TMMOB HATAY KENT SEMPOZYUMU. Suriye deki Olayların Hatay a Yansıması
Download "TMMOB HATAY KENT SEMPOZYUMU. Suriye deki Olayların Hatay a Yansıması"
1 TMMOB HATAY KENT SEMPOZYUMU Suriye deki Olayların Hatay a Yansıması 1 Aralık 2012
2 ISBN: Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Selanik Cad. No:19/1 Yenişehir ANKARA Tel: (312) Faks: (312) web:http://www.tmmob.org.tr BASKI Mattek Basın Yayın Tanıtım Tic. San. Ltd. Şti. Ağaç İşleri Sanayi Sit Cadde 1362 Sokak No: 35 İvedik/ANKARA Tel: (312) Faks: (312) BASKI TARİHİ 1. Basım, Şubat 2013
3 SUNUCU- Sayın Genel Başkanım, sayın şube başkanlarımız, değerli meslek odaları temsilcileri, değerli konuklar, sevgili meslektaşlarımız ve basın temsilcilerimiz; Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğinin düzenlemiş olduğu, Suriye deki Olayların Hatay a Yansıması konulu Hatay Kent Kurultayımıza hoş geldiniz. Kurultayımızın açılış konuşmasını yapmak üzere, İl Koordinasyon Kurulu Sekreteri Sayın Adnan Orukoğlu nu davet ediyorum. (Alkışlar) ADNAN ORUKOĞLU (TMMOB Hatay İKK Sekreteri)- Değerli basın emekçileri, sevgili misafirler, sevgili meslektaşlarım; sizleri Düzenleme Kurulu adına sevgi ve saygıyla selamlıyorum. Hatay Kent Kurultayını sizlerle paylaşmaktan onur duyuyoruz. Kentimizde yerel yönetimler, enerji, haberleşme, trafik, ulaşım, kentsel dönüşüm ve en son olarak büyükşehir belediyesi olma sorunları gündemini korumaktadır. Ancak, yakın zamanda komşumuz Suriye de yaşananlar kentimizin en önemli gündemini oluşturmuş, bu topraklarda yaşayan insanlar savaş psikolojisini yaşamaya başlamıştır. Coğrafi konumu nedeniyle, Asya, Afrika ve Avrupa arasında bir köprü konumunda olmasından dolayı, Hatay, insanlığın hem sosyolojik, hem de kültürel gelişiminde rol oynayan önemli bir merkezdir. Hatay da nüfus esas itibarıyla üç etnik gruptan oluşur; Aleviler, Sünniler ve Hristiyanlar. Bunların dışında, köy ve mahallelerde toplanmış durumda olan Çerkezler, Afganlar, Ermeniler ve Özbekler vardır. Tarih boyunca çeşitli topluluklara yurtluk etmiş, 7 bin yıllık uygarlıklar şehri olan Hatay da, Akadlar, Babiller, Hititler, Asurlular, Sami-Aramiler, Oğuzhan Türkler, Persler, Makedonyalılar, Romalılar, İslam orduları, Bizanslılar, Araplar, Selçuklular, Türkmenler, Haçlılar, Memluklar, Osmanlılar, (Yavuz Sultan Selim), Fransızlar varlıklarını sürdürmüşler. Bütün bu süreçlerde biri gidip diğeri gelirken, savaşlar yaşanmış, bu topraklar kan gölüne dönmüştür; insanlar göçe zorlanmış, çok büyük acılar yaşanmıştır. Şimdi bu topraklarda bizler yaşıyoruz. Artık savaş ve kan istemiyoruz. İnsanca yaşamak için, savaşsız ve sömürüsüz bir dünyaya ihtiyacımız var diyoruz. Yıllardan beri bölgede oynanan bu büyük oyunun 21. Yüzyıldaki kritik noktası Suriye dir. Suriye ye dönük bir askeri müdahale, bölgesel bir savaşın da tetikleyicisi olacaktır. Ortadoğu bu şekilde iç savaşlarla, etnik ve dini boğazlaşmalarla kaosa sürüklenirken, Türkiye de bu kaosun bir parçası olacak ve bölge halkları büyük acılarla yüz yüze kalacaktır. 3
4 Savaşa karşı barışı, ayrışmaya karşı birlikte yaşamı, ortak değerlerimizi güçlendirerek, hoşgörüyü her alanda ortaya koyduğumuzda, insan onurunu korumuş, savaş kurucularının oyununu boşa çıkarmış oluruz. Komşumuz Suriye ye karşı herhangi bir dış müdahaleyi asla kabul etmiyor, bütün emperyalist güçlerin ellerini bölgeden derhal çekmesini istiyoruz. Sevgilerimle. (Alkışlar) SUNUCU- Sayın Orukoğlu na teşekkür ediyoruz. Değerli konuklarımız; TMMOB Yönetim Kurulu Başkanı Sayın Mehmet Soğancı yı konuşmalarını yapmak üzere davet ediyorum. (Alkışlar) MEHMET SOĞANCI (TMMOB Yönetim Kurulu Başkanı)- Değerli Konuklar, Sevgili Arkadaşlar, Öncelikle hepinizi TMMOB Yönetim Kurulu adına sevgiyle, saygıyla, dostlukla selamlıyorum. TMMOB adına bu etkinliğin sekreteryasını yürüten Hatay İl Koordinasyon Kurulu Sekreterimiz Adnan Orukoğlu şahsında, Hatay birimlerimizin yöneticilerine, çalışanlarına, bu sempozyumun düzenlenmesinde emek veren herkese Yönetim Kurulumuz adına teşekkür ediyorum. Değerli Konuklar TMMOB kuruluşundan bu yana gerek meslek alanlarına gerek tematik konulara ilişkin olarak düzenlediği etkinliklerde kamuoyuna açılımlar, çözüm önerileri ve modeller sunmuştur. TMMOB kent sorunlarına ilişkin olarak özellikle son yirmi yıldır yerel yönetimler, kamu kaynaklarının dağılımı, afetler, çevre, altyapı, ulaşım, konut, turizm, kentsel koruma ve kentsel dönüşüm temalarında sorun tespitlerini ve çözüm önerilerini kamuoyuyla paylaşmaktadır. Geçtiğimiz 6 yıllık süreçte, Ankara da iki kez, İstanbul da iki kez, Bursa da üç kez, Adana da iki kez, Edirne de iki kez, Eskişehir, Bodrum, Denizli, Samsun, İzmir, Aydın, Edirne, Diyarbakır, Kırklareli, Van, Batman, Gaziantep, Balıkesir, Antalya, Zonguldak, Trabzon, Konya da düzenlediğimiz kent sempozyumlarıyla kentlerin mevcut durum tespitlerini yaparken, "Nasıl bir kent istiyorum" sorusuna da kentte yaşayanlarla birlikte yanıt arıyoruz. TMMOB nin uzunca bir süredir değişik kentlerimizde düzenlendiği "kent sempozyumları" göstermiştir ki; kentlerimizde; sağlık, çevre, altyapı, ulaşım, barınma, ısınma, eğitim, kültür ve benzeri birçok konuda sorunlar 4
