Haftanın Medya ve Sivil Toplum Değerlendirmesi (12 Ağustos-18 Ağustos 2019)
Erdoğan liderliğindeki"Erdemliler Hareketi" ile 2001 yılında siyaset sahnesinde yerini alan AK Parti, çeşitli engellemelere rağmen reformlar ve seçim başarılarıyla dolu yürüyüşünü hız kesmeden sürdürüyor.
Erdoğan'ın giremediği 3 Kasım genel seçimlerinden AK Parti 34,28'lik oy oranıyla birinci parti olarak çıktı ve Abdullah Gül başkanlığında 58. Cumhuriyet Hükümeti kurulduMahkumiyetine neden olan şiiri okuduğu Siirt'ten milletvekili seçildi
Yeni bir bayrak değişimi. İktidarının 12. yılında Erdoğan'ın genel başkanlığındaki son yerel seçime 2014'te giren AK Parti, yüzde 45,60 oy oranıyla 18'i büyükşehir olmak üzere, 818 belediye başkanlığını kazandı.
AK Parti Kurucu Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan, 10 Ağustos 2014'te yapılan seçimde doğrudan halk iradesiyle seçilen ilk ve Türkiye'nin 12. Cumhurbaşkanı oldu. Önce Ahmet Davutoğlu, sonra Binali Yıldırım, AK Parti Genel Başkanlığına seçildi ve Başbakan oldu.
Türkiye, 16 Nisan'da yapılan ve "tarihi" olarak nitelendirilen halk oylamasıyla yeni bir döneme girdi. Halk oylaması süreci, Başbakan Binali Yıldırım dâhil, 316 AK Parti milletvekilinin imzasını taşıyan anayasa değişikliği teklifinin 10 Aralık 2016'da TBMM Başkanlığına sunulmasıyla başladı.
TBMM /KÜLLİYE KÖPRÜSÜ TAHKİMATI
Cumhurbaşkanlığında yeni sisteme yönelik eleştiriler üzerine başlatılan çalışmalarda önemli gelişmeler var.
Bu gelişmelerin birisi, TBMM ile Külliye (Başkanlık) arasındaki köprülerin tahkimatı. Vekillerin “Meclis’in etkisizleştirildiği” yakınmaları üzerine kapatılan Başbakanlık Kanunlar Kararlar Genel Müdürlüğü gibi TBMM’de bir yapı kurulması planlanıyor.
Milletvekillerinin bakanlara ulaşma sorununun aşılabilmesi için de ‘nöbetçi bakan’ uygulamasının sistematik hale getirilmesi üzerinde duruluyor. Bakanların yurtiçi ve yurt dışı programlarına göre haftalık ya da duruma göre günlük olarak bir bakan, TBMM Genel Kurulu’nun çalıştığı günler Meclis’te olacak.
Yeni sisteme geçildiğinden beri yasa önerilerinin hazırlanmasında sıkıntılar yaşanıyor. Başkanlık, Parti ve Meclis grubu arasındaki kopukluğun giderilmesi için kapatılan Başbakanlık bünyesindeki Kanunlar ve Kararlar Genel Müdürlüğü’ne benzer bir yapının TBMM’de kurulması üzerinde duruluyor.
Yatırımlar konusunda da bakanlar ve parti yöneticilerinin seçim bölgeleriyle diğer iller arasındaki ilişkilerin düzenlenmesi yolunda yeni köprü –ofis bağlantıları gündeme girmiş görünüyor.
ABD’NİN DAYATTIĞI 3 BANTLI GÜVENLİK ALANI
(Habertürk Yazarı Muharrem Sarıkaya’nın yazısı)
Ankara’da 7 Ağustos’ta ABD askeri heyeti ile yapılan görüşmelerde, Suriye’nin kuzeyine oluşacak güvenli bölge konusunda anlaşmaya varıldığı açıklanmıştı. Buna karşın ardı sıra gelen açıklamalar da anlaşmaya ilişkin bir şeylerin yanlış gitmekte olduğunun işaretçisiydi.
