Yaşam Ayracı: Mart 2013
Festival Notları 2: A Glimpse Inside the Mind of Charles Swan III
Charlie Sheen odaklı senaryosu, sırıtmayan oyunculukları, gerçekten iyi birkaç sahnesi ve tabii; Bill Murray, Jason Schwartzman, Patricia Arquette'yi barındıran kadrosuyla keyifli vakit geçirten film.
Roman Coppola adeta Sheen'in son dönemdeki kariyerini, onunla alakalalı yer yer spekülatif yer yer gerçekçi söylemleri Sheen ile birlikte ti'ye alıyor. Filmin yönetimini aman aman beğendiğimi söyleyemem. Yine de tekleyen yahut fazlaca kötü gelen sekanslar yoktu. Kapanış jeneriğindeki ufak sürprizler de güzeldi.
Sanırım anlatım tarzı olarak daha fazla beğendim filmi. Düş-gerçek sahneleri ile geçmiş-şimdi sahnelerinin içiçe geçmesi hoşuma gitti.
Sheen yine kendini oynamış diyebilir miyiz, bence diyebiliriz.
Schwartzman'ın söylediği pizza içerikli şarkı ile, dinleme cihazı sahneleri de pek bir güzeldi :)
üçe kadar sayıyorumbir...iki...sessiz şiir anlaşması butek bacaklı şairler' sokağındaaranan ellerimduvar çatlaklarındaSarmaşık Motelinumara çift yediellerim şakaklarımdaben seni anlatıyorum düpedüzsen beni susuyorsun kelalakagözlerim önünde mavi karıncalariç içe geçmiş kollarıyla bacaklarıylayastıklar yorganlarçift görüyorum her yalnızlığıüçerli üçerli taşınıyorlar(üç en sevdiğim çift sayı, bildim)pekala uymaktayız anlaşmayadüşlerim karıştıkça kanımagenzim yanıyorgecenin amonyak kokusuylaköşeleri tutmasaydı yakelebek ihtimallerinben seni susuyorumsen seni anlatıyorsunanlaşamamak kelamını kurtarıp istifindenilk sıraya taşıyoruz yasak sözlüklerdebir vakit tesadüf ediyoruzeh ya, etme bulma dünyasısaksı çiçeklerinin bakımı hakkında laflayıphızlı adımlarla uzaklaşıyoruzüçe kadar sayıyorumbir...
Travis, sevdim... Dinlenilesi...
Dokuz filme biletim var şimdilik. Üniversiteye girdiğimden beri aşındırdığım kapı. İstanbul Film Festivali. Filmlerle küçülmeye, büyümeye devam. Gönderen
Kerem Işık'ın Aslında Cennet de Yok öykü kitabını bitirmek üzereyim. Durum böyle olunca yeni bir kitap alma isteğim depreşti. Öğrenci adamız para pul yetmiyor. Filme kitaba gideni ayırsam ev sahibi olurdum.
Kitapçıya girdim, öykü almalıydım. Öykü dinlemeliydim. Dolan dur, dolan dur. Sait Faik önünde durdum. Dedim ki Hişt Hiştttttttt... Lüzümsuz Adam'ı aldım çıktım. Bir de yanına Pablo Neruda'nın Kuşlar Sanatı'nı ekledim. Hibem doldu...
Senaryosuyla, müzikleriyle, yönetimiyle harika bir polisiye gerilim. Louis Malle'yi geç keşfettiğim için ne denli hayıflansam az. Olay örgüsünün dinamo taşları misali kurulduğu filmi gerçekten iyi kotarmış. Miles Davis'in harika müziklerine, Jeanne Moreau'nun güzelliği de eklenince, hangi unsuru ele alınırsa alınsın estetik bir film ortaya çıkmış. Estetik peki sıkıcı mı? Asla, sanat filmi (ki ne demek hala çözemedim) tartışmalarının ayyuka çıktığı zamanlardayız. Baş kriterlerinden birisi ise böyle filmlerin sıkıcı lanse edilmesi. İzleyiciyle aralarında mesafe olması. (buna da pek inanmam) Böyle bir perspektiften bakınca; "Darağacı Asansörü" 58 yıpımı baya bir erken dönem sanat filmi olarak göze çarpıyor. Özellikle bir asansör sahnesi var ki ders niteliğinde. Hafif hafif Godard esintileri de bırakıyor film.
