Kimilerine göre vatan haini, bölücü, terörist, kimilerine göre umut: Türkiye'de Sol II (1990-2017)
6 Mart 2017, 23:04'te eklendi, 10 Mart 2017, 12:21'de güncellendi
Kısa Kısa Türkiye Sol Tarihi II (1990-2017)
12 Eylül 1980 darbesinde büyük kayıplar veren ve ardından 1990 yılında Sovyetler Birliği'nin (SSCB) dağılması, dünya sol hareketleri için olduğu gibi ülkemiz içinde bir milat değeri taşımaktadır. Cezaevindeki kadroların dışarı çıkmasının ardından arayış sürecine giren solun 1990-2017 arası gelişim sürecine göz atalım.
Not: 1920-1990 arası araştırmaya Türkiye Sol Tarihi I e tıklayarak ulaşabilirsiniz.
Not 2: Türk solunun soy ağacının şemasına Family tree of the turkish radical left sekmesine tıklayarak ulaşabilirsiniz.
TKP ve TİP Kökenli Yapılar
Türkiye Komünist Hareketi (TKH) (2015), Halkın Türkiye Komünist Partisi (HTKP) (2014) Komünist Parti (KP) (2014), Türkiye Komünist Partisi (TKP) (2001), Sosyalist İktidar Partisi (SİP) (1993), Türkiye Komünist Partisi-1920 (TKP 1920) (2012), Türkiye Komünist Partisi-İşçinin Sesi (TKP-İşçinin Sesi) (78-79), Türkiye Sosyalist İşçi Partisi (TSİP) (1974), Türkiye Komünist Partisi/Kıvılcım (TKP/Kıvılcım), Sosyalist Birlik Partisi (SBP) (1994), 'Birleşik Sosyalist Parti (BSP) (1994), Sosyalist' Vatan Partisi (VP) (1974), İlerici Gençlik Dernekleri (İGD) (1976), Toplumsal Özgürlük Parti Girişimi (TÖPG) (1996), Halkın Kurtuluş Partisi (HKP) (2005), Devrimci Kıvılcım Hareketi (DKH), Sorun Yayınları Kolektifi (SYK) (1975), Sosyalist Siyaset (SS), İktidar Yolu/Fabrika, Sosyalist Gençlik (2007), Türkiye Devrim Partisi (TDP), Söz ve Eylem (2011), Sosyalist Devrim (1993), Sosyalist Devrim Partisi Girişimi (SDPG)(1999), Bedreddini Hareket (2000), Söz/Türkiye Gerçeği
SSCB'de Gorbaçov'un başlattığı "glasnost" (şeffaflık) ve "perestroyka" (yeniden yapılanma) politikaları, TKP ve TİP'i de etkiledi. Her iki parti, şeffaflık ve parti içi demokrasi konusunda adımlar atarken, temel politikalarını da gözden geçirmeye başladılar. Ekim 1987'de Brüksel'de yaptıkları bir açıklamayla, Türkiye Birleşik Komünist Partisi (TBKP) adı altında birleşmeye karar verdiklerini ilan ettiler. Parti resmen 4 Haziran 1990'da kuruldu.
Şeffaflık ve yeniden yapılanma politikaları sonucunda durumunu gözden geçiren TKP, dünya komünist hareketi tarafından tanınan, Türkiye'nin tek gerçek komünist partisi olduğu iddialarından vazgeçti. 1987 yılı başından itibaren Behice Boran'ın liderliğindeki Türkiye İşçi Partisi (TİP) ile birleşme görüşmelerine başladı.
Yapılan görüşmeler sonucunda yeni partinin yönetim kademelerinin TKP ile TİP arasında paylaştırılmasına karar verildi. İki parti bir "Barış ve Demokratik Yenilenme" programı hazırladılar. Ekim 1987'de Brüksel'de düzenlenen bir basın toplantısıyla, iki partinin liderleri Behice Boran ve Nabi Yağcı, partilerinin Türkiye Birleşik Komünist Partisi adı altında birleşmeye karar verdiklerini kamuoyuna duyurdular. TBKP, isminde "komünist" kelimesinin geçtiği gerekçesiyle, 1991'de Anayasa Mahkemesi tarafından kapatıldı. TBKP kadrolarının çoğu, Sadun Aren başkanlığındaki Sosyalist Birlik Partisi'nin kuruluşuna katıldı.
Ocak 1991'de, TBKP, TSİP ve Sosyalist Parti'den kopan bir grup tarafından kuruldu. İlk genel başkanı Türkiye İşçi Partisi'nin önemli isimlerinden Sadun Aren'di. Katıldığı tek seçim olan 1994 yerel seçimleri'nde %0,30 oranında oy aldı. Temmuz 1995'te Anayasa Mahkemesi tarafından kapatıldı. SBP kadrolarının büyük bir çoğunluğu 1994'te kurulan Birleşik Sosyalist Parti'ye (BSP) katılmıştır.
