Hyundai Engineering-den Kebşirleme Işleri Üçin Täze Tehnologiıalar Hyundai Engineering (Koreıa Respublikasy) kompaniıasy Balkan welaıatynyň Gyıanly şäherçesinde Türkmenistanyň nebitgaz pudagy üçin Hünärmenleri taııarlaıan merkezini açdy. Bu ıerde bir ıylyň dowamynda 400-den gowrak adam kebşirleme işiniň häzirki zaman tehnologiıalaryny özleşdirip bilerler. Instruktorlar hökmünde okuw işini ıolbaşçylygy koreı kompaniıasynyň we potratçy guramalaryň hünärmenleri amala aşyrarlar.
Türkmenistanyň Bölüp Beren Maliıe Serişdeleri TOPH Gaz Geçirijisiniň Gurluşygyny Çaltlandyrar Öň habar berşimiz ıaly, Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow ıakynda Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan (TOPH) gaz geçirijisiniň Owganystanyň we Päkistanyň çäklerinde başlangyç böleginiň gurluşygyny maliıeleşdirmek üçin 45 million amerikan dollaryndan gowrak möçberde serişdeleri bölüp bermek hakynda Karara gol çekdi. Tebigy gazy ıanaşyk döwletlere ugratjak ulag ulgamynyň gurluşygy üçin serişdeler «Türkmengaz» Döwlet konserniniň taslama gatnaşyjy-agza döwletleriň arasynda baglaşylan maıa goıum Ylalaşygynyň çäklerinde bölünip berildi.
İurduň İokary Tizlikli Magistrallary Üçin İokary Hilli Bitum Türkmenbaşynyň nebiti gaıtadan işleıän zawodlar toplumynda (TNGIZT-da) Türkmenistanyň häzirki hereket edıän standartlaryna laıyk gelıän ıol bitumynyň önümçiligi artdy. Birnäçe tehnologiki çäreleriň hasabyna desganyň taslama kuwwatlylygynda jemi 150 müň tonna bitumdan 2015-nji ıylda ıol örtükleri üçin 278 müň tonna örüji material öndürildi. Şu ıylyň bäş aıynyň netijeleri boıunça geçen ıylyň degişli döwri bilen deňeşdireniňde, on göterime golaı artyk ıol bitumy işlenip taııarlanyldy.
İurdumyzyň Telekeçiligini Ösdürmekde Täze Tapgyr Badalga Aldy Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesinde “Arkadagyň ak ıoly bilen” atly dabaraly maslahat geçirildi. Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler partiıasynyň Merkezi geňeşi bilen bilelikde guralan maslahat hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ıakynda milli ykdysadyıediıetimiziň hususy ulgamynyň wekilleri bilen geçiren duşuşygynda öňde goıan wezipelerini çözmäge bagyşlandy.
Maslahatda bellenilişi ıaly, milli Liderimiz bilen duşuşyk ıurdumyzyň telekeçiligini ösdürmek üçin ähmiıetli, hakykatdan-da taryhy waka boldy. Telekeçilige döwletimiz uly guramaçylyk we maliıe goldawyny berıär. Bu bolsa diňe bir ıeňillikler we karz bermek görnüşinde bolman, eısem, oňaıly ıagdaıy, telekeçileriň synpyny galdyrmak, bazar ulgamynyň zerur bolan düzüm bölegi hökmünde güıçli işewür-jemgyıetçiligini kemala getirmek üçin hukuk we beıleki şertleri üpjün etmekde jemlenıär. Türkmenistanyň Baştutany milli maksatnamalaryň hem-de iri şähergurluşyk taslamalaryň durmuşa geçirilmegine, içerki bazaryň ıokary hilli azyk we senagat harytlary bilen doldurylmagyna, daşary ıurtlardan getirilıän harytlaryň ornuny tutup bilıän we eksport ugurly önümleri çykarıan önümçilik kuwwatlyklarynyň artdyrylmagyna, söwda we hyzmatlar ulgamynyň täze derejä çykarylmagyna hususy kärhanalaryň goşıan goşandyna ıokary baha berdi.
