19'unda fotomuhabirliğine başladı. Ofiste kalıp editörlük yapması söylenirken, sokağa çıkıp savaşı ve ardında bıraktıklarını fotoğrafladı.
Ofiste editörlük yapması için baskı görmüş, tümü erkek olan meslektaşları “ona bir ders vermek için” hava bombardımanının ortasında onu tek başına bırakıp zırhlı araçlarıyla uzaklaşmışlar...
Üniversiteye başladığımda bu işi yapmak istediğimi biliyordum. Ama birçok alanı denedim. Televizyonda yapımcılık, muhabirlik, editörlük… Sonunda fotomuhabirliğin benim için en doğrusu olduğuna karar verdim. Ama yeterince yetenekli miyim, hatta hiç yeteneğim var mı, emin değildim. Etrafa bakıyordum ve sahada çalışanların hepsi erkekti.
Üniversitedeyken yerel bir ajansta çalışmaya başlamıştım. Patronum bana bozuk bir kamera verdi ve onu tamir edersem fotomuhabirlik yapabileceğimi söyledi. Bu bir öğrenci için ancak hayal edebileceği bir işti.
Ve fotomuhabirliği hayatın böylece başladı?
Ebeveynlerim ben 2 yaşındayken boşandığı için beni annem büyüttü. Her zaman kendime güvendim, annem beni cesaretlendirdi. Fotomuhabirliği yapacağımı duyunca toplumun bundan hoşlanmayacağını düşünerek endişelendi ama ne yapmak istiyorsam onu yapabileceğimi söyledi.
Sınırlar dışarıdan gelenlere açıktı, yurtdışından gelen kadın fotomuhabirleri ülkeye girip, çok sıkıntı yaşasalar da işlerini yapabiliyordu. Ama ulaşım vs. gibi şeyler için çok fazla para harcıyorlardı. Bu yerel halk için bir gelir kaynağıydı ve sorun olmuyordu. Ama Gazzeli bir kadının sokakta fotoğraf çekmesi hoş karşılanmıyordu. Çok daha dikkatli çalışıyordum. Bir süre sonra ülkeye girişler kapandı. Ardından da savaş sona erdi ama benim çalışmaya devam ettim.
Hayır. Fotomuhabirler için bir internet sitesine kaydolmuştum. Bana e-posta atmaya başladılar. Önce Save The Children örgütüyle çalıştım, ardından Washington Post ve gerisi geldi. Bu çok memnun ediciydi. Savaştan sonra insan hakları örgütleriyle uzun süreli projelerde çalıştım. İkinci savaş başladığında uluslararası basın ve STK’larla çalışmaya devam ettim.
Diğer yerel fotomuhabirleri bunu nasıl karşıladı?
Aslında kıskaçlıktan çok kızgınlardı. Durum daha çok “Ofiste çalışıyorken niye birden sokağa çıkıp serbest çalışmaya başladın ve yolumuza çıktın” gibiydi.
Şok geçiriyordum. Korkudan çok üzgünlük ve öfkeyi bir arada yaşıyordum. Bana ders vermek için beni orada bırakıp gittiler! Şehir merkezine doğru yürümeye başladım.
Hayır. Evinin önünde bir şeyler olurken, dışarı çıkmamak imkansız. İkinci savaşta işim biraz daha zorlaştı çünkü dokuz aylık hamileydim.
Ama yine de fotomuhabirliğe devam ediyordum çünkü evde duramıyordum. Belki çektiklerim en iyi işlerimden değildi ama bir anne ve fotomuhabiri olarak deneyimimi belgelemem çok iyi oldu.
Savaş ve çatışma bölgelerinden gelen fotoğraflara baktığımda, erkek fotomuhabirlerinin çektiği fotoğrafların çok fallik öğeler içeridiğini düşünüyorum. Silahlar mutlaka havaya kalkık falan. Kadınların savaşı daha farklı bir gözle fotoğrafladığını düşünüyor musun?
Serbest çalışmaya başladığımda, bir arkadaşım “Çok fazla fotomuhabiri var. En ucuz fiyatı ver ki, işi sana versinler” demişti. Ona şöyle cevap verdim: “Ben kadınım. Dolayısıyla çektiğim her kare diğerlerininkinden farklı olacak. O yüzden ucuz bir fiyat vermeyeceğim. İster alırlar, ister almazlar”.
Evet, kesinlikle. Kadın fotomuhabirlerinin çoğu böyle düşünüyor.
Diğerleri o kötü bakışlardan atıyor. 2. intifada sırasında, yani ben dokuz aylık hamileyken, biri kolumdan tutup çekti. Bombardımanda hayatta kaldığımı sanmıştı. Ona döndüğümde önce karnımı görüp şok geçirdi, ardından elimdeki kamera ona ikinci bir şok yaşattı. “Kaybol gözümün önünden” der gibi bıraktı beni.
Bildiğim kadarıyla yok. Kadınlar fotoğraf makinesi alıp fotoğraf çekmeye başladı ama muhabirlik şeklinde değil. Aslında birçok genç kadın bunu denedi ama çok erken pes ettiler. Sabırlı olmak, derin nefesler almak ve devam etmek gerekiyor.