Tortikollis Sendromu - Koşuyolu Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi
Boyun eğriliği anlamına gelen tortikollis’e neden olan birçok faktör vardır. Yenidoğan bebeklerde en çok karşılaşılan tipi konjenital muskuler tortikollistir. Konjenital muskuler tortikolliste sternokleidomastoid(SKM) kasının hasarı ya da kısalığı söz konusudur.Boynun her iki yanında yer alan SKM kası sternumdan başlayıp kulağın arkasında yer alan mastoid çıkıntıya yapışır. Bu kas kasıldığında başı kendi tarafına doğru eğer, zıt tarafa doğru çevirir. Bu nedenle bir tarafta ki SKM kasının anormalisinde baş o yöne eğik, karşı tarafa doğru dönmüş pozisyonda kalır.
Bazı durumlarda bu kasın içinde bir hematom veya kitle bulunabilir. Genellikle bu hematom kas iyileştikçe ve gerildikçe ortada kaybolmakta ve yerini fibröz dokuya bırakmaktadır. Bu nedenle tedavi edilmezse boyun hareketlerinde kısıtlılık meydana gelmektedir. Konjenital musküler tortikollis; bebeğin anne karnında ki kötü duruşu, bebeğin iri yapılı annenin ise fiziksel olarak küçük olması, travmatik doğum, çoğul gebelik, amniyotik sıvının az olması gibi nedenlerle oluşabilir. Önlenmesi mümkün olmayan bu problemin erken teşhis edilmesi ve uygun fizyoterapi programına alınması ileride ortaya çıkacak sorunların engellenmesinde çok etkilidir.
Tedavisinde uzman bir hekimin incelemesinin ardından kas gerginliğini ve bu gerginliğin oluşturduğu ağrıları azaltmak için ilaç tedavisi verilebilir. Ancak konjenital musküler tortikollisin esas tedavisi uygun fizyoterapi programıdır. Gergin kasları yumuşatmak için yüzeyel sıcaklık ajanları ve masaj teknikleri kullanılır. Fizik tedavi kontrolleri, bebek oturma emekleme ve ayakta durma dönemlerine gelene kadar sık sık yapılmalıdır. Yürümeye başladıktan sonrada fizyoterapistin uygun gördüğü durumlarda kontrollere devam edilmelidir. Fizyoterapinin umulan sonucu vermedği durumlarda 18 ayını dolduran çocuklarda cerrahi girişim gerekebilir. Ancak cerrahi girişimin etkili olabilmesi içinde mutlaka cerrahi sonrası fizyoterapi programı uygulanmalıdır. Tortikollisi olan çocuklarda cerrahi girişim nadiren uygulanır; çocuklar genellikle fizyoterapi ile istenilen sonuca ulaşırlar.
Tortikollis’li çocukların ailelerine öneriler
Bebeğinizi sırt üstü yatırın. Başın eğik olduğu taraftaki omzu bir elinizle sabitlerken diğer elinizle başı ileriye bakacak şekilde çevirin. Bu kısalan kasın gerilmesini sağlayacaktır.
Bebeğinizi uyanık olduğu zamanlarda yüzüstü pozisyonda yatırın. Bebekler genellikle bu pozisyonu sevmezler ancak günde en az 1 saat bu pozisyonda tutulmaları gerekir. Başı hafifçe yükseltmek için bebeğin göğsünün altına ince bir rulo halinde havlu konur. Anne başın eğik olduğu tarafın zıttında durur ve oyuncaklarla bebeğin ilgisini çekmeye çalışır, amaç çocuğun başını etkilenmeyen yöne çevirmesidir.
Yüzükoyun pozisyonda , anne kucağında ve mümkün olan her yerde çocuğun başını düzgün tutması sağlanmaya çalışılır. Bunun için havlu vb. gereçlerle baş desteklenir.
Tortikollisli bebekler genellikle hep aynı pozisyonda yatmak isterler, bu varolan rahatsızlığın artmasına neden olacaktır. Anne bebeği uyuturken mutlaka etkilenmemiş tarafta durmalı, bebek uyuduktan sonrada havlu vb. gereçler ile başın orta pozisyonda durması sağlanarak etkilenen kaslar gergin tutulmalıdır.
Tortikollis tedavi edilmezse ilerde ciddi sorunlara neden olabilir. Baş kısalmış tarafa doğru yan yatar ve kulak omuza yaklaşır. Baş sürekli bir tarafa dönük olduğu için başın dönük olduğu tarafta el becerileri gelişirken diğer tarafta gelişim geriliği ortaya çıkar. Yatış pozisyonuna bağlı olarak baş ve yüzde asimetriler ortaya çıkabilir.