T A R İ H N O T L A R I. - Bir Orta Doğu Tarihçisinin Notları - Arkadaş Yayınları
Download "T A R İ H N O T L A R I. - Bir Orta Doğu Tarihçisinin Notları - Arkadaş Yayınları"
1 T A R İ H N O T L A R I - Bir Orta Doğu Tarihçisinin Notları - BERNARD LEWİS Çeviri: Çağdaş Sümer Arkadaş Yayınları Kafamda bir beyaz saç teli belirdi, Tutup kopardım elimle; Peki, dedi, beni tek başıma yendin de Ne yapacaksın, tüm ordum ardımdan gelince? Yehuda Halevi Tanrım, tek lütuf şudur senden umduğum: Bereketlendir haz dünyamı Kov benden saflık belasını Uzak tut pişmanlık faciasını Ubeyd-i Zakani Music of a Distarıt Drunidan Seçmeler Giriş Uzun hayatım boyunca, esas olarak Orta Doğu çalışmalarıyla ilgilendim. Bu ilgim bir okul çocuğuyken başlamıştı. O zamandan bugüne arttı ve önce bir hobiye, sonra bir takıntıya ve nihayetinde de bir mesleğe dönüştü. En başından itibaren toplumu, dillerini öğrenerek, eserlerini okuyarak, yaşadığı yerleri gezerek ve insanlarıyla konuşup onları dinleyerek, içinden anlamaya çalıştım. Bunu yapabilmek için, doğduğum zaman, yer ve koşullardan ve dolayısıyla ilk eğitimimin sunduğu fırsatlardan hatırı sayılır ölçüde yararlandım. O günlerde İngiltere de tarih, eğitimin önemli bir parçasıydı ve bizden yalnızca yakın geçmişteki ya da o günkü olaylar hakkında değil, aynı zamanda klasik antikiteden günümüze Batı uygarlığının kayıt altına alınmış ve hatırlanan tarihinin tümüne dair de, anahatlarıyla bile olsa, bilgi sahibi olmamız bekleniyordu. Yalnızca bu da değil; bu tarihin en azından bir kısmını orijinal dillerinde, özellikle de Latince ve Fransızca olarak çalışmamız da bekleniyordu ki, bir kısmımız buna daha sonra Almanca ve Yunanca da ekleyecekti. İlk çalışmalarımda esas olarak İslami Orta Doğu nun Batı dan en farklı olduğu, en az etkilendiği ve pek çok açıdan çok ileride olduğu ortaçağ tarihi ile ilgileniyordum. Ortaçağ İslam tarihine yönelik ilgimi hiç kaybetmedim; ama artık esas ilgi alanım bu değil. Daha önce kapalı olan Osmanlı arşivlerine girme fırsatı kaçırılmayacak kadar değerliydi ve bana 12 hâlihazırda derin bir ilgi beslediğim bir konunun peşinden gitme imkânını sundu. Bunun üzerine yayımlanan çalışmalarımın büyük bir kısmı Osmanlı dönemi ya da modern dönem veya bu ikisinin bir bileşimi üzerine oldu. Fakat hiçbir Orta Doğu uzmanı, hatta bir Asurbilimci ya da Mısırbilimci bile, çağdaş gelişmeleri bütünüyle göz ardı edemez. Savaşta üstlendiğim görev, modern Orta Doğu yaşamı ve siyasetinin kimi veçhelerine dair doğrudan bilgi edinmemi mümkün kıldı. Orta Doğu ülkelerine gerçekleştirdiğim ziyaretler, Orta Doğu liderleriyle yaptığım tartışmalar, Orta Doğulu meslektaşlarla buluşmalarım ve belki de hepsinden çok, Orta Doğulu öğrencilerle ilişkilerim, nelerin olup bittiğinden haberdar kalmamı sağladı. Zaman zaman Orta Doğu daki gelişmelerle ilgili, genellikle bir mülakat ya da bir dergi veya arada sırada da bir gazetede makale biçimini alan kamusal açıklamalarda bulunmanın cazibesine yenik düştüm. Nadiren de, güncel ya da yakın tarihli gelişmeler hakkında daha uzun yazılar kaleme aldım. Orta Doğu çalışmaları açısından ki, bugün buna dünya tarihi de eklenebilir, İslam ın kökenleri ve kutsal metinleri hakkında bilgi sahibi olmak zorunludur. Henüz öğrenciyken bile, Kur an ı, peygamberin yaşam öyküsünü ve bunlarla ilgili geniş yazını okuyordum. Fakat hiçbir zaman bu konularda uzmanlaşmadım. Teoloji ya da kutsal metinler konusunda bir uzman değilim ve eğer bunlarla ilgilendiysem, bu sadece bir tarihçi gözüyle oldu. Uğraşım ve mesleğim açısından, özellikle uygarlık tarihi ile ilgilenen bir tarihçiyim. Geriye dönüp baktığımda, bu tercihi yaparak kendimi pek çok sıkıntıdan kurtarmış olduğumu görüyorum. Bu, söz konusu tercihi yaptığım sırada amaçladığım bir şey değildi; fakat zamanla, mesleğimizin en zor ve tehlikeli konularından birinden nasıl şans eseri ve ucu ucuna uzak durabildiğimin farkına vardım. Müslümanlar için bile ve tabii ki gayrimüslimler için daha fazla olmak üzere, kutsal tarih ve kutsal metinler üzerinde çalışmak giderek mayınlı bir araziyi araştırma alanı olarak seçmek kadar hassas bir hâl aldı. Bu hassas durum, beni eleştirenleri, İslam ın kutsal tarihine ve kitabına yaklaşımım nedeniyle bana saldırmaktan alıkoymadı. Diğer meselelerde olduğu gibi bu konuda da saldırılar her iki taraftan da geldi. Bir yandan İslam ı ve onun kutsallıklarını karalamakla, diğer yandan onun kusurlarını savunmak ve hatta örtbas etmekle suçlandım. Bense, saldırılar her iki taraftan da gelmeye devam ettikçe, bilimsel nesnelliğime güven duymayı sürdüreceğim. Bir defasında, Suriye de seyahat ederken, bir akşam boyunca bir din âlimiyle teoloji, hukuk ve İslam ın diğer birincil ilgi alanlarını tartışarak uzun uzun sohbet etme fırsatı bulmuştum. Bir noktada sohbeti keserek hayretler içinde feryat etti: Anlamıyorum! İslam hakkında bu kadar çok sev biliyorsun! Neden Müslüman olmadın? Hem soru hem de muhtemel cevabı, İslam dünyasının bugününe dair pek çok şeyi gözler önüne serebilir. 23 Tarihin çarpıtılmasına -dalkavukluk etmeye, göz boyamaya ya da başka bir kısmi amaca vönelik- büyük enerjilerin sarf edildiği bir dönemde yasıyoruz. Bencil olmayan saiklerden ilham aldıklarında bile, bu tür çarpıtmalardan hiçbir yarar sağlanamaz. Tarih, kolektif hafızadır ve eğer toplumsal bedeni, insan bedeni gibi düşünürsek; tarihsizlik, amnezi anlamına gelir, çarpıtılmış tarih ise nevroz. Geçmişle yüzleşmek konusunda isteksiz olanlar, ne bugünü anlamayı ne de geleceğe bakmayı başarabilirler. Bu nedenle, ahlaki ve mesleki görevleri geçmişle ilgili gerçeği ortaya çıkarmak ve onu gördükleri gibi sunmak ve açıklamak olan tarihçilerin üzerine büyük bir sorumluluk düşüyor. Bu sorumluluğu yerine getirmek için elimden geleni yapmış bulunuyorum. Birinci Bölüm İlk Yıllar Hayatımın neredeyse bir yüzyılına dönüp baktığımda, ne kadar olağanüstü bir şansa sahip olduğumu fark ediyorum: - İkinci Dünya Savaşı nda bir askerdim ve ölmedim; hatta yaralanmadım bile. - Yirminci yüzyıl Avrupa'sında bir Yahudi ydim; öldürülmedim ya da zulüm görmedim. Bunlardan ilkini yalnızca savaştaki talihime bağlayabilirim. Fakat İkincisi için, İngiltere de yaşamayı seçmiş olan atalarıma teşekkür borçluyum. İngiltere de doğdum ve yaşamımın büyük bir kısmını İngiltere ve Birleşik Devletler de geçirdim; yani özgürlüğün tadını çıkaran ve özgürleştirilmeye ihtiyaç duymayan ülkelerde. Her zaman görüşlerimi istediğim gibi, herhangi bir hükümet emri ya da hukuki kararla kısıtlanmadan dile getirebileceğimi ve onları kibirli ve zor beğenen filologların kural ve sınırlamalarıyla engellenmeden ifade edebileceğimi biliyordum. Anglo-Amerikan toplumunun açıklığı, özgürlüğü ve İngiliz dilinin olağanüstü anarşisi, olaylar dikkatimi başka yerlerde bu özgürlüklerin olmadığı gerçeğine çekene kadar, doğal kabul ettiğim şeylerdi yılında Londra da doğdum ve bu, her ne kadar Birleşik Devletler e gelene dek farkına varamamış olsam da, büyük bir şanstı. Ebeveynim, Hary ve Jenny Lewis, Thames Nehri nin yukarısında Londra dan çok da uzak olmayan Maidenhead isimli olmasının kesinlikle bana büyük faydası dokunmuştu. Ona Gidip çocuklarla oynamam mümkün mü? diye sorduğumu ve onun da Evet mümkün, ama gidemezsin diye yanıt verdiğini hatırlıyorum. Siyasete dair hatırladığım ilk şey 1920 lerin başlarında, okula yeni başladığım sırada İngiltere de gerçekleşen genel seçimlere ilişkin. O dönemin iki büyük partisi, İşçi Partisi ve Muhafazakâr Parti ydi. Onların yanındaysa, bir zamanlar Muhafazakârların karşısındaki tek ciddi seçenekten geriye kalan ve artık işlevini kaybetmiş Liberal Parti bulunuyordu. 34 Okuldaki çocukların bana ve birbirlerine ebeveynlerinin hangi partiye oy vereceklerini sorduklarını hatırlıyorum. Babama sormuştum ve Biz Liberallere veriyoruz. demişti. Sonra okula gidip diğer çocuklara Liberallere oy verdiğimizi anlatmıştım. Ezici çoğunluk ya Muhafazakârlara ya da İşçi Partisi ne oy verdiğinden, bizimkilerin oyu bir miktar kafa karışıklığına yol açmıştı. Neden Liberaller? diye sordular ve ben de eve gidince bu soruyu babama ilettim, Neden Liberaliz? Babam bir an bile duraksamadan yanıtladı, - Çünkü İşçi Partisi ni desteklemeyecek kadar çok ve Muhafazakâr olamayacak kadar az paramız var. Hem annem, hem de babam düzenli okurlardı; ama farklı biçimlerde. Annem roman, özellikle de polisiye okur, fakat nadiren gazete okuma zahmetine katlanırdı. Babamsa bazen günde birkaç tane olmak üzere gazete okur, fakat nadiren kitap okuma zahmetine girerdi. Savaştan kısa bir süre sonra bir sabah, yine kısa bir süreliğine ailemle birlikte yaşarken, babamdan daha erken kalkmıştım ve o kahvaltıya geldiğinde gazete okuyordum. Babam, - Ne okuyorsun? diye sordu. - UNESCO hakkında bir makale dedim. Bu, UNESCO nun kuruluşundan hemen sonraydı ve ne babam ne de başka biri ne olduğuna dair bir fikir sahibiydi. Babam. - Hımm, kim ki o? Zannederim yolsuz bir Romanyalı politikacıdır diye karşılık verdi. UNESCO kulağa Romanyalı ismi gibi geldiğinden ve bir İngiliz gazetesine konu olmuş bir Romanyalı nın, neredeyse kesin olarak bir siyasetçi ve muhtemelen de yolsuzluğa bulaşmış bir siyasetçi olacağından bu, mantıklı bir karşılıktı. Ölüm döşeğindeyken onu görmeye gittiğimde ve vefat etmeden birkaç dakika önce konuştuğumuzda bile, çok sinirli -fakat hemfikir- bir şekilde az önce The Daily Telegraph da okuduğu bir makaleden söz ediyordu. Babam, İngiliz Viktoryen ekolünden tablolar toplardı. Bazen bunu neden yaptığını düşünürdüm. Kısa bir telefon görüşmesi, bu merakımı gidermeye yetmişti. Telefonda babamla sohbet ediyordum ve bana, - Yeni bir tablo aldım dedi. - Kimin? diye sorduğumda bir isimden söz etti. Ben de, - Onu hiç duymadım dedim. Babamsa, - Duymuş olduğun bir kişiye param yetmez zaten diye yanıtladı. Annem ve babam öldüğünde tablolar bana miras kaldı. Bu tarzla özel olarak ilgilenmediğimden sadece iki tanesini sakladım, diğerleriniyse sattım. Babam aynı zamanda bir futbol fanatiğiydi; sanki bir ayinmiş gibi, her hafta maçları 45 izlemeğe gider ve beni de spora olan ilgimi arttırmak için yanında götürürdü. İnanılmaz bir şekilde sıkılırdım ve maçlar bende hiçbir ilgi uyandırmazdı. Edebi zevk ve kapasitemi fark etmem ve geliştirmem konusunda son derece yardımcı olan Politeknik teki İngilizce öğretmeni Bay C. E. Eckersley e şükran duyuyorum; özellikle bir olayın hatırası zihnimde hâlâ çok canlı. O zamanlar öğrencilerin aylık deneme yazmak zorunda olmaları yaygın bir uygulamaydı. İki ya da üç konu verilir ve her öğrencinin birini seçmesi beklenirdi. Daha sonra bu denemeler incelenir, notlanır, eleştirilir ve İngilizcenin nasıl anlaşılıp, nasıl yazılacağına yönelik bir alıştırma olarak sınıfta tartışılırdı. Kitap toplamaya hayli gençken başladım. Benimki gibi ailelerin ikamet ettikleri Londra mahallelerinde pek çok ikinci el kitapçının bulunduğu o günlerde, kitaplar fiyatlarına göre dizildikleri vitrinlerdeki kutularda sergilenirdi: Bir penilik, iki penilik ve normalde az olan cep harçlığımın özel bir nedenle arttırıldığı nadir anlarda altı penilik kutular. Kitapların birçoğu, aslında çoğunluğu, çok kötü durumda olurdu; sırtları kırılmış, köşeleri kıvrılmış, üzerlerine bir şeyler dökülmüş, bazen altları çizilmiş ya da kenarlarına