Kantemir (Kantemirov) Alikhan
Alikhan Kantemir (Kantemirov)
Well known public figure of Ossetian community in Europe
He graduated St.Peterburg University, specializing in law. Then he worked for the first national government in Azerbaydzhan. But after the communists took over A.Kantemir immigrated to Turkey. He worked in Ankara and Istanbul trying to unite all North Caucasian immigrants.
In 1934 Alikhan moved to Germany. He was one of the organizers of the “North Caucasian National Committee”. In 1954 he headed the “Elmedzhele” magazine’s editorial stuff. It was published by the Institute of Soviet Union Researches in three languages: Russian, English and Turkish.
A.Kantemir died in 1963 in Munich.
9 Mayэs 1886 yэlэnda Kafkasya'da, Kuzey Osetya'nэn Karaaрaз kцyьnde Digor-Aldarlarэn зocuрu olarak doрdu. Vladikavkaz Lisesi'nde ve Petersburg Hukuk Fakьltesi'nde црrenim gцrdь. Daha црrenci iken Petersburg'da yayэnlanan ve Kafkasyalэ aydэnlarэ зevresinde toplayan "V Mzre Musulmantsva" (Эslam Dьnyasэnda) adlэ gazetede Kafkasya ve Rusya'daki Mьslьman halklarэn цzgьrlьрь iзin yьrьtьlen mьcadeleye katэldэ.
Ьniversiteyi bitirdikten sonra Bakь'de yerleюerek avukatlэрa baюladэ (1913). Юubat 1917 devrimi sэrasэnda, Kars ilinin askeri valisi gцrevden azledildiрinde halkэn isteрi ьzerine bu ilin yцnetimini ьzerine aldэ. "Kafkasya Цtesi Komiserliрi" kurulup "Kafkasya Цtesi Seymi" (meclisi) toplanэnca da Kars ilinin Mьslьman nьfusu tarafэndan milletvekili seзildi. Цnce Seym Prezidyumu'nun sekreteri, sonra da "Kafkasya Цtesi Hьkьmeti"nin Dэюiюleri Bakan Yardэmcэsэ oldu. Bu gцrevinde iken Kafkasya цtesi ile de yakэnlaюma ve birleюme yollarэ arayan "Kuzey Kafkasya Halklarэ Birliрi"nin gerзekleюmesi iзin bьyьk gayret sarf etti. 1918 Mayэs'эnda Batum Konferansэ'na katэlmaya giden Kuzey Kafkasya delegasyonu baюkanэnэn isteрi ьzerine gцrevinden derhal istifa ederek bu delegasyonda gцrev aldэ. 11 Mayэs 1918'de baрэmsэzlэрэnэ ilan eden Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti'nin Osmanlэ Devleti ile bir dostluk ve yardэm anlaюmasэ imzalamasэnda emeрi geзti. Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti'nin Alman Hьkьmeti tarafэndan da tanэnmasэ ve kuzey sэnэrlarэnэn tespiti gayesiyle Alman delegasyonu baюkanэ Von Lossow ile Kuzey Kafkasya delegasyonu arasэnda yapэlan gцrьюmelerde gцrev aldэ. Aynэ delegasyonla birlikte Эstanbul'a giderek, oradaki Зerkes gцзmen цrgьtlerinin de aktif desteрi sayesinde, Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti'ne цnemli politik ve askeri yardэmlar saрlanmasэnda rol oynadэ. Bunun sonucu olarak Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti Hьkьmeti'nin yardэmэna, Met Зunatuko Yusuf Эzzet Paюa'nэn emrinde ve genellikle sьrgьndeki Зerkesler'in oluюturduрu bir kolordu gцnderildi.
1919 yэlэ boyunca Daрэstan'da цnce General Denikin'in beyaz "Gцnьllь Ordu'suna, sonra "Kэzэlordu'ya karюэ mьcadelede aktif bir rol oynayan Ali Han Kantemir, Kuzey Kafkasya'nэn bьtьnьyle Bolюevikler tarafэndan iюgali ьzerine Gьrcistan'a geзti. Tiflis'te oluюturulan "Azerbaycan-Daрlэlar Komitesi" зevresinde Kafkasya'nэn kurtuluюu iзin yьrьtьlen politik ve askeri eylemlerde gцrev aldэ. Gьrcьstan'эn da Bolюevikler tarafэndan iюgali ьzerine Tьrkiye'ye iltica etti (1921).
