Türklerin Günümüze Kadar Kullandıkları Alfabeler Nelerdir?
14-06-2011, 02:03 #1 (permalink)
Türkler çeşitli yerlerde ve yerleştikleri sahalarda başka başka alfabeler kullandılar. Sesin ifadesi olan harf denen işaretler itibaridir iğretidir takmadır. Aynı ses ayrı alfabelerde değişik harfler/şekiller ile yazılır. Alfabeye İslam dininin kabulüyle Osmanlı terbiyesinde yetişen yaşlıların hala kullandıkları şekliyle Elifba Ebced de denilmiştir. Kültür tarihimize bakıldığında daha ilk yazılı abidelerimizde Türkçe yazma endişesi kendisini göstermektedir. Buna paralel olarak edebiyatımızın menşeine doğru gidersek saraylarda ve halk arasında Türkçe söylemek; kamlarda bahşılarda ve ozanlarda milletin dertlerine deva olmak gerçeği vardır. Bütün bunlar bir millete dili ile seslenmek anlatmak millet fertlerini en iyi şekilde yetiştirmek ve birleştirmek içindir. Şu halde her millette olduğu gibi bizde de dil ön sırada yer almıştır. Şair ve müellifler tarafından işlenen dile türlü emekler sarf edilmiştir. Alimlerimiz onunla bildiklerini açıklamışlardır. Fakat Türkçe'nin tarih içinde zaman zaman talihsizliğe uğradığı da bir gerçektir. Böyle olmasına rağmen kesintisiz devam eden Türk tarihi içinde ona arka çıkan hakanlar olmuş Türkçe yazan şair ve müellifler mükafatlandırılmıştır.
Türk tarihi düğümler ve bu düğümlerin açıldığı dağınıklıklarla doludur. GöktürklerUygurlar devri bu birliğin az çok bozulduğu Türklüğün bilhassa dini açıdan dağılmaya yüz tuttuğu bir devir olarak karşımıza çıkmaktadır. Uygurlardan sonra Türklük İslam medeniyetine dahil olmuştur. İslamiyet Uygurlar zamanında görülen dağınıklığı gidermiş Türklüğü kurtarmış ve milleti yeniden bir bütün haline getirmiştir. Karahanlılar'la başlayan ve Selçuklular'la yeniden tesis edilmeye çalışılan birliğin ve bütünlüğün gerçekleşmesi de İslam dini sayesinde olmuştur. Ancak bu iki devleti birbirinden ayıran en mühim şey birincisinin Türkçe'ye verdiği değerdir. Selçukluların bunun yanında belirtilmesi gereken hizmetlerinden biri alfabede birliği sağlamış olmalarıdır. Zaten bu büyük devlet tarihe mal olurken İslami - Türk yazısını Türk birliğinin kurulabilmesi için en mühim unsurlardan biri olarak miras bırakmıştır. devrinde millet tek bir hakanın etrafındadır. Dili dini ve alfabesi tektir ve her bakımdan bir birlik mevcuttur.
Selçuklulardan sonra her beylik Türkçe sayesinde tutunmaya ve hükmetmeye çalıştı. Böylece anlatım ve ifadede birlik ile Türkçe'ye verilen değer önde geldi. Dil düşüncesinin yanında alfabede de birlik sağlandı ve her beylik İslami-Türk yazısını kullandı. O devirde bütün Türk illerinde durum aynı idi. Beylerin sınırları olsa bile yazı birliği bütün Türklüğü birleştiriyordu. Bu doğu ve batı Türklüğü için de söz konusu idi.
Bugün Türk dünyası dil ve din birliğine sahiptir. Fakat alfabede birliği kaybetmiştir. Bu birlik Rusya’daki Türkler arasında bile mevcut değildir. Ancak onlar da görülen çözülme üzerine yazıda birlik tarafına yönelmişlerdir.
