Yasa dışı silahlar BH asayişini endişelendiriyor
Bölge halkının elinde, güvenlik nedenlerini öne sürerek kara borsadan elde edilmiş çok sayıda ateşli silah bulunuyor. İronik bir şekilde, işlenen suçların büyük kısmında yasa dışı silahlar kullanılıyor.
Southeast European Times için Saraybosna'dan Bedrana Kaletoviç'in haberi -- 12/01/12 BH nüfusunun yaklaşık beşte biri ruhsatsız silaha sahip. [Reuters]
Bosna-Hersek (BH) nüfusunun tahmini beşte birinin 750 bin adet ruhsatsız silaha sahip olduğunu belirten yetkililer, silahların yaygın şekilde bulunabilmesi ve kara borsada kolayca edinilebilmesini önemli bir endişe kaynağı olarak öne sürüyor.
Güvenlik Araştırmaları Merkezi'nden Denis Hadzoviç SETimes'a verdiği demeçte, "BH'de, yasa dışı silahlar trafik kazalarından sonra en yaygın ölüm nedeni. Yasa dışı eylemlerin %90'ı yasa dışı silahlarla gerçekleşiyor." dedi.
Yasa dışı silahların çoğu tabanca ve tüfeklerden oluşmasına karşın, polis patlayıcılar, keskin nişancı tüfekleri ve toplar da ele geçirdiğini söylüyor.
Pek çok kişi, bağımsızlık mücadelesi sırasında eski Yugoslav cumhuriyetleri tarafından gizlice satın alınmış silahları kullanıyor. Üsküp'teki Balkan Güvenlik Forumu'nun yöneticisi Blagoja Markovski'ye göre Hırvatistan, Macaristan'dan ve diğer ülkelerden silahlar satın aldı ve bunları büyük kısmı şu anda özel şahısların elinde bulunuyor.
SETimes'a konuşan Markovski, "Eski Yugoslavya cumhuriyetlerine, çoğu 1997 yılında soyulan Arnavutluk'un silah depolarından olmak üzere yaklaşık 700 bin silah girdi. Başta Bulgaristan olmak üzere eski Doğu bloku ve ötesi kaynaklı kaçakçılık da bir diğer tedarik kanalı." dedi.
Kosova Güvenlik Araştırmaları Öğretim Görevlisi Abdullah Hasani SETimes'a verdiği demeçte, kesin rakamlar konusundaki belirsizliğin yetkililerin etkili şekilde hareket etmesini zorlaştırdığını söyledi.
"Rakamı bilmiyorsanız, bu silahların oluşturduğu tehdidi net bir şekilde bilmeniz mümkün değil ve görünüşe göre bu büyük bir tehdit." diyen Hasani, kıyaslama yoluyla, Kosova'da tahmini 330 bin yasa dışı silah bulunduğunu sözlerine ekledi.
Hasani, bir kısmı organize suç gruplarına ait olmakla birlikte, sivilllerde kalan silahların pek çok Balkan halkı için yerel bir gelenek olduğunu da kaydetti.
BH polisi, neredeyse her gün yöneltilen yeni suçlamalarla, yasa dışı silahlarla ilgili suçlamaların artmakta olduğunu belirtiyor. Polise göre, 2011'in ilk altı ayında Sırp Cumhuriyeti'nde 206 yasa dışı silah vakası kaydedildi.
Tuzla Kantonundan Polis Komiseri Fadil Sljivic SETimes'a, "Genel sosyo-ekonomik belirsizlik ortamı yasa dışı faaliyetlerde artışa neden oluyor ve bu, vatandaşların silah edinip bulundurmasının en yaygın nedeni." şeklinde konuştu.
BH savaşının 1995'te sona ermesinden bu yana yasa dışı silahlar 10 binden fazla can kaybına yol açtı ve bu rakam halkın çok daha fazla ilgisini çeken kara mayınlarının yol açtığı zayiatın altı katından fazla.
Tuzla Sağlık Merkezi klinik psikoloğu Vesna Mehanoviç SETimes'a verdiği demeçte, "Balkan mizacıyla silahların birleşmesi nadiren korumayla, daha çok kanlı tradejiyle sonuçlanıyor. Tutku suçları, kişinin eylemlerinin sonuçlarını düşünmemesi ve salt öfke, silah kullananlardan en sık duyulan mazeretler olurken, kurbanlar çoğu zaman hayatta kalamadıkları için kendilerini savunmak üzere pek bir şey söyleyemiyor." dedi.
BH'deki Güvenlik Araştırmaları Merkezi de silahların polise veya sivil savunmaya tesliminin önemini tekrarlıyor. Merkez uzmanları, kayıp silahları geri almak için baskıcı tedbirler kullanılmasının pek bir sonuç vermeyeceği görüşündeler.
Uzmanlar, önemli olanın önlemek olduğunu söylüyor.
Uzmanlar, AB yönetmeliklerine uygun bir yasal çerçeve oluşturulmasının ve yasa dışı silahların yasalara uygun hale getirilmesinin önemine de işaret ediyor.İlgili MakalelerLoading
Hadzoviç, "Teslim edilen yasa dışı silahlara para ödülü verme fikri vardı, ama bu durumda çevre ülkelerden yasa dışı silah akışı tehlikesi ortaya çıkıyor." dedi.
BHF içişleri bakanlığı yetkilileri, silah ve mühimmat toplamak için girişilen sürekli faaliyetlere rağmen, halkın elinde hâlâ savaştan kalma çok miktarda silah bulunduğunu söylüyor.
Mevcut yasada, silahlarını polise teslim edenlerin hiçbir hukuki veya maddi sonuca maruz kalmayacağı öngörülüyor.
Ancak Markovski, azami seviyede sonuç almak için tüm Güneydoğu Avrupa çapında yasa dışı silahları toplamak üzere kapsamlı bir bölgesel eylem gerektiğini söyledi: "Bu eylem, batılı ortakların katılımı ve UNDP programları aracılığıyla kolayca organize edilip uygulanabilir."