Devlete "yerel vergi sistemi" önerisi - Kıbrıs Haberci | Kıbrıs Haberci
Anasayfa/Ekonomi/Devlete “yerel vergi sistemi” önerisi
Devlete “yerel vergi sistemi” önerisi
Maliye Bakanlığı’na vergi sistemi ile ilgili bir rapor hazırlayan sosyolog Kudret Akay, esas olarak varlıkların vergilendirileceği yeni bir sisteme geçilmesini ve gelir vergisinin kaldırılmasını önerdi.
Maliye Bakanlığı’nın isteği üzerine vergi sistemi konusunda bir araştırma yapan ve yeni öneriler hazırlayan sosyolog Kudret Akay, gelire dayalı vergi sisteminin varlıkların vergilendirilmesine dayalı “yerel vergi sistemi” ile değiştirilmesini önerdi.
Akay’ın önerisi, emlak gibi taşınır malların da vergilendirilmesini ve bu sistem ile KKTC’nin ve özellikle yerel yönetimlerin finansmanının yerel kaynaklardan sağlanmasını öngörüyor.
GELİR VERGİSİ SİSTEMİ
Haziran 2019 tarihini taşıyan raporda, 2017 yılında, kamu görevlilerinin 43,7 milyon Euro, özel sektör çalışanlarının ise 41,8 milyon Euro gelir vergisi toplandığına dikkat çeken Kudret Akay, özel sektörde çalışan sayısının 75 bin 743 olduğu dikkate alındığı zaman kişi başına ödenen gelir vergisinin yıllık 522 Euro olduğunu saptadı. Özel sektörde kendi hesabına çalışanların yıllık ortalama gelir vergisinin 721 Euro olduğu da saptamalar arasında.
Haberci’nin elde ettiği raporda ayrıca, 18014 mükellefin 14973’ünün (%83.11) ortalamanın altında vergi ödediği; 4140 mükellefin (%22.98) hiç vergi vermediği de saptandı. KKTC’de 2017 yılında en yüksek vergi ödeyen ilk 520 kişi ise toplam ödenen verginin %50’sini ödemiş bulunuyor.
Kudret Akay, bu vergi sistemi konusundaki yargısını ise şu cümlelerle ifade ediyor:
“Bu şartlar altında devletin vatandaşların beklentileri olan sosyal hizmetleri sunması olanaksızdır.
Bu miktardaki doğrudan gelirlerin bir yanda toplumdaki gerçek zenginlikle çelişkili olduğu diğer yanda ise bu düzeydeki gelirle kamunun temel yükümlülüklerini dahi yerine getiremeyeceği aşikardır.
Bu iki olgunun varlığı toplumsal huzursuzlukların altında yatan nedenlerden biri olabilir.
Vatandaş devletten beklentileri karşılanmadığından dolayı bir yanda devleti ve özellikle devletin sosyal adaleti sağladığına dair olan inancı sorgulamakta – her türlü medyada bu olgu hemen her gün karşımıza çıkmaktadır- diğer yanda ise belki de toplumsal özgüven sürekli olarak erozyona uğramakta ve dış kaynaklardan gelecek yardıma olan bağımlılık algısı güçlenmektedir”.
Akay tarafından önerilen Yerel Vergi Sistemi, KKTC’de 90 bin 500 konut ve 19 bin iş yerini vergilendirerek bundan elde edilecek gelirler karşılığında özel sektör çalışanlarından ve kendi hesabına çalışanlardan alınan gelir vergisinden vazgeçmeyi öngörüyor. Yılda 41,8 milyon Euro olarak hesaplanan bu rakam mülk sayısına bölündüğü zaman mülk başına 500 Euro kadar bir emlak vergisi ödenmesi gerekecek. Akay, bu miktarı, yeni sistemin “uygulanabilir olduğuna” ilişkin bir kanıt sayıyor.
Devletin 2017 yılında belediyelere aktardığı miktarın 63 milyon Euro olduğu dikkate alınarak iş yerlerinden alınacak aylık 50 Euro karşılığı iş yeri vergisi ile bu miktarın karşılanması ve belediyelere verilen devlet katkısının sona erdirilmesi de Yerel Vergi Sistemi’nin önemli bir yanını oluşturuyor.
Sosyolog Kudret Akay, oluşturmaya çalıştığı Yerel Vergi Sistemi’nin felsefesini ise “Refahın daha adil paylaşımını sağlayabilmek, demokratik hesap verebilirlik ve hesap sorma alışkanlığımızı güçlendirebilmek ve gerçekten kendi kendimizi yeterli olabilmek için ciddi isek elimizde enstrümanlar mevcuttur.
Ülkemizde çok küçük bir grup yıllar içerisinde çok büyük bir servet/varlığın sahibi olmasına katkı sağlayan yasal çerçeveyi değiştirerek, daha mutlu bir topluma ulaşmak mümkündür” diye açıklıyor.
Kudret Akay maliye bakanlığı Sosyolog vergi sistemi