Anasayfa KÜLTÜR SANAT Önce Boşluk, Sonra Oyun, Sonra yine Boşluk: "Mutfak Söyleşileri "
KÜLTÜR SANAT 04.02.2016 17:50
Önce Boşluk, Sonra Oyun, Sonra yine Boşluk: "Mutfak Söyleşileri "
BERNA ATAOĞLU - bernaataoglu@gmail.com
Bir çocuk! Doğuyor, büyüyor ve ölüyor. İlk insandan bu yana sürekliliği olan tek şey bu belki de. Varolduğunu düşündüğümüz onca kalıp, kural, günah, ayıp, kanun yani geriye kalan her şeyin kendi elimizle yaratılmış detaylar olduğunu görmüyoruz. Biz doğmadan, ne renk odalarda yatacağımız, hangi oyunları oynayacağımız, nasıl bir gelecek kuracağımız, hangi meslekleri seçebileceğimiz ya da meslek seçip seçemeyeceğimiz belirleniyor. Kadınsak; naif, kırılgan, nazlı, korunmaya muhtaç, evinin hanımı, hanım hanımcık, namuslu, doğurgan, anne, evi çekip çeviren olmayı, erkeksek; güçlü, sert, başarılı, özgür, eli ekmek tutan, namusunu koruyan kollayan olmayı öğreniyoruz. Bize yüklenmiş olan bu sıfatların doğanın kanunu olduğu yalanına inanarak ve bunu her gün yeniden üreterek yaşıyoruz. Oluşturduğu bu ataerkil görme biçimiyle yerini daha da sağlamlaştıran kapitalizmin bize kim olduğumuzu dayatmakla kalmayıp ne isteyeceğimizi de belirlediğini görmezden geliyoruz. Halbuki o, karşılanmadığında ölecekmişiz gibi hissetmemize neden olan ihtiyaçlar yaratıyor ve biz onlara ulaşmaya çalışırken kendi yerini sağlamlaştırıyor. Soru sormadan, çalışıp, tüketip, inanıp ‘’ doğal döngüyü’’ besleyelim istiyor. Bizi yeni aileler kurmaya ve böylelikle yeni ev, yeni buzdolabı, yeni koltuk takımı almaya ve hatta aldıklarımızı da tekrar tekrar yenilemeye zorluyor. Kendimizi bu yalana öyle kaptırıyoruz ki biçilen rollerin dışına çıkmaya çalışanları önce biz cezalandırıyoruz. Anne olmamış kadını eksik, lüks eve sahip olmayan erkeği başarısız ilan ediyoruz.
‘’Birbirine adanmış’’ başlıklı bölümde evlilik kurumunu eleştiren yazar, sevmeyi ve birlikte olmayı uzuvlarımızdan vazgeçersine kendimizi adamak zannediyor oluşumuzu farkedelim istiyor. Ellerini kesip eşlerine veren kadınlar, bu adanmışlıktan korkan, kaçan erkekler, ancak bir eşe sahip olduklarında eksiği tamamlanan insanların sembolizasyonu ile tüm bu ritüellerin içinin boşluğu ve ebeveynlerin bu boşluğa katkısı görünür hale getiriliyor.
‘’Çocuklar için bir hikaye’’ başlıklı diğer bölümde evli ve çocuklu bir ailenin belirlenilmiş rolleri açık edilmeye çalışılıyor. Çocuklarının eğitimi için saçını süpürge etmekten daha da ileri giderek, kocasının akıllılık edip aldığı testereyle beyninin çıkarılmasına izin veren bir anne, çalışan eve para getiren bir baba, ebeveynlerini süistimal eden çocuklar gösterilerek kutsal olduğunu düşündüğümüz aile kavramı yapısöküme uğratılıyor. Anne, beyni çıkarılmış ve bir kavanoza konulmuş olmasına rağmen hayatına devam edebiliyor hatta eskisinden daha iyi problem çözebiliyor. Sistem tarafından yıkanmış beyinlerin varlığının anlamsızlığına vurgu yapılan bu bölümde kadınlar arasında oluşturulan rekabet ortamına da değiniliyor. Kadınların erkek egemen toplum yapısında zaten aşağı konumda oluşlarını kabullenip, kendilerine yüklenmiş sıfatların yeniden üretimi konusunda birbirlerine nasıl bekçilik ettikleri ve böylece kendi zincirlerinin yine kendileri tarafından nasıl sağlamlaştırıldığı anlatılmaya çalışılıyor. Tüm benliklerini kocalarına ve çocuklarına adamış kadınların çocukları büyüyüp evden uzaklaşmaya başladıklarında anlamını yitiren hayatları, kadının beyninden sonra kalbini de sökmesiyle açık ediliyor.
