28 Haziran 2019 Cuma - 09:30
Başkan Trump'ın NATO ittifakı içinde yer alan 70 yıllık bir müttefikine karşı, saygı sınırlarını aşan ve bir devlet adamına yakışmayan söz konusu beyanatından kısa süre sonra da, 6 Haziran 2019 tarihinde, Savunma Bakan Vekili Patrick Shanahan tarafından Milli Savunma Bakanı Hulusi Akar'a, diplomatik nezaket sınırlarını aşan, ültimatom gibi bir mektup gönderilmiştir. Mektupta Türkiye'nin Rusya'dan S-400 sistemi alması durumunda F-35 programından çıkarılması dahil bir çok yaptırımlar uygulanacağı belirtiliyordu. Bu yaptırımlar kapsamında Arizona'daki Luke Hava Üssü'nde F-35 uçuş eğitimi gören Türk pilotlarının eğitimlerinin durdurularak 31 Temmuz tarihi itibariyle ABD'den çıkarılmalarının planlandığı ve ayrıca F-35 İcra Kurulu Başkanları'nın 12 Haziran 2019 günü yapacakları Yuvarlak Masa Toplantısı'na Türk tarafının katılmamasına karar verildiği bildirildi
ABD'nin İlk Stealth Uçağı F-117A'nın Seçimi
ABD bir Stealth uçak geliştirilip imal edilmesine karar verdiğinde, bu projenin tam bir gizlilik içinde yapılması için daha önceki uygulamalarında olduğu gibi uçak firmaları arasında bir yarışma ve uçağın bu yarışma sonucunda seçilmesi usulünü F-117A'nın seçiminde uygulamamıştır. Stealth uçağın imalatı için firma ismi düşünülürken, ABD Hv.Kv. için ilk muharip jet uçağı P-80 Shooting Star, uçağını, dünyada ilk defa ses hızından iki misli uçan F-104 uçağını ve ses süratinden üç misli fazla uçan SR-71 stratejik keşif uçağını üreten Lockheed firmasına bu projeyi vermiştir. Uçağın imalatına, Lockheed firmasının Kaliforniya'daki Burbank tesislerinde büyük bir gizlilik içinde başlatılmıştır. F-117A Nighthawk ismi verilen uçağın prototipi, Haziran 1981'de ilk uçuşunu yapmış ve Ekim 1983'te uçaklar hizmete girmiştir. F-117A uçaklarından toplam 64 adet imal edilmiştir.
Birinci Irak Harekatı, diğer adıyla Desert Storm, 17 Ocak 1991 günü Bağdat lokal saatiyle sabaha karşı 03.00'de, F-117 kollarının Bağdat civarındaki komuta kontrol merkezleri, Başkanlık Sarayı ve Savunma Bakanlığı binasına taarruzlarıyla başlatıldı. Harekât boyunca F-117'ler toplam 1.271 taarruz sortisi icra ettiler. Bu sorti sayısı, koalisyona dahil Hava Kuvvetleri uçaklarının yaptıkları sorti sayısının sadece yüzde 1'ini teşkil ediyordu ama taarruz edilen hedefler üzerindeki tahribatın yüzde 40'ının F-117'ler tarafından elde edildiği saptanmıştı. Bu taarruz sortilerinde Dicle ve Fırat nehirleri üzerinde bulunan toplam 43 adet köprüden 39 adedi F-117'ler tarafından atılan 2.000 librelik MK-84 LGB bombalarıyla tahrip edildi. Çok yoğun uçaksavar füzeleriyle savunulan bu bölgede yapılan bu taarruzlarda tek bir F-117 uçağı kaybı olmadı.
ABD'nin F-117'lerin yerini alacak Stealth Uçağının Seçimi
Bilindiği gibi, bir uçağa Stealth kabiliyeti kazandıran özelliklerden biri, yakıt ve silah yüklerinin gövde içinde taşınması ve böylece Radar Kesit Alanı'nın (Radar Cross Section - RCS) en az seviyede olması sağlanarak uçağın hava ve yer radarlarına karşı görünmelerinin en az seviyeye indirilmesidir. Bu amaçla dünyada halen uçmakta ve geliştirme safhasında olan bütün Stealth uçakların dahili silah yuvasında aşağıdaki fotoğrafta görülen LAU-142A lançer'ine benzeyen sistemler kullanılmaktadır. Çift motorlu bir Stealth uçağın gövde içi silah yuvasına bu lançer sistemi yerleştirilirken, uçak mühendisleri tarafından gövde altı çatısı yanlamasına geniş tutulabilmekte ve bu lançer sisteminin yerleştirilmesiyle gövdenin üstünden altına doğru şişmanlık teşkil etmeyen aerodinamik bir yapı kazandırılmaktadır. Ancak tek motorlu bir Stealth uçağın gövde altı yuvasına lancher sistemi yerleştirildiğinde, gövdenin üstten alta doğru aerodinamik açıdan şişkin görüntü meydana gelmesi kaçınılmaz olmaktadır.
