Petrol gelirine bağımlı ekonomiler tehlikede | Finans haberleri
Dolar 5,8099 0,01%
Global finans portalı FX Empire’ın modellemesi kasım ve aralık için 42 doların altında bir petrol fiyatı öngörüyor. Özellikle petrol gelirine bağımlı ülkelerin etkileneceği 40 dolar seviyesinin uzun sürmesi halinde global ekonomiyi bekleyen tehditler var.
Emtia fiyatları hisse senedi karşısında 40 yılın en düşük seviyelerinde seyrediyor. ABD hisseleri bir dizi dış faktöre bağlı olarak son 7 yılda artmaya devam etti. Ancak yatırımcıların gerçek anlamda ABD borsalarına dönüşü oldukça yeni. Küresel yatırımcı 2011 ile 2016 arasında temkinli davranırken, ABD para piyasalarına yatırılan sermaye miktarı bu süre boyunca nispeten sabit kaldı. Yatırımcıların ABD piyasalarına dönüşü 2016 ABD başkanlık seçimlerinden sonra, küresel ekonomiye güvenin geri gelmesiyle başladı. Ancak tek neden bu değildi. 2014-2016 arasında petrol fiyatları da düşmüş, gelişen piyasaların canlılıkları sönmüştü. Peki, petrol fiyatı yeniden düşerse ne olur?
Tüm bu yeni paranın küresel piyasalara girdiği ve hisse senetleri satışlarının arttığı bir ortamda petrol fiyatları 40 doların altına inerse nasıl bir global ekonomik görünüm beklenmeli? Global finans haber portalı FX Empire’ın kendi modellemesini kullanarak temmuzda yaptığı bir araştırma petrolün ağustosta düşeceğini, eylül ve ekimdeki düzelmenin ardından kasım ve aralıkta 42 doların altına ineceğini tahmin etmişti.
Kasımda yüzde 31’un üzerinde düşüş bekleniyor
Petrolün geçtiğimiz aylardaki seyri araştırmayı büyük oranda haklı çıkarıyor. Suudi Arabistan petrol şirketi Aramco’ya yapılan saldırı eylül ayının ortalarında fiyatları artırsa da ham fiyat genel olarak beklenen aralıklar içinde kalarak son zamanlarda 55 dolara yükseldi. FX Empire’ın modellemesi petrol fiyatlarının kasım ayında 58 dolar seviyesinden 40 dolara kadar düşeceğine işaret ediyor. Portalın deneyimli analist ekibi düşüşün gerçekte yüzde 31’in de üzerinde olabileceğini tahmin ediyor.
Petrol fiyatları öngörüldüğü gibi 2019 bitmeden 40 doların altına inerse özellikle geçimi petrol ihracat gelirine bağlı ülkeler ve bu ekonomilerin merkez bankalarının etkilenmesi bekleniyor. Bunların başında Brunei, Kuveyt, Libya, Kongo Cumhuriyeti, Suudi Arabistan ve Singapur gibi petrol geliri GSYİH'sinin yüzde 30'undan fazla olan ülkeler geliyor. Bu ülkeler, önümüzdeki 3-4 ayda 40 doların altına düşmesi beklenen petrol fiyatlarından kaynaklı kazanç kaybına nasıl tepki verecek?
Toplumsal çekişmeler artabilir
Petrol fiyatı mevcut seviyesi olan 67 dolardan 40 dolara inerse, gerçek kayıp yüzde 40 düşüş ile fiyat indiriminin toplamı olarak hesaplanıyor. Söz konusu ülkelerin tümü için petrol gelirlerinin büyük olasılıkla benzer miktarlarda düşeceği tahmin ediliyor. Bu gelir kaybından en çok etkilenecek olan petrol gelirlerine daha çok bağımlı olan ülkelerin borç, kredi gibi gelecek operasyonları etkilenecek. Toplumsal huzursuzluk ve çekişmelere yol açacak bu durumun söz konusu ekonomilerdeki baskıyı artırması bekleniyor. Bu derece önemli bir emtiadaki fiyat çöküşü uzun sürdüğü takdirde etkilerinin global ekonomide hissedilmesi de muhtemel görülüyor.
Petrol geliri/GSYİH oranı yüzde 30’un üzerinde olan ülkeler tehlikede
Petrol üreten ülkeler dünya genelinde büyüklük açısından çeşitlilik gösterse de en büyük üreticiler ABD, Suudi Arabistan ve Rusya. Petrol gelirlerine en çok bağımlı olan ülkelerse dünyanın nispeten küçük ve daha az olgun ekonomileri arasında yer alıyor. Global ekonomide daralma devam ederken petrol arzının nispeten tutarlı kalması durumunda, bazı ülkelerin petrol gelirleri açısından sürdürülebilirliği tehlike altına girebilir. Aralarında Brunei, Kuveyt, Libya, Kongo Cumhuriyeti, Suudi Arabistan ve Singapur’un olduğu bu ülkeler için petrol ihracatı yıllık GSYİH'nın yüzde 15'inden fazlasını oluşturuyor. Petrol gelirleriyse bu ülkelerin GSYİH'lerinin yüzde 30'unun üzerinde.