Arteriovenöz Fistül - Nedir, Belirtileri, Nedenleri ve Tedavi Yöntemleri
Arteriovenöz Fistül Ameliyatı
Arteriovenöz fistül tabiri tıbbi açıdan iki ayrı durum için söz konusudur. Bir hastalık bağlamında kullanılan fistül toplardamarlar ve atardamarlar arasında normal bir şekilde oluşmayan bir bağlantı durumu için kullanılmaktadır. İçindeki kanın yüksek basınca sahip olduğu atardamarlar ve düşük basınca sahip olan toplardamarlar arasındaki bu yanlış bağlantı neticesinde toplardamarlardaki kanın basıncı yükselir ve bu da dar olan bu damarların duvarlarına zarar vererek bunların yırtılarak kanama oluşmasına sebebiyet verirler. Aradaki normal olmayan bu bağlantıyı oluşturan damarlar kimi durumlarda yumak şeklinde, yoğun bir şekilde görülürler.
Bu durumun kişide var olduğunu gösteren belirtiler şu şekilde sıralanabilir:
Kol ve bacaklardaki güç kayıpları
Gözlerde meydana gelen kızarıklık
Arteriovenöz fistülün görülme ihtimali yaşla birlikte artmaktadır. En yoğun şekilde elli ve altmış yaş arasında görülmektedir.
Tıbbi bakımdan kullanılan ikinci tanım ise kronik böbrek yetmezliği için hemodiyaliz tedavisinde kullanılan damar yolu olarak ifade edilebilir. Bu yöntemle diyaliz makinesinde tedavi almak için yeterli genişlikte olmayan toplardamarlar ile atardamarlar arasında bir bağlantı oluşturularak toplardamardan geçen kanın akışkanlığı artılır ve damarın genişliğinin artması sağlanır.
Fistül uygulaması diyaliz tedavisi gören hastaların yaşam kaliteleri açısından oldukça etkin bir yöntemdir.
Yüksek bir oranda kollara uygulanır. Çoğunlukla da hastanın kullandığı değil, kullanmadığı koluna takılır. Nadir durumlarda bacaklarda da bu uygulama yapılabilmektedir. Uygulama neticesi hemodiyaliz tedavisi için gereken süre hastaya bağlı olarak üç hafta ile iki ay gibi bir oranda değişiklik göstermektedir.
Fistül ameliyatı lokal anestezi altında uygulanmaktadır. Yaklaşık olarak bir saat süren bir uygulamadır. Fistüller kollara ve nadiren bacaklar ile boyun bölgesine de uygulanabilir. Hastaların tedavisi açısından olumlu etkileri dolayısıyla hastaların durumlarını olumlu yönde etkilemekte ve tedaviyi kolaylaştırmaktadır. Ameliyat öncesi damarların durumunun net olarak görülebilmesi açısından doppler ultrasonografi yardımı ile damar görüntülemesi yapılması ameliyat açısından başarı şansını artırıcı bir faktördür. Damarların sağlıklı olmaması durumunda kangren oluşma ihtimali mevcut olduğu için damarlar titiz bir şekilde incelenmelidir.
Ciltte açılan bir kesi yardımıyla yüzeye yakın bir atardamar ve ona yakın bir toplardamar tespit edilerek toplardamar atardamara dikilerek kan akışının artması diyaliz tedavisi için uygun hale gelmesi sağlanmaktadır. Kimi durumlarda bağlantı kurulabilecek kalitede damar bulunamaması halinde yapay olarak üretilen damar çeşitleri bulunmaktadır. Fakat bunlar kişinin kendi damarlarının sağlamış olduğu sağlıklı tedaviyi ve kullanım kolaylığını sağlamak konusunda çok da başarılı değildirler. Aynı zamanda ameliyat sonrası komplikasyon oluşma ihtimali bu tür uygulamalarda daha sıklıkla görünmektedir.
Arteriovenöz ameliyatı lokal anestezi altında gerçekleştirilir
Uzun süreli bir tedavide kullanıldıkları için çeşitli komplikasyonlara yol açabilen fistüllerin bakımı bu rahatsızlıkları önlemek ve giriş yolunu daha uzun süreli kullanmak için oldukça önemlidir. Bu nedenle arteriovenöz fistül bakımının özenli bir şekilde gerçekleştirilmesi gerekir. Bu açıdan dikkat edilmesi gerekenler:
İlk 48 saat boyunca bölgenin su ile temas etmemesinin sağlanması
Fistülün bulunduğu kolun ağır işlerde kullanılmaması ve ağır maddeler kaldırmaması
Mümkün olduğu kadar kolun kalp hizasının yukarısında tutulmaya çalışılması
Fistül bulunan kolun üzerine yatılmaması
Bölgede meydana gelen yanma, şişme ve kızarıklık gibi durumların tespiti amaçlı sürekli kontrol edilmesi ve tespiti halinde doktora bilgi verilmesi
Kola herhangi bir mücevherat, saat gibi takıların takılmaması
Arteriovenöz fistül ameliyatı sonrasında gerekli bakımların uygulanması konusunda gerekli özen mutlaka gösterilmelidir.
Bu bakımdan fistülün bakımı için bunlara azami dikkat edilmesi gereklidir. Vücuda çok sıkı gelmeyen giysilerin tercih edilmesi, kolun çok soğuk ve sıcakta bırakılmadan korunması da önemlidir. Bu prensiplere dikkat edilerek bakımı düzenli olarak gerçekleştirilen fistüller aracılığıyla uzun süreli olarak sorunsuz bir diyaliz tedavisi gerçekleştirilebilir.
Damar Yolunu Açmak için Kullanılabilecek Farklı Yöntemler
Damar tıkanıklıklarını açmanın en iyi yolu cerrahi müdahale olarak görülür. Oysa ilaç tedavisi veya beslenme düzeniyle damar yolunun açılması sağlanabilir.