HEMODİYALİZ DOZU Uygulamada Yaşanan Sorunlar - PDF
Download "HEMODİYALİZ DOZU Uygulamada Yaşanan Sorunlar"
1 HEMODİYALİZ DOZU Uygulamada Yaşanan Sorunlar Dr. Bülent Tokgöz Erciyes Üniversitesi
2 HEMODİYALİZ DOZU Uygulamada Yaşanan Sorunlar Diyaliz dozu nasıl belirlenir? Kt/V hesabı nasıl yapılır? Yeterli diyaliz hedefleri nelerdir? Diyaliz yetersizliği
3 İlk başarılı hemodiyaliz Kollff 1945 Schields 1960 Sorular? Ne kadar yeter? Tedavi süresi? Tedavi sıklığı?
4 Üremik sendrom = Böbrek yetmezliği İlerleyici Nefron Kaybı Solüt ± Sıvı Retansiyonu Üremik Toksinler
5 Üremik Solüt klirensi Toksinler Belirleyici faktörler Diyalizat akım hızı Kan akım hızı Membran özellikleri Solüte ait özellikler Süre Ultrafiltrasyon
6 Yeterli diyaliz - Amaç Morbidite ve mortalitenin azaltılması Yaşam kalitesinin artırılması Araçlar? Postdiyaliz üre URR Kt Kt/V SRI (solute removal index) EKR (equivalent renal clearance)
7 Yeterli Diyaliz Araştırmaları National Cooperative Dialysis Study Düşük üre düzeyi = daha yüksek sağkalım Düşük üre düzeyi = daha az hastaneye yatış URR Diyaliz sırasında üre konsantrasyonundaki oransal azalma İyi yönleri Hesaplaması kolay Epidemiyolojik çalışmalar için uygun Kötü yönleri UF yi hesaba katmaz RRF un katkısı eklenemez
8 Kt/V Kt/V = K x t V K Diyalizerin üre klirensi (ml/dk) t Diyaliz süresi (dk) V Üre dağılım hacmi (ml) Kinetik model Kt/V = ln (R 0.03) + [(4 3.5R) X (UF W)] R Postdiyaliz BUN / Prediyaliz BUN W Postdiyaliz ağırlık (kg) V Üre dağılım hacmi (ml)
9 HEMODİYALİZ DOZU Uygulamada Yaşanan Sorunlar Kt/V hesabı nasıl yapılır?
10 Web tabanlı yeterlilik hesaplamaları
13 Solute-Solver AJKD, Vol 54, No 5 (November), 2009: pp
17 Diyaliz yeterlilik indeksleri URR Üre azalma yüzdesi UF hesaba katılmaz Kt/V spkt/v: single pool Tüm vücut sıvılarının tek kompartmanda olduğu varsayımına dayanır Diyaliz sonu kan örneği hemen (1-5 dk içinde) alınarak ölçüm yapılır ekt/v: equilibrated, double pool Kompartmanlarası dengelenmeyi hesaba katar Diyaliz sonu kan örneği 30 dk sonra alınır stdkt/v: standardize edilmiş Kt/V Toplam haftalık klirens Günlük diyalizde kullanılabilir RRF hesaba eklenir PD de de kullanılabilir SRI: solute removal index Diyalizatla uzaklaştırılan üre miktarını ölçer Pre-post diyaliz kan almaya gerek yok Yeterince araştırılmamıştır EKR: equivalent renal clearance RRF+diyalizer klirensini ml/dk olarak ifade eder Her diyaliz program ve takvimine uygulanabilir
18 Hemodiyaliz Yeterliliği - Farklı ölçütlerin denk değerleri spkt/v (single pool Kt/V) ekt/v (equilibrated Kt/V) stdkt/v (standard Kt/V) SRI (solute removal index) EKR (equivalent renal clearance)
20 DOQI Yeterli hemodiyaliz için öneriler Hemodiyaliz dozu spkt/v üre olarak ölçülmelidir Tercih edilen yöntem üre kinetik modelidir Hemodiyaliz dozu en az ayda bir ölçülmelidir Rezidüel renal klirens diyalitik Kt/V ye eklenebilir Rezidüel renal klirens en az 3 ayda bir ölçülmelidir Sunulan doza haftalık seans sayısı dahil edilmelidir Diyaliz sonu kan alımından 15 sn önce KAH 100 ml/dk ya düşürülmelidir