anlaşılmaz notlar alınmış, bazen de sayfaları dağılmış kitaplar. Ama her zaman tam olurlardı. Bir kitabı elime aldığım ve birkaç sayfasının kayıp olduğunu fark ettiğim birkaç nadir anda, şok geçiren kitap satıcısı hemen kitabı kutusundan çıkarır ve başka bir yere kaldırırdı, Eğer bir tek sayfası bile kayıpsa derdi; o bir kitap değildir ve biz burada sadece kitap satarız. Pek çok Yahudi çocuğu gibi, ben de on üç yaşımda İbraniceye, ya da daha dürüst olmak gerekirse İbrani alfabesine giriş eğitimi aldım. Bu eğitimin amacı Yahudi cemaatinin tam üyesi olmaya hak kazanan erkek çocuklar için on üç yasına geldiklerinde sinagogda düzenlenen bir tören olan Bar Mitzvah ımda Leviticus kitabımdan birkaç satır okumamı sağlamaktı. Ailemin bana Eski Ahit in Bar Mitzvah bölümünü ve nasıl ilahi söyleneceğini öğretmesi için bulduğu kişi, sıradan bir öğretmen değil, gerçek bir âlimdi. Leon Shalom Creditor uzun bir süre önce Dvinsk kentinden Londra ya yerleşmiş olan bir Letonya lıydı. Hem İbranice hem de Yidiş dillerine hâkim bir gazeteci olan ve öğretmenliği sadece ek iş olarak yapan bu kişi, Tevrat ve hahamlık İbranicesinin yanı sıra ortaçağ İbranicesi ile modem İbraniceyle tanışmamı da sağladı ve beni, İbranicenin bir papağan gibi ezberlenip tekrar edilecek bir tür şifrelenmiş dua ve ritüeller yığınından ibaret olmadığını, aksine yazılıp konuşulan -Fransızca ya da Latince ile aynı yöntemle öğrenilebilecek ve cazibesi benim için her ikisinden de daha fazla olan- hem klasik ve hem de modem bir dil olduğunu keşfedeceğim eğlenceli bir yolculuğa çıkardı. Bar Mitzvah törenimde, âdet olduğu üzere, benim için ailem ve öğretmenim tarafından sıkıca gözden geçirilmiş kısa bir konuşma yapmam gerekiyordu. Buna rağmen konuşmama şöyle başlayan bir doğaçlama da kattım: 56 Aileme hiçbir zaman geri ödeyemem, Bu yolda bana yaptıkları yardımların karşılığını. Ne söylersem söyleyeyim hayli çiğ kalacak. Karşılaştırıldığında gerçek minnettarlığımla. İbranice çalışmalarım kaçınılmaz bir biçimde Eski Ahit e ve kuşkusuz İbrani İncili nin yerleşmiş İngilizce çevirilerine doğru ilerledi. Resmi Versiyon olarak bilinen İngiliz İncili, bazıları düzeltilmiş diğerlerine dokunulmamış bir dizi yanlış çeviri içeriyordu. Tüm İbrani İncili nin en çok bilinen bölümünden, yani On Emir'den iki örnek vermeme izin verin. Öldürmeyeceksin emrindeki, öldürmek şeklinde tercüme edilen kelime, aslında öldürmek değil; çok daha belirli ve sınırlı bir anlam taşıyan cinayet işlemek fiilidir. Bu gözden geçirilmiş birçok versiyonda düzeltilmişti. On Emir deki bir diğer yanlış tercüme olan Zina yapmayacaksın ise; aksi duruma örnektir. Emir de kullanılan zina şeklinde çevrilen İbranice kelime, çok daha geniş bir anlama sahiptir. İngilizcede zina, sınırlı ve belirli bir anlam taşır; evli bir kişiyle karısı ya da kocası olmayan bir insan arasındaki cinsel ilişki anlamına gelir. İbranice kelime na af ise eşcinsellik de dâhil olmak üzere; tüm cinsel suçlan kapsayan, daha geniş ve genel bir terimdir. Bu hata, görebildiğim kadarıyla, gözden geçirilmiş baskıların hiçbirinde düzeltilmemiştir. Başka bir yanlış tercümeyse, çevirmenin önyargılarına atfedilebilir: Süleyman ın Şarkısı l:5 de, Resmi Versiyon şöyle der: Siyahım, ama alımlıyım. İbranicesi ise siyahım ve alımlıyım şeklindedir. On altı yaşıma geldiğimde, hem yazı hem de konuşma İbranicesine epey hâkim duruma gelmiştim. Üniversiteye girdiğimde, İbranicede hem geniş hem de derin bir okuma yapmış ve hatta her ne kadar pek başarılı olmasa da, bu dilde hem nesir hem de manzum yazı yazma konusunda şansımı denemiştim. Tüm bunlar dile karşı duyduğum iştahı arttırmıştı. Daha sonraki kariyerime giden yollardan birine girmiştim, yani egzotik dillere yönelik büyük merakım başlamıştı lerin ortalarında, İngiltere de bir okul çocuğuyken, öğretmenlerimiz bize nasıl tercüme yapılacağım öğretmek için büyük çaba ve zaman harcıyorlardı. Bugünün perspektifini göz önüne alırsak, şaşırtıcı bir şekilde sadece öğrendiğimiz dillerden kendi dilimize değil, o diller arasında da tercüme yapmamız bekleniyordu. Aynı şekilde sadece yaşayan dillerden ya da o dillere değil, klasik dillerde de, yani Latince ve Yunanca çeviri de yapabilmeliydik. Bazen sınavlarda daha da ileri gidilir ve yabancı dillerde genellikle nesir, fakat bazen de manzum olarak serbest kompozisyon lar yazmamız beklenirdi. Daha sonra Arapça, Farsça ve Türkçe öğrendiğimde, bu dillerden de pek çok şiir çevirdim ve bugüne kadar da çeviriye devam ettim. Tercüme işini hiçbir zaman sistematik bir biçimde yapmadığım gibi, asla çevirilerimi sistematik bir biçimde yayımlamayı da düşünmedim; ancak koşullar kendiliğinden oluştuğunda yayımlandılar. 67 Londra Üniversitesi Politeknik teki akademik durumum gayet iyiydi ve rehber öğretmenim bir Oxford bursuna başvurmam konusunda çok hevesliydi. Fakat bu fikir babamın pek de hoşuna gitmedi ve buna şiddetle karşı çıktı. Öğrencilerin bütün zamanlarını sadece içerek ve parti yaparak geçirdiklerini düşündüğü Oxford a gitmem fikrinden hoşlanmamıştı. Bu nedenle 1933 yılında Londra Üniversitesi ne başladım. Londra Üniversitesi her biri kendi kendisini yöneten okul ve kolejlerden müteşekkil zayıf bir federasyondu. İlk yılımda University College a. kayıt yaptırdım; ama kolejlerarası sistem sayesinde diğer kolejlerdeki dersleri de takip etmem mümkündü. University College daki ilk yılımda İbranice, Latince, tarih ve biraz da Yunanca çalıştım ve aynı zamanda Arapça öğrenmek için School of Oriental Studies e gittim. Lisans derecem tarih ve diller alanında olacaktı ve Orta Doğu tarihi seçmiş olduğumdan, Arapça zorunluydu. Bir Orta Doğu tarihçisi olarak ilgilendiğim şeyler, pek çok halefim, öğretmenim ve çağdaşımınkiler gibi filolojik ve edebi olmaktan ziyade esas olarak tarihseldi. Fakat yine de bu alanlarda da kısa bir çıraklığım oldu ve böyle olmasından dolayı derin bir minnettarlık duyuyorum. Tarihçinin yetkinliğinin ilk ve en temel sınavı, kaynaklarını okuyabiliyor durumda olmasıdır. Bu, her zaman kolay değildir; örneğin dil klasik Arapça ya da yazı kargacık burgacık bir Osmanlı bürokratik el yazısı olduğunda. Üstelik hepsi bu da değil; bir bölge, bir dönem, bir insan topluluğu yahut da bir konu üzerine yoğunlaşan tarihçi, onun kültürel bağlamına dair de bir şeyler bilmek zorundadır ve bunun için de edebiyat vazgeçilmez bir rehberdir. Yakın ya da Orta Doğu tarihi hocaları genellikle profesyonel tarihçiler değildir ve bazıları, artık söyleyebileceğime inanıyorum, hiçbir şekilde tarihçi sayılmazlar. Onlar bu konularda eski moda filolojik, metinsel yaklaşımları takip eden filologlardır. Tarih üzerine dersler verirler; çünkü öyle yapmaları gerekir. Daha sonra öğrendim ki, önceden almış olduğum kimi dersler sadece genç bir baş belası gelip de o dersleri almak istediğini söylediği için konulmuştu. Eğer müfredatta bir ders yer alıyorsa, tek bir öğrenci seçmiş olsa bile o dersin verilmesi gerekiyordu. Orta Doğu tarihi hocalarımdan beni etkileyenler arasında en önemli kişi hiç kuşkusuz, Sir Hamilton A. R. Gibb idi. Doktora derecesine sahip değildi ve o günlerde Britanya üniversite dünyasında buna çok da önem atfedilmezdi. Doktora tercihe bağlıydı ve genellikle de hayli geç verilirdi. Gibb, sadece yüksek lisans yapmıştı. Gibb, tarih okuduğu, öğrettiği ve nadiren de olsa yazığı halde; aslında gerçek bir tarihçi olmadığının farkındaydı. Sohbetleri sırasında ve hatta arada sırada yazılarında da tekrar tekrar belirttiği bir şeydi bu. Gibb, bir metin âlimi, bir filolojik bilim adamı, bir edebiyat araştırmacısı ve bir düşünce tarihçisiydi; fakat çalıştığı konuya profesyonel bir tarihçi gibi yaklaştığını düşünmezdi. 78 O zamanlar Londra Üniversitesi ndeki bir diğer profesör, Bizans tarihi kürsüsünden Norman H. Baynes idi. Londra Üniversitesi kurallarına göre Bizans tarihi öğrenmeden Orta Doğu tarihi öğrenemezdiniz. Bizans ve İslam dersleri aynı programın parçalarıydı ki, ben bunun mükemmel bir fikir olduğunu düşünüyorum ve iki yıl Bizans tarihi çalışıp, aksi takdirde hiçbir zaman öğrenmiş olamayacağım Yunancadan sorumlu tutulmuş olmamdan ötürü minnettarım. Bu, ortaçağ tarihini ve uygarlığını daha iyi anlamam açısından çok yararlı olmuştu. Londra Üniversitesi nde eğer ana dal olarak tarihi seçmişseniz, üniversite kurallarına göre özel bir konu bulmanız gerekiyordu: Özgün belgeleri incelemeniz gereken, belki de elli yıllık bir dönemi kapsayan, hayli sınırlı bir konu. Ben, Osmanlı İmparatorluğu nun gerilemesi ve sonunda da çökmesinden ve pek çok vilayetinin, özellikle de Doğu Avrupa dakilerin elinden çıkmasından kaynaklanan sorunları; yani o zamanlar adlandırıldığı şekliyle Doğu Sorunu nu seçmiştim. Londra Üniversitesi nde büyük bir hoca olan R. W. Seton-Watson tarafından verilen bir özel alan dersine gönderildim. Bana orijinal belgeleri, yani Britanya, Alman, Fransız, Avusturya ve Rus belgelerini incelemem gerektiğini söyledi. Ve olanca gençliğim ve masumiyetimle, Peki ya Türk belgeleri? diye sordum. Onların önemli olmadığını, hem olsa bile ortada hiç Türk belgesi bulunmadığını anlattı. Bu cevabı pek de tatmin edici bulmadım. Mutlaka kimi Türk belgeleri olmalıydı. Doğu Sorunu üzerine okuduğum kitaplarda, Türkiye bir sahne ya da perde arkasıydı ve tüm aktörler de Avrupalılardı. Bunun daha fazla araştırılması gerektiğini düşündüm. Böylece en azından kimi belgeleri okuyabilecek kadar Türkçe öğrendim. Hem Baynes hem de Seton-Watson kelimenin en gerçek ve derin anlamıyla tarihçilerdi ve bana tarihsel yöntem konusunda temel eğitim ve kavrayışımı kazandırdılar. Birbirilerini tamamlıyorlardı. Baynes ten kronik ve yazmalara dayanarak ortaçağ tarihiyle; Seton- Watson dan ise büyükelçilik ve arşivlerdeki belgelere dayanarak modem siyasi tarihle nasıl başa çıkılacağını öğrendim. Her ikisi de harika öğretmenlerdi ve mesleki eğitimime büyük katkılarda bulundular. Lisansüstü çalışmalarım sırasında, oldukça ilginç şekilde bir Bizans saray ayaklanmasını tasvir eden Arapça bir metne rastladım. Metni İngilizce ye çevirdim ve ilgi çekici olup olmadığını sormak için Profesör Baynes e gösterdim. Öyle olduğunu söyledi ve yayına hazırlamam konusunda ısrarcı oldu. Onun hatırı sayılır yardımlarıyla bunu yaptım ve makale, üçüncü yayınım olarak 1939 yılında yayımlandı. Hukuk Çalışmaları Her ne kadar Orta Doğu yla ilgileniyor olsam da, diplomamı almaya çalışırken, hiç kimsenin bu tür bir ilgiden hayatını kazanabileceği ya da bir kariyer yapabileceği aklıma gelmemişti. Asıl niyetim, daha doğrusu kendi tercihimden ziyade aileminki; üniversiteden mezun olduktan sonra hukuk alanında devam etmekti. İngiltere de hukukla ilgili iki meslek 89 vardı, hukuk müşavirliği (solicitor) ve dava vekilliği (barrister). Hukuk müşavirleri esas olarak büro işi yaparlardı; sözleşme ya da arzuhal kaleme almak, şirket işleriyle ilgilenmek ve bunun gibi şeyler... Dava vekilleriyse esasen hukuk davalarıyla ilgilenirlerdi. Ailem benim hukuk müşavirliğinden ziyade dava vekilliğini daha iyi yapabileceğimi düşünüyordu. Konuşmayı her zaman sevmiştim ne de olsa. Baroya davet edilmek için yerine getirilmesi gereken iki koşul vardı. İlki, yüzyıllarca önceye dayanan eski bir geleneğe uygun olarak şartları taşımak tı. Bunun için dört Inns of Courftan ya da dava