Doğum dendiğinde son yıllarda sıkça duymaya başladığımız epidural anestezi, en genel tanımı ile, doğum esnasında çekilen acı ve ağrıları hafifleterek annenin rahat doğum yapmasını sağlayan tıbbi bir yöntemdir. Aslında pek çoğumuzun ağrısız doğum tanımı ile aklına gelen bu yöntem, daha farklı ameliyatlarda da yine aynı amaçla kullanılmaktadır.
Vücudun belli bir bölgesindeki ağrıları bloke eden, bölgesel bir anestezi yöntemidir. Epidural anestezi de anne adayı genel anestezi de olduğu gibi tamamen uyutulmaz, aksine uyanıktır, bebeğinin doğum anını yaşar ve bebeğini ilk görenlerden biri olur. Epidural anestezi, halk arasında “belden uyuşturmalı” olarak da bilinir. Hem normal doğumlarda, hem de sezaryen doğumlarda kullanılan ve giderek yaygınlaşan bir yöntemdir.
Epidural anestezi, anne adayının henüz kasılmaları başlamadan önce, oturur veya yan yatar (cenin) pozisyona geldikten sonra anestezi uzmanının yapacağı muayene sonunda anestezi uygulanacak bölgeyi tespit etmesi, dezenfekte etmek amacıyla soğuk bir temizleme solüsyonu sürmesi ve epidural uygulaması esnasında bölgede acı hissinin oluşumunu engellemek için lokal bir anestezi yapması ile başlatılır.
Daha sonra uyuşan bölgeden içeri girilerek yani omuriliği koruyan zarın hemen dışında yer alan ve epidural boşluğu adı verilen bölgeye iğne yardımıyla ilaç verilir. O bölgeye epidural katater adında kılcal bir boru yerleştirilerek kataterin ucu anne adayının omuz hizasına konur. Gerekli görüldükçe buradan ilaç enjekte edilir. Bu ilaç sayesinde beyne ağrı sinyallerinin gitmesi önlenir. Dolayısıyla ağrı ya da acı hissedilmez. İlaç verildikten 10-20 dakika arasında uyuşma başlar. Bu işlem henüz aktif doğum başlamadan önce yapılmalıdır.
Gerçek bir epidural uygulamasını aşağıdaki videodan izleyebilirsiniz.
Doğum işlemi uzun sürerse, anne adayının çok acı çekerek yorulmasını engeller.
Anne adayı ağrı ve acıdan dolayı stres yaşadığı zaman, doğum işlemi yavaşlar. Doğum işleminin başlayabilmesi için rahim ağzının 10 cm kadar açılması beklenir. 4 cm açıklık varken uygulanan epidural anestezide anne adayı acı ve ağrı hissetmediği için doğum normal seyrinde devam ederek daha kolay gerçekleşir.
Doğum esnasında anne adayının rahat ve sakin kalmasını ve acı çekmediği için bebeğine odaklanmasını sağlar.
Doğum esnasında annenin uyanık kalmasına ve tüm doğum sürecine şahit olmasına olanak sağlar. Bebeğinin ilk ağlamasını duyup, onu ilk gören kişilerden biri olur.
Sezaryen doğumlarda genel anesteziye göre çok daha güvenli bir yöntemdir. Genel anestezide beyin dahil tüm vücut uyuşturulur ancak epidural anestezide sadece ilgili bölge uyuşturulur. Genel anestezi sonucunda anne adayının kendine gelme süresi 4-5 saat sürerken, epidural anestezi ile yapılan sezaryenlarda anne zaten uyanık olduğu için doğum sonrası o zor saatleri daha konforlu bir şekilde atlatır.
Epiduraller kan basıncının yani tansiyonun birden düşmesine neden olabilirler. Bu ise bebek için sıkıntı oluşturabilecek bir durumdur. Dolayısıyla sürekli tansiyonunuz kontrol edilir.
Şiddetli baş ağrısına neden olabilir. Bu durum, bu yöntemin uygulandığı kadınların yaklaşık %1’inde görülmektedir. Bu ağrıyı hafifletmek amacıyla ilaç kullanılması gerekebilir.
Epidural anestezi verildikten sonra sürekli aynı pozisyonda kalmak doğru değildir, pozisyon değiştirip bebeğin kalp atışlarının belli aralıklarla kontrol edilmesi gerekir. Sürekli aynı pozisyonda kalmak doğumu yavaşlatabilir ya da durdurabilir.
Titreme, kulak çınlaması, idrar yapmada güçlük, mide bulantısı ve anestezinin uygulandığı bölgede acı gibi yan etkileri olabilir.
Doğumdan bir kaç saat sonra bile alt tarafta hissizlik devam edebilir. Yardım ile yürümeye çalışmak önerilir.
Çok nadir bir şekilde kataterin takıldığı bölgede kalıcı sinir hasarları meydana gelebilir.
Anestezi uygulandıktan sonra tam uyuşma sağlanamazsa (hekim tarafından kontrol edilmelidir.) doğumun %1 kadar da olsa genel anesteziye dönüştürülme ihtimali vardır.
Anne adayı anestezi sonunda acı hissetmez ancak baskı ve ağırlık hissedebilir, böyle anlarda panik olmamalıdır.
Anestezi esnasında anneye verilen ilaç alerjik bir reaksiyona neden olabilir.
anestezi alerjisi olması durumunda,
kontrolsüz şeker hastalığı varsa,
trombosit düşüklüğü varsa,
omurgası anestezi için uygun değilse, deforme olmuşsa,
enfeksiyon geçiriyorsa anestezi uygulanamaz.
Bebeği taşıyan sizsiniz, kendinizi en iyi tanıyan da. Doğum için hastaneye gitmeden evvel doğum yöntemlerini ve detaylarını öğrenerek bilinçli olursanız beklenmedik durumlarla karşılaştığınızda daha doğru kararlar verebilirsiniz. Doktorunuzun size uygulayacağı işlemleri ona sormaktan çekinmeyin. Çünkü hasta olarak buna hakkınız var.
Sağlıklı doğumlar diliyorum.