Gebelik Takip Proğramı
Site Gebelik Takibi
Gebelik Takip Proğramı	İlk kontrol : Yeri, sayısı, kalp atımları, kan testleri
2. kontrol : Düşük tehdidi, tek yumurta ikizliği, gecikmiş düşük ?
12 hafta : Ense derisi, burun kemiği, ikili tarama testi, CVS?
16 hafta : Üçlü tarama testi, amniosentez?
20 hafta : Detaylı ultrasonografi
24 hafta : Aylık kontrol, Fetal kalp ekografisi
28 hafta : Şeker yükleme testi sonrası aylık kontrol
32 hafta : Gelişme geriliği taraması, erken doğum ?
35 hafta : Doğum şekli, yeri, zamanı, anestezi, kordon kanı kök hücre bankası?
37 hafta : NST ve Ultrasonografi
Bunun dışında, her acil durumda doktorunuza başvurunuz
Başlangıçta ya da sonradan YÜKSEK RİSKLİ hale gelen gebeliklerde farklı bir program uygulanır
Gebeliğin ilk 3 ayında sizi neler bekliyor?
Yorgunluk, halsizlik, uykuya eğilim Çok sık görülür, bazen günlük hayatı ve ilişkileri bozacak kadar şiddetlidir. Hormonal değişimlere ve kalp-dolaşım sistemindeki değişimlere bağlı olabilir. Belli bir tedavisi yoktur, dinlenmek gerekir. Ancak bu bulguların kansızlık, kalp, akciğer hastalıkları vb gibi ciddi durumlara bağlı olmadığına emin olmak için gerekli tetkikler yapılmalıdır.
İştah değişimi, sabah bulantı ve kusmaları Bu belirtiler çok erken başlayabilir. Genellikle 16ncı haftada biter, bazen daha da uzun sürebilir. Hormonal değişimlere yada anne kanına geçen bebeğe ait hücrelere bağlı olduğu düşünülüyor. Bulantı sıklıkla sabahları olur ve gün içine doğru azalır. Günlük besin alımı 3 ana öğüne değil 6-8 küçük öğüne dağıtılmalıdır. Yemekler çok sıcak, sulu ve yağlı olmamalı. Bulantıyı artıracak mutfak kokularından, ev tozundan, ağır parfümlü maddelerden ve olabildiği kadar stresten uzak durulmalıdır. Kusmaların çok aşırı olduğu durumlarda ağızdan beslenme kesilerek hastaneye yatırmak ve damar yolundan beslenme gerekebilir.
Sık idrar ihtiyacı Bebeğin yerleşimi ile büyümeye başlayan rahim ve artan kan dolaşımı ve idrar torbasının hassasiyetinin artışı sık idrara çıkmaların nedenidir. İdrar yolu infeksiyonlarına bağlı olmadığı kontrol edilmelidir. Zaman zaman idrar kaçırmaları da görülebilir.
Göğüslerde değişimler Göğüslerde büyüme ve hassasiyet artışı olur. Göğüs uçları büyür, koyulaşır ve dışarı doğru çıkar. Hormonal uyarılara bağlıdır. Bazen çok erken kolostrum (ilk süt, ağız) gelmeye başlayabilir. Göğüsleri kavrayan ve alttan hafifçe kaldıran sağlam askılı sütyenler, göğüs pedleri kullanılması hem rahatlık hem de estetik açıdan gerekli olabilir. Gereğinde buz tatbiki de yararlı olabilir.
Kilo değişimi Bulantı ve kusmaların şiddetli olduğu durumlarda kilo verme de görülebilir. Bunun dışında her ay başına 1 veya 1,5 kilo alımı normaldir. Ancak ilk üç ayda genellikle fazla kilo alımı olmaz, 4üncü aydan itibaren hızlanır. Bu nedenle, aylık kilo artışı izlenmekle birlikte tüm gebelik boyunca alın kilo da önemlidir. 10-15 kilo arasında olması normaldir. Çok az kilo alımı beslenme bozukluğuna ve dolayısıyla bebeğin gelişiminin geri kalmasına neden olabilir. Aşırı kilo alımı ise beraberinde hipertansiyonu getirerek anne ve bebeğin hayatını tehlikeye sokabilir.