Birleşik Sosyalist Parti 1994'te kuruldu. 12 Eylül darbesi sonrasında sosyalist sol hareketin farklı fraksiyonlara dağılmış gruplarını bir araya getirme amacı taşıyan BSP'nin temelleri, 1989 ve 1990'da düzenlenen Kuruçeşme Toplantıları'nda atıldı. Bu tartışmada yer alan ve farklı politik ve ideolojik geçmişlere sahip beş sosyalist hareketin bir araya gelmesiyle, 8 Haziran 1994'te Ankara'da kurulur. Partinin kurucu genel başkanı Sadun Aren'dir. Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin dağılmasından sonra güç kazanan özgürlükçü sosyalizm anlayışına yakın duruşuyla bilinen SBP öncülüğünde, Kurtuluş, Emek, Yeni Yol ve Sosyalist Politika gruplarının çabasıyla kurulmuştur. Gruplar arasında önemli bir mesele olarak değerlendirilen Kürt sorunuyla ilgili büyük ve yoğun tartışmalar yaşanmıştır. Önce Birleşik Sosyalist Hareket (BSH) adıyla kuruluş çalışmaları yürütülmüştür. 1996 yılında feshedilerek ÖDP'nin kuruluşunda yer almıştır. BSP'nin kurucu genel başkanı Profesör Sadun Aren, ÖDP'nin de onursal kurucu başkanıdır.
1996 yılında TBKP ve SBP süreçlerine muhalif olan 10 Eylül grubu farklı çevrelerin de birleşimiyle 1997'de Ürün Sosyalist Dergi'yi yeniden yayınlamaya başladı. Ürün Sosyalist Dergi 1974 yılında Türkiye Komünist Partisi kadroları tarafından kurulmuş, partinin yasal alanda sesini duyurmuş, ancak 1980 yılında sıkıyönetim kararıyla kapatılmıştı. Bu dergi TKP çizgisiyle yayınlarına devam ettirdiklerini savundu. 2011 yılında Ürün Sosyalist Dergi çevresi ve likidasyon öncesinde Türkiye Komünist Partisi saflarında mücadele etmiş bazı bireyler birleşerek Suphi'den Bilen'e Gelenek Yaşıyor Girişimi'ni kurdu ve girişim daha sonra adını TKP "Kurucular Kurulu" olarak değiştirerek partileşmeye gideceğini ilan etti ve yaptıkları çalışmalar sonucunda 6 Şubat 2012 tarihinde yasal kuruluşunu tamamladı.
Türkiye Komünist Partisi (1920) ile karıştırılmamalıdır. Türkiye Komünist Partisi (TKP), 11 Kasım 2001 tarihinde gerçekleştirilen Sosyalist İktidar Partisi (SİP) Olağanüstü Kongresi ile partinin adının Türkiye Komünist Partisi olarak değiştirilmesi ile kurulan, Marksist-Leninist parti.
Partinin örgütsel tarihi 1978 yılında Türkiye İşçi Partisi'nde (TİP) yaşanan ayrışma sonrasında ortaya çıkan Sosyalist İktidar grubu ile başlar. 1980 yılında gerçekleştirilen askeri darbe sonrası bu grup Kasım 1986 tarihinden itibaren Gelenek Dergisi'ni yayınlamaya başlamıştır ve ilk olarak 6 Kasım 1992'de Sosyalist Türkiye Partisi'ni kurmuştur. Ancak STP 1993 yılında Anayasa Mahkemesi tarafından kapatılmış ve hemen ardından aynı yıl Sosyalist İktidar Partisi (SİP) kurulmuştur. 2001 yılında o güne kadar geçerli olan komünist ismini taşıyan parti kurulması yasağının kalkmasıyla birlikte, gerçekleştirilen olağanüstü kongrede, SİP, parti kadrolarının 2000 yılında yasağa karşı kurduğu Komünist Parti (KP) ile birleşerek TKP adını almıştır. Türkiye Komünist Partisi, Gezi Parkı protestoları sonrasında ayrışma sürecine girip, Komünist Parti (KP) ve Halkın Türkiye Komünist Partisi (HTKP) olarak ikiye ayrılmıştır. HTKP grubu kendi iç tartışmaları sonunda 2015 yılında bir bölünme daha yaşamış ve ayrılan grup TKH'yi kurmuştur. 2017 yılının başında TKP adının devredildiği heyetinin çağrısı ile, gerçekleştirilen toplantı sonrası yasal/resmi olarak KP grubunun önderliğinde TKP'nin faaliyetlerinin devam etmesi kararı alınmıştır.
Komünist Parti, Türkiye Komünist Partisi'nin 2014 yılında yaşadığı ayrışmanın ardından, bu partinin TKP Atılım Kongresi'nde iradesini beyan eden kesimi tarafından kuruldu. Türkiye Komünist Partisi'nde 13 Temmuz günü iki ayrı kongrenin toplanmasıyla sonuçlanan görüş ayrılıkları, tarafların bir ayrışma planı üzerinde mutabık kalmasıyla yeni bir evreye taşınmış ve taraflar yeni oluşumlar halinde siyasi yaşamlarını sürdürme kararı almışlardı.
TKP Atılım Kongresi katılımcılarının seçtiği temsilcilerin 20 Temmuz 2014'te Ankara'da yaptıkları toplantıda Komünist Parti'nin kurulması ve yola bu partiyle devam edilmesi kararı alındı.
Komünist Parti, TKP olarak yapılması gerekenlerin yapılamamasından dolayı bir krize sürüklenildiğini, buna rağmen partiye ve tuttuğu hatta yönelik olarak bir likidasyon girişimi olduğu ve bunun bertaraf edildiğini savunur.
Türkiye Komünist Partisi'nde 2014 yılı Nisan ayında başlayan ayrışmanın ardından 12. Kongre etrafında toplanan Erkan Baş, Metin Çulhaoğlu, Kurtuluş Kılçer, Erkan Kılıç, Can Soyer ve Doğan Ergün'ün de dahil olduğu partililerin kurduğu Marksist-Leninist siyasi partidir.
