Ebu Hanife hakkında bilinmeyenler.. | ihvan forum – Özgür Düşünce ve Paylaşım Platformu!
Ebu Hanife hakkında bilinmeyenler..
Ebu Hanife, İslam tarihi içinde birçok farklı düşünce sisteminden pek çok araştırmacının ilgisini çekmiş önemli bir şahsiyettir. Asıl adı Numan Bin Sabit olan Ebu Hanife, Hicri 80 yılında (699) Irak’ın Küfe şehrinde doğmuştur.
Emevi yönetimi ve Abbasi yönetimi altında da yaşayan Ebu Hanife, Emevilerin Irak katliamına şahitlik etmiştir. Emevi saltanatını onaylamadığı ve Emevi valisi İbn Ebu Hubeyre’nin yargıçlık teklifini reddettiği için çeşitli zulümlere maruz kalan Ebu hanife; Abbasiler döneminde de muhalif tavrını sürdürmüştür. Yasadığı dönemlerde, birçok siyasi takibata ve baskıya uğrayan, ölümünden bugünlere;
Kimileri tarafından en büyük imam, kimileri tarafından bid'atçı görülen Ebu hanefi'yi İlahiyat Profesörü Vecdi Akyüz ile konuştuk.
Ebu Hanife'nin hadis ve rivayet kültürüne bakışı nasıldı?
Ebu Hanife rivayetlerde sadece senedinin yeterli olmadığını iddia eder. Bunun yanında metin incelemesine de girmiştir. Yani rivayet edenlerin senedinin Peygambere kadar ulaşması ve rivayet edilenin de Peygamberin dilinden çıkmış olması esastır. Buna sübut problemi diyoruz. Sadece sened ile sabit olmuyor; ayrıca metnin de Peygambere aitliğinde de bir şüphe olmamalı. Eğer sübut meselesini ortaya koyamazsak o rivayet Peygambere ait değil daha sonra ortaya çıkmış bir metin olarak kabul edilir. O rivayet doğru olsa da peygambere ait değildir. Rivayetin sağlamlığını ortaya çıkarmanın yolları var Rivayeti ortaya çıkaranlar onu peygamberin sözü olarak görmek istemişlerdir. Halbuki Ebu Hanife buna değer vermiyor. Ona göre peygamberin ağzından çıktığı gibi bize ulaşması şarttır.
Rivayetin sağlamlığını ortaya çıkarmanın da yolları var.
Ebu Hanife "en başta Kur'an-ı Kerim'deki esaslara uygun olacak, ümmetin daha önce belirlemiş olduğu sahih sünnete, hadislere ve akla uygun olacak gibi o hadise bir değer atfetmek suretiyle peygambere ulaştırmak lazım" der. Bunun dışındaki yolları kabul etmiyor. Diğer mezhepler ise sadece senedin metnin doğruluğunu garanti ettiğini düşünüyorlar ki bu son derece hatalıdır. Bu, işin sadece bir ayağını ortaya koyabilir. Asıl olan ise metnin kendisi olmalıdır. Sahih olduğunu iddia edeceksek Kur'an'da peygamber için belirtilen usve-i hasenesine (güzel örneklik) uygun bir metin olmalıdır.
Bazı hadisçiler Ebu Hanife'yi tekfir ederken Ehl-i Re'y ifadesini kullanıyorlar. Bu söylediklerinizi bu kavramla mı açıklıyoruz?
Ebu Hanife'nin gerek kendi döneminde gerekse sonraki dönemlerde Ehli Rey olduğu için hadisçiler tarafından (İmam Malik, Ahmed bin Hanbel, Süfyan Sevri, Buhari v.d.) bid'atçılık ile suçlanmasını nasıl değerlendiriyorsunuz?
Bu ithamlar, kendi tek yanlı görüşlerini dayatmaya yönelik anlayışlardır. Yani Ehli hadis sanki tek gerçekmiş gibi, onların yaklaşımı tek doğruymuş gibi düşüncelerdir. Bunlar günümüzde de var. Zaten bu düşüncede olanlar Ebu Hanife'nin ne demek istediğini bile tam anlamıyorlar. Yani hadis metinlerinin sübutu ile ilgili Ebu Hanife'nin dediklerini onlar tam anlayamıyorlar ve algılayamıyorlar. O metot farklılığı bu tür suçlamaları ortaya çıkarıyor. Buda gayet doğal.
Ebu Hanife'ye ait olan görüşleri biliyoruz. Onlara dair olan ifadelerin açılımı tabi ki o ismin Ebu Hanife olduğunu gösterir.
İmam Malik'te de kısmen bir rey ekolü vardır
Sadece Ebu Hanife'de değil İmam Malik'te de kısmen bir rey ekolü vardır. Her ne kadar onu ehli hadisten saysalar da onda da vardır bu özellik. Onu biraz daha derinden tanımak gerekir. Medine halkının ameli meselesi reyci yaklaşıma çok yakın bir yaklaşımdır. Zaten İmam Malik ile Ebu Hanife görüşmüşler ve bu tür konularda uzun uzun fikir alışverişi yapmışlardır. Ebu Hanife'nin mücadelelerle dolu bir hayatı var.
