"Cenâb-ı Hakkın Âdil ismi Hakîm burcunda, Rahmân ismi Kerîm burcunda, Rahîm ismi Gafûr burcunda (yani mânâsında), Bâis ismi Vâris burcunda, Muhyî ismi Muhsin burcunda, Rab ismi Mâlik burcunda tulû ettiler." İsim aktarmalarının hikmeti ile birlikte izahı? | Sorularla Risale
Cum, 28-Ara-2012 - 10:15 tarihinde gönderildi
"İşte bu âlemi bu zulümat içinde gördüğüm anda, kalb ve ruh ve aklımla beraber bütün letâif-i insaniyem, belki bütün zerrât-ı vücudum feryatla ağlamaya hazırken, birden Cenâb-ı Hakkın Âdil ismi Hakîm burcunda, Rahmân ismi Kerîm burcunda, Rahîm ismi Gafûr burcunda (yani mânâsında), Bâis ismi Vâris burcunda, Muhyî ismi Muhsin burcunda, Rab ismi Mâlik burcunda tulû ettiler. O âlem-i insanî içindeki çok âlemleri tenvir ettiler, ışıklandırdılar ve nuranî âhiret âleminden pencereler açıp o karanlıklı insan dünyasına nurlar serptiler."(1)
Allah’ın herbir isminin kainat sahnesinde tecelli dairesi vardır. Bu dairede bir isim reis ve galip iken, diğer isimler ise bu ismin emrinde ve gölgesinde hizmet ve tecelli ederler.
Mesela, Rahman ismi yani şefkat manası, Kerim isminin tecelli dairesinde çok aşikarane tecelli edip kendisini ilan ediyor. Ama bu dairede Kerim ismi yani ikram ve ihsan manası galip, diğer isimler ise ona tabidir ya da onun zımnında tecelli ediyorlar.
Allah’ın isimlerinin birbirlerinin üstünde görünüp birbirlerinin burcunda tulu etmesi; her bir ismin o fiilde gerekli aktör olmasındandır. Yani fiilin vuku bulması bütün isimlerin o fiilde tecelli etmesi ile mümkündür. Lakin fiilin mahiyetine göre, bir isim o fiilde galip diğer isimler ise ona tabidir. Bu sebeple bir fiilde bütün isimler zımni olarak tecelli ederler. Bu da isimlerin birbirlerinin dairesinde görünmelerini ve tulu etmelerini temin ediyor.
Hakim burcu, Hakim isminin galip olduğu tecelli dairesi iken, Adil ismi bu dairede kendini zımni olarak ilan ve ispat ediyor demektir. Mesela, burnun yüzdeki boyut oranında da hem hikmet manasında Hakim ismi, hem de diğer azalar ile olan uyum noktasından Adil ismi tecelli ve tezahür ediyor. Şayet burun yüz cm uzunluğunda olsa bu oran hem Hakim ismine hem de Adil ismine uygun düşmez.
İnsanların varlıkları, Allah’a emanet edilen bir miras gibidir ki; bu mana Varis ismi ile yad ediliyor. Ölüm ise insanın varlığını yok ediyor, şayet yeniden dirilten manasına gelen Bais ismi insana ikinci bir diriliş vermez ise insanın mirası yok olacak. Bu yüzden Bais ismi Varis isminin burcunda, yani dairesinde yıldız gibi parlıyor ve kendini ilan ediyor.
Muhyi ismi hayat veriyor, Muhsin ismi de bu hayata hediyeler ikramlar ve ihsanlar yağdırıyor. İki isim iç içe ve birbiri içinde tecelli ve tezahür ediyor.
Malik ismi bütün mülkü kendi adına zapt ediyor, sonra Rab ismi devreye girip bütün o mülklerde tedbir ve tasarrufunu gösteriyor. Malik olmayan Rab da olamaz. Zira rububiyet ancak kendi mülkünde tezahür edebilir. Bütün isimlerin birbiri ile böyle ince ve latif münasebetleri bulunuyor...
(1) bk. Mektubat, Yirmi Dokuzuncu Mektup, Beşinci Risale.