tor topoğrafyası hangi tür kayaçların bulunduğu yerde oluşur
Gönderen nurcan201047 22.11.2012
granitlerin bulunduğu yerlerdedir
Bir coğrafya terimi: Çok miktarda mağmanın yerkabuğunun içinde katılaşması sonucu batolit denilen çok büyük derinlik kayaçları oluşur. üstteki kayaçların aşınması sonucu genellikle granitten oluşan batolitler yüzeye çıkar. batolitin yüzeye çıkan kısımına tor denir.Asit bileşimli bir iç püskürük kaya olan granitler üzerinde de ilginç yer şekilleri gelişmektedir. Nemli iklim bölgelerinde dirençli bir kaya olan granitler, nemli iklim bölgelerinde ise zayıf bir kayaca dönüşür. Bu kayaçlar içerisinde yer alan feldspatlarsu ile temas edince kolayca çözünmeye uğrar. Bu kayalar üzerinde nemli iklim bölgelerinde tor topografyası adı verilen yer şekilleri gelişir. Tor topografyasına İskoçyanın kuzeyinde yaygın olarak rastlanılır. Türkiyede Uludağ üzerinde de tortopografyasına rastlanmaktadır.Kütle haline gelen granitler,fiziksel ve kimyasal ayrışmaya uğradıklarında değişik boyut ve şekillerde bloklara dönüşür.Granitlerin ayrışması sonucu birbiri üzerinde yer alan irili ufaklı ve köşeleri yuvarlaklaştırılmış bloklardan oluşan bir topoğrafya şekli meydana gelir.Üst üste binmiş granit bloklarından oluşan ve hamburgere benzeyen bu şekle tor topoğrafyası adı verilir.Oluşumunda kayaçın özellikleri ve iklim etkilidir.En güzel örneklerine İskoçyanın kuzeyinde rastlanır.Tor topografyasınaİskoçyanın kuzeyinde yaygın olarak rastlanılır. Türkiyede Uludağ üzerinde de tortopografyasına rastlanmaktadır.TOPOĞRAFYA VE KAYAÇLAR Yerkabuğunun MalzemesiBir nehir kenarında gezerken kumlar arasındaki çakılların renk ve şekil bakımındançok farklı olduğunu görürüz. Bu durum bize kayaların farklı ortamlarda oluştuğunugösterir. Örneğin bazı kayalar göl ve deniz içerisinde çökelip oluşurken, bazıları damagmanın hızlı bir şekilde soğuması ile oluşmaktadır.İnsanlar ilkçağlardan beri bu kayaları, kesici av aletleri, süs eşyaları, kap kacak ya damesken yapımı gibi çok farklı alanlarda kullanmışlardır. Bugünde kayaçlarhayatımızda çok farklı alanlarda kullanılmaktadır.Yer kürenin en dışında bulunan yer kabuğu çeşitli mineraller ve kayaçlardanoluşmaktadır. Coğrafyacılar katı yer kabuğunu incelemektedirler. Çünkü yeryüzündeyaşam yer kabuğu üzerinde gerçekleşmektedir. Akarsular, yeraltı suları, rüzgârlar vebuzullar aşındırma ve biriktirme yoluyla yeryüzünü şekillendirmektedir.Kayaların Yer Şekillerine EtkileriKaya ne kadar sert olursa aşınmaya karşı o kadar dirençli olur. Örneğin bazalt ya dagranit gibi dirençli kayalar üzerinde daha dik yer şekilleri gelişirken, kum taşı ve marngibi yumuşak kayaçların bulunduğu sahalarda daha düz ya da basık şekilleroluşmaktadır.Vadi kenarlarında dirençli kayaların bulundukları yerlerde daha dik yamaçlarbulunurken, yumuşak kayaçların bulundukları yerlerde daha eğimli yamaçlar yer alır.Geçirimli kayaçlar içinden suyun geçmesine olanak sağlar. Geçirimsiz kayaçlar isesuyun sızmasını engelledikleri için buralarda yüzeysel akış oldukça fazladır. Kireçtaşı, dolomit, jips ve anhidrit gibi eriyebilen kayaçların bulundukları saha da yeraltısularının etkisiyle karstik şekiller gelişmektedir.Yerkabuğunun Bileşimi Dünyanın en dışında yer alan ve tabaka yer kabuğudur. Yer kabuğu, kıtalarda veokyanus tabanlarında yer almaktadır. Yeryüzünü kaplayan toprağın, denizlerdeki suve atmosferdeki gazların kaynağı yer kabuğudur..