﻿ Dünyanın En Pahalı İntihar Yöntemi: Sigara Bağımlılığı - Neler Oldu?
GÜNCEL 2019/12/20+0304:18:13 0 69 Okuma Listeme Ekle
kadınlar ve baylar! eğitici bir entry ile karşınızdayız. dünyanın en pahalı intihar usulü olan sigara tiryakiliğini psikolojik, fizyolojik, sosyolojik olarak araştırarak aynı zamanda sigarayı vazgeçme usullerinden bahsedeceğim. şimdi arkanıza dayanıp bir sigara yakın, merak etmeyin, bu yazının sonunda sigarayı vazgeçeceksiniz gibi absürt iddialarım olmayacak...
nicotiana tabacum başka bir deyişle tütün, columbian exchange kolomb değiş tokuşu mahsullerinden biridir
amerika'dan 1500'lü senelerde ispanyollar tarafından avrupaya getirilmiş. tütünü fransaya tanıtan fransız diplomat jean nicotun isminden dolayı nikotin adını almış. tobacum ismi ise orta amerikadaki tabago adasından gelmektedir. tütün aztekler ve mayalar tarafından amerikada dini ritüeller sırasında harcanmış. hala da din merasimlerinde kullanılır. sızı kesici ve soğuk aldınlığı rehabilitasyonunda kullanılmış. 16. yy da osmanlı devletine gelmiş. reçeteli bir biçimde kullanılıyormuş. 4. murat sigarayı menetmiş. 1. ibrahim yasağı kaldırmış daha sonrasında da ödentilendirilmiş. böylece islam dünyasında da popüler hale geldi. natürel yeni bir şey oldugu için insanlar iyi özelliklerine odaklanmışlar. hala şu an tiryakilerin yaptıgı gibi. fransız kralın sinüzitine iyi geldi diye şu an avrupada milyonlar sigara içiyor olabilir...
sigara ve öbür madde bağımlılıkları 4 safhada asıllaşıyor
1. safhada kullanıcılar sosyal civarda alıyor sınıyor, semptomlar görülmüyor.
2. safhada fiziksel bağımlılık başlıyor. hafif istek olarak kabul ediliyor. uzun zaman sigarasız geçirebiliyorlar. ulus arasında "ben yalnızca içkiyle içiyorum" cular
3. evre sigarasız durabilmelerine karşın kesintisiz düşüncelerinde sigara içme isteği olan bireyler. önerileri yalanlamaları güçleşiyor. kısaca "otlakçılar"
4. evre sigaraya hayır diyemediğinizde 4. son safhaya gelmiş oluyorsunuz. "tiryaki"
bir sigara sizi öldürmeye yetseydi muhtemelen sigara içmezdiniz
sigara sizi öldürüyor ama çok yavaş, o kadar yavaş ki siz bunu kavramıyorsunuz. gerçi 1 sigarada can verseydiniz philip morris'in pek işinden afacandınız. sigara içerek, bu şirketlerin köleleri oluyorsunuz, onların reklamını yapıp bunun için para ödüyorsunuz. hakikatinde yalnızca sizi öldürmüyor, philip morris'in satışlarını patlatan 5 marlboro man de kanserden can verdi.
