Müzeye Zaman Ayırma Sanatı | TESAD
· 26 Haziran 2020 ·5 dakikalık okuma·1
Le Devoir gazetesi, pandeminin etkilediği kültür sektöründeki zorunlu değişimlerle ilgili serisini sürdürüyor. Sahne sanatlarından ve beyaz perdeden sonra, uluslararası ticarete daha az elverişli bir dünyada kendi koleksiyonları etrafında, kendilerini yeniden tanımlayarak tekrar açılan müzelere yöneliyoruz.
Montreal Çağdaş Sanat Müzesi (MACM), şimdilerde Fransız sanatçı Cyprien Gaillard’ın kalıcı koleksiyonunun bir parçası olan Nightlife sergisini yeni projektörler ve şarj edilebilir 3D sanal gerçeklik gözlükleriyle 5 Mart itibariyle sunmaya başladı. Ekipmanların titizlikle dezenfekte edilmesi gerektiğini vurgulayan sağlık yönergeleri sunumdan yalnızca birkaç gün sonra daha iyi hale geldi. Görüşlere dönecek olursak, Kanada’da bütün müzeler kapandı. Sosyalleşmeye veda edildi, hiçbir şey yolunda gitmiyor.
Montreal Çağdaş Sanat Müzesi direktörü John Zeppetelli, “Bir dünyada uyuyup başka birinde uyanıyoruz. 24 Haziran’daki yeniden açılışında Nightlife sergisini göremeyeceğiz.” dedi.
Frida Kahlo, Diego Rivera ve Meksika modernizmi sergisi, eski güzel tabloları, çizimleri ve fotoğrafları bir araya getiriyor. Quebec Ulusal Güzel Sanatlar Müzesi’nin 13 Şubat’ta açılışı 2000 ziyaretçinin katılımıyla, bu tür popüler hitlerin bir kuralı olarak güzel bir dalgalanma oluşturdu. Fakat bu mutlak başarı, karantina nedeniyle bir ay sonra durdu.
29 Haziran’da yeniden açılması öngörülen Lassonde Köşkü ile, Khalo sergisi 7 Eylül’e kadar uzayacak ve tek seferde en fazla 50 ziyaretçi alacak. Sergiyi bu yaz ağırlayacak olan Portland Müzesi ise 2021 yılındaki sırasını bekliyor. Kanada Ulusal Galerisi (NGC) de etkinliklerini durdurdu. NGC Sergi ve Tanıtım Direktörü Isabelle Corriveau, “İlk içgüdüler hayatta kalma içgüdüleridir. Eserlerin korunması, güvenliği ve müze koşullarının sürdürülmesini sağlamak için hızlı önlemler aldık. Ayrıca koleksiyon sahiplerine güvence vererek çalışanlarımızın borçlarından haberdar olduk.” Dedi.
Kanada Ulusal Galerisi bazı eserlerin gösterimlerini uzatacak ve Kanadalı sanatçı Moyra Davey’in bu yaz yapılması planlanan sergisini sonbahara erteleyecek. Isabelle Corriveau, Moyra Davey’in eserlerinin çoğusunun pandemiden önce müzede olduğu için şanslı olduklarını düşünüyor.
Büyük Sergilerin Sonu mu Geldi?
Müze dünyasında bu tür karmaşalar büyük veya küçük kurumlar var olduğu sürece tekrarlanır. Yaşadığımız salgın süreci müze çalışanlarının soyutlanmasına ve salonların kapatılmasına yol açtı. Bu küreselleşmiş dünya şimdi az veya çok da olsa derinlemesine düşünmeli, eserleri alma ve halka sunma şeklini yeniden gözden geçirmelidir.