Türkiye Komünist Partisi'nde yaşanan parti içi ayrışmaların ardından, sorunlar aşılamamış ve görüş ayrılıkları çözülememiştir. Görüş ayrılıklarının sebebi Halkın Türkiye Komünist Partisi'ni kuran kişilerce siyaset yapma tarzında ayrışma olarak gösterilmiş, Gezi protestoları ile birlikte ortaya çıkan direniş hareketine müdahale için dile getirilen görüşlerin, diğer merkez komite üyelerince "barikatçı", "devrimci demokrat", "eylemci", "birlikçi" olarak yaftalanmaya başlanması ise ayrışmanın ilk işareti olarak görüldüğü iddia edilmiştir.
13 Temmuz 2014 günü Aydemir Güler, Kemal Okuyan ve merkez komitenin 12 üyesinin bulunduğu grup TKP Atılım Kongresi'ni, aralarında Erkan Baş, Metin Çulhaoğlu ve 11 kişilik merkez komite üyesinin bulunduğu diğer grup ise TKP 12. Kongre'yi düzenleme kararı almış ve bu kongre "Güçlü Örgüt, Büyük Parti, Sosyalist Türkiye” sloganıyla Haliç Kongre Merkezi’nde toplanmıştır.
Türkiye Komünist Partisi (TKP)'nin, Gezi Parkı protestoları sonrasında ayrışma sürecine girip, Komünist Parti (KP) ve Halkın Türkiye Komünist Partisi (HTKP) olarak ikiye ayrılmasından sonra HTKP içinden bir grubun, 18 Ağustos 2015 tarihli "Yolumuza Devam Ediyoruz" bildirisiyle kuruluşunu ilan etti.
2005 yılında, 15-16 Haziran İşçi Direnişi'nin 35. yıldönümünün kutlandığı 15 Haziran gününde kuruluşunu duyuran komünist parti. Parti, Yörük Ali Efe'nin çetesinde Kuva-yi Milliye mücadelesinin ön saflarında yer almış ve daha sonraki yaşamını işçi sınıfının devrimci mücadelesine adamış Hikmet Kıvılcımlı'yı (1902-11 Ekim 1971) teorik ve pratik önder kabul eder.
1954 senesinde Hikmet Kıvılcımlı tarafından kurulan Vatan Partisi'nin siyasi mirasçılarından biridir. (Bugün Doğu Perinçek'in başkanlığını yaptığı Vatan Partisi'nin 1954'de kurulan Vatan Partisi'yle hiçbir alakası yoktur.)
HKP, Haziran 2015 Türkiye genel seçimlerinde 85 seçim bölgesinde 550 milletvekili adayı ile seçimlere katıldı. HKP'nin 319 adayı işçiydi ve 80 seçim bölgesinde ilk sırada kadın adaylar yer aldı. HKP, bu seçimde 60.396 oy ve binde 1,3 oy oranı ile 20 parti arasında 11. parti oldu. HKP, Haziran ayında yapılan seçimlerde koalisyon hükümeti kurulamaması üzerine gerçekleşen Kasım 2015 Türkiye genel seçimlerinde 85 seçim bölgesinde 550 milletvekili adayı ile seçimlere katıldı. Bu seçimde 330 işçi aday ve 82 seçim bölgesinde ilk sırada kadın adaylar yer aldı. HKP, seçimde oylarını arttırarak 83.057 oy ve binde 1,7 oy oranı ile 16 parti arasında 9. parti oldu.
Sosyalist Dayanışma Platformu, 8 Şubat 2004 yılında bir bildirge yayınlayarak kuruluşunu ilan etmiştir. SODAP'ın yayın organı Sosyalist Dayanışma dergisidir. SODAP, yayınladığı program taslağında "Kapitalizmin tek gerçek alternatifinin sosyalizm" olduğunu ifade etmekte ve 21. yüzyıl sosyalizmi hedefini önüne koymaktadır. SODAP, çeşitli etkinlik ve açıklamalarıyla, Türkiye'deki komünist hareketin önde gelen kadrolarından Hikmet Kıvılcımlı'nın düşünce ve davranış çizgisinin takipçisi olduğunu ifade etmiştir.
Sosyalist Dayanışma dergisi, tarihsel geçmişini 1960'lı yıllarda Hikmet Kıvılcımlı tarafından yayınlanan Sosyalist gazetesi, 1970'li yıllarda yayınlanan Kıvılcım dergisi ve 1980'li yıllarda yayınlanan Çağdaş Yol dergisine dayandırır. Aynı çizginin 1990'lı yıllarda ve 2000'li yılların başında kendisini yenileyerek Yol dergisi ve Direniş gazetesiyle sürdüğünü ifade eder. Son olarak yine aynı geleneğin devamı olarak yayınlanan Dayanışma gazetesinin yayın hayatına son vermesinin ardından Sosyalist Dayanışma dergisi yayınlanmaya başlanır.
Toplumsal Özgürlük Parti Girişimi (TÖP-G)
Toplumsal Özgürlük Parti Girişimi Doktor Hikmet Kıvılcımlı'nın görüşlerinin takipçisi olduğunu ifade eden sosyalist bir Parti girişimidir. Toplumsal Özgürlük Parti Girişimi’nin 4. Olağan Genel Konferansı 31 Ağustos – 3 Eylül 2011 tarihleri arasında yapıldı. 4 gün süren Konferansa Toplumsal Özgürlük Parti Girişimi’nden (TÖPG) 106 delege, delege olmayan izleyiciler ve siyasi kurumların temsilcileri katıldı.
