BLOG – Emre Ali Kodan
Sağlık Turizminde Yol Haritamız Ne? Ve Nasıl Olmalı
Salı Eylül 4th, 2018
Sağlık Turizmi ülkemiz açısından parlayan bir yıldız, hali hazırda 20 milyonun üzerinde dünyada sağlık için seyahat eden bir gruptan bugün için bahsediyoruz. İlk etap da ülkemizin bu yıl 40 milyon turisti ağırlamaya doğru gitti düşünüldüğünde rakam size az gibi gelebilir. Lakin kişi başı harcamalar arasında yaklaşık 4 ila 9 kat arasında bir farklılık olduğunu düşünülürse ekonomik açıdan hiç de yadsınamayacak bir kavram olduğu aşikârdır. Türkiye İstatistik Kurumu, Merkez Bankası ve Kültür ve Turizm Bakanlığı verilerine göre 2018’in ilk 3 ayında yabancı turistin kişi başı ortalama bıraktığı tutar 680 USD civarında. Sağlık Turizmine baktığımızda ise ayaktan alınan hizmetlerde ortalama 2.000 USD, yatarak tedavilerde ise kişi başına ülkeye bırakılan döviz miktarı 9.000 USD civarlarında seyretmektedir.
Bugüne kadar sağlıklı veya değil birçok kez konunun veri kısmı ile ilgili birçok kesim açıklamalarda bulundu. Bizim işimizin gereği soru soran taraf, düşünen taraf ve stratejik planlar yapıp bunların sahaya geçmesi ile ilgili olduğundan daha çok bugün ne durumdayız ve yarın için ne yapmalıyız diye aklımızda sorular dönüp durmakta. Bu işte her kesimden kişiye muhakkak ihtiyaç var, işin felsefesini yapana da işin pratiğinde hastayı tutup getirene de, vizyon tayin edene de ve akademik olarak işi tarif edene de…
MEVCUT GÖRÜNEN TABLO
2018 yılının ikinci yarısına girdiğimiz bu dönemde 2017 yılında ilk defa bir yönetmelik yayımlanmış olması –her ne kadar birçok tartışmaya vesile olmuş olsa da- , değişen Hükümet sistemi ve Sağlık Bakanlığının sağlık turizmi konusunu gündemine tanıtım ve markalaşma olarak almış olması tabi ki son derece olumlu gelişmeler. Bunun yanı sıra, T.C. Sağlık Bakanlığının 10 Milyon TL bütçesi ile USHAŞ şirketini bu bağlamda kuruyor olması yine olumlu bir aksiyon olarak değerlendirmek mümkün. T.C. Ticaret Bakanlığının sağlık turizminde önemli destekler sunuyor olması ve yeni değişen mevzuat gereği bunu TİM’in altında bulunan Hizmet İhracatçıları Birliği kanalı ile KEP’ten başvuruların yapılacak olması yine sistemde yapılan değişiklikler arasında. Buna ilave olarak, sağlık turizmi yetki belgesi verilmeye başlanması ve sadece bu belgeye sahip; Hastaneler, aracı kuruluşlar, acenteler vs. bu teşviklerden yararlanacak hale getiriliyor olması yeni sistemin düzenlemelerinden bazıları.
GÖRÜNEN TABLONUN YORUMU NEDİR?
USHAŞ tüm sisteme liderlik yapacak olması öncelikle iş ile alakalı tüm sınırlarının çok iyi belirlenmiş olmasını gerektiriyor. Henüz bu noktada bir netlik yok fakat netleşme bekleniyor. USHAŞ’ın müdahale alanı, yetki alanı, bu işi nasıl ve kimler ile koordine edeceği, işi bilen tarafların ne kadar görüşünün alınacağı gibi birçok soru şu an gündemde. Bundan ötürü kamu ve özel bu noktada nasıl etkileneceğini daha kestiremiyor. Ülkemizde sağlık alanında gerek özel gerekse de kamu yatırımları ciddi seviyede artmış bulunmakta. Özellikle yeni açılan ve açılmakta olan şehir hastaneleri ile Türkiye yaklaşık 1.500 kurum ile 230 bine yaklaşan yatak kapasitesi ile küresel noktada önemli bir yere sahip.