Direktör John Zeppetelli, “Salonlarımız çok büyük ve mesafe kuralına uyarsak çok fazla sorun yaşanmayacak.” diyor. Bununla birlikte, Kanada Ulusal Galerisi (MBAC) tek yönlü tabela göstergeleriyle tek seferde 75 kişiden fazla ziyaretçi alamıyorken Covid-19 öncesi dönemde bin civarında ziyaretçi alabiliyordu. MBAC, 12 Haziran Cuma günü için açılış izni aldı. Çalışanların ve eserlerin güvenliğini sağlayan ilk grup ve ziyaretçilerin rotasını belirleyecek diğer grup çalışanlar hakkında henüz hiçbir karar alınmadığını söyleyen direktör daha geniş alana ihtiyaçları olduğunu belirtiyor. Ayrıca “Tasarım ekibimiz, mesafeyi nasıl koruyacağımızı aktif olarak araştırıyor. Salonlar arasında oldukça geniş girişler oluşturacak ve dar girişlerden kaçınarak insanların hareket etmesini kolaylaştıracağız.” diyor.
Quebec Ulusal Güzel Sanatlar Müzesi (MNBAQ) Müdürü Jean-Luc Murray, “1970 ve 1980’lerde ortaya çıkan gişe rekorları, küreselleşme olgusuyla her yerden koleksiyoncular ve ödünç verenlerle iş yapma imkânının kolay olmasıyla ilgilidir. Bu olayı uluslararası bir rock turnesiyle karşılaştıracak olursak, dünya ticaretindeki duraksamaların sergilere etkilerini kısa sürede görebiliriz.” dedi.
William Turner’in Londra’da bulunan Tate Modern Müzesi’ndeki muhteşem resimlerinin Ocak ayında başlayan gösterimi hala devam ediyor. MNBAQ müdürü ayrıca “Bu tür eserlerin uzun vadede etkilenip etkilenmeyeceğini 2021’den sonra göreceğiz. Şu an konuşmak için erken ama herhangi bir gerileme görmüyoruz.” dedi.
Özel müzeler için kiralama, ulaşım ve sigorta masrafları müzecilerin kitlesel borçlanma isteklerini azalttığı için sergi sayıları değişiklik gösterebilir. Corriveau, Rembrandt ve Städel müzelerini istisna göstererek, eser taşımacılığı sektörünün değişken olduğunu ve önümüzdeki aylarda ve yıllarda da öyle kalacağını belirtiyor. Frankfurt Müzesi’nin açılışı Aralık ayında, Ottawa’daki de Mayıs 2021’de gerçekleşecek.
Pandemiden önceki dönemde Hollandalı ustanın şaheserleri yüzbinlerce kişi tarafından ziyaret edilirdi. Şubat ayının sonunda, Louvre’da bulunan Leonardo da Vinci sergisi 1.071.840 kişi tarafından ziyaret edilmişti.
1970 ve 1980’lerde ortaya çıkan gişe rekorları, küreselleşme olgusuyla, her yerden koleksiyoncular ve ödünç verenlerle iş yapma imkânının kolay olmasıyla ilgilidir. Bu olayı uluslararası bir rock turnesiyle karşılaştıracak olursak dünya ticaretindeki duraksamaların sergilere etkilerini kısa sürede görebiliriz.
Şimdi bu ziyaretçi sayılarına veda mı etmemiz gerekiyor? Direktör Jean-Luc Murray, ziyaretçi sayısını arttıracak farklı nitelikte önlemler alınması gerektiğini belirtiyor. Aynı zamanda “Yılda 500.000 ziyaretçi çekmek zordur. Pandemiyle gelen iyi haberlerden biri yürüyen merdivenlerde iki veya üç kişi olmasıdır. Risk almak ve yıllık 250.000 kişilik bir ziyaretçi trafiğini kabul etmek daha kolay olacaktır.” diyor.
Sağlık krizi ulusal sergilerin dolaşımını da etkiledi. Leonard Cohen’in Montreal Çağdaş Sanat Müzesindeki “A Crack in Everything” sergisi beş ayda 315.000 ziyaretçiye ulaşmıştı ve bu kış New York’tan sonra Kopenhag’a taşındı ve orada kaldı. Eserlerin taşınması için 40 koli gerekiyor. Müze direktörü başka bir kuruluşa nasıl taşınması gerektiğini bilmiyor.
