Hophop | Toplumsol
“Gözümün nuru musun, ey para, ya canım mısın?
İktidarın gücünü kendi gücü gibi kullanan zalimlerin en büyük korkularının başında hiciv türünden şiirler gelir. Çünkü iktidarlarının eteğine yapışan iki dize bile yüreklerini hophop etmeye yeter. Ülkemizde çok az tanınan, şiirlerinde “Hophop” mahlasını kullanmış Azeri şair Mirza Elekber Sabir hiciv türünün en güçlü kalemlerinden biridir. Onu tanımak ister misiniz? Peki, başlayalım o halde.
1862 yılında Azerbaycan’ın Şamahı şehrinde, küçük bir dükkân işleten sofu, dindar bir adamın oğlu olarak dünyaya gelmiş. 8 yaşına gelince temel eğitim almak üzere Mollahane’ye, 12 yaşında ise ünlü Azerbaycan şairi Seyid Azim Şirvânî’nin açtığı bir özel okula gönderilmiş. Bu okulda Azerbaycan Türkçesi, Farsça, Arapça, Rusça, tabiat bilgisi, tarih, coğrafya, hesap, şeriat ve klasik edebiyat dersleri görüyor. Genç Sabir’in şiire yatkınlığını fark eden hocası Şirvani, onunla özel olarak ilgilenmeye başlamış, Sadi’nin şiirlerini çevirttirmiş. Şirvani, ilk şiirlerini yazmaya başlayan Sabir’i teşvik edip, şiirlerinin tashihine yardımcı olur. Nedir, Sabir’in eğitimi sadece iki yıl sürer, kendisine dükkânda yardım etmesini ve oğlunun da tüccar olmasını isteyen babası tarafından okuldan alınır. Sabir için bir azap olmuştur dükkânda çalışmak, babasından gizli gizli şiirler yazar.
Yirminci yüzyılın başlarına kadar Sabir’in şair yönü ortaya çıkmamış, yazdığı gazel ve kasideler hiçbir yerde yayınlanmamıştır. İlk şiiri Tiflis’te çıkarılan Şark-ı Rus gazetesinde 1903 yılında yayınlanır. Bu tarihten sonra gazel, kaside ve mesnevi kalıplarının dışında şiirler yazmaya başlar. Giderek toplumsal sorunlar, sosyal adaletsizlik, eşitsizlik, din adamlarının cahilliği, yöneticilerin zalimliği üzerine şiirler yazmıştır.
Mirza Elekber Sabir dinsel bağnazlığa ve gericiliğe karşı çıkışın bir abidesidir. İlber Ortaylı’nın iddiasına göre göre İslam dünyasında halkın topladığı bağışlar ile heykeli dikilen ilk kişidir.
Şairin hayatı boyunca yokluk ve yoksulluk çekmesi, erken yaşta hastalanarak ölümü nedeniyle şiirlerini kitap haline getirmesi mümkün olamamıştır. Şiirlerinde sıklıkla kullandığı “Hophop” mahlasından ötürü arkadaşları tarafından ölümünden bir yıl sonra yayınlanan şiir kitabına Hophopname adı verilmiştir. 1950’den sonra Hophopname Rusçaya çevrilmiş okurları tarafından çok beğenilmiştir. Fars, Tacik ve Ermeni dillerine de çevrilen eser 1977 yılında İngilizce olarak ABD’de yayınlanmıştır.
Kadın İş Yaşamında Başarılı Olabilmek İçin 'Erkekleşmeye' Zorlanıyor - Tuba Torun