Türkiye'deki müze işletmelerinin 9 yıllığına İsrailli bir firmaya devredildiği iddiası - teyit.org
Barış Pınarı Harekatı sırasında internette yayılan yanlış bilgiler
Alican Acanerler 22/07/201917:55
İDDİA: Türkiye'deki müze işletmeleri 9 yıllığına İsrailli bir firmaya devredildi.
Sosyal medyada paylaşılan ve Teyit’e ihbar olarak gönderilen bir iddiaya göre Türkiye’deki müze ve ören yerleri işletmeleri 9 yıllığına İsrailli bir firmaya devredildi.
Twitter’da bir kullanıcı tarafından paylaşılan iddia şimdiye kadar bin 600 retweet ve 3 bin 800 beğeni aldı.
Ancak müze ve ören yerleri işletmelerinin 9 yıllığına İsrailli bir şirkete verildiği iddiası doğru değil. Kültür ve Turizm Bakanlığı bünyesi içerisinde bulunan ve bakanlığın gelirlerini işleten Döner Sermaye İşletmeleri Müdürlüğü tarafından müze ve ören yerlerinin gişe ve bilet işlemlerine dair 27 Şubat 2018’de bir ihaleye çıkılmış. Bu ihaleyi SICPA TURKEY Ürün Güvenliği ve Sanayi Ticaret A.Ş. isimli bir şirket kazanmış. Bu şirketin ana merkezi ise İsviçre’de bulunuyor. Bunun yanı sıra ihaleyle, müze ve ören yerlerinin işletmelerinin devredilmediği söylenebilir. İhale sözleşmesinin idari şartnamesi gereği şirket, müze ve ören yerlerine girişteki biletleri tasarlıyor, temin ediyor ve biletlerin güvenliğini sağlıyor. SICPA TURKEY şirketi İsviçre’de de banknotların güvenliği için benzer bir iş yapıyor. Ayrıca şirket daha önce Türkiye’de Tütün ve Alkol Dairesi Başkanlığı (TAPDK) ile de çalışmış.
Kültür Bakanlığı’nın gelirlerini yönetmek DOSİMM’in işi
Bakanlığın ticari operasyonlarını Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğü (DOSİMM) yürütüyor. DOSİMM, iddiaya konu olan “bakanlığın gelir elde edebileceği yerlerin yönetimini gerçekleştirme” işini üstlenmiş. Bir kamu tüzel kişiliğine sahip olan DOSİMM, tarihi mekanların kısa süreli kullandırılması, müze ve örenyerleri, kültür merkezleri, galeriler ve kütüphanelerin ticari ünitelerinin kiraya verilmesi gibi işleri yapıyor. Yani bakanlığın elde ettiği gelirleri DOSİMM yönetiyor.
Kültür ve Turizm Bakanlığı 18 Temmuz 2019’da yaptığı bir açıklama ile Türkiye’deki müze ve ören yerlerinin işletmesinden elde edilen gelirin herhangi bir şirkete aktarılmadığını belirtti. Açıklamada kısaca tarihi eserlerin sorumluluğunun bakanlığa ait olduğu, Şubat 2018’de bir ihale ile iddia konusu şirketin sadece gişelerin yönetiminden sorumlu olduğu belirtiliyor.
Müze ve ören yerlerinin işletme, idare, güvenlik, bakım ve onarım yetkisi ile müzelerimizde bulunan tarihi eserlerin sorumluluğu Bakanlığımıza aittir. pic.twitter.com/qHhQtKCFvC
— T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı (@TCKulturTurizm) July 18, 2019
Müze biletlerinin tasarımı, geliştirilmesi ve satış kuralları yönetimi için Şubat 2018’de ihale verilmiş
Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın internet sitesi üzerinden 28 Şubat 2018 tarihli ihale metnine ve ayrıca 146 sayfalık tam ihale dosyasına erişilebiliyor. Söz konusu ihale dosyasında imzalanan sözleşmenin idari ve teknik şartnameleri yer alıyor. Bu şartnamelerden yapılan ihalenin amacı ve kapsamına ulaşılabiliyor. İhalenin bakanlık tarafından değil DOSİMM tarafından gerçekleştirildiği anlaşılıyor.