vekili cemiyetlerinden birisine bir öğrenci üye olarak kaydolmanız ve salonda akşam yemeği yemeniz gerekiyordu. Bir yılda dört dönem vardı ve adayın on iki dönem boyunca bir dönemde üniversite diploması olanlar için en az üç, olmayanlar içinse altı kere cemiyetin büyük salonunda yemek yemesi gerekliydi. Yemekler, beş servisten oluşan, öncesinde sherry sonrasında brendi, yemek sırasındaysa iki şarapla ıslatılan ve hepsi için 5 şilin ödediğiniz mükellef sofralardı. Bu geleneğin arkasında yatan fikir, yargıçların, dava vekillerinin ve öğrencilerin birlikte centilmenler gibi (ve daha sonra hanımefendiler gibi de) akşam yemeği yemeleri halinde, mesleğin geleneklerinin ve etiğinin ve belki de biraz da hukuk bilgisinin, bir tür toplumsal ve biraz da gastronomik bir osmoz yoluyla öğrencilere geçebileceğiydi. On dokuzuncu yüzyılda bir ara, buna ikinci bir koşul daha eklenmişti: Dersleri takip etmek ve sınavları geçmek. Fakat ilk koşul, yani akşam yemeği de varlığını sürdürdü. Bu koşulu özenli ve başarılı bir şekilde yerine getirdim. İkinci koşulla ilgili olarak da çalışmalara başladım. İngiliz anayasa hukuku ve tarihinin yanı sıra, o zamanlar bir gereklilik olan Roma hukuku da çalıştım. Roma hukuku özgün Roma kaynaklarından çalışılmak zorundaydı. Dolayısıyla Justinian m Institutes eserini ve bazı diğer Latince metinleri okudum. Roma hukukundan hoşlanmıştım. Demek istediğim, Roma hukuku tam da bana göreydi. Daha sonra İslami siyasi düşünce ve pratiği daha iyi anlamam hususunda da bana yardımcı oldu. Ondan sonra ceza hukuku çalışmam gerekiyordu ve o da eğlenceliydi. Bunun da, daha sonra müptelası olacağım polisiye hikâyeleri anlamamda büyük faydası dokundu. Bir hukuk öğrencisi olarak verdiğim kısa arada o zamana kadar hiç görmediğim, hatta bir daha da hiç görmeyeceğim iki kelime öğrendim. Bunlar baratarya ve champerty idi. Her ikisi de o dönemin İngiliz hukukunda bir avukatın barodan atılmasına neden olacak, hukuki görevi suiistimal etmesi anlamına geliyordu. Barataryanın anlamı ciddiyetsiz davalarla mahkemenin zamanını çalmaktı. Champerty ise bir davayı, eğer dava kaybedilirse herhangi bir bedeli alınmaması; ama başarılı bir sonuç elde edilirse avukatın, davayı kaybeden tarafından davacıya ödenecek paranın daha önceden üzerinde anlaşılmış bir yüzdesini alacağı hususunda bir anlaşma yaparak alması demekti. Bu hayli profesyonellik dışı bir davranış olarak görülüyordu ve barodan atılmakla sonuçlanabilirdi. Dolayısıyla Birleşik Devletler de bunun çok yaygın bir hukuki uygulama olduğunu ve Britanya hukukuna göre bir başka suç olan reklamlar yoluyla teşvik edildiğini gördüğümde yaşadığım şey, küçük bir şaşkınlıktan daha fazlası olacaktı. 910 Champerty'nin, o isimle olmasa da Britanya da da artık kabul gören bir hukuki uygulama olduğunu duydum. Okuduğum kimi hukuki davalar bana gençliğimde başımdan geçen, champerty den yarar sağlayabileceğim bir olayı hatırlattı. Halen İngiltere de yaşadığım sırada doktorum gırtlağımda polip olduğunu tespit etti ve beni polipin temizlenmesi için bir uzman doktora yönlendirdi. Uzman, bunun basit bir iş olduğunu söyledi. Beni koltuğuna oturttu, anestezi verdi ve çalışmaya başladı. Bir müddet sonra bilincim açıldığında, ağzımın kötü bir şekilde hırpalanmış ve ön dişlerimden bazılarının kırılmış olduğunu fark ettim. Büyük bir acı içinde olduğumu söylemeye gerek bile yok. Acı, cerrah polipe ulaşmayı başaramadığını söylediğinde daha da arttı. Hâlâ orada durmuyor ve çıkarılmayı bekliyordu. Zamanla, ağzımın içindeki şişler ve acı kayboldu; fakat kırılan dişlerim halledilmesi daha zor bir meseleydi ve hem kapsamlı hem de pahalı bir diş tedavisi gerektirecekti. Cerrahtan, diş doktorumun faturasını ödemesini istemenin hiç de haksız bir talep olmayacağını düşündüm. Bunu cerraha yazdığımda ise kabul etmedi. Bir avukata danıştım ve cerraha bir mektup yazdı. Bunun üzerine derhal ödeme yapmayı kabul etti. O zaman ne benim de ne de avukatımın aklına faturadan daha fazlasını talep etmek gelmişti. Birleşik Devletler de yaşarken, başıma bunlar orada gelseydi bir milyoner olabileceğimi fark ettim. Paris'te Çıraklık 1936 da yüzden fazla başka öğrenciyle birlikte, tarih alanında lisans (Şeref) bitirme sınavına girdim. Mezun olanların listesi açıklandığında yalnız Birinci Sınıf Şerefe layık görülmekle kalmadığımı, tarihin tüm dallarında Birinci Sınıf Şerefe hak kazanan az sayıda öğrenci arasında da birinci sırada olduğumu gördüm. Babam afallamıştı. Çalışmalarım hakkında endişe duyuyordu ve kız arkadaşımla çok fazla vakit geçirdiğimi düşündüğünden, tahmin ettiği üzere kötü bir sonuç alacağıma kanaat getirmişti. Birinci olmak tadına doyulmaz bir andı. Birincilerin birincisi olmak, bana 100 poundluk bir ödül kazandırmıştı ki; bu, 1936 da hatırı sayılır bir meblağdı. Ödülü almanın tek koşulu, lisansüstü çalışmalara devam etmekti; ben de, böyle yapacak olmaktan hayli hoşnuttum. O zamanlar, lisansüstü çalışmalarıma başlamak üzereyken, pek çok genç insan gibi radikal muhalefet hareketleriyle ilgileniyordum ve İsmaililer ortaçağ İslam ının en önemli radikal muhalefet hareketiydi. İsmaililer, o zamanlar liderliğini usulen tevarüs eden hilafet uyarınca Ağa Han ın yaptığı, mezhepsel bir Müslüman gruptu. Bu 1930 lardaydı ve o dönemdeki ya da başka herhangi bir dönemdeki herkes gibi, olup bitenlerden etkileniyordum; Fransız Halk Cephesi, İspanya İç Savaşı, Almanya da Nazizm in yükselişi. İnsanlar geçmişi bugünün koşullarıyla okumaya eğilimlidirler. Her ne kadar günümüzden kaynaklanan soruları geçmişe sormanın tamamen meşru olduğunu düşünsem de, geçmişten edinilen cevapları bugüne ilişkin olarak okurken, dikkatli olunması gerektiğine inanıyorum. Gibb e İsmailileri çalışmak istediğimi anlattığımda bana bu konuyla ilgili bir teze danışmanlık yapacak ehliyete sahip olmadığını söyledi. Geriye dönüp baktığımda, ona minnettar olmam gerektiğini düşünüyorum; çünkü profesörler için, Ben kendimi bunu 1011 yapmaya ehil hissetmiyorum, bunu başka bir yerlerde çalışsan senin için daha iyi olur demek, pek de alışıldık bir şey değildi. Gibb bunu yaptı ve bana Paris e gidip büyük Fransız âlimi Louis Massignon ile çalışmamı önerdi. Hem Gibb hem de Massignon, kelimenin klasik anlamıyla Şarkiyatçıydılar; yani ilgi alanları, linguistik, edebi, kültürel ve diniydi. Her ikisi de, tarih yazıyorlardı; ama sadece denk geldiğinde ve her ikisi de kendilerini tarihçi olarak görmüyorlardı akademik yılını, Massignon ile çalışarak ve çeşitli akademik kurumlarda dersler takip ederek Fransa da geçirdim. Louis Massignon, zamanının ünlü bir âlimi olarak parlak; ama aynı zamanda tartışmalı bir figürdü. Uzmanlık alanı, İslam dünyasının dini ve mezhepsel tarihiydi. Aksi bir kişiydi ve farklı zamanlarda farklı şekillerde tepki verirdi. Kimliğimin iki veçhesine bağlı olarak bana karşı iki önyargısı vardı: Kimi zaman suçumun ne olduğundan pek de emin olamazdım; bir Yahudi olarak İsa yı çarmıha germek mi, yoksa bir İngiliz olarak Joan d Arc ı yakmak mı? Fransızcam çarpıcı bir biçimde ilerledi tabii ve artık benim için Fransızca üzerinden Farsça ve Türkçe çalışmaya başlamak mümkün hale geldi. Paris teki en sevdiğim hocalardan biri, bir Türk olan Adnan (Adıvar) Bey di. Modern Türkiye nin ilk büyük kadın yazarı ve kendisinden daha ünlü bir kişi olan Halide Edib in kocasıydı. Çok hoş bir insan ve muazzam bir hocaydı ve ikimiz gayet iyi anlaşmıştık. Adnan Bey Türk devriminde önemli bir rol oynamıştı; ama daha sonra o ve karısı Atatürk ün gözünden düşmüş ve sürgüne gitmek zorunda kalmışlardı. Diğer Türkler gibi o günlerde bir soyadları yoktu ve sürgünde olduklarından, Türkiye de soyadı kanunu çıktığında bir soyadı edinmek zorunda değildiler. Batı da o, Adnan Bey olarak bilinirdi. Türkiye ye döndüklerinde ise bir soyadı almaları gerekti ve Adnan da, Onun bir adı var anlamına gelen Adıvar ı tercih etti. Diğer lisans öğrencisi Şarkiyatçılar gibi, kısa zaman sonra aldığım farklı derslerin hocalarının verdiği okuma listelerinin Fransızca, Almanca ve bazen de diğer dillerde kitap ve makaleler içerdiklerini ve benden bunları okuyup anlamamın beklendiğinin farkına vardım. Fransızca ve Almanca ile ilgili bir sorunum yoktu; her iki dili de lisedeyken çalışmıştım ve ailemle hem Fransızca hem de Almanca konuşulan ülkelere seyahat etmiştim. Babamın operaya duyduğu ilgi bunlara İtalyancayı da eklememi sağlamış ve bu da beraberinde bir avantaj olarak ilkel bir İspanyolca okuma bilgisi getirmişti. Fakat karşımda bir diğer büyük ve önemli bilinmez, yani Rusça duruyordu. Çok erken bir aşamada, Rus Şarkiyatçılarının İslam dünyası ile ilgili araştırmaların hemen her alanına kayda değer katkılarda bulunduklarını fark etmiştim. Kimi zaman bir Batı Avrupa dilinde yazacak kadar naziktiler; kimi zamansa çalışmalarından yapılmış alıntı ya da özetler, tercüme edilmiş halde bulunabiliyordu. Ama ürettikleri materyalin esas gövdesi sadece özgün Rusçalarında erişime açıktı. Er ya da geç bu sorunla ilgilenmek zorunda kalacağım ve bu ek dili de öğrenmek için çalışmaya koyulacağım aşikârdı. 1112 İlk ciddi denememde, Paris te bir lisansüstü öğrencisiyken bulundum ve kısa bir süre devam edeceğim bir Rusça dersine kayıt yaptırdım. Maalesef, bu çok uzun sürmedi. Ders programındaki bir değişiklik Rusça dersimin Türkçe dersimle çakışmasına neden olmuştu ve bakış açıma göre ikincisi, benim için çok daha önemliydi. Ama yine de Rusça çalışmaya devam ettim ve kan ter içinde ve sözlük yardımıyla Rusça metinleri okuyabilecek noktaya geldim. Âdetim olduğu üzere, büyük Rus şairi Puşkin i İngilizce ye çevirmek konusunda da şansımı denedim. Rusça dergilere, konferans raporlarına ve benzeri materyallere bakmaya başladım ve kimi kitapları okumayı denedim. Okumalarım sırasında ilginç bir keşifte bulundum: Sovyetler Birliği nde İslam üzerine yapılan tartışmaların büyük bir kısmı, Militan Tanrısızlar Birliği isimli bir örgüt tarafından yönetiliyor ve koordine ediliyordu. Bu tabii ki, Sovyet hükümetinin bir koluydu ve görevi de Sovyetler Birliği ndeki farklı halklara yönelik din karşıtı ve daha spesifik olarak da ateist propaganda yürütmekti. Birliğin, Sovyetler Birliği nde hatırı sayılır takipçiye sahip dinlerle; öncelikle Hıristiyanlıkla, ikinci olaraksa İslam la ilgilenen bölümleri vardı. Musevilik ve diğer dinlerse görece önemsizdiler. Benim ilgilendiğim şey kuşkusuz, büyük bir oranda temas etme fırsatı bulabildiğim İslami ya da daha ziyade İslam karşıtı literatürdü. Bunun bir kısmı açıkça propagandaydı; dini inançların saçmalığına, dini metin ya da geleneklerin yanlış olduklarına ve her ikisinin de ne kadar zehirli olduğuna dikkat çeken tiradlardan oluşuyordu. Diğer yayınlarsa bilimsel bir biçim -tekrar ediyorum biçim - altında atıflarla, dipnotlarla vs. yapılıyordu. Her iki tür de Muhammed Peygambere, onun misyonuna, etkisine, otantikliğine ve hatta tarihselliğine yönelik saldırılara merkezi bir önem atfediyordu. Bir sunuma göre asla böyle bir kişi yaşamamıştı; Muhammed, üretilmiş bir mitti. Bu örgüt, yirmilerin sonları ve otuzlar boyunca çok faaldi ve hatırı sayılır bir literatür üretti. Şaşırtıcı olmayacak şekilde, Sovyetler Birliği nde ne bir yanıta ne de eleştiriye konu oldu. Beklenen buydu tabii. Daha da dikkat çekici olan şeyse bu yayınların, Müslüman âlimler ve siyasetçiler neler olup bittiğine dair az da olsa bir şeyler bilmelerine rağmen, İslam dünyasında da herhangi bir yanıt verilmesine ya da protestoya sebebiyet vermemiş olmasıydı. Bu, Batı emperyalizmini ve onun Şarkiyatçı ideologlarını kınamaya her zaman hazır olanların, Sovyetler Birliği ne gösterdikleri müsamahanın bir örneğiydi. Aynı şey, Sovyetler de İslam üzerine kaleme alınan yıkıcı eleştiriler ya da Sovyetler Birliği nin idaresi altındaki Müslüman halklara yönelik acımasız baskısı hakkında söyleyecek hiçbir şeyi olmayan Edward Said ve çömezleri için de geçerlidir. Sovyetlerin bu imtiyazlı ve eleştiriden muaf statüsü, Sovyet hükümetinin açık ve tartışmaya yer bırakmayacak bir saldırganlıkla Afganistan a girip, işgal ettiği 1979 da daha da dramatik hale geldi. 