‘’ Bir yengeç, bir nikah, bir ölüm’’ adlı bölümdeyse düğün günü ölecek bir kadınla evlenecek olan erkeğin doksandokuz yıl garantili mermer başlıklı yatak yaptırıyor oluşu gösterilerek , son nefesimizi bile gösterişli eşyalara sahip olmak için harcıyor oluşumuz ve varlığımıza yüklediğimiz anlamların manasızlığı ortaya çıkarılıyor.
Vala Thorsdottır tarafından eklenen ‘’ Hamile kadın’’ bölümündeyse bir kadının hamile kalışıyla hem kadınlığını hem kişiliğini kaybedişi; kocasının onunla cinsel birliktelik yaşamak istememesi ve insanların artık onu görmezden gelip karnıyla konuşmaya başlamasıyla veriliyor. Anne olmak için verilen mücadelenin döngüyü devam ettirmek üzerindeki etkisi ve doğuran kadınların kendi benliklerini yokedişleri, çoğalırken yitişlerine vurgu yapılıyor.
Polat Niloğlu sahnelemede özellikle ‘’ boşluk ’’ temasını ön plana çıkarmayı seçmiş. Metindeki bazı öyküleri ve bazı bölümleri kullanmayan Niloğlu sistemin üzerimize yüklediği sıfatlar, kurmamızı istediği cümleler olmadığında koca bir boşluk içinde kaldığımızı ve bunu nesilden nesile nasıl taşıyor olduğumuzu farketmemizi istemiş. Sahnelemenin atmosferine hakim olan, boşluğun yarattığı huzursuzluğu derinden hissetmemizi, bunların sebeplerini oyunu izlerken bile düşünmemizi amaçlayan bu sahneleme tasarımında uzun esler ve düşük bir tempo tercih edilmiş. Dekorda gerçekliği temsil eden tek şey bir tekli koltuk. Onun dışında sahnenin solunda ve karşısında beyaz tuğlalar konumlandırılmış. Aksesuarlar metalik gri. Zamansız ve mekansız bir ortam yaratılarak, işlenen konunun evrenselliği ortaya çıkarılmaya çalışılmış. Kapitalizmin yarattığı tektipleşmeye de vurgu yapan bu seçim, kostümlerin de benzer bir ‘’ moda ‘’ ile hazırlanışıyla pekiştirilmiş. Elbiselerinin altından çıkardıkları iç çamaşırlarıyla etrafı temizlemeye koyulan kadınlar, annesinin anneannesinin bıraktığı işi devralan çocuklar torunlar, daha büyük kek yapamadığı için arkadaşları tarafından dışlanan ev hanımları, erkekliğini yeniden inşa etmek için yarı çıplak misafirlerin önünde güç gösterisi yapan erkekler, hep daha iyisine sahip olunmaya çalışırken elde özde olan her şeyi de kaybeden insanlar sakin sakin yavaş yavaş işlenmiş. Oyunculuklar statik ve doğal olmaktan uzak. Böylece üzerimizde oynanan oyunların bize yüklenen rollerin uyumsuzluğuna dikkat çekilmiş.
Oyun oyun içinde, izliyoruz, izleniyoruz: "Hamlet"
Kimliğini kaybetmeye zorlanan kadınlar üzerine bir oyun: Lena, Leyla ve diğerleri
Deliliğimizi yüzümüze vuran oyun: Bir Delinin Hatıra Defteri
Çarşı'da bir müstehcen oyun: "Günlük Müstehcen Sırlar"
kadın çocuk tercih Gmail aile hakim müzik öykü yazar seçim Torunlar kanun hak