Eklem Hastalıkları – Turkey Istanbul Medical
Home » Portfolios » Eklem Hastalıkları
Romatizma, kelime olarak Yunanca “akma” anlamına gelen “Rheuma” kelimesinden türemiştir. Romatizma, otoimmün sistemindeki bozukluktan kaynaklanan düzinelerce hastalığı tanımlamak için kullanılan genel bir terimdir. Romatizmal hastalıklar genel olarak eklemlerde, kaslarda organları birbirine bağlayan ya da destekleyen dokularda görülse de vücudun herhangi bir bölümünde de meydana gelme olasılığı mevcuttur.
Bu hastalıklar, bağışıklık sisteminin mikroplar, bakteriler ya da virüslere saldırmak yerine sağlıklı dokulara saldırmasından dolayı ortaya çıkar. Gut hastalığında da görüldüğü gibi ürik asit kristalleri (idrar kristalleri) de romatizmal rahatsızlıklara sebep olabilir.
Ana romatizma tiplerini anlamak ve neden kaynaklandığını bilmek hem oluşumunu engelleyebilmek hem de tedavi için önemlidir.
Romatizma belirtileri şunları içerir;
Görmede ani azalma ve kayıp,
Uzun süreli yüksek ateş,
Parmaklarda renk solması,
Solunum sistemi ile ilgili belirtiler (Nefes darlığı, kuru öksürük, kanlı balgam vb.).
Kalp ve dolaşım sisteminde yaşanan olumsuzluklar (Damarlarda pıhtı oluşumu, nabız kaybı vb.) da romatizmal hastalıklarının belirtilerindendir.
Iltihaplı romatizmanın teşhisi biraz zor olabilir. Klinik bulguları doğrulamak için doktorunuzun bir çok test sonucuna aynı anda bakması gerekecektir.
İlk önce doktorunuz belirtilerinizi ve tıbbi geçmişinizi soracaktır. Ayrıca, eklemlerinizi fiziksel olarak inceleyecektir. Fiziksel muayenede eklemlerde kızarıklık, şişlik olup olmadığına bakılır. Kas kuvveti test edilir, hassasiyet olup olmadığına bakılır. Sıcaklık ve aşırı hassasiyet olup olmadığı kontrol edilir.
Romatizmanın kesin bir tedavisi olmamakla birlikte tedavi ile genelde semptomları bastırmak ve hastalığın ilerleyerek diğer organlara zarar vermesini engellemek hedeflenir. Romatizmal hastalıkları tedavi etmek için çeşitli ilaç tipleri reçete edilir. Bazı ilaçlar sadece ağrı ve inflamasyon gibi semptomları tedavi ederken diğerleri hastalığın seyrini değiştirebilir. Romatizma tedavisinde kortizon çok sık kullanılan, kimi zaman hayat kurtarıcı bir ilaçtır. Romatizma ilaçlarının mutlaka doktor kontrolünde kullanılıp, doktor kontrolünde bırakılması gerekir.
Egzersiz de romatizma hastalıklarına çok iyi gelmektedir. Hareketleri sınırlanmış eklem ve omurganın esnekliğine kavuşması için, kas ağrılarında spazmın çözülmesi için çok önemlidir.
Romatoid artrit nedeni henüz bilinmiyor ve hastalık kişiden kişiye farklılık gösteriyor. Çocukları ve yaşlıları kapsayacak şekilde herkesi etkileyebilir. Buna rağmen hastalık genellikle genç ve orta yaş döneminde başlar. Romatoid artritli hastalar arasında, kadın erkek oranı 3/1’dir. Hastaların 2/3′ ü kadındır. Hastalık tüm ırklarda ve dünyanın her kısmında görülebilir.
Bağışıklık sistemi yani savunma sistemi düzgün çalıştığında vücut savunması bakteri, virüs ve diğer yabancı hücrelere karşı savaşır. Romatoid artritde bağışıklık sistemi düzgün çalışmaz ve vücut kendi eklemleri ve diğer organlarına saldırır. Romatoid artritde iltihap hücrelere (beyaz kan hücreleri yani akyuvarlar) kandan eklem dokularına doğru hareket eder ve eklemlere saldırırlar. Eklem sıvısı artar ve eklemde şişlik meydana gelir. Eklem dokusundaki iltihap hücreleri eklemi etkileyip hasara neden olur.
Pek çok bilim adamı ve doktor Romatoid artritin enfeksiyondan tetiklendiğine inanır. Fakat şimdilik bunun bir kanıtı yok. Romatoid artrit bulaşıcı değildir. Geçirilmiş bir enfeksiyon RA’in başlamasına sebep olabilir.
Özellikle sabahları olmak üzere eklemde ağrı ve sertlik
Eklemlerde şişme, kızarma ve ısı artışı
Eklemde şekil bozukluğu
Hafif ateş, bitkinlik
Cilt altında küçük yumrular en sık gözlenen belirtileri arasında yer almaktadır.
Hastalıkta geri dönüşümü olmayan eklem hasarı ve iç organ tutulumu oluşabileceği için erken tanı ve tedavi çok önemlidir.