5 yaşanmaktadır. Diğer yandan kentlerimiz; deprem, sel, heyelan ve yangın gibi afetlere hazırlıklı değildir. TMMOB, kentlerimizde var olan sorunların aşılması, sağlıklı kentsel çevrelerin oluşturulması ve kentsel yaşam kalitesinin iyileştirilmesi doğrultusunda, toplumun büyük bölümünü dışlayacak, halkın katılım ve denetimine kapalı yerel yönetim biçiminin aşılmasını, kent halkının ve meslek örgütlerinin demokratik katılımı ve denetimini sağlayacak bir anlayışın geliştirilmesini, öncelikli ve temel gerek olarak görmektedir. Sevgili Arkadaşlar, TMMOB, kent sempozyumları aracılığı ile kentlerimize aklın ve bilimin gözünden mercek tutar, mevcut durumu analiz eder ve sorunlara ilişkin çözüm önerileri sunar. TMMOB, bu anlayışla Hatay a mercek tutarsa, Suriye de başlatılan iç savaş ve işgal sürecinin bu kentin temel sorunu haline geldiğini de asla görmezlikten gelmez. Yani TMMOB, emperyalizmin yönelimleri doğrultusunda aktif taşeronluk rolünün pervasızca yürütülmesinin sonuçlarının Hatay ı ne hale getirdiğini ve bu gidişatın özellikle Hataylılara neye mal olacağını cesurca, tereddüt etmeden ortaya koyar. Sevgili Arkadaşlar, Tarihe baktığımız zaman Hatay ın medeniyetlerin köprüsü, buluşma ve etkileşim noktası olduğunu görürüz. Kentin bu özelliği Hatay ın bugünkü yapısının oluşmasında en büyük etkendir. Hatay a bu bakımdan Ortadoğu yu büyük oranda yansıtan bir minyatür de diyebiliriz. Özellikle bu yapı, Suriye de yaşanan parçalanma ve iç savaşın kırılma noktalarını bünyesinde taşıdığı için bölgedeki gerilimlerin günlük yaşama doğrudan yansımasına yol açıyor. Suriye deki iç savaşın doğrudan parçası haline gelinmişken hele de Hatay işgal sürecinin lojistik bir üssü haline getirilmişken bu risk Hataylıların hayatını cehenneme çevirmeye yeter de artar bile. Bu durum esnafından doktoruna, öğrencisinden köylüsüne kadar Hatay halkı tarafından birçok alanda yoğun bir biçimde hissediliyor. Hatay daki herhangi bir vatandaşımızın bu fiili savaş süresince gündelik hayatında yaşadığı sıkıntıları sıralaması tek başına birçok şeyi anlatmaya yeter. Ülkemizi yöneten siyasal iktidarın bu gerçeği bizlerden çok daha iyi bildiğini de unutmadan, AKP nin Suriye ye yönelik çığırından çıkmış müdahalecilik hevesinin nereden kaynaklandığı sorusunu sormamız gerekiyor. Bu soruya AKP nin verdiği cevap çok açık ve net, Suriye ye "özgürlük ve demokrasinin" gelmesi! Bunu, kendi ülkesini açık bir cezaevine çevirmiş, kendisine muhalif tüm kesimleri baskı ve zor yoluyla bertaraf etmiş, hak ve özgürlükleri yasaklamayı marifet sayan bir iktidarın söylemesi ironi değil de nedir? Bu sorunun cevabını, emperyalizmin bölgesel politikalarında ve bu politikalara 5
6 tam uyumluluk içerisinde giderek derinleştirilen bağımlılık ilişkilerinde, aktif taşeronlukta aramak gerekir. Bu sorunun cevabını, 2010 yılında düzenlenen NATO Lizbon Zirvesi nde ve bu toplantıda karar altına alınan, füze savunma sisteminin bir parçası olarak Kürecik e kurulan radar üssünde aramak gerekir. Bu sorunun cevabını, emperyalistler ile el ele kol kola konuşlandırılacağı yer çalışmalarının yapıldığı patriot füzelerinin gelişinde aramak gerekir. AKP nin Suriye ye müdahale çabalarının gerekçelerini emperyalizmin kendi özünde arayabiliriz ama asla ve asla Suriye ye "özgürlük ve demokrasi" götürme safsatasında aranmasına izin vermeyiz. Bu durumu en çıplak haliyle de Suriye ye "demokrasi götürülürken" sokağa çıkarak görüşlerini ifade etme özgürlüğü elinden alınmış ve yasaklanmış bir kent olan Hatay dan ifade edebiliriz. 6 Sevgili Arkadaşlar, Emperyalizm, Ortadoğu ve Kuzey Afrika ülkelerinde gelişen isyan dalgasını, bölgenin neoliberal sömürü düzenine entegrasyonu ve enerji kaynaklarına hakim olma yönündeki bölgesel politikalarının bir manivelası haline getirdi. Mısır ve Tunus ile başlayan değişimler Libya nın işgali, Suriye de iç savaşın derinleştirilmesi ve İran ın çevrelenmesi yönünde bir seyir izliyor. Bölgenin yeniden dizayn edilişi sürecinde adı konmamış bir bölüşüm savaşı yaşanıyor. Suriye nin Türkiye ye kimyasal silahla saldıracağı iddialarıyla yürütülen bir cambazlık ile kurulacak olan patriot füzeleri, NATO tarafından bölgenin çevrelendiğini gösteriyor. Bölge çevrelenirken Türkiye de, AKP eliyle emperyalizmin bir askeri üssü olarak pozisyonunu alıyor. Bu süreç, ABD nin ağırlığını Asya-Pasifik bölgesine kaydırırken Türkiye nin oynayacağı rolü de belirginleştiriyor. Emperyalizmin aktif taşeronluğu görevini "Bölgesel liderlik, yeni Osmanlıcılık" gibi söylemlerle örtmeye çalışan AKP nin bölgesel aktör olma çabası Suriye meselesinde çıkmaza girdi. İsrail in Filistin e yaptığı saldırı sonrası ise AKP nin bölgedeki etkisinin sınırları açıkça ortaya konulmuş oldu. Sevgili Arkadaşlar, Emperyalizme bağımlılık ilişkilerinde ülke tarihinin en ileri aşamasına AKP iktidarı ile ulaşmış bulunuyoruz. AKP iktidarı, Suriye deki iç savaşın doğrudan bir parçası haline gelmiş durumda. Medeniyetler için tarih boyunca bir köprü vazifesi görmüş Hatay ilimiz şimdi emperyalist işgalin bir köprüsü haline getirildi. Güney illerimiz ajanların cirit attığı, silahlı grupların kamplarda barındığı, eğitim gördüğü, hastanelerin militanlara sıhhiye hizmeti verdiği bir lojistik üs gibi kullanılıyor. Suriye deki silahlı gruplara para ve silah yardımı yapıldığı gizlenmeye gerek dahi duyulmuyor. Bu bir utanç tablosudur ve bu tablonun sorumlusu AKP iktidarıdır.
