Özal ile Thatcher Kıbrıs’ı konuşmuş
8. Cumhurbaşkanı Turgut Özal ile İngiltere’nin ilk kadın Başbakanı Margaret Thatcher arasında 1990 yılında yapılan bir görüşmenin detayları gün yüzüne çıktı.
31 Aralık 2016 Cumartesi 22:54
Türkiye'de ekonomide serbest piyasa düzenini esas alan yapısal değişim programının öncüsü olan 8. Cumhurbaşkanı Turgut Özal ile benzer ekonomik politikayı ülkesinde uygulayan "Demir Leydi" lakaplı İngiltere'nin ilk kadın Başbakanı Margaret Thatcher arasında 1990 yılında yapılan bir görüşmenin detayları gün yüzüne çıktı. Thatcher, 1990 yılında Çanakkale Savaşı'nın 75. yılı için Gelibolu'da yapılan anma törenleri için geldiği Türkiye’de törenlerden sonra Özal'la 1 saatlik bir görüşme yapıyor. İngiltere Ulusal Arşiv Kurumunun yayınladığı resmi tutanaklara göre görüşmede, doğu-batı ilişkileri, Almanya’nın yeniden birleşmesi, Türkiye-Avrupa Topluluğu ilişkileri, Kıbrıs gibi konular ele alınıyor.
Görüşmenin “gizli” başlığıyla İngiltere Ulusal Arşiv Kurumu tarafından bu hafta yayınlanan 25 Nisan 1990 tarihli tutanağında, Thatcher o dönemde Rusya’nın artan agresif tavırlarına dikkati çekerek, Batı’nın kendini savunması için NATO'nun varlığının önemini vurguluyor. Özal ise, dönemin ABD Başkanı George H. W. Bush ile ocak ayında yaptığı görüşmede kendisine Amerikan askeri güçlerinin Avrupa’da bulunmasının önemini aktardığını dile getiriyor. Görüşmede Turgut Özal, Balkanlarda yaşanabilecek yeni sorunlara dikkati çekiyor ve Yugoslavya’nın parçalanmaya başladığını, Rusların Azerilere haksız muamele yaptığını, Litvanyalılara da benzer şekilde davrandığını kaydediyor. Özal görüşmede ayrıca, "İmparatorluk Rusya'sının yaşacağına inanmadığını” dile getiriyor. Tutanakta Özal’ın, Thatcher’a Sovyetler Birliği'nin son Cumhurbaşkanı Mikhail Gorbaçov’un görevine devam edip etmeyeceği konusundaki tahminini sorduğu aktarılıyor. Thatcher Özal’ın sorusuna, “Bence devam edecek ama daha da sert politikalar izleyecek” yanıtını veriyor. Özal ise, bu konuya şüpheyle yaklaştığını ifade ederek, “Sovyetler Birliği’nde demokrasinin kökü yok” diyor.
Thatcher, Denktaş’ı sorumlu tutuyor
Almanya’nın yeniden birleşmesi de görüşmede gündeme geliyor. Thatcher, Almanya’nın 10 yıl sonra Avrupa’nın “en egemen” ülkesi olacağından şüphe duymadığını ifade ediyor ve Özal’ın “Almanya, milliyetçi bir ülke mi?” sorusuna, “Bu zor sorunun kendisine birçok defa sorulduğunu, önemli olanın diğer ülkelerin birlik içerisinde hareket etmesi olduğunu” söyleyerek yanıt veriyor.
Özal, görüşmede Türkiye’nin Gümrük Birliği'ne 1995 yılına kadar dahil olması gerektiğini ifade ediyor. Thatcher ise, ortak pazar tüm ülkelere uygulanana kadar Avrupa Birliği'nin daha fazla genişlememesi gerektiğini dile getiriyor. Thatcher görüşmede, New York’ta o dönemde sonuçsuz kalan Kıbrıs görüşmelerini de gündeme getiriyor. Tutanakta Margaret Thatcher’ın görüşmelerin başarısız olmasından Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin (KKTC) kurucu Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş’ı sorumlu tuttuğu aktarılıyor. Görüşmede Özal, Thatcher’a neden Denktaş ile görüşmediğini soruyor. Thatcher ise, Kıbrıs sorununda arabulucu olmak istemediğini, ancak BM Genel Sekreterine, görev süresi bitmeden çözüm için yardım edilmesi gerektiğini söyleyerek yanıt veriyor. AA
haber 13037490 false