Devlet sanat galerilerini desteklemeli - Keyif Haberleri
HaberlerDevlet sanat galerilerini desteklemeli
GeriKeyif Devlet sanat galerilerini desteklemeli
10.03.2016 - 00:29, Son Güncelleme: 10.03.2016 - 10:46
- İlk olarak Türkiye’deki sanat piyasasından başlamak istiyorum... Son dönemde galeriler ve hatta Türk koleksiyonerler yabancı sanatçıları tercih eder oldu. Bu akım ile ilgili ne düşünüyorsunuz?
Bazıları için sanat güvenli bir liman olarak ortaya çıktı. Satın aldıktan 6 ay sonra döviz bazında katlanan fiyatlara satabildikleri için sanat da finans bakış açılı insanların yatırım sepetine girdi. Sanat eserine yatırım aracı olarak bakan insanların oranı gerçekte 2000 öncesi ve sonrasında aynıdır, mamafih o günden bugüne değişen tek şey alıcı sayısındaki artıştır, o kadar.
- Peki Türkiye’de galeriler ve sizin gibi galericilerin sanata yaptıkları yatırımlar arttıkça 2000 sonrası sayıları artan bu sanat alıcılarının sonraki kuşaklarında yavaş yavaş bir koleksiyoner kültürünün oluşabileceğini düşünüyor musunuz?
- Yurtdışından sanatçı getirdiğinizde veya yurtdışına sanatçı götürmek istediğinizde devletin yaklaşımı, tutumu nasıl? Hiç destek durumu oluyor mu?
TÜRKİYE'DE DOMATESLE SANAT ESERİNE KOYULAN KDV AYNI
- Vergiler, destek görülmeme gibi konular, sanat piyasasının gelişimini engelleyen ve yeni sanatçıları yer açmayı daha zor kılan çok ciddi ve birilerinin mutlaka duyması gereken konular. Bu konuları yansıtmak için galerileri temsil eden bir dernek ya da dayanışma var mı? Bir şekilde sesinizi duyurmaya çalıştınız mı?
Dernek kurduğumuzda üzerinde çalıştığımız yaptırımlardan biri KDV’ydi. Standart %18 KDV’yi düşürmek için bir araya gelmiştik. Bu sanat eseri için çok yüksek bir oran. Domatesle sanat eserinin KDV’sinin aynı olması pek mantıklı bir konu değil. Hele ki bu ülkede pırlanta gibi lüks tüketim mallarında KDV sıfır ise. Özellikle bu gibi konular ile ilgili görüş bildirmeye gayret ettik.
- Biraz yurtdışı fuar deneyimlerinizden bahsedebilir misiniz? Sizin için yurtdışı fuarının önemi ne? Ne sıklıkta katılıyorsunuz?
AVRUPA'DA OYUNCAK EDİLECEĞİMİZ FUARLAR YERİNE DOĞU FUARLARINI TERCİH EDİYORUZ
- Bu sene yurt dışında hangi fuarlara katılacaksınız? Özel projeleriniz var mı?
- Photo London’dan Art Stage Singapore’a kadar geniş bir skalada uluslararası fuarlara katılım sağlayacaksınız. Bu fuarlara hangi kriterleri göz önünde bulundurarak katılıyorsunuz?
Sanat evrensel bir olgudur ama yine de gözettiğimiz belli kriterler var. Avrupa fuarlarına şu anda daha az katılıyoruz Photo London hariç, onu fotoğraf fuarı olduğu için biraz konteks dışı tutuyorum. Ama genel anlamda Türk sanatçılarımızı en iyi şekilde temsil etmek ve görünürlüklerini farklı yerlerde güçlü bir şekilde sağlayabilmek için ağırlıklı doğu fuarlarını tercih ediyoruz bu dönem. Bu tercihin iki sebebi var. Birincisi, Avrupa ağır bir krizde şu anda dolayısıyla sanata -alım anlamında- ilgi çok düştü. İnsanlar Frieze gibi çok büyük bir fuara gittiklerinde garantili olsun diye orada çok tanınmış sanatçıların gösterildiği Masters adlı bölümden onların çok yüksek fiyatlı eserlerini satın alıyorlar veya ana fuara gittiklerinde dünyanın en önemli ilk 15-20 galerisinden alım yapıyorlar, ki bu galeriler, çete gibi her seferinde aynı fuarlara gidip duruyor, birbirlerinin gönlünü ve cebini eyleyip, bizim gibi küçük galericikleri top çevirir gibi, kalabalık gözüksün diye aralarına alıyorlar. Bize alan bırakmıyor ve standart müşterilerine satış yapıyorlar. O kadar ki, bu fuarların çok büyük bir bölümüne (dünyada senede 15 fuara katılan galeri var) katılarak bütün satışını buralarda yapan galeriler var. O 15 fuarda ellerinde yeni üretilmiş, eski üretilmiş ne kadar eser varsa onları satıyorlar. Çünkü ülkelerinde kriz var ve galerilerinde satış yapamıyorlar. Londra’da, Paris’te kendi galerinde uluslararası alanda onlardan eser alacak koleksiyoner sayısı Türkiye’ye göre çok daha fazla gibi gözükse de yine de alıcı ağırlıklı lokaldir (%80-90). Uluslararası fuar yaptığında tabii buralarda bir sürü uluslararası alıcı gelip özellikle bu galerin “büyük” uluslararası isimlerini görüp, milyon dolarlık rakamları bile sudan ucuz addederek koleksiyonlarına katıyorlar. Aynı şey kendi ülkelerinde, kendi galerilerinde olmuyor. Dolayısıyla sürekli fuarlara katılıyorlar. Lakin bu durum Türkiye’de tam tersi. Mesela, ben galeride satış yapabilen biriyim, benim sergi satış ortalamam genelde %50’nin altına düşmez, hatta bu ortalamanın üstüne çıktığı da olur. Bu mantıkta düşünürsen benim uluslararası fuarda satış yapmaya hiç ihtiyacım yok; ki biraz önce bahsettiğim Türk galerilerine bu fuarlarda oyuncak muamelesi yapılmasından dolayı oradaki satışlarımız son derece düşük.
- Peki doğu fuarları şu an kapitale sahip olan Arap ya da Uzak Doğulu alıcılardan dolayı mı revaçta? Avrupa yerine Türk sanatçıları tercih edebilecek doğuda daha rahat satış olur düşüncesi sebebiyle mi doğu fuarlarına katılım var?
Bizim deneysel bir yönümüz de var. Dubai’yi de sayarsan bu zamana kadar uzak doğuda 10-11 civarı fuara katıldık. Bunun sebebi doğudaki ilginin batıya göre bizim açımızdan daha yüksek olması. Bunun sebebi Türkiye’yi doğuyu görmelerinden değil; bilakis batıdaki çok büyük fuarlarda pahalı ve üst düzey galerilerin bizleri hakir görüp mekan doldurmak için kullanmaları az önce izah ettiğim gibi; fakat doğuda böyle bir durum yok, herkes eşit...
Uluslararası fuarları nerede yaparsan yap, uluslararası fuarlar sana para kazandırmaz, onların PR getirileri olur. İsmen tanınırsın, fuarlar seni tanır, sen onları tanırsın, bu sayede bir sürü yeni galeri, koleksiyonerler, küratörler ve müzelerle tanışırsın. Satış olmayabilir, hemen işbirliği olmayabilir ama sonuç itibariyle bir havuz içine girersin ve bu doğuda ve batıda fark etmez. Önemli olan bundan sonrasını doğru kullanmaktır. Biz bir süredir devam ettirdiğimiz uluslararası fuar deneyimlerinin meyvesini bu sene almaya ve bahsettiğim “ahir” zamanı iyi kullanmaya başladık. Londra’da bir fuarda tanışmış olduğumuz Tayvanlı bir galeride Mayıs’ta Burcu Perçin’in sergisi var: Flugent Art diye oranın iyi düzeydeki galerilerinden birin bu... Avustralya’da bahsettiğim sergi var. Ceren Oykut’un Almanya’da görünürlüğünün yüksek olacağı bir sergi planlanıyor. Bunların yanında, ağırlıklı olarak Hollanda’da çalışmalarına devam eden Ahmet Polat’ın sergisi “A Bridge Too Far” da bu hafta İstanbul’da açıldı.
Ahmet Polat, Unkapanı Köprüsü, 2015
- Son ve biraz magazinel soru o halde... Ülke politikalarının ve geçirdiğimiz dönemin, yurt dışı fuarlarında Türk sanatçılarına olan ilgiyi arttırdığını düşünüyor musunuz?
Hayır, zannetmiyorum. Çünkü Türkiye’deki politik konjonktür her zaman dünyadan farklı, ayrıksı olageldi: hep aşırı, hep marjinal... Bu nedenle ülkemizde zaten sanatsal üretimler, sosyal ve sosyopolitik konuları dışlayamaz. En sakin ortamda bile sistem eleştirisi içeren gizli ya da açık mesajlı sanatsal üretimler bu ülkede mutattır. Son tahlilde siyaset bizim hayatımızın sosyal yapımız itibariyle ayrılmaz bir parçası ve sanatın toplumsal hayatın bir yansıması olma yönü bu kadar kuvvetli iken buradaki sosyopolitik yapı sanat eseri üretimine ister istemez buram buram siniyor. Bu süreklilik içinde bizim bu saatten sonra uluslararası fuarlarda eserlerin içerikleri yüzünden daha fazla ilgi görmeleri pek olası değil. Diğer yandan içinde bulunduğumuz bu sürekli istim üstünde olma hali belki yurt dışında dönemsel olarak daha fazla göz önünde olmamızı sağlıyor ki bu da biraz “pity interest” (acıma ilgisi) denilen bahse yol açıyor. Bu durumlarda sergilenen eserleri gösteriyor ve siyasi göndermeleri anlatıyorsun, fakat aslında soranlar yalnızca anlatılan o konulara daha önce bu derece dahil değildiler, yoksa bu yansıma hep var. Şu an daha çok sormaları, tamamen daha çok (gazeteci tutuklanmaları, bomba patlamaları kaynaklı konulardan) haber olmamızdan kaynaklı bir “algıda seçicilik” meselesi, o kadar...