TÜRKİYE’YE ÖNYARGISIZ BAKIYORUZ | Aslı Aydıntaşbaş | Milliyet.com.tr
10 Nisan 2011 -
Milliyet.com.tr » Siyaset Ana Sayfa » Siyaset Yazarları » Aslı Aydıntaşbaş « Yazarın Önceki YazısıYazarın Sonraki Yazısı »ABD BÜYÜKELÇİSİ FRANK RICCIARDONE TÜRKİYE’YE ÖNYARGISIZ BAKIYORUZTürk yazılı basınında ilk röportajını Milliyet’e veren ABD Büyükelçisi Ricciardone, Türkiye kendi bölgesinde güçlendikçe Washington ve Ankara arasında görüş ayrılıklarının olmasını doğal karşılıyor:?“Çıkarlarımız örtüşüyor.?Arada yöntem farkı ve farklı hedefler olsa da stratejik vizyonumuz aynı”0Aslı Aydıntaşbaş asli.aydintasbas@milliyet.com.trasli.aydintasbas@milliyet.com.tr
Frank Ricciardone konusunda bilmeniz gereken iki önemli nokta var. Birincisi yeni ABD elçisinin daha önce bir değil, iki değil üç kez Türkiye’de resmi görevle bulunduğu ve şahane Türkçe konuştuğu...
Adana’da ilk görev yaptığım 1979’ların Türkiye’siyle şimdiki Türkiye arasındaki farkı anlatmak bile mümkün değil. (Elçinin 12 Eylül öncesi Türkiye’siyle ilgili ilginç gözlemlerini yarın okuyabilirsiniz) Demokrasi, devletin yapısı, sivil toplumun ve her şeye rağmen medyanın gücü bile o dönemin Türkiye’siyle uzaktan yakından benzeşmiyor. O yüzden Türkiye konusunda ‘iyimserim’ dediğimde bu 32 yıllık karşılaştırmayı göz önüne alarak konuşuyorum. Bugün ihracatı patlamış, birçok ülkeyle vizeyi kaldırmış, sınırları açık, özgüveni yüksek, rekabet eden bir ülke var. Türkiye’ye olan güvenimiz, iyimserliğimiz, inancımız, sizin kendinize olan güveninizden kaynaklanıyor. 32 yıl sonra daha demokrat, daha zengin ve insan hakları konusuna dahi daha ileri bir Türkiye var. Ancak bu hafta yayınlanan ABD Dışişleri Bakanlığı’nın yıllık insan hakları raporu, Türkiye’nin karnesiyle ilgili eleştiriler var...
Son dönemde hem Washington hem de Brüksel’de Türkiye’ye yönelik en fazla öne çıkan eleştiri, ifade özgürlüğü ve gazetecilerin tutuklanması...
Değişim bu günlerde her yerde kilit kelime...
İkili ilişkilere dönersek... Türkiye kendi bölgesinde güçlendikçe, Washington ve Ankara arasındaki dostluk daha inişli çıkışlı hale geldi. Çıkarlarımız her zaman örtüşmüyor. Açıkça sorayım: gittikçe güçlenen bir Türkiye’nin aynı zaman ABD’den uzaklaşması paradoksal değil mi? Bu çok doğal bir süreç. Ama çıkarlarımızın örtüşmediği konusunda size katılmıyorum. ABD her zaman Türkiye’ye saygının ötesinde önyargısız bir dostlukla baktı. Bizde hep Türkiye’nin bir gün potansiyelini gerçekleştireceği umudu da vardı. NATO’ya girdiği günden itibaren Türkiye’nin önemini gördük. Her zaman Türkiye’nin daha büyük ve güçlü olacağını bildik.
Ama İran gibi, Hamas gibi Ankara’yla çok farklı baktığınız konular da var. Hatta Washington’da bazı çevreler bu ikili ilişkiye artık ‘stratejik ortaklık’ denemeyeceğini, daha ziyade al-ver üzerine kurulu bir alışveriş olduğunu söylüyor... (transactional relationship)
Ancak Amerikan karşıtlığı hâlâ çok yüksek...
