PAŞABAHÇE AHMET FERİT İNAL LİSESİ
Felsefe Gurubu Zümresi Portalıdır..
Sosyolojinin Alani ve Yöntemleri Sosyolojinin Tanimi ve Konusu Sosyolojinin Tanimi Toplumsal iliskileri ve bu iliskileri düzenleyen devlet, egitim, ekonomi, din, aile gibi kurumlarin yapilarinda ve görevlerinde (islevlerinde) meydana gelen degismeleri somut kosullari içinde inceleyen bilime sosyoloji denir.
Sosyolojinin Tarihçesi Ilk çaglardan beri toplumun yapisiyla ilgilenen düsünürler vardi :
Sosyolojinin, bu sözcügü ilk kullanan Auguste Comte tarafindan 19. yüzyil baslarinda kuruldugu kabul edilir. Comte’a göre sosyoloji, fizik, kimya biyoloji gibi doga bilimlerinin yöntemleriyle toplumu incelemelidir.
Max Weber’e göre, toplumu ve toplumsal eylemleri açiklamak için genel kavramlardan degil, bireylerden, öznel olarak düsünülmüs anlamlardan hareket edilmelidir. Böylece Weber, psikolojik yaklasimla sosyolojik yaklasimi birlestirmek istemistir.
Ülkemizde, Durkheim sosyolojinin bilim yapma anlayisi Ziya Gökalp ile, Le Play çizgisi ise Prens Sebahattin’le temsil edilmistir.
Platon (M.Ö. 427 – M.Ö. 347) : Platon, baba tarafindan Atina’nin efsanevi krallariyla ve anne tarafindan da Solon’la akrabadir. Yasamindaki en önemli olaylardan biri de, gençliginde Sokrates’le karsilasmasidir. Sokrates’in mahkumiyeti ve idamindan sonra egitimde; özellikle de devlet adami egilimlilerin egitimlerinde derin degisiklikler olmadikça insanin kaderinin umutsuz olduguna karar verdi.
Bu nedenle de, kirk yaslarindayken, Sicilya ve Italya’ya ilk yolculugundan sonra (bu yolculukta Pythagoras’çilarlarla tanisti) aktif politikaya katilmaktansa, sitenin gelecekteki liderlerini yetistirmek üzere Atina’da bir okul kurar. Bu okula üzerinde kuruldugu parkin adi verilerek Akademia dendi. Aristoteles, yirmi yildan uzun bir süre Akademia’da ögrencilik ve ögretmenlik yapmistir.
Machiavelli, Niccolo (1469 – 1527) : Floransali Machiavelli 1498′de disisleri ve savunma ile görevli Ikinci Sansölyelik Sekreterligine atandi. Pek çok ülke dolasti ve diplomatik deneyim kazandi. Floransa’nin bagimsizligi için kurdugu milis birlikleri 1509′da Pisa’nin alinmasinda önemli rol oynadi. 1513′de Medici ailesinin Floransa’ya dönmesinden sonra hapsedildi.
Serbest kalinca, Floransa yakinlarinda yapitlarini yazamaya basladi. Bunlarin içinde en önemlisi; Medicilere sundugu 1513 tarihli “II Principe” (Prens) ‘dir. 1527′de Medicilerin devrilmesi üzerine gözden düstü ve ayni yil öldü. Machiavelli’nin tarih ve siyaset felsefesi üzerine yazdiklari ve karsilastirmali tarih metodu günümüzde de önemini sürdürmektedir.
St. Thomas More (1477 / 78 – 1535) : Aziz (St.), sövalye, Ingiltere Lord Sansölyesi (basbakan), yazar Thomas More 1477 ya da 1478 yilinda Londra’da dogdu, 1492′de Oxford Üniversitesi’ne girdi, 1499′da Erasmus’la tanisti. 1504′de parlamentoya girdi. 1516′da Londra’da ünlü eseri “Ütopya” yi tamamladi.
1523′de Avam Kamarasi’nin sözcülügüne seçilen More, 1534 yilinda uymayi reddettigi yasa nedeniyle Londra Kulesi’ne hapsedildi ve 1535 yilinda da idam edildi. Karl Kautsky söyle yazar : “Amaçladigi bos zaman rüyasini algilayabilmek için üç yüz yildan daha uzun bir süre geçmesi gerekmistir. Ütopya, dört yüz yildan daha eski olmasina ragmen, More’un idealleri yenilmemistir ve hala mücadele eden insanligin ardinda durmaktadir.”