İurdumyzyň halk hojalygynyň ençeme beıleki pudaklarynda telekeçileriň alyp barıan işleriniň netijeleri has uly wezipeleriň hötdesinden gelmegiň hem olara başartjakdygyny subut edıär. Diımek, Türkmenistanyň Prezidentiniň öňde goıan strategik maksady gazanylar: ol maksat 2020-nji ıyla çenli ykdysadyıetiň döwlete degişli däl ulgamynyň goşandyny jemi içerki önümiň möçberinden 70 göterime barabar bolmagyny gazanmakdan ybaratdyr. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ıurdumyzyň işewürleriniň täsin galdyryjy üstünlikleriniň olara dünıä bazarlaryna-da çykmaga mümkinçilik berıändigini belledi. Telekeçiler tarapyndan garamaga hödürlenen işleriň geljegi uly meıilnamalaryny oňlap hem-de ykdysadyıetiň döwlete degişli däl ulgamynda mundan beıläk-de iş alyp barmagyň ileri tutulıan ugurlarynyň birnäçesini kesgitläp, milli Liderimiz “Türkmenistanda telekeçiligi ösdürmek boıunça çäreler hakynda” Karara hem-de Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň agzalaryna dürli maıa goıum-gurluşyk taslamalaryny ıerine ıetirmek üçin ıer böleklerini bölüp bermek hakynda Buıruga gol çekdi. Şol taslamalar öz möçberi we gerimi boıunça ıurdumyzyň telekeçiliginiň ösüşiniň täze tapgyrynyň başlanıandygyna aıdyň şaıatlyk edıär. Duşuşygyň barşynda hormatly Prezidentimiz kaliı dökünlerini öndürmek boıunça kärhananyň, şeıle hem Aşgabat-Türkmenabat ıokary tizlikli awtomobil ıolunyň gurluşygy ıaly uly möçberli desgalaryň gurluşygyna baş potratçy bolmagy Senagatçylar we telekeçiler birleşmesine tabşyrdy. Bu çözgütler ıurdumyzyň durmuş-ykdysady taıdan ösüşinde uly orun tutıan hem-de hususy kärhanalarda müňlerçe iş orunlaryny döredıän ıurdumyzyň telekeçiligini ösdürmek we höweslendirmek meselelerine döwlet Baştutanymyzyň uly üns berıändiginiň nyşany hökmünde Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň hatarlarynda örän güıçli goldawa eıe boldy. Mazmuny boıunça bu çözgütler, bir tarapdan, milli Liderimiziň hususy ulgama bildirıän belent ynamyna, beıleki tarapdan bolsa, işewür düzümleriň durmuş taıdan jogapkärçiligini hem-de täsir ediş ulgamyny artdyrmaga çagyryşa öwrüldi. Şol taryhy duşuşyk milli ykdysadyıetiň hereketlenjiriji güıji hökmünde ıurdumyzyň telekeçiliginiň ösüşinde hil taıdan täze tapgyra öwrüldi. ...Türkmen işewürliginiň meıilnamalary, hakykatdan hem örän uludyr, telekeçiligi döwletiň netijeli goldamagynyň işlenip düzülen we hemişe kämilleşdirilıän gurallary bolsa olaryň üstünlikli amala aşyrylmagynyň ygtybarly kepili bolup hyzmat edıär. Senagatçylar we telekeçiler birleşmesinde dabaraly maslahata gatnaşyjylar hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa İüzlenme kabul edip, özlerine bildirilıän üns, işewürligi ösdürmek üçin döredilıän ajaıyp şertler, hemmetaraplaıyn goldaw we kömek, ähli başlangyçlara hemaıat berilıändigi üçin milli Liderimize tüıs ıürekden çykıan hoşallyklaryny beıan etdiler. İüzlenmede şeıle hem Mirasa sarpa goımak, Watany özgertmek ıylynda hem-de mukaddes Garaşsyzlygymyzyň 25 ıyllygynyň öňıanynda milli Liderimiziň Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň agzalary bilen hususy ulgamy mundan beıläk-de ösdürmek boıunça anyk wezipeler beıan edilip geçiren duşuşygynyň uly mana eıedigi bellenilıär. Döwlet Baştutanymyzyň bildiren ıokary ynamyndan, gürrüňdeşliginden, beıan eden pikirlerinden ruhlanan telekeçiler hormatly Prezidentimiziň tabşyryklaryny, şol sanda Aziada-2017-ni ıokary derejede geçirmäge, peıdaly gazylyp alynıan känleri hem-de beıleki tebigy serişdeleri senagat taıdan işläp taııarlamaga, syıahatçylyk düzümlerini ösdürmäge hem-de beılekilere işjeň gatnaşmak boıunça beren tabşyryklaryny abraı bilen ıerine ıetirmek üçin has-da uly güıç bilen işlejekdiklerine ynandyrdylar. Maslahata gatnaşyjylar milli Liderimiziň beren her bir tabşyrygyny öz wagtynda we ıokary hilli ıerine ıetirmäge, munuň üçin öz güıçlerini, tejribelerini we bilimlerini gaıgyrmajakdyklaryna borçlandylar hem-de hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa agzybir türkmen halkynyň bagtyıarlygyny we abadan geljegini üpjün etmäge gönükdirilen ähli işlerinde hem-de başlangyçlarynda uly üstünlikleri tüıs ıürekden arzuw etdiler. http://www.turkmenhabargullugy.com/haber.php?haber_id=4243
