Aydın BOLKAN - HEP'den HDP'ye Kürt siyasetinin demokrasi mücadelesi
Kategori: Demokrasi Köşesi	 13 Şubat 2018 tarihinde yayınlandı.
HEP'den HDP'ye Kürt siyasetinin demokrasi mücadelesi
1989 yılında Halkın Emek Partisi'nin (HEP) kurulmasıyla başlayan siyasi geleneğe karşı yürütülen baskı politikası ÖZDEP, DEP, HADEP, DEHAP, DTP. DBP ve HDP ile devam etti. Baskılar kimi dönemlerde milletvekillerini tutuklama, kimi dönemlerde parti kapatma, kimi dönemlerde itibarsızlaştırma olarak kendini gösterdi.
1980'lerin sonunda mücadeleye başlayan demokratik Kürt siyaseti bugün Türkiye demokrasi güçleriyle birlikte HDP çatısı altında mücadele ediyor. Bu noktaya gelininceye kadar legal demokratik Kürt siyaseti büyük bedeller ödedi. Bugünde ödemeye devam ediyor.
1980 sonrasında Kürtlerin legal demokratik siyasal mücadelesi HEP ile başladı. 1990 yılında kurulan HEP'ten günümüze Kürt hareketi çeşitli siyasal partilerle yoluna devam ettti. DTP'nin Aralık 2009 tarihinde kapatılmasından sonra BDP ile yoluna devam eden Kürtler, daha sonra demokrasi güçleriyle birlikte önce HDK'da buluştular, ardından da HDP'yi kurdular.
7 Haziran 2015 seçimlerinde barajı anlamsızlaştıran parti HDP oldu. Ortadoğu'da ve Türkiye'de yaşanan gelişmeler nedeniyle HDP bugün tıpkı 90'lı yıllarda olduğu gibi yeniden baskı kıskacına alındı. HDP Eş Genel Başkanları ve milletvekilleri tutuklandı. Aralarında Figen Yüksekdağ'ın da olduğu 7 milletvekilinin vekillikleri düşürüldü. Halen 9 milletvekili, yüzlerce yöneticisi ve üyesi tutuklu. HDP Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş'ın aday olmayacağı kararı sonrasında, kendi içerisinde eş genel başkanlık tartışmaları yürüten HDP 11 Şubat'ta yapacağı kongre ile yeni bir çıkışa hazırlanıyor.
Demokratik legal Kürt siyasetinin 20 yıllık serüveninde baskılar, acılar, gözaltılar, tutuklamalar katliamlar var. Geçmişten günümüze demokratik Kürt siyasetinin yaşadığı evreler ve kırılmalar incelendiğinde bugünlere büyük bedeller ödenerek geldiği görülmektedir..
Kürtler 1989 yılına kadar ağırlıklı olarak SHP içerisinde yeraldılar. Bugün HDP ve BDP'de olan bir çok Kürt siyasetçisi geçmişte SHP'de aktif siyaset yürütüyordu.
1989’da Paris’te düzenlenen "Kürt Ulusal Kimliği ve İnsan Hakları" konulu bir konferansa katılan (SHP) milletvekilleri Kenan Sönmez, İsmail Hakkı Önal, Ahmet Türk, Mehmet Ali Eren, Adnan Ekmen, Mahmut Alınak, Salih Sümer 16 Kasım’da SHP'den ihraç edildi. İhraç kararını protesto eden çok sayıda milletvekili SHP'den istifa etti. Bunu Diyarbakır ve diğer illerdeki Kürtlerin SHP'den istifası izledi. SHP Kürt illerinde tabela partisi haline gelirken, metropollerde de toplu istifalar başladı.
SHP'den istifa eden milletvekilleri, Abdullah Baştürk, Ahmet Türk, Cüneyt Canver, Kenan Sönmez, Salih Sümer, İsmail Hakkı Önal, Mehmet Ali Eren, Arif Sağ, İbrahim Aksoy, Adnan Ekmen bulunduğu bazı eski SHP’liler 7 Haziran 1990 tarihinde HEP'i kurdu. İlk Genel başkanı Fehmi Işıklar, ilk Genel Sekreteri İbrahim Aksoy'du.
HEP örgütlenmeye başladıktan sonra büyük bir ilgi gördü. Bu dönem bölgede ve Türkiye metropollerinde gittikçe güçlenmeye başlanan HEP'e yönelik baskılarda yoğunlaştı. Bir çok kentte başlayan faili meçhul cinayetler, yargısız infazlar HEP üye ve yöneticilerinin katledilmesine kadar vardı. Diyarbakır İl başkanı Vedat Aydın evinden alınarak katledildi. Bedeni 8 Temmuz 1991'de bulundu. 10 Temmuz'da Aydın'ın cenazesine olan müdahale, HEP'e yönelecek baskıların da habercisiydi.
İktidarda bulunan ANAP'ın erken seçim kararı alması nedeniyle 20 Ekim 1991 tarihinde erken genel seçimler yapıldı. Seçime HEP SHP çatısı altında girdi. Grup kuracak sayıya ulaşan HEP'liler ile SHP arasında ilk kriz yemin töreninde yaşandı. Leyla Zana'nın ve Hatip Dicle'nin yemin töreninde Kürtçe konuşmaları, SHP ile HEP'li vekiller arasında yeni bir krizin nedeni oldu. SHP lideri İnönü, Zana ve Dicle'nin SHP'den istifasını istedi.
HEP'li vekiller, yeni kurulan DYP-SHP koalisyonunu gözlemlemek için Newroz sonrasına kadar bekleme kararı aldı. İnönü ve Demirel Kürt illerinde yaptıkları gezide 'Kürt realitesi'ne vurgu da yaptılar. Fakat 1992 Newroz'unda yaşanan katliamlar nedeniyle HEP'li milletvekillerinden Fehmi Işıklar. Adnan Ekmen ve Salih sümer dışında kalan 18 milletvekili istifa etti.
3 Temmuz 1992'de Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından "Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozma amacını taşımak” ve "yasaya aykırı siyasi faaliyetlerin mihrakı olmak" iddiasıyla HEP'in kapatılması istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne dava açtı. SHP'den istifa eden milletvekiller hülle partisi olan ÖZDEP'i kurduktan HEP'e katıldılar. 19 Eylül 1992'de Ankara'da toplanan HEP 2. Olağanüstü Kongresi'nde, Mardin milletvekili Ahmet Türk Genel Başkan seçildi.. HEP milletvekilleri, baskıları protesto etmek için genel merkezde 12 Kasım 1992 tarihinde 8 gün süren açlık grevi başlattılar.
Anayasa Mahkemesi 11 üyenin oybirliği ile 14 Temmuz 1993'de HEP’in kapatılmasına, eski HEP genel başkanı olan TBMM Başkanvekili ve SHP Diyarbakır milletvekili Fehmi Işıklar'ın milletvekilliğinin düşürülmesine karar verdi. Demokrasi Partisi'ne (DEP) geçen milletvekillerinin üyelikleri ise, dava açıldığı tarihten iki gün sonra HEP'e üye oldukları için düşmedi.
ÖZAL'IN ÖLÜMÜ YENİ SAVAŞ KONSEPTİNİN HABERCİSİ
HEP'e açılan kapatma davası nedeniyle Kürtler 7 Mayıs 1993 tarihinde Yaşar Kaya başkanlığı'da DEP'i kurdu. DEP, HEP'in kapatılmasına kadar pasif kaldı. HEP' üye olan milletvekilleri yeni kurulan DEP'e katıldı. HEP'e yönelik baskılar ve tutuklamalar DEP'de de devam etti.