Direktör Luc Murray, “MAC’deki blockbuster kültürünü benimsemiyoruz. Güzel bir sergi, gişe hasılatı ve sosyal yardımlar gibi faydalar sağlayabiliyor. Ancak şu an sanatçılar koleksiyonları için daha yaratıcı yollara başvurmayı düşünüyorlar. İşte bu noktaya doğru gidiyoruz.” diyor.
Koleksiyonlara Yeniden Dönüş
Bu ödünç mantığının tersi, müzelerin geri çekilmesini sağlıyor. Montreal Çağdaş Sanat Müzesi, zaten koleksiyonlara dönmek için bu fikre katılmıştı. Quebecli bir grup sanatçının “Kuşlara havayı Öğreten Makine” isimli uzun zamandır beklenen yaz sergisi Ekim ayına kadar bekleyecek. Öngörüldüğü gibi, kalıcı koleksiyonların satın alımları sadece ulusal sanatçıları desteklemektedir. Direktör, bir kuruluşun başlattığı kampanya sayesinde 300.000 dolarlık satın alma bütçesinin yıl boyunca iki katına çıkmasını umuyor.
Zeppetelli, “Dünyanın dört bir yanındaki müzelerle diyalog kurmak ve yerel sanatçılarla meslektaşlarını yakınlaştırmak önemli bir konudur. Koşullar bizi geri çekilmeye zorluyor, ancak kendimizi kendi sınırlarımıza hapsetmenin tehlikeli bir yanı var.” dedi.
Kanada Ulusal Galerisi Koleksiyonlar Direktörü, alternatif veya bir son çare olarak neyin hazırlandığından haberdar değil. “Önümüzdeki birkaç yıl içinde programlarımızın sadece Kanada koleksiyonlarını içermesini planlamıştık ve kriz bu değişimi güçlendiriyor.” diyor Corriveau. MBAC kavramsal medya sanatında öncü olan Kanadalı kolektif General Idea’nın büyük bir retrospektifini hazırlıyor. 2012 planlarına bu retroperspektif de dahil edilecek.
Quebec Güzel Sanatlar Müzesi (MNBAQ) bu konuda tecrübelidir. Direktör Jean-Luc Murray, Pellan’ın eserlerini birleştirebileceği Mallorca’daki (2018) Miró sergisini örnek vererek, “Covid sonrası dönemde, ulusal sergileri ödünç vermek de dahil olmak üzere müzelerin koleksiyonları üzerinde daha fazla çalışmasına izin verebileceğini düşünüyorum.” dedi. Tarihin yazılmasında müzelerin katkısı büyüktür. Şimdi heyecanla, daha duyarlı bir şekilde gitmeyi sürdürebiliriz.
MNBAQ, gece temasıyla gerçek veya metaforik eserler çıkararak bu konu üzerinde bir çalışma hazırlıyor. Direktör, “Salgını hayatımızdaki bir gece olarak düşünebiliriz. Eğer büyük bir pandemi patlaması olmasaydı, muhtemelen bu konudan ilerlemezdik.” diyor. Murray ayrıca bu büyük küresel duraksamanın, müzelerin kendilerini sakinleştirici yerler olarak yeniden konumlandırmasına imkân verdiğine inanıyor.
“Zamanı durdurmak ve geri bırakmak istiyoruz. Ziyaretçilerin bir eserin önünde durup onu yorumlamasını diliyoruz. Hatta bunu göz önünde bulundurarak bir müzeyi yeniden düzenleme fikrimiz bile var. Acı çekiyoruz, endişeliyiz, üzgünüz ve şu anda yas tutuyoruz. Ama bu dönem sona erdiğinde, belki birkaç yıl içinde, yapmak istediğimiz her şeyi yaptığımızda, sonunda buna değdiğini söyleyeceğiz.”
Isabelle Corriveau, son olarak “Bu kâbusun nesi iyi? Bu kriz her birimizi duraksamaya, gerilemeye, durup düşünmeye zorladı. Krize olumlu bakan çok kişi var. Kanada Ulusal Sanat Müzesi, hizmet verdiği topluluklara karşı dikkatli olmaya, ziyaretçi deneyimine ve kararlı programlamaya aktif bir şekilde yeniden odaklanacaktır.” dedi.
Muhabir: Stéphane Baillargeon