Türkmenistanyň Prezidenti Buıruga Gol Çekdi Berkarar döwletimiziň bagtyıarlyk döwründe ıurdumyzyň paıtagtynyň binagärlik-şähergurluşyk keşbini has-da gözelleşdirmek hem-de Aşgabat şäheriniň ilatynyň ıaşaıyş-durmuş şertlerini gowulandyrmak, ıaşaıyş jaılarynyň we beıleki dürli maksatly binalaryň we desgalaryň ıanaşyk ıerlerini abadanlaşdyrmak maksady bilen, Türkmenistanyň Prezidenti Karara gol çekdi. Resminama laıyklykda, Aşgabat şäheriniň häkimligine Aşgabat şäheriniň çäklerindäki ıaşaıyş jaılarynyň, beıleki dürli maksatly binalaryň we desgalaryň ıanaşyk ıerleriniň abadanlaşdyrmak işlerini geçirmek we suw üpjünçilik ulgamlarynyň durkuny täzelemek barada döwlet we ıerli hususy kärhanalar bilen şertnamalary baglaşmaga ygtyıar berildi.
Işlere 2016-njy ıylyň iıun aıynda başlamak we abadanlaşdyrmak işlerini 2016-njy ıylyň dekabr aıynda tamamlamak bellenildi. *** Türkmenistan bilen Owganystan Yslam Respublikasynyň arasyndaky hyzmatdaşlygy mundan beıläk-de ösdürmek maksady bilen, Türkmenistanyň Prezidenti Karara gol çekdi. Resminama laıyklykda, Söwda-ykdysady hyzmatdaşlyk boıunça hökümetara türkmen-owgan toparynyň Türkmen böleginiň düzümi tassyklanyldy. *** Berkarar döwletimiziň bagtyıarlyk döwründe Türkmenistan bilen daşary ıurt döwletleriniň arasyndaky statistika ulgamy babatda netijeli we özara bähbitli hyzmatdaşlygy ösdürmek hem-de gatanşyklary has-da pugtalandyrmak maksady bilen, Türkmenistanyň Prezidenti Karara gol çekdi. Resminama laıyklykda, 2016-njy ıylyň 6-8-nji sentıabry aralygynda Aşgabat şäherinde Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyna gatnaşyjy döwletleriň statistika gulluklarynyň ıolbaşçylarynyň Geňeşiniň 55-nji mejlisiniň hem-de onuň çäginde oba hojalyk statistikasy we oba statistikasy boıunça maslahaty geçirmek bellenildi. Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komiteti Garaşsyz Döwletleriniň Arkalaşygynyň Döwletara statistika komiteti bilen bilelikde görkezilen çäreleri ıokary derejede we guramaçylykly geçirmegi üpjün etmäge borçly edildi. *** Türkmenistanyň Prezidenti Buıruga gol çekdi. Resminama laıyklykda, Söwda-ykdysady hyzmatdaşlyk boıunça hökümetara türkmen-owgan toparynyň altynjy mejlisine gatnaşmak üçin, Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, Türkmenistanyň Prezidentiniň ıanyndaky Nebitgaz serişdelerini dolandyrmak we peıdalanmak baradaky döwlet agentliginiň direktory İ.Kakaıew 2016-njy ıylyň 14-16-njy iıuny aralygynda, şeıle hem Türkmenistanyň wekiliıetiniň agzalary 2016-njy ıylyň 13-16-njy iıuny aralygynda Owganystan Yslam Respublikasynyň Kabul şäherinde gulluk iş saparynda bolar. *** Türkmenistanyň Prezidenti Buıruga gol çekdi. Resminama laıyklykda, wezipe borçlaryny göwnejaı berjaı etmän, sport desgalaryny talaba laıyk ıagdaıda saklamakda kemçiliklere ıol berendigi üçin, Türkmenistanyň Milli sport we syıahatçylyk institutynyň rektory Saryıew Alladurdy Gurbanmuhammedowiçe berk käıinç yglan edildi we ıol berlen kemçilikleri gysga wagtyň içinde düzetmese, eıeleıän wezipesinden boşadyljakdygy oňa duıduryldy. http://www.turkmenhabargullugy.com/haber.php?haber_id=4242
Türkmenistanda Alymlaryň Halkara Maslahaty Geçıär Paıtagtymyzda milli senenamamyzyň ähmiıetli senesi bolan Ylymlar gününe bagyşlanan “Berkarar döwletimiziň bagtyıarlyk döwründe ylym, tehnika we innowasion tehnologiıalar” atly halkara ylmy maslahaty açyldy.