1213 Orta Doğu'ya İlk Seyahat 1937 yılında Paris ten döndükten sonra, Profesör Gibb, bir sohbetimiz sırasında bana, - Dört yıldır Orta Doğu çalışıyorsun; sence de artık orayı görmenin zamanı gelmedi mi? diye sordu. - Evet, ama... diyerek söz başladım ve ona, Bunalım ve ailem de dâhil olmak üzere herkesin durumunun kötüleşmesi nedeniyle, Orta Doğu ya gitmenin benim için aya gitmekten daha kolay olmadığını anlattım. Bunu anlayışla karşıladı ve bu konuyla ilgili yapılabilecek bir şeyler düşündüğünü söyledi. Daha sonra, RoyalAsiatic Society nin 150 pound sterlinlik cömert bir seyahat bursuna uygun görüldüğümü öğrendim. Bu para, benim Orta Doğu ya gerçekleştirdiğim ilk seyahati ve orada altı ay geçirmemi mümkün kıldı. İlk durağım Mısır dı. İskenderiye ye vardığımda, kendimi daha çok düğünden sonra hayatının geri kalanını birlikte geçireceği gelini ilk kez gören bir Müslüman damat gibi hissediyordum. Mısır da geçirdiğim üç ay içerisinde Kahire Amerikan Üniversitesi nden Arapça dersleri aldım, biraz günlük Arapça öğrendim ve bir dinleyici olarak Kahire Mısır Üniversitesi ne devam ettim. Öğrencilerin genellikle yaptığı şeyleri yaptım; derslere ve toplantılara katıldım, kitap ve gazete okudum, konuştum ve dinledim. Hatta bir keresinde, bir öğrenci gösterisine katıldım, ya da daha doğru bir deyişle gözlemcilik yaptım. İlk başlarda iletişim kurmak kolay değildi. Birkaç Orta Doğu dili öğrenmeye başlamıştım; fakat bu dillerin konuşulduklarını, nadiren karşılaştığım öğrenci arkadaşlarım dışında hiç duymamıştım. Mısır a vardığımda bildiğim tek Arapça, klasik Arapça idi. Günlük Arapça Klasik Arapçadan, İtalyancanın Latinceden farklı olduğu kadar farklıydı. Günümüzde de, her Arap ülkesinde iki dil vardır; yazı dili ve konuşma dili. Yazı dili tüm Arap dünyasında, çok ufak değişiklikler bulunsa da aynıdır; fakat konuşulan Arapçalar, Fransızca, İspanyolca, İtalyanca ve Portekizce kadar birbirinden farklıdır. Mısır Arapçasıyla başa çıkmayı epey iyi bir şekilde öğrendim. Sonra Lübnan a ve Suriye ye gittiğimdeyse herkes bana gülüyordu. Bu yabancının Mısır diyalektiyle konuşmasını hayli gülünç bulmuşlardı. Kahire Amerikan Üniversitesi nde kendi döneminde Batı dünyasındaki en önde gelen Arapça âlimlerinden biri olan Profesör Arthur Jeffery ile tanışma fırsatını yakaladım. Aslen Avustralyalı olan Jeffery, New York taki Columbia Üniversitesi nde bir kürsüye geçmeden önce Kahire de birkaç yıl geçiriyordu. Kahire deki ikameti sırasında onu derinden etkileyen bir olay yaşanmıştı. Kur an la her zaman ilgilenmişti ve özellikle de Kur an'ın en eski el yazmaları üzerinde çalışmıştı. Bunlardan birinin metninde, Eski Ahit ve Yeni Ahit lerin ilk el yazmaları arasında var olanlardan çok da farklı olmayan kimi ufak farklılıkların bulunduğunu keşfetti. Bunun üzerine çalışmaya koyuldu ve bu ilk dönemlere ait farklı okumalar üzerine bir eser kaleme aldı. 1314 Arthur Jeffery nin 1937 tarihli kitabı, Materials for the History of the Text of the Qur an: The Old Codices (Kur an Metninin Tarihi İçin Materyaller: Eski Elyazmaları) başlığını taşıyordu. Jeffery, kısa bir süre içinde kitabının suçlanması ve El-Ezher Üniversitesi ve Camisi nin en önde gelen Müslüman dini otoritelerinden birinin emriyle halkın önünde yakılması karşısında dehşete düştü. İslami değerlere her zaman saygılı olan Profesör Jeffery, El-Ezher deki insanlarla daha önce hep mükemmel ilişkilere sahip olagelmişti ve onların kitabına yönelik tepkileri karşısında daha da ürküp korkuya kapıldı. Yaptığı şeyin en dindar Hıristiyan ve Yahudilerin Eski Ahit ve Yeni Ahit metinleri üzerinde yaptıklarından hiçbir farkı olmadığına dikkat çekti. Fakat aldığı cevap: Ama bu farklı, Kur an Incil e benzemez; Kur an, Allah ın kelamıdır şeklinde oldu. Bunu söylerken yalnızca Yahudi ya da Hıristiyan kutsal metinlerinin otantikliği ya da doğruluğuna kuşku düşürmüyorlardı. Aynı zamanda, kutsal metinlerin doğasına ilişkin Müslüman ve Yahudi-Hıristiyan algısı arasındaki derin farklılığı da gösteriyorlardı. Hıristiyanlar ve Yahudiler için, İncil farklı zamanlarda ve farklı mekânlarda yazılan, ilahi olarak ilham alınmış ama çoğunlukla insanlar tarafından yazılmış bir dizi kitaptan oluşur. Müslümanlar içinse, Kur an tek, ilahi, ebedi ve birileri tarafından üretilmemiş bir kitaptır. Basitçe ilahi olarak ilham alınmamıştır, kelimenin tam anlamıyla ilahidir ve nasıl olursa olsun onu sorgulamak küfürdür. Kur an ın ilahi mükemmeliyeti nedeniyle, özgün Arapça metninden diğer bir dile tercüme edilemez ve aslında edilmemelidir de. Yüzyıllar boyunca Müslümanların büyük bir çoğunluğu Arap olmadığından ya da hiç Arapça bilmediklerinden, Kur an'ın Farsça, Türkçe, Urduca ya da diğer İslam dillerine yapılmış Latin Vulgate si ya da İngilizce Kral James in İncili ne benzer resmi tercümeleri yoktur. Tercüme açık bir şekilde yasaklanmıştır. Tabii ki, Arapça dışındaki dillerde tercüme olarak adlandırılabilecek kimi versiyonlar bulunmaktadır; fakat bunlar meal ya da tefsir olarak sunulurlar ve hiçbirinin resmi bir statüsü yoktur. Hayatta kalan en eski Kur an metinlerinin ilk biçimlerini toplayıp sunarak Profesör Jeffery sadece, haham ve papazların uzun bir süreden beri İncil için yaptıkları şeyi İslam kutsal metinleri için yapmaya, daha doğru ve anlaşılabilir bir metne ulaşmaya çalışıyordu. Müslümanların gözündeyse kutsal metinlerinin ilahiliğine ve ebediliğine dil uzatıyordu. Benzer bir sorun, kimi adı çıkmış Şarkiyatçılar da dâhil olmak üzere; Batılı araştırmacılar, Kur an da geçen kimi İncil hikâyelerinin yanlış bir şekilde alıntılandığına dikkat çektiklerinde ve Peygamberin ya da bilgi kaynaklarının hikâyeyi yanlış anladıklarını varsaydıklarında da ortaya çıkmaktadır. Müslümanların buna cevabı, kendilerine göre hiç de yersiz olmayan bir infialdir; Allah yanlış anlamaz, Resulü yanlış bilgilendirilmemiştir. İncil deki hikâyelerle Kur an dakiler arasında farklılıklar bulunmaktadır; çünkü Hıristiyanlar ve Yahudiler kendilerine emanet edilen kutsal metinlerin güvenilmez muhafızları olduklarını göstermiş ve onları ya kaybetmiş ya da tahrif etmişlerdir. 1415 Filistin, Suriye ve Türkiye'ye Mısır da geçirdiğim üç ayın ardından, o zamanlar bir Britanya mandası olan Filistin de birkaç hafta kaldım. Oradan bir Suriye ve Lübnan turuna çıktım. O zamanlar İsmaililer ile ilgili tezim üzerinde çalışmaya çoktan başlamıştım ve Suriye deki İsmaili köylerini ziyaret etmenin faydalı olacağını düşünmüştüm. Bu köyler, ülkenin merkezinde, Hama şehrinin hem doğusunda hem de batısında yer alıyorlardı. Haçlılar döneminde, esas olarak Müslüman; ama bazen de Hıristiyan hedeflerine saldırılar düzenleyen korkunç Haşhaşilere yataklık etmişlerdi. Haşhaşilerin gücü on üçüncü yüzyılda sona ermişti; ama bazı İsmaili toplulukları günümüze kadar varlığını sürdürmüştü. Doktora tezimde kullanacağım ek materyal bulabilme umuduyla gittiğim İsmaili köyleri işte bunlardı. İlk kitabım olan The Origins of Isma ilism (İsmaililiğin Kökenleri) 1940 yılında Cambridge de Heffer şirketi tarafından yayımlandı. Geçmişe dönüp baktığımda bu çalışmamdan çok da gurur duymuyorum. Normalde bir doktora tezi, geniş okur kitlesi pek de dikkate alınmadan, ince eleyip sık dokuyacak kişiler gözetilerek yazılır. En iyi tezler bile genellikle bir kitap halinde yayına hazır hale getirilmeden önce gözden geçirilmeye ve genişletilmeye ihtiyaç duyar. Fakat benimki farklı bir durumdu. Savaş çıkmıştı ve akademik yaşamı belirsiz ve hatta sıkıntılı sonuçları olabilecek bir savaş görevi için terk etmek üzereydim. Tezimin yayına hazır hale getirilebilmesi için gereken gözden geçirme ve editörlüğü yapabilmemin hiçbir yolu yoktu. Londra Üniversitesi yayın fonu, hiç kuşkusuz bu durumun farkında olarak, tezin yayımlanabilmesini kolaylaştırmak için bana bir hibe verdi ve bu sayede, bir yayıncı bulmam hiç de zor olmadı. Sübvanse edilen beş yüz kopyalık bir baskıydı. Şaşırtıcı olmayan bir şekilde, savaş yıllarında yarattığı ilk etki çok zayıftı ve bu beş yüz kopyalık baskının tükenmesi on yıldan uzun sürdü. Ama yine de bir şey keyfimi biraz yerine getirmişti. Tez Arap dünyasında Arap bilim insanları tarafından iyi karşılandı ve beni son derece şaşırtacak bir biçimde Irak ta bir Arapça tercümesi yayımlandı yılının sonunda akademik hayata geri döndüğümde, ilgim hayli farklı konulara yönelmişti ve İsmaililiğin kökenlerini oldukları yerde bırakmaktan hoşnuttum. İsmaililik çalışmalarına geri dönüşüm parlak bir Amerikan ortaçağ uzmanı olan Profesör John L. LaMonte nin, meslektaşlarıyla birlikte derleyip yayımlamayı planladıkları, çok ciltli ve yazarlı bir Haçlı tarihine Haşhaşilerle ilgili bir bölümle katkıda bulunmamı istemesi üzerine gerçekleşti. Seve seve kabul ettim ve 1955 yılında İsmaililer ve Haşhaşiler başlığıyla yer alacak bir bölüm kaleme aldım. Bu bölümün yayınlanmasının ardından, Suriye Haşhaşilerinin tarihiyle ilgili Arapça ve diğer kaynaklar, Selahattin ve Haşhaşiler arasındaki ilişkilerin tuhaf hikâyesi, Haşhaşi liderlerinden birinin kısa ve yayınlanmamış bir biyografisinin tercümesi ve edisyonu gibi konunun çeşitli veçhelerine ilişkin kimi kısa çalışmalar yaptım. 