Vitamin ve mineral kullanımı Kansızlık ülkemiz kadınlarında sık görülen bir durumdur. Başka hastalıkların ve vitamin, mineral eksikliğinin olmadığı durumlarda sadece demir ve beraberinde folik asit verilmesi yeterlidir. Folik asit eksikliği beyin-omurilik gelişim anormallikleri, plasentanın yerinden erken kopması, düşük doğum ağırlıklı bebek, erken doğum ya da düşükler görülebilir.
Sigara, içecekler ve alkol kullanımı Sigara kullanımı düşük, erken doğum ve düşük doğum ağırlıklı bebek olasılığını artırır. Sigara sayısı arttıkça bu risk de artar. Çay ve kahvenin bebeğe direk bir kötü etkisi yoktur, ancak fazla miktarda alındığında çarpıntı, uyku bozukluğu yaparlar. Kolalı içeceklerin kanıtlanmış bir zararı yoktur, yine de aşırı miktarda alınmamalıdır. Kronik alkol kullanımı büyüme gelişme geriliği yada ciddi yüz, kalp, eklem ve zeka sorunlarına neden olur. Az miktarda alkolün etkisi yoktur, ancak hiç almamak en iyi harekettir.
Vücut temizliği, vajinal hijyen ve cinsel yaşam Hamilelik sırasında banyo her zamankinden daha tehlikeli bir yerdir. Denge zorlukları ve kayma-düşme olasılığı yüksektir. Çok sıcak banyolarda fenalık hissi ve bayılma olabilir. Evde başka biri varken ve gereğinde onun yardımı ile banyo yapılmalıdır. Küvete girmekte bir sakınca yoktur, normal şartlarda vajinaya su girmez. Hamilelikte vajinal akıntıda artış olur. Kötü kokulu, yeşil, köpüklü yada kanlı akıntı muayene ve tedavi gerektirir. Hamilelikte cinsel yaşam son aya kadar devam ettirilebilir. Ancak, düşük tehdidi, erken doğum tehdidi olan hamileliklerde ya da kadının rahatsızlık, ağrı duyduğu durumlarda cinsel ilişkiden sakınılmalıdır.
Saç boyası ve kozmetikleri Saç boyalarının anne karnındaki bebeğe kanıtlanmış bir zararı yoktur. Ancak, özellikle ilk 3 ayda risk almamak için boyayı önermiyoruz. Gebeliğin 4ncü ayından itibaren bitkisel saç boyaları kullanabilirsiniz. Saç düzleştiriciler kimyasal maddelerdir ve kullanılmalarını önermiyoruz. Perma�da kullanılan kimyasal maddeler deriden emilip bebeğe gidebilir, kullanılmamalıdır.
Seyahat Düşük yada erken doğum tehdidi olmayan durumlarda kara, hava yada deniz araçları ile seyahat edilebilir. 2-3 saatte bir molalar verilmeli veya uçak tren içinde dolaşılmalıdır. 28nci haftadan sonraki uçak seyahatlerinizde Havayolları doktor raporu isterler.
Beklenen doğum tarihinin saptanması Son adet tarihini net hatırlayan hamilelerde bebeğin gerçek büyüklüğünü ve beklenen doğum tarihini hesaplamak kolaydır. Son adet tarihini net hatırlamayan yada üste görmek denen hamile iken bir adet daha gören kadınlarda ise gebelik yaşının hesaplanması için ilk üç ayda en erken yapılan ultrasonografiye güvenilir. Korunmayı bırakan ve gebelik bekleyen kadınlara adetleri bir takvime not etmesi önerilmelidir.