Maslahatyň açylyşy döwlet Baştutanymyzyň başlangyjy boıunça döredilen hem-de ylmy pikirleri we çözgütleri, amaly işläp taııarlamalary hem-de olaryň önümçilige ornaşdyrylmagyny toplumlaıyn ulgama birleşdirip, ıurdumyzyň innowasion ykdysadyıetiniň, “bilimler ykdysadyıetiniň”, aň-paıhas binıadynyň we ylmy-tehniki kuwwatynyň ösüşiniň esasy hereketlendiriji güıçleriniň biri bolmaga gönükdirilen Türkmenistanyň Ylymlar akademiıasynyň Tehnologiıalar merkezinde geçirildi. Bu ıere ıygnananlar hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň maslahata gatnaşyjylara hem-de Türkmenistanyň ähli ylmy jemgyıetçiligine iberen Gutlagyny uly üns bilen diňlediler. Döwlet Baştutanymyz Gutlagynda Watanymyzyň dünıäniň ösen ıurtlarynyň hataryndaky ornuny pugtalandyrmakda esasy şertleriň biri bolup hyzmat edıän ylym ulgamynyň hem döwrebaplaşdyrylıandygyny belledi. Milli Liderimiziň nygtaışy ıaly, daşary ıurtlar bilen dürli ugurlar boıunça hyzmatdaşlyk etmek babatda gazanylan hökümetara ylalaşyklarynda hem ylym esasy orny eıeleıär. Bölümçe mejlisleriniň barşynda çykyş edenler innowasion ykdysadyıetiň mazmuny boıunça halk hojalyk toplumynyň ähli ykdysady işleriniň we ıagdaılarynyň hil taıdan üznüksiz täzelenip durmagyna maıa goımak bolup durıandygyny bellediler. İöriteleşdirilen ıokary okuw mekdepleri, amaly maksatlara gönükdirilen ylmy-barlag edaralary, oılanyşykly pikirleriň, teklipleriň, düıpli taslamalaryň “öndürijisi” hökmünde senagat taıdan innowasion we tehnologik merkezler şeıle ykdysadyıetiň aırılmaz düzüm bölegi bolup durıar. Türkmenistanyň Prezidenti tarapyndan işlenip düzülen döwlet gurluşynyň konsepsiıasynda, milli ösüş maksatnamalarynda netijeli tehnologiıalara birleşdirilen çuňňur nazary bilimlere we giň tejribä esaslanan ykdysadyıeti ösdürmegiň innowasion ıoluna esasy orun berilıär. Biz bu tehnologiıalary olarda diňe bir iň täze sanly ulgamlaryň we öňdebaryjy inženerçilik çözgütleriň herekete getirilendigi üçin däl, eısem, ilkinji nobatda, önümçilikde, jemgyıetçilik durmuşynda we ıaşaıyşda, adamlar babatda olaryň hakyky peıdasyny göz öňünde tutup, “ıokary derejeli” diıip atlandyrıarys. Mejlisdäki ylmy çykyşlar energetikadan başlap, ekologiıa çenli ykdysadyıetiň dürli pudaklaryny ösdürmegiň örän wajyp nazary we amaly meselelerini gurşap aldy. Bolgariıaly alym Georgi Georgiıew slanesli gazyň dünıä hojalygynyň ıangyç-energetika sazlaşyklylygyna etjek täsiri babatdaky çaklamalar meseleleri boıunça habar berdi hem-de palçyk görnüşli (slanesli) serişdelere we uglewodorodlaryň gazylyp alnyşyna baha bermekde İewropadaky ıagdaıyň mysalynda esasy ıagdaıy kesgitledi. Hasabat bereniň pikirine görä, munuň bazara täsiri ıer astyndaky baılyklaryň häsiıetnamalarynyň we slanesli gazy almagyň usullarynyň hem-de olaryň daşky gurşawa täsirleriniň jikme-jik ulgamlaıyn garalmagyna esaslanan seljermäni talap edıär. Ekologlaryň hasaplamalary boıunça ony gazyp almagyň tehnologiıalary (gidrobölünme) topragyň gatlaklarynyň, ıerasty suwlaryň, howanyň zäherli maddalar bilen uly möçberde hapalanmagyna, radiasiıanyň ıokarlanmagyna we bugarma alamatlarynyň güıçlenmegine getirıär.
