Kaslar : Ortopedi Rehberi – İsmail KARAİSMAİL
Kas sistemi iskelet sisteminin üzerini örterek kasılma (kısalma) yeteneklerini kullanır. Bu sayede vücudun hareket etmesini sağlar. Ortalama olarak erkek vücut ağırlığının %40’ını, kadın vücut ağırlığının %23’ünü kas sistemi oluşturur.
Kaslar lif denilen uzun ipliksi yapılardan oluşur. Bu liflerin oluşturdukları yapıya kas demeti denir. Kasların kemiklere yapışma noktalarına tendon denir. Aynı zamanda kasların içerisinde merkezi sinir sisteminden gelen emirleri ileten sinirler vardır.
Bir kas izotonik kasılma (kas kasılırken boyunun kısalması hali) ve izometrik kasılma (kas kasılırken boyunun aynı kalması hali) olmak üzere iki şekilde kasılır.
Bir kasın etki (kasılım) gücünü etkileyen faktörler vardır. Bunlar şöyle sıralanabilir:
fizyolojik kesiti (kasa katılan bütün lif kesitlerinin toplamı)
ekleme olan uzaklığı
insersion açısının genişliği (eklem açısının genişliği)
motor ünite sayısının çokluğu (motor nöron ve onun etkilediği kas liflerinin tümü)
Kaslarımız 3 farklı yapıda incelenir:
Kalp Kası: Yapısı çizgili kaslara, çalışma prensibi düz kaslara benzer. İstemsiz çalışır. Yaşadığımız sürece yorulmadan, güçlü, hızlı ve ritmik olarak çalışır.
Düz Kaslar: İç organ yapılarında bulunan kaslara düz kas denir. Midenin besinleri öğütmesi, doğumda rahmin genişlemesi gibi birçok yaşamsal kasılımlar yaparlar. İstemsiz çalışırlar. Zayıf ama uzun süreli kasılım yaparlar.
Çizgili Kaslar: Kemik ve eklem sistemini sararak hareket etmesini sağlayan çizgili kaslardır. İsteğe göre çalışan istemli kaslardır. Hızlı çalışırlar ve çabuk yorulurlar. Bu yüzden uzun süre kasılı kalamazlar. Çok güçlü kasıldıklarından çok enerji harcarlar.
Bir çizgili kas kesinlikle bir kemikte başlayıp aynı kemikte bitmez. En az iki kemik veya daha çok kemiği etkisi altına alır. Bir kasın aynı kemikte başlayıp bitmesi var oluş gerekçesine de terstir.
Bir kemik hareket ederken karşılıklı kaslar birbirine zıt olarak çalışırlar. Biri kasılırken (kısalırken) zıt olan diğer kas gevşer (uzar). Bu durum hareketi kontrollü gerçekleştirmemizi sağlar. Örneğin; biseps kası kasılarak dirseğimizi bükmeye çalışırken zıt taraftaki triseps kası gevşeyerek dirseğin bükülme hareketine yardımcı olur.
İnsan vücudunun hareket etmesi için kemik, eklem, sinir ve kas sistemimizin birlikte, sorunsuz çalışması gerekir.
Hareket etmemiz için beyinin emir vermesi, bu emirlerin sinirler vasıtası ile sağlıklı bir şekilde kaslara iletilmesi, kasların emirleri algılayıp etkisi altında olan kemik ve eklem yapılarına kasılma sureti ile emri iletmesi, kemik ve eklemlerin de bu emri kendi yetenekleriyle sağlıklı olarak meydana getirmesi gerekir. İşte meydana gelen bu olay “hareket”tir. Bu sıralamanın içerisinde herhangi bir problem karşımıza hareket sorunu veya “ortopedik hastalıklar” olarak çıkar.