İşte ara geçiş türleri ve fosilleri – Evrim Teorisi Online
Yazan: Kozmopolit Aydınlar on 28/03/2011 25/04/2011
Osteolepis (??? Milyon yıl önce):
Osteolepis, Devonyan döneminde yaşamış coelacanthiform lob yüzgeçli balıkların soyu tükenmiş bir türüdür. Kuzey İskoçya’da Orcadian Gölü’nde yaşamıştır. Yaklaşık 20 cm boyundadır ve geniş, dörtgen şeklinde pullarla kaplıdır. Başındaki pullar ve tabakalar, kozmin adı verilen süngerimsi, kemiksi ince bir maddeyle kaplıdır. Bu katmanda derinin diplerindeki duyu hücrelerine bağlı kanallar bulunur. Bu kanallar yüzeydeki gözeneklerde son bulur ve muhtemelen canlının sudaki titreşimleri algılamasına yaramaktadır.
Pandericthys (380 Milyon yıl önce):
Panderichthys 380 milyon yıl önce Devonyen döneminde Frasnian çağında yaşamış uzunluğu 90 ila 130 cm arasında değişen bir balıktır. Tetrapodlarınkine benzeyen büyük bir kafası vardır. Panderichthys lob yüzgeçli balıklarla Acanthostega gibi tetrapodlar arasında geçiş özellikleri sergiler. Balıklardan karada yaşayan tetrapodlara doğru gerçekleşen evrim, pek çok fizyolojik değişikliği gerektirmiştir. En önemlisi de bacaklar ve onları destekleyen göğüs ve leğen kemiğindeki eklem yapılarıdır. İyi korunmuş Panderichthys fosilleri bu geçiş formlarını çok açık şekilde göstermekte ve Panderichthys’i yaşamın tarihinde nadir ve çok önemli bir bulgu haline getirmektedir.
Elginerpeton (368 milyon yıl önce):
Elginerpeton fosilleri İskoçya’da Scat Craig’de geç Devonyen Dönemine tarihlenen kayalar içerisinde bulunmuş olan bir erken tetrapod cinsidir. Elginerpeton kısmi omuz ve kalça eklemi, femur (uyluk kemiği), tibia (kaval kemiği) ve çene fragmanları içeren kısmi iskelet yapısıyla bilinir. 1,5 metre uzunluğunda olduğu tahmin edilmektedir.
Obruchevichtys (368 milyon yıl önce):
Obruchevichthys Geç Devonyen dönemde kuzey doğu Avrupa’da yaşamış soyu tükenmiş bir tetrapod cinsidir. Bu canlının bilinen tek fosil parçası olan çene kemiği Letonya’da gün yüzüne çıkartıldığında, lob yüzgeçli bir balık türüne ait olduğu sanılmıştı. Ancak detaylı bir incelemeden sonra, İskoçya’da bulunmuş Elginerpeton’la pek çok benzerliğinin olduğu ortaya çıktı ve bir tetrapod olduğu ilan edildi.
Acanthostega (365 milyon yıl önce):
Acanthostega soyu tükenmiş bir tetrapod cinsidir ve bedene eklemle bağlı ayırt edilebilir uzuvlara sahip ilk omurgalı canlılardandır. Üst Devonyen (Famenyan) devrinde görülmüştür ve anatomik olarak lob yüzgeçli balıklarla karaya çıkma yetisine tamamen sahip ilk tetrapodlar arasındadır.
Ichthyostega (365 milyon yıl önce):
Ichthyostega Üst Devonyen devrinde yaşamış bir erken tetrapod cinsidir. Balıklarla amfibyanlar arası bir formu temsil eden labryinthodont’lardandır. Ichthyostega ciğerlere ve bataklık bölgelerin sığ sularında ilerlemesini sağlayan bedene eklemle bağlı uzuvlara sahipti. Ancak amfibyan yapısı gösterse de, ilk gerçek üyeleri Karbonifer döneminde ortaya çıkan bu grubun bir üyesi sayılamaz.
Hynerpeton (360 milyon yıl önce):
Hynerpeton Geç Devonyan döneminde göl ve nehir ağızlarında yaşamış ilkel etobur tetrapodlardandır. Pek çok ilkel tetrapod gibi bazen amfibiyanlar arasında sayılır ancak gerçekte Amfibiya sınıfının gerçek bir üyesi değildir. Geç Devonyan dönemi bitkilerin ağaçlara evrimine ve havaya oksijen pompalayan devasa ormanların oluşmasına sahne oldu. Hynerpeton’da gelişmiş olan karmaşık akciğerlerin bununla ilişkisi bulunmaktadır. Bulunan Hynerpeton fosilleri, iki omuz eklemi, iki alt çene kemiği ve yanak bölgesi ile karın bölgesine aittir.
