ALINTERİ.NET - ‘Yeni Türkiye’nin kriziALINTERİ.NET ALINTERİ.NET
‘Yeni Türkiye’nin krizi
Bu konuşmadan iki hafta kadar önce, 27 Mart 1994’te yapılan yerel seçimde Refah adayları Tayyip Erdoğan ve Melih Gökçek, İstanbul ve Ankara belediye başkanlıklarını kazanmış ve 12 Eylül sonrası kurulan neoliberal ‘Yeni Türkiye’nin sistem krizi, herkesçe görülebilecek ya da artık inkar edilemeyecek kadar ayyuka çıkmıştı. İslamcı partinin, 27 Mart’ta, ‘merkez’ siyasetteki paramparça olmuşluğun da katkısıyla elde ettiği bu ‘zafer’, sayısal (nesnel) gücünden çok daha büyük bir psikolojik etki yaratmıştı. 12 Eylül, onun kurduğu askeri rejim ve devamı niteliğindeki ‘sivil’ ANAP hükümetleriyle, bir sınıf savaşı taarruzu kapsamında bütünleşmiş olan Türkiye burjuvazisinin fraksiyonları, ANAP projesinin çöküşüyle birlikte yeniden bir ‘beka’ sorunu yaşıyordu. Artık partisiyle arası büyük oranda açılmış ve siyasal bütünleştiriciliğini de kaybetmiş olan cumhurbaşkanı Turgut Özal 1993 nisanında beklenmedik şekilde hayatını kaybettiğinde; 12 Eylül’den beri uygulanan neoliberal iktisadın çöküşü nedeniyle hakim sınıflar; Kürt hareketinin hızla artan etkinliği ve Kürt halkının uyanışı ile laik aydınları hedef alan terör kampanyası ve İslamcı yükseliş nedeniyle de asker-sivil bürokrasi endişe içindeydi. Türkiye’nin sınıfsal ve bürokratik eliti -bir başka deyişle burjuvazisi ve kurumsal devleti- ülkeyi ‘bölmek’ ya da ‘şeriat düzenine geçirmek’ isteyen somut iç düşmanlarının ağır basıncı altında paniğe kapılıyordu.
‘Hoca’ya gösterilen tepki ne kadar büyük idiyse, partisinin yükselişi de o denli etkili oldu. 1991’de MHP ve irili ufaklı başka siyasal İslamcılarla ittifak yaparak yüzde 16 almışlardı. O konuşmadan 1,5 yıl sonra, 95 Aralık seçimlerinde tek başlarına yüzde 22’ye dayandılar ve birinci parti oldular. Erbakan haklı çıkmıştı. Sistem çok daha derin bir krize sürüklenirken RP’nin yükselişi karşısında bürokratik-askeri bir otoriterliğin sopasını sallamaktan başka çözüm üretemedi. Sınıf hareketini ezmenin ve sınıf siyasetini yasaklamanın, onu ‘terör’ ile eşdeğer göstermenin işe yarayacağınısanmışlardı. Bunun sadece dinci partinin işine yarayacağını görmeleri de beklenemezdi. İslamcı siyasal liderlerin, 12 Eylülle apolitikleştirilmiş ama ekonomik buhranlara karşı bir çıkış yolu arayan kalabalıkları kazanmayı başaran, dinci kimlik siyaseti ile sınıfsal taleplerin ustaca alaşımlandığı stratejisine karşı; kaba, karşı-kimlikçi, saldırgan ve kibirli bir statükoyu dayattılar. O “kanlı mı olacak tatlı mı” konuşmasının başrolde olduğu bir kampanya ile ve halen sahip oldukları kaba kuvvet mekanizmalarını kullanarak Erbakan’ı iktidardan uzaklaştırdılar. Sonrasında defalarca bu sözlerini izah etmeye çalışan ve kan dökmeye niyetlenenin kendileri değil hasımları olduğunu kast ederek söylediğini vurgulayan Erbakan, bu savunmasını da haklı çıkaracak şekilde ‘kanlı bir direnç’ göstermeden çekildi.
O ‘yeni sürüm’ün, bizzat devletin kendisi haline gelerek 15 yıldır sürdürdüğü iktidarın vardığı noktada da ekonomik, siyasi ve toplumsal bir krizin bayrağı dalgalanıyor. Tarımın enkazının da süpürülmesi anlamına gelecek ve dahası toplum sağlığını tehdit edecek sonuçları göze alarak şeker fabrikalarının alelacele satışı, kronik hale gelen enflasyon ve işsizlik, Türk Lirası’nın artık neredeyse her gün devalüe oluyormuşçasına değersizleşmesi, yoksulluk… Çökmüş, sık sık açmazlara sürüklenen bir dış politika… İdeolojik saplantılar ve büyük bir hoyratlıkla göçertilmiş eğitim… “Gençler dinden uzaklaşıyor” sonucu verdiği için resmi kurumların araştırma bulgularını kayıtlardan kazımaya, ilgili bakanı canlı yayında huzura çağırıp tüm ülkenin önünde azarlamaya varmış bir ‘otorite’… O otoriteden cesaret alarak dinle ilgili felsefi tutumları “sapkınlık” ilan eden fetvalar yayınlayan, oysa onlarca çocuk istismarı vakasında, apaçık ortada olan sapıkları mahalle kontenjanından gündeme getiremediği bilinen din memurları, bürokratlar… Yıllar önce “artık tek adam yok, ekip var” denilerek çıkılmış bir yolda, değil karşı çıkmak, itiraz etmek, rekabete girişmek, ‘sessiz kalma hakkı’nın bile ortadan kalktığı; kimileri peygamber kıyaslamalarıyla ikbal ararken, kimilerinin “konuş da ne dediğini bilelim” diyerek azarlandığı bir siyasi-insani ortam… Tüm güvenilirliğini yitirmiş bir yargı; her aykırı sesi bastırmaya, tehditle yıldırmaya yeminli bir yandaşlıkkorosu; tıpkı 90’lardaki gibi, olanı biteni anlamaya çalışmak yerine statüko lehine gizlemeyi, çarpıtmayı, kurgulamayı iş edinen bir medya… Ekonomik, siyasi ve toplumsal bir krizin, daha saymakla bitmeyecek yüzlerce, binlerce belirtisi…