Muhafazakâr sanat tartışması, beş-altı yıl önceki bir tartışma. Zamanında epey tartışıldı. Ben de epey yazıp çizdim.
Muhafazakâr sanatın olamayacağına dair en güzel eleştiriyi muhafazakâr camia içerisinde yetişen saygın düşünür Dücane Cündioğlu yapmıştır.
Evet, muhafazakâr sanat olmaz, olamaz. Aralarında ters bir orantı, bir zıtlık vardır. Sanat asidir, özgürlük ister, kurallara boyun eğmez, itaat etmez. Muhafazakârlık ise tamamiyle bir itaat kültürüdür. Aileye itaat, çevreye itaat. Kültüre itaat. Devlete itaat. Olmazsa olmazı Tanrıya itaat… Bu yüzden muhafazakâr sanat olmaz. Olsa bile sanat olmaz. Olsa bille sönük olur…
Muhafazakâr derken aklınıza yalnız bizim muhafazakârlar gelmesin, yeryüzündeki tüm muhafazakârlar dahildir buna. Mesela Ortodoks mezhebini benimseyen Hristiyanlarda bir çeşit muhafazakârdır. Muhazakârlıkla Ortodoksluk hemen hemen eş anlamlı sayılır. Sayılmasa bile anlamları birbirine çok yakındır.
Hristiyanlığın iki büyük mezhebi vardır: Katoliklik ve Ortodoksluk. Katoliklik, Hristiyanlığın pagan Roma kültürüyle sentezlenmesidir. Ortodoksluk ise Hristiyanlığın doğduğu topraklardaki kültüre daha bir bağlıdır, yakındır.
Pagan Roma kültürü sanat ve mimari de gerçekten en zirvedeydi. Roma Hristiyan olunca sanat ve mimarisindeki ihtişam az da olsa gölgelendi. Allah’tam tam olarak değil de kültürleriyle sentezleyerek benimsediler. Böylelikle sanat ve mimarilerindeki ihtişamı korudular.
Katolikliğe ve Ortodoksluğa şöyle bir bakınsana. O coğrafyalardaki sanatın ve mimarinin durumu nedir ne değildir? Mesela bir kiliselerin mimarisi nasıldır? Bana kalırsa arada dağlar vardır. Katolikler daha başarılıdır.
Ama Ayasofya diyebilirsiniz. Ayasofya Ortodoksların eseri değildir ki derim. Ayasofya’nın mimarisinde sentezlenmiş Roma Kültürü vardır. Ayasofya’nın inşasından iki yüz elli sene önce Roma Hristiyan bile değildi.
Ortodoksluk ve Katoliklik bin küsürlü yıllarda köprüleri atmışlardır. Bundan önceki tarihlerde Roma kültürünün etkisi vardır Bizans’ta. Bizans’ın son dört yüz yılına bakmak yeterlidir, Ortodoksluğun sanat ve mimarideki fukara etkisine.
Mesela Ermeniler… Onlar da bir doğu toplumudur . Mezhepleri Gregoryenlik, kısmen Ortodoksluğa yakındır. Ama ulusal bir mezheptir. Ermenilere özgün sayılır. Ermenilerin bir başka özelliği daha vardır: Mimaride çok başarılı bir millettir. Mimarideki başarıları adeta milli bir özellikleridir.
Ruslar da Ortodoks’tur, ama bir Rum ya da Balkanlar’daki Ortodoksluğa nazaran daha millidir Ortodokslukları…
Ama Rumlar’ı gerçekten de sefilleştirmiştir Ortodoksluk. Onlar ki, Antik Yunan varisleri. Onlar ki, Helen’in çocukları. Peki şimdi elde kalan ne? Sanat? Mimari? Bilim?
Bağnaz dindar Yahudilere de Ortodoks Yahudi denir, belki bilirsiniz. Eğer Yahudilerin tamamı Ortodoks Yahudi olsaydı, Yahudilerin günümüzdeki entelektüel seviyeleri maalesef ki bir hayal olurdu. Yahudiler içerisinden cevherler çıkardı ya, işte o cevherlerin çoğu ateist ya da ddini eğilime mesafeli insanlardır.
Bakın bütün dinler için diyorum:
Başarılı bir muhafazakâr sanatçı,
Başarılı bir muhafazakâr mimar,
Başarılı bir muhafazakâr bilim adamı
elbette çıkabilir. Elbette olabilir.
Ama başarı muhafazakârlığa mal edilemez.
Basitlik Güzeldir - 01/02/2018
Korktuğum başıma gelmedi - 25/08/2017
Reenkarnasyon, aşıklar için olsaydı keşke - 01/08/2017
Kadın her yaşta güzeldir ama… - 22/04/2017
‘Kadın her yaşta güzeldir’ klişesi vardır, ama ben bir erkek olarak buna katılmam.