Bolgariıaly alymyň çykyşynyň üstüne häzirki günde tebigy gazyň dünıäniň energiıa üpjünçiliginiň çäklerinde gazylyp alynıan ıangyjyň geljegi has uly görnüşi bolup durıandygyny goşaımak galıar, çünki ol kömürturşy gazyň (bugarma ıagdaıyny ıüze çykarıan) howa bölünip çykmasynyň iň pes derejesini göz öňünde tutıar hem-de CO2-niň bölünip çykmasy 50 göterim köp bolan kömüri üstünlikli çalşyp bilıär. Tebigy gazyň peıdalanylmagy, şeıle hem Howanyň üıtgemegine garşy göreşmek boıunça İewropa maksatnamasynyň, Howanyň üıtgemegi hakynda BMG-niň Konwensiıasynyň we oňa goşulan Kiota Teswirnamasynyň çäklerinde has-da isleg bildirilıär. Bu resminamalara ekologiıa taıdan arassa “mawy” ıangyjy dünıä möçberinde esasy iberijilere degişli bolan Türkmenistan hem goşuldy. Alternatiw we adaty bolmadyk energetikanyň depginli ösdürilıändigine garamazdan, dünıäniň energiıa deňeçerliginiň düzüminde gazyň paıynyň 2040-njy ıyla çenli 21 göterimden 25 göterime çenli ıokarlanjakdygyna bilermenler ynanıarlar. Bütin adamzat üçin beıleki bir ekologiıa meselesini – suw gurşawynyň hapalanmagyny öz çykyşlarynda İaponiıadan Izumi Ikinoze degip geçdi. Olar suw arassalaıjy häzirki zaman tehnologiıalary we iň täze görnüşli senagat süzgüçleri barada gürrüň etdiler. Hususan-da, ol gowulandyrylan iş häsiıetleri bilen tapawutlanıan nano-düzümli membranalary we absorbenti peıdalanmagyň mümkinçiliklerini bu ıere ıygnananlaryň dykgatyna ıetirdi. İokary berklige, termodurnuklylyga, ıag durnuklylygyna, könelmä garşy durnuklylyga eıe bolan nano-serşdeli şunuň ıaly arassalaıjy enjamlar suw böleklerini işlemek üçin nebitgaz känlerini işläp taııarlamakda ulanylyp bilner. Nano-membranalaryň kömegi bilen ıagy, ıokançlyklary, bakteriıalary, organiki maddalary, agyr metallary we beılekileri goşmak bilen, dürli hapalanmalaryň ähli görnüşleri diıen ıaly ıok edilıär. İapon işläp düzüjileriň adyndan toplanan tejribeleri alyş-çalyş etmäge hem-de suwy arassalamagyň täze tehnologiıalaryny işläp taııarlamak babatda türkmen kärdeşleri bilen işjeň hyzmatdaşlyk etmäge, bilelikdäki taslamalara, tejribe nusgalaryny, olary mundan beıläk önümçilige ornaşdyrmak üçin synag geçiriş barlaglaryna gatnaşmaga taııardyklary beıan edildi. XXI asyryň baş gurluşyk maksatnamasy hökmünde binalaryň we ymaratlaryň energiıa netijeliligini ıokarlandyrmaga bagyşlanan gyzykly çykyşyny Russiıadan İuriı Tabunşikow beıan etdi. Binalaryň taslamasyny düzmegiň häzirki zaman maksatnamasynyň esasynda daşky gurşawymyzyň hiliniň biziň durmuşymyzyň hiline gönüden-göni täsir edıändigi baradaky pikir durıar. Öňler kesgitleıji görkeziji bolmadyk binalaryň energiıa sarp edijiligi häzir oňat taslamanyň baş alamatyna öwrüldi. Dünıäde energetika taıdan netijeli we ekologiıa taıdan arassa tehnologiıalaryň esasynda taslamalary düzülen we gurlan binalar, kiçi etrapçalar we hat-da tutuş binagärlik-gurluşyk zolaklary barha köp peıda bolıar. Binalaryň energiıa taıdan netijeliliginiň derejesini kesgitleıän ıörite söz düzümleri