Devrimci Halk Partisi (DEV-PARTİ)
Bir grup Kıvılcımlıcı ve “Sol Kemalist” 16 Haziran Hareketi kadrolarınca 2011’de kuruldu. Süvari dergisi çevresi olarakta bilinirler. 16 Haziran Hareketi, Vatan Partisi’nden ’78’de kopan Subay ağırlıklı Yol dergisi çevresinin devamıdır. 1990'lı yıllarda Alternatif dergisi çevresinde örgütlenen Devrimci Halk Partisi (DHP) ile karıştırılmamalıdır.
Devrimci Yol Kökenliler
Özgürlük ve Dayanışma Partisi (ÖDP), Emekçi Hareket Partisi (EHP), Devrimci Hareket, Devrimci Yolda Özgürlük, Devrimciler, Sempatizanlar, Taraftarlar, Halkevleri, Sosyal Haklar Derneği..
12 Eylül darbesi döneminde açılan 720 sanıklı Devrimci Yol davası 30 yıl sonra, 2012 yılında zaman aşımına uğrayıp düşmüştür.
12 Eylül darbesiyle ağır kayıplar veren ve yenilgiye uğrayan değişik politik ve ideolojik geçmişlere sahip sol örgütlerin 1996 yılında birleşmesiyle kurulan devrimci kitle partisidir. Geleceği Birlikte Kuralım (GBK) tartışma sürecinden sonra 22 Ocak 1996'da kurulan parti, farklı mücadele ve örgütlenme geleneklerine sahip olan grupları kitlesel bir sol parti sloganı altında bir araya getiren bir yapılanmadır. Ufuk Uras, Sadun Aren, eski BSP, TKP, TİP, TSİP üyeleri, Kurtuluş Hareketi kökenli Ertuğrul Kürkçü, Sungur Savran, Metin Çulhaoğlu gibi isimler ve çevreler Devrimci Yol'un önemli kadrolarıyla birlikte ÖDP içinde temel prensiplerde anlaşarak özerk bir şekilde siyaset yapma kararıyla bir araya gelirler.
ÖDP'nin kuruluşunda solu birleştirme amacı olduğundan partide çok akım mevcuttu. Bunlar; Dördüncü Enternasyonal Taraftarı, Yeni Yol, Hareket çevresi partiden ayrılarak EHP'yi, Kurtuluş Hareketi partiden ayrılarak SDP’yi kurdu. Odakçılar SDP’ye geçti, Ekmek ve Gül önce Sosyalist Emek Hareketi adıyla faaliyet yürüttü, daha sonra Sosyalist Gelecek Parti Hareketi'ni kurdu. 2007 yılında Özgürlükçü Sosyalizm Platformu Ufuk Uras ve çevresi (Özgürlükçü Sol Hareket) ve Devrimci Yol geleneğinden gelen Yeniden grubu (Devrimci Dayanışma) olarak bölündü. 2009'da Uras ve çevresi partinin 6. Kongresi öncesi ayrıldılar. Özgürlükçü Sol Hareket daha sonra EDP’yi kurdu, daha sonra Ufuk Uras ise bazı ÖDP üyeleri ile birlikte BDP’ye geçti.
2009’daki 6. Kongeden sonra partiye Devrimci Yol geleneğinin devamı sayılabilecek Devrimci Dayanışma grubu hakim olmuştur. Bu grubun içerisinden Alper Taş Genel Başkanlığa seçilmiştir. 2012'deki 7. olağan konferans/kongresinde eş başkanlık sistemine geçilmiştir. Eş genel başkanlığa Alper Taş ve Bilge Seçkin Çetinkaya seçilmiştir. 2016 yılında gerçekleştirilen 8. Olağan Kongresi'nde Eş Başkanlık değiştirilerek yerine 5 kişilik Başkanlar Kurulu getirilmiştir. Başkanlar Kurulu sözcüleri Alper Taş, Önder İşleyen, Pelin Bektaş, Çiçek Çatalkaya ve Sema Yazan Özçetin'dir
Halkevleri çevresi, 90'lar da başlayan 'Tartışma Süreci'nde yollarını ayırıp (Geleceği Birlikte Kuralım Girişimi'ne) ÖDP sürecine katılmayan Devrimciler çalışmasının kanadı diğer adıyla ''Devrim Dergisi Çevresi'' olarak bilinirler. Eylemlerinde Öğrenci Kollektifleri ve Liseli Genç Umut ile ortak hareket ederler.
Bknz: Tartışma Süreci Yazıları
Emekçi Hareket Partisi, 5 Ocak 2004 tarihinde kurulan, Marksist Leninist öğretiyi kendilerine yol edinmiş bir siyasi partidir. ÖDP içerisinde Hareket adı ile yer almıştır. Daha sonra ÖDP ile Avrupa Birliği, F tipi cezaevleri gündemi ve Kürt sorunu konularında anlaşamayıp ayrılmıştır. Bu ayrışmadan sonra SDP'nin kuruluşu sürecinde yer almıştır. SDP’nin kuruluş sürecinde de Kürt sorunu konusunda fikir birliği sağlanamamış ve ayrılmıştır. Bu sürecin ardından Emekçi Hareket Partisi'nin kurulması kararı alınmıştır.
