Mahidevran; "En güzel kadın" / Tarih / Milliyet Blog
Osmanlıda saray kadınları ile ilgili bazıları hariç piyasada bugün çok kaynak yok. Ben de biraz internetten biraz kitaplardan az da olsa bir şeyler topladım ama tatmin edici değil.
Bilinen adı GÜLBAHAR HATUN. Muhtemelen gerçek adı değil. Mahidevran ismi sonradan verilmiş. Doğum tarihi 1498-1500 olarak geçiyor. Nereli olduğu da kesin değil. Arnavut veya Kırımlı olduğu ile ilgili bilgiler var. Türbesinde baba ismi Abdullah, saray kayıtlarında Abdurrahman, Abdülmennan geçiyor. Buradan onun köle olduğunu ve Müslüman kökenli olmadığı bilgisini çıkartabiliyoruz. Çünkü baba ismi olarak “Allah’ın Kulu” anlamına gelen Allah’ın isimleri Müslüman olmayanlarda kullanılıyor. Zaten cariye olarak geldiğini biliyoruz.
Kanuni Sultan Süleyman ilk eşi. Onu önemli kılan bunun yanında Osmanlı imparatorluğunun tahtta en uzun kalan en güçlü hükümdarına ilk Şehzadesini vermesi sanırım. Bu sayede “HASEKİ SULTAN” ünvanı almış oluyor. En kıdemli Padişah eşi olduğunu gösteren unvan.
Gülbahar Hatun, küçük yaşta güzelliği sayesinde Kanuni Sultan Süleyman’ın Şehzade iken Sancak Beyi olduğu Manisa sarayına cariye olarak girer. 1515 yılında Şehzade Mustafa’yı dünyaya getirir. Doğum tarihine bakarsak çocuk yaşta anne olmuş diyebiliriz.
Şehzadenin doğumundan sonra MAHİDEVRAN adını aldı. Mah; ay, devran; zaman olarak alırsak ayın parlamasından iki kelimenin birleşmesinden “en güzel kadın” anlamı taşıyor. Göz alıcı, herkesin içinde parlayan….
Onun için “gece saçlı, kömür gözlü güzel kadın” ifadesi kullanılmış. Hürrem Sultan’dan daha güzel olduğu kesin. Hürrem için; “güzel olmayan ufak tefek fakat çok işveli bir kadın” tanımlaması yapılıyor. Saray da etkin olmak için güzel olmak yetmiyor tabi. Hürrem Sultan güzel olmaması sebebiyle Mahidevran’ın tarafından çok dikkate alınmamış. Fakat bunun acısını çok fazla çekecektir. Hürrem’in entrikalarından onu ne Valide Sultan ne Hatice Sultan ne de ilk Şehzade annesi olması kurtarabilecektir.
1520’de Kanuni Sultan Süleyman’ın Padişah olması ile oğlu ile beraber İstanbul’a gelir. Tam da dünyanın en güçlü devletinin Padişahının Hanımlığının tadını çıkaracakken Hürrem Sultan’ın saraya gelmesi ile sıkıntılı günleri başlayacaktır.
Kanuni’nin Hürrem; “Yüzümü güldüren” dediği Hürrem Sultan Onun gönlüne girdikçe Mahidevran gözden düşecektir.
Buna bir de Şehzade Mustafa’nın Sancak Beyliği için İstanbul dışına çıkması, kendide ona eşlik etmek zorunda olduğu için saraydan uzaklaşması eklenince iyice gözden düşecektir. Hürrem Sultan, hem ardı ardına Şehzadeler dünyaya getirmesi hem de entrikaları sayesinde güçlü bir kadın haline gelecek, tabi ki Mahidevran ve onun gözde oğlu Mustafa’yı alaşağı etmek için her şeyi yapacaktır.
Oğlu ile Manisa, Amasya ve Konya illerinde bulundu. 1553 İran seferi sırasında Şehzade Mustafa’nın idam edilmesinden sonra Şehzdesinin kızı ve cariyeleri ile Bursa’ya geldi.
Burada muhtemelen Hürrem sultan yüzünden maaş bağlanması gerekirken bağlanmamış, yoksulluk içinde hayatını sürdürmek zorunda kalmıştır. Kaldığı evin kirasını ödeyemeyecek duruma geldiği yazıyor. Şaşalı saray hayatından sefalete.
Kaderi Hürrem Sultan’ın ölmesi ile değişecektir. Kendine maaş bağlanacaktır. Asıl Kanuni ölünce tekrar eski günlerine dönecektir. Çünkü Hürrem’in hayatta kalan tek oğlu Osmanlının 11. Padişahı II. Selim, Mahidevran’ın maaşını arttıracak, tüm borçlarını ödeyecektir.
Bundan sonra durumu düzelecek, köşk alacak, oğluna türbe yaptıracaktır. Hayatının son anlarında belki de Hürrem Sultan’a hayatının kazığını atmıştır. En büyük rakibi, düşmanı Hürremîn oğlu sayesinde hayatının son günlerini rahat yaşamıştır. 1580-81 yılında ölmüş, cenazesi oğlunun Bursa’daki türbesine gömülmüştür.