TİM (Türkiye İhracatçılar Meclisi) kendi içinde bu işi sektörel fikir alışverişleri ile ilerletmesi ülkemiz adına son derece yararlı olacaktır. Sağlık sektöründeki yapı ve STK’lar, Turizm de başta TÜRSAB ve turizm sektörünün ilgili yapı ve STK’ları bu noktada ortak akıl ve fikir alışverişi noktasında önemli olacağını düşüyorum. Eğer taraflar koordineli bir şekilde toplanamaz ve görüşler sistematik bir şekilde alınamaz ise hali hazırda ki kurumların know-how düzeyleri yeterli olmayacak ve 2017 yılında çıkan yönetmeliğin tartışmaları 1,5 yıldır devam ettiği gibi USHAŞ’ın da konumlanması daim bir tartışmalara yol açması olası. Neticeye bakıldığında bu işi saha yapmaktadır denebilir. Lakin sahanın vizyonu sadece ticari bir bakış açısı ile sınırlı olduğundan sadece sahadan kişilerin bu işe yön veriyor olması tabi ki yetmeyecektir. Bunlara ilaven teorik çalışmaları takip eden akademik çevreler kadar bu iş hakkında derin tecrübeler ve kişisel yetenekleri olan çevrelerde fikir alışverişinde büyük bir önem taşıyacağı kesin.
İŞİN SAHİBİ KİM?
Sağlık Turizminde 2023 hedefleri 2 milyon hasta 20 milyar Dolar gelirin ülkemiz için hayal olmadığı önümüzde çok açık ve net bir hedef olarak durmaktadır. Bu iş T.C. Cumhurbaşkanlığı tarafından önemsenen ve planlara aldırılan bir kavram da olduğuna göre tabana kadar yayılımda tüm süreç ve ilgililerin çok net tanımlanıp hem işletmesel kavramlara önem atfedecek hem de işin derinliği boyutunda ülke menfaati gözetecek bir yapının olması hayati önem taşıyor. Bu bağlamda işin zirveden başlayıp tabandaki sorumlusuna kadar; görev, yetki ve sorumlulukların çok iyi araştırılıp düzenlenmesi gerekiyor. Hatta Cumhurbaşkanlığı sistemimizde İnsan Kaynakları ofisinin dahi; seçme, yerleştirme ve eğitim gibi bazı konularda istişare komisyonlarında görev almasının dahi olumlu olacağını düşünüyorum. Süreçte boşluk olmamalı ve işler tek çatı altından yürütülmeli, etkinlik ve verimlilik bu süreçte ciddi önem taşıdığı malum. Süreç te tabi ki dernekler, federasyonlar, birlikler, üniversiteler ve sektörel iş kesimleri muhakkak olacak ama işin düzenleyici sahibi tek olmalı ve bu tek kurum işin koordine edilmesine ciddi seviyede hâkim olması beklenmektedir.
ÖZEL SEKTÖRDE Kİ REKABET SÜRECİ AKSATMAMALI
İşletmelerin hayatta kalıp varlıklarını devam ettirebilmesi için kar ediyor olmaları çok doğal bir süreç. Özel sektör sağlık turizmi kavramına ciddi ekipler ve yatırımlar ile eğilirken kamu tarafının bu gayretin önüne geçmeden aksine destekliyor olması büyük önem taşıyor. Burada odak kar dan milli menfaatlere geldiğini görüyoruz. Kamu; şehir hastanelerini doldurmaya yönelik agresif hamleler yapar ve bu hamleler özel sektörün gayretinin önüne geçerse son 3 yıldır konuşulan özel sektör-şehir hastaneleri rekabeti anlam bulmaya başlar ki burada kaybeden hepimiz oluruz. Ben başından beri şehir hastaneleri projelerini son derece olumlu buluyorum ve desteklenmesi gerektiğini düşünüyorum. Hiçbir zaman özel sektöre rakip olacağı görüşünü taşımadım ve taşımıyorum da. Fakat işin yönetim şekli buna yön verecek yani eğer doğru adımlar atılmaz ise özel-kamu karşı karşıya gelebilir. Burada net reçeteler vermektense öncelikle dikkat ettiyseniz işin felsefesine değinmeye çalışıyorum. Yoksa açık ve net reçeteler sunmaya kalkmak ortak aklı es geçmek