Önce Dışişleri Bakanı’nın tepkili sözleri geldi, bunu son olarak önceki gün Milli Savunma Bakanı Hulusi Akar’ın TRT’ye demeci takip etti. Akar, bölgede “hava kontrolü ve koordinasyonunun ve kurulacak harekât merkezinin önemine” vurgu yaparken, güvenlikli bölgenin derinliğinin müzakere masasında olduğunun işaretini de şu sözlerle verdi:
“Müşterek harekât merkezi kurulduktan sonra müttefiklik ve stratejik ortaklık ruhuna uygun bir şekilde ilerlemeyi ve ABD’li müttefiklerimizle beraber hareket etmek arzusuyla bunları söylüyoruz. Ama diğer taraftan da ister ‘B’, ister ‘C’ planı deyin eğer bunlar yürümezse kendi başımıza yapacağımız faaliyetlerimiz de hareketlerimiz de olacaktır…”
Bir yandan ABD’li 6 kişilik askeri heyet Şanlıurfa’da Müşterek Harekât Merkezi için yer bakarken, bu açıklamaların gelmesi üzerine konunun ilgili taraflarına “sorun ne?” diye sordum. Anladım ki “Müşterek Harekât Merkezi’nin yapılanması, hava kontrolü ve koordinasyonu” konusunda her şey yolunda ilerliyor.
Buna göre, “yerleşim merkezlerine aynen kâğıt üzerindeki Münbiç mutabakatında olduğu gibi Türk güvenlik güçlerinden hiçbiri girmeyecek...”
Ankara mutabakatı kâğıt üzerinde duran Münbiç benzeri plana itirazını sürdürürken, ABD kaynakları da “henüz bir noktaya ulaşılmadığını, sürecin belirsizlikle dolu olduğunu” teyit ediyor.
1- ORTAK BANT: Daha önce YPG ve SDG yetkililerinin de dile getirdiği gibi 5 kilometre olması istenen ilk bantta Türk ve ABD askerleri ortak devriye görevini yürütecek. YPG/PKK güçleri bu bant içinde kesinlikle yer alamayacak. Ancak kent merkezlerine ve Kürt yerleşimlerine Türk askeri de giremeyecek çevre sahada kalacak. Yerleşimlerde tam denetim ABD ve yerel sivil, askeri konseylerin elinde bulunacak. Türkiye tespit ettiği kişi varsa yerleşimden çıkarılmasını isteyecek. Bir anlamda kâğıt üzerindeki Münbiç Mutabakatı burada hayata geçirilecek.
Nitekim ABD’nin uluslararası ilişkiler alanındaki etkili dergisi Foreing Policy Research İnstitute Orta Doğu Direktörü Aeron Stein de bu bilgiyi paylaştı. Stein bununla kalmayıp, “Türkiye’nin önerdiği 32 km’lik bant içinde, hatta daha da ilerisinde insansız hava araçları ile sanal güvenli bölge oluşturulabileceğini, ortak harekât merkezinden Türk ve ABD güçlerinin birlikte operasyonu ile oluşacak ‘havadan sanal güvenli bölgede’ Suriye Demokratik Güçlerinin hareketlerinin anlık izlenerek gerekenin yapılması konusunda uyumun sağlanabileceğini” belirtti. Hatta ABD’nin Türkiye’yi bu konuda ikna edebilmek için ortak harekât merkezini harekete geçirmeyi hedeflediğinin de altını çizdi.
Ancak ortada kâğıt üzerinde kalan Münbiç mutabakatı da varken Türkiye şu aşamada meseleyi, sadece tepki göstermekle kalmayıp, bir adım ötesine de taşıyarak Al Bab, Afrin’deki gibi güvenli bölgeyi tek taraflı kuracak.
