BANKACILIK DÜZENLEME VE DENETLEME KURUMU TARAFINDAN YAPILACAK DENETİME İLİŞKİN USUL VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK – kararara BANKACILIK DÜZENLEME VE DENETLEME KURUMU TARAFINDAN YAPILACAK DENETİME İLİŞKİN USUL VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK | kararara
Resmi Gazete Tarihi: 22.07.2006 Resmi Gazete Sayısı: 26236
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunun görevi kapsamındaki kuruluşların yerinde denetim ve gözetimine ilişkin esas ve usulleri belirlemektir.
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunca yapılacak;
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanununun 93 üncü ve 95 inci maddeleri ile 23/2/2006 tarihli ve 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanununun 27 nci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
m) (Ek:RG-11/7/2014-29057) Ölçülülük ilkesi: Bankaların kendi ölçeğinin; risk profilinin; faaliyetlerinin, iş ve işlemlerinin hacminin, mahiyetinin ve karmaşıklığının dikkate alınarak ilkelerin uygulanmasını, tümüyle veya kısmen uygulanmayan ilkeler için ise bankalarca açıklama yapılmasını ve bunların yazılı hale getirilerek saklanmasını,
Denetime Dair İlke ve Esaslar
MADDE 5 – (1) Kurum, denetimin etkinliğinin, sürekliliğinin, yeterliliğinin ve denetim kaynaklarının etkin kullanımının sağlanması amacı ile risk odaklı bakış açısına sahip dinamik bir yaklaşımla denetim yapar. Risk odaklı denetim, denetimin kapsamının, yoğunluğunun, denetim kaynaklarının tahsisinin ve denetim faaliyetlerinin, her bir kuruluşun risk profili ile iç kontrol ve risk yönetim sisteminin mevcudiyeti ve bunların yeterliliği esas alınarak şekillendirilmesini amaçlayan denetim yaklaşımıdır.
MADDE 6 – (1) Kuruluşların denetimi sürecinde sorumluluk öncelikle ilgili kuruluşun yönetim kurulu ve yöneticilerine aittir. Bu çerçevede, kuruluşların faaliyetlerinin kapsamı, hacmi, büyüklüğü ve risk profili ve özkaynak kapasitesi ile uyumlu etkin bir iç denetim ve risk yönetim sistemi kurmalarından, söz konusu sistemlerin etkin bir şekilde işlemesini sağlayacak ortamın oluşturulmasından, gerekli önlemlerin alınmasından, etkin bir gözetim sistemi kurulmasından ve karşı karşıya bulunulan risklerin etkin bir şekilde yönetilmesinden ilgili kuruluşun yönetim kurulu ve yöneticileri sorumludur.
MADDE 7 – (1) Kalite güvence sistemi, denetimde yer alan tüm süreçleri kapsayan ve Kurumun denetimden beklenen amaçlara ulaşması yönünde, denetimlerde kalitenin sürekli olarak artırılmasını, tutarlılığı, raporların asgari bir standartta düzenlenmesini ve denetim standartlarının sürekli geliştirilmesini sağlayan bir sistemdir.
MADDE 7/A – (Ek:RG-11/7/2014-29057)
(1) Bankalardan beklenen iyi uygulamaları göstermek ve Kurum tarafından yapılan denetimde dikkate alınacak değerlendirme ölçütleri hakkında bankaları bilgilendirmek amacıyla Kurul tarafından iyi uygulama rehberleri yayımlanabilir.
(2) İyi uygulama rehberlerindeki ilkeler, banka uygulamalarının etkinliğinin ve yeterliliğinin değerlendirilmesinde ölçüt olarak kullanılır ve denetim sırasında veya sonrasında denetim bulgularına ilişkin olarak Kurum tarafından yapılan değerlendirmelere ve alınan kararlara temel teşkil eder.
(3) İyi uygulama rehberlerindeki ilkeler ölçülülük ilkesi çerçevesinde uygulanır.
Denetim Organizasyonu ve Türleri
MADDE 8 – (1) (Değişik:RG-24/2/2013-28569) Denetime ilişkin olarak Kanunda Kuruma verilen görev ve yetkiler ilgisine göre; Kurul, Başkanlık, başkan yardımcılığı, daire başkanlıkları ve bunlara bağlı olarak görev yapan grup başkanları ile geçici ve/veya sürekli olarak denetim ekiplerinde ve gözetim faaliyetlerinde görevlendirilen meslek personeli aracılığı ile icra edilir.
(3) (Değişik:RG-24/2/2013-28569) Başkan yardımcılığı altında örgütlenen yerinde denetim faaliyetleri, bu Başkan Yardımcısı ile buna bağlı Denetim daire başkanlıkları ve bu daire başkanlıkları içerisinde oluşturulacak yeterli sayıdaki denetim grupları ve ekiplerince yürütülür. Gözetim faaliyetleri Başkan tarafından görevlendirilen Denetim daire başkanlıkları nezdinde bu amaçla görevlendirilen meslek personeli tarafından yerine getirilir.