Yapılacak tetkikler İlk üç ayda rutin kan ve idrar tahlilleri, hepatit ve HIV taraması, toksoplazma, kızamıkcık ve diğer bulaşıcı hastalıkların bağışıklık testleri, rutin ultrasonografi, ense derisi ve burun kemiği ölçümü, Double (ikili) test ve gereken hastalarda düşük olasılığını araştıran testler yapılmaktadır. Hamilelikten önce başlayan ve devam eden bir kronik hastalığı olanlarda (sara, şeker hastalığı vs) ilgili uzmanlardan konsültasyon alınması gerekir. Anne ve baba adaylarında yapılacak tetkiklerin listesini son sayfada görebilirsiniz.
Tek basamaklı genetik risk değerlendirmesi (One Step Chromosomal Assesment of Risk - OSCAR) OSCAR, gebeliğin 11-14 . haftalarında, bebekte olabilecek kromozom bozukluklarının (Trizomi 21 gibi) riskini saptamada kullanılan bir yöntemdir. Bu değerlendirme ikili test ve ense kalınlığı ölçümlerini ve burum kemiği değerlendirmesini içerir. İkili Test Down sendromu (Mongolizm) taraması için gebeliğin erken döneminde, 12-14 ncü haftaları arasında yapılan ve ikili test adı verilen bir test yapılır. İkili test, PAPP-A (pregnancy associated plasma protein-A) ve serbest ?-hCG düzeylerinin kanda ölçülmesi ile yapılan bir risk hesabına dayanmaktadır. İkili testin avantajları arasında gebeliğin daha erken bir döneminde yapılması ve anormal bir sonuç durumunda daha fazla tanısal test seçeneğinin (koryonik villus örneklemesi, erken veya geç amniosentez) olması, anomalili bebek durumunda ise gebelik sonlandırılmasının daha kolay yapılabilmesidir. Ayrıca testin duyarlılığı üçlü test ile karşılaştırıldığında daha yüksektir. Testin en önemli dezavantajı ise nöral tüp defektlerini (beyin-omurilik anormallikleri) saptayamamasıdır. Ayrıca ikili teste ek olarak ultrasonografide ense kalınlığı ölçümü ile doğruluk oranı %85-90 a ulaşmakta ve yalancı pozitiflik oranı % 5 e düşmektedir.
Ense Kalınlığı (Nuchal Translucency): Gebeliğin 11-14ncü haftaları arasında ultrasonografik olarak yapılan ense kalınlığı ölçümü ile Down Sendromu olan bebeklerin % 60 ı ve özellikle kalp anomalileri olmak üzere diğer bazı anomaliler saptanabilmektedir. Burun kemiği (nasal bone) :
Acil durumlar Bazı hallerde acilen doktorunuzu aramanız gereklidir. Bunlar :
Gebeliğin 4ncü, 5nci ve 6ncı Aylarında Sizi Neler Bekliyor ?
Üçlü Tarama Testi Sağlıklı bebekler 23 kromozom anneden (yumurta) 23 kromozom da babadan (sperm) alarak 46 kromozomlu normal canlılar olurlar (46 XX = sağlıklı kız, 46 XY = sağlıklı erkek). Kromozom sayı anormallikleri (45 ya da 47) genellikle yumurta kaynaklıdır. Bu anormalliklerin bir çoğu doğal elemeden geçemez ve gebelik düşükle sonuçlanır. Doğal eleme, bazı durumlarda başarılı olmaz ve sağlıklı olmayan bebekler doğar ve yaşarlar. Örneğin: 45X0 (Turner Sendromu), 47 t13 (Trizomi 13), 47 t18 (Trizomi 18), 47 t21 (Trizomi 21). Doğal eleme gebeliğin 10ncu haftasında tamamlanır ve bu haftadan sonra devam eden gebeliklerde yoğun bir tarama programı başlar. En sık görüleni, 21 numaralı kromozomdan 3 tane bulunmasına bağlı olan Trizomi 21� dir (Mongolizm, Down Sendromu).
