Hastalık RehberiAna sayfa » Vitamin Eksikliği Nedir?
Vitamin Eksikliği Tanımı, Belirti ve Bulguları, Nedenleri, Teşhis ve Tedavisi
A VİTAMİNİ (Retinol)
A vitamin Eksikliği: İnce barsaklarda ve karaciğerde betakaroten maddesinin A vitaminine dönüşümü ile oluşan ve karaciğerde depolanan bir alkoldür.
A vitamini eksikliğinde görülen rahatsızlıklar:
Günlük ihtiyaç: 5000 IU/gün
Kaynaklar: Havuç, domates, yeşil sebzeler, dana ve koyun karaciğeri, balık ve balık yağı.
B1 VİTAMİNİ (Tiamin)
B1 Vitamin Eksikliği: Besinlerle alınarak barsaktan emilen, vücutta pek depolanmayan ve karbonhidrat metabolizmasında etkin rolü olan bir vitamindir.
B1 vitamini eksikliğinde beriberi hastalığı meydana gelir. Hastalığın belirti ve bulguları arasında aşağıdakiler sayılabilir.
Kas krampları, hissizlik
İştahsızlık, baldırlarda ağrı
Ödem, karında ve akciğer zarında sıvı oluşumu
Çarpıntı, nefes darlığı, boyun damarlarında dolgunluk
Kalp büyümesi, yüksek debili kalp yetmezliği
Tedavi: Tiamin hidrokloid 20-50mg/gün 2 hafta süreyle ağızdan veya kas içine verilir. İlk 48 saat içinde görülen klinik düzelme tanı koydurucudur.
Günlük ihtiyaç: 1-1,5mg/gün. Gebelik, yüksek ateş, karbonhidrattan zengin diyet ve alkolizm vitamin ihtiyacını arttırır.
Kaynaklar: Kepek ve kepek ekmeği, işlenmemiş buğday, yumurta, bira mayası, malt özü, karaciğer, böbrek.
B2 VİTAMİNİ (Riboflavin)
B2 Vitamin Eksikliği: Vücuttaki bir takım reaksiyonlara katılan bir enzimdir.
B2 vitamini eksikliğinde görülen rahatsızlıklar:
Dudak kenarlarında çatlaklar
Gözlerde sulanma, enfeksiyon ve ışığa tahammülsüzlük
Halsizlik, yorgunluk, kilo kaybı
Saçlı deride enfeksiyon
Tedavi: Riboflavin 50mg/gün ağız yoluyla veya kas içine
Günlük ihtiyaç: 1.5-2mg/gün. Gebelik, emzirme, yüksek ateş ve doğum kontrol hapı vitamin kullanımı ihtiyacı arttırır.
Kaynaklar: Süt, süt ürünleri, karaciğer, böbrek, yürek, tahıllar, taze meyva ve yeşil sebzeler.
B6 Vitamin Eksikliği: Protein metabolizmasında görev alan bir enzimdir.
B6 vitamini eksikliğinde görülen rahatsızlıklar:
Vücut genelinde meydana gelen kasılmalar
Doğum kontrol hapı alanlarda psikolojik bozukluklar
Tedavi: Piridoksin 10-50mg/gün ağız yoluyla veya kas içine
Günlük ihtiyaç: 2mg/gün. Anti-piridoksin etkisi olan ilaçlarla yapılan tedavi sırasında vitamin ihtiyacı artar.
Kaynaklar: Karaciğer, tahıllar, balık, tavuk, çiğ sebze ve meyvalar, fıstık.
B12 Vitamin Eksikliği: Sadece hayvansal besinlerde bulunur ve barsaklardan emilir. Emilimi için mide hücrelerinden “intrensek faktör” adlı bir maddenin salgılanması gerekir.
B12 vitamini eksikliği sadece bitkisel besinlerle beslenen vejateryanlarda ve çeşitli emilim bozukluğu olan kişilerde gelişir. Eksikliğinde görülen rahatsızlıklar:
Ağrılı dil iltihabı, dil gözeneklerinde silinme
Derin duyu kaybı
Tedavi: Siyanokobalamin 1000ug haftada iki kez kas içine. Anemi düzeldikten sonra 6 haftada bir aynı doz tekrarlanabilir.
Günlük ihtiyaç: 3ug/gün
Kaynaklar: Karaciğer, böbrek, yürek, et, balık, yumurta.
C Vitamin Eksikliği: Destek dokusunun yapımında ve korunmasında katkısı olan bir vitamindir.
C vitamini eksikliğinde skorbit hastalığı meydana gelir. Hastalığın belirti ve bulguları arasında aşağıdakiler sayılabilir.
Dişetlerinde kanama, şişme ve dökülme
Deride kızarıklık ve morluklar
Dışkıda ve kusmukta kan
Kıl köklerinde değişiklik
Deride kuruma, kalınlaşma
Kemik erimesi (osteoporoz), kemik kırıkları
Yara iyileşmesinde gecikme
Kılcal damar direncinde azalma
Tedavi: Askorbik asit 100-500mg/gün ağız yoluyla
Günlük ihtiyaç: 30mg/gün. Gebelikte ve emzirme süresince 50mg/gün alınmalıdır.