Şubat 2018’de gerçekleştirilen ihale ile ilgili medyada da bazı haberler yer aldı. Turizm Gazetesi’nde 26 Şubat 2018’de yer alan bir haberde eskiden TÜRSAB (Türkiye Seyahat Acentaları Birliği) tarafından yürütülen gişe işletmeleri işinin 2018-2026 arasında 9 yıllığına başka bir şirkete verileceği bilgisi bulunuyor. 1 Mart 2018’de yayımlanan haberde ise ihaleyi SICPA Türkiye isimli bir şirketin kazandığı ifade ediliyor. Topkapı Sarayı, Ayasofya Müzesi, Topkapı Sarayı Harem Dairesi, İstanbul Arkeoloji Müzesi, Türk ve İslam Eserleri Müzesi ile Pamukkale, Efes ve Göreme gibi ören yerlerinin de içerisinde bulunduğu 54 tarihi alanın gişelerinde bilet ve bilet ürünlerinin tasarımı, geliştirilmesi ve satış kanallarının yönetimi işini 9 yıllığına SICPA Türkiye almış.
İhalenin amacı ne?
İhale dosyasında ihalenin konusunun “gişeleri kiraya vermenin şartlarını belirlemek, gişelerin yönetimi ve işletmesi, bilet ve bilet ürünlerini geliştirmek, tasarım satış ve marka pazarlama işlerini yapmak” olduğu ifade ediliyor.
İhale ile ilgili ayrıntılı bilgi almak ve gişe işletmesi yönetiminden elde edilen gelirin ne kadarının söz konusu şirkette kalacağını öğrenmek için Teyit, Kültür Bakanlığı Basın Müşavirliği Birimine ve TÜRSAB’a ulaştı. Fakat sorulan sorulara telefonda bilgi verilemeyeceği ve yazılı bilgi edinme başvurusu yapılması gerektiği belirtildi. DOSİMM’e ulaşılmaya çalışıldı fakat ulaşılamadı. SICPA Türkiye’den ise şimdiye kadar herhangi bir dönüş olmadı.
İhale dosyasının çeşitli yerlerinde ayrıca kiracının (ihaleyi kazanacak kurumun) müzelere daha fazla ziyaretçi çekebilmek için çeşitli marka, pazarlama ve halkla ilişkiler faaliyetlerini gerçekleştirmesi gerektiği; ihalenin konusunun da buradan hareketle gelirlerin artırılarak bu alanda ülkede daha fazla yatırım yapılmasının teşvik edilmesi olduğu belirtiliyor.
Müze ve ören yerlerinden elde edilen gelirlerin tamamını şirket almıyor
İhalede açıkça idarenin mevzuat içerisinde kendisine verilen görevleri (yani DOSİMM’e verilen “müze ve ören yerlerinin işletmesini elinde bulundurmak” görevi gibi) ihaleyi alacak kuruma devretmeyeceği bilgisi bulunuyor. Bu, ihale sonucu sadece belirlenen işleri şirketin yapacağı bunun sonucunda kazanacağı gelirin bir kısmı hariç DOSİMM’e aktaracağı anlamına geliyor. Çünkü DOSİMM’in ana görevi gelirleri yönetmek. Yani DOSİMM bakanlığın gelir elde edebileceği bir durumda o işin kiralanması, bütçesinin yönetilmesi gibi işleri tek başına yapabilecek ve bunun için ihale açabilecek bir müdürlük.
İhale dosyasında kira süresinin 2018-2026 yıllarını kapsayacak biçimde 9 yıl olarak belirlendiği de ifade edilmiş. Ayrıca ihalenin 91. sayfasında sözleşmeye konu 54 müze ve ören yerinin de tam listesi bulunuyor.
İhalenin ilan metninde muhammen bedel yıllık 235 milyon TL ve geçici teminat tutarı 25 milyon TL olarak belirlenmiş. İhalenin içeriğinde toplam bedele ilişkin açık bir hüküm bulunmuyor. Devletin yaptığı işler sonucu gelir elde ettiği ihalelerin yöntemi Devlet İhale Kanunu’na göre belirleniyor. Bu sebeple yapılacak işin karşısında DOSİMM’in ne kadar para alacağı tam olarak belli değil. Fakat ihalenin çeşitli yerlerinde bu işin hesaplanması yöntemine yer verilmiş.
SICPA Türkiye daha önce de devlet kurumları ile çalışmış bir şirket
SICPA Türkiye’nin internet sitesinde şirketin kuruluş amacının “marka ve ürün güvenliği konusunda tedarik zincirinde ürünlerin izlenmesi, sahte-gerçek ürün ayrıştırılmasına olanak veren teknolojik hizmet ve çözüm paketlerinin sunulması” olduğu ifade ediliyor. SICPA’nın amaçlarından biri de devlet kurumları için organize suçların tespiti, gerçek hak sahiplerini korumak gibi güvenlik önlemleri sağlamak.
