Anasayfa Haberler&Gelişmeler Diyabetik Maküler Ödem (DMÖ)
Diyabetik retinopati diyabet hastalarında kan glukozunun yüksek olmasından kaynaklanan her tür retina (görmeye yarayan sinir hücrelerinin bulunduğu tabaka) hasarını kapsayan genel bir terimdir. Diyabetik retinopati kronik ve ilerleyici bir hastalıktır. Diyabetli hastalarda yaygındır ve anlamlı görme kaybına neden olabilir. Diyabetik retinopatinin seyri sırasında herhangi bir zamanda, zayıflayan damarlardan sızan kan ve sıvı birikimine diyabetik makuler ödem adı verilir.
Diyabetik Retinopati diyabetle ilişkili en sık görülen göz rahatsızlığı olup 20-74 yaş aralığında çalışan yetişkinlerde körlüğün en önemli sebebidir. Diyabetik makuler ödem ise diyabetik retinopati hastalarında görme kaybına yol açan temel problemdir. Diyabeti olan hastaların %1-3’ünde diyabetik maküler ödeme bağlı görme bozukluğu olduğu bilinmektedir. Diyabetik maküler ödem özellikle üretken çağdaki insanlarda görüldüğünden hem bireyin kendisi hem de toplum açısından büyük bir yüke neden olmaktadır. Diyabetik maküler ödem eğer tedavi edilmezse hastaların %50’inde 2 yıl içinde görme keskinliğinde 10 harf (2 sıra) kayıp ortaya çıkar. Bu 10 harf kayıp hastanın araba kullanmasında, bağımsız hareket etmesinde, yakını görmede (gazete okuma, yemek pişirme) çok büyük zorluklara neden olmakta, hasta başkalarının yardımına ihtiyaç duymaktadır.
Hastalığın en erken bulgularından biri gece görmenin zayıflaması (karanlık adaptasyonu) ve parlak ışıklara maruz kaldıktan sonra eski görmeye kavuşmanın uzun sürmesidir (fotostres). Hasta uçuşan cisimler görebilir; bunlar göz küresi hareket ettikçe görme alanında „uçuşuyor? gibi görülen küçük lekeciklerdir. Makula hastalıktan etkilendiğinde, görme bulanıklaşır. Sonunda merkezi görmede kontrast ve keskinlik kaybı meydana gelir. İlerlemiş hastalıkta görme kaybedilir ve hatta ağrı da olabilir.
Kırk yaş üzerindeki diyabetikler arasında retinopati sıklığı %40.3 ve görmeyi ciddi etkileyen retinopati sıklığı ise %8.2 olarak belirlenmiştir. On yıllık bir dönem istatistiklerine bakılacak olursa, Amerika’da, insüline bağımlı olmayanlarda tedavi gereksinimi en az %21.4 iken, insüline bağımlı olanlarda bu oran %32.8 olarak ortaya çıkmaktadır.
Maküla ödemi sıklığı, diyabetik olgularda genel olarak %1-5.7 arasında diyabetik retinopati ile birlikte %2.7-11 (ort:6.85) arasında bildirilmektedir. Bu rakamlara göre Türkiye’de 20 yaş üzerindeki diyabetikler arasında 66.801 ile 380.766 kişi arasında bir rakamla ifade edilecek maküla ödemli olgu olması gerekir. Bunun ortalaması, %3.35 olarak alınırsa, 223.783 kişide diyabetik maküla ödemi olması, iki taraflı olması halinde de 447.566 gözde yaklaşık olarak diyabetik maküler ödem ya vardır veya yüksek risk altındadır denilebilir. Ancak günlük pratikte ve hele optik koherens tomografi (OKT) teknolojisi rutin uygulamaya konduktan sonra, maküla ödemi ile ilgili sıklıklar ve yaklaşımlarda da değişiklikler olmuştur.
Bu konudaki risk oranları, elbette diyabetin süresi ile yakından ilişkilidir. Otuz yaşından önce diyabet tanısı almış olan olgularda, eğer diyabet yaşı 5 yılın altında ise, maküler ödem sıklığı sıfıra yakındır. Ama diyabet yaşı 20 yılı aşınca bu sıklık %29 olarak ortaya çıkar. Otuz yaşın üzerinde diyabet tanısı almış olgularda ise, diyabet yaşı 5 yılın altında olanlarda, diyabetik makuler ödem sıklığı %3, 20 yılın üzerinde diyabet yaşı olanlarda ise ortalama %28 sıklık görülmektedir. Otuz yaş altındaki diyabetiklerde risk faktörleri, diyabetin süresi, proteinüri, erkek cins, diüretik kullanımı, yüksek HbA1C ve lipid düzeyinin varlığıdır. Otuz yaşın üzerinde ise, diyabetin süresi, hipertansiyon, yüksek HbA1C ve insülin alanlarda proteinüri olarak belirlenmiştir. Bu açıdan hastaların sistemik takipleri de elbette son derece önemlidir. Bu anlamda, maküla ödemine sistemik sorunların anlamlı bir yansıması gözü ile bakılabilir.
20 Eylül 20123’te diabeteshealth’de yayınlanan bir yazıda diyabetik maküler ödemin tedavisi için Bayer, ‘Eylea’ adında bir ilacın ABD’de onayını almaya çalışıyor. İlacın oldukça başarılı bir ilaç olduğu ve aylık enjeksiyonlar yoluyla uygulandığı belirtilmiş. Bu tarz sorunu olan diyabetli bireyler için umarım bu ilaç en kısa sürede piyasada ve Türkiye’de olur. (Kaynaklar: diabeteshealth.com, retinavitreus.com, novartis.com.tr, computervisiononline.com)