Gözlemleri Birbirleriyle İlişkilendirme | MotosikletForum - Türkiye'nin en kapsamlı motosiklet forumu
Gözlemleri Birbirleriyle İlişkilendirme
Başlığa bakıldığında konunun ne olduğu pek anlaşılmasa da yazının ilerleyen bölümlerinde ne demek istendiğimi sanırım daha rahat kavrayabileceksiniz. Yolda güvenli kullanımınızı artıracak birkaç ipucu vermek istiyorum. Buna motosikletinizi düşünerek kullanma da diyebiliriz. Çünkü bu yaşam ile ölüm arasındaki ince çizgiyi belirliyor. Yoldaki gözlemlerinizin birbiriyle olan ilişkisi diğer sürücülerin veya yol kullanıcılarının (yaya, hayvan, bisikletli vs.) ne yapabileceklerini kestirmenizde/anlamanızda size yardımcı olacak ipuçlarıdır. Birçoğunuz, yolda giderken önünüze fırlayan bir top görseniz ne düşünürsünüz? Bu topun arkasından ne geleceğini tahmin edersiniz? diye bir soru sorsak, hiç düşünmeden ve en kısa sürede “arkasından bir çocuğun çıkabilme ihtimali var” dersiniz, doğru mu? Evet. Zaten bu yazıyı okuyan herkesin bu cevabı verdiğini duyar gibiyiz. Şimdi gelin bu örnekleri biraz daha artıralım ve hep birlikte zihin jimnastiği yapalım. Öncelikle olayları değerlendirmeniz için bakışınızın ileride olması gerekliliğini unutmayınız. Zaten bu motosiklet kullanımı için olmazsa olmazlardan. Ayrıca beyninizin hız göstergenizden daha hızlı çalışabileceği, kontrol edebileceğiniz hızlarda olmanız gerekliliğini de unutmayın. Boş (içinde müşterisi olmayan) ticari taksinin arkasında gitmek tehlikeli olabilir; çünkü taksinin sürücüsü, sağda ya da hiç fark etmez solda da olsa, duran müşteriyi kaçırmamak için ani ve sizin beklemediğiniz bir tarafa aracını yönlendirecek ve aynı zamanda da sert bir frenleme ile duracaktır. Bu tip hareketlerde bulunma ihtimali olan bir aracın arkasında bulunmak sanırım kimse istemez. Dikkat etmekte fayda var. Dolu (içinde müşterisi olan) ticari taksinin önünden gitmek tehlikeli olabilir; çünkü taksi sürücüsünün tek amacı, müşterisini bir an evvel istediği yere bırakmak ve en kısa zamanda yeni bir müşteri bulmaktır. Bu düşüncede olabilecek olan sürücü, önünde kendinden daha küçük ebatlardaki bir aracın kendisine tehlike yaratabileceğini düşünemeyebilir. Yani önünde giden bir motosikletlinin de tehlikeli olabileceğini düşünmeyebilir. O yüzden sizi yoldan çekilmeniz için zorlayabilir. Dikkat etmekte fayda var.
Sağda kolunu kaldırmış bir yaya tehlikeli olabilir; çünkü sizin arkanızda, solunuzda, sağınızda ya da önünüzde gitmekte olan ticari bir taksiyi ya da dolmuşu durdurmak istiyor olabilir. Her bir durumda da araç bu yolcuyu almak için ani ve beklenmedik bir şekilde yönünü ve hızını değiştirebilir. Dikkat etmekte fayda var. Sağda park etmiş halde bulunan bir yolcu otobüsü tehlikeli olabilir; çünkü durduğu yer bir otobüs durağı olabilir. İnen yolcuların otobüsün önünden karşı tarafa geçme ihtimalleri vardır. Hele ki inenler arasında çocuk var ve yolun karşısında da pamuk helva satan veya şekerleme satan bir dükkân var ise, çocuğun tek düşüncesi karşı tarafa bir an evvel geçip pamuk helvayı veya şekerlemeyi almaktır. Dikkat etmekte fayda var.