Şirket 2007’de Gelir İdaresi Daire Başkanlığı ile de benzer bir anlaşmaya imza atmış. İnternet sitesindeki “Projelerimiz” kısmında bandrollü ürün izleme ve takip sisteminin kurulumu, işletimi, bandrol üretimi ve teknik servis hizmetlerinin SICPA Türkiye tarafından yapıldığı anlaşılıyor.
Türkiye’de bulunan 323 müzeye girebilmek için kolaylık sağlayan “Müze Kart” da 2018’den beri SICPA Türkiye tarafından sağlanıyor. Muze.gov.tr adresinde bulunan “Kişisel Verilerin Korunması” kısmında karta sahip olmak için verilen isim, adres gibi bilgilerin güvenliği için bir metin bulunuyor. Bu metinde şirketin adı geçiyor.
Müze kartların arkasında şirketin ismi görülebilir.
Şirket İsrail merkezli değil
SICPA Türkiye’nin SICPA ASSAN Ürün Güvenliği ve Sanayi ve Ticaret Sirketi adıyla 23 Mart 2007’de kurulduğuna Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi arşivinden ulaşılabiliyor. Kuruluş kararına göre şirketin yerli ve yabancı olmak üzere toplamda 6 şirketin bir araya gelmesi ile kurulmuş olan bir anonim şirket olduğu görülüyor. 2018 tarihli son yönetim kurulu kararlarında şirkette imza yetkisi bulunan kişiler sıralanmış. Bu kişilerin bir kısmı İsviçre, İspanya, Avusturya, Fransa, Almanya ve Türkiye gibi farklı ülkelerde ikamet ediyor. Yönetim kurulu üyesi herhangi bir kişinin ikametinin İsrail’de olmadığı anlaşılıyor.
Bazı haber sitelerinde şirketin 1927’de Maurice Amon tarafından kurulduğu iddia ediliyor. SICPA’nın internet sitesinde şirketin 1927’de İsviçre’de kurulduğu bilgisi bulunuyor.
SICPA Investmon Cooperation’ın internet sitesinde şirketin tarihi anlatılırken ünlü iş insanı Maurice Amon’un hayatı ile bilgilere de yer verilmiş. Amon, şirketi “Société Industrielle et Commerciale de Produits Alimentaires” (kısaca SICPA) adıyla İsviçre’de süt ve süt ürünlerini çiftçiden endüstriye daha güvenilir bir şekilde nakletmek amacıyla kurmuş. Kurduğu iş zamanla büyümüş ve işin başına Maurice Aron’un oğlu Maurice A. Amon geçmiş. Maurice Amon’un oğlunun kurduğu “Maurice Amon Vakfı”nın amacı birçok uluslararası organizasyona yardım etmek.
The Guardian’da Aralık 2015’te yer alan bir haberde Maurice Amon’un şirketinin aynı zamanda İsviçre’deki banknotların güvenliğini sağlayan mekanizmanın sahibi olduğu bilgisi bulunuyor.
İsviçre merkezli Le Temps gazetesinde 31 Aralık 2016’da yer alan bir haberde Maurice Amon’un ailesinin 1913’te Selanik’ten Lozan’a yerleştiği belirtiliyor. Lozan’da Aşkenaz Yahudilerinin ağırlıkta olmasına rağmen Amon’un buradaki Sefarad Yahudi (İspanya, Portekiz, İtalya, Yunanistan, Türkiye, Kuzey Afrika ve Ortadoğu’da yaşayan Yahudiler ve onların soyundan gelenler) topluluğunun kurucularından olduğu ifade ediliyor. Haberde Amon’un çocuklarının sanata olan ilgilerine de yer verilmiş. Ayrıca aynı haberde Amon ailesinin 1492’de Portekiz’den Selanik’e yerleştikten sonra yaşadıkları ile ilgili bir zaman çizelgesi de var. Ancak Amon’un kendi dini kimliğine yönelik yaptığı bir açıklamaya ya da röportaja ise rastlanmıyor.
İddia konusu işi daha önce TÜRSAB yapıyordu
Medyada yer alan haberlerden eskiden iddia konusu işin TÜRSAB tarafından yapıldığı anlaşılıyor. Fakat bakanlık Şubat 2018’de gerçekleşen ihalenin ardından TÜRSAB’a bir yazı göndererek söz konusu işlerin artık başka bir şirket tarafından yapıldığını belirtmiş.
