Ayasofya’yım kim tamir edecek? – Prof. Dr. AHMET ŞİMŞİRGİL
Huzur Dersleri 10.06.2018
Ayasofya’yım kim tamir edecek?
Yunanistan, yeni bir senâryo tezgahlıyor.
Yunanistan’ın Ege’deki karasuları hakkını 12 mile çıkaracağını ifade etmesi Türkiye ile arasındaki ilişkileri gerginleştirdi ve iki devleti bir sıcak harbin eşiğine getirdi. Aslında bu olay ilk kez gerçekleşiyor değil. Gazete koleksiyonları incelenirse, ne­redeyse her yıl benzer bir olayın senaryolandığı görülecektir. Yunanistan, Türkiye’nin güçsüz, bir ânını yakalama tavrı içerisinde, bu meseleyi artık bir alışkanlık haline getirmiştir.
İki devlet arasında sadece 12 mil me­selesi mi vardır? Tabiî ki hayır… Yunanistan’ın, Türkiye’yi parçalamaya yöne­lik her türlü bölücü örgüt faaliyetini des­teklemesinden tutun, turizmini baltala­maya kadar varan teşebbüsleri bütün hı­zıyla sürmektedir. Kısacası üstü kapalı, soğuk ve amansız bir mücadele alabildiğine yürümektedir.
Tıpkı, tarihte Osmanlı Devleti ile İran-Safevileri arasında görüldüğü gibi… Nitekim, bu iki devlet de sıcak savaş içe­risinde bulunulmadığı devirlerde, soğuk harbi veya rakibi moralman çökertme metodlarını her zaman devam ettirmişlerdir.
Osmanlı Devleti tahtında, “Kanuni” ve “Muhteşem” lakaplarıyla anılan Süleyman Han vardır. Padişah, mimarbaşısı olup bugün dünyanın en yük mimar­ları arasında gösterilen Sinan’dan, namı­na yakışır bir cami yapmasını ister. Mimar Sinan, peteğe bal ören arı gibi, büyük bir sabırla ve her şeyi en ince ayrıntı­sına kadar inceleyip, kıyamete kadar ayakta duracak bir yapıyı gerçekleştir­mek üzere, can ve başla çalışmaya koyulur. Böylesine titizlikle devam eden mâbed inşaatının uzun süreceği kesindir. Ni­tekim, sadece temeli atıldıktan sonra yeri­ne oturması için iki yıla yakın beklenilmiştir. Sinan’ın düşüncesinden habersiz İran Şahı, fırsatı kaçırmak istemez. Bir sandık mücevheratı Kanuni’ye gönderir. Namesinde istihza da sezilmekledir
“Duydum ki başlattığın camii bitiremiyormuşsun. Tamamlanabilmesi için katkıda bulunmak isledim.”
Aslında camiin gecikmesi, Ka­nuni’nin de canını sıkmıyor değildi. İran Şah’ının bu hareketi yaraya tuz-biber ol­du. Sinan’ı çağırtarak, sebep olduğu ola­yın nerelere vardığını göstermek için mücevherleri ona teslim etti.
İran’dan İstanbul’un fakir fukarasına dağıtılmak üzere yüklüce bir miktar para gönderilmek isteniyor. Bunun Üzerine 17 Şevval 975 (16 Nisan 1568) tarihinde Divan-ı Hümayun’dan şu hüküm çıkıyor:
Şayet akçaları varsa kendi memle­ketleri fukarasına tevzi’ ve tasadduk eyleyeler. Emr-i Şerife muhalif iş ettirmeyip hususa mukayyet olasınız.”
Eskiden düşmanın yardımına bu mil­letin fukarası dahi dönüp bakmaz iken, şimdi neredeyse Türkiye’yi Bizans ülkesi ilân edecek Yunanistan’dan Ayasofya’yı tamir için gelen 3 milyar liracık yardım hararetle kapılmaktadır.
Mustafa Sai, Tezkiretü’l-Ebniye
Prof. Dr. Asım Yıldız,”Mimar Sinan’ın Bilime Katkıları”, İnsan ve Kainat, sy 16, s.18-21
Not: Bu makale Tarih ve Medeniyet 1994 Sayı 9 sayfa 21 de yayınlanmıştır.