21 HEMODİYALİZ DOZU Uygulamada Yaşanan Sorunlar Yeterli diyaliz hedefleri nelerdir?
22 DOQI Hemodiyaliz yeterliliği önerileri Minimal yeterli doz ve hedef doz Haftada 3 kez HD uygulanan ve RRF<2 ml/dk/1.73 m 2 Minimal Doz spkt/v 1.2 URR % 65 Hedef doz spkt/v 1.4 URR % 70 Diyaliz sıklığını artırırsak Kt/V? Minimal Doz spkt/v Hedef doz 4/ Minimal dozun %15 fazlası 5/ Minimal dozun %15 fazlası
23 DOQI Hemodiyaliz yeterliliği önerileri Minimal yeterli doz ve hedef doz RRF>2 ml/dk/1.73 m 2 Kt/V Minimal Doz Hedef doz 2/ Minimal dozun %15 fazlası 3/ Minimal dozun %15 fazlası 4/ Minimal dozun %15 fazlası RRF 3 ayda bir ölçülmelidir
24 HEMODİYALİZ DOZU Uygulamada Yaşanan Sorunlar Diyaliz yetersizliği
25 Reçetelenen diyaliz ve gerçekleşen diyaliz Hedefe ulaşamama sebepleri Düşük klirens Damar yolu sorunları: resirkülasyon, yetersiz kan akımı Diyalizörde pıhtılaşma Kan pompası veya diyalizat akım kalibrasyonlarında hatalar Düşük kan akım hızı Düşük diyalizat akım hızı Etkin diyaliz süresinde azalmalar Diyalizin erken sonlandırılması Personelden dolayı Hastanın kendi isteğiyle Diyalize geç başlanması veya tedavi süresinin yanlış hesaplanması Hipotansif epizodlar Laboratuar veya örnek alımındaki hatalar Prediyaliz kan örneğinin izotonikle dilüe olması Prediyaliz örneğin diyalize başladıktan sonra alınması Postdiyaliz örneğin diyalizden 5dk dan daha geç alınması
26 Düşük Kt/V Yetersiz diyalizin sık sebepleri nelerdir? Hasta sayısı : 146 Takip süresi : 3 ay Yöntem : spkt/v tayini Düşük Kt/V : Bazal değere göre 0.2/0.1 azalma
27 Düşük Kt/V Yetersiz diyalizin sık sebepleri nelerdir? % 42 Düşük kan akımı Planlanandan kısa diyaliz süresi Uygunsuz iğne yerleşimi %25 %32 Periferik resirkülasyon Bir sebep bulunamayan hastalar
28 Düşük Kt/V Kontrol et: Diyaliz süresi / Kan akım hızı Sorun var Düzelt! Yüksek resirkülasyon Kontrol et: İğne yerleşimleri uygun mu? Sorun yok Kontrol et: Damar erişimi sorunları Resirkülasyon Normal Diyaliz dozunu artır! Coyne et al, JASN 8: , Uygun Uygun değil Fistulografi İğne yerleşimini düzelt!
29 Diyaliz dozunu artırma yolları Diyaliz sıklığı Diyaliz süresi Kan akım hızı Diyalizat akım hızı Membranın özellikleri
30 Diyaliz süresi Diyaliz sıklığını artırmak Kt/V yi değiştirmese bile daha iyi klinik sonuçlar sağlar 3/7 HD kimlere gerekir? RRF < 2 ml/dk RRF > 2 ml/dk Üremik semptomlar Kalp yetmezliği Sık hipotansiyon Kontrolsüz hipertansiyon
31 Diyaliz süresini uzatmanın avantajları Daha iyi küçük molekül ağırlıklı üremik toksin atılımı Daha etkin fosfor atılımı Daha etkin orta ve büyük molekül ağırlıklı toksin atılımı Etkin volüm kontrolü Daha az hemodinamik dengesizlik Aneminin daha iyi kontrolü Diyaliz süresini uzatmanın dezavantajları Uygulama zorluğu, maliyet
32 Membran özelliklerinin yeterliliğe katkısı Yüksek geçirgen membran kullanımı diyalizi nasıl etkiler? Üre klirensi Fosfor klirensi Genelde değişmez % daha yüksek B 12 vitamin klirensi 2 kat daha yüksek UF gücü 5 kat daha yüksek
33 Rezidüel renal fonksiyonların korunması Günlük idrar miktarı 100 ml yi aşan tüm hastalarda RRF korunmasına özen gösterilmelidir! Nefrotoksik ajanlardan kaçınma Aminoglikozidler NSAİ ilaçlar Radyo-kontrast ajanlar Aşırı ultrafiltrasyondan ve hipotansiyondan kaçınma Hiperkalsemiden kaçınma Biyouyumlu membranların kullanımı Bikarbonatlı diyaliz solüsyonları kullanımı Hipertansiyon kontrolü RAAS blokajı yapan ilaçların kullanımı Ultrasaf diyalizat kullanımı
34 DOQI Yeterli hemodiyaliz için öneriler Özel hasta grupları Minimal dozun yüksek tutulması önerilen gruplar: Kadın hastalar Malnütrisyonlu hastalar Açıklanamayan kilo kaybı olan hastalar Vücut kitlesi küçük hastalar Diyaliz sıklığının artırılması önerilen gruplar: Hiperfosfatemili hastalar Kronik hipervolemik hastalar
35 Yeterli Diyaliz Yeterli diyaliz sadece Kt/V hedefine erişmek değildir! Sıkı kan basıncı kontrolü dikkatle sağlanmalı Tuz kısıtlaması her zaman vurgulanmalı, yeterli UF ile hastaların kuru ağırlık ta kalmalarına özen gösterilmelidir.
37 Rebound BUN olgusu
38 RRF un sağkalıma etkisi NECOSAD Çalışması RR % 95 CI P Yaş < Erkek cinsiyet >0.05 Komorbidite < Diyabet >0.05 Albümin >0.05 VKİ <0.05 Rezidüel Kt/V üre < Diyalitik Kt/V üre <0.01 Termorshuizen F, et al. JASN 2004;15:
DİYALİZ YÖNETİMİ VE UYGULAMALARI Prof Dr Cengiz UTAŞ ACİL UYGULAMA GEREÇLERİ Defibrilatör günlük olarak kontrol edilmelidir. Acil ilaçlar ve son kullanma tarihleri aylık kontrol edilmelidir. Prosedüre