⭐REASÜRÖR RRRRRREAS. Reasürör Gözüyle
1 Tarih: Ocak 2007 Millî Reasürans T.A.Ş. adına sahibi Cahit NOMER İnceleme Kurulu BAŞKAN Barbaros YALÇIN ÜYE Hüseyin YUNAK ÜYE Ali N. YÜCEL ÜYE Feridun ÖZÜNAL ÜYE Güneş KOŞAR Sorumlu Yazı İşleri Müdürü Y. Kemâl ÇUHACI Basın Yayın Koordinatörü Ebru FERAY Dizgi Ebru FERAY Kapak Dizaynı Umut SİLE Renk Ayrımı FİLMEVİ Baskı CEYMA MATBAASI Matbaacılar Sitesi Yüzyıl Mah. 4. Cad. No.123 Bağcılar - İstanbul Merkez Teşvikiye Cad.43/ Teşvikiye / İstanbul Tel : / 3 hat Internet: Yayın Türü: Yaygın yayın İÇİNDEKİLER 3 ayda bir yayınlanır. Dergide yer alan yazıların içeriğinden yazı sahipleri sorumludur. Tramer... 4 Elemanter Sigorta Şirketlerinde Risk Faktörleri.. 16 Mali Yeterlilik II (Solvency II) Sisteminin Avrupa Birliği Sigorta Sektörü Üzerine Etkileri. 38 Senatör Sigorta Şirketlerine Karşı 43 12 Reasürör Gözüyle Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası ya da bilinen adıyla Trafik Sigortası, ülkemizde günümüz itibarıyla 10 milyon sigortalıyı ilgilendiren bir sigorta türüdür. Bu kadar fazla sayıda sigortalının olması, doğal olarak, sigorta şirketlerinin pazardan pay kapmak amacıyla, aralarında aşırı bir rekabete girmelerine neden olmaktadır. Ancak, ülkemizde sigorta şirketlerinin rekabet anlayışı, maalesef, büyük ölçüde fiyata dayalı bir rekabet olduğu için, bu durum zaman içerisinde şirketlerin mali bünyelerinin zayıflamasına, tazminat ödemelerinde aksaklıklara ve buna bağlı olarak sigortalı mağduriyetine neden olmaktadır. Zarar görenlerin mağdur olmasının en yakın sonucu ise, sigortacılık sektörüne yönelik bir güvensizliktir. Zarar görenlerin mağduriyetine yol açan birçok başka uygulamalarla birlikte, 2003 yılı sonu itibarıyla ortaya çıkan tablo ise, %25,5 oranına tekabül eden sayıda aracın, zorunlu bir sigorta olmasına rağmen sigortasız olarak trafikte dolaşıyor olmasıdır. Tüm bu nedenlerin yanı sıra, sigorta şirketlerinin yararlanabilecekleri ortak bir veri tabanının da olmaması, Trafik Sigortası Bilgi Merkezi nin (TRAMER) kurulmasını zorunlu hale getirmiştir. TRAMER Müdürü Sayın Mehmet Üst, dergimizin bu sayısında yer alan makalesinde, TRAMER öncesinde yaşanan aksaklıkları belirterek, Bilgi Merkezi nin kurulmasından sonra verilen hizmetler hakkında bilgi vermekte ve sistemin çalışmasını anlatmaktadır. Kişilerin, sahip oldukları ekonomik değerlerin hasarlanmalarına bağlı olarak uğramış oldukları mali kayıpları tazmin etme işlevi bulunan sigorta şirketlerinin bu hizmeti yerine getirebilmek için, elbette ki belli bir mali güce sahip olmaları gerekmektedir. Ancak, sigorta şirketleri bu hizmeti yerine getirirken kendi iç yapılarından, faaliyette bulundukları sektörden ve ülkenin ekonomik düzeyinden kaynaklanan risklere açık durumdadırlar. Sayın Tercan Tiryaki, Elemanter Sigorta Şirketlerinde Risk Faktörleri adlı çalışmasında sigorta şirketlerinin karşı karşıya bulundukları riskleri sınıflandırmakta ve bu risklerin ölçümünde kullanılan teknikleri açıklamaktadır. Yabancı Basından Haberler bölümünde yer alan bir çeviri makalede, 2010 yılında yürürlüğe girecek olan Mali Yeterlilik II sisteminin Avrupa Birliği sigortacılık sektörü üzerindeki etkileri, Standard&Poor s rating kuruluşunun yaklaşımlarıyla değerlendirilmekte, özellikle şirket birleşmeleri ve şirketlerin şeffaf bir yapıya kavuşması konusunda yeni denetim sisteminin önemli etkilerde bulunacağı ifade edilmektedir. Bu bölümde yer alan diğer bir çeviride ise, Katrina fırtınası sonrasında meydana gelen sel hasarı nedeniyle, sigortalılar ile sigorta şirketleri arasında çıkan anlaşmazlıktan bahsedilmektedir. Bu makalenin ilginç olan tarafı, hasarın ödenmesi konusunda çıkan anlaşmazlık değil, dünyanın en gelişmiş ülkesinde bir senatörün dahi poliçe metinlerini anlaşılmaz ve muğlak ifadelerle dolu olarak değerlendirmesi ve politik gücün, dünyanın en gelişmiş demokrasisinde dahi şahsi menfaatler için kullanılabiliyor olmasıdır. 33 Tramer 1. Proje Nasıl Ortaya Çıktı ve Başlatıldı? (Tarihçe ve Gelişim): T rafik Sigortası Bilgi Merkezi-TRAMER, ülkemizde sigorta sektörü prim üretimi açısından önemli bir büyüklüğe ve geniş bir uygulama alanına sahip olan Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasının (Trafik Sigortası) daha sağlıklı bir altyapıya kavuşturulması için, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Trafik Sigortası Bilgi Merkezi Yönetmeliği ile kurulmuştur. Bilindiği gibi sigortacılık sektörü; 2000 yılı ekonomik krizinden önemli düzeyde etkilenmiş ve Hazine Müsteşarlığı tarafından sigorta sektörüne yönelik bir dizi tedbir alınmıştır. Bu tedbirler; Daha etkin bir mali izleme sisteminin oluşturulması amacıyla erken uyarı modelinin geliştirilmesi, Mali bünye yetersizliği sayılan durumların somut olarak belirlenebilmesi amacıyla yönetmelik değişikliği, Bağımsız denetim esaslarının yeniden belirlenmesi, Şirketlerin iç denetim sistemlerinin oluşturulması, Mali tablolarda şeffaflığın sağlanmasına yönelik düzenlemeler, Sağlıklı bir izleme sistemi ile özellikle trafik sigortalarındaki aksaklıkların giderilmesi için TRAMER in kurulmasıdır. A. TRAMER den Önce Trafik Sigortalarında Yaşanan Aksaklıklar: Ülkemizde önemli bir büyüklüğe ve uygulama alanına sahip olan Trafik Sigortası, prim üretimi açısından hayat dışı sigortalarda toplam primin %18,5'ini oluşturmakta olup, sigortalı sayısı 10 milyon civarındadır ve geniş bir sigortalı tabanı bulunmaktadır. Bu pazar potansiyeli, büyüme arzusundaki sigorta şirketlerinin kendi aralarında şiddetli bir rekabete girmelerine neden olmaktadır. Rekabetin kaliteden çok fiyata dayalı olarak yürütülmesi ise şirketlerin mali bünyelerinin zarar görmesine yol açmaktadır. Bu durum, tazminat ödemelerinde aksaklıklara yol açarak gerek sigortalıların, gerekse trafik kazası neticesinde zarar gören kişilerin mağduriyetine neden olmuştur. Bunun sonucu ise, güven esasına dayalı olarak çalışan sigortacılık sektörüne duyulan inancın zedelenmesidir. Trafik Sigortası, denetimin yetersiz olduğu sigorta şirketlerinde, çabuk büyümek isteyen ve suistimale eğilimli kişilerce kolaylık ve sıklıkla kullanılabilen bir sigorta dalıdır. Yaşanan fiyat rekabetinin de etkisiyle, yanlış ve vatandaşı mağdur eden uygulamalar yaygınlıkla bu dalda ortaya çıkmıştır. Örneğin, özel otolara oranla daha yüksek risk grubuna giren taksiler, özel oto olarak ya da bir yıl içinde kazaya karışan araç işletenleri hiç kaza yapmamış araç işle- 44 tenleri ile aynı prim üzerinden sigortalanmıştır. Bu durum kurallara uyan sigorta şirketleri ile diğerleri arasında haksız rekabete yol açmıştır. Ayrıca, yüksek risk gruplarının olması gerekenden çok daha ucuza sigortalanması sigorta şirketlerinin mali bünyelerini olumsuz etkilemiş ve bu durum bir sonraki Tarife ve Talimat çalışmasında kullanılan istatistiklere yansımıştır. Sonuçta, yeni dönemde tespit edilen primler trafik kurallarına saygılı araç işletenleri aleyhine yükselmiştir. Bu tür yanlış uygulamalar, Hazine dâhil tüm sigortacılık sistemine olan güveni zedelemektedir. Trafik Sigortası, zorunlu bir sigorta olmasından dolayı, yukarıda belirtilen olumsuzluklar sonucunda gayri memnun sigortalı ile idareyi karşı karşıya getirmektedir. Vatandaşlar sektöre olan güvenlerini kaybettiklerinde kanunlar gereğince yaptırılması zorunlu olan sigortayı dahi yaptırmaktan imtina etmektedirler yılsonu verilerine göre sigortasızlık oranının %25,5 olduğu görülmektedir. Diğer bir anlatımla araçların %25,5 i trafik sigortası olmaksızın trafikte yer almakta ve üçüncü şahıslar nezdinde önemli bir risk yaratmaktaydılar. Bu durum Karayolları Trafik Garanti Sigortası Hesabı üzerindeki mali külfetin artmasına yol açmaktaydı. Sigortasız araçlar nedeniyle oluşan prim kaybı ayrıca, önemli miktarda vergi kaybına da neden olmaktaydı. Trafik Sigortasına ilişkin tüm sektör verilerinin toplandığı güvenilir ve ortak bir veritabanının bulunmaması aşağıdaki sorunlara neden olmaktaydı: Var olan verilerin bir kısmının eksik ve bir kısmının da doğruluğundan şüphe duyulan veriler olması nedeniyle, Hazine tarafından bu konuda daha doğru politikalar geliştirilememesi ve sağlıklı fiyatlandırma yapılamaması, Uygulamada, özellikle hasarsızlık indirimi ve acente komisyonu gibi konularda, Tarife ve Talimata aykırı işlemler yapıldığı gözlenmesine karşın, bu yanlış uygulamaların takip edilebileceği bir bilişim altyapısı bulunmaması, Piyasada pek çok kayıt dışı poliçenin bulunduğuna ilişkin bulgular olmasına karşın bu konuda fazla bir şey yapılamaması, Trafik tescil kayıtları ile sigorta kayıtları arasında bir ilişki bulunmaması nedeniyle, sigortasız a- raçların (hiç sigorta yaptırmayan veya sigortasını zamanında yenilemeyenler) mevcut durumda polis kontrolü dışında takip edilememesi, Fiyatın belirlenmesinde etkili olan Hasar Durum Belgesinin şirketlerden zamanında alınamamasının fiyatlarda tarife dışı uygulamalara yol açması, Elle poliçe düzenleyen azımsanmayacak sayıda acente bulunması ve bazı acentelerden verilerin, 1-2 aylık gecikmelerle şirketlere intikal ettirilmesi nedeniyle, sigorta şirketlerinde sigortalıların takibi ve tahsilat açısından önemli sorunlar yaşanması. Kaza sonrasında geçmişe yönelik sigorta yaptıranlar nedeniyle sigorta şirketlerinin müşterilerine; prim üretimini sigorta şirketine