MADDE 9 – (1) Kurum Denetim Komitesi, Kurum Başkanı, uygulama faaliyetlerinden sorumlu Başkan Yardımcısı ve denetim faaliyetlerinden sorumlu Başkan Yardımcısından oluşur. Komitenin temel görevi, denetimin ve denetim sonuçlarının etkili bir şekilde uygulanması amacıyla denetim ve uygulama birimleri arasındaki koordinasyonu sağlamaktır.
MADDE 10 – (1) (Değişik:RG-24/2/2013-28569) Denetim planları grup başkanları tarafından hazırlandıktan sonra, ilgili daire başkanları tarafından değerlendirilerek, Başkan Yardımcısının uygun görüşü ile Başkan onayına sunulur. Bu kapsamda bankaların risk profilleri dikkate alınarak oluşturulacak denetim planında; risk analizleri yapılması, mali bünye ve mevzuat incelemesi yürütülmesi ve ayrıca özel amaçlı denetim yapılmasına ilişkin hususlardan uygun olanlara yer verilir. Banka dışı kuruluşlara ilişkin olarak yapılacak olan denetimler de denetim planında yer alır. Denetim planında kuruluş bazında, önceki denetim sonuçları, gözetim bulguları, mevcut risk değerlendirmesi bulguları ve diğer hususlar dahilinde denetim sürecinde yerinde denetimin kapsamı ve düzeyi belirlenir. Meslek personelinin uzmanlığına bağlı olarak ifa edeceği görevler ile bu personelin kuruluşlarda yürütecekleri denetim görevleri, planlanan görev süreleri ve görev sıralamaları da denetim planında belirtilir. Gözetim faaliyetlerinin kapsam ve düzeyi ise gözetim faaliyetleri ile görevlendirilen Denetim daire başkanlıklarınca belirlenerek Başkan Yardımcısının uygun görüşü ile Başkan onayına sunulur.
MADDE 11 – (1) Denetim faaliyetleri başkan yardımcılığı altında yer alan Denetim Daire Başkanlıkları tarafından yerine getirilir.
a) (Değişik:RG-24/2/2013-28569) Denetim gruplarının ve ekiplerinin oluşturulmasına, grup başkanlarının ve gözetim yapacak personelin belirlenmesine ve bunlarda yapılacak değişikliklere ilişkin önerilerin Başkan Yardımcısının uygun görüşüyle Başkana sunulması,
MADDE 12 – (1) Denetim grupları, Bankalar Yeminli Murakıp ve Yardımcıları ile Bankacılık Uzman ve Yardımcılarından oluşur. Her bir denetim grubu içerisinde, denetime ilişkin işlerde koordinasyonu ve işlerin yürütülmesini sağlamak üzere en az beş yıl yerinde denetim tecrübesine sahip meslek personeli arasından Başkan onayı ile grup başkanı görevlendirilir.
MADDE 13 – (1) Grup başkanı, sorumluluğundaki kuruluşların denetimini Başkan onayı ile oluşturulacak ve kuruluşlar bazında görev yapacak denetim ekipleri eliyle yürütür. Denetim grubu içerisinde yer alan Bankalar Yeminli Murakıp ve Yardımcıları ile Bankacılık Uzman ve Yardımcıları denetim ekiplerinin sürekli üyeleridir. Gerek duyulması halinde Başkan Yardımcısının önerisi ve Başkan onayı ile yeterli sayıda Bilişim Uzman ve Yardımcısı ile Hukuk Uzman ve Yardımcısı da denetim ekibinde görevlendirilebilir.
(5) (Değişik:RG-24/2/2013-28569) Denetim ekiplerinin oluşturulmasında imkânlar ölçüsünde meslek personelinin mesleki gelişimi ve yeterliliği göz önünde bulundurulur. Yerinde denetimle görevli meslek personeli azami iki yılda bir gruplar arasında, uygun görülecek sürelerde ise denetim daireleri arasında Başkan Onayı ile rotasyona tabi tutulur. Gözetimden sorumlu meslek personelinin gözetiminden sorumlu olduğu kuruluşlar uygun görülecek sürelerde değiştirilmek suretiyle rotasyon sağlanır.
MADDE 14 – (1) Kurum denetim sistemi, yerinde denetim ve gözetim adı altında birbirini tamamlayan ve destekleyen iki temel faaliyetten oluşur.
6) (Değişik:RG-24/2/2013-28569) Kuruluş raporlamaları üzerinden tespit edilen mevzuata aykırılıkların ve raporlama hatalarının ilgili birimlere iletilmesi,
MADDE 15 – (1) Kurum tarafından yürütülecek denetim, döngüsel olarak birbirini takip ve tekrar eden bağımsız süreçlerden oluşur. Denetim döngüsünde yer alan dinamik süreçler her bir banka bazında bankanın risk profiline, büyüklüğüne, faaliyetlerinin çeşitlilik ve karmaşıklık düzeyine göre farklılık arz edebilir. (Değişik cümle:RG-24/2/2013-28569) Denetim döngüsünde yer alan ve aşağıda verilen süreçler grup başkanları, denetim ekipleri ve gözetim faaliyetleri ile görevlendirilen meslek personeli tarafından icra edilir.
a) (Değişik:RG-24/2/2013-28569) Gözetim Süreci: Denetim döngüsünde gözetim fonksiyonu bu amaçla görevlendirilen Denetim daire başkanlıklarınca icra edilir. Gözetim faaliyetleri kuruluşlar bazında denetim döngüsünün her bir sürecinde sürekli olarak yürütülür.
