Pentagon az bilinen bir fonu kullanarak Orta Doğu’da terörle mücadeleyi güçlendirmeye çalışıyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.
Umman’ın Selale kenti yakınlarında dağ harbi bilgi değişim programına katılan Amerikalı Yarbay Kent Cavallini, kum şemaları ve pratik uygulamalar kullanarak Ummanlı askerlere tim ve manga seviyesinde çeşitli hareketler gösteriyor, 8 Mayıs 2017. Photo by US Defense Department.
İslam Devleti (İD) Irak ve Suriye’deki güvenli bölgelerinden çıkıp Afrika’ya doğru yönelirken Donald Trump yönetimi Orta Doğu’daki müttefiklerine İD militanlarıyla mücadele için yüzlerce milyon dolar tutarında silah gönderiyor.
Kongre’nin 11 Eylül 2001’deki saldırıların ardından ihdas ettiği az bilinen bir yetkiyi kullanan Pentagon, teröristlerin havadan hedef alınması için Ürdün ve Lübnan hava kuvvetlerini güçlendirecek önemli silah paketleri oluşturuyor.
Savunma Bakanlığı, dönüş yapan İD savaşçılarının tehdidiyle karşı karşıya olan Fas ve Tunus gibi Kuzey Afrika ülkelerinde de özel kuvvetlere donanım sağlıyor.
Al-Monitor’un incelediği Kongre belgelerine göre Trump’ın göreve gelmesinden bu yana Pentagon’un çeşitli ülkelere yaptığı güvenlik yardımları 600 milyon dolar arttı ve bahsi geçen destekler de bu kapsamda yer alıyor.
Pentagon kaynaklarından yabancı ordulara destek sağlanması, Barack Obama yönetimi tarafından izlenen politikanın değiştiği anlamına mı geliyor? Bu net değil. Obama yönetimi terörle mücadelenin cephe hatlarında ABD’nin rolünü azaltmayı hedeflemiş ve bu doğrultuda yerel güçleri kuvvetlendirmeye çalışmıştı. Pentagon’a yeni kaynaklar akıtılırken Trump’ın bütçe önerisinde Dışişleri Bakanlığı’nın dış askeri finansman programında 600 milyon dolar civarında kesinti yapılması, Lübnan ve Tunus için istenen kaynakların sıfırlanması öngörülüyor. Bazı Kongre üyeleri sıfırlanan tahsislerin geri konması için çalışıyor.
Uluslararası Politika Merkezi’nde güvenlik yardımlarını izleyen programın yöneticisi olan Seth Binder’a göre “Bu, ABD’nin 11 Eylül’den beri sürdürdüğü ortakların kapasitesini artırma politikasının devamıdır. Söz konusu kaynakların ortaklara Savunma Bakanlığı üzerinden aktarılması Dışişleri üzerinden aktarılmasına göre daha kolay.”
2016 savunma bütçesinin 333. Bölümü gereğince yetkilendirilen Pentagon kaynaklarının da benzer şekilde dış askeri finansman olarak kullanıldığı anlaşılıyor. İnsan hakları açısından inceleme prosedürüne tabi olan bu paralar da dönüş yapan İD savaşçıları ve sınır tehditleri ile mücadeleye katkı yapabilir.
ABD ile Ürdün arasındaki anlaşmanın 2017’de sona ermesinin ardından taraflar savunma alanında uzun vadeli bir mutabakata varmaktan hâlâ uzak. Buna rağmen Pentagon ekim ayında Ürdün için 19 milyon doları aşan silah sevkiyatlarına onay verdi. Pakette patlayıcı roketler, gece görüş dürbünleri ve M-4 makineli tüfekler yer alıyor. Ürdün’e mart ayında da UH-60A tipi helikopterler ve 105 mm top mermisi dâhil yaklaşık 85 milyon dolarlık silah gönderildi.
Ekimde onaylanan sevkiyatlarda Lübnan hava kuvvetlerini güçlendirmeye dönük ABD yapımı hafif saldırı helikopterleri ve yüksek performanslı insansız hava araçlarını içeren 120 milyon dolarlık bir katkı, Tunus için zırh ve helikopter yardımı, Fas için de özel kuvvetlere bağlı bir birimin donanımı yer alıyor.
İD militanları Irak ve Suriye’deki savaş alanını terk ederken ABD Kuzey Afrika ülkelerinde özel kuvvetleri güçlendirmeyi planlıyor. “Eğit donat” fonu kullanılarak Tunus’a 13 milyon dolar tutarında zırh ve eski bazı helikopterler verilecek. Fas’taki özel kuvvetler birimine ise bedeli 18 milyon doları aşan kamyon, tabanca ve tüfek verilecek; ayrıca beliren yeni tehdit karşısında ABD güçlerince eğitim sağlanacak.
Trump yönetiminin sağladığı silahlar Ürdün ve Lübnan’ın konumunu bölgesel terörle mücadelede öncü olacak şekilde güçlendirebilir. ABD Merkez Komutanlığı’na göre Ürdün genelde ABD’den yılda 1 milyar dolarlık yardım alıyor, Lübnan Silahlı Kuvvetleri ise 2015’ten bu yana 1,4 milyar dolar tutarında güvenlik yardımı aldı.
ABD’nin terörle mücadele ortaklarına hızlı bir şekilde silah yardımı sağlamak amacıyla George W. Bush döneminde oluşturulan Küresel Eğit Donat Fonu, Pentagon’un her ülke için Kongre’den ayrı ayrı onay almasını gerektirmiyor. Savunma Bakanlığı yıllık bir tahsisat alıyor ve fonu her kullandığında Kongre’ye bildirimde bulunuyor.
ABD ordusunda albay olarak görev yapmış olan, fonun oluşturulmasında da Pentagon’da sivil memur olarak çalışan Dave Des Roches, fonun ilk başta Pentagon için “kısa vadeli bir şey” olarak planlandığını anlatıyor. Ancak “İş bürokrasiye gidince muharip her komutan fondan biraz aldı ve bürokrasi bunu iyice yaydı.” diyor.
Beyaz Saray ve Savunma Bakanlığı’nın açıkladığı verilere göre Orta Doğu ülkeleri için son üç yılda 1 milyar doları bulan silah sevkiyatlarının yanı sıra söz konusu ülkelerde önemli bir ABD askeri varlığı da bulunuyor.
Terörle mücadelede yerel güçleri kuvvetlendirmek için Trump yönetiminin sahaya asker göndermesi de gerekiyor. Fondan yararlanan ülkelerde silahların etkin şekilde kullanılmasını ve yanlış ellere düşmemesini sağlamak üzere 2 bin 500’den fazla Amerikalı asker bulunuyor. Bunların 2 bin 300’ü Ürdün’de, yaklaşık 100’er asker de Lübnan ve Tunus’ta görev yapıyor.
Savunma Bakanı James Mattis ekimde Senato’da yaptığı açıklamada şöyle demişti: “Bu mücadele sınırları aşan, uluslararası sınırları tanımayan, eylem alanlarına coğrafi kısıtlar koymayan bir düşmana karşı veriliyor. Dolayısıyla ülkemizi savunmak için bu küresel düşmana karşı müttefik ve ortaklarımızla beraber hızlı bir şekilde hareket etmeye hazır olmamız lazım.”
Mattis bundan iki ay sonra aralık ayının başında Ürdün’deki Akabe Konferansı’na katıldı. Arap ve Afrikalı liderlerin yer aldığı toplantının konusu şiddet kullanan radikal örgütlerin Batı Afrika’daki yayılışının önlenmesiydi.
Mustafa Sönmez | Coronavirus | Nis 2, 2020