Francis Bacon (1564 – 1616) : Verulam Baronu. 1564 Londra dogumludur. Hukuk ögrenimini tamamladiktan sonra baroya girmeye çalisti. 1593′de Avam Kamarasi’na girdi. Kraliçenin gözdesi Essex Kontu onu himayesine aldi. 1613′de Saray’in bas avukati, 1617′de bas mühürdar, 1618′de bas yargiç ve baron, 1620′de ise vikont oldu.
Ama 1621′de rüsvet almakla suçlanan Bacon devlet hizmetinden uzaklastirildi. Ömrünün son yillarini bilim ve felsefeye adadi. Bacon’un felsefesi’nin temelinde, tümdengelimci mantigin yerine tümevarimci metodu uygulamasi yatar. Ona göre gerçek bilim, nedenlerin bilimidir ve bu yolla insanoglu dogaya egemen olacaktir.
Montesqiueu (1689 – 1755) : Fransiz yazari Montesqiueu, 1689 yilinda dogmustur. Ayni zamanda bir hukukçu olan Montesqiueu, uzun süre hukuk alaninda çalismistir. Yazar olarak taninmasi, onun, 1721 yilinda yazdigi “Iran Mektuplari” adli eseriyle baslar. Montesqiueu’nu ikinci büyük eseri 1734 yilinda yazdigi “Roma’nin Büyüklügününün ve Çöküsünün Sebepleri Hakkindaki Düsünceler” adli eseridir. Montesqiueu’nun en büyük eseri 1748 yilinda yazdigi “Kanunlarin Ruhu” adli kitabidir.
Auguste Comte (1798 – 1857) : Fransiz Auguste Comte, sosyoloji biliminin kurucusu olarak taninmistir. Insan topluluklarinin dogasini ve nasil gelistigini anlamaya çalisti. Comte’a göre, insanlar mulu ve basarili olmak için birlikte çalisma ihtiyacindadirlar.
Comte’a göre, bilimler hiyerarsisinin en tepesinde etik (moral) vardir ve sonra asagiya dogru sosyoloji, biyoloji, kimya, fizik, astronomi ve matematik siralanir. Asagidan yukariya izlendiginde, kuramsal ve tarihsel olarak, basitten karmasiga bilimler birbirlerini izleyerek teolojik, metafizik asamalardan pozitif asamaya, diger bir deyisle etik ve sosyoloji alanina ulasmislardir.
Emile Durkheim (1858 – 1917) : Fransiz toplumbilimci Durkheim 1858 dogumludur. 1902′de Sarbonne üniversitesi’nde kürsü sahibi oldu. Toplumu bir organizma gibi degerlendirmesi ve bir organizma içerisindeki organlarin dayanismasi olgusu gibi bir toplumu da birbiri ile dayanisma içerisinde bulunan organlardan olusan bir bütün olarak degerlendirmistir.
Toplumsal örgütlenme üzerine yaptigi çalismalar toplumbilim çalismalarina yeni bir hamle getirmistir. Bunlarin disinda sosyal-psikoloji ile de ilgilenmis ve “intihar” eylemi üzerine ampirik çalismalar da yapmistir. 1917 yilinda Paris’de ölmüstür.
Max Weber (1864 – 1920) : Max Weber, kapitalizmin gelismesine katkida bulunan Hristiyan ahlaki üzerine vurgu yaparak gelistirdigi Protestanlik kuramiyla ünlü olmustur. Weber sosyolojisi gelenekselden rasyonel eyleme dönüsümü kesfetme ve anlamaya yöneliktir. Gelenek, modern öncesi toplumlarin üzerinde asilmaz bir güç olarak durmaktadir. Weber’e göre, Protestan etigi, gelenegin tutuculugunu kirmistir. Çünkü, Protestan etigi, insanlarin zenginlik elde etmek için çabalamalarini, dinsel onaylar sunarak rasyonellestirir ve cesaretlendirir.