1993 yılı Mayıs ayı Türkiye için yeni bir sürecin başlangıcıydı. 1993 yılı Newroz'u öncesinde PKK ateşkes ilan etmiş, Newroz kutlamaları sakin geçmişti. Mayıs ayında Lübnan'da PKK lideri Abdullah Öcalan'ın basın toplantısına Ahmet Türk ile bazı DEP milletvekilleri Özal'ın bilgisi dahilinde katılmıştı.
Lübnan'da bu gelişmeler yaşanırken Cumhurbaşkanı Özal'ın ani ölümü yeni dönemin başlangıcı oldu. Başbakan Demirel'in köşke çıkması, Çiller'in de DYP Genel Başkanlığı'na getirilmesi Türkiye'de farklı bir konspetin yaşama konulmasının ilk adımıydı. Dönemim Başbakanı Tansu Çiller 'Bu devlet için kurşun atan da yiyen de şereflidir' açıklaması, İşadamlarının listesinin MGK'da görüşülmesi sonrasında uygulamaya konulan Milli siyaset Güvenlik Belgesiyle Kürtlere topyekün savaş açıldı.
Bu süreçde SHP lideri Erdal İnönü'de genel başkanlığı bırakırken, SHP Genel Başkanlığı'na Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Murat Karayalçın getirildi.
Türkiye'de bu dönem 3 bini aşkın faili meçhul cinayet yargısız infaz, gözaltında kayıp vakası yaşanırken, boşaltılan köy ve mezra sayısı 3 bin 500'ü aştı. Kırsaldan kentlere 3 milyonu aşkın Kürt göç etmek zorunda kaldı.
DEP MİLLETVEKİLİ KATLEDİLDİ
2 Eylül'de Batman'da DEP PM üyesi Habib Kılıç öldürüldü. 4 Eylül'de taziyeye ve halkla buluşmaya giden DEP Milletvekillerine yapılan silahlı saldırıda Mehmet Sincar öldürüldü, Nizamettin Toğuç yaralandı. Sıncar'ın cenazesi için ailesi ve partisinin Meclis'de tören yapılmaması kararı almasından sonra Ankara ablukaya alındı. Kentte giriş ve çıkışlar yasaklandı. Aynı durum Mardin Kızıltepe içinde geçerliydi. Mehmet Sincar'ın cenazesi kaçırılarak Kızıltepe'ye gönderildi. Cenaze devlet görevlileri tarafından defin edildi. Taziyeye giden milletvekillerinin kaldığı Sincar ailesine ait eve bomba atıldı.
16 Eylül 1993'de DEP Genel Başkanı Yaşar Kaya, DEP MYK'nın aldığı karar doğrultusunda, gazetelere verdiği 'DEP'in Barış Çağrısı' başlıklı bildirisi nedeniyle Ankara DGM tarafından tutuklandı.
Yine Eylül ayında, çeşitli partilerden 14 Belediye Başkanı DEP'e katıldı. Bu dönem baskılar daha da ypoğunlaştı. 2 Aralık 1993'de DEP'e kapatma davası açıldı. "Devletin ülkesi milletiyle bölünmez bütünlüğü aleyhinde faaliyetlerde bulunduğu" iddiasıyla açılan davada, "DEP'in Barış Çağrısıdır" başlıklı bildirisi ve Yaşar Kaya'nın çeşitli konuşmaları gerekçe yapıldı.
HATİP DİCLE DEP GENEL BAŞKANI
12 Aralık 1993'de DEP 1. Olağanüstü Kongresi yapıldı. Genel Başkanlığa Hatip Dicle seçildi. Aralık ayında DEP Genel Sekreter Yardımcısı Murat Bozlak evine gelen kişiler tarafından kurşun yağmuruna tutuldu. Ağır yaralı olarak kurtuldu. 18 Şubat 1994'de DEP Genel Merkezi sekiz parti il binası bombalanarak kullanılmaz hale getirildi.
DEP, 30 Mart'ta 1994'de yapılacak olan Mahalli İdareler Seçimine girip-girmeyeceğini tartışmaya başladı. DEP yöneticileri bölge gezisine çıktılar. Bölge gezisinde seçim ortamının demokratik olmayacağı görüşü ağırlık kazandı. Bu dönem adaylığını açıklayan çok sayıda belediye başkan aday adayının gözaltına alınması ve tutuklanması da bu kararı etkiledi..Toplanan DEP PM ve MYK'da seçimler güvenli ve demokratik ortamda yapılmayacağı gerekçesiyle katılmama kararı aldı. 25 Şubat 1994'de DEP seçimlerden çekilme kararını açıklandı.
DEP'İN BOYKOT KARARIYLA ÇİLLER DÜĞMEYE BASTI
Tansu Çiller'in talimatıyla 2 Mart 1994'de 13 DEP Milletvekilinin dokunulmalıkları TBMM Genel Kurulu'nda görüşülmeye başlandı. DEP milletvekillerinin dokunulmazlıklarının kaldırılmasının görüşüldüğü TBMM Genel Kurulu’nda Kürt karşıtı blok oluştu. DYP, ANAP, MHP ve bazı RP milletvekilleri , CHP’li Hasan Basri Eller de “kabul” oyu verenler arasındaydı. Orhan Doğan, Hatip Dicle, Leyla Zana, Ahmet Türk, Sırrı Sakık,Selim Sadak ve Mahmut Alınak'a yargı yolu açıldı.
Ankara 1 No’lu Devlet Güvenlik Mahkemesi, TBMM’deki karara paralel olarak Kürt milletvekilleri için “derhal sorguya alma” talimatını verdi. Milletvekilleri, Ankara DGM Başsavcılığı’nın iddianamesinde “vatan hainliği” ile suçlanıyordu. Orhan Doğan ve Hatip Dicle’nin “yaka paça” gözaltına alınmaları, başlarından tutularak zorla polis aracına bindirilmesi sahnesi Kürtlerde büyük bir tepkiye yolaçtı. İki gün sonra, Doğan ve Dicle’nin dışındaki milletvekilleri de gözaltına alındı. Ankara Merkez Kapalı Ceza ve Tutukevi’ne konuldular.
Anayasa Mahkemesi üç ay sonra, 16 Haziran 1994’te kuruluşu henüz birinci yılını dolduran DEP’in kapatılması ve 5’i tutuklu olan 13 milletvekilinin tamamının dokunulmazlığını kaldırmaya karar verdi. 1 Temmuz 1994’te ise Selim Sadak gözaltına alındı, 12 Temmuz’da tutuklandı. DEP kapatılınca milletvekillerin bir kısmı Avrupa'ya çıkmayı tercih etti.
