İşte sivil anayasa taslağı
Yeni anayasa, daha demokratik, sivil ve modern bir yönetim hedefliyor. Taslakta, 1982 Anayasası'ndaki antidemokratik ve çağdışı uygulamalara zemin hazırlayan ifadeler ayıklandı. 21. yüzyılı yansıtan teknoloji ve insan haklarındaki değişimler ilk kez yasaların kaynağı olan Anayasa'ya giriyor. Devletin temel niteliklerini belirleyen ilk 4 madde ve Cumhuriyet'in temel değerleri korunurken laiklik güçlendiriliyor.
AK Parti hükümetinin öncelikleri arasında yer alan "sivil anayasa" taslağı ocak ayı içerisinde kamuoyuna açıklanacak. Bilim Kurulu'nun hazırladığı taslak, Genel Başkan Yardımcısı Dengir Mir Mehmet Fırat başkanlığındaki AK Parti'nin hukukçu kurmayları tarafından yeniden şekillendirildi. Tamamına yakını biten taslaktaki tartışmalı bazı konular ise Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın takdirine bırakıldı. Başörtüsü yasağı, genelkurmay başkanının yargılanma hükmü, cumhurbaşkanının yüksek yargıya atama yetkisi gibi birkaç kritik konudaki son kararı Başbakan Erdoğan verecek. Taslak, kamuoyunun tartışmasına açıldıktan sonra bahar aylarında Meclis'e gelecek. Sonbaharda ise halkın onayı için referanduma gidilmesi planlanıyor. Zaman, kısa bir süre sonra kamuoyu ile paylaşılacak olan sivil anayasa taslağının son şekline ulaştı. Anayasa'yı kısaltıp sadeleştiren taslak 137 maddeden oluşuyor. 7 tane de geçici madde yer alıyor.
12 Eylül darbesinden sonra hazırlanan yürürlükteki Anayasa'nın izlerini silmeyi hedefleyen taslaktaki en çarpıcı farklılık 'Başlangıç' hükmünde kendini gösteriyor. Vatandaşlara "görev" yükleyen hamasi ifadeler yerine daha sade ve evrensel hukuk normlarına atıf yapan bir metin benimseniyor. Sivil anayasanın "Başlangıç"ında şu ifadeler yer alıyor: "Birey ve toplumun hürriyeti, adalet ve barış içinde bir arada yaşamasını sağlamak amacıyla herkesin insan haysiyetinden kaynaklanan evrensel hak ve hürriyetlerini güvence altına alan, farklılıkları kültürel zenginliğin kaynağı olarak görüp her türlü ayrımcılığı reddeden, vatan ve milletin bütünlüğünü esas alarak, demokratik ve laik Cumhuriyet'in kurum ve kurallarını insan hakkı ve hukukunun üstünlüğü temelinde düzenleyen bu anayasa, Cumhuriyet'in kurucusu Mustafa Kemal Atatürk'ün gösterdiği çağdaş uygarlık hedefi ve ebedi barış idealine olan bağlılığının ifadesi olarak Türk milletinin egemen ve hür iradesiyle kabul ve ilan edilmiştir." Yeni anasayla gelen değişikliklerden bazıları şunlar:
Kürtçe tercümana anayasl güvence: "Adil yargılanma hakkı"nı düzenleyen 32. madde ile mahkemelerde Kürtçe ve diğer dillerde tercüman kullanılması anayasal güvence altına alınıyor. Buna göre, sanıklar kendilerine yöneltilen suçun niteliği ve sebebi hakkında en kısa sürede 'anladığı bir dilden ve ayrıntılı olarak' bilgilendirilecek. Mahkeme, sanığın kullanılan dili anlayamadığı veya konuşamadığı durumda 'tercüman' görevlendirecek. Tercümanın ücretini mahkeme ödeyecek. Mevcut işleyişte de Türk Ceza Kanunu sanığın anladığı dilden tercümana imkan veriyor. Ancak bu konu ilk kez Anayasa'ya giriyor.
Yeni anayasanın mimarları
Prof. Dr. Ergun Özbudun: Harvard'da araştırmacı, Chicago, Paris, Columbia ve Princeton üniversitelerinde misafir profesör olarak çalıştı. Anayasa hukuku, Türkiye'nin siyasî rejimi gibi konularda çok sayıda çalışması var.
Prof. Dr. Zühtü Arslan: Yüksek lisans ve doktorasını Leicester Üniversitesi'nde yaptı. AİHM'de çalıştı. Polis Akademisi Güvenlik Bilimleri Fakültesi'nde anayasa hukuku öğretim üyesi.
Prof. Dr. Levent Köker: Oxford (İngiltere) ve Princeton (ABD) üniversitelerinde çalıştı. Gazi Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü öğretim üyesi.
Prof. Dr. Yavuz Atar: İngiltere'de Leicester Üniversitesi'nde anayasa yapımı konusunda araştırma yaptı.
Prof. Dr. Fazıl Hüsnü Erdem: Dicle Üniversitesi Hukuk Fakültesi Kamu Hukuku Bölüm Başkanı.
Doç. Dr. Serap Yazıcı: Bristol Üniversitesi'nde araştırma yaptı. Bilgi Üniversitesi'nde anayasa dersi veriyor.
Süreç Haziran 2007'de başladı
8 Haziran 2007: Başbakan Tayyip Erdoğan, Prof. Dr. Özbudun'u davet ederek bir anayasa taslağı hazırlamasını istedi.
28 Ağustos 2007: Prof. Özbudun başkanlığındaki 6 kişilik heyet, hazırladıkları taslağı AK Parti'ye teslim etti.
17 Eylül 2007: AK Parti kurmayları ve bilim heyeti, Sapanca'da yapılan 3 günlük toplantıda anayasa taslağına son şeklini verdi.
25 Eylül 2007: TOBB ve Türkiye'nin önde gelen 6 sivil toplum örgütü (sendika), ortak bir açıklama yaparak yeni anayasa çalışmalarına destek verdi.
Cumhurbaşkanının atama yetkisi kısıtlanıyor, milletvekili dokunulmazlığı geliyor.
Meclis'te 100 Türkiye milletvekili olacak. Yüzde 1 oy alan parti, bir vekil çıkaracak.
Mahkemelerde Kürtçe ve diğer dillerde tercüman kullanılmasına imkân sağlanıyor.
Ceza hukuku veya genel ahlâka aykırı olmayan kıyafet yükseköğretimde serbest.
Genelkurmay başkanı ve kuvvet komutanları Yüce Divan'da yargılanabilecek.
Anayasa'daki Türklük tanımına 'din ve ırk ayırt edilmeksizin' ibaresi eklenecek.
Kadınlar ve korunmaya muhtaç kişiler lehine 'pozitif ayrımcılık' yapılabilecek.
YAŞ ile Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu kararları yargı denetimine açılıyor.