tür bir başvuruya yetkili makamlarca hiç yanıt verilmemesi ya da reddedil-
mesi durumunda genel İdare hukuku esaslarınca idari yargıya başvurulabile- cektir. Çevreyi kirletici veya bozucu faaliyetin duyurucusu kişilerin başvurusu hakkında, İYUK’un 10. maddesinin 2. fıkrasına göre, idari makamlar 60 gün içinde cevap vermedikleri, durdurma cihetine gitmedikleri yahut böyle bir so- nucu sağlamadıklar takdirde, bu kişiler idari yargı yerlerine giderek iptal davası açabileceklerdir.14
31. Anayasa’nın 56. maddesinde yer alan “herkes sağlıklı ve dengeli bir
çevrede yaşama hakkına sahiptir” ve “çevreyi geliştirmek, çevre sağlı- ğını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek Devletin ve vatandaşların ödevidir” hükmü, Anayasal bir düzenleme olarak, ilkesel düzeyde belirtilmiş olan çevre korunması ve çevre kirliliğinin önlenmesinde katılımcılığın pozitif metinlerimizde somutlaşmış biçimidir.
32. Yine Çevre Kanunu’nun 1. maddesinde yer alan, bugünkü ve gelecek
kuşakları kapsayacak biçimde çevrenin ‘bütün canlıların ortak varlığı ol- duğu’ tanımı ve Çevre Kanunu’nun 3/a maddesinde bulunan “Başta idare, meslek odaları, birlikler ve sivil toplum kuruluşları olmak üzere herkes, çevrenin korunması ve kirliliğin önlenmesi ile görevli olduğu hükmü, bir hukuk örgütü olan baroların da yargı yoluna gidebileceği fikrini desteklemek- tedir. Aksi halin varlığı durumunda söz konusu hükümlerin bir anlam ve değeri de kalmayacaktır. Burada gerçek ve tüzel kişiler, kendilerinin ortak sahip- leri ve sorumluları bulundukları bir şeyin yani çevrenin kirletilmesi yahut bozulması suretiyle ve bir anlamda ‘paydaş’ sıfatıyla kişisel, somut, gün- cel bir menfaatlerinin ihlal edildiği için harekete geçmektedirler.”15
33. Danıştay 10. Dairesi, konu ile ilgili olarak 14.9.2000 tarihli bir kararında
şöyle demiştir: “Dosyanın incelenmesinden, Denizli Çevre Meclisi Başkanı olan davacının, Sarayköy ilçesinin kuzeybatısında yer alan alüvyal karakterli, sulama ve drenaj kanalları ile çevrili birinci sınıf sulu tarım arazisinin D.S.İ. Aydın Bölge Müdürlüğü’nün 29.2.2000 tarih ve 1530 sayılı kararıyla sulama alanı kapsamın- dan çıkarılmasına ilişkin işlemin iptali için yaptığı başvurunun cevap verilmeye- rek zımnen reddedildiği, davacı 29.2.2000 tarih ve 1530 sayılı işlemin, belirtilen alanda sanayi tesisi kurulmasına olanak sağlamak amacıyla tesis edildiği, bi- rinci sınıf tarım arazilerinin tarım dışı amaçlar dışında kullanılamayacağı, sınırlı miktardaki tarımsal nitelikli alanların yok edilmesi sonucunu doğurduğu iddia- larıyla zımni red işleminin iptali istemiyle dava açtığı anlaşılmaktadır” “Denizli Çevre Meclisi Başkanı olan davacının, tarım arazilerinin korunması ve amaç dışı kullanılmasını önlemek sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşamanın herkesin Anayasal hakkı olduğu ileri sürülerek birinci sınıf tarım arazisinin sulama alanı dışına çıkarılmasına ilişkin dava konusu zımni red işleminin iptalini istemekte kişisel, güncel ve meşru bir menfaati olduğu sonucuna varmıştır.”16
14 Nükhet Turgut, Çevre Hukuku, Ankara, Savaş, 1998, s.282. 15 Güran, “Çevre Kanunu’nun 30. maddesi”, İHİD, s. 188. 16 Danıştay 10.D., 14.9.2000 gün ve E. 2001/991, K. 2001/2008.
İzmir Barosu Kent ve Çevre Raporu 2012 • 164