ÖZEL YETENEKLİ BİREYLERİN TESPİTİ VE EĞİTİMİ İLE İLGİLİ EYLEM PLANI
YayınlayanTolga Zarakolu Değiştirilmiş 2 yıl önce
... konulu sunumlar: "ÖZEL YETENEKLİ BİREYLERİN TESPİTİ VE EĞİTİMİ İLE İLGİLİ EYLEM PLANI"— Sunum transkripti:
1 ÖZEL YETENEKLİ BİREYLERİN TESPİTİ VE EĞİTİMİ İLE İLGİLİ EYLEM PLANI
2 Özel Yetenekli Öğrenciler ve Özel Eğitim
Okul içinde ve okul dışındaki uygun eğitim ortamlarında yetişmiş uzman personel vegeliştirilmiş programlar ile bireysel farklılıklarının saygıyla karşılanması, kendileriyle veçevreyle barışık olmalarının sağlanması halinde, kendileri gibi farklı yetenekleri, ilgi veözellikleri olan yaşıtları ile çalışmaları, projeler üretmeleri halinde, onların zihinsel, duygusalve sosyal açıdan sorunlar yaşamaları engellenmiş; mutlu bireyler olarak yetilerini insanlık içindeğerlendirip kullanan bireyler haline gelmeleri sağlanmış olacaktır. Özel Yetenekli Birey “Özel Yetenekli Bireyler Strateji ve Uygulama Planı ” de yer alan özel yetenekkavramı, genel zihinsel yetenek, özel akademik yetenek, dil, matematik, fen bilimleri, sosyalbilimleri, liderlik, yaratıcılık, görsel ve işitsel sanatlar ve psiko-motor becerilerikapsamaktadır. Zeka, yaratıcılık, sanat, liderlik kapasitesi, motivasyon veya özel akademik alanlardayaşıtlarına göre yüksek düzeyde performans gösteren bireyi ifade eder. Özel yetenekli bireylerin eğitiminde esas alınacak olan temel ilkeler ve değerler ise aşağıdaki gibi sıralanabilir a. Yenilik ve yaratıcılık, b. Özgünlük, esneklik ve dinamiklik, c. Farklılıkları değerlendiren ve destekleyen eğitim ortamı, d. İşbirliği ve ekip çalışması, e. Çeşitli eğitim modelleri ve tanılama.
3 Özel Yetenekli Bireylerin Tanılanma Süreci
İlkokul Dönemi: Eğitim sürecinde göz önüne alınacak yetenekler; genel zihinsel yetenek, özel akademik yetenek, liderlik, yaratıcılık, görsel ve işitsel sanatlar ve psiko-motor yetenekler şeklinde sınıflandırılabilir. Bu düzeyde, öğrencilerin kendi akranları ile ayrıştırılmaması, hangi alanda/alanlarda yetenekli olduğu belirlenen öğrencilerin bulundukları okulda akranları ile birlikte okulun ve bölgenin koşullarına bağlı olarak, hafta içi ve/veya hafta sonu, yetenekleri doğrultusunda destek eğitim almalarının sağlanması gereklidir. Ortaokul Dönemi:Yetenekli olduğu belirlenen öğrenciler, Gençlik ve Spor İl Müdürlükleri, Kültür ve Turizm İlMüdürlükleri, Üniversiteler, Anadolu Güzel Sanatlar ve Spor Liseleri ve BİLSEM’ler gibi İlkokullarda destek eğitim odalarında verilen eğitime ortaokulda da devam edilecektir. Yine,Bilim ve Sanat Merkezi (BİLSEM) bulunan illerde kontenjanın dışında kalan tanılanmış özel yetenekli öğrenciler hem hafta içi hem de hafta sonu eğitim alacaklardır. Ortaöğretim Dönemi: Özel yetenekli öğrencilere okulun ve bölgenin fırsatları göz önünde tutularak hafta içi ve haftasonu programlarında, BİLSEM uygulamaları şeklinde destek eğitimi verilebileceği gibimentorlük (danışmanlık) desteği verilmesi gibi uygulamalar da yer almaktadır. Bireyselleştirilmiş eğitim programı geliştirme birimi, okul/kurum müdürü veyagörevlendireceği bir müdür yardımcısının başkanlığında; a) Bir gezerek özel eğitim görevi yapan öğretmen, b) Bir rehber öğretmen, c) Bir eğitim programları hazırlamakla görevlendirilen öğretmen, ç) Öğrencinin sınıf öğretmeni, d) Öğrencinin dersini okutan ilgili alan öğretmenleri, e) Öğrencinin velisi, f) Öğrenci, olmak üzere bu kişilerden oluşur.
