Oyun Hareketi Derneği’nin kuruluşundan bu yana yaklaşık bir
yıl geçti. Oyun hakkı temelli yürüyen projelerimizden birisi de “Okullarda Oyun
Kültürü” konulu seminerlerimiz. Bir süredir bu platformda bu konuda yazıyorum. Aşağıdaki soruları ise
drama, çocuk tiyatrosu ve oyun konusunda çalışanlar ile tartışmak üzere
paylaşıyorum. Belki oyunun okul sahasında önemi konusunda bir kamuoyu
yaratabilir, drama-tiyatro çalışanlarının ‘okullarda oyun’ konusunda sorumluluklarını
Bu yazıda okullarda çocukların oyun oynaması meselesinde
birlikte kafa yormaya ne dersiniz? 1)Okul koridorlarında ne gibi düzenlemeler yaparsak
koridorları çocuklar için daha oynanabilir hale getirebiliriz? Okul koridorlarında
oyun oynamanın yasaklanmasına neden olan doğru ya da yanlış gerekçeleri ortadan
kaldırmak için neler yapabiliriz?
2)Öğretmenin okulda, ebeveynin evde oyunu boş zaman
etkinliği olarak görme durumunu nasıl değiştirebiliriz? Oyun neden çocuğun boş zaman
etkinliği değildir? 3)Okul programlarını planlarken çocukların oyun
ihtiyaçlarını gözetmek mümkün müdür? Mümkünse neler önerirsiniz?
4) Çocuklar okul bahçelerinde özgürce oynuyorlar mı? Yoksa
çeşitli mazeretlerle çocukların bahçede oyun hakkı engelleniyor mu? Nöbetçi
öğretmenler hangi motivasyonlarla nöbet tutuyor? Fonksiyonları nedir?
5) Hangi tip öğretmenler çocuklar tarafından çok sevilir?
6) Okullarda temizlik-gıda gibi ihtiyaç alanlarında
denetleme, prosedürler belirgin iken; çocuk için bir diğer temel ihtiyaç ‘oyun’
konusunda nasıl bir mekanizma var? Ya da nasıl bir mekanizma kurabiliriz?
7)Oyun tabanlı eğitim, drama, çocuk tiyatrosuna dair
yayınlar çokça varken, saf hali ile oyunun okuldaki yerine dair yapılmış
çalışma, yayınlanmış eser var mı? Varsa da ne kadar çok?
8)Sürekli öğrenci ile temas halinde olan öğretmenin ‘çocuğun
en temel gereksinimi oyun’ ile ilgili ne gibi çabaları olabilir? Öğretmenin, oyunun
doğasını öğrenme, farklı oyun türlerinde pek çok oyun bilme, öğrenme iştahı var
mı? 9)”Bir çocuğun eğitimsiz bir yılını telafi edebilirsiniz,
ama oyunsuz bir yılını telafi edemezsiniz” önermesi, meseleyi doğru mu
özetliyor? Yoksa çok mu abartılı buldunuz bu düşünceyi?
10) Köy okullarında ya da yarım gün eğitim verilen okullarda öğrenciler; tam gün şişirilmiş akademik
program, ingilizce, sanat, spor programları içinde büyüyen özel okul
öğrencilerinden daha mı özgür ve güçlü yetişiyor? Ve devlet okullarının tam gün
eğitime geçecek olmasına bu pencereden baktığımızda öğrencisinden neler
Diğer bir ifade ile, kendi başına karar verebildiği anların fazla
olduğu, serbestçe daha fazla oyun oynayabilen çocukla, plaza çocukları arasında
kendine güven, karakterin güçlü olması hususunda ters orantı mı var? Yoksa bu
bir kalıp yargı mı?
Peki sizin ‘okullarda çocukların oyun
kültürü’ne dair başka sorunuz var mı?
Taze bir baba olarak itiraf ediyorum ki çocuğumuzla her
zaman oyun oynamak kadar saçma bir önerme yok. Baba olmadan önce de ailelere
sürekli çocukları ile oynamalarını önermiyordum zaten. Daha pedagojik bir
yaklaşımla nitelikli vakit geçirmelerinden dem vuruyordum. Artık yaptığım atölyelerde ailelerle paylaştığım şey oyun
sağlayıcı olmanın püf noktaları. En önemli bulduklarımı da buradan
1.Oyun kültürü kendi çocukluğunuzda nasılsa şimdi de aynı.
Hiçbirimiz amiral battı oyununu, aynı arabayı ya da bebeği hep oynamadık.
Sokakta bir hafta bilye oynamak moda idi, diğer hafta gazoz kapağı. Bu
değişkenliği bilerek evinizi endüstriyel oyuncaklarla bir yığınağa çevirmeyin.
2.Son oyun atölyesinde büyük karton bardaklar ve gazoz
kapakları ile oyunlar oynadık. Çocukların oyunlar ürettiklerini gördük. Bir
oyun sağlayıcı olarak alışverişlerinizde neyi nasıl oyuna çevirim bakış açısı
ile ucuz eşyaya ve oynayıp gerekirse atılacak materyallere yöneltin. İş
yerinizden gazoz kapakları, marangozlardan küçük ahşap parçalar, straforlar,
kartonlar. Her hafta materyal değiştirin. Bittiğinde o materyalleri kendi
3.Yaz geliyor. Bahçede, kumsalda oyun oynaması için
çocuklarınıza oyun çantası hazırlayın. Mesela küçük bir alet çantası alın.
