Stres Yönetimi - Ozan Dağdeviren
Ana Sayfa Psikoloji Stres Yönetimi
Yönetmek, hakim olduğunu düşünen insanın sözüdür. Kaynaklar, şirket, evin bütçesi ve diğer insanlar yönetilir. İyi güzel de, duygular da yönetilebilir mi? Onlar yönetici dinler mi? Bu durum, konu stres yönetimi olunca değişir mi? Stres yönetimi mümkün müdür, yoksa öylesine söylenen bir söz müdür? Bu soruların cevabı; hem evet, hem hayır. Hayır, çünkü duyguları tam anlamıyla yönetebilmek için onları tam anlamıyla tanımlamak, anlamak ve analiz edebilmek gerekir.
Mantıksal bakış bunu sağlar. Beynin prefrontal korteks olarak anlatılan ve ön beyin olarak da bilinen kısım, mantık yürütme, muhakeme gibi becerilerin yanında kişinin benliğinin saklandığı yerdir. Kabaca şunu söyleyebiliriz: Kim olduğumuz ve kendimize ilişkin düşüncelerimiz, beynimizde mantıksal çıkarım yapmayı sağlayan kısımdadır. Ancak duygular yalnızca burada yaşanmaz ve hissedilmez. Duyguların oluşumunda beynin duygu regülasyonu yapan amigdaladan, hafıza endekslemesini yapan hipokampusa kadar birçok farklı kısmı rol oynar. Hele ki konuya beyin değil de, daha soyut olan bilinç seviyesinde bakar isek, duyguların çoğunlukla bilinçaltı etkenler ile şekillendiğini, büyük oranda da rastlantısallığın rol oynadığını söyleyebiliriz.
Doğrudan bir örnek verelim; dondurması düşen çocuk imgesinin bir insanda ne duygu yaratacağını tam olarak söylemek mümkün değildir. Bu imge her insanda, onun kendi geçmişi, psikolojisi, nesne ilişkileri ve bilinçaltı süreçlerine bağlı olarak farklı düşünsel ve duygusal çağrışımlar yapar. Bu çağrışımlar da kolay kolay öngörülebilen, kategorize edilebilen, basit mantıksal çıkarımlarla çözümlenebilen cinsten değildir. Dondurması düşen çocuk sadece bir imge örneğidir. Toplantıda azar işiten, çalışan, yaya geçidinde karşıya geçmeyen kişilerin üzerine arabayı süren şoför bunlar gibi örneklerdir. Her gün içerisinde bunlara benzer binlerce imge ile karşılaşırız ve her biri küçük veya büyük bazı duygular yaratır.
Hep olduğu gibi bu işin bir de diğer tarafı var. Yani aslında duyguları yönetmek bir ölçüde mümkün. Sihirli kelime bir ölçüde. İlk olarak ne duygu yaşayacağımız konusunda söz hakkının yüzde yüz bizde olmadığını kabul etmemiz gerekiyor. Aslında hissetmek istemediğimiz duyguları çevresel faktörler sebebi ile, ya da bilincimizin içinde bulunduğu durumu yorumlama şekli sebebiyle hissedebiliyoruz. Aynı şekilde, kendimizi bazen beklenmedik şekilde olumlu duygular yaşarken de bulabiliyoruz. Duygular, insanın içinde bulunduğu koşullardan anlam çıkarmasını sağlayan basit algoritmalar olarak da tanımlanıyor. Stresi de bu çerçevede yorumlamak mümkün. Yani stres, insan vücudunun otomatik olarak kendisine işaret verdiği bir uyarı mekanizması. Ya da diğer deyiş ile, bir tehdit durumu karşısındaki tehlike alarmı!
Önceki İçerikKadınlara Rağmen Değil, Kadınlar İle Birlikte
Sonraki İçerikMasallar Diyarı: Giethoorn