Geleceğimizi Birlikte Kuralım (GBK) tartışma sürecinde Devrimci Yol geleneğinden gelen diğer gruplarla yollarını ayırmış, EHP'nin kuruluşunda Hareket grubuyla görüşmeleri olduysa da bir birleşme olamamış ve yollarına Devrimci Yolda Özgürlük olarak devam etme kararı almış.
Emperyalizme ve Oligarşiye Karşı Devrimci Hareket (Devrimci Hareket)
Devrimci Hareket (Emperyalizme ve Oligarşiye Karşı Devrimci Hareket), Devrimci Yol geleneğinden gelen ve devamcısı olarak nitelendiren aylık siyasi dergi. Yasal parti zemininde çalışma yürütmeyi reddeden yapı Geleceğimizi Birlikte Kuralım (GBK) sürecine katılmamış ve yoluna Devrimci Hareket olarak devam etmiştir. İlk sayısı 1 şubat 1997'de olmak üzere, bugüne kadar 49 sayı yayımlanmıştır. 2004'te derginin yazarlarından Önder Babat'ın öldürülmesi olayı ile, 2007'de yapılan THKP/C DEV YOL operasyonunda dergi ile ilişkili bir çok kişinin yargılanması ile, 2010'da ise yazı işleri müdürünün yargılanmasıyla gündeme geldi.
Öğrenci Kolektifleri kendi tanımlamalarıyla "Üniversitelilerin dayanışma içinde mücadele ettiği bağımsız öğrenci örgütüdür. Üniversitelilerin yaşadığı sorunla ve üniversite dışındaki hayata üniversiteli aydın kimliğinin bilinci ve sorumluluğuyla müdahale eder. Tamamen üniversiteliler tarafından oluşur.'' Genellikle üniversite sorunlarına eğilen ve bunun yanında politik duruşu olan bir demokratik kitle örgütüdür. Eylemlerinde Halkevleri ve Liseli Genç Umut ile iletişim halinde olduğu ve ortak hareket ettiği belirtilmektedir.
Gençlik muhalefeti, 29 Kasım 2008 tarihinde gerçekleşen Bir Adım Daha Forumu'nda üniversiteli, liseli ve mahalleli gençlerin katılımıyla kurulmuş Devrimci Gençlik örgütü. Gençlik Muhalefeti, Türkiye’deki üniversitelerde, liselerde ve mahallelerde piyasacı-gerici kuşatmaya karşı mücadele yürüttüğünü belirtmektedir. Gençlik Muhalefeti, kendisinin "bağımsız" bir gençlik örgütü olduğunu belirtmektedir. Bununla birlikte Özgürlük ve Dayanışma Partisi (ÖDP) ile paralel ve ortak ideolojik kaynaklara sahip oldukları ve ortak eylemlere katılmaları sebebiyle, çeşitli kişi ve kuruluşlar tarafından ÖDP ile yakınlığından zaman zaman bahsedilmektedir.
Kurtuluş Kökenli Yapılar
Sosyalist Demokrasi Partisi (SDP), Birleşik Devrimci Parti (Devrimci Parti), İşçilerin Sosyalist Partisi (Sosyalist Parti)
12 Eylül Darbesi'nde ilk idam edilen sanık olan Necdet Adalı, Kurtuluş örgütünün liseli kanadı olan Dev-Lis'e mensuptur. Necdet Adalı iki sağcı komandoyu öldürmekle suçlanmıştır. Darbeden kısa süre sonra kitle çalışması yapamaz duruma gelen örgüt 1985’te, büyük bir banka eyleminin ardından gelen operasyon ile fiilen sona ermiştir.
Birleşik Devrimci Partisi (Devrimci Parti)
2002 yılında çoğunluğunu ÖDP'den ayrılan Kurtuluşçular (KSD), Odakçılar, Hareketçiler ve Troçkistler'den ve diğer bağımsızlar Sosyalist Demokrasi Partisi'ni (SDP) kurar. Daha sonra Odakçılar ve Hareketçilerin büyük çoğunluğu partiden ayrılır. İşçi sınıfının ortak ve kitlesel mücadelesini savunur. Parti, Türkiye'nin ve bölgenin en önemli sorununun Kürt meselesi olduğunu ifade etmektedir.
2008 yılının Kasım ayında Mihri Belli'nin eşi yazar, çevirmen ve eylemci Sevim Belli önderliğinde bir grup ayrılarak İşçilerin Sosyalist Partisi, (Sosyalist Parti) kurulmuştur.
2015 Ağustos ayında Liseli Arkadaş ve Dev-Lis'in Devrimci Liseliler çatısı altında, Kurtuluş Yolunda Dev-Genç ile Söz Dergisi'nin Gençliğin Devrimci Güçleri çatısı altında birleşmesinden sonra SDP ve Türkiye Gerçeği birleşerek Birleşik Devrimci Parti'yi kurarlar.
Devrimci Parti'nin yayın organı Sosyalist Demokrasi gazetesidir. İkinci Kongre'sinden sonrası partide yer alan gruplar, Kurtuluş Hareketi, Bedreddini Hareket ve bağımsızlardır. SDP'li gençler lise alanında Dev-Lis ismi ile örgütlenmektedirler. Haftada bir Gelecek gazetelerini yayımlamaktadır.