Günümüze dönecek olursak; Ehli Sünnet çizgisinde olan mezheplerin bile kendi içinde Ebu Hanife'ye sert bir tavır almalarını nasıl değerlendirmeliyiz?
4 hak mezhep anlayışı, Memluk Sultanı Baybars'ın faaliyetleri sonucunda ortaya çıkmıştır. O dönem Kahire'de 4 kadı var ve aralarında tartışmalar çıkıyor. Bu zat, ulemayı topluyor ve bir mecliste karar alınıyor ve her mezhebe baş kadılık veriliyor. Mezheplerin aralarındaki ihtilafları çözmek için böyle bir otorite belirlemesi yapıyor. Daha sonra 4 mezhep kavramı yerleşiyor. Ki bu mezheplere Zahiriliği de eklemek gerek. Fakat günümüzde pek müntesibi kalmamıştır.
Geçmişte Ebu Hanife'yi şiddetle eleştirenler, o da imamın biridir diyenler, günümüzde kocaman kocaman kitaplar yazıyorlar; Ebu Hanife'yi dünyanın en büyük hukukçusu diye tanıtmaya çalışıyorlar. Bu çelişkili bir durum. Yani Ebu Hanife, düşünce geleneğinde belli bir yere oturan bir şahsiyettir. Bu yönüyle tanınması lazım. Ne aşırı olumlu yönde ne de olumsuz yönde tanınması, her iki tarafta da abartmamak gerekir. O da herkes gibi bir insandır. Onun düşüncelerine genelde bir bağlılık vardır ama o da herkes gibi bazı düşüncelerinden dolayı eleştirilebilir. Dolayısıyla, insanlar yeterince tanımayabilirler. Burada ulemaya büyük iş düşüyor. Sadece Ebu Hanife'yi değil tarihteki tüm büyükleri tam bir objektiflikle ve onların gerçek düşünceleriyle tanıtıcı eserler yazılması gerekiyor.
Ebu Hanife'nin siyasi mücadelesini de, ilmi gelişimini de ve nasıl bir ortamda nelerin geliştiğini bilmemiz gerekir. Bu konuda insanlar tanımıyor olabilirler ama araştırma yapmak suretiyle bir şekilde gerçeklere ulaşabilirler.
Ebu Hanife günümüze gelseydi ne olurdu bilemeyiz ama yine de mensuplarından memnun kalırdı diye düşünüyorum. Aşırılardan hoşlanmazdı ama. Yani gerçek değerlendirmeyi yapamıyorsunuz çünkü o çok serbest ve özgür düşünceli bir insan. Çok tarafsız yaklaşabilen bir insan. Kendisine yanlışının söylenmesinden de hoşlanırdı. Öğrencilerini hep buna teşvik etmiştir zaten.
Ebu Hanife, kendisini yeterince tanımayanı, dini bilgisi yeterince olmayanı, samimiyeti ve ilmi zihniyeti olmayanlardan hoşlanmazdı.
Kur'an ve Sünnet Ebu Hanife'nin vazgeçilmeziydi
Re'y ekolü derken yanlış anlamayalım. Sadece re'ye dayalı bir ekol değil. En başta Kur'an temel kaynak... Ama bazı ayet ve kavramları farklı anlayabiliriz. Bunun da gerekçeleri vardır. Kur'an ve Sünnet Ebu Hanife'nin vazgeçilmeziydi. Ama ayrıntıda farklı düşünceler olabilir. Bu, sahabe arasında da vardı. Bizzat peygamber döneminde bile vardı ve peygamber de bunları hep takdir etmiştir. Ebu Hanife de böyle... Hepsini bir akademik dille tartıştırmış, konuşturmuş ve en sonunda bir kanaati benimsemiştir. Ebu Hanife'nin büyüklüğü ve günümüz için örnekliği de buradadır.
Ebu Hanife'nin kaleme aldığı eser var mı?
Doğrudan kaleme aldığı eser konusunda tartışmalar var. Ama günümüzdeki fikirlerin ona ait olduğuna dair şüphe yoktur. Ama El Fıkh'ul Ekber bu konuda kurucu bir metindir.
Biz her zaman, her vesile ile söylemişizdir...
Bu başında "Hilâl" kelimesi geçen haberlerden ve TV'den uzak durun, yoksa size ateş dokunur diye...
Ateş dokunduktan sonra açtığı yanıklalın tedavisi çok zor olur !
tabiki okumadan yine yazıyorsunuz.. Kim ne diyor umrunuzda bile değil.
Siz bi Alak 2. kısımı olacak, orasını okuyup, tefekkür edin.