Eklem şişliği şikayeti olan hastaların iltihaplı eklem romatizması şüphesiyle mutlaka bir hekime başvurması gerekir.
Hastalığın tanısının konulması ve tedavinin düzenlenmesinde uluslar arası kabul görmüş kriterler mevcuttur.
Tanının konulurken hastanın klinik bulguları, kan tetkikleri ve radyolojik bulguları göz önünde bulundurulur. Tanı kriterlerini karşılayan hastalara mümkün olan en erken zamanda tedavi başlanmalıdır.
Tedavi hastalığın şiddetine göre düzenlenir.
Tedavide amaç hastanın şikayetlerinin azaltılması, eklem hasarının önlenmesidir. Hastanın tedavisi başlandıktan sonra düzenli olarak klinik ve laboratuar bulgularıyla takip edilmelidir.
Hastalığın durumuna göre ilaç tedavisinde düzenlemeler yapılmalı, tedavi mutlaka hekim tarafından başlanmalı ve kesilmelidir. İlaç tedavisine ek olarak hastalığın evresi, hastanın genel durumu, eklem tutulumunun yaygınlığına göre fizik tedavi ajanları tedaviye eklenebilir.
Hastalık ve hastanın durumuna uygun bireysel egzersiz tedavisi düzenlenmelidir.
Bazı eklemlerin neden daha çok etkilendiği kesin bilinmemektedir. Ancak osteoartrit gelişme riskini artıracak bazı faktörler vardır. Bunlar:
Yaş: osteoartrit orta ve ileri yaşın hastalığıdır. 40 yaşından önce görülmesi nadirdir. Yaşlanma ile eklem kıkırdağında değişiklikler oluşur buna bağlı olarak dayanıklılığı azalır. Bu nedenle yaş ilerledikçe osteoartrit görülme sıklığı artar. Cinsiyet: Kadınlarda osteoartrit gelişme ihtimali daha yüksektir, ancak bunun nedeni bilinmemektedir.
Yıpranma ve aşınma (mekanik faktörler): Yıllar içinde oluşan tekrarlayıcı küçük travmalar eklemin yük taşıma yeteneğini bozmakta ve kıkırdak yıkımına neden olarak osteoartrite yol açmaktadır.
Kemik ve eklemi etkileyen diğer hastalıklar: Gut, Romatoid artrit, diabetik nöropati, paget hastalığı, septik artrit ve doğuştan kalça çıkığı gibi hastalıklar osteoartrit gelişme riskini artırırlar.
Eklem hareketlerinde kısıtlanma; hastalığın ileri dönemlerinde görülebilir ve kişinin günlük yaşam işlevlerini aksatacak düzeylere ulaşabilir. Kemik çıkıntılara bağlı olarak eklem şiş gibi görülebilir. Oldukça nadir olmakla birlikte deformiteler (şekil bozuklukları) görülebilir.
Eklemlerde ağrı, tutukluk ve şişliği olan hastalar mutlaka doktora başvurmalıdır.
Doktorunuz şikayetlerinizin kesin nedenini belirlemek için bazı incelemeler isteyebilir :
Tedavi, hastalığın evresi ve şiddetine uygun bir şekilde planlanır. Osteoartrit tedavisinde amaç;
Tedavide ilk basamak hastanın eğitimidir. Hasta öncelikle hastalığı konusunda bilinçlendirilmelidir. Ağır egzersizlerden ve zedelenmiş eklemin aşırı kullanılmasından sakınılmalıdır. Kilo verilmesi ile aşırı yük taşıyan eklemlerde osteoartrite bağlı şikayetler azalır.
Eklem içi enjeksiyon: uzman hekiminizin önermesi halinde eklem şişliğinin olduğu dönemlerde eklem içine kortizon enjeksiyonu yapılabilir. Bunun yanı sıra eklem içine eklem kayganlığını arttıran ilaçlar enjekte edilebilir.
Eklemde aniden gelişen gut hastalığı, ağrı, kızarıklık, şişlik ve hassasiyetle karakterize, mikrobik olmayan bir eklem iltihabıdır. Sıklıkla ayağın başparmağında başlar. Ancak, diz, ayak bileği, dirsek, el parmağı eklemleri de etkilenebilir. Erkeklerde daha sık görülen gut hastalığı, kadınlarda menopozla birlikte görülebilir. Çoğunlukla metabolik sendromun bir parçası olan gut hastalığı, kolesterol, trigliserit yüksekliği (hiperlipidemi), yüksek tansiyon, aterosklerotik kalp hastalığı, diyabetes mellitus, obezite gibi rahatsızlıklarla birlikte görülür.
Akut gut atağı, genellikle gece yarısı veya sabaha doğru, ayak başparmağında veya tutulan eklemde şiddetli ağrı, şişlik, kızarıklık, hassasiyet ve ısı artışıyla başlar. Eklemdeki ağrı ve hassasiyet o kadar şiddetlidir ki; kişi üzerine basamaz, hareket ettiremez, ayakkabı giyemez hatta yorganın bile değmesini istemez. Ağrı ilk 12-24 saat içinde daha da şiddetlenir. Bazen o eklemde, daha azalmakla birlikte birkaç hafta daha rahatsızlık hissi kalabilir.