zehri salan amerika'da, sigaranın akciğer kanseri ile ilişkisi olduğu ortaya çıktıktan sonra tüketim düşüşe geçiyor. %40'lardan %11'lere gelmiş gidişatta. kendileri üretmesine karşın en az sigara içen ülkelerden biri amerika. olan natürel ki her zamanki gibi muhtaca oluyor. büyümemiş ülkelerde sigara tüketimi daha fazla. gelişmiş ülkelerle büyümemiş ülkeler arasındaki ayrım cinsiyete göre dağılımda ortaya çıkıyor. misalin, almanyada erkeklerin sigara içme oranı %25 iken bayanların 17. türkiyede erkeklerin oranı %40 iken sigara içen bayanların oranı yalnızca %13. ülke büyüdükçe bayanlar daha çok sigara içiyor. isveç'te bayanlar erkekleri geçmiş misalin, %11.20 e 10.60%. bayan ekonomik serbestliğini elde ettikçe sigara içmeye başlıyor. sigara içmek marlboro man dan kalan ekonomik olarak bir efor göstergesi, sigara tüketiminin bayan erkek arasındaki farkın eksilmesi aynı zamanda da ironik bir biçimde gelişmişlik göstergesi... kaynak: oecd daily smokers
sigara kullanımını eksiltmek için alınması gereken temkinlerden biri aidat
who'nun önerdiği aidat ölçüyü %75 bizde %82 etrafında bir aidat alınıyor. aidattan daha çok tesirli olan yaptırım ise, kapalı alan sigara yasağı. 2009'da gelen yasak sigara tüketiminde gözle görülür bir düşüş yaşatmış. fakat bu üzgün bir düşüş değil. kullanımı daha da eksiltmek için amerikanın uyguladığı gibi sosyal yalıtımları çoğaldırmak gerek. insanları sigaradan soğutmak için sigara içenleri izole hale getirmeniz gerekiyor. kapalı alanda sigara içilmiyor tamam ama mekanlar 2009'dan beri öyle bir evrim geçildi ki, hepsi sigara içilebilir hale geldi. bir defasında dostumla sigara içilmeyen kafe arıyoruz, sigara içiliyor mu? diye sorduk "içiliyor buyrun" dediler... kafeler sigara içilebilsin diye dizayn ediliyor sanki. bir de üstüne nargile trendi başladı. dükkanının önünde sigara içmek menedilsin bakalım kim sigara içiyor? insanlar sigara içtiklerini göstermek, sosyalleşmek için içiyor zati. sosyalleşmesini kısıtlarsan sigaradan bırakacaklardır.
sigara tüketimi ile eğitim seviyesi arasında ters bir korelasyon var
kaynak: education level and smoking sigarayı hipotez edeceğiniz gibi daha çok alt sınıf içiyor. eğitim süresi çoğaldıkça sigara kullanım oranı düşüyor. ayrıca ebeveynlerinin eğitim seviyesi de cocuklarının sigara tüketiminde oldukça tesirli. gelişmiş ülkelerde daha da gelişmiş sosyal bir yaşam var. sigara tüketiminin sosyalleşme alakalı olduğunu anlatan bruce alexander'in planladığı rat park isminde fenomen haline gelmiş bir deney var.
iki kafes var; birinci kafesin içi boş, iki kap var. birinde yalnızca su, değişiğinde ise morfin kapsayan bir çözelti var. ikinci kafeste ise fareler için her şey mevcut; havası bol ve rahat, standart kafesten çok daha büyük, hoş manzaralı ve farelerin ihtimalleri de var. ve birinci kafesteki gibi iki kap var. birinci kafesteki farelerin büyük bir kısmı morfinli suyu seçim ederken. `ikinci kafesteki fareler sıradan suyu seçim ediyor.` bazı vaziyetlerde erkek farelerde bu fark 20 kata kadar çıkıyor. dişilerde de eş bir meyil mevzubahisi ama bu kadar üzgün bir fark yok. bu morfinle yapılmış bir deney olsa da bu tesiri tam bağımlılık yapan maddelerde görebilirsiniz. yaşamınız sıkıcı ise sizi mutlu eden maddelere alakanız çoğalıyor. kaynak: the rat park experiment
sigara bizim düşmanımız, onu yenebilmek için düşmanımızı iyi tanımamız gerek
tütün içerisinde bir çok madde var ama nikotin en dikkat sürükleyeni. bağımlılık seviyesi içkiden daha yüksek olan bu madde düşük dozda uyarıcı, yüksek dozda rahatlatıcı tesire sahiptir. sigara içtikten 7 saniye sonra nikotinik asetil kutun reseptörleriniz uyarılır ve bu da asetilkolin, norepinefrin, epinefrin, vazopressin, seratonin, dopamin ve beta endorfin gibi kimyevilerin salımını artırır. ayrıca dopaminin tesir müddetini uzatarak beyin mükâfat sistemlerinin uyarımlarını artırır. kısa yoldan mutluluk başka bir deyişle. ancak sigaraya başlamadan evvelki mutluluk seviyenize asla erişemezsiniz. bu kısa vadeli mutluluk sizi uzun vadede mutsuz yapar. daha önceki mutluluk seviyenize erişmek için sigara içersiniz ama asla o seviyeye çıkamazsınız. sigara size hep en cılız zamanınızda saldırır; uykudan yeni uyanınca, makûs bir haber aldığınızda, içkiliyken, orgazmdan sonra, yemekten sonra kısacası en mutsuz anınızda tekerrür mutlu olmak için sigaraya müracaat etirsiniz. içinizde hemen mutlu olmak isteyen ve tatmin olmak öğrenmeyen mutluluk canavarı oldugunu düşünün. ve bu canavar size kesintisiz sigara içmenizi söylüyor, sizi cok iyi tanıyor ve en cılız anınıza gözlüyor. hiç hazırlık yapmadan bir anda karar verip onu yenebileceğinizi mi düşünüyorsunuz? sigarayı vazgeçmeyi sınayanların %5 i yalnızca bunu muvaffak olabiliyor. destek alanlar ise bu oran %20'lere çıkabiliyor.