Ziya Gökalp (1876 – 1924) : Idadi’de okurken Arapça, Farsça ve Fransizca ögrendi. Islam tanribilimi ve tasavvuf üzerine çalisti. Ikinci Mesrutiyet ilan edilince Ittihat ve Terakki’nin Diyarbakir subesini kurdu. 1909′da “Peyman” gazetesini çikardi. Ayni yil Ittihat ve Terakki’nin genel merkez üyeligine seçildi. 1912′de milletvekili seçildi.
Dört ay sonra Osmanli Mebuslar Meclisi kapaninca Darülfünun’da 1919′a kadar toplumbilim profesörlügü görevini yürüttü. Birinci Dünya Savasi’nda “Yeni Mecmua” yi çikartti. Türkçülük kavraminin yayilmasinda öncülük eden Ziya Gökalp, eserlerinde misak-i milli sinirlari içerisinde dogu toplumundan bati toplumuna çevrilmis bir Türk devleti üzerinde durmustur.
Sosyolojinin Amaçlari – Toplumlari, içinde bulunduklari yere ve zamana göre, nesnel ve somut kosullariyla anlamak.
– Toplumlarin tarihsel gelisim sürecinde geçirdikleri degisimin etkilerini ve yönünü açiklamak.
– Farkli toplumlar arasindaki benzerlikleri saptayip genellemelere ulasmak.
– Mevcut toplumsal verilere dayanarak ileride ortaya çikacak olaylarla ilgili öngörüde bulunmak.
Sosyolojinin Özellikleri · Sosyoloji, tek tek bireylerin sorunlariyla degil, toplumu ilgilendiren sorunlarla ilgilenir. Örnegin sosyoloji, ilk bakista bireysel bir sorun olarak algilanan “intihar” olayinin toplumsal boyutuyla ilgilenir. E. Durkheim, “Intihar” adli çalismasinda, savas dönemlerinde intihar olaylarinin azaldigini, toplumda kuralsizlik halinin yasandigi ekonomik kriz dönemlerinde ise intihar olaylarinin arttigini göstermistir.
Toplumsal Olay ve Olgu Toplumsal Olay Insanlar arasi iliskilerden dogan, bir defada olup biten yeri ve zamani belli toplumsal olusumlara toplumsal olay denir. Örnegin, Ahmet ile Ayse’nin evlenmesi, Türkiye’deki 1974 genel seçimi birer toplumsal olaydir.
Toplumsal Olgu Toplumsal olaylarin tekrar etmesiyle dogan, mekandan ve zamandan bagimsiz kavramlardir. Örnegin, Ahmet ise Ayse’nin evlenmesi bir toplumsal olayken evlilik bir toplumsal olgudur. Türkiye’deki 1974 genel seçimi bir toplumsal olayken seçim bir toplumsal olgudur.
Toplumsal Olayin Özellikleri • Toplumsal olaylar, insanlarin bir arada yasamalarindan dogarlar.
Sosyolojide Kullanilan Yöntem ve Teknikler • Sosyolojide Kullanilan Yöntemler Yöntem
• Istanbul’un toplumsal degisme hizi çok fazladir.
• O halde Istanbul’da suç orani artar.
• Anoloji : Anoloji, iki benzer olay arasinda karsilastirma yaparak sonuca ulasmaktir. Arjantin’de enflasyon orani yüksek oldugundan toplumsal muhalefet fazladir. Yunanistan’da da enflasyon orani yüksektir. O halde, Yunanistan’da da toplumsal muhalefet fazladir.
• Sosyolojide Kullanilan Baslica Arastirma Teknikleri Teknik
• Bilimsel Arastirma Sürecinin Asamalari Kavramsal Model Asamasi
TOPLUMSAL YAPI Toplumsal Yapi : Toplum, üyeleri arasinda is birligi bulunan ve bu isbirligini denetleyen kurallarin bulundugu; cografi bir yeri ve ortak kültür olan; çok ya da az ölçüde kurumlasmis iliskiler bütünüdür. Toplumun görevleri (islevleri) sunlardir :
– Neslin devamini saglamak (biyolojik üretim)
– Yeni nesli egitmek (toplumsallastirma)
– Bireylere yasamin anlamini ve amacini asilamak
– Mal ve hizmetlerin üretimini ve dagilimini saglamak
– Toplumda düzeni saglayan kurallara sahip olmak ve bunlari uygulamak
Kültürel (Toplumsal) Yapinin Temel Ögeleri) Toplumsal yapi, fizik ve kültürel yapi olmak üzere ikiye ayrilabilir.