5 ÖZEL YETENEKLİ ÖĞRENCİ DESTEK VE TAKİP KOMİSYONUNCA YAPILACAKLAR
Komisyon her eğitim-öğretim kademesinden ihtiyaç doğrultusunda belirlenen sayıda rehber öğretmen, sınıf öğretmeni ve brans öğretmenlerinden oluşturulur. Komisyon eğitim-öğretim yılında en az 3 defa toplanır. Özel yetenekli öğrencilere eğitim verecek öğretmenlerin çalışmalarını koordine eder çalışmalarının destek ve takiplerini sağlar. REHBERLİK ve ARAŞTIRMA MERKEZİNCE YAPILACAKLAR Okullardan gelen gözlem formlarını, yetenek alanlarını belirlemek için değerlendirmeye alır. Özel yeteneği tespit edilen öğrencilere destek eğitim programı hazırlar. Konu ile ilgili bilgilendirici döküman ve materyalleri hazırlar. Okullarda açılan destek eğitim odaları ve atölyelerde görev yapacak öğretmenlere müşavirlik hizmeti sunar. OKUL MÜDÜRLÜĞÜNCE YAPILACAKLAR Özel yetenekli öğrenciler için BEP komisyonunun oluşturulmasını sağlar. Özel yetenekli bireylerin zihinsel, akademik, dil,matematik, fen bilimleri,sosyal bilimler, liderlik, yaratıcılık, görsel ve işitsel ve psikomotor becerilerinin geliştirilmesinde,destek eğitim odaları ve/veya yetenek atölyeleri için teknik alt yapı imkanlarının oluşturulmasını sağlar. Okulda görevli öğretmen ve idarecilerin özel yetenekli bireyler konusunda farkındalıklarını artırmak için, üniversitelerin ilgili bölümleri, sivil toplum kuruluşları, Bilim Sanat Merkezleri, TÜBİTAK vb. Kuruluşlardan konuyla uzman çağırarak, seminer,eğitim, konferans verilmesinin sağlar. Okul aile birliği, bireylerin yeteneklerini geliştirmek için kurulan destek odalarına,atölyelere okulun bulunduğu bölgenin fırsatları göz önünde bulundurularak maddi kaynak sağlanması konusunda destek olur. Özel yetenekli bireylerin ilgi ve meraklarını gösterebilecekleri, farklı öğrenme ortamlarının yaratılması ve yarışmaların düzenlenmesi ile ilgili gerekli çalışmaları yapar.
6 OKUL REHBER ÖĞRETMENLERİNİN YAPACAKLARI
Özel yetenekli bireyin kendisini kabul etmesini sağlama, bireysel farklılıklarını anlama, gerçekçi olmayan tutumlarını değiştirme, temel problem çözme stratejilerini geliştirme ve ders dışı etkinliklere katılımını özendirme gibi çalışmaları etkili bir şekilde yürütür. Özel yetenekli öğrencilerin ailelerine danışmanlık mentorlük(danışmanlık) hizmeti sunar. Öğretmenler ve ilgili diğer personel ile iş birliği yaparak, okulda kullanılacak öğrenci gelişim, değerlendirme formlarının (EK 1/A-EK1/B de sunulan gözlem formu)doldurulmasında yardımcı olur. Özel yetenekli öğrencilerin tanılanması sürecinde Sınıf ve Branş öğretmenleri ile RAM arasında koordinasyonu sağlar. Sınıf ve Branş öğretmenlerinden gelen gözlem formu,öğrenci performansı, veli görüşü alınarak psikolojik danışman vasfıyla değerlendirir,performans alır gerekirse üstün yetenekli olduğu alanla ilgili branş öğretmeni ile birlikte performans değerlendirip uygun olduğu kanaati oluşursa RAM’a yönlendirir. RAM’dan gelecek resmi eğitsel tedbir alınan öğrencilerin gelişim takibini yapar ve raporlaştırır,dosya oluşturur. SINIF VE BRANŞ ÖĞRETMENLERİNİN YAPACAKLARI Özel yetenekli olduğunu düşündüğü öğrecilere gözlem formunu(Ek 1/A veya Ek 1/B) doldurur. Özel yetenekli öğrenci ile ilgili doldurduğu gözlem formunu okul rehber öğretmeni ile değerlendirir. Değerlendirilmesi uygun bulunan öğrenci gözlem formunu kapalı zarfla veliye verilir,velinin RAM’dan randevu alması sağlanır. Özel yeteneği tespit edilen öğrenci için BEP düzenler. DESTEK ODASI VE YETENEK ATÖLYELERİNDE GÖREVLİ ÖĞRETMENLERİN YAPACAKLARI Özel yeteneği tespit edilen öğrencilere destek odasında veya atölyede eğitim verir. Özel yetenekli öğrencilerin eğitim süresi boyunca değerler eğitimine ağırlık verilir ve öğrencilerin fırsat eğitimlerinden yararlanmaları hususunda özen gösterilir. Özel yetenekli öğrencilere eğitim veren öğretmenler, destek eğitim odalarında veya atölyelerde BİLSEM uygulamalarına benzer* çalışmalar şeklinde eğitim verir. Özel yetenekli öğrencilerin programlarının uygulanması sonucunda ortaya çıkan performans değerlendirme sonuçları ve gözlem raporları, destek odası veya atölyede yapılan etkinlikleri ürün seçki dosyalarına yerleştirilerek sistematik takip ve kontrol işlemleriniyürütür.
