Tramp senatory tankytlap, ony Eıranyň ıadro ylalaşygy boıunça aıyplaıar
Tennesili respublikan senator Bob Korker
2015-nji ıylda dünıäniň täsirli döwletleri bilen Eıranyň arasynda gol goılan Tähranyň ıadro programmasy baradaky ylalaşyk boıunça degerli netijä gelinmeginiň öňüsyrasynda, Birleşen Ştatlaryň prezidenti Donald Tramp bilen Senatyň Daşary gatnaşyklar komitetiniň baıry ıolbaşçysynyň arasynda sosial media arkaly jemgyıete açyk görnüşde göwne degişlik boldy.
İiti söz dalaşynda Tramp tennesili respublikan senator Bob Korkeri Eıran ylalaşygy boıunça aıyplady, öz gezeginde Korker prezidente ıurdy III Jahan urşuna alyp barıan adam diıip jogap gaıtardy. Tramp Eıran boıunça ylalaşygy yzygiderli tankyt edip gelıär.
Gürrüňi gidıän iki respublikanyň arasyndaky harçaňlaşma, Trampyň bu hepde Eıran ylalaşygyny tassyklamakdan boıun gaçyrmagy mümkin diıen alamatlaryň fonuna gabat geldi. Bu ıagdaı Birleşen Ştatlar bilen Tähranyň arasyndaky dartgynlygy has hem möwjedip, ylalaşyga gol goıan beıleki taraplary howatyrlandyryp biler.
Korker özüniň nobatdaky kanunçylyga nähili ıagdaıda ses berjekdigini kararlaşdyrıan wagty, sentıabr aıynda özüniň hormatly dynç alşa çykjakdygyny, gaıtadan saılaw kampaniıalaryndaky syıasy basyşlardan azat bolmak isleıändigini mälim etdi.
Tramp özüniň Twitter hasabynda, Korkeriň täzeden saılanmak üçin özüne ıalbarandygyny, prezident ony goldamakdan ıüz öwürensoň, onuň wezipeden çekilmeli diıen netijä gelendigini öňe sürdi.
Prezident Twitter hasabyndan ıazan ikinji belliginde: “Şeıle-de, Korker döwlet sekretary bolmak isledi. Men ‘ıok, sag bol!’ diıdim. Ol aıylganç Eıran ylalaşygy boıunça-da esasy jogapkärleriň biri” diıip ıazdy.
Eıran bilen dünıäniň täsirli alty ıurdunyň, ıagny Birleşen Ştatlaryň, Britaniıanyň, Fransiıanyň, Germaniıanyň, Hytaıyň we Orsıetiň 2015-nji ıylda gol çeken ylalaşygy Eıranyň ıadro programmasyny çäklendirıär, şol bir wagtyň özünde Eırana garşy girizilen ykdysady sanksiıalary gowşadıar.
Tramp prezident Barak Obamanyň döwründe gol çekilen aıratyn ähmiıetli bu ylalaşygy gaıta-gaıta tankyt edip gelıär. Geçen aı BMG-niň Baş assambleıasynda eden çykyşynda Tramp bu ylalaşygyň Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň şu wagta çenli gol goıan iň erbet, iň bir ıeketaraply ylalaşyk bolandygyny aıtdy.
Tramp 15-nji oktıabra çenli Eıranyň ylalaşygyň talaplaryny berjaı edip etmeıändigine güwä geçmeli.
Eger-de ol ylalaşyga güwä geçmezligi saılap alsa, onda Senatyň Daşary gatnaşyklar komitetiniň başlygy hökmünde Korker ylalaşygyň çäklerinde ıatyrlan ABŞ sanksiıalarynyň Eırana garşy gaıtadan girizilip girizilmezligi dogrusynda aıgytly rol oınar.
Respublikan kanun çykaryjylarynyň garşy çykan ıadro gepleşikleri boıunça ABŞ-da bolup geçen syıasy çekeleşikleriň dowamynda Korker ylalaşygyň Kongresde tassyklanmagyna zerurlyk döredıän we prezidentiň her 90 günde bir gezek Eıranyň ylalaşygyň talaplaryny berjaı edıändigine güwä geçmegini talap edıän çäreleriniň işlenip düzülmegine goşant goşupdy.
Mundan ozal Korker ylalaşygy gowşan hasaplaıandygyny, ıöne munuň dolulygyna ıatyrylmagyna-da garşydygyny aıdyp çykyş edipdi.
Halkara Atom Energiıa Agentliginiň (HAEA) 31-nji awgustda ıaıradan iň soňky hasabatynda Eıranyň ylalaşygyň talaplaryna ygrarly galıandygy aıdylıar.
Korker ozallar Trampa ıakyn adamdy. 2016-njy ıylda geçirilen prezidentlik kampaniıalarynyň döwründe Korker Trampa milli howpsuzlyk boıunça geňeşdarlyk edipdi. Ol wise-prezident ıa-da döwlet sekretary bolar öıdülıärdi.
8-nji oktıabrda Trampa Twitterde gaıtaran jogabynda Korker: “Ak tamyň uly ıaşlylaryň çagalar bagyna öwrülendigi masgaraçylyk. Kimdir biri bu gün irden öz çalşygyna gelmändir” diıip ıazdy.
“New York Times” gazetinde 8–nji oktıabrda çap edilen interwıuda Korker Trampyň prezidentlik edarasyny “reality show” ıaly görıändigini, onuň daşary ıurtlara oılanyşyksyz atıan haıbatlarynyň ıurdy III Jahan urşuna tarap alyp gitmeginiň mümkindigini aıtdy.
“Ol meni aladalandyrıar. Ol öz ıurdunyň aladasyny edıän her bir adamy aladalandyrmaly” diıip, Korker sözüniň üstüni ıetirdi.
Tramp bilen döwlet sekretary Reks Tillersonyň arasynda geçen hepde boldy diıilıän dartgynlylyk barada soralanda, Korker Tillersony, goranmak sekretary Jim Mattisi we Ak tamyň ştab ıolbaşçysy Jon Kellini ıurdumyzy haos garjaşyklygyndan halas etmäge ıardam berıän adamlar hökmünde taryplady.