(Superhaber Yazarı Metehan Demir’in yazısı)
"Çok zorlu ve sinirlerimize hâkim olmamız gereken adımlar atmamız gerekiyor. ABD'nin rahat durmayacağı ortada. Türkiye'nin bu süreçte ABD'ye baskı yapması lazım. PKK/YPG'nin bölgeyi ne şekilde terk edeceği, nereye gönderileceği konularının da sıkı takip edilmesi gerekiyor. Amerika ve Batı, Türkiye'nin buraya operasyon ile bölgedeki insiyatifi tamamen ele almasının önüne geçmesini amaçlıyor."
(Hürriyet Gazetesi Yazarı Sedat Ergin’in yazısı)
En baştan belirtelim, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın S-400 kararını tek bir faktör ile açıklamak yerine, birden çok düşünce, saik ve siyasi hesabın bileşkesi olan bir hamle olarak görmek gerekiyor.
Türkiye 2015 yılı kasım ayında bir Rus savaş uçağını düşürdüğü için bu hadisenin sonrasında Rusya ile ilişkiler ciddi ekonomik sonuçlara da yol açacak şekilde dibe vurmuştu. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 2016 Haziran ayında Rusya lideri Vladimir Putin’e bu konuda gönderdiği mesajla attığı adımdan sonra, S-400 dosyasını ilişkilerin normalleşmesinin önünü açacak bir anahtar olarak da kullanmıştır.
Erdoğan, aynı zamanda Suriye denkleminde siyasi ve askeri anlamda daha geniş bir hareket alanı kazanabilmek için de Rusya ile işbirliğini stratejik bir ihtiyaç olarak görmüştür. S-400 projesi ilişkilerdeki normalleşmeyle birlikte bu işbirliğinin kapısını da aralamıştır. Bugün Suriye konusunda uluslararası alanda başat işbirliği formatı olan, Türkiye, Rusya ve İran’ın bir araya geldiği Astana mekanizmasının 2017’de kurulduğunu unutmayalım. Bu formatın ortaya çıkışıyla S-400 alımının kuvveden fiile çıkması birbirine paralel yürümüş eşzamanlı süreçlerdir.
S-400’lerin gelişinden söz ediyorsak, bu gelişmenin Amerikan sisteminin himayesindeki Fetullah Gülen’den kaynaklanan 15 Temmuz darbe girişimi ile olan bağlantısı da vurgulanmalıdır. Bu kalkışma, Erdoğan’ın tehdit algılarını köklü bir şekilde sarsmış, tehdit sıralamasında ABD’nin yerini yukarı doğru çekmiştir. Aslında 2020 ilkbaharı için tasarlanan S-400’lerin teslimatının darbe girişiminin 15 Temmuz’un üçüncü yıldönümüne denk gelecek bir zamanlamayla öne alınması, Erdoğan açısından -bu darbede taşıdığını düşündüğü sorumluluk nedeniyle- ABD’ye verilen bir yanıt da olmaktadır.
Buradaki tehdit algısını, ABD’nin PKK’nın uzantısı YPG’yi IŞİD’e karşı Suriye’de müttefiki seçerek askeri açıdan güçlü bir ordu haline getirmesinin Ankara’da yarattığı kaygılarla, ABD’nin Fırat’ın doğusunda bir Kürt devleti kurmak istediği yolundaki tehdit okumasıyla birleştirmek gerekiyor. Erdoğan’ın Suriye konusunda “Tehdit öncelikle stratejik ortaklardan geliyor” şeklindeki sözleri (NTV, 21 Nisan 2018) bu bağlamda hatırlatılabilir.
S-400 kararını değerlendirirken, Erdoğan’ın zihninin gerisinde Batı’ya bakışının izlerini de pekâlâ hesaba katabiliriz. Siyasete katıksız bir ‘Milli Görüşçü’ olarak başlayan Erdoğan’ın dünya görüşünün şekillenmesinde Batı’ya dönük çatışmacı bir bakışın belirleyici olduğunu söylemek hata olmaz. Siyasi söyleminde kendisini Batı ile bir hesaplaşma içinde konumlandırdığına işaret eden “Ey Batı...” diye başlayan çıkışlarına bugün de zaman zaman rastlayabiliyoruz.