İçine kaşık, kepçe, renkli çubuklar, yapıştırıcılar koyun. Ve bu malzemelerle
doğada oyunlarını üretmelerine aracılık edin.
Oyun her şeyle, her yerde…
Her zaman oynamayın ama onlara oyun ortamı, araç gereci
Müzede Aile Boyu Oyun
Bursa Tofaş Anadolu Arabaları Müzesi geçici sergisinde binbir çeşit terazi sergileniyor. Bende sevgili çalışma arkadaşım Esra Güneş ile birlikte bu harika sergide bir oyunlu etkinlik yaptım. Etkinliğe Çağdaş Öncü Okulları birinci sınıf öğrenci ve velileri gönüllü olarak katıldı.
Bu etkinlikteki temel amaç; çocukların müzeyi eğlenceli bir gezi ile gezmeleri, dokun-yap-keşfet ekseninde müzede yaratıcılıklarını ortaya çıkarmaları ve bundan sonra gezecekleri müzeler için de kullanacakları bir müze cini ve müze defteri oluşturmaları idi.
Etkinlik sonunda bazı ebeveynlerin geri dönüşü aşağıdaki gibi oldu:
Bu etkinlikte hoşumuza gidenler
-Müze defteri tutma alışkanlığını başlatması
-Müzedeki eserlerle ilgili hikaye yazma
-Kuklaların hazırlanması ve sonunda oynanan oyun
-Müze cini ve cin kullanarak herhangi bir materyal ile hikaye yazımı çok yaratıcıydı bence. Bu tip etkinliklerde özellikle vurgulanan "oyun her yerde ve her şeyle" mesajının oldukça etkili ve yaratıcı olduğu kanaatindeyim.
Harikalar Diyarı Anaokulu'nun beş yaş öğrencileri ile Misiköy Çocuk Kütüphanesinde keyifli bir oyunla okuma uygulaması.
Julia Donaldson'ın, Gece Maymunu ve Gündüz Maymunu isimli çocuk kitabı oyun oynayarak çalışmak için harika bir eser. Hikayede geceyi bilmeyen Gündüz Maymunu sadece gece görülen ya da duyulan şeyleri keşfediyor. Ya da tersi.
Ben de mangal yelpazesi kullanarak iki maymunu canlandırdım. Canlandırmayı her bir sayfayı okuduktan sonra yaptım. Ayrıca her bir çocukta bir şönil vardı ve maymunun tanımaya çalıştığı şeyi çocuklar şönil ile yaptı. Baykuş, ay, kelebek, gölge vb.
Böylece bu etkinlikle sadece bir kitabı dinlemiş olmadılar. Kitaptan yola çıkarak tasarımlar yaptılar. Şönile şekil vererek kitabın okuma sürecine dokunarak, yaparak katıldılar.
Çağdaş Drama Derneği, 27. Uluslar arası Eğitimde Yaratıcı
Drama Kongresini Bursa Temsilciliği’nin başarılı organizasyonu ile “Yaşayan
Müze” ana teması ile gerçekleştirdi. Kongre kapsamında etkinlikler, atölyeler;
Bursa Büyükşehir Belediyesi bünyesindeki Bursa Kent Müzesi, Merinos Tekstil
Sanayi Müzesi, Bursa Göç Tarihi Müzesi, Hünkar Köşkü Müzesi, Mahkeme Hamamı,
Karagöz Müzesi, Umurbey İpek Üretim ve Tasarım merkezi ile Atatürk Kongre ve
Ben bu kongrede katıldığım atölye ve izlediğim bildiri sunumlarında
edindiğim izlenimleri paylaşmak istiyorum. Devamı »
Tasarım Oyuncağımız "Şönil"
Harikalar Diyarı Anaokulu beş yaş öğrencilerim ile bu hafta tasarımsal ve odaklanma hedefli oyun malzemesi olarak şönil kullandım. Farklı renklerde ve eğilip bükülebilir olması, strafor veya yumuşak zeminlere batırılabilir olması çocuklara pek çok olanak veriyor. Benim güzel öğrencilerim bu malzeme ile taşıt. hayvan, insan suratı, Nedim Abi'ye tuzak vb. oyunlar üretti.
Öğrencilerim, bu tasarımsal oyunun ilk 20 dakikasını kendi başlarına, son 15 dakikasını ise grup halinde oynadılar.
Stresi Atmak İçin "Oyun"
Sınav kaygısını yoğun yaşayan öğrenciler için pek çok defa çeşitli eğitim koçlarının, psikologların ve rehber öğretmenlerin çocuklara verdiği seminerleri izledim. Çoğu konuşma açıkçası kaygıyı daha da pekiştiriyordu. Çocukların stres atmak için ihtiyacı olan şey oyun. Ve 8. sınıf veya 12. sınıf öğrencisi olmaları da bu gerçeği değiştirmiyor. Sınıfça bir birleriyle yarışmadan daha çok takım ruhlarını geliştirecek oyunları seçerek yapılan etkinlikler ve etkinliğin hiçbir yerinde sınavdan bahsetmemek en doğrusu olabilir. Haftada bir kez bu tip etkinliklerin çocuklara akademik programlarından bir şey kaybettirmeyeceğine, hatta başarılarına katkı yapacağına inanıyorum.