Dava, 8 Aralık 1994’te sonuçlandı ve mahkeme, Hatip Dicle, Leyla Zana, Orhan Doğan ve Selim Sadak’a 15’er yıl ağır hapis cezası verdi. 2001 yılında AHİM yeniden yargılama kararı verdi. Türkiye 2004 yılına kadar yeniden yargılamayı gündemine almadı.Yerel mahkemelerin direnmesi, AKP hükümetini AB ve Avrupa Konseyi karşısında zor durumda kalması üzerine Yargıtay tarafından DEP'lilerin tutukluluk süreleri dikkate alınarak 9 Haziran 2004’te serbest bırakıldılar
DEVLET TOPYEKÜN DARBEYİ DESTEKLEDİ
DEP'lilerin dokunulmazlıkları siyasiler tarafından adeta desteklendi. Medya da buna destek verdi. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel, "Meclis dokunulmazlıkları durup dururken kaldırılmış değil. Olayı siyasi yöne çekmemek lazım. Türkiye’de adaleti mahkemelerin dağıttığı konusunda kimsenin şüphesi yok" açıklaması yaparken, Başbakan Tansu Çiller, “DEP’lilerin Meclis çatısı altında oturmaları halkımızı rahatsız ediyor. Bu insanların Meclis’te bulunmaları Meclis’i yıpratıyor. TBMM’nin üzerine düşeni yaptı yargının da iş başında'dedi.
"DEP’liler PKK’yi destekliyor. Meclis’e SHP’nin sırtına binip geldiler " açıklaması yapan ANAP lideri Mesut Yılmaz, sadece gözaltına alınma şeklini eleştirdi ve bunu “hukuk skandalı” ile “parlamento yara almıştır” sözleriyle değerlendirdi. TBMM Başkanı Hüsamettin Cindoruk, DEP’lilerin Anayasa Mahkemesi’ne itiraz sürelerinin beklenmeden gözaltına alınmalarına tepkiliydi.
Dönemin SHP Genel Başkanı ve Başbakan Yardımcısı Murat Karayalçın, “Düşüncelerinden dolayı milletvekillerinin dokunulmazlıklarının kaldırılmasına karşıyız. Farklı siyasi düşünceler Meclis çatısı altında tepki çekse de çoğulcu demokrasinin gereği” açıklaması yaparken, Onursal Genel Başkan Erdal İnönü, “Bu fikirlerin yanlışlığını göstermek milletvekilinin dokunulmazlığını kaldırmakla olmaz. Düşünce özgürlüğü tamamıyla karşısında olduğumuz fikirlerin bile söylenmesine izin vermekle kendini gösterir”açıklaması yaptı.
BOZLAK'LA HADEP DÖNEMİ
1994 yılında DEP'e yönelik baskılar ve kapatma davası nedeniyle 11 Mayıs tarihinde HADEP kuruldu. Murat Bozlak Genel Başkanlığa seçild. HADEP'in kuruluşunun ardından HADEP kurucusu ve PM üyesi Muhsin Melik ve şöförü Urfa'da silahlı saldırıda yaşamını yitirdi. Bir çok HADEP İl ve il yöneticisi öldürüldü. 1994 yılı aynı zamanda Kürt işadamları ve aydınların faili meçhul bir şekilde katledildikleri yıl oldu.
HADEP 24 Aralık 1995 tarihinde yapılan genel seçimlere katıldı. 25 milletvekili çıkarabilen HADEP yüzde 10 seçim barajı nedeniyle parlamentoya giremedi.
1995 seçimlerinden sonra bölgede birinci parti konumuna gelen HADEP örgütlenme atağına başladı.Bir çok ilde örgütlenmeler yapıldı, yeni il örgütleri kuruldu. 24 Aralık 1996'da HADEP Kongresi'nde meydana gelen Türk bayrağının indirilmesi HADEP' yönelik baskı, gözaltı ve tutuklamaları da beraberinde getirdi. Kongre'den sonra Maraş'a dönen İki HADEP üyesi Kayseri-Maraş yolunda katledildi. Genel Başkan Bozlak ve 50 parti meclisi (PM) üyesi sabaha karşı kongre salonundan gözaltına alındı. Parti Genel Merkezi polis tarafından basılarak arşivlere el konuldu. 4 Temmuz 1996 Bozlak ve PM üyeleri, Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi'nce tutuklanıp cezaevine konuldu. Yaklaşık 10 ay tutuklu kaldıktan sonra Nisan 1997 tarihinde tahliye edildiler.
Bu dönem Susurlukta meydana gelen trafik kazasında Abdullah Çatlı, İstanbul Emniyet Müdürü Hüseyin Kocadağ ile Serhat Bucak'ın aynı araçta çıkması, siyaset-mafya-devlet üçgenini de gözler önüne serdi.
1998 YILI HADEP'E OPERASYON YILI OLDU
10 Şubat 1998'de HADEP Genel Merkezi eğitim semineri ve 1998 takvimi gerekçesiyle, basıldı. 4 seminer katılımcısı gözaltına alındı. 12 Şubat 1998'de polisler yeniden HADEP Genel Merkezi'ni basarak, Genel Başkan Murat Bozlak, Genel Sekreter Hamit Geylani, Genel Sekreter Yardımcısı M. Zeynettin Unay, Genel Başkan Yardımcısı Mehmet Satan, Genel Sayman İshak Tepe, Merkez Yürütme Kurulu (MYK) üyesi Ali Rıza Yurtsever, PM üyesi Melik Aygül, Kemal Okutan, Abdullah Varlı, Hasan Doğan gözaltına alındı ve tutuklandılar. HADEP yöneticileri 7 ay sonra serbest bırakıldı.
1998 yılı Eylül ayına gelindiğinde, Türkiye ile Suriye arasında gerilen ilişkiler nedeniyle PKK lideri Abdullah Öcalan 9 Ekim'de Suriye'den ayrıldı. 9 Ekim ile birlikte Kürt siyasetçilerine yönelik yeni saldırılar da başladı.
1 Kasım 1998'de HADEP 3. Olağan Büyük Kongresi'nde başkanlığa yeniden Murat Bozlak tekrar seçildi. PKK lideri Öcalan'ın İtalya'da olduğu açıklanınca Türkiye'de başlayan gerilim ve tansiyon nedeniyle bir çok kentte Kürtlere yönelik linç girişimleri başladı.
19 Kasım 1998'de HADEP'e toplumsal barışa dönük halkı sağduyuya çağıran basın açıklaması nedeniyle yeniden operasyon çekildi. Bozlak, basın açıklaması nedeniyle tutuklandı.
DGM Savcısı Talat Şalk'ın talimatıyla, HADEP il ve ilçe binaları polis tarafından basıldı. Binalar tahrip edildi, arşivlere el konuldu. Baskınlar sırasında 270'i yönetici olmak üzere, il ve ilçe binalarında bulunan 3 bin 215 kişi gözaltına alındı. Baskınlarda 13 merkez yöneticisi gözaltına alındı. Parti Genel Sekreteri Ahmet Turan Demir, Genel Başkan Yardımcısı Bahattin Günel ve PM.üyeleri Emine Mısır, Hüseyin Yılmaz, Şahabettin Özarslaner ve 7 il başkanı tutuklanarak cezaevine konuldular. Kocaeli'de HADEP il binası baskının da emekli öğretmen Metin Yurtsever katledildi.
Baskılar yoğunlaşınca 6 Aralık 1998'de 3 günlük açlık grevi başlatıldı. Açlık grevi süresince bir çok il ve ilçe binası polis tarafından basıldı. Yedi Genel Merkez yöneticisi, 249 il ve ilçe yöneticisi, 250 civarında üye gözaltına alındı. 2 PM üyesi, 39 yönetici ve 6 üye tutuklandı.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, HADEP'in kapatılması için 29 Ocak 1999'da Anayasa Mahkemesi'ne iddianame sundu. Ayrıca partinin 18 Nisan seçimlerine katılmaması için de Anayasa Mahkemesi'nden önlem alınmasını istedi. Kürtler, HADEP'in kapatılma ve seçim yasaklarına karşı 1998 yılında DEHAP'ı kurarak önlem aldı. Kurulan DEHAP'ın Genel Başkanlığı'na Veysi Aydın getirildi.
