Erdoğan'a 'özel' model - Cumhuriyet Ana Sayfa Haberleri
Erdoğan'a 'özel' model
'Partili cumhurbaşkanı' diye ifade edilen modelin detaylarında olağanüstü yetkileri olan bir lider gizleniyor.
Partinin de lideri: Tüm başkanlık ya da yarı başkanlık sistemlerinde başkanların bir partiye aidiyeti ve ilişkileri de vardır. ABD’de Başkan Obama, parti başkanı değil, ama parti üzerinde ağırlığı var. Bizim önerdiğimiz modelde ise ayrı bir parti başkanı yok. Başkan aynı zamanda partinin de lideri. Ancak yasama organının bağımsız olabilmesi için milletvekillerinin adaylıkların farklı bir mekanizma kurmalıyız. Yani parti başkanı olsa da milletvekillerini başkan belirlememeli. Milletvekilleri, bizdeki önseçim benzeri bir mekanizmayla halkın istediği isimler arasından çıkmalı. Ama partinin bunun dışındaki bütün yönetim işlerini başkan elinde tutabilir. Aslında şu anda bizim anayasamızda, ‘Cumhurbaşkanı seçilen kişinin partisiyle bağı kesilir’ deniliyor. Ancak uygulamada bu böyle değil. Sayısal olarak en güçlü parti cumhurbaşkanını seçiyor. O cumhurbaşkanının ‘tarafsız’ olması mümkün mü? Olmadığını hepimiz biliyoruz.
Parlamentoyu feshetme yetkisi olacak
İstediğini başbakan olarak atar: Bizim modelde önemli olan halk tarafından seçilmiş tek yetkili başkandır. Bunu sağladığımızda yürütme tek başlılığa indirgeneceği için güçlü bir başbakan kalmayacaktır. İlle Fransa’daki gibi aynı zamanda başbakan olacaksa onu başkan atayacaktır. Ama konumu bir bakandan farksız olacaktır, bir memur ataması gibi. Şimdiki sistemde de cumhurbaşkanı milletvekilleri arasından istediğini başbakan olarak atama yetkisine sahip, ama burada güvenoylaması müessesesi olduğu için hükümeti kurabilecek bir genel başkan atanıyor. Artık böyle bir müessese kalmadığı için, hükümeti de başkan kurduğu için isterse Meclis’te en güçsüz konumdaki bir partinin içinden birini de başbakan olarak atayabilir. Ama ABD’deki gibi hiç başbakan da olmayabilir.
Meclis’i fesih yetkisi: ABD’deki başkanlık sisteminde başkanın parlamentoyu fesih yetkisi bulunmuyor, ancak Fransa’daki sistemde bu yetkisi var. Bizim öngördüğümüz modele göre de başkan parlamentoyu feshetme yetkisine sahip. Elbette istediği zaman feshetme şeklinde değil. Bunun kriterleri olacak. Bu uygulamalar çerçevesinde belli tıkanmalar halinde sistemin bu tıkanma ve krizleri aşabilmesi için başkanın parlamentoyu feshetme yetkisi olmalı.