aktarmayan acenteler yüzünden zarar görenlerin sigortacılık sektörüne olan güveninin daha da zedelenmesi. Yukarıda genel hatlarıyla ifade edilen sorunların, ilgili taraflar bazında yansıması ise aşağıda özetlenmiştir: Devlet: On-line poliçe tanziminin gerçekleştirilmemesi nedeniyle, sistemin sahte poliçe tanzimine olanak tanıması, Tarife ve talimatlara aykırı uygulama nedeniyle, devletin vergi kaybına uğraması, Sektörün uygulamalarının takip edilebileceği bir sistem alt yapısı olmaması nedeniyle, sektörün denetiminin sağlanama- 55 ması ve tüketici haklarının yeterince korunamaması. Sigorta Sektörü: Tarife ve talimatlar dışında uygulamaların yapılması nedeniyle gelirlerde azalma ve sektörde haksız rekabetin yaşanması, Sistem dışı poliçe tanzimi nedeniyle (sahte poliçe) şirketlerin kontrolleri dışında taahhütler altına girmesi. Vatandaş: Sahte poliçe sahibi olma, Sağlıksız işleyen trafik sigortası mekanizması ile tazminatını zamanında alamama. B. TRAMER in Kuruluşu ve Verdiği Hizmetler: Trafik Sigortası Bilgi Merkezi TRAMER, yukarıda özetlenen aksaklıkların giderilerek Trafik Sigortasının daha sağlıklı bir altyapıya kavuşturulması amacıyla, tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Trafik Sigortası Bilgi Merkezi Yönetmeliği ile Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliği nezdinde kurulmuştur. Yönetmeliğin beşinci maddesinde merkezin görevleri şu şekilde tanımlanmıştır: Madde 5 - Merkez aşağıda sayılan görevleri yerine getirir : a. Üye sigorta şirketlerinin trafik sigortası sözleşmelerine ilişkin kayıtlarının tutulduğu ilişkisel bir veritabanı oluşturmak ve bu verilerin en çok bir günlük gecikme ile üye sigorta şirketleri tarafından sürekli güncellenmesini sağlamak, b. Üye sigorta şirketlerinden trafik sigortasına ilişkin muallak ve ödenmiş hasar verilerini almak ve bu kayıtları sigorta kayıtları ile ilişkilendirmek, c. Hasarsızlık indirimine veya zamlı prim uygulamasına esas teşkil etmek üzere hasar durum belgesi düzenlemek, bu belgeyi üye sigorta şirketinin, acentenin veya sigorta ettirenin talebi halinde vermek, d. Trafik sigortasını yaptırmamış motorlu araç işletenlerinin tespiti amacıyla ilgili kurumlarla işbirliği yapmak, mümkün olduğu takdirde motorlu araçlara ait trafik tescil kayıtlarını elektronik ortamda almak, bu kayıtları sigorta kayıtları ile ilişkilendirmek ve sigortasız araçlara ait listeler oluşturmak, e. Yetkili kullanıcıların, işlerini yapmak için ihtiyaç duyduğu bilgi taleplerini mümkün olduğu ölçüde karşılamak, f. Toplu sigorta verilerini, sigortalılık oranlarını, kaza ve hasar verilerini ve benzeri istatistikleri hazırlanacak formatta bilgi raporlarına dönüştürmek ve ilgililerin bilgisine sunmak, g. Üye sigorta şirketlerinin trafik sigortası ile ilgili uygulamalarını takip etmek, h. Üye sigorta şirketlerinin trafik sigortasından doğan karşılıklı rücu alacaklarına ilişkin mahsuplaşma işlemlerini kolaylaştırmak, i. Trafik sigortası tarifesi ile ilgili çalışmalar yapmak. TRAMER in faaliyete geçmesi ile birlikte, yönetmelik doğrultusunda ilk aşamada aşağıdaki hizmetlerin sunulması hedeflenmiştir: Trafik Sigortasına ilişkin poliçe ve hasar verilerinin merkezi veri tabanında toplanması ve sürekli güncellenmelerinin sağlanması, Poliçe üretiminde uygulama birliğinin sağlanması amacıyla, işletenin riskine bağlı olarak sigorta tarife ve talimatlarında belirlenen prim indirim ve artırım oranlarının uygulanabilmesi için, poliçenin hasar durumunu ve yenilemede kullanılacak basamak bilgisini gösteren hasar durum belgesinin TRAMER tarafından üretilmesi, böylece sigor- 66 ta şirketlerinin ancak TRAMER den alacakları hasar durum belgesi ile poliçe üretebilmelerinin sağlanması, Veri tabanında toplanan bilgilerin yönetim/bilgi raporlarına dönüştürülmesi, E-devlet projesi kapsamında yer alan diğer önemli veri tabanları ile entegrasyonun sağlanması, Trafik sigortasına yönelik hizmet sunumuna başlanmasının ardından, TRAMER in görev tanımının motorlu araçlara yönelik diğer sigortaları da kapsayacak şekilde genişletilmesi. Böylelikle, Trafik sigortası uygulamasından elde edilen tecrübeden faydalanılarak Kara Taşıtları Kasko Sigortası (Kasko Sigortası) ve Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortasına (Karayolu Yolcu Taşımacılık Sigortası) ilişkin hizmet sunumuna başlanması. Bu kapsamda Trafik Sigortası ile ilgili olarak; Trafik Sigortası üretimi gerçekleştiren bütün sigorta şirketlerinin tarihinden itibaren tüm poliçe bilgileri ve bunların hasar ve ödeme kayıtları TRAMER sistemine transfer edilmiş, yeni üretilen poliçe ve hasar kayıtlarının ise günlük olarak transfer edilmesine başlanmıştır. Trafik Sigortası Hasar Durum Belgesi, tarihinden itibaren TRA- MER tarafından merkezi olarak verilmekte olup, sigorta şirketleri bu tarihten itibaren hasar durum belgesi düzenleyememektedirler tarihinden itibaren ise adresinden Hasar Durum Belgesi Düzenleme adımı kaldırılmış olup, sigorta şirketleri kendi yenilemeleri de dâhil olmak üzere tüm poliçeler için, URL (Uniform Resource Locator) teknolojisi ile kullanmış oldukları programlar üzerinden online TRAMER e bağlanarak Hasar Durum Belgesi alabilmektedir. Kasko sigortası ile ilgili olarak; Kasko sigortası poliçesi düzenleyen sigorta şirketlerinin tarihinden itibaren tüm poliçe bilgileri ve bu poliçelere ait hasar kayıtları TRAMER sistemine transfer edilmiş, yeni üretilen poliçe ve hasar kayıtlarının ise günlük olarak transfer edilmesine başlanmıştır tarihinden itibaren hasar durum belgesi, URL (Uniform Resource Locator) teknolojisi ile sigorta şirketlerinin kullanmış olduğu programlar üzerinden online TRAMER e bağlanarak alınabilmektedir. Karayolu yolcu taşımacılık sigortası ile ilgili olarak; tarihinden itibaren tüm poliçe bilgileri ve bu poliçelere ait hasar kayıtları TRAMER sistemine transfer edilmiş, yeni üretilen poliçe ve hasar kayıtlarının ise günlük olarak transfer edilmesine başlanmıştır. 01/06/2006 tarihinden itibaren hasar durum belgesi, URL (Uniform Resource Locator) teknolojisi ile sigorta şirketlerinin kullanmış olduğu programlar üzerinden online TRAMER e bağlanarak alınabilmektedir. Projenin hedefleri arasında yer alan, e-devlet projesi kapsamındaki diğer önemli veri tabanları ile entegrasyonun sağlanması amacıyla, İçişleri Bakanlığı Nüfus İdaresi Başkanlığı, Maliye Bakanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğü ile işbirliği yapılmıştır. TRAMER alt yapısında vatandaşlık numarası ve vergi kimlik numarasının takip edilmeye başlanması ve poliçe bilgileri ile eşleştirilmesi ile birlikte, sigorta 77 şirketleri tarafından URL (Uniform Resource Locator) teknolojisi ile yeni ve yenilenen poliçeler için T.C. Kimlik No ve Vergi Kimlik No bilgilerine bağlı olarak sorgulama işlemi gerçekleştirilebilmekte olup, TRAMER tarafından gerçekleştirilen diğer çalışmalar ve sunulan hizmetler hakkında detaylı bilgiye, Uygulama bölümünde yer verilmektedir. C. TRAMER in Teknolojik Alt Yapısı: TRAMER, internet üzerinden ulusal düzeyde hizmet sağlamaktadır. Yönetmelik gereğince sigorta şirketleri Trafik ve Karayolu Yolcu Taşımacılık Sigortalarına ilişkin poliçe üretim ve hasar verilerini en geç bir günlük gecikmeyle TRAMER e aktarmak zorundadırlar. Bununla birlikte zorunlu bir sigorta türü olmayan Kasko Sigortasında da, uygulama kapsamındaki sigorta şirketleri tarafından günlük veri transferi gerçekleştirilmektedir. Ayrıca, işletenin riskine bağlı olarak sigorta tarife ve talimatlarında belirlenen prim indirim ve artırım oranlarının uygulanabilmesi için, TRAMER tarafından düzenlenen hasar durum belgesinin alınması gerekmektedir. Diğer bir anlatımla, sigorta şirketleri TRAMER den alacakları hasar durum belgesi olmadan poliçe üretememektedirler. TRAMER, yukarıda bahsi geçen işlemlerin gerçekleştirilmesini teminen 4 Mbit uydu hat, 10 Mbit karasal yedek hatla internet bağlantısı üzerinden 7/24 kesintisiz hizmet vermektedir. Toplamda 155 MBit lik fiber hat kapasitesine sahip alt yapı mevcut olup ihtiyaç halinde bant genişliği artırılabilecek durumdadır. Veri tabanına erişim için farklı düzeylerde yetkili kullanıcı tanımları bulunmakta olup sistem, bu kullanıcıların bilgi ihtiyaçlarına cevap verecek uygulamalar ve raporlama araçlarına sahiptir. Aşağıda yer alan şema, farklı kullanıcı düzeylerinde veri tabanına ulaşım hakkında bilgi vermektedir. (Şekil-1) Şekil-1: TRAMER Alt Yapısı-1 88 Şekil-2: TRAMER Alt Yapısı-2 TRAMER internet hatları, kullanıcılarına 7/24 kesintisiz hizmet verilebilmesini teminen; birbirini aktif olarak yedeklemekte ve hizmet, herhangi bir hatta problem olması durumunda dinamik olarak diğer hattan sağlanmaktadır. Sigorta şirketleri tarafından günlük poliçe ve hasar verileri XML formatında TRAMER Merkezi ne transfer edilmekte, transfer aşamasında temel kontroller yapıldıktan sonra poliçe ve hasar kayıtları veri tabanına alınmaktadır. TRAMER veri tabanına alınan poliçe ve hasar kayıtlarının tarife ve talimatlara uygun olarak düzenlenip düzenlenmediğine yönelik kontrol programları çalıştırılmaktadır. Kontrol programı sonucunda tarife ve talimatlara aykırı olarak tanzim edilen poliçe kayıtlarına ilişkin sigorta şirketlerine hata listeleri gönderilmekte ve düzeltme zeyili talep edilmektedir. TRAMER veri tabanında bulunan poliçe kayıtları ile, ilgili sigorta şirketlerine, yetkili acentelere ve sigortalılara hasar durum belgesi verilmekte olup, uygulama sigorta şirketlerinin kendi bilgisayar sistemleri üzerinde çalışan bilgisayar programlarının, TRAMER in programları ile internet üzerinden iletişim kurarak belge alması şeklindedir. Bu yöntem, son derece güvenli, işlemleri hızlandırıcı ve hataları sıfıra indiren bir yöntem olduğu kadar, aynı zamanda strateji olarak hedeflediğimiz ve sektördeki yanlış uygulamaları gerçek anlamda disipline edecek bir iletişim teknolojisi olan (Uniform Resource Locator) URL teknolojisidir (Şekil-2). TRAMER faaliyete geçtiği tarihten itibaren gerek internet gerekse URL alt yapısı kullanılarak verilen hasar durum belge adedi yaklaşık 14 milyon olup, aynı poliçe için birden fazla kez sorgulama yapılması durumunda ise toplam 28 milyon adet belge verilmiştir yılının Haziran-Ekim ayları verilerine göre sigorta şirketleri ve acenteler tarafından, yaklaşık olarak aylık ortalama 2,3 milyon adet T.C. Kimlik No sorgulaması, adet Vergi Kimlik No sorgulaması gerçekleştirilmiştir. 