Unutulmaması gereken en önemli nokta üçlü testin tanı koymadığı, yalnızca tarama yaptığıdır. Tarama testlerinin amacı belli bir hastalık açısından riski yüksek olan kişileri belirlemek, yani bir hastalığın esas tanısını koyduracak testin kimlere uygulanmasının gerekli olduğunu belirlemektir. Down sendromunun kesin tanısı amniosentez ile elde edilen fetal hücrelerin kromozomlarının incelenmesiyle konur. Amniosentezi her anne adayına uygulayamayacağınıza göre, kimlere uygulamamız gerektiğini bilmeliyiz. İşte üçlü test bunun ayrımını yapmada bize yardımcı olabilir.
35 yaş ve üzerindeki anne adayları direkt amniosentez mi yaptırmalı? Bu konuda hakim olan iki görüş vardır. Direkt amniosentez yapılması, ya da önce üçlü test yapılması ve bu testin sonucuna göre Down sendromu riski yüksek çıkanlara amniosentez uygulanması. Anne adayının isteği direkt amniosentez yapılması yönündeyse bu mutlaka dikkate alınır.
Gebeliğin 16ncı haftasından itibaren karın belirginleşmeye başlar. Belirli bir dereceye kadar bu gerilmeye dayanan deri daha sonra çatlamaya başlar. Gerilme olan diğer bölgelerde de (göğüsler, bacaklar ve kalçalar) çatlamalar görülür. Çatlamaların önlenmesinde çok etkin bir ilaç maalesef yoktur.
Sırt, Bel ve Eklem Ağrıları Pelvis (leğen kemiği) 3 ayrı kemikten oluşmasına rağmen, buradaki eklemler hareketsizdir. Ancak, gebelikte bu eklemlerde hormonal gevşeme nedeni ile bir miktar gevşeme olur. Gebe kadında leğen kemiğinin sabit olmayışı ağrıya neden olur. Günlük aktivite sırasında sık istirahatler ağrıyı hafifletebilir. Nadiren hastane tedavisi gerekli olabilir.
Gebelikte kramplar, serbest serum kalsiyum düzeylerinde azalmaya bağlıdır. Kalsiyum alımının artırılması gerekir. Kalsiyum alımı ile birlikte masaj ve ısı uygulamaları faydalıdır. Vücudu geren hareketlerden kaçınmak gerekir. Gebelerin % 5 inde, ellerde uyuşma ve karıncalanma olur. Rahatsızlık en çok gece ve sabah erken saatlerde hissedilir. Bu durum genellikle gebeliğin sona ermesiyle kendiliğinden düzelir ancak duyu kaybının oluştuğu ileri durumlarda konsültasyon ve tedavi gerekebilir. Varisler
Daha önceki gebelikleri düşükle sonuçlananlarda, önceden rahim veya rahim ağzından ameliyat geçirenlerde, rahim boynu yetersizliklerinde düşük olasılığı yüksektir. Gebeliğin 12nci haftasından sonra gereken sıklıkta bu durum değerlendirilerek kısa süreli genel anestezi altında rahim boynuna cerclage dikişi konması gerekebilir.
Mide yanması Özellikle gebeliğin son dönemlerinde meydana gelir. Nedeni mide içeriğinin, mide asidiyle birlikte, yemek borusunun alt kısmına geri gelmesidir. Bu kaçağın sebebi; büyüyen uterusun (rahim) mideyi yukarı itmesi ve hormonal etkilerin neden olduğu özofagus (yemek borusu) alt uç sfinkterinin (kapatıcı kaslar) gevşemesidir. Gebelikte mide yanması sorunu, genellikle düzenlenen anti-asit tedavilerine çok iyi cevap verir. Sık ve küçük öğünler yenmesi önerilir. Ayrıca yatarken birkaç yastıkla başın yükseltilmesi de bu şikayeti giderebilir.