Sosyalist Partisi, SDP'den ayrılıp ve 27 Kasım 2008 tarihinde Sevim Belli'nin Genel Başkanlığında İşçilerin Sosyalist Partisi ismiyle kurulmuştur. Parti isminin kısaltması Sosyalist Partidir. İşçilerin Sosyalist Partisi, Mihri Belli, Mahir Sayın, Mustafa Kemal Kaçaroğlu, Mustafa Kahya, Eski Dev-Genç genel başkanı Bülent Uluer, Latife Demirci Kahya ve Erdal Kara'nın da aralarında bulunduğu 80 kişi tarafından kuruldu. 9 Kasım 2008'de Ankara'da yapılan toplantıda kuruluşunu ilan etmiştir. 2011 aralık ayında yapılan kongrede Genel Başkanlığa Mustafa Kahya getirilmiştir. Partinin resmi yayın organı İşçi Dünyası'dır.
Halkın Kurtuluşu (TDKP) Kökenli Yapılar
Türkiye Komünist İşçi Partisi (TKİP), Emek Partisi (EMEP)
Türkiye'de faaliyet gösteren THKO, Halkın Kurtuluşu ve TDKP örgütlerinin çizgisinin devamı olarak yasal alandaki 1996'da Emek Partisi adıyla kurulmuş, 14 Şubat 1997 tarihinde kapatılmasından sonra Emeğin Partisi adını almıştır. Parti yöneticileri davayı AİHM'e götürmüş, mahkeme kazanılmış ve Emeğin Partisi, 27 Kasım 2005 tarihli kongresinde Emek Partisi adını tekrar almıştır. Parti; Lenin, Stalin ve Enver Hoca'yı savunmakta, Kruşçev, Brejnev, Gorbaçov, Tito gibi isimleri revizyonist olarak nitelendirmektedir. Teorik olarak Marksizm-Leninizme sadık kaldığını söylemekte, örgütlenmesini ve kadro politikasını bu şekilde oluşturmaktadır.
Tarihsel olarak Çin-Sovyet ayrılığında, Sovyetler Birliği'ni eleştirmesi sebebiyle bir dönem Mao Zedung'un düşüncelerinin doğru olduğunu savunmakta daha sonra Çin Komünist Partisi'nin ürettiği "Üç Dünya Kuramı" tezi sonrasında oluşan Çin-Arnavutluk ayrışmasında Enver Hoca'nın başında olduğu Arnavutluk Emek Partisi'nin başını çektiği blokun haklı olduğunu söylemektedir. Parti Marksizm'in temel ilkelerini savunduğunu iddia ederek "çoğulcu", "demokratik", "insancıl" sosyalizm gibi adlarla ortaya çıkan marksizmi revize etmeye yönelik tüm akımları revizyonist olarak nitelemiş ve karşı mücadele etmiştir. Partinin eski Sovyetler Birliği'nde bulunan Komsomol benzeri gençlik örgütlenmesi bulunmakta olup Emek Gençliği adını taşımaktadır. 29 Mart 2009 yerel seçimlerinde Dersim'in Mazgirt ilçesi ve Darıkent beldesinde belediye başkanlıklarını kazanmıştır.
Yeniden Dergi ve gazete, Radyo/TV yayınlarına başlandı (Özgürlük Dünya, Gercek, Evrensel, Hayat TV).
Türkiye'de faal olarak yer alan yasa dışı komünist siyasi partidir. TDKP ile anlaşmazlığa düşen bir grup isimlerini TDKP/L olarak değiştirdi. Daha sonra bu birleşimin adını EKİM olarak değiştirerek siyaset yapmaya başladı. Ekim hareketi 1998 yılında ise partileşme sürecini tamamlayarak TKİP ismini aldı. TKİP'in yasa dışı olarak yayınlanmakta olan EKİM isimli bir merkez yayın organı bulunmaktadır. TKİP, Marksizm-Leninizm ideolojisini temel alır.
5. Troçkist Yapılar
Devrimci Sosyalist İşçi Partisi (DSİP)(1997), İşçi Demokrasisi (1998), AntiKapitalist Parti Ön Girişimi (AKAP) (2001) Devrimci İşçi Partisi (DİP) (2007), Sürekli Devrim Hareketi/Marksist Bakış (SDH/MB) (2004), Sosyalist Emekçiler Partisi (SEP), Marksist Tutum (UİD-DER)(2002), Marksist İşçi Birliği (2000), İşçi Mücadele Derneği/Militan (İMD/Militan), Patronsuz Generalsiz Bürokratsız Sosyalizm (PGB Sosyalizm)(1998), İşçi Demokrasisi Partisi (İşçi Cephesi) (1979-1990), Enternasyonal Bülten (1992), Toplumsal Eşitlik, Sendikal Sol Muhalefet/Sınıfsız Sınırsız Sömürüsüz Sosyalizm, İşçi Kardeşliği Partisi (İKP)(2006), Türkiye Birleşik İşçi Partisi (TBİP)(2010), Sosyalist Alternatif (2002), Sınıf Mücadelesi, Red Dergisi (2006), Komünist İşçi Parti (KİP)(2002), Ezilenlerin Kurtuluşu, Devrimci Marksist Siyaset, Antikapitalist Eylem/Başlangıç, Marksist İşçi..
Devrimci Sosyalist İşçi Partisi 1997 yılında Türkiye'de kurulmuş devrimci Troçkist siyasi partidir. Şu ana kadar hiçbir seçime katılmamıştır.
