Haberler >Gündem>Türk sinemasının duayenine büyük ödül
Türk sinemasının duayenine büyük ödül
21.04.2004 - 14:13 | Son Güncelleme: 21.04.2004 - 14:13
Kültür ve Turizm Bakanlığı 2003 Yılı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü, efsanevi Türk sinemasnıın usta yönetmeni Metin Erksan’a verildi. Ankara'da, geçtiğimiz günlerde perdelerini yeniden açan Akün Sahnesi'nde yapılan ödül töreninde Erksan plaketini Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer'in elinden aldı. Sezer, "Bugün Türk sinemasının başarılarından sözediliyorsa, bunu yetersiz koşullara rağmen sinemadan vazgeçmeyenlenre borçluyuz" dedi.
Törene, Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Mehmet Ali Şahin, Milli Eğitim Bakanı Hüseyin Çelik ve bazı milletvekilleri de katıldı. Hülya Koçyiğit, Emel Sayın, Ediz Hun, Ekrem Bora ve Kadir Yurdatap da ödül gecesinde Erksan'ı yalnız bırakayan sinema sanatçılarıydı. Törene, Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer’in eşi Semra Sezer ve Kültür ve Turizm Bakanı Mumcu’nun eşi Işın Mumcu da katıldı.
YÖNETTİĞİ "SUSUZ YAZ" BERLİN'DE ALTIN AYI KAZANDI
1929 yılında Çanakkale’de doğan Metin Erksan aynı zamarda, yurtdışında ödül kazanan ilk Türk filmi olan Susuz Yaz'ın da yönetmeni. 1963 tarihli Susuz Yaz, 1964 Berlin Film Festivali'nin büyük ödülü Altın Ayı'ya değer görülmüştü.�
İlk ve ortaöğrenimini İstanbul'da tamamlayan Erksan, Pertevniyal Lisesi mezunu. 1947 yılından başlayarak çeşitli gazete ve dergilerde sinema ile ilgili yazıları yayınlanan Erksan, 950 yılında Atlas Film için Yusuf Ziya Ortaç'ın "Binnaz" adlı filmini senaryolaştırarak sinemaya adımını attı. Film Mümtaz Yener tarafından filme çekildi.
1952 yılında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Bölümü'nden mezun oldu. Aynı yıl "Dünya" gazetesinde "Kamera" takma adıyla film eleştirileri yazdı. Yine 1952 yılında Bedri Rahmi Eyüboğlu'nun senaryosundan çektiği "Aşık Veysel'in Hayatı-Karanlık Dünya" Metin Erksan'ın ilk filmi oldu. Köy yaşamına gerçekçi bakışı ve şiirsel anlatımıyla yönetmenin siyasal duyarlılığını anlatan film sansürce yasaklandı. Yapımcı çeşitli sahneleri atıp kısaltarak ve Erksan'ın çekmediği sahneleri ekleyerek filmi bir yıl sonra gösterime soktu.
1957 yılında Dünya Havacıları Türkiye'de ve Büyük Menderes Vadisi isimli iki belgesel film yönetti.
1957'de çektiği ikinci filmi "Dokuz Dağın Efesi" ile büyük ilgi topladı. Daha sonra "Gecelerin Ötesi", "Yılanların Öcü", "Acı Hayat" gibi filmlerle toplumsal gerçekçilik türünde ürünler verdi ve "Sinemacılar Kuşağı"nın üç önemli temsilcisinden biri olarak adını duyurdu. "Susuz Yaz", "Suçlular Aramızda", "Sevmek Zamanı" ve "Kuyu" gibi filmlerle kendine özgü üslubunu geliştirdi. "Susuz Yaz" adlı filmi 1964'de Uluslararası Berlin Film Festivali'nde büyük ödül olan "Altın Ayı Ödülü"nü kazanarak Türk Sinemasının yurt dışında tanınmasına öncü oldu.
Sinemada aradığı çalışma koşullarını bulamayan Metin Erksan, 1974'de Türkiye'de ilk defa İDGSA Film Arşivi tarafından başlatılan eğitim çalışmalarına katıldı ve Sinema Kursları'nda öğretmen olarak görev aldı.
