İngiltere’de Brexit, ABD’de Donald Trump’ın seçimleri kazanması Batı dünyasında popülizmin yükselişinin kilometre taşları olarak görülüyor. Sisteme, elitlere, geleneksel partilere ve politikacılara karşı tepkinin ifadesi olan bu dalganın devam etmesi bekleniyor. Bu süreçte önemli sınavlardan biri 4 Aralık’ta İtalya’da yapılacak olan referandumdur. Avrupa’nın dördüncü büyük ekonomisi olan İtalya birçok yönden sorunlu bir ülke.
AB ve Euro’nun geleceği açısından zayıf halka. İtalya’nın devlet borçları GSMH’nın yüzde 133’ü düzeyinde. Bankaları sorunlu. Emek piyasasının ciddi reformlara ihtiyacı var. GSMH 1990’la düzeyinde. Üretkenlik artmıyor. İtalya siyasi açıdan istikrarlı olmayan, hükümetlerin sık sık değiştiği bir ülke. İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana 65 hükümet kurulmuş. İki yıldır iktidarda olan Başbakan Matteo Renzi, ülkenin sorunlarının “kurumsal felç olma” durumundan kaynaklandığına inanıyor. Bu durumdan kurtulmak için bir anayasal değişiklikler paketi hazırladı ve İtalya halkı 4 Aralık’ta bu paketi kabul edip etmediğine karar verecek. Başbakan Renzi referandumda halkın “hayır” demesi durumunda istifa edeceğini söylüyor. 4 Aralık referandumu, İngiltere’de yapılan Brexit referandumu gibi hem İtalya’nın, hem de AB ve Euro’nun geleceği açısından son derece önemli. Zaten ciddi sıkıntılar yaşamakta olan AB projesi İtalyanların “hayır” demesi durumunda şimdiden tahmin edilmesi zor sorunlarla karşı karşıya kalacak.
4 Aralık’ta Avusturya’da cumhurbaşkanlığı seçimleri yapılacak ve bu seçimleri aşırı sağcı bir aday kazanabilir. Avusturyalılar bu yılın nisan ve mayıs aylarında, iki turda sandık başına giderek cumhurbaşkanlarını seçmişti. Aşırı sağcı Avusturya Özgürlük Partisi’nin desteklediği Norbert Hofer’in seçimleri kazanması olasılığı Avrupa’nın dikkatlerinin bu seçim üzerinde yoğunlaşmasına neden olmuştu. Sonuçta çok az bir farkla Yeşillerin adayı Alexander Van der Belten seçimleri kazanmış ve Avrupa rahat bir nefes almıştı. Ne var ki Avusturya Anayasa Mahkemesi seçim kurallarının ihlal edildiği gerekçesi ile seçim sonuçlarını iptal etti. 4 Aralık’ta seçimler yenilenecek. Seçimlerde yine aşırı sağcı Norbert Hofer ve çevreci Alexander Van der Belten yarışacak. Brexit ve Trump’ın seçim zaferi gibi gelişmeler Hofer’in şansını artırmış olabilir. Norbert Hofer’in seçimleri kazanması durumunda İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra ilk kez bir Avrupa ülkesinde aşırı sağcı bir kişi cumhurbaşkanı olacak. Hofer’i destekleyen Avusturya Özgürlük Partisi’nin eski Naziler tarafından kurulduğunu ve ilk liderininbir Nazi SS subayı (Anton Reinthaller) olduğunu hatırlamakta yarar var. AB karşıtı aşırı sağcıların Avusturya cumhurbaşkanlığını kazanması AB projesi duvarında bir gedik daha açmayacak mı? Kamuoyu yoklamaları seçmenin iki aday arasında bölünmüş olduğunu gösteriyor. Yani tahminde bulunmak zor.
AB’nin sorunları İtalya referandumu ve Avusturya seçimleri ile bitmeyecek. 23 Nisan 2017’de Fransa’da cumhurbaşkanlığı seçimleri yapılacak. Fransa seçimlerini daha sonra analiz edeceğiz. Şimdi gözler İtalya ve Avusturya’da