HADEP YERELDE İKTİDAR OLDU
HADEP 3 Şubat 1999 tarihinde Parti kapatma iddianamesine karşı Anayasa Mahkemesi'ne itiraz dilekçesi sundu. 15 Şubat'ta Abdullah Öcalan Türkiye'ye getirildi. 21 Mart'ta bir çok kentte Newroz'un kutlanmak istenmesine karşı sert müdahaleler yapıldı. Bir çok kentte sokağa çıkma yasakları ilan edildi.Bozlak ile bazı parti yöneticileri Ankara Güdül cezaevinde tutuklu iken bazı yöneticileri de firardaydı.
Bu koşullar da 18 Nisan 1999 tarihinde hem genel hemde yerel seçimlere "Kendimizi de kentimizi de biz yöneteceğiz" sloganıyla katılma kararı aldı. Seçimde yaşanan engeller, baskılar ve ihlallere rağmen halk HADEP'e sahip çıktı. Tutuklu olmayan parti yöneticileri tarafından yürütülen seçim çalışması sonrasında, HADEP yerel seçimlerde bir büyükşehir (Diyarbakır), 6 il belediyesi (Ağrı, Batman, Bingöl, Hakkari, Siirt, Van) olmak üzere toplam 37 belediye kazandı.Genel seçimlerde, parti toplam 34 milletvekili çıkardı; ancak yüzde 10 barajı nedeniyle Meclis'e giremedi.
18 Nisan 1999 seçimlerine gidilirken DEHAP'da HADEP'in iddiasının olmadığı bazı bölgelerde seçime girdi. Yine HADEP'in seçimlere sokulmaması durumunda bazı illerde bağımsız milletvekili başvuruları da yapıldı. Fakat bu kararın alınmasında sonra yaşanan bazı sıkıntılar ve engeller nedeniyle grup kuracak sayıda yeterli başvuru gerçekleşemedi.
Ankara 1 No'lu DGM'ce verilen cezaların 28 Haziran 1999'da Yargıtay tarafından onanması üzerine, HADEP Genel Başkanı Bozlak ve birçok parti yöneticisi siyasi yasaklı oldu.19 Temmuz 1999'da Bozlak partiden istifa etti. Ahmet Turan Demir, HADEP Genel Başkan Vekilliği'ne getirildi. 8 Eylül 1999'da HADEP 1.Olağanüstü Büyük Kongresi'nde Genel Başkanlığa Ahmet Turan Demir seçildi.
BELEDİYELERE DE BASKI
19 Şubat 2000'de HADEP Diyarbakır Büyükşehir Belediye Başkanı Feridun Çelik, Siirt Belediye Başkanı M. Selim Özalp, Bingöl Belediye Başkanı Feyzullah Karaaslan, sokakta, jandarma tarafından gözaltına alındılar. Belediye binaları jandarma ve polis tarafından arandı. Her üç ilde de gözaltıları protesto edenlerden çok sayıda insan gözaltına alındı. Üç belediye başkanı, tutuklanarak Diyarbakır Cezaevi'ne kondu. Bir hafta sonra tutuksuz yargılanmak üzere tahliye edildiler.
27 Eylül 2000'de Demokrasi Hareketi Girişim Grubu, HADEP'e katıldı.50 kişilik bir grupla HADEP'e katılan Demokrasi Hareketi, çalışmaları düzenlemek üzere Sedat Aslantaş, Kemal Birlik, Münir Ceylan, Naci Kutlay, Mehmet Metiner, Altan Tan ve Canip Yıldırım'ı görevlendirildiğini açıkladı. 26 Kasım 2000'de Ankara'da yapılan HADEP 4. olağan büyük kongresinde Genel Başkanlığa tek aday olan Murat Bozlak seçildi.
1999 yılında Abdullah Öcalan'ın çağrısıyla PKK'liler 1 Ağustos 1999'dan itbaren Türkiye sınırları dışına çıkmaya başladı. PKK'nin eylemsizlik kararına karşı Türkiye uzun bir dönem Kürt sorununun çözümüne ilişkin düzenleme yapmadı. Türkiye AB müzakere süreci nedeniyle DSP-ANAP ve MHP koalisyonu idam cezasını kaldırdı.
2001 yılında çıkartılan Rahşan Affı sonrasında, yaşanan tartışmalardan kaynaklı olarak 'yardım ve yataklık' suçlamasıyla yapılan yargılamalar ve cezalar düşürüldü. TCK 312 ve bazı maddelerde değişiklikler yapıldı.
HADEP 1 Eylül 2001'de Ankara'da merkezli 1 Eylül Dünya Barış günü mitingi yapma kararı aldı. Hükümet bunu yasakladı. tüm illerde HADEP il ve ilçe örgütleri ablukaya alındı. İstanbul Zeytinburnu İlçe binasında polisin müdahalesi üzerine çatıya çıkan Zeynel Durmuş yaşamını yitirdi:
HADEP'E ÖRGÜTLENME ENGELİ 2000'DEN SONRA DA SÜRDÜ
PKK'nin silahlı güçlerini sınır dışına çekmesi ve çatışmasızlık ortamında da HADEP'in örgütlenmesi bir çok ilde engellendi. 25 Ocak 2001 HADEP Şırnak İli Silopi İlçe Başkanı Serdar Tanış, çağrıldığı jandarma Komutanlığına gittikten sonra, kendisinden bir daha haber alınamadı. İlçe Sekreteri Ebubekir Deniz, aynı konuyla ilgili jandarma komutanlığına gitti ve kendisinden bir daha haber alınamadı. Silopi'ye giriş çıkışlar yasaklandı. Bu dosyada AHİM Türkiye'yi mhkum etmesine karşın sorumlular yargı önüne çıkarılmadı.
2000 yılından itibaren bölgede görkemli Newrozlar, şölen havasında kutlanmaya başlandı fakat 2002'de Mersin'de Newroz kutlamalarına izin verilmedi. HADEP üyeleri Mehmet Şen ve Ömer Aydın yaşamlarını yitirdi. HADEP 2002'de Sosyalist Enternasyonal'e kabul edildi.
KÜRT SİYASETİ DEHAP'LA 2002 SEÇİMLERİNE GİRDİ
Kürtler 3 Kasım genel seçimlerine DEHAP çatısı altında Emek ve Barış blokuyla gitti. DEHAP, 24 Ekim 1997'de HADEP'in kapatılmasına karşı önlem olarak kuruldu. Veysi Aydın Genel Başkanlığa getirildi. 9 Mayıs 1998'de Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı Veysi Aydın'ın üyeliğini düşürdü.Bunun üzerine DEHAP 1.Olağanüstü kongresi yapıldı. Genel Başkanlığa Mehmet Abbasoğlu seçildi.
HADEP'in kapatma davası riski nedeniyle DEHAP'la seçimlere katılma kararı alınınca Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı Sabih Kanadoğlu 7 Ekim 2002'de Yüksek Seçim Kurulu'na (YSK) DEHAP'ın seçimlere girmesinin engellenmesi için başvuruda bulundu. 27 Ekim'de, seçime bir hafta kala, YSK, DEHAP'ın seçimlere katılmasına karar verdi.
