Ruhani, Anayasa Koruma Konseyi'nin yetkilerini kısıtlayacak bir referandum önerdi
Thu, 13 Feb 2020 09:43:43 +0000
Perşembe, 13 Şubat, 2020 - 12:00
İran hükümeti dün adayların yeterliliklerini değerlendirme ve seçimlerin uygulanmasını denetleme yetkisi olan Anayasayı Koruma Konseyi’nin (Şurayı Nigehban) yetkilerini kısıtlayan genel bir referandum için yeni bir yasa tasarısı hazırladıklarını duyurdu. Öte yandan Anayasa Koruma Konseyi Başkanı Ahmed Cenneti, İranlıların sandık başına gitmesine sekiz gün kala katılım oranının düşük olabileceği endişesi nedeniyle kampanya süreci bugün başlayan genel seçimlere yönelik olası herhangi bir müdahaleyi önlemeye hazır olduklarını açıkladı.
İran Cumhurbaşkanı Hukuk İşlerinden Sorumlu Yardımcısı Laya Cüneydi dün yaptığı açıklamada, hükümetin, adayların seçime katılıp katılamayacağına onay verecek Anayasayı Koruma Konseyi’nin yetkilerini kısıtlayan bir referandumun ön hazırlıklarını yaptığını söyledi.
Cüneydi, yasa tasarısının Anayasayı Koruma Konseyi’nin yetkisinin çerçevesini belirlemek üzere İran Bakanlar Konseyi'ne sunulacağını belirtti.
İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani, yolsuzluk davalarına karıştıklarından şüphelenilen mevcut parlamentodaki 90 milletvekilinin de aralarında bulunduğu hükümetin reformistlere ve ılımlılardan olan müttefiklerinin adaylıklarını kabul etmeyen Anayasayı Koruma Konseyi’ni sert bir şekilde eleştirmişti.
Hükümet ve Anayasayı Koruma Konseyi arasındaki ‘düzenleyici’ görevini yorumlama konusundaki farklılıklara dikkati çeken Cüneydi hükümetin, parlamentoya dört aydan kısa bir sürede söz konusu yasa tasarısı için oylama yapılmasını önerdi. Her yorumun saygı görmesi gerektiğini söyleyen Cüneydi, “Eğer bu durum yasaklama, kısıtlama ve hak kaybına neden olursa, asıl hak dikkate alınmalıdır” diye konuştu.
Cumhurbaşkanı Ruhani Salı günü İran Devrimi’nin yıl dönümü münasebetiyle yaptığı bir konuşmada, referandum yapma niyetini dile getirdi. Rejimin liderine üstü örtülü uyarıda bulunan Ruhani, “Eğer önceki rejim, halkı hükümeti ve anayasa türünü seçmekte serbest bıraksaydı, özgür ve adil seçimler yapılmasını kabul etseydi, bu devrime ihtiyacımız olmazdı” dedi.
İran hükümeti bu adımı, Ruhani’nin geçtiğimiz perşembe günü, seçimleri denetleme sürecinde reform yapılması için bir yasa tasarısı üzerinde çalışılması talimatı vermesinin ardından attı. Bu adım ayrıca İran'daki reformist eğilimli Millet Birliği Partisi’nin Ruhani’ye referandum talebinde bulunduğu mesajın yanıtıydı.
Ruhani geçtiğimiz ay adayların uygunluğunun reddedilmesi nedeniyle seçimlerin diğer tarafların zaferlerine dönüşmesi konusunda uyardı. Ruhani'nin eleştirisinden birkaç gün önce Millet Birliği Partisi, hükümete, mevcut çıkmazın üstesinden gelmek amacıyla ekonomi, siyaset, toplum ve kültür ile ilgili hassas konularda kamuoyuna dönüş yapması çağırısında bulunan bir mesaj gönderdi.
Humeyni devriminden sonra İran 3 kez referandum gitti
İran, devrimden sonra sadece üç kez referanduma tanık oldu. 1979 yılında yapılan ilk referandum, sistemi değiştirmek, Velayet-i Fakih sistemini ve İslam Cumhuriyeti'ni kabul etmek üzere yapıldı. Aynı yıl Humeyni, İran anayasasının değiştirmesi için referandum çağrısında bulundu. Üçüncü referandumda ise anayasanın Hamaney’in 1989'da Veliyy-i Fakih olmasını ve yetkilerini genişletmeyi içerecek şekilde yapılan değişiklikler kabul edildi.
İran anayasası, Anayasayı Koruma Konseyi’nin seçimlerde aday olan kişilerin yeterliliklerini değerlendirmesini öngörüyor. Konseyin 12 üyesinin yarısı doğrudan İran’ın Dini Lideri Ali Hamaney tarafından seçiliyor. Ülkenin bir numarası olan Hamaney’in yetkileri oldukça geniş. Eğer yasa tasarısı Bakanlar Kurulu ve Parlamento'nun onayını almayı başarırsa, öncelikli görevlerinden biri yeni yasa tasarılarını denetlemek olan Anayasayı Koruma Konseyi’ne gönderilecek.
Hamaney’den Anayasayı Koruma Konseyi’ne destek
Öte yandan Hamaney geçtiğimiz hafta Anayasayı Koruma Konseyi’nin rolüne verdiği desteği yineleyerek, Konseyi eleştirenleri bunun ‘çok kötü bir iş’ olduğu konusunda uyardı.
Yasama seçimleri kampanyası bugün (Perşembe) ilk dakikalardan başlayarak, İranlıların önümüzdeki dört yıl boyunca kendilerini temsil eden milletvekillerini seçmek için oy kullanmasından 24 saat önce Çarşamba gece yarısına kadar devam ediyor.
İran’da genel seçim kampanyası bugün başladı. Kampanya süreci, İranlıların önümüzdeki dört yıl boyunca kendilerini temsil edecek milletvekillerini seçmek için sandık başına gitmeden 24 saat önce Çarşamba gece yarısına kadar devam edecek. Anayasayı Koruma Konseyi, İçişleri Bakanlığı tarafından yürütülen seçim sürecini denetlemekle yetkili.
İran'ın yarı resmi ajansı ISNA’nın haberine göre Seçim Komisyonu Başkanı İçişleri Bakanlığı Siyasi İşlerden Sorumlu Yardımcısı Cemal Aref’in 7 bin148 adayın parlamentodaki 290 sandalye için yarışacağını açıkladı.
İranlı üst düzey yetkililer, vatandaşlara seçimlere geniş katılım gösterme çağrısında bulundu. Ancak siyasi çevreler, ülkenin yönetiminden, özellikle de kötüleşen ekonomik durumdan ve dış baskıların yanı sıra yolsuzluğun yayılmasından dolayı halkın hoşnutsuzluğunun artmasıyla seçimlere katılımın düşük oranda olabileceği konusunda uyarıyorlar.
Anayasayı Koruma Konseyi Başkanı Ahmed Cenneti, çok sayıda adayın adaylıklarının reddedilmesinden sonra seçimlerde rekabetin olup olmayacağını sorgulanmasını eleştirerek “Önümüzdeki seçimler rekabetçi bir ortamda geçecek” ifadelerini kullandı.
Cenneti’nin DMO’ya yakın Fars Haber Ajansı’nda yer alan açıklamasında halkın oylarını koruma konusunda gerekli önlemlerin alınma çağrısı yapıldı. Seçim sonuçlarına müdahale etme olasılığını reddeden Cenneti, yetkililere seçimlerde adaylara karşı herhangi bir önyargıda bulunulmasından kaçınmaya çağırdı.
Hükümet sözcüsünden Ruhani’n istifa edeceğine dair iddialara yalanlama
Diğer yandan dün yapılan Bakanlar Kurulu toplantısı sonrası açıklamalarda bulunan Hükümet Sözcüsü Ali Rebii, İran basınında çıkan Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani'nin istifa edeceği şeklindeki haberleri sert bir şekilde eleştirdi.
İçeriden gelen baskılara rağmen Ruhani’nin istifa etme niyetinde olmadığının altını çizen Rebii, “Cumhurbaşkanının istifa edeceğine dair çıkan tüm haberler birer önyargıdır” dedi. Ruhani’nin bir sonraki cumhurbaşkanlığı seçimlerinin yapılacağı 3 Ağustos 2021’e kadar görevde kalacağını sözlerine ekleyen Rebii, “Cumhurbaşkanı görev süresinin sonuna kadar halkının yanında olacak” ifadelerini kullandı.