Tulerpeton (??? milyon yıl önce):
Tulerpeton Rusya’nın Tula bölgesinde bulunmuş, soyu tükenmiş bir Devonyan canlısıdır. Bulunan kalıntıları, neredeyse bütün halde göğüs bölgesindeki eklemler, ön ve arka ayaklar, kafatası ve karın bölgesinden bazı parçalar şeklindedir.
Pederpes (350 milyon yıl önce):
Pederpes’in 1971’de İskoçya’da neredeyse bütün bir iskelet halinde bulunan fosili, önce lob yüzgeçli bir balık sanılmış, 2002’de Cambridge Üniversitesi’nden Jennifer Clack tarafından yapılan inceleme sonucunda ilkel bir tetrapod olarak sınıflandırılmıştır. Pederpes önemli bir fosildir, çünkü Romer’in boşluğu olarak adlandırılan ve terapodların gelişimiyle ilgili pek bilginin olmadığı döneme tarihlenmiştir.
Eryops (295 milyon yıl önce):
Eryops, sudan karaya geçişte başarılı bir adaptasyonun iyi bir örneğidir. Balık atalarında bulunan bir çok özelliği korumuş ve geliştirmiştir. Sağlam ve gürbüz uzuvları karadayken vücudunu taşıyacak kadar güçlüdür. Daha kalın ve güçlü omurgası vücudunun kendi ağırlığıyla çökmesini engeller. Ayrıca, körelmiş balık çene kemiğini işlev kazanmasıyla ilkel bir kulak gelişmiş, Eryops bu sayede hava yoluyla gelen sesleri duyabilmiştir.
Proterogyrinus (??? milyon yıl önce):
Proterogyrinus Geç Karbonifer döneminde (326-318 milyon yıl önce) amfibiyanlardan sürüngenlere evrim sürecinde ortaya çıkan reptiliomorph’ların en büyük grubudur. Bataklık yaşamına tam bir uyum göstermiştir. Karada ve suda avlanır. Bugünün dev kertenkeleleriyle yaklaşık aynı boyda, 2,5 metre uzunluğundadır.
Limnoscelis (??? milyon yıl önce):
Limnoscelis erken Permiyan döneminde (251-299 milyon yıl önce) Kuzey Amerika’da yaşamış bir sürüngenimsi tetrapod’dur. Daha gelişmiş türlerin kök aldığı bir form olabilir. Yaklaşık 1,5 metre boyundadır.
Solenodonsaurus (320-305 milyon yıl önce):
Reptiliomorf’ların soyu tükenmiş bir türüdür. Kalıntıları Çekoslavakya’da bulunmuştur. Sınıflandırması kesin olmasa da muhtemelen erken bir amniyot ya da diadectomorph’lara yakın bir amfibiyandır.
Hylonomus (315 milyon yıl önce):
Hylonomus bilinen en eski sürüngendir. 312 milyon yıl önce geç Karbonifer döneminde yaşamıştır. Dinozorlar dahil sonraki sürüngenlerin ve daha sonraki memelilerin atasıdır. Kuyruğu dahil 20 cm uzunluğundadır ve muhtemelen modern kertenkelelere benzemektedir. Küçük keskin dişlere sahiptir ve küçük omurgasızlarla beslenmektedir.
Paleothyris (??? milyon yıl önce):
Paleothyris Orta Pensilivanya çağında yaşamış küçük kertenkelemsi bir sürüngendir ve bilinen en eski amniyot’tur. Keskin dişleri ve büyük gözleri vardır, bu da bir gece avcısı olduğu anlamına gelir. Yaklaşık 30 cm. uzunluğundadır. Muhtemelen böceklerle ve ormanlardaki diğer küçük hayvanlarla beslenmektedir. Paleothyris bir erken sauropsid’dir, henüz daha ilkel, sürüngen özelliklerinden daha çok tetrapod özellikleri göstermektedir. Özellikle de kafatasının modern sürüngenlerde ve diğer hayvanlarda bulunan fenestral pencereden (ortakulak ile iç kulağı birleştiren delikler) yoksunluğu buna işaret etmektedir.
Protoclepsydrops (??? milyon yıl önce):
Protoclepsydrops erken amniyotlardandır ve iskelet kalıntıları sinapsidlerin bir üyesi olabileceğini göstermektedir. Eğer bu doğruysa bilinen en eski sinapsid’dir. Archaeothyris’ten biraz daha önce yaşamıştır ve onun gibi modern kertenkelelere benzer. Bununla birlikte Protoclepsydrops ilk amniyotların tipik özelliğindeki gibi, küçük sinir çıkıntıları olan ilkel bir omurgaya sahiptir.
