RBC (Eritrosit Sayısı): Yüksekliği, Düşüklüğü ve Belirtileri
RBC (Eritrosi Sayısı) Nedir?
RBC (Eritrosit Sayısı) Düşüklüğü Nedenleri
RBC (Red Blood Cell) kandaki eritrosit (alyuvar) sayısını gösteren bir laboratuvar değeridir. Red Blood Cell (kırmızı kan hücreleri) kandaki alyuvarı ifade eder. Bu testin yüksek veya düşük çıkması bazı hastalıkların araştırılmasını gerektirebilir.
Eritrositler kana kırmızı rengini veren ve oksijen taşımada görevli hücrelerdir.
RBC Testi Normal Değerleri(referans aralığı):
Erkeklerde 4.7 – 6.1 u/L arasında
Kadınlarda 4.2 – 5.4 u/L arasında olmalıdır.
Not: Yenidoğan ve bebeklerdeki normal aralıklar farklıdır.
RBC Testi Neden Yapılır?
Eritrosit sayısına bakmak için hemogram adı verilen kan testini yapmak gerekir. RBC, hemogram testinde yer alan birçok sonuçtan sadece birisidir. Hemogram testi ile beyaz kan hücreleri (wbc), hemoglobin (Hgb), trombosit (plt) gibi birçok değere bakılmaktadır. Bu test genel olarak şu nedenlere bağlı yapılabilir:
Halsizlik, yorgunluk şikayeti olan birinde kansızlığın araştırılmasında
Ciltte kendiliğinden gelişen kızarıklıkların, morlukların araştırılmasında
Kanama bozukluğu olanların değerlendirilmesinde
Mide veya barsaklardan kanaması olanlarda
Vücudun herhangi bir bölgesinde ciddi kanaması olanlarda
Lösemi gibi kemik iliği kaynaklı kanserlerin takibinde
Kan nakli sonrası takip amaçlı
Kemoterapi sonrası takip amaçlı
Nefes darlığı ve çarpıntı şikayeti olanların değerlendirilmesinde
Yukarıdakiler dışında birçok şikayetin araştırılması ve hastalığın takibinde kullanılabilir.
Akdeniz anemisi (Talasemi) taşıyıcılığı: Genetik geçişli bir kan hastalığıdır. Taşıyıcılarda bazen hafif kansızlıkla birlikte bu testte yükseklik görülebilir. Ayrıca MCV değerinde de düşüklük beklenir. (bkz: Akdeniz anemisi nedir?)
Polisitemia Vera: Kemik iliğinde aşırı kan üretiminin olduğu bir hastalıktır. Ayrıca Hgb (hemoglobin) ve HCT değerleri yüksek, MCV değeri ise düşük beklenir.
Kan oksijen düşüklüğü: Kandaki oksijen seviyesinin sürekli düşük olduğu bazı hastalıklarda RBC yüksekliği görülür. Bu duruma en sık neden olan hastalık KOAH’dır. Ayrıca bazı doğumsal kalp hastalıkları, kalp yetmezliği, uyku apnesi de bu duruma örnektir.
Kanserler: Bazı karaciğer, böbrek ve beyin kanserlerinde bu test yükselir. Örnek: Hepatoma (karaciğer kanseri).
Bazı böbrek üstü tümörlerinde (feokromasitoma)
Bazı böbrek kistlerinde
Yüksek rakımda yaşamak: Yine kan oksijen seviyesinin düşük olmasına bağlı gelişir.
Sıvı kaybı (hemokonsantrasyon): Vücudun sıvı kaybettiği ishal, kusma ve aşırı terleme gibi durumlarda bu test yüksek çıkabilir. Vücut aşırı sıvı kaybettiğinde kandaki sıvı miktarında da azalma olur. Kan daha konsantre hale gelir yani litre başına düşen eritrosit sayısı yükselmiş olur. Not:Gerçek eritrosit sayısı değişmez ancak kan testinde RBC yüksek çıkar.
İlaçlar: Vücut geliştirme amacıyla kullanılan testeron türevi (anabolik steroidler) ilaçlar. Eritropoetin, gentamisin (antibiyotik), metildopa (tansiyon ilacı) gibi ilaçlarda yüksekliğe neden olabilir.
Kan nakli yapılmış olması
Uzun süre ağır egzersiz yapma
RBC (eritrosit) sayısı tek başına değerlendirilmez. Diğer kan testleri ile birlikte yorumlanması gerekir.
Testi yükselten nedene göre belirtiler değişkendir. Bu testin yüksek olması her zaman belirtiye neden olmaz.
Kaşıntı: Özellikle banyo sonrası artan kaşıntı görülebilir.
El ve ayaklarda kızarıklık, ağrı, yanma hissi veya rahatsızlık hissi
Anemi (kansızlık): B12 vitamini, folik asit veya demir eksikliğine bağlı kansızlıklarda bu test düşebilir.
İlik yetmezliği: Örneğin radyasyon tedavisi sonrası…
Kemik iliğini etkileyen veya kemik iliğine sıçrayan kanserler
Kan kanseri (lösemi), Multiple myelom
İlaçlar: Kemoterapi ilaçları, bazı antibiyotikler (kloramfenikol), kinidin, hidantoin…
Damar içindeki alyuvarların yıkımına (hemoliz) neden olan durumlar.
Belirtiler genellikle kansızlığa bağlı gelişir.
Çarpıntı hissi, erken yorulma