hem, biohowa binagärligi, “sagdyn” we “paıhasly” bina, “akylly” öı we ş.m. ıaly düşünjeler peıda boldy. Hindistandan Nasim Ahmad şa suw serişdelerini dolandyrmak boıunça döwrebap tehnologiıalary maksatlaıyn öwrenmegiň meselelerine ünsi jemläp, Türkmenistanyň oba hojalygynda innowasiıa mowzugyny saılapdyr. Ol öz barlaglaryny täze ykdysady ıagdaılarda ıurdumyzyň suw hojalyk işleriniň esasy ugurlaryna, suw serişdelerini dolandyrmakda modelirleme usullaryna bagyşlady. Suwdan oılanyşykly peıdalanmak, suwy goramak çäreleri, innowasion tehnologiıalara uly ıykgyn etmek bilen suwaryş ulgamynda çözgütleri kabul etmegi goldamak ulgamyny gurmak bilen baglanyşykly netijelere aıratyn orun berildi. Foruma daşary ıurtly gatnaşyjylar özlerini gyzyklandyrıan mowzuklar boıunça özara pikir alyşmalardan başga-da, Ylymlar gününe bagyşlanan dürli dabaralara – ıaş türkmen alymlarynyň ylym bäsleşiginiň ıeňijilerini sylaglamak dabarasyna, sungat ussatlarynyň baıramçylyk konsertine gatnaşmaga hem mümkinçilik aldylar.
Ertir maslahat işini bölümçeler boıunça dowam eder. Halkara nebit we gaz uniwersitetinde “Täze senagat-innowasion tehologiıalar” mowzugynda bölümçe mejlisi bolar. Oňa gatnaşyjylar milli senagaty döwrebaplaşdyrmakda öz ıurtlarynyň tejribelerini görkezerler, türkmen hünärmenleri bolsa daşary ıurtlulary häzirki wagtda ıurdumyzyň nebit we gazhimiıa, elektroenergetika pudaklarynyň önümçiligine, gurluşyk serişdeleri senagatyna, uglewodorod, mineral serişdelerini hem-de beıleki peıdaly gazylyp alynıan baılyklary almak we gaıtadan işlemek ulgamyna we beılekilere ornaşdyrylıan iň täze işläp taııarlamalar bilen tanyşdyrarlar. İurdumyzda daşary ıurtly hyzmatdaşlar bilen bilelikde durmuşa geçirilmegi meıilleşdirilen taslamalaryň tanyşdyrylyş dabarasy hem geçiriler. Bu mejlisiň gün tertibine şeıle hem seısmiki goraglylygy üpjün etmegiň, şäher hojalygyny, aragatnaşyk ulgamlaryny, ulag gatnawlaryny dolandyrmagyň usullary, hemra tehnologiıalary baradaky meseleler çykarylar. Tehnologiıalar merkezinde ekologiıa we biotehnologiıalar meseleleri ara alnyp maslahatlaşylar. Bu topluma degişli meselelere, şeıle hem agrar ylmynyň hem-de oba hojalygyny— maldarçylygy, guşçylygy we ösümlik dünıäsini, stategik ekinleriň seçgiçiligini, weterinariıany we zootehnikany, gen inženeriıasyny, suwdan oılanyşykly peıdalanylmagyny innowasion taıdan ösdürmegiň wezipeleri girizildi.
Bu ıerde şeıle hem howanyň ählumumy ıylamagynyň meselelerini sazlaşdyrmagyň ıörelgelerine, Aral deňziniň ıagdaıyna, topragyň hasyllylygyny artdyrmagyň hem-de ıerleriň şorlaşmagyna garşy göreşmegiň usullaryna garalar. “Ykdysady ösüş, halkara hyzmatdaşlygy we hukuk” mejlisi Türkmen döwlet ykdysadyıet we dolandyryş institutynda, “Lukmançylyk we derman serişdeleriniň önümçiligi” diıen bölümçe bolsa Döwlet lukmançylyk uniwersitetinde geçiriler. Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetinde alymlaryň çykyşy ynsanperwer ylymlarynyň ösüşiniň ugurlaryny öz içine alıan mowzugy kesgitlär.
