HEMATOLOJİ | OYTUN ERBAŞ - Part 11
Thalasemiler kalıtsal geçişli, çeşitli şiddette hipokrom anemi ile seyreden heterojen hastalık grubudur. Polipeptit zincirindeki defekte göre klinik ve biyokimyasal olarak farklı thalasemi grubu vardır. Hemoglobin polipeptid zinciri defektif sentezlenir.
Thalesemi İntermedia (b-thalasemi)
Homozigot beta thalasemi, otozomal resesif geçer, hafif anemi ile karakterizedir. Eritrositler hipokrom mikrositer, özelliktedir. Poikilositoz, ovalositler, kaba bazofilik stipling vardır. Target hücreler vardır, ancak thalasemi major kadar belirgin değildir. MCV, MCH düşüktür. Hemoliz bulguları belirgin değildir. Serum demir seviyesi normal veya artmıştır.
Hb 6- 9 gr/dl veya üzerinde olup, kan transfüzyonuna gerek görülmez.
Tanı ilkeleri: 1) hafif hipokrom anemi
2) Demire cevapsızlık
3) Yüksek HbA2
4) Genellikle Akdeniz, siyah ve Asyalılarda görülür
** Tek FM bulgusu hafif dalak büyüklüğüdür. Beraberinde hepatomegali olabilir. Hipersplenizm gelişebilir. Kemik sistemi genellikle normaldir, ancak bazı hastalarda Th. majordakine benzer değişiklikler görülebilmektedir. Geç erişkin devrede artmış demir birikimi hemosiderozise yol açar.
* % 2- 3 oranında safra taşları olabilir ve yaşla oran artar.
* KI de eritroid öncü hücrelerin aşırı aktivitesine bağlı olarak folat gereksinimi artar, folat eksikliği görülebilir. Vit E ve çinko eksikliği de görülebilir.
Talasemi minor hastaları hipokrom mikrositer anemileri ve klinik tablonun hafif olması nedeniyle demir eksikliği anemisi ile karıştırılmaktadır. Thlasemi minör hastalarının % 90’dan fazlasında HbA2 artmıştır (%3.4-7) Hastaların %50’sinden fazlasında HbF artmıştır. (%2-6) Çok az bir hastada ise HgbA2 normal, HgbF %5-15 arasındadır.
Thalasemi Major (Cooley Anemisi)
Homozigot beta thalasemidir. Hastalar genellikle yaşamın 6 ayından itibaren semptomatik olmaya başlarlar. Yaşam düzenli kan transfüzyonları ile devam ettirilir. Yeterli transfüzyon yapılmayan hastalarda ciddi anemi, medüller ve ekstramedüller lokalizasyonlu eritropoetik doku hipertrofisi görülür. Kemik iliğinin massif genişlemesi ile yüz ve kafa kemiklerinde değişiklikler karakteristik yüz görümününe neden olur.
Solukluk, hemosiderozis, ve sarılık kombine olarak cilde yeşilimsi kahverengi görünüm verirler.
* Ekstramedüller hematopoez ve hemosiderozis nedeniyle dalak ve karaciğer büyümüştür. İleri yaşlarda dalağın aşırı büyümesi mekanik rahatsızlık ve hipersplenizm bulguları verir.
Hastalarda büyüme yavaşlamıştır. Puberte gecikmiştir. Endokrin bozukluklar görülür.
* Pankreatik siderozis nedeniyle diabetes mellitus görülür.
* Myokardial siderozis nedeniyle kronik konjestif kalp yetmezliği ve perikardit görülür.
1) Belirgin anemi
2) Dalak ve kc büyüklüğü
3) Gelişme geriliği
4) Yüz ve kemik değişiklikleri
Laboratuar özellikleri: Ciddi hipokrom mikrositer anemi vardır. Parçalanmış, fragmente poikilositler ve target hücreleri belirgindir. Dolaşımda fazla sayıda nükleuslu eritrositler vardır. İntraeritrositik presipitasyonlar fazla alfa zinciri olarak bilinir. Transfüzyon yapılmayan vakaların çoğunda hemoglobin 5 g/dl altındadır.
– İndirekt biluribin artmıştır.
– Serum demiri artmış, demir bağlama kapasitesi, ferritin satürasyonu artmıştır. LDH’ın artmış olması inefektif eritropoezin göstergesidir.
– Eritrositlerde fazla miktarda fetal hemoglobin bulunur. Yaşamın erken dönemlerinde Hgb F oranı % 70’lere ulaşır. Hgb A2 seviyesi genellikle %3’ün altındadır. Hgb A2/Hgb A oranı artmıştır.
1) Transfüzyona ait komplikasyonlar
4) Endokrin Komplikasyonlar: Gelişme geriliği, gecikmiş puberte, hipotroidi, diabetes mellitus, hipoparatroidi, adrenal yetmezlik
5) İskelet deformiteleri ve eklem hastalığı
Tedavi: Hemoglobin seviyesini 10 g/dl üzerinde tutmak için kan transfüzyonu gerekir. Düzenli kan transfüzyonu ile progresif kemik iliği genişlemesi önlenir. Transfuzyonlar genellikle eritrosit süspansiyonu şeklinde yapılmalıdır. Sürekli kan transfüzyonları nedeniyle hemosiderozis kaçınılmazdır. Bu nedenle vücutta şelasyon yöntemiyle demir atılımını arttıran deferoksamin kullanılır. Şelasyon tedavisi 2- 3 yaşlarında ferritin düzeyi 1000 i aşması halinde başlanır. (25 mg/kg/gün)
Dalak ileri boyutlara ulaşınca hipersplenizme neden olacağından splenektomi yapılır. Splenektomi yapılan hastalara pnömokok aşısı yapılmalıdır.
Alfa zincirinin sentezinde defekt vardır. Dört alfa zincir geni vardır. Bu genlerdeki eksikliğe göre sessiz taşıyıcılık HbH hastalığı ve hidrops fetalis gibi klinik tablolar oluşur. Alfa thalasemi taşıyıcılığında minor hemoglobinlerde (HbF ve A2) bir değişiklik olmaz. * Eğer 4 alfa geni de eksik ise alfa zinciri hiç sentezlenemez. Bart hemoglobini (g4) oluşur. Thalesemi taşıyıcılarında yenidoğan döneminde % 3-6 oranında Bart hemoglobini görülür ve altı ay içinde kaybolur.
* Alfa talaseminin en ağır formu 4 alfa geninin de olmamasıdır. Hastalar hidrops fetalis kliniği ile doğarlar. Bu hastalarda bulunan esas hemoglobin ise Bart hemoglobini (g4) olup bu hemoglobin dokuya oksijen bırakmaz. Hemoglobin H hastalığında ise Cooley anemisindekine benzer şekilde anemi tablosu vardır.
* Sulfonamidler ve antimalaryal ilaçların kullanımından kaçınılmalıdır.