"Bütün gece gözüme uyku girmedi. Sürekli uyanıp durdum, sabahı zor ettim. Ne kadar uyusam da sabah yine yorgun uyanıyorum. Yatakta dönüp duruyorum. Bıraksalar bütün gün uyurum."
Bu ve buna benzer cümleleri çok sık duyuyoruz. Bu durumlar uyku probleminiz olduğunu gösterebilir. Uyku, gün içinde yorulan bedenin ve zihnin dinlenebilmesi ve kendini yenileyebilmesi için gerekli bir süreçtir. Ancak kişiler zaman zaman çeşitli sebeplerden dolayı uyku problemleri yaşayabilmekte ve bu süreç kesintiye uğrayabilmektedir. Bu süreçte yaşanan sıkıntılar sebebiyle vücut kendini yenileyemediğinden kişide ruhsal ve bedensel bir takım olumsuz durumlar meydana gelebilmekte ve kişi kendini kötü hissedebilmektedir. Bu durum kişinin yaşam kalitesinin bozulmasına, iş, akademik ve özel hayatında zorluklar yaşamasına sebep olabilmektedir.
Hepimiz zaman zaman bu durumu yaşarız. Eğer kötü bir gece geçirmişsek, verimli bir uyku uyumamışsak, uykuya dalmakta ya da uykuyu sürdürmekte zorluk yaşamışsak, uykumuz sık sık kesintiye uğramışsa kendimizi kötü ve halsiz hissederiz, hatta çoğu zaman bir sinirlilik hali baş gösterir. Dikkatimizi yoğunlaştırmakta ve sağlıklı düşünmekte zorlanırız. Günlük yaşamdaki verimliliğimiz azalır. Uyku problemlerimiz psikolojik durumumuzu etkilediği gibi bedensel sağlığımızı da olumsuz etkileyebilmektedir.
Yetişkin bir kişi için günlük ortalama 7 - 8 saat uykunun yeterli olabileceği belirtilmektedir. Elbette bu durum kişiden kişiye göre farklılık gösterebilmektedir. Kimi kişiler için 4 - 5 saatlik uyku yeterli olmaktadır ancak kimi kişiler de 9 - 10 saat uyumalarına rağmen hala uykusuzluk çekebilmektedirler. Uyku bozuklukları çeşitli şekillerde kendini gösterebilmektedir. Örneğin yalnızca az uyuma değil çok fazla uyuma da uyku bozuklukları başlığı altında değerlendirilmektedir.
Uyku bozukluklarının biyolojik nedenleri olabileceği gibi psikolojik nedenleri de olabilmektedir. Kişinin yaşadığı duygusal problemler, iş hayatında yaşadığı stres, özel hayatındaki sıkıntılar kişide uyku bozukluklarına neden olabilmektedir. Özellikle depresyon, uyku bozukluklarının nedenleri arasında önemli bir rol oynar. Depresyon yaşayan kişiler ya çok fazla ya da çok az uyurlar, geceleri sık sık uyanırlar ve dinlenebilmekte güçlük çekerler. Bu durum kişiyi daha da fazla endişelendirmekte ve güçlükler yaşamasına sebep olabilmektedir. Tüm bunların yanında fazla miktarda tüketilen çay ve kahve de uykusuzluğa neden olmaktadır.
Sağlıklı Uyku İçin Neler Yapılabilir?
Uyku problemleri kişinin yaşamını sağlıklı bir şekilde devam ettirmesine engel olmaktadır. Bu süreci kontrol etmek ve düzene sokma için yapılabileceklerden bazıları şunlardır:
Kendinize düzenli bir uyku programı ve bir rutin oluşturun. Hafta sonu ve tatiller de dahil olmak üzere sabahları aynı saatte kalkmaya özen gösterin. Gün içinde sizi rahatlattığını ve dinlendirdiğini düşünseniz de kısa uykulardan kaçının. Çünkü bu durum gece uykunuzun kalitesini bozacaktır. Yatmadan önce gevşeme egzersizleri yapın. Böylece vücudunuz rahatlayacak ve uykuya dalmanız kolaylaşacaktır. Yatak odanızın karanlık, sessiz ve ısısının normal olmasına özen gösterin. Bu özellikler uyku hijyeni için önemlidir. Yatağa yalnızca uykunuz olduğunda yatın. Eğer uyuyamıyorsanız yataktan kalkın başka bir odaya gidin ve kitap okumak gibi uyku getirebilecek ve rahatlatıcı bir şeyler yapın ve uykunuzun geldiğini hissettiğinizde tekrar yatağa dönün. Gün içinde tükettiğiniz çay ve kahve miktarına dikkat edin. Spor ve egzersizler her alanda olduğu gibi uyku verimliliğiniz için de önemli rol oynar. Ancak akşam saatlerinde kendinizi enerjik hissettirecek aktivitelerden kaçının.