Bulimiya Nervoza Nedir? Belirtileri, Nedenleri, Tanısı ve Tedavisi | Sağlık Portalı
Bulimia, ciddi bir psikiyatrik hastalıktır. Kişilerde düzenli olarak aşırı yeme bozukluğudur ve aşırı egzersiz ve tasfiye ederek, aşırı yeme çıkartma (müshil kullanarak) davranışı ile telafi etmeye çalışır. Halk arasında “kusma hastalığı” olarak da bilinir.
Uzmanlara göre, bulimiya nervoza olan çok sayıda kişide aynı zamanda anoreksiya nevroza vardır.
Ayrıca Bakınız: Anoreksiya Nervoza Nedir?
Bulimia nervoza olan bir kişi düzenli olarak beslenir ve kontrol kaybına uğradığını hisseder. Bu, kısa sürede büyük miktarda yüksek kalorili gıdalar tüketmeyi içerir. Şiddet başladığında durdurmak son derece zordur. Bazı hastalar yiyecekleri çok hızlı tükettiklerini ve neredeyse hiç tatmadığını söyler. Bu dönemlerde (binging dönemi) birey 3.000 kaloriye kadar tüketebilir; bazı durumlarda çok daha fazla kalori alırlar.
Aşırı yeme, sonrasında kusmaya çabalama, fazla egzersiz yapmak, yemek yememek ve diüretikler, lavmanlar veya müshilleri aşırı kullanmak gibi telafi edici eylemlere yol açan bir suçluluk ve utanç hissi takip eder.
Anoreksiya nervoza ve diğer yeme bozukluklarında olduğu gibi, bulimia hastaları genellikle yeme davranışlarını ve alışkanlıklarını duygusal stres ile baş etmenin bir aracı olarak kullanırlar ve genellikle yağ, kalori ve gıda alma konusunda mantıksız bir korkuya sahiptirler.
Bulimia Nervoza Sebepleri Nelerdir?
“Bulimia Nervoza neden olur?” Bilim adamları ve uzmanlar, bulimiya nervoza’nın kesin nedenlerinin ne olduğundan emin değiller. Hepsi bunun çevresel ve genetik faktörlerin bir kombinasyonunun sonucu olduğuna katılıyor.
Genetik: Ailede yeme bozukluğu öyküsü olan bireylerin bulimia nervoza riski daha yüksek olduğu söyleniyor.
Zorbalığa uğramak: Okulda zorbalığa maruz kalmış olan çocukların bulimia gelişme olasılıkları diğer çocuklara göre daha yüksektir.
İstismar mağdurları: Bulimia insidensi, cinsel veya fiziksel istismara uğramış kişiler arasında daha yüksektir.
Travmatik veya stresli yaşam olayları: Boşanma, evden ayrılma ve diğer stresli yaşam olaylarının bulimia nevrozaya neden olabileceğine inanılıyor.
Zihinsel sağlık sorunları yaşamak: Bulimia, kişilik bozuklukları, TSSB (travma sonrası stres bozukluğu), anksiyete bozuklukları, OKB (obsesif kompulsif bozukluk) ve depresyon gibi diğer psikolojik problemler ile sıklıkla ilişkilidir.
Kültürel faktörler: Bazı insanlar, ince ve güzel kadınların özellikle medyadaki bu tutumdan etkilenen bireylerin, özellikle de genç kadınların, gelişmekte olan yeme bozukluklarına karşı daha savunmasız hale geldiğine inanılmaktadır. Çalışmalar şimdiye kadar çelişkili sonuçlar vermiştir.
Hormonlar: Çoğu vakada yeme bozukluklarının başlangıcı ergenlik dönemiyle çakışır; insanlar, kendi bedenlerinin daha fazla farkına vardıklarında ve hormonal olarak büyük değişiklikler görürken yaşarlar. Birçok uzman hormonal değişikliklerin bağlantılı olabileceğini öne sürüyor.
Kendine güvensizlik: Başarılı bir tedaviden sonra birçok hasta kendilerine karşı düşük bir görüşe sahip olduklarını ve bulimik davranışlarını kendi değerlerini güçlendirmenin bir yolu olarak gördüklerini söylediler.