olur ki bunu istemediğimizi belirtiyoruz. Bu kadar süreç arasından tek bir konu seçip tartışmak yerinde olmaz. Mesela, USHAŞ tüm fuar ve organizasyonları mı yönetecek? Bu yaptığı aksiyonlarda bir yandan özel sektörü davet ederken diğer yandan şehir hastanelerini ön plana çıkarıp yurt dışına pazarlama konusunda şehir hastanelerinin rekabetçi fiyatlarını mı ön plana aldıracak? Dediğimiz zaman tartışma sadece tüm alt boyutlarından bir tanesine indirgenmiş olur ve yine biz büyük resmi kaçırmış oluruz. Burada anlatmak istediğim her kesim kendi ticari faaliyetlerinden yola çıkarak tüm operasyonu etkileyecek adımlar atmaya gayret edecek olması çok doğal bir süreç olarak beklenebilir. İşte tam da bu noktada liderlik ön plana çıkmakta ve puzzle ın tüm parçalarını genel resimde bir araya getirecek bir yönetim ve liderlik modelinin oluşturulması gerektiğini ifade ediyoruz. Böyle bakmadığımız zaman; bir somut örnek daha, sağlık turizmi acentelerinin veya aracı kurumların biz niye –yaklaşık- 60 bin TL yatırım yapıp A sınıfı acente olmamız gerekiyor? Gibi sorulara öncelikle odaklanmak işin aslını kayba sebep olur. Eğer yönetmelikte sağlık turizmi yapacak her kurumun TÜRSAB A sınıfı turizm acentesi olması gerekliliği kesin hükme bağlanacaksa bunun kurgusunun iyi anlatılması ve süreç yönetiminin her kesimi ikna edecek şekilde tasarlanması gerekir. Eğer işi yapan, tabanda ki kesimi küstürür ve uzaklaştırırsak yine baktığımız zaman dip toplamda ülke olarak hedeflerimizden uzaklaştığımız görülecektir.
TÜRKİYE’DE ARTIK BEN YAPTIM OLDU DÖNEMİ BİTMİŞTİR
Değişim ve dönüşüm çağımızın ciddi bir gerçeği ve durduğunuz an oyundan çıkmaya zorlandığınız bir dönemden geçiyoruz. Bir yandan aksiyoner olmalı diğer yandan işin vizyonunu kaybetmeden gereken kurumsallaşma adımlarını atabilecek bir yapıda her alanda hareket etmemiz gerekmektedir. Bu bağlamda zor olan koordinasyon ve organizasyon büyük önem taşımaktadır. Bu işin zor yanının bu olduğunun farkındayım, kolay olan “ben yaptım oldu”, “çeyiz yolda düzülür” mantığı olduğunun da farkındayım. Lakin artık yaşadığımız dönem öngörüsüz ve plansız harekete tahammül edemiyor. Elimizde bu kadar imkân varken işin zor olan kısmı denenmeli, her kesimin görüşü alınabilmeli ve tüm bu görüşlere mesai harcayacak ekipler oluşturulduktan sonra işin doğasına uygun genel düzenlemeler çıkarılmalıdır. Tabi ki yaşadığımız hayatta her kesimi mutlu etmek diye bir kavram düşünülemez lakin ortak akıl ve istişare ile en azından hataları ve olası tehditleri ortadan kaldırmak kesinlikle mümkün olabilmektedir.
“Türkiye’nin sahibi Millet” ve “Millet ne derse o dur” sloganlarının altı böylece dolmuş olur. Milletin yönetime dâhil edilmesi tabi ki çok kolay bir hamle değildir ama mümkündür. Kurumsallaşmanın en büyük avantajı kişilerin keyfi hareketlerine müsaade etmemesi lakin en önemli dez avantajlarından biri de işin hantallaşması yani diğer anlamda bürokratik bir hale gelmesidir. Bununda önüne yeni Cumhurbaşkanlığı sistemimizde olduğu gibi özel sektörün hızlı ve pro-aktif yaklaşımları bu tip sorunları bertaraf edebilir. Burada yine önemle üzerinde durduğumuz konu; işin kişiselleşmemesi ve sadece bazı kesimlerin menfaat çemberi içine alınması tehlikesinin bertaraf edilmesi yönünde tedbir ve ortak menfaat kavramının ön planda tutulmasıdır.