1974 yılında Sait Faik Abasıyanık'ın "Müthiş Bir Tren", Kenan Hulusi'nin "Sazlık", Samet Ağaoğlu'nun "Bir İntihar", Sabahattin Ali'nin "Hanende Melek" ve Ahmet Hamdi Tanpınar'ın "Geçmiş Zaman Elbiseleri" adlı öykülerini, TRT Kurumu adına "Beş Türk Hikayesi" ismiyle yönetti. Metin Erksan'ın dünyasının ve sinema dilinin güçlü izlerini taşıyan bu filmler, farklı değerlendirmelere ve tartışmalara yol açtı.
1975'den itibaren İDGSA Sinema-TV Enstitüsü'nde Öğretim Görevlisi olarak çalışmaya başladı. 1981 yılında TRT adına sinema alanındaki son çalışması olan "Preveze'den Önce" adlı diziyi gerçekleştirdi.
Özellikle yurt dışında büyük ilgi toplayan, bir çok festivalde çeşitli ödüller kazanan, adına toplu gösteriler, film haftaları düzenlenen sanatçıya 1997'de Mimar Sinan Üniversitesi Senatosu kararı ile "Onursal Profesörlük" unvanı verildi. Metin Erksan, öğretim görevinin yanı sıra çeşitli dergi ve gazetelerde yazılar yazmaktadır.
Metin Erksan, her dönemde yeniden keşfedilen, sinemasal özellikleriyle en çok tartışma yaratan, anlaşılsa da anlaşılmasa da hırçın kişiliğiyle en çok eleştiri alan ilginç ve konuşkan yönetmendir.
METİN ERKSAN'IN FİLMLERİ
Aşık Veysel'in Hayatı / Karanlık Dünya - 1952
Dokuz Dağın Efesi - 1953
Beyaz Cehennem - 1954
Ölmüş Bir Kadının Evrak- ı Metrukesi - 1956
Hicran Yarası - 1958
Sevmek Zamanı - 1966
Metin ERKSAN, Muzaffer ASLAN - Ayrılsak da Beraberiz - 1967
Reyhan - 1969
Keloğlan ve Can Kız - 1972
Süreyya - 1972
Dağdan İnme - 1973
YÖNETTİĞİ BELGESEL ve TANITIM FİLMLERİ
Dünya Havacıları Türkiye'de - 1957
Nehir ve Uygarlık - 1959
Beş Türk Hikayesi - 1976
Preveze Öncesi - 1981
Dokuz Dağın Efesi - 1. Türk Filmleri Festivali, Jüri Özel Ödülü 1959
Gecelerin Ötesi - 2. Türk Filmleri Festivali, En Başarılı Senaryo Ödülü 1959
Gecelerin Ötesi - Sinema Dergisi, En Başarılı Yönetmen Ödülü 1959
Gecelerin Ötesi - Sinema Dergisi, En İyi Film Ödülü 1959
Yılanların Öcü - Sinema Yazarları, 1961 / 1962 döneminin En Başarılı Yönetmen Ödülü 1962
Yılanların Öcü - Tunus Kartaca Film Festivali'nde Şeref Madalyası Ödülü 1966
Susuz Yaz - Berlin Film Festivali Altın Ayı ( Uluslararası Arenada İlk Ödül Alan Türk Filmi ) 1964
Acı Hayat - Sinema Yazarlarınca Yılın Filmi Ödülü 1964
Suçlular Aramızda - 2. İzmir Film Şenliğinde En İyi Yönetmen Ödülü 1965
Suçlular Aramızda - Milano Film Festivali'nde En İyi Sosyal İçerikli Film Ödülü 1965
Kuyu - 1. Adana Film Şenliğinde En Başarılı Film Ödülü 1969
Kuyu - 1. Adana Film Şenliğinde En Başarılı Yönetmen Ödülü 1969
3. Ankara Film Festivalinde Emek Ödülü 1990