Uyku saatinde genler söz sahibi
Yeni bir araştırma genlerimizin gece kuşu ya da sabah insanı olmamızdaki etkisini ortaya koydu. Bilim insanlarına göre sabah erken kalkıyorsanız, bu mutluluk sizin genlerinize kodlanmış olmalı.
12 Şubat 2016 Cuma 15:01 0 A + A - Yazdır
Doç. Dr.Şehime Temel
DNA’nız sabah insanı mı yoksa geceleri dolaşan bir baykuş mu olduğunuzu belirleyebilir mi? Sabahları, parlak gözlerle yataktan atlayarak dünyayı ele geçirmeye hazır kişilerden misiniz? Eğer öyleyse, etrafınızdaki can sıkıcı herkes bir yana sabah erken mutluluğu sizin genomunuzda kodlanmış olabilir. Kişisel genetik firması 23andMe tarafından sabah insanı olmakla genetik varyantlar arasında bir genom boyu ilişkilendirme çalışması (GBİÇ) yapıldı.
Çalışmanın başyazarlarından Dr. Youna Hu, “Bir bireyin erken kalkma ile ilgili tercihi hakkında daha fazla bilgiye ulaşmak için ‘sabahçıl’ olmanın yanı sıra yaşam tarzı alışkanlıkları ve diğer özelliklerle de bağlantıları olan genetik ilişkileri tespit etmeyi başardık” dedi.
Araştırmanın sonuçları saygın bilim dergilerinden Nature Communications’da “89 bin 283 bireyde yapılan GBİÇ çalışmasında sabah insanı olmakla ilgili genetik değişkenleri belirleyen öz raporlama” başlığıyla yayımlandı.
GECECİLERİN ÇOĞU KADIN
Yazarlar sirkadiyen ritimin canlıların neredeyse evrensel bir özelliği olduğunu ve hemen hemen her biyolojik süreci etkilediğini belirttiler. Ayrıca sabahları ya da geceleri uyumanın sirkadiyen ritim fazı tarafından belirlendiğini de vurguladılar. Araştırmacılar, öz raporlama ile bildirilen sabahçıl veriye genom boyu ilişkilendirilmiş analiz yaptıklarını bunu takiben biyolojik yolakları ve ilişkili fenotipleri analiz ettiklerini ifade ettiler. Bunun sonucunda, 15 tane belirgin ilişkili lokus bulundu. Araştırmacılar bu 15 genetik varyantın, daha önceden sirkadiyen ritimler için kritik bir role sahip olduğu tespit edilen genlerin yakınında 7 tanesini, sirkadiyen ritime sahip genler ile rahat bir ilişkisi olan genlerin yakınında 4 tanesini ilişkilendirdiler. Kalan 4 varyant ise insan uyku döngüsünde sır roller oynayan genler ile ilişkilendirildi. 23andMe’de başbilim insanı ve genetik istatistikçisi ortak araştırmacılardan David Hinds PhD., tanımladıkları bazı sirkadiyen ritim genlerinin bazı model organizmalarda çalışıldığını ancak insanlarda çok az çalışıldığını belirtti. Ayrıca Dr. Hinds, daha önce uyku davranışı ile ilişkilendirilmemiş yeni genler de tanımladıklarını vurguladı.
Araştırmacılar, 89 bin genomdan daha fazlasını çalışma imkanı buldular. Sabah insanı olmak ile ilgili genlerin yanında lokuslar tanımladılar: Örneğin HCRTR2 (narkolepsi ile ilgili), FBXL3 (sirkadiyen süresini arttırdığı gösterilmiş) ve VIP (REM uykusunu uzattığı gösterilmiş).
Ayrıca bilim insanları kendilerini gece kuşu olarak tanımlayan katılımcıların yüzde 56’sının kadın ve 60 yaş üstü yetişkinlerin daha çok sabah insanı olduğunu gösterdiler. Sabah insanlarında, uykusuzluk sorununun daha az olasılıklı olduğu ve bir günde 8 saatten daha fazla uykuya daha az ihtiyaç duydukları görüldü. Hatta sabah insanları, gece kuşlarına göre depresyondan daha az muzdarip oluyorlardı.
ERKENCİLER DAHA FİT OLABİLİR
Buna ek olarak, 23andMe ekibi yaş ve cinsiyet için verileri normalize ettikten sonra, sabah kişilerinde daha düşük vücut kitle indeksi (BMI) olmasını da daha muhtemel buldu. Araştırmacılar, bunun doğrudan nedensellik anlamına gelmeyeceğini, bu verilerin aşırı yorumlanmamasına dikkat edilmesi gerekliğini bildirdiler. Ancak, bulguların bazılarının, örneğin daha önce obezite ile ilişkilendirilmiş FTO geni varyantlarının sabah kişileri ile de ilişkili bulunduğu ve bu yüzden biyolojiye daha derin dalmanın anlamlı olacağı vurgulandı.
Etiketler; #Şehime Temel #uyku #DNA #Genler #GBİÇ #Youna Hu