Aynı şekilde yolun karşısından otobüsü kaçırmak üzere olduğunu gören bir yayanın sizin geldiğiniz yöne bakmadan yola çıkabilir. O kişinin de tek hedefi işine veya evine geç kalmamak için bir an evvel otobüse yetişmektir. Buradan geçerken çok dikkatli bir şekilde konumu ve hızı ayarlamanız gereklidir. Otobüsün önünden sizin bulunduğunuz yola fırlayan bir kişiye çarpmadan durabilecek hızda olmalısınız. Bu tip bir durumda alternatif bilgi kaynaklarını da kullanmalısınız. Örneğin, otobüsün altına bakarak, ayaklara ve bu ayakların yönüne dikkat edebilirsiniz. Ayrıca yola düşen gölgelerde size ekstra bilgi sağlayabilir. Otobüs beklenmedik bir anda yola da çıkabilir. Bu beklenmedik olayı ortadan kaldırmak için aracın tekerleğinin yönüne ve hareketine bakabilir, aracın eksozundan çıkan dumanı gözlemleyebilir, aracın yan aynasından sürücünün arkaya baktığını (eğer bakıyorsa tabi) görebilir, sürücünün kol ve baş hareketlerine dikkat edebilirsiniz. Dikkat etmekte fayda var. Sağda park etmiş okul minibüsü tehlikeli olabilir; çünkü bu vasıta içinde yetişkin değil çocuk taşır. Çocuklarda evlerine ulaşmak için bu aracın önünden veya arkasından yola fırlayabilir. Dikkat etmekte fayda var.
Yokuş aşağı inerken, yokuş yukarı karşıdan gelen yavaş bir araç (Kamyon, tır vs) tehlikeli olabilir; çünkü arkasında onu sollamaya çalışan veya fırsat kollayan hızlı bir araç veya motosiklet olabilir. Burada sizin en avantajlı şekilde konumunuzu almanız gerekmektedir. Öyle bir konum seçin ki, hem görün hem de görünün (bu konumu seçerken de önce güvenlik, sonra yol tutuşu sonra da görüş sıralamasını unutmayın). Dikkat etmekte fayda var. Şehir içinde ortamın gerektiğinden daha yavaş giden araç tehlikeli olabilir; çünkü bu araç sürücüsü bir adres arıyor olabilir. Yani beklenmedik bir durumda her an sağa ya da sola girme ihtimali ile aracının yönünü ve hızını değiştirebilir. Araç sürücüsü bu durumda sinyal vermeyi bile aklına getirmeyebilir. Ya da araç sürücüsünün acemi olma olasılığı da vardır. Her an aracı stop ettirebilir veya bir yokuşta aracı geriye kaydırabilir. Dikkat etmekte fayda var.
Yokuş yukarı bir durumda aracın arkasında durmanız gerekiyorsa araç ile aranızda mutlaka normalden daha fazla bir boşluk bırakın. Öndeki aracın sürücüsünün, aracı kaldırırken geriye kaydırma ihtimalini göz önünde bulundurun. Böyle bir durumda araçla aranızda, sağınıza veya solunuza kaçabileceğiniz, motosikletinizi de hareket ettirip yönlendirebileceğiniz bir boşluk olmasında fayda vardır. Dikkat etmekte fayda var. Virajlı bir yolda karşıdan gelen traktör tehlikeli olabilir; çünkü bu aracı sollamaya çıkmış (ki traktör yolu fazla kaplamaz) bir aracın gelme ihtimali vardır. Sollamaya çıkmış veya çıkacak olan araç sürücüsü, traktörün yolun yarısını kapladığını görecek ve bunun tehlikeli olmadığı düşünecek sollamaya çıkacaktır. Bu durumda yine en avantajlı şekilde konumlanmanız her hangi bir tehlikenin oluşması durumunda size tepki verebilmeniz için ekstra zaman sağlayacaktır. Böyle bir durumda hızınızı da kontrol etmeyi ihmal etmeyin. (Bu konumu seçerken de önce güvenlik, sonra yol tutuşu sonra da görüş sıralamasını unutmayınız). Dikkat etmekte fayda var. Kırsal bölgelerde yolun kenarındaki odun, dal, tahta parçaları tehlikeli olabilir; çünkü bu odun, ağaç veya tahta taşıyan bir aracın önünüzde gittiğine işaret olabilir. Bu bir traktör de olabilir, bir kamyon veya kamyonet. Yani bir süre sonra sollamanız gerekebilecek bir aracın önünüze çıkacağı düşünülmelidir. Hele ki virajlı bir yolda iseniz, bu aracın bir sonraki odun toplama bölgesinde durmuş olabileceğini de akıla getirmek gereklidir. Hele ki bu aracın virajın içerisinde durmuş olması hiç istenmeyecek bir durumdur. Burada ki yolda da konumunuzu en avantajlı şekilde seçmeniz gereklidir. Konumunuza göre hızı ve vitesi düşünmeyi de unutmayın. Bu noktada hız ile ilgili bir ana kuraldan da bahsetmek isteriz. Yolda, kendi şeridinizde açık olduğunu görebildiğiniz mesafede durabilmelisiniz. Dikkat etmekte fayda var. Yerdeki hayvan pislikleri tehlikeli olabilir; çünkü ileride, sağda ya da solda otlamak üzere salınmış hayvanların olma olasılığı vardır. Ayrıca yerdeki hayvan pisliğinin üzerinin kuru olduğunu ve bir tehlike oluşturmaz diye düşünmeyin. Üzeri kurumuş olabilir ama içi büyük bir ihtimalle ıslak olacaktır. Bunun üstünden geçmeniz yol tutuşunuzu bozabilir. Dikkat etmekte fayda var.
