Ölümsüz bir uygarlığın içinde ölümlü dirileriz. Hristiyanlar için olduğu gibi değil. Dirilişe inanalar, dirilişe teslim olanlar için olduğu gibi. Bu; bir hayat tarzı ya da bir dünya görüşü olmanın çok uzağındadır. Dünya hayatının varlığı ve yokluğu gibidir. Bir savaş ise zihniyetlerin savaşıdır. Süreklidir. Acımasızdır. Benliktir. Nefistir. Ve her savaş gibi bu savaşta zafer istemektedir. Yaşamayı ve ölmeyi bilene ise; aşktır, anlamdır, varoluştur, sevinçtir, güvenliktir, güzelliktir.
İlk insandan bugüne hepimizin inandığı ve kendini adamış olduğu bir dava var. Bunu inanç ve inançsızlık olarak ayırmak mümkündür. Çünkü insan fıtratı gereği gerçekten inandığı için emek harcar, inanmadığı onun için anlamsız, boş ve gereksizdir. “Ben buna inanıyorum!” demek bir sancağa sahip çıkmak ve o sancağın yere düşmemesi için gereken her şeyi yapmaktır. Bir kentin var olacağına inanırsanız; sırtınızda taş taşır, harç yapar, inşa edersiniz. İnsanları bu şehrin var olacağına ikna eder, doğruluğunu anlatır, karşınızda durmaya çalışana başkaldırır, inandığınız düzeni kurmak için oluşturduğunuz disiplin atmosferi ile yola devam edersiniz. Yağmur yağar; çamur olur, fakat siz kendi uygarlığınızın yani inandığınız uygarlığın oluşmasını sağlamak için fırtına dahi çıksa savunma savaşınızı en doğru şekilde verirsiniz. Tam burada “inanmak” devreye girer. Ve hemen ardından “sevmek” ki bu yaşamın en gerçek anlamıdır. İnanmayan ve sevmeyen insanlar hayatın kudretini bilemez, yaşamı anlayamaz, muhabbetin kaynağını oluşturamazlar.
İnanç olmadan sevgi tehlikeli olduğu kadar, sevgi olmadan da inanç tehlikedir. Bugün bedbaht olmaya yüz tutmuş nesillerin mimarı inançsızlıktan ve sevgisizlikten uzak insanlardır. Kökünde inanış olan, sevgi ile büyütülmüş nesiller ise hakikatin temeli üzerine yüksek katlı binalar ve temeli sağlam uygarlıklar inşa ederler. İnsani varlığın da üzerine yükselirler. Sonu olan dünyada sonsuzluğa ulaşır ve bir zamanın içinde başka bir zaman yaşarlar. Fani iken ebedi kılınır, damla iken derya olurlar.
İlk ve son ilim budur; inanmayı ve sevmeyi öğrenmek.