Çocuğa ölüm ve yas nasıl anlatılmalı?
07 Mart 2020, 00:02
Çocukluk döneminde henüz mantıklı düşünme ve soyut düşünme becerisi gelişmediği için bazı kavramlar zorlaşabilir. Çocukların ‘’ Ben nasıl dünyaya geldim ?’’ sorusu ile ‘’ Ölüm ne demek ?, Ölenler nereye giderler ?’’ sorusu benzer sorulardır. Her ikisi de soyut açıklamalara ihtiyaç duyar. Bunun yanında her ikisi de doğru şekilde yanıtlanmalı ve çocuk tatmin edilmelidir.
Ölüm ve yas tutma eğer bebeklik döneminde olduysa, çocuk belli bir gelişim aşamasına geldiğinde kendini tekrar eder. Mesela, çocuk konuşmaya başladığında ebeveynlerden birinin eksikliğini sorgulamaya başlayabilir ya da ergen bir birey mantıklı ve soyut düşünme becerisi geliştiğinde ölümün üzerine yoğunlaşabilir.
Yetişkinler çocukların üzülmemesi ve etkilenmemsi için genelde bu konudan kaçmaya çalışırlar. Onları korumak için anlatmakta zorlanırlar. Şimdi bu durumda nasıl davranmamız gerektiğine bir göz atalım.
Ölüm haberini nasıl vermeliyiz?
Çocuğunuza yaşananları açıklamak için başkasından önce siz ulaşın.
Sakin ve şefkatli davranarak, sessiz ve sakin bir ortamda, birebir ve göz teması kurarak konuşun.
Başlangıçta çocuğunuza üzücü bir olay yaşadığınızı açıkladıktan sonra, ölen kişi için açıklama yapın. ‘’Öldü’’ kelimesini anlamayacağı için ‘’artık yaşamıyor’’ gibi anlayacağı terimler kullanın.
Çocuklara ‘’artık bizimle değil.’’ Ya da ‘’çok yorulmuş, uykuya daldı.’’gibi karmaşık cümleler kurmanız, daha sonra uyanıp gelebileceği ile ilgili düşünce uyandırır ve bu onlara yaşamında korkular oluşturabilir.
Yas tutan çocuklarda neler gözlemlenir?
Çocuklar üzüldüklerinde bile oyun oynarken bu duyguyu erteleyebilir. Hiçbir şey olmamış gibi oyun oynayabilirler. Bu durum sizi yanıltmasın.
Yas tutma süreci daha geniş ve uzundur.
Kazalardan, hastalıklardan çok korkarlar ve ölen kişinin ardından ‘’Bizimle kim ilgilenecek ?’’ kaygısına kapılırlar.
Günlük yaşam düzenine devam etmeye ihtiyaç duyarlar ve çok bağımlılaşmaya başlarlar.
Uyku ve beslenme düzeninde değişmeler görülebilir.
Aşırı hareketlilik ya da durgunluk görülebilirler. Günlük ve okul sorumluluklarını yerine getirmede zorluk yaşayabilirler.
Saldırgan, sinirli ve öfkeli tutumlar sergileyebilirler.
Alt ıslatma, parmak emme, oyuncağı ile uyuma ve hatta ebeven ile uyuma gibi geçiş dönemi yaşayabilirler.
Bu durumda nasıl desteklemelisiniz ?
Yetişkinler olarakta cenaze törenleri ölümü kabul edebildiğimiz anlardan biridir. İnsanların birbirine karşı taziyeleri, törende yapılanlar, yas tutanlar hepsi çocuklarında gözlem yaparak ölümü daha somutlaştırarak öğreneceği bir alandır. Ancak bu törene katılmak istemeyen çocuğun zorlanmasıda bir o kadar yanlıştır.
Çocuğunuz bu zaman diliminde sıkça merak ettiği ve aklına takılan soruları sorabilir. Bu konuda sabırlı, sakin ve destekçi olma yoluna girin.
Çocuğunuzu yanınızdan ayırmamaya özen gösterin.
Çocuğun bu olaydan önceki uyku, beslenme ve günlük yaşam düzenine geri dönme sürecini uzatmayın.
Çocuklar duygularını farklı şekilde ifade eder. Bu konuda onları destekleyebilirsiniz. Mesela, bir resim yapmasını yada ölen kişi için bir anı defteri hazırlamasını önerebilirsiniz.
Yaş’a göre ölümü konu alan kitaplar okuyabilirsiniz.
Bu ölüm olayından, okulu, öğretmeni haberdar etmeniz çocuğunuz için rehberlik açısından olumlu bir adım olur.
Gerekli durumlarda uzman yardımına başvurabilir, hem kendiniz hem de çocuğunuz için destek alabilirsiniz.