Ayasofya neden kapanmıştı? - SonHaberler
İstanbul'un Fethinin sembollerinden birisi olan Ayasofya neden kapalı, ne ne zaman ve neden müze oldu? Fatih Sultan Mehmet'in fetih sonrasında ilk Cuma namazını kılarak camiye çevirdiği Ayasofya 1934 yılından itibaren müze olarak kullanılmaya başladı. Peki, neden kapalı? İşte cevapları:
26 Temmuz 2020 19:00 Son Güncelleme: 26 Temmuz 2020 19:02
Osmanlı Devleti'nin imparatorluk unvanını kazanmasına vesile olan İstanbul'un Fethi ile birlikte Ayasofya camiye çevrilmişti. Fethin sembolü olarak yüzyıllar boyunca cami olarak kullanıldı. Hıristiyan dünyası da bunu bu şekilde kabullenmişti. Ancak Osmanlı Devleti'nin devamı niteliğinde olan Türkiye Cumhuriyeti döneminde ise Ayasofya Camii önce onarıma alındı akabinde ise müzeye çevrilerek bir daha da ibadete açılmadı. Peki, Ayasofya neden kapalı? İşte cevabı:
Ayasofya Camii'nin neden ibadete kapalı olmasını anlatmadan önce öncelikle Ayasofya'nın tarihçesine bir göz atalım.
Sultan II. Mehmet, henüz Fatih unvanını almadan önce, İstanbul'u fethettikten sonra burayı camiye çevirdi. İstanbul’daki ilk Cuma namazı da üç gün sonra camiye çevrilen Ayasofya’da kılındı. Sultan Mehmet Ayasofya’nın ilelebet bir cami olarak kalması için de burayı bir vakıf malı haline getirdi. Giderlerinin de karşılanması için çarşı, han, hamam, dükkanlardan pay ayrılmasını sağladı.
Ayasofya Camii'nin Cumhuriyetin ilanından sonra müzeye dönüştürülmesi kararıyla ilgili olarak çok sayıda rivayet var. Birçok kimse Gazi Mustafa Kemal'in Cumhurbaşkanı olduğu bir dönemde yaşanan bu dönüştürme hadisesinin aslında kendisinden habersiz bir şekilde yapıldığını savunur.
Konuyla ilgili olarak Celal Bayar'ın anlattıkları genellikle kabul gören tarihi deliller arasında yer alır. 1934 yılı Türkiye’nin İtalyan tehdidine karşı Balkan ülkeleri ile birlikte bir pakt kurma çalışmalarının olduğu yıldır. Bu çerçevede Atina’ya giden Celal Bayar’a Yunan Başbakanı Türkiye’nin bu pakta dahil olması için bir jest yapmasının kamuoyunu ikna etmek için önemli bir fayda sağlayacağını ifade etmiştir. Bu jest ise Ayasofya’nın müzeye dönüştürülmesi idi. Yunan başbakanın Ayasofya konusunu ile ilgili ifadelerini Atatürk’e aktaran Celal Bayar’a şöyle bir karşılık almıştır:
"Az önce, Vakıflar Genel Müdürü buradaydı. Ayasofya Camii'ni tamir edecek para bulamıyorlar. Bugünkü hali ile harap ve bakımsız. Hatta mezbelelik. Ayasofya'yı müze yapsak, hem harabiyetten kurtarsak, hem Yunanlılara bir jest yapsak Balkan Paktı'nı kurtarabilir miyiz? Öyleyse yapalım."
Ayasofya'da namaz kılınırken
Ayasofya Müzeye çevrildiği ilk dönemlerden
Bakanlar Kurulu kararı veya Atatürk’ün imzası konusu günümüze kadar tartışılsa da caminin müzeye dönüştürülmesi süreci de bu tarihlerde hızlı bir şekilde devam etti. İstanbul valisi ile Evkaf müdürü ve Müzeler Genel Müdürü arasında yapılan bir protokol ile cami müze yönetimine devredildi.
Ayasofya 1 Şubat 1935 tarihinde müze olarak resmen açıldı.