﻿ PAKİSTAN’DA SİYASAL GERGİNLİK: SEBEPLER VE AKTÖRLER - TUİÇ Akademi
Ana Sayfa Bölgeler Ortadoğu PAKİSTAN’DA SİYASAL GERGİNLİK: SEBEPLER VE AKTÖRLER
Mayıs 2013’te düzenlenen seçimler sonrası Nawaz Şerif ve muhafazakâr eksende siyaset yapan partisi Pakistan Müslümanlar Birliği (Ligi) tarafından yönetilmeye başlanan ülkede, seçimlere hile karıştırıldığı yönünde ortaya atılan iddialar bir yılı aşkın bir süreden bu yana toplumun çeşitli kesimlerinde dillendirilmeye devam edilmektedir. İşte, bu noktada iki lider/siyasal hareket, seçimlere hile karıştırıldığı gerekçesini kendi siyasal yükselişlerini sağlayacak bir dayanak noktası olarak görerek, Ağustos 2014 itibarıyla, İslamabad’a varılacak uzun bir yürüyüş ile hükümeti istifa ettirebilmek amacıyla harekete geçmiştir. Hükümeti istifaya davet eden aktörler ise eski bir kriket oyuncusu olan ve bu oyundaki başarısıyla halkın önemli bir bölümü tarafından “ulusal kahraman” olarak addedilen Imran Khan (Han)’ın liderliğini yaptığı, kendisini siyasal merkezde konumlandıran ve Mayıs 2013 seçimleri sonucunda ülkenin en büyük üçüncü partisi haline gelen Pakistan Adalet Hareketi ile bir din adamı olarak tanınan, Pervez Müşerref’e yakın olduğu ifade edilen ve uzun süre Kanada’da yaşadığı gibi (7 yıl), Kanada vatandaşlığına da sahip olan Tahir’ul Kadri’nin liderliğini yaptığı Pakistan Halk (Avami) Hareketi’dir.
Başbakan Şerif’in başkentin güvenliğini orduya emanet eden bir karar almış olması ve yürüyüşü gerçekleştiren aktörlerin diğer muhalefet partilerinin de desteğini kazanamamış olması, hükümeti istifa ettirebilmek ya da iktidardan çekilmeye zorlayabilmek amacıyla düzenlenen yürüyüş ve protesto gösterilerinin hedefine ulaşamamasına yol açmıştır. Özellikle merkez solda yer alan ve Butto-Zerdari ailelerinin partisi olarak bilinen Pakistan Halk Partisi’nin Imran Khan ve Tahir’ul Kadri’ye destek vermemesi bu noktada önemli bir faktör olarak görülmelidir. Pakistan Halk Partisi, ülke siyasetindeki merkezi konumunu yitirmemek ve kendisinin dışında yer alacak siyasal figürlerin Pakistan Müslümanlar Birliği ve lideri Nawaz Şerif’e alternatif olabilmesini engelleyebilmek amacıyla İslamabad’daki gösterilere destek vermemiştir. Imran Khan ve Tahir’ul Kadri karşıtları, bu iki ismin, kendi siyasal ikballeri için ülkeye zarar verecek ve hatta Pakistan Ordusu’nu yeniden siyasete müdahale etmeye itecek bir oldu-bittiye yol açabilmeleri ihtimalinden bahsetmektedir. Hatta Tahir’ul Kadri’nin ordu mensupları ve Pervez Müşerref ile var olduğu iddia edilen bağlantılarının ve Imran Khan’ın popülerliğinin Pakistan’da askeri bir darbeyi tetiklemek yönünde kullanılmak istendiği de belirtilmektedir.
Gösterilerle Nawaz Şerif hükümetinin zayıflatılmak istenmesi bir iç politik rekabetin yansıması olarak görülmediği ve daha büyük bir resmin parçası olarak addedildiği takdirde küresel/bölgesel dengelerin yeniden gözden geçirilmesi gerekir. Nitekim Nawaz Şerif, iktidara gelir gelmez, ABD’nin, Pakistan topraklarında düzenlediği saldırılara duyduğu rahatsızlığı açıkça ifade etmiştir. Ancak Pakistan ile ABD arasındaki müttefiklik ilişkisini koparmak niyetinde olmadığını da söylem ve eylemleriyle de ortaya koymuştur. Bunun yanı sıra, ülkesi ile Hindistan arasında süregelen sorunlara bir çözüm bulunabilmesi yönünde çalışacağını belirterek Hindistan Başbakanı Narendra Modi’nin yemin törenine katılmış ve bu törenlere katılan ilk Pakistan başbakanı olmuştur. Çin ile Pakistan arasındaki güvenlik ve enerji merkezli bölgesel işbirliğini geliştirme niyetinin de altını çizen Şerif, dengeleri gözeten ve Pakistan’ın merkezi konumunun farkında olduğunu gösteren bir dış politika izlemeyi amaçladığını göstermiştir. Ancak Nawaz Şerif’in bu anlayışından memnun olmayan ve Pakistan’ın kendi dış politika çizgisine eklemlenmesini arzulayan bir dış güç Imran Khan ve Tahir’ul Kadri’nin eylemlerine destek olmuş olabilir. Bu dış güç kim olabilir diye düşünüldüğünde ise, akla ilk olarak ABD gelmektedir. Pakistan’ın hem Çin hem de Hindistan ile yakınlaşmasından rahatsızlık duyan, Çin’in Pakistan topraklarında geliştirdiği Gwadar Projesi’ni bölgesel politikalarına zarar verecek bir girişim olarak algılayan, “teröre karşı savaş” mottosuna mesafeli yaklaşılarak kendi dış politika stratejisinin sorgulanmasını tehdit olarak görebilecek ve Pakistan Taliban’ı ile mücadelede müzakereye dayalı bir sonuca ulaşılmasını arzulayan Nawaz Şerif’ten hazzetmeyecek bir aktör olarak, ABD ön plana çıkmaktadır.
Imran Khan ve Tahir’ul Kadri eliyle girişilen iktidar değişimi mücadelesi başarıya ulaşamayacak gibi görünse de, bu durum orta vadede bu tarz girişimlerin yeniden gündeme getirilmeyeceği anlamına gelmemektedir. Bu bağlamda, Pakistan’ın dış politika hamlelerini takip etmek, bu politikaların ne tür iç politik değişimlere yol açabileceğini öngörebilmek açısından önemlidir.
Önceki İçerikBALKAM Fener Rum Patrikhanesinde Ortodoksluğu Tanıyor
Sonraki İçerikSu Savaşları
Yayın yılı 2003 ve yayın hakkı Şeçkin yayıncılığa ait olan, Yugoslavya Neden Parçalandı- Balkan Dramının Perde Arkası, Doç.Dr. İrfan Kaya Ülger’in en önemli kitaplarından...