Ocak 2011 ~ Bunu Bugün Öğrendim
genç blog yazarları, Moda/Güzellik, style rookie, tavi gevinson
Bugün Hürriyet'in Cuma ekinde genç yaşta moda dünyasını etkileyen blog yazarlarından bahsediliyordu. Yandaki resimde gördüğünüz Tavi Gevinson da bu kişilerden biri. 11 yaşında blogu Style Rookie'yi yazmaya başlamış olan Gevinson bugün 13 yaşında ve önemli defileleri en ön sıradan izlemek için davetiyeler alıyor. Bloguna bir türlü erişemediğim için inceleyemedim ama hakkında okuduğum yorumların bazıları övücü, bazıları da sistemi eleştiren nitelikteydi. Kendi fikrimi sorarsanız, ilk başta Hürriyet'in bu haberi Çocuk Kulübü sayfasından vermesi bana biraz itici geldi. Güzel görünme isteğinin/saplantısının da erken yaşlara iyice indirildiğini düşünüyorum. Ancak modayı tamamen şeytan gibi göstermeden önce içinde yaratıcılık ve sanat barındırdığını esgeçemeyiz. Bu yüzden tamamen olumsuz da yaklaşmamak lazım sanırım.
Bu arada yukarıda gördüğünüz de ilk başta bahsettiğimiz Tavi Gevinson. Kendisi şu anda t-shirt tasarlamak için de anlaşma imzalamış ve etkisi moda dünyasında devam ediyor.Son olarak bu konuyu araştırırken gözüme çarpan Chanel'in -bence Chewbacca- tasarımını esgeçemedim, buyrun =)
bukalemun etkisi, Psikoloji
Beraber çok zaman
geçirdiğiniz birinin mimiklerini, konuşma tarzını veya bir tikini kendinize
kopyaladığınız ve bunu daha sonra farkettiğiniz oldu mu?
“Bukalemun etkisi” diye
de adlandırılan bu kavram, kişilerin farkında olmadan karşısındaki kişinin
davranışlarını uygulaması anlamına geliyor. Bu uygulama, sıra arkadaşınızın
yazı yazma stilini edinmek de olabilir, ayağını sıkça sallayan birinin tikini kapmak
da. Peki 10 liranızı
bozdurmak istediğinizde herhangi birinden rica etmek yerine fırının önündeki
kuyrukta bekleyen birine sormanızı tavsiye etsek? Ve yüksek bir olasılıkla
paranızı bozacak birinin çıkacağını söylesek?
Bu kadar ilgisiz
görünen iki olayın birbiriyle bağlantısı ne olabilir ki?
çalışan araştırmacılar insan doğasının ilginç yönlerini keşfetmeye devam
ediyor. Bunlardan biri de biz farkında olmadan, dış dünyanın davranışlarımızı güçlü
bir şekilde etkilemesi. 90’ların sonunda yapılan bir deneyde katılımcılara
yaşlılığı çağrıştıracak kelimeler gösteriliyor; hassas, kırışık gibi.
Gösterilen kelimeler arasında yavaşlık veya zayıflık ile ilgili bir kelime yer
almamasına rağmen, deneyin sonunda bu kelimeleri gören katılımcıların
görmeyenlere göre koridorda çok daha yavaş yürüdükleri gözleniyor. Yani belli
bir stereotipi (yaşlı) hatırlatacak kavramlara maruz kalanlar o stereotipin
özelliklerini üzerlerine geçirip ona göre davranıyorlar.
Henüz ikna olmadınız
mı? Bir örnek daha verelim. Yine iki grup katılımcıya kelimelerinin sırası
karıştırılmış cümleler veriliyor. Katılımcılar bir yandan cümleleri sıraya
sokarken bir yandan da ister istemez onlara gösterilen kelimelere maruz
kalıyorlar. İlk gruba kibarlık ile ilgili, ikincisine ise kabalık ile ilgili
kelimeler gösteriliyor. Bir süre sonra gerçekleştirmeleri istenen ikinci bir görev
için deneyi yürüten kişinin yanına gidiyorlar. Yürütücüyü başka biriyle konuşurken
buluyorlar (deney amaçlı ayarlanmış bir konuşma). Konuşma, katılımcılar tarafından
bölünmezse 10 dakika boyunca sürecek şekilde ayarlanmış. Ve sonuçlar şöyle: Kibarlık
ile ilgili kelimeleri görmüş olan grubun yüzde 83’ü konuşmayı bölmeyip 10
dakika boyunca bekliyor! Kabalık ile ilgili kelimeleri görmüş olan grubun ise
yüzde 67’si konuşmayı bölmeyi tercih ediyor.
Yani belki de
uyguladığımız kararlar, yaptığımız seçimler pek de özgür irademizi yansıtmıyor.
Bize sunulan stereotiplerin içine girmeye oldukça meyilliyiz. Bilinçli bir
şekilde düşünerek karar verdiğimizi sandığımız davranışlarımız, sadece
çevremizden aldığımız uyaranlar sayesinde otomatik olarak gerçekleşiyor
olabilir. Kısaca, önce düşünüp sonra davranmak yerine, önce davranıp sonra
düşünüyor ve davranışlarımızı açıklamak için mantıklı nedenler buluyor olabiliriz.