BİRLİKTE BAŞARAMAYACAĞIMIZ HİÇBİRŞEY YOKTUR…
Bu zamanda ülkemiz her açıdan gelişim, değişim ve dönüşüm yoluna girmiş bulunmaktadır. Bu doğumun sancıları muhakkak olacaktır. Mesele sancıları hafifletecek doğal ağrı kesici görevi üstlenmekte yatmaktadır. Kişisel ve ruhi sıkıntılarımızın adeta tavan yaptığı bir dönemden geçtiğimizi düşünüyorum. Kimse kimseyi beğenmiyor veya kişisel farklılıkları veya ötekileştirmeyi hep ön plana alıyoruz ve bir türlü hedeflerimize istediğimiz zaman ve yöntemler ile ulaşamıyoruz. Bunun yerine herkesin olumlu ve güçlü yanlarını alıp diğer kalan kusurlu gibi görünen yanları da sistem içerisinde terbiye etmeye yönelik yönetim ve liderlik yaklaşımlarımız genel menfaat ve ilerleme yönünde bizlere önemli seviyede yol aldıracaktır. Bu hayat hepimizin ve dünyaya gelen her bireyin yaşamaya hakkı olduğunu yadsımadan politikaları insancıl bir seviyede planlarken diğer yandan çağın adeta canavarı haline gelmiş kalkınma hadisesini insan için olduğunu unutmadan planlamak ve yönetmek gerekir. Kalkınma kim içindir? İnsan için olduğuna göre insanı maddi esaretlere mahkûm eden, hayatını zorlaştıran, sadece belirli ve şanslı olarak addedilen bir kesimin tüm işlerden yüksek paylar alarak toplumun kalkınması söz konusu olabilir mi? Adalet, paylaşma ve başkasını düşünme bizim binlerce yıllık medeniyetimizin temel unsurları değil midir? Bazı revaçta konuları popüler hala getirip kutladığımız gibi bu değerlerimize de sahip çıkan bir yönetim ve liderlik anlayışı toplumumuz için bugün şart hale gelmiştir. Her zaman kazanmak olmayabilir ama hiçbir zaman gönül incitmeyen yönetim ve liderlik modeli bizi önümüzde ki yıllarda hem ulusal hem de küresel noktada önemli konumlara taşıyacaktır.
Özetle; sağlık turizmi yol haritamız tüm kesimleri işin içine alarak ortak akıl ile oluşturulmalıdır. Bu olmadığı zaman bugün gördüğümüz gibi her bir araya gelebilen üç beş kurum veya dernek birbirilerinden bağımsız önerilerini sunmakta ve bunun görüntüsü de adeta okyanusa atılan bir paket hükmünde kalmaktadır. Artık o paket hangi sahile vurur da bunu kim açar kim okur, kısmete kalmış…
Türkiye’nin Yenilikleri İle Birlikte Yeni Sağlık Sistemi Vizyonumuz
Perşembe Mart 2nd, 2017 Salı Mart 7th, 2017
by Emre Ali Kodan
“Yeni Türkiye” kavramı ile birlikte hemen hemen her alanda yenilikler olduğuna gün be gün şahit olmaktayız. Bizim en çok merak ettiğimiz konuların başında ise “Yeni Sağlık Sistemi” ‘mimiz gelmekte. Sağlık sisteminde bir yenilik veya dönüşüm söz konusu mu? Veya bizleri sağlık sisteminin geleceğinde neler bekliyor? Gibi sorulara eminim ki bir çok kişi; kafa yormakta, araştırma ve çalışmalar yapmakta veya en azından vatandaş dili ile “çorba’da bir tuz” mesafesinde katkılar yaptığını düşünüyorum.
Bu bağlamda, Yeni Türkiye’nin Yeni sağlık sistemi bir aşama daha önem ve ilgi arz ettiğini söyleyebiliriz. Buradan hareketle, bireylerin toplumsal konularına olan ilgi düzeyine baktığımızda; “sağlık” %75,2 ile 2. sırada yer almakta. (TÜİK, Yaşam Memnuniyet Araştırması, 2013) Bireylerin mutluluk kaynağı olarak gördüğü değerlere baktığımızda ise “sağlık” yine % 68 gibi ciddi bir oranla 1. sırada olduğunu görmekteyiz. (TÜİK, Yaşam Memnuniyet Araştırması, 2013)
Hem bireylerin toplumsal konulara olan ilgi düzeyi hem de mutluluk kaynağı olarak gördükleri “sağlık” bizleri yani her vatandaşı son derece yakından ilgilendirdiği gibi, gerek verisel gerekse de rutin günlük hayatımız bakış açılarından son derece önemli bir kavram haline geldiğini rahatça görmekteyiz.