Rekabet gerektiren sporlar: Uzmanlar çeşitli spor dallarında yeme bozukluklarının yaygı olduğu görüşündedir.
Bulimia nervoza hastalığı olan, sık diyet yapan ve fazla egzersiz yapan hastalar, anoreksiya nervoza aksine bazıları hafif kilolu olabilirken bazıları normal vücut ağırlığı, fazla kilolu ve bazı durumlarda obez olabilir.
Bulimiya nervoza’nın iki önemli semptomu, aşırı derecede yemek yiyip çıkarılmasıdır, ki bu bir suçluluk döngüsü oluşturur:
a) Çok fazla yemek: Bu, muazzam miktarda yüksek kalorili gıdalar tüketmeyi gerektirir. Hasta aç olmayabilir veya yemek yemesine gerek olmayabilir. Başlangıçta, duygusal sorunlarla baş etmenin bir yolu olarak yapılır, ancak yakında hastanın kontrol edemediği bir takıntı olur. Bu denetim eksikliği, rahatsız olan birey tarafından hissedilir.
Bulimia’lı bir kişi için aşırı miktarda yemek yeme ile diğer insanlar arasındaki fark sıklığıdır. Etkilenen kişi düzenli olarak, tekrar tekrar yapar.
b) Çıkarma: Aşırı yeme bölümünün sonunda hasta şişkin, çekici olmayan, suçlu, utanmış, pişman ve kendini nefret dolu hissetmektedir. Aynı zamanda kilo alma korkusu çok fazladır.
Hasta, bu korkuyu ve diğer duygusal karışıklıkları tasfiye ederek baş etmeye çalışır. Buna kusma, müshil, diüretik kullanarak yapılır. Ayrıca diyet yapabilir, uzun süre oruç tutabilir, aşırı egzersiz yapabilirler.
c) Suçluluk kısır döngüsü: Genellikle benlik saygısı düşüklüğü ve kilolu olma hissi (normal ya da normal vücut ağırlığı yakınken) tarafından tetiklenen hasta, yeme veya egzersiz konusunda çok katı ve sıkı kurallar koyar.
Bu hedeflerin sürdürülmesi mümkün değildir.
Aşırı yeme sonrası aşırı suçluluk duygusu olur ve sıkı kurallar koyabilirler, yediklerini çıkarmak isterler ve bu kısır döngü devam eder.
Bulimiya nervoza hastalarında aşağıdaki belirtiler ve semptomlar da yaygındır:
Vücut ağırlığı değişmeye devam eder
Yeme ve gıdalarla ilgili bir saplantı
Yiyeceklere çok fazla para ayırma
Yedikten sonra hasta kaybolur (çoğu durumda tuvalete giderek kusar)
Çok fazla yeme nöbetleri
Uzun süre aç kalma, açlığı inkar etme
Zorlayıcı egzersizler yapma
İnsanlardan kendini soyutlama
Kronik ağrı veya boğaz ağrısı (kusmuğun asidi boğazı etkiler)
Dişlerin zarar görmesi (kusmanın asitliği dişleri etkiler)
Yanaklarda şişme (parotis bezlerinin hasar görmesi nedeniyle)
Gözlerde kırık kan damarları görülebilir
Kusmaya yardımcı olan ilaçlar, müshiller kullanımı ve diyet ilaçları
Aşırı kilolu olmaktan sürekli şikayetçi olmak
Bulimia Nervoza Teşhisi
Bulimiya nervoza teşhisi kolay değildir. Anoreksiya nervoza’nın aksine, çoğu hasta ciddi zayıf değildir. Çoğu durumda, birey kendi durumunu gizlemek için mümkün olan her şeyi yapmaktadır. Sonuç olarak ve maalesef bu nedenle, bu psikolojik hastalığa çok uzun süre tanı konulamayabilir.
Hastanın ilk ziyareti genellikle aile hekimliğidir.
Aile doktoru hastanın bulimiya nervoza olduğundan şüphelenirse, sorular yöneltir ve muhtemelen psikiyatr veya psikoloğa sevk edilir.
