Tarihimizde Meslek Eğitimi – Ahi Galip demir | Ahilik ile ilgili makaleler, yayınlar, etkinlikler, haberler, duyurular
Genel eğitim niteliğinde olup ferdi gelişmeye yönelikti. Ahi zaviyeleri bir bakıma terbiye ocağıydı. Burada öğretmenler bir meslek edinmek üzere yeni çalışmaya başlayan gençlere önce okuma yazma öğretirlerdi. Muallim adı verilen öğrenciler yanında, ilmi sahada söz sahibi müderris ve kadılarda ders verirlerdi. Zaviyelerde dini bilgiler yanında Türkçe konuşma, edebiyat, müzik, spor folklor ve askeri bilgiler öğretilirdi. Gençlerin kültürlerini geliştirmek için tarihi destanlar; Kutadgu Bilig ve Dede Korkut gibi kahramanlığı, yiğitliği konu alan eserler okutulurdu. Ahlak eğitiminde ise Fütüvvetname denilen Ahiliğin ahlak kitaplarından yararlanılırdı. Yazarı belli olan ve olmayan yüzlerce fütüvvet kitabı yazılmıştır. Bu kitaplar bir bakıma İslam tasavvufunun geliştirdiği Kur’an ve Hadislere dayanan güzel ahlak ve ideal insan modelini belirleyen kitaplardı. Bu eserler yalnız gençlerin değil toplumun tüm katmanlarının uyması istenilen ahlak kurallarını içerirdi.
“…….Taam yimekte yirmi erkan vardır. Yani yemek yemeğe ait yirmi kural vardır.
Bir kimsenin Ahi olabilmesi için ve Ahilik Teşkilatı’na alınabilmesi için 124 Ahilik kuralını bilmeli ve ona göre hareket etmelidir.
Ahi olabilmenin ilk basamağı çıraklıktı. Çırak olmak isteyen aday bir iş yerinde ustaya teslim edilirdi. Kendisine iş yerinde 2 yol kardeşi, (yol atası) seçilirdi. Yol ataları; çırağın kalfa ve ustalığa yükselene kadar hatta ömür boyu Ahilik prensiplerine uygun davranış içerisinde olup olmadığını denetlerdi. Bir bakıma çırağı yönlendirirdi. Çırakların hatalı davranışlarından dolayı bir suç işlemesi durumunda onlarda kalfa usta gibi müteselsil sorumlu tutulurdu. Usta ve çırak ilişkisi bugünkü işçi işveren ilişkisinden çok farklıydı. Sanata dayalı üretim yapısında çırak ve kalfanın gözünde usta hasımdan ziyade bir arkadaş velinimeti. Usta işveren olmaktan öte yardımcılarıyla omuz omuza çalışan mesai arkadaşıydı ve aynı zamanda öğretmeniydi. Çünkü onları vasıfsız bir eleman olarak yanına almış hatalarına katlanarak, sabırla onlara sanatın inceliklerini öğretmişti. Daha ilk başta çırak dayının (yamağın) iş yerindeki tutumu, davranışı becerisi göz önüne alınır. Ona göre iş yerinde kalarak devam etmesine karar verilir veya başka bir sanat dalına yönlendirilirdi.
Her iki durumda bir iş yerine çırak olarak girebilmek için, o iş kolunun Ahi Birliği’nden izin alınması gerekirdi. Bir çırak veya kalfa ustanın rızasını almadan iş yerini terk edemez hele hele başka bir iş yerine gidemezdi. Bu davranış bir ahlak kuralıydı. Zaten gideceği yerin ustası onu kabul etmezdi. Eğer ederse ahlaksız addedilirdi. Usta sanatın özelliğine göre belli sayıda çırak çalıştırmak zorundaydı. Fazla çırak çalıştırmak da birlikçe yasaklanmıştı. Aynı iş kolunda ihtiyaçtan fazla usta yetiştirmenin yaratacağı sorunlar biliniyordu. Örneğin; bugün Üniversite ve Yüksek Okullarda aynı dalda ihtiyaçtan fazla öğrenci yetiştirildiğinde çıkan sorunlara çare bulunamamaktadır.