Ayrancı Pazarı ve Organik Tarım
Organik Tarım; bitkisel veya hayvansal üretimi doğanın dengesini bozmadan yapmak amacı ile uygun ekolojiler seçerek yapay kimyasal girdi kullanmadan sadece kültürel önlemler, biyolojik mücadele ve organik kökenli girdiler kullanılarak, üretimden tüketime kadar her aşaması kontrollü ve sertifikalı tarım şeklidir. Organik ürün ise; insan ihtiyaçlarını karşılamak için, bu yöntemlerle üretilen her türlü tarımsal hammadde ve onlardan elde edilen katma değerli üründür.
Organik tarımın amacı, toprak ve su kaynakları ile havayı kirletmeden çevre, bitki, hayvan ve insan sağlığını korumaktır.
Ülkemizde Organik Tarım faaliyetleri, 3 Aralık 2004 tarih ve 25659 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 5262 sayılı “Organik Tarım Kanunu” ve bu Kanuna istinaden yayımlanan “Organik Tarım’ın Esasları ve Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik” hükümlerine göre yürütülmektedir.
Anılan Kanunla; organik tarım faaliyetlerinin her türlü kontrol ve sertifikalandırma işlemleri Tarım ve Köyişleri Bakanlığı veya Bakanlıkça yetkilendirilmiş kuruluşlarca yapılır.
Organik Ürünlerde, yetkili firmalar tarafından verilen sertifika ve Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’nın organik ürün logosu olması şarttır. Yalnızca sertifikalı ve organik ürün logolu ürün, insan ve doğa sağlığını olumsuz etkileyecek girdi ya da tekniklerin kullanılmadığını garanti eder. Doğal, hormonsuz, arılı, saf, katkısız, köy ürünü gibi tanımlamalar tüketiciye ürün hakkında hiçbir garanti vermez.
BİR ORGANİK ÜRÜN HALK PAZARI MODELİ: Ankara Ayrancı Organik Ürün Pazarı
Tamamı yetkili sertifika kuruluşları tarafından sertifikalandırılmış ürünlerden oluşan Ayrancı Organik Ürünler Pazarı, 29 Haziran 2008 tarihinde faaliyete geçmiştir. Pazar bir yıldan fazla bir süredir başarı ile devam etmektedir. Her hafta Pazar günleri sadece Çankaya değil tüm Ankara halkına sabah saat 07:00’den akşam saat 19:00’a kadar kesintisiz hizmet vermektedir. Ankara’nın tek Sertifikalı Organik Ürünleri’nin satıldığı Pazar olma özelliğini de halen korumaktadır.
Pazarın İşleyişi :Pazara, Organik Ürün sertifikası olmayan ürünlerin girmesine ve satılmasına izin verilmemekte sertifikasız ürünler kabul edilmemektedir. Ayrıca katılımcıların her tür lojistik destek (depolama,tezgah,önlük,şapka,etiket) ücretsiz olarak sağlanmaktadır.
Pazarda satışı yapılan mamul ürünlerde, (kuru bakliyat, yumurta, bal, sirke, reçel vs.) üreticinin üretim izni şartı aranmakta olup, ürün ambalajının üzerinde sertifika kuruluşunun bilgileri ve Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’nın Organik Ürün Logosunun bulunması gerekmektedir.Organik Ürün Logosu Ambalajsız satılan taze ürünler (meyve-sebze), pazarın açılacağı günün bir gün öncesinden üreticinin bahçesinden toplayarak getirdiği ürünler olup, tüketicileri ambalaj maliyetinden korumak amacı ile dökme olarak satılmaktadır. Taze ürünlerin satışı için üreticinin kendisinin gelmesi istenmekte ve bu ürünlerin temsilci yoluyla satılmamasına özen gösterilmektedir.
Satılan her ürünün sertifikası, tezgahlar üzerinde tüketicilerin görebileceği biçimde sergilenmektedir. Böylece tüketici, aldığı ürünün üreticisini, sertifika kuruluşunu ve nerede üretildiğini bilmektedir.