Kaynaklar: Turunçgiller, domates, yeşil biber, maydanoz, yeşil sebzeler, taze meyva, meyva suları ve karaciğer. Sebzelerin pişirilmesi ve pişirilme sırasında bakır kap kullanılması C vitaminini önemli ölçüde azaltır.
D Vitamin Eksikliği: Bitkisel kaynaklı ergosterolün güneş ışınlarının etkisiyle D2 vitaminine ve hayvansal kaynaklı 7-dehidrokolesterolün güneş ışınlarının etkisiyle D3 vitaminine dönüşmesi sonucu oluşur. Daha sonra D3 vitamini karaciğerde ve böbreklerde daha aktif maddelere dönüşür.
D vitamini eksikliğinde raşitizm ve osteomalazi hastalıkları meydana gelir. Bu hastalıkların belirti ve bulguları arasında aşağıdakiler sayılabilir.
Çocuklarda: Şiddetli kas kasılmaları, aşırı terleme, kabızlık, bıngıldakların kapanmasında gecikme, kaburgaların ön uçlarında tespih tanesi gibi zincir halinde şişlikler, uzun kemiklerde eğrilik, () veya )( şeklinde bacak oluşumu.
Erişkenlerde: Bel ve bacak ağrıları, radyolojik olarak kemik erimesi (osteoporoz) ve yalancı kırıklar.
Kandaki kalsiyum ve fosfat seviyelerinin düşmesi
Tedavi: D vitamini 2000-5000IU/gün. Kan kalsiyumu normal düzeye gelince korunma dozu olarak 100IU/gün ile devam edilir. D vitaminiyle beraber kalsiyum da verilmelidir.
Günlük ihtiyaç: Çocuklarda, gebe ve emziren kadınlarda 400IU/gün.
Kaynaklar: Süt, yumurta, tereyağı, balık karaciğeri, balık yağı. Asıl kaynak güneştir.
Hücre metabolizması için çok gerekli olan bir vitamindir. İnce barsaktan emilerek karaciğerde depolanır.
Folik asit eksikliği gebelikte, emilim bozukluklarında, sara ilacı ve doğum kontrol hapı kullananlarda ve alkoliklerde görülebilir. Eksikliğinde anemi (kansızlık) meydana gelir.
Tedavi: Folik asit 5-10mg ağız yoluyla. Çoğu kez beraberinde demir hapları da vermek gerekir.
Günlük ihtiyaç: 400ug/gün. Gebelikte ve emziren annelerde ihtiyaç artar (600ug/gün).
Kaynaklar: Karaciğer, böbrek, ıspanak ve diğer yeşil sebzeler. Yiyeceklerin pişirilmesi, soğutulup tekrar ısıtılması, haşlama suyunun dökülmesi ve konserve yapılması folik asit kaybını önemli ölçüde arttırır.
Kandaki pıhtılaşma faktörlerinin yapımında kullanılan bir vitamindir. K1 vitamini besinlerden sağlandığı halde, K2 vitamini kalın barsaklardaki bakteriler tarafından üretilir.
Antibiyotik alanlarda, tıkanma sarılığında ve yağ emilimi bozukluklarında K vitamini eksikliği görülebilir. Eksikliğe bağlı belirti ve bulgular arasında aşağıdakiler sayılabilir.
Ø İdrarda kan bulunması
Deride ve mukozada kanamalar
Kanama zamanının uzaması, pıhtılaşmanın gecikmesi
Tedavi: K vitamini 10mg/gün kas veya damar içine
Günlük ihtiyaç: Kesin olarak bilinmemektedir. Çok küçük olduğu sanılmaktadır.
Kaynaklar: Süt ve süt ürünleri, karaciğer, yumurta, yeşil sebzeler.
NİKOTİNİK ASİT (Niasin) ve NİKOTİNAMİD (Niasinamid, PP vitamini)
Nikotinik asit bir aminoasit türevidir ve vücutta nikotinamid şeklinde bulunur. Barsaktan kolay emilir, depolanması sınırlıdır.
Nikotinik asit eksikliğinde pellegra hastalığı meydana gelir. Hastalığın belirti ve bulguları arasında aşağıdakiler sayılabilir.
Dilde kırmızılık, ve dil gözeneklerinde silinme
Tedavi: Nikotinamid 50-500mg/gün ağız yoluyla veya kas içine. Genellikle diğer B vitaminlerini de birlikte vermek gerekir. Yüksek dozlarda nikotinik asit yüzde kızarma, yanma, tansiyon düşmesi gibi damar genişlemesi bulgularına yol açabilir.
Günlük ihtiyaç: 15-20mg/gün
Kaynaklar: Karaciğer, böbrek, bira mayası, kepekli buğday, fıstık.
vitamin eksikligivitamin eksiklikleri
Addison Hastalığı Tanımı, Belirti ve Bulguları, Nedenleri, Teşhis ve Tedavisi TANIM Addison hastalığı, böbreküstü bezlerinin…
Adrenogenital Sendrom Nedir?
Adrenogenital Sendrom Tanımı, Belirti ve Bulguları, Nedenleri, Teşhis ve Tedavisi TANIM Adrenogenital Sendrom, kadınlarda, böbreküstü…
Aft Tanımı, Belirti ve Bulguları, Nedenleri, Teşhis ve Tedavisi TANIM Aft, ağız içinde yanakların iç…