Цnce Эstanbul'a, sonra da Ankara'ya giderek birkaз yэl Anadolu'nun зeюitli yerlerinde yaюayan Ali Han, Tьrk-Sovyet Anlaюmalarэna baрlэ olarak Tьrkiye'deki politik gцзmenler ve genel olarak da Зerkesler ьzerinde oluюturulan baskэlar nedeniyle bir sьre sonra Tьrkiye'yi terk etmek zorunda kaldэ (Eylьl 1938). Politik зalэюmalarэ iзin daha olumlu koюullarэn bulunduрu Paris ve Berlin'e yerleюti. 1934 yэlэndan baюlayarak цnce Paris sonra Berlin'de Rusзa, Fransэzca, Almanca, Эngilizce, Tьrkзe ve bazэ Kafkasya dillerinde yayэmlanan "Kavkaz" (Kafkasya) dergisi зevresindeki politik ve kьltьrel faaliyetlerde aktif rol oynadэ. Bu dergilerde yazэlar yazdэ. Tьrkiye'de Kundukh ailesinden saрladэрэ Musa Kundukh Paюa'nэn Anэlarэ"nэ цnce Rusзa olarak Kavkaz" dergilerinde, sonra da Fransэzca olarak kitap halinde yayэmladэ: "Musa Kundukhov: Les Memoires (1837-65)" Paris 1939).
Эkinci Dьnya Savaюэ baюlayэp Alman esir kamplarэna diрerleri arasэnda binlerce Kafkasyalэ esir gelmeye baюlayэnca, Berlin'deki "Kuzey Kafkasya Milli Merkezi"nin liderlerinden biri olan Ali Han Kantemir tьm gьcьyle bu yurttaюlarэnэn acэlarэnэ gidermeye зalэюtэ. Daha sonra Ahmed Nabi Magoma, General Kэlэз Girey ve diрer ideal arkadaюlarэyla birlikte, Alman ordusu saflarэnda Sovyetler'e karюэ mьcadeleye katэlan "Kuzey Kafkasya Lejyonlarэ"nэn kuruluю ve цrgьtlenmesiyle meюgul oldu. Milli Merkezin sцzcьlьрьnь ve yayэnladэрэ "Severnэy Kavkaz" (1942-45) adlэ aylэk derginin yayэn sorumluluрunu ьstlendi.
Ali Han Kantemir, savaю sonrasэnda bir sьre Эsviзre'de yaюadэktan sonra Almanya'ya dцnerek Mьnih'te Ahmed Nabi Magoma ve diрer arkadaюlarэyla birlikte "Kuzey Kafkasya Milli Merkezi"ni yeniden hayata geзirdi. Kafkasya Цtesi Milletlerinin (Azerbaycan, Gьrcistan, Ermenistan) цrgьtlerinin katэldэрэ "Kafkasya Эstiklal Komitesi" oluюturuldu. Ali Han, bu komite tarafэndan Эngilizce, Rusзa, Tьrkзe olarak uzun sьre yayэmlanan "Kafkasya" (sonra Birleюik Kafkasya) dergisinin genel yayэn mьdьrlьрьne getirildi. Цlьnceye kadar, "Amerikan Kurtuluю Komitesi" ile iюbirliрi yaparak Kuzey Kafkasya Эstiklal Komitesi" baюkanlэрэ, "Sovyetler Birliрi Milletlerini Kurtarma Cemiyeti" (Paris Bloku) baюkan yardэmcэlэрэ, bu kuruluюun yayэn organэ olan "Problemns of the Peoples of the USSR" dergisi yazэ kurulu ьyeliрi ve "Sovyetler Birliрini Црrenme Enstitьsь"nьn Arapзa yayэnladэрэ "Elmecelle" dergisinin sorumlu mьdьrlьрь gцrevlerinde bulundu.
16 Nisan 1963 yэlэnda Mьnih'te цldь.