Baharatı bol olan eve doktor girmez
Baharatlar geçmişten bu yana ölümden başka her derde şifa olarak kabul ediliyor. Yemeklerimizde baharat olmasa ne olurdu hiç düşündünüz mü?
İlk çağlardan bu yana şifa kaynağı olarak bilinen baharatlar Osmanlı mutfağıyla aslında oldukça geç tanışmış sayılır. Mısırın fethine kadar yalnız 18 baharat çeşidini kullanılan saray mutfağı fetihten sonra 500 baharatla şenlenmiş.
Herhalde yediğimiz hiçbir yemekten keyif, lezzet ve tat alamazdık. Bir düşünelim... Dumanı tüten bir pirinç pilavına taze çekilmiş döktüğümüz karabiber, içtiğimiz sıcacık çorbaya attığımız biraz kırmızı pul biber ya da ciğere döktüğümüz biraz kimyon lezzetini nasılda değiştiriyor değil mi? Hayatımızın her anında baharat var. Hem lezzet hem sağlık açısından baharatların önemini belki her zaman elimizin altında olması hasebiyle anlayamıyor olabiliriz. Fakat baharatların insanlık tarihinde inanılmaz önemi vardır. Baharatlar her zaman çok önemli olmuş ve olmaya da devam ediyor. Baktığımızda baharatın çok ilginç bir tarihi süreci vardır ki, insanlık için çok önemlidir. Çünkü baharatlar sadece lezzet için değil hem şifa hem hastalıklara karşı da iyi bir koruyucu olma özelliğine sahiptir.
Bahar Arapçada koku anlamına gelir. Baharat ise çoğuludur yani kokular demektir. Türkçe de yeniden çoğul yapılarak baharatlar olarak yerleşmiştir. Aroma sözcüğü ise Yunanlıların baharat için kullandığı eski bir sözcüktür.
Baharatın ana merkezi Asyanın Güneydoğu kesimleri, en çok da Hindistan ve Mısırda, şimdilerde ise çoğunluğu Endenozyadan oluşan adalar topluluğudur. Çünkü buralarda tropikal iklim egemendir. Yüksek sıcaklı ve yıl boyu süren yüksek yağış baharatların yetişmesine kolaylık sağlar.
Baharatların hayatımıza girmesi 1700lü yıllardadır. Bundan önceki dönemlerde baharatlar Mısırda mumyalamada kullanılırken, ilkel çağlarda teknolojinin olmamasından dolayı kurutularak kullanılan etlere lezzet vermesi için de kullanılırdı. Mezopotamyada ise Asurlular ve Babilliler baharatı ilaç yapımında değerlendirdi. Yüzyıllar boyunca da Romalılar baharatı mutfakta, parfümeride ve eczacılıkta kullanmışlardır.
MISIRIN FETHİYLE BAHARAT CENNETİNİ KEŞFETTİK
Baharat ticaretini yüzyıllar boyunca Araplar denetimlerinde tutar. Pazar kaynaklarını korumak için akla hayale gelmedik kurnazlıklar yaparlar. Romalıların çöküşüyle baharat Avrupadan elini eteğini çeker ve yeniden görülmesi için Haçlı Seferlerini bekler. Bu dönemde baharat Venediklilerin eline geçer ve baharat ticareti onlardan sorulur olur. 16.Yüzyılın ilk yarısında Mısır ve bazı Doğu ülkelerinin fethi ile Şamın meyveleri, Mısırın pirinci, şekeri, mercimeği ve özellikle de baharatları Osmanlı mutfağında büyük rol oynar. Mısırın Osmanlı Himayesine girmesiyle sarayda tüketilen baharat çeşidi ve miktarı artar. 1489da sadece 18 baharat çeşidinin tüketildiği saraya,1573te 500den fazla baharat çeşidi girmiştir.
Yükte hafif pahada ağır olma özelliğiyle uzun mesafeli ticaretin en önemli kalemi haline gelen baharat, Suriye ve Mısırdan Anadolu ve Avrupaya dağılmaktaydı. Baharat Uzakdoğu ve Hindistandan Yemen vasıtasıyla Suriye ve Mısıra ulaşıp, buralardan diğer Osmanlı topraklarına ve Avrupaya ihraç edilmiştir. Ümit Burnunun keşfinden sonra dahi, baharatın bu seyahat güzergâhı uzun bir süre daha ağırlığını korumuştur. Maddi getirisinin yüksekliğinden ötürü Osmanlı Devleti de bu metanın ticaretini tekeline alarak sevkiyatını yakinen takibini ve dağıtımını bizzat organize ederek denetlemiştir. 17.yüzyılda baharatın baş merkezi olarak bilinen Mısır adına İstanbuldaMısır Çarşısı isimli bir baharat çarşısı kurulur ve baharat satışının merkezi olur.
Baharatın öyle çok çeşidi ve faydası var ki.. aşağıda yazmış olduklarım belki bunların üçte biri bile etmez. Her derde deva diyebileceğimiz baharatların bir kaçını sizin için araştırdım:
Çörek Otu, Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm) buyurdular ki: Ölüm dışında hiçbir hastalık yoktur ki çörek otunda onun için bir deva bulunmasın. [Buhârî, Tıbb 7; Müslim, Selam 89, (2215); Tirmizî, Tıbb 5, (2042), 22, (2071
Zencefilin, soğuk algınlığı ve grip için tedavi edici özelliği bulunmaktadır
Lokman Hekime göre 7 illet vardır. Bunlar felç, siyatik, kulunç, basur yeli,göz ağrısı, diş ağrısı ve şehvetsizliktir. İlacı şudur: Küçük Hindistan cevizi, karanfil, kakule, kırboğum otu, emleç, tarçın, güzel kokulu sümbülden aynı ölçüde alınır, dövülür; bal kaynatılır, köpüğünü alınır, kıvam getirilir, bu bahsedilen otlar macun kıvamına gelinceye kadar katılır ve sekiz miskal şerbet eklenir. Her kim bunu yerse Allahın yardımıyla gönlü dilediği gibi olur, bu bahsedilen hastalıklardan kurtulur.