Müziğe Disiplinlerarası Bir Bakış - Mustafa Avcı
8 hafta sürecek bu seminerde bir “insanlık durumu” (human condition) olarak tanımlanan müzik ve müziğin etrafında şekillenen kültürel yapıları anlamaya çalışacağız.
Bu seminerde müziğe (ve dolayısıyla dans, oyun, ses, ve dinleme gibi kavramlara) sosyal bilimsel bir perspektifle nasıl bakabiliriz ve bu sayede insan olma deneyimine dair neler öğrenebiliriz bunları irdeleyeceğiz.
Müziğin ne olduğunu anlamaya çalışırken bir yandan da kültürel ve performatif bir pratik olarak müziği sarmalayan sosyal, kültürel, ekonomik ve politik dinamikleri analiz edeceğiz.
Bu seminer katılımıcılarına, sosyal teoriden beslenen sosyal bilimsel bir altyapı kazandırmayı hedeflemektedir. Bu altyapıyı oluşturabilmek için etnomüzikoloji, müzikoloji, müzik ve dans antropolojisi, müzik sosyolojisi, ses çalışmaları ve nörobilim gibi alanlardaki temel kavram ve teorik tartışmalardan faydalanacağız. Bunu yaparken de olabildiğince geniş perspektifte bir ses/müzik ve dinleme dağarcığından yararlanacağız. Dolayısıyla da bu seminerde hiçbir müzikal/sessel ifade tarzını dışarıda bırakmadan, en avangart müzikal örneklerden, en popüler ve popülist müzikal örneklere; en ‘sanatlı’ müziklerden, en ‘sanatsız’ ve hatta “bayat” müzikal örneklere; “ay benim müziğe hiç yeteneğim yok şarkı bile söyleyemem” diyenlerin deneyimlerinden, aramızda yaşayan ve banyoda coşan banyo müzisyenlerinin deneyimlerine kadar geniş bir yelpazedeki müzikal ifade tarzlarını dinleyeceğiz ve inceleyeceğiz.
Bu seminer Dede Efendi’yle Yves Klein’ı; Beethoven’la Ferdi Tayfur’u; Mozart’la Neşet Ertaş’ı; John Cage’le Talip Özkan’ı; Tanburi Cemil Bey’le Onnik Dinkjian’ı; yaşayan son büyük İstanbul kuşçularından çipetpetçi Arnavut Şevki’yle büyük besteci Olivier Messiaen’i; Zeki Müren’le NASA’nın kaydettiği gezegen, kara delik ve uzay seslerini beraber dinleyebileceğiniz ve yorumlayabileceğiniz bir ders olacak!
** 7. ve 8. Haftalar seminerimize nörobilimci Özge Yılmaz konuk olacaktır.
1. Hafta: Müzik nedir?
*Her gün saatlerce dinlediğimiz, güzel sanatlar arasında en çok bağımlılık yapan müziği nasıl tanımlayabiliriz? Bu haftanın iddiası şu: muhtemelen tanımlanması hiç bu kadar zor olan başka bir kavramla daha karşılaşmamış olabilirsiniz?
*İnsanı anlama çabamıza müzik ne gibi katkılarda bulunabilir, müziği sosyal ve beşeri bilimsel bir bakış açısıyla anlamaya çalışmak bize insana dair neler öğretir?
*Temel kavramlara giriş: Ses, Sessizlik, gürültü
2. Hafta: Neden Müzik çalışıyoruz?: Müzik çalışmalarına giriş
* Müzikle ilgili olarak bahsettiğimiz kavramları ve bilgileri üreten müzikbilimsel disiplinlerin tarihi.
* Müzik, müziğin bağlamı ve müzik algısı zamanla nasıl değişmiştir? Müzik algısının zamansal, mekansal ve politik eksenleri nelerdir?
* Antik Yunan’dan, Avrupa’ya ve Osmanlı İmparatorluğu’na müzik çalışmalarının kısa bir tarihi.
* Modern müzik bilimleri, müzikoloji, karşılaştırmalı müzikoloji, etnomüzikoloji, ses çalışmaları
3. Hafta Sesalanı (Soundscape) çalışmaları : Müzik çalışmalarında sonik dönem!
* Batı’nın, müzikteki anlam değişmelerine bağlı olarak değişen müzik algısı ve yeni bir disiplinin doğuşu!
