- Doç. Dr. Ersan Özbudak ByPass sonrasını anlattı
DOÇ. DR. ERSAN ÖZBUDAK BYPASS SONRASINI ANLATTI
Kocaeli Özel Akademi Hastanesi Kalp ve Damar Cerrahisi Kliniği’nden Doç. Dr. Ersan Özbudak, bypass ameliyatı sonrası neler yapılması gerektiğini detaylandırdı
Doç. Dr. Ersan Özbudak, özellikle iş adamı Mustafa Koç’un yaşamını kaybetmesinin ardından sıkça karşılaştıkları bir konunun açıklamasını yaptı. Kocaeli Özel Akademi Hastanesi Kalp ve Damar Cerrahisi Kliniği’nden Doç. Dr. Ersan Özbudak, ‘Evet, koroner bypass ameliyatını başarıyla atlattık, ya şimdi ne olacak’ sorularını yöneltenler için bir özet kaleme aldı. Doç. Dr. Ersan Özbudak, makalesinde şu ifadelere yer verdi: “İnanın pek çok hasta kalp ameliyatı sonrası bu endişeyi taşıyor. Ameliyat sonrası yaklaşık 2-3 aylık bir nekahat dönemi var ve bunun ilk ayı iştahsızlık, ağrı, halsizlik gibi küçük şikayetler olabilir. Ancak bu şikayetler çoğunlukla kısa sürede son bulur ve önemsiz durumlardır.
Yapılan bir çalışmada Türk halkının yüzde 63'ü kalp sağlığını kontrol amaçlı hiç doktora gitmemekte ve gidenlerin ise yılda bir kez gitme oranının yüzde 20'lerde kaldığı görülmektedir. Ne yazık ki bu durum ameliyat olan hastalarda da değişmemekte. Pek çok hastamız koroner bypass ameliyatı sonrası ilk aylardaki kontrolleri aksatmamakta ancak genellikle 6. aydan sonra olan kontrollerini ihmal etmektedirler. Kontrollere gelmedikleri gibi uyulması gereken kurallara ve alınması gereken ilaçları da aksatmaktadırlar. Aslında bu ameliyatlar sonrası yılda en az iki kez kalp ve damar hastalıkları açısından düzenli kontrol yaptırılmalıdır.
SONRASINDA NELER YAPILMALI
Peki bypass ameliyatları sonrası neler yapmalı. Öncelikle beslenme alışkanlıklarından başlayalım. Düzenli öğün alışkanlığı oluşturulmalı ve ara öğünlerle desteklenmelidir. Ancak yemeklerde aşırıya kaçılmamalı, az yenmeli ve sık öğün tercih edilmelidir. Kısacası ihtiyacınız kadar yemek sizi daha sağlıklı kılacaktır. Günlük yağ tüketimi mutlaka azaltılmalı, sebze ve meyve ağırlıklı bir diyet uygulanmalıdır. Et seçiminde yağsız etler tercih edilmeli, sıklıkla balık, tavuk, hindi gibi beyaz et ürünleri tüketilmelidir. Pişirme tarzı daha çok ızgara ya da haşlama şeklinde olmalıdır. Sakatat içeren besinler diyette fazla yer almamalıdır. Diyette posalı yiyecekler daha fazla yer almalıdır. Kuru fasulye, nohut, mercimek, sebzeler, meyveler, kepek ekmeği, tahıl ürünleri, bulgur posalı yiyeceklerdir.
TUZLULARDAN UZAK DURUN
Hastalığınızın bir gereği olarak doktor tarafından özellikle kısıtlanmamışsa, bol su içilmelidir. Tuzlu yiyeceklerden (konserve, turşu, tuzlu peynir, tuzlu bisküvi, ketçap) uzak durulmalıdır. Haşlama, ızgara, buğulama veya fırında pişirilmiş yemekler tercih edilmelidir. Kızartma ve kavurma tarzı yiyeceklerden ise kaçınılmalıdır. Yağ tüketiminde, katı yağlar tüketilmemelidir. Sıvı yağlar içinde ise özellikle zeytin yağı tercih edilmelidir. Çünkü zeytin yağında bulunan oleik asit kolesterolü düşürmekte faydalı iken diğer sıvı yağlarda bulunan lineloik asitin zararlı etkileri mevcuttur. Karbonhidrat içeren gıdalar (hamur işleri, tatlılar, ekmek, pilav, makarna vs.) diyetinizde oldukça az yer almalı. Unutulmamalıdır ki, koroner bypass ameliyatı geçiren hastalar nekahat dönemi sonrası en kısa zamanda ideal kilolarına kavuşmalıdırlar.
DÜZENLİ YÜRÜYÜŞ YAPILMALI
Spor çok önemli. Bunu söylemek yapmaktan daha kolay galiba. Bu nedenle; hepimizin dilinde var ancak uygulamada ne yazık ki başarısızız. Ülkemizde tam anlamıyla düzenli egzersiz yapan kişi sayısı yüzde 10'un altında gözlenmektedir. Kalp ameliyatları sonrası en kolay yapılabilen spor, yürüyüş olduğundan, özellikle ilk aylarda düzenli yürüme egzersizleri yapılmalıdır. Belli bir süre sonra yürüyüş bantları kullanabilirlerse de öncelikle doğal yaşam yürüyüşleri tercih edilmelidir. Yürüyüşün yanı sıra yüzme, masa tenisi, dans gibi bir takım sporlar tavsiye edilmektedir. Ama barfiks, halter ve ağır efor gerektiren sporlardan kaçınmak önemlidir. Spor, yemeğin üzerinden en az 3 saat geçtikten sonra yapılmalıdır. Sporda nabzın kontrolü de çok önemlidir. Bunu dengede tutmak için nabız sayısı kontrol edilerek aktiviteye devam edilmelidir.
EN BÜYÜK DÜŞMAN SİGARA
Sigarayı bırakın. Sigara, kalp ve damar sağlığının en büyük düşmanıdır. Bypass sonrası sigara içmeye devam edenlerde yeni damarların kısa sürede tıkanma olasılığı oldukça yüksektir. Sigara ve zararlarıyla ilgili uzun uzun yazmanın bir anlamı yok bence ne öncesinde ne sonrasında, hiç bir zaman sigara içilmemelidir. Stres ve depresyonla mücadele edin. Bypass ameliyatlarından sonra hastaların üçte birinde ruhsal depresyon oluştuğu gözlenmiştir. Depresyonla mücadele hastanın iyi hissetmesi ve kalp koruyucu yaşam tarzına uyum sağlamasını kolaylaştırır. Ev ve iş yerinde stresle baş etme yollarının öğrenilmesi sadece kalp sağlığı değil, akıl ve ruh sağlığı için de faydalıdır. Eğer stresle mücadelede zorlanıyorsanız, bir psikiyatrist veya psikologdan profesyonel destek alabilirsiniz.
AKTİF YAŞAMA DÖNMELİ
Bypass ameliyatları, yaşam süresini uzatmanın yanında yaşam kalitesini de artırmak da olduğu için aktif yaşamınıza mutlaka geri dönmelisiniz. Özellikle ameliyat öncesi kısıtlanmış olan sosyal faaliyetlere bir an önce geri dönülmelidir. Bu arada hastalarımızın birçoğunun sormaktan çekindiği ama merak ettiği bir konuya da kısaca değinmek gerekiyor. Cinsel yaşam hayatın bir parçası ve kalp ameliyatları sonrası ilk birkaç hafta gibi kısa bir dönem kısıtlanmalıdır. Bu süre sonrasında göğüs kemiğinin iyileşmesine engel olmayacak şekilde ve aşırı yorucu olmamak kaydıyla cinsel yaşama dönüş sağlanmalıdır. Görüldüğü üzere bypass ameliyatları sonrası yapmanız gereken düzenli doktor kontrolü ve kurallara riayet etmek. Şu bir gerçek ki yapmanız gerekenler yapmamanız gerekenlerden daha az ve daha kolay.”