Tabii (ikinci kez görev yaptığım) 90’lara geldiğimizde zaten birçok şey ilerlemişti. Tarihin en ihtiyaç duyduğu noktalarda Atatürk gibi karizmatik ve ülkeyi modernleşmeye götüren vizyon sahibi liderler var. Kültürünüz bunu yaratıyor. 80 darbesi sonrasında generaller kendilerine gösterilen hoşgörünün ötesinde fazla uzun kaldılar. İlk günlerdeki ‘hoş geldiniz’ atmosferi zamanla yok oldu. İşte o zaman Turgut Özal gibi benim ve Batı’nın gözünde ‘olağanüstü’ bulunan bir başka lider çıktı. Kemalist vizyonu çağa uydurup, devlet güdümlü ekonomiyi rekabete açtı, dünyayla rekabet edebilecek serbest piyasa getirdi. Atatürk ulusal kimliğe güvendi ama Özal halka ayrı bir güven duydu. Din gibi hassas konulara bile el attı. Hatırlıyorum ‘İtalyanlar nasıl Katolikse bizler de öyle Müslümanız’ demişti ve o zaman bu karşılaştırmanın şahane olduğunu düşünmüştüm. Kimsenin kendisini demokrasiyi zedeleyecek ölçüde aşırı dindar ya da dinsiz olmakla suçlayamayacağı biriydi. Mirası Türkiye’yi bölgesinde güçlü bir oyuncu yaptı. Ricciardone ile Çankaya’daki görkemli rezidansta konuştuk. 12 Eylül öncesi Adana, ardından 1991’de İncirlik, 1995’te Ankara’da görev yapan Ricciardone’nin Türkçesi mükemmel. İkili ilişkilere olan güveni de... “Türkiye konusunda ‘iyimserim’ dediğimde bu 32 yıllık karşılaştırmayı göz önüne alarak konuşuyorum.”
Sizin İran’la uzun bir sınırınız var ve bunun farkındayız. Allah’tan bizim İran’la sınırımız yok. Biz, İran’a yönelik uluslararası ambargonun sürdürülmesi gerektiğini düşünüyoruz. Kimse askeri seçenek istemiyor. Türkiye de biz de İran’ın nükleer silah sahibi olmasını istemiyoruz. Hedef aynı. Ama Türkiye aynı zamanda ticaretini artırmak istiyor. Biz ise ‘Ama bunu rejimin uluslararası hukuka uyması için kurulan diplomatik ve ekonomik baskıyı azaltacak şekilde yapmayın’ diyoruz. Rejimin bu baskıyı yakın dostu Türkler sayesinde özel bir arka kapıdan hafifletmesini istemiyoruz. Türkiye her zaman uluslararası hukuka saygılı olduğunu BM Güvenlik Konseyi kararını uygulayacağını söyledi. Bunun devam etmesi çok önemli. GÜLEN’LE RESMİ İLİŞKİMİZ YOK
Türkiye’de son dönemde çok tartışılan cemaat konusunu sormak istiyorum. Gülen hareketinin ABD tarafından desteklendiği algısı oldukça yaygın. Açıkça sormak gerekirse, Gülen hareketi ve hükümetiniz arasında bir ilişki var mı? Wikileaks’te...
Wikileaks’ten konuşamayız... Ama bizim hükümet olarak kendisiyle resmi bir ilişkimiz yok. Kontağımız da oldukça az. Siz nasıl bir gazeteci olarak ABD’de yaşadınızsa o da öyle. Ben gerçekten ne yaptığını bilmiyorum. Kendisiyle hiç tanışmadım. Hakkındaki bilgilerim çoğunlukla Türk basınında okuduklarımdan geliyor. Haliyle bir şey söyleyebilecek durumda değilim. Kendisi ABD’de yaşayan bir Türk vatandaşı.
Ancak son yayınlanan Wikileaks belgelerinde onlarca telgraf var. Hükümetiniz açıkça bu cemaati anlamak için epeyi kafa patlatmış...
Ancak diğer taraftan sadece uzaktan izleme durumu yok. ABD’deki Gülen okullarıyla ilgili bir FBI soruşturması açıldığını okudum Philadelphia Inquirer’da...
Yazarın Diğer YazılarıErdoğan neye ikna oldu?-
Sahi, ne kazandık?-
Beyaz Saray önce diplomasi diyecek-
Erdoğan’ın zor gezisi-
CHP bu toplantıyı neden yaptı?-
Mem-u Zin’i neden sahiplenmeyelim-
Gül’den Lizbon’da 5 kritik çıkış-
SURİYE’NİN KADERİNİ OBAMA-ERDOĞAN BELİRLEYECEK-
Öğrenciye tatil müjdesi!Erkan Sezgin17.5.2013Atatürk'ün Gençliğe Hitabesinin kaldırılmasını isteyenler kimler?Mesut KARİP 20.5.201319 Mayıs’ı Suriye üzerinden okumak…Rıza Üsküdar (Anadolu'm ayağa kalkarken) 19.5.2013Dünya gündemi, Angelina Jolie'nın memeleri...Necati TÜFEKCİ 17.5.2013Sen de Milliyet Blog Yazarı ol!
BİLGİ YARIŞMASIHangisi çizgi film değildir?AKuzuların sessizliğiBPembe PanterCUçan kazDŞeker kız