Bu deneyler ışığında fırıncı kuyruğu örneğini tekrar gözden geçirelim.
Sonuç çok basit: Güzel kokuları duyan insanlar, parasını bozdurmak isteyen
birine daha yardımsever davranıyor. Yani oldukça otomatik bir şekilde,
bilinçsizce karar veriyorlar.
En başta bahsedilen bukalemun
etkisi de aslında ne kadar bilinçdışı etkilerle davrandığımızı gösteriyor. Eminim
sizin de “bukalemunca” davrandığınız ve sonradan bunun farkına vardığınız anlar
olmuştur. Kollarını göğsünde kavuşturmuş bir kişiyle konuşurken bir süre sonra sizin
de kollarınızı kavuşturmanız veya bir arkadaşınızın kendine has konuşma
biçimlerini ve vurgularını ara sıra kullanmanız... Peki neden böyle
yapıyoruz? Neden otomatik bir şekilde, hiç farketmeden karşımızdakinin
Belki de toplumsal
iletişimin çok daha başarılı yürümesi ve birbirimize duyduğumuz yakınlığın
artabilmesi için. Yapılan çalışmalar göstermiş ki, yaptığımız davranışları veya
mimikleri taklit eden kişilerden taklit etmeyenlere nazaran daha fazla
hoşlanıyoruz. Bir bukalemun gibi birbirimizin rengine girmemiz belki de bizi bir
toplum olarak birarada tutan yapışkan bir madde görevi görüyor.
İkili ilişkilere de bir
göz atmak gerekirse, uzun süredir birlikte olan çiftlerin birbirlerine fiziksel
olarak benzedikleri söylenir. Bunun nedenlerinden biri de istemsiz bir şekilde
birbirlerinin mimik ve hareketlerini taklit ediyor olmaları olabilir. Son olarak, kendini karşıdaki
kişinin yerine koyma becerisinin, yani empatinin orijinal anlamı da “hareket
taklidi”ymiş. İnsanların hareketlerini taklit ederek kendimizi onların yerine
koyuyor ve bizden farklı olanları biraz daha iyi anlıyor olabiliriz.
Bundan sonra size adres sormak için yaklaşan birine yardım etmeye “karar
verdiğinizde”, ne kadar yardımsever biri olduğunuzu düşünüp sevinmeyin. Belki
de yolda yürürken kulağınıza sevdiğiniz bir müzik çalınmıştı.
İnternet sitesi, twitter, twitter'da cinsiyet farkları
Projede kullanıcıların cinsiyetleri isimlerine göre belirlenmiş. Burada tabii bazı hatalı sınıflandırmalar olabilir kullanıcının gerçek ismini verip vermediğine bağlı olarak. En zevkli kısmı da detailed query, yani ayrıntılı sorgulama kısmı. Örneğin arama kelimesi olarak believe-in(inanmak) yazdığınızda maalesef kadınlar tarafında çıkanlar biraz acıklı: fate(kader), karma, magic(büyü), clause(noel baba) gibi. Erkekler biraz daha politik olmayı tercih etmiş gibi görünüyor: warming(küresel ısınma), freedom(özgürlük), equality(eşitlik) gibi.
Son günlerde bir tembellik sezdiniz ise önce bahanelerimi sıralamama izin verin. Öncelikle yurtdışından gelen iki yabancı arkadaşımla İstanbul'u gezerek geçirdim zamanımın çoğunu. Onlarla birlikte bazı yerleri yeniden keşfettim, yedim, içtim. Bir yandan da tabii evlilik işleri tam gaz devam etti. Ajandada birçok işin yanına yapıldı diye işaret koymuş olsam da yapılmayanlar da az buz değil. Bu arada umarım güzel bir yılbaşı gecesi geçirmişsinizdir. Size Bunu Bugün Öğrendim ile ilgili güzel haberlerim var. The Magger, yani Dergici, 10 Ocak'ta online olarak yayımlanmaya başlayacak 4 dergiyi içeren bir site. theSpot, theShot, theFemme ve theMet(ropolitan) adlı dergiler, farklı istekleri karşılayacak şekilde düzenlenmiş. İlk ikisi fotoğraf ağırlıklı. theFemme daha çok kadınları ilgilendirecek konulara sahip. Beni daha çok ilgilendiren theMet ise belirli bir konu hakkında olmayan ve içinde gezi, hobi, kültür vb. konularını barındıran bir dergi olacak. Veee... Bunu Bugün Öğrendim'in de theMet dergisinde bir köşesi olacak. 10 Ocak'ta ilk yazımı okuyabileceksiniz. Yazıların e-posta adresinize gelmesini isterseniz de şu sayfaya adresinizi bırakabilirsiniz.
10 Ocak'ta yazımı theMet'te okumayı ihmal etmeyin. Zaten tekrar hatırlatıyor olacağım =) Devamı...