Dış gebelik, dış gebeliği artıran faktörler, dış gebeliğin belirtileri
Döllenmiş yumurtanın rahim boşluğu dışında yerleşmesidir. Daha geniş bir ifade ile döllenmiş yumurtanın farklı sebepler ile rahim iç duvarına tutunamaması, follop tüplerine veya dışarıda her hangi bir yere yerleşmesi, yerleştiği bölgeye uyum sağlayamaması sonuçta iç kanama ile sonlanmasıdır.
Görülme sıklığı %1 dir. 12. Haftaya kadar gebeliklerde anne ölümlerinin %9-13 oluşturur.
Dış gebelik yerleşim alanları:
Follop tüpleri(tuba uterina)
Servikal( rahim ağzı)
Dış gebelik, çeşitli faktörlerin etkisi ile döllenme ve yerleşme mekanizmalarında bozukluk sonucu meydana gelir.
Normalde yumurtlama esnasında tubanın fimbria denilen uç kısmı over üzerine yapışarak yumurtayı doğrudan doğruya tüp içine düşmesini sağlar. Yumurta bir takım olgunluk değişiklikleri geçirerek tüpün ampulle kısmında sperm ile buluşması sonucu döllenme meydana gelir. Oluşan zigot bölünmelere başlayarak blastokist kitlesi oluşur. Bu blastokist tubanım kasılma hareketleri ve seröz vasıfta akıntının etkisi ile 3 günlük yolculuktan sonra rahime ulaşır. Bölünmeler devam eder takriben döllenmeden 6-7 gün sonra rahim mokazasına (endometriuma) yuvalanır. Embrionun üzerindeki trofoblastlar desidua ile temas eder. Gebelik tabakası denilen desidual altına gömülür. Böylece gebeliğin normal gelişmesi devam eder. Dış gebelikte döllenen yumurta rahim dışında uygun bir yerleşme ve gebelik desiduası bulamaması nedeni ile trofoblastlar yerleştikleri doku ve damarları yırtarak hastanın yaşamını tehdit eden iç kanamaya sebep olabilir. Amaç hasta bu devreye ulaşmadan tanı koymak ve tedavisini yapmaktır.
Bu nedenle günü geçen ve gebelik şüphesi olan kimselerin;
Gebeliğinin var olup olmadığı, Gebeliğin yeri ve hafta tespiti önemlidir. Geçmişte gebeliğin ilk 3 ayında başta gelen ölümcül bir hastalıkken bugün erken tanı koyma sayesinde tehlike olmaktan çıkmıştır denilebilir.
Dış gebelik bebeğin kaybedilmesine neden olduğu gibi anne adayının yaşam ve üreme sağlığını tehdit eden bir durumdur.
Dış gebeliği artıran faktörler
İltihabi hastalıklar: gonore klamidya enf. Salpenjitis tüberküloz püerperal enfeksiyonlar
Konjenital sekeller: tüp bozuklukları vs.
Tümörler: rahim ve yumurtalık tümörleri, endometriozis
Geçirilmiş dış gebelik operasyonu
Dış gebelikte oluşan risk oranları
Dış gebelik operasyonu geçirenlerde 10 kat
Cinsel yolla bulaşan hastalıklarda 3-4 kat
Tubal cerrahi işlemlerinde 6-7 kat
Sigara içenlerde 2 kat
Tüp bebek tedavisi 2 kat artmış risk
Dış gebeliğin henüz daha kesintiye uğramadığı erken evrede yani başlangıçta çoğu kez belirti ortaya çıkmaz. Bununla birlikte bazı hastalarda
Gebeliğin subjektif belirtileri(bulanı kusma vs.)
Kasık ağrıları görülür
Erken devrede görülen belirtiler
Genellikle gebeliğin 5-10. Haftalarında görülürler
Düzensiz lekelenme tarzında koyu kahverengi tarzında vaginal kanamalar
Karın ağrıları: şiddeti değişmek üzere karında önceleri alt bölgede olmak üzere keskin bıçak saplanır gibi gelip geçen bazen omuza vuran ağrılar genellikle de iç kanamalarda görülür
Mide barsak şikâyetleri
Geç devre belirtileri
Çoğu kere karın içi gebeliklerde görülür.
Mide ve barsak şikâyetleri
Bulantı, kusma, gaz oluşması, kabızlık
Baygınlık yorgunluk halsizlik
En sık gözlenen klinik durum. (3 lü belirti)
Vaginal lekelenme tarzında kanama
Diş gebelik tanısı nasıl konulur:
2. Genel ve genital muayene
3. Gebelik testleri (beta HCG)
7. Tanısal laporoskopi
Adet gecikmesi ve alt batın bölgesinde ağrılar var ise beta HCG testi yanında trans vaginal ultrason yapılır.
Beta HCG >1200 ünite/ml ise transvaginal usg de gebelik kesesi rahim içinde gözükmüyor ise dış gebelik akla gelmelidir.
Yumurtalık komşuluğunda tüplerde gebelik ringi izleniyor batında (douglasta) serbest sıvı var gün aşırı yapılan beta HCG değeri aynı yâda 1.5 kattan daha düşük artıyor ise tanı kesindir.
Beta HCG döllenmeyi takiben 8-9.günlerde salgılanmaya başlar.2 ye katlanma şu şekilde olur.
Beta HCG <1200 …………. 2-3 günde bir
1200-6000………….3-4 günde bir
>6000…………. >4 gün den fazla aralıkta
Progesteron hormonu tayini de yapılabilir. Başlangıçta bu hormon beta HCG etkisi ile yumurtalıklardan salgılanır gebeliği plasenta görevi üstleninceye kadar 3. Aya kadar artarak devam eder. Değer 25ngr/ml altında olmaması gerekir. Tanı için günümüzde küretaj ve küldosentez çok tercih edilmez.
1. Bekle gör yaklaşımı
Hastanın genel durumu iyi
Şikâyetleri şiddetli değil
Beta HCG değeri <1000 ise hasta gün aşırı izlenmeledir
2.Medikal tedavi(ilaç tedavisi)
Tedavi için koşullar
Beta HCG değeri <5000
Batın iç kanama yok
Gebelik kesesi var çapı<3.5cm
Gebelik haftası 6 haftadan küçük
Kalp atışı izlenmiyor
Hastanın vital bulgularının ve kan değerlerinin iyi olması
Metotraxate tedavisi için kontrendikasyon olmaması
. Lokal tedavi: ultroson klavuzlugunda
İlaç adale içine yâda damar yolundan uygulanır
Folik asit antagonistidir. Tek doz uygulamada başarı oranı %71 dir. multiple doz uygulamada başarı oranı %84-94 dür. Ciddi yan etkileri vardır
Bulantı kusma ishal
Ağızda sitomatit yapar
Mtx vücuttan 2-3 ay içinde atılır.
Tüplerin değerlendirtmesi için 2-3 ay sonra HSG çekilmelidir
Cerrahi tedavi için koşullar:
Gebelik kesesi bozulmuş ya da bozulmamış
İç kanama var
Genel durum kötü
a1) Linear salpingostomi
b1) Linear salpingostomi
b3) Fimbrial milking(ekspresyon)
Sigara Dış Gebelik Riskini Artırıyor
Sorunlu Gebelik Durumları