7 Özel Yetenekli Çocuğun Özellikleri
ÖZEL YETENEKLİ BİREYLERİN EĞİTİMİ Özel Yetenekli Çocuğun Özellikleri Fiziksel Özellikleri Genelde, Gelişimin tüm alanlarında yaşıtlarının ilerisindedirler. Doğumda diğer çocuklardan daha ağırdırlar. Bebeklikte olağanüstü hareketlilik gösterirler. Fiziksel yapı ve genel sağlıkları normalin üstündedir. Erken yürür, erken konuşur,okumayı erken yaşta öğrenirler. Üstün nitelikte sinir sistemine sahiptirler. Aşırı duyarlı sinir sistemine sahiptirler. Duyu organları keskindir. Bebeklerde bu aşırı duyusal uyarılabilirlik, battaniyelerini üstlerinden atma, giyim eşyalarındaki markalardan, altlarının ıslanmasından rahatsız olma, gürültüye yoğun tepki gösterme ve tat alma duyularında aşırı duyarlık şeklinde ifade bulabilir. Olgunlaşma daha hızlı gerçekleşir. Kuvvetlidirler ve koordinasyon gerektiren faaliyetlerde tepkileri daha hızlıdır. Çok iyi duyabilirler. Hastalıklara karşı daha dirençlidirler. Diğer gruptakilere oranla daha fazla yaşarlar.
8 Sosyal Gelişim Özellikleri
Genelde , Kendilerinden büyük çocuklarla karmaşık oyun oynama eğilimindedirler. Arkadaşları arasında popülerdirler. Anne baba ya da bakıcıyı erken tanıma ve gülme becerisi gösterirler. Ses, ağrı ve acıya karşı aşırı tepki verebilirler. Karşısındakilerin düşüncelerini, duygularını ve isteklerini kestirebilme yeteneğinesahiptirler. Yeni ve değişik durumlara kolay ve çabuk uyum sağlarlar. Grup içindeki liderliğin amacı ve işlevini kavrayabilmeleri ve diğerleriningereksinim ve ilgilerine duyarlı olabilmeleri nedeniyle, genellikle lider olmaeğilimindedirler. Hem liderlik için arzulanan kişilik özelliklerine hem de genişilgi alanına sahip olmaları liderlik potansiyellerini daha da arttırır. Espri yetenekleri gelişmiştir. Okula karşı isteklidirler ve ders dışı etkinliklere katılmaktan zevk duyarlar. Kişilik Özellikleri Genelde , Bağımsız olma özellikleri gösterirler. Bu özellikleri öğrenme etkinliklerinde de görülür. Yüksek amaç ve ideallere sahiptirler. Faaliyetlerini başlatmak için bir dış kuvvete ihtiyaç duymazlar yani içten denetimlidirler. Yaşamlarındaki olayları denetim altına alabileceklerine inanırlar, kaderci değildirler. Hayal güçlerinin fazla gelişmesi sonucunda, bazıları hayali arkadaşlar oluşturabilir. Bazen bir aile ve toplumu hayal güçlerinde canlandırabilirler. Daha büyük çocuklar bilimkurgu türümde fanteziler yaratabilirler. Aşırı duygusal olabilirler. Yapılan haksızlıklar arkadaşlarına yönelik bile olsa, böyle bir durum gözlerinin yaşla dolmasına neden olabilir. Yok olma tehlikesinde olan türler, enerji kaynaklarının azalması, kirliliğin artması gibi dünya sorunlarına aşırı duyarlı davranabilirler. Mükemmeliyetçidirler. Özgüvenleri yüksektir. Meseleleri sorgular, net bir şekilde düşünür, ilişkileri fark eder ve anlamları idrak ederler. Azimli ve sebatlıdırlar. Başkalarıyla kolayca işbirliği yaparlar. Alçak gönüllüdürler, başkalarına yardım etmekten hoşlanırlar. Çalışkandırlar
9 Zihinsel Özellikleri Genelde,
