1- Fiziki Ve Beşerî Coğrafya - Bibliyografya: 3 Fİrza 3
Batı Avrupa'da ülke.
1- Fiziki Ve Beşerî Coğrafya
Harita üzerindeki şeKli kabaca bir altı­gene benzeyen Fransa'nın altı kenarından Üçü denizlerle (güneyde Akdeniz, batıda Atias Okyanusu, kuzeyde Manş denizi), ikisi dağlık kesimlerle (güneybatıda ispanya sı­nırındaki Pireneler, doğuda Almanya, İsviç­re ve İtalya ile sınır oluşturan Vosges dağ­ları, Juralar ve Alpleri, biri ise kuzeydoğu­daki Belçika ve Lüksemburg sınırlan ile kuşatılmıştır. Yüzölçümü 543.965 km2, nüftısu 57.690.000 (1993 tah.) olan ülkenin başşehri Paris (1990'da 2.175.200, met­ropoliten alan 9 milyon), nüfusu 250.000'i geçen öteki şehirleri ise Marsilya (807.726), Lyon (422.444), Toulouse (365.933), Nice (345.674), Strasbourg (255.937) ve Nan-tes'tır (252.029); iki meclisli (5 yıl için se­çilen 577 üyeli millet meclisi, 9 yıl için se­çilen 317 üyeli senatol cumhuriyetle yö­netilir. Fransa, "döpartement" adı verilen doksan altı idarî bölüme ayrılmıştır. Fran­sa Cumhuriyeti'nin anavatan toprak­larından başka deniz aşın topraklan da vardır.
1- Fiziki Ve Beşeri Coğrafya
Fransa, bütün yüzeyinin % 62'si 250 metreden daha düşük alanlarla kaplı, ortalama yüksekliği 342 m. olan alçak bir memlekettir. Bu genel görünüme kar­şılık yüzey şekilleri açısından ülkenin gü­neydoğusu ile kuzeybatısı arasında önem­li bir fark göze çarpmakta ve Atlas Ok­yanusu kıyısında bulunan Biarritz İle Lüksemburg sının arasına çekilen güneybatı-kuzeydoğu doğrultulu bir çiz­ginin kuzeyinde ve batısında daha çok geniş düzlüklerle alçak tepe ve platola­rın, doğusunda ve güneyinde ise yük­sek dağların yer aldığı görülmektedir. Alpler, Juralar, Vosges dağları ve ülke­nin ortasında yükselen Massif Central kütlesi bu ikinci kesimdedir; Avrupa'­nın en yüksek zirvesini teşkil eden Mont Blanc da (4807 m.) Fransız Alpleri üze­rinde yer alır. Fransa, coğrafyacılar ta­rafından Avrupa kıtasının küçük bir ör­neği, hatta onun bir "maketi" olarak ni­telendirilir. Bunun başlıca sebebi, Avru­pa'nın genelinde de 200-250 m. yük­seklikteki alçak sahaların bütün yüze­yin yarısından fazla yer kaplaması ve bu kıtadaki yüzey şekillerinin başlıca üç türünü oluşturan birikim havzalarının, aşınmış Hersinyen kütlelerinin ve üçün­cü zamana ait genç kıvrımların Fransa'­da da bulunmasıdır. Ülkenin yüzey şe­killerinde olduğu gibi ikliminde de çe­şitlilik görülür; batısında yaz ve kış ara­sındaki sıcaklık farkları az, her mevsimi yağışlı geçen okyanus iklimi, doğusun­da Orta Avrupa'ya has, kışları daha sert yarı karasal iklim hâkimdir. Akdeniz kı­yılarında ise yazları sıcak ve kurak, kış­tan ılık ve yağışlı geçen Akdeniz iklimi hüküm sürer. Bu kıyılardaki kışların ılık­lığını, zaman zaman kuzeybatıdan esen ve Rhöne vadisinden geçerken şiddetle­nen "mistral" adlı soğuk rüzgâr kesinti­ye uğratır. Doğal bitki örtüsü, ülkenin alçak kesimlerinde daha çok kışın yap­raklarını döken yayvan yapraklı kayıngillerle, dağlık kesimlerde ise çeşitli çam­larla ve köknar, ladin gibi yaprak dök­meyen diğer İğne yapraklı ağaç türle­riyle temsil edilir. En Önemli akarsular Seine, Loire. Garonne ve Rhöne nehirle­ridir; bunlardan Seine Manş denizine, Loire ve Garonne Atlas Okyanusu'na, Rhöne ise Akdeniz'e ulaşır. Ülkede göl sayısının fazla olmasına karşılık Leman gölü de denüen Cenevre gölünden baş­ka büyük göl yoktur; bunun da büyük bir kesimi İsviçre sınırları içinde kalır.