1516 Bunların tümü, tabii ki, Suriye deki Haşhaşilerle ilgiliydi. Fakat bunların tarihlerinin İran daki Haşhaşi karargâhından bağımsız olarak bütünüyle anlaşılması mümkün değildi. Bu nedenle Haşhaşiler üzerine, Avrupa folklörü ve bilimindeki yerlerini, Orta Doğu daki kökenlerini ve Haçlılarla ilişkileri de dâhil olmak üzere hem İran hem de Suriye deki faaliyetlerini inceleyen ve Araçlar ve Amaçlar" başlığını taşıyan, Haşhaşilerin terörist taktiklerini ve önderliklerinin devrimci stratejilerini ele alan bir sonuç bölümü de içeren bir kitap yazmaya karar verdim. Kitap, bir İslami terör dalgasının kitaba yeni bir anlam; hatta aciliyet kazandırmasından bir yıl önce, 1967 yılında Londra da yayımlandı. Bu kitabın daha sonraki bibliyografik tarihi ilginçtir. İngilizce edisyonu pek çok yeni baskı yaptı ve Fransızca çevirisi, 1982 yılında Paris te çıktı. Bu konuya yönelik ilginin değişen doğası en iyi, çevirmenimin tercih ettikleri başlıklarda görülebilir. Özgün İngilizce metin sadece Haşhaşiler: İslam da Radikal bir Mezhep adını taşıyordu. Yabancı bir dildeki ilk baskısı olan Fransızca çevirisinde isim, Haşhaşiler, Ortaçağ İslam ında Terör ve Siyaset e, İtalyanca çevirisinde Haşhaşiler: Radikal Bir İslami Mezhep, Tarihteki İlk Teröristler e, Almanca çevirisindeyse Radikal İslam da Dini Cinayet Geleneği ne dönüşmüştü. Tüm bunların amacı açıktı: Kitapta anlatılan hareket ve eylemlerle, o dönem Orta Doğu yu kasıp kavuran ve dünyanın büyük bir kısmını tehdit edenler arasında benzerlik kurmak. İran da ortaya çıkan ve Suriye ve Lübnan dağlarına yayılarak on birinci ve on üçüncü yüzyıllar arasında serpilen Haşhaşilerin hikâyesi öğretici olabilir. Ana akım İslami geleneği ya da oydaşmayı (konsensüsü) temsil etmiyorlardı; bizatihi ana akım Sünni İslam dan ayrılan Şii hareketin içinde aşırı bir dal, sapkınlık içinde sapkınlıktılar. Uygulama ve inanışları ana akım Sünnilik ve Şiilik tarafından benzer şekilde reddediliyordu ve sonunda ayrıksı inanışlarını muhafaza eden küçük azınlık tarafından bile terk edildiler. Ortaçağdan bu yana Batı da yaygın olan, Haşhaşilerin öfke ve silahlarının Haçlılara yöneltildiğine ilişkin yanlış bir algı vardır. Bu doğru değildi. Kurbanları arasında görece az Haçlı bulunuyordu ve bunlar da Müslümanlar arasındaki bir takım hesaplaşmalar sonucunda öldürülmüştü. Kurbanlarının büyük bir çoğunluğu Müslümanlardan oluşuyordu; çünkü saldırıları yabancı bir güce değil, hâkim seçkinlere ve İslam ın hâkim fikirlerine karşıydı. Ortaçağ Haşhaşilerinin seçtikleri kurbanlar, İslam hükümdarları, idareciler, nazırlar, komutanlar ve önemli dini görevlilerdi. Kullanılan silah neredeyse her zaman aynıydı, görevlendirilmiş Haşhaşi tarafından bizzat kullanılan bir hançer. O zamanlar mevcut olan yay, arbalet ve zehir gibi daha güvenli silahlara neredeyse hiç başvurmadıkları kaydedilmeye değer. En zor ve ulaşılmaz hedefleri seçiyor ve kurbanlarını öldürdükten sonra kaçmak için hiçbir çaba sarf etmiyor, kimse de onları kurtarmaya çalışmıyordu. Bilakis, bir görevin ardından hayatta kalmak utanç vericiydi. Bu açıdan, Haşhaşiler aslında günümüz intihar bombacılarının habercileriydiler. Her ikisi de modern terör pratiklerinin işaretleri haline gelen 1617 kaçırarak şantaj yapmak ve ayrım gözetmeden uzaktan kumandalı patlayıcı kullanarak cinayet işlemekle dikkat çekici bir zıtlık sergiliyordu. İslam; Hıristiyanlık ve Yahudilik gibi etik bir dindir ve cinayet ve şantajın inanç ya da pratiklerinde hiçbir şekilde yeri yoktur. Yine de, bugün olduğu gibi o zaman da, dinleri adına cinayet işleyen topluluklar vardı ve bu nedenle ortaçağ Haşhaşi mezhebinin incelenmesi, -suikasta yönelik İslami tutumlara ilişkin bir rehber değil, bazı grupların din ve siyaset arasındaki temel İslami bağa nasıl radikal ve kanlı bir yön verdiklerine ve bunu kendi amaçlarına ulaşmak için nasıl kullanmaya çalıştıklarına bir örnek olarak- yararlı bir amaca hizmet edebilir. Haşhaşilerden çıkarılabilecek tüm dersler içinde belki de en önemlisi nihai ve topyekûn başarısızlıklarıdır. Ortaçağ Haşhaşileriyle modern muadilleri arasındaki benzerlikler -Suriye-İran bağlantısı, terörün sonuçlarının hesaplanarak kullanılması, Haşhaşi ajanının, ebedi saadet beklentisiyle kendisini kurban edecek kadar davasına tamamen adanmış olması- gerçekten de çarpıcıdır. Fakat dikkat çekici farklılıklar da bulunmaktadır. Ortaçağ Haşhaşileri saldırılarını sadece hedef aldıkları kurbanla sınırlar ve etraftaki masumların zarar görmemesi için özen gösterirlerdi. Haşhaşiler kaçmaya kalkışmazlardı, çünkü görevi başarıyla tamamladıktan sonra yakalanmak bir şeref olarak görülürdü. Bu gelenek de, ne yazık ki, kaybolmuştur. Haşhaşilerle ilgili bulabildiklerim, beni hayal kırıklığına uğratmıştı, fakat diğer açılardan Suriye ye yaptığım seyahat ilginç ve hatta faydalı olmuş, hem bir konuşma dili olarak Arapçaya hem de Suriye kırsalındaki yaşam tarzına dair bilgimi arttırmıştı. Tek yerel bağlantım, rehberim Profesör Gibb in bir tanıdığı olan Danimarka arkeoloji heyetinin başkanıydı. Kendimi ona tanıttım ve çeşitli şekillerde bana yardımcı oldu; ama yardımlarından biri özellikle önemliydi. O zamanlar Suriye Fransız mandası altındaydı ve geleneksel İngiliz-Fransız rekabeti ve karşılıklı şüpheler Levant ta hâlâ canlı ve güçlüydü. Öyle görünüyordu ki, Fransız siyasi subayı ziyaretimi duymuş; fakat ortaçağ İsmailileri üzerine bir tez yazmanın oradaki varlığımın gerçek sebebi olduğuna inanmamıştı. Benim Fransız karşıtı menfur faaliyetlere karışan gizli bir İngiliz ajanı olduğumdan şüphelenmişti. Seyahat masraflarımın Royal Asiatic Society tarafından karşılanıyor olması, sadece kuşkularını doğrulamaya yaramıştı. Neyse ki, Danimarka arkeoloji heyetinin başkanı onu akademik ve bilimsel iyi niyetim konusunda ikna edebildi. Ziyaretimi rahatsız edilmeden sonlandırmayı başardım. Orada bulunduğum süre içinde kuzey Suriye deki bir tepeye kurulmuş muhteşem bir Haçlı kalesi olan ünlü Crac des Chevaliers i ziyaret ettim. Yerel köyden bir rehber vermişlerdi. Bir ara ihtiyacımı gidermem gerekti ve rehberimden beni en yakın tuvalete götürmesini istedim. Hayretler içinde o tür bir şey olmadığını söyledi. İhtiyacınızı nerede gideriyorsunuz? diye sordum. Elini tarlalara doğru sallayarak cevap verdi. Bunu duymaktan görünür şekilde mutsuz olmuştum ve o an rehberin aklına bir fikir geldi. Kaleyi gösterdi ve 1718 Bu yeri inşa edenler de Frenkler di ve muhtemelen bir W.C. de koymuşlardır. Hadi gidip bakalım. (Frenk Avrupalılar için kullanılan genel terimdi.) Aslında haklıydı. Haçlılar hayatı kolaylaştıran bu temel şeyi unutmamışlardı ve bunun için onlara minnettardım. (Ya da belki de böyle yaptıkları için rahatlamıştım demeliyim.) 1 Türkiye ye ilk ayak bastığımda, pek çok Batılı ziyaretçinin yaptığı gibi Batı dan değil, tezim üzerine çalıştığım Suriye den geliyordum. Akademik eğitimimde bir tarihçi ve bir Şarkiyatçı olarak, klasik İslam uygarlığı üzerinde uzmanlaşmıştım. Yaklaşımımın kaynağını günümüzden ve batıdan değil de, geçmişten ve güneyden alması, beraberinde ülkeye, kültürüne ve sorunlarına ilişkin farklı -ve daha iyi olduğunu iddia edeceğim- bir anlayış getirmişti. Pek çok hüküm ve değerlendirme, karşılaştırmaya dayanır ve kaçınılmaz bir şekilde kıyaslanan unsurlar tarafından şekillendirilir. Benimkiler alışıldık olanlardan belirgin bir şekilde farklıydı. İlk İşim 1938 yılında neredeyse iki yıldır lisansüstü öğrencisiydim ve sonunda tezim üzerinde ciddi bir şekilde çalışmaya başlamıştım. Aynı zamanda, arasıra gerçek bir meslek edinmek için hukuk sınavlarıma da çalışıyordum. O yıl hemen hemen aynı günlerde hayatımın akışını değiştirecek iki şey vuku buldu. İlk olarak, hukuk çalışmalarımda ele almam gereken bir sonraki konu, gayrimenkul ve devir hukukuydu ve hukuk eğitimi alan herkes bilir ki; bu, son derece sıkıcı ve yorucu bir konudur. İkincisi, Londra Üniversitesi bana, İngiliz üniversitelerindeki en düşük pozisyon olan yardımcı öğretim görevliliği önerdi. Bir tercihle karşı karşıyaydım ve bir an bile tereddüt etmedim. O zamana kadar, hiçbir zaman bir avukat olamayacağımın farkına varmıştım. Hukuka dayalı bir medeniyeti anlamama yetecek kadar hukuk öğrenmiştim, ama beni bir avukata dönüştürmeye yetecek kadar değil. İngiliz üniversitelerinde, o zamanlar doktora sınavı Amerikan sisteminde olduğundan çok farklıydı. Amerikan üniversitelerinde, en önemli mesele tezinizin danışmanınız tarafından kabul edilmesidir; danışman onun bir jüriye gönderilmesini önerir ve gerisi formalite icabıdır. Britanya üniversitelerinde durum böyle değildi. Doktora tezi; tez danışmanınızın, aynı üniversiten bir profesörün ve farklı bir üniversiten bir profesörün yer aldığı bir jüriye sunulmalıydı. Jürinin üç seçeneği vardı; Tezi kabul etmek ki, bu durumda adaya doktorası verilirdi; tezi reddetmek ki, bu durumda aday eli boş dönerdi ya da tezin iadesi olarak bilinen şeyi yapmak ki, bu Git, şunu, bunu ya da ötekini yeniden yaz, yeniden sun ve sonra, eğer beğenirsek sana doktoranı veririz anlamına geliyordu. 1 Yazar burada, rahatlamak ve tuvalet ihtiyacını gidermek anlamlarına gelen relieve sözcüğünü kullanarak kelime oyunu yapıyor. Ç. N. 1819 Londra Üniversitesi ne bağlı School of Oriental and African Studies de Yakın ve Orta Doğu tarihine yardımcı öğretim görevlisi olarak yıllık 250 poundluk kayda değer bir maaşla atandım (sanırım bunu Gibb ayarlamıştı). Tarih bölümünde görevlendirilmiştim. Verdiğim ilk ders, İslami Yakın ve Orta Doğu Tarihi üzerine bir deneme dersi oldu. Sadece dört öğrenci dersi almıştı: Bir Mısırlı, bir Filistinli Arap, bir Iraklı ve bir İranlı. Babam bunu duyunca şaşırmıştı: - Orta Doğu tarihi mi öğretiyorsun?" - Evet. Afallamış bir sesle devam etmişti, - Anlamıyorum. Neden Londra Üniversitesi Araplara, Arap tarihi öğretmen için sana maaş ödesin ki? Bir başka soru daha vardı: - Neden Araplar, kendi tarihlerini çalışmak için İngiltere ye gelmek istiyorlardı? Bu, daha sonra yeniden karşıma çıkacak bir soruydu. ARKA KAPAK YAZISI Hiç kuşkusuz, Orta Doğu ve İslam tarihi konusunda yaşayan en önemli tarihçilerden biri Bernard Lewis'dir. Diğer tarihçilerden farklı olarak yaşadığı yüzyıla tanıklık etmekle kalmamış bizzat bu tarihin içerisinde bir aktör olarak da bulunmuştur. Bu açıdan otobiyografik çalışması Tarih Notları: Bir Orta Doğu Tarihçisinin Notları birinci düzey tarihsel bir belge niteliği taşımaktadır. İngiliz Gizli Servisi'ndeki görevi nedeniyle II. Dünya Savaşı'nda ve ardından gönderildiği Orta Doğunun yeniden şekillenmesinde, Arap-İsrail Savaşı'nda, Afganistan'da, İran Devrimi'nde ve Irak'ın işgalinde tarihin bizzat aktörü olarak rol oynamıştır. Dolayısıyla bu kitap kişisel bir anlatı olmanın ötesinde tarihsel bir belge niteliği taşımaktadır. Örneğin Irak krizi ile ilgili şu anekdot yakın tarihimize ışık tutuyor: "... konu kaçınılmaz olarak Irak'taki krize gelmişti. Turgut Özal, 'Birkaç ay önceki Washington ziyaretimi hatırlıyor musun?' dedi. Birlikte öğlen yemeği yediğimiz için hatırlıyordum. Başkanınız ile konuştum. İkircikli bir karaktere sahip; ama sanıyorum bu sefer kararını vermiş. Bir savaş çıkacak' dedi ve ekledi, 'çıktığında da hızlı, ucuz ve kolay olacak. Bu şaşırtıcıydı. 'Sizi böyle düşündüren nedir? diye sordum. Bunun üzerine gizemli bir Türk gülümsemesiyle, Komşularımızda neler olup bittiğini bilmek isteriz' dedi. Diğer bir deyişle, iyi bir istihbaratları vardı. 'Sana bir örnek vereyim' diye devam etti: 'Hafta geçmiyor ki subaylar da dâhil olmak üzere pek çok Irak askeri, sınırımızı geçip sığınma talebinde bulunmasın. Savaş başlamadan önce subayların kaçtığı bir ordunun durumu iyi değildir.' Katılmak durumundaydım. Sonra, 'Savaş çıkarsa bizim yanımızda yer alır mısınız?' diye sordum; 'Tabii ki dedi. 1920 Modern Türkiye'nin Doğuşu ve Ortadoğu kitaplarıyla Türkiye'de çok iyi tanınan bu duayen tarihçinin Tarih Notları: Bir Orta Doğu Tarihçisinin Notları tarih yazımı açısından da önemli bir kitap. Onun tarih yazımı konusundaki düşünceleri ve deneyimleri bu alana ilgi duyan ve tarihçiliği bir meslek olarak seçen herkes için ufuk açıcı nitelik taşıyor. Birinci Bölümden -özetleyerek- Düzenleyen: Celal SANCAR /ANKARA 20 Daha göster
Türkiye deki en büyük emek israflarından birisi İngilizce öğreniminde gerçekleşiyor. Çevremde çok insan biliyorum, yıllarca İngilizce öğrenmek için vakit harcamış, ama hep yanlış yerlerde harcamış. Bu Detaylı Fall 2010. SAYFA 1 S1: Gittiğiniz üniversite: Katholieke Universiteit Leuven. S2: Gittiğim üniversite beklentilerimi karşıladı.