7 TMMOB, Suriye ye örtülü savaş şeklinde süren müdahaleye en başından "Suriye ye emperyalist müdahaleye hayır" diyerek karşı çıktı. Şimdi de bu tavrı, en anlamlı yerde yani Hatay da gösteriyoruz. Hatay Kent Sempozyumunun, emperyalist savaş, işgal ve sömürü politikalarına ve işbirlikçilerine karşı barışın, halkların kardeşliğinin ve bağımsızlığın kürsüsü olacağına inanıyorum. (Alkışlar) SUNUCU- Sayın Başkana da teşekkür ediyoruz. Değerli konuklarımız; kurultayımızın ilk oturumuna geçiyoruz. Birinci oturumumuzun oturum başkanı olarak, Makine Mühendisleri Odası Hatay İl Temsilciliği Yürütme Kurulu Başkanı Sayın Ömer İyiel i; oturum katılımcıları olarak, Antakya Ticaret ve Sanayi Odası (ATSO) Başkanı Sayın Hikmet Çinçin i, Uluslararası Nakliyeciler Derneği (UND) Hatay Temsilcisi Sayın Mustafa Yılmaz ı, Hatay Sanayici ve İş Adamları Derneği (HASİAD) Başkanı Sayın Gülay Gül ü, HABOP Dönem Sözcüsü ve Türk Tabipler Birliği Hatay Şubesi Başkanı Sayın Selim Matkap ı ve Hatay Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası Başkanı Sayın Abdullah Korkmaz ı davet ediyorum. BİRİNCİ OTURUM -----&----- ÖMER İYİEL (Oturum Başkanı)- Sayın misafirler, değerli katılımcılar; Suriye Arap Cumhuriyetinde yaşanan olayların ilimiz Hatay a etkilerini tartışmak üzere burada bulunuyoruz. Oturumun ilk bölümünde, katılımcı arkadaşların konuşması akabinde salondaki misafirlerimize söz vereceğiz, daha sonra da soru-cevap şeklinde devam edeceğiz. Şimdi sözü ilk konuşmacımız Sayın Gülay Gül e veriyorum. Buyurun Gülay hanım. GÜLAY GÜL (HASİAD Yönetim Kurulu Başkanı)- Sayın misafirler, değerli basın temsilcilerimiz; hepinizi Hatay Sanayici ve İş Adamları Derneği Yönetim Kurulu ve şahsım adına saygıyla selamlıyorum. Öncelikle sizden çok özür diliyorum, biraz sağlık problemlerim var; ama inşallah bir şekilde sonunu getireceğiz. Yakın bir zamanda komşumuz Suriye yle, olmasını arzu etmediğimiz, bizim irademiz dışında gelişen bir yangınla karşı karşıya geldik. Yangın başladığında 7
8 bölgemize düşen kıvılcımlar, halkımızın yüksek duygusu, zamanında verilen uyarılar ve yerel yöneticilerimizin bu uyarılara anında verdiği duyarlılıkla bizleri birbirimize kenetleyerek, sosyal anlamda herhangi bir tahribat yaratmadan söndürüldü. Bundan dolayı Hatay halkına ve yöneticilerimize teşekkür ediyoruz. Değerli misafirler; bazı değerler vardır ki, kaybedildiklerinde telafileri olmaz. Bazı değerler vardır ki, ancak büyük bedeller karşılığında telafi edilebilirler. Hatay, tarihi değerleriyle, etnik yapısıyla Türkiye nin küçük bir örneği olarak her yönden tam bir mozaik şehri. Barış, kardeşlik ve hoşgörü gibi değerlere sahip olan Hatay, son zamanlarda yaşadığı sosyal krizi, değerlerine sıkı sıkıya sarılarak atlatmış, telafisi mümkün olmayacak bu alandaki kriz riskini ortadan kaldırmıştır. Ekonomik kriz ise, maalesef, dış etkenlere bağlı olarak, telafisi kısa sürede olacak gibi görünmüyor. Ancak, umutsuzluğa kapılmak gibi bir lüksümüz yok. Gelişmesini Ortadoğu ile gelişen ilişkilere bağlayan Hatay esnafımız, tüccarımız, çiftçimiz, nakliyecimiz, turizmcimiz, sanayicimiz büyük zarar görmüş durumda. 2 Kasım 2012 tarihinde derneğimiz HASİAD ev sahipliğinde, TÜRKONSED, DASİFED, TÜSİAD, Mersin SİAD, Adana SİAD, Osmaniye SİAD, Antakya Ticaret ve Sanayi Odası, Antakya Ticaret Borsası ve birçok STK ve özel sektör kuruluşunun destekleriyle yapmış olduğumuz 3. Ekonomi Panelimizde, komşumuz Suriye ile yaşanan krizin etkilerinin hem il, hem de bölgesel anlamda resmini çekmiştik. Geriye bakmak sadece bizim ileriye atacağımız adımları engeller. Bu yüzden daima ileriye bakmalı; bundan sonra yapacağımız işlere, atacağımız adımlara ve bu konudaki düşüncelere odaklanmalıyız. Çünkü ekonomik ortamın bozulduğu toplumlarda huzur aramak boşunadır. Çünkü dünyanın bütün savaşlarının temelinde ekonomi yatar. Bundan sonra biz iş dünyasının işi, artık bunları konuşmak yerine, bu şartlara rağmen neler yapabileceğimizi tartışarak, bir yol haritası çizmek olmalıdır. Hataylılar olarak bizler, daha önce yaptığımız birçok toplantıda, bizim isteğimiz dışında gelişen olaylar neticesinde ekonomik sıkıntıya girdiğimizi, desteğe ihtiyacımız olduğunu, Hatay ın yıllarca ülkemiz ekonomisine katkı yapan ilk 10 ilden biri olarak bugüne kadar hep verdiğini, bugün ise mecburiyetten dolayı alacaklarını geri isteme hakkının olduğunu ifade etmiştik. Hatay ın çevresindeki iller yıllardır devlet desteğinden faydalanmışlardır, kalkınmalarının en büyük ayağını devlet destek ve yatırımları oluşturmuştur. Hatay ise hep bakmıştır. Düne göre bugün farkımız, gücümüzün farkında olarak istemenin hakkımız olduğunun bilincine 8
9 varmamızdır. Daha önce söylediğimiz taleplerimizi kısaca bir daha yinelemek istiyorum. Öncelikle ihracatçı ve nakliyecilerimizin sıkıntılarına ilaç olan roro seferlerinin değişik hatlardan faaliyete geçmiş olması, talebimizin karşılanması açısından sevindirici bir olay olmakla birlikte, ihracatçılarımızın bififlerinin nakit ödenmesini ve mahsup alanının genişletilmesini talep ediyoruz. Birçok ihracatçımız birikmiş alacağını aylarca devletten tahsil edemezken, vergilerini bir gün geciktirmemek için maalesef varlıklarını satıyor, ayakta durmaya çalışıyor. Tampon bölgesinde fiiliyatta oluşan pazarın bölgemiz firmaları adına düzenlenmesi ve kontrol edilmesi; İhracatçı firmalarımıza Ortadoğu ya yönelik taşımalarında navlun desteğinin sağlanması; Vergi, BAĞKUR, sigorta ödemelerinde faizsiz ertelemelere gidilmesi; Finans sıkıntısı çeken bölgemiz firmalarına düşük faizli ve uzun vadeli kredi desteğinin sağlanması, hatta faizsiz işletme sermayesinin verilmesi; Büyük organizasyonların Hatay da yapılmasının sağlanması; Suriye de yatırım yapan, fabrikalarını ve mallarını ortada bırakmak zorunda kalan ve Suriye den alacaklı olan firmalarımıza fonlardan ödeme yapılması; Devlet ihalelerinde bölgemiz insanına pozitif ayrımcılık yapılması; Turizm şirketlerinin Hatay a yönlendirilmesi ve Hatay a tur