Öyküsü ele alındığında basit bir çıkış noktasına dayanan yapım ilerledikçe politik altmetni olan güçlü bir gerilim, dram örneğine dönüşüyor. İstisnasız izlenmeli...
Kardeşim şiir ezberlemek istedi. Ödevi için; vay demek bazen iyi ödevler var okulda. Edip Cansever'in Masa da Masaymış Ha çalışması olsun dedi. Duymuş bir yerlerden. Hani masaya bir şeyler bırakıyordu diye anlattı. En net aklımda, "ekmeğin yumuşaklığını koydu" dizesi. Tam böyle miydi? Sonra birkaç şiir ismi söyledim. Eline bir Ahmet Muhip Dıranas kitabı tutuşturdum. Ben daldım içine kitabın, tutuştum.
Dün mü evelsi gün mü ne? Neyse... Mavi Boncuk filmine tesadüf ettim. Eskiden daha sık yayınlardı televizyon. Kaç defa izledim fakat yeni fark ettim. Stockholm Sendromu üzerine yapılan iyi filmlerden birisi aynı zamanda. Tamam bizim Münir Baba, Tarık Akan, Kemal Sunal, Halit Akçatepe, Zeki Alasya, Metin Akpınar ekibinin yaklaşımı da önemli de özü aynı. En olur karakter de Tarık Akan'ın, mantıklı bir yandan.
Arzu Film sevgiler. Böyle bir afiş var mı ya? Yoktur...
Kelimelerin yetmediği yerler, kişiler, olaylar var. Toplamına dünya hali deniyor...
acı: istasyonlarda yitirilen gölge
köşe bucak renk değiştiren şiir
ama dokunmaz ki yıldızlar ellerime
ah lacisinden (siyaha yakın)
kim cinayetlenen parmak izlerime
fısıldarsan ihtimal cinnetin duyulur
bağırdıkça ebemkuşağı misali
an öncesi, yağmur öncesi unutulur
suçu yok bel kemiğime inen zembereğin
iki şehrin hikayesindeyim
zordur; kestirip atmak
tahta boşluğunda yatan sensen bir de
bilirim; yalnızdaşım giyotin
yaban çileklerine boyalı
bir şarkının özgün nakaratı
her şey net ya
*: Theo Angelopoulos filminin isminden...
Kara filmin (film noir) tuhaf bir cazibesi var... Femme Fatele kaynaklı mı diye düşünüp duruyorum? Hayır tam anlamıyla değil. Ne vakit izlersem izleyeyim, iyi bir kara film tüm sinemasal sevgimi sarmalıyor.
Fritz Lang'ın "The Big Heat" filminde de böyle oldu. Neler olabileceğini kestiriyorsun. Sonu bekliyorsun. Bekliyorsun da asla beklentin örselenmiyor. Lang gibi bir sinema ustasının elinden çıkması da ayrı olay. Kareler ince ince örülmüş.
Kokuşmuş bir şehirde ayakta kalmaya çalışan polis figürü. Tehditler, şantajlar... Nüfuzlu insanların ayağına çelme takma. Kara filme yakışır müzikler. İzlemek için çok neden var.
(Sinema hissiyatımın açılması, sinemacı olma isteğimin başlangıcı da Olağan Şüpheliler'e dayanır. Yol filmleri tamam da kara film ile kara mizahın yeri de ayrıdır.)
