Şirketler Hukuku | Ortaklıklar Hukuku
Ana SayfaTürk Ticaret KanunuŞirketler Hukuku | Ortaklıklar Hukuku
Şirket sözleşmesi; iki ya da daha fazla kişinin emeklerini ve mallarını ortak bir amaca erişmek üzere birleştirmeyi üstlendikleri sözleşmedir.
Faal katılma unsuru olmak üzere 5 tane unsuru vardır.
Bir şirket ilişkisinden söz edebilmek için kural olarak en az iki kişi gerekmektedir. Ancak kural bu olmakla beraber, şirket tiplerine göre farklılıklar da yaşanmaktadır.
Şirkete ortak olabilecek kişilerin niteliği de şirket tiplerine göre farklılık göstermektedir. Tüzel kişiler bazı şirketlere ortak olamazlar. Tüzel kişiler komandit şirkette komandite ortak olamazlar, kollektif şirkete ortak olamazlar.
Her ortağın şirket ilişkisine girerken sermaye taahhüt etmesi gerekmektedir. Kural olarak ekonomik değeri olan her şey sermaye olarak getirilebilir. Örneğin; nakit, taşınır, taşınmaz, fikri-sınai haklar, alacak hakkı, şahsi emek, ticari itibar, mesleki tecrübe gibi.
Ancak bazı şirketlere şahsi emek, ticari itibar ve mesleki tecrübe gibi bilançoya yansıtılamayan değerler sermaye payı olarak getirilemez.
Sözleşme Unsuru: Borçlar kanunu’nda düzenlenen adi şirketlerde şirket sözleşmesi yazılı veya sözlü yapılabilirken ticaret şirketlerinde yazılı yapılmalıdır.
Ortak Amaç Unsuru ve Faal Katılma Unsuru
Şirket belli bir amacı gerçekleştirmek için kurulmaktadır. Şirkette ulaşılmak istenen ortak amaç da şirket tiplerine göre farklılık göstermektedir.
Adi şirketler kazanç elde etmek ve bu kazancı paylaşmak amacıyla kurulurlar.
Kollektif ve komandit şirketler bir ticari işletme işletmek amacıyla kurulurlar.
Anonim ve limited şirketler kanunen yasak olmayan her türlü iktisadi amacı gerçekleştirmek, ortaklarına kar payı (temettü) dağıtmak için kurulurlar.
Kooperatifler; ortakların meslek ve geçimlerine ilişkin ihtiyaçlarını karşılıklı dayanışma ve yardımlaşmayla karşılamak amacıyla kurulurlar.
Faal Katılma Unsuru; öğretide kabul edilmiş bir unsurdur. Şirket ortakları, ortak amaca ulaşabilmek için bütün çabayı göstermek ve şirket ilişkilerine faal olarak katılmakla yükümlüdürler.
Şirketler tüzel kişiliğinin bulunup bulunmamasına göre sınıflandırılabilir.
Adi şirketlerin tüzel kişiliği yoktur.
Ticaret şirketlerinin tüzel kişiliği vardır.
Şirketler ortakların sorumluluğuna göre sınıflandırılabilir.
Bir şirketin tüzel kişiliği varsa ortaklar 2. derece sorumludur.
Bir şirketin tüzel kişiliği yoksa ortaklar 1. derece sorumludur.
Şirketin tüm borcundan sorumlu olan ortaklar sınırsız sorumludur.
Taahhüd ettiği pay kadar sorumlu olan ortaklar sınırlı sorumludur.
Sınırsız ortaklar müteselsil sorumludur.
Sınırlı ortaklar adi sorumludur.
Şahıs Sermaye Şirketleri
Şirketler; şahıs şirketleri sermaye şirketleri olarak sınıflandırılabilir. Şahıs şirketleri Adi şirket, adi komandit şirket ve kolektif şirkettir. Sermaye şirketleri; Anonim şirket, limited şirket ve paylı komandit şirkettir.
Şahıs şirketlerinde ortakların kişilikleri öne çıkar
Şahıs şirketlerinde ortaklar rekabet yasağına tabidir.
Şahıs şirketlerinde aksine hüküm bulunmadıkça ortaklar kar ve zarara eşit olarak katılırlar
Şahıs şirketlerinde aksi kararlaştırılmadıkça ortaklardan birinin ölümü, kısıtlanması ve iflası şirketi sona erdirmektedir.
Şahıs şirketlerinde ortakların her birinin şirketi yönetme, temsil etme ve denetleme yetkileri vardır.
Sermaye şirketlerinde ortakların getirdikleri sermaye ön plandadır.
Sermaye şirketlerinde ortaklar kolaylıkla değişebildiğinden ortaklar rekabet yasağına tabi değildir
Sermaye şirketlerinde ortaklar kar ve zarara, getirmeyi taahhüt ettikleri sermaye oranında katılırlar
Sermaye şirketlerinde ortaklardan birinin ölümü, kısıtlanması, iflası halinde kural olarak şirket son bulmaz ortaklık haklarını mirasçılar veya yasal temsilciler kullanabilir.
Sermaye şirketlerinde yönetim, temsil ve denetleme kişilere değil organlara aittir.
Sermaye Yapılarına Göre Şirketler
Esas (sabit) sermayeli şirketler; Anonim şirketler ve limited şirketler esas sermayeli şirketler olarak kurulurlar. Bu sistemde şirket sözleşmesinde belirtilen sermayenin değişmesi tüm pay sahiplerinden oluşan ve hantal bir yapıya sahip olan genel kuruldadır. Esas sermayeli anonim şirketler asgari 50.000 TL, limited şirketler asgari 10.000 TL ile kurulurlar.
Kayıtlı sermayeli şirketler; Sermaye Piyasası Kanunu’na tabi olan halka açık anonim şirketler ile Türk Ticaret Kanunu’na tabi olan halka kapalı anonim şirketler kayıtlı sermayeli olarak kurulabilirler. Kayıtlı sermayeli şirketlerde sermayeyi değiştirme yetkisi her zaman görevde olan yönetim kurulundadır. Sermayeyi değiştirme usulleri esas sermayeli şirketlere göre daha hızlı gerçekleşmektedir. Kayıtlı sermayeli anonim şirketler asgari 100.000 TL ile kurulurlar.
Basit sermayeli şirketler; Adi şirket, kollektif şirket ve komandit şirketlerde asgari bir sermaye miktarı öngörülmediğinden bu şirketler basit sermayeli olarak kurulurlar.
Değişir sermayeli şirketler; Kooperatifler değişir sermayeli olarak kurulurlar. Kooperatiflerde açık kapı ilkesi geçerlidir. Açık kapı ilkesine göre bir kişi sermaye taahhüt ederek kooperatife girebilir ya da kooperatif bünyesinde olan bir ortak sermayesini alarak kooperatiften ayrılabilir. Bu durum kooperatifin sermayesini değişken hale getirir
Ticaret Şirketleri Genel Özellikleri
Şirket sözleşmesi yazılı şekilde yapılmalı, sözleşmede yer alan imzalar noter tarafından tasdik edilmeli ve bu sözleşme ticaret siciline tescil edilmelidir. Şirket sözleşmesi ticaret siciline tescil edildiğinde ticaret şirketleri tüzel kişilik kazanırlar. Tacir sıfatına şirket tüzel kişiliği sahiptir.
Ticaret şirketleri tüzel kişilik kazandıkları anda hak ehliyetine, kanuna göre gerekli organlara sahip olduklarında fiil ehliyetine sahip olurlar.
Ticaret şirketlerinin tüzel kişiliği olduğundan dolayı hak ve borçlara sahip olabilirler. kendilerine ait malvarlıkları vardır.
Ticaret şirketleri tahdidi olarak sayılmıştır buna göre; Yalnızca anonim, limited ve komandit şirketler ve kooperatifler ticaret şirketi olarak adlandırılabilir. Bunun dışında ticaret şirketi yoktur
Ticaret şirketlerinde taşınır, marka ve patent gibi para dışındaki unsurların taahhüdü sözleşmeye yazılmasıyla gerçekleşir, tasarrufu ise sözleşmenin sicile tescil edilmesiyle gerçekleşir. Taşınmazların taahhüdü ise sözleşmeye yazılmasıyla tasarrufu ise sicile tescil sonrasında sicil müdürünün tapu siciline tescil ettirmesiyle gerçekleşir.
Ticaret şirketleri iki şekilde birleşebilir; iki ya da daha fazla ticaret şirketi tüzel kişiliklerini sona erdirerek bütün aktif ve pasifleriyle birleşip yeni bir ticaret şirketi meydana getirir.
Katılmalı veya devralmalı birleşmede ise bir ya da daha fazla ticaret şirketi tüzel kişiliklerini sona erdirerek aktif ve pasiflerini mevcut bir şirketin aktif ve pasifleriyle birleştirir.
Ticaret şirketlerinin birleşmesi için yazılı sözleşme yapılmalı ve bu sözleşme ticaret siciline tescil ve Türk Ticaret Sicil Gazetesinde ilan edilmelidir.
Sermaye Şirketleri è Sermaye şirketleri, kooperatifler ve devralan olmak kaydıyla kolektif ve adi komandit şirketlerle birleşebilir.
Kooperatifler è Sermaye şirketleri, kooperatifler ve devralan olmak kaydıyla kolektif ve adi komandit şirketlerle birleşebilir.
Şahıs Şirketleri è Şahıs şirketleri ve devrolunan olmak kaydıyla sermaye şirketleri ve kooperatiflerle birleşebilir.
Ticaret Şirketlerinin Tür Değiştirmesi
Bir şirketin sona erdirilmeden ve tasfiyeye girmeden başka bir şirkete dönüştürülmesine tip değiştirme denilir. Tip değiştiren şirket eski şirketin devamı sayılır. Tip değişikliğinden önce doğmuş borçlardan ortaklar nasıl sorumluysa tip değişikliğinden sonra da bu tip geçerli olacaktır.
Sermaye Şirketleri è Sermaye şirketleri ve kooperatiflere
Kooperatifler è Sermaye şirketlerine
Şahıs Şirketleri è Şahıs şirketlerine, sermaye şirketlerine ve kooperatiflere dönüşebilir
Hukuk Ticari İşletmeler Türk Ticaret Kanunu