düzenleyen operatörlerin desteklenmesi. Bu konularda gelişmeye dair bizlere herhangi bir veri ulaşmış değildir, bu yüzden çok daha fazla bir şey söyleyemiyorum; ama ulusal ve uluslararası toplantıların Hatay a kaydırılmasıyla ekonomik olarak canlılığın sağlanması dışında, Hatay da güvenli bir ortamın olduğunun ulusal ve uluslararasında gösterilmesi turizme taze bir kan getirecektir. Çiftçilerimizin sübvanseli ürünlerine zamanında ödemelerin yapılması ve sübvanse miktarının yükseltilmesi, tarımın, dolayısıyla ekonominin canlanmasına yardımcı olacaktır. Bölgeye ileriki yıllarda yapılması planlanmış yatırımlardan projesi tamamlanmış olanların yatırımlarının öne çekilmesi ve ödenek sıkıntısı çeken yatırımların ödeneklerinin ödenmesi bölgeye büyük canlılık getirecek ve ümit aşılayacaktır, en önemlisi de güven tazeleyecektir. Ayrıca bölgesel anlamda halkımızın yiyecek, giyecek ve benzeri yaptıkları bu tür harcamaları Hatay esnaf ve tüccarından yapması, Hatay da üretilen 9
10 ürünleri tercih etmeleri konusunda bilinçlendirilmesi ve özendirilmesi, yapılacak partilerin ve hafta sonu gezilerinin Hatay içinde yapılması hususuna özen gösterilmesi gerekmektedir. Ulusal ve uluslararasında yapılan ticari faaliyetlerde karşılaştığımız birçok bürokratik engeller de maalesef belimizi bükmektedir. Özellikle yapılan ihracatlarda, ihracatçılarımızın, ihracat yapılacak ülkece, TSE yerine, yabancı gözetmen şirketlerinin sancılı ve süreli verecekleri rapora mahkum edilmesi, mevcut sıkıntılara bir sancılı sıkıntı daha eklemektedir. Avrupa Birliği ülkelerine vize alınması ayrı bir problem. Kaybettiğimiz pazarımızı telafi etmek isterken, maalesef, vize engeliyle karşılaşıyoruz. Bu kadar problemle boğuştuğumuz bu zamanda elimiz kolumuz bağlı oturmayacağız tabii ki. Şartlar ne olursa olsun, evimize aş götürmek, ilimizde istihdam yaratmak, ülkemizin ihtiyaç duyduğu kaynakları sağlamak zorundayız. Hataylı iş insanlarımızın unutmaması gereken bir husus var; Hatay, kalkınmasını kendi iç dinamikleriyle sağlayan bir ildir. Bu özellik her ile nasip olmayan bir ayrıcalıktır. Dünyanın neredeyse her yerinde Hatay insanına rastlamak mümkündür. Bugünden sonra bize düşen, mevcut şartlarda sızlanmak, ahlanıp vahlanmak yerine, elimize çantalarımızı alarak, yurtiçi ve yurtdışında yeni pazarlar keşfetmek olmalıdır. Teknolojik gelişmeleri takip etmek, yeni trendleri yakalamak ve kendimize yeni iş alanları yaratmak olmalıdır. Sanayimiz kendini yenilemeli; kalite, standart, inovasyon ve teknolojik yeniliklere daha açık olmak ve gerekleri yapmak olmalıdır. Umutsuzluk, yılgınlık, çaresizlik kelimelerinin Hataylıların lügatinde yeri yoktur. Biz kendimize son derece güveniyoruz. Yeter ki önümüzdeki engeller kaldırılsın. Hatay iş insanları olarak, devletimizden bir şey istemiyoruz; sadece alacaklarımızı, tekrar fazlasıyla geri ödemek üzere, bir süreliğine talep ediyor ve bu zamanda elimizin tutulmasını istiyoruz. Konuşmama son verirken, bundan sonra hepimizi birlikte keşfedeceğimiz ortak çıkış yollarında yine birlikte yürümeye davet ediyor, emeği geçen herkese teşekkür ediyor, saygılar sunuyorum. (Alkışlar) OTURUM BAŞKANI- Hatay Sanayici ve İş Adamları Derneği Başkanımız Sayın Gülay Gül e, sorunları tanımlaması ve önerilerinden dolayı teşekkür ediyorum. Şimdi sözü Uluslararası Nakliyeciler Derneği Başkanımız Mustafa Yılmaz a veriyorum. 10 Buyurun.
11 MUSTAFA YILMAZ (Uluslararası Nakliyeciler Derneği Yönetim Kurulu Üyesi)- Değerli misafirler, değerli basın mensubu arkadaşlarım; hepinize hoş geldiniz diyorum. Her şeyden önce sektörle ilgili gelişmelerin tamamı en çok direkt olarak bizleri etkilemiştir. Bu açıdan bakıldığı zaman, ben şöyle düşünüyorum: Az önceki konuşmacı arkadaşlarımızın kullandığı bazı ifadelerden hareketle, ülkemizle ilgili, gündemimizle ilgili bakış açımızın objektif olması, rasyonel bir bakış açımız olması gerektiğini düşünüyorum. Bu, hem bizim geleceğimiz açısından, hem şu andaki değerlerimiz açısından önemli. Tarihi coğrafyada kaybolan bu topraklar üzerinde, yüzyıl öncesine bakıldığı zaman, gerek Kuzey Afrika da, gerekse Suriye topraklarında hiçbir zaman için demokrasi mücadelesi verilmemiş, bölge tamamıyla emperyalist güçlerin bırakmış olduğu hükümdarlar tarafından idare edilmiştir. Bunu göz ardı etmemek gerektiğini düşünüyorum. Bu bir. İkincisi, değerlendirmelerimizde konuya tarihi geçmişiyle bakılmasını, düşünülmesini istiyorum. Suriye de yaşanan olayların tamamının ekonomik, siyasal ve sosyal boyutuyla değerlendirilmesi gerektiğine inanıyorum. Ekonomik boyutuyla baktığımız zaman, öncelikle şunu söyleyeyim: Suriye ile yapmış olduğumuz birçok resmi toplantılara katıldık. Bu toplantılarda edindiğimiz izlenime dayanarak, Suriye nin, taşımacılar ve ihracatçılar olarak bizlere bakış açısının -her ülkenin kendi çıkarları açısından yaklaşmasına bağlı olarak- çok farklı olduğunu ifade etmek istiyorum. Suriye, gerek konvoy uygulamasında, gerekse ülkesinden almadığımız akaryakıtla ilgili fiyat farkı uygulamasında tamamıyla İran politikasına dönük bir politika izlemiştir. Şimdi, Suriye de yaşanan olaylar ve ardından ortaya çıkan gelişmelerin bizi taşımacılar olarak, lojistik olarak hangi boyutlara getirdiğini rakamsal bazı verilerle, kısa bazı bilgilerle sizlere ifade etmek istiyorum yılında Suriye ye 8 tane kapı yaptırdı Türkiye Cumhuriyeti. Bu 8 kapının içerisinde en faal olanı Cilvegözü Sınır Kapısı. Bu kapı 11 milyon dolar para harcanarak yapıldı ve bu kapıların birçoğu yenilendi. Fakat malumunuz olan şu şartlar bizi o kapıyı kullanamaz hale getirdi. Suriye ile bizim ihracatımız 2002 yılında 773 milyon dolar yılında 2011 yılında olaylar başladığı için, 2010 yılı rakamlarıyla konuşmak istiyorum yılında ihracat hacmimizin 2.5 milyar dolara dayandığını görüyoruz. Gerek DEİK in, gerekse Türkiye İhracatçılar Birliğinin verdiği rakamdır bu yılında Suriye nin kendi içine, Şam ve Halep e yaptığımız taşımanın sayısı, miktarı 5222 dir. Suriye üzerinden Ürdün, Lübnan, Suudi Arabistan, 11
