Yorum No : 2015 / 106
Ermeni Araştırmaları Dergisi’nin “Ermenilerin Sevk ve İskânının 100ncü Yılı” başlıklı bu özel sayısında AVİM Onursal Başkanı, Emekli Büyükelçi Ömer Engin Lütem’in “Türkiye-Ermenistan İlişkilerinin Güncel Durumu” başlıklı uzun bir makalesi yer alıyor.
Lütem yazısında Türkiye-Ermenistan Protokollerinin imzalanmasından 2014 yılının sonuna kadar geçen süre içinde iki ülke ilişkilerinin güncel durumu kapsamlı olarak incelemiş, ilişkilerde görülen ve genelde olumsuz olarak nitelendirilebilecek gelişmeleri ayrıntılı olarak açıklamıştır. Ancak güncel ilişkilerin daha iyi anlaşılabilmesi ve yorumlanabilmesi için Ermenistan’ın bağımsızlığını yeniden kazandığı 1991 yılından Protokollerin imzalanmasına kadar geçen süreçte iki ülke ilişkilerinin bir özetini de yapmıştır. Böylece Türkiye ve Ermenistan’ın aralarındaki sorunlara yaklaşımlarındaki farklılıkları ortaya konmuştur.
Ermenistan’ın 1991 yılında bağımsız olmasından bu yana Türkiye’nin Ermenistan’la normal, sürdürülebilir ve dostluk çerçevesinde ilişkiler kurmak istediğini ve bunun içinde bilinen mevcut sorunların en kısa zamanda çözülmesi gerektiğini belirten Lütem, Ermenistan’ın ise revizyonist denebilecek bir politika izlediğini, yüz yıl öncesine dayalı iddialarını ileri sürmek ve Karabağ sorununda çözümden yana olmamak suretiyle iki ülke ilişkilerinin düzelmesine engel olduğunu ifade etmektedir. Sınırların açılmasını ve diplomatik ilişkilerin kurulmasını isteyen Ermenistan’ın bu tutumuyla isteklerine ulaşılamayacağı açıktır.
Bu sürecin esasında Ermenistan’a zarar vereceğini ifade eden Lütem, Ermenistan’ın bu şekilde ihtiyaç duyduğu sınır kapısının açılmasının sağlayamayacağını, ayrıca Güney Kafkasya’da bölgesel projelerden de dışlanacağını belirtmektedir. Bu yüzden mevcut sorunların çözümü için Ermenistan’ın milliyetçi, talepçi ve intikamcı zihniyetinden kurtulması gerektiğini ancak bunun kısa ve orta vadede olası olmadığını, dolayısıyla sorunların önümüzdeki yıllarda süreceğini ifade etmektedir. Ermeni soykırım iddialarının etkisinin giderek zayıfladığını belirten Lütem’e göre, gittikçe Rusya’nın etkisi altına giren Ermenistan’a gelecekte duyulan ilgi ve Batı tarafından verilen destek azalacaktır.