MADDE 16 – (1) 1/11/1984 tarihli ve 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanuna uygun olarak Kuruma intikal etmiş ihbar ve şikâyetler öncelikle Hukuk İşleri Daire Başkanlığı tarafından değerlendirilip sonuçlandırılır.
MADDE 17 – (1) Yapılan denetimler denetimin mahiyetine bağlı olarak rapor, mütalaa, yazı veya bilgi notu hazırlanmak suretiyle sonuçlandırılır.
(4) (Değişik:RG-24/2/2013-28569) Raporların düzenlenmesinde; denetim döngüsü, denetim planı ve denetim rehberleri ile ihtiyaca göre hazırlanan diğer rehber, uygulama talimatları ve alt düzenlemeler dikkate alınır. Düzenlenen yerinde denetim raporları sevk yazısı ekinde daire başkanlığına iletilir. Daire başkanlığına iletilen denetim sonuçları başkan yardımcılığı tarafından bilgi edinilmesi ve/veya gereği için Kurumun ilgili birimlerine, diğer kurum veya mercilere gönderilir. Uygulamanın sonuçlarından başkan yardımcılığına bilgi verilmesi esastır.
MADDE 18 – (1) Daire başkanlığına gönderilen denetim ürünleri daire başkanlığınca incelenir. Bu incelemede; denetim ürünlerinin hatasız olması, rehberlere uygun olması, içerdiği görüşlerin mevzuata uygunluğu, hukuki tutarlılığı gibi hususların varlığı araştırılır. Denetim rehberlerine ve mevzuata uygun tanzim edilmemiş olan veya hata ve noksanlıkları bulunan denetim ürünleri, bunların giderilmesini teminen ilgili meslek personeline iade edilir.
MADDE 19 – (1) Denetim ekiplerindeki meslek personelinin kendi arasında, denetim ekipleri ile grup başkanı arasında veya denetim grupları ile daire başkanlığı arasındaki görüş ayrılıkları, gerek duyulması halinde ilgili daire başkanının önerisi ile Başkan Yardımcısı tarafından teşkil edilecek Danışma Komisyonu vasıtasıyla giderilir. Ortaya çıkan veya çıkabilecek diğer sorunların çözümüne yönelik olarak da Danışma Komisyonu kurulabilir. Görüş ayrılıklarının daire başkanlığı ile başkan yardımcılığı arasında olması durumunda ise ihtilaf Kurum Denetim Komitesi tarafından sonuçlandırılır. Danışma Komisyonu ve Kurum Denetim Komitesinin gerekçeli kararları ilgili başkan yardımcılığını, daireyi ve denetim ekibini bağlayıcı niteliktedir.
MADDE 20 – (1) Uygulamada yeknesaklık sağlanması ve oluşabilecek hukuki ihtilaflar karşısında uygulamanın sağlıklı delil ve tespitlere dayandırılması bakımından Kurum denetimleri sonucunda kanuni kovuşturmayı gerektiren fiillerin tespiti durumunda gerek görülmesi halinde Hukuk İşleri Dairesinin de görüşü alınarak ilgili rapor içerisinde bu fiillerden sorumlu olduğu düşünülen şahısların bankanın emin bir şekilde çalışmasını tehlikeye düşürüp düşürmediklerine ilişkin değerlendirmelere yer verilir.
MADDE 21 – (1) Bu Yönetmelik ile düzenlenmiş olan hususlarda gerekli görülen hallerde, 28/12/2005 tarihli ve 2005/9859 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu Teşkilat Yönetmeliğinde belirlenmiş olan yetki çerçevesinde ilgili birimler tarafından Başkanın onayı ile yürürlüğe girecek olan alt düzenlemeler yapılabilir.
GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin 7 nci maddesi hükmünün ilk uygulama dönemine Kurul tarafından karar verilir.
MADDE 23 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Kurum Başkanı yürütür.
Yönetmelikte Değişiklik Yapan Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazetelerin
1. 10/3/2007 26458
2. 24/2/2013 28569
3. 11/7/2014 29057
« BANKACILIK DÜZENLEME VE DENETLEME KURUMU PERSONELİ GÖREVDE YÜKSELME VE UNVAN DEĞİŞİKLİĞİ YÖNETMELİĞİ
BANKACILIK HESAPLARINDAN KAYNAKLANAN FAİZ ORANI RİSKİNİN STANDART ŞOK YÖNTEMİYLE ÖLÇÜLMESİNE VE DEĞERLENDİRİLMESİNE İLİŞKİN YÖNETMELİK »