Sevim Burak geç keşfettiğim harika bir öykü damarı. Istanbul'un belli bir zamansal dönemine bakan çarpıcı fotoğraflar. Kırık, kırgın biraz biraz. Anlaşılamamın huzursuzluğu. Kendini bilmenin, arzuların zorluğu. Şiirsel dile yakın tümceler. Bilinç akışı kıvamında anlatım tekniği. Kesinlikle okunmalı, es geçilemeyecek kadar güzel...
Ben Leos Carax, yabancı dilde filmlerin yönetmeni. Hayatım boyunca yabancı
dilde filmler çektim. Aslında yabancı dilde filmler tüm dünyada çekiliyor,
tabii ki Amerika hariç. Sadece Amerika’da yabancı dilde olmayan filmler
alıntı Altyazı dergisinin Şubat sayısında yer almakta. Yabancı Dilde Filmler
başlığı altında verilmiş ufak bir bölümde geçiyor. Sözler Holy Motors filmiyle yılın çokça konuşulan yönetmeni Leos Carax’a
söylemlerinden yola çıkarak sinemada yabancı dil konusuna ufak bir bakış atmak
sanat dalları aslında birer dildir, iletişim aracıdır. Kendi gramerlerini
yaratmışlardır. Ya edebiyat gibi mevcut bir dil üzerinden inşa edilmişlerdir ya
da sinema gibi bilinen fakat sonradan belirginleşen bir dil ile
biçimlenmişlerdir. Peki hali hazırda bir dil olan sinemanın, yabancı dil
şeklindeki kategorileşmeye ihtiyacı nedendir? Ya da ortak dilin sinema olduğu
bir platformda, ödül töreninde yabancı dil ödüllendirmesi neden yapılır?
yabancı dilde filmler tüm dünyada çekiliyor, tabii ki Amerika hariç. Sadece
Amerika’da yabancı dilde olmayan filmler yapılıyor.” cümleleriyle devam edelim.
Amerikan sinema endüstrisi, Hollywood, dünya pazarının büyük kısmını elinde
tutmaktadır. (haftada kaç Amerikan filminin vizyonumuza konuk olduğuna bakmak
fikir verecektir) Durum böyle olunca Amerikan Sineması’nın, dilini evrensel dil
ilan etmesi kaçınılmazdır. (İngilizce’nin dayatmacı tavrı benzeri) Diğer ülke
sinemaları da olanı biteni kabullenmektedir. Kazıdıkça altından sinema dışında
ne varsa çıkan bir tablodur karşımızdaki. Aslında geçmişe bakınca, bazı ülkeler
Hollywood baskısına karşı önlem almaya çalışmıştır. Dillerini korumak için.
Yabancılaşmamak için. Amerika’nın kültür kapitalizmine, Amerikanvari yaşamı
doğrulaştırmasına, normalleştirmesine çözüm üretmek için. Hollywood
egemenliğinden çıkış arayanlar, sinemalarına kota uygulamasını getirmiştir.
Uygulama, vizyona giren her Hollywood yapımı karşılığında kendi ülke
filmlerinin bir veya birkaçının oynatılması esasına dayanır. Yani aslında
dağıtımcıları, sinema işletmecilerini kapsar. Kapsamı dar gibi düşünülebilir.
Seyircidir nihayetinde karar verecek olan. Lakin onlara seçim şansı
tanınmıştır. On salondan dokuzunda Hollywood imalatı filmlerin yer alması
seyirciye seçim şansı bırakmaz. Bir müddet iyi gider uygulama. Sonrasında ise
yabancı olmayan dil yeniden kazanır.
