GÜNEŞİMİZİN BİR İKİZİMİ VARDI?
(Perseus moleküler bulutunda yoğun bir çekirdek (oval çizgi) içerisinde oluşan, yaklaşık 1 milyon yıllık bir genç ikili yıldız sisteminin radyo görüntüsü. Bütün yıldızlar muhtemelen yoğun çekirdekler içindeki ikili olarak oluşur.)
Güneşimizin 4.5 milyar yıl önce oluştuğu dönemde bir ikizi mi vardı?
UC Berkeley'den teorik bir fizikçi ve Harvard Üniversitesi'ndeki Smithsonian Astrofizik Gözlemevi'nden bir radyo astronomu tarafından yapılan yeni bir analize göre, var denebilir ama eşsiz bir ikizden bahsedemeyiz. Aynı evrendeki her güneş benzeri yıldızda olduğu gibi.
En yakın komşumuz, üçlü sistem Alpha Centauri dâhil olmak üzere çoğu yıldızın eşi vardır. Astronomlar uzun zamandır İkili ve üçlü yıldız sistemleri bu şekilde mi oluştu ? yoksa bir yıldız diğerini yakaladı mı ? İkili yıldız sistemindeki yıldızlar birbirinden ayrılarak tekli yıldıza mı dönüşürler? gibi soruları cevaplamaya çalışıyor. Astronomlar güneşin Nemesis adlı bir eşi olma ihtimalini bile araştırdı ama hiç bir şey bulamadılar.
Yeni iddia, Perseus takımyıldızında son zamanlarda oluşan yıldızlarla dolu dev bir moleküler bulutun radyo araştırmasına dayanıyor. Bu araştırmaya göre Perseus gözlemlerindeki güneş benzeri yıldızlar ancak eş ile doğmuşa matematiksel model tarafından açıklanabiliyor.
Gökbilimci Steven Stahler “ Evet bir zamanlar büyük ihtimalle Nemesis vardı” diyor.
“Perseus moleküler bulutundaki yıldızların durumunu anlamak için bir takım istatiksel modellemeler yaptık ve bu modellemeler arasında sadece yıldızların geniş ikili eşler halinde oluştuğu model durumu açıklayabiliyordu. Bu sistemler daha sonra milyonlarca yıl içinde küçülür veya parçalanırlar.”
(Şili'de Atakama Büyük Milimetre / Alt Emilimölçeri Dizisi (ALMA) tarafından elde edilen Perseus moleküler bulutunda tozlu bir disk oluşturan üçlü yıldız sisteminin bir radyo görüntüsü.)
Bu çalışmada, "geniş"ile kast edilen, iki yıldızın arasında 500'den fazla astronomik birim olduğu anlamına gelmektedir. (Astronomik birim = güneş ile Dünya arasındaki ortalama mesafe 93 milyon mil) Eğer güneşimizin bir eşi olsaydı güneşten 17 kat uzakta olacaktı yani şu an Neptünün olduğu yerde.” Bu modele göre güneşimizin ikizi bir daha görülmemek üzere samanyoluna savruldu.
Astrofizik Gözlemevinde NASA Hubble üyesi olan Sarah Sadavoy, “Daha önce kaç yıldız ikili yıldız sistemi formundaydı sorusu sorulmuştu fakat soru kaç yıldızdı ?” Smithsonian. "Basit modelimize dayanarak neredeyse tüm yıldızların bir eş ile birlikte oluştuğunu söylüyoruz. Perseus bulutu genellikle düşük kütleli yıldız oluşum bölgesi olarak kabul edilir, ancak modelimizin diğer bulutlarında kontrol edilmesi gerekiyor. "
'Yoğun çekirdekler' içinde ortaya çıkan yıldızlar
Gökbilimciler, yüzlerce yıldır ikili ve çoklu yıldız sistemlerinin kökeni hakkında spekülasyonlar yapmışlar ve son yıllarda bilim insanları yerçekimi altında yıldızlara nasıl yoğunlaştıklarını anlamak için gaz yığınlarının çökmesine ilişkin bilgisayar simülasyonları oluşturdu. Ayrıca, son zamanlarda gaz bulutlarından kurtulmuş pek çok genç yıldızın etkileşimini simüle ettiler. Birkaç yıl önce, Bonn Üniversitesi'nden Pavel Kroupa'nın yaptığı böyle bir bilgisayar simulasyonu, bütün yıldızların ikili olarak doğduğuna karar verdi.
(Hubble Uzay Teleskobu'ndan alınan bu kızıl ötesi görüntü, iki yıldız etkileşime girdiğinde ışık darbeleri yayan ikili bir yıldız olarak düşünülen parlak, fan şeklinde bir nesneyi (sağ alt kadran) içerir. İlkel ikili sistem, Perseus moleküler bulutunun IC 348 bölgesinde bulunur ve Berkeley / Harvard ekibi tarafından araştırmaya dahil edilmiştir.)
Bununla birlikte, gözlemlerden elde edilen doğrudan kanıtlar azdı. Gökbilimciler daha genç yıldızlara baktıkça, Ikili yıldızların daha büyük bir bölümünü tespit ediyorlar fakat bu durumun sebebi hala bir sır.