Fall 2010 Toplayıcı: New Link (Web Bağlantısı) Başlangıç: 23 Mart 2011 Çarşamba 16:12:18 Son Değiştirme: 23 Mart 2011 Çarşamba 16:13:29 Geçen Süre: 00:01:10 Katholieke Universiteit Leuven S3: Gittiğim Detaylı ANKET SONUÇLARI. Anket -1 Lise Öğrencileri anketi.
OKUL MÜDÜRÜMÜZLE RÖPORTAJ Kendinizden biraz bahseder misiniz? -1969 yılında Elazığ'da dünyaya geldim. İlk orta ve liseyi orada okudum. Daha sonra üniversiteyi Van 100.yıl Üniversitesi'nde okudum. Liseyi Detaylı SORU : CEVAP: SORU: CEVAP:
SORU : Yediemin deposu açmak için karar aldım. Lakin bu işin içinde olan birilerinden bu hususta fikir almak isterim. Bana bu konuda vereceğiniz değerli bilgiler için şimdiden teşekkür ederim. Öncelikle Detaylı Bir gün Pepe yi görmeye gittim ve ona : Anlayamıyorum her zaman bu kadar pozitif olmak mümkün değil, Bunu nasıl yapıyorsun? diye sordum.
PEPE NİN HİKAYESİ Pepe, herkesin olmak isteyeceği türden bir insandı. Her zaman neşeli olup, her zaman, söyleyeceği pozitif bir şey vardı. Birisi istediğinde hemen gidiyor, daima : Daha iyisi olamaz! diye Detaylı 1-Anlatım 2-Soru ve Cevap 3-Sunum 4-Tartışma
DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS ARAP DİLİ VE EDEBİYATI I İLH 103 1 2+0 2 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Zorunlu Detaylı TV LERDEKİ PROGRAMLARA ÇIKANLAR KURAN OKUMASINI BİLMİYOR
Budist Leyko dan Müslüman Leyla ya Hiroşima da büyüdüm. Ailem ve çevrem Budist ti. Evimizde küçük bir Buda Heykeli vardı ve Buda nın önünde eğilerek ona ibadet ederdik. Bazı özel günlerde de evimizdeki Detaylı Kadınlar Ne İster? Erkekler Ne Verir?
Kadınlar Ne İster? Erkekler Ne Verir? BU KİTABI OKUYUN VE İLİŞKİLERİNİZDE GÜÇLÜ, BAŞARILI VE SEVGİ DOLU OLUN İşte size NLP Lideri Mustafa KILINÇ tan sayfalarını peşpeşe çevireceğiniz bir kitap daha. İster Detaylı İngilizce öğretmenlerinin asenkron eğitimden ürkmeleri
Bu yazının birinci bölümünde sizi hayal kırıklığına uğratmış olabilirim, çünkü okurun bu tür yazılara genellikle kısa yolun kısasını bulmak için baktıklarını biliyorum. Fakat bu konuda verimli ve nispeten Detaylı Kriz Ortamında Üniversite Gençlerinin İstihdama Bakışı
FORUM İSTANBUL GENÇLİK PLATFORMU ARAŞTIRMASI Kriz Ortamında Üniversite Gençlerinin İstihdama Bakışı 2009 GfK Türkiye Güvenilir Araştırma Belgesi (GAB) olan bir araştırma şirketidir ve tüm araştırmalarında Detaylı KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ BATI DİLLLERİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜ
KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ BATI DİLLLERİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜ Ders Planı - AKTS Kredileri T: Teorik (saat/hafta) U: Uygulama (saat/hafta) AKTS: Avrupa Kredi Transfer Sistemi 1. Yarıyıl Detaylı zaferin ve başarının getirdiği güzel bir tebessüm dışında, takdir belgesini kaçırmış olmanın verdiği üzüntü. Yanımda disiplinli bir öğretmen olarak bilinen ama aslında melek olan Evin Hocam gözüküyor, Detaylı Hikaye uzak bir Arap Alevi köyünde geçer. Ararsanız bambaşka versiyonlarını da bulabilirsiniz, hem Arapça hem Türkçe.
Sitti Cemili ve Meryem im Ben çocukken pek çok Arapça hikâye dinledim anneannemden. Sitti Cemili den anneanne diye bahsetmek de tuhafmış. Arapça da onun adı Sitti yani benim ninem. Söylemeden geçemeyeceğim, Detaylı Yönetici tarafından yazıldı Pazartesi, 24 Ağustos 2009 04:42 - Son Güncelleme Çarşamba, 26 Ağustos 2009 19:20
Düğünlerde Takılan Sahte Paralar Yüksek eğitimini tamamlamış, babası ticaretle uğraşan, annesi ise bir bankada görevli bulunan bir ailenin tek kızıydı. Okul arkadaşı ile evlenmeye karar vermişlerdi. Damat Detaylı MOTİVASYON. Nilüfer ALÇALAR. 24. Ulusal Böbrek Hastalıkları Diyaliz ve Transplantasyon Hemşireliği Kongresi Ekim 2014, Antalya
MOTİVASYON Nilüfer ALÇALAR 24. Ulusal Böbrek Hastalıkları Diyaliz ve Transplantasyon Hemşireliği Kongresi Ekim 2014, Antalya Motivayon nedir? Motivasyon kaynaklarımız Motivasyon engelleri İşimizde motivasyon Detaylı Yeni Göç Yasas Tecrübeleri
Eflref Ar kan Bildiğiniz gibi Almanya aile birleşiminin gerçekleşmesi konusunda göç yasasında bazı değişiklikler yapmıştır. Bu değişiklikleri eleştirenler ve olumlu görenler bulunmaktadır. Ben göç yasasının Detaylı Murat Çokgezen. Prof. Dr. Marmara Üniversitesi
Arnavutça () Programın amacı, Arnavut dili, kültürü, tarihi ve edebiyatını tanıyan bu alanda çalışma yapacak nitelikte bireyler yetiştirmektir Metinlerinden yola çıkarak Arnavut dilinde metin okur ve yazar, Detaylı İŞTİP TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜNDE TÜRKÇE ÖĞRETİMİNDE UYGULAMADA OLAN TÜRKÇE - MAKEDONCA MATERYALLER. 1.Giriş
İŞTİP TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜNDE TÜRKÇE ÖĞRETİMİNDE UYGULAMADA OLAN TÜRKÇE - MAKEDONCA MATERYALLER 1.Giriş Son dönemde Türkiye ile Makedonya arasında her alanda iş birliği gelişti ve bunun neticesi Detaylı C. ÖĞRETİM ELEMANLARINA GÖRE NİCEL VE NİTEL ANALİZ SONUÇLARI
RAPOR ÖĞRETİM ÜYELERİNİ DEĞERLENDİRME ANKETİ BULGULARI Bu rapor Eğitim Fakültesi İlköğretim Bölümü Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Anabilim Dalına ait dersleri okutan öğretim elemanları hakkında öğrenci görüşlerine Detaylı Öğrenciler 2 yıllık çalışma sürecinde;
Diploma Programı Çerçevesi Diploma programı her kültürün kendisine adapte edebileceği esnek bir program sunarak kendi değerlerini yitirmeyen uluslararası farkındalığa ulaşmış bireyler yetiştirmeyi hedefler. Detaylı DÜZEY B1 Avrupa Konseyi Ortak Dil Ölçütleri Çerçevesinde BÖLÜM 4 SINAV GÖREVLİSİNİN KİTAPÇIĞI. Dönem Kasım 2009 DİKKAT
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΡΑΤΙΚΟ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΓΛΩΣΣΟΜΑΘΕΙΑΣ Milli Eğitim ve Din İşleri Bakanlığı Devlet Dil Sertifikası DÜZEY B1 Avrupa Konseyi Ortak Dil Ölçütleri Çerçevesinde BÖLÜM Detaylı 2. En başarılı olduğunuzu düşündüğünüz dersler hangileri? 3. En başarısız olduğunuzu düşündüğünüz dersler hangileri?...
ANKET-1 (LİSE) Türk İşaret Dilinde izlemek için tıklayınız. Ad Soyad:. Okul -Sınıfı:. 1. Okul başarınızı nasıl yorumluyorsunuz? Kötü Orta İyi Çok iyi 2. En başarılı olduğunuzu düşündüğünüz dersler hangileri? Detaylı Uzun Bir Köpek Hakkında Kısa Bir Öykü. Henry Winker. İllüstrasyonlar: Scott Garrett. Çeviri: Bengü Ayfer
Uzun Bir Köpek Hakkında Kısa Bir Öykü Henry Winker İllüstrasyonlar: Scott Garrett Çeviri: Bengü Ayfer 4 GİRİŞ Bu sendeki kitaplar Dyslexie adındaki yazı fontu kullanılarak tasarlandı. Kendi de bir disleksik Detaylı Takdim. Bu, Türkiye nüfusu göz önüne alındığından her 90 kişiden birinin aday olması anlamına geliyor (TV, 17.00 Haberleri, 20.10.2013).
