DIÅž GEBELÄ°K (EKTOPÄ°K gebelik)
Her 100 kadÄ±ndan 2-3'Ã¼nde rastlanan "dÄ±ÅŸ gebelik"; embriyonun rahim iÃ§inde deÄŸil, tÃ¼plerde veya yumurtalÄ±klarda ya da karÄ±n iÃ§inde yerleÅŸmesi olarak tanÄ±mlanÄ±yor. BahÃ§eci KliniÄŸi KadÄ±n HastalÄ±klarÄ± ve DoÄŸum UzmanÄ± Dr. Enver Kurt 'DÄ±ÅŸ gebeliÄŸin oluÅŸmasÄ±nÄ± engelleyecek bir yÃ¶ntem bugÃ¼ne kadar henÃ¼z bulunamamÄ±ÅŸtÄ±r. TÃ¼p bebek giriÅŸimlerinde bile dÄ±ÅŸ gebelik riski sÃ¶z konusudur.' diyor.
Rahim dÄ±ÅŸÄ±nda yerleÅŸen gebeliklerin yaklaÅŸÄ±k %95'i tÃ¼plerde yerleÅŸiyor. Bunun dÄ±ÅŸÄ±nda ise en Ã§ok rahmin deÄŸiÅŸik bÃ¶lgeleri ve yumurtalÄ±klarda rastlanÄ±yor. Dalak da bile rastlandÄ±ÄŸÄ± biliniyor. YaklaÅŸÄ±k on binde 1 oranÄ±nda ise hem rahim iÃ§inde hem de rahim boÅŸluÄŸu dÄ±ÅŸÄ±nda eÅŸ zamanlÄ± olarak dÄ±ÅŸ gebelik bulunabiliyor. Dr. Enver Kurt risk etmenlerini ÅŸÃ¶yle sÄ±ralÄ±yor: 'Daha Ã¶nceden geÃ§irilmiÅŸ cinsel yolla bulaÅŸan enfeksiyonlar, tÃ¼plere yÃ¶nelik ameliyatlar, kÄ±sÄ±rlÄ±k, herhangi bir korunma yÃ¶nteminin kullanÄ±mÄ± (bu grupta esas problemin korunma yÃ¶nteminden daha Ã§ok deÄŸiÅŸik partnerlerle iliÅŸkiye girmek ve bu nedenle cinsel hastalÄ±lara yakalanmak olduÄŸu dÃ¼ÅŸÃ¼nÃ¼lebilir) dÄ±ÅŸ gebelik aÃ§Ä±sÄ±ndan riski artÄ±ran faktÃ¶rlerdir.'
Belirtileri; adet gecikmesi, dÃ¼zensiz vajinal kanama ve karÄ±n aÄŸrÄ±sÄ± olarak sÄ±ralamak mÃ¼mkÃ¼n. Dr. Kurt bu noktada bir uyarÄ±da bulunuyor: 'Ancak Ã§ok taklitÃ§i bir problem olduÄŸu iÃ§in dÃ¼zensiz kanamasÄ± olan, karÄ±n aÄŸrÄ±sÄ± olan her cinsel olgunluk Ã§aÄŸÄ±ndaki kadÄ±nda akla gelmelidir. Ã¶zellikle son dÃ¶nemde kanda bakÄ±lan hassas gebelik testlerinin de yardÄ±mÄ±yla artÄ±k hastalara Ã§ok erken dÃ¶nemde teÅŸhis konabilmektedir. Burada bilinmesi gereken en Ã¶nemli nokta; gebelik testi pozitif olan her kadÄ±nÄ±n mutlaka bir jinekolojik muayeneden geÃ§mesi ve sonrasÄ±nda ultrasonografi ile gebeliÄŸin normal yerinde yerleÅŸip yerleÅŸmediÄŸinin belirlenmesidir.'