Müze biletlerinin tasarımı, geliştirilmesi ve satış kuralları yönetimi işi Sayıştay raporunda da geçiyor
Sayıştay’ın Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı DOSİMM hakkında hazırladığı ve 2018’de yayımlanan 2017 raporundan aynı iş (bilet ve bilet ürünleri tasarımı, gişe yönetimi işi) için çeşitli bulgular saptandığı anlaşılıyor. Rapordaki bulgulara DOSİMM’in verdiği cevapta ise aynı işi yapan firmadan bir sene süren 31 Aralık 2017’de biten sözleşme sonunda 188 milyon TL civarında bir gelir elde edildiği açıklanmış. Yani TÜRSAB’tan 2017 yılı içerisinde aynı işten yaklaşık 188 milyon TL gelir elde edildiği bilgisine ulaşılıyor.
Sonuç olarak müze ve ören yerleri işletmelerinin 9 yıllığına İsrailli bir şirkete verildiği iddiası doğru değil. Kültür ve Turizm Bakanlığı Döner Sermaye İşletmeleri Müdürlüğü (DOSİMM) tarafından 27 Şubat 2018’de bilet ve bilet ürünlerinin tasarımı, geliştirilmesi ve satış kurallarının yönetimine ilişkin kiralama ihalesine çıkılmış. Bu ihaleyi SICPA TURKEY Ürün Güvenliği ve Sanayi Ticaret A.Ş. isimli bir şirket kazanmış. 1927’de Maurice Amon tarafından kurulan bu şirketin merkezi İsviçre’de bulunuyor. Söz konusu ihaleyle, müze ve ören yerlerinin işletmelerinin devredilmediği söylenebilir. İhale sözleşmesinin idari şartnamesi gereği şirket, müze ve ören yerlerine girişteki biletleri tasarlıyor, temin ediyor ve biletlerin güvenliğini sağlıyor. İhale gereği her dönem belirli bir ücret ihaleyi alan SICPA’ya verilecek fakat bu işin “gişe işletmelerinin devredilmesi” işi olmadığı açıkça söylenebilir. Söz konusu iddia yanlış bilginin en yaygın 7 türünden “çarpıtma”ya örnek olarak gösterilebilir.
Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi arşivleri
Le Temps, Maurice Amon ve çocukları hakkında çıkan haber, 31 Aralık 2016
The Guardian, Amon’un düzenlediği Noel partisi ile ilgili çıkan bir haber, 22 Aralık 2015
Sayıştay 2017 DOSİMM Raporu
Investmon, Maurice Amon hakkında bilgiler
Muze.gov.tr, Kişiler Verilerin Korunması Hakkında
Kültür ve Turizm Bakanlığı Döner Sermaye İşletmeleri Müdürlüğü, Bilet ve Bilet Ürünlerinin Tasarımı, Geliştirilmesi ve Satış Kurallarının Yönetimine İlişkin Kiralama İhalesi Dosyası, 27 Şubat 2018
Twitter, Kültür ve Turizm Bakanlığı açıklaması, 18 Temmuz 2019
Kültür Bakanlığı Döner Sermaye Kanunu
Türkiye Turizm, Müzelerin Gişe ve Bilet İhalesi Yapılıyor, 26 Şubat 2018
Türkiye Turizm, Müzelerin Gişe ve Bilet İhalesini SICPA Türkiye kazandı, 1 Mart 2018
Kültür ve Turizm Bakanlığı, Müze ve Örenyerlerinde Bilet ve Bilet Ürünlerinin Tasarımı, Geliştirilmesi ve Satış Kanallarının Yönetimine İlişkin Kiralama İhalesi
DOSİMMKültür ve Turizm BakanlığıMüzelerSICPA
Turizm fuarlarında Türkiye’yi tanıtacak kadın personel için tasarlanan kıyafet iddiası
Mehmet Atakan Foça 02/03/201715:53
22/07/2019 Alparslan aydin Cevapla
Bu ülkede bu işi yapacak kimse kalmadı .öylemi öyle bilet fiyatlarının zamlanmasinda belli kimi zengin ettikleri kasada parra yok bize bu kadar ver onuda gömelim sen misli misli göndersin vatandaşa insan kendi millerini pazarlarmi pazarlamaz bunlarin ne olduğu belli ama eğitim sıfır beyin az idrak için
22/07/2019 Mustafa karahan Cevapla
Bakanlık tasarım,bilet satışı vs şeyleri yapmaktan acizse gitsin istifa etsin.Hiçte inandırıcı değilsiniz.Sizi takip ediyordum şu saatten sonra yalansınız benim nazarımda.Sadece o şirketi meşrulayan bir yazı kaleme almışsınız.Hiç birisi bakanlıktan sorumlu şirkette dahil yazılı sorunuza yanıt vermiyor ve siz ikna olup kamuoyunu iknamı ettiğinizi sanıyorsunuz.Ülkenin özelleştirilmeyen,satılmayan neresi kaldı.Kültürbakanlığı bu ülkeni,n pırıl pırıl ünüversite bitirmiş gençleri işssiz aylak dıolaşırken,bu çocuklarla,kendi kaynaklarıyla bu işi yapamazmı?Bal gibi yapar.