3 Kasım 2002'de yapılan genel seçimlerde HADEP, demokrasi ve emek güçleriyle birlikte DEHAP listelerinden seçime girdi. HADEP Genel Başkanı Bozlak ve Akın Birdal, dönemin AKP Genel Başkanı Tayyip Erdoğan, TCK 312 maddesi uyarınca seçimlerde aday olamadı. Yüzde 6,23 oy alarak 50'nin üzerinde milletvekili çıkardı. Yüzde 10 seçim barajı nedeniyle meclise milletvekili gönderemedi. 3 Kasım seçimleri sonrasında CHP lideri Baykal ile Erdoğan 312 madde üzerinde anlaşınca, Siirt Doğanlı köyünde kullanılmayan oylar gerekçe gösterilerek Siirt seçimleri iptal edildi. Siirt seçimleri yeniden yapılarak, Erdoğan'ın milletvekili olması sağlandı.
Yargıtay Savcısı'nın suç duyurusu üzerine 21 Ocak 2003'de DEHAP'ın eski dört yöneticisi hakkında, Ankara 2.Ağır Ceza Mahkemesi'nde, resmi belgelerde birden fazla sahtecilik iddiasıyla dava açıldı.
13 Mart 2003'de Anayasa Mahkemesi HADEP'in, "terör odağı haline gelmesi" gerekçesiyle, oybirliğiyle kapatıldığını açıkladı. 26 Mart'ta 35 HADEP'li belediye başkanı DEHAP'a geçti.
2 Nisan 2003'de DEHAP, Kürt sorununun çözümü ve demokratikleşme önerilerini içeren bir deklarasyon yayınladı. 29 Nisan 2003'de Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı Sabih Kanadoğlu, ek bir iddianame ile, "yasadışı bir örgütün odağı olduğu" iddiasıyla DEHAP'ın temelli kapatılması için ikinci kez Anayasa Mahkemesi'nde dava açtı.
6 Haziran 2003'de Özgür Parti kuruldu ve Ahmet Turan Demir Genel Başkan oldu. 8 Haziran 2003'de DEHAP 2. Olağanüstü Büyük Kongresi yapıldı. Tuncer Bakırhan Genel Başkanlığa seçildi. 10 Haziran'da DEHAP, her iki iddianameye karşı cevaplarını Anayasa Mahkemesi'ne sundu.
26 Haziran'da Ankara 2. Ağır Ceza Mahkemesi, eski Genel Başkanlar Mehmet Abbasoğlu, Veysi Aydın ile eski Genel Sekreterler Nurettin Sönmez ve Ayhan Demir'i, TCK 342/1 ve 80.maddelerinden 2'şer yıl hapis cezasıyla cezalandırdı.
22 Eylül 2003'de Genel Başkan Tuncer Bakırhan ve Özgür Parti Genel Başkanı Ahmet Turan Demir, gözaltına alındı. Bir gün sonra tutuksuz yargılanmak üzere serbest bırakıldılar. 10 Ekim'de Kürt sorununun çözümü ve demokratikleşme konusunda çözüm önerilerinin bulunduğu yol haritası, Bakırhan tarafından açıklandı.
2004'DE YEREL SEÇİMLERE SHP ÇATIISNDA GİRDİ
29 Ocak 2004'de DEHAP, SHP, ÖDP, EMEP, SDP ve Özgür Parti, 28 Mart yerel seçimlerinde ortak hareket etmek üzere "Demokratik Güç Birliği" kurduklarını açıkladılar. 28 Mart 2004: Yerel seçimler yapıldı. SHP, DEHAP, Özgür Parti, SDP, ÖDP, EMEP bloku, 5 il, 33 ilçe, 31 belde belediye başkanlığı kazandı. 8 Nisan 2004'de DEHAP Genel Başkanı Tuncer Bakırhan, kapatma davası için son sözlü savunmayı Anayasa Mahkemesi'nde yaptı. 19 Kasım 2005'de DEHAP 3. Olağanüstü Büyük Kongresi'nde kendini feshederken, 26 Haziran 2007'de de Özgür Parti feshedildi.
DTP MÜCADELEYE YENİ BİR SOLUK OLDU
Eski DEP milletvekillerinin 1996 yılında yaptığı başvuruyu 2001 yılında sonuçlandıran AİHM, DGM'nin tarafsız ve bağımsız olmadığı, adil yargılanma hakkının ihlal edildiği gerekçesiyle, Türkiye'yi mahkum etti. Kamuoyunda 2. Uyum Paketi olarak bilinen kanunla DEP'li vekiller 2003'te avukatları aracılığıyla yeniden yargılanma isteminde bulundular. Yargıtay 9. Ceza Dairesi, "Gelinen safha ve cezaevinde geçen 10 yıl 3 ay 8 günlük süreyi" dikkate alarak tahliye kararı verdi. Leyla Zana, Orhan Doğan, Hatip Dicle ve Selim Sadak, 9 Haziran 2004'te serbest bırakıldı.
Eski DEP'lilerin serbest bırakılması demokratik Kürt siyasetinde yeni arayışı da birlikte getirdi. DEP milletvekilleri, Kürt siyasal partilerinin eski genel başkanlarının da olduğu Demokratik Toplu Hareketi oluşumuna gidildi. Kürt illeri ve metropollerde halk toplantıları başlatıldı. Hareketin koordinasyonu ise Hatip Dicle Leyla Zana, Orhan Doğan, Selim Sadak, Murat Bozlak, Ahmet Türk, Tuncer Bakırhan, Ahmet Turan Demir ve Feridun Yazar tarafından yürütüldü. İl koordinasyonları oluşturuldu. Seçilen delegeler ile Ankara'da bir toplantı yapılarak kurucular kurulu belirlendi. DTP 9 Kasım 2005'te Ahmet Türk ve Aysel Tuğluk'un Eşbaşkanlığında kuruldu, 25 Haziran 2006'da 1. Büyük Kongresi'ni gerçekleştirdi. DTP'nin kuruluşunun ardından toplanan DEHAP Kongresinde kendini feshetme kararı aldı.
YENİDEN ÇATIŞMALI SÜREÇ BAŞLADI
1 Haziran 2004'de PKK ateşkesi bitirdiğini "meşru savunmaya" geçtiğini açıkladı. Bölgeden dönem dönem çatışma haberleri yeniden gelmeye başladı. 2000 yılında başlayan çatışmasızlık sürecinin devam etmesi için bir grup aydın 2005 yılında Başbakan Erdoğan ile görüştü.
Erdoğan bu görüşmenin ardından Diyarbakır'da TOKİ evlerinin açılışında 'Kürt sorunu vardır. Benim sorunumdur' açıklaması yaptı. Bu açıklama bölgede büyük bir yankı buldu. Fakat Mart 2006 yılında Kulp-Şenyayla bölgesinde bir grup PKK'linin kimyasal silahla öldürüldüğü iddiası yeni gerilimleri de beraberinde getirdi. Diyarbakır'da 28 Mart'ta yapılan cenaze törenine katılanların engellenmesi ve silah kullanılması nedeniyle üç gün boyunca kent genelinde protestolar yaşandı. Bu protestolarda aralarında çocukların da olduğu 10 kişi silahla vurularak öldürüldü.