Bu çevre 12 Eylül 1980 darbesinin ardından hem yurt içinde hem de yurt dışındaki sürgün devrimciler arasında yürütülen aktif bir tartışma sürecinin örgütleyicisi olmuştur. Darbe koşullarında yasa dışı olarak yayınlanan Sosyalist İşçi gazetesi, ardından yerini İşçiler ve Politika gazetesine ve İşçiler ve Toplum dergisine bırakmıştır. İşçiler ve Toplum dergilerinde yapılan tartışmalar grubun bugün bulunduğu devrimci-Marksist çizginin oluşumunda kilit rol oynamıştır. Bu yayındaki temel tartışmalar; işçi demokrasisi, faşizm analizleri, devrimci partinin yapısı, SSCB ve Doğu Bloku ülkelerinin yapısıdır. Bu yayınla beraber, Troçki'nin fikirleri Türkiye'de ilk defa bir tartışma yayınında kitlelere ulaşmıştır. İşçiler ve Toplum, bir yandan 1989 yılında darbeye rağmen gerçekleşen bahar eylemlerinin bir yandan da SSCB ve Doğu Bloku rejimlerinin yıkılma sürecine girdiği bir dönemde oldukça ilgi uyandırmıştır.
İşçi Cephesi süreli yayını etrafında örgütlenen çevrenin 2014 yılında inşasını duyurduğu Troçkist parti. İDP, programının çerçevesinde bir araya gelmiş kadın ve erkek işçilerin, emekçilerin ve gençlerin biraraya geldiği demokratik merkeziyetçi bir partidir. Partinin politik hattını belirleyen tüm kararların bütün üyelerinin katıldığı özgür ve demokratik tartışmalarla alınması ve ardından bu kararların tek bir beden halinde uygulamaya konması İDP'nin parti olarak ayırt edici özelliğidir.
Anti Kapitalist Parti (AKAP)
Antikapitalist Parti (AKAP), DSİP'ten kopan İşçi Demokrasisi grubunun bölünmesinin ardından, savaş karşıtı hareketin yükseldiği dönemde Antikapitalist adıyla çalışmalarına devam eden bir gruptur. Ardından devrimci partinin önemini vurgulayarak, partileşme sürecini başlatıp ismini Anti Kapitalist Parti Ön Girişimi olarak değiştirdi. Demokratik Merkeziyetçi bir parti anlayışına sahiptirler.
Grup gerçek Marksist Troçkist geleneğin Türkiye'deki az sayıda takipçilerinden birisidir. Grup politikasını öğrenci persfektifi üzerinden belirleyip hayata geçirmektedir. Tony Cliff'in Sovyetler Birliği hakkındaki "Devlet Kapitalizmi" tezi üzerinden yeryüzündeki diğer Troçkist geleneklerden ayrılan, Uluslararası Sosyalizm ("International Socialism (IS)") akımında yer alır.
Kaldıraç, Komünist İşçi Hareketi (KİH), Komünist Devrim Hareketi/Leninist (KDH/L) (1993), Proleter Devrimciler Koordinasyonu (PDK), Komünist Savaşçılar Birliği (KSB) (1996), Marksist Leninist Komünist Parti (MLKP), Ezilenlerin Sosyalist Partisi, (ESP) (2010), Enternasyonalist Komünist Akım (EKA) (2009), Enternasyonal Komünist Birlik (EKB) (1978), TİKB (Türkiye İhtilalci Komünistler Birliği/Bolşevik (TİKB/B) (1999), Komünist Devrim Örgütü (KDÖ) (2010), Teori ve Politika, Sosyalist Yeniden Kuruluş Partisi (SYKP) (2013) Yeşiller ve Sol Gelecek Partisi (YSGP) Yeşil Sol Parti (YSP) (2012), Halkların Demokratik Partisi (HDP) (2012) İştirakî, Devrimci Komünist Hareket (DKH), Devrimci Karargâh, 19 Aralık Örgütü (2002), Devrimci Halk Partisi (Dev Parti) (2011) Birikim, Kızılcık (2000), Devrimci Komünarlar Partisi (DKP) (2016), Kızıl Dayanışma (2009), Kızıl Hacker (RedHack) (1997), Sınıfın Komünist Devrimciler Birliği (SKDB) (2013), Emektar Daktilo (2009), Tepki ve Değişim
Sosyalist Yeniden Kuruluş, 4 sosyalist örgüt ve birçok bağımsız bireyin içerisinde yer aldığı sürdürülen ortak program etrafında ortak bir parti kurma çalışmalarının sonucunda 24 Haziran 2013 tarihinde kuruluşu ilan edilen Marksist-Leninist parti.
İşçilerin Sosyalist Partisi, Toplumsal Özgürlük Parti Girişimi, Sosyalist Gelecek Parti Hareketi (SGPH) ve Sosyalist Birlik Hareketi (SBH) ile çok sayıda bireysel katılımcının oluşturduğu SYK, bir yılı aşkın zamandır programatik tartışmaları sürdürüyordu. Demokrasi İçin Birlik Hareketi (DBH) ve Halkların Demokratik Kongresi (HDK) gibi oluşumlarda uzun yıllardır birlikte çalışma yürüten siyasi hareketler, programatik tartışmaların, ortak siyasal faaliyetin ve örgütsel bütünleşmenin yeterli düzeye ulaşmasıyla birlikte, SYKP’nin kuruluşu öncesinde bağımsız siyasal varlıklarına son verdi.