Çift şeritli bölünmüş yollarda, orta refüjde su hortumu görmek tehlikeli olabilir; çünkü bu yolda orta refüjdeki çiçekler ve çimler sulanıyor olabilir. Bu suların yola yayılma ihtimalini göz önünde bulundurmanız gereklidir. Ayrıca bu sulamayı yapan kişi ya da kişilerin de olabileceğini düşünmelisiniz. Dikkat etmekte fayda var. Benzin istasyonlarının giriş ve çıkışları tehlikeli olabilir, çünkü buraya giren ve çıkan araçlar olabilir. Bir elektrik direğinin bile motosikletin görünümünü kapatabileceğini ve yola dâhil olmaya çalışan bir aracın sizi göremeyebileceğini hesap etmelisiniz. Ayrıca bu giriş ve çıkışlarda yakıt sızıntısı ihtimalini de göz önünde bulundurmalısınız. Dikkat etmekte fayda var. Okul binalarının önü tehlikeli olabilir; çünkü her an yola çıkma ihtimali olan öğrencilerin olabileceğini düşünmelisiniz. Dikkat etmekte fayda var.
Önünüzde giden bir araç tehlikeli olabilir (eğer bir yolcusu varsa veya arka koltukta çocuklar varsa); çünkü yolcusu ile konuşuyordur hatta tartışıyor olabilir, bu durumda ayna kontrolünü yapmaz veya geç yapar ve sizin varlığınızdan haberi olmaz. Ya da arka koltukta zıplayan çocukların oturmasını sağlamak için onları uyarıyor olabilir. Bu durumda da arkadan gelmekte olan sizi görme ihtimali düşüktür. Hatta önünde giden araçlardan bile bilgisi olmayabilir ve yoğun trafik de varsa aniden ani fren yapabilir. Dikkat etmekte fayda var. Dar yoldan geniş bir yola çıkıldığında önünüzde giden araç tehlikeli olabilir; çünkü araç sürücüsünde bir rahatlama ve konsantrasyon kaybı olur. Sürücü sigarasını yakmak için eğilip aracın çakmaklığına basar ve ne önü ne de arkayı görür. Ya da CD değiştirmek için uğraşıyor olabilir. Ya da cep telefonu ile konuşuyor olabilir. Dikkat etmekte fayda var.
Bu örnekleri çoğaltmak mümkündür. Siz de yolda bu ve buna benzer örnekleri düşünerek, sürüşünüzü daha güvenli hale getirebilir ve beklenmedik bir olayın yaşanmasına olanak vermeden önleminizi çok daha önceden alabilirsiniz. Yolda giderken hedeflerinizden biri de şu olmalıdır: Ne gördüm (gördüğünüz şey ne)? Bununla bağlantılı olarak Ne aramam gerekir? Gözlem bağlantıları yapma becerilerinizi geliştirmek/artırmak için siz de yolda düşünerek ve kaskınızın içinde kendi kendiniz ile konuşarak motosiklet kullanmalısınız. Engin Balaban (Senior Observer)
Eylül 2009, OMM
Samet UZUN, Erol, Gökhan Yasdal ve 1 kişi daha bunu beğendi.