Pazara giren taze ürünler fatura, irsaliye, üretici belgesi veya müstahsil makbuzu ile kabul edilmektedir. Ürünlerin pazara girişi tartılarak yapılmaktadır. Böylelikle, hem yasal belgeleri ibraz edilen miktarlar kontrol edilmekte ve hem de üreticinin o hafta pazarda sattığı ürün miktarı ile ilgili bilgiler sertifika kuruluşuna rapor edilmektedir.
Ülkemizde organik ürünlerin satışı ve pazarlanması, 24.06.1995 tarihli ve 552 sayılı “Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptancı Halleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname” hükümlerine tabi değildir. Bu yüzden Ayrancı Organik Ürünler Halk Pazarı ve Türkiye’deki diğer semt pazarları organik tarım esaslarına göre üretilmiş ürünlerin tüketici ile doğrudan buluşma yerleridir. Bu pazarlar ürün para değişiminin en adil biçimde sağlanma şansı bulduğu, tanışıklık ile gelen sevgi ve saygı duygularının yaşanabildiği, yüz yüze kurulan iletişim sayesinde kırsal ile şehrin birleştiği, belgelerin ve sertifikaların ötesinde karşılıklı bir güven ortamının olduğu yerlerdir.
Pazarın ilk haftalarında 32 katılımcıyla, 105 adet tezgahta, 81 farklı üreticinin ürünleri sergilenmekteyken, bugün itibariyle, toplam 46 katılımcıyla, 141 adet tezgahta, 118 farklı üreticinin ürünleri sergilenmektedir. Ambalajlı ürünlere ham madde temin eden üreticileri de dahil edersek aslında 1000’in üzerinde üreticinin ürünü pazarda sergilenmektedir. Katılımcı sayısı mevsime bağlı olarak çeşitli dönemlerde azalmaktadır.
46 adet katılımcının 31’i üreticinin bizzat kendisi, 15’i üreticilerin bizzat kendi yetkilendirdiği kişiler veya firmalardır. Pazara Ankara, Zonguldak, Mersin, Adana, Eskişehir, Bolu, Muğla, Aydın, İzmir, Bursa ve Türkiye’nin daha birçok ilinden üretici katılmaktadır.
118 üreticinin 60’ı taze ürün üreticisi olup, 141 tezgahtan 104’ünde taze ürün satılmaktadır. Buna göre pazarın %75’i taze üründen(meyve-sebze) oluşmaktadır. Bununla birlikte Pazarda, bal, süt ürünleri, zeytin, zeytinyağı, unlu mamüller, yumurta, tavuk, kırmızı et, reçel, bakliyat, kuru meyveler ve daha birçok üründe sergilenmektedir.
Her hafta düzenli olarak, katılımcılarımızla (üretici ve üretici temsilcileri) toplantı yapılmaktadır. Bu toplantılar; Pazarımızın geliştirilmesi, satış fiyatları, sorunlarımız ve çözümleri gibi konularda yapılan bilgi paylaşımları yoluyla, Pazar yeri birlikteliğini, bütün olma ve “biz” ruhunun oluşturulmasını ve motivasyonu sağlamaktadır. Ayrıca bu toplantılarda, üreticilerimiz organik tarım ile ilgili, kendilerini yetersiz gördükleri bazı özel konularda, konunun uzmanları tarafından bilgilendirilmektedirler.
Ayrancı Organik Ürünler Pazarı, aynı zamanda pazara gelen vatandaşlarımız için bir eğitim platformu olarak da hizmet vermektedir. Platformda bitkisel atık yağlar ve bunların değerlendirilmesi ile ilgili olarak bir bilgilendirme sunumu yapılmıştır. Pazara bu amaca hizmet etmek amacıyla bitkisel atık yağların toplanacağı bidonlar yerleştirilmiştir. Bir diğer sunumda ise, naylon poşetlerin doğaya verdiği zararların anlatılmış ve sunumun ardından Pazarımızda naylon poşet kullanımına son verilmiştir. Bununla birlikte, organik ürünlerde üretici ile tüketici arasında bağ oluşturmaya yönelik faaliyetler kapsamında pazara ürün sunan üreticilerimizin organik tarım arazilerine geziler düzenlenmiş, pazarda çeşitli şenlikler ve kutlamalar yapılmış olup bu tür etkinlikler önümüzdeki günlerde de yapılmaya devam edilecektir.