22/07/2019 Alican Acanerler Cevapla
Merhaba Mustafa Bey, öncelikle ilginiz için teşekkür ederim. Yorumlarınız bizim için çok değerli. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın 1979’dan beri (Kültür Bakanlığı Döner Sermaye Kanunu gereği) gelir elde edebileceği işleri bütçe yönetimini DOİSMM tarafından yürütülüyor. 9 yıldır da söz konusu ihale TÜRSAB’daydı, yani bu iş çok uzun zamandır Bakanlık’ın dışındaki tüzel kişiliği olan bir birim tarafından ihale ile yürütülüyor. Bakanlığın kaynaklarını kullanarak bu işi yapıp yapamayacağı ise analizimizin konusunu oluşturmuyor. Analiz içerisine koyduğumuz delillerden “ihale dosyasına” ulaşarak ihalenin amacını ve niteliğini daha ayrıntılı okuyabilirsiniz.
23/07/2019 Hakan Cevapla
Mustafa kardeş anlaşılıyor ki hükümetin olumsuz yanlarını teyit eden konulara bakmışın hep ve o yüzden takip etmişsin siteyi.Lakin baktığın son birkaç konu hükümetin lehine diye köpürüyosan bu senin düşünce yapını ortaya koyuyor biraz.
Her gördüğünüz habere kendini şartlandırarak inandırmakta son derece çocukça konu hakkında bu kadar geniş bir açıklama yapılmışken neyi anlayamadınız?
Hadi diyelim israilli firmaya verildi ihale,ne olacak?
23/07/2019 Değer Birol Alveroğlu Cevapla
iddia tam olarak teyit edilmemiş.. şirket merkezinin falanca ülkede olduğu açıklanmış ancak şirket yönetici ve yönetiminin aslı uyruğu hakkında bilgi verilmemiş.. muğlak ifadelerle iddianın yanlış olduğu anlatılmaya çalışılmış.. teyit demek net bilgi vermek demektir. siteniz hakkındaki kanaatim nötr den negatife kaymakta bilginiz olsun isterim .
23/07/2019 Necati Cevapla
Yapilan analiz yanli yapilmis sirketin baska bir ulkede kurulmus olmasi kurucularinin israilli yahudilerin olmadigi ve bu kisilerin israil cikarlarina uygun calismadigi anlamina gelmez burada sirket asil kuruculari hakkinda bir bilgi mevcut degil bu sebeple yazilanlara ikna olmadim
23/07/2019 Celal Cevapla
Bir bilet işlerini, güvenlik işlemlerini idare edemeyecek kadar, aciz bir hükümet bu ülkeyi yönetmiyorsa, Bu ülke, 10 seneye kalmaz medeniyetten 1 Asır. Geriye düşer.
Memleketten 7 düşman ülkeyi denize döküp.. özgürlüğümüzü kazandık. Kültürel değerlerimizi millilestirdik.
Ama gel görki
Bu ülkeyi yönetecek insan 1000 tane korumayla geziyor.
Ülkeyle yabancı şirketler yönetiyor.
Osmanlıyı tarihten sildiren, getci zihniyet arap kültürü.
Şimdide bazıları tarafından, ülkemizin temeline yerleştirilmeye çalışılıyor.
Bunların muslumanliklarida sahte, insanliklarida sahte, KUR ‘AN la uzaktan yakından bağları yoktur.
Kendi uydurmaları ile milleti kandırıyorlar. soyları bile belirsiz.
Yazıklar olsun bu millete ki medeniyetten uzak kalmayı umursamayacak kadar cahillige, biat ediyorlar.