Göktürk (Orhun) alfabesi: Metinleri Orta Asya’daki Orhun Nehri kıyısında bulunduğu için Göktürk veya Orhun ismi ile anılır. Orhun’da yerleşen Türkler tarafından kullanıldığı için de Türük Türk Alfabesi denir. Türklere mahsustur ve Esik Kurgan yazısına benzer. Hunlar Göktürkler ve sathi olarak da Asya ve Avrupa’ya yayılan Türk kavimleri kullanmıştır. Bu alfabede resmin göze hitap ettiği ve ses haline geldiği açıkça görülür. Göktürk alfabesi otuz sekiz harften meydana gelir. Dördü sesli olup sekiz sesi karşılar gerisi sessizdir. Ayrıca ok ko uk ku ük kü nç nd gibi heceler ayrı harflerle gösterilmiştir. Sesli harfleri sessizler okutur. Sağdan sola doğru yazılır. Tonyukuk Kültigin ve Bilge Kağan hatırasına yazılıp dikilen Orhun Abideleri bu alfabenin şaheser numunesidir. Bunlar ayrıca Türkçe'nin bilinen ilk yazılı metinleridir.
Uygur alfabesi: Göktürklerden sonra Türkistan’da devlet kuran Uygurlardan adını alır. Uygurlar ve Türkistan’daki Türkler kullandı. On sekiz işaretten meydana gelir. Dördü sesli gerisi sessizdir. Harfler umumiyetle birbirine bitişiktir çok defa başta ortada ve sonda olmak üzere üç şekli vardır. Sağdan sola doğru yazılır. Sekizinci asırdan on ikinci asra kadar yaygın on beşinci asra kadar mevzii bir şekilde görülür. Bu yazının kâtiplerine bakşı bakşıgeri veya serbahşı adları da verilmiştir.
Arap-İslam alfabesi: Türklerin topluca İslamiyet'i kabulünden yani 10. asırdan sonra geniş bir sahada bütün Türk-İslam devletleri tarafından kullanıldı. Arap Alfabesi yirmi sekiz harf olmasına rağmen Türklerin kullandığı İslam harfleri otuz bir ile otuz altı harften meydana gelir. Sağdan sola doğru yazılan bu alfabe bütün Türklüğü kucaklamış ve Türkçe'nin çeşitli lehçelerinde pekçok kitap kitabe yazılmıştır. Muazzam ve kesintisiz abidevi eserler bu alfabe ile verildi. Türkiye İslam alemi ve dünyanın her yerindeki kütüphane ve kitapseverlerin kitaplıklarında İslam harfleriyle yazılmış milyonlarca Türkçe eser mevcuttur. Dünyanın en büyük ve muazzam arşivi Türk - İslam alfabesiyle yazılan Türkçe evraklarla doludur.
Kiril alfabesi: Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği hudutları içinde yaşayan Türkler tarafından kullanılmaktadır. Kiril Alfabesi ihtiyari olmayıp Rus ve komünist emperyalizmin zoraki tatbikidir. Komünist idare Türklere tek bir alfabe kullandırmayıp milli birliği bozmak için on sekiz Türk boyuna değişik işaretli alfabe kullandırmıştır. Sunî bir Slav alfabesidir. Otuz sekiz harftir. On biri sesli gerisi sessizdir. Soldan sağa doğru yazılır. Kullanma alanı Rusya’daki Türkler içindir.
Latin alfabesi: Bu alfabe 1925 yılında ilk defa Azeri Türklüğü tarafından kullanılmıştır. Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasından sonra; 1928’de Türkiye’de kullanılmaya başlandı. Günümüzde Türkiye ve Avrupa Türkleri kullanır. Latin asıllı yirmi dokuz harften meydana gelir. Sekizi sesli gerisi sessizdir.
Türkler; Orhun-Türk Uygur-Sogd Arap-İslam Kiril-Slav ve Latin alfabelerinden başka Sogd Mani Brahmi Süryani Rum Slav vs. gibi alfabeleri de kısmen kullanmışlardır.
« Türklerin Hicri Takvimi Kullanmalarının Sebebi Nedir? | Kitap sevgisiyle ilgili kompozisyon örnekleri »
Türklerin Günümüze Kadar Kullandıkları Alfabeler Nelerdir? konusu, GENEL KÜLTÜR / Eğitim ve Öğretim forumunda tartışılıyor.
Konu etiketleri: türklerin günümüze kadar kullandıkları alfabeler, türklerin bugüne kadar kullandığı alfabeler, türklerin bugüne kadar kullandıkları alfabeler, turklerin kullandığı alfabeleri bakimliyizcom,
1700'lerden Günümüze Gelinlikler nimlahza Evlilik Hazırlığı 2 06-11-2010 07:26
ünlülerin kullandıkları büyük çanta modelleri Bkmlyz Bayan Ayakkabı ve Çanta Modası 2 19-10-2009 06:50