Dr. Kurt, 'ne zaman dÄ±ÅŸ gebelik tespit edilir?' sorusunu ÅŸÃ¶yle yanÄ±tlÄ±yor: 'Gebelik oluÅŸtuktan sonra kanda izlenmeye baÅŸlanan gebelik hormonu (' hCG), gÃ¼n aÅŸÄ±rÄ± belirli oranlarda artarak deÄŸeri yÃ¼kselir ve belirli bir dÃ¼zeye geldiÄŸinde mutlaka gebelik kesesinin rahim iÃ§inde izlenmesi gerekir. EÄŸer izlenemiyorsa, dÄ±ÅŸ gebelik dÃ¼ÅŸÃ¼nÃ¼lecek olasÄ±lÄ±klardan birisidir. AyrÄ±ca gebeliÄŸin izlenemeyeceÄŸi, erken dÃ¶nemde gebelik hormonu yÃ¼kseliÅŸindeki oranlar takip edilerek de gebeliÄŸin normal gidip gitmeyeceÄŸi konusunda doktor fikir sahibi olabilir.'
Tedavisi nasÄ±l yapÄ±lÄ±r?
DÄ±ÅŸ gebeliÄŸin oluÅŸmasÄ±nÄ± engelleyecek bir yÃ¶ntem bugÃ¼ne kadar henÃ¼z mevcut deÄŸil. Ã¼stelik tÃ¼p bebek giriÅŸimlerinde bile dÄ±ÅŸ gebelik riski sÃ¶z konusu. Modern tedavilerde, embriyolar direkt ultrasonografik gÃ¶zlem altÄ±nda rahim iÃ§ine bÄ±rakÄ±lmasÄ±na raÄŸmen yine de normal gebeliklere gÃ¶re artmÄ±ÅŸ bir dÄ±ÅŸ gebelik olasÄ±lÄ±ÄŸÄ± bulunuyor.
'DÄ±ÅŸ gebeliÄŸin tedavisinde cerrahi ve ilaÃ§ tedavisi olmak Ã¼zere 2 farklÄ± seÃ§enek mevcuttur.' Diyen Dr. Kurt ÅŸÃ¶yle devam ediyor: 'Ä°laÃ§ tedavisi seÃ§ilmiÅŸ vakalarda tek ya da birkaÃ§ doz (1'er hafta ara ile tekrarlanan) kalÃ§adan iÄŸne ÅŸeklinde uygulanÄ±r. Bu arada hastanÄ±n gebelik testi deÄŸerleri de belirli aralÄ±klarla izlenerek sÄ±fÄ±ra dÃ¼ÅŸene kadar beklenir. Ä°laÃ§ tedavisine cevap vermeyen ya da uygun olmayan hastalarda ise cerrahi tedavi uygulanÄ±r. Cerrahi tedavi laparoskopi (kansÄ±z ameliyat) denen gÃ¶bek ve karnÄ±n alt kÄ±smÄ±ndaki 2-3 adet 0.5 cm'lik kesikten batÄ±n iÃ§ine gÃ¶nderilen kamera ve ameliyat aletleri ile yapÄ±lÄ±r. Hasta bu yÃ¶ntemle ameliyat olduÄŸunda aynÄ± gÃ¼n taburcu edilip ertesi gÃ¼n iÅŸine dÃ¶nebilir. Cerrahi tedavide eÄŸer dÄ±ÅŸ gebelik patlamamÄ±ÅŸ ve tÃ¼p de iyi durumda ise tÃ¼p kesilip gebelik materyali vÃ¼cut dÄ±ÅŸÄ±na alÄ±nÄ±r. Ancak tÃ¼p patlamÄ±ÅŸ ve kanÄ±yorsa ya da tÃ¼pler kullanÄ±lamayacak kadar kÃ¶tÃ¼ bir ÅŸekilde tÄ±kalÄ±ysa, daha sonrasÄ±nda dÄ±ÅŸ gebeliÄŸin tekrarlamamasÄ± ve hastanÄ±n saÄŸlÄ±ÄŸÄ± aÃ§Ä±sÄ±ndan bilgisi dahilinde olarak tÃ¼pler alÄ±nabilir. EÄŸer hem iÃ§ hem de dÄ±ÅŸ gebelik varsa dÄ±ÅŸ gebelik cerrahi olarak sonlandÄ±rÄ±lÄ±p, normal gebeliÄŸin devamÄ±na izin verilir.'