Geçen hafta yayınlanmış olan, Tarihin Arka Odası adlı TV programında, Mevlevi müziklerinin Rum-Ortodoks kilise besteleri ile benzeştiği, çoğu zaman aynı eserlerin icra edildiğini savunan bir e-maile cevap; “olur mu canım öyle şey, Dede Efendi nasıl kilise müziğine benzer beste yapar, çok şaşırtıcı, cahil iddialar, saçmalıyorsunuz…” şeklinde yorumlarla geçiştirildi.
Programın ardından, bu iddiayı kanıtlamak ve öneride bulunmak üzere bir yazı kaleme aldım. Bugün Türklere mal olmuş müziğin çeşitli kültürel ve tarihsel renkleri kapsadığını, önemli bir sentez olduğunu açıkladım. Ayrıca, Arap-İslami müziğin Osmanlı’dan çok önce Anadolu’da Bizans Müziği ile buluştuklarını, çok güzel sentezler yarattıklarını söyledik.
Mevlevi müzik ve Osmanlı müziği üzerine fikir belirtirken; Arap, Fars, Rum, Ermeni, Kürt ve Bizans müziği hakkında fikir sahibi olmak gerekir. Anadolu müziğini ve tarihini doğru ve tarafsız tanıtmakla, Türkilik açıklanacaktır. Müzik ve diğer kültürel etkileşimler ortak bir kültürü ve sanat dilini yaratmıştır. Bu buluşmayı, bu sentezlemeyi, üzerlerindeki Türkilik etkilerini tartışmak gerekir, anlatmak gerekir. Nasıl bir müzikal yorumla, güzel bir hazineyle yasadığımızı anlatmak yerine, sarayların soyluların(?), koca ülke dururken İstanbul’un müziğinin propagandasını yapmak, ilginç bir yabancılaşmadır.
Sayın Murat Bardakçı…
Makalemde belirtmiş olduğum, Mevlevilik ve Ortodoks-Rum etkileşmesi iddialarına neden cevap vermiyorsunuz? Neden Mevleviliğin, senkretik bir inanış olduğundan, dolayısı ile edebiyatının ve müziğinin elbetteki tek bir dine ait olamayacağından, bu etkileşmenin önemli olduğundan, ayrıca nitelikli bir akademik çalışmaya ihtiyacı olduğundan bahsedemiyorsunuz?
Size yapılan bir önermeye, neden bu kadar köpürüp, kibir yapıyorsunuz? Bu çok dramatik bir durum.
Makalede, Mevlevi müziğinin, Ortodoks Rum kilisesi müziğiyle benzerlikleri, hatta çoğu zaman ortak kullanımları olduğundan, buna örnek olarak sunulmuş Zagharya Efendi’nin Peik-i Safa Peşrev İsmiyle Mevlevi ayinlerinde, bilhassa Galata Mevlevihanesinde icra edildiğinden, bahsettik. Zagharya Efendi’den bahsetmiş biri olarak, size önerilen bu eseri neden yayınlamadınız? Bu eser hem kiliselerde hem de Mevlevi ayinlerinde icra edilmektedir.
Size bu öneriyi yapan ben olmama rağmen, bir haber sitesini tehditvari, kibirle nasıl anarsınız? Melamiyye ekolunu biliyorsunuz, rahat olun Sayın Bardakçı, bu ne hiddet bu ne celal!
Bu ülkede cesurca makaleler yayınlamış bir siteden böyle saygısızca bahsetmek, adab-ı muaşeretten olmasa gerek. Müzik üzerine yapılan bir tartışmada bu kadar kibir, ve izan show biraz kabacadır.
Makalede iddia edilen, Osmanlı saray müziğinin Rum Ortodoks kilise müziklerine benzeşmesi önermesine karşılık, bu müziğin tümüyle Türki unsurlar içerdiğini, benim sunduğum belgeleri yeterli bulmuyorsanız, bu müziğin kilise müziklerine benzemediğini kanıtlayın. Biraz da sizden kanıt istensin. Müziği tanıyan biri olarak, bu çabayı siz harcayın.
Size musiki, kelimesinin anlamını hatırlatmak isterim. Yunancada sanatçıların temsilcisi anlamına gelen “Musa” dan türetilmiş bir kelimedir. Dilimize ise Fransızca ve Arapça kullanımları ile gelmiştir.
Yerleşik kültürlerin renklerini göçer topluluklar taşırlar. Türk musikisine yön veren şahısların yabancı kökenli olmaları, bu müziğe yön verirken, ona kendi renklerini yansıtmış olmaları, Türk müziğini küçültmez. Ayrıca, Türk müziği, yalnızca sarayla, Mevlevi ayinleri ile de anlatılamaz.
Tarihçilik, saray dedikodularının, padişahlarının, sultanlarının, şehzadelerinin oturup kalkmalarını, yiyip içmelerini, anlatan bir düşünsel aktivite değildir. Kitle iletişim araçlarında, sunum yaptığınız kitleyi tanımadan, o kitlenin sahip çıktığı sanatı tanımadan, siz kiminle iletişiyorsunuz?
Kime kimin tarihini anlatıyorsunuz? Bir önceki eseri dinletmediniz, haberin üstündeki video bölümünde bulunan eseri de dikkatlice dinlerseniz içindeki sesleri tanıyacağınızdan eminim.
Size önerilen yeni eser, Ortodoks-Bizans müziğidir, Rumca seslendirilmiştir. Acaba hangi müziğe benzemektedir?
Çok saçma ve cahilce bulduğunuzu defalarca söylediğiniz bu makaleyi, yanınızdaki partnerlerinizle birlikte, sadece alay ederek, tehdit savurarak cevaplandırdığınızı mı düşünüyorsunuz? Ciddiye almadığınız bir durumu, ancak tehdit ve hiddetle cevaplandırırken, ekranın içinde küçülüp kayboldunuz.
Tekrar söylüyorum; Murat Bardakçı Şaşmasın, şaşırıp da kaybolmasın…
Lena Umay’ın “MURAT BARDAKÇI ŞAŞMASIN” başlıklı yazısı için:
murat bardakçı lena umay müzik