28 Mart olaylarından sonra bölgede bir sessizlik dönemi yaşandı. Cumhurbaşkanlığı seçimi nedeniyle yaşanan kriz erken seçimi de beraberinde getirdi. Bu dönem AKP'ye açılan kapatma davası, Cumhurbaşkanlığı seçiminde 367 zorunluluğu, AKP'nin mağdur olduğu algısını da beraberinde yarattı.
ORHAN DOĞAN YAŞAMINI YİTİRDİ
Yaşamını Kürt halkının özgürlük mücadelesine adayan DEP eski Milletvekili Orhan Doğan, Ağrı'nın Doğubayazıt ilçesinde 2007 yılında Doğubeyazıt Belediyesi tarafından düzenlenen 6'ncı Ehmedê Xanî Kültür Sanat ve Turizm Festivali'nin kapanış konuşmasında kalp krizi geçirdi. Doğan, tüm müdahalelere rağmen 29 Haziran 2007 günü 52 yaşında hayatını kaybetti.
KÜRTLER MECLİS'TE İLK KEZ GRUP KURDU
Genel seçimlere gidilirken Kürt illerinde şöyle bir algı oluşmuştu : 'HDP Meclis'e gidecek, AKP'yle Kürt sorununu çözecek' DTP'de bu seçimlerde bu algının kırılması çabası içine girmedi. Bir anlamda AKP'ye uzatılan zeytin dalıydı.
Bağımsız 'Bin Umut' adaylarıyla girilen seçimlerde 24 bağımsız aday parlamentoya girdi. DTP Meclis'te grup kurdu. Bu seçimde HDP Diyarbakır'da yüzde 42 oy alırken AKP yüzde 41 oy aldı. Diyarbakır'da AKP'nin aldığı en yüksek oydu. Sonraki seçimlerde AKP Diyarbakır'da yüzde 35'i aşamadı. Seçimlerden bir kaç ay sonra Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı Abdurrahman Yalçınkaya, 16 Kasım 2007'de kapatma davası açtı. Seçimlerde tek başına iktidar olan AKP politikaları bölgede çatışmaların da yoğunlaşmasını ve baskıları da beraberinde getirdi. Yine bu dönem yapılan sınır dışı operasyonlard DTP sert tepki gösterdi.
2008 yılı Mayıs ayında milletvekilleri ve belediye başkanlarının katılımıyla Diyarbakır'dan Ankara'ya barış yürüyüşü gerçekleştirildi. Bu etkinlik bir çok yerde yasaklandı.
29 Mart 209 seçimlerine gidilirken, bölgede gerilim de üst düzeye ulaştı. Erdoğan ve AKP'lilerin Diyarbakır ve bölge gezileri protesto edilmeye başlandı. AKP tıpkı 90'lı yıllarda izlenen baskıcı politikaları adım adım uygulamaya koydu.
SEÇİMLERDEN BAŞARIYLA ÇIKAN DTP'YE KISKAÇ OPERASYONLARI
29 Mart yerel seçimlerine 'Özgür yaşamla Özgür Kentlere' sloganıyla katılan DTP 99 belediye başkanlığı kazandı. Bölgede yerel seçimlerde, DTP yerel iktidarını bir anlamda yeniden pekiştirdi. Bu seçimde Erdoğan, AKP örgütlerine Diyarbakır ve İzmir'i alın talimatını da vermişti.
Yerel seçimlerinin ardından, 2008 yılından itibaren, İçişleri Bakanlığını denetimine alan Fetö'cülerin başlattıkları hazırlıklar kapsamında 14 Nisan 2009 tarihinde "KCK operasyonu" adı altında Kürt siyasetçiler ve insan hakları savunucularıu süreç 2012 yılı sonnuna kadar devam etti. Diyarbakır merkezli başlayan operasyonlar daha sonra Van, İstanbul. Adana, Mersin, İzmir gibi kentlere sıçradı.Bu operasyonlar kapsamında 6 bini aşkın Kürt siyasetçi gözaltına alındı 2 bine yakın siyasetçi tutuklandı. Bu tutuklamalar ile DTP'nin çalışmaları engellenmeye çalışıldı.
Bir yandan tutuklamalar devam ederken, Ekim 2009'da Habur'dan gelen barış grubunun serbest bırakılması yeni çözüm umutlarını yeniden yeşertti. 26 Aralık'ta Diyarbakır'da aralarında DEP eski milletvekili Hatip Dicle ve belediye başkanlarının gözaltına alınması, Adliye önünde kelepçeli fotoğraflarının servis edilmesi ise operasyonların merkezi ve planlı olduğunu ortayaya koyuyordu. DEP eski milletvekili Hatip Dicle 2004 yılında tahliye olduktan 5 yıl sonra bu kez DTK Eşbaşkanı sıfatıyla cezaevine konuldu. Tutuklananlar arasında çok sayıda belediye başkanı ve merkez yöneticisi de bulunuyordu. Bir yandan tutuklamalar ile legal Kürt siyasetini zayıflatma hedeflenirken, diğer yandan devlet ile PKK arasında Oslo'da görüşmeler de devam ediyordu.
Seçimlerden hemen sonra Anayasa Mahkemesi DTP kapatma davasını gündemine aldı. Anayasa Mahkemesi, 11 Aralık 2009 tarihinde oybirliğiyle DTP'nin kapatılmasına karar verdi. 37 kişiye 5 yıl siyaset yasağı getirilirken, Genel Başkan Ahmet Türk ve Aysel Tuğluk'un milletvekilliğinin düşürülmesi kararlaştırıldı. DTP'nin kapatılması büyük tepki toplarken, DTP'liler sine-i millete dönme kararı için Amed'e geldi. Ardından sivil toplum örgütleri gibi birçok çevre ile yapılan görüşmelerin ardından demokratik siyasete devam kararı aldı.
BDP Grubu'nda iki milletvekilin düşmesi ile sayı 19'a düşünce SDP Genel Başkanı Akın Birdal, ÖDP eski Genel Başkanı Ufuk Uras ile EMEP Genel Başkanı BDP'ye katıldılar.
BDP, Mayıs 2008 tarihinde kuruldu. Kurucu genel başkanlığı'na Avukat Mustafa Ayzit getirildi. Eylül 2008 tarihinde yapılan Kongre'de Varto Belediye Başkanı Demir Çelik Belediye Başkanlığı'ndan istifa ederek Genel Başkan oldu.
DTP KAPATILDI BDP İLE YOLA DEVAM
DTP'nin kapatılmasından sora Milletvekilleri ve belediye başkanları BDP'ye geçti. 1 Şubat 2010 tarihinde yapılan olağanüstü Kongrede Selahattin Demirtaş ve Gültan Kışanak Eş genel başkan oldular. 2009 yılından Haziran 2011 yılında yapılan genel seçimlere kadar DTP üzerinde yoğun baskılar uygulandı. 6 bine yakın DTP yöneticisi gözaltına alındı, büyük bir kısmı tutuklandı. 12 Haziran seçimlerine gidilirken aralarında Eşgenel Başkan Gültan Kışanak ve bazı siyasetçilerin adaylıkları YSK tarafından rededildi. YSK kararına büyük bir tepki açığa çıkarken bir çok kentte halk sokaklara döküldü. YSK'ya yapılan itirazlar sonucunda bu karar geri çekildi.
