İran nereye? | Kıbrıs Gazetesi Arşiv
Dr. İsmail Kemal İran nereye? 28 February 2016, Sunday Yorum Yaz Yazdır 26 Şubat Cuma günü İran’da seçimler yapıldı. Bu seçimlerin önemli olmasının bir nedeni parlamento ile birlikte “Uzmanlar Meclisi”nin de seçiliyor olmasıdır. Uzmanlar Meclisi, ülkenin dini liderini seçme yetkisine sahiptir. İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney 77 yaşındadır ve sağlık sorunları olduğu yönünde haberler var. Dolayısıyla şimdi seçilen Uzmanlar Meclisi büyük olasılıkla yeni dini lideri seçecek. İran siyasi sisteminde dini liderin belirleyici rolünü göz önünde bulundurduğumuzda ülkenin geleceğini belirleyecek seçimlerin yapıldığını anlarız. Haziran 2015’te Batı ile nükleer anlaşmaya varılmasından sonra yapılan ilk seçimler, reform yanlıları ile muhafazakâr, sertlik yanlıları arasında bir mücadeleydi. Reformcu Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani’nin amaçladığı reformları yapabilmesi için kendisine destek veren güçlerin seçimlerden başarı ile çıkması gerekiyor. Dolayısıyla hem Uzmanlar Meclisi, hem de parlamento seçimlerinin sonuçları İran’ın bundan sonraki yönünü, nereye gideceğini belirleyecek. Ortadoğu’da önemli bir aktör olan İran’ın geleceği hem bölge ülkelerini, hem de dünyayı yakından ilgilendirir.
İran’da seçimlere girecek adaylar din adamları ve hukukçulardan oluşan “Koruyucular Konseyi’nin elemesinden geçer. Örneğin Ayetullah Humeyni'nin torunu Hasan Humeyni’nin aday olmasına izin verilmedi. Adaylık başvurusu yapanların yarısı elendi. Bu anlamda seçimlerin tam demokratik ve adil seçimler olduğunu söylemek mümkün değil. Buna rağmen ülkedeki siyasi dengeleri bu seçimler belirliyor. Bu çerçevede de ciddi siyasi mücadele mümkündür. Cuma günkü seçimlerde 55 milyon civarında seçmen oy hakkına sahipti. Seçimlere katılım oranı yüzde 70 civarındaydı. İran parlamentosunda 290 sandalye var. Parlamento seçimlerinde 6 bin civarında aday yarıştı. Adayların 586’sı kadındı. Adaylar reformcu, ılımlılar ve muhafazakâr, şahinler diye iki gruba ayrılıyor. Ülkenin en yüksek dini yönetim organı olan Uzmanlar Meclisi ise 88 kişiden oluşuyor ve 8 yıl görev yapıyor. Cuma günkü seçimlerde Uzmanlar Meclisi için 161 aday yarıştı. Bu satırlar yazıldığı sırada İran seçimlerinin sonuçları henüz belli olmamıştı. Ilımlı reformcuların önde gittiği, muhafazakârların keybeder durumda olduğu yönünde haberler geliyor. Tablonun yarın netleşmesi bekleniyor. Bakalım parlamentoda ve Uzmanlar Meclisi’nde nasıl dengeler oluşacak?
Nükleer anlaşma sonrasında İran’a uygulanan birçok yaptırımın kaldırılması ve İran ekonomisinin yeniden dünya ekonomisinin parçası haline gelmesi ülkeye yeni ufuklar açıyor. Zengin enerji kaynaklarına ve oldukça gelişmiş bir ekonomiye sahip olan İran doğru politikaların uygulanması durumunda ciddi ekonomik başarılar elde edebilir. Petrol fiyatlarının düşük olması ekonomiyi olumsuz yönde etkiliyor. Yaptırımların yol açtığı hasarın giderilmesi kolay olmayacak. Geniş kapsamlı yapısal reformlara ihtiyaç var. Cumhurbaşkanı Ruhani, böylesi reformları hayata geçirmek istiyor. Yeni seçilen parlamentonun desteğini alabilmesi durumunda bunu yapabilir. Aksi takdirde etkisiz kalacak. İranlı seçmenler için en önemli konu ekonomi. Seçmenlerin çoğunluğu refah, daha iyi yaşam koşulları istiyor. Dünyaya açılmak, dünyanın parçası olmak istiyor. Nükleer anlaşma bu yönde atılmış ilk adımdı. Şimdi ülkenin kendi içine ve ekonomisine çeki düzen vermesi gerekiyor. Hasan Ruhani, reform vaadi ile Cumhurbaşkanlığı seçimlerini kazanmıştı. 2017’de yapılacak Cumhurbaşkanlığı seçimlerini yeniden kazanabilmesi vaad ettiği reformları hayata geçirip geçirmeyeceğine bağlı olacak.