Barsak alışkanlıklarında değişim Kabızlık, gebelikte sık görülen şikayetlerdendir. Bunun nedeni gebelik hormonlarının barsak hareketlerini azaltması ve büyümüş uterusun barsaklar üzerine yaptığı baskıdır. Kabızlık, gebelikte sık rastlanan hemoroid (basur) problemine neden olabilir veya varsa kötüleştirir. Bu şikayetler bol su içerek ve bol sebze, meyve, salata yiyerek giderilebilir. İnatçı kabızlık durumlarında tedavi gerekebilir.
Cilt değişiklikleri Gebelikte bazen alın, burun üstü, yanak kemiği üzerindeki derinin koyulaşması ile belirlenen gebelik maskesi görülür. Ayrıca meme uçları ve karın bölgesinin orta hattı, çizgi şeklinde koyulaşabilir. Özellikle gebeliğin son döneminde aşırı gerginliğe maruz kalan karın cildinde çatlaklar oluşabilir. Ciltteki koyulaşmalar çoğu zaman doğumdan sonra geçer. Bu koyulaşmaların artmaması için güneşe fazla çıkmamak ve koruyucu kremler kullanmak gerekir.
Ödem (Şişlik) Büyüyen uterusun bacaklardan dönen kan akımı üzerine baskısı sonucu ayak bileklerinde görülen ödem, ciddi bir sorun değildir. Ancak bu bulgulara ilaveten ellerde ve yüzde şişlik oluşması önemli bir durumdur ve doktora başvurmayı gerektirir. Ayakta fazla kalmamak, otururken ayakları yukarı kaldırmak, aşırı tuzdan kaçınmak bileklerdeki ödemi azaltabilir.
Şeker yükleme testi (OGTT) İnsulin vücutta tek başına diğer tüm hormonlara karşı çalışır. Gebeliğin hormonları da insulinin etkisine ters etki yaparlar. Bu etki insulini alt edebilecek düzeye gelebilir. Bu durum hem anne hem de bebek açısından kısa ve uzun süreli sorunlara yol açabilir. Gebeliğin 28nci haftası civarında önce açlık, daha sonra da 50 ya da 75 gram şeker alımı sonrası tokluk kan şeker düzeyleri ölçülerek hamilenin diabet eğilimi değerlendirilir.
Erken doğum tehdidi 28 ve 37nci gebelik haftaları arasında olan doğumlar erken doğum, bebekler ise prematür bebeklerdir. Hem anne hem de yenidoğan için birçok potansiyel tehlikesi olan prematüritenin önlenmesi erken doğum riskinin erken tanısına bağlıdır. Bu amaçla, uterus boynu ultrasonografisi ve rahim ağzından salgılanan bazı maddelerin bakılması gerekebilir (fibronektin).
Çalışan kadınlar ve gebelik Çok hareketli olmayan meslekleri olan kadınlar hamilelikte çalışmaya devam edebilirler. Gebelikte çalışma koşulları ile ilgili kesin sınırlar koymak zordur. Çünkü her gebenin kapasitesi, egzersiz toleransı, fiziksel yapısı ve gebeliğin seyri farklı olmaktadır. Aktivite ve stresin işten işe farklı olduğu muhakkaktır. Bu konuda öneriler kişiselleştirilmeli ve gebe kadının iş türü ve risk faktörleri hesaba katılmalıdır. Doğum öncesi ücretli izin 8 haftadır (ikiz gebelikte 10 hafta), bu sürenin tamamını kullanmak isteyen hamileler 32nci haftada doktora başvurarak yazılı istirahat belgesini almalıdırlar. 37nci haftaya kadar çalışıp daha sonra izine ayrılmak isteyenler de aynı şekilde başvurarak kontrol muayenelerinden sonra çalışmasında sakınca yoktur belgesini almalıdırlar.
