Başkent Üniversitesi Adana Hastanesi - Radyasyon Onkolojisi Merkezi - Uygulama Sistemleri
Türkiye’de ilk olarak hastanemize kurulan Elekta Axesse Lineer Hızlandırıcı tedavi cihazı yüksek teknolojisiyle pek çok tümör grubnda güncel standart tedavi yöntemi olarak kabul edilen yoğunluk ayarlı radyoterapi (YART), görüntü kılavuzlu radyoterapi (GKRT), steryotaktik radyoterapi (SRT) steryotaktik radyocerrahi (SRC) uygulayabilme kabiliyetine sahip alanında yüksek prestije sahip bir cihazdır.
Tüm kanser tiplerinin tedavisinde kullanılabilen Axesse teknolojisi sahip olduğu üstün tenolojisiyle tümörün yerleşim yerinin tedavi öncesinde kendi bünyesinde tomografi çekerek (Cone-beam bilgisayarlı tomografi) kontrol edebilmesinin yanı sıra tedavi sırasında görüntü kılavuzluğunda tümör ve sağlıklı doku takibi yaparak tedavi doğruluğu ve tümör etkinliğini olası en yüksek, sağlıklı dokularda oluşabilecek yan etkileri en düşük düzeye çekme olanağı vermektedir. Dolayısıyla hastalara yüksek oranda tümör iyileşme şansı verirken yan etkileri azaltarak daha konforlu bir tedavi süresi ve tedavi sonrası dönem sunmaktadır.
Türkiye’de ilk olarak hastanemizde kullanılmaya başlayan Monaco Tedavi Planlama Sistemi dünyada ilgili tüm uzmanlar tarafından şu an için planlama sistemleri arasında gerçek tedavi koşullarını taklit edebilmesi bakımından en iyisi olduğu kabul edilen Montecarlo Doz Hesaplama Sistemi’ni kullanarak gerçekçi ve mümkün olan en doğru doz dağılımı hesaplama şansı sunmaktadır.
Brakiterapi uygulaması, radyoaktif kaynağın uygun kataterler vasıtası ile tümör dokusunun içerisine veya riskli bölgelere yerleştirilmesi ve o bölgede belirlenen sürede kalarak tedavi amaçlı radyasyon vermesi işlemidir. Brakiterapi ile tümöre dıştan verilen radyoterapiden çok daha yüksek dozlarda radyasyon verilebilmekte ve çevre dokular korunabilmektedir. Bu tedavi seçeneği sıklıkla rahim ve rahim ağzı tümörlerinde, prostat, meme ve yumuşak doku tümörlerinde küratif amaçla uygulanabilmektedir. Ayrıca akciğer, yemek borusu, safra yolları tıkanıklığında veya ileri evre kanamalı rahim ve rahim ağzı kanserlerinde de varolan bulguları iyileştirmek amacıyla palyatif olarak da uygulanabilmektedir.
Günümüzde brakterapi genellikle, harici uygulanan radyoterapinin dozunu tamamlamak amacıyla kullanılmaktadır. Bölümümüzde 2007’den itibaren kullanımda olan brakiterapi ünitesinde rahim, rahim ağzı, akciğer, yemek borusu ve safra yolları brakiterapisi yapılmaktadır. Ve kısa bir süre sonra da meme brakiterapisine başlanacaktır. Özellikle bilgisayarlı planlama eşliğinde yapılan brakiterapide tümör dokusuna yüksek doz verilirken, çevre organlar korunabilmekte, sonucunda da daha çok etki daha az yan etki gözlenebilmektedir. Bir çok gelişmiş merkezde uygulanan bilgisayarlı tomografi eşliğinde yapılan konformal brakiterapi kliniğimizde 2008 yılından itibaren standart olarak uygulanmaktadır.
Brakiterapi her hastanede bulunmadığından dolayı sadece belli referans merkezlerinde uygun ekipman ve tecrübeli ekip eşliğinde yapılmaktadır. Kliniğimiz Adana’da kendi hastanemiz haricinde diğer hastanelerden gelen hastalara ve özellikle çevre illerden gelen hastalara brakiterapi uygulamasını yapmaktadır.
PET-BT tümörün tükettiği çeşitli belirteçlerin ölçülmesi temeli üzerine kurulu bir görüntüleme sistemi olup pek çok tümör türünde primer tümörün boyutlarını diğer görüntüleme yöntemlerine göre daha doğru belirlenmesinde ve yine diğer görüntüleme yöntemlerinde görülemeyen ek tümör odaklarını göstermede üstündür. Bu durumun getirdiği en önemli avantajlar hedeflenen hacimin eksiksiz çizilebilmesi ve yaygın hastalıkta gereksiz radyoterapi uygulanmasının önüne geçilebilmesidir. Çoğu tümör tipinin doğru evrelenebilmesi için güncel standart görüntüleme yöntemi olan PET-BT ayrıca tedaviye cevabın değerlendirilebilmesi ve nüks hastalık ile tedaviye bağlı yan etki ayrımını yapmada da önemli bir yere sahiptir. Kliniğimiz bu bağlamda gerek hastalık evrelemesi ve tedavi planlaması gerekse yanetki/nüks hastalık ayırımı yapmada uygun hastalarda PET-BT görüntülemeyi standart olarak kullanan gelişmiş merkezlerden biridir.
Steryotaktik radyoterapi (SRT) ve radyocerrahi (SRC) tümör dokusuna kısa süre içerisinde tümörün tipi , yerleşim yeri ve özellikleri göz önüne alınarak 1 ile 5 fraksiyonda radyoterapi uygulanması işlemidir. Bu tedavi şeklinde verilen radyasyon dozu çok yüksek olduğundan hastalıklı dokuda cerrahi benzeri etki yapmaktadır. İşlem ağrısız ve kansız olarak gerçekleşmekte ve hasta sıklıkla aynı gün evine gidebilmektedir. Anabilim Dalı’mızda bulunan ve Beyin Cerrahisi Böümü ile birlikte çalışılan Gammaknife sadece kafa içi yerleşimli tümörler, hipofiz adenomları, fonksiyonel hastalıklar ve arteryovenöz malformasyonlarda kullanılmaktadır.
Elekta Axesse cihazında ise kafa içi yerleşimli tümörlerin yanısıra vücudun diğer herhangi yerlnde bulunan tümörler tedavi edilebilmektedir. SRT ve SRC gerek primer tedavi olarak kullanıldığında gerekse eksternal radyoterapi sonrası ek doz şeklinde uygulandığında hasta konforundan ödüm vermeden hastalık kontrolünde artış sağlamaktadır. Örneğin; pankreas kanserleri nin %50’den fazlası konvansiyonel radyoterapi ve kemoterapi uygulamaları sonrasında lokal olarak nüks etmekteyken SRC ile bu oran %10’un altına düşmektedir. Benzer şekilde çeşitli sebeplerle ameliyat olamayan erken evre akciğer kanserlerinde de cerrahiye benzer tümör kontrol oranlarıyla SRT veya SRC iyi bir alternatiftir.