İstanbul'un kardeşi Bayburt / Tarih / Milliyet Blog
İstanbul'un kardeşi Bayburt
Bir zamanların İstanbul’u kadar değerleri olan bir ilden söz etmek istiyorum. Hem bir Bayburt’lu olarak hem de araştırmayı seven bir insan olarak mutlaka vurgulanması gereken değerlerimiz olduğu kanaatindeyim. İmkansızlıklar ve geçim sıkıntılarıyla uğraşan bir toplumun insanlarının yıllardır aydınlatamadığı, altın değerinde ki hazinelerimiz olduğunu vurgulamak için.
Aktaracağım bilgilerin çoğunu, birkaç Bayburt’lu dışında herhangi bir kimsenin bildiğini de zannetmiyorum. Bayburt Valiliği, dahi konuyla henüz alakadar olmaya başlamıştır. Şimdilik bu çaba bir avuç insan tarafından yürütülmektedir. Çalışmalarından dolayı “Abdülvehhep Gazi Derneğini” kutluyorum. Ayrıca ciddi gayretleri sebebiyle Dernek Başk. Yrd. A.Kadir TEMÜR beye teşekkür ediyorum.
Roma İmparatorluğunun dünyada iki tane üç hisarlı kalesi bulunmaktadır. Bunlardan biri Bayburt’ta diğeri İstanbul’dadır. Bu kaleler, Peygamberimizin müjdesi üzerine, aynı öneme sahip oldukları için her ikisi de, fethedilmek üzere sahabeler tarafından kuşatılmışlardır. İstanbul, H.52 Tarihinde Eyyüb El- Ensari (R.A.) tarafından kuşatılmış, Bayburt Kalesi de Peygamberimizin Sancaktarı ve Eyyüb El- Ensari’nin amcasının oğlu Abdülvehhap Gazi tarafından kuşatılmıştır, Bayburt’un fethi H.105 Yılında gerçekleşmiştir. Fetihten sonra yaklaşık 30 yıl Bayburt İslam hakimiyetinde kalmış daha sonra tekrar gayri Müslimlerin eline geçmiştir. Yani islam dinin Anadolu’ya açılan ilk kapısı Babert (Bayburt) tir. Malazgirt’ten 347 yıl önce.
Batı Karargah’ını kuşatan Eyyub El-Ensari (R.A) ise şehit olmuştur; fetih gerçekleşememiştir. Her iki sahabe de fetih için geldikleri topraklara defnedilmişlerdir. Birkaç ilde de türbesi olduğu iddia edilen Abdülvehhap Gazinin diğer Yerlerdeki kabirleri semboliktir. Kuvvetli deliller, asıl kabrin Bayburt’ta olduğunu ortaya koymaktadır. Türbe, eski ismi Duduzar yeni ismi Erenli olan Bayburt merkeze bağlı köyde yer almaktadır.
O dönemde İstanbul’un nüfusu 3600, Bayburt’un Nüfusu ise 3400 dür.
Bayburt 16 Yıl Başkentlik Yaptı:
Akkoyunlu Beyi, Uzun Hasan fetihleri ile genişleyen Akkoyunlu Beyliği döneminde, Bayburt 16 yıl başkentlik yaptı. Bu dönemde Bağdat, Harput, Ahlat ve Diyarbakır Bayburt’a bağlı kaldı.
Bayburt, Fatih’in İstanbul’u fethi sırasında Akkoyunlu beyliği tarafından idare edilmekte idi. Fatih, Akkoyunlu beyi Turali’ye iş birliği teklifi yapmış fakat Turali bu teklifi kabul etmemiştir. Bayburt ise bu durumdan olumsuz yönde etkilenmiş ve bir türlü gelişememiştir. Bayburt’a baktığınızda bunu yansımalarını görebilirsiniz. Önemli ticaret yolu olan “İpekyolu” da önemini kaybedince gerileme daha da ileri düzeye taşınmıştır.
Bayburt 17 sahabesi, sayılamayacak mürşitleriyle, şairleriyle çok büyük değerler taşımaktadır. Ne yazık ki ilgiden yoksun ve el uzatılmayı bekleyen bir hazinedir. Yetkili bakanlık ve devlet kurumlarının uzatacağı eli beklemektedir. Bayburt’un kalkınmasına ve tanıtımına önemli katkıları olacak bu değerli abidelerin gereken değeri bulmasını arzu ediyoruz. Ayrıca İstanbul’un da tarihi bağlarla bağlı olduğu kardeşi Bayburt’a gereken önemi kardeşlik bağı çerçevesinde vermesini bekliyoruz.
İstanbul’un kardeşi Bayburt dedim çünkü şairimiz Zihni, aşağıdaki dizelerinde öyle ifade ediyor.
Eyüp Sultan Amca Oğlu Vehhap Sultan,
Biri şarka biri garba komutan
İkram-ı feyzi alır haktan
İstanbul ile olmuş Kardeş Bayburt’um
Bu değerler sadece Bayburt’un değil İslam dünyasının değerleridir. Bu bilinçle korunması ve yaşatılması gerekir.
Kaynaklar: 1-Kitab-ı Tevhid ( Çeviri: Azimet Karatekin) Özel Kütüphane, 2. Bayburt Sancağı 1530 Kanunnamesi Prof İsmet MİROĞLU (İst. Dev.Arş. 966-s 91-98), 3- Erzurum (EVKAF) Vakıflar Bölge Müdürlüğü ( Hicri 1317 Salnamesi sayfa 195), 4- Evliya Çelebi Seyahat Namesi ( Cilt2 sayfa 647. Mehmet Zillioğlu - ÜÇDAL NEŞRİYAT), 5- Sancak Livayı Bayburt- Kül. Bak. Yay. 1162 yıl 1990 Eser dizi: 148 ( Yrd. Doç. Dr. Leyla Karahan /Ank.)