TIME dergisinin 25 Şubat 2013 tarihli sayısında F-35 uçağının şişman görüntüsüyle ilgili çok çarpıcı bir haber çıkmıştır. Haberde, hem Deniz Kuvvetleri, hem de Hava Kuvvetlerinin F-35 uçağının şişman görüntüsünü beğenmedikleri yazılmıştır. Haberin İngilizce metni şöyledir: :"Neither the Air Force nor the Navy liked its stubby design".
F-35'in imalatına başlandıktan sonra üretim modelinin birliklere teslimi için '10 yıllık bir süre geçmesinin sebebi ne olabilir' diye sorulduğunda, bunun cevabı çok basittir. Çünkü F-35 uçağının yer ve uçuş testleri sırasında daha önce imal edilen muharip uçaklarda karşılaşılmayan sayısız problemle karşılaşılmıştır. Çözülen problemlerin peşinden yeni problemler birbirini takip etmiştir. Mühendislerin bu problemleri çözmesi yılları almıştır.
Şimdi şöyle bir hesap yapalım. F-35 programına dahil ülkelerin tedarik etmeyi planladıkları toplam uçak sayısı 3.371'dir. Türkiye'nin F-35 programına 100 uçakla katılacağını farz edersek, toplam 3.371 uçak sayısına göre Türkiye'nin F-35 programına katılım oranı, yüzde 3 gibi çok küçük bir değeri ifade etmektedir.
ABD makamları tarafından yayınlanan bilgilere göre F-35 projesinin toplam Program Maliyeti 1,5 trilyon dolar olarak hesaplanmıştır. Türk savunma sanayi şirketleri F-35 uçağının orta gövdesinin belli bir kısmı, iniş takımları, yakıt deposu gibi parçaları dahil olmak üzere yaklaşık 937 adet parçasını üretmektedir. Türkiye'nin F-35 programında kesinleşmiş iş hacminin (TAI, TEI, Alp Havacılık, KALE motor parçaları gibi) 6 Milyar Dolar ve opsiyonlarla 12 Milyar Dolar olduğu açıklanmıştır. Türkiye'nin kesinleşmiş ve opsiyonlarla beraber iş hacmi olan 12 Milyar doları, toplam 1.5 Trilyon dolar program maliyetine göre hesapladığımızda, Türkiye'nin programa katılım payının binde 8 olduğu görülecektir.
Diğer taraftan, Pentagon'da F-35 Program Direktörü Pilot Koramiral Mathias Winter, Türkiye F-35 programından çıkarıldığı takdirde, halen F-35'lerin değişik Türk firmaları tarafından imal edilmekte olan parçalarının kendi firmaları tarafından üretileceğini ve bu geçiş döneminin üç aydan fazla bir süre tutmayacağını açıklamıştır. Başka bir Amerikalı kaynak tarafından yapılan açıklamada ise bu sürenin biraz daha uzun zaman alacağı belirtilmiştir. Türkiye'nin binde 8 (veya gündelik kullanımda pratik ve akılda kalması için bu rakamı yüzde oranı ile ifade edersek yüzde 1'den küçük bir oran) değerindeki program katılım payının çok düşük olması ve Türkiye'nin programdan çıkması halinde Türk firmaları tarafından üretilen parçaların ABD'de kendi firmaları tarafından üretileceğinin en yetkili ağızdan ifade edildiği dikkate alındığında, "Türkiye'nin dışlandığı bir F-35 projesi tamamen çökmeye mahkumdur" sözleriyle verilen beyanat gerçeği yansıtmamaktadır. Amerikalılar Türkiye'nin ayrılmasıyla F-35 programının bir kesintiye ve ticari kayba uğramadan devem edeceğini değerlendirmiş olmalılar ki, S-400 alınması halinde Türkiye'nin programdan çıkarılacağı Başkan Trump dahil ABD'nin en üst yöneticileri tarafından kesin bir dille ifade edilmiştir.
F-35 uçağının 2011 yılında ilk üretim (production) modelinin imalat hattından çıkıp uçuş birliklerine teslim edilmesinden sonra geçen kısa süre içinde F-35'in performansının pilotlar tarafından beğenilmediğine dair açık basında pek çok haber çıkmıştır. TIME dergisinin 25 Şubat 2013 tarihli sayısında da, zamanın ABD Deniz Kuvvetleri Komutanı Oramiral Greenert, ve Muharip Hava Kuvveti Komutanı Orgeneral Carlisle, gelişen sensorların ortaya çıkmasına bağlı olarak stealth özelliğinin her geçen gün değerini kaybettiğini söylemiştir. Ayni makalede F-35'in harekât yarıçapının kısa olmasından duyulan şikayetler dile getirilmiştir..