Bulimiya nervoza tedavi seçenekleri; ideal olarak psikoterapi, aile terapisi, beslenme danışmanlığı ve ilaç kombinasyonundan oluşmalıdır.
Tedavinin etkili olması için hastanın katılım isteği ve psikolojik bir sorun olduğunu kabul etmesi hayati önem taşımaktadır. Bazı hastalar tedaviye direnebilirken, diğerleri daha kola ikna olabilir. Tedavi uzun süreli olduğu için, stresli yaşam olaylarının, tekrarlamaları tetikleyebileceği ihtimali vardır.
İdeal olarak, tedavi aşağıdaki faktörleri içermelidir:
Zihinsel sağlık uzmanı
Yeme bozuklukları konusunda uzmanlaşmış bir diyetisyen
Tedavi genellikle psikolojik terapi ile başlamaktadır. Amacın hastaya yiyeceğe karşı sağlıklı ve gerçekçi tutumları yeniden kurmasına yardım etmektir. Bulimiya nervoza olan bir bireyin neden bu yeme bozukluğuna sahip olduklarını, kendisine katkıda bulunan hisleri, davranışları ve düşünceleri anlamalı ve vücut ağırlığına ve besin değerine olan tutumlarını değiştirmelidir.
Bireysel danışmanlık şu alanlarda yoğunlaşmaktadır:
Kognitif terapi: Hastanın düşünme biçiminin değiştirilmesi.
Davranışsal terapi: Hastanın davranış biçiminin değiştirilmesi.
Amaç, bireyin vücut ağırlığına ve besin değerine gerçekçi ve sağlıklı tutum geliştirmenin yanı sıra, zor ya da stresli durumlarla etkili bir şekilde baş etmeyi öğrenmesine yardımcı olmaktır.
Aile ve hane halkı üyelerinden ve arkadaşlarından destek, etkili ve uzun vadeli olumlu sonuçlar için önemli bir bileşendir. Hastanın ailesi, bulimiya nervoza’yı anlamalı ve belirtilerini hızla saptamalıdır. Aile terapisinin hastaların iyileşmesine yardımcı olduğu kanıtlanmıştır.
Beslenme danışmanlığı, hastanın aşırı yeme ve çıkarma döngüsünü bozmasına yardımcı olabilir. Hastalara günlük ihtiyaçları olan kalori alımı ve diğer sağlıklı beslenme alışkanlıkları edinmesi yönünde tedavi içerir.
Bulimia nervoza olan insanlar için son derece nadir bir tedavidir. Anoreksiya nervoza gibi diğer yeme bozukluklarının aksine, hasta genellikle ağır değildir. Doktorlar, intihar veya kendine zarar verme riski olduğuna inanıyorsa, hastaneye yatırılmalarını önerebilir.
Bulimia Nervoza Komplikasyonları
Bulimiya nervoza olan insanlarda, özellikle de tedavi görmüyorlarsa, tıbbi komplikasyonlar sık görülür. Bununla birlikte, hastalar tedavi gördüklerinde ve işlevsel olmayan kilo kontrol alışkanlıklarını değiştirdiklerinde neredeyse tüm komplikasyonlar düzelir.
Aşağıdaki komplikasyonların ortaya çıkması olasıdır:
Şişkin parmaklar (müshillerin düzenli olarak aşırı kullanımı nedeniyle)
Kalp yetmezliği (potasyum gibi yaşamsal minerallerin kaybına bağlı)
Yanaklara yakın bezlerin şişmesi (tükürük bezleri)
Anksiyete, depresyon, OKB (obsesif kompulsif bozukluk) ve intihar davranışı gibi psikiyatrik hastalıkların kötüleşmesi
Cildin ve saçların zayıflaması, tırnakların kırılgan olması
Aşırı temizlikten kaynaklanan kimyasal dengesizlik. Bu yorgunluk, aritmiye (anormal kalp ritimleri), kas spazmlarına, konvülsiyonlara ve böbrek hasarına neden olabilir.
Tekrarlanan kusma, sonunda böbreklere zarar veren dehidrasyona (vücudun susuz kalması) neden olabilir ve böbrek taşı riskini artırır.
Bağırsak kaslarında hasar, kronik kabızlık rahatsızlığına yol açar.