a) Insan – Insan Iliskisi : Ögrencinin ögretmene soru sormasi, ablanin kardesini bakkala göndermesi insan – insan iliskilerine örnektir.
b) Insan – Grup Iliskisi : Insanlar ister istemez gruplarin içinde yer alirlar. Bu durum grupla birey arasinda karsilikli hak ve görevleri gerektirir. Örnegin bir futbol takiminda görev alan futbolcunun gruba (takima)karsi sorumluluklari oldugu kadar grubun (takimin) da futbolcusuna karsi yerine getirmek zorunda oldugu görevler vardir. Futbolcunun takimla iliskisi insan – grup iliskilerine örnek olusturur.
c) Grup – Grup Iliskisi : Toplumsal yasamda, farkli toplumsal gruplar da karsilikli etkilesim içerisinde olurlar iki futbol takiminin maç yapmasi grup – grup iliskilerine örnektir.
Süreklilik Yönünden Toplumsal Iliskiler Toplumsal iliskiler süreklilik yönünden üçe ayrilir :
a) Gelip – Geçici (igreti) Iliskiler : Kisa süreli iliskilerdir. Arkadasinizin dogum günü kutlamasinda ilk kez karsilastiginiz kisilerle iliskiniz kutlama bittiginde sona ermisse bu, igreti iliskiye örnek olusturur.
– Statünün Islevi : Toplumsal grupta belli bir yerin (konumun) öteki yerlere göre durumunu gösterir. Örnegin, bir okul grubunda, müdürün konumuyla, müdür yardimcilarinin konumlari, onlarin ögrenciler tarafindan derecelendirilmesini saglar.
– Statü Türleri : Üç tür statü vardir ve bunlardan ikisi statülerin elde edilme biçimleriyle ilgilidir. Toplumsal statüler genellikle iki yoldan kazanilir :
c) Anahtar Statü : Bireyin sahip oldugu statülerden en baskin olanidir. Erkek, baba, yurttas, dayi, arkadas, komsu, müdür gibi birçok statüye sahip olan bir birey çevresinde de “müdür amca” olarak aniliyorsa bu kisinin anahtar statüsü müdürlüktür.
– Rol Pekismesi : Farkli statülerin gerektirdigi rollerden birinin diger bir rolün oynanmasini kolaylastirmasina rol pekismesi denir.
– Rol Çatismasi : Degisik statülere iliskin rollerin birbirleriyle çelismesine rol çatismasi denir.
– En az iki kisiden olusmak
– Ortak amaçlara sahip olmak
– Bireylerin yerlerini belirleyen statülere sahip olmak
– Statülere bagli beklenen rollere sahip olmak
– Grup içinde iliskileri düzenleyen kurallar
– Grup, grubu bir arada tutan “biz” bilincini olusturmalidir.
– Grup, üyelerinin beklentilerine yanit vermelidir.
– Küçük Grup : Arkadaslik, aile gibi gruplar
– Büyük Grup : Kent, devlet gibi gruplar.
– Geçici Grup : Tatilde tanisip arkadaslik yapan kisilerden olusan gruplar bu türe girerler.
– Sürekli Grup : Aile, köy gibi gruplar.
– Üyelerinin Iradeleriyle Katildigi Grup : Dernek, Siyasi parti bu tür gruplardir.
– Üyelerinin Iradeleri Disinda Katildigi Grup : Aile, akrabalik ya da bir kastin üyesi olarak dogmak bu gruplara örnektir.
– Resmi Grup : Bir devlet dairesinde çalisanlar, sendikalar, dernekler
– Resmi Olmayan Grup : Akrabalik, arkadaslik gruplari
– Cooley in Siniflandirmasi :
a) Birincil Gruplar : Yüzyüze iliskilerin ve duygusal baglarin güçlü oldugu gruplardir. Grubu birbirine baglayan “biz” bilincidir. Aile, akrabalik, arkadaslik gruplari birincil gruplardir.
b) Ikincil Gruplar : Grubun üyeleri arasindaki iliskiler sinirli ve resmi iliskilerdir. Grupta “ben” duygusu hakimdir. Bireyler ortak çikarlarini koruyabilmek için bir araya gelmistir. Dernek, sendika, siyasi partiler bu tür gruplara örnek olusturur.