Doğumlarından itibaren gördükleri, işittikleri, dokundukları şeylere yaşıtlarına oranla daha fazla ilgi gösterirler, dikkatlerini daha uzun süre yoğunlaştırabilirler. Daha büyük yaşlarda da dikkat süreleri daha uzundur. Daha meraklı olmaları,çok şey öğrenme isteklerine sahip olmaları nedeniyle, bir sorunla karşılaştıkları zaman, bu konu üzerinde akıllarını daha uzun süre çalıştırabilirler ve daha güç işlerde daha başarılı olabilirler. Düşünceleri akıcıdır. Kolayca ezberleme ve ezberlediklerini de uzun süre belleklerinde koruyabilme özelliğine sahiptirler. Geniş sözcük dağarcığına sahiptir. Kelimeleri kolaylıkla ve yerinde kullanırlar.Akıcı bir konuşmaları vardır. Kendi başlarına okumayı öğrenirler. Sayılara erkenden ilgi duyma ve matematiksel akıl yürütme başarısı yüksektir. Zaman kavramı erken gelişebilir. Yeni mekanik aletler keşfedip inşa edebilirler. İki işi aynı anda yapabilirler. Yüksek düşünce süreçlerini çalıştırıcı şekilde bilgilerin aktarılmasından hoşlanırlar. Daha az yapılaşmış öğrenme materyalini tercih ederler. Başladıkları görevlerin bitirilmesi için kendilerine daha fazla fırsat verilmesini isterler ve sonuca iyi ulaşabilirler. Mükemmel, uzun süreli bellekleri vardır. Hafızaları güçlü olduğu için önemli detay,kavram ve prensipleri unutmazlar. Okuduğunu anlama başarısı yüksektir. Okumayı çok severler. Yaşıtlarının seviyelerinin üzerindeki eserleri rahatlıkla okuyabilirler. Tartışmalarda gelişmiş sözel beceriler sergileme gelişmiştir. Bilgisayar kullanmada beceriklidir. Karmaşıklığı çözebilme yetenekleri vardır. Hızlı ve kolay öğrenirler. Muhakeme ve problem çözme yetenekleri gelişmiştir. Aşırı yaratıcılık ve yüksek hayal gücü vardır. Gözlemleme güçleri fazladır. Esnek ve sıradışı düşünürler. Meseleleri farklı perspektiflerden ele alırlar. Yeni fikirlere kapalı kalmazlar. Hemen her an öğrenmeye hazır haldedirler. Gelişmelere rahatlıkla ayak uydurabilirler. Çok ilginç fikirlere sahip olabilirler. Yaratıcılık ve mucitlik özellikleri vardır. Sebep sonuç ilişkisine ilgi duyarlar. Aşırı meraklı olma, çok soru sorma eğilimindedirler. Yüksek düzeyde enerjiye sahiptirler. Algılayıcı ve iç görülüdürler. Sanat, bilim, geometri, mekanik, teknoloji ya da müzikte başarılı olurlar. Hayalleri güçlüdür. Sanat dallarında orijinal eserler verirler. Ritim ve hareket kontrolleri gelişmiştir. Sağduyu ve pratik bilgilerden yararlanırlar. Ancak bütün bu özellikler her çocukta bulunmaz
10 Özel Yetenekli Çocukların Olumsuz Yönleri
Rutin ödevlerden çabuk sıkılırlar. İşleri kendi bildikleri gibi yapmak isterler. Sınıfta çok fazla dikkat çekebilirler. Başkalarının göremediği ilişkileri görebilir ve dersin çoğunu sadece bu konuda tartışmaya ayırmak isteyebilirler. Bazen bir projeyi bitirip diğerine başlamayı istemeyebilirler. Ara sıra hayallere dalarlar ve dikkatleri dağılır. Diğer öğrencilerin "sönük" kalmalarına sebep olabilirler. Kendilerine çok da faydalı olmayan eserlere gereğinden fazla zaman harcayabilirler. Yersiz espriler yapabilirler. Bazen gereğinden fazla yenilikçi olabilirler. Başarısızlıklardan çok çabuk etkilenebilirler. Aşırı derecede otoriter olabilirler. Başkalarının fikirlerine yeterince önem vermeyebilirler.