İslam dünyasının gelişmesi için gereken üç benimseyiş - 24/01/2017
Bu benimseyişler yabancı bir yerden değil, İslam’ın ana kaynağı ve kutsal kitabı Kuran’dandır.
İsminin konup durulmasına şaşırmıştım - 14/10/2016
Moğolların tarihi lideri Cengiz Han’ın adı koyulmuş olan ne çoktur aramızda, değil mi?
İlk Müslüman - 06/06/2016
Muhammed Peygamberin Mekke’de geçen hayatı geçekten hayranlık uyandırıcıdır. Çocukluğu, gençliği, evliliği, dürüstlüğü, eminliği, yoksulun, mazlumun ve mağdurun yanında yer alışı bir insanlık örneğidir.
Japon edebiyatı ve Haruki Murakami - 12/03/2016
Japon edebiyatı ve Haruki Murakami kitapları üzerine birkaç kelam
İnsan aciz midir? - 15/02/2016
Evet, insan, kesinlikle aciz ve çaresizdir; bunun için, gelmiş geçmiş tarihinden beri hep arayış içerisinde olmuştur, olacaktır.
Karamsar mıyım? - 05/01/2016
Karamsar mıyım? Elbette ki değilim. Aşkı, edebiyatı ve kadını konu edinen biri ne kadar karamsar olabilir ki!
İçkiden vergi al; sonra din adamına içir... - 05/11/2015
İçkiden yüksek vergiler al, bu vergilerle din adamlarına bile maaş ver
Dinler neden yaşar? - 24/07/2015
Tanrı koruyor da ondan, demeyin. Çok büyük bir çelişkinin içinde boğulursunuz. Hem Tanrı’nın koruduğunu düşünsek bile, Tanrıya resmen iftira olur bu.
Benimseyişlerimiz çocukluğumuzda öğrendiklerimizdir - 20/05/2015
Benimseyişlerimiz çocukluğumuzda öğrendiklerimizdir
Aslında her insan bir putperesttir - 07/05/2015
Putçuluk dinlerden ibaret sanılsa da, değildir aslında. Evet en çok dinlerdedir, ama diğer alanlara da sirayet etmiştir. Ne de olsa, insan putsuz yaşayamaz.
Kadınlar bunu hiç hak etmiyor - 02/04/2015
Kürtlere mülteci muamelesi çekmek - 22/03/2015
Türkler'in en Kürd'ü, Kürdler'in en Türk'üydü O! - 01/03/2015
Sait Faik Abasıyanık Yaşar Kemal'e bir kitabını hediye ederken kitaba: "Türkler'in en Kürd'ü, Kürdler'in en Türk'ü Yaşar Kemal'e" diye bir not yazarak vermişti.
Din, kadına şiddetin sebebi mi? - 24/02/2015
Son yıllarda arttı gibi gözüküyor, ama artmadı; sadece farkındalık ve duyarlılık yükseldi. Teknolojinin, medyanın, ulaşımın gelişmesi uzakları yakın eyledi; ülkenin bir ucunda olup bitenin, ülkenin diğer ucunda duyulmasını sağladı, kolaylaştırdı.
Eşitliği savunanlara hep sövdüler! - 08/02/2015
Eşitlik, tarih boyu aranılan, ulaşılmak istenen bir insanlık gayesi olmuştur; ama toplumlar, dinler, töreler, alışılan düzen tarafından istenilmeyen, garipsenen, ötelenen, karalanan, zulüm edilen bir gaye olmuştur.
Sen peygamberine bile aldırmadın Müslüman! - 20/01/2015
İslam peygamberi, Müslümanların ‘canından çok sevdiklerini’ söylediği insan, Muhammed peygamberin şöyle bir hadisi, yani sözü vardır:
Oku be kardeşim! - 13/01/2015
Mürekkep akmadığı için kan da akar, pislikte bu diyarlar da… Okumuyoruz çünkü!
'Köylüleri niçin öldürmeliyiz' - 17/12/2014
Son elli yılda şehirler de yozlaşmıştır. Peki bu yozlaşmanın sebebi gene köylüler desem, şaşırır mısınız?
Divan Edebiyatı Üzerine Eleştiri - 16/12/2014
İskender Palagillerin ballandıra ballandıra divan edebiyatını anlatmaları nasıl haklarıysa, eleştirmekte hak olmalı. Saray duvarını aşamayan bu edebiyatı…
Tapınak yaptırma ve yaşatma aşkı - 20/11/2014
Tapınaklar, dünyanın neresine gidersek gidelim, hangi dine bakarsak bakalım, dünyanın genelinde öylesine yaygındır, din mensuplarınca öylesine benimsenmiştir ki, dikkatli bakanı gerçekten şaşırtır.