– Tönnies in Siniflandirmasi :
– Durkheim in Siniflandirmasi :
– Yigini olusturan kisiler anonimdirler ve birbirlerine yabancidirlar.
– Yigin örgütlenmemistir. Statü ve islevlerin olusturdugu ast – üst iliskisi yoktur.
– Yiginlarda toplumsal iliski yok denecek kadar azdir.
– Yiginlarda, davranislarda kisitlamalar ve düzenlemeler yapmayi gerektiren kurallarin sayisi azdir.
– Yiginlar sürekli degildirler.
c) Toplumsal Sinif : Ekonomik özellikleri, yasam biçimleri ve kültürel konumlari birbirine benzeyen insanlarin olusturdugu kategorilerdir. Bürokrat sinifi, isçi sinifi, burjuva sinifi gibi…
Tabakalasma Türleri Toplumsal tabakalasma tarihsel gelisim sürecinde üç sekilde görülür:
a) Kapali Toplumsal Tabakalasma : Bu tabakalasma sisteminde bir tabakadan diger tabakaya geçis yasaktir. Birey hangi tabakanin ya da sinifin içerisinde dogmussa o tabakanin (sinifin) üyesidir, tabaka degistiremez. Hindistan daki kast sistemi ve köleci toplumlardaki tabakalasma modeli kapali toplumsal tabakalasmanin tipik örnekleridir.
c) Açik Tabakalasma : Bir tabakadan diger tabakaya geçisi engelleyen kurallar yoktur. Herkes yetenegi ve çabasi ölçüsünde bir statüden diger bir statüye geçebilir. Demokratik toplumlarda görülen bir tabakalasma modelidir.
– Toplumun istedigi davranis biçimlerini, rolleri ögretmek.
– Toplumun hedefleri dogrultusunda hedef göstermek.
– Yetenek ve becerilerin ortaya koyulmasina firsat vererek bireyin kisilik sahibi olmasini saglamak.
– Birincil toplumsallasma araçlari : Aile, akran gruplari, akrabalik, mahalle, köy gibi gruplardir.
– Ikincil toplumsallasma araçlari : Sendika, dernek, askerlik, kitle iletisim araçlari, okul vs.
Toplumsal Kurumlar Aile Toplumun gereksinmelerinden dogan, toplumsal yapida yer alan norm ve degerleri korumak açisindan zorunlu, nispeten sürekli örgütlenmelere toplumsal kurum denir.
Manevi toplumsal kurumlar Insan bilincinde soyut olarak algilanan kurumlardir. Din, ahlak, hukuk, siyaset, demokrasi adini verdigimiz kurumlar toplumsal yapida yer alan iliski ve olusumlarin bilinçte birlestirilerek örgütlenmesinden olusur.
Maddi toplumsal kurumlar Duyu organlarinca somut olarak algilanan kurumlardir. Cami, kilise, adliye, hükümet, siyasi parti, banka gibi kurumlar gözümüzün önünde yer alirlar ve “iste su” diyebilecegimiz niteliktedirler.
Toplumsal Kurumlarin Özellikleri • Toplumsal kurumlar, insanlarin gereksinmelerinden dogar ve gereksinimlerini karsiladigi oranda varligini sürdürür.
• Anaerkil (Matriyarkal) Aile : Ilkel toplumlarda görülen anaerkil ailede, ailenin sorumlulugu birinci derecede kadinin üzerindedir. Dogal isbölümü nedeniyle kadinlar toplayicilik, erkekler avcilik isini üstlendiler. Dogurgan olan ve çocuklara dogal yapisi geregi daha yakin bulunmak zorunda olan kadin, ailenin yasamini sürdürmesinde daha önemli idi. Sonuç olarak ailenin beslenme, barinma, soguktan, sicaktan korunma görevi kadinin sorumlulugundaydi. Klanlarda görülen bu aile biçiminde akrabalik bagi kandasliga degil, totemdasliga dayalidir. Erkek ve kadin ayni klanda yasamadiklarindan ve çocuklar annenin klaninda yasadigindan yalnizca ana akrabaligi vardi.
