Konu: Osmanlı Devleti'nde Bankacılık Sektörü
Osmanlı Devleti'nde Bankacılık Sektörü
⇒ 1847 yılında gerçek anlamda kurulan ilk Osmanlı bankası, "Bank-ı Dersaadet" (Banque de Constantinople)’dir. Kısa vadeli borçlarını ödeyemediği için 1852 yılında bu bankanın faaliyetleri sona ermiştir.
⇒ Osmanlı Devleti döneminde faiz oranlarını sınırlayarak tefeciliği önlemek için 1852 tarihli "Murabaha Nizamnamesi" kanunu çıkarmışlardır.
⇒ Osmanlı Devleti'nde,1856 yılında İngiliz sermayesi ile kurulan modern anlamda ilk ticaret bankası "Bank-ı Osmani (Osmanlı Bankası)"'dır. Daha sonradan Fransız ve İngiliz ortaklığı ile Bank-ı Osmanıı Şahane" adıyla bir devlet bankası olmuştur.
⇒ Mithat Paşa öncülüğünde, devlet eliyle ve devlet himayesinde kurulan 1863 tarihli "Memleket Sandıkları" kurulmuştur.
⇒ Memleket Sandıklarını merkezi yönetime bağlayarak olumsuzluklarını azaltmak amacıyla 1883 tarihli "Menafi Sandıkları" kurulmuştur.
⇒ 1888 Mithat Paşa tarafından kurulan Memleket Sandıkları ve Menafi Sandıkları yine Mithat Paşa tarafından kurulan Ziraat Bankası ile birleştirilmiştir.
⇒ Ziraat Bankasının Görevleri Şunlardır:
Faiz karşılığında tevdiat kabul etmek.
Ziraat’a ilişkin sarraflık ve aracılık yapmak.
Satılması mümkün olan gayrimenkul rehini ve kuvvetli kefalet karşılığında çiftçiye kredi vermek.
⇒ İttihat ve Terakki Hükümeti, 1917 yılında padişah izniyle devlet bankası olarak tasarlanan “Osmanlı İtibar-ı Milli Bankasını’’ kurmuştur. Osmanlı İtibar-ı Milli Bankası, 1927 yılında İş Bankası'na bağlanmıştır.
a. Osmanlı Devleti'nde Para
1326 yılında ilk Osmanlı parası “Akçe”, 1477 yılında ise ilk altın sikke olan “Sultanı” bastırılmıştır.
İlk Osmanlı kağıt parası Abdülmecit tarafından 1840 yılında "kaime-i nakdiyet mutebere" yani "para yerine geçen kağıt" anlamında çıkarılmıştır.
1844 Tahsis-i Ayar reformu ile tağşişe son verilmiştir.
1852 Murabaha Nizamnamesi ile faiz oranı sınırlanmaya çalışılmıştır.
1863 Bank-ı Osmanlı Şahane ’ye para basma yetkisi verilmiştir.
1879 Para Reformu ile kaimeler dolaşımdan kaldırılmış ve çift maden para sisteminden tek madeni para sistemine geçilmiştir.
1914 Birinci Dünya Savaşı sırasında kaime yeniden çıkarılmıştır.
1916 Tevhid-i Meskûkât Kanunu ile yeni para reformu uygulanmıştır.
⇒ 1866 yılında İstanbul'da kurulan ilk borsa, 1873 yılında çıkarılan bir nizamname ile "Dersaadet Tahvilat Borsası" adını almıştır.
* 1906 yılında çıkarılan bir nizamname ile "Esham ve Tahvilat Borsası" adını almıştır ve 1923'e kadar varlığını sürdürmüştür.
Yayınlanma Tarihi: 27-04-2020 13:54