11 Özel Yetenekli Çocukların Alanlara Göre Özellikleri
Müzik Alanındaki Özel Yetenek Özellikleri Ritim ve melodiye diğer çocuklardan fazla tepkide bulunur. Müzikle çok ilgilidir. Plak, kaset dinler. Nerede müzik etkinliği varsa ona katılmakister. Müzik parçaları yapmaya büyük istek ve çaba gösterir. Başkaları ile şarkı söylerken onlara uymaktan hoşlanır. Yaşıtlarına, duygu ve düşüncelerini anlatmak için sık sık müziği araç olarak kullanır. Çeşitli müzik aletleri ile ilgilenir, onları çalmayı dener. Müzisyenler, şarkıcılar ve müzik parçaları ile ilgili koleksiyonlar yapar. Dinlediği müzik parçasını kısa zamanda öğrenir, anlamlı ve uygun şekilde söyleyebilir. Resim Alanındaki Özel Yetenek Özellikleri Çeşitli konularda çizimler yapar. Resimler, planlar, resimlere derinlik verir ve parçalar arasında uygun oranlar kullanır. Resim çalışmalarını ciddiye alır ve resim yapmaktan haz duyar. Diğer çocukların yaptığından değişik çizimler yapar. Resim yapma, çizme ve boyama için çok zaman harcar. Resmi kendi yaşantılarını ve duygularını ifade etmek için başarılı olarak kullanır. Diğer insanların, sanat-resim çalışmalarına ilgi duyar. Diğerlerinin eleştirilerinden hoşlanır ve içlerinden yeni şeyler öğrenir Çamurdan, sabundan, plastikten vb. yumuşak gereçlerle üç boyutlu şeyler yapmaya özel ilgi gösterir.
12 Fen Alanındaki Özel Yetenek Özellikleri
Okumayı sever ve fen raporlarını yorumlayarak bir ilgi zemini oluşturur. Fen bilgisi konusunda otorite olan kaynakları tarar. Fikir ve hipotezleri test etmeye yönelik deneyler yapar. Fen ve teknik araçları kullanabilir ve bunlara vakıf olur. Yerinde ve yeterli veri seçer. Verilerden geçerli çıkarımlar yapar ve tahminlerde bulunur. Problem çözmede kullanılan teknik ve süreçlerin altında yatan varsayımları tanır ve değerlendirir. Fikirleri hem niceliksel hem de niteliksel ifade edebilir. Fen Bilgisini toplumsal değişim için kullanır ve uygular. Bilinen gerçek ve kavramlardan yeni ilişki ve fikirler oluşturur. Bilimsel gözlem, veri toplama ve yorum yapma becerileri vardır. Problemlere yönelik duyarlılığa, yeni fikirler geliştirme yeteneğine, değerlendirmeyeteneğine sahiptir. Devamlı meraklıdır. Tutarsızlıkların tespitinde tetiktir. Yüksek düzeyde mekanik düşünmeye sahiptir. Uzay ilişkilerine ilgi duyar. Planlama ve iletişim yeteneğine sahiptir. Öğrenme ve bilgiye sürekli açlık duyar. Çabuk öğrenir, kavrar, akılda saklar. Genelleme ve soyutlama yaparak elindeki bilgiyi diğer alanlara aktarabilir. Düşünceleri ve nesneleri sistematik biçimde bir araya getirebilir. Sorgulamalarında“ne”,“nasıl”,“neden” sorularının ötesine ulaşmaya çalışır Birbirini takip eden konular ve olaylar dizisi karşısında bir sonraki adımı takip edebilir. Bir alanda öğrendiği konu ile başka bir alanda öğrendiği konu arasında mantıklı ilişkiler kurabilir. Olaylar arasındaki bağıntıları, sebep sonuç ilişkilerini ve benzerlikleri yaşıtlarından daha çabuk ayırt edebilir. Öğrendiklerini yeni ve farklı alanlarda kullanabilir. Çeşitli konularda mantıklı eleştiri getirebilir. Bir kez öğrendiğini kolay kolay unutmaz. Kimsenin aklına gelmeyecek sorular sorar. Bir cümlede ya da sözde, doğrudan bildirilmeyen, kastedilen anlamları bulup çıkarabilir. Sorun çözümünde karmaşık yöntemler kullanabilir. Yetişkin denetimi olmaksızın bir proje, deney üzerinde çalışabilir. Arkadaşlarının etkinliklerini örgütleyip planlayabilir. Yeni deneyler yapmaya isteklidir.