Madem kültür için, o halde... - 21/09/2014
Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersinde İslam'ın Sunni yorumuna göre düzenlenmiş bir müfredat izleniyor; diğer dinler üzerine geçiştirilmiş bilgiler veriliyor; bir çeşit İslam dayatması yapılıyor bu derste.
Hiç'ten geldik, Hiç'e gideceğiz - 08/09/2014
Hiç'ten geldik, Hiç'e gideceğiz; o halde bir Hiç olalım Hiç olalım demişken, tabii ot gibi olalım da demiyorum. Hiç'ten geldiğimiz gibi olalım. Hiç'ten geldiğimiz gibi saf ve temiz...
'Bilenle bilmeyen hiç eşit olur mu?' - 16/08/2014
Bakın Allah, inananla inanmayan demiyor, bilenle bilmeyen diyor. Bizde nedense bilmeye değil, inanmaya öncelik veriliyor; inandın mı her şey bitti, tamamdır, sen tek inan, anlayışına önem veriliyor.
Gusül abdesti - 19/07/2014
İnsan yapıcı değil bozucudur - 10/07/2014
İnsan yeryüzünde ortaya çıkandan beri doğayla adeta savaş halinde olmuştur. Doğanın bazen orantısız tepkiler vermesi insanı korkutmuş, bilincinde sarsıntılar ve kültüründe mitler meydana getirmiştir.
İnsan Aciz midir? - 06/07/2014
İktidar Türk Düşmanı mı? - 27/06/2014
Türk milliyetçileri, Ulusalcılar ve Kemalistler, 'Ak Parti'nin bir Türk düşmanı olduğunu' dillendirirler ve inanırlar.
Karizma önemli - 18/06/2014
Karizmanın kelime anlamı: Çevresinde büyük ilgi oluşturan, niteliği kolay açıklanamaz büyüleyici özelliktir. Dış görünümdeki çekiciliktir. Erkeğin yakışıklı, kadının güzel olmasıdır.
Milliyetçiler için Empati Rehberi - 10/06/2014
Türk milliyetçilerinin empati yapabilmesi için yazılmış bir senaryo
Bunun adı siyaset yapmak değil - 15/05/2014
Soma'daki Kömür madenlerinde meydana gelen patlama sonucu Türkiye tarihinin en büyük kayıplarından birini yaşadı.
Askeri sevmiyorum - 07/05/2014
Tabii başlığa bakıp yanlış anlaşılmasın. Askeri insan olarak sevmemek asla değil; mesleki olarak, zihinsel olarak, sahip olduğu anlayış bakımından askeri sevmiyorum.
Anlamsız oğlu anlamsız - 01/05/2014
Kimse tamamıyla doğru, kimse de tamamıyla yanlış değildir. Mühim olan körü körüne benimsememek, doğruyu ve yanlışı ayırt edebilmektir.
Düşen uçakta ateist kalmaz - 24/04/2014
Bizim Müslümanlar, din konusundan sapmışları ve dini reddedenleri baz alıp, şöyle derler: 'Ateistin ateistliği uçak düşesiye kadardır.'
Diktatör Stalin mi yoksa Başbakan mı? - 21/04/2014
Stalin'e diktatör diyemeyen solcunun, Tayyip Erdoğan'a diktatör demeye hakkı var mı? Unutmasın onlar, zalimliğin ve zulmün şartı şurtu olmaz...
Halk her şeyi bilir mi? - 14/04/2014
Halk her şeyi bilir mi? Maalesef, bilmez, bilemez.
İnsanın en çok neye ihtiyacı vardır? - 14/04/2014
İnsanın en çok dine ihtiyacı vardır. Durun durun, din sahipleri sevinmesin, din karşıtları da karşı çıkmasın hemen, açıklayacağım.
Milletvekilliği meslek midir? - 10/04/2014
Milletvekili olabilenlerin maddi bir problemi yoktur; ama bu görevi yapanlara yüklüce bir emeklilik maaşı veriyoruz.
Müzik, Tanrı'nın sesidir - 27/03/2014
Müzik, Tanrı'nın edebiyattan sonra yarattığı en güzel şeylerden biridir. Büyülüdür, gizemlidir, ürperticidir, mey gibi sarhoş edicidir... İnsanın ruhuna dokunan, kalbini titreten, yüreğine tercüman olan, inanılmaz bir şeydir.
Taraf olmak, insanı eksiltir - 19/03/2014
"Taraf değil, tarafsızım," dediğimde, insanlar, taraf olmanın iyiliğinden bahsedip, tarafsız olmanın kötülüğünden dem vuruyorlar. "Taraf olmayan bertaraf olur"muş onlara göre.