2. Projenin, Orta ve Uzun Vadede Hedefleri: TRAMER in orta ve uzun vadeli hedefleri, aşağıdaki genel vizyon doğrultusunda belirlenmiştir. İhtiyaç duyan kurumlar veya üçüncü şahıslar bazında TRAMER in hizmet ağının genişletilmesi, Sigorta sektörüne ilave 99 yük getirmeksizin TRAMER in mali gücünün artırılarak, yatırım olanaklarının geliştirilebilmesi, Sektörün, otomotiv başta olmak üzere diğer kurumlarla olan ilişkisinin karşılıklı menfaatler doğrultusunda artırılması, Sektörün ön plana çıkarılması ve duyulan güvenin ve toplumsal faydanın artırılması. Bu vizyon doğrultusunda hayata geçirilmesi planlanan bazı önemli projeler şunlardır: A. Sigorta Şirketlerinin Rücu Alacaklarına İlişkin Mahsuplaşma Sistemi: Rücu alacaklarına ilişkin şirketler arası mahsuplaşma işlemlerinin kolaylaştırılmasını teminen TRAMER nezdinde bir takas odasının kurulması planlanmıştır. Sigorta şirketleri arasında rücu/takas odası benzeri bir yapılanmanın olmaması, uygulamada vatandaşlarımızın mağduriyetine neden olmaktadır. Konuyu örneklemek gerekirse, Kasko Sigortası sahipleri araçlarına çarpan kişilerin verdikleri zararı Kasko Sigorta şirketinden aldıkları tazminat ile gidermektedirler. Tazminat ödemesini yapan Kasko Sigorta şirketi, trafik kazasına neden olan araç işletenlerine ya da bunların Trafik Sigortası şirketlerine rücu etmektedir. Sigorta şirketlerinin kendi aralarındaki mahsuplaşma işleminin zaman alması nedeniyle genellikle kişiye başvuru hakkının kullanıldığı görülmektedir. Rücu talebinin kazaya neden olan kişiye yöneltilmesi durumunda vatandaşlarımız üçüncü şahıslara karşı bir sigortaları olmasına rağmen kendilerine yöneltilen bu talep karşısında ödeme yapmak zorunda kalmakta ve sonrasında bu ödeme için trafik sigorta şirketine başvurmaktadırlar. Dolayısıyla, TRAMER nezdinde kurulacak bir rücu/takas odası yardımıyla bir yandan sigorta şirketlerinin birbirine olan alacak ve borçları kolayca tasfiye edilebilecek, diğer yandan sigorta şirketlerinin kazadan sorumlu olan ama bir sigorta teminatı ile sorumluluğu güvence altına alınan vatandaşlara rahatsızlık vermeleri engellenecektir. Rücu/takas o- dasına sosyal güvenlik kuruluşlarının entegrasyonunun da sağlanmasıyla birlikte trafik kazaları nedeniyle sosyal güvenlik kapsamında yapılan harcamalar azalacaktır. B. Erken Uyarı Modeli: Mevcut durumda, motorlu araç sahibi tek bir aracı için aynı dönem içinde birden fazla sigorta şirketinden poliçe satın alabilmekte ve hasar anında zarar görenler mükerrer olarak ilgili sigorta şirketlerinden tazminat alabilmektedir. Ancak, TRAMER alt yapısında işletenin sahip olduğu motorlu araca ait poliçe ve hasar kayıtları takip edilebildiğinden, aynı aracın aynı dönem içinde birden fazla sigorta şirketi tarafından teminat altına alınması engellenebilecektir. Bu kapsamda, sigorta şirketlerinin aynı risk konusu için mükerrer hasar dosyası oluşturması durumunda erken uyarı modeli projesi kapsamında sigorta şirketlerine bilgi verilebilecek ve ilgili sigortalı (araç sahibi) kara liste kapsamında takip edilebilecektir. Projenin ilk aşaması kapsamında, günlük olarak sigorta şirketlerine mükerrer poliçe bilgileri gönderilmekte ve mükerrer poliçelerin başlangıç tarihinden itibaren iptal edilmesi talep edilmektedir. C. Diğer Kurum ve Kuruluşlara Yönelik WEB ve VPN Sorgulama Hizmetleri: TRAMER in sunduğu hizmet ağının genişletilerek, mevcut kullanıcıların dışında bazı kamu veya tüzel kuruluşlara yönelik WEB ve VPN sorgulama hizmeti sunulması planlanmaktadır. Ancak; mevcut yönetmelik hizmet konusunu kamu kurumları dışında özel sektör için sadece sigorta şirketleri ile sınırlı tuttuğundan yönetmeliğin değişmesi gerekmektedir. Hâlihazırda TRAMER sistemine üyelik talebinde bulunan kuruluşların varlığı, ge- 1010 lecekte TRAMER in çok daha geniş bir hizmet ağına sahip olacağının göstergesidir. Hizmet sunulabilecek tüzel ya da kamu kurum ve kuruluşları şunlardır: Otomotiv Sektörü, Adalet Bakanlığı, Sosyal Güvenlik Kurumları, (S.S.K., Bağkur v.s.) Motorlu taşıt büroları. D. SMS (Kısa Mesaj) Sorgulama Hizmetleri: Bu proje ile TRAMER veri tabanında yer alan poliçe ve hasar bilgilerinin, SMS teknolojisinden yararlanılarak yapılabilecek sorgulamalar ile daha geniş bir hedef kitleye daha kolay bir şekilde sunulması amaçlanmaktadır. Bu uygulamanın hedef kitlesi, tüm Trafik ve Kasko Sigortası poliçe sahipleri ile ikinci el araç piyasasında yer alan oto galerileri ve araç satın alacak vatandaşlar olarak geniş bir taban oluşturmaktadır. Bu hedef kitleye, SMS kısa mesaj servisi ile aşağıdaki hizmetlerin sunumu mümkün olabilecektir. Bilgi Servisi: Araç Poliçe Bilgisi Sorgulama Araç Hasar Bilgisi Sorgulama Araç Çalıntı ve Tahdit Bilgisi Sorgulama Hasar İhbarında Bulunma /Dosya Açtırma Hatırlatma Servisi: Poliçe Vade Bitim Bilgisi Hatırlatma 3. İki Yıl Sonunda TRAMER Projesinde Gelinen Nokta: TRAMER projesi, öncelikle Trafik Sigortasına ilişkin sağlıklı bir alt yapının temin edilmesi amacıyla geliştirilmiştir. TRAMER projesinin sigortacılık sektöründe sağladığı ölçümlenebilir etkiler aşağıdaki başlıklar altında toplanabilir: Sigortasızlık oranındaki azalma sonucunda poliçe adedi ve prim üretiminde artış, Tarifenin doğru uygulanmasından dolayı prim üretiminde artış ve haksız rekabetin önlenmesi, Daha etkin fiyatlandırma için istatistik sağlanması. 31 Aralık 2003 tarihi itibariyle trafik sigortalarında sigortasızlık oranı %26 iken, TRAMER in faaliyete başlamasını takiben yıllar itibariyle sigortasızlık oranında azalma gerçekleşmiş ve 2005 yılı sonu itibariyle %18 e gerilemiştir. Haziran 2006 itibariyle sigortasızlık oranı ise %17,88 olarak gerçekleşmiştir (grafik 1) yılında sürprimli olarak tanzim edilen poliçelerin Grafik 1: Yıllar İtibarıyla Trafik Sigortası Sigortasızlık Oranları %26 %30 %25 %20 %15 %10 %5 %0 % %18 1111 Tablo-1: Tarife Basamak Kodu Bazında Poliçe Adedi ve Prim Üretimi Karşılaştırması (Ocak-Aralık Dönemi-Bin YTL) Tarife Fark Basamak Kodu Poliçe Prim Poliçe Prim Poliçe Artış Prim Artış Adedi Üretimi Adedi Üretimi Adedi Yüzdesi Üretimi Yüzdesi , , , , , , ,13 Sektör Toplamı ,99 toplam poliçe adedi içindeki payının %1 in altında olduğu, 2004 yılında ise Tramer in altı aylık etkisi ile bu oranın %10 a çıktığı gözlemlenmiştir (Tablo-1). TRAMER in faaliyete geçtiği altı aylık dönemde (Temmuz-Aralık 2004) bu oranın %18,7 lere yükseldiği görülmektedir (Tablo-2). TRAMER projesinin hayata geçmesi sonrasında Trafik Sigortası Tarife ve Talimatının uygulanmasında yaşanan değişimlere bakıldığında denetim eksikliği nedeniyle piyasada hüküm süren fiyat rekabetinin etkileri gözler önüne serilmektedir yılsonu verilerine göre sektörde iyi ve kötü araç işleteni arasında fark gözetilmeksizin, diğer bir anlatımla riske uygun fiyatlandırma yapmaksızın poliçe düzenlendiği görülmektedir. Oysa TRAMER sonrasında Tarife ve Talimatın uygulanmasında sağlanan etkin denetim poliçe bilgilerinde temel değişikliklerin ortaya çıkmasına neden olmuştur. TRAMER faaliyete geçtiği 1 Temmuz 2004 tarihinden itibaren Türkiye genelinde hatalı poliçe tanzimi gerçekleştiren acenteleri yakından takip etmekte ve gerektiğinde Hazine Müsteşarlığı aracılığıyla acentenin bağlı olduğu ilgili sigorta şirketine uyarı yazısı gönderilmektedir. TRAMER, sadece bilişim alt yapısı kullanılarak poliçe bilgilerinin tari- Tablo-2: Tarife Basamak Kodu Bazında Poliçe Adedi ve Prim Üretimi Karşılaştırması (Temmuz-Aralık Dönemi-Bin YTL) Tarife Fark Basamak Kodu Poliçe Prim Poliçe Prim Poliçe Artış Prim Artış Adedi Üretimi Adedi Üretimi Adedi Yüzdesi Üretimi Yüzdesi , , , , , , , , , , , , , ,28 Sektör Toplamı , ,27 1212 Tablo-3: Tarife Basamak Kodu Bazında Poliçe Adedi ve Prim Üretimi Karşılaştırması (Ocak-Aralık Dönemi-Bin YTL) Tarife Fark Basamak Kodu Poliçe Prim Poliçe Prim Poliçe Artış Prim Artış Adedi Üretimi Adedi Üretimi Adedi Yüzdesi Üretimi Yüzdesi , , , , , , , , , , , , ,582-31, ,06 Sektör Toplamı , ,66 fe ve talimatlara aykırı olarak tanzim edilip edilmediğini kontrol etmemekte, aynı zamanda acente ve sigortalılardan gelen şikâyetler doğrultusunda sigorta şirketi ve acente bazında incelemeler