Sinir Sistemi | OYTUN ERBAŞ - Part 23
N. facialis, n. vestibulocohlearis ve a. labyrinthi ile birlikte meatus acusticus internus’a girer. Meatus’un tabanında canalis facialis’e girer ve cavitas tympanica’nın iç duvarına ulaşınca bir genişleme gösterir. Buna ganglion geniculi adı verilir.
Gangliondan sonra sırasıyla 3 dal (n. petrosus major, n. stapedius ve chorda tympani) verir. Sinir, cavitas tympanica’nın arka duvarına ulaştığında aşağı doğru döner ve foramen stylomastoideum’dan kafa boşluğunu terkeder. N. auricularis posterior dalını verdikten sonra parotis bezi içine girer ve plexus intraparotideus denilen bir pleksus oluşturur. Bu pleksustan mimik kaslara giden: – r. colli – r. marginalis mandibularis – rr. buccales – rr. zygomatici – rr. temporales dallarını verir.
_ Santral tip fasial sinir felcinde; ağız sağlam tarafa (lezyon tarafına) kayar ve lezyonun karşı tarafındaki ağız köşesi aşağıya sarkar. Kornea refleksi alınır.
_ Periferik tip fasial paralizi (Bell’s felci) n. facialis’in fasial kanal içindeki lezyonu ile ortaya çıkar. Genellikle agrifor etki ile oluşur. Bu durumda lezyon tarafındaki ağız köşesi aşağıya sarkar ve ağız sağlam tarafa (lezyonun karşı tarafına) kayar. Kornea refleksi kaybolur. İlaveten dilin 2/3 ön kısmından tat duyusu alınamaz ve hiperakuzi vardır.
Bazen aksonların yanlış rejenerasyonu sonucu, presinaptik parasimpatik lifler, n. petrosus major içine girer ve gg. pterygopalatinum’a gider. Bu durumda kişi yemek yerken lezyon tarafındaki gözünden gözyaşı akar (timsah gözyaşı sendromu = crocodile tears syndrome).
N. VESTIBULOCOCHLEARIS (N. STATOACUSTİCUS)
Başın statik pozisyonu ile ilgili bilgiler utriculus ve sacculus, hareketleri ile ilgili bilgiler de semisirküler kanallar’daki reseptörler tarafından alınır. Meatus acusticus internus’un dibinde lokalize ganglin vestibulare (Scarpa ganglionu)’deki bipolar hücrelerin periferik uzantıları bu yapılardaki maculi utriculi ve macula sacculi ile crista ampullaris’deki reseptör hücrelerden uyarıyı alır. Santral uzantıları da n. vestibularis olarak uyarıyı vestibuler nukleuslara ve cerebellum’a taşır.
Her bir tarafta 4 tane denge nukleusu vardır. 1. Nuc. vestibularis lateralis, 2. Nuc. vestibularis medialis, 3. Nuc. vestibularis superior, 4. Nuc. vestibularis inferior.
En büyükleri nuc. vestibularis medialisdir. Nuc. vestibularis lateralis’den çıkan bir kısım lif, ipsilateral olarak medulla spinalisde aşağı inerek tractus vestibulospinalis lateralis’i oluşturur.
* Vestibular sistemdeki etkilenmenin en önemli belirtisi, nistagmus (vestibulo-oculomotor refleks)’dur.
Cochlea’nın modiolus denilen kısmındaki canalis spiralis modioli içinde lokalize ganglion spirale cochlea (corti ganglionu)’da bulunan bipolar nöronların periferik uzantıları, cochlea’daki corti organından gelen sesle ilgili impulsları alır. Santral uzantıları ise n. cochlearis olarak işitme çekirdeklerine gelir.
İşitme çekirdekleri her bir tarafta iki tanedir. Nuc. cochlearis ventralis (anterior) ve nuc. cochlearis dorsalis (posterior). Bu çekirdeklerden çıkan efferent lifler dorsal, ventral ve intermediet olarak 3 tane akustik stria yapar. Bu strialardaki liflerin, çoğu çapraz yapıp karşı taraf nuc. olivaris superior kompleksinde sinaps yapar. İki taraf striaların orta hatta çapraz yapan liflerinin oluşturduğu yapıya corpus trapezoideum adı verilir.
Nucleus olivaris superior kompleksinde bulunan nucleus olivaris superior medialis, sesin yönünü tayin etmek için sinyalin varış süresindeki farklılıkları kullanır. Nucleus olivaris superior lateralisteki nöronlar ise, bu amaç için sesin şiddetindeki farklılıkları kullanır.
Nuc. olivaris superior kompleksinden başlayan lifler, lemniscus lateralis adı altında yükselir. Lemniscus lateralis, esas asending oditer yoldur. Liflerinin çoğu colliculus inferior’da sonlanır. Buradan çıkan lifler, corpus geniculatum mediale’ye (CGM), buradan da radiatio acustica adı altında capsula interna’nın pars sublentiformis’inden geçip, seslerin tanındığı ve anlamlandırıldığı yer olan primer oditer korteks’e (41 – 42 numaralı Broadmann alanlarına) gider. Primer oditer korteks, temporal lobdaki Heschl girusları da denilen gyri temporales transversi’dir.