Latin Literatüründe Roman | Dr. C. Cengiz Çevik (Klasik Filolog) - Blog
Yunan romanlarıyla karşılaştırıldığında Latin romanları oldukça sınırlıdır. Yunan literatüründe Khariton’a, Ephesuslu Xenophon’a, Achilles Tatius’a, Longus’a ve Heliodorus’a ait günümüze kadar ulaşmış beş roman göze çarpar. Bunların yanında papirüslerde fragmanlar şeklinde korunmuş olup içeriğini kabaca bilebildiğimiz birkaç roman da bulunur.
Latin literatüründe ise üç roman vardır: Petronius’un Satyricon’u, Apuleius’un Metamorphoses’i ve Historia Apollonii regit Tyri.
Bunların dışında yine Apuleius’un kaleme aldığı bilinen, fragmanlar halinde günümüze kalan Hermagoras başlıklı bir roman daha vardır. Buna karşın bir Latin romanından fragmanların bulunduğu tek bir Latin papirüsü yoktur, bunun böyle olmasının temel nedeni iklimsel ve jeolojik koşullardır, zira Eskiçağ papirüsleri Roma İmparatorluğu’nun Yunanca konuşulan bölümü olan Mısır’da korunmuş ve bulunmuştur, bu yüzden birkaç istisna dışında her papirüs Yunanca metinler içerir. Hatta İ.S. 79’da Vesuvius Dağı’nın püskürdüğü sırada Herculaneum’daki Villa dei papiri’de karbonize olan papirüsler bile büyük ölçüde Yunanca metin içerir, bu metin bir ev sahibinin Yunan felsefesine ama özellikle de Epicurusçu düşünceye olan ilgisini anlatır.
Netice itibariyle Yunan roman fragmanlarına nispetle Latin literatürü bu konuda fakirdir. Öte yandan Dictys ve Dares kaynaklı Troia aktarımlarından oluşan romanı andıran metinler vardır. Yine Hıristiyan eğitiminde kullanılan Azizlerin Yaşamları ve Havarilerin Apokrif İşleri konulu metinler de menkıbe türünde romanlar olarak sayılabilir.
Genel Roma literatüründe olduğu gibi Latince roman örnekleri de fazlasıyla Yunan romanının bir yansıması ve uyarlamasıdır. İ.Ö. üçüncü yy.’da Romalı yazarlar, Yunan literatürünün yerli İtalyan literatürüne olan biçimsel ve estetik üstünlüğünden ötürü, Yunan literatürüne yüzlerini dönüp Yunan yazın türlerini Latin diline uyarladı. Plautus ile Terentius’un komedileri, Ennius ile diğer eski Romalı yazarların şiirleri, Roma’daki yazın türlerinin Yunan örneklerinin birer yansıması olduğunu kanıtlar, Latin literatürünün ilk eseri olan Livius Andronicus’un Odusia’sı Homeros’un Odysseia’sının kısa bir çevirisiydi.
Horatius’un Epistulae 2.1.156’daki meşhur “Graecia capta ferum victorem cepit et artes / intulit agresti Latio” dizesinde anlatılan durum Latin romanı için de geçerlidir. Petronius’un Satyricon’u uzunca bir süre “ideal” bir Yunan romanının temel unsur ve eylemlerinin bir uyarlaması olarak görülmüştür. Son dönemde incelenen, iki Yunan romanının (Bir Fenike hikayesi ve Iolaus) fragmanlarını içeren bir papirüs de bu görüşü destekler.
Apuleius’un Metamorphoses’i, yazarı bilinmeyen Yunanca bir eserin genişletilmiş çevirisi ve uyarlaması gibidir. Tyre Kralı Apollonius’un Tarihi ise, bu minvalde herhangi bir papirüs bulunmasa da, Yunanca yazılmış olan Apollonius-romanının bir bölümü olarak yorumlanabilir.
This entry was posted on 01/10/2011 by C. Cengiz Çevik in Eskiçağ üzerine, Genel, Latince üzerine and tagged Apuleius, Azizlerin Yaşamları, c. cengiz çevik, epistulae, Havarilerin Apokrif İşleri, horatius, Latin edebiyatı, latince, Metamorphoses, Petronius, roma, roman, Satyricon, Tyre Kralı Apollonius’un Tarihi, yunanca.
Ülke gündemi karşısında felsefeci: https://t.co/3asXW92CnY 34 minutes ago
Albert Tohru Watanabe'nin 1988 tarihli "Cleanthes, Fragments: Text and Commentary" başlıklı doktora tezi Stoacı Kle… twitter.com/i/web/status/1… 2 hours ago