12 Körfez ülkelerine yaptığımız taşıma sayısı ise 2010 yılında dir. Suriye ye transit taşıma sayımız 2002 yılında 8884, 2010 yılında tir yılı 6 aylık rakamlarına geldiğimiz zaman, dengelerin tamamıyla bizim aleyhimize değiştiğini görüyoruz. Bu 6 aylık dönemde Suriye ye yaptığımız taşıma sayısı 3807, transit olarak yaptığımız taşıma da 6675 tir. Bakıldığı zaman, tamamıyla dengeler değişmiş gözüküyor. Yani şöyle ifade etmek istiyorum: Suriye ye yapmış olduğumuz ikili taşımalarda günlük 42 tane aracımız -Cilvegözü Kapısı için söylüyorum- çıkış yapmış. Transit taşımaya baktığımız zaman, bu rakam 122 civarındadır. Yani Hatay ın kendi içine her gün en azından milyon dolarlık bir sıcak paranın girdiğini; lojistiğin, yani taşımacılığın yapmış olduğu sübjektif hizmetten dolayı böyle bir rakamın ortada olduğunu ifade etmek istiyorum. Bildiğiniz üzere, 19 Temmuz 2012 tarihinde, Badulhava Sınır Kapısında günlük 50 civarında olan araçlarımızdan 7 si yakılmış, 9 u kaçırılmış, 39 aracımız da yağmalanmış durumdadır. Amaç neydi, nereye gelmiştir? Biz vizeleri kaldırmıştık, ortak Bakanlar Kurulu toplantısı yapıyorduk. Suriye yetkilileriyle her görüştüğümüzde, ilişkilerimizi hep kardeşlik, dostluk üzerinden kuruyor, sorunlarımızı tüm toplantılarda çözmeye çalışıyorduk. Ama geldiğimiz nokta çok farklı. Ülkelerin kendi çıkarlarının farklı oluşundan dolayı. Suriye de mart ayında başlayan olaylarda, yaklaşık 15 aylık süreç içerisinde araçlarımız hep kurşunlandı, şoförler hep tehdit edildi. Artık güvenli bir ortam olmaktan çıktı Suriye, 465 kilometrelik karayolu bizim için ölüm yolu oldu. Ne yapacaktık, nasıl çözecektik, nasıl yaklaşacaktık? Amaç neydi? Amaç, Suriye araçlarının taşımacılığı yapması. Nitekim, her gün işyerime gittiğimde gördüğüm manzara, taşıma yapanların Türk aracı değil, Suriye aracı olduğudur. Amaç, Türkiye Cumhuriyeti plakalı araçların Ortadoğu hattındaki ihracatının ve taşımasının önünü kesmekti. Kışkırtıcı, provokatör insanlar tarafından şoförlerimiz tehdit edildi, şoförlerimiz de can güvenlikleri olmadığından dolayı gitmez oldular ve taşımalar yüzde 87 oranında Suriye plakalıların eline geçmiş oldu. Bu konuda uyardık, ama milli bir politika uygulanmadı, maalesef tedbir alınmadı. Biz bunun ekonomik kayıplarını yaşadık. Bizim bu bölgeye; Suriye, Ürdün, Lübnan, Suudi Arabistan, Körfez ülkelerine yaklaşık 13 milyar dolar ihracatımız var. Biz bu ihracatın 5 milyar dolarını karayolu eşya taşımacılığıyla yapıyoruz. Çünkü Türkiye genelinde eşya taşımacılığının yüzde 42 si karayoluyla yapılmaktadır. İlimize baktığımız zaman; malumunuz, ülkemizde bulunan 60 bin civarındaki uluslararası taşıma yapan çekicinin bin civarı ilimizde 12
13 bulunmaktadır. Yani şöyle ifade edeyim: Yürüyen bir fabrika gibi, onun bacaları gibi. İlimizde yaklaşık 8 bin insanın istihdam edilmesi demektir ve bu insanlara maaş ödenmesi, özlük haklarının verilmesi, bu insanlara geçim kapısı açılması demektir. Teker dönecek ki, bu insanlara biz para verelim. Yoksa nereden kazanacağız?! Bakıldığı zaman, sorunun giderilmesi için, Yugoslavya krizinde olduğu gibi, roro hattı düşünüldü. İlk önce Irak la ilgili görüşmeler yapıldı. Fakat Irak ın, mevcut Maliki yönetiminin bize olumsuz tavır ve tutumları söz konusu oldu. Çünkü biz 20 yıl öncesinde taşımamızı Irak üzerinden Suudi Arabistan ve Körfez ülkelerine yapıyorduk. Bu engellendi, bilgi verilmedi ve en ekonomik hat olmasına rağmen, bu hat bizim için düşünebileceğimiz, hayal edebileceğimiz bir hat olmaktan çıktı. Alternatif olarak roro üzerinden bir çözüm bulduk. Yugoslavya krizinde yaşadığımız durumdan sonra, Ambarlı- Trieste hattına alternatif roro gemilerinin konulması gibi, derneğimizin girişimi, birçok arkadaşımızın çabası, desteği, ilimizdeki tüm kamu kurum ve kuruluşlarının yöneticilerinin desteğiyle roro hattı üzerine düşünmeye başladık. Hiç kimse bu roro hatta önce elini atmadı, hep uzak kaldılar, Hataylılar bu işi yapamaz dediler. Hataylılar da, Bu işe güvenilmez. Çünkü yarın Suriye kapısı açıldığı zaman bu hat üzerinden yürümez. Ben, milyon dolar para koyacağım, Rusya dan roro kiralayacağım, getireceğim, açıkta bırakacağım; ama sonra Suriye kapısı açılacak, ondan sonra koyduğum para boşa gidecek diye düşündüler. Bunun gibi, İDO, Onur gibi birçok firmalara da pek rantabl gelmedi bu ve bu işe girmediler. Tek bir firma bu işe el attı ve başladık. Rusların roro firması ile onu buraya getiren firma arasındaki sözleşmeden kaynaklanan nedenlerden dolayı 45 günde sefer atmaya başladık. Biz esas zararı işte burada gördük. Suriye kapısı kapandıktan sonra ikinci alternatif güzergah olan roro hattının kullanmasıyla ilgili, Acaba bunu nasıl çözeriz? diye düşündük. Mısır la görüşüldü; yedi-sekiz defa gidildi, görüşüldü ve Mısır daki mevcut hükümetin desteği ve isteğiyle, uygun bir şekilde, 3 bin lira civarında bir miktarla, devletin de bin lira civarındaki teşvikiyle roro hattı başladı. Roro hattının başlamasıyla birlikte, şu an itibarıyla yaklaşık 4800 aracımız 6 Nisan 2012 tarihinden bugüne kadar taşınmış oldu. İkinci roro firmasının girmesiyle (İskenderun dan Mısır ın Port Said Limanına) rekabet oluştu, fiyatlar bugün itibarıyla 2 bin dolara düştü. Bu rakamlara ilişkin basından birçok arkadaş, biliyor veya bilmiyor, görüyor veya görmezlikten geliyor, farklı farklı şeyler açıklıyor. Farklı farklı şeyler açıklanması bize zarar veriyor. Çünkü bilmeden bir şey konuşmanın doğru bir şey olmadığına inanıyorum. 13
14 Şu an itibarıyla, hem 2 tane Kıbrıs firması, Lübnan-Suriye Tartus Limanına haftada iki gün taşıma yapıyor, hem de SİSA Grubu, İskenderun da, hem yolcu, hem de yaklaşık 115 araçlık filosuyla roro yoluyla taşıma yapıyor. Ayrıca, tarihimizde ilk defa gördüğümüz, hayal etmeyi bile düşünemediğimiz bir olay; 10 Kasım 2012 tarihinde 20 tane aracımızı İsrail e gönderdik ve İsrail üzerinden Ürdün e taşımamız başladı. Ben bunları neden anlatıyorum? Ben bunları şunun için anlatıyorum: Bir defa, ilimizdeki firmaların yüzde 35 i Ortadoğu ülkelerine çalışıyor. Avrupa ya çalışan firmalarımız, araçlarımız var. Türki cumhuriyetlerine, Rusya ya, Ukrayna ya çalışan araçlarımız var. Yani dünyanın her tarafına, Çin e kadar, Kazakistan sınırına kadar giden araçlarımız var. Bunlar hep şoförlerimizin emeği. Onların o kapılarda görmüş oldukları durumlar hep ekmek parası için. Fakat bizi en çok üzen ne oluyor; siyasi açıklamaların lojistik ve taşımada olumsuz etkileri oluyor. Herhangi bir siyasi liderin, televizyona çıkıp, bir ülkeyle ilgili olarak bir açıklama yapması, orada bulunan araçlarımıza direkt, hemen aynı gün yansıyor, yani ikinci güne hiç bırakmıyorlar. Farklı farklı uygulamalar oluşuyor. Taşımacılar olarak biz, böyle bir etkinin oluşmasını elbette ki kabul etmiyoruz. Bizim roro seferleriyle ilgili, bugün itibarıyla, Suriye üzerinden transit olarak gitmiş olduğumuz yol güzergahında, yani Suudi kapısına kadar giden güzergahta ödediğimiz miktar 3 bin dolar. Bugün itibarıyla, Suudi Arabistan ın Duba Limanına roroyla gittiğimiz güzergahta ödediğimiz miktar ise 2500 dolar. Yani bakıldığı zaman, biz 500 dolarlık bir indirimle gitmiş oluyoruz. İki, şoförlerimiz soyulmuyor. Üç, arabalarımız yıpranmıyor. Dört, can güvenliği tehdidimiz yok. Malumunuz, şu anda dünyada 17 trilyon dolarlık ihracat hacmi var. Bakıldığı zaman, bizim şu andaki ihracat hacmimiz çok büyük bir rakam değil. Ama ihracatı yüzde 10 etkileyen lojistiğin gelişmesi, maliyetlerin düşürülmesi, ihracatçımızın o ülkelerdeki rekabet avantajını sağlaması elbette ki çok önemli diye düşünüyorum. Ülkemizde maliyet kalemleri çok artmış durumda. Bizler de işadamı veyahut da bir taşımacı olarak, maliyet kalemlerimizin genelinde artış oluşundan dolayı etkileniyoruz. Yani ülkemizde bu bir formül olarak görülüyor; istedikleri şekilde vergilerle, dolaylı vergilerle, her türlü kazancımızın, artı katma değerimizin oluşmaması konusunda bir çaba gösteriliyor. Biz bundan şikayetçiyiz. Badulhava da yanan, yağmalanan araçlarla ilgili hiçbir sigorta şirketi ödeme yapmadı. Sigorta şirketleri hep iyi gün dostudur. Bankalar da öyledir. Onlara da gittik, görüştük; hiçbir nakliyecinin herhangi bir sıkıntısı olmadığını söylediler. Ama arkamızdan, kışkırtma amacıyla, bazı üyelerimize ödemeyle ilgili, Geri ver parayı gibi çeşitli çalışmalar içerisine giren birkaç tane banka olduğunu da biliyoruz. Yani diyoruz ki, Suriye deki iç savaştan 14
15 dolayı, götürmüş olduğu, taşımış olduğu eşyanın yağmalanması sonucunda hasara uğramış bir taşımacı, haklı olarak, bu malın semen sigortasını yapmışsa, sigorta şirketinin de ödemesi lazım. Ama ödemiyor. Neden; çünkü zarar etmek istemiyor. O daha güçlü; taşımacıya göre daha kurumsal, daha güçlü ve ödemiyor. Bu konuda devletin girişimde bulunmasını talep ediyoruz. Başka türlü çözülebileceğine şahsen inanmıyorum. Roro hattının daha ekonomik olması açısından Mersin e ÖTV ve KDV siz akaryakıt istasyonu kuruldu; ama İskenderun Limanına şu ana kadar kurulmadı. İlimizde bulunan taşımacılık sektörünün öncelikli taleplerinden biri bu. Biz, hep bankalardan borç alarak araç aldık, borçlandık. Hepimizin borcu var, kredi aldık. Gelecekle ilgili öngörüde bulunamadık. Ama düştüğümüz durum, yani bu aylık süreçte gelir düzeyimizdeki azalmalar karşısında bankaların en azından bize kötü gün dostu olmasını istiyorum. Bugün, istihdam eden taşımacılar olarak, SSK primlerinin yüksekliğinden, karayolu taşıt vergisinin yüksekliğinden, özellikle girdilerimizin yüzde 60 ını oluşturan akaryakıt fiyatlarının dünya ölçeğindeki yüksekliğinden şikayetçiyiz. Eğer bu şikayetlerimiz dinlenir ve göz önüne alınır, taleplerimiz, isteklerimiz yerine getirilirse, bir sivil toplum kuruluşu olarak kendi görevimizi yapmış oluruz, insanımızın önünü açmış oluruz ve dünyada şu anda 5. durumda olan ülkemizin uluslararası taşımadaki yerini daha yükseltmiş oluruz. Dinlediğiniz için hepinize teşekkür ediyor, saygılar sunuyorum. (Alkışlar) OTURUM BAŞKANI- Sayın UND Başkanımız Yılmaz a teşekkür ediyoruz. Sözü ATSO Başkanımız Sayın Hikmet Çinçin e veriyorum. Buyurun. HİKMET ÇİNÇİN (ATSO Yönetim Kurulu Başkanı)- Kıymetli hemşerilerim, aramızda misafir bulunan Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği temsilcileri, hanımefendiler, beyefendiler; hepinizi Antakya Ticaret ve Sanayi Odası adına saygıyla selamlıyorum. Suriye deki Olayların Hatay a Yansıması başlığı, şu yaşadığımız günler için doğru bir tespit. Bu toplantının Hatay da olmasının da ayrıyeten doğru olduğu kanaatindeyim. Ben, katılımcıları fazla sıkmadan, rakamlarla da arındırarak konuşmamı, şöyle kısa bir müddet içinde bitirmeyi hedefliyorum. 15
16 Önce, Hatay nasıl bir ekonomik yapıya sahip, hepimiz bunu çok iyi biliyoruz, ama ufak bir parantezle belirteyim. İskenderun Körfezi ve yöresi ekonomisi; daha çok yatırım çekebilen, daha çok yabancı sermaye çekebilen, hatta ve hatta milyar dolarlar seviyesinde yatırımların yapıldığı, genelde demir-çelik sektörünün yoğun olduğu bir liman. Dönüyoruz geliyoruz Antakya ve yöresi ekonomisine. Antakya ve yöresi ekonomisi; tarıma dayalı sanayileşmenin olduğu, hizmet sektörünün daha yoğun olduğu, turizm, insan ve yük taşımacılığı, yaş sebze-meyve ihracatı gibi, daha orta ölçekli KOBİ lerin olduğu bir coğrafya. Biz, daha önceki yıllarda yaşanan global krizlerden, Türkiye nin yaşadığı krizlerden, dünya krizlerinden, evet, göreceli olarak, diğer illere göre daha şanslıydık, kesinlikle daha az etkilendik. Hatta Amerika Birleşik Devletlerinde başlayan o finansal kriz Avrupa Birliğini ve Uzak Doğu yu vurduğu esnada, de Antakya yöresi ekonomisinde büyümeler de söz konusu oldu. Ancak, komşu ülke Suriye Arap Cumhuriyetindeki sıkıntılar, akabinde başlayan iç savaş, özellikle Antakya yöresi ekonomisini son derece olumsuz etkilemiştir. Bu konuda Sayın Gülay Gül hanımefendinin Hükümetten talepler listesini duyduk. O listeye benim ekleyebileceğim hemen hemen bir şey kalmamış. Doğrudur, bunların Hatay a, diğer sınır vilayetlerimize sağlanabilmesi çok çok önemlidir. Ancak, biz yarısına da razıyız. Tabii, bu yaşadığımız ekonomik günlerde kaynağı koymadan bir parayı getirmek gerçekten çok zor. Mustafa beyi tebrik ediyorum, UND Başkanımızı, UND nin Hatay sorumlusunu. Gerçekten çok sorun üreten bir sektör nakliye sektörü. Mustafa bey, uzun uzun, en ince detayına kadar sizlere anlattı nakliye sektörünü. Evet, her sabah nakliye sektöründe yeni bir sorunla uyanmak mümkün. Ama bu, Suriye yle kısıtlı değil; yani en güzel günlerimizde de o sorunları sık sık yaşıyorduk. Çünkü komşu ülkelerimiz, yeterince devlet kültürünün yerleşmediği ülkelerdi, nakliye sektörü her gün üzüldü. 16 Suriye konusuna gelince; Annemin Halep doğumlu olması sebebiyle, annemin Hatay da, Antakya da yaşayan akrabalarından daha fazla akrabasının Suriye de yaşaması sebebiyle sık sık gittiğim bir ülke Suriye. Gerçekten ilginç bir ülke. Şehir merkezleri falan çok güzel, gelir düzeyi yüksek birçok insan var; ama gelir dengesizliğinin, itiraf edeyim ki, Türkiye den de daha fazla yaşandığı bir ülke. Ben, biraz oradaki iç savaşı da buna bağlıyorum. Yani gelir düzeyi farklılığı da bu ülkede çok belirgin biçimde. Biz bu ülkeyle ne yaptık? 35 yıl, 40 yıl kaybettik. Din birliğimiz olan, dil birliğimiz olan bu ülkeyle Soğuk Savaş döneminde çok minimum ilişkiler
17 yürüttük ve iki ülke ekonomisine hiçbir artı değer üretemedik. Son 5 yılda bu biraz değişti. Son 5 yılın ilk 3 yılı yumuşayan ilişkiler, son 2 yılı da vize muafiyeti dönemi. Bu son 2 yıl gerçekten Antakya yöresi için bir balayıydı. Ben yaşarken bir daha bu balayını görebilecek miyiz bilmiyorum; ama karşılıklı bir sinerji üretmek, karşılıklı bir refaha ulaşmak anlamında son derece önemli bir dönemdi. Bana göre dünyanın en medeni projesi Avrupa Birliği projesidir. Hangi temele dayanmaktadır; malların ve hizmet sağlayıcıların serbest dolaşımına dayanmaktadır. Biz de bunu yaptık. Yani Amerika yı yeniden keşfetmedik, bunu yaptık. Mallar ve hizmet sağlayıcılarına vize muafiyeti getirerek, hatta akabinde Lübnan ı da içine katarak, neredeyse bölgesel bir ekonomik birliktelik yarattık. Şu 2 yıllık ticari sinerjinin tadı damağımızda kaldı. Düşünüyorum da, bu bölgede 10 yıl, 20 yıl, 30 yıl, 50 yıl, 100 yıl bu ilişkiler sürseydi, bu bölgeye kim bilir hangi zenginlikler gelirdi? Rakamları hayal etmek zor. Bu konuda oldukça üzüntülüyüz. Evet, orada bir insanlık dramı yaşanıyor; insanlar evlerini kaybediyor, hayatlarını kaybediyor, evlatlarını kaybediyor, büyük acılar çekiyorlar. Bizim hayalimiz bunun ötesinde, Arap-İsrail barışıydı. Aracımıza binip, Filistin bölgesini geçip, Tel Aviv e hafta sonu tatiline gitmeyi hayal ediyorduk veya ticaret yapmaya gitmeyi hayal ediyorduk. Bu hayallerle yaşarken, Suriye deki iç savaş ve ekonomimize yansımaları gerçekten bizim düşüncelerimiz, hesaplarımız içinde yoktu. Mustafa bey değindi, ben çok kısa değineceğim; Suriye Arap Cumhuriyeti topraklarını kullanamayınca bizim güçlü Hatay ımızın güçlü nakliye firmaları ve Türkiye nin ihtiyacı olan bu Cilvegözü Kapısı kapanınca, roroyla, yani Suriye yi bypass ederek Mısır a veya Hayfa ya ulaşma mecburiyeti hasıl oldu. Bu yöntemler deneniyor. Ama ben bunları sadece pansuman olarak görüyorum. Gerçekten, Suriye Arap Cumhuriyeti toprakları, Türkiye nin Ortadoğu ya açılan kapısıdır ve Türkiye nin Ortadoğu daki pazarlarda rekabet gücünün diri olabilmesi için, bu kapının güvenliğinin sağlanıp açılması şarttır. Hatay a gelince; Diğer konuşmacı arkadaşlarım uzun uzadıya anlattı, ben çok kısa söyleyeceğim. Bağrından bir medeniyetler korosu çıkarmayı başarmış bir ilin sosyal barışa ne kadar önem verdiği herkes tarafından aşikardır. Ne yapacağız? Bu savaşın, Suriye Arap Cumhuriyetindeki iç savaşın bizi olumsuz etkileyeceği aşikar ve maalesef, dünya tarihine baktığımızda, iç savaşların çözümü de kısa vadelerde oluşmuyor. Doğru; Hataylılar cesurdur. Evet, Hataylılar şu anda Senegal de var; şu anda Hataylılar Liberya da, şu anda Hataylılar Etiyopya da, şu anda Hataylılar 17
18 Tanzanya da, Afrika piyasasını keşfetme mücadelesini veriyorlar. Daha önce Romanya da, Moskova da nasıl Hataylılar varsa, şu an da dünyayı gezmek zorunluluğumuz var. Bu krizin ötesinde ne var? Ortadoğu coğrafyasında, bu zor coğrafyada yaşadığınız zaman, krizlere dayanıklı olma mecburiyetiniz hasıl oluyor. Evet, Irak ta olabilecek bir iç savaş, bizim Türk ekonomisini Suriye nin etkilerinin de üzerinde, kat kat daha olumsuz etkiler. Buna ben sadece dua edebiliyorum, Irak ta böyle bir şeyin olmamasını temenni ediyorum. Tabii, Hatay her zaman gündemde. Dün de Odamızı ünlü bir yazar, köşe yazarı ziyaret etti, New York Times ın Ortadoğu uzmanı Thomas Freedom. Onunla bir söyleşi yaptık. Dedim ki, Türkiye için en kötü senaryo, Suriye Arap Cumhuriyetinin toprak bütünlüğünü kaybedip, etnik kökene bağlı otonom bölgelere ayrılmasıdır. Gerçekten Türkiye için çok olumsuz bir senaryo olur görüşündeyim. Maalesef, Thomas bey de dedi ki, Evet, ben kesinlikle böyle bir beklenti içindeyim. Temennimiz, Suriye Arap Cumhuriyetinin toprak bütünlüğünün korunup, oradaki kanın, kardeşlerimizin, dostlarımızın, akrabalarımızın kanının bir an önce durması. Bunun dışında bir tek şey ekleyebilirim: Evet, özel bankalar zorlu. Bankacılık sektörü zaten kâr etmek üzerine oluşmuş bir sektör ve iyi gün dostları. Gerçekten, ekonominin bozulduğu illerde, ülkelerde kredi daraltmasına gidiyor. Yalnız, biz de her zaman şu hatayı yapıyoruz, daha doğrusu şunu yapmak zorundayız: Daha kurumsal bankalarla çalışmak zorundayız, daha büyük bankalarla çalışmak zorundayız. İyi günde çok cazip önerilerle gelen bankalar, bu tür puslu havalarda yok oluyorlar. Ama bunlardan, isim vermeyeceğim, ama ilk 5-6 bankayı gerçekten ayırmak mümkün. Dolayısıyla, iyi günde çok cazip önerilere kanmamak lazım, daha kurumsal bankalarda kalmak lazım. Son olarak, Antakya Ticaret ve Sanayi Odası olarak bizim KOSGEB yoluyla piyasayı fonlandırma çabamız sürüyor. Fakat bu çok kolay bir süreç değil. Bunu da belirtmek istedim. Tüm katılımcılara, dinleyicilere teşekkür eder, saygılar sunarım. (Alkışlar) OTURUM BAŞKANI- ATSO Başkanımız Sayın Hikmet Çinçin e değerli görüşlerinden dolayı teşekkür ediyorum. Şimdi de söz sırası Hatay Serbest Muhasebeciler ve Mali Müşavirler Odası Başkanı Sayın Abdullah Korkmaz da. Buyurun efendim. 18
19 ABDULLAH KORKMAZ (Antakya SMMO Başkanı)- Teşekkür ederim Sayın Başkan. Sayın başkanlarım; öncelikle hoş geldiniz. İlimizi onurlandırdınız. Değerli konuklar, değerli basın mensupları; hepinizi saygı ve sevgiyle selamlıyorum. Öyle bir coğrafyada yaşıyoruz ki, bu coğrafya sadece bizim Hatay ı veya sınır illerini değil, tüm Türkiye yi ilgilendiriyor ve tüm Türkiye yi çok ciddi anlamda etkiliyor diye düşünüyorum. Hepinizin bildiği gibi, özellikle Suriye ile Türkiye arasında, barış süreci dediğimiz veya işbirliği süreci dediğimiz bir dönemden geçtik. Eski cumhurbaşkanlarımızdan Sayın Ahmet Necdet Sezer in başlattığı bir ziyaret sonucunda gelişen bir işbirliği. Bu işbirliğinin başladığı dönemlerde, sınır illerinde, özellikle Hatay da gerçekten çok ciddi ekonomik gelişmeler olduğunu hepimiz biliyoruz. Ne zamanki bu işbirliğinin yaptırımlara dönüşmesi dönemi geldi -ki Kasım 2011 döneminden itibaren başlayan bir yaptırım süreci var- bu süreçle beraber Suriye deki ekonomik yapı nasıl etkilendiyse, Türkiye deki ekonominin de etkilenmemesini düşünmek mümkün değil zaten. Ben, meseleye özellikle ekonomik bazda bakacağım için, Hatay la ilgili rakamsal veriler sunmadan önce, Türkiye deki faturayı bir görmek açısından bir-iki cümleyle katkı yapmak istiyorum. O işbirliği sürecinin başlamasıyla beraber, biraz önce Sayın Başkan da, Çinçin Başkanımız da ifade ettiler, gerçekten çok güzel bir ortam yaratıldı dan başlayan süreçle birlikte, 2011 e kadar çok ciddi ve sürekli artış gösteren bir tablo vardı. Öyle ki, o süreçte Türkiye den yapılan ihracatın 2.6 milyar dolara geldiğini biliyoruz. Bu 2.6 milyar doların çok büyük bir kısmının Antep ile Hatay arasında paylaşıldığını da biliyoruz. Türkiye Cumhuriyeti Devletinin hedefinin 2012 de bu 2.6 milyar dolar olan ihracatın 5 milyar dolara yükseltilmesi olduğunu da biliyoruz. Ki bunu bakanlarımız bizzat ifade ettiler, bunu bizzat tartıştılar ve yönlendirdiler. Hedef 5 milyar dolarken, bu yaptırım sürecinin başlamasıyla beraber, ister istemez, bu rakamlar aşağıya doğru, sıfıra doğru gitti. Tabii, Suriye ye baktığımızda, ihracat sadece Suriye yle sınırlı kalmıyor, bunun devamındaki diğer ülkeleri de kapsadığını görüyoruz. Özellikle Cilvegözü Sınır Kapısının Türkiye için önemi çok net. Bu açıdan, gelişmelerin devamında Ürdün, Suudi Arabistan ve benzeri ülkeleri de etkilediğini çok net bir şekilde ifade edebiliriz. Bir diğer boyutu daha var Türkiye ile Suriye arasında; o barış süreci dediğimiz işbirliği sürecinde gerek Hatay dan, gerek Antep ten, gerek 19
20 Türkiye nin diğer illerinden bir sürü yatırımcımız Suriye de yatırım yapmaya başladı. O yatırımların şu anda nasıl olduğunu, ne durumda olduğunu hiç kimse bilmiyor. Bunu da çok net bir şekilde ifade edeyim. Rakamsal olarak değerlendirildiğinde, kesin olmamakla beraber, Suriye de yapılan yatırım tutarının yaklaşık 1 milyar doların üstünde olduğu ifade ediliyor. Ben size bir noktayı daha ifade etmek istiyorum, özellikle Hatay açısından, özellikle sınır illeri açısından. Belki hepimizin karşı çıkacağı bir yan olan, kayıt dışı ekonomi dediğimiz bir boyutu da var. Belki istatistiki rakamlarda, ekonomik rakamlarda çok net gözükmüyor; ama bizim bu bölge için, gerçekten bu bölgenin kalkınması için, buradaki işsiz kalan, buradaki iş bulamayan çoğu ailenin geçim kaynağı olan bir ekonomik yapı da var; sınır ticareti, diğer adıyla bavul ticareti dediğimiz bir yapılanma var. İhracat ve taşımacılığı bir yana bırakırsak, günde giren, özellikle hafta sonlarında gerek Hatay, gerekse diğer sınır illerinden günde giren paraya, insanların getirdiği katkıya; Hatay dan Suriye ye gidip, oradaki ürünleri Türkiye ye getirenlerin katkılarına baktığımızda, yaklaşık bin ailenin buradan geçindiğinden bahsediliyor. Buradaki rakama bakıldığında, Antep ve Hatay için bu değerin 2 milyar dolar olduğunu görüyoruz. Yani bizim yaptığımız ihracat dışında, bireysel, turistik amaçla gidip, aslında turistik amaçla giderken, yağını, şekerini buradan götürüp satanların, oradan getirip burada satanların sayısına baktığımızda, burada 2 milyar dolar gibi bir rakamın hesaplandığını çok net bir şekilde görebiliyoruz ve bu 2 milyar doların dağılımına baktığımızda, ağırlıklı bir şekilde Hatay ve Antep i görüyoruz. Yine bunun devamında, özellikle Hatay da turizm sektörünün çok ciddi bir hareketlilik yarattığını görebiliyoruz. Turizm sektöründe Hataylı ve Türkiye nin başka illerinden gelip de yatırım yapan çok ciddi yatırımcılarımız var. Kimi şu anda yatırımlarını durdurdu. Zaten tamamlanan yatırımlara baktığımızda, şu anda özellikle otel ve restoran gibi yatırımlar maalesef en fazla etkilenen, en fazla zarar gören kesim durumunda diye düşünüyorum. Hatay esnafına da bunun etkisini burada belirtmek lazım. Özellikle bu turizm hareketliliğiyle beraber Hatay daki restoranlardan tutun da Uzunçarşı esnafına kadar ciddi bir katkı sağladığı açık. Esnaf belki 5 kilo salça satıyordu, belki 10 kilo peynir satıyordu, ama Hatay ın ekonomisine çok ciddi bir katkı sağladığını net bir şekilde ifade etmem lazım. Bu rakamlara baktığımızda, biraz da mesleğimiz gereği, muhasebecilik, mali müşavirlik yaptığımız için, bunu tablolarda da çok net bir şekilde görüyoruz. Hatay esnafının 2010 ve 2011 yılındaki hasılatı ile 2012 yılındaki hasılatı arasında çok büyük bir uçurum olduğunu çok net bir şekilde ifade edebilirim. Hatay ile Suriye nin ilişkilerine baktığımızda, Hatay da biz neler yapıyorduk; sizleri sıkmadan, bunları kısa kısa geçmeye çalışacağım. 20