Girişimcilikten başka çare yok! - . | Köşe Yazıları
Haberler>Yazarlar>Sibel BAĞCI UZUN>Girişimcilikten başka çare yok!
-Girişimcilik toplum için neden bu kadar önemli hale geldi?
İki perspektiften bakalım isterseniz; devlet ve birey. Devlet için neden önemli derseniz 3 sebebi var; istihdam, cari açık ve orta gelir tuzağı. Türkiye’de son verilere göre tarım dışı işsizlik yüzde 13 seviyelerinde. Bu işsizlik hesabında da çok ilginç varsayımlar yapılıyor biliyorsunuz. Gidip de ben iş arıyorum demezseniz ya da mühendis çıkıp da pizza dağıtıyorsanız işsiz sayılmıyorsunuz. Bütün ülkelerde bu rakamlar siyasilerle ekonomistlerin kurguladığı matematik modelinin sonucu. Bizde de işsizlik aslında çok daha yüksek. Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü’nün (OECD) raporuna göre, ülkemizin 15-64 yaş aralığında, işgücüne katılım oranı yüzde 57. OECD ortalaması ise yüzde 72. Türkiye’de her çalışan neredeyse 3 kişiye bakmakla yükümlü. Ağır bir yükü, az sayıda çalışan kaldırmak durumunda. İşgücüne katılımı OECD’ye yaklaştırabilirsek, işsizlik oranının çok daha yukarılara çıktığını göreceğiz.
- İşsizliğin de kendi içinde kronik boyutları var?
- İşsizlik oranlarının büyümemesi neye bağlı?
- Gereken istihdamı kim yaratacak?
Biz memur devleti olduğumuz için önce devlet babaya bakıyoruz. Oysa bütün dünyada devlet küçülmeye çalışıyor. Sivil toplum kuruluşlarına Türkiye’de yok denecek kadar az. Geriye özel sektör kalıyor ancak büyük şirketler de küçülmeye, aynı işi daha az sayıda insanla yapmaya çalışıyorlar. Geriye bir tek yeni girişimciler kalıyor. Amerika’da 1980-2005 arasında 5 yaşın üstündeki şirketler tarafından yaratılan net yeni istihdam koskoca bir sıfır. Türkiye’de de net yeni istihdamını yeni girişimciler yaratıyor ve bu rakam yüzde 10 civarında. Dolayısıyla istihdam problemini çözmek için girişimcilikten başka alternatif yok.
- Peki sebepler arasında saydığınız cari açığı nasıl kapatacağız?
Üçüncü sıkıntımız da orta gelir tuzağında olmamız. Bizim 2000-2010 arasında GSMH’da yüzde 182 büyüyerek ciddi bir sıçrama gösterdiğimiz doğrudur. Ancak çağ atlayan sadece biz değiliz. Yükselen su bütün tekneleri yükseltti. Çin yüzde 400, Hindistan yüzde 258 büyüdü. Yani başka gelişmekte olan ülkelerin de hızla büyüdüğü bir dönem yakalamışız ama 2010’dan sonra çakılıp kalmışız. 7 yıl boyunca yüzde 2.8 büyümüşüz, o da büyümeyse eğer. Çünkü aynı dönemde Çin yüzde 94, Hindistan ise yüzde 43 büyümüş.
- Orta gelir tuzağından nasıl kurtulacağız?
- Birey tarafına baktığımızda girişimcilik neden önemli olmalı?
Birincisi, alternatif ürkütücü, gençler için daha da ürkütücü. Çünkü onlar bizden daha uzun yaşayacaklar ve emekli olamayacaklar. Bütün dünyada emeklilik sistemleri çöküyor. Çiftlikbank’a herkes gülüyor ama emeklilik sistemi de aynı sistem. Gençten aldığını yaşlıya veriyor. Genç sayısı azaldığında yaşlı sayısı çoğaldığında ne olacak? Gençler lütfen bireysel emeklilik projeleri üzerinde şimdiden çalışmaya başlasın. Sakın 75 yaşından önce emekli olmayı beklemesin. 50 yıl kesin çalışacak. Ama nerede? Hafta da 5 gün, 20 gün tatil, sabit gelir, az artış terfi için yarıştığın bir yerde. Üstelik başkasının rüyasını gerçekleştirmek için.
OTONOMİ İŞİ ÇOK ÖNEMLİ
- Siz bu noktada girişimci olmayı mı öneriyorsunuz?
Otonomi işi çok önemli, bizler otonom bireyler olarak yaratıldık, işçi kavramı tarım ve endüstri devrimiyle birlikte gelen sadece 500 yıllık bir mesele. İnsanın mutlu olabilmesi için ne yapacağına, nasıl yapacağına, kiminle ve ne zaman yapacağına kendisinin karar verebilmesi gerekiyor. Benim şirketleri anlatamadığım şey budur. Herkes yeni jenerasyonun aidiyet duyguları olmadığını, işi hemen bıraktığını söylüyor. Sen yüksek zekâya sahip, çok iyi okullarda okumuş adamın otonomisini elinden alırsan “bu işi böyle yapacaksın” dersen gider zaten. En iyilerini kaçırıyorlar, orta kalite ve altı ile şirket yönetiyorlar. Eh, o zaman “hayatta başarılar dileriz” derler size. Ya otonomisini geri vermeniz gerekiyor ya da iç girişimciliği desteklemeniz. Kanımca iç girişimcilik kurumların ayakta kalabilmesinin en önemli anahtarıdır. Şu anda maalesef ülkemizdeki kurumlar bunu nasıl tetikleyip yönetebileceklerini bilmiyorlar. Zaman içinde olacağını ümit ediyorum.
- Girişimci olmak için şartlar zor mu peki?
- Tüm imkânlara rağmen Türkiye’de girişimcilik neden geri?
- Sık soruluyordur, nasıl girişimci olunur diye?
- Girişimci olmak isteyen üniversitelilere önerileriniz ne olur?
Başlıklar halinde kısaca sıralarsam:
• Üniversitenizden pek bir şey beklemeyin.
• En az iki staj yapın, ayrıca yazları çalışın.
• Girişimcilik üzerine en az 5 kitap okuyun.
• Girişimcilik aktivitelerine katılın.
• Ekosistem oyuncularını tanıyın.
• Bir kuluçka merkezinde bir gün geçirin.
• 5 yeni girişim seçip yakından takip edin.
• Yeni bir girişimde ücretsiz part-time çalışın.
• Bir kuruma girip 5 yıl çalışın.
• İçerden girişimciliği (intrapreneurship) deneyin.
Barbaros TapanGelecek için umutluyum07.06.2020
Ertuğrul ÖZKÖKKadavra köpeği annenin elindeki neye havladı07.06.2020
Latif DEMİRCİLatif Demirci çiziyor...07.06.2020