Anne sütü, kefir, yoğurt, peynir gibi fermente süt ürünlerinde bulunan ve bağırsak hareketlerinin kontrolünden bağışıklık sistemimizin güçlendirilmesine kadar sağlığımız üzerinde pek çok olumlu etkisi olan probiyotikle ilgili aklımıza takılanları Diyetisten Aysen Arıcan Öz’den öğreniyoruz.
Probiyotik nedir? Probiyotikler sindirim sisteminde belli sayılarda bulunan ve temel beslenmenin yanında sağlık açısından yararlı canlı organizmalardır. Bağışıklık sistemini güçlendiren “dost bakteriler” olarak da tanımlayabileceğimiz probiyotikler, vücudu zararlı bakterilere karşı korurlar ve enfeksiyonların önlenmesine yardımcı olurlar.
Probiyotik gıdalar denildiğinde ne anlamalıyız? Probiyotik gıdalar ise içerisinde yeterince probiyotik canlı bakteri bulunduran besinlerdir. Anne sütü, kefir, yoğurt ve peynir gibi fermente süt ürünleri probiyotikler açısından en önemli kaynaklardır.
Probiyotiklerin sağlık için önemi nedir? Vücuda dışarıdan alınan tüm besinler ince bağırsaklardan geçerek en küçük yapıtaşlarına parçalanıp kana karışırlar ve böylece hücreler tarafından kullanılır hale gelirler. Bağırsaklardaki en ufak bir rahatsızlık birçok besin maddesinin vücuda alınamamasına sebep olarak sağlığımızı olumsuz etkiler. Probiyotikler, bağırsak sağlığını korumada birinci sırada öneme sahiptir.
Probiyotikler hangi hastalıkların tedavisinde kullanılabilir? Probiyotiklerin bağırsak hareketlerinin kontrolünde, ishal ve kabızlıkta, kolesterolün azaltılmasında, bağışıklık sisteminin güçlendirilmesinde olumlu etkileri vardır. Probiyotiklerin antibiyotiğe bağlı ishal, akut ishal, hassas bağırsak sendromu, kolit ve kolon kanseri üzerinde olumlu etkileri olduğu da kanıtlanmış durumdadır.
Probiyotik eksikliğinde vücutta ne gibi sağlık sorunları görülebilir? Ağız-boğazda dişeti iltihabı ve pamukçuk; deride akne, sedef ve egzama; bebeklerde kolit ve pamukçuk; üreme organlarında mantar enfeksiyonları, vajinal virüsler, idrar yolu enfeksiyonları, vajina iltihaplanması; immün sistemde alerjiler, bağışıklık baskılanması, artirit, kronik yorgunluk sendromu; mide-bağırsakta ise kabızlık, kronik ishan, Chron’s hastalığı, emilim bozukluğu, kolit, mide ülseri, gaz-şişkinlik gibi sağlık sorunları ortaya çıkabilir.
Probiyotik eksikliği nasıl giderilebilir? Probiyotik ürünlerin en az 3 hafta süreyle düzenli kullanılmasıyla eksikliği giderilebilir.
Probiyotik yiyecekler hangi sıklıkta tüketilmelidir? Her gün düzenli tüketilmelidir. Tüketilen probiyotik ürünün içerdiği probiyotik bakteri sayısı 1 milyonun üzerinde olmalıdır. Bu sayı birçok probiyotik ürünün etiketinde belirtilmektedir. Günde 1-2 bardak kefir ya da probiyotik yoğurt ihtiyacı karşılamaya yeterlidir.
Kendinden probiyotik yiyecekler nelerdir? Anne sütü, kefir ve bazı turşu türleri kendinden probiyotik yiyeceklerdir.
Bir yiyecek sonradan nasıl probiyotik hale getirilir? Bazı yiyecekler, özellikle süt ve süt ürünleri, probiyotik bakterilerle zenginleştirilerek probiyotik hale getirilebilir. Örneğin süt, yoğurt mayası yerine probiyotik bakterilerle mayalanırsa probiyotik yoğurt elde edilir. Yine günümüzde bazı meyve sularının içerisine probiyotik bakteriler eklenerek probiyotik meyve suları üretilmektedir.
Hangi yaştan itibaren probiyotikler tüketilebilir? Anne sütü doğal olarak probiyotik özelliktedir, dolayısıyla doğumdan itibaren probiyotikler kullanılabilir. Anne sütü alamayan bebekler için üretilen adapte edilmiş formül mamalarda probiyotikler kullanılmaktadır.
Probiyotik gıdaları daha çok hangi yaş grubunun tüketmesi gerekir? Her yaştan insanın düzenli olarak probiyotik besin tüketmesi gerekir. Özellikle bebekler, çocuklar, hamileler ve emziren anneler, yaşlılar, hastalar, laktoz intoleransı (laktoz hassasiyeti) problemi olanlar yani bağışıklık sisteminin güçlü olmasını istediğimiz risk altındaki kişilerin probiyotik tüketmesi gerekir.
Sadece ihtiyaç durumunda mı tüketilmeli? Hayır, ihtiyaç duyulmadan önce tüketilmesi önerilir çünkü probiyotiklerin tedaviden çok koruyucu etkileri önemlidir.
Probiyotik yiyecekleri fazla tüketmek sağlık sorununa neden olur mu? Her besinin fazlası zararlıdır. Önemli olan yiyeceklerin ihtiyaç duyulduğu kadar tüketilmesidir.
Bağımlılık yapar mı? Probiyotikler hiçbir şekilde bağımlılık yapmaz.
Probiyotikler ne kadar güvenilirdir? Bakteriyel translokasyon (kromozon anomalisi) olmadığı için %100 güvenilirdir. Probiyotiklerin etkinliği sürekli ve düzenli kullanımda yüksek düzeydedir.