Clepsydrops (??? milyon yıl önce):
Clepsydrops Geç Karbonifer döneminin sonlarında yaşamış ilkel bir amniyottur. Archaeothyris ve memelilerin atası olan sinapsidlerle akrabadır. Diğer bir çok karasal ilk amniyot gibi böcek ve küçük hayvanlarla beslenir. Atalarının çoğu gibi suya değil karaya yumurtlar. Çeneleri Paleothyris ve Hylonomus’a göre biraz daha gelişkindir.
Dimetrodon (280-265 milyon yıl önce):
Dimetrodon Permiyan döneminde gelişmiş olan yırtıcı bir sinapsiddir. Memelilerle olan akrabalığı, kertenkeleler gibi gerçek sürüngenlere akrabalığından daha yakındır. Dimetrodon genellikle onlarla birlikte gruplansa da bir dinozor değildir. Dimetrodon fosilleri Kuzey Amerika ve Avrupa’da bulunmuştur. Bunun yanı sıra New Mexico’da dikkat çekici Dimetrodon ayak izleri keşfedilmiştir.
Procynosuchus (??? milyon yıl önce):
Procynosuchus memelilerin atası olan cynodont grubunun ilk üyelerindendir. Geç Permiyan döneminde yaşamıştır. Çoğu cynodont karada yaşarken, bugünün ayı balıkları ya da timsahları gibi yarı suda-yaşar olmasıyla olağandışıdır. Procynosuchus timsahların yaptığı gibi bükülmez omurgasının ön ve arka uçlarını oynatarak ve perdeli su samuru benzeri pençelerini palet gibi kullanarak yüzer. Muhtemelen balıkla beslenir. 60 cm uzunluğundadır.
Thrinaxodon (248-245 milyon yıl önce):
Thrinaxodon Triassic dönemde (248-245 milyon yıl önce) yaşamış kedi büyüklüğünde bir cynodont’dur. Kafatasındaki oyuklar Thrinaxodon’un kıllık ve muhtemelen bir kürkle kaplı olduğunu göstermektedir. Sıcak kanlı olduğuna dair bazı tezler vardır. Öyle olsa bile sürüngenimsi bir iskeleti vardır ve yumurtlayarak üremektedir. Kalıntıları Güney Afrika ve Antarktika’da bulunmuştur, bu iki kıtanın bir zamanlar birleşik olduğu görüşünü de desteklemektedir.
Yixianosaurus (125 milyon yıl önce):
Yixianosaurus erken Kretase devrinden Çin’de bulunmuş bir maniraptora (kuşları ve dinozorları kapsayan bir ortak atadan gelme dinozor grubu) dinozor cinsidir. Üzerinde fosilleşmiş teleklerle birlikte bir çift fosilleşmiş kolla bilinir. Kolları bir başka telekli dinozor olan Epidendrosaurus’a benzemekle birlikte, Maniraptora içindeki yeri tam olarak bilinmemektedir.
Pedopenna (140-168 milyon yıl önce):
Pedopenna küçük, telekli bir maniraptora dinozorudur. Muhtemelen Archaeoteryx’ten daha yaşlıdır. Bazı tahminlere göre Erken Kretase devrine aittir ama en son radyometrik tarihleme çalışmaları Orta Jurassic çağın sonlarına ait olduğunu göstermektedir. Uzunluğu yaklaşık 1 metre olarak tahmin edilmektedir ancak bu tür sadece arka ayaklarıyla tanındığından gerçek uzunluğunu tam olarak kestirmek güçtür.
Confuciusornis (120 milyon yıl önce):
Confuciusornis karga büyüklüğünde Erken Kretase Yixian oluşumundan ilkel bir kuş cinsidir. Modern kuşlar gibi Confuciusornis de dişsiz bir gagaya sahiptir. Ancak modern kuşların Hesperornis ve Ichthyornis gibi yakın akrabaları dişlere sahiptir ve dişlerin kaybının Confuciusornis ve modern kuşlarda çakıştığına işaret etmektedir. Gagaya sahip olan bilinen en eski kuş cinsidir.
Ichthyomis (93,5-75 milyon yıl önce):
Ichthyornis Kuzey Amerika’da Geç Kretase döneminden kalan bir deniz kuşu türüdür. Martı ya da yelkovan kuşu gibi modern deniz kuşlarının Kretase ekolojisindeki karşılığı olduğu düşünülür. Yaklaşık 60 cm’dir. Kanat ve göğüs kemiklerinin görünüşü modern kuşlara çok benzese de, çenelerinde çok sayıda küçük keskin diş bulunmaktadır. İlk kuşların aksine erişkinliğe daha kısa ve sürekli bir süreç içerisinde ulaşıyor görünmektedirler.
ara geçiş formlarıara türler
Önceki Yazı 400 milyon yıl önce sudan karaya çıkmışlar
Sonraki Yazı Genetik Soy Ağacı ve Tarihöncesi İnsan Göçleri