Pazarda ayrıca organik malzemelerle hazırlanmış gözlemelerin bulunduğu bir yiyecek bölümü ile çocukların dilediğince bisiklete binip, kaykayları ile dolaşabildiği, hayvan sahibi dostlarımızın hayvanlarını güvenle emanet edebildikleri çok geniş bir alan da mevcuttur.
Ayrancı Sertifikalı Organik Ürün Halk Pazarı gelişmeye devam etmektedir. Sadece yazlık ürün üreten ve kış boyu aramızda olamayan birçok üreticimiz üretim arazilerine kışlık ürünlerde ekmiş olup, bu kış aramızda olacaktır. Diğer yandan, Ankara iline yakın pek çok üretici Pazarımız sayesinde Organik Ürün yetiştirmeye başlamışlar ve çok yakında bizimle birlikte olacaklardır.
ORGANİK ÜRÜN HALK PAZARLARININ FAYDALARI:
Organik Ürünler Halk Pazarları; 1- Tüketicilerin Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ve uluslararası sertifika kuruluşlarının garantisinde organik ürünlere ucuz ve kolay ulaşımını sağlamakta ve halk sağlığına katkıda bulunmaktadır. 2- Örnek oluşturarak organik tarım ve ürünlerinin yaygınlaşmasına katkıda bulunmakta, toplumun gözündeki pahalı ve zor bulunan ürün imajını yıkarak bu tür ürünlerin tüketim ve talebini toplumda artırmaktadır. 3- Tüketiciyi organik tarım konusunda bilinçlendirerek, tükettikleri gıdanın hormonlu, katkılı, afla toksinli ve zehir kapsamına giren zirai ilaçlarla yetiştirildiğini bilen tüketiciye, çözümün organik gıdalar olduğunu aktarmaktır. 4- Üretimden tüketime kadar kontrollü, sertifikalı ve tüm girdilerin kayıt altına alındığı bir yöntemle üretilen organik ürünlerden oluşan pazarlar gıda güvenliğini sağlamaktadır. 5- Organik ürün sektörünün gelişmesine ve büyümesine katkıda bulunmaktadır. Üreticilere Pazar garantisi sağlayarak organik tarım yapan çiftçiyi desteklemekte, yeni çiftçilerin de organik tarıma geçişini teşvik etmektedir. Böylelikle; - Küçük ve orta ölçekli işletmeler, kooperatifler ve çiftçiler için çok önemli bir geçim kapısı olmakta, - Köylerde yaşam kalitesinin iyileşmesine, köyden kente göçün azalmasına, doğa ile barışık bir yaşamın gelişmesine katkıda bulunmaktadır. 6- Toplumda temiz bir çevre ve ekolojik dengeye fayda sağlama bilincini geliştirmekte, sağlıklı ve sürdürülebilir bir çevrede yaşama hakkını desteklemektedir. 7- Üreticiler arasında bilgi alışverişini sağlayarak, organik ürün üreticilerinin işbirliğini geliştirmekte ve örgütlenmelerine katkıda bulunmaktadır. 8- Tüketicilerden gelen talepler üzerine, üreticilerin ürün çeşitliliği artırarak, unutulmuş lezzetlerin ve yöresel tatların yeniden doğmasına neden olmaktadır. Yukarıda sayılan tüm bu faydalar göz önüne alındığında Çankaya Belediyesi açmış olduğu Organik Ürünler Pazarı ile son derece önemli bir sosyal sorumluluğu da üstlenmiş olup bunun haklı gururunu yaşamaktadır.