Nerden biliyorsun okumadığımı ?..
Eleştiri yapmamdan mı?
Biz o yazıyı alıntıladığın haber kaynağının ve TV'sinin "Allah bir" sözüne dahi acaba ne hinlik düşünerek söylenmiş bir sözdür diye temkinli bakarız arkadaşım !
ne o gönülleri gösteren gözlük mü var? Hinlik de ne demek ?
Bi röportaj yapılmış, o yayınlanmış. Ben yazmayı bitirmeden, yorum atıyorsunuz, sırf ismi hilal diye. Tuhaf !!,
Sana göre tuhaf !
Bize göre gerekli ...
İmanın şartlarından birini dahi inkâr edenlerden --hep doğruyu söylemiş olsalar da-- hiç kimseye bir hayır gelmez !
efendi buyur, benzer röporrtaj burdada var, biraz eski ama aşağı yukarı aynı :
Aciz hane tavsiyem, Alak suresi 2. kısmını okuyup bi tefekkür.
not: siz hala ordamısınız, imanın şartı 6000 küsür, inkar edende yok.
Yaw, sana bi doğru-dürüst siteden bir alıntı yapmak -ömrün bitti-bitiyor- nasip olmayacak mı?
bi okuyun, ondan sonra ne derseniz deyin.
Abuk subuk hala aynı şeyleri papağan gibi tekrarlıyorsunuz. Kaç kere bunlara cevap verildi, inadına yapmak ya söylenene kulak tıkamak yada artık art niyetliliktir. İmanın şartını inkar ediyorlarmış, bu nasıl din bilgisi, imanın şartı kuranın her bir ayetini kabul etmektir. 6 değil, 6000 küsürdür.
Yaşlı çocuk hortlamış gene
İşte sen de şimdi o sitedekiler gibi saçmaladın !
Biz Kuranın her ayetini imanın şartarında "ve kutubihi" dediğimiz zaman kabul etmiş oluyoruz .
Artık ayrıca ayetlerin zikredilmesine gerek yoktur !
Fakiri, sence Ebu Hanife'de "reycilik" var mıydı..?
Ebu Hanife`nin rey ehli oldugu ortada, ama Imam Malik´in zaman zaman buna bas vurdugunu bilmiyordum dogrusu . Zaten Maliki okulu hakkinda cok az seyler biliyoruz.
Forumdaki, şımarık ve bilgisiz echell zibidilerin kulağını kim çekecek ?...
Bu konuyu kimle, neden-niçin konuşayım ?
Bu konuda müzakere edilebilecek bir olgunluk ve anlayışta burada kimse olduğuna inanmıyorum !
Biz Hanefi Mezhebindeniz ve Hanefi Mezhebinin İmamından da ömrümüzün sonuna kadar memnunuz !
Mezhebsiz geri zekâlıların kayığına binip, onlara İmamımızı yedirmeyiz !
Esasen böyle bir muhabbet, imana ve İslâma "eyvallah" demekle eşdeğerdedir !
Bu tuzağa kimse düşmemelidir diye düşünüyoruz.
Ben de şunu ifade edeyim, rey denince, burada bazı arkadaşlar, Kur'an'sız, Hadis'siz, Sahabe'siz, Fıkıh'sız bir "akıl" anlıyorlar...
"Rey"in büyük bir alt yapısı vardır...
Arapça ve Kur'an ilimlerine tam bir vukufiyet vardır...
Hadis ve hadis ilimlerine tam bir vukufiyet vardır...
Sahabe'ye ve O'nun hayatına tam bir vukufiyet vardır...
Yani, müctehitte aranan vasıfların cem edildiği ve kendisinde toplandığı bir akıl ve kalp vardır...
Sen de İmam Azam Ebu Hanife isen buyur "rey"i ikame et, değilsen sükut et ve ona tabi ol..!
Bu forum bırak imamı azam'a denk ilim sahibi olmayı, ondan üstün ilme sahip olan üyelerle dolu.
Sanırım sen soytarılıktan bahsediyorsun...
Biz Ebu Hanife Hz.lerinin rey ehli olduğunu ileri sürüp de bu konuyu gündeme getirenlerin hangi amaça bunu yaptıklarını çok iyi bilenlerdeniz ...Tabir-i caizse biz bunarın ruh röntgenlerini bile billriz !
Amaç, bir şey öğrenmek veya tesbit etmek değil, Mezheb İmamllarını gözden düşürmeye çalışarak, Mezhebsizliği yaymaktan ibarettir ! Gerçi, bu ameliye Mezheb diye bir şey tanımadığını söyleyen size göre bunun bir mahzuru olmasa da bize göre çok büyük bir hata ve seyyiedir !..
ben senin dışında böyle bir alleme göremedim forumda. böylesi net ahkam kesen alim hele hiç görmedim. bakma aslında imamı azam da çok ilerlerdi ama google yoktu o devirde!