EVLENME BIÇIMLERI Oturulan Yere Göre
UYARI : Esin seçildigi gruba göre evlilik daha çok ekonomik nedenlerden kaynaklanir. Örnegin; endogamiye daha çok Islamiyet’i benimseyen toplumlarda rastlanir. Çünkü Islamiyet erkegin yarisi kadar da olsa kadina miras hakki verir. Böylece evlilik sonucu kiz, aile disindaki gruptan birisiyle evlenirse topragin parçalanmasi söz konusudur. Öte yandan Islamiyet’i benimseyen toplumlarda kadinla erkegin birbirlerini tanimasina olanak saglayan ortamlar hos karsilanmamistir. Bu yüzden karsi cinsler birbirini ancak akraba grubunda taniyabilmekte dolayisi ile duygusal iliskiler akraba grubu içinde kurulmaktadir. Bati toplumlari ise genelde ekzogamiyi yeglemektedirler. Çünkü Yahudi ve Hiristiyan toplumlarinin geleneginde kzin evlilik sonucu erkege drahoma adi verilen tasinir mal ya da para götürmesi söz konusudur. Bu yüzden batililar kadinin aileye disardan getirecegi drahomayi tercih etmislerdir.
Devlet Biçimleri DEVLET BIÇIMLERI Devlet-Din Iliskisine Göre
• Ekonomik Gelismeler : Demokrasilerin dogusunda ve gelisiminde temel etken sanayi devrimi ve onun yarattigi yeni üretim iliskileri ve siniflar olmustur. Sanayi devrimi sonucu delisen burjuvazi siyasal olarak da yönetimde söz hakki sahibi olmak istemistir. Bu amaçla köylüleri, yeni dogan ve gelisen isçi sinifini, dolayisiyla genis halk yiginlarini esitlik, özgürlük, adalet istemleri ile ayaklandirip feodal yönetimleri yikti. Bunun sonucunda yeni bir yönetim biçiminin kurulmasi gündeme geldi.
• Dogrudan Hükümet : Oy verme hakkina sahip tüm yurttaslar yönetimle ilgili kararlara dogrudan katilir. Bu hükümet biçiminin pratikte uygulanmasi olasi degildir. Örnegin; Türkiye’de böyle bir sistem uygulanirsa yaklasik 35 milyon seçmenin bir araya gelip yönetimle ilgili kararlara dogrudan katilmasi gerekir.
Danistay : Hükümetle yurttas arasindaki sorunlari inceleyen Bölge Idare Mahkemeleri’ni denetler. Hükümetin gücünü kötüye kullanmasini ve yurttasina haksizlik yapmasini önler.
Toplumsal Kurumlar Ekonomi • Ekonominin Tanimi : Sinirsiz insan ihtiyaçlari ile kit dogal kaynaklar arasinda denge saglamak, var olan kaynaklari akilci biçimde kullanmak üzere yapilan üretim, bölüsüm, degisim ve tüketim ugraslarina ekonomik faaliyet denir.
Ihtiyaçlarin Özellikleri • Ihtiyaçlar sinirsizdir.
MAL ÇESITLERI Serbest Mal
Degeri Belirleyen Etmenler Emek : Bir mal ya da hizmetin üretiminde verilen emek degerin belirlenmesinde etkili olur. Örnegin el dokumasi hali çok emek verilerek üretildigi için fabrikasyon halidan daha degerlidir.
UYARI : Para, günlük dilde kullanildigi gibi yalnizca devletlerin bastigi banknot (kagit para) ya da madeni paralari anlatmaz. Alisverise konu olan her türlü kiymetli kagit ve maden paradir. Yeni çek, senet, hisse senedi, yerine göre altin, gümüs para kavraminin kapsamina girer.
