adlandırılsa da , hayvan refahı açısından kesinlikle rahatsız edici oluyor.
Tamamen bitkisel bazlı havyar söz konusu olduğunda sadece vegan ve vejateryan değil, bir çok hayvan hakları savunucusunun da destek vereceği aşikar. Avrupa ve Amerika’da marketlerde yapay et ve bitkisel sosis, salam, sucuk, hamburget etinin yaygınlaşmasının temel sebebi de bu.
Rusya, Azerbaycan, Iran ve Türkmenistan havyar pazarının %60’ını üretiyor ve siyah havyar da bu oran %90’ları buluyor. Bu ülkelerin dışında Çin, Romanya, Bulgaristan da diğer havyar üreten ülkeler arasında yer alıyor.
Havyar ithal eden ülkelerin başında da yıllık 130 tonla Svrupa Birliği, 99 tonla Amerika Birleşik devletleri ve 35 tonla Japonya geliyor. 2000’li yılların başından itibaren Amerika Birleşik Devletleri yaklaşık 40 milyon Dolarlık havyar ithal etmeye başlamış.
İngiltere, ABD ve Kanada’da yapılan son araştırmalar, balıkların ağrı hissettiğini gösteriyor. ABD de dahil olmak üzere birçok ülkede, balık ağrılarını en aza indirecek düzenlemeler yapılmaya başlandı.
Bununla beraber havyar üretimi sırasında çok sayıda balığın küçük kafeslerde tutulması zararlı bakteriler ve enfeksiyonların balıklar arasında kolaylıkla yayılmasına sebep oluyor. Bazı balıkların kemiklerine kadar yiyebilen bakteriler yine bu küçük havuzlarda bulunması sağlık açısından ciddi tehditler oluşturur.
Öte yandan balık çiftlikleri yabani balıklar açısından tehlike oluşturmaktadır ve ne yazık ki ciftliklerde balıklardan yabani balıklara hastalık ve parazitler bulaştığı tespit edilimekte. Greenpeace’e göre, 200.000 balıktan oluşan tipik bir somon çiftliği, yaklaşık 62.000 kişinin bulunduğu kasabada yaklaşık olarak aynı miktarda fekal madde üretiyor. Fekal madde sudaki oksijen seviyesini düşürür. Bu, deniz canlılığını öldüren zehirli algal blumlara yol açar. Kuzey Pasifik’te, 1 milyondan fazla çiftlik Atlantikli somon balık çiftliklerinden kaçmıştır. Yiyecekler için vahşi Pasifikli somon ile rekabet ettiler ve Pasifik somonu sayısının düşmesine sebep olmuştur. Vahşi hayvanı zayıflatarak kaçan ve vahşi balıklar arasında melezleme de olmuştur. Bu problemlerden kaçınmak için balık yetiştiriciliği yasaklanmalı veya daha katı çevre kontrollerine tabi tutulmalıdır.
Özetle yapılan çalışmalarda çiftlik balıklarıının sağlıklı olmadığını gösteriyor. Balıkların daha hızlı büyümeleri için kimyasallar verilmesi ve bu kimyasalların insanlar üzerindeki uzun vadeli etkisi olduğunu tespit edilmiş. Hastalıkla uğraşmak için çiftlik balıklarına daha fazla kimyasal madde ve antibiyotik veriliyor. Birçok balık çiftliğinde antibiyotiklere dirençli bakteri bulunuyor. Bu bakteri, balık yenildiğinde insanlar tarafından tüketildiğinden balık yemek insan sağlığını tehlikeye atabilir.
Diliyorum ki, su canlılarını korumaya yönelik yeni düzenlemeler bütün dünyada hızla yayılır.