NST Non-stres test bebeğin EKG si gibi düşünülebilir. Son aya gelindiğinde gerekli bir testtir. NST için gelirken 1 saat kadar önce yemek yenmiş olmalıdır. NST ile birlikte yine her hafta ultrasonografi ile amniotik sıvı değerlendirmesi yapılır. Fetal iyilik testleri olarak bilinen bu testler doğum zamanlaması açısından çok önemlidirler.
Doğumun başlaması Doğum eyleminin başlaması; uterus (rahim) kasılmalarının başlaması veya vajenden sıvı gelmesiyle (membran rüptürü) çoğu kez fark edilir. Ancak gebeliğin son döneminde uterusta doğum eylemi ile ilgili olmayan kasılmalar da sıklıkla görülür (Braxton-Hicks kasılmaları).
GEBELİK VE TRAFİK
Araba kullanmak tek başına bile stresli bir aktivitedir. Hamileliğin getirdiği hormonal değişimler anne adayını araç kullanırken daha da gergin yapar. Emniyet kemeri trafik kazalrında ölüm riskini % 60 azaltır. Bebeğinin sıkışacağını düşünerek emniyet kemeri takmayan hamileler tehlikededir, mutlaka kemer kullanılmalıdır.
Emniyet Kemeri Kullanırken : 1. Bel hizasındaki şerit çıkıntı oluşturan karnın alt kısmından, karına baskı yapmayacak şekilde geçmelidir. 2. Omuz şeridi normal olarak çapraz şekilde geçmelidir. 3. Kemer şeritleri çok sıkı olmayacak şekilde ayarlanmalıdır. 4. Otomobile binmeden önce emniyet kemerinin doğru yerleşmesini engelleyen palto gibi kalın giysiler çıkarılmalıdır. 5. Ön koltuklar mümkün olduğu kadar geride tutulmalı ve koltuk arkası hafifçe yatırılmalıdır. 6. Sürücü hamile bayan ile direksiyon arasındaki mesafe maksimuma çıkarılmalıdır. Bu mesafe en az 25 cm olmalıdır. Özellikle hava yastığı olan otolarda bu mesafe çok daha önemlidir.
Doğum ağrıları başlayan hamileler kesinlikle araba kullanmamalıdır, otomobili kullanacak başka kimse yoksa taksi çağırmalıdır
Gebelik İçin Yapılan Testler:
Anne Tam idrar
Özel testler : Baba Kan grubu
Özel testler :
Varlığı önceden bilinen bir hastalığın (örnek: şeker hastalığı, sara vb) bebeğe etkileri yada gebeliğin var olan hastalığa olabilecek etkilerini değerlendirmek için özel testler de istenebilir.
Gebelik te Ağız ve Diş Sağlığı Ağız sağlığının korunması, beslenme, kontroller, gingivitis, kalsiyum, röntgen, çürük, İlaç
Gebe...	Gebelik ve Ruh SağlığıGebelik bir kadının yaşamında hormonlardaki değişime bağlı olarak fiziksel ve ruhsal değişimlerin ya...	Gebelikte AşılarGebelikte aşılama tablosu Dikişli Normal (Vajinal) Doğum
Bebeğin başının perineden görünmesi
Perineye lokal anestezi yapılması
Dikişli Doğum Sonrası BakımNormal doğum sonrası perinedeki dikişlerin pansumanı ve bakımı hastanede yapılır. Eve çıktıktan sonr...	Emzirme
Anne sütü bebek için doğal, hazır, mikropsuz, ucuz ve etkisi milyonlarca yıldır hem insanda hem de...	Kordon Kanı-Kök HücreKordon Kanı Kök Hücre Saklanması Bebek, anne karnında göbek kordonu aracılığı ile anne kanından bes...	Gebelik Takip Proğramı
İlk kontrol : Yeri, sayısı, kalp atımları, kan testleri
2. kontrol : Düşük tehdidi...	Gebeliğin Oluşumu