Erdoğan’ın, ilk parti S-400’lerin parçalarını taşıyan Rus askeri kargo uçaklarının Ankara’daki Mürted Üssü’ne inmeye devam ettiği bir sırada 14 Temmuz günü gazete ve TV kanalları yöneticileriyle düzenlediği sohbet toplantısında bu alımı gerekçelendirirken kullandığı şu ifadeler aslında düşünce dünyasında Batı’ya bakışını anlamak açısından dikkat çekicidir:
“Batı ittifakı ile kurduğumuz siyasi ve askerî paktlara rağmen, en büyük tehditleri yine onlardan gördüğümüz bir gerçektir. Bu siyasidir, bu ekonomiktir, bu kültüreldir, her anlamda... Soğuk Savaş döneminde uzunca bir süre Sovyetler Birliği’ne karşı ileri garnizonluk yapmış olmamız dahi, bizi bu tehditlerden korumaya yetmemiştir...”
Erdoğan’ın S-400’lerin alınmasının anlamını anlatmak için düzenlediği bir sohbette Batı’ya dönük bu tehdit algısının birden karşımıza çıkması yeteri kadar açıklayıcıdır. Aynı toplantıda “Tarihimizin şu anda en önemli anlaşması, S-400 anlaşmasıdır” şeklindeki sözleri de aldığı bu kararı ne kadar merkezi bir konuma yerleştirdiğinin bir diğer göstergesidir. Belli ki, bu sistemi Türkiye’nin gücünün önemli bir parçası olarak değerlendiriyor.
Bütün bu yönleriyle birlikte ele aldığımızda, Cumhurbaşkanı’nın S-400’leri -Türkiye’yi NATO ve Batı sistemi içinde tutmakla birlikte- dış politikada girdiği ve sürdüreceği yeni yönelişlerin bir sembolü olarak da gördüğü anlaşılıyor. Bu haliyle S-400’lerin siyasi açıdan taşıdığı sembolizmin belli ölçülerde askeri yönünden daha ağır bastığını düşünebiliriz.
Erdoğan’ın Rusya ile bu ölçüde bir yakınlaşmaya girerek Batı’nın, özellikle ABD’nin karşısında elini yükseltmeye çalıştığı söylenebilir. Cumhurbaşkanı muhtemeldir ki, Amerika’nın son tahlilde -S-400 almış olsa bile- Türkiye’yi Rusya’ya tümüyle kaybetmek istemeyeceği, bu nedenle gözden çıkaramayacağı, sonuçta bu durumun kendisine ikisi arasında bir manevra alanı açacağını hesaplıyor.
Ancak ABD ile Rusya arasında son derece kritik bir jeopolitik hat üzerinden yürütülen bu hamlenin hafife alınmayacak belli riskler de içerdiğini görmezden gelemeyiz.
Her halükârda ortaya çıkan tablo Türkiye’nin stratejik kimliğiyle ilgili bir paradoksa da işaret ediyor. Paradoksun birinci boyutunda Türkiye’nin NATO kimliği yer alıyor. Çünkü Türkiye NATO içinde kalarak, NATO bildirilerine imza atarak Rusya’yı ittifakın öncelikli tehdidi olarak görmeye devam ediyor. Aynı zamanda Rusya’dan kaynaklanabilecek tehditlere karşı NATO’nun nükleer koruma şemsiyesi altında yer alıyor, İncirlik üssünde Amerikan nükleer başlıkların bulunmasına izin veriyor.
