Atwan: El Fetih'in bölünmesi ciddi bir risk
Aylin Bozyap BBC Türkçe
Filistin'in en büyük siyasi hareketlerinden El Fetih'in yirmi yıldan bu yana ilk kez düzenlediği kongresi Batı Şeria'da salı günü başladı.
Üç gün sürecek kongrede temel amaç, örgütü altı ay sonraki başkanlık ve parlamento seçimleri öncesinde yeniden canlandırabilmek.
Zira El Fetih, çoğu Filistinli'nin gözünde verimsiz, yozlaşmış bir halde ve reform ihtiyacı içinde.
Oysa El Fetih, Yaser Arafat'ın 2004'te ölümünden ve bundan iki yıl sonra da parlamento seçimlerinde Hamas karşısında bozguna uğramasından önce, Filistin Özerk Yönetimi'nin tartışmasız iktidar organıydı.
Kamuoyu yoklamaları, El Fetih'in en büyük rakibi Hamas'tan daha fazla halk desteğine sahip olduğunu gösteriyor ama gözlemcilere göre, kendini yenilemediği takdirde örgütü, uzun vadede büyük kayıplar bekliyor.
O halde bu kongreden El Fetih açısından ne tür sonuçlar beklenebilir?
Londra merkezli Arapça yayımlanan El Kuds gazetesinin genel yayın yönetmeni Abdülvari Atwan'la konuştuk. Atwan: Bu son derece önemli bir kongre, çünkü öncelikle 20 yıldır ilk kez düzenleniyor. İkincisi, Mahmud Abbas Batı Şeria ve Gazze'deki otoritesini kaybetmeye başladı. Biliyorsunuz Hamas son parlamento seçimlerini kazandı. O yüzden Abbas, Batı'ya ve bazı destekçilerine "İsrail'in konuşması gereken kişi benim" mesajı vermek istiyor. Abbas'ın zor durumda olduğunu düşünüyorum; zira bu kongrede söyleyecek fazla bir şeyi yok. Hatalar yaptığını, İsrail'le görüşmelerin verimsiz geçtiğini itiraf etti. Bana kalırsa asıl önemli olan, Filistin Özerk Yönetimi ve Abbas'ın karşı karşıya olduğu güçlüklere rağmen, bu kongrenin toplanabilmiş olmasıdır. BBC Türkçe: Peki kongrenin katılımcıları kimler? Zira El Fetih içerisinde bazı kesimlerin mevcut durumdan hoşnut olmadıkları, farklı tüzüklerin tartışıldığını duyuyoruz. Atwan: Kongreye El Fetih içindeki ılımlı kesimler katılıyor. Abbas'ın izlediği ılımlı siyasi çizgiyi destekleyen çevreler bunlar. Abbas'ın politikalarına karşı çıkan radikal kesimlerse bu kongreden uzak duruyor. Ayrıca bu, bir anlamda El Fetih'in yaşlı kanadının kongresi; gençlerin sayısı hayli sınırlı. Bu nedenle El Fetih'in tüzüğünün bu tabloyu; yani bu yaş grubunu ve bu katılımcıları yansıtacağı kanaatindeyim. Abbas, İsraillilerle müzakere ve yol haritasına yönelik politikalarına devam edeceklerini söylediğinde şaşırmadım doğrusu. BBC Türkçe: Peki siz bu kongreye ideolojik ayrılıkların yansıyacağını düşünüyor musunuz? Zira önemli bir nokta da, El Fetih'in İsrail'in ortadan kaldırılmasına ilişkin ifade konusunda yeni tüzükte kullanacağı dil olacak. Taslak metinde İsrail'le barış görüşmeleri başarısız olduğu takdirde "silahlı mücadele" seçeneğine yer verildiği söyleniyor.
'El Fetih'ten kopuş şaşırtıcı olmaz'
Atwan: Abbas'ın söylediği gibi bu kongrenin temel amacı, el Fetih örgütlenmesini yeniden canlandırmak ve siyasi arenaya yeniden sokabilmek. Ama bence bu kongre bir çok el Fetih üyesi arasında ayrılığa yol açacak. Örgüt içinde gençler ve yaşlılar arasında büyük bir uçurum var. Ayrıca Abbas, bu kongrenin katılımcılarına barış süreci çökecek olursa herhangi bir alternatif sunacak durumda değil. Direnişten bahsetti ama bunun silahlı değil, sivil bir direniş olduğuna dikkat çekti. Sonuç olarak, El Fetih örgütlenmesinden başka kopmalara tanık olursak şaşırmayacağım. Bana kalırsa El Fetih bu kongreden sonra aynı olmayacak.
BBC Türkçe: Yani bu kongre sonunda bir bölünme yaşanabilir mi diyorsunuz? Özellikle tüzükten rahatsız olan kesimler? Onlar ne yapabilir? Atwan: Bu politikalardan, yeni bildiriden ya da tüzükten mutlu olmayan kesimler, El Fetih örgütlenmesinden uzaklaşacaktır. Belki paralel bir örgütlenmeye, yani eski politikalarıyla İsrail'e karşı silahlı mücadeleye de yer veren yeni bir El Fetih kurma yoluna gidebilirler. Büyük ölçüde beklenti bu yönde. Arap hükümetlerinin bu türden bir bölünmeye destek vermeyecekleri doğrudur, ama Şam yönetiminin Abbas liderliğindeki el Fetih'e karşı çıkan herhangi bir örgütlenmeye açık olduğunu da unutmamalıyız. O yüzden bölünme ihtimali var, paralel bir örgütlenme de bir olasılık, ayrıca bu kongreden sonra Abbas'a verilen desteğin çökmesi de bir olasılık olarak karşımıza çıkıyor. BBC Türkçe: Peki bütün bunları dikkate aldığımızda, Filistin Kurtuluş Örgütü'nün ne yöne doğru gittiğini düşünüyorsunuz? Atwan: Filistin Kurtuluş Örgütü son dönemde iyice zayıfladı, hiçbir ağırlığı kalmadı. Çoğu halkın desteğini kaybetmiş, Soğuk Savaş'tan kalma örgütleri temsil ediyor. Aralarında sağlam duran tek örgüt El Fetih ama o da tek başına güçlü bir Filistin Kurtuluş Örgütü yaratamaz. Ayrıca Hamas'ı da unutmamalıyız. Gazze'de kontrolü sağlamış durumdalar ve Batı Şeria'da da aynısını kurmak istiyorlar. Yani Abbas önümüzdeki birkaç ay içerisinde barış sürecinde büyük bir ilerleme sağlayamazsa, bu durum, mevcut el Fetih yönetiminin ve Filistin yönetiminin sonu olacaktır. Filistin halkı Abbas'ın barış sürecinde oynadığı kumarın meyve vermesini bekliyor ama şu ana dek bu meyveler henüz olgunlaşmış değil.