TARİHTEKİ POLİTİK HATALAR - TARİH - Balkan Aktüel / Yazdıysa doğrudur...
Az bilinen, çok konuşulmayan ancak kelebek etkisi yaparak tüm dünyayı saran bazı tarihi olayları incelemeye ne dersiniz? Bu yazı dizisinde; size, kıyıda köşede kalmış gibi görünen ancak büyük devrimlerin kıvılcımlarını başlatan bazı tarihi dönüm noktalarından bahsetmek istiyorum. Keyifle takip etmeniz dileğiyle..
Güncelleme: 10-05-2020 21:31:30 Tarih: 10-05-2020 21:09
Savaşlardan yorgun düşmüş bir Büyük Britanya İmparatorluğu sahnede..
Ekonomisini toparlayabilmek için; çoğu zor durumdaki devletin yaptığı gibi,
yüksek vergilerle halkı yoruyor, yıpratıyor ve kim bilir belki de bir isyanın onu
Ancak tarihin bu sahnesinde başrol, Büyük Britanya vatandaşlarında değil;
onlardan daha çok yıpranan ve İngiliz vatandaşı olarak bile sayılmayan ‘Kuzey
Amerika İngiliz Kolonilerinde’.
Kuzey Amerika İngiliz kolonilerindeki insanların -kölelerin- direkt vergi
sorumlulukları yok o dönemde, ancak aynı zamanda, onları Britanya’da temsil
edecek bir parlemento üyeleri de yok. Belki de gelen tehlikeyi görmeyi
engelleyen asıl sebep budur çünkü doğrudan vergi alınmayan bu kölelerden;
çay ve şeker gibi temel ihtiyaçlara getirilen zamlar ve ek vergilerle büyük
oranda gelir sağlayan İngiliz Hükümeti, oradaki insanların psikolojik sınırını
aştığının farkında değil henüz..
Kolonilerde yaşayan idealist bir adam ‘Samuel Adams’ , durumun farkında ve
bir şeyler yapması gerektiğini düşünüp bir bildiri yayınlıyor. Bu somut adım,
hiç beklenmeyecek kadar yüksek bir etki yaratıyor toplumda ve etrafına geniş
bir kitle toplamayı başarıyor.
Fitili ateşleyen olay ise ‘zaten yeterince yüksek olan’ fiyatların üzerine ‘cüzi’
bir miktarda ek vergi getirilmesi olunca, halkın bunu sakin karşılaması sürpriz
olurdu. Bu yeni vergi oranının uygulanacağı ilk gemi , Hindistan’dan gelip
taşıdığı çay yüküyle birlikte Boston limanına yanaşıyor. Samuel Adams ve
yandaşları, bu geminin, yüklerini limana indirmemesi gerektiği konusunda
hem fikir. İsyancılar, 20 gün boyunca limanı ablukaya alıp, geminin herhangi bir faliyette bulunmasına izin vermiyorlar ta ki 16 Aralık 1773 gecesine kadar.
O zamana kadar, pasif direniş gösterip, gemiyi sadece limanda bekleten
isyancıların yeni planları harekete geçmek.
O gün; Gemi, Kızılderili yerlileri gibi kuşanmış yaklaşık 100 kişiden oluşan bir
isyancı grup tarafından baskına uğruyor. İşte o gece.. Belki de Amerikan
Bağımsızlık Savaşı’ndan tutun da Fransız İhtilali’ne kadar birçok devrimci
hareketin kıvılcımlarından biri oluyor. İsyan ateşinin dalga dalga yayılarak
güç kazanabileceği ve ezilen insanların seslerinin yüksek çıkmasının da bazı
önemli sonuçlar doğurabileceğinin kanıtı, tarihin tozlu sayfalarında ilk
varlığını yaratıyor. Gemideki tonlarca çay okyanusa boca edilirken, bu olay
Britanya Hükümeti’ne 1.5 Milyon dolara mal oluyor.. Olayın adından da
anlayacağımız üzere tam bir Çay Partisi(!)..
Hükümetin ekonomideki yanlış hamleleri ve bu hamlelerin neden olabileceği
sosyolojik etkileri öngörememeleri, Amerikan Bağımsızlık Savaşına zemin
hazırlaycak bir sembol, bir kıvılcım oluveriyor. Bazen, önemsiz gibi
gördüğümüz, kulak arkası ettiğimiz bazı ‘küçük’ olayların birikip, zamanı
gelince daha büyük bir etki yarattığını ve sarstığını ve dahi başkalarınca örnek
alınarak dalga dalga yayılabileceğini tahmin etmek her zaman çok kolay
olmuyor, kendi özel hayatlarımızda bile bu böyle..
Ancak, açıkça görülen tepkiyi görmezden gelmek ve misilleme yapmak adına
daha büyük cezalar vermek, belki de ufak ama açık bir yarayı kaşımaya
benziyor, aynı Büyük Britanya hükümetinin de yaptığı gibi.. Boston Limanı’nı
kapatıyorlar, daha büyük vergilerle kışkırtmaya gidiyorlar ancak bu hareket
zaten çıkmaza giden bir olayı felakete sürüklemekten başka bir işe yaramıyor.
Çünkü, Britanya ve koloniler bu sahnede pek de yalnız sayılamazlar, bu
olaydan etkilenen başkaları da var..
Fransa.. Amerika’daki kolonilerin savaşı kazanması için büyük ekonomik
destek veren bu ülke, farkında olmadan, yıllar sonra kendi topraklarına da
sıçrayacak bir devrim ateşini körükleyen taraf konumunda. Hepimizin bildiği
Fransız İhtilali’nden bahsediyorum. Aslında, Boston Çay Partisi, Fransız
devriminin minyatür bir gösterimi gibi. Ancak, Fransa Hükümeti’nin bu olayda
devrimcileri(isyancıları) destekleyen tutumu, yıllar sonra daha etkili
versiyonunun kendi başına geleceğinden habersiz yardımı, biraz trajik..
Amerika’ya yardım eden, kendi ekonomisini göz ardı eden 16.Louis, Britanya
Hükümeti’nin yaptığı hataya düşüyor ve kendi halkına koyduğu vergileri artırmaya başlıyor. İşte Kelebek Etkisi.. İşte dağın tepesindeki birkaç kar
tanesinin aşağıya doğru yuvarlanırken yarattığı çığ etkisi.. Fransa’dan fersah
fersah ötedeki bir Amerika kolonisinde yaşanan bu olaydan yıllar sonra,
Fransa’nın da etkileneceği ve 1789 İhtilali’nde 30.000 insanın hayatına mal
olabileceğini kim bilebilirdi. Ancak insanlar, başkalarının başlarına gelen
olaylardan örnek alabilir , bunu hepimiz biliyoruz. Öyle de oldu, Fransız
İhtilali, hepimizin bildiği üzere kitlesel hareketin mihenk taşlarından biri
haline geldi. Bir kıvılcım, bir yangın oluverdi..
İşte bu şekilde; Boston Çay Partisi, çok bilinmeyen fakat tarihi öneme sahip,
tarafımca politik hata olarak yorumladığım, olaylardan biri olarak kayıtlara
Bir sonraki tarih yazımızda görüşmek üzere..
Yazar : Mert Sakarya & Yasemin Can
Etiketler : Boston Çay Partisi Makale Tarih Mert Sakarya Yasemin Can