gerçekleştirmektedir. TRAMER e iletilen şikâyet ve önerilerin itina ile değerlendirilmesi ve geri bildirimlerin hızlı ve eksiksiz olarak gerçekleştirilmesi sigorta bilincinin gerek acenteler, gerekse sigortalılar nezdinde artmasına neden olmaktadır. Tarife ve Talimatın uygulanmadığı dönemde düzenlenen poliçelerden kaynaklanan bazı hasar dosyalarının şirketler nezdinde hala açık olması, sektörün hasar/prim oranlarını olumsuz etkilemeye devam etmektedir. Bu nedenle, TRAMER projesinin primler üzerinde yarattığı olumlu etkinin daha iyi belirlenmesi için bir kaç yıl daha beklenmesi gerekecektir. Projenin, iyi sürücüleri teşvik eden, kötü sürücüleri ise kurallara saygılı davranmaya yönelten etkisiyle hasar tutarlarında yaşanacak iyileşmeyle birlikte TRAMER in primler üzerindeki etkisinin, beklenenin çok daha üzerinde gerçekleşeceği şimdiden söylenebilir (Tablo-3). Daha etkin fiyatlandırma için detay bazda istatistikler üretilmeye başlanmasıyla ve poliçe ve hasar verilerindeki veri kirliliğinin azalması ile birlikte; il ve araç türü bazında poliçe üretimi ve hasar verileri elde edilmeye başlanmış ve mevcut tarifede bulunan bazı indirim/sürprim kriterlerinin yeniden değerlendirilmesi gereği ortaya çıkarılmıştır. Örneğin, tarife ve talimatta İl indirim oranının %20 olarak belirlendiği bazı illerde, poliçe yılı bazında değerlendirme yapıldığında, hasar/prim oranının %100 lerin üzerinde gerçekleştiği görülmektedir. Örnek olarak, Ağrı da 2003 yılında üretilen poliçelere, Eylül 2006 sonu itibariyle ödenen birikimli tazminatlar dikkate alındığında elde edilen H/P oranı %248,28 dir (Tablo-4). İl araç Tablo-4: İl İndirimi Bulunan Bazı İllerdeki H/P Oranı Dağılımı (Eylül 2006 sonu itibarıyla) İl Adı İndirim (%) H/P Oranı Ağrı 248,28 68,16 41,90 Bingöl 137,00 75,89 91,83 Erzurum ,46 82,13 54,58 Kars 79,73 79,68 39,19 Erzincan 56,45 49,38 32,47 Tunceli 31,52 38,44 43,46 1313 Tablo-5: Araç Yoğunluğu En Yüksek Olan İllerdeki H/P Oranı ve Sigortasızlık Oranı Dağılımı (Eylül 2006 sonu itibarıyla) İl Adı Araç Sayısı Sigortasızlık Oranı H/P Oranı (%)¹ (Giderler Hariç) İstanbul ,80 113,23 Ankara ,03 98,68 İzmir ,02 80,06 Antalya ,53 72,79 Bursa ,38 86,70 Konya ,72 54,22 Adana ,85 75,16 Manisa ,26 58,14 İçel ,44 64,30 Balıkesir ,38 52,70 Sektör Geneli ² 17,65 88,18 ¹ Poliçe başlama tarihi bazında değerlendirme yapılmış olup, 2003 yılı başlangıçlı poliçelere Eylül 2006 sonu itibarıyla gerçekleştirilen toplam tazminat rakamları dikkate alınmıştır. ² TUİK Temmuz araç verisi baz alınmıştır. yoğunluğunun az olduğu illerdeki H/P oranın yüksek olması sektör genelini etkileyen bir sonuç çıkarmamasına karşın araç yoğunluğunun fazla ve H/P oranının yüksek olduğu büyük iller sektör sonuçlarını direkt etkilemektedir. Örneğin İstanbul, Ankara ve İzmir gibi illerin hasar göstergeleri, normal tarife fiyatları üzerinden sürprim uygulan- Tablo-6: İl Bazında H/P Oranı En Düşük On İl ve Sigortasızlık Oranı Dağılımı (Eylül 2006 sonu itibarıyla) İl Adı Sigortasızlık Oranı H/P Oranı (%) (Giderler Hariç) Tunceli 19,95 31,71 Karaman 38,78 39,09 Sinop 19,71 39,13 Çanakkale 32,55 40,40 Kırklareli 31,68 43,71 Isparta 31,65 44,41 Kilis 49,97 47,27 Kırıkkale 24,29 47,43 Bartın 13,77 47,57 Muğla 22,22 48,31 Sektör Geneli 17,65¹ 88,18 ¹ TUİK Temmuz araç verisi baz alınmıştır. ması gerektiğini ortaya koymaktadır (Tablo-5). Daha da ileri gidecek olursak sonuçlar, bu iller için H/P oranı yüksek olan araç türleri bazında sürprim uygulanması gerektiğini ortaya koymaktadır. Bu türde bir uygulama tarifeyi zorlaştırmasına karşın, hasar/prim oranı düşük olan araç türü işletenlerine ve Çanakkale, Isparta, Kırklareli v.s. gibi illere de (Tablo-6) haksızlık etmemek için doğru ve adil bir tarife olmasını sağlayacaktır. Bu uygulama, sektörde ki yüksek komisyon şikâyetlerini de ortadan kaldırabilecektir. Çünkü kârlılığını bölgesel yapan şirketler her ne kadar talimatlara aykırı olsa da bu illerde acentelerine yüksek komisyonlar verebilmektedir. TRAMER tarafından verilen Hasar Durum Belgesi esna- 1414 sında, tarife fiyatları otomatik hesaplanabileceği için iller ve araç türleri bazında oluşabilecek tarife uygulaması sektöre zorluk getirmeyecektir. Tablo-4 de yer alan illere mevcut tarifede %20 il indirimi uygulanmaktadır. Bu sonuçlara bakıldığında, Erzincan ve Tunceli gibi illerde indirim uygulanmasının normal olduğu, fakat tam tersine diğer illerde indirimin hiç uygulanmaması veya tersine sürprim uygulanması gerektiği görülmektedir. Elde edilen veriler ışığında daha etkin bir fiyatlandırma modelinin oluşturulabileceği düşünülmekte olup, merkezimizde yer alan verilerle ilgili her gün yeni rapor ve istatistikler oluşturularak gerek web sayfamızdan, gerekse basın bültenleri aracılığıyla sektörle paylaşılmaktadır. Ayrıca; 12,000 aboneye ulaşan e-bülten aracılığı ile bilgilendirme çalışmaları yapılmaktadır. TRAMER projesi, yukarıda bahsi geçen hedefleri doğrultusunda; kamu özelsektör vatandaş sacayağında kaliteli hizmet sunumunun sağlandığı kamu ve özel sektör işbirliğinin ender projeleri arasındadır. Birbirinden farklı bu üç hizmet sürecini bir araya toplayan, her bir hizmet sürecinin birbirine olan olumlu etkisiyle toplam hizmet kalitesini azamileştirme şansına sahip olan TRAMER projesinin dünya ülkeleri arasında bir ilke imza attığı düşünülmektedir. TRAMER projesi, bu özelliği nedeniyle Avrupa Komisyonu tarafından düzenlenen E-Government yarışmasında 2005 yılında finalist olmaya hak kazanmıştır. TRAMER projesinde iki yıl içinde elde edilen deneyim ve know-how çeşitli platformlarda düzenlenen uluslararası toplantılarda Hazine Müsteşarlığı ve Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliği desteği ile paylaşılmaya başlanmıştır. TRAMER, sigortacılık sektörüne, düzenleyici ve denetleyici birimlere, sigortalılara ve ilgili diğer kesimlere sağladığı faydalarla Trafik Sigortası uygulamasını daha sağlıklı bir yapıya kavuşturmaktadır. Geçen iki yıllık süre sonunda elde edilen veriler bu hedefin gerçekleştirildiğini göstermektedir. Mehmet ÜST TRAMER Müdürü 1515 Elemanter Sigorta Şirketlerinde Risk Faktörleri Riskin ölçümü ve yönetimi günümüz denetim sistemlerinin temel uğraşı olmuştur. Sigortacılık alanındaki kamusal denetimin amacı, verilen sigorta teminatının (taahhüdün) kabul edilebilir bir kesinlikle yerine getirilmesi ve piyasanın devamının sağlanmasıdır. Bu görevin yerine getirilmesi, sigorta şirketinin üstlendiği risk (potansiyel kayıp) ile sahip olduğu sermaye (varlık) arasındaki irtibatın takibini ve sermayeye uygun olmayan taahhüt verilmemesini sağlamayı gerektirmektedir. Bu açıdan riskin tanımlanması, ölçülmesi ve yönetilmesi hem sektörün hem de kamusal denetimin ortak paydası olmaktadır. Bu çalışmada sigortacılıktaki risk kavramının sınıflandırması, tanınması üzerinde durulmuş, elemanter şirketler için bir risk ölçüm çalışması yapılmıştır. Bir piyasanın en iyi risk göstergesinin geçmiş sonuçları olduğundan hareketle, Sigorta Denetleme Kurulu nun her yıl yayınlamış olduğu Faaliyet Raporlarındaki verileri kullanarak, elemanter şirketlerin 1998 ile 2005 yılları arası verileri incelenmiş, risk faktörlerine yönelik değişik testler yapılmak istenmiştir. Anahtar Kelimeler: Risk Faktörleri, Mali Yeterlilik, Risk Sınıflandırması 1. Giriş: M uhtemel hasarların meydana getireceği ekonomik kayıpların karşılanması yoluyla sigortalının ekonomik güvenliği finansal koruma altına alınarak sigortacılık yapılır. Sigorta satın almakla poliçe sahibi kendini risklere karşı korumakta, riskini sigorta şirketine transfer etmekte, risk yönetim işlemi gerçekleştirmektedir. Bu açıdan sigortacılık faaliyeti risk yönetim hizmeti verdiği gibi, özünde kendisi risk ticaretidir. Sigortacı her ne kadar hasarları karşılamada istekli olsa da elinde yeterince fon ve mali güce sahip değilse yüklenimini yerine getiremeyecektir. Kamu denetimi özü itibarıyla sigortacının yüklendiği riski (ödeyememe veya iflas riskini) minimuma indirme çabasında olduğundan sigorta şirketlerinin risk yapısının takibi kamusal denetimin önemli görevlerinden birisi, belki de birincisidir. Bir sigorta şirketinin karşılaşacağı riskler şirket, sektör (sistematik) ve ekonomi (sistemik) düzeylerinde olmak üzere genelde üç kaynaktan oluşmaktadır. 1 Sigorta şirketinde riskin kaynağı çeşitli olmakla birlikte, fiyatlandırma, portföy yapısı, ihtiyatlar, reasürans, yatırımlar gibi seçimlerin şirkete uygun olmaması şirketlerin taahhütlerini yerine getirememesine neden olabilmektedir. Bir şirkette zaman içinde ortaya çıkan risklerin sermayeye ve dolayısıyla iflas riskine doğrudan etkisi olacaktır. Bu açıdan sigorta şirketinin karşılaşacağı riskler üzerinde durulurken, iflas sebeplerinin bilinmesinde yarar bulunmaktadır. KPMG in Avrupa Birliği için hazırlamış olduğu Rapora göre, sigorta şirketlerinde araştırma sonuçlarına göre genel olarak iflas etme sebepleri; %22 ile yetersiz 1 1616 karşılık ayırma ve primin yanlış tespiti, %14 ile hızlı büyüme, %6 ile büyük hasarlar olarak belirtilmiştir. 1 İflas sebeplerini analiz eden çalışmalar risk sınıflandırmasına katkıda bulunurken, riskin sayısallaştırılmasına da öncülük etmişlerdir. Bu alandaki çalışmaların özeti konumuz kapsamını aşacağından buraya alınmamıştır ancak Aktaş ın (1997) çalışması bu konuda oldukça kapsamlı olup, önceki çalışmaları sınıflandırmaktadır. 