Türkmenistan Türkmenistan: Buluçlaryň şu günki ıagdaıy Aprel 17, 2012
Türkmenistanly buluç zenanlary. Baıramaly, aprel, 2012.
Türkmenistan köpmilletli ıurt. Şol milletlerden birem buluçlar. Dürli statistiki maglumatlara görä, Türkmenistandaky buluçlaryň sany 30-40 müň aralygynda diılip hasaplanylıar. Olar, esasan, Mary welaıatynyň Baıramaly, İolöten, Garagum we Türkmengala etraplarynda ıaşaıarlar. Şu günki gün Türkmenistandaky buluçlaryň däplerininiň, medeniıetleriniň we hukuklarynyň goralyş ıagdaıy nähili? Şu meseleler barada Azatlyk Radiosy Baıramaly etrabynda ıaşaıan 45 ıaşly buluç aıaly Gülperi Abdylkerimowa bilen gürrüňdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Gülperi, siziň çagalaryňyz mekdepde haısy dilde okaıarlar?
Gülperi Abdylkerimowa: Mekdepler türkmen dilinde okadıar. Çagalar nirä barsa-da, türkmen dilini bilse oňat. Bärde buluç dilinem, rus dilinem okadıarlar. Iňlis dilem bar.
Azatlyk Radiosy: Buluç dilini okatmak üçin ıörite klaslar barmy?
Gülperi Abdylkerimowa: İörite klaslar ıok, ıöne okadylıan sapak bar. Biziň dilimizde okuw kitabam ıok. Ony ıöne öz buluç dili bilen öwredıärler. İokary bilim aljak bolup, Aşgabada gidip, Moskwa gidip okap gelıärler.
Buluçlaryň içinde gyzyl diplom alyp gelıänler-de bar. Doktor bolıan bar, inžener bolıanlary, başlyk bolıanlary bar. Mugallymlaram bar. Montıorçylyga-da gidıärler. Buluç oglanlardan mugallym bolup işleıänleri bar. Buluç gelinlerinden doktoram bar, mugallymam bar. Aşgabatda instituty okap gelenler bar. Buluç gelinlerden gyzyl diplom alyp gelenlerem bar.
Azatlyk Radiosy: Gyzlaryny okatman, öıünde saklaıan buluç maşgalalary gabat gelıärmi?
Gülperi Abdylkerimowa: Hawa, buluçlaryň içinde çagasyny okuwa goıbermeıänlerem bar. Köne däbi alyp barjak bolup, çagasyny goıbermän, öıünden çykarmaıanlaram bar. Häzir döwür üıtgedi. Indi gyzlaram işleıär.
Azatlyk Radiosy: Türkmenleriňki ıaly buluçlarda-da galyň salmak däbi barmy?
Gülperi Abdylkerimowa: Hawa, türkmenlerde bolşy ıaly, biziňkilerde-de galyň bar. Öň biz durmuşa çykan wagtymyzda altyn şaı-sep ıokdy, indi döwür ıütgäp, buluçlaram “altyn getir” diııärler. Galyňa-da 25 millon manat töweregi pul geçirmeli. Bu bir. Soňam gyzyň eşiklerini alyp bermeli.
Azatlyk Radiosy: Buluç gyzlarynyň öz halaşıan ıigidi bilen öıden gaçyp, durmuş gurıan halatlary gabat gelıärmi?
Gülperi Abdylkerimowa: Buluç gyzlaryndanam halaşıanlary bilen gaçıanlary bar. İöne soň molla-zady getirıärler. Şonda gyzlar “şunça million getir, soň aragatnaşyk bolar. Eger getirmeseň, aragatnaşyk etjek däl” diııärler. Onsoň şol talap edilıän zatlary getirip berıärler. Şeıdip, gyzlar öz halaıanyna barıarlar.
Azatlyk Radiosy: Buluçlar bilen türkmenleriň arasynda birek-birege gyz bermek, gyz almak ıaly ıagdaılar nähili?
Gülperi Abdylkerimowa: Hawa, oglan bilen gyz biri-birini halasa, şonda oglanyň gyzy almaga haky bar. Ine, türkmen gyzlary buluja äre barıarlar, buluç gyzlary türkmen oglanlaryna barıar. Şeıle zatlaram ıüze çykıar. Buluçlaryň içinde-de, türkmenleriň içinde-de bar bu ıagdaı. Käbir erkekler buluç gelni bar bolsa-da, üstüne türkmen aıal alıarlar. Biziňkide türkmen alıarlar, orus alıarlar öılenip, iki aıallylary-da bar.
Azatlyk Radiosy: Siziň ıaşaıan obaňyz buluç obasymy ıa türkmen obasy?
Gülperi Abdylkerimowa: Türkmenem bar, bulujam. İöne bu obada buluç kän. Buluçlar-a öz dilini alyp barıalar, türkmenlerem öz dilini. İöne türkmenlerem buluç dilini suw ıaly bilıärler. Buluçlaram türkmen dilinde gürleıärler. Iki milletiňem gatnaşygy oňat. Pata bolsa, toı bolsa iki milletem agzybir. Biri-biriniň oturyşygyna gatnaşıarlar. Iki milletem bir garyndaş ıaly.