1993 istatistiklerine göre Fransa'da km2 başına düşen nüfus yoğunluğu 106'-dır ve bu rakamın, komşu ülkelerinkiler-le karşılaştırıldığında İspanya (78/km2) hariç, hepsininkinden düşük olduğu gö­rülür297. Nüfusun ülke içinde dağılımı da büyük çeşitlilik gösterir. Genellikle Manş kıyı­ları, kuzey ve kuzeydoğunun büyük sa­nayi bölgeleri, Paris havzası ve Lyon çevresi en kalabalık alanlardır. Meselâ dağ­lık kesimlerde ve kalkerli yaylalarda yo­ğunluğun 20/km2 kadar olmasına kar­şılık bu rakam Paris havzasında 900/ km2'ye yaklaşmaktadır. Ülkede, nüfusun % 93'ünün konuştuğu resmî dil Fran­sızca'dan sonra ikinci büyük dil % 2.6 oranıyla Arapça'dır. Halkın büyük çoğun­luğunu nüfusun % 76,4'ünü oluşturan Katolikler meydana getirir. İstatistikle­rin verdiği rakamlara göre diğer hıristi-yanlar % 3,7, müslümanlar % 3, Muse­viler ise % 1,1 oranındadır.
Ekonomide hem tarım hem de en­düstri aynı derecede önemlidir denilebi­lir. % 60' tarıma elverişli olan toprak­ların ayrıca verimli olması ve iklimin yu-muşaklığıyla bölgelere göre değişmesi Fransa'yı Avrupa'nın en önemli tarım ül­kesi haline getirmiştir. Tarım ürünleri­nin bolluğu ve çeşitliliği açısından Avru­pa Topluluğu içinde birinci sırada bulu­nan ülkede yılda 34 milyon ton buğday, 29 milyon ton şeker pancarı ve 13 mil­yon ton mısır yetiştirilmektedir. Meyve­cilik alanında da söz sahibi olan Fran­sa'nın kuzey bölgelerinde (özellikle Nor-mandiya) daha çok elma, güney bölge­lerinde ise yılda 7 milyon tonu aşan şa­rap üretimiyle ülkeyi dünyanın en büyük şarap satıcısı durumuna getiren üzüm yetiştirilir. Hayvancılık da gelişmiştir ve modern metotlarla 21 milyon baş sığır, 12 milyon baş domuz beslenir. Süt ürün­leri içinde özellikle peynir çeşitleri (300 kadar) dikkat çeker.
Zengin yeraltı kaynaklan arasında, ku­zey bölgelerinden ve kuzeydoğuda Pas de Calais çevresinden çıkarılan kömür önemli bir yer tutmaktaysa da üretim ihtiyaca yetmemektedir. Enerji kaynağı olarak kömürün ülkenin sadece bir ke­siminde ve sınırlı alanda bulunmasına karşılık hidroelektrik enerji kaynakları çok daha zengin ve ülke yüzeyine daha iyi dağılmış durumdadır. Fransa nükleer enerji konusunda erken adım atan ülkeler arasındadır ve bunun için gereken yakıtı Massif Central'daki uranyum ya­taklarından sağlar. Ayrıca Bretagne böl­gesinde bulunan Rance ırmağının ağ­zındaki haliçte, dünyada ilk defa deni­zin gelgit farkından faydalanılarak ener­ji üreten bir santral kurulmuştur. Çeşitli maden cevherleri arasında Lorraine böl­gesinde çıkarılan demirle güneybatıda çıkarılan boksit başta gelmektedir. Fran­sa İl. Dünya Savaşı'ndan sonra yaptığı büyük bir atılımla sınaî üretim açısın­dan dünyada dördüncü sıraya yerleş­miştir. Sanayi bölgeleri özellikle kuzey ve kuzeybatı kesimleriyle Paris ve Lyon çevresinde yer alır. Sanayi kollarının en önemlilerini makine, ipekli kumaş ağır­lıklı dokuma ve giyim, gıda, otomobil 3 milyonu aşan otomobil üretimiyle dün­yada dördüncül, uçak, gemi yapımı ile elektrikli alet ve kimya sanayii oluştur­maktadır.
Ülke ulaşımında 34.000 kilometreyi bulan demiryolu ve 800.000 kilometre­yi aşan karayolu ile tarifeli sefer yapan altmış dört havaalanı hizmet verir. Bü­yük kısmı XIX. yüzyıldan kalmış olan su yolları ağı (kanallar) daha çok kuzey ke­simleriyle sınırlıdır. Fransa, dünyada tu­rizmi ilk geliştiren ve gelenek haline ge­tiren ülkelere örnek olarak gösterilebi­lir. Başlıca ihraç mallan arasında otomo­bil, silâh, uçak (savaş ve yolcu uçağı), ti­caret gemisi, şarap, buğday, süt mamul­leri, kimyasal maddeler ve dokuma ürün­leri yer alır; en fazla ithal ettiği mallar ise petrol ve diğer yakıtlardır.