Partinin kurucuları arasında Emek Demokrasi ve Özgürlük Bloku’nun adayı olarak seçimlere giren ve milletvekili seçilen Ertuğrul Kürkçü ile Sevim Belli, Mahir Sayın, Kenan Kalyon, Şaziye Köse, Mustafa Kemal Kaçaroğlu, Tülay Hatimoğulları, Halit Elçi, Hikmet Sarıoğlu, Talat Oruç, Fahriye Kotevoğlu, Ahmet Saymadı, Eser Çapar, Tarık Oruç, Emine Ortakaya, Barış Akpolat, Muhsin Dalfidan, Elmas Çınar, Reha Keskin, Kadir Akın, Erdal Kara, Gülseren Pusatlıoğlu, Mustafa Kahya, Mehmet Yücel, Mehmet Saltoğlu, Ahmet Kaya, Mehmet Ali Karabekmez, İlhan Cüre gibi isimler de yer almaktadır.
Halkların Demokratik Partisi (HDP), Türkiye'de faaliyet gösteren bir siyasî parti. Halkların Demokratik Kongresi'nin 27 Ekim 2013'te yapılan kongreyle partileşmesi sonucu kuruldu. Parti liderliği eş başkanlık sistemi üzerinden yürütülmektedir. 22 Haziran 2014'ten beri bu görevi Selahattin Demirtaş ve Figen Yüksekdağ sürdürmektedir. Ertuğrul Kürkçü Sebahat Tuncel kurucu onursal başkanıdır. Parti, son genel seçimler olan Kasım 2015 Türkiye genel seçimlerinde %10,75 oy alarak 59 milletvekiliyle Türkiye Büyük Millet Meclisine girdi.
Halkların Demokratik Partisi eş başkanları Selahattin Demirtaş ve Figen Yüksekdağ dahil çok sayıda HDP'li milletvekili, siyasetçi ve yönetici; Türk Ceza Kanunu'nun " silahlı terör örgütüne üye olmak", "terör örgütü propagandası yapmak", "suçu ve suçluyu övmek", "halkı kin ve düşmanlığa tahrik", "terör örgütüne üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işlemek" ve "devletin birliğini ve bütünlüğünü bozmaya teşebbüs" ve "terör örgütüne eleman temin etmek" suçlamaları sebebiyle tutuklanmasına ve hapis cezasına çarptırılmasına karar verildi.
Türkiye'de faaliyet gösteren, 29 Ocak 2010 tarihinde kurulmuş Marksist-Leninist bir siyasi partidir. Ezilenlerin Sosyalist Partisi, kendisini işçilerin, kadınların, gençlerin, kır ve kent emekçilerinin, aydın ve sanatçıların, yoksulların, engellilerin, siyasi, ekonomik ve toplumsal bakımdan ezilenlerin devrimci kitle partisi olarak tanımlamaktadır.
7 Eylül 2014 tarihinde gerçekleşen 1.Olağanüstü Kongre sonucunda genel başkanlığa Sultan Ulusoy Seçilmiştir. Partinin genel merkezi Ankara'da bulunmaktadır. Parti Halkların Demokratik Kongresi'nin bileşenlerinden biridir.
2015 yılında Kurtuluş Hareketi ile Türkiye Devrim Partisi'nin birleşmesi sonucu kurulmuştur. Kuruluş bildirisinde parti amaçlarını sıralanmış, bildiride "İşçi sınıfının, emekçilerin, ezilenlerin, kadınların, gençlerin, birliğin, enternasyonalizmin Marksist Leninist öncü partisi, Devrimci Komünarlar Partisi, bilinçli, örgütlü ve öncü siyasi devrimci savaş örgütü olarak kurulduğunu ilan eder. Devrimci Komünarlar Partisi, sınıfsız, sömürüsüz bir dünya kurmayı hedefler; doğa ve insan uyumunu esas alır.
Yalçın Küçük’ün Toplumsal Kurtuluş grubundan 1996’da kopan bir çevre ile farklı geleneklerden gelen kimi isimlerin birleşmesiyle oluştu.
RedHack (Kızıl Hackerlar, Kızıl Hackerlar Birliği)
RedHack 1997 yılında kurulan, kendilerini Marksist tanımlayan hacker grubu. Şubat 2012'de Ankara Emniyet Müdürlüğü'nün internet sitesini çökerterek adlarını duyuran grup aynı zamanda Türkiye genelinde yaklaşık 350'ye yakın emniyet müdürlüğü sitesini geçici bir süreliğine çalışamaz hale getirdi. Grubun çekirdek kadrosunu oluşturan üye sayısı 12'dir. 21 Ağustos 2006'da Atılım gazetesine verdikleri bir röportajda Redhack misyonlarını Türkiye devrimine hizmet etmesi için devrimci dayanışmanın bir ürünü olarak kurduklarını dile getirmişlerdir.
Velhâsıl Bölüne Bölüne Azalmaz ki Bizdeki Özgür Ruh..))
Bütün yapıları tek tek anlatmak pek mümkün olmasada içeriği okuyan arkadaşların ülkemizdeki sol yapılar hakkında az çok bilgi sahibi olabildiğini düşünüyorum. Araştırmayı yaparken bir ara 'bende örgüt kursam mı?' diye düşünmedim değil. Sonra baktım ki (Hakiki Komünistler, Öz Sosyalist Kardeşler gibi isimler dışında) alfabedeki harf dizilimlerinin neredeyse tamamı örgüt ismi için kullanıldığından bu girişimimden vazgeçtim..)))
Şaka bi'yana ülkemizin güçlü bir sola en çok ihtiyaç duyduğu bugünlerde umarım geçmişteki hataların özeleştirisi yapılır, dillerden düşmeyen halk kelimesinin somut karşılığının kurtuluşu için herkes şapkasını önüne koyar ve Bütün Dünyanın İşçileri Birleşin diyenlerin birleşir.