sigarayı vazgeçme taktiklerinden en ehemmiyetlilerinden biri vazgeçeceğiniz günü evvelden tanımlamanız
bu gün sizin için ehemmiyetli bir gün olmalı, misalin çocuğunuzun doğacağı gün, yeni işe başladığınız gün, mezun olduğunuz gün, spora başladığınız gün, doğum gününüz vs. sigaranın yerine sizi meşgul edecek başka bir şeyi koymak iyi gelebilir. bu sigara içme görüşüden sizi uzaklaştırır. fakat bu çoğunluğun yaptığı gibi abur cubur yemek olmamalı. bir tiryaki için sigarasızlık beğendiği bir bireyden yoksun kalmasına eş. sigara bir yerde libidonuzu aktardığınız bir sevgili gibidir. hakikat korkunuz sigarayı vazgeçememek degil, sigarayı vazgeçmektir.
sigaranın fizyolojik tesirinden çok psikolojik tesiri var
bunu delili ise düşler. sigarayı vazgeçenlerin ortak noktası sıklıkla düşlerinde kendilerini sigara içerken görmeleri. bilinçaltına bu kadar işlemeseydi bu kadar insan düşünde sigara kapsa miydi? hatta oral yarıyılla ciddi ilgisi olduğu düşünülmekte. oral fiksasyonun sigara üzerindeki tesiri ne kadar anne sütü emdiğinizle alakalı olabilir. şayet az emdiyseniz veya fazla emdiyseniz oral fiksasyona daha duyarlısınız demektir.
sigarayı vazgeçmekte dayanakçı olabilecek willingness isminde bir metot var
misalle anlatmak gerekirse; sigara bağımlılığı olan şahıs, kendini sigara içerken düşünüyor ve ondan gerçekten zevk aldığını sezmeye çalışıyor. böylece beynindeki şiddetli istek ağı ismiyle öğrenilen bölge faalleşiyor. sonra da bu isteği bir anda baskılıyor. sanki şalteri indirir gibi. kendini içerken hayal ettiği sigarayı söndürüyor ve ondan kendini soğutmaya çalışıyor. bu alıştırmaları yineledikçe bireyin o mevzudaki istemi kuvvetleniyor ve kendini daha iyi hakimiyet edebilmeye başlıyor. bu method yeni olsa da hayli tesirli neticeler alınmış.
yaşamdan zevk almanın onlarca kısa ama sıhhatsiz yolu var. oldukça sarih ki bu mevzularda farkındalığınızı çoğaldırdıkça kendi benliğinizden çıkıp, kendinize dışardan tarafsız bakabildiğinizde bu kadersiz tercihlerin esirliğinden kurtulmak çok daha basit. sigaraya başlamanız sizin kabahatiniz değil ama içmeye devam faktörüz sizin kabahatiniz...
türk telekom ağda kayıtlı değil
osmanlı ailesi türk mü
para piyasası işlevi