SOLDA BOŞLUK VAR MI?
Hüseyin Çakır - 22/12/2006 15:54:08 (601 okunma)
Cumhuriyet Halk Partisinin dolayısıyla Deniz Baykal’ın Kürt meselesi, Kıbrıs, Laiklik, İrtica ve Asker siyaset ilişkisi konularındaki yaklaşımlarından yola çıkıldığında bile CHP’nin artık sol bir parti olmadığı tartışma götürmez olarak tescillenmiş durumda. Böylece, kendini solda ifade eden, aydınlar, politikacılar, STK aktörleri son iki yıldır,“Türkiye’nin yeni bir sola ihtiyacı var” söylemini daha çok ifade etmeye başladılar. “Solda oluşan boşluğu” doldurmak için değişik oluşumlar, girişimler denendi denenmeye devam ediyor. Sine-i millet lafını bir yana bırakarak bakacak olursak, seçim süreci fiilen başlamış bulunuyor. Önümüzdeki seçimlere var olan sol siyasal yapılanmalar ötesinde, yeni bir oluşum veya ittifaklarla girilmesi mümkün mü sorusunu sormak gerekiyor.
“solda boşluk var mı?
Öncelikle sol cenahtaki duruma göz atmak lazım. 2820 sayılı Siyasi Partiler kanununa göre kurulmuş ve faaliyette olan, kendilerini genel olarak sol kategorisi içinde ve bu kimlikle tanımlayan 16 parti bulunuyor. Bu partilerin sol yelpazedeki yer alışları şöyle tanımlanabilir: Merkez sol olarak veya kendilerini sosyal demokrat parti olarak tanımlayanlar: CHP, SHP (2002), DSP(1985) Merkezde ve Kemalist sol, Ulusal Sol olarak kendilerini tanımlayanlar: Bağımsız Cumhuriyet Partisi (Mümtaz Soysal-2002), Cumhuriyetçi Demokrasi Partisi ( Yekta Güngör Özden- 2002), Toplumcu Demokrat Parti ( Sema Pişkinsüt-2002) Ve İşçi Partisi ( Doğu Perinçek -1992) Marksist gelenekten gelen Özgürlükçü Sol : Özgürlük ve Dayanışma Partisi (ÖDP-1996), Emeğin Partisi (EMEP-1996) ve gelenci Marksist-Leninist çizgide İşçi sınıfı partisi olarak sol: Türkiye Komünist Partisi (TKP-2001), Sosyalist Demokrasi Partisi ( SDP- 2001) Devrimci Sosyalist İşçi Partisi ( 1996), Türkiye Sosyalist İşçi Partisi ( TSİP-1993) gibi…
Yukarıdaki tabloya bakıldığında, evrensel sol düşünceyi temsil eden bütün sol örgütlenmeleri ve sol ideolojileri-politikaları savunan siyasal yapılanmaların mevcut olduğu görülüyor. Solun merkezinde, daha sol’unda ve sağ’ında seçimlere katılma hakkını kazanmış birden çok sol partiler bulunuyor. Bu tabloya bakıldığında teorik olarak Türkiye solunda boşluk bulunmuyor.
“siyaset solunda boşluk var mı?”
Yukarıdaki sol oluşum tablosuna bakıldığında sol ideoloji-politika alanında boşluktan söz edilemez. O zaman Türkiye de sol meselesiyle ilgili soruyu başka biçimde sormak lazım. Toplumun sol algısı ve ihtiyaç hissetmesiyle, sol aydın, politikacı vs… sol algısı ve toplumun sola ihtiyacı var düşüncesi arasında bir çelişki var. Bu farklılık, toplumsal, sosyolojik, siyasal, sınıfsal tarihi özelliklerimizden kaynaklanıyor. Solun küresel ideolojik-politik, örgütsel oluşumuyla, Türkiye de toplumun ideolojik, sınıfsal algılayışı ve zihniyete dönüştürmesi, Batı toplumunun algılaması biçiminde olmamıştır.
Türkiye’nin cumhuriyetle başlayan modernleşme-ilerleme-çağdaşlaşma süreci serüveni ile sol arasındaki ilişkinin nasıl okunduğu önemli. Türkiye’nin toplumsal, sosyal, sınıfsal gerçeğinden hareket ederek, toplumun solu zihinsel olarak nasıl algıladığı ve bu algı temelinde “solda boşluk” olup olmadığına bakmak gerekiyor. Karşımıza çıkan tablonun, nasıl göründüğü-görüldüğü ve nasıl okunduğu önemli.
İki okuma ortaya çıkıyor.
Birincisi: sol tarafta veya karşı tarafta yer alınmış olsun, toplum solu algılayışı şöyle şekillenmiş bulunuyor; Kemalist-ulusalcı-milliyetçi-laik, militarist, misak-i millici, anti emperyalist, anti-AB ci.. Kemalizm-militarizm eksenli bu sol algılama ve içselleştirmede: sınıfsal ideoloji, işçi sınıf-burjuvazi çatışması ve iktidar kavgası, sosyalizm-komünizm gibi toplum- düzen kurma düşüncesi görülmüyor. Bu sol algı aynı zamanda cumhuriyeti kuran asker-sivil-bürokrat "sınıf"ın siyasal, toplumsal önderliğini, otoritesini, otoriter siyasal yöntemlerini (darbeleri) Kemalizm ideolojisini adıyla sol olarak kabul eden değişik dönemlerdeki orta sınıfının başını çektiği bir "sol" algı. Bu algıya militarist, laikçi, şovenist, anti-komünist sol da denilebilir.
