Bezelyede Antraknoz - Yetiştirici Rehberi
Bezelyede Antraknoz, Mycosphaerella pinodes (Anamorfu : Ascochyta pinodes )’in oluşturduğu fungal bir baklagil hastalığıdır.
Ascochyta türleri bezelyede antraknoz hastalığı yapmaktadır. Bu hastalığı 3 farklı türdeki Ascochyta yapabilmektedir. Bu türler : Ascochyta pinodes, Ascochyta pisi, Ascochyta pinodella’dır. Türkiye’de ve Dünyada genellikle bulunan tür ise Ascochyta pinodes (Eşeyli formu Mycosphaerella pinodes) dir. Toprakta saprofit olarak yaşayabilen bu etmen, tohum ve hastalıklı bitki artıklarında taşınmaktadır. Bezelyenin tüm organlarında hastalık yapabilen bir fungustur. Mycosphaerella pinodes, kışı bitki artıklarında ve toprakta, sklerot ve klamidospor olarak geçirirler. Etmenin, kısa mesafede enfeksiyonlar yapmasında piknidiosporlar önemlidir. Uzak mesafelerde ise, eşeyli formda olan askosporlar ile yeni patotipler oluşturarak bitkiyi hastalandırır. Hastalık etmeninin hastalık oluşturabilmesi için iklimsel veriler oldukça önemlidir. Sıcaklık 15-20 °C , nem ise %90 olduğunda hastalık için optimum değerler oluşmuş demektir. Bu koşullar 1-2 gün sürerse ve yapraklar en az 2 saat ıslak kalırsa epidemi beklenmelidir. Etkili rüzgarlar ve şiddetli yağışlar hastalığın yayılması ve bulaşmasında etkilidir.
Belirtiler bitkinin kök hariç tüm organlarında gözlemlenmektedir. Ayrıca etmen çıkış öncesi tohumda çürüklüğe ve çıkış sonrası fide döneminde kök boğazı çürüklüğüne de neden olabilmektedir.
Belirtiler başlangıçta yapraklarda oluşan ıslak görünümlü lekeler halindedir. Bu lekeler zamanla siyahımsı morumsu şekilsiz lekelere dönüşmektedir. Çevre koşulları hastalığın gelişmesi için uygun koşullarda kaldığında bu zamanla bu lekeler birleşecek ve yaprağın her yerini kaplayacaktır. Yaprak yanık görüntüsü alarak dalda kalmaya devam edecektir. Genellikle bu belirtiler bitkinin alt kısmındaki yapraklarda görülmektedir.
Sapta oluşan belirtiler yapraktaki gibi ıslaklıklarla başlamaktadır. Bu ıslaklıklar zamanla kırmızı kiremit rengine döner ve bitki boyuna doğru uzamaktadır. Hastalığın ilerleyen aşamalarında bu uzayan lekeler genişleyerek sapı tamamen kaplamakta ve bu noktadan sap kırılmaktadır.
Tohum kapsülündeki belirti sap ve yapraklardakine benzer olmakla beraber çökük, yuvarlak veya oval 0.5-1 cm çapında lekeler şeklindedir. Hastalığın şiddetini arttırmasıyla bu lekelerde büyüyerek kapsülün büyük bir kısmını kaplayabilmektedir.
Çiçeklerde de siyah lekelenmeler gözlenmektedir. Şiddetli enfeksiyonlar sonucu bitkinin üst kısımlarında hastalık belirtileri görülebilir. Genç bitkilerde ölüme sebep olurken, yaşlı bitkilerde kurumalar ve meyvede lekeler yaptığından ürün kalitesini düşürür ve üründe verim düşüşleri yapmaktadır.
Bu hastalık bezelye tarımında, uygun iklimsel özellikler olduğunda %15-20 ürün kaybına sebep olabilmektedir. Zaman zaman ürün kayıpları %50 kadar olabilmektedir.
Bezelye, fasulye, bakla ve bu bitkilerin yabani formlarıdır.
1 – Hastalıktan ari tohum kullanılmalıdır.
2 – Tohumluk üretim yapılacak yerlerde hastalığın oluşacağı iklimsel özelliklere sahip olmayan bölgeler seçilmelidir.
3 – Hastalıkla bulaşık olan tarlalarda münavebe yapılmalıdır.
4 – Tohum ilaçlaması yapılmadır.
5 – Sulamaya dikkat edilmeli aşırı ve nem ile yaprak ıslaklığına neden olacak sulama çeşitlerinden kaçınılmalıdır.
6 – Hastalıklı bitki artıkları tarladan uzaklaştırılmalı, imha edilmelidir.
7 – Etmenin konukçusu olan yabancı otlarla mücadele edilmelidir.
Hastalığın her yıl görüldüğü bölgelerde koruyucu olarak, sıcaklık 15° C ve oransal nem % 80 ‘e ulaştığında ilaçlama yapılmalıdır. Hastalığın her yıl görünmediği bölgelerde ise çiçeklenmeden sonra bitkinin alt yapraklarında görülen ilk belirtilerden sonra ilaçlama yapılmalıdır. Çevre koşulları ve hastalık durumuna göre ilaçlamalar tekrarlanmalıdır.
Yeşil aksam ilaçlamasında bitkinin tamamının ilaçlanmasına dikkat edilmeli, tohum ilaçlamasında da tohumun ilaçla kaplanmasına özen gösterilmelidir.
antraknoz Ascochyta pinodes bezelye antraknozu bezelye hastalıkları Bezelye Yetiştiriciliği fungal hastalıklar fungus Mycosphaerella pinodes sebze hastalıkları