Kanada’nin F-35 uçaklarını satın almak ve kullanmaktan kaçınmasının önemli nedenlerinden birisi de, çok sayıda kuş türü ve bunlar arasında çok büyük gövdeli Kanada kazları gibi kuş popülasyonu barındırması, buna bağlı olarak kuş çarpması sonucu dünyada en fazla uçak kazası meydana gelen ülkelerden biri durumundadır. F-35 uçaklarının tek motorlu olması ve bu tek motorun kuş çarpması nedeniyle durarak uçağın kazaya uğraması ve düşmesi ihtimali çift motorlu uçaklara kıyasla fazladır. Kanada Hükümeti tarafından bu hassasiyet ve diğer F-35 zafiyetleri göz önüne alınarak çift motorlu mevcut F-18 uçaklarının serviste kalmasının ve ilave F-18 uçaklarının (Avustralya’dan) satın alınması uygun görülmüştür. Bu mahzurun yanında F-35’in sürat ve manevra kabiliyetiyle ilgili zafiyetleri nedeniyle Kanadalı havacıların F-35 programına sıcak bakmadığı bilinmektedir. Kanada Hükümetinde F-35 programına yakın duran bir grup ise farklı bir tez öne sürmekte ve ‘artik ‘Top Gun’ tarzı dogfight (it dalaşı) operasyonlarının geçmişte kaldığı savunulmaktadır.
F-35 uçaklarının performanslarının istenen seviyede olmadığı yönünde en üst makamlar tarafından dile getirilen şikayetlerin yanında ABD'nin devlet kurumu GAO'nun raporunda bu uçakların tüm görevleri yapma kapasitesinin yüzde 27 gibi çok düşük bir seviyede olması, F-35 kullanıcı ülkeleri açısından düşündürücü ve endişe vericidir.
* F-35 uçaklarının yaklaşık yüzde 30'u geçen yıl aylarca süren yedek parça sıkıntısı nedeniyle uçamamıştır.
F-35 JSF uçağı problemli bir uçak olarak doğmuştur ve problemli kalacaktır. ABD Türkiye'ye F-35'leri vermekten vazgeçmiş olmakla, istemeyerek Türkiye'ye büyük bir iyilikte bulunmuştur. Böylece Türkiye baştan problemli doğan F-35 uçağından kurtulmuş olacaktır. Şimdi Türkiye bu F-35 krizini fırsata çevirmeli ve varını yoğunu ortaya koyarak bütün gücünü ve imkanlarını kendi Milli Muharip Uçağı'nı yapmaya teksif etmelidir. F-35'lerin alınmamasıyla Türkiye büyük bir dertten kurtulacak ve böylece F-35'ten daha iyi performansta imal edeceğimizden hiç şüphe duymadığımız Milli Muharip Uçağımız MMU/TF-X'le güzel yurdumuzun semalarının çok daha başarıyla savunulması imkânı doğacaktır.
Emekli Hava Pilot Tümgeneral İrfan Sarp
30 Haziran 2019 Pazar 08:14
Çok değerli bilgiler. Elinize emeklerinize sağlık. Teşekkürler paşam. Yazılarınızı hep okumak isteriz.
Komutanım elinize saģlık.Teşekkúrler.Saygılarımla.
Hav. Plt. KK
Değerli komutanım sizin görüşünüz hepimiz için çok değerli.. Saygılar sunarım.
Öğr. Plt. Önder
İrfan sarp paşam çok teşekkürler enteresan bilgiler. Teğerli bilgiler. Şaşırtıcı derecede kötü teknoloji. Neden F-35 leri israrla satmak istediklerinden belli zaten.
28 Haziran 2019 Cuma 15:38
Sayın paşam çok teşekkürler Pentagon raporunda F-35 uçağının bazı parçalarının güvenilirliği sorgulanmaktadır Beni çok şaşırttı. Gercekten F-35 aiır isek büyük sıkıntı yaratacaktır ülkemize
Sevgili hocam elinize sağlık çok teşekkürler
Sevgili hocam saygılar.
Paşam Rus uçakları yerine alınabilir mi
28 Haziran 2019 Cuma 10:52
Sarp hocam tecrübelerinizi bizler ile paylaşmanız mutluluk verici. Emeklerinize sağlık. Ellerinizden öperim. Sevgi ve Saygılar sunarım.
Sevgili paşamın çok değerli yazısını okumak bizlere mutluluk verir. Elinize emeklerinize sağlık. Bu konuyu en iyi anlatabilecek kişi olduğunu düşünüyorum.Saygılar sunarım.