2 Atan (2002) ise, bankacılıkta risk sınıflandırması konusunda oldukça kapsamlı bilgi vermektedir. Derecelendirme [Babuşçu (1997), Atan (2002)] ve iflas riskine [Aktaş (1997)] yönelik çalışmalar genelde bankacılık ve İMKB şirketleri üzerinedir. Risk sınıflandırması ve bu konuda sigortacılık literatüründeki gelişime kısaca bakmak uygun olacaktır. 2. Sigortacılıkta Risk Sınıflandırmasının Gelişimi: Çeşitli risk sınıflandırma yaklaşımları olmakla beraber IAIS in sınıflandırması sigorta denetiminde belirli bir standart sağlanması amacıyla uygun olacaktır. Aktüerler Birliği nin (IAA) esas aldığı sınıflandırma ise sigortacılığın teknik (aktüeryal) boyutu ile ilgilenenler için önemli bir sınıflandırma olarak görülmektedir. Sınıflandırma kapsamında bizim üzerinde durduğumuz ve ele aldığımız husus, şirket düzeyinde karşılaşılan riskler olup şirketi mali yetersizlik içine düşürebilecek unsurlar hakkındadır. Risk ticareti olan sigortacılığın teorik altyapısı Aktüerya Bilimi vasıtasıyla şekillenirken, Risk Teorisi de Aktüerya Biliminin önemli bir alanı olmuştur. Risk Teorisinin önemli konularından olan Ruin (İflas) Teorisi faaliyet süresince maruz kalınan risklerin yaratacağı zararı karşılayacak varlık (sermaye) ihtiyacını belirlemeyi amaçlamıştır lı yıllarda başlayan, mali yetersizlik sebepleri ile risk sınıflandırılması çalışmaları birbirini etkilemiş ve her iki alandaki çalışma diğerini etkilemiştir. Borch, K., Bhülman, H., Daykin, C. D., Pentikäinen, T., Pesonen, M., Cummins, J. D., Beard, R.E., gibi akademisyenlerin risk teorisi üzerine yapmış oldukları çalışmaların önemli kısmını Ruin Teorisi oluşturmuştur. Sigorta şirketlerinin mali yeterliliği ile ilgili çalışmaların 1989 yılına kadar olanlarının bir kısmı J.D. Cummings ve R.A. Derrig çalışmasında derlenmiştir lı yıllardan sonra ise Redman ve Scudellari (1992), Greg Taylor ın (1996), Kim, Y-D., Anderson, D.R, ve Hickman, J.C. (1995) gibi çalışmalarda risk, sermaye, kâr ve mali yetersizlik arasındaki irtibat ölçülmüştür. Son yıllarda özellikle kaza aktüerlerinin risk teori çalışma grubu, dinamik finansal analiz çalışma grubu gibi grupların yapmış oldukları teorik düzeydeki tartışmaları, risk, sigorta ve aktüerya alanındaki en kapsamlı kaynaklardan birisi olarak dikkat çekmektedir. Son dönemde ise ekonomik sermayenin ölçülmesinde risk entegrasyon metotlarının geliştirilmeye, risk modellerinin oluşturulduğu ve uygulanmaya başladığı gözlemlenmektedir. Finansal yeterliliği ölçmek için hazırlanan modellerle sigorta şirketlerinin üstlendikleri riski taşıyıp taşıyamayacaklarına dair geleceğe dönük tahminler geliştirilmekte, şirketin üstlendiği risk ile varlıkları arasında irtibat kurulmaktadır. Hangi model kullanılırsa kullanılsın sigorta denetiminin başlangıç noktası, sigorta şirketlerinin karşılaştığı risklerin tanımlanmasını, sınıflandırılmasını gerektirmektedir. Bu sınıflandırmanın bir standart içinde olması bu alandaki ilgililerin aynı noktalara odaklanmasını sağlayacaktır. Diğer alanlarda olduğu gibi son yıllarda sigorta şirketlerinin karşılaşabileceği riskler konusunda standart yaklaşımlar geliştirilmek istenmekte, özellikle Aktüerler Birliklerinin (AAA, IAA) başlat- 2 Aktaş sınıflandırma çalışmasının ilk defa 1993 çalışması ile yapıldığını belirtmektedir. S17 tığı risk sınıflandırma çabasına son yıllarda denetim otoritelerinin ve IAIS (Uluslararası Sigorta Denetçileri Birliği) nin de katkısı olmuştur. A. IAIS in Risk Sınıflandırması: Sigorta denetimi için uluslararası düzeyde standart getirmeye çalışan IAIS in Sigorta Temel Prensipleri 5. maddesinde; sigorta şirketlerinin yapılan işin doğası gereği riske açık olduğu, bu nedenle sigortacıların taşıyacakları risk konusunda ihtiyat standartlarının geliştirilmesi istenmiştir. Geniş kapsamlı risk yönetimi politikaları ile faaliyetlerden kaynaklanan riskleri rapor etmede ve kontrolde kullanılabilecek politikaların belirlenmesinin gerekliliği temel prensiplerde yer almaktadır. Mali yeterliliğe ilişkin rehber belgelerinde sigorta şirketinin riskine ait sınıflandırma yapan IAIS, Sigorta Denetim Modelinde Aktüerin Kullanılması rehber çalışmasında; riskin değerlendirilmesi ve sigorta karşılıklarının değerlendirilmesine yönelik aktüeryal becerilerin, sigorta riskinin ihtimallerini ayrıntılı şekilde değerlendirmeyi de içermesi gerektiği belirtilmiştir. IAIS Sigorta Sorumluluklarının Sayısallaştırılması rehber çalışmasında; sigortanın belirsizlik ve risk ticareti olduğunu, sigorta riskinin son maliyetinin istatistiksel değişimlere bağlı olduğunu (dolayısıyla sapma içerebileceğini) vurgulamıştır. Sigortalanan olaylardaki adetsel ve maliyetteki potansiyel sapmalar bu kapsamdadır. Denetçinin şirketin göreceli finansal risk seviyesini veya risk profilini ayırt etme girişiminde bulunmasının gerekli olduğu, bir şirketin risk seviyesinin bir diğeriyle kıyaslanmasını değil, aynı zamanda belirli bir şirket içindeki en büyük risk alanlarının da belirlenmesinin modern sigorta denetiminin amaçlarından olduğu IAIS in denetim anlayışında kabul edilmektedir. IAIS risk yönetiminin ve değerlendirmesinin mali yeterlilik için temel yapı taşı olduğunu kabul etmiş, mevcut ve potansiyel risklerin risk yönetim sistemi aracılığı ile etkisini azaltacak tedbirlerin alınmasının mali yeterlilik değerlendirmesinde önemini vurgulamıştır. IAIS, 1 Ekim 2005 tarihinde, sigorta şirketinin finansal yeterliliğini değerlendirmede ortak yapı ve ortak standartlara ulaşmayı amaçlayan yeni çerçeve isimli bir politika metnini onaylamıştır. Politika metni ile sigorta denetiminin çerçevesi ve gerekçesi tarif edilmekte, sigortacının mali yeterliliğini değerlendirmede ortak yapı ve ortak standartların oluşturulmasına yönelik sekiz köşetaşı (cornerstone) belirlenmiştir. İki numaralı köşe taşında mali yeterlilik rejiminin riske karşı hassas olduğu ve sigortacının risklerle karşı karşıya olduğu, mali yeterlilik rejiminin önemli sayılacak tüm riskleri adres gösterecek çerçeveye sahip olması gerektiğini vurgulamıştır. Bazı risklerin daha kolay sayısallaştırılabildiği, bu çerçevede mali yeterlilik düzenlemelerinin; risklerin ne kadar sermaye ihtiyacı doğuracağını belirlemesini, hangi risklerin etkin piyasa yönlendirmesi ve yönetimi ile veya denetim değerlendirmeleriyle üstesinden gelineceğini de içermesi gerektiğini belirtmiştir. Üç numaralı köşe taşında ise mali yeterlilik rejiminin, finansal desteğe ihtiyaç duyan riskler için, ihtiyatlılık konusunun açık olması gerektiği belirtilmiştir. Dört numaralı köşe taşında ise mali yeterlilik değerleme metodunun; finansal piyasalarca sağlanan bilgilerle uyumlu ve kullanıma uygun, sigortacılık teknik riskleriyle ilgili verilere ulaşabilecek yapıda olması gereğine vurgu yapılmıştır. IAIS in Mali Yeterlilik (Solvency) Prensibi ile sigorta şirketinin karşılaşacağı risklere çeşitli maddelerde göndermeler yapılmaktadır. Aktifler için düzenleme çerçevesi çizilirken; konsantrasyon riski, kredi riski, piyasa riski, likidite riski, çözünürlük (tasfiye) riski gibi risk unsurlarının var olduğunu ve bunlara karşı denetim otoritesinin düzenleme çerçevesini oluşturmasının uygun olacağı belirtilmiş, kabul edilecek şirket aktifi için belirtilen risklere göre değerlendirme yapılması istenmiş, mevzuatın portföyün riskini azaltacak şekilde oluşturulmasının gerekliliği vurgulanmıştır. IAIS, pasifleri değerlendirirken; sermaye yeterliliği ve mali yeterlilik sisteminin şirket aktiflerinin 1818 pasifleri karşılaması esasına dayanmasını ve nakit akımının tutar, zamanlama risklerinden doğan dengesizliği giderecek önlemleri almasının yerinde olacağını vurgulamıştır. Sigorta şirketlerinin beklenmedik zararları karşılayabilecek sermayeye sahip olması, bu sermayenin teknik olmayan risklerden kaynaklanan zararları da karşılayacak düzeyde olması prensiplerde belirtilmiştir. Sigorta şirketinin karşılaştığı risklerin sınıflandırılması konusundaki IAIS yaklaşımı; Sermaye Yeterliliği Temel Prensipleri, Mali Yeterlilik, Mali Yeterlilik Değerlendirmesi ve Aktüeryal Konular Rehber Çalışması gibi çeşitli belgelerde dağınık olarak sınıflandırma yapılmıştır. IAIS, genel olarak sigortacının karşılaşacağı riskleri üç ana sınıfa ayırmıştır: Teknik Riskler; sigortacılık faaliyetinin ortaya çıkardığı riskler. Yatırım Riskleri. Teknik Olmayan Riskler; ilk iki gruba girmeyen riskleri kapsar. a. Teknik Riskler: Sigorta faaliyetinin sürdürülmesi sonucu ortaya çıkan riskler bu grupta addedilmektedir. Teknik riskler sigortacılığın yapısından kaynaklanan risklerdir. Teknik riskler konusunda özellikle cari riskler ile özel riskler ayırımını yapmak gerekmektedir. Cari riskler aşağıda belirtilen unsurları gösterir: Tarife yetersizliği veya primin, riski karşılayamayacak şekilde yanlış hesaplanması. Sapma Riski, hasar frekansında ve/veya hasar tutarını dolayısıyla risk primini etkileyecek unsurlarda beklenenin dışında değişim olması. Hata Riski, risk analizinde ve hesaplanmasında bilgi yetersizliği gibi sebeplerle temel hesaplarda ve riskin kalitesine yönelik hatalar. Değerleme Riski, teknik karşılıkların hatalı belirlenmesi. Reasürans Riski, yetersiz teminat alma veya koruma. Faaliyet Giderleri Riski, faaliyet giderlerinin öngörülen tutarın üzerinde gerçekleşmesi. Katasrofik Risk, kümül riskin oluşması. Aşırı Büyüme Riski, hasar ve harcamaların aşırı artmasına sebep olan bir büyüme. İflas Riski, sigorta fonlarının sorumlulukları karşılamada yetersiz kalması durumu. Şirket yönetiminin isteği sonucu ortaya çıkan hususları teknik riskler içine koyamayacağız. Sigorta tarifelerinin kasten düşük belirlenmesi bir yönetim riskidir. b. Yatırım Riskleri: Yatırım riskleri, sigorta şirketinin yatırım getirileri, likidite yapısı ve performansı ile ilgili hususlarla ilgilenir. Bu riskler bilançonun aktif tarafı ve likiditesi ile borçluluğu ve mali yetersizliği konularında önemli etkiye sahiptir. Yatırım riskleri aşağıdaki gibi sınıflandırılmıştır: Değer Kaybı Riski, yatırımların değerinde çeşitli nedenlerle meydana gelen azalma riski. Likidite Riski, finansal borçlara göre likit varlığa sahip olmama riski. Karşılama Riski (matching risk), gelecekteki nakit akışı ile sorumlulukların dengesizliği sonucu ortaya çıkan risk. 1919 Faiz Riski, yatırım araçlarının fiyatlarının düşmesine ve tekrar yatırım yapılması maliyetine sebep olan faiz oranlarındaki artıştan kaynaklanan risk. Değerleme Riski, yüksek fiyattan değerleme durumunu ifade eder. Katılım Riski, grubun veya iştiraklerin zor durumda kalmasından dolayı etkilenme durumu. Türev İşlemler Riski, kredi piyasasından ve bu ürünlerin likidite riskinden ortaya çıkan risk. c. Teknik Olmayan Riskler: Solvency (Mali Yeterlilik) Prensipleri ve solvency için rehber çalışmalarında genel olarak yatırım, teknik ve teknik olmayan risk sınıflandırması yapılmaktadır. Yönetimden, bağlı bulunulan gruptan, hukuki sebeplerden kaynaklanan, kapsamı geniş olan iş riskleri bu grupta ifade edilmiştir. B. Uluslararası Aktüerler Birliğinin (IAA) Sınıflandırması: Aktüerler Birliği Mali Yeterlilik Çalışma Grubu tarafından esas alınan sınıflandırma kapsamlı bir değerlendirme olarak dikkat çekicidir. Aktüerler Birliğinin raporuna göre sigorta şirketinin karşılaşacağı riskler temelde 6 başlık altında gruplandırılmıştır. a. Teknik Risk: Sigorta şirketlerinin kabul etmiş olduğu sigorta sözleşmelerinden kaynaklanan risklerdir. Bu riskin kaynakları aşağıdaki sebepler olabilir: Prim Yazım Süreci Riski: Sigortalanan riskin seçiminden ve onaylanmasından kaynaklanan finansal kayıp riski. Fiyatlama Riski: Fiyatın riski karşılayacak düzeyde belirlenmemesi sonucu finansal kayıp riski. Ürün Dizayn Riski: Sigorta şirketinin, sigorta sözleşmesinin yanlış veya hatalı içeriği nedeniyle karşı karşıya kalması muhtemel finansal kayıp riskini ifade eder. Hasar Riski (Her Bir Risk İçin): Söz konusu branşta beklenen hasar düzeyinin çok üstünde hasar gerçekleşmesi sonucu ortaya çıkan hasar riskidir. Ekonomik Çevre Riski: Sosyal ve ekonomik değişikliklerin şirket üzerinde yaratacağı ters etki riskini ifade etmektedir. Net Konservasyon Riski: Konservasyona düşen hasar miktarının veya hasar konsantrasyonunun beklenin çok üzerinde olması riski. Sigortalı Davranış Riski: Sigortalıların kendilerinden beklenenin dışında bir davranış içine girme riski. Rezerv Riski: Sigortalılara karşı olan sorumlulukları karşılamak amacıyla ayrılan risklerin yetersiz olması nedeniyle finansal kaybın oluşma riskini ifade eder. b. Kredi Riski: Alacakların veya yatırım yapılan menkullerden olan alacak tutarının alınmasında risk ortaya 2020 çıkması ve tutarın alınmama veya az alınması ihtimali olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu risk grubu aşağıda sıralanan finansal kayıp ihtimallerini içerir: İş Kredi Riski: Karşı tarafın borcunu ödeyememesi durumunu izah etmektedir. Reasürörün borcunu ödememesi de bu kapsamdadır. Yatırım Aktifleri Kredi Riski: Yatırım araçlarından olan alacakların zamanında alınamaması veya yatırımın niteliği ile ilgili nedenlerden kaynaklanan finansal kayıp oluşma ihtimali. Politik Risk: Ülke politikasının sigortacının tutmuş olduğu aktiflerin değerinde yaratacağı finansal kayıp ihtimali. Egemenlik Riski: Devlet yatırım araçlarının ödenmeme (default) veya ters değişimi sonucu bunlardan olacak yatırım gelirlerinin riske girmesi ihtimali. c. Piyasa Riski: Aktif varlıkların fiyatlarında oynaklıktan kaynaklanan mali kayıp ihtimalini izah eder. Piyasa riskinden fiyatı piyasada belirlenen aktifler etkilenmektedir. Bu risk grubu aşağıda belirtilen sebeplerden kaynaklanabilir: Faiz Oranı Riski: Faiz oranının oynaklığı sonucu kayba maruz kalma ihtimali. Hisse Senedi ve Aktif Riski: Hisse senedi ve diğer aktiflerin piyasa fiyatlarındaki dalgalanmadan dolayı kayba maruz kalma riskidir. Kur Riski: Kurdaki değişmeden dolayı kura dayalı yükümlülükler ile kura dayalı aktiflerin değerinde meydana gelen değişikliklerden dolayı kayba uğrama ihtimali. Temel Risk: Yatırım geliri veren araçların kredi kalitelerinde, likiditesinde ve vadesinin birlikte uyum içinde olmaması riski. Yeniden Yatırım Riski: Yatırıma yönlendirilen fonların beklenen düzeyin altında getiri sağlaması durumunu ifade etmektedir. Konsantrasyon Riski: Gerek coğrafi alan, gerekse sektörler de dâhil olmak üzere yatırımların belirli bir alanda yer almasından dolayı kayıp etme ihtimali. Aktif Pasif Karşılama Riski: Gerek faiz oranları gerekse enflasyon gibi sebeplerle aktifin pasifi karşılamasında ortaya çıkabilecek dalgalanmalar bu gruba dâhil edilmektedir. Bilanço Dışı Risk: Bilanço içinde yer almayan ancak sorumluluk doğuran yükümlülüklerin değerinde meydana gelen değişiklikle mali kayıp ihtimalinin ortaya çıkma durumunu ifade etmektedir. d. Faaliyet Riski: Faaliyet riski; dolandırıcılık, sistemin çökmesi ve hukuki süreçle ilgili sebeplerden dolayı şirketin uğraması muhtemel mali kayıp ihtimalini ifade etmektedir. İnsan Sermayesi Riski: İyi eğitimli ve faaliyeti sürdürmeye yeterli personel ile faaliyette bulunamamaktan kaynaklanan finansal kayba uğrama ihtimali. Yönetim Kontrol Riski: Yönetimin disiplin ve kontrol yetersizliğinden kaynaklanan riskler. Sistem Riskleri: Bilgisayar sisteminin iş yürütme üzerinde olumsuz etkide bulunma durumu- 21 Daha göster
Yayımlandığı Resmi Gazete: 09.08.2008 26972 Yayımlayan Kurum: Hazine Müsteşarlığı (Başbakanlık) SĠGORTA BĠLGĠ MERKEZĠ YÖNETMELĠĞĠ BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve kapsam MADDE 1 Detaylı Sigortacılık & Aktüerya. Ilge YAZGAN Aktüerler Derneği İstanbul, 11 Nisan 2011 Yıldız Teknik Üniversitesi
Sigortacılık & Aktüerya Ilge YAZGAN Aktüerler Derneği İstanbul, 11 Nisan 2011 Yıldız Teknik Üniversitesi ERGO slide master 2010 Gündem Sigorta Aktüerya Sigorta Ne Demek? Sigorta: Sigorta, aynı türden tehlikeyle Detaylı 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanununa göre yapılacak Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortasına aşağıdaki tarife ve talimat uygulanır.
Yayımlandığı Resmi Gazete: 18 Haziran 2008-26910 Yayımlayan Kurum: Devlet Bakanlığı 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanununa göre yapılacak Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortasına aşağıdaki Detaylı AvivaSA Emeklilik ve Hayat Anonim Şirketi. 31 Mart 2013 tarihi itibariyle ayrıntılı bilanço (Para birimi - Türk Lirası (TL)) Varlıklar
Şirket Unvanı HÜR SİGORTA AŞ Şirket Kodu 1060 Yıl 2013 Tablo Kodu 100301 Frekans Q4 Versiyon 2 Tablo Uyarı Açıklama TAMAM TAMAM 0 31.12.2013 TARİHİ İTİBARİYLE BİLANÇO HESAPLARI Hesap Kodu Hesap Adı Tutar Detaylı "30.04.2008" Hesap Kodu Hesap Adı YTL
31 MART 2014 ve 31 ARALIK 2013 TARİHLERİ İTİBARİYLE AYRINTILI BİLANÇOLAR VARLIKLAR I- Cari Varlıklar Denetimden Geçmemiş Denetimden Geçmiş 31 Mart 2014 31 Aralık 2013 A- Nakit Ve Nakit Benzeri Varlıklar Detaylı 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanununa göre yapılacak Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortasına aşağıdaki tarife ve talimat uygulanır.
Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası Tarife Ve Talimatı Yayınlanan Resmin Gazete: Yayınlanan Tarih: 1.7.2008 00:00:00 Yayınlayan Kurum: Yayımlandığı Resmi Gazete: 18 Haziran 2008-26910 Detaylı 11 Finansal Varlıklar ile Riski Sigortalılara Ait Finansal Yatırımlar 3.586.496
VARLIKLAR Bağımsız Sınırlı Bağımsız I- Cari Varlıklar A- Nakit ve Nakit Benzeri Varlıklar 154.232.766 147.648.170 1- Kasa - - 2- Alınan Çekler - - 3- Bankalar 2.12, 14 142.884.508 137.321.333 4- Verilen Detaylı SİGORTA BİLGİ MERKEZİ TÜZÜĞÜ
SİGORTA BİLGİ MERKEZİ TÜZÜĞÜ (5.3.2012 - R.G. 47 - EK III - A.E. 142 Sayılı Tüzük) SİGORTA HİZMETLERİ (DÜZENLEME VE DENETİM) YASASI (60/2010 Sayılı Yasa.) Madde 68 Altında Yapılan Tüzük Kuzey Kıbrıs Türk Detaylı AVİVA SİGORTA A.Ş. Takip eden dipnotlar finansal tabloların tamamlayıcı parçasını oluştururlar.
VARLIKLAR I- Cari Varlıklar Bağımsız Sınırlı Bağımsız Dipnot Denetimden Geçmiş Denetimden Geçmiş A- Nakit Ve Nakit Benzeri Varlıklar 14 299.760.448 313.301.107 1- Kasa 2.12 ve 14 12.413 1.154 2- Alınan Detaylı Hesap Kodu Hesap Adı YTL
EGE SİGORTA ANONİM ŞİRKETİ 31 ARALIK 2014 TARİHİ İTİBARİYLE SOLO BİLANÇO (Tutarlar Türk Lirası ''TL'' olarak ifade edimiştir.) VARLIKLAR I- Cari Varlıklar Not 31.12.2014 31.12.2013 A- Nakit Ve Nakit Benzeri Detaylı BİRİNCİ SEVİYE ÖRNEK SORULARI TEMEL SİGORTACILIK. Aşağıdakilerden hangisi sigorta sözleşmesinin asli unsurlarından birisi değildir?
BİRİNCİ SEVİYE ÖRNEK SORULARI TEMEL SİGORTACILIK SORU 1: Aşağıdakilerden hangisi sigorta sözleşmesinin asli unsurlarından birisi değildir? a) Para ile ölçülebilir menfaatin varlığı b) Sigorta himayesi Detaylı Yapı Kredi Sigorta A.Ş. 31 Mart 2014 tarihi itibariyle konsolide olmayan finansal tablolar
BİLANÇO VARLIKLAR I Varlıklar A Nakit Ve Nakit Benzeri Varlıklar 4,925,810 1 Kasa 14 2 2 Alınan Çekler 3 Bankalar 14 4,889,175 4 Verilen Çekler Ve Ödeme Emirleri () 5 Diğer Nakit Ve Nakit Benzeri Varlıklar Detaylı 11 Finansal Varlıklar ile Riski Sigortalılara Ait Finansal Yatırımlar 84.811.033
31.3.2014 TARİHİ İTİBARİYLE BİLANÇO HESAPLARI Hesap Kodu Hesap Adı Tutar (TL) VARLIKLAR 379.896.026 1 Cari Varlıklar 276.410.751 10 Nakit ve Nakit Benzeri Varlıklar 55.160.287 100 Kasa 5.188 101 Alınan Detaylı Dr. Şuayyip Doğuş DEMİRCİ
Dr. Şuayyip Doğuş DEMİRCİ Sigorta İşletmelerinin Organizasyonu İç Organizasyon Yapısı Sigorta işletmesinin fonksiyonlarına göre: Hukuk, yatırım, acenteler, reklam, satın alma, tahsilat ve üretim bölümleri Detaylı Ekteki dipnotlar bu finansal tabloların tamamlayıcısıdır. 1
1 VARLIKLAR I- CARİ VARLIKLAR Denetimden Geçmemiş Denetimden Geçmiş A- Nakit Ve Nakit Benzeri Varlıklar 26,323,433 32,870,248 1- Kasa - - 2- Alınan Çekler - - 3- Bankalar 14 24,802,294 32,542,783 4- Verilen Detaylı MİLLİ REASÜRANS T.A.Ş.
MİLLİ REASÜRANS T.A.Ş. SOLVENCY II HAYAT DIŞI VE SAĞLIK RİSKİ GÜNDEM : I. Komite Çalışmaları II. Solvency II Nedir? III. Risk Türleri IV.HayatDışıveSağlıkRiski V. Hayat Dışı ve Sağlık Riskinin Ölçülmesi Detaylı Sigorta Sözleşmeleri. Sunum / Açıklama Gereklilikleri. Standarda Referans
UFRS 4 Standarda (standardın ilgili paragraflarına referans verilmiştir) Sigorta Sözleşmeleri Kontrol listesinin bu kısmı sigorta sözleşmesini düzenleyen (sigortacı olarak tanımlanan) herhangi bir işletmenin Detaylı Bağımsız Denetimden Geçmemiştir. 31 03 2005
ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş. Ayrıntılı Bilanço (YTL) ANHYT VARLIKLAR Dip Not Bağımsız Denetimden Geçmemiştir. 31 03 2005 I- Cari (Dönen) Varlıklar A- Nakit Ve Nakit Benzeri Varlıklar (Hazır Değerler) 14,834,247 Detaylı 01.01.2013-31.12.2013 DÖNEMİ GELİR TABLOSU
AYRINTILI BİLANÇO VARLIKLAR I CARİ VARLIKLAR (31/12/2008) A Nakit Ve Nakit Benzeri Varlıklar 22.641.606 1 Kasa 2.356 2 Alınan Çekler 3 Bankalar 14 20.777.618 4 Verilen Çekler Ve Ödeme Emirleri () 5 Diğer Detaylı 30 EYLÜL 2012 ve 31 ARALIK 2011 TARĠHLERĠ ĠTĠBARĠYLE AYRINTILI BĠLANÇOLAR (Para birimi aksi belirtilmedikçe Türk Lirası ( TL ) olarak gösterilmiştir.
Hazine Müsteşarlığından: 31.05.2012 YENİ HESAP KODLARI İLE FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN SEKTÖR DUYURUSU (2012/7) Şirket ortakları tarafından sermaye artırımı sürecinde şirkete aktarılan nakitlerin; Detaylı UZUN VADELİ HAYAT SİGORTALARI ÜRÜNLERİNİN GELİŞTİRİLMESİ
UZUN VADELİ HAYAT SİGORTALARI ÜRÜNLERİNİN GELİŞTİRİLMESİ 10. Kalkınma Planının 3. Programı olan Yurtiçi Tasarrufların Arttırılması Ve İsrafın Önlenmesi Programı kapsamında 4. bileşen, Tamamlayıcı Sigortacılığın Detaylı 28.06.2012 tarihli Bankaların İç Sistemleri Hakkında Yönetmelik in Risk Yönetimine İlişkin Düzenlemeleri
28.06.2012 tarihli Bankaların İç Sistemleri Hakkında Yönetmelik in Risk Yönetimine İlişkin Düzenlemeleri Yönetici Özeti: 28.06.2012 tarihinde yayımlanan Bankaların İç Sistemleri Hakkında Yönetmelik ile Detaylı FASIL 9: MALİ HİZMETLER
FASIL 9: MALİ HİZMETLER 9.A. Avrupa Birliği ndeki Genel Sektörel Durum Analizi AB de ekonominin işlemesi yönünde mali pazarların çok büyük önemi bulunmaktadır. Bu çerçevede mali pazarlar ne kadar bütünleştirilmiş Detaylı AVĠVA SĠGORTA A.ġ. Takip eden dipnotlar finansal tabloların tamamlayıcı parçasını oluştururlar.
VARLIKLAR I- Cari Varlıklar Dipnot A- Nakit Ve Nakit Benzeri Varlıklar 2.12, 14 254.181.293 206.650.576 1- Kasa 2.12, 14 1.365-2- Alınan Çekler 3- Bankalar 2.12, 14 218.701.697 172.542.578 4- Verilen Çekler Detaylı Türkiye de Özel Sağlık Sigortası
Türkiye de Özel Sağlık Sigortası Dünya da ekonomi ve sağlık sektörü açısından gelişmişliğin bir göstergesi olan ve gelişmiş ülkelerde neredeyse nüfusun büyük bölümüne sirayet eden Özel Sağlık Sigortalı Detaylı YÖNETMELİK. (2) Ülkemizde meydana gelen trafik kazaları bu yönetmeliğin kapsamındadır.
27 Ağustos 2011 CUMARTESİ Resmî Gazete Sayı : 28038 Başbakanlık (Hazine Müsteşarlığı) tan: YÖNETMELİK TRAFİK KAZALARI NEDENİYLE İLGİLİLERE SUNULAN SAĞLIK HİZMET BEDELLERİNİN TAHSİLİNE İLİŞKİN USUL VE ESASLAR Detaylı Bankacılığa İlişkin Mevzuat ve Yeni Düzenlemeler *
Bankacılar Dergisi, Sayı 56, 2006 Bankacılığa İlişkin Mevzuat ve Yeni Düzenlemeler * (Ocak-Mart 2006) 1. Bankacılık Kanununa İlişkin Düzenlemeler 31 Ocak 2006 tarih ve 26066 sayılı Resmi Gazete de; Maden Detaylı VARLIKLAR 01 Ocak 2008 Dipnot 30 Eylül 2008
CARDİF SİGORTA A.Ş. VARLIKLAR 01.01.200830.09.2008 DÖNEMİ BİLANÇOSU I Cari Varlıklar A Nakit ve Nakit Benzeri Varlıklar 6.093.492,94 1 Kasa 2 Alınan Çekler 3 Bankalar 6.093.492,94 4 Verilen Çekler ve Ödeme Detaylı 1 MAYIS 2011 TARİHİNDEN GEÇERLİ YEŞİL KART SİGORTA TARİFE VE TALİMATI
1 MAYIS 2011 TARİHİNDEN GEÇERLİ YEŞİL KART SİGORTA TARİFE VE TALİMATI Yeşil Kart Sertifikası na ait sigorta sözleşmesi ile sigortacı, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Detaylı Dr. Metin SARIASLAN SİGORTA MUHASEBESİ
Dr. Metin SARIASLAN SİGORTA MUHASEBESİ İÇİNDEKİLER SUNUŞ... V ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER...IX 1. BÖLÜM: GENEL BAKIŞ 1.1. Sigorta Muhasebesi Kuralları...4 1.2. Sigorta Muhasebesi İlkeleri...9 1.3. Sigortacılık Detaylı Banka Bilançosunun Özellikleri Pazar, 26 Aralık 2010 18:24
Ticari bir işletme olarak bankaların belirli bir dönem içerisinde nasıl çalıştıklarını ve amaçlarına dönük olarak nasıl bir performans sergilediklerini değerlendirebilmenin yolu bankalara ait finansal Detaylı ANADOLU ANONİM TÜRK SİGORTA ŞİRKETİ AYRINTILI BİLANÇO VARLIKLAR. Bağımsız Denetimden Geçmiş Cari Dönem
I- Cari Varlıklar VARLIKLAR A- Nakit Ve Nakit Benzeri Varlıklar 14 1.606.048.714 1.153.712.216 1- Kasa 14 37.347 49.256 2- Alınan Çekler 3- Bankalar 14 1.356.733.446 901.838.577 4- Verilen Çekler Ve Ödeme Detaylı YASAL SORUMLULUKLAR VE SİGORTA
YASAL SORUMLULUKLAR VE SİGORTA 1. Motorlu bir aracın işletilmesi için yaptırılacak zorunlu sigorta hangisidir? a) Mali sorumluluk sigortası b) Kasko sigortası c) Yangın sigortası d) Hayat sigortası 2. Detaylı ZİRAAT HAYAT VE EMEKLİLİK A.Ş. LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01. 31.03.2012 HESAP DÖNEMİNE AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU VE YATIRIM PERFORMANSI
01.01. 31.03.2012 HESAP DÖNEMİNE AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU VE YATIRIM PERFORMANSI KONUSUNDA KAMUYA AÇIKLANAN BİLGİLERE İLİŞKİN RAPOR NUN YATIRIM PERFORMANSI KONUSUNDA KAMUYA AÇIKLANAN BİLGİLERE İLİŞKİN Detaylı Dar Kapsamlı Sermaye Piyasası Mevzuatı ve Etik Kurallar
1. Belli miktarda bir mal veya kıymetin ve bunların karşılığı olan paranın işlemin ardından el değiştirmesini sağlayan piyasalara ne ad verilir? A) Swap B) Talep piyasası C) Spot piyasa D) Vadeli piyasa Detaylı FİBA SİGORTA A.Ş. BİLANÇO
FİBA SİGORTA A.Ş. BİLANÇO VARLIKLAR I- Cari Varlıklar A- Nakit ve Nakit Benzeri Varlıklar 253,305,608 110,848,280 1- Kasa - - 2- Alınan Çekler - - 3- Bankalar 178,350,609 46,043,483 4- Verilen Çekler ve Detaylı YENİDEN YAPILANDIRMA SÜRECİNDE KDM FİNANSAL DANIŞMANLIK. Eylül 2014
YENİDEN YAPILANDIRMA SÜRECİNDE KDM FİNANSAL DANIŞMANLIK Eylül 2014 İÇİNDEKİLER Şirketlerin Karşılaşabileceği Finansal Problemler Yeniden Yapılandırma Kavramı ve Yöntemleri Yeniden Yapılandırma Süreci ve Detaylı FİBA SİGORTA A.Ş. BİLANÇO
VARLIKLAR I CARİ VARLIKLAR A Nakit Ve Nakit Benzeri Varlıklar 14 158.726.215 136.759.082 1 Kasa 8.099 890 2 Alınan Çekler 3 Bankalar 136.570.535 116.629.038 4 Verilen Çekler Ve Ödeme Emirleri () 5 Banka Detaylı ANADOLU ANONİM TÜRK SİGORTA ŞİRKETİ AYRINTILI BİLANÇO VARLIKLAR. Bağımsız Denetimden Geçmiş Önceki Dönem. Bağımsız Denetimden Geçmemiş Cari Dönem
VARLIKLAR I- Cari Varlıklar A- Nakit Ve Nakit Benzeri Varlıklar 14 1.738.269.701 1.606.048.714 1- Kasa 14 53.092 37.347 2- Alınan Çekler 14 24.966-3- Bankalar 14 1.482.421.204 1.356.733.446 4- Verilen Detaylı "13.10.2009" "02.11.2009"
TÜRK P VE I SİGORTA ANONİM ŞİRKETİ AYRINTILI BİLANÇO (Bağımsız Denetimden Geçmemiş) VARLIKLAR Dönem Dönem I- Cari Varlıklar Not A- Nakit Ve Nakit Benzeri Varlıklar 5.067.054 300.000 1- Kasa 33-2- Alınan Detaylı 1- Neden İç Kontrol? 2- İç Kontrol Nedir?
