Denetimli Serbestlik ve Yardım Sistemi
Denetimli Serbestlik (DS) Sistemi, hükümlünün suçunu toplum içerisinde, topluma ve kendisine faydalı, sorumlulukları yerine getirerek telafi etmesini amaçlayan, suçun tekrarını toplumsal rehabilitasyon mantığı çerçevesinde önleyen bir sistemdir.
Bu sistemde, Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezi ile (DSYM) tüm kamu kuruluşlarının, özel sektörün ve Sivil Toplum Örgütlerinin (STÖ) iletişim içerisinde ve ortak çalışma iradesinde olmaları esastır. Çok çeşitli ‘suç’ alanlarından karşılaşılması muhtemel kişiler için öngörülen yükümlülüklerden tam olarak verim elde edilebilmesi için yukarıdaki örgütlerin iletişim içerisinde olması, kişinin toplumsal rehabilitasyonu için uzman tarafından kendisine verilen sorumlulukları yerine getirmesine olanak sağlayacak ve kısa sürede sonuca varılmasına yardımcı olacaktır.
Toplumumuzdaki ‘suçlu’ kişiye bakış açısının çok fazla olumlu olmadığı bir yapı içerisinde rehabilitasyon çalışmalarının sonuç verebilmesi için, özellikli kamu alanında, bu kişilere çeşitli görevler verilmeli ve bu şekilde de diğer insanların gözünde suçlu kişinin ıslah ve rehabilite olduğu somutlaştırılmalıdır. Suçlu kişiyi, kamu alanında bir kamu kurum veya kuruluşunda görev yaparken görenler, devletin verdiği ceza sonunda kişinin ıslahını başardığını düşünecekler ve ‘suçlu her zaman suçludur’ fikrini terk etmeye başlayacaklardır.
Sistemin yeni olmasından dolayı karşılaşılan en büyük güçlük yukarıda değindiğimiz kurumlar arası iletişim eksikliği iken, bu soruna bir çözüm olarak önereceğimiz yöntem ise kişiler arası ilişkinin (interpersonel relation) yapılandırılması olacaktır. DSYM’lerde ‘uzman’ personel olarak görev yapan profesyonellerin (sosyal çalışmacı, psikolog, sosyolog, öğretmen) kendi meslek alanlarından olan profesyonellerle iletişim içerisinde olması, doğal olarak kurumlar arası iletişimin doğmasına da yardımcı olacaktır.
Başka bir problem noktası olarak üzerinde durulması gereken nokta ise bireyler nezdinde suçluya karşı oluşmuş olan önyargı ve damgalamadır. Suç çeşidi ne olursa olsun suçlu olarak adalet sisteminin herhangi bir noktasında şüpheli, sanık, tutuklu ya da hükümlü olarak yer almış olan kişiye karşı toplumun bakış açısı olumsuz bir mecraya doğru akmaya başlar. Bu noktada hakkında ‘Denetim Tedbiri’ kararı alınmış kişi için DSYM’ler bir dayanak ve destek noktası vazifesi görecektir.
Damgalanma ve önyargıdan, doğal olarak rahatsız olan kişinin bu sıkıntısını görüşme yöntemleri ile ortaya çıkaran uzman personel, kişiyi, damgalama düşüncesini ya da önyargıyı tüm toplumun taşımadığı konusunda ikna etmeye çalışır. Kişisel özelliklerine uygun bir şekilde çeşitli sosyal sorumluluklar verilen kişi bu hizmetin sonunda topluma faydalı bir kişi olabildiğini yakın çevresine, dolayısıyla da topluma ispat etmiş olacak ve ‘itilmiş’, ‘dışlanmış’ olma düşüncesinden sıyrılacaktır.
Bir madde bağımlısının tedavi olmasına, bir hırsızın topluma faydalı bir hizmette görev almasına, bir alkoliğin alkol bağımlılığının giderilebilmesi için düzenlenen grup çalışmasına katılmasına ve bunun gibi suç çeşidine göre suçluların çeşitli faaliyetlere katılmasına yardımcı olan DSYM’ler ‘Hapis ile ıslah’ sistemine bir alternatif olarak görev yapmaya başlamıştır.