Demans Hastalığının Belirtileri Nelerdir? - Şifa Market
Demansı nedenlere göre 2 çeşit olarak ayırabiliriz. Aslında sınıflandırmada çok çeşitleme yapılabilir ve çok maddeler eklenebilir. Bizim burada yaptığımız çalişmanın asıl amacı yazdıklarımızın halkın anlayabileceği tarzda olması dır. Bu nedenle çok derine girmeden, yüzeysel fakat anlatacaklarımızı herkesin anlayacağı şekilde geniş tutmak hedefimdir. Tüm bunlara istinaden demansı primer demans ve sekonder demans diye ikiye ayırıyoruz.
1- Primer Demanslar,
a. Alzheimer hastalığı
2- Sekonder Demanslar, başka sebeplerin neden olduğu demanslardır. Bunlarda etken ortadan kalkınca demans ta ortadan kalkabilir ya da oldukça geriye dönüş sağlanır.
a- Enfeksiyon Hastalıklara bağlı(AIDS, Deli Dana Hastalığı, Tuberkülosis gibi)
b- Metabolik Hastalıklara bağlı(Tiroid, Paratiroid Bezi Hastalıkları, Karaciğer Hastalıkları, Vitamin B12 ve Folat eksikliği gibi) Bunlar tedaviyle düzeltilebilir.
c- Damarsal Hastalıklara bağlı demanslar (Beyin damar hastalığı veya yüksek tansiyon gibi nedenlerin sonucunda ortaya çıkan yan etkiler neticesinde oluşur.)Bunlarda tedaviyle düzeltilince demansta gerileme , düzelme gerçekleşebilir.
d- Nörolojik Hastalıklar ve Kafa Travmalarına bağlı (Beyin tümörleri, Normal Basınçlı Hidrosefali, Parkinson Hastalığı, Huntington Koresi gibi nedenler)Asıl önemli olan Alzheimer hastalığıdır.
Her insanda bir nebze de olsa unutkanlık vardır. Yaş ilerledikçe bu unutkanlıklar daha fazla olur. Fakat demans hastalığında unutkanlık durumu hastalık düzeyindedir. Dolayısıyla en temel göstergesi unutkanlık ve bu unutkanlığın günlük yaşamı oldukça fazla etkilemesidir.
Ayrıca unutkanlığa ek olarak olayları muhakeme etmede güçlük yaşanır. Yine olayları algılamada zorluklar olur. Zihinsel becerileri oldukça zayıflar ve bu günlük yaşamını etkiler.
Kişinin belleğinde Zayıflama olur ve yakın zamandaki olayları hatırlamada sorun yaşar. Kişiliğinde bir takım değişmeler olur. Bir kafa karışıklığı durumu vardır.
Hastalığın ileri aşamasında sürekli bir endişe hali ve Stres yaşanır. Kişide zaman kavramı birbirine karışır ve geceleri dışarı çıkar. Bazen kendi kendine bir yerlere gidip kaybolur. Bazen kendi evinin yolunu bile unutabilir.
Demans hastalığında kişi artık basit şeyleri yapma konusunda da unutkanlık yaşayabilir. Kapıları açık unutma, suyu ve ocağı açık unutma gibi durumlar da yaşanır. Kelimeleri anlama ve kullanma konusunda sorunlar yaşanabilir
Çok daha ileri aşamalarda ise başkasına bağımlı olarak yaşar. Tanıdığı insanların isimlerini ve yüzlerini unutabilir. Günlük kişisel bakımlarını unutabilirler. Fakat tüm bu belirtiler birden ortaya çıkmaz. Zaman içinde gelişmeye başlar.
Doktor demansın düzeltilemez bir türünü teşhis etse bile, hastayı tedavi edecek ve ailesinin bununla başa çıkmasını sağlayacak çok şey yapılabilir. Demans hastası doktor gözetiminde olmalıdır ve bir nörolog, psikiyatrist, aile hekimi, dahiliyeci veya geriatri uzmanına görünmelidir. Doktor hastanın fiziksel ve davranışsal problemlerini tedavi edebilir ve hasta veya ailesinin her tür sorusunu cevaplayabilir.
Alzheimer’ın başı veya ortalarında olan birçok kişi için, hastalığın bazı belirtilerinin kötüleşmesini geciktirmek amacıyla tacrine (Cognex), donepezil (Aricept), rivastigmine (Exelon) ve galantamine (Razadyne, önceden Reminyl olarak bilinirdi) verilir. Orta ve şiddetli demans için memantine (Namenda) kullanılan bir başka ilaçtır. Doktorlar Vasküler demansta tansiyon, Kolesterol ve şekeri kontrol altına alarak ve sigara kullanımını sonlandırarak ilave zararın önlenebileceğine inanır.
Sorular, doktorun, hastanın mental durumunu değerlendirmesine yardımcı olur. Her soruya ya da sorunun bir kısmına verilen doğru bir cevap, 1 puan sayılır. 24 ya da bunun altında bir skor, anormal kabul edilir. Bu testin neticeleri mükemmel değildir. Düşük skorlu bazı kişiler demanslı çıkmayabilir ve 24 üstünde skor yapan bazıları, daha geniş testlerden sonra, demanslı bulunabilir. Test, doktorlar için işe yarar olmakla beraber; test, bir arkadaş ya da aile üyesi tarafından uygulandığında pek bir şey ifade etmeyebilir.
Kişiye; hangi mevsim, gün, sene, ay ve tarihte bulunulduğu sorulur. (5)
Kişiye; hangi ülke, eyalet, şehir ve hasta­nede olduğu, ve hastanenin kaçıncı katında olduğu sorulur. (5)
Soruları soran kişi, yavaşça (örneğin, “kedi”, “tekne”, ve “televizyon” gibi) üç nesnenin isimle­rini söyler ve kişiden bunları tekrarlaması istenir. (3)
Kişiden, 100 rakamından 7 çıkarması ve daha sonra, işlemin sonucu olan sayıdan tekrar 7 çıkarması istenir. Bu, beş basamak şeklinde tekrarlanır. Veyahut, kişiden “dünya” kelimesinin harflerini sondan başa doğru teker teker söylemesi istenir. ( 5)
Kişiden, birkaç soru önce söylenen üç nesneyi hatırlaması istenir. (3)
Soruları soran kişi, kişiye bir kalem gösterir ve ona bunun ne olduğunu sorar. (1)
Soruları soran kişi, kişiye bir kol saati gösterir ve ona bunun nasıl kullanıldığını sorar. (1)
Soruları soran kişi, “Eğer, ve ya da ama” der; ve kişiden bu cümleyi aynı şekilde tekrarlamasını ister. (1)
Soruları soran kişi, üç talimatı da bir kerede vermek üzere, kişiden, sağ eline bir kağıt almasını, ikiye katlamasını ve
bunu yere koymasını ister. Kişi, doğru gerçekleştirdiği her eylem için parça başı bir puan alır. (3)
Soruları soran kişi, (“Gözlerinizi kapayınız” gibi) bir talimat yazar; ve kişiden, bunu okuyup eylemi icra etmesini ister. (1)
Kişiden bir cümle yazması istenir. (1)
Demans, beyinde hasardan kaynaklanan ve ilerleyen bir bozukluk olup kişide yaşından beklenen beyin performansını gösterememesidir. Özellikle etkilenen bölgeler hafıza, dikkat, dil ve problem çözme alanlarıdır. Durumun ileri aşamalarında kişi zaman, yer ve kişi oryantasyonunu kaybeder
Günlük yaşamsal aktivitelerde azalma ve bilişsel yeteneklerde bozulma ile karakterize, nöropsikiyatrik semptomların ve davranış değişikliklerinin eşlik ettiği nörodejeneratif bir hastalıktır. Demansın en sık görülen tipidir. Bu hastalığı ilk olarak Alois Alzheimer tanımlamıştır.