Phytophthora nicotianae Tavşan Gözü Çürüklüğü (Kök ve Gövde Çürüklüğü)
Phytophthora nicotianae fungal bir hastalık etmeni olup, hastalığın latince isminde özellikle P. parasitica Dast ile devamlı bir karışıklık vardır. Her iki isme ait türler ile yapılan detaylı çalışmalar sonucunda her ikisinin aynı fungal etmen olduğu ortaya konmuş ve ilk olarak P. nicotiana ismi kullanıldığı için bu isim hastalığın latince ismi olarak kabul görmektedir.
Phytophthora nicotianae çok geniş bir konukçu listesine sahiptir ve bir çok bitki türünde ortaya çıkar. Hastalık etmeni patlıcan, fasulye, maydanoz, karpuz, tütün, domates, soğan ve bir çok süs bitkisinde hastalık oluşturmaktadır. Hastalık etmeni infektelenmiş yapraklarda sporongia adı verilen üreme organlarını üretir, bunlar bitkilerde direkt olarak çimlenerek enfeksiyon yapabildiği gibi bunlardan oluşan hareketli zoosporlar ilede enfeksiyon yapabilirler. Fungusun üreme organları olan sporongiaların serbest kalması ve zoosporları üretebilmesi için serbest suya ihtiyaç duymaktadır. Bundan dolayıda serbest su fungusun infeksiyonu, gelişebilmesi ve yaylabilmesinde en önemli bir faktör olarak karşımıza çıkmaktadır. Sulama suyunda hareketli sporlar hareket edebilmekte ve sağlıklı bitkilere bunlar ile yayılmaktadır. Ayrıca yağmur ve su sıçramalarıda hastalığın yayılmasında öenmli olmaktadır. Fungus sıcak hava hastalığıdır olup,20 °C' nin üzerindeki topraka sıcaklıkları ve yüksek nem infeksiyon için gereklidir. hastalık asitli ve alakali topraklarda ortaya çıkar, fakat hastalık gelişimi için optimum pH 6-7 arasındadır. Kalsiyum ve magnezyum seviyeleri hastalığın şiddeti ile pozitif olarak ilişkilidir. pH' nın 5 olduğu alimunyumlu topraklar patojenin gelişme devrelerinin bazılarına enggelleyici etki yapar ve hastalığın kontrolülünü etkileyebilir. İnfekteli bitki artıkları ve toprakta serbest olan dayanıklı klamidosporları (kalınlaşmış hücre) patojenin inokulum kaynaklarıdır. Klamıosporlar direkt olarak çimlenebilir ya da sporogium oluşturabilir. Sporongiumlarda kendileri çimlenebildikleri gibi hareketli ve kamçılı zoosporlar üretebilirler.Patojen klamidosporları sayesinde toprak ta uzun yıllar canlılıklarını koruyabilir. Hastalık etmeni aynı zamanda bulaşık bitki, su ve toprak ile de taşınabilir. Ayrıca bulaşık alet ve adevatlara yapışan toprak partikülleri ile de taşınma mümkündür. Hastalık toprakta bulunan nematod populasyona bağlı olarak artış gösterebilir, çünkü nematodlar hastalık etemeninin bitkiye giriş yapabilmesi yaralar açar.
Domates: Domates bitkilerin toprak ile temasta olan meyveleri , gri-yeşil ya da suda ıslanmış bir görünüm sergiler. Sıcak havalarda lekeler genişler meyvenin yarısını veya daha fazla oranda bir kısmını kaplamakta ve kahverengi solgun halkalar şeklinde görülür. Meyvenin derisi bozulmaz, fakat renk değişimi meyvenin merkezine doğru ilerler. Meyveler gençken enfektelendiğinde meyveler mumyalaşabilir. Olgun meyveler ise daha hızla çürür ve sekonder mikroorganizmalr tarafından istila edilir. Biber ve patlıcan meyvelride benzer şekilde çürür, fakat halka şeklinde belirtiler bu meyvelerde oluşmaz . Gövde deki kanserler kahverengi ve çökük haldedir. Gövdenin toprağa yakın ve toprak altı organlarında çürüklüğe neden olur ve lekeler gövdenin çevresini çepe çevre sardığında, lekenin üzerindeki organlarda solgunluk görülürr ve ileri dönemlerde bitkiler ölür. Bitkinin toprak ile temasta olan yapraklarıda enfektelenebilir ve yanıklık şeklinde hastalık belirtisi görülür.
Patlıcan: Hastalık patlıcan bitkilerinde de hastalık fide döneminde başlayabilir ve bitkilerde çökertene hastalığını oluşturur. Bitkilerin özellikle alt yapraklarında yaprak lekelerine ve daha da önemli olarak kök boğazı bölgesinde hastalık lekeleri oluşturur ve bu lekeler zamanla tüm gövdeyi sarar ve bitkilerin solmasına ve daha sonrada ölmesine neden olabilir. Hastalık etmeni meyveleride olgunluğun her döneminde etkiler ve lekeler meyvenin bir kısmından başlar. Lekeler hızla genişler ve 3-4 gün gibi kısa sürede yüm meyveyi kaplayabilir. Bu meyveler üzerinde beyazımsı bir küf tabakası oluşubili, bunlar fungusun sporları ve miselleridir. Meyvelerde oluşan bu lekerde çöküntü olmaz veya düzenli bir şekilde sınırlanmamaktadır. Zamanla tüm meyve kahverengi bir renk almakta ve daha ileri dönemlerde meyveler dökülmektedir.
Kültürel Mücadele:1. Dayanıklı bitkiler tercih edilmeli.
Kimyasal Mücadele:Toprak fumigasyonu (Methyl Bromide ve 1-3 Dichloropropene) dikimden önce tavsiye ediliyor.
Formaldehit EM 400 g/l 4 lt(150 cc/m2) toprak
Tolclofos Methyl WP 80% 100 g