13 Matematik Alanındaki Özel Yetenek Özellikleri
Verilerin ele alınmasında, düzenlenmesinde göze çarpan yeteneğe sahiptir. Zihinsel çevikliğe sahiptir. Orijinal yorumlar yapar. Fikirlerin iletilmesinde göze çarpan yeteneğe sahiptir. Göze çarpan genelleme yeteneği vardır. Yazılı iletişimden ziyade sözlü iletişimi tercih eder. Aynı problem çözümüne yönelik değişik yöntemleri kullanır. Olağan dışı matematiksel işlemler yapar. Gayret gerektiren olağan dışı problemler sorar. Uygulamaya, analize, senteze ve değerlendirmeye odaklanır. Problemi kısa sürede çözer. Matematiği başka kategorilere entegre edebilir. İlgisiz gibi görünen işlemler arasında ilgi kurar. Yanlış ve doğruyu seçme güçleri fazladır. Yaşıtlarının çözemediği zor problemleri çözebilir.
14 Sosyal Alandaki Yetenek Özellikleri
Yaşına göre kavramsal olarak ilerlemiştir. İleri düzey, teknik bilgi birikimine ya da çok özel bilgilere sahiptir. Güç veya karmaşık işlerden hoşlanır. Bağımsız projeler için yüksek standartlar belirler. Sınıf arkadaşları tarafından yeni fikir ve bilgilerin kaynağı olarak görülür. Sınıf arkadaşları tarafından bir grup stratejicisi ya da organizatörü olarak görülür. İnsan ilişkilerinde mizahı görür ve kendi kendine gülebilir. Yaratıcı öyküler anlatır ya da yazar. Geniş bir alana yayılan ve/veya oldukça kapsamlı ilgileri olur. Diğer insanların görmediği ilişkileri görebilir. Bilgiyi kolayca ve süratle kazanır. İlerlemiş yoğunlaşmış ve geniş konulara eğilen bir okuyucudur. İnsanlara ve sosyal etkileşimin sonuçlarına karşı duyarlılık, samimi ilgi ve başkalarının fikir ve ahlaki değerlerini takdir eder. Özellikle insan davranışlarının değerlendirilmesi açısından eleştirel yargı kapasitesi vardır. Hayal gücü, zaman ve mekân bakımından farklılık gösteren sosyal durumlara kendini yönlendirme yeteneği vardır. Zaman duygusu ve birbirini izleyen olayların başka olaylarla ilişkisini görme yeteneği vardır. Sosyal problemlerde araştırma, uygulama, bir problemin sınırlarını algılama, verileri saklama, kanıtları sıralama, hipotez oluşturma, anlamlı sonuçlara varma ve yazılı yada sözel sunular için sonuçları etkin biçimde düzenleme yeteneği var.
15 Özel Yetenekli Çocukların Eğitimleri
Öğretmenin Sınıfta Yapması Gerekenler Daha güç sorular sorması, yeni düşünceler ve kavramlara ilişkin yeni uygulamalargeliştirmesini isteyerek öğrencinin düşüncelerine esneklik kazandırmalıdır. Sınıf çalışmalarına ilişkin özel araştırma ve inceleme ödevleri vermelidir. Muhakeme yetenekleri normal çocuklardan daha üstündür. Fikirler arasındakiilişkileri kolaylıkla görüp kavradıklarından sınıfta bu yeteneklerinin gelişmesi içinfırsat verilmelidir. Geniş bir kelime hazinesine sahiptirler, bunları kolaylıkla kullandıklarından sınıf içiçalışmalarda bu özelliğin göz önünde tutulması gerekir. İlgilendikleri konularda özel proje geliştirmelerine fırsat tanınması ve buprojeyi sınıf arkadaşlarıyla paylaşmalarına imkân sağlamalıdır. Kendilerine özgü ilgileri olduğundan, grupla olduğu kadar, bireysel çalışmalara daönem verilmelidir. Ders uğraşılarında kuru ve kitaba bağlı bilgilerden çok geniş gözlem, deney vearaştırmalara yer verilmelidir. Eğitsel kol başkanı olmalarına, etkinlikleri planlamalarına ve oyunları yönetmelerinefırsat tanımalıdır. Öğrenme yetenekleri normallere göre daha üstün olduğundan, müfredatprogramındaki konular genişliğine ve derinliğine zenginleştirilmelidir. Açık bir biçimde üstün oldukları matematik, fen vb. derslerde daha üst düzeysağlamalıdır. Bu alanlarda daha özgür ve ileri çalışmalarını teşvik edip tekrarlayıcıalıştırmalardan uzak tutmaya çalışmalıdır. Bazı konuların öğretilmesinde öğretmene yardımcı olmaları sağlanmalıdır.