“Yabancı Dil” kıyısından köşesinden gizli bir baskıyı da taşımıyor mu? Diğer
ülke sinemaları, öteki ülke sinemaları, yabancı ülke sinemaları... Neden,
diğerleşmek, ötekileşmek, yabancılaşmak zorundalar? Halbuki hiçbiri sinemasal
dile, yani odak noktasındaki dile yabancı değiller. İki binli yılların başından itibaren (bazı önemli
filmleri saymazsak) yaratım krizine giren, olmayacak hamlelere başvuran
(yeniden çevrimler, adaptasyonlar...) Hollywood neden böyle davranmaktadır?
oscarlarına bakarsak birkaç ipucu elde edebiliriz. Herkesin ağzına bir parmak
bal çalmak biçiminde geçen ödül töreninin galibi; Operasyon: Argo filmi oldu.
Film İran devriminde yaşanan CIA operasyonu konu ediniyor. Bir rehine kurtarma
operasyonu. Yarışan ve fazlaca konuşulan diğer bir film ise Zero Dark
Thirty. Bin Ladin’in yakalanma sürecine
odaklanan yapım. İki filme bakınca, politik düzlemde de şartlarına uymayan
herkesi dünyaya yabancılaştırma girişimindeki bir ülkenin, sinemada da oyunu
aynı taktikle oynaması gayet normal gibi.
boz alev üstüne kurulur aciz şiir
yükselir ortasında sakız ağacından
senin bu Ah rengin yok mu
başıboş sokaklara böldüren
misal gözlerin yok mu
siyah beyaz sessiz bir film
o sokaklarda yiten
arzın merkezi bıraktığın gibi
ellerin çizgi çizik kehanet
parmak izlerimi güneşte yaktım bak
batmasın diye öngörü kırıkları
göğüs kafesimden kazıdım
ak pak güvercinlerle
gececi tenlerin tuzlarını
(artık açık kafes)
bozuma uğramış masallar dilimde
coğrafyalar elbet öğrendim
harikalar diyarı omuzlarımdan sökülmekte
Orhan Veli'nin öykülerini okumak, eski sımsıcak bir anıyı, ironi dolu yaşamsallığı paylaşmak gibi. YKY'nın bu yıl bastığı harika kitaplardan biri. Veli'nin şiire yaptığı keskin katkılar az çok bilinir. Fakat öykücü yanını pek bilmiyorduk. Onu farklı bir yanıyla tanımak. Farklı bir yanı olsa da, Orhan Veli'nin edebi görüşünden, özünden ayrıksı durmuyor öyküleri de pek tabii.
Güçlü betimlemelerin sarıp sarmalaması bir yana, deniz önemli bir unsur öykülerde. Sıradan, ancak asla basit olmayan insanların, mekanların girişimiyle.
Kitap Orhan Veli öyküleri yanında, yazarın bir çeviri öyküsüne bir de ufak edebi söyleşisine de yer veriyor. Pek bir memnun kaldım :)
Keşfettim... Aynı gün Salon İKSV'de sahne aldılar. Gidemedim... Sanat neme bizim gibi öğrenciler için. Kıyıda köşede birikmiş bulundurmalı böyle organizasyonlara...
Yapı Kredi Kültür Merkezi'nde Nazım Hikmet sergisi yer alıyor şu sıralar. İçeri girer girmez dizlerim titredi. Şiirvari karalamalar yapmamın neticesi değildi heyecanım. Bir dünya insanını, önemi yüksek bir sanatçıyı ziyaret ediyordum.
Rusya fotoğraflarından oluşuyor serginin geneli. Artı bir iki Nazım şiiri ve Nazım'a ait belgeler. En çok dikkatimi çekenler; ustanın P. Neruda ile fotoğrafı, aldığı Dünya Barış Ödülü, hapis hayatını yaşarken Tristan Tzara'nın kurduğu Nazım Hikmet'i Yaşatma ve Yapıtlarını Yayma topluluğu ile Nazım'ın Şostakovic'le yaşadığı bir anı.
Anlamamaya direttiğimiz insanlardandı. Bir de sergide; origamiden oluşturulan Turna Ağacı yapmışlar. İnsanlar Nazım'la haberleşiyor. Harika...