12 Haziran seçimleri nedeniyle Kışanak ve Demirtaş genel başkanlıktan ayrıldılar. Bu ara dönemde Hamit Geylani Genel Başkanlığa vekalet etti.Seçilen 35 milletvekili seçimlerden sonra BDP'ye geçti. 4 Eylül 2011'de yapılan kongrede, Demirtaş ve Kışanak yeniden Eşgenel Başkan oldular.
Barış ve Demokrasi Partisi, Devrimci Sosyalist İşçi Partisi, Emek Partisi, Ezilenlerin Sosyalist Partisi, Sosyalist Demokrasi Partisi, Sosyalist Yeniden Kuruluş Partisi, Yeşiller ve Sol Gelecek Partisi gibi solcu partilerin yanı sıra bazı aşırı sol gruplar, feminist hareket, LGBT dernekleri, sendikalar ile Alevi, Ermeni ve Pomakları temsil eden etnik girişimlerin dahil olduğu Halkların Demokratik Kongresi (HDK) oluşumunun partileşme kararı almasıyla HDP ortaya çıktı.
Emek Partisi daha sonra bi deklarasyon ile HDP'den ayrıldı. Fakat Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde Demirtaş'ı destekledi.
HDK, 2011 Türkiye genel seçimlerine yüzde 10 seçim barajını geçebilmek için 'Emek, Demokrasi ve Özgürlük Bloku' adı altında 61 bağımsız milletvekilini destekleyerek dahil oldu ve bu vekillerden otuz altısı meclise girdi. Ancak Hatip Dicle'nin milletvekilliğini Yüksek Seçim Kurulu tarafından düşürülmesiyle bu sayı otuz beşe indi
Bu seçimlerde cezaevinde bulunan Selma Irmak, Faysal Sarıyıldız, İbrahim Ayhan, Gülser Yıldırım ve Kemal Aktaş'ı cezaevinden aday gösterdi. Yine CHP adayları Mustafa Balbay ile MHP adayı Engin Alan'da cezaevinden seçilerek Meclise girdiler. Seçimlerden sonra uzun süre, tutuklu vekiller krizi yaşandı. Balbay ve Alan tahliye edelirken mahkemeler BDP milletvekillerinin tahliyesinde ise direndi.
2012 yılında Newroz yeniden yasaklandı. Diyarbakır'da yüzbinler bu yasağı Newroz alanına çıkarak boşa çıkardı.
KÜRTLER TÜRKİYE DEMOKRASİ GÜÇLERİYLE HDP'DE BULUŞTU
HDK'nın partileşme kararı almasının ardından 15 Ekim 2012'de resmen başvuru yapıldı. Yavuz Önen ve Fatma Gök Eşgenel Başkanlığa seçildiler. Ekim 2013'te Barış ve Demokrasi Partisi'nin öne çıkan milletvekillerinden Ertuğrul Kürkçü, Sebahat Tuncel ve Sırrı Süreyya Önder partiden ayrılarak HDP'ye katıldı. Bu milletvekilleriyle birlikte Emek Partisi eski başkanı ve bağımsız milletvekili Levent Tüzel de HDP'ye katıldı. 27 Ekim 2013'de yapılan Kongrede Ertuğrul Kürkçü ile Sabahat Tuncel Eşgenel Başkan oldu. 30 Mart 2014 seçimlerine BDP sadece Kürt illerinde seçime girereken HDP'de Türkiye metropollerinde seçime girdi.
KÜRTLER DBP'DE SİYASET YAPACAK
Kürt siyaseti daha önceki dönemlerde yeni bir partiye geçildiğinde diğer siyasal parti ya kapatılır yada yedek olarak bekletilirdi. Türkiye demokrasi cephesi ile HDP çatısı altında buluşan Kürtler, BDP'nin de Kürt partisi olarak yoluna devam etmesi kararı aldı. Gidilen kongrede Barış Demokrasi Partisi adını Demokratik Bölgeler Partisi olarak değiştirildi. Diyarbakır Milletvekili Emine Ayna ile Kamuran Yüksek Eş Genel Başkanlığı'na seçildi.
Emine Ayna'nın istifası ve Kamuran Yüksek'in tutuklanmasından sonra gidilen kongrede Sebahat Tuncel ile Mehmet Aslan seçildi. Sebahat Tuncel halen tutuklu olarak yargılanırken, bir kaç kez gözaltına alınan Arslan ise üç gündür gözaltında.
HDP'NİN CUMHURBAŞKANI ADAYI DEMİRTAŞ
HDP'nin 2. Kongresi 22 Haziran 2014'de yapıldı. Figen Yüksekdağ ile Demirtaş Genel Başkan oldu. 2014 yılı Ağustos ayında yapılan Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde HDP Demirtaş'ı aday gösterdi. Demirtaş'ın aldığı yüzde 9.76 o oy oranı HDP'nin seçimlere siyasal parti çatısı altında girmesi yönünde alınan kararda etkili oldu.
2014 yılı Ekim ayında Kobani'nin İŞİD tarafından kuşatılması ve Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Kobani açıklamaları sonrasında, 8 Ekim'de Diyarbakır başta olmak üzere tüm kentlerde halkı sokağa döktü. Güvenlik güçlerinin silah kullanması, Diyarbakır ve Batman'da Hizbullah yanlılarının buna müdahil olmasıyla 50'ye yakın kişi yaşamını yitirdi.
2013 - 2014 yıllarında Kürt sorunun çözümü için İmralı-Kandil ve hükümet nezdinde görüşmeler İmralı heyeti tarafından yürütüldü.
Kobani olayları sonrasında toplanan ilk MGK'da ele alınarak yeni bir konsept belirlendi. 2015 yılı 21 Mart Newroz kutlamaları öncesinde Domabahçe'de HDP heyeti ile hükümet adına yapılan açıklamadan sonra tüm görüşmeler askıya alındı. .
GÖRÜŞMELER BİTTİ, YENİDEN ÇATIŞMALI DÖNEM
7 Haziran 2015 seçimlerine HDP tek başına girme kararı aldı. 5 Haziran’da Diyarbakır’da HDP mitingine yönelik olarak gerçekleştirilen bombalı saldırıda 2 kişi yaşamını yitirdi. Onlarca kişi yaralandı. 7 Haziran seçimlerinde HDP yüzde 13.2 oy alarak 80 milletvekili çıkardı. AKP tek başına hükümet kuramadı. CHP ile yapılan görüşmelerden sonuç alınmayınca 1 Kasım'da yeniden seçim kararı alındı. 7 Haziran seçimlerinden sonra, Suruç’ta Kobani’yle dayanışmaya giden Sosyalist gençlere yönelik bombalı saldırıda 34 kişi yaşamını yitirdi. Ceylanpınar'da hala faili meçhul olan 2 polisin öldürülmesi sonrasında, Türk savaş uçakları sınır ötesine hava saldırıları yapmaya başladı. 2012 yılı sonunda çözüm umuduyla başlayan görüşmeler müzakereye dönüşmeden yemiden çatışmalı sürece girildi.
Barış sürecinin devam etmesi için Ankara'da düzenlenen 10 Ekim mitingine yapılan bombalı saldırıda 100’ü aşkın insan yaşamını yitirdi.
Yine 1 Kasım seçimlerine gidilirken HDP merkez, il ve ilçe binalarına yönelik saldırılar başladı. Bu saldırılar tıpkı 1993 konseptinin yeniden başlayacağının habercisiydi.