16 Öğretmenin Sınıfta Yapmaması Gerekenler
Kendi günlük başarıları onları doyurmadığından, okul içi ve okul dışı çeşitliuyumsuzluklar doğabilir. Çocuğu doyurmak, tatmin etmek için ders içi ve ders dışıözel uğraşılara yer verilmelidir. Bu çocuklar için, ana babaları ve okul aile birliği ile ilişki kurup özel ders ya da enyakın üniversitelerden ders alabilmelerini yollarını araştırmalıdır. Yeteneklerinin farkında olmasını sağlamalıdır. Üstün zekâlı öğrenciler yaratıcı yeteneklere sahiptirler. Yaratıcılığın geliştirilmesiiçin aşağıdaki bilgiler göz önünde bulundurulmalıdır: Bir problem çözümünde, o problemin çözüm yolları ile ilgili,çocuklar tarafından ortaya atılan fikirler üzerinde kritikyapılmamalıdır. İleri sürdükleri fikirlerin acayipliği hoş karşılanmalıdır. Ortaya ayılan fikirlerin çoğunda yarar vardır. Problemlere karşı öğrencilerin duyguları etkili hale getirilmelidir (Eğertüm dünyadaki insanlar üç parmaklı olsalardı, ne olurdu? gibi). Fikir akıcılığı teşvik edilmelidir (Bir tuğlanın çeşitli kullanış yerleriniaçıklayın.) gibi. Orijinal fikirleri teşvik edilmelidir. Problemlerin değişik yollarla çözümüne fırsat verilmeli ve zemin hazırlanmalıdır. Öğretmenin Sınıfta Yapmaması Gerekenler Özel yetenekli çocuklara aynı konuda çok uzun ödevler vermemelidir. Üstün zekâlı çocuklar, normal zekâya sahip çocuklardan daha süratliöğrendiklerinden, derslerde gereksiz tekrarlardan kaçınmalıdır. Alışılmışın dışındaki görüşlerini reddetmemelidir. Zamanlarının boşa harcanmasına neden olmamalıdır. Angarya niteliğinde görevler vermemelidir. Belirli bir uğraşın belirli zaman limitleri içerisinde bitirilmesi zorunluluğunu belirtmemelidir. Yanlışlarından dolayı öğrencileri azarlamamalıdır. Gözlem, araştırma ve deneylerin gereksizliğine inanılmamalı, bu çalışmaları sınıfuğraşılarında önemsemelidir. Öğrencileri bir şeyi olduğu gibi kopya etmeye teşvik etmemelidir. Yapılan işte ve ödevlerde gereğinden fazla şekilcilik ve özenti üzerinde durmamalıdır. Akademik konular için, resim-iş, beden eğitimi ve müzik gibi dersleri feda etmemelidir.
17 Özel Yeteneklilere Yönelik Programlar
Zenginleştirme Hızlandırma Gruplama
18 Zenginleştirme: Üstün zekâlı ve özel yetenekli çocukların kendi akranları arasında normal sınıflarda tutularak programların gereksinimlerine cevap verecek şekildeçeşitlendirilmesi ve zenginleştirilmesi yoluyla yapılan uygulamalardır. Bu programmodelinde, özel yetenekli öğrenciler için yaşıtlarıyla merak ilgi yeteneklerine cevap verecekşekilde hazırlanmış keşfetmeye yönelik aktiviteler, grupla eğitim alıştırmaları, özel olarakplânlanmış gerçek problemlerle ilgili bireysel ve küçük grup araştırmaları yer almaktadır. Hızlandırma: Çeşitli uyarlamalarla bir programın normal süresinden daha önce tamamlanmasıdır. Okula erken başlama, sınıf atlama, ileri olduğu derslerde sınıf atlama,birkaç sınıfı birleştirme, programı süresinden daha kısa sürede tamamlama, kurslar alma veseminerlere katılma gibi pek çok şekilde uygulanabilmektedir. Gruplama: Gruplamanın, normal sınıflardaki özel yetenekli öğrenciler için küme gruplandırmaları, özel bir sınıfta gruplandırma, özel bir okulda gruplandırma, kaynak odadagruplandırma ve kaynak merkezlerinde gruplandırma, özel seminerler, özel yaz kursları,çeşitli çalışma merkezlerindeki (müzeler, üniversiteler, bilim laboratuvarları ve endüstri gibi)özel çalışmalar şeklinde uygulamaları bulunmaktadır.
