Karadeniz'de bu gelenek yaşatılıyor
Trabzon'da fırınlı soba geleneği yaşatılmaya devam ediyor.
Trabzon'da 12 yaşında demirci çırağı olarak başladığı mesleğinde 53 yılı geride bırakan 65 yaşındaki Mustafa Kitapçı, 100 parça sacı bir araya getirerek yaptığı "fırınlı sobalar" ile Karadeniz'de 08 Haziran 2016 Çarşamba 15:12
İlkokulun ardından ekonomik nedenlerle eğitimine devam edemeyen Kitapçı, meslek öğrenmesi için çocuk yaşlarda soba yapan bir demirci ustasının yanına çırak olarak verildi.
"SOBA YAPIMI DIŞARIDAN GÖRÜLDÜĞÜ KADAR BASİT DEĞİL"
Kitapçı, Karadeniz'de evlerde ısınmak için özellikle fırınlı sobaların tercih edildiğini söyledi.
Refah seviyesinin artmasına ve köylerde yaşayanların sayısının azalmasına bağlı olarak soba kullanım oranının düştüğünü ifade eden Kitapçı, "Geçmişte yılda yaklaşık 300 fırınlı soba yapıyordum. Son yıllarda sobaya olan talep azalınca bu sayı 100'e kadar düştü." diye konuştu.
Kitapçı, soba yapımının dışarıdan görüldüğü kadar basit olmadığını dile getirerek şöyle devam etti:
"Bir sobanın yapımında 60 ile 70 kilogram arasında sac kullanıyorum. Sobanın bölümlerine göre değişmekle birlikte 2, 3 ve 4 milimetre kalınlığında sac kesiyorum. Bir sobayı yaklaşık 1,5-2 günde tamamlıyorum. Karşıdan bakıldığında basit gibi görünse de soba yapmak titizlik gerektirir. Her bir sac parçasının ölçülerek düzgün şekilde kesilmesi gerekiyor. Milimetrik ölçümleri yapılan 100'den fazla sacı bir araya getirerek soba imal ediyorum. Sobanın ebatı ve kullanılan malzemenin kalınlığı müşterinin tercihine göre değişiyor. İmal ettiğim sobanın ömrü neredeyse 10 yılı buluyor."
Artık genellikle sipariş üzerine soba imal ettiğini aktaran Kitapçı, özellikle köyde ev yaptıran, sobanın sıcaklığını, fırında pişen yemeklerin lezzetini özlemini çekenlerin geçmişi yad etmek için "Fırınlı soba" aldığını belirtti.
Kitapçı, işleri yürütebilmek için fırınlı sobanın yanı sıra mangal, kestane sobası, köfte ocağı, soba kovası ve boru gibi çeşitli malzemeler imal ettiklerini vurgulayarak, işini temiz ve düzgün yapan ustanın her zaman bu meslekten ekmek kazanabileceğini kaydetti.
Kullanılmadan önce yeni sobaların dış yüzeyine tuzsuz kuyruk yağı sürülmesini öneren Kitapçı, bu uygulamanın sacda zaman içinde ısıya bağlı oluşabilecek kabarma ve dökülmeyi engellediğini anlattı.
El sanatlarının birçoğunda olduğu gibi demircilikte de çırak bulmanın zorlaştığını ifade eden dört çocuk babası Kitapçı, "Gençlerde 'sanat öğreneyim' diye heves yok. Hemen 'ne kadar haftalık vereceksin' diye soruyorlar. Halbuki işi öğrenseler ve kendileri de bir şeyler katarak geliştirseler her zaman bu işten ekmek yerler." değerlendirmesinde bulundu.