Petrol çağının sonu | Kaan Sarıaydın
Petrol çağının sonu	0
on	1 Mart 2016
ONLARCA yıldır “Petrol Üretiminin Zirve Noktası” hipotezi iktisadi düşünceye hakimdi. Bu hipoteze göre dünyadaki petrol tükenip ekonomik felakete sebep olacaktı.
Yalnız hidrolik kırılma, derin deniz sondajı ve petrollü kumlar gibi yeni petrol çıkarma yöntemleri sayesinde bugün anlaşılan o ki dünyamızda bir zamanlar düşünüleninden çok daha fazla petrol mevcut.
Petrol üretiminin zirve nokta hipotezi gerçekleşmiyor ve petrolü değerlendirirken geleceğine hep arz tarafının azalmasından ve talebin sürekli artmasından bakarak tek taraflı yanaşım sergilendiği görülmekte. Ya dünya nüfusu gittikçe petrol talebini azaltırsa ve eskisi kadar petrol almassa ne olur?
Dünyanın yollarında şu an bir milyar civarında akaryakıtla işleyen araçlar var ve bunların yalnız binde birinden daha azı elektrikle işliyor. OPEC’in kendi öngörülerine inanırsak 2040 yılına kadar elektrikli araçların payı ancak yüzde 1’e artacak. Bunu yakından inceleyince hiçte inandırıcı gelmiyor
TEKNOLOJİNİN TOPLUMA DAĞILMASI
Yeni teknolojilerin zaman içinde topluma dağalmasını ölçmek için genelde s-eğrisi kullanılır.
Teknolojilerin zaman içinde topluma dağılmasında aynı S harfinin şekili gibi gelişme görülüyor. Yeni teknolojilerin pazarı önce çok yavaş büyümeye başlıyor ancak zaman içinde bu teknolojiler insanların güncel hayatlarına girmeye başladımı büyümesi ateşlenmeye başlıyor ve zamanla pazarı doyum noktasına ulaşarak büyümesi gitgide azalarak aynı S harfin tepesine benzer şekil sergiliyor.
Buz dolabının, renkli televizyonun, bilgisayarların ve cep telefonların zaman içinde topluma dağılıması ve pazarlarının büyümesi bu tarz seyire örnek teşkil eder. S-eğrilerini ön görmek kolay olmasa da imkansız da değil.
Bir teknolojinin topluma dağılmasının s-eğrisi şeklini almasını öngörmek için belirli varsayımlarda bulunmak gerekir.
UCUZ ELEKTRİKLİ ARABALAR GELİYOR
Elektrikli arabalarla ilgili varsayımlar: Hızı, makul fiyatı, boyutu ve ulaşım mesafesi. Önümüzdeki yıllarda Tesla ve diğer araba üreticileri uzun ulaşım mesafesi olan ve makul fiyatlı elektrikli arabalar piyasaya sürmeyi planlıyorlar.
Hem otomotif şirketleri hemde teknoloji şirketleri dört yıl içinde çıkacak onlarca yeni modellere milyarlarca dolar yatırım yapıyorlar. Elektrikli arabaya üreticiler farklı yaklaşıyor.
Teknoloji şirketleri elektrikli arabaya temelinde pil ve yazılımdan oluşan teknoloji olarak yaklaşıyorlar. 2020 yılından itibaren bu modellerin akaryakıtlı rakiplerinden daha hızlı, daha güvenli, daha ucuz ve çok daha rahat olmaları bekleniyor. 2020 yılından itibaren yukarda bahsettiğim s-eğrisi dikey artış safhasına girmesi beklenebilir.
Petrol fiyatlarının çöküşüne sebep olması için yollardaki tüm araçların elektrikli olması gerekmez.
Talebin azalmasına sebep olacak kadar elektrikli aracın akaryakıtlı aracın yerini alması petrol arz fazlasına sebep olarak fiyatların çökmesine yeterli olur. 2014 yılında başlayan petrol fiyatlarının düşüşünün ana sebebi üreticilerin toplam günlük üretimi 2 milyon varil artırmasıdır.
Elektrikli arabaların piyasa payı arttıkça talep tarafında aynı miktarda azalmaya sebep olursalar petrol fiyatının çöküşü dahada hızlanması gerekir. Bu ne zaman olur?
Tesla büyük yatırımlarda bulunuyor ve satışını mevcut 50bin araçtan 2020 yılına kadar 500 bin araca artırmayı öngörüyor. Diğer üreticilerin mevcut birleşik pazar payı eşit kalsa bile petrol talebinin azalması hesaplanabilir:
Her bir elektrikli araba yılda ortalama 15 varil petrol talebinin yerine geçiyor ve böylece aşağı yukarı 2023 yılında dünyadaki tüm elektrikli arabalar 2 milyon varil talep azalmasına sebep olur. Bu gelişmelerin daha başlangıcı.
Bazı öngörülere göre 2040 yılına kadar tüm dünyadaki arabalarının en az yüzde 50si elektrikli olması bekleniyor.
PETRODOLARIN SONU YAKIN MI?
Elektrikli arabanın çağdaş ve makul yerini alması petrolün çöküşüne sebep olmasına yeterlidir.
Ancak petrolün öneminin yok olmasıyla birlikte tüm mevcut küresel ekonomik ve finansal sistemin devasa bir değişime gireceği demektir.
Petrodolar sisteminin ve bununla birlikte dolar rezerv döviz statüsünün çöküşü kaçınılmaz gözüküyor. Devletlerin mevcut güçleri değişecek.
Ortadoğu’daki tüm petrole bağımlı üretici ülkelerin geleceği sorgulanmalı.
YENİ ÇAĞ BAŞLIYOR
Şehirlerde trafik seslerinin kaybolması ve çevre kirliliğinin azalması yeni çağının olumlu göstergeleri olacak.
Petrol sektörüne yatırım yapılan trilyonlarca dolar yok olacak ve yerine yeni enerji kaynakları ve teknolojiler trilyonlarca yeni kazançlara sebep olacak.
Bu yeni çağının arefesindeyiz ve acilen buna hazırlanmalıyız.
Bizde yeni çağıda önemli rol üstlenmek istiyorsak bu teknolojilere sahip olmalıyız.
Bunların hepsi uzak gelecekte değil çok yakında yaşanacak!
Bu yazı 29.02.2016 tarihinde Yeni Yüzyıl Gazetesi‘nin sitesinde yayınlanmıştır.