Kaplanlara 4'lü pusu
Türkiye'nin dev şirketlerine ürün tedarik eden KOBİ'ler vade kıskacına karşı isyan bayrağı açtı. Konuyu yargıya taşımak için kolları sıvayan birçok şirket, "Büyükler alacağımızı 9 ay erteleyip kendisine sermaye yapıyor" dedi
Türkiyeekonomisinin dinamosu Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler (KOBİ), başka bir deyişle Anadolu Kaplanları, ticarette devlerin dayattığı piyasa şartlarına karşı isyan bayrağı açtı. 9 aya kadar uzayan ödeme vadeleri, kredi faizlerindeki çifte standart ve ithalat öncelikli politikalar KOBİ'leri adeta canından bezdirdi. Şu sıralar KOBİ'ler sivil toplum örgütleri aracılığıyla konuyu hem hükümetin gündemine hem de yargıya taşımaya hazırlanıyor. Öncelikli talepleri ise yaşanan sorunları ortadan kaldıracak bir düzenleme yapılması. Büyük şirketlerin ve bankaların küçükleri sömürdüğünü söyleyen Türkiye Genç İşadamları Derneği (TÜGİAD) Başkanı Ali Yücelen, "Türkiye ekonomisi, uzun süredir vade kıskacında. KOBİ'den ürünü alıyorlar, 9 ay ya da daha uzun vadelerle ödeme yapıyorlar" diye tepki gösterdi.
İÇ PİYASA KİLİTLENİYOR
Ali Yücelen, sorunun çözümü için ilgili bakanlıkların kapısını çalacaklarını söyledi. TÜGİAD'ın gündeminde imza kampanyası başlatmak da var. Yücelen, yaşadıkları sıkıntıları şu şekilde anlattı: "KOBİ'den vadeli alıp nakit olarak satan büyük şirketler, yaptıkları işten değil, nakit yönetiminden para kazanır hale geldi. Bu tablo, Türkiye'nin dinamizmine darbe vuruyor. İhracatta hiçbir sorun yaşamıyoruz. Yabancılar ödemesini yapıyor ama iç piyasadakiler yapmıyor. KOBİ'den ürünü alıp satıyor. Parasını ise farklı alanlarda değerlendiriyor."
KÜÇÜĞÜN PARASI BÜYÜĞE SERMAYE
Alım yapan dev firmalar KOBİ'lere "ürün nakde döndükten 6-9 ay sonra ödeme yaparım" şartı koşuyor. Bunu kısa sürede nakite çeviren devler, ellerinde biriken parayı farklı alanlarda sermaye olarak kullanıyor. KOBİ'nin parasını, faizde değerlendiren de var, gayrimenkule yatıran da.
BÜYÜK VADEYE DE UYMUYOR
Başta büyük perakende zincileri olmak üzere birçok şirket, belirlenen yasal vadeye de uymuyor. Zincirler tedarikçilerine mail atarak rahatlıkla "1 ay daha ödeme yapamayacağız" diyebiliyor. KOBİ, dava açmaya kalkınca da tüm ticari ilişki feshediliyor.
BANKALARIN FAİZ ZULMÜ BAŞLIYOR
Bu sürede sermaye sıkıntısına düşen KOBİ'ler nakit akışını düzenlemek için bankaların yolunu tutuyor. Çifte standart burada da devreye giriyor. Büyüklerde yüzde 3'lere inen faizler, KOBİ'lerde yüzde 18'lere kadar çıkıyor. Bazen de birçok şirket eli boş dönüyor.
SONUNDA TEFECİLER DEVREDE
Ürettiği ürünü 9 ay önce satmasına rağmen alacağını tahsil edemeyen şirketler, çareyi alternatif finans yollarında arıyor. Nakit sıkıntısına düşen firmalar ya mal varlığını satıyor ya komşu işadamından borç alıyor. Tefecilerin eline düşenlerin sayısı da hayli fazla.
KEYFİ UYGULAMALAR VAR
Yücelen , piyasadaki keyfi uygulamalara da dikkat çekerek şu örneği verdi: "Çok şubeli bir perakende zinciri, keyfi olarak tüm tedarikçilerine bir yazı gönderip ödemelerini 15 gün ertelediğini bildiriyor. Aylık 10 milyon lira ciro yapan bir şirket, 5 milyona yakın ödemesini 15 gün öteleyip kendine nakit kaynak yaratabiliyor. Bununla da faaliyet dışı alanlara girip kazanç üretebiliyor. Ancak alacağını tahsil edemeyen KOBİ büyük sıkıntılar yaşıyor."
BANKADAN KOBİ'YE ÇİFTE STANDART
Vade farkları nedeniyle piyasada nakit sıkıntısı yaşandığını ifade eden İstanbul Hububat Bakliyat Mamulleri İhracatçıları Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Zekeriya Mete, bu sorunu aşamayan şirketlerin acil kredi arayışına girdiğini anlattı. Öte yandan bankaların KOBİ'lere çifte standart uyguladığı bilgisini veren Mete, "Bazı durumlarda faizler yüzde 18'lere kadar çıkıyor. Bu konuda acil bir düzenleme yapılması gerekiyor. Şu an Türkiye ekonomisinin belki de tek sorunu küçük şirketlerin yaşadığı nakit sıkıntısı" dedi.
1 AY SINIRLAMA GETİRİLSİN
KOBİ'leri temsil eden iş örgütleri, hükümetin vade politikalarına ilişkin yasal düzenleme yapması gerektiğini vurguluyor. Sektör temsilcileri, "Hükümet 2011'de yasal düzenleme yaparak, vade uygulamasına 1 ay sınırı getirmeyi planlıyordu. 6'dan 12 aya kadar çıkan vadeler ekonomiyi kilitliyor. Bu konuda yasal düzenleme şart" değerlendirmesi yapıyor.
VADELER 2014'E UZADI
İstanbul Ticaret Odası (İTO) Başkan Yardımcı Şekip Avdagiç de vade sorununun Türkiye'nin en hassas konularından biri olduğunu ifade etti. İTO olarak bunu gündemlerine aldıklarını belirten Avdagiç, gelinen noktayı şu sözlerle anlattı: "Küçük üreticiyi korumak için düzenleme şart. 2014'e kadar uzayan vadeler söz konusu. Bu sistemde sağlıklı ticaret yapılamaz."