İran seçimleri ülkenin sadece ekonomik geleceğini değil, siyasi geleceğini de belirleyecek. Reformcular kazanırsa sonuç Cumhurbaşkanı Ruhani’ye güvenoyu olarak yorumlanacak. Seçim sonuçları ülkenin dış politikasını etkiler mi? Dış politika ve güvenlik konularında esas yetkiler dini liderin elindedir. Seçim sonuçlarının İran dış politikasında ciddi değişikliklere yol açması beklenmiyor. Ancak reformcuların başarılı olması durumunda daha pragmatik yaklaşımlar güç kazanabilir. İran’ın ve bölgenin çıkarına olan reformcuların güçlenmesidir. Bu çerçevede Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani ve Ali Ekber Haşemi Rafsancani’nin Uzmanlar Meclisi’ne seçilmeleri önemli olacak. İran halkının reformcu adayları seçmiş olması dilekleriyle sonuçları izleyeceğiz.
Burkini ve özgürlükler Joe Biden ziyareti Halep savaşları Türk Akımı gerçekleşecek mi? Yine mülteci konusu Türkiye ve Rusya Din ve siyaset Rakamlarla mülteci sorunu Sıcaklar, kuraklık Türkiye ve Arap dünyası Dünya nereye gidiyor? Darbe girişimi ve dış politika Çözüm daha çok demokrasi Sol nerede? Sırada İtalya mı var? NATO’nun Varşova sınavı Avrupa’nın asileri Dış politikada doğru adımlar İngiltere’nin işi zor Büyük Britanya mı, küçük İngiltere mi? Avrupalılar ve dünya Brexit: Kötü fikir Brexit ötesinde AB şüpheciliği Demografi ve Avrupa 1916 Orta Asya ayaklanması Ortadoğu’da gençler ne düşünüyor? Avrupa ve aşırı sağ Doğu Akdeniz’de su sorunu Dünya İnsani Zirvesi İstanbul’da Ortadoğu’da sınırlar Sykes-Picot 100 yaşında Vize muafiyeti olacak mı? Rusya, Türkiye: Yapısal sorunlar 22 Mayıs seçimleri yaklaşırken Vizesiz Avrupa Dine dayalı devlet 100 yıl sonra Kut’ül Amare Irkçılık İslam dünyasının durumu Kaliteli Rusya analizi Panama belgeleri depremi BM Genel Sekreteri kim olacak? Terörizm ve nükleer güvenlik IŞİD’le mücadelede ilahiyat Teröre lanet Brüksel’den ne çıktı? Büyük pazarlık Türkiye-AB anlaşması Basın özgürlüğü Oscarlar ve Spotlight Türkiye-AB zirvesine doğru Suriye: Obama’nın iflası Zor günler Suriye açmazları Suriye’de ateşkes mi? Chamberlain’in hayaleti Su ve elektrik Suriye: Köyün minareleri AB ve gelecek Dördüncü endüstri devrimi Temelleri sarsılan AB Avrupa’nın kaybolan rüyası Ortadoğu’da bir Çinli İslam dünyasının durumu Avrupa’nın popülizm sorunu Suudi Arabistan-İran krizi ABD’de kadın başkan 2016’ya “Merhaba” derken Ne olacak bu AB’nin hali? Dış politikada gerçekçilik Türkiye-İsrail ilişkileri Ortadoğu’da mezhep kavgaları Tarihi Paris anlaşması İslam, Müslümanlar, Batı Türkiye ve AB üyeliği Stratejik rekabet AB-Türkiye zirvesi Gerilimi düşürme zamanı 20 yıl sonra Bosna Gözler Paris’te İklim değişikliği ve global endişe Yaklaşan G20 zirvesi Su ve İsrail Diğer seçimler: Azerbaycan Türkiye: Umut ve kaygı Coğrafya ve politika (jeo-politik) Rusya’nın artan askeri gücü Terörizm başaramaz Seçimlere doğru Türkiye Putin Suriye’de neyin peşinde? Enerji, AB, İran Hac faciasının düşündürdükleri BM başarılı oldu mu? Sürdürülebilir kalkınma hedefleri Yunanistan’a istikrar gelecek mi? Corbyn başarabilir mi? Suriye satrancında Rusya İnsan kaçakçıları Savaşların kurbanı çocuklar Mısır’ın enerji piyangosu Yine suyun önemi AB’nin mülteci krizi AB’nin mülteci krizi Tsipras’ın sınavı Türkiye’de karar halkın Türkiye’ye üzülmek Stratejik bir kaynak: Su Başka bir “çılgın proje” Çocuklar öldürülmesin! Enerjide Türkiye-AB işbirliği Türkiye ve uyanan dev IŞİD’le savaş Yunanistan: Sönen umutlar AB’nin geleceği İran’la tarihi anlaşma Rusya’nın ayıbı Evet mi, hayır mı? Suriye’ye dikkat İran’la anlaşma olacak mı? ABD’ye bakış Rakamlarla mülteci krizi Magna Carta 800 yaşında Dünyada silahlı çatışmalar Yunanistan’ın geleceği Türkiye’de yeni dönem