İbn-i Haldun Kimdir ? Hayatı ,Eserleri ve Ölümü
İbn-i Haldun tarih, toplum bilimci ve bugünkü sosyoloji biliminin kurucularındandır. Aynı zaman büyük bir devlet adamıdır. 14. yüzyılda yaşamış, Dünya’da en büyük tarihçiler arasında anılmaktadır.
İbn-i Haldun Kimdir ?
Asıl adı Ebu Zeyd Abdurrahman bin Muhammed bin Haldun el Hadramî ‘dir. Moder çağ tarih yazımı, iktisat ve sosyoloji alanlarında çağın öncülerindendir. 27 Mayıs 1332’de Tunus’da doğmuştur. 74 yaşındayken 19 Mart 1406 yılında Kahire’de hayata gözlerini yummuştur.
Dönemin soylu ailelerinden birine mensuptur. Çağın usta alimlerinden ders almış aynı zamanda devlet adamlığı da yapmıştır. Sadece Tunus’ta değil aynı zamanda Fas’ta da üst düzey görevlerde bulunmuştur. Daha sonra Mısır’a geçmiştir. Siyasal rakiplerinin entrikaları sonucu 2 yıl hapis yatmıştır.
Siyasi hayatına veda ettikten sonra kaleme aldığı ”Mukaddime” adlı eseri, İbn-i Haldun’un adını tarihe altın harflerle kazımıştır. Lakin arap ve diğer toplumlarda pek ilgi görmemiştir. Ama Osmanlı İmparatorluğu’nu derinden etkilemeyi başarmıştır bu eserleriyle.
3 büyük bilim dalının öncülerinden kabul edilen biri için 1 eser yazmak elbette çok az. Gelin bir de diğer eserlerine göz atalım.
Devlet adamlığı yaparken siyasal rakiplerinin türlü türlü oyunlarına gelmiş, kumpaslara maruz kalmıştır. Tüm bunlardan sıkılan İbn-i Haldun siyaseti bırakıp kendini kitap yazmaya adamıştır. Tam da bu dönemde kendisini şöhret sahibi yapan ”Mukaddime” eserini yazmıştır. Aslında bu eser, 7 ciltlik “Kitabu-l İber” adlı eserinin giriş kitabıdır.
Diğer eserleri ise; Kaside-i Bürde Şerhi, Kitab el-Hisab, İbn Rüşd felsefesi hakkında bir risale, Kitab el-Mantık, Marakeş sultanına yazılan bir risale ve Mukaddime eserleridir.
İbn-i Haldun’un Ölümü
1400 ‘lü yılların sonlarına doğru Timur Şam üzerine doğru gelirken, Sultan Faraç’ın ordusu ile karşılaştı. Bu ordunun içinde İbn-i Haldun da vardı. Bu savaşı büyük bir zaferle kazanan Timur oldu. 1401 yılının sonlarına kadar Timur ile uzunca görüşmeleri oldu.
Bu uzunca görüşmenin tek sebebi, Timur’un İbn-i Haldun üzerinden bölge halkından istihbarat toplamak istemesiydi. Çünkü bölgeyi Haldun çok iyi biliyor ve tanıyordu. Uzun uzun raporlar hazırlayıp Timur’a sunmuş onun güvenini kazanmışsa da, hiçbir zaman Timur’a lazım olacak bilgiler vermemiştir.
Timur olayının üzerine 1401 yılında Kahire’ye dönmüştür. Daha sonraki 5 yılını kendi otobiyografisini yazarak geçirmiştir. Bir yandan da kadılık ve müderrislik yapmaya devam etmiştir.
Ancak 17 Mart 1406 ‘da geçirdiği ani bir rahatsızlık sonucu vefat etmitşir. Nasr Kapısı’ndaki Sufiyye Kabristanı’na defnedilmiştir.
ETİKETLER: İbn-i Haldun, Mukaddime
50 yıl boyunca aralıksız hatim indiren Abdülezel Paşa