Makale Özeti Yazarken Nelere Dikkat Edilmelidir? • Assoc. Prof. Dr. Murat BEKEN
Özet makalenin kısa ve öz anlatımıdır. Özet makaleden bağımsız olarak ele alındığında kendi başına anlamlı bir bütünlük oluşturmalıdır. Okuyucuların makaleniz hakkında ilk fikri edinecekleri bölüm olması nedeniyle etkili bir özet yazmak oldukça önemlidir. Dergi editör ve hakemleri de dahil olmak üzere okuyucularınızın makaleyi okumaya devam edip etmeyeceğinin kararı özeti okuyarak verilir. Makalenin içeriğini tam olarak yansıtması yanında tabir yerindeyse makalenizi hedef kitleye pazarlaması açısından da önem taşır.
Makaleden önce özet yazmaya başlamayın
Özet her ne kadar makalenin maşında yer alsa da yazmaya özetten başlamak iyi fikir değildir. Özet makalenin özünü, esasını ifade edeceğinden makaleyi tam olarak bitirmeden yazacağınız özetin bir yönüyle eksik kalması kaçınılmazdır. Bu nedenle özeti en son yazmak tüm makaleyi göz önüne seren onu tam olarak temsil eden bir özet yazmak için gereklidir.
Özetle ilgili yönergeleri inceleyin
Makale özeti yazarken özetin nasıl yazılması gerektiği ile ilgili yönergelere ulaşın ve sizden nasıl bir özet yazmanız istendiği konusunda tam bilgiye sahip olun. Özellikle akademik dergide yayınlanmak üzere hazırladığınız makaleler için derginin yönergelerinde özetin nasıl hazırlanacağına ilişkin kuralları bulabilirsiniz. Bu kurallar arasında özetin uzunluğu, yazım formatı ve içeriğinin ne olması gerektiği yer alacaktır. Bu talimatları okuyun ve özetinizi buna göre hazırlamaya dikkat edin.
Özet yazarken okuyucu kitlesini dikkate alın
Özet yazarken makale yazdığınız alanda araştırma yapan, makalenizin muhtemel okuyucularını dikkate alın. Özet okuyucuların dikkatini çekecek, merak uyandıracak ve makalenizin okunması ile sonuçlanacak nitelikte olmalıdır. Bunun için özet yazarken alandaki araştırmacıların ilgi alanlarını göz önünde bulundurmak gerekir. Okuyucuların bazen makalenizin sadece özetine ulaştığını düşünerek, okuyucuların özete ulaştığında makale hakkında tam fikre sahip olmalarını temin edecek bir özet tasarlamalısınız.
Özet neleri içermeli
Her araştırmanın bir problemden yola çıktığını düşünerek en başta eldeki problemin ne olduğuna değinerek özete başlamak faydalı olacaktır. Problemle bağlantılı olarak araştırmayı yapma ve makaleyi yazma motivasyonuna bir cümleyle işaret edilebilir. Bu çoğu zaman araştırma için çıkış noktanızı belirten bir ifadedir ve amacınızı açıklamak üzere temel oluşturur. Daha sonra araştırmanın ne amaçla gerçekleştirildiği ortaya konulmalıdır. Amaç ifadesi makalenin geneli ile uyumlu olarak açık ve anlaşılır şekilde verilmelidir. Bu amaca ulaşmak için neler yapıldığına ve hangi yöntem ve analizlerin kullanıldığına kısaca değinilmelidir. Araştırma sonunda ne elde edildiği ve elde edilen bulguların ne anlama geldiğinin makale içinde tartışıldığına kısaca işaret edilmelidir. Yine araştırma sonuçlarının alana katkısına ve önemine değinen bir cümleyle özet bitirilebilir. Birçok derginin yönergesinde 100, 150 veya 200 kelimelik özet yazılmasını öngördüğü göz önüne alındığında esasen bu başlıkların her birinin birer ikişer cümle ile ifade edilmesi gerektiği ortaya çıkar. Diğer taraftan bazı özet formatlarında her bir başlığın ayrı ayrı ele alınması ve 500 kelimeye kadar bilgilendirici özet verilmesi istenebilir. Böyle bir durumda da yine yönergeler doğrultusunda özette yer alması gereken her öğe ayrı başlıklar altında öngörülen uzunlukta ele alınmalıdır.
Özet neleri içermemeli
Özet herhangi bir tanım, tanımlayıcı bilgi, tablo, şekil, alıntı ve uzun anlatımlar içermemelidir. Özetin yukarıda sayılan başlıkları bir çırpıda vermesi yeterlidir. Özetlerde çok yapılan hatalardan biri uzun betimleyici ifadelere yer verilmesidir. Özet, makalede ele alınan bir kavramın tanımlanması ne olduğunun ya da ne olmadığının anlatılması için hiç uygun bir yer değildir. Dolayısıyla bu açıklamalar metin içeriğinde uygun yerlere bırakılmalıdır. Ayrıca makaleden bir paragrafın veya cümlenin birebir kopyasını içermemelidir. Özet, tamamen özgün olarak ele alınmalı yeni ifadelerle yazılmalıdır.
Özet indekslemeye uygun olmalı
Makalenizin indekslenmesi açısından özet ve anahtar kelimeler son derece kritik öneme sahiptir. Arama motorları makalenizin özetini tararlar. Bu nedenle makaleyi temsil edebilecek anahtar kelimelere özenli bir şekilde özet içinde yer verilmelidir. Bu anahtar kelimeler bilgilerin elektronik olarak toplanmasında önemli rol oynarlar ve arama kelimeleri ile eşleştirilirler. Hangi kelimelerle arama yapıldığında makalenize erişilmesini istiyorsanız bu kelimeleri özet yazımının doğal seyri içine yerleştirmelisiniz. Bu, makalenizin kolay bulunabilir olması ve muhtemelen daha çok atıf alması anlamına gelecektir.
Kaynak: www.akademikpersonel.org /20 Şubat 2017