1 Kasım seçimlerinde HDP yüzde 10 barajını yeniden aşarak bu kez 59 milletvekiliyle parlamentoya girerken, AKP baskı ve zor yöntemleriyle yeniden tek başına iktidar oldu.
Bu dönemde Sur, Cizre, Nusaybin, Şırnak, İdil gibi bir çok yerde başlayan direnişlere AKP iktidarının yönelimi çok ağır oldu. Sadece Cizre’de 200’ü aşkın insan binaların bodrumların da katledildi.
Kürt sorununun çözümünde atılan tüm adımları durduran AKP hükümeti, yeniden askeri politikaları devreye sokarak, kendi Kürdünü yaratmanın peşine düştü.
AKP,. MHP’nin ve bir kısım CHP’linin de desteğiyle dokunulmazlıkları Mayıs 2016 tarihindekaldırdı. CHP dokunulmazlıkları Anayasa Mahkemesi’ne taşımadı. HDP ise yeterli imzaya ulaşamadığı için Anayasa Mahkemesi'ne dava açamadı.
Kürt sorununda yeniden askeri çözümü devreye koyan AKP hükümeti, 30 Mart 2014 seçimlerinde BDP tarafından kazanılan 106 belediyeyi ele geçirmek için kayyum atama hazırlığı yürütürken, Gülencilerin 15 Temmuz darbe girişimi süreci yaşandı. Bu süreçte ilan edilen OHAL ile Türkiye’de demokrasi güçlerine yönelik saldırılar ve yönelimler daha da arttı. PKK lideri Öcalan’la görüşmelerin yeniden yapılması için Diyarbakır’da 50 aktivistin başlattığı açlık grevi devam ederken Öcalan’ın ailesinin İmralı’ya gidişine izin verildiği gün, BDP’li 24 belediyeye kayyum atandı.
Kayyum atamaları daha sonraki süreçlerde BDP’li Belediye Eş Genel Başkanlarının gözaltına alınması ve tutuklanması süreciyle devam etti. 31 Ekim 2016 tarihinde Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Eş Genel Başkanları Gültan Kışanak ile Fırat Anlı tutuklandı. Tutuklamaları protesto eden grupta bulunan BDP Eş Genel Başkanı Sabahat Tuncel de yaptığı açıklamalar nedeniyle tutuklandı.
4 Kasım gecesi de HDP milletvekillerine yönelik olarak gözaltı ve tutuklama furyası başlatıldı. HDP Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş ve Figen Yüksekdağ ile çok sayıda milletvekili gözaltına alındı. Mahkemeye çıkartılan milletvekillerinin bir kısmı tutuklandı.
Halen HDP Eş Genel Başkanları Selahattin Demirtaş, Figen Yüksekdağ ile birlikte Grup Başkan vekilleri Çağlar Demirel, İdris Baluken, Ferhat Encü, Selma Irmak, Abdullah Zeydan, Gülser Yıldırım halen tutuklu olarak bulunmaktadır. Bunun dışında eski milletvekilleri Aysel Tuğluk, DBP Eş Genel Başkanı Sabahat Tuncel, Halil Aksoy, Van Belediye Eş Başkanı Bekir Kaya, Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Eş Başkanı Gültan Kışanak, Siirt Belediye Eş Başkanı Tuncer Bakırhan ile birlikte 72 belediye eş başkanı, yüzlerce parti üyesi ve aktivisti tutuklu olarak bulunmaktadır.
MİLLETVEKİLLERİNİN VEKİLLİĞİ DÜŞÜRÜLDÜ
HDP eski Eş Genel Başkanı Figen Yüksekdağ, HDP Van Milletvekili Tuğba Hezer, Şırnak milletvekili Faysal Sarıyıldız, Diyarbakır milletvekili Nursel Aydoğan, Siirt milletvekili Besime Gonca, Şırnak milletvekili Ferhat Encü ile yemin töreni krizi nedeniyle yemini sayılmayan Leyla Zana'nın milletvekilliği düşürüldü.
YENİ EŞ BAŞKANLARLA YOLA DEVAM
4 Kasım'da tutuklanan Eşbaşkanlardan Yüksekdağ'a geçen yıl verilen ceza nedeniyle Yargıtay üyeliğini düşürünce HDP 45 gün içerisinde olağanüstü kongreye giderek yeni eş başkan seçti. Kongrede Demirtaş ile birlikte Serpil Kemalbay Eşgenel Başkan oldu.
11 Şubat'ta yapılacak olan İkinci olağan Kongre'de Demirtaş aday olmayacağını açıkladı. HDP içinde aday olması yönünde istişareler yürütüldü. Demirtaş'ın çalışmalara engel olmamak için aldığı bu karar parti organlarında yürütülen bazı tartışmalar da medya üzerinden sürdürüldü. Yaşanan bu tartışmalar sonrasında Demirtaş yaptığı açıklamada, 'partiden ayrılmadığını bütün gücüyle parti çalışmalarına katkı sunacağını' açıklayarak bu tartışmalara da nokta koydu.
Geçtiğimiz hafta PM ve MYK'da tartışılan eş genel başkanlık konusu tartışıldı. Geçtiğimiz hafta sonu yapılan HDP Kadın ve Genel Konferanslarında partinin yeni dönem politikaları ve hedefleri tartışılarak bir deklarasyon yayınlandı.
HDP Kadın ve Genel Konferanslarındaki tartışmaların ardından Eş Genel Başkanı Serpil Kemalbay, partisinin 11 Şubat’ta gerçekleşecek kongresi öncesinde, HDP Genel Merkezinde düzenlediği basın toplantısında HDP’nin Eş Genel Başkan adaylarının Pervin Buldan ve Sezai Temelli olduğunu açıkladı.
Bu konferansların ardından HDK ve HDP bileşenlerine dönük gözaltı operasyonları yapıldı. Çok sayıda kurum temsilcisi gözaltına alındı. HDP Eş Genel Başkanı Serpil Kemalbay hakkında da gözaltı kararı çıkarıldı.
Gözaltı ve baskı kıskacına rağmen, 7 Haziran seçimlerinde seçim barajını anlamsızlaştırarak Türkiye halklarının demokrasi mücadelesi tarihine önemli katkı sağlayan HDP'nin 3. Olağan Kongresi 2019 seçimlerine HDP'yi taşıyacak bir yönetim seçecek.
2019 yılı Türkiye için zorlu bir yıl olacak. Yerel seçimler ardından ise genel ve Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin yapılacağı 2019 yılına AKP bugün yedeğine MHP'yi alarak hazırlanıyor. 15 Temmuz darbe girişim bahanesiyle getirilen OHAL uygulamaları ‘FETÖ'cülerden çok Kürtlere ve Türkiye demokrasi güçlerine yönelik olarak uygulanıyor. Bu anlamıyla HDP'nin bu kongresi demokrasi mücadelesi açısından önemli bir dönüm noktası olacak.
Dersim’i Bekleyen Büyük Tehlike
Kadın Sorunun Da İçimizdeki Çürük Elmalar
Yazar Bülent Tekin’in AKP ve Fettullah Gülen Hakkındaki Görüşleri
Baydemir'e 'Alevilere cemevi tahsis ettin' fezlekesi
Dönemin gazetelerinde Seyit Rıza için Ermeni iması