Şimdi paradoksun ikinci boyutuna gelelim. Bir NATO müttefiki olarak Türkiye’nin Rusya karşısında üstlendiği bütün kritik rollere karşılık, Ankara’daki karar vericilerin tehdit algılarında Batı’dan, özellikle ABD’den kaynaklandığı düşünülen tehditlerin işgal ettiği yer giderek genişliyor, sıralamada yukarı doğru çıkıyor. Ve Türkiye, kısmen bu tehdit değerlendirmesinin de etkisiyle Rusya’dan kategorisinin en gelişmiş silah sistemi olan S-400 füze savunma sistemini alıyor.
Türkiye’nin stratejik kimliğinde bu iki boyutun nasıl bir denge noktasında buluşacakları önümüzdeki dönemin en önemli sorularından birisidir.
TÜRK BASININDA RUS SU-57 SAVAŞ UÇAĞI ANALİZLERİ
F-35 programından çıkarılan Türkiye'nin, Rus silah şirketi Rosoboronexport’tan gelen Su-35 teklifini değerlendirmeye aldığını öne sürdü.Habere göre, Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı, başta Hava Kuvvetleri Komutanlığı olmak üzere ihtiyacı olan kurumlardan SU-35 ilgili görüş istedi.
F-35 programı üyeliğinin askıya alınmasının ardından Rus devlet silah şirketi Rosoboronexport’un Su-35 teklifi değerlendirilmeye başlandı.
RUS HABER AJANSI SPUTNİK:
Moskova merkezli Askeri ve Politik Analiz Bürosu Başkanı Aleksandr Mihaylov, Rus S-35 savaş uçaklarının neredeyse tüm parametrelerde ABD’nin 5. nesil F-22 ve F-35 savaş uçakları ile rekabet edecek güçte, manevra kabiliyeti açısından ise daha iyi olduğunu belirtti
ABD'nin etkili gazetelerinden Wall Street Journal Trump'ın pek çok defa danışmanlarına ABD'nin Grönland'i alıp alamayacağını sorduğunu, Grönland'ın zengin kaynaklarının ve jeopolitik öneminin bahsi geçtiğinde ilgiyle dinlediğini yazdı.
Grönland'i bu kadar önemli kılan şey ne? Küresel Isınma ile birlikte buzulların erimesi deniz seviyelerinde ciddi artışa neden oluyor.
Küresel Ortalamanın Yüzde 50 Üzerinde Isınıyor
Penn State Üniversitesi çalışanlarından A'ndrea Elyse Messer tarafından yayınlanan makaleye göre, Grönland'deki erime hızı ise daha fazla. Zira bölge Küresel ortalamadan yüzde 50 daha fazla ısınıyor.
ABD, Çin’in Artan Etkisinden Memnun Değil
2 milyon 166 bin kilometre karelik yüzölçümüyle dünyanın en büyük adası olan Grönland'de 56 bin kişi yaşıyor
Çin'in İngiltere Büyükelçisi:"Dış güçler Hong Kong'da iç işlerimize karışmayı bırakmalı"
"Batılı politikacılar, Hong Kong'daki radikallere destek veriyor”
ACUN’UN TV 8 ‘İNİN SATIŞ KARIŞIKLIĞI
TV 8'in yüzde 57 hissesinin Ebru Şallı ile aşk yaşayan Uğur Akkuş tarafından alındığı haberlerine, Acun Ilıcalı'dan yalanlama geldi. Satış görüşmelerinin devam ettiğini açıklayan Ilıcalı,"Ortaklık ya da satış söz konusu değil" dedi.
ORTA DOĞU'YA AÇILACAKLAR
YARGITAY’DAN ADLİ YIL AÇIKLAMASI
Yargıtay Başkanlığından yapılan yazılı açıklamada, adli yıl açılışlarının 2016-2017 yılından itibaren "Millet Kongre ve Kültür Merkezi’nde yapıldığı, bunun gerekçeleri ve süreci hakkında da 29 Ağustos 2016'da basın açıklamasıyla kamuoyunun bilgilendirildiği aktarıldı.