Stahler “Buradaki asıl mesele şu ki, hiç kimse daha önce genç yıldızların oluştukları gaz bulutununun yıldızlarla ilişkisine sistematik bir şekilde bakmadı.” Dedi ve ayrıca Stahler “Çalışmalarımız, ikili yıldız sistemlerinin nasıl oluştuğunu ve ikili yıldız sistemlerinin erken evrimde oynadığı rolü anlamak için atılmış bir adımdır. Şimdi, kendi güneşine oldukça benzeyen çoğu yıldızın ikili olarak oluştuğuna inanıyoruz. Bence böyle bir iddia için bugüne kadar yapılmış en güçlü kanıta da sahibiz.” Stahler'a göre, gökbilimciler, yıldızların yoğun çekirdekler adı verilen yumurta şekilli kozalar içinde doğduğunu uzun süredir biliyorlardı. Bir optik teleskop ile bakıldığında, bu bulutlar gökyüzündeki delikler gibi gözüküyordu. Çünkü gazla birlikte gelen toz, içteki her iki yıldızı ve arkasındaki yıldızları aydınlatıyordu. Ancak bulutlar radyo teleskoplarıyla araştırılabilir, çünkü Radyo dalgaları toz tarafından engellenmez.
Perseus moleküler bulutu Dünya'dan yaklaşık 600 ışıkyılı uzaklıkta ve yaklaşık 50 ışıkyılı uzunluğundadır. Geçen yıl, gökbilimcilerden oluşan bir ekip, VANDAM adlı toz bulutunu araştırmayı bitirdi. Bir moleküler bulutta bulunan tüm genç yıldızların (Yani, yaklaşık 4 milyon yaşın altındaki yıldızlar) ilk araştırmasıydı. Stahler, VANDAM ekibinin bir üyesi olan Sadavoyla iletişim kurduktan sonra ve yoğun çekirdeklerin içindeki genç yıldızları gözlemlemelerine yardım etmesini istedi. VANDAM araştırması, Sınıf 0 yıldızlarının (yaklaşık 500.000 yıldan daha eski) ve Sınıf I yıldızlarının (yaklaşık 500.000 ila 1 milyon yıllık) inceledi. Her iki yıldız türü de o kadar genç ki enerji üretmek için henüz hidrojen yakmıyorlar.
Sadavoy, sonuçları VANDAM'dan aldı ve genç yıldızların etrafındaki yumurta şeklindeki kozaları açığa çıkaran ek gözlemler ile birleştirdi. Ve ayrıca birde, Hawaii'deki James Clerk Maxwell Teleskobu üzerindeki SCUBA-2 ile Gould Belt araştırmasından elde edilen bilgiler de toplandı.
Bu iki ayrı yerden toplanan verileri birleştiren, Sadavoy, Perseus'taki ikili ve tek yıldızlı popülasyonların güçlü sayımını yapabildi.
Bu verileri kullanarak Sadavoy ve Stahler, yaygın olarak ayrılmış ikili sistemlerin çok genç sistemler olduğunu ve iki 0 sınıfı yıldız içerdiğini tespit etti. Bu sistemler ayrıca yumurta şeklindeki yoğun çekirdeğin uzun ekseni boyunca hizalanma eğilimindeydi. Biraz daha eski olan Sınıf I ikili yıldızları birbirine daha yakındı, birçoğu yaklaşık 200 AU ile ayrılmıştı ve yumurta ekseni boyunca hizalanma eğiliminde değillerdi.
(Karanlık bir moleküler bulut olan Barnard 68, içindeki yıldızları oluşturan ışığı ve arkasında bulunan yıldızlar ve galaksileri bloke eden gaz ve toz ile doludur. Bu ve diğer yıldız kreşleri, Perseus moleküler bulutu gibi, yalnızca radyo dalgaları tarafından araştırılabilir.)
Sadavoy, “Bu daha önce görülmedi veya test edilmedi ve bu durum inanılmaz derecede ilginç.” dedi.
Yumurta Şekilli Çekirdekler
Stahler ve Sadavoy, yıldızların bu dağılımını açıklamak için çeşitli senaryoları matematiksel olarak modellediler. Gözlemlerin açıklanmasının tek yolunun güneş benzeri yıldızların yumurta şeklinde yoğun çekirdekli geniş Sınıf 0 ikili yıldız sistemlerinden oluştuğunu varsaymak olduğu sonucuna vardılar. Bu sistemlerin yaklaşık %60 ı birbirinden ayrıldı veya birbirine daha da yaklaşarak yakın ikili yıldız sistemlerini oluşturdu. Stahler20 yıldan daha fazlabir süredir, ikili yıldız oluşum teorilerini test etmek için radyo gökbilimcilerinden yoğun çekirdekleri gömülü oldukları genç yıldızlarla karşılaştırmasını istiyor.
Stahler “Yeni elde edilen bilgiler ve oluşturulan model bir başlangıç fakat bu olayların arkasındaki fiziği anlamak için daha çok araştırma yapmak gerekiyor” dedi
Bu tür çalışmalar kısa süre içinde gerçekleşebilir, çünkü VLA ve Şili'deki ALMA teleskopu ayrıca Hawai'teki SCUBA-2 araştırmasının özellikleri " Yoğun çekirdeklerin ve içindeki gömülü yıldızların anlaşılması için bize ihtiyacımız olan veri ve istatistikleri sunuyor. "dedi.
Kaynak: University of California - Berkeley
Yayınlama tarihi: 22.06.2017