24 HAZİRAN SEÇİMİ VE GEREKÇELERİ
06 Haziran 2018, 10:24
18 Nisan 2018 tarihinde Cumhurbaşkanlığı sarayında bir araya gelen AK Parti ve MHP liderleri, Kasım 2019 yapılacak Cumhurbaşkanlığı seçimi ile Milletvekilliği seçiminin 24 Haziran 2018 tarihinde yapılması konusunda anlaştılar. OHAL’in Millet Meclisinde 7. Kez uzatıldığı saatlerde açıklanan bu karar dünya kamuoyu nezdinde demokratik olmayan koşullarda yapılıyor olması nedeniyle eleştirilen, baskın bir seçim olarak değerlendirildi.
AK Parti ve MHP liderlerinin görüşmesi sonrası açıklanan baskın seçim açıklaması henüz Meclis gündemine gelmeden, YSK’nın 24 Hazirana yetişip yetişemeyeceği konusunda açıklama yapması, YÖK Başkanının aynı tarihte yapılacak Üniversiteye giriş sınavını bir hafta sonrasına ertelenebileceğine dair açıklaması, genel kabul görmüş tahammüllere aykırı bir durum yarattı. Yasal, bürokratik kural ve esasların hiçe sayılarak açıklamalar yapılması, doğal olarak insana neler oluyor sorusunu sordurtuyor.
İki liderin yarım saatlik görüşmesi sonrası, Sayın Erdoğan kamuoyuna yaptığı açıklamada ‘Türkiye’nin 16 Nisan’dan sonra halen eski sistemle yönetildiğini, hükümet ve Cumhurbaşkanlığının uyumlu çalışması sayesinde ciddi bir sorun yaşanmıyor görünse de eski sistemin hastalıklarının atılan her adımda karşılarına çıktığını söyledi. Buna rağmen bizim tercihimiz verdiğimiz taahhütte uygun şekilde 2019 Kasım seçimlerine kadar dışımızı sıkmaktan yana olmuştur. Ancak Suriye ve Irak merkezli olarak tarihi önemdeki olayların Türkiye’nin bir an önce belirsizlikleri aşmasını zorunlu hale getirdiğini, ülkenin geleceğine yönelik kararların daha güçlü alınabilmesi için yeni yönetim sistemine geçişin giderek aciliyet kazandığını’ belirtti. Ülkenin karşı, karşıya bulunduğu fotoğraftan hareketle erken seçim önerisine olumlu yaklaştıklarını ifade etti.
Sayın Erdoğan devamında, Türkiye’nin önündeki iç ve dış gündemin yoğunluğu erken seçim kararının açıklanması ile ortaya çıkacak belirsizliğin bir an önce ortadan kaldırılmasını zorunlu kılıyor. Suriye’deki gelişmeler, makroekonomik dengelerden, her konuda kararlar vermemiz gereken dönemde seçim konusunu ülkemizin gündeminden bir an önce çıkarmamız şarttı açıklaması yaptı.
Bu açıklama böylesine baskın bir seçim için yeterli neden mi?
1-Devlet Bahçelinin bir gün önce dillendirdiği (Ağustos 2018 tarihi için) erken seçim önerisi, bir gün sonra Cumhurbaşkanlığı sarayında varılmış ani bir karara benzemiyor. YSK ve YÖK’ün erken seçim kararı Millet Meclisi’nde görüşülüp karara bağlanmadan yaptığı açıklamalar iki partinin kurmayları tarafından konunun daha önceden istişare edilip görüşüldüğünü gösteriyor.
2-Seçimin, daha önceden belirlenen Üniversite giriş sınavını erteletecek düzeyde erken bir tarihe alınması ile İyi Parti’nin seçimlere sokulmamasının amaçlandığını söyleyebiliriz. CHP’nin Milletvekili transferi ile İyi Parti’nin seçime girme hakkı kazanması sonrası iktidar cephesinden yapılan açıklamalar niyetin İyi Parti’yi seçime sokmama yönünde olduğudur.
3-Sayın Erdoğan’ının dile getirdiği dış politika ve makroekonomik gerekçelere ilgili belirsizlikler tespiti, 16 yıldır iktidarda olan bir partinin gerekçesi olmamalı. Ak partinin 16 yıllık iktidarı döneminde sorunlar çözümsüzlüğe doğru evirilmiş ise erken seçim talebi, muhalefet istedi diye, yapılan bir erken seçim olurdu.
4- Sayın Erdoğan, ‘eski sistemin hastalıklarının her atılan adımda karsılarına çıktığını, bu nedenle yeni sisteme bir an önce geçmek için erken seçime ihtiyaç duyduklarını’ belirtiyor. 16 Nisan referandumu ile kısmen yürürlüğe giren, yeni sistemin Cumhurbaşkanına tanıdığı yargı (yüksek yargı ve HSYK atamaları) ve yürütme yetkilerini, Sayın Erdoğan etkin bir şekilde kulandı ve kullanmaktadır. Başka bir ifadeyle referandum öncesi de, Sayın Erdoğan Cumhurbaşkanı olarak görevde bulunduğu sürede de yürütme ile ilgili tüm yetkilerini fazlasıyla kullanan bir liderdi. Hükümet atamalarından partisinin iç işleyişine kadar birçok alanda yaptığı müdahaleler nedeniyle muhalefet partilerince eleştirilmişti.
16 Nisan referandumu sonrası, 2019 yılına yürürlüğe girecek yürütme ile ilgili, Cumhurbaşkanlığı hükümet modeli referandum sonrası fiilen yürürlüğe girdi. Bakanlar kurulu toplantılarını birçoğuna Sayın Cumhurbaşkanı başkanlık yapmaktadır. Yürütme ile ilgili kararlarda birinci derecede karar verici olduğu herkesçe bilinmektedir. Milli güvenlik, Eğitim, (sınav sistemleri, rektör atama, eğitimin düzenlemesi) ekonomi, (faizlere müdahale, uluslararası ekonomik anlaşmalar vs.) milli savunma ve dış politika gibi ülkenin temel konularında söylediği her söylemin kabul gördüğü ve uygulamaya konduğu bir yönetim modeli zaten mevcut. Seçim sonrası (kazanması durumunda) Sayın Erdoğan’ının ülkeyi ilgilendiren A dan Z ye kadar tüm alanlarla ilgili kullanacağı yetkiler bu boyutta olacaktır. (kararname çıkarma yetkisi sürmekte olan OHAL nedeniyle 2 yıla yakın bir zamandır kullanılmaktadır.)
Ekonomisi, fonlar ve örtülü ödenekler kanalıyla, meclis denetiminin dışında, idaresi OHAL kararnameleri ile keyfince yönetilen bir ortamda yeni sisteme geçişi bir an önce gerçekleştirmek, dış politika ve makroekonomik gerekçeler ileri sürülerek, yapılmasına karar verilen, baskın seçim kararı kanımca gerçekçi gerekçeler değildir.
Peki, iktidar neden böylesi bir baskın seçime yöneldi.
1-Ekonomik gerekçeler; bu alanla ilgili bilgi sahibi bir kesim, yüksek enflasyon, ekonomik durgunluk, işsizlik, artan gelir dengesizliği ve dövizdeki yükseliş (Türk lirasını değer kaybı) gibi ekonomik göstergelerin gittikçe kötüye gittiğini işaret ediyor. Böylesi bir ortamda sürekli ertelenen ekonomik krizin ve yüksek oranda dış borç ödemesinin yaratacağı olumsuzluklar yaşanmadan, en kısa zamanda baskın bir seçimle iktidarda kalmayı hedeflemek.
2-Dış politikada yaşanan sorunlar hat safhaya ulaştı. AB üyesi ülkelerle ve komşumuz Yunanistan ile yaşanan sorunlar yalnızlaşmaya yol açtı. İç politika uğruna referandum süresinde, Almanya, Hollanda, Avusturya ve diğere AB ülkeleri ile tırmanan gerilim ve ayrıca ABD’de ile ikili ilişkilerde yaşanan krizler (Suriye, Zarraf davası vs.) önümüzdeki süreçte siyasal ve ekonomik birçok alanda sorunların doğmasına yol açacaktır.
Suriye, Irak ve Ortadoğu ülkeleri ile yaşanan politik gerilim süreç içerisinde AK Parti iktidarı ve dolaysıyla Türkiye’yi sıkıntıya sokacak bir boyuta geldi. Irak Kürt Federe Devleti ile yürütülen olumlu ilişkilerin, referandum sonrası sekteye uğraması Kürtlerle sağlanan güvenin yok olmasına yol açtı. Suriye de ÖSO bünyesinde oluşturulan cihatçı guruplarla, yürütülen askeri ve siyasi işbirliği ile güney sınırımızda ÖSO güçleri ile oluşturulan güvenlik koridoru, uzun süreçte uluslararası camiada sorunlara yol açacak bir boyuta geldi. İktidarın, benimsediği bu politik tercih uluslararası arana da, Türkiye’nin sıkça eleştiri ve uyarılara maruz kalmasına yol açtı.
Dış politikada yaşanan bu tablo Türkiye’yi zor bir noktaya getirdi. AB ülkeleri ve komşularımızla ile yaşanan restleşmeler, diplomasi dilinde kamuoyu önünde kullanılmayan söylem ve davranışlarla sürekli gerilim yaratıldı. Yaratılan gerilim iç politikada milli duyguları kabartan bir boyuta taşınarak bunun üzerinden politik destek sağlandı. Bu durum dış politikanın ince, hassas ve kırılmalara açık ilkesini zedelenmesine yol açtı.
3-Cumhur ittifakının paydaşlarından MHP’nin mevcut durumda yürütmede bir işlev ve fonksiyonu yok. MHP’nin yürütmede aktif rol alması görev ve sorumluluk üstlenmesi talebi veya düşüncesi, erken seçime gitmenin gerekçelerinde birisi olabilir.
4-Ekonomi, dış politikada yaşanan sorunlar ve yalnızlık, içerde yaşanan kutuplaşma ve gerilimin önümüzdeki süreçte daha da katmerleşerek olumsuz bir yola doğru evirilmesi, iktidarın seçimleri öne almasında rol almış olabilir. Tüm bu sorunlardan kaynaklı sıkışmışlık yaşayan iktidar, içerde ve dışarda gelen eleştiri ve oluşan güvensizliği seçmen desteğini arkasına alarak güç yenilemeye dönüştürmek istiyor olabilir.
Nasıl bir ortamda seçime gidiyoruz.
1-iki yıla yaklaşan bir süredir OHAL kararnamelerin ile yönetilen bir ortamda seçime gidiyoruz. 16 Nisan da OHAL koşullarında yapılan referandumda hayır cephesinde yer alan muhaliflerin karşılaştığı hukuksuzluk ve zorluklarını benzerini bu dönemde de yaşayacağımızı gösteren emareler mevcut. OHAL kapsamında verilen yetkiler propaganda çalışmalarını etkileyecektir. Kürtlerin yaşadığı illerde güvenlik gerekçesiyle uygulanan giriş yasağının birçok yerleşim yerinde uygulamaya konabileceğini gösteren belirtiler mevcut.
2-Seçim yasasında, AK parti ve MHP’nin anlaşması ile yapılan değişikler ile OHAL koşulları, seçim güvenliğini tehdit eden başka bir faktör. Vali ve İl seçim kurulu başkanının talebi üzerine seçim sandıkların başka bir yere taşınması veya sandık bölgelerinin birleştirilmesi, sandık başkanlarının kamu görevlilerinden seçilmesi ve güvenlik görevlilerinin sandık çevresine çağrılmasına olanak tanıyan yasal düzenleme, (iktidarın seçimleri etkilemesine olanak sunan düzenlemeler) seçim güvenirliği için ciddi tehdit oluşturuyor.
3-Parlamentonun üçüncü büyük partisi olan HDP’nin eski eş Genel Başkanları, tutuklu milletvekilleri ve birçok yöneticisinin hapiste olması, görevden alınan yerine kayyum atanan belediye başkanları ile siyaset dışı bırakılan ve siyası faaliyetlere farklı gerekçelerle katkı sunamayan birçok politik şahsiyet, HDP’nin propaganda çalışmalarına katkı sunamayacaktır. Bu durum HDP açısından büyük bir kayıp olacaktır. HDP’nin Cumhurbaşkanı adayı Sayın Selahattin Demirtaş’ın propaganda sürecinde tutsak olması, eşit koşullarda seçim etkinlikleri yapamaması seçimlere gölge düşürecektir.
4-16 Nisan referandumunun ardından uygulamaya giren, yüksek yargıda yapılan düzenleme ve atamalar, yargının siyasallaşmasının önünü açtı. Güçler ayrılığı, yargının denetim ve denetleme işlevini ortadan kaldırdı. Yargının siyasallaşma eğiliminde olduğu bir ortamda yapılacak seçimler, secim güvenirliliğini ciddi boyutta zedeler.
5-AK parti iktidarının toplumda geliştirdiği kutuplaşma siyaseti, önümüzde en ciddi sorunlardan birisi olarak duruyor. Kamplaşma ve kutuplaşma elbette AKP döneminde başlamadı. Yüzyıl öncesinden başlayan etnik, kültürel, dinsel birçok farklılığın iktidarlar tarafından kışkırtılması sonucu oluşan bir sonuçtur.
AK Parti iktidarı, son 7-8 yıldan günümüze taşıdığı ötekileştirme, aşağılama, iftira ve yanlış yönlendirme yöntemiyle oluşturduğu ortam toplumu tümüyle kutuplaştırdı. AK Parti iktidarı, gerilimi siyasal bir zemine taşıyarak, iktidarına yönelik eleştiri ve farklı söylemleri ihanet ve dış güçlerin oyunu tarzı noktalara taşıyarak yeni bir siyasal dil oluşturdu. Bu zemini yaratmak ve hazırlamak için farklı düşünen basın ve yayın kurumlarının önemli bir bölümünü OHAL kararnameleri ile kapattı. Yazar çizerlerini tutuklattı. Tek sesliliği önemli ölçüde egemen kıldı.
İktidar, uygulamalarına itirazı olan kişi ve grupları hedef gösterip, darbecilik, FETÖ veya terör destekçisi gibi gösterildiği tehlikeli bir süreçten geçiyoruz. Muhalif olarak bilinen kesimlere karşı, farklı düşünen sivillerin, yapacağı saldırı ve linçe girişimine dolaylı yoldan cezai muafiyet getirildi. Aralık 2017 de çıkarılan 696 sayılı kanun hükmünde kararname ile ‘ Darbe teşebbüsü, terör eylemleri ile bunların devamı niteliğindeki eylemlerin bastırılması kapsamında hareket eden kişiler, hukuki, idari, mali ve cezai sorumluluktan muaftır.’ (Bir seçim mitinginde birkaç kişiden oluşan bir grup terör örgütü adına sloğan attı, eylemde bulundu, diye kenarda duran sivillerce linçe maruz kalmaları halinde, mitinge saldıranların suçsuz ilan edilebileceği bir ortam yaratılıyor.)
Böylesi olumsuz koşullar ve zorlukların olduğu bir ortamda seçimlere gidiyoruz. Bu toplumda yaşayan farklı kimliklere sahip bireyler, kitleler olarak baskısız, özgür ve demokratik bir seçim ortamının oluşması için var gücümüzle (şiddete ve gerilime yol açmadan) çaba içerisinde olmak zorunluluğumuz var. 14.05.2018
Yazarın diğer yazılarını görmek için seçiniz! 14.03.2018 - BİR YOLDAŞIN ARDINDAN 03.09.2017 - BİRLİKTE SİYASET ÜRETME ZEMİNİ YARATABİLİR MİYİZ? 29.05.2017 - REFERANDUM, SONRASI BEKLENTİLER VE MEVCUT DURUM 28.02.2017 - Temel haklar ve referandum 10.12.2016 - Sistem Tartışması ve Kürtler 29.10.2016 - Darbe Girişimi Ve Özgürlükler 20.08.2016 - Demokrasi Cephesi 19.03.2016 - Yüzleşme ve çözüm 26.02.2016 - Bir konferans ve sonuç bildirgesi 06.01.2016 - Unutturulan katliamlar 08.04.2014 - HAK-PAR ve Seçim Sonuçları 19.01.2014 - Paralel Devlet'den Otokrasiye