Bazı baroların ise yargı bağımsızlığı, kuvvetler ayrılığı, yargı etiği ilkeleri, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi gibi bir dizi başlık altında adalet sistemine ilişkin eleştirilerini dile getirerek, söz konusu davete iştirak edemeyeceklerini belirttikleri ve görüşlerini de kamuoyu ile paylaştıkları hatırlatılan açıklamada, 150 yıllık köklü bir kurum olan Yargıtay’ın iletişim stratejisinin yargıya ilişkin sorunların şeffaf ve önyargısız ortamlarda tartışılmasını öngördüğü vurgulandı.
Açıklamada, "Yargıya ilişkin etkinliklerin geniş katılımlı, demokratik ve kapsayıcı olmasına özel önem verilmekte olup, ülkemizdeki tüm baro başkanları adli yıl açılışına davet edilmiştir. Davete nasıl karşılık verileceği baroların takdirinde olan bir konu olmakla birlikte, gönderilen davetiye vesilesiyle Yargıtay’ın siyasi etki altında olduğuna dair ithamlar ile başlayan bir dizi suçlamalar hiçbir insaf ve adalet ölçüsü ile bağdaşmamakta olup, üzüntüyle karşılanmıştır" değerlendirmesinde bulunuldu.
Dolayısıyla adli yıl açılış davetiyeleri dolayısıyla Yargıtaya yönelik haksız ve ölçüsüz eleştirileri yapan bazı baroların, yakın geçmişte tüm dünyanın kabul ettiği insan hakları metinlerine dahi karşı çıkması, feraset düzeylerinin açık bir göstergesi olup, bu tür ithamların toplumun vicdanında karşılık bulmayacağı şüphesizdi
DOĞU PERİNÇEK: “FEYZİOĞLU İLE GURUR DUYUYORUZ”
Türkiye Barolar Birliği, 2 Eylül tarihinde Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde gerçekleştirilecek adli yıl açılış töreni için Yargıtay tarafından yapılan daveti kabul etti.Sol tandaslı baroların adlı yıl açılışına karşı çıkışları sürerken,Perinçek açıklama yaptı:
"Adalet yılının açılış törenini Yargıtay Başkanlığı eskiden beri yapar. Bende bir Yargıtay evladıyım, babam Yargıtay’da uzun yıllar hâkim olarak çalıştı ve Barolar Birliği de bu yargının açılışına her zaman en üst düzeyde katılır ve konuşmasını barolar Birliği Başkanı yapar. O bakımdan Sayın Prof. Dr. Metin Feyzioğlu bu Cumhuriyet geleneğini sürdürmektedir.
Barolar Birliği’nin yönetimi de zaten bu konuda birlikte karar almıştır. Bu karar son derece doğrudur. Hukukumuza, adaletimize, Cumhuriyetimize, vatanımıza hizmet eden doğru bir uygulamadır. 'Devlete siper oluyorsun' diyerek Metin Feyzioğlu’na hücum ediyorlar. Tabii Milli Devlet’e siper olacak, elbette Cumhuriyetimize Metin Feyzioğlu hep siper olmuştur. Hepimiz siperiz ve siper olmaya devam edeceğiz. Sayın Metin Feyzioğlu bizim üniversitemizin yetiştirdiği çok büyük bir değerdir. Ben de Ankara Hukuk Fakültesi’nde öğretim kadrosunda bulundum ve Sayın Metin Feyzioğlu o kadronun bizden sonraki kuşakları çok seçkin parlak temsilcisidir. Onunla gurur duyuyoruz. Türk Ceza Hukuku’na yaptığı hizmetler, Ankara Hukuk Fakültesi’ne ve Hukuk Bilimi’ne yaptığı hizmetler dolayısıyla Feyzioğlu’ndan herkes söz etmektedir. Onu gururla her zaman anıyoruz ve bu saldırıların ondan bir toz bile alamayacağını çok iyi biliyoruz.