Burada aklımıza bir çok sorular hali ile gelmektedir. Diğer yandan güncel yaşantımız bize aslında sağlık sisteminde eskiye nazaran bir farklılık olduğunu, hizmeti alırken dahi söylemekte. Yeni Sağlık Sistemi dediğimiz zaman çok geniş bir kavram ele alınmış oluyor. Bu sebepten birçok kısıtlar ve belirli sınırlar dahilinde bu konuyu ele alıp bazı noktalara dikkat çekmek daha yerinde olacağı kannatindeyim.
Bu bağlamda, 2000’li yılların başında sağlık sistemine bir harcama kalemi olarak değil bir yatırım kalemi olarak bakmaya başladığımız çok net görülmekte. Bilimsel kaynaklarında bu bakış açısını desteklediğini görmekteyiz. Kısaca, sağlığa ayrılan kaynakların harcama kalemi olarak değil, yatırım harcaması olarak değerlendirildiği belirtilmiştir. (Şekil:1) (The Economic Costs Of İll Health in the European Region (Marc Suhrcke, Regina Sauto Arce, Martin McKee and Lorenzo Rocco), WHO, 25-27 June 2008, Tallinn, Estonia)
Buradan çok net bir çıkarım ile sağlık sistemine yapılan harcamaların aslında sosyal refaha katkı sağlanacağı söylenebilir. Buraya kadar olan veriler ve öz bilgiler bu konunun toplumun refahı noktasında ne denli önem arz ettiği şüphesiz kendini göstermektedir.
Bu bağlamda, Türkiye Sağlık’ta Dönüşüm programını; artan memnuniyetler, artan kalite, artan başvuru sayıları ve bunlara bağlı olarak artan daha üst düzey beklentiyi ne kadar karşılayabilecek? Ve bu ne kadar sürdürülebilir olacak? Veya bu başarılar beraberinde hangi zorlukları getirecek? Kamu ve Özel organizasyon yapıları daha fazla uzmanlaşma ve daha kaliteli hizmet vermek için sürekli “bu artışa” eş zamanlı olarak kendileri hazır olabilecek mi? Yoksa popülasyon ekolojisi örgüt teorisinde özetle belirtildiği gibi “hep bir adım geride mi kalacak?” Gibi birçok soru aklımıza gelebilir. Davranış psikolojisi gereği hizmet kalitesini arttırdıkça hedef kitleniz sizden daha iyisini yapmanızı bekleyecektir. Daha iyisini yapmak ise; daha yetkin, liyakat sahibi ve çalışkan kişiler ile yola devam edilmesi şeklinde düşünülürse, burada bir soru daha yine aklımıza gelecektir: “Sağlıkta iş görenlerin ve dolayısı ile hekim/sağlık personelinin stratejik planlaması nasıl olmalıdır ve neler yapılmaktadır?”
Değerlendirmemizin başında da belirtildiği gibi Sağlıkta bir başarı hikayesi var bu şüphesiz. Bu başarı hikayesinde ki gelişmeleri kısaca bir ele alalım ve başlıca neler yapıldığına bir bakalım.
Örneğin; Türkiye, 2002-2009 yılları arasındaki 7 yılda, sağlık harcamasını 2 katına çıkararak doğumda beklenen yaşam süresinde 75 yıla ulaştı. OECD ülkeleri, bu rakama ulaşmak için sağlık harcamasını 3 katına çıkardı ve 16 yıl bekledi. Buna ilave olarak, Bebek ölümlerinde ise sağlık harcamasını 2 kat artırarak 2002-2011 yılları arasındaki 9 yılda, binde 7,7’ye düşürdü. Bu rakama ulaşmak için OECD ülkeleri ise, sağlık harcamasını 15 katına çıkardı ve 31 yıl bekledi. (Şekil:2) (TÜİK, Nüfus Projeksiyonları, 2014; Sağlık Bakanlığı, Sağlık İstