Gökyüzünün İlginç Cisimleri: Genç Yıldızlar Ateşli Olurlar - Prof. Dr. Ethem Derman'nın gökbilim dünyası
Genç Yıldızlar Ateşli Olurlar
21	Temmuz 2012
Yeni oluşmakta olan büyük kütleli yıldızlar sıcak ve parlak olurlar, hızlı dönerler ve kuvvetli manyetik alana sahiptirler. Bu yıldızlar bazen kutuplarından uzaya gaz püskürtürler, gökbilimcilere buna jet derler. Bu jetler çok geniş bir alanı etkiler, şiddetlidir ve yüksek hızlara (saniyede birkaç yüz km) sahiptir. Genellikle bir bulutsunun içinde olan ve jetleri bu bulutsu ile etkileşen bu tür yıldızlara Herbig-Haro (HH) cisimleri denir. Bu tür yıldızların kataloğunda 400 yöresinde yıldız vardır. Hubble uzay teleskobu ile çekilen fotoğrafta jetini gördüğünüz HH110 gökcismi ilginçtir çünkü sadece bir kutbundan gaz püskürtmektedir.
Anneler bebeklerini doyururken bazen sıkıntı çekerler. Çocuk, ağzına dayanan mamayı bazen püskürtür, üstünü başını ve yerleri kirletir. HH yıldızları da aynen böyledir. Genç yıldız çevresindeki maddeyi toplayarak evrimleşir. Ne zaman üzerine madde yığılsa o da bir anlamda kutuplarından püskürtüyor. Bebeklerin püskürtmeleri hoş olmayan görüntüler oluşturur, HH cisimlerinin püskürtmeleri ise enfes görüntüler meydana getirir. Tek benzemeyen yanları budur.
Çevresindeki gaz ve tozdan oluşmuş diskden çekim yolu ile üzerine düşen maddeler bu jetlerin oluşması için gerekli yakıtı sağlıyor. Bu durumda çevredeki disk yakıt tankına, yıldızın kendisini çekim motoruna ve jetleri de egzosdan çıkan gaza benzetebiliriz. İşte bu jetler ne zaman çevredeki soğuk gaz ile karşılaşsa bir anda trafik karışır ve jetin önünde şok dalgaları oluşur. Jetin arkadan gelen kısmı bu şokun içine girmeye devam eder, sıcaklık yükselir ve bu bölümdeki gaz parlamaya başlar.
Bu kategoriden diğerleri: « Fotoğraf Çekmeye Meraklı mısınız? TimeLapse Mars Gezegeninin en Büyük Krateri »