19 Öğretmene Öneriler Özel yetenekli olduğu tespit edilen (zekâ testleri ile belgelenen) öğrenciler ikinci plana itilmemelidir. Sınıftaki müfredatı uygularken, bu tür çocukların liderlik özelliklerini tatmin ederektaşkınlık yapmasına yahut büyüklük taslamasına engel olunmalıdır. Örneğin sınıf başkanı, eğitsel kollardan birinin başkanlığı, küme başkanlığı vb. gibi.Bu uygulama sonucunda paylaşma ve birliktelik ile ilgili çıkabilecek problemin oluşumu engellenmiş olacak ve çocuk kendini dışlanmış olarak hissetmeyecektir. Ailesiyle irtibata geçilmeli ve müfredattan ayrı olarak çocuğa, düzeyine uygun ek ödevler verilmelidir. Üstün zekâlı çocuklar özellikleri itibariyle yazı yazmayı pek sevmediklerinden çok fazla yazı ödevi veya işler verilmemelidir. Daha çok ifadeye dayalı, anlatmaya yönelik ders veya ödevler verilmelidir. Üstün zekâlı/özel yetenekli çocukların sayılarla arası iyi olduğundan problem çözmeye yönelik ders veya ödev verilmelidir. Ancak bunun dozunu çok hassas belirleyip fazla aşırısına kaçılmamalıdır. Ders müfredatına ek olarak, proje geliştirme gibi yaratıcılık ve zekâyı öne çıkarıcı ve geliştirici çalışmalar bütün sınıf düzeyinde yaptırılmalıdır. Örneğin resim ve el işi ile ilgili çalışmalar olabilir. Böylece hem üstün zekâlı çocuğun kendi potansiyelini değerlendirebilmesi hem de diğer arkadaşlarını da teşviki sağlanmalıdır. Öğretmen, kesinlikle çocuğun kendisine ve arkadaşlarına üstün zekâya sahip olduğunu vurgulamamalıdır. Üstün zekâlı/özel yetenekli çocuklar normal çocuklardan farklı olduğu için özel eğitime muhtaçtırlar. Bu nedenle sınıftaki bu öğrencilere ilgi göstermelidir. Çocuk, sınıf içinde kayırılmamalı, aynı sorumluluklar her çocuk için geçerli olmalıdır. Kıyaslama ve eleştiri sınıf düzeyinde en aza indirilmeye çalışılmalıdır. Çocuk asla diğer öğrencilerden soyutlanmamalıdır. Arkadaşları ile kaynaşması sağlamalıdır.Özel ilgi ona ve diğer öğrencilere belli etmeden gösterilmelidir. Çalışmaların gerçekleştirilmesinde yarışma ortamı yaratıldığında, rekabet üstün zekâlı çocuğu ön plana çıkarıcı mahiyette yapılmalıdır. “ Sen, bu sınıfın en iyisisin.” “ Sen, en iyisini yaparsın.” vb. mükemmeliyetçiliği amaçlayan ifadelerin kullanılmasından kaçınılmalıdır. Çocuktan beklentiler, diğer arkadaşlarından istenilen düzeyden farklı oluşturulmamalıdır. Aksi takdirde çocuk kendini baskı altında hissedecek ve uyum bozuklukları baş gösterecektir.
20 İLÇE KOMİSYON ÜYELERİ Bekir ALDEMİR İlçe Milli Eğitim Şube Müdürü
Metin ONUR	RAM Müdürü Aysel DİYARİBEKİROĞ	Psikolojik Danışman Sinan TERLEMEZ	Psikolojik Danışman Pınar SARIBOĞA	Psikolojik Danışman Ayşem Sinem AKSAÇ	Psikolojik Danışman Tülay ONUR	Psikolojik Danışman
"ÖZEL YETENEKLİ BİREYLERİN TESPİTİ VE EĞİTİMİ İLE İLGİLİ EYLEM PLANI" indir ppt