Güç paylaşımı, Lübnan Güç paylaşımı, Kuzey İrlanda Güç paylaşımı, Bosna Geçmiş ve gelecek ABD’nin Irak fiyaskosu Arakan Müslümanlarının trajedisi Siyasette deprem Zafer günü İngiltere nereye? Akdeniz’de stratejik dengeler ABD’nin Türkiye’ye bakışı Vietnam Savaşı’nı hatırlamak Akdeniz trajedileri ve AB Yunanistan: Karar zamanı Seçimler ve sonrası Esas konu geleceğimiz Milletin makûs talihi Siyasette yeni soluk Siyasette yeni soluk Çoklukta ölüm bile tatlıymış… İnanmayın! İran’la satranç Toprakları kanlı Yemen Bir yıl sonra Kırım İnternete bakış Çanakkale geçilmez Netanyahu sınavda Kadın liderler zorda Rumlar ne düşünüyor? Savaş çığırtkanı Netanyahu Rusya ve Putin Demokrasi, demokratlık Avrupa’nın kaderi Almanya ve Rusya’nın elinde Türkiye’nin kadınla sınavı Ukrayna anlaşması kalıcı mı? Yunanistan’ın kader günleri Avrupa’nın Ukrayna sınavı Yakarak öldürmek Sina’da ne oluyor? Ekonomi ve siyaset Yunanistan kavşakta Dünyada demokrasi geriliyor mu? Euro bölgesinin sorunları Avrupa ne yapmalı? Müslümanlar ne yapmalı? Terörizm hepimizin düşmanı Risk toplumu Robotlar ve işçiler 2015: Seçimler yılı Güzel Türkçemiz Enerji jeo-politiğinde LNG 2015’te Ortadoğu Putin zorda Yunanistan’a dikkat Gelir uçurumu Enerji oyununda kritik gelişme Nükleer enerji Yeni soğuk savaş mı? Dünya Bankası’nın iklim raporu Yine iklim değişikliği İran’la anlaşma mümkün olacak mı? ABD ve Çin sürprizi Küreselleşmenin neresindeyiz? Mescid-i Aksa İngiltere AB’den çıkacak mı? ABD Kongresi için yarış Ukrayna ve Tunus’ta kritik seçimler Türkiye’nin G20 dönem başkanlığı Petrol fiyatları düşerken Eşitsizlik sorunu Küreselleşme ve dünya düzeni Ebola tehdidi Kurbanlar Türkiye’nin Ortadoğu sınavı Dünya düzensizliği ve BM IŞİD hedefte Barbarlar kapıdayken İskoçya: Kader günü İskoçya’dan Katalonya’ya İskoçya referandumu Kissinger’in “Dünya Düzeni” Kritik NATO zirvesi Arap dünyasında siyasal İslam Türkiye’de yeni dönem (mi?) AB ve Akdeniz Deneme sırası Norveçlide Putin, Aliyev, Sargsyan 2014’te insani kalkınma Kavşaktaki Türkiye Türkiye ne düşünüyor? Uluslararası guguk 10 Ağustos ve Kıbrıs İsrail kazanabilir mi? Yazacak ne kaldı? Hepimiz Gazzeliyiz Gazze senaryoları Filistin trajedisi Su sorunu ve uluslararası su hukuku Müslümanlar radikalizme karşı Türkiye cumhurbaşkanı Savaş: 100 yıl önce ve şimdi Çin ve Ortadoğu Dünyanın mülteci sorunu Türkiye ve Arap dünyası Dış politikada gerçekçilik Dış güçler Bravo Obama AB’nin yeni açmazları Kapitalizm ve eşitsizlik Mısır nereye? Öteki Avrupa seçimleri Küresel ısınma ve güvenlik Avrupa nasıl yolunu kaybetti? Washington’dan Biden geliyor Batı sonrası düzen Türkiye’nin enerji amaçları Doğu Akdeniz ve Çin Irak’ın geleceği Transatlantik ilişkiler, Türkiye Orhan Veli 100 yaşında Kıbrıs- Güney Afrika Ukrayna bıçak sırtında Etnik anlaşmazlıklara çözüm Türkiye-AB ilişkileri nereye? Afganistan’da kritik seçimler Türkiye’de “yeni dönem” Türkiye seçim sınavında Türkiye yanlış yolda Yasaklarla nereye kadar? Kırım’ın ilhakı ve biraz tarih Kırım: Kritik gün Ukrayna, Kırım, enerji Eşitlik: Uzun ince yol Ukrayna dersleri Rusya Kırım’a dönüyor mu? Venezuela’da ne oluyor? Kiev “Meydan muharebesi” Kiev alev alev Rusya, Mısır, Doğu Akdeniz Türkiye, İsrail, Doğu Akdeniz Müzakereler başlarken Soçi Olimpiyatları başlarken Döviz ve durum tespiti Fransa-Türkiye ilişkileri Ukrayna: Rusya-AB rekabeti Gözler Cenevre 2’de 2014’te savaş çıkar mı? Siyasi partilerin geleceği Downer başarabilecek mi? Cesur yeni dünya Avrupa’da aşırı sağa bakış Ekonomik beklentiler zayıf 2014 ve Kıbrıs 2014 ve Türkiye Mandela: Özgürlük meşalesi Ortadoğu’da Türkiye algısı Eleştirel ve özgür düşünce Fikirler, özgürlük ve hukuk İletişim Bilgileri: