Mekteb-i Osmani - Beyaz Tarih
Önem : Osmanlı Devleti’nin yurt dışında açtığı ilk ve tek okul
Açılış Tarihi : 1857
Paris’te geleceğin askerî, teknik ve mülkî kadrolarını modern bilgilerle donanmış olarak asıl yerinde yetiştirmek amacıyla kuruldu. Paris sefirliğine tayin edilen Mustafa Reşid Paşa’nın oğlu Mehmed Cemil Bey aracılığıyla okulun açılması maksadıyla Fransa Eğitim Bakanlığı’na başvuruldu. Türk ve Fransız yetkililerinden belirlenen yedi kişilik bir komisyon Mehmed Cemil Bey’in nezaretinde öğrencileri sınavdan geçirdi ve neticede durumlarının istenen düzeyin çok altında olduğu anlaşıldı. Fransa Eğitim Bakanlığı okulun iç tüzüğünü, disiplin yönetmeliğini ve günlük programını hazırladı. Yetersiz görülen talebelerin eğitime tâbi tutulması kararlaştırıldı. 6 Kasım 1857’de yapılan bir törenle eğitime başlayan okulun müdürlüğüne getirilen Binbaşı Ali Nizâmî Bey 1863’e kadar bu görevi sürdürdü, Ardından müdürlüğe Ahmed Esad Efendi tayin edildi. Mekteb-i Osmânî, Osmanlı öğrencilerinin Ecole Etat-Major, Faculté de Droit, Lycée Louis le Grand, Faculté de Médicine, Ecole Militaire de St. Cyr gibi okullara gidebilecek düzeye getirilmesi amacıyla oluşturulan bir hazırlık okuluydu. Okulda eğitim süresi üç yıldı. Dâhilî ve hâricî olmak üzere iki kısma ayrılan öğrencilerden dâhilî olanlar okulda yatılı öğrenim gören öğrencilerdi. Ders öğretmenleriyle komisyon üyeleri, her yılın sonunda öğrencilerin dersleriyle alâkalı raporlar hazırladı.
Okul müdürü Ahmed Esad Bey’in hazırladığı, okulun durumu ve öğrenci sayısının artmasıyla baş gösteren sorunların açıklandığı lâyiha Dâr-ı Şûrâ-yı Askerî’de ele alındı. Burada İstanbul’daki eğitim kurumlarında da aynı kalitede öğrenci yetiştirildiğine, dolayısıyla bu okula gerek kalmadığına dair bir kanaat oluştu. Ayrıca askerî okullarla Tıp ve Mülkiye mekteplerinden mezun olanların bilgi ve görgülerini arttırmaları için bir süreliğine Avrupa’ya gönderilmelerinin daha yararlı olacağı sonucuna varıldı. Bu görüşlerin padişah tarafından onaylanmasının ardından okulun kapatılması üzerine mevcut öğrenciler Paris’teki liselere dağıtıldı. Bu arada Fransa ve Belçika’da eğitim gören öğrencilerin sorunları ve denetimleriyle ilgilenmek üzere Talebe-i Osmâniyye Müdürlüğü kuruldu. Paris’te ilk Türkçe coğrafya atlasını bastıran Hâfız Ali Şeref ve Türk resminin önemli simalarından Şeker Ahmed Paşa bu mektepte okudu. Devlete pahalıya mal olan Mekteb-i Osmânî beklenen sonucu vermediyse de Galatasaray Mekteb-i Sultânîsi’nin kurulmasına zemin hazırladı.
Köse, Metin Ziya, Mekteb-i Osmani, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2016, Cilt: EK-2, sf: 243-244
Adil, merhametli, güzel ahlâklı, bilgili ve kabiliyetli bir hükümdar olan Alâeddin Muhammed Tekiş, İlarslan döneminde Cend valiliğine tayin edildi. Gürgenç’te bulunan küçük kardeşi Sultan Şah Mahmud annesi Terken Hatun’un nüfuzu sayesinde tahta çıkarıldı. Bu durumu kabul etmeyen Alâeddin Tekiş, Karahıtaylar’dan askerî destek alarak Hârizm’e hareket etti. Terken Hatun ve Sultan Şah Mahmud ona karşı koyamayacaklarını anlayıp Gürgenç’i terketmek zorunda kaldılar. Alâeddin Tekiş başşehre girerek tahta oturdu. Sultan Şah’ın saltanat iddiası Gurlular’la anlaşmaya sevk etti. Alâeddin Tekiş’i kuvvetli bir devletle karşı karşıya getirdi. Stratejik önem taşıyan Cend şehrine oğlu Nâsırüddin Melikşah’ı tayin etti. Hârizm kuvvetleri şehri üs olarak kullanıp Siriderya ötesinde faaliyetlerde bulundular. Barçınlığkent ve civarının ülkeye katılması ve bir Türk boyu olan Uranlar’ın reisi Alp-Kara’nın Tekiş’in hizmetine girmesiyle Hârizmşahlar ordusu daha da kuvvetlendi. Alâeddin Tekiş bu kuvvetlerle harekete geçip Karahıtaylar’a bir darbe indirmek amacıyla Mâverâünnehir seferine çıktı ve Buhara’yı ele geçirdi. Bunun ardından sultan unvanını kullanmaya başladı.
Mehmet Rauf, Türk tiyatro ve oyun yazarı. Az da olsa şiir de yazdı. ''Eylül'' isimli romanı Türk edebiyatının ilk psikolojik romanı olma özelliğine sahiptir. Farklı yazı türleri kaleme alan Mehmet Rauf, eserlerinde kendi kişiliğinden sıyrılamadı ve kendi hayatının bazı kesimlerini kitaplarına yansıttı. Sosyal hayata pek yer vermeden romantik duyguları işledi. Arzu, ihtiras ve aşk maceraları onun işlediği temel konuları oldu.
Silâhdar ve Damad unvanlarıyla da anılan Ali Paşa’nın babası İstanbul’a gelerek bazı paşaların kethüdâlığında bulunan Hacı Hüseyin Ağa’dır. Küçük yaşta II. Ahmed döneminin sonlarında saraya girdi, Çorlulu Ali Paşa’nın silâhdarlığı esnasında ona intisap etti ve II. Mustafa’ya takdim edilerek bu padişahın has adamları arasına katıldı. III. Ahmed’in cülûsundan sonra da durumunu korudu, Has Oda’da sırasıyla rikâbdar, çuhadar ve silâhdar oldu; dört yıl süreyle bu görevde kaldı. Bu sırada Has Oda nizamında değişiklikler yaptığı, Şeyhülislâm Paşmakçızâde Ali Efendi ile baba-oğul gibi oldukları ve onun tesiriyle Bayramî-Melâmî şeyhi La‘lîzâde Abdülbâki Efendi’ye intisap ettiği rivayet edilir. III. Ahmed’in musahibi olan Ali Ağa, bir süre sonra padişahın kızı Fatma Sultan’la nikâhlandı ve ikinci vezirlikle taltif edildi. O sırada sadrazamlık yapan Çorlulu Ali Paşa’nın makamından azledilmesinde rol oynadı. Baltacı Mehmed Paşa kendisini padişahın yanından uzaklaştırmaya çalıştıysa da bunu başaramadı. 27 Nisan 1713 tarihinde kendisi sadrazamlığa getirildi.
Rusya’nın ilk kadın yöneticisi olan Rus çariçesi I. Katerina bugünkü adıyla Polonya’nın Malbork bölgesinde dünyaya geldi. Asıl adı Matta Skowranska olan Katerina çamaşırcılıkla uğraşan bir kadının çocuğudur. Annesi tarafından bir papazın yanına hizmetçi olarak verilen Katerina, 170 yılında Marienburg’u İsveçliler’den alan Ruslar tarafından tutsak edildi. Bu süreçten sonra Rusya’da mareşal unvanıyla görev yürüten Şeremetiev ile yaşamaya başladı. Daha sonra ise Şeremetiev tarafından Rus Çarı I. Petro’nun yakın arkadaşı olan prenses Meşinkov’a satıldı. I. Petro ile tanıştıktan sonra onunla yaşamaya başlayan Katerina, 1703 yılında Ortodoks mezhebine girerek Katerina Alekseyevna adıyla yeniden vaftiz edildi. Kendisini hiç yanından ayırmayan I. Petro ile 1711’de Osmanlı Devleti’ne karşı yapılan Prut seferine katıldı. Bir söylentiye göre Osmanlı ordusunun komutanı Baltacı Mehmed Paşa ile görüşerek üstün durumdaki Osmanlı Devleti’nin Rusya ile barış yapmasını sağladı. 1712 yılında karısından resmi olarak boşanan Petro ile resmen evlendi.
Resûlullah’ın vahiy kâtiplerinden ve en yakın sahâbîlerden olan Hz. Ömer Kureyş’in bazı ileri gelenleri gibi putperestliğe bağlı kalarak önceleri Hz. Peygamber’e ve İslâmiyet’e karşı düşmanlık gösterdi. 616 yılında Müslüman oldu. Onun İslâmiyet’e girmesinden sonra müslümanlar ilk defa Kâbe’de toplu olarak namaz kıldı. Müslümanlar Medine’ye hicret etmeye başlayınca Ömer de yanında ağabeyi Zeyd, karısı ve oğlu Abdullah başta olmak üzere akraba ve arkadaşlarından oluşan yirmi kişilik bir kafileyle Mekke’den ayrılıp Kubâ’ya gitti. Katıldığı seriyyeler dışında Resûl-i Ekrem’in yanından hiç ayrılmayan Hz. Ömer kumandanlığını Resûlullah’ın yaptığı bütün savaşlarda, Hudeybiye Antlaşması, Umretü’l-kazâ ile Vedâ haccında bulundu. Mekke’nin fethinde İslâm ordusu henüz şehre girmeden Hz. Peygamber’in çadırına gelen Kureyş reisi Ebû Süfyân’ın putları övdüğünü duyunca karşı çıktı ve onun Müslüman olmasında rol oynadı. Hz. Ebû Bekir’in hilâfeti döneminde Ömer ona müşavirlik ve kadılık yaptı. Hz. Ömer Medine’ye saldırmak isteyen âsilerin dağıtılmasını sağlayanlar arasında yer aldı.