* Sesalanı ile ilgili temel kavramlara giriş: Ses, gürültü, sesalanı, ses simgeleri, ses tarihi, sonik şahitlik, gürültü azaltma pratikleri vs.
* İstanbul’un gürültülü tarihi: İstanbul’da modern gürültünün ortaya çıkışı (1915-1970)
4. Hafta Homo sapiens mi, yoksa Homo musicus mu?:
İnsanı diğer hayvanlardan ayıran en temel özelliğini bulmak felsefenin ve bilimin önemli konularından birisi olmuştur. Kimi bilim insanları ve filozoflar insanın bilme kapasitesinden dolayı diğer hayvanlaradan ayrıldığını iddia etmişler ve insan türünü Homo Sapiens olarak nitelemişlerdir. Bilim tarihi bunun gibi insanların farklılıklarına vurgu yapan isimlerle doludur: Homo Faber, Animal Ridens, Animal Laborans, Zoon Politikon vb.
* Homo Musicus: İnsanı diğer türlerden ayıran onun müzik yapma kapasitesi olabilir mi?
* En az insan kadar gelişmiş bir ses aygıtına ve yoluna sahip olan Neanderthaller konuşabiliyor muydu?
* Eğer Neanderthaller’in insan diline benzer ve gelişimi bir dilleri mevcut değilse, bu kadar gelişmiş bir ses yolunu müzik yapmak için mi kullanıyorlardı?
* Dil ve müziğin ilişkisi nedir? Müzik de bir tür dil midir? Ya da daha da önemlisi dil de bir tür müzik midir? Dil ve müzik beraber mi evrimleşmiştir?
5. Hafta Homo Ludens
* Hollandalı filozof Johan Huizinga’ya göre oyun dans ve müzikten daha arkaik ve evrensel bir formdur.
* İnsan kültürünü dolayısıyla dans ve müziği oyun kavramıyla nasıl açıklayabiliriz?
* Homo Ludens yani “oynayan insan” kavramı etrafında oyun, dans ve müzik kavramına bir bakış
* Oyun ve Bügü (büyü)
6. Hafta Dansın esrik tarihi!
* Farklı toplumlarda esrime ritüelleri
* Esriklik ve toplumsal aşk!
* Toplumsallığın doğuşu ve bunun dansla (ve müzikle) ilişkisi?
* Bir seyirci isyanı olarak Rock’n’Roll’un doğuşu
7. Hafta Müziğin Nörobilimi I
(7. ve 8. haftalar Nörobilimci Dr. Öğr. Üyesi Özge Yılmaz’ın katılımıyla gerçekleştirilecektir)
* Beyin müziği nasıl işler?
* Müziğin halet-i ruhiye üzerine etkisi, müzik terapi ve anksiyete azaltan müzikler.
* Müzik ve Duygular ya da müziğin amigdalada işlenmesi
* Müzisyenlerin ve müzisyen olmayanların beyinlerindeki farklılıklar
* Müzikal Hafıza: Nasıl bu kadar çok şarkı ezberleyebiliyoruz?
8. Hafta Müziğin Nörobilimi II
* Müzik zevki ve Nöroestetik
* Hayvanlar ve müzik: Hayvanlarda müzik ve/veya dil var mı?
* Müzik ve vecd hali: Müziğin insanlar üzerindeki ekstatik etkilerinin kaynağı neler? Dans ve müzikle ulaşılan vecd hali üzerine çeşitli teoriler: Maslow’un teorisi, Kantçı Süblim, Durkheimcı ya da kolektif efervesan
* Nörolojik bozukluklar ve Müzik: Alzheimer, Parkinson, Şizofreni, Demans hastalarında müzik algısı, Kekemeler nasıl şarkı söylüyor, Afazi, Amusia, mizofoni ve müzikal halüsinasyonlar.
Mustafa Avcı’yla ‘’müziğe disiplinlerarası bir bakış’’ semineri’nin tarih, saat ve fiyat bilgileri:
Başlama tarihi ve saati: 11 şubat 2019 / 19.00-22.00 (8 hafta her pazartesi)
Fiyat: Tam 240TL, öğrenci 160TL, tek ders ücreti tam 40TL, öğrenci 30TL