Paranin Islevleri • Para, degisim aracidir. Mal ve hizmetleri, mal ve hizmetlerle degistirmek yerine araci olarak para kullanilir. Örnegin, bir ögretmen sinifta anlattigi ders ya da okulda yaptigi çalismalarla hizmet üretir. Bu üretimi karsiliginda hizmet verdigi kesimlerden dogrudan gereksinimlerini karsilayan mal ve hizmet almak yerine maas olarak para alir ve aldigi para ile baskalarindan diger mal ve hizmetleri satin alir.
• Para, tasarruf aracidir. Insanlar gelirlerinden tüketemedikleri kismi mal ve hizmet olarak saklamak yerine para olarak saklamayi tercih ederler. Örnegin, 500.000.000 TL. geliri olan bir insan, bunun 300.000.000 TL’sini tasarruf yapmissa bunu yerine göre ulusal para, yabanci para, hisse senedi, altin, elmas gibi para olarak degerlendirir.
Para ile Ilgili Kavramlar • Enflasyon : Mal ve hizmetlerin fiyatlarinin yükselmesi sonucu paranin satin alma gücünün düsmesidir. Enflasyonun nedeni, dis satimin (ihracatin) az, dis alimin (ithalatin) çok, üretimin az, tüketimin çok olmasi yani bütçe açigidir. Bir devlet ürettiginden çok tüketiyorsa, sattigindan çok aliyorsa enflasyon yasar. Enflasyon iki biçimde ortaya çikar :
Enflasyonun Sonuçlari • Halkta ulusal paradan kaçis, mala ve yabanci paralara dogru yönelme artar.
EKONOMIK FAALIYETLER ÜRETIM
Is bölümünün Yararlari Is Bölümünün Sakincalari Yetenek, beceri ve zekasini kullanacagi bir iste sürekli çalisan insan o alanda yenilikler yapar, yaptigi isi gelistirir. Isine kendinden bir seyler katan insan yaraticiligini gelistirerek mutluluk duyar.
Din Sosyoloji dinlerin ayin, ibadet ve inanç biçimlerini içeriklerinden çok, onlarin toplumsal yasama etkilerini ve tarihsel gelisim sürecinde karsilasilan farkli dinsel anlayislarin biçimlenisini etkileyen faktörleri inceler.
Din ve Sosyal Düzen Sosyal gruplar tarafindan benimsenen din, diger sosyal kurumlardan etkilenir ve onlari etkiler. Örnegin tarimin insan yasaminda önem kazanmasi ile ekonomi kurumu din anlayisini etkilemis ve naturist dinlere geçilmistir. Ayni biçimde dinsel kurallar, aile, hukuk, ahlak gibi pek çok kurumu etkilemis ve biçimlendirmistir.
Din ve Laiklik Toplumsal kurumlarin isleyis ve düzenlemelerinin dinsel kurallara dayanmadan yapilmasina laiklik denir.
Ülkemizde laiklik Cumhuriyet’le birlikte uygulamaya konulmus, hilafet kaldirilmis ve devletin resmi dininin olmamasi ilkesi anayasaya girmistir.
Toplumlarin Evrimi – Kültür ve Toplumsal Degisme Toplumlarin Evrimi Temel Toplum Biçimleri ve Özellikleri Bilinebilen ilk insan toplumlarindan bugünkü toplumlara gelene dek insanlik çesitli asamalardan geçmistir. Her bir asama toplumsal kurumlarin etkilesimine göre biçimlenerek kendine özgü toplumsal yapilar olusturdu. Emile Durkheim ayrintili bir toplumsal Genetik Evrim Siniflandirmasi yapmistir. Durheim’in bu ayrintili siniflandirmasini biraz toparlayacak olursak, söyle bir siniflandirma yapabiliriz.
Toplum Biçimi Din Anlayisi Aile ve Akrabalik Iliskileri Toplumsal Düzen Ekonomik Yasam Ilkel Toplumlar (Klan, Boy)
Manizm – Naturalizm
Feodal Toplumlar Feodal toplumlar kentlerin birlesmesinden olusan imparatorluklar dil, din, irk olarak birbirlerinden farkli toplumlari içlerinde barindirdiklarindan, bu farkli toplumlari denetim altinda tutabilmek için güçlü merkezi otoriteye sahip olmak zorundaydilar. Merkezi otoritenin zayiflamasi sonucu ise imparatorluklar çözülmüs ve derebeyler kendi egemenliklerini ilan etmislerdir.
