Çeka (Rusça:ЧК - чрезвычайная комиссия çrezvıçaynaya komissiya, IPA: [tɕe.ka]) Sovyet devletinin ilk güvenlik kurumu olan teşkilattır. 20 Aralık 1917 tarihinde Vladimir Lenin ve daha sonra Feliks Dzerjinski tarafından yayınlanan bir kararname ile kurulmuştur. 1922'den sonra Çeka birçok yeniden yapılanmaya uğramıştır.Sovyet rejiminin ayakta kalması için hayati önem arzeden bir siyasi-askerî kuvvet haline gelmiştir. 1921 yılında Çeka'nın bir parçası olan Cumhuriyetin İç Savunması için Birlikler 200,000 kişiden oluşmaktaydı.
Bir Çeka üyesi "Çekist" diye anılırdı. Çekistler Devrim yıllarında Batılı Komünistler tarafından bir moda haline getirilen bu giysiyle birçok filmlerde resmedildikleri deri ceketler giyerlerdi. Uzun zaman boyunca tertiplenme ve isim değişiklikleri olmasına rağmen Sovyet gizli polisine bütün Sovyetler Birliği dönemi boyunca "Çekist" olarak atıfta bulunuldu ve bu terim bugün hâlâ Rusya'da kullanımdadır. (Örnek olarak, Başkan Vladimir Putin KGB'deki meslek hayatı nedeniyle Rusya basın yayını tarafından "Çekist" olarak anılmaktadır).
Çeka, Sovyetler Birliği'nin ilk günlerinde Ekim Devrimi'nden hemen sonra Dzerzhinsky'nin teklifiyle 4 Aralık 1917'de Petrograd Sovyet'inin Askeri Devrimci Komitesi tarafından "kar