Takdim Biliyor musunuz? Bir televizyon haberine göre Türkiye de 2014 yerel seçimlerinde muhtar adaylarıyla birlikte 830 bin kişinin aday olması bekleniyordu. Bu, Türkiye de yaklaşık her 90 kişiden birinin Detaylı SADECE BİR ÇANKAYALI DEĞİLİM; ULTRA ÇANKAYALIYIM
Çankaya Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler 2010 Yılı Mezunu ve halen Çankaya Üniversitesi nde kamu hukuku üzerine yüksek lisansına devam eden Kültür Hizmetleri Müdürlüğü Personeli Sayın Detaylı KULLANICI DENEYİMİ ARAŞTIRMASI
HASTA EĞİTİMİ DERSİ KULLANICI DENEYİMİ ARAŞTIRMASI Kullanıcı Deneyimi Araştırması Raporu 03 Örgün Öğrencilerin Aldıkları Uzaktan Eğitim Dersi Hakkındaki HASTA EĞİTİMİGörüşleri DERSİ KULLANICI DENEYİMİ Detaylı Liderlikte Güncel Eğilimler. Konuşan Değil, Dinleyen Lider. Şeffaf Dünyada Otantik Lider. Bahçevan İlkesi. Anlam Duygusu Veren Liderlik
Video Başlığı Açıklamalar Süresi Yetkinlikler Liderlikte Güncel Eğilimler Konuşan Değil, Dinleyen Lider Son on yıl içinde liderlik ve yöneticilik konusunda dört önemli değişiklik oldu. Bu videoda liderlik Detaylı ANKARA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ÖĞRETİM YILI BAHAR YARIYILI LİSANS Ü PROGRAMLARA ÖN KAYIT KOŞULLARI
1 2012-2013 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI BAHAR YARIYILI LİSANS Ü PROGRAMLARA ÖN KAYIT KOŞULLARI ÇOK ÖNEMLİ Türk uyruklu adaylar aşağıda sayılan belgeleri 07-11 Ocak 2013 tarihleri arasında, şahsen veya noter onaylı Detaylı ANKARA ÜNİVERSİTESİ GELİŞTİRME VAKFI OKULLARI ÖZEL LİSESİ 2011-2012 ÖĞRETİM YILI I. DÖNEM 11-A SINIFI MF GRUBU DİL VE ANLATIM DERSİ I
ANKARA ÜNİVERSİTESİ GELİŞTİRME VAKFI OKULLARI ÖZEL LİSESİ 2011-2012 ÖĞRETİM YILI I. DÖNEM 11-A SINIFI MF GRUBU DİL VE ANLATIM DERSİ I. YAZILI SINAVI SORULARI Öğrencinin Adı ve Soyadı : Sınıfı: Numarası: Detaylı Hadi Anaokuluna başlangıç paketine hoş geldiniz. Ebeveynlerin soruları
VERTALING TURKS Hadi Anaokuluna başlangıç paketine hoş geldiniz Ebeveynlerin soruları Çocuğum anaokuluna hazır mi? Ancak 2,5 yaşından sonra çocuğunuz anaokuluna gidebilir. Tereddütleriniz mi var? Bu durumda Detaylı 1. Lütfen Araştırın!
GENEL BİLGİLER Bu dokümantasyonu meydana getirmekteki temel amacımız, belirsizlikleri asgari düzeye indirgemek ve bazı konularda düşünmenizi sağlamaktır. Birçoğunuzun ilk defa duyduğu bu hizmetlerle ilgili Detaylı RAPOR ÖĞRETİM ÜYELERİNİ DEĞERLENDİRME ANKETİ BULGULARI
RAPOR ÖĞRETİM ÜYELERİNİ DEĞERLENDİRME ANKETİ BULGULARI Bu rapor dört alt başlık altında düzenlenmiştir. İlk başlık genel katılım hakkında bilgi vermektedir. İkinci alt başlıkta performans ortalamaları Detaylı D218 Sosyal Siyaset: Sosyal Yardım, Güç ve Çeşitlilik CDA1: CDA5613
D218 Sosyal Siyaset: Sosyal Yardım, Güç ve Çeşitlilik CDA1: CDA5613 Bölüm 2 Clarke Bu programda D218 ya da bir başka derse çalışmak için en önemli becerilerden birini konuşacağız. Konumuz, not tutmak. Detaylı ...Bir kitap,bir mesaj!
...Bir kitap,bir mesaj! Bu dünyada ne yapıyorum sorusuna yanıt veren bir kitap Tüm soru ve şüphelerınize yanıt verebilecek bir kitap. Bu kitap sizin doğal olarak Tanrı dan ayrı olduğunuzu anlatacak, ancak Detaylı 2013/14 AKADEMİK YILI İÇİN KIBRIS TÜRK TOPLUMUNA YÖNELİK BURS PROGRAMI
2013/14 AKADEMİK YILI İÇİN KIBRIS TÜRK TOPLUMUNA YÖNELİK BURS PROGRAMI Başvuru rehberinin 5. Maddesi doğrultusunda 28 Nisan 2014 e kadar gelen AÇIKLAMA TALEPLERİ No. Soru Cevap 27 Bir öğrenci şu anda yurt Detaylı PoliGazette Türkiye nin gerçek problemine bir göz atar. O,
NAİM UYGUN * - Türkiye nin gerçek problemi PoliGazette Türkiye nin gerçek problemine bir göz atar. O, sanabileceğiniz şey değildir. Birkaç yıldır Türkiye de tartışılan ana konu, kilise ve devletin ayırımı Detaylı 13 Mart 2009 Cuma, 12:20 GÜNCEL. A.A Nursel Gürdilek. İşitme engelli çocuklar için Türk-İsrail işbirliği
13 Mart 2009 Cuma, 12:20 GÜNCEL A.A Nursel Gürdilek İşitme engelli çocuklar için Türk-İsrail işbirliği Türkiye ile İsrail arasında bir yılı aşkın süredir devam eden "işitme engelli çocuklara daha iyi bir Detaylı Öğrencilerin çektiği fotokopiye yasal formül şart!
On5yirmi5.com Öğrencilerin çektiği fotokopiye yasal formül şart! Üniversitelerin açılmasıyla birlikte geçen hafta İstanbul Polisi, Beyazıt ve Beşiktaş'ta bir dizi korsan fotokopi baskını gerçekleştirildi. Detaylı BÜLTEN İSTANBUL AZİZ BABUŞCU. FİLİSTİN MESELESİ 2 5 te B İ L G İ NOTU. Öğretmenler ile öğrenciler yıllar sonra bir araya geldi
2 de Öğretmenler ile öğrenciler yıllar sonra bir araya geldi AK Parti İstanbul İl Kadın Kolları nda AK Öğretmenler ile öğrenciler yıllar sonra bir araya gelmenin mutluluğunu yaşadı. 8 de YIL: 2012 SAYI Detaylı BİLİŞİM SEKTÖRÜ, HİÇ TARTIŞMASIZ, KENDİNİ EN HIZLI VE EN ÇOK YENİLEYEN SEKTÖRLER ARASINDA YER ALIYOR
Çankaya Üniversitesi 2008 Mezunu ve Üniversitemiz Bilgisayar Mühendisliği Bölümü nde çalışan Uzman Efe Çiftçi ile bir söyleşi gerçekleştirdik BİLİŞİM SEKTÖRÜ, HİÇ TARTIŞMASIZ, KENDİNİ EN HIZLI VE EN ÇOK Detaylı First Discoveries Seviyesi Kullanım Kılavuzu
First Discoveries Seviyesi Kullanım Kılavuzu FIRST DİSCOVERİES SEVİYESİNE HOŞ GELDİNİZ FIRST DISCOVERIES-BAŞLANGIÇ First Discoveries, seviyesine ulaşmak için ComLearning Online English ana sayfasından Detaylı 15 Ekim 2014 Genel Merkez
ÇİN Yatırım Fırsatları Paneli 15 Ekim 2014 Genel Merkez İş Dünyamızın Saygıdeğer Mensupları, Değerli MÜSİAD üyeleri, Değerli Basın Mensupları, Toplantımıza katılımından dolayı teşekkür ediyor, Sizleri Detaylı YUNUS EMRE ENSTİTÜSÜ DÜNYANIN HER YERİNDEYİZ!
YUNUS EMRE ENSTİTÜSÜ DÜNYANIN HER YERİNDEYİZ! 2009 yılında faaliyetlerine başlayan Yunus Emre Enstitüsünün bugün itibariyle dünyanın birçok yerinde kültür merkezleri bulunuyor. Afganistan - Kabil Almanya Detaylı SİZİN WEB SİTENİZ BİR TANEDİR!
1 SİZİN WEB SİTENİZ BİR TANEDİR! Tabi şu da bir gerçek ki, sizin siteniz 350 milyon ve hala artmakta olan siteden bir tanesidir. Sitenizin diğerlerinden ayrılması ve ayakta kalması için ne yapabilirsiniz? Detaylı 01.01.2012. www.konutkredisi.com.tr
KIRGIZİSTAN DAKİ YABANCI DESTEKLİ ÜNİVERSİTELER VE DİĞER EĞİTİM KURUMLARI Yrd. Doç. Dr. Yaşar SARI Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi, Kırgızistan Giriş Kırgızistan Orta Asya bölgesindeki toprak ve Detaylı Azrail in Bir Adama Bakması
Mevlâna (1207 1273) Güçlü bir bellek, çağrışım yeteneği, üretkenlik, olağanüstü görüş ve anlatım gücü, derin duygusallık ve hüzün, her yönüyle İslam kültürüne hâkimiyet... İşte Mevlâna deyince akla gelen Detaylı ÇANKAYA ÜNİVERSİTESİ BENİM GELECEĞİM OLDU. Sayın Yurduseven öncelikle bize biraz kendinizden bahseder misiniz?
Çankaya Üniversitesi Bilgi İşlem Departmanı nda çalışan ve 2007 Bilgisayar Mühendisliği Bölümümüzden mezun olan Hakan Yurduseven ile bilgilendirici bir söyleşi gerçekleştirdik. ÇANKAYA ÜNİVERSİTESİ BENİM Detaylı MÜHENDİSLİK KARİYERİ Mühendislik Kariyeri Mezun olduktan sonra çalışmak için seçtiğiniz şirket ne olursa olsun genelde işe basit projelerle başlayacaksınız. Mühendis olmak için üniversitede 4 yıl harcamanıza Detaylı Sevgi evlerinde kalan kardeşlerimize konser düzenledik. Huzurevi ziyaretlerimiz ara sıra oluyor,gönül Köprüsü diye bir proje de yer alıyoruz.
Hitit Üniversitesi Aktif Yaşam Kulübü olarak,engelli kardeşlerimize farklı eğlenceler düzenledik. Farkındalık programları yaptık, 2 yılda 5 okula kitap yardımında bulunduk. Sevgi evlerinde kalan kardeşlerimize Detaylı ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Tıp Eğitimi Anabilim Dalı Mezun Görüşleri Anketi
ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Tıp Eğitimi Anabilim Dalı Mezun Görüşleri Anketi Değerli Hekim Arkadaşımız, Bu anket ülkemizdeki farklı eğitim kurumlarınca uygulanan örnekler temel alınarak UÜTF Tıp Detaylı KAMU YÖNETİMİ PROGRAMI
1 Cumhuriyet Halk Partisi AB Konseyi Başkanı Herman Van Rompuy Türkiye de temaslarına CHP Lideri Kılıçdaroğlu ile görüşerek başladı. Görüşmeye katılan Loğoğlu açıklamalarda bulundu ve soruları yanıtladı. Detaylı LOGO. Özel Dedektiflik Eğitimi Kocaeli Üniversitesi Hereke Ö.İ.U. MYO İsmail Yetimoğlu w w w. d e d e k t i f. o r g. t r
LOGO Özel Dedektiflik Eğitimi Kocaeli Üniversitesi Hereke Ö.İ.U. MYO İsmail Yetimoğlu w w w. d e d e k t i f. o r g. t r EĞİTMEN İSMAİL YETİMOĞLU Özel Dedektifler Derneği Başkanı Uluslararası Özel Dedektifler Detaylı Aile içi şiddeti ihbar edin ve mahkemede yardımcı olun
DOMESTIC VIOLENCE HELP AT COURT Turkish AİLE İÇİ ŞİDDET Artık şiddetin sona ermesini istiyorsunuz Aile içi şiddeti ihbar edin ve mahkemede yardımcı olun Kadınlar İçin Aile İçi Şiddet Mahkemesi Savunma Detaylı Aday Meslek Memurluğu Sınavı için aranan genel koşullara ek olarak adayların bilmeleri gereken hususlar:
Dışişleri Bakanlığı Giriş Sınavları (PS. İstanbul Aydın Üniversitesinin bu programı, öğrencileri Ekonomi Bakanlığı Diş Ticaret Müsteşarlığı, AB Bakanlığı, MIT Müsteşarlığı gibi kurumların giriş sınavlarına Detaylı İngiltere de Üniversite Eğitiminin Avantajları
İngiltere de Üniversite Eğitiminin Avantajları Lisans eğitim 3 yıl! İngiltere'de lisans programları 3 yıl sürmektedir. Böylelikle Türkiye de 4 senede tamamlayacağınız üniversite eğitiminizi İngiltere'de Detaylı "Satmam" demiş ihtiyar köylü, "bu, benim için bir at değil, bir dost."
Günün Öyküsü: Talih mi Talihsizlik mi? Bir zamanlar köyün birinde yaşlı bir adam yaşıyormuş. Çok fakirmiş. Ama çok güzel beyaz bir atı varmış. Kral bu ata göz koymuş. Bir zamanlar köyün birinde yaşlı bir Detaylı R E H B E R L Đ K B Ü L T E N Đ - 3
1886 ÖZEL GETRONAGAN ERMENĐ LĐSESĐ R E H B E R L Đ K B Ü L T E N Đ - 3 2010 2011 Kız olursa Sarin, erkek olursa Masis Erkek olursa doktor, kız olursa öğretmen KENDĐNĐ TANIMA VE MESLEK SEÇĐMĐ Sevgili veliler, Detaylı KONTES ADA LOVELACE: İLK KADIN BİLGİSAYARCI
KONTES ADA LOVELACE: İLK KADIN BİLGİSAYARCI Kontes Ada Lovelace, İngiliz şair Lord Byron un kızıdır. Mekanik bilgisayar fikrinin öncüsü C. Babbage ile birlikte programlama fikrinin temelini attı. Kontes Detaylı Dünyanın en büyük sosyal dil öğrenme ağı busuu şimdi Türkiye de!
