ÖTV sen ne kadar verimli bir vergi kalemisin - Haber Hürriyeti
Hepimizin ödediği ÖZEL TÜKETİM VERGİSİ (ÖTV) diye bir vergi var. Günlük yaşantımızda sık sık ödüyor olsak da çoğu kişi bu vergiyi ödediğinin farkında bile değil. Neden mi? Çünkü FİYATIN içine gizlenmiş şekilde servis ediliyor da ondan. Dışarıdan bakan vatandaşımız bu vergiyi etikette, fişte veya faturasında göremiyor.
ÖTV NASIL BİR VERGİ TÜRÜDÜR?
ÖTV, tek aşamalı olan ve mükellef tarafından BİR KERE ödenen bir vergi türüdür.
TÜRKİYE’ DE yürürlüğe giren ÖTV’ nin başlıca özellikleri şunlardır; tüm mallara değil, sınırlı sayıda belirlenen malları kapsıyor olmasından basit ve zahmetsizdir. Muhatap olunan mükellef sayısı düşük sayıda olduğundan uygulamada etkinliği oldukça yüksek bir vergidir. Verginin uygulandığı malları imal ve ithal edebilenler vergi yükümlüsü olarak kabul edilirken, taşıtlarda ilk kez edinenler verginin mükellefi sayılmaktadır.
Özellkle de akaryakıt, tütün ve alkollü içkilerden ve taşıtlardan toplanan vergilerin tahsilat oranı ekonomi için son derece önemlidir. Neden mi?
Vergiler DEVLETİN hareket kabiliyetini etkilemekle kalmayıp tüm ekonomiye tesir etmekte de ondan.
Yapılan her türlü TÜKETİM HARCAMASINI düşünecek olursak benzin,sigara, alkol,elektronik ürünler,taşıtlar, beyaz eşya gibi, birçok kalemde ayrıca ÖTV ödeniyor. ÖTV’ nin oran olarak uygulanmasında yerli ve yabancı ayırımına gidilmeyip aynı oran uygulanması esası kabul ediliyor.
Vergi ile devlet ilişkisinde ilk akla gelen, devletin harcamalarına kaynak oluşturmak için vergilere başvurduğu gerçeğidir. Dolaylı vergilerin bireylerin gelir seviyeleri dikkate alınmadan uygulanmasından dolayı adalet kavramı zedelenmektedir desek bile TÜRKİYE dolaylı vergilere daha bağımlı bir haldedir gerçeğinden ödün verememektedir. Dolaylı vergilerin az gelişmiş ya da gelişmekte olan ülkelerde uygulandığı gerçeği göz önüne alındığında TÜRKİYE’de dolaylı vergilerin baskın durumda olması durumu daha iyi anlaşılacaktır.
Sorun şu ki; KDV ve ÖTV gibi dolaylı vergilerin vatandaşlar tarafından en çok şikayet edilen ve hissedilen vergiler olduğu kabul edilse bile zaman içerisinde bağışıklık kazanıldığının ve vergiyi öderken hissizleştirdiği etkisi gözden kaçmamaktadır. Her ne kadar sosyal adaleti tesis etmek adına yüksek gelire sahip olanların talep ettiği malları yüksek oranda vergilendirmek yani lüks tüketim mallarına konulan yüksek oranlı ÖTV ile alkol ve sigara talebini düşürmek ve toplumsal sağlığı muhafaza etmeyi istemekle ÖTV sisteminin hedeflenen noktaya erişmesi oldukça güçtür.Türkiye’ de ki ÖTV sisteminde petrol ve petrol türevlerinde uygulanan yüksek oranlı ÖTV’nin bütün vatandaşlarca talep ediliyor olması ve bundan dolayıdır ki talep esnekliğinin bulunmaması nedeniyle, vergideki sosyal adalet ilkesine aykırılık taşımaktadır.
. YAVAŞLAYAN ekonomide vergi gelirleri de azalır
Piyasanın canlı olup olmadığını DOLAYLI VERGİLERDEN de izleyebiliriz. Özellikle düşük gelirli olanların gelirlerinin tamamına yakınını harcaması, düşük gelir grupları üzerinde vergi yükünü arttırır. Dolaylı vergiler KDV, ÖTV gibi harcamalardan alınan vergiler ile BANKA VE SİGORTA MUAMELESİ VERGİSİ, DAMGA VERGİSİ ve HARÇLAR gibi, işlemlerden alınan vergilerdir. Peki toplam vergi gelirleri içinde %75 olan dolaylı yani TÜKETİM VERGİLERİ neden azaldı? Ekonomik durgunluk sebebi ile azaldığı yetmiyormuş gibi şirketler de bu süreçte yeni YATIRIM ve HARCAMA yapmaktan kaçındılar.
Ne yazık ki gelirleri arttırmak amacıyla DOLAYLI bir vergi olan ÖTV’ de yapılan her artış gelir dağılımını olumsuz yönde etkilemektedir. GELİR ve KURUMLAR VERGİSİNİN yani DOLAYSIZ VERGİLERİN vergi gelirleri içerisindeki payı 2019 bütçe verilerine göre sadece % 32.5. KDV ve ÖTV ise toplam vergi gelirlerinin yaklaşık %53’ ünü oluşturuyor. Hal böyle olunca dolaysız vergilerin bütçe içerisindeki payını arttırmak mümkün mü? Mümkün. Kayıt dışı ekonomiyle mücadele ederek mümkün.
2020 YILI BÜTÇE TEKLİFİNE GÖRE ÖTV GELİRLERİNDEN BEKLENEN FİZİBİLİTE
Motorlu taşıtlar üzerinden alınan ÖTV 12.8 milyar lira
Bütçenin en önemli gelir kalemlerinden olan Özel Tüketim Vergisi’ nin (ÖTV) gelecek yıl yüzde 20.6 artışla 176.1 Milyar Lira olarak gerçekleşmesi bekleniyor. Bakalım 2019 yılında vergi gelirlerindeki düşüş 2020 yılında gerçekten telafi edilebilecek mi? Ekonomik kriz ve artan kamu harcamaları ile daralanlar çözümü vatandaşın üzerindeki vergi yükünü arttırmakta mı bulacak?