Download "SEVGİNİN GÜCÜ yılında Manisa da doğan İlhan Berk, Türk şiirinin en üretken, usta şairlerinden"
Bercu Aysun Çelik
1 Kavrama 1 ECE KAVRAMA TURK 101 Ali TURAN GÖRGÜ SEVGİNİN GÜCÜ 1918 yılında Manisa da doğan İlhan Berk, Türk şiirinin en üretken, usta şairlerinden biridir. Şiirlerinde genellikle değişim içinde olduğu görülmektedir. Yazma alanında tüm yeryüzünü konu alacak kadar fikre sahiptir ve fikirlerini her şiir yeni bir başlangıçtır başlığı altında çözümleyip yazmasıyla bilinir. Şiirlerinin neredeyse tümünde nesne kullandığı için sadelikten uzak bir anlatıma sahiptir. Şiirde sadelik ve anlaşılırlık ona göre olmadığı için nesneleri çok katmanlı anlam yapısı ile ele almıştır. Değişmeyen temaları aşk, kadın ve cinselliktir, bazı şiirlerinde ise İstanbul teması yer almaktadır. İlhan Berk, Türk edebiyatının uç kesimlerinde yaşayan ve şiirde sadelik ve anlaşılırlığa önem vermediği gibi anlam da aramayan yazarlarımızdan bir tanesidir.
2 Kavrama 2 Biçim ve içerik yönünden yapılan ayrım şiirde bir değişiklik yaratmaz diyen İlhan Berk, bu ayrımın oluşmasının şairi derin düşünmekten alıkoyduğunu da belirtir. Bu sebepten şiire bir ağaca bakıldığı gibi yaklaşılması gerektiğini söylemiştir. Şiirde biçim, içerik ilişkisine bir ağaca bakar gibi bakmalı. Şiir de bir ağaç gibi bir eytişim izler çünkü (Deniz Eskisi 107). Şiirin içeriğinden sonra biçime anlamsal bütünlükle beraber bakılmasının uygun olduğu mantıklı bulunabilir. Bu durum şairi şiirin bütününü yazma ve oluşturma süresince düşünmeye iter. İlhan Berk in işlediği temalardan biri olan İstanbul teması Türk edebiyatının hemen hemen her döneminde vazgeçilmez bir tema olmuştur. Berk, diğer şairlerin aksine İstanbul temasını övmeden farklı açılardan ele almıştır. İstanbul un tüm kesimlerini, sokaklarını hatta orada yaşayan tüm canlıları şiirinin konusu yapmıştır. Bir defa olsun akıllarına gelmemiştir Gözleri pırıl pırıl balıkların Bir İstanbul göğü altında ağlamak Hepsi denizde geçen hayatlarını düşünüyorlar Dokunsanız ağlayacaklardır İstanbul açları tokları hastalarıyla aynı kıta üzerinde bulunuyor. (Toplu Şiirler 42) Şiirde bütün ayrıntılara yer veren İlhan Berk, balıklara ve diğer nesnelere İstanbul gibi değerli bir şehirde yaşamanın hem acı hem de güzel yanlarını belirtmiştir. Son dizede tüm insanlığa işçi, yoksul, kadın, erkek ayrımı gözetilmeksizin yaşanılanları en ince ayrıntısına kadar tasvirlerle anlatmıştır. Tasvirlerinde ressam oluşunun da büyük bir önemi olduğu kanısındayım. İstanbul a olan büyük ilgisi pek çok şiirinin konusunu oluşturmaktadır ve aynı zamanda şair yaşadığı şehre olan bağlılığını bizlere göstermektedir.
3 Kavrama 3 Zaman zaman İstanbul teması şiirlerinde olumsuz izlenimlere yer verse de şiirlerinin genelinde İstanbul a olan sevgisini görmek mümkündür. İlhan Berk, 1962 yılında yapmış olduğu bir hasbihâlde İstanbul da yaşamasının şiirlerine büyük katkısı olduğunu söylemiştir. Ağacın Her Sabahki Duyduğu adlı şiirinin, Bir bize mahsus değil Dünyayı vazgeçilmez bulmak Bir serçe tanırdım ki ben Yüreğini yarıp baksaydınız Bir gökyüzü bulacaktınız eminim Eminim İstanbul dan. (Toplu Şiirler, s. 90) Kısmında diyebiliriz ki; İstanbul yalnızca insanın gönlünde egemenlik kurmaz, aynı zamanda bir serçe dahi onun yüreği bile İstanbul sevgisiyle doludur, orada yaşamaktan o kadar keyif alır ki, alıp başka bir yere götürseniz yaşamdan soğur. Serçe yüreğinde İstanbul a ilişkin bir gökyüzü bulma zihniyeti II. Yeni akımındaki şairlerin yaklaşımlarına paralel olarak gösterilebilir. Gökyüzü imgesinden İlhan Berk in kelime oyunu yapmada ne kadar cesur ve güçlü olabildiğini görmekteyiz.
4 Ne zaman seni düşünsem Kavrama 4 Bir ceylan su içmeye iner Çayırları büyürken görürüm Her akşam seninle Yeşil bir zeytin tanesi Bir parça mavi deniz Alır beni Seni düşündükçe Gül dikiyorum ellerimin değdiği yere Atlara su veriyorum Daha bir seviyorum dağları Adlı şiirinden sevgiliden uzakta kaldığı için duyduğu özlemi, ve bu durumun doğa kavramıyla bütünleştiğini görmekteyiz. Sanatta soyutlamayı bu şiiri okurken anlayabiliriz. Hayatı, insanı ve doğayı bir arada tutan İlhan Berk, sevgilisinden uzak olduğu için onu özlemektedir ve onu düşündüğü her an her şey daha da güzelleşir. Kendine güzel gelen şeyleri kurgulayarak şiire ahenk verir. Sevgilisi neredeyse orası adeta bir cennettir. Şair kendini yalnız hissetmez ancak tek başınalığı bir zeytine bakarken ya da bir mavi denizi seyrederken yaşamaktadır. Bu durum aşkını ne kadar yoğun yaşadığı ile alakalıdır. Her düşüncesinde anılarına gidip özlem duymakta, ona ait ne varsa yeniden yaşayıp pekiştirmektedir. Şair hayatını sürdüreceği kadınla ilgili hayaller kurmakta ve onu götürmek istediği yerleri planlamaktadır. Özlü anlatımında yakaladığı duygu yoğunluğunu su içen ceylan, büyüyen çayırlar şiirinin en göze çarpan imgeleri olarak görebiliriz.
5 KAYNAKÇA Berk, İlhan, Toplu Şiirler. istanbul-temasi/