TOPLUMCU GERÇEKÇİ ESERLER
Realist roman anlayışı benimsenmiştir.
Köylü, işçi ve dar gelirliden söz edilmiştir.
Ağa-köylü, patron-işçi, aydın-cahil, zengin-fakir, yönetici-halk çatışmaları işlenmiştir.
Toplumsal düzensizlik ve adaletsizlik işlenmiştir.
Köyden kente göçün doğurduğu sorunlar işlenmiştir.
Siyasi ve ideolojik fikirler, sosyalist dünya görüşü eserlere yansımıştır.
Anadolu coğrafyası ve insanı anlatılmıştır.
Konuşma dili kullanılmıştır, kahramanlar yöresel ağızlarıyla konuşturulmuştur.
Toplumcu Gerçekçi Roman Yazarları: Yaşar Kemal, Orhan Kemal, Kemal Bilbaşar, Sadri Ertem, Abbas Sayar, Fakir Baykurt, Necati Cumalı, Sabahattin Ali, Rıfat Ilgaz, Aziz Nesin, Samim Kocagöz, Dursun Akçam, Talip Apaydın, Muzaffer İzgü, Tahsin Yücel, Mahmut Makal
SABAHATTİN ALİ (1907-1948)
Aziz Nesin ve Rıfat Ilgaz’la birlikte mizah içerikli dergiler çıkarmıştır. (Marko Paşa vb.) Bu dergilerdeki yazıları sebebiyle ceza almıştır.
Şiirlerinde halk edebiyatı geleneğinden yararlanmıştır. Bazı şiirleri bestelenmiştir. (Leylim Ley, Aldırma Gönül, Dağlardır Dağlar, Eşkıya Dünyaya)
Asıl ününü toplumcu gerçekçi roman ve hikayeleriyle kazanmıştır.
Hikaye ve romanlarında Anadolu’nun köy ve kasabalarında ezilen, sömürülen insanları ele almıştır.
Toplumsal eşitsizlikleri, köy hayatını realist bir bakışla ele almıştır.
Kuyucaklı Yusuf romanında eşkıya tarafından babası ve annesi öldürülen Yusuf’un acıklı hikâyesi anlatılır. Anadolu insanının yoksulluğunu, eşraf ve bürokratlar tarafından nasıl ezildiğini anlatır.
İçimizdeki Şeytan romanında İkinci Dünya Savaşı öncesinde İstanbul’da üniversite ve sanat çevrelerinde yaşanan ahlaki yozlaşmalar, siyasi ve sosyal fikir hareketleri roman kahramanı Ömer’in şahsında anlatılır. Otobiyografik karakterli bir romandır.
Kürk Mantolu Madonna romanında Raif Efendi’nin, babasının fabrikasında çalışmak üzere sabunculuk öğrenimi için gittiği Berlin’de Ressam Maria Puder’le yaşadığı romantik aşk anlatılır. Anı tarzında yazılan bu romanda uygarlık çatışması içinde bunalan aydınların çatışmaları işlenmiştir.
ESERLERİ: Şiir: Dağlar ve Rüzgâr, Kurbağaların Serenadı
Hikâye: Değirmen, Kağnı, Ses, Yeni Dünya, Sırça Köşk
SADRİ ERTEM (1900-1943)
Toplumcu gerçekçi ilk yazarlardandır.
Romanlarında köylünün, işçinin, orta sınıfın hayatını ve sıkıntılarını ele almıştır.
Çıkrıklar Durunca romanında (1931) Avrupa tekstil ürünlerinin istilası sonucu yerli dokuma tezgahlarının birer birer kapanması anlatılmıştır. Romanda işlerini kaybeden Bolu civarındaki bir köyün eşkıya ile iş birliği yaparak ayaklanması (idare-halk çatışması) işlenmiştir.
ESERLERİ: ROMAN: Çıkrıklar Durunca, Bir Varmış Bir Yokmuş, Düşkünler, Yol Arkadaşları
HİKÂYE: Silindir Şapka Giyen Köylü, Bacayı İndir, Bacayı Kaldır, Korku, Bay Virgül, Bir Şehrin Ruhu
GEZİ: Bir Vagon Penceresinden, Ankara-Bükreş
Adana ve Çukurova çevresindeki toprak ve fabrika işçilerinin, sanayide çalışan işçilerin, gecekondu bölgesinde yaşayan insanların, geçim sıkıntısı çeken memurların zorlu yaşam koşullarını konu edinen roman ve hikâyeler yazmıştır.
Eserlerinde kahramanları kendi çevresinden seçmiş, yöresel ağızlarıyla konuşturmuştur.
Patronlar, tarım ve endüstri işçileri, orta tabaka insanları, çöpçüler, seyyar satıcılık yapan çocukla, kadınlar, yaşlılar, memurlar, çıkarcılar, namuslular, satılmışlar eserlerindeki kahramanlardır.
Eserlerinde olaylar genellikle Çukurova’da ve İstanbul’un kenar mahallelerinde geçmektedir.
Marksist ideolojiden beslenen sınıfsal çatışmayı ele almıştır.
Baba Evi, Avare Yıllar, Cemile, Dünya Evi adlı romanlarında kendi hayatından derlediklerini konu edinmiştir.
Yazarın 72. Koğuş, Murtaza, Eskici ve Oğulları, Kardeş Payı adlı eserleri tiyatroya da uyarlanmıştır.
Kalemiyle geçindiği için gazetede yayımlanmak üzere roman ve senaryolar yazmıştır.
Bereketli Topraklar Üzerinde: Anadolu köylüsünün dramını anlatır. Kahramanları İflahsızın Yusuf, Pehlivan Ali, Köse Hasan
Eskici ve Oğulları: Köy-kent zıtlığı içinde kentin değerleriyle uzlaşamayan ve sonunda dağılan bir ailenin dramını işler. Olay, Trablus’ta savaşırken bir bacağını kaybeden ve eskicilikle geçinen Topal Eskici ve iki oğlunun acıklı hikâyesi etrafında gelişir.
Baba Evi: Çocukluk yıllarını, Suriye ve Lübnan’a kaçan babasının yanında geçirdiği yılları anlatır.
Avare Yıllar: Okuldan ayrılışını, arkadaşlıklarını, aşklarını, Lübnan’dan Adana’ya dönüşünü kısacası gençlik yıllarını anlatır.
Cemile: İplik fabrikasında çalışırken tanıştığı eşinden yola çıkarak çalışan kadınların dünyasını anlatır.
Dünya Evi: Beyrut’tan Adana’ya dönüşünü, kâtip olarak girdiği dokuma fabrikasındaki işçi kızlardan Cemile ile evlenişini, geçim sıkıntılarını anlatır.
Murtaza: Bekçi Murtaza’nın görev bilinciyle haksızlığa karşı direnişi anlatılır ve sistemin yetiştirdiği insan tipi eleştirilir.
Kanlı Topraklar: Toprakları ellerinden alınan köylülerin sonuçsuz mücadelesini konu edinir.
Vukuat Var: Kent hayatına uyum sağlamaya çalışan köy kökenli insanların iş yerlerinde karşılaştıkları güçlükleri dile getirir.
Hanımın Çiftliği, Gavurun Kızı, Tersine Dünya, Kaçak romanlarında Çukurova yöresinde yaşanan değişimi, köyden kente gidenlerin zengin çevrelerde yoldan çıkışlarını anlatır.
Devlet Kuşu: Avare Mustafa’nın kişiliğinde İstanbul’un yoksul işçi mahallesinde aylak aylak gezip rahat bir hayatın özlemini eken suç işlemeye eğilimli insanların hayatın anlatır.
El Kızı, Gurbet Kuşları, Yalancı Dünya, Evlerden Biri romanlarında İstanbul’daki gecekondu semtlerinde yaşayan büyük şehre göçmüş köylü ve işçileri anlatır.
Diğer romanları: Suçlu, Sokakların Çocuğu, Müfettişler Müfettişi, Arkadaş Islıkları, Üçkağıtçı, Bir Filiz Vardı, Yalancı Dünya, Evlerden Biri, Sokaklardan Bir Kız, Kötü Yol
Hikâye: Ekmek Kavgası, Sarhoşlar, Çamaşırcının Kızı, 72. Koğuş, Grev, Arka Sokak, Kardeş Payı, Babil Kulesi, Dünyada Harp Vardı, Mahalle Kavgası, İşsiz, Önce Ekmek
Oyun: İspinozlar (Yalova Kaymakamı)
Asıl adı İsmail Kemalettin Demir’dir.
Hikâye kitabı olan Göl İnsanları ile adını duyurmuştur.
Toplumcu gerçekçi yazarlardan olan Kemal Tahir, köy romanları ve tarihi romanlar yazmıştır.
Çankırı, Çorum dolaylarındaki insanların hayatlarını , hapishane yaşamını, Kurtuluş Savaşı’nı tarihi olayları, köy yaşamını, eşkıya hikâyelerini konu edindiği romanlarıyla tanınmıştır.
Genellikle tezli ve nehir romanlar yazmıştır.
İlk romanı Sağırdere’dir. Çorum’un Yamören köyünden Mustafa’nın şahsında İç Anadolu insanının hayatı anlatılır.
Körduman, Sağırdere romanının devamı olup Mustafa’nın köye dönüşü ve köydeki hayatı anlatılır.
Devlet Ana romanına Osmanlı Devleti’nin kuruluş dönemini, Osmanlıların aşiretten devlet haline gelişini anlatır.
Yediçınar Yaylası, Köyün Kamburu, Büyük Mal romanları köy serisi oluşturan nehir romanlardır. Bu romanlar birbirinin devamı şeklinde bir üçleme olarak ön plana çıkar.
Esir Şehrin İnsanları, Esir Şehrin Mahpusu, Yol Ayrımı romanları, “Esir Şehir Üçlemesi”ni oluşturan eserlerdir.
Yorgun Savaşçı romanında Kurtuluş Savaşı’nın ilk yılları anlatılmıştır. Olaylar Cehennem Yüzbaşı diye isim yapan Cemil’in etrafında gelişir.
Kurt Kanunu romanında İzmir suikastı çevresinde gelişen olaylar anlatılmıştır.
ROMAN: Sağırdere, Körduman, Esir Şehrin İnsanları, Esir Şehrin Mahpusu, Yol Ayrımı, Rahmet Yolları Kesti, Yediçınar Yaylası, Köyün Kamburu, Kelleci Memet, Yorgun Savaşçı, Bozkırdaki Çekirdek, Devlet Ana, Kurt Kanunu, Büyük Mal, Namusçular, Karılar Koğuşu, Hür Şehrin İnsanları, Damağası, Bir Mülkiyet Kalesi
Hikâye: Göl İnsanları
Hikâye ve romanlarıyla tanınmıştır. Eserlerinde Torosları, Çukurova’yı, Çukurova insanının çileli yaşamını, ezilişini, sömürülüşünü, kan davalarını, ağalık ve toprak sorununu işlemiştir.
Eserlerinde halk dilinden kelime ve deyimlere, atasözlerine yer vermiştir.
Romanlarıyla tanınan sanatçı aynı zamanda iyi bir röportaj yazarıdır. Bu Diyar Baştan Başa adlı röportajıyla Gazeteciler Cemiyeti Armağanı almıştır.
Hikâyelerini Sarı Sıcak adlı eserde toplamıştır.
Yazarın seri şeklinde yazdığı romanlar:
İnce Memed (4 cilt) Romanda ağanın köylüye yaptığı zulümler, İnce Memed adlı bir eşkıyanın ağaya başkaldırışı ve efsanevi hayatı işlenmiştir. (1995 Varlık Roman Armağanı almıştır.)
Dağın Öte Yüzü Serisi (Üçlemesi
Yer Demir Gök Bakır (1977 Fransa’da yılın en yabancı romanı)
Ölmez Otu romanında Çukurova köylüsünün hayat mücadelesi, kültürü, pamuk toplamanın zorlukları, köylülerin dünyası ve Muhtar Sefer'den dayak yiyen Memidik’in Zeliha’ya olan aşkı ve Sefer'i öldürerek intikam alma isteği anlatılmıştır.
Bir Ada Hikâyesi Serisi (Dörtlemesi)
Bir Ada Hikâyesi dörtlüsü, savaşlardan, kırımlardan, sürgünlerden arta kalan insanların, Yunanistan’a gönderilen Rumların boşalttığı bir adada yeni bir yaşam kurma çabalarını konu alır.
İlk roman olan Fırat Suyu Kan Akıyor Baksana'da Ege'de mübadele hükümleri gereğince Yunanistan'a göç ettirilen Rumların boşalttığı bir ada ekseninde Balkan Savaşı'ndan Sarıkamış'a değin yakın tarihte yaşanan acıları dile getirimektedir. Serinin ikinci romanı olan Karıncanın Su İçtiği'nde Karadeniz ve diğer Anadolu bölgelerinde yaşayan insanların I. Dünya Savaşı ve sonrasındaki dönemlerde yapmış oldukları göçler konu edilmektedir. Üçüncü roman Tanyeri Horozları'nda Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemindeki savaşları olan Sarıkamış, Çanakkale ve bağımsızlık savaşları konu edilmektedir. Serinin son romanı Çıplak Deniz Çıplak Ada'da yerlerinden edilen insanların Ege'de bir adada yeni bir yaşam kurma mücadelesi anlatılmaktadır.
Seride göç ve mübadele olgusu işlenmiştir. Fırat Suyu Kan Akıyor Baksana adlı romanında 30 Ocak 1923'te imzalanan Lozan barışı neticesinde Türkiye'deki Rum mübadillerin Yunanistan'a, Yunanistan'daki Türk mübadillerin de Türkiye'ye getirilmesi; Karıncanın Su İçtiği'nde savaş sebebiyle asker kaçaklarını terk edilen şehirleri sahipsiz, kimsesiz çocukları, yaşlıları, kadınları; Tanyeri Horozları'nda asker kaçaklarının yakalanmamak için yurtlarını terk etmesi, yeni hayatlarını doğdukları topraklardan uzak, denizin ortasında kurmaya çalışan insanları, yaşamış oldukları işlenmiştir.
Akça Sazın Ağaları Serisi (İkileme)
Demirciler Çarşısı Cinayeti: Güney'de iki ağanın birbirleriyle olan amansız savaşlarında, giderek çökmeye başlayan Çukurova ağalık sistemi içinde yer alan nüfuz savaşları ve kan davası anlatılmaktadır.
Yusufçuk Yusuf: Bu roman yabancılaşma ve değişmenin romanıdır. Çukurova'daki iki ağanın kişiliğinde feodal düzenin can çekişmesi, bitişi, tükenişi verilir.
Seride 1950'li yıllarda yaşanan Çukurova'daki toplumsal dönüşüm ele alınmıştır.
Anadolu Efsanelerinin Anlatıldığı Romanlar
Üç Anadolu Efsanesi, Yaşar Kemal'in destansı romanlarından. Kitabın tam adı Üç Anadolu Efsanesi - Köroğlunun Meydana Çıkışı, Karacaoğlan, Alageyik'dir.
Kitap yapı itibarı ile bu üç efsaneyi konu olmaktadır. Yaşar Kemal, Anadolu'yu karış karış gezerek topladığı derlediği destanları kendi üslubu ile harmanlayarak okuyucuya sunmaktadır. Köroğlu, Karacaoğlan ve Alageyik efsanelerini kendi üslubuyla anlatmıştır.
Ağrıdağı Efsanesi Yaşar Kemal'in destansı romanlarındandır. Roman Ağrı Dağı'nda bulunan dağ köylerinden birinde yaşayan Ahmet ve o dönemde oranın yöneticisi olan Mahmut Han'ın kızı Gülbahar arasındaki aşkı ve bu sevdalıların kavuşmak için yaptıklarını anlatır.
Binboğalar Efsanesi Yaşar Kemal'in destansı romanlarındandır. Romanın konusu yörüklerdir. 18.-19. yüzyıl siyasi çalkantıları ile Osmanlı İmparatorluğu binlerce yıldır konar göçer olarak yaşayan Yörükleri-göçerleri yerleşik hayat geçirmek için çeşitli baskılar uygulamıştır. Bütün bunların sonucu olarak 20. yüzyıla gelindiğinde geriye sadece birkaç Yörük obası göçer olarak kalmıştır.
Roman işte bu kalan son Yörük obasının çektiği dertleri anlatır
Çakırcalı Efe, Yaşar Kemal'in 1972'de yayımladığı destansı romanıdır. Eser, Çakırcalı Mehmet Efe'nin tarihî kişiliğinden yola çıkılarak yeniden kurgulanmıştır.
1970’ten sonra yazdığı Al Gözüm Seyreyle Salih, Deniz Küstü, Kuşlar da Gitti, Kimsecik, Kale Kapısı romanlarında ilk kez Çukurova dışına çıkarak şehir yaşamını, deniz insanını konu edinmiştir. Al Gözüm Seyreyle Salih’te Karadeniz’in bir kıyı kasabasında Salih adında işsiz güçsüz bir çocuğun gözlemlerini, Kuşlar da Gitti’de İstanbul’un çürüyen, kirlenen yüzünü, insanlığın yok oluşunu anlatır.
Teneke: Çukurova'daki çeltik ağalarına karşı mücadele eden köylünün yanında yer alan idealist kaymakamın trajik öyküsü anlatılmaktadır.
ROMAN: Teneke, İnce Memed, Ortadirek, Yer Demir Gök Bakır, Ölmez Otu, Üç Anadolu Efsanesi, Ağrı Dağı Efsanesi, Binboğalar Efsanesi, Çakırcalı Efe, Demirciler Çarşısı Cinayeti, Yusufçuk Yusuf, Yılanı Öldürseler, Al Gözüm Seyreyle Salih, Filler Sultanı ile Kırmızı Sakallı Topal Karınca (çocuk kitabı), Deniz Küstü, Kimsecik, Fırat Suyu Kan Akıyor Baksana, Karıncanın Su İçtiği, Tanyeri Horozları, Kale Kapısı, Kuşlar da Küstü
Röportaj: Çukurova Yana Yana, Peri Bacaları, Bu Diyar Baştan Başa, Bir Bulut Kaynıyor, Allah’ın Askerleri, Yanan Ormanlarda Elli Gün
FAKİR BAYKURT (1929-1999)
Köy Enstitüsü çıkışlı yazarlardandır. Memleketi olan Burdur’un köylerinde öğretmenlik yapmıştır.
Ağa-ırgat, halk-idare, zengin-yoksul çatışmalarını ele aldığı romanlarıyla tanınmıştır.
En ünlü romanı olan Yılanların Öcü’nde Burdur’un Karataş köyündeki küçük çıkarlar çevresinde çatışan insanların hayatından kesitler sunmuştur. Romanın kahramanları Kara Bayram, Haceli, Irazca Ana, Muhtar. Sinemaya da uyarlanan film 1957’de Yunus Nadi Roman Birincilik Ödülü almıştır.
Irazca’nın Dirliği: Yılanların Öcü romanının devamıdır. Romanda köyden kente göçen ailenin trajik hayatı, köyde kalan yakınlarının ruhsal bunalımları işlenmiştir.
Kaplumbağalar: Bir eğitmenin gayretiyle çorak kamu arazisini ıslah eden Ankara yakınlarındaki Tozak köylülerinin, topraklarını ellerinden alan yönetime olan kırgınlıkları anlatır.
Onuncu Köy: İdealist bir öğretmenin idealleri için verdiği mücadeleyi Köy Enstitüsü bağlamında ele almıştır.
Tırpan: Çirkin, yaşlı ama varlıklı Musdu Ağa’nın on üç yaşındaki güzel ama .yoksul Dürü’yü almak içn başvurduğu hileleri, düğün gecesi Dürü tarafından tırpanla öldürülüşü anlatılır.(TDK Başarı Ödülü, TRT Roman Başarı Ödülü)
Yüksek Fırınlar, Koca Ren, Yarım Ekmek romanlarında Almanya’daki işçilerin sorunlarını ele almıştır.
Roman: Yılanların Öcü, Kaplumbağalar, Irazca’nın Dirliği, Tırpan, Onuncu Köy, Amerikan Sargısı, Köygöçüren, Kara Ahmet Destanı, Yayla, Yüksek Fırınlar, Koca Ren, Yarım Ekmek, Keklik
Hikâye: Çilli, Efendilik Savaşı, Cüce Muhammet, Karın Ağrısı, Anadolu Garajı, On Binlerce Kağnı, Can Parası, İçerideki Oğul, Sınırdaki Ölü, Gece Vardiyası, Barış Çöreği, Duisburg Treni, Bizim İnce Kızlar, Telli Yol
Şiir: Bir Uzun Yol
Gezi: Dünyanın Öteki Ucu
Otobiyografi: Özüm Çocuktur, Köy Enstitülü Delikanlı, Kavacık Köyünün Öğretmeni
Eserlerinde daha çok doğup büyüdüğü Menderes Nehri ile Söke yöresindeki köy ve kasaba halkının günlük yaşamını, sorunlarını, ekonomik şartlarını, sınıf ve çıkar çatışmalarını dile getirmiştir.
Kalpaklılar ve Doludizgin romanlarında belgelere ve Milli Mücadeleye tanık olanlara dayanarak Kurtuluş Savaşı’nı destansı bir şekilde anlatmıştır.
Onbinlerin Dönüşü romanında farklı dünya görüşüne sahip üniversiteli gençlerin İkinci Dünya Savaşı yıllarındaki çatışmalarını ele almıştır.
Bir Karış Toprak’ta Söke’deki Subaşı köylüsünün Menderes’in taşması karşısındaki mücadelesini, teknoloji karşısındaki çaresizliğini, oradaki yörüklerin yerleşik hayata uyum sağlayamamalarını anlatmıştır.
Bir Çift Öküz ve Yılan Hikâyesi romanlarında Menderes ve Söke çevresindeki köylülerin sorunlarına ağa-köylü çatışmasına, toprak sistemine ve yönetim bozukluğuna değinmiştir.
İzmir’in İçinde romanında 1960 darbesi öncesi toplumsa karışıklık işlenmiştir.
Tartışma romanında 1971 yılındaki aydın-yönetici çatışmasını işlemiştir.
Mor ve Ötesi romanında 12 Eylül 1980 (darbe) dönemini işlemiştir.
İkinci Dünya romanında bir kasabadaki aydın gençlerin, Menderes’in taşmasından çıkar sağlayanlar ve onların işbirlikçileriyle yaptıkları mücadeleyi anlatmıştır.
Sam Amca hikâyesiyle Dünya Hikâye Yarışması’nda birincilik almıştır.
ROMAN: Kalpaklılar, Doludizgin, Bir Çift Öküz, İkinci Dünya, Bir Şehrin İki Kapısı, Yılan Hikâyesi, Onbinlerin Dönüşü, Bir Karış Toprak, İzmir’in İçinde, Tartışma, Mor Ötesi, Eski Toprak, Baskın
Hikâye: Sam Amca, Yağmurdaki Kız, Alandaki Delikanlı, Telli Kavak, Sığınak, Cihan Şoförü, Ahmet’in Kuzuları, Yolun Üstündeki Kaya, Gecenin Soluğu
Toplumcu gerçekçi hikâyeler yazmıştır.
Hikâyelerinde Refik Halit Karay’ın hicivci memleket hikâyeri anlayışını devam ettirmiştir.
Eserlerinde kasa ve köylerdeki insanların yaşam mücadelesini, tek parti döneminin sorunlarını, aydın-tüccar-memur arasındaki çatışmaları, ağa-köylü, ağa-memur ilişkilerini , ezen-ezilen çatışmasını ele almıştır.
Cemo ve Memo romanlarında Şeyh Sait isyanı sırasında Doğu Anadolu’da ağ-köylü, ağa-memur ilişkileri üzerinde durmuştur. Şeyh Sait ayaklanmasını ve Dersim olaylarını tek yanlı ele aldığı için eleştirilmiştir.
Kölelik Dönemeci romanında 18. yy.da Osmanlılarla birlikte Ruslara karşı mücadele eden Çerkezlerin yaşamını ele almıştır.
Başka Olur Ağaların Düğünü romanında Batı Anadolu’nun küçük bir kasabasındaki savaş zenginlerini, tarımda makineleşmenin artmasını, değişen yaşama ayak uyduramayanları anlatır.
ROMAN: Cemo, Memo, Kölelik Dönemeci, Başka Olur Ağaların Düğünü, Denizin Çağırışı, Ay Tutulduğu Gece, Yeşil Gölge, Yonca Kız, Bedoş, Zühre Ninem
Hikâye: Anadolu’dan Hikâyeler, Cevizli Bahçe, Pazarlık, Pembe Kurt, Irgatların Öfkesi
Köy Enstitüsü kökenli öğretmen yazarlardandır.
İlk romanı Sarı Traktör’de tarımda makineleşmenin getirdiği sorunları, traktöre karşı olan eski kuşak ile traktörü isteyen yeni kuşağın çatışmasını işlemiştir.
Yarbükü romanında köydeki su sorununu, Emmioğlu ve Kente İndi İdris romanlarında makineleşme sonucu işsiz kalan köylülerin kente göçmesini, Ortakçılar romanında Köy Enstitülerinden mezun olan öğretmenlerin köyde yaptıkları çalışmaları, Yoz Davar romanında hayvancılık sorunlarını, Tütün Yorgunu romanında tütün ekicilerinin hayatını anlatmıştır.
Toz Duman İçinde ve Vatan Dediler romanlarında Kurtuluş Savaşı yıllarındaki köy yaşamından kesitler sunmuştur.
ROMAN: Sarı Traktör, Yarbükü, Emmioğlu, Ortakçılar, Toprağa Basınca, Yoz Davar, Define, Toz Duman İçinde, Vatan Dediler, Köylüler, Tütün Yorgunu, Kente İndi İdris
HİKÂYE: Ateş Düşünce, Öte Yakadaki Cennet, Koca Taş, O Güzel İnsanlar, Yolun Kıyısındaki Adam, Duvar Yazıları, Kökten Ankaralı, Yangın
ANI: Bozkırdaki Günler
ŞİİR: Susuzluk, Kırsal Sancı
Küçük ve sıradan insanların yoksul hayatlarını anlatmıştır.
Eserlerinde Adapazarı’nın köy ve kasabaları ile İstanbul’un kenar mahallelerini anlatımıştır.
İlk romanı Sarduvanda Adapazarı yakınlarındaki bir köy olan Sarduvan’da yaşayan fakir ve aç bir kişiyi anlatmıştır.
Rezil Dünya romanı otobiyografik özellik taşır.
Drina’da Son Gün romanında İkinci Dünya Savaşı yıllarında Yugoslavya’daki Türklerin yaşadıklarını anlatmıştır. Bir Türk ailesinin savaştan kaçarak Yugoslavya’dan Türkiye’ye göç edişi, yolda çektikleri sıkıntıları anlatılmıştır.
ROMAN: Sarduvan, Rezil Dünya, Drina’da Son Gün, Ateşi Yakanlar, Madam Bambu
HİKÂYE: Perşembe Adası, Sancı Meydanı, Nuni, Tota, Militan, Güller Kanıyordu, Ilgaz Teyze, Kırmızı Sardunya, Terlikler, Kelebekler
Senaryo: Kavanozdaki Adam
Şiir: İlk Defa, Uyy, Beyaz Şiirler, Ayın Ucunda
Asıl adı Mehmet Nusret Nesin’dir.
Türk mizah edebiyatının önemli isimlerindendir.
Sabahattin Ali ile birlikte Marko Paşa adlı dergiyi çıkarmıştır.
Sosyal hayattaki zıtlıklar, gülünç olaylar, yöneticiler, sömürücüler, vurguncular, çıkarcılar, cahiller, mazlumlar eserlerinin konusunu oluşturur.
ROMAN: Zübük, Yaşar Ne Yaşar Ne Yaşamaz, Erkek Sabahat, Şimdiki Çocuklar Bir Harika, Tatlı Bedüş, Kadın Olan Erkek, Gol Kralı Sait Hopsait, Saçkıran
HİKÂYE: Geriye Kalan, İt Kuyruğu, Yedek Parça, Fil Hamdi, Damda Deli Var, Toros Canavarı, Deliler Boşandı, Bay Düdük, Ölmüş Eşek, Havadan Sudan, Biz Adam Olmayız ….
OYUN: Biraz Gelir misiniz?, Çiçu, Toros Canavarı, Hadi Öldürsene Canikom
NECATİ CUMALI ( 1921-2001)
Roman ve hikâyelerinde kasaba ve kırsal kesim insanlarının sorunlarını işlemiştir. Daha çok Ege Bölgesindeki insanları anlatımıştır.
Tütün Zamanı (1971’de Zeliş adıyla), Yağmurlar ve Topraklar, Acı Tütün (Bu romanlar Türün Zamanı üçlemesi olarak da bilinir.) en önemli romanlarıdır.
Toplumcu gerçekçi sanat anlayışının öncülerindendir.
Şiir, roman, oyun, mizahi öykü, çocuk kitapları gibi birçok türde eser vermiştir.
Edebiyatımızda Çınar veya Koca Çınar olarak anılmıştır.
1956’da İlhan Selçuk’un çıkardığı Dolmuş dergisinde seri halinde yayımladığı mizahi hikayelerini daha sonra Hababam Sınıf adıyla romana dönüştürmüştür.
Karartma Geceleri romanında II. Dünya Savaşı yıllarındaki İstanbul’u anlatmıştır.
Sarı Yazma, Yıldız Karayel, Halime Kaptan, Karadeniz’in Kıyıcığında romanlarında Kastamonu yöresini tema olarak ele almıştır.
MUZAFFER İZGÜ (1933-…)
Eserlerinde toplumun aksayan yönlerini mizah ögelerinden yararlanarak okuyucuya aktarmıştır.
Türk mizah edebiyatının önemli yazarlarındandır.
Zıkkımın Kökü, Ekmek Parası adlı eserlerinde kendi yaşam öyküsünü anlatmıştır.
Yazar, çocuk kitaplarıyla da dikkat çekmiştir.
Gecekondu romanında Güney Anadolu’nun yoksul gecekondu insanının yaşamını, İlyas Efendi romanında parasızlıktan sıkıntı çeken bir nüfus memurunun başından geçenleri, Halo Dayı’da köyden kente yapılan göçü, Zıkkımın Kökü’nde çocukluk yıllarını anlatmıştır.
MAHMUT MAKAL( 1930-2018)
Edebiyatımızda köy yazıları çığını açmıştır.
Varlık dergisinde yayımladığı köy notları ile tanınmıştır.
Bizim Köy, Köyümden, Hayal ve Gerçek, Memleketin Sahipleri
Bizim Köy: Mahmut Makal’ın köy notları (1950). İvriz Köy Enstitüsü’nü bitirdikten sonra, köy öğretmenliği sırasında Varlık dergisine gönderdiği mektup ve notlarını sonradan Bizim Köy kitabında toplayan Mahmut Makal, doğum yeri olan Aksaray’ın Demirci köyünden gündelik yaşantı, izlenim ve anılarıyla edebiyatımızda köy yazıları çığırını açmış geniş bir ilgi uyandırmıştır.
Köy hayatının ve toplumcu gerçekçi anlayışın önemli sanatçılarındandır.
Romanlarında Orta Anadolu köylüsünün yoksulluğunu anlatmıştır.
Yılkı Atı romanıyla tanınmıştır. Romanda yaşlanıp iş göremez duruma gelen ve sahibi tarafından “yılkı”ya bırakılan yani doğaya salınarak açlığa ve ölüme terk edilen Doru Kısrak adlı bir atın hikâyesi anlatılır.
Çelo’da babası ölüncü amcası yanında büyüyen Çelo’nun amcasından gördüğü eziyeti, tarlalarının amcası tarafından alınışı ve Çelo’nun hakkını arayışı anlatılır.
Can Şenliği romanında varını yoğunu çocuklarına verip ortada kalan yaşlı bir köylünün intikamını işlemiştir.
ROMAN:Yılkı Atı, Çelo, Can Şenliği, Dik Bayır, Tarlabaşı Salkım Saçak, Anılarda Yumak Yumak, El Eli Yur, El de Yüzü
Hikaye: Yorganımı Sıkı Sar
TOPLUMCU GERÇEKÇİ ROMANLARLA İLGİLİ SORULAR
1. Toplumcu, gerçekçi anlayışın önde gelen yazarlarından biri olan ……………………… sanatının olgunluk döneminde Adana yöresindeki toprak ve fabrika işçilerini konu almıştır. Çukurova’nın toplumsal ve ekonomik yapısındaki değişimin yöre halkı üzerindeki etkilerini incelemiştir. Yazarın “Cemile, Baba Evi, Bereketli Topraklar Üzerinde” adlı eserleri vardır.
Yapıtlarında Çukurova’yı, Torosları ve Çukurova insanının acı yaşamını çarpıcı bir şekilde dile getirmiştir olan …………… …………… “Üç Anadolu Efsanesi, Ağrı Dağı Efsanesi, Binboğa Efsanesi" gibi destansı romanları vardır. Bu yazarımız kimdir?
2. Köy edebiyatımızın en ünlü romancısı olan ………………… konularını cezaevi anılarından, Kurtuluş Savaşı’ndan, Osmanlı tarihinden, eşkıya öykülerinden alan romanlar yazmıştır. Romanlarından ikisi “Devlet Ana, Yorgun Savaşçı”dır. Bu yazarımız kimdir
3. Acı Tütün ……………………’nın bir romanının adıdır.
4. “Avere Yıllar (Orhan Kemal), Teneke (Yaşar Kemal), Yılanların Öcü (Fakir Baykurt), Anayurt Oteli (Yusuf Atılgan)” adlı eserleri ……………… türünde kaleme alınmıştır.
5. Sabahattin Ali’nin romanları hangileridir?
6. “Kalpaklılar” romanıyla Kurtuluş Savaşı’nın panoramasını çizen yazar aşağıdakilerden hangisidir?
7. “Çıkrıklar Durunca”, “Yol Arkadaşları”, “Bir Varmış Bir Yokmuş” adlı romanların yazarı olan Cumhuriyet Dönemi toplumcu gerçekçi yazar aşağıdakilerden hangisidir?
8. Bir aydının çevresi ve ailesiyle olan uyuşmazlığının, bu uyuşmazlığın nedenlerinin anlatıldığı Kürk Mantolu Madonna adlı eser kime aittir?
9. Cumhuriyet'in ilk yıllarında ve hemen bu yılları izleyen Şeyh Sait isyanı sırasında Doğu Anadolu'yu ele alan Cemo (1966) ve Memo (1968) romanlarıyla tanınan yazarın diğer romanları Bedoş, Denizin Çağırışı, Yeşil Gölge, Başka Olur Ağaların Düğünü ve Zühre Ninem'dir. Bu yazarımız kimdir?
10. Romanlarında daha çok kendi memleketi olan Söke yöresini ele almıştır. Bir Şehrin İki Kapısı, Yılan Hikayesi, Bir Karış Toprak, Bir Çift Öküz bu özelliği taşıyan romanlarıdır. Kurtuluş Savaşı dönemini de anlatan romanları olan toplumcu gerçekçi yazarın adı nedir?
11. Mor ve Ötesi romanının yazarı kimdir?
12. "Yaşar Ne Yaşar Ne Yaşamaz" adlı eser kime aittir?
13. Köy çıkışlı yazarlar arasında adı ilk akla gelen yazar, ilk romanı Teneke ile Çukurova'yı yazmaya başlamış onu, alışılmış eşkıya tipini değiştiren İnce Memed izlemiştir. Bu yazarımız kimdir?
14. Binboğalar Efsanesi ve Ağrıdağı Efsanesi'yle destansı roman örnekleri veren yazar kimdir?
15. Devlet Kuşu, Vukuat Var, Hanımın Çiftliği romanlarında yoksulluğun aile yaşayışını etkileyişini ele alan yazar kimdir?
16. Romanımıza yeni bir konu olarak giren cezaevi, yazarın Suçlu ve 72. Koğuş romanlarında ele alınmıştır.
17. Köy enstitüsü çıkışlı yazar, Sarı Traktör köylerde başlayan traktör tutkusunu ele almıştır. Bu yazar kimdir?
18. Ortakçılar, Define Emmioğlu, Tütün Yorgunu, Köyden Kente İndi İdris adlı romanların yazarı kimdir?
19. Vatan Dediler, Toz Duman içinde adlı iki romanında Kurtuluş Savaşı dönemini anlatan yazar kimdir?
20. Gurbet Kuşları, Bereketli Toprakları Üzerinde, Murtaza adlı romanları olan toplumcu gerçekçi yazar kimdir?
21. Gözlemlerine dayanarak Çukurova'yı yazarken bir yandan da 1951'de İstanbul'da içine girdiği yeni çevreyi, bu çevrede yaşayan insanları, sorunlarını gözlemlemeyi sürdürmüş, bu gözlemlerin sonucu olarak, İstanbul ve çevresini yansıtan Deniz Küstü, Al Gözüm Seyreyle Salih, Kuşlar Da Gitti romanları ortaya çıkmıştır. Bu yazarımız kimdir?
22. Orta Direk, Yer Demir Gök Bakır, Ölmez Otu (Dağın Öte Yüzü I, II, III), Demirciler Çarşısı Cinayeti, Yusufçuk Yusuf (Akçasazın Ağaları I, II), Yağmurcuk Kuşu, Kale Kapısı, Kanun Sesi (Kimsecik I, II, III), Yılanı Öldürseler; Çukurova ile çevresini doğası, yaşam koşulları ve insanıyla anlattığı romanlarıdır. Yazar bu romanlarında özellikle yöre dilini kullanmaya özen göstermiştir.
23. İlk romanı Sarduvan' da bir köy romanı yazarı görünümünde olan yazarın, onu izleyen Rezil Dünya ve Drina'da Son Gün ise II. Dünya Savaşı yıllarını kapsayan romanlarıdır. Bu yazarımız kimdir?
24. Doğduğu yer olan Burdur yöresini romanlarının bir bölümünde yansıtan yazar, Yılanların Öcü romanıyla ün kazanmıştır. Bu yazarımız kimdir?
25. Irazca'nın Dirliği, Kara Ahmet Destanı adlı romanların yazarı kimdir?
26. Kaplumbağalar, Amerikan Sargısı, Tırpan adlı romanların yazarı kimdir?
27. Yazarın köye yönelik romanları, cezaevinde yattığı Çankırı ve Çorum yöresinde geçer. İlk iki romanı Sağırdere ile Körduman, bir köy delikanlısının iş bulmak amacıyla kente gelişini ve oradaki yaşantısını anlatır. Bu yazarın adı nedir?
28. Yediçınar Yaylası, Köyün Kamburu, Büyük Mal adlı romanlarda yazar, değişik dönemlerde ağalık kurumunu ele almış, ağalığın gelişmesini sergilemiştir. Bu yazarımız kimdir?
29. Orhan Kemal'den sonra cezaevini Namusçular, Dam Ağası ve Karılar Koğuşu adlı romanlarında işleyen yazar kimdir?
30. Devlet Ana, Esir Şehrin İnsanları, Esir Şehrin Mahpusu, Yorgun Savaşçı, Kurt Kanunu, Yol Ayrımı, Hür Şehrin İnsanları adlı tarihi romanların yazarı kimdir?
31. Yazarın, bir üçlü oluşturan Tütün Zamanı, Acı Tütün, Yağmurlar ve Topraklar adlı romanlarının ikinci baskısı Zeliş adıyla yapılmıştır. Bu üç romanında tütün ekicilerinin ve tütün işçilerinin sıkıntılarını yaşam koşullarını, iki gencin birbirlerine duydukları güçlü sevgiyle renklendirerek yansıtır. Tanıtılan yazar kimdir?
32. Rıfat Ilgaz, 1956’da İlhan Selçuk’un çıkardığı Dolmuş dergisinde seri halinde yayımladığı mizahi hikayelerini daha sonra hangi isimle romana dönüştürmüştür?
33. İlk romanı Yılkı Atı'nda, yılkılığa bırakılmış bir atın öyküsünü anlatan yazar, Çelo ve Can Şenliği'nde değişik açılardan köy yaşayışını, Dik Bayır'da da köy yaşayışıyla birlikte, köyden kente ve Almanya'ya göçü ele almıştır. Bu yazarımız kimdir?
34. 70’li yılların gülmece yazarıdır. Daha çok öyküye yönelen yazarın, gözlemlerine dayanarak yazdığı üç romanı vardır. Gecekondu, İlyas Efendi ve Halo Dayı. Bu yazarımız kimdir?
35. Sadri Ertem’in bu romanında Avrupa dokuma ürünlerinin istilası sonucu yerli dokuma tezgahlarının birer birer kapanması anlatılmıştır. Bu romanın adı nedir?
36. Orhan Kemal’in Anadolu köylüsünün dramını anlattığı romandaki kahramanlar İflahsızın Yusuf, Pehlivan Ali ve Köse Hasan’dır. Bu romanın adı nedir?
37. Orhan Kemal’in bu romanında bekçi Murtaza’nın görev bilinciyle haksızlığa karşı direnişi anlatılır ve sistemin yetiştirdiği insan tipi eleştirilir. Bu romanın adı nedir?
38. Yaşar Kemal’in Dağın Öte Yüzü serisini oluşturan romanlar hangileridir?
39. Yaşar Kemal’in Bir Ada Hikayesi serisini oluşturan romanlar hangileridir?
40. Yaşar Kemal’in Akça Sazın Ağaları serisi hangi romanlardan oluşur?
41. Yılanların Öcü romanının yazarı kimdir? Romanın kahramanları kimlerdir?
42. Faik Baysal, hangi romanında İkinci Dünya Savaşı yıllarında Yugoslavya’dan Türkiye’ye göç eden bir ailenin sıkıntılarını ele almıştır.
43. Edebiyatımızda köy yazıları çığırını açan, köy öğretmenliği sırasında bir dergiye gönderdiği mektup ve notlarını sonradan Bizim Köy kitabında toplayan yazar kimdir?
44. Yaşlanıp iş göremez duruma gelen ve sahibi tarafından doğaya bırakılan bir atın yaşam mücadelesinin anlatıldığı Abbas Sayar’ın romanının adı nedir?