Ömer Ayhan imzalı Bir Karış İstanbul öykü kitabı kesinlikle okunmaya değer. Bıçkın bir üslubu var öykülerin, tabiri caizse delikanlı anlatım şekli. Fakat kitabı değerli kılan salt bu anlatımsal ölçütler değil. İki İstanbul'un kirli olanına eğilmesi. Bir Yahya Kemal İstanbul'u değil öykülerdeki. Olsa olsa Tevfik Fikret'in birkaç seviye üstündeki İstanbul'u. İstanbul; şehr-i güzel; koynunda huzurla uyuttuğu insandan fazla sanrılarla boğduğu insanı
taşır gizliden gizliye.
ihtiyacını karşılamalı, hatta günlük saçmalama kotasını doldurmalıydı Sinan.
Tüm bunları evde yapamıyordu. Karısını konuşulmayacak kadar çok seviyor,
konuşmaya çalışmayacak kadar nefret ediyordu.
Ahmet hala ofisin kapısındaydı. İçeri girmekle
alakalı büyük problemleri vardı. Rüyalarını kabusa çeviren problemler. Dünyanın
en güzel kapısından girmesi mümkün olsa, Ahmet kapıda beklerdi. İki çeşit insan
tipi vardı Ahmet’e göre. Taş çatlasa üç. Kapıda bekleyenler, çoktan kapıdan
girmiş olanlar, bir de kapı ustaları.
Sinan’a. Tıpkı kendisinden az çalışıp çok kazanan herkese olduğu gibi. Sinan
gibiler dünyaya tenis kursuna yazılmak için gelirlerdi. Kursa yazılır, pahalı
bir raket alır, önlerine gelene savururlardı. “Birkaç fotokopi vardı da çekilmesi gereken.”
noktalama hatasından kaynaklandığını belirtebilirdi. Bir de mümkünse TDK hapishanelerinde
yatmak istediğini. “Neyse abi boş ver.” Ahmet ofisten çıkmak için (ki
ayarlayamadınız.” diye haykırdım kesik kesik öksürerek. Emekliliği de, maaşı da
memur ol diye. Hoş, memur olmasam ne olacaktım? Yazarlık peşinde sürünecektim
kılavuzu da aniden ortadan kaybolmuşmuş. Hala çocuğa ulaşmaya
Anahtarlarını ikinci defa düşürdü. Ardından nihayet kapıyı
açabildi. Salondan televizyon sesi geliyordu. Annesi evdeydi demek. Çantasını bir köşeye bıraktı. Okul kötü geçmişti.
Manken olmak istediğini belirttiğinde neden gülmüşlerdi? Bir sınıf arkadaşı
fena dalga geçmişti. Tamam, normal mankenlerden olmak istemiyordu. Şu
bilmiyordu bu konuda. Hangi üniversiteye gitmeliydi? Ancak hayalindeki meslek kesinlikle buydu. Cansız
manken olmalıydı. Bunun için doğmuştu. Bütün gün büyük bir vitrinin arkasında
duracaktı. İnsanlar onu seyredecekti. Salona girdi. Annesi pirinç ayıklıyordu. Onun yanına
yaptığında konuşuyor, nasıl olduğunu soruyordu. Musakka, babasının en sevdiği
yemekti. Televizyonda bir son dakika gelişmesi vardı. O sıra
iptal edilen sınavını düşünüyordu. Fotokopi çekememişler.(aslında kendisi halledebilirdi
ancak sınavdan kaytarmak güzel bir tercihti) Ertelenmiş sınav. Hangi gün
olduğunu söylememişler. Fotokopi çekememek ona komik gelmişti. En azından,
cansız manken olmak isteyen bir kızdan daha komik.
biliyorum fotokopi çekmeyi. Başarabilirim.” Annesi pirinçlerin arasında yeni bir taş buldu. Onu