• Ekonomik gelisme : Sanayi devrimi sonucu ekonomik gücü eline geçirip zenginlesen burjuvazi feodal yönetimleri yikmak için toplumsal destege muhtaçti. Burjuvazi toplumsal destegi saglamak için millet ve milliyetçilik ideolojisini ortaya atip kitleleri ayaklandirdi ve yikilan imparatorluklar ve derebeyliklerin yerine yavas yavas milli devletler kurulmaya baslandi. Sanayi devrimi sonucu Avrupa’da pek çok milli devlet bu sekilde kurulmustur.
• Siyasal parçalanma : Sanayi devrimini gerçeklestiremeyen, bu yüzden burjuva sinifina sahip olmayan imparatorluklarda milli devletlere dis etkenlerle geçilmistir. Farkli özelliklere sahip toplumlar Avrupa’daki milliyetçilik hareketlerinden etkilenerek milli devlet kurmak için isyanlar çikartmislardir. Böylece, imparatorluklar parçalanmis ve yerlerini çok sayida milli devlete birakmistir. Osmanli imparatorlugu’nun içinde yer alan farkli toplumlarin baslattiklari iç ayaklanmalar, imparatorluk üzerinde çok sayida milli devletin kurulmasina yol açmistir.
• Ekonomik parçalanma : Yeniçagla baslayan cografi kesiflerle Avrupa, denizasiri ülkelerde sömürgeler olusturmus ve sömürge imparatorluklari kurmustur. Sömürge toplumlarda bir süre sonra anti-sömürgeci duygular gelismis ve milliyetçilik anlayisi egemen olmustur. Anti-sömürgeci temelde verilen ulusal kurtulus savaslari sonucu milli devletler kurulmustur. Amerika kitasinda, Afrika’da ve Uzakdogu’da pek çok milli devlet böyle kurulmustur.
Kültür ve Kültürel Süreçler Kültürün Tanimi Insanligin maddi ve manevi anlamda yapip ettigi her seye kültür denir. O halde, insan yapisi olan, insanlar arasindaki iliskilerden dogan her sey kültürdür. Kültür insanligin ürünüdür. Dogada hazir buldugumuz nesne ve olaylar kültürün disinda kalir.
• Alt Kültür : Bir ulusal kültür içinde yer alan ve yerlesim birimlerine, bölgelere, toplumsal sinif ve tabakalara göre farklilasan kültürdür. Türkiye’de Karadeniz, Ege ve Dogu kültürü, köy, kent, gecekondu kültürleri alt kültürlerdir.
• Toplumsal Degismenin Özellikleri • Toplumsal degisme tüm toplumlarin zorunlu olarak yasadiklari kaçinilmaz bir süreçtir.
• Ideoloji : Ideolojiler toplumlarin inanç ve düsüncelerinin bileskesi olarak dünyaya bakis açilaridir. Yeni ideolojilerin dogmasi da toplumsal degismeye yol açar. Örnegin, Rönesans’la birlikte bireyi temel alan hümanizm ideolojisi insan haklari, özgürlükler, demokrasi gibi toplumlarin yasaminda yeni düsüncelerin yayginlasmasina yol açmistir.
• Toplumsal Degisme ile Ilgili Temel Kavramlar • Evrim : Toplumlarin dogal gelisme sürecinde ve iç dinamikleriyle uzun bir zaman diliminde yasadiklari kendiliginden ve ileri dogru yasadiklari degisimlerdir.
• Toplumsal Degisme Tipleri • Serbest Toplumsal Degisme : Kültürel etkilesim sonucu, planlanmayan ve toplumun farkina varmadan yasadigi degismelerdir. Örnegin, bugün Türkiye’de insanlarin kot pantolon giymeleri, hamburger yemeleri, kola içmeleri baska toplumlarla kitle iletisim araçlarinin olusturdugu etkilesim sonucu ögrenilen aliskanliklardir.
Popüler Yazılar	Öğretmenlerimiz	Okulumuz	Resim Galerisi	Ziyaretçi Defteri	49,012 ziyaretçi geldi
Abone Ol “PAŞABAHÇE AHMET FERİT İNAL LİSESİ” Her yeni yazı için posta kutunuza gönderim alın.