Ezgi BARDAK - Baharın müjdesi cemre
Baharın gelişini müjdeleyen cemre havaya düştü. Kışın yoğun ve kasvetli günlerini geride bıraktığımız şu günlerde yavaş yavaş havalar ısınmaya doğa canlanmaya başladı.
İlk cemre havaya düştü. İkinci cemre 26-27 Şubat tarihinde suya, üçüncüsü de 5-6 Mart tarihlerinde toprağa düşecek. Peki nedir cemre düşmesi?
Cemre Arapça kökenli ateş, kor, köz sıcaklık anlamına geliyor. Kor durumundaki ateş anlamına da gelmekte. Cemre, İlkbahar başlangıcında yedişer gün arayla; önce havada sonra su ve toprakta oluştuğu düşünülen sıcaklık artışı olarak tanımlanmaktadır. Diğer bir anlamı ise, Müslümanların hac sırasında Mina vadisinde attığı taşlardan meydana gelen yığındır. Divan şairlerinin, cemre zamanlarında baharın gelmesi dolayısıyla önemli kişilere yazdıkları övgü şiirleri de Cemreviye olarak bilinir.
Türk ve Altay halk kültüründe ve mitolojisinde İmre veya Emire adı verilen cinin neden olduğuna inanılır. İlkbaharda görünüp titrek ışıklar saçarak göğe yükselir. Sonra buzların üzerine düşerek onları eritir. Oradan da yere girer. Bundan sonra ısınmış topraktan buhar yükselir.
Emire baharın gelişini temsil eder. Bulgarlarda Zemire olarak yer alır. Anadolu Türkçesindeki Arapçadan gelme Cemre sözcüğünün aslında bu adın benzetme yoluyla değişmiş hali olduğu söylenebilir. İlk cemre 20 Şubatta havaya ve yedişer gün arayla da toprağa ve suya düşer. Zemre ise Kumuk Türkçesinde nem, buhar gibi anlamlara gelir. Tasavvuftaki kor ve ateş kavramlarının mecazi anlamları vardır. Temizlenmeyi ve yeniden doğuşu temsil eden ateş aşk kavramının yakıcılığıyla da yakından ilgilidir.
Türkiye ve Azerbaycan Türklerinin yaratılışla ilgili eski inançlarından kaynaklanan ve Nevruz Bayramından önce, yılın son Çarşamba gününde yapılan "boz ayın dört çarşambası", uygulamasını ifade eden "Cemle" sözcüğü de "Cemre" ile aynı kelimedir. Buradaki "Cemle" de köken olarak "İmir, İmere, Emire" sözcükleriyle bağlantılıdır.
Yazarın diğer yazıları 15.2.2020-Sanal mutluluklar 14.2.2020-Sevgililer günü 8.2.2020-Hoş mu geldin 2020 7.2.2020-Kadın ve Devrim 1.2.2020-Hayalet şehir İdlib