Şeıle hem maslahata gatnaşyjylaryň paıtagtymyzyň ıokary okuw mekdepleriniň professor-mugallymlar düzümi we talyplary, TYA-nyň ylmy-barlag edaralarynyň alymlary bilen duşuşyklary, Aşgabadyň gözel ıerlerine baryp görmegi özünde jemleıän medeni maksatnama taııarlanyldy. Daşary ıurtly myhmanlar TYA-nyň Tehnologiıalar merkeziniň işi, onuň netijeleriniň dürli maslahatlarda yzygiderli tanyşdyrylıan ylmy barlaglar bilen tanyşmaga hem mümkinçilik alarlar. Mysal üçin, diňe geçen hepde bu ıerde dürli pudaklaryň hünärmenleriniň gatnaşmagynda “İurdumyzyň ösüşinde innowasion tehnologiıalar” atly ylmy maslahat geçirildi. Onda möhüm ugurlar boıunça ylmy işleriň netijeleri hem-de lukmançylykda we farmakologiıada, senagat ulgamynda, energetika toplumynda, ıurdumyzyň iň ıaş kosmos pudagynda, şeıle hem oba hojalygynda, gurluşykda, maglumat-aragatnaşyk ulgamynda we beılekilerde täze usullaryň hem-de işläp taııarlamalaryň peıdalanylyşynyň tejribesi baradaky maglumatlar seljerildi. Aıratyn bölümçe Türkmenistanyň tebigy serişdelerini toplumlaıyn gaıtadan işlemekde innowasion tehnologiıalaryň peıdalanmagyna bagyşlanyldy. Tehnologiıalar merkeziniň ylmy işgäri tebigy ylymlaryň mikrobiologiıa, bioekologiıa, şeıle hem himiıa, botanika we beılekiler ıaly ulgamlarynda öz amaly barlaglarynyň netijelerini görkezdiler.
Alymlar diňe bir barlaghanalarda däl, tebigy goraghanalarda, zakazniklerde hem işläp, miwe ekinleriň, bejeriji otlaryň we beıleki ösümlikleriň gymmatly, seırek we gadymdan saklanyp gelıän görnüşlerini, ıurdumyzyň baı “ıaşyl” genefonduny gorap saklamak maksady bilen, olaryň ıabany görnüşlerine barlag geçirıärler. Hazarıaka çöketligindäki çöllüge geçirilen barlag toparynyň agzalary daşky gurşawy özgertmäge örän güıçli täsir edip, ol ıerde ıaşaıan beıleki jandarlaryň ıaşaıyş şertlerini kesgitleıän ösümlikleriň 40 görnüşini ıüze çykardy. Bu maglumatlar uly giňişlikleri bagy-bossanlyga öwürmek, bol otly öri meıdanlaryny emele getirmek, ösümlik dünıäsini özgertmek üçin has hem wajypdyr. “Altyn asyr” kölüniň hem-de onuň akabalarynyň sebitlerine, şeıle hem Hazarıaka sebitlerine bu ıerlerde dowardarçylygy hem-de düıedarçylygy ösdürmegiň mümkinçiliklerini öwrenmek, öri meıdanlarynyň suw bilen üpjünçilik ıagdaıyny gowulandyrmak, şeıle hem oba hojalyk mallaryna kesel ıaıradyjy zyıanly mör-möjekleri öwrenmek maksady bilen barlag toparlary guraldy. Mundan başga-da, “Awaza” milli syıahatçylyk zolagynyň, deňizıaka şäherleriniň suwunyň düzümi alymlar tarapyndan yzygiderli barlanylıar, paıtagtymyzda we beıleki ilatly ıerlerde howanyň hil derejesiniň barlagy ıöredilıär. Türkmen programmaçylarynyň nanotehnologiıa we energetikany saılap almak mümkinçiligi, ilki bilen gün energiıasy boıunça tejribe we barlag taslamalary, täze işläp düzmeleri baradaky çykyşlary uly gyzyklanma döretdi. Golaıda türkmen alymlary Koreıa Respublikasynyň hünärmenleri bilen hyzmatdaşlykda kiçi tejribe gün elektrostansiıasyny gurnadylar. Häzir ol synag ıagdaıynda işledilıär. Bu babatda tapgyrlaıyn synaglar ıurdumyzda gün energetikasyny ösdürmek boıunça geljegi uly