A BORA ELÇİN
1970’li yılların başında Bretton Woods Uluslararası Ödemeler ve Kur Sisteminin sona ermesi ve aynı dönemlerde yaşanan petrol krizleri gerek ulusal gerekse uluslararası piyasalarda faiz, döviz ve mal fiyatlarında büyük dalgalanmalar yaşanmasına neden olmuştur. Sovyetler Birliğinin dağılmasını izleyen süreçte Doğu Blokunun da çökmesi, teknolojinin ve altyapı yatırımlarının gelişmesinin de etkisiyle yeniden yükselişe geçen küreselleşme akımı, ulusal piyasaları birbirine daha bağlı hale getirmiş, yaşanan olumsuzluklar karşısında uluslararası düzeyde piyasaların kırılganlıkları artmıştır. Risklerin iyi kavranması, iyi tanımlanması ve riskten kaçınma arayışlarının yükselmesi türev finansal araçların gelişmesini ve çeşitlenmesini sağlamış, riskten korunma amacı ile türev finansal araçlar olarak adlandırılan forward, swap, opsiyon, vadeli işlemler (futures) sözleşmeleri kullanılmaya başlanılmıştır. Önemi, çeşitliliği ve büyüklüğü giderek artan türev finansal araçlarla ilgili olarak gerek kambiyo ve sermaye piyasası mevzuatımızda gerekse vergi mevzuatımızda türev finansal araçlarla ilgili çeşitli düzenlemeler bulunmaktadır. Vergi mevzuatımızda türev finansal araçlarla ilgili temel düzenleme 5281 Sayılı Kanun ile gerçekleştirilmiş, yapılan düzenleme sonrasında türev finansal araçlardan elde edilecek gelirlerin vergilendirme usulleri belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Türev Finansal Araçlar, Forward-Future Sözleşmeleri, Swap İşlemleri, Opsiyon Sözleşmeleri, Aracı Kuruluş Varantları, Türev Finansal Araçlarda Vergilendirme.
Jel Sınıflandırması: G13, G32, H25, H29
DERIVATIVE FINANCIAL INSTRUMENTS AND THE TAXATION
In the early 1970’s, cessation of the International Bretton Woods System of Payments and Exchange, as well as the oil crises at the same periods, caused great fluctuations in the interest rate, currency and goods prices both in domestic and international markets. In the period following the disintegration of Soviet Union, the globalization trend having started to rise thanks to effects of collapse of the Eastern Bloc and of development of technology and infrastructure investments made the international markets more dependent on each other and increased the vulnerability of international markets due to the negations. Well comprehension and definition of risks, and the increase of quest of avoiding of risks provided development and variation of derivative financial instruments, and the agreements of forward, swap, option, futures, which are called derivative financial instruments” have been started to be used with the aim of avoiding of risks. Regarding the derivative financial instruments with the ever-increasing importance, variety and size, there exist various regulations on the derivative financial instruments in our legislation on foreign exchange and capital market and also the legislation on the taxation. The basic regulation regarding the derivative financial instruments was made with the Law No. 5281 in our tax legislation, and following the regulation made, the procedures of taxation of the revenues to be acquired from derivative financial instruments were identified.
Keywords: Derivative Financial Instruments, Forward-Future Agreements, Swap Transactions, Agreements of Option, Financial Intermediary Warrants, Taxation of Derivative Financial Instruments
Jel Classification: G13, G32, H25, H29