İkinicisi: Cumhuriyetin ilk yıllarından günümüze kadar sol aydın-entelektüel yelpazesi içinde yer alanların önemli bir bölümünün sol algısı da, Kemalizm’i sol, solu Kemalizm olarak kabul etmek olmuştur. Bundan dolayı sol algılı toplumun-seçmenin ezici çoğunluğu için ve kendini sol da gören önemli sayıdaki aydın-entelektüel kesime göre “solda boşluk” yoktur. Bu algıya göre CHP: cumhuriyete, cumhuriyet değerlerine, laikliğe Atatürkçülüğe, Misak-i milliye… sahip çıkan hala sol bir partidir. Bu sol algıdan dolayı sol alternatif arayışları toplumda karşılığını bulmuyor. Her seçimde sol algılı-duyarlı seçmenlerin ezici çoğunluğu paşa, paşa gidip CHP’ye oyunu veriyor.
Genel olarak sol algıyı belirleyen Saikler, evrensel sol ideoloji-politikalar yerine, en nihayetinde Kemalizm-devletçilik olarak şekillenen: ulusalcı-milliyetçi, antiemperyalist –bugün anti AB’ci- psikolojiler. Bu siyasal, psikolojik alanı, devletdeğişik dönemlerde değişik biçimlerde kolayca dolduruyor. Bu bağlamda sol’un algılanma biçimi, dün sınıf mücadelesi, komünizm tehlikesine karşı ortanın solu, bugün bölücülük, irtica tehlikesi psikolojik dolgu malzemesi olarak kullanılıyor. Sol algılı toplumsal kesimler, bu psikolojinin yükseltildiği dönemlerde sol adına militarizmin arkasında saf tutuyorlar.
Sol adına yola çıkanlar hiçbir zaman, hiçbir dönemde, militarizmle hesaplaşmadılar. Sol düşünce –özgürlük-demokrasi temelinde- ile, Kemalizm-militarizm arasındaki ayrımlı çizgi çizilemedi. Bir ayrışma yaşanamadı. Sol, darbeciliği her zaman desteledi. Başka bir ifadeyle toplumun Kemalist, devletçi sol algısı aşılamadı. Bu bağlamda toplum zihninde ve entelektüel sol çevrelerde sol eşittir CHP oldu. Soldaki bu doluluk boşaltılmadan birleşme-yenilenme adına girişilen bütün iyi niyetli girişimler sonuç vermedi. Bundan sonraki girişimlerden de yeni bir sol çıkma ihtimali yok gibi görünüyor.
Türkiye’nin evrensel ölçütlerde sol’a ihtiyacı olduğu kuramsal tezinden yola çıkılıyor. En genel özellikleriyle batı Avrupa Sosyal Demokrat Partileri modeli bir parti arzulanıyor. CHP’nin “bıraktığı boşluk” böyle doldurulmalı diye düşünülüyor. Burada şu sorular sorulmalı ve yanıtlar verilmeli.
1) CHP'yi sol olarak görenler hangi ölçütlere göre sol olarak görüyorlar (dı)? Gerçekten CHP sol’da, sol algı da bir boşluk yarattı mı?
2) Dünya’da klasik sol: Komünist ve Sosyal Demokrat sol kuramsal ve örgütsel olarak yeniden yapılanma, arayışı içindeyken, Türkiye’de oluşturulması düşünülen Sosyal Demokrat Parti kendine neyi model almayı düşünüyor?
3) Türkiye’nin sol kimliği öne çıkartılmış, siyasal olarak kendini sol ideolojik kimlikle ayrıştıran bir partiye mi ihtiyacı var? Yoksa 21 yüzyıl dünyasının ilerleme, gelişme, çelişki ve çatışmalı dünyasında, Türkiye’yi dünyanın çatışmalı, çelişkili süreçlerinden uzak tutacak, ilerleme, gelişme süreçlerinin içinde yer almasını sağlayacak, siyasal olarak evrensel demokrasiyle yönetilen, ekonomik olarak büyüyen, gelişen toplumun refah düzeyini yükseltecek, daha kaliteli yaşamı toplumun bütününe yaymayı amaçlayan… Siyasal iradeye sahip bir partiye siyasal anlayışa mı ihtiyacı var? Böyle bir partinin kimliğinin, adının Sosyal Demokrasi, Sol.. gibi ideolojik paradigmayla tanımlanması gerekir mi? Sol paradigmayla bakıldığında, sol da hem boşluk bulunur, hem de bulunmaz.
Sonuç olarak, şöyle bir soru sorulabilir: 21 Yüzyıl Türkiye’si için, Türkiye’nin yeni bir siyasal iradeye ihtiyacı var mı ? Hem bu alanda büyük boşluk var, hem de acil olarak böyle bir siyasal iradeye, partiye ihtiyaç var. Bu ihtiyacın ana doğrultusu şöyle özetlenebilir: En genel olarak AB kriterleri doğrultusun siyasal-demokratik sistemi savunun, bu anlamda anti militarist, büyüyen, kalkınan, toplumun yaşam kalitesini yükselten ve tabana yayan piyasa ekonomisinin serbest yanının toplum zararına olamayacağı ekonomi politikaları savunan… Türkiye’de böyle bir boşluk var. Bu boşluğun kimi yanlarını zaman zaman birileri dolduruyor. Adı şu veya bu da olsa, siyasetteki bu boşluk doldurulmaya da devem olunacaktır.