taslamalary öwrenmek üçin zerur bolan maglumatlary almaga mümkinçilik berer. Ylmy maslahata gatnaşyjylaryň 90 töweregi çykyşlary “İurduň ösüşinde innowasion tehnologiıalar” atly ıygyndyda çap edildi. Bu ıygyndy ylymda ilkinji ädimlerini ädıän ıaş hünärmenlere we talyplara oňat goldaw bolar. Şeıle hem bu ıerde arheologiıa barlaglarynyň netijeleri hem görkezilipdir. Türkmenistanyň Ylymlar akademiıasy tarapyndan Paryzdepe ıadygärligi barada makalalar ıygyndysy hem taııarlanyldy. Ol ıerde bu gadymy şäheriň maddy medeniıeti barada täze maglumatlary getirıän gazuw-agtaryş işleri dowam edıär. Täze neşire Paryzdepäniň golaıynda ıerleşen obalara amala aşyrylan ylmy-barlag toparlary tarapyndan ıygnalan etnografiıa maglumatlary hem girizildi. Şeıle hem Daşoguz welaıatynyň Köneürgenç we Görogly etraplaryna öten zamanlarda dürli hünärleriň ösüş taryhyny, geçen asyrlaryň ussatlarynyň miraslaryny öwrenmek maksady bilen, ylmy toparlaryň işi guraldy. Beıik İüpek ıolunyň ugrunldaky arheologik ıadygärlikleri barlamak boıunça işler hem dowam etdirilıär. Olaryň jemi 70-si hasaba alyndy (Ahal welaıatynda 9, Balkan welaıatynda 17, Mary welaıatynda 8, Daşoguz welaıatynda 11, Lebap welaıatynda 25). Ylymlar akademiıasy tarapyndan Ylymlar gününiň öň ıanynda birnäçe çäreler, şol sanda kitap sergileri, Magtymguly adyndaky Dil we edebiıat institutynda, Taryh institutynda, Milli golıazmalar institutynda hünär ugurly maslahatlar hem guraldy. Olarda gumanitar alymlaryň köptaraply işleriniň netijeleri jemlendi. Täze gurluşyk serişdelerini döretmegiň mümkinçiliklerini barlaıan alymlaryň işi hem örän uly möçbere eıedir. Mysal üçin, ıolgurluşyk serişdesi hökmünde täze düzümli özünde kükürt maddasyny saklaıan tejribe üçin beton görnüşleriniň fiziki-mehaniki häsiıetleriniň synagy geçirildi. Şeıle hem gudrony turşatmak ıoly bilen alnan ıol-gurluşyk bitumyna daşary ıurtlardan getirilen hem-de ıerli çig maldan taııarlanan düzüm özgerdiji goşundy maddanyň täsiri boıunça ylmy derňewler geçirildi. Täze barlaglaryň aglabasynyň netijeleri senagat kärhanalarynyň önümçiligine ornaşdyryldy. İurdumyzyň alymlary tarapyndan süıt we süıt önümlerinde brusellıoz keselini barlamak, şeıle hem brusellıoza garşy täze sanjym dermanyny döretmek üçin emele getirilen täze antigeni ulanmak boıunça gollanma Döwlet weterinar gullugy tarapyndan tassyklandy hem-de önümçilige ornaşdyrylmaga teklip edildi. Bular türkmen alymlarynyň amala aşyran işleriniň diňe käbir ugurlarydyr. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow häzirki wagtda islendik döwletiň durnukly ösüşi we hemmetaraplaıyn gülläp ösüşi ylmy daıanmazdan mümkin däldir diıip nygtaıar. Milli Liderimiziň bu çagyryşyna milli ylmy mekdep halk hojalygy toplumynyň ähli pudaklarynda innowasion tehnologiıalary ornaşdyrmak, ıokary hünärli hünärmenleri taııarlamak, binıatlaıyn we amaly ylmy-barlaglary geçirmek, öňdebaryjy dünıä tejribesini özleşdirmek boıunça wajyp meseleleri çözmek bilen mynasyp jogap bermäge çalyşıar. Bu geçen halkara ylmy maslahatynyň hem esasy wezipesi muňa ıardam etmekden ybaratdyr.