< Radyasyonla İlgili Terimler ve Tanımlar
Güç (ısı) kaynağı olarak nükleer reaktörün kullanıldığı elektrik üretim tesisi.
TBK'nın ilgili mevzuatı gereği ölçümleri yapmaya yetkili kıldığı kuruluşlara verilen belge
Parçalanabilir (fissile) madde
Bazen, bölünebilir (fissionable) maddeyle eş anlamlı olarak kullanılsa da bu terim daha sınırlı bir anlam ifade eder. Yani, termal nötronlarla bombalanmaları sonucunda bölünebilen maddelerdir. U233, U235 ve Pu239 başlıca bilinen üç nükleer parçalanabilir maddedir.
Bir element atomu, çekirdeğinde bulunan proton sayısıyla tanımlanır. Örneğin, hidrojen 1, helyum 2, lityum 3, berilyum 4, bor 5, karbon 6, toryum 90, protaktinyum 91 ve uranyum 92 protona sahiptir. Proton sayısı arttıkça çekirdek ağırlaşır. Çekirdeğinde 92 protondan daha fazla proton bulunan elementler çok ağır elementler olarak adlandırılır.
Enerjinin parçacıklar veya dalgalar şeklinde yer değiştirmesi olayı radyasyon olarak adlandırılır.
Radyasyon ağırlık faktörleri
Stokastik (istatistiksel ya da rastlantısal) etki olasılığı sadece soğurulmuş doza değil, aynı zamanda ışınımın enerjisi ve cinsine bağlıdır. Bu durum, soğurulmuş dozun ışınım özelliklerine bağlı bir faktör ile çarpılması ile hesaba katılır. Soğurulmuş doza uygulanan radyasyon ağırlık faktörü daha önce kalite faktörü (Q) ve ağırlıklı soğurulmuş doz ise doz eşdeğeri (H) olarak bilinmekte idi.
Işınım cinsi Enerji aralığı Ağırlık Faktörü (WR)
Fotonlar Tüm enerjilerde 1
Elektronlar ve muonlar Tüm enerjilerde 1
Nötronlar < 10 keV 5
10 keV- 100 keV 10
> 100 keV - 2 MeV 20
> 2 MeV- 20 MeV 10
Protonlar (geri tepme protonları dışında) > 2 MeV 5
Alfa parçacıkları, fisyon ürünleri, ağır çekirdekler 20
Radyasyon kaynağı ile yürütülen faaliyetlerden dolayı görevi gereği, toplum üyesi kişiler için belirtilen doz sınırlarının(Yıllık 1 mSv) üzerinde radyasyona maruz kalma olasılığı olan kişi
Radyasyondan Korunma Danışmanı
Mühendislik veya fen bilimleri alanında aldığı temel eğitim üzerine radyasyondan korunma alanında eğitim almış ve uygulamaya özgü olarak TAEK RGY'nin 74 üncü maddesinde belirtilen faaliyetlerde en az dört yıllık deneyime sahip kişi
Radyo frekans (RF) bandı
3 kHz - 300 GHz arasındaki frekans bölgesi Radyo Frekans (RF) bandı olarak tanımlanır.
Sabit elektronik haberleşme cihazı
Hücresel mobil sistemlerinin verici, verici/alıcı cihazları ile Radyo-TV vericileri dahil olmak üzere, 10 kHz-60 GHz frekans bandında sabit olarak kurulup çalıştırılan verici, verici/alıcı cihazları ile bir mahalde elektronik haberleşme hizmetini geçici bir süre sunmak için kullanılan mobil verici, verici/alıcı cihazlar
SAR (Özgül Soğurma Hızı)
Özgül Soğurma Hızı SAR (Specific Absorption Rate), elektromanyetik enerjinin vücut dokuları tarafından soğurulma hızıdır. Birimi W/kg'dır. Bugüne dek yapılan araştırmalar insan vücudunun bir derecelik sıcaklık artışını düzenleyemediğini ve sorunlar yarattığını göstermektedir. İnsan vücudunda bir derece sıcaklık artışı için bir kilogram doku başına 4W güç soğurulması gerekmektedir. İnsanların genel yaşam alanlarında bu değerin 50'de biri olan 0,08 W/kg SAR sınır değeri olarak kabul edilmiştir. Özgül soğurma hızının doğrudan ölçülmesi hemen hemen olanaksızdır. Bundan dolayı, sınır değerlerin belirlenmesinde kolay ölçülebilen ve/veya gözlemlenebilen parametreler kullanılmaktadır. Bu parametreler, elektrik alan şiddeti, manyetik alan şiddeti ve güç yoğunluğudur.
İyonlaştırıcı radyasyonun maddeyle etkileşmesi sonucunda maddenin birim kütlesine bıraktığı enerji miktarı. Birimi Gray’dir ve Gy ile gösterilir.
Toplum etkin dozu
Işınlamaya maruz kalan çeşitli grupların ortalama etkin dozu ile bu grubu oluşturan kişi sayısının çarpımının toplamı
Doğal uranyumda %0,7 oranında bulunan U-235’ten daha az U-235 içeren uranyumdur. Kullanılmış yakıt elementlerinden veya uranyum izotopunun ayrılmasından kaynaklanan kalıntı veya ürünlerden elde edilir.