BASIN BÜLTENİ 18 Mart 2014 Türkiye busuu'da en hızlı büyüyen ülkelerden birisi... Dünyanın en büyük sosyal dil öğrenme ağı busuu şimdi Türkiye de! 40 milyonun üzerinde kullanıcıyla dünyanın en büyük sosyal Detaylı RAPOR ÖĞRETİM ÜYELERİNİ DEĞERLENDİRME ANKETİ BULGULARI
RAPOR ÖĞRETİM ÜYELERİNİ DEĞERLENDİRME ANKETİ BULGULARI Bu rapor Eğitim Fakültesi İlköğretim Bölümü Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Anabilim Dalına ait dersleri okutan öğretim elemanları hakkında öğrenci görüşlerine Detaylı Bunu herkes yapıyor! -Gerçekten herkes mi? Nasıl korunmam gerektiğini biliyorum! -Kalbini, gönlünü nasıl koruyacaksın? www.gerçeksevgibekler.
ALTIN KALPLİ ÖĞRETMENİM Bu zamana kadarki okul hayatım boyunca birçok öğretmenim oldu. Şu an düşündüğüm zaman, aslında her birinden bir şeyler öğrendiğimi ve her birinin hayatımın şekillenmesinde azımsanmayacak Detaylı SOSYALLEŞEBİLEN ÖĞRENCİNİN İLETİŞİMİ DE GÜÇLÜ OLUYOR
2007 yılında Çankaya Üniversitesi İşletme Bölümü nden birincilikle mezun olan, ayrıca Uluslararası Ticaret Bölümümüzde çift ana dal yapan, 2010 yılında da İşletme Yönetimi Yüksek Lisans Programı ndan mezun Detaylı UYGULAMA 1 1. Aşama Şimdi bir öykü okuyacağım, bakalım bu öykü neler anlatıyor?
ALAY ETME Amaç : Başkalarına saygı duymayı öğrenme.alay etme ile baş edebilme becerisini kazandırma Düzey : 1. sınıf ve üstü Materyal: Uygulama 1 için:yazı tahtası, kağıt, kalem, Uygulama 2 : Kuklalar,oyuncak Detaylı Başlangıç Meridyeni ve Greenwıch - İstanbul
Mustafa ŞAHİN 29 Eylül 2015 Başlangıç Meridyeni ve Greenwıch - İstanbul Geçtiğimiz hafta İngiltere de Londra nın güneydoğusunda şirin bir kasaba ve üniversite şehri olan Greenwich teydik. Kasabadan adını Detaylı GÜNLÜK (GÜNCE) www.dosyabak.com
GÜNLÜK (GÜNCE) 1 GÜNLÜK Öğretmeye bağlı, gerçekçi anlatım türlerinden biri olan günlükler, bir kişinin önemli ve kayda değer bulduğu olayları, gözlem, izlenim duygu düşünce ve hayallerini günü gününe tarih Detaylı Nasıl Daha İyi Öğrenirim?
Nasıl Daha İyi Öğrenirim? Farklı Öğrenme Yöntemleri Öğrenciler farklı yöntemlerle öğrenirler. Bunlardan bazıları aşağıda verilmiştir: okuyarak ve okuduğunu hatırlayarak, önemli bölümlerin altlarını çizerek, Detaylı Bu maili aldığım zaman evdeydim. Sandalyemden kalkıp odanın içinde zıpladım sevinçten
2009 2010 eğitim öğretim yılının birinci dönemi ki bu güz dönemi oluyor, benim de yüksek lisans programımın ilk dönemiydi. Üniversiteden 2003 yılında mezun olduktan 6 sene sonra tekrar üniversiteye başlıyordum. Detaylı Geç Kalmış Bir Yazı. Yazar Şehriban Çetin
Bir bahar günü. Doğa en canlı renklerine büründü bürünecek. Coşku görülmeye değer. Baharda okul bahçesi daha bir görülmeye değer. Kıpır kıpır hareketlilik sanki çocukların ruhundan dağılıyor çevreye. Biz Detaylı Anket 2: Şirketteki yabancı dil ihtiyaçları hakkında bilgi verebilecek kişilere yöneliktir
Anket 2: Şirketteki yabancı dil ihtiyaçları hakkında bilgi verebilecek kişilere yöneliktir Sayın ilgili, Bu anket çalışmasının çıktıları Avrupa daki inşaat sektörü çalışanlarının dil becerilerini ve çalışma Detaylı frekans araştırma www.frekans.com.tr
frekans araştırma www.frekans.com.tr FARKLI KİMLİKLERE VE YAHUDİLİĞE BAKIŞ ARAŞTIRMASI 2009 Çalışmanın Amacı Çalışma Avrupa Birliği tarafından finanse edilen Türk Yahudi Cemaati ve Yahudi Kültürünü Tanıtma Detaylı İtalya nın Üç Büyüğü: Roma, Floransa, Venedik.
Şebnem GÜZELOĞLU 21302293 TURK 102-25 İtalya nın Üç Büyüğü: Roma, Floransa, Venedik. Dünya üzerindeki insanların hepsine Yapmayı en çok istediğin şey nedir? diye sorsak, muhtemelen çoğundan alacağımız Detaylı HAYATTA İMKÂNSIZ DİYE BİR ŞEYİN OLMADIĞINI DÜŞÜNÜYORUM
2009 yılı İktisat Bölümü mezunlarımızdan ve halen MTS Lojistik Inc. şirketinde İthalat Uzmanı sıfatıyla görev yapan Gözde Köksal ile bir söyleşi gerçekleştirdik. HAYATTA İMKÂNSIZ DİYE BİR ŞEYİN OLMADIĞINI Detaylı Konumuz sol içi cinayetler, özel olarak da Acilciler bünyesindeki cinayetler
Konumuz sol içi cinayetler, özel olarak da Acilciler bünyesindeki cinayetler Bir cinayetin altı elemanı vardır: Öldürülen kimdir, öldüren kimdir, cinayetin yeri, cinayet günü, nasıl öldürüldü, neden öldürüldü? Detaylı GENEL AMAÇLI DİLEKÇE ÖRNEĞİ. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞINA (Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü) ANKARA
Ek 1 GENEL AMAÇLI DİLEKÇE ÖRNEĞİ MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞINA (Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü) ANKARA Aşağıda belirtmiş olduğum taleplerimle ilgili olarak gerekli işlemin yapılmasını arz ederim. Detaylı Diğer: Diğer:... Diğer:...
Anket Üniversite Bu anket formu, işitme engellilerin üniversite eğitimlerini desteklemeyi amaçlayan bir proje çerçevesinde sizlerin sorunlarını değerlendirmek için hazırlanmıştır. Ad Soyad: Devam ettiğiniz Detaylı 11.SINIF TÜRK EDEBİYATI DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ
EKİM AY HAFTA DERS SAATİ KONU ADI YENİLEŞME DÖNEMİ TÜRK EDEBİYATI TANZİMAT DÖNEMİ EDEBİYATININ OLUŞUMU KAZANIMLAR.Osmanlı Devleti ni güçlü kılan sosyal, siyasi düzenin bozulma nedenlerini.batı düşüncesine, Detaylı 18-24 Mart Yaşlılar Haftası münasebetiyle Üniversitemiz Tıp Fakültesi ve Karabük Alzheimer Derneği organizasyonluğunda üniversitemiz ev sahipliğinde Yaşlılık-Bunama ve Alzheimer Hastalığı Tanıtım ve Bilinçlendirme Detaylı ABD'de Üniversite Eğitimi
ABD'de Üniversite Eğitimi Ana Hatlarıyla Amerikan Eğitim Sistemi: Amerikan eğitim sistemi, eğitimde yönetimi yerel yönetimlere (yani eyaletlere) devretmiş bir sistemdir. Her eyalet kendi eğitim sistemine Detaylı Kızla İlk Buluşmada Nasıl Sohbet Edilir? Hızlı Bağ Kurma Teknikleri
1 Kızla İlk Buluşmada Nasıl Sohbet Edilir? Hızlı Bağ Kurma Teknikleri Bugün kızla tanışma anında değil de, flört süreci içinde olduğumuz bir kızla nasıl konuşmamız gerektiğini dilim döndüğünce anlatmaya Detaylı T.C. HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ Sosyal Bilimler Enstitüsü
GENEL BĐLGĐLER T.C. HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ Sosyal Bilimler Enstitüsü Mütercim-Tercümanlık Anabilim Dalı Đngilizce Mütercim-Tercümanlık Bilim Dalı YÜKSEK LĐSANS PROGRAMI Mütercim-Tercümanlık Bölümü, Edebiyat Detaylı Seviye 1 Ünite 4 Çalışma Planı
Seviye 1 Ünite 4 Çalışma Planı Değerli Öğrencimiz, İşte bu haftanın çalışma planı. Bu planda detaylandırılmış aktiviteler üzerine 4-6 saat çalışmanızı öneriyoruz. Tavsiyemiz bütün aktiviteleri bir defada Detaylı Avrupa'da Okullarda Sanat. ve Kültür Eğitimi
Avrupa'da Okullarda Sanat ve Kültür Eğitimi Bu çalışma Eurydice ağı tarafından hazırlanılmış ve 30 Avrupa ülkesinde uygulanan sanat eğitimi politikaları ve çalışmaları hakkında güncel, detaylı ve karşılaştırmalı Detaylı YETİŞKİN PROGRAMLARI BULGARIA RUSSIA Kirklareli Edirne Bartin Sinop Kastamonu
YETİŞKİN PROGRAMLARI ULGARIA Kirklareli Sinop RUS İZMİR DALAMAN HAVALİMANI FETHİYE ANTALYA ANTALYA HAVALİMANI Eskisehir Ankara Kirsehir Nevsehir Nigde Mersin CYPRUS Yozgat TURKEY Adana TÜRKİYE Kayseri Detaylı Dershane Algısı Araştırması Mayıs 2012
Dershane Algısı Araştırması Mayıs 2012 KÜNYE Proje Adı Araştırma Sahibi Araştırma Evreni Adayların Dershane Algısı Araştırması İKSara A.Ş. Toplumsal Gündem Araştırmaları Nisan 2012 Türkiye de üniversiteye Detaylı TÜM BİLGİLER KESİNLİKLE GİZLİ TUTULACAKTIR. Anketi Nasıl Dolduracaksınız? LÜTFEN AŞAĞIDAKİ HİÇBİR İFADEYİ BOŞ BIRAKMAYINIZ. İsim:... Cinsiyet:...
OA TÜM BİLGİLER KESİNLİKLE GİZLİ TUTULACAKTIR İsim:... Cinsiyet:... Doğum Tarihi:... Bugünün Tarihi:... Anketi Nasıl Dolduracaksınız? Aşağıda bazı ifadelerin listesi bulunmaktadır. Lütfen her ifadeyi çok Detaylı YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH BÖLÜMÜ LİSANSÜSTÜ PROGRAMLARI
YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH BÖLÜMÜ LİSANSÜSTÜ PROGRAMLARI TARİH TEZLİ YÜKSEK LİSANS Tezli yüksek lisans programında eğitim dili Türkçedir. Programın öngörülen süresi 4 Detaylı ΣΔΛΙΚΔ ΔΝΙΑΙΔ ΓΡΑΠΣΔ ΔΞΔΣΑΔΙ. ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2 ώρες ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 24 Μαΐοσ 2011 ΣΟ ΔΞΔΣΑΣΙΚΟ ΓΟΚΙΜΙΟ ΑΠΟΣΔΛΔΙΣΑΙ ΑΠΟ 6 (ΔΞΙ) ΔΛΙΓΔ. Τπογραφή καθηγητή:
ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΠΟΤΡΓΔΙΟ ΠΑΙΓΔΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΣΙΜΟΤ ΓΙΔΤΘΤΝΗ ΜΔΗ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΚΡΑΣΙΚΑ ΙΝΣΙΣΟΤΣΑ ΔΠΙΜΟΡΦΩΗ ΣΔΛΙΚΔ ΔΝΙΑΙΔ ΓΡΑΠΣΔ ΔΞΔΣΑΔΙ ΜΑΘΗΜΑ: ΣΟΤΡΚΙΚΑ ΕΠΙΠΕΔΟ: A ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2 ώρες ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 24 Μαΐοσ 2011 Detaylı Özgüven Nedir? Özgüven Eksikliği Nedir?
Özgüven Nedir? Özgüven; kendimiz ve yeteneklerimiz hakkında pozitif ve gerçekçi bir anlayışa sahip olduğumuz anlamına gelmektedir. Diğer taraftan, özgüven eksikliği ise; kendinden şüphe duymak, pasiflik, Detaylı DUA ETTİĞİNİZDE. J. Robert Ashcroft. ICI Elemanlarıyla İşbirliği İçinde Hazırlanmıştır Resimler: David Cahill Çeviren: Hande Taylan ICI
DUA ETTİĞİNİZDE J. Robert Ashcroft ICI Elemanlarıyla İşbirliği İçinde Hazırlanmıştır Resimler: David Cahill Çeviren: Hande Taylan ICI Yeni Yaşam Yayınları İsteme Adresi: ICI P.K.: 33 Bakırköy İstanbul Detaylı EUROSTUDENT ULUSAL ARAŞTIRMASI: TÜRKİYE SONUÇLARI
EUROSTUDENT ULUSAL ARAŞTIRMASI: TÜRKİYE SONUÇLARI Prof. Dr. Nezih Güven (ODTÜ, Rektör Danışmanı) Doç. Dr. Ayşe Gündüz Hoşgör (ODTÜ,Sosyoloji Blm.) Y. Doç. Dr. Mustafa Şen (ODTÜ, Sosyoloji Bölümü) Bağlantı Detaylı ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ BİYOSİSTEM MÜHENDİSLİĞİ PROGRAMI SON SINIF ÖĞRENCİ ANKET FORMU. Aralık,2013
ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ BİYOSİSTEM MÜHENDİSLİĞİ PROGRAMI SON SINIF ÖĞRENCİ ANKET FORMU Sevgili U.Ü.Ziraat Fakültesi Biyosistem Mühendisliği Programı Öğrencileri, Aralık,2013 Uludağ Üniversitesi Detaylı ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