T.C. İÇİŞLERİ BAKANLIĞI KİHBİ Dairesi Başkanlığı 10 SORUDA İÇ KONTROL MAYIS 2014 ANKARA 1- Neden İç Kontrol? Dünyadaki yeni gelişmeler ışığında yönetim anlayışı da değişmekte ve kamu yönetimi kendini sürekli Detaylı SAĞLIK SİGORTALARI SINAVI WEB-ARALIK 2015
SAĞLIK SİGORTALARI SINAVI WEB-ARALIK 2015 Soru-1: Sosyal Güvenlik Kurumu altında sağlık güvencesi olan ve ayrıca AA Sigorta şirketinden 04.05.2015 başlangıç tarihli sağlık sigortası yaptıran Ali Bey, 10.05.2015 Detaylı ANKARA ANONİM TÜRK SİGORTA ŞİRKETİ AYRINTILI BİLANÇO (Bağımsız Denetimden Geçmemiş)
VARLIKLAR I CARİ VARLIKLAR A Nakit ve Nakit Benzeri Varlıklar 89.594.137 85.304.601 1 Kasa 405 949.02 2 Alınan Çekler 3 Bankalar 89.593.732 59.392.470 4 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri 5 Diğer Nakit ve Detaylı FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4
FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça Detaylı Bankaların Raporlama Tebliğindeki Değişiklikler Set I: Dipnotlarda Değişiklikler
. Bankaların Raporlama Tebliğindeki Değişiklikler Set I: Dipnotlarda Değişiklikler 31/07/2012 Yayın Hakkında Bankaların Raporlama Tebliğindeki Değişiklikler yayını; Basel II geçişiyle uyumlu olarak BDDK Detaylı VARLIKLAR. TUTAR I- Cari Varlıklar
VARLIKLAR I- Cari Varlıklar A- Nakit Ve Nakit Benzeri Varlıklar 344,276,641.97 1- Kasa 20,553.36 2- Alınan Çekler 52,155.00 3- Bankalar 344,242,919.76 4- Verilen Çekler Ve Ödeme Emirleri (-) -38,986.15 Detaylı Sigorta Sektör Raporu- Nisan 2006
Katedilecek daha çok yol var...! Sektöre Genel Bakış... Yurdışı ve özellikle de gelişmiş ülkelerdeki durum incelendiğinde sigortacılık sektöründeki büyümenin ekonomik refah düzeyi ve toplumdaki sigorta Detaylı IŞIK SİGORTA A.Ş. 31 MART 2015 TARİHİ İTİBARİYLE AYRINTILI BİLANÇO (Aksi belirtilmedikçe, tüm tutarlar Türk Lirası (TL) olarak gösterilmiştir.
VARLIKLAR I CARİ VARLIKLAR A Nakit Ve Nakit Benzeri Varlıklar 14 16,761,990 1 Kasa 1,208 2 Alınan Çekler 3 Bankalar 16,359,427 4 Verilen Çekler Ve Ödeme Emirleri () 5 Diğer Nakit Ve Nakit Benzeri Varlıklar Detaylı TÜRK NİPPON SİGORTA A.Ş. 31 MART 2015 VE 31 ARALIK 2014 TARİHLERİ İTİBARİYLE AYRINTILI BİLANÇOLAR
Varlıklar sınırlı I Cari varlıklar A Nakit ve nakit benzeri varlıklar 2.12, 14 315,516,428 295,254,223 1 Kasa 2 Alınan çekler 3 Bankalar 2.12, 14 259,515,622 251,221,994 4 Verilen çekler ve ödeme emirleri Detaylı HALK HAYAT VE EMEKLİLİK A.Ş. GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU. Yatırım Ve Yönetime İlişkin Bilgiler
A. TANITICI BİLGİLER Portföy Bilgileri Halka Arz Tarihi 13.06.2012 (*) 02 Ocak 2013 tarihi itibariyle Yatırım Ve Yönetime İlişkin Bilgiler Portföy Yöneticileri Murat Zaman, Kerem Yerebasmaz, Serkan Şevik, Detaylı IŞIK SİGORTA A.Ş. 30 EYLÜL 2015 TARİHİ İTİBARİYLE AYRINTILI BİLANÇO (Aksi belirtilmedikçe, tüm tutarlar Türk Lirası (TL) olarak gösterilmiştir.
VARLIKLAR I- CARİ VARLIKLAR A- Nakit Ve Nakit Benzeri Varlıklar 183.877.069 177.695.461 1- Kasa - - 2- Alınan Çekler - - 3- Bankalar 2.12, 14 160.470.088 160.053.983 4- Verilen Çekler Ve Ödeme Emirleri Detaylı Özel sektörde aktüerya: Teori ve pratik buluş(ama)ması. Dünyada RİSK içeren her alanda Aktüerya vardır ve olmaya devam edecektir.
Özel sektörde aktüerya: Teori ve pratik buluş(ama)ması Dünyada RİSK içeren her alanda Aktüerya vardır ve olmaya devam edecektir. Orhun Emre Çelik Aktüerler Derneği Başkanı Aktüerya Nedir? Aktüerya insanların, Detaylı 30.9.2013 TARİHİ İTİBARİYLE BİLANÇO HESAPLARI Hesap Kodu Hesap Adı Tutar (TL) VARLIKLAR 365,961,234 1 Cari Varlıklar 244,999,355 10 Nakit ve Nakit
VARLIKLAR Bağımsız Denetimden Geçmiş I- Cari Varlıklar Dip not Cari Dönem 31 Aralık 2008 A- Nakit ve Nakit Benzeri Varlıklar 14 175,614,589 1- Kasa 14 30,940 2- Alınan Çekler - 3- Bankalar 14 126,682,134 Detaylı ARA DÖNEM FAALIYET RAPORLARI BEKLENTİLER VE SORUNLAR. Uğur Saçmacıoğlu SPK Uzmanı -
ARA DÖNEM FAALIYET RAPORLARI BEKLENTİLER VE SORUNLAR Uğur Saçmacıoğlu SPK Uzmanı - Ara dönem faaliyet raporlarının masaya yatırılması Soru işaretleri: Ara dönem faaliyet raporu neden gerekli? Bu gereklilikler Detaylı ERGOİSVİÇRE SİGORTA ANONİM ŞİRKETİ AYRINTILI SOLO BİLANÇO
ERGOİSVİÇRE SİGORTA ANONİM ŞİRKETİ AYRINTILI SOLO BİLANÇO VARLIKLAR I- Cari Varlıklar Not Dönem A- Nakit Ve Nakit Benzeri Varlıklar 89.747.477,58 1- Kasa 83.811,27 2- Alınan Çekler 3- Bankalar 51.705.256,05 Detaylı TEMEL SİGORTACILIK. Gerçekleşen hasar oranı, sigorta tarifesinde öngörülen hasar oranından daha düşük olursa aşağıdaki seçeneklerden hangisi doğrudur?
2011/1.DÖNEM YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK SINAVLARI SERMAYE PİYASASI MEVZUATI 24 Mart 2011-Perşembe 18:00 SORULAR SORU 1: Aracı Kurumlarda Uygulanacak İç Denetim Sistemine İlişkin Esaslar Hakkında Tebliğ ve Detaylı T.C. DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı
T.C. DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı SORU VE CEVAPLARLA İÇ KONTROL Ankara-2012 İÇİNDEKİLER 1 Neden İç Kontrol? 2 İç Kontrol Nedir? 3 İç Kontrolün Amacı Nedir? 4 İç Kontrolün Yasal Detaylı Özel sağlık sigortanızın uzun vadede en önemli hukuki kazanımı ÖMÜR BOYU YENİLEME GARANTİ sidir. Bu sunum ilgili konunun Hukuki yapısıdır.
Özel sağlık sigortanızın uzun vadede en önemli hukuki kazanımı ÖMÜR BOYU YENİLEME GARANTİ sidir. Bu sunum ilgili konunun Hukuki yapısıdır. özel sağlık sigortası sözleşmesinin aynı plan ile ömür boyu yenilenmesi Detaylı FAALİYET RAPORU HAZIRLAMA REHBERİ
FAALİYET RAPORU HAZIRLAMA REHBERİ Doğru mesajları farklı gruplara iletebilen en önemli kurumsal iletişim aracı Adres Nispetiye Cad. Levent İşhanı No: 6/2 34330 Levent - İstanbul www.tuyid.org Tel (212) Detaylı 10 SORUDA İÇ KONTROL
T.C. İÇİŞLERİ BAKANLIĞI Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığı 10 SORUDA İÇ KONTROL 1 Neden İç Kontrol? Dünyadaki yeni gelişmeler ışığında yönetim anlayışı da değişmekte ve kamu yönetimi kendini Detaylı Bölüm 1 Firma, Finans Yöneticisi, Finansal Piyasalar ve Kurumlar
Bölüm 1 Firma, Finans Yöneticisi, Finansal Piyasalar ve Kurumlar Yatırım (Sermaye Bütçelemesi) ve Finanslama Kararları Şirket Nedir? Finansal Yönetici Kimdir? Şirketin Amaçları Finansal piyasalar ve kurumların Detaylı Hazine Müsteşarlığından : 27/12/2011 SİGORTACILIK HESAP PLANINDA YENİ HESAP KODLARI AÇILMASINA DAİR SEKTÖR DUYURUSU ( 2011/ 14 )
Hazine Müsteşarlığından : 27/12/2011 SİGORTACILIK HESAP PLANINDA YENİ HESAP KODLARI AÇILMASINA DAİR SEKTÖR DUYURUSU ( 2011/ 14 ) Muhasebe kayıtlarının daha şeffaf olması ve şirketlerin mali durumunun daha Detaylı TFRS YORUM - 18 MÜŞTERİLERDEN VARLIK TRANSFERLERİ
MÜŞTERİLERDEN VARLIK TRANSFERLERİ GÜNCELLEMELER ve YÜRÜRLÜK TARİHLERİ TFRS Yorum 18 Müşterilerden Varlık Transferleri Yorumu 30/06/2009 tarihinden sonra başlayan hesap dönemlerinde uygulanmak üzere 25/06/2009 Detaylı T.C. Ziraat Bankası A.Ş.
T.C. Ziraat Bankası A.Ş. 2009 Yılı II. Üç Aylık Ara Dönem Konsolide Faaliyet Raporu İçindekiler Ana Ortaklık Bankanın Ortaklık Yapısı...1 Ana Ortaklık Bankanın Hesap Dönemi İçerisinde Ana Sözleşmesinde Detaylı Prim Tutarları (4. Basamak) Risk Grubu Prim Miktarı (TL) I. Grup 150 II. Grup 300 III. Grup 500 IV. Grup 750