Eksik Ya Da Hiç Ödenmeyen İşçi Ücret Alacakları
Eksik ya da hiç ödenmeyen işçi ücret alacakları, işçilerin en büyük sorunlarındandır. İşverenin ücret ödeme borcu; işçinin iş akdinde yapmayı üstlendiği iş görme borcu karşılığı olan ve işverenin iş akdinden doğan en temel borcudur.
Ücret, iş akdinin kurucu unsuru olduğundan, ücret öngörülmeksizin yapılan iş sözleşmeleri geçersiz sayılmaktadır. İşçinin yapmış olduğu iş karşılığında aldığı ücret, ülkemizde günümüz şartlarında tek geçim kaynağı olduğundan ücret alacakları herhangi bir alacak hakkı olmaktan çıkmış ve sosyal bir nitelik kazanmıştır. İşçinin ücret alacağı, Anayasa’nın 55. Maddesinde de güvence altına alınmıştır; “ Ücret emeğin karşılığıdır. Devlet, çalışanların yaptıkları işe uygun adaletli bir ücret elde etmeleri ve diğer sosyal yardımlardan yararlanmaları için gerekli tedbirleri alır. Asgari ücretin tespitinde çalışanların geçim şartları ile ülkenin ekonomik durumu da göz önünde bulundurulur. ”
İş Kanunu’nun 32. Maddesi 1. Fıkrasında; “ Genel anlamda ücret bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutardır.” Şeklinde tanımlanmıştır.
İş kanununda adı geçen “ asıl ücret “ (İK37/2) işçiye ödenen temel ücret, para ile ödenen tutardır. Bundan şu sonucu çıkarmamız gerekmektedir; temel ücret aynî ( eşya ) olarak kararlaştırılamaz ve ödenemez.
Anlaşılacağı üzere işverenin en esaslı yükümlülüklerinden biri ve iş sözleşmesini kurucu unsurlarından birisi ücret ödemedir.
işçinin ücretini ödenmemesi halinde; İşçi, zamanaşımı süresi içinde ( hakkın doğduğu tarihten itibaren 5 yıl) ödemeyi talep edebilir. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 34. maddesinin 1. fıkrası uyarınca gününde ödenmeyen ücretler için yasal faiz değil, mevduata uygulanan en yüksek faiz uygulanır.
Ücret alacakları zamanında veya kanuna uygun şekilde ödenmeyen işçi, iş sözleşmesini haklı olarak feshederek, kıdem tazminatına hak kazanabilir. Yine bu durumda fesih haklı olduğundan, işsizlik maaşı da alabilir. Ancak, tüm bu fesih sürecinin en iyi iş hukuku uzman avukatı ile takip edilmesi işçinin yararına olacak, hak kayıplarının önüne geçecektir. Ne yazık ki bazen işçilerimiz, hukukun ve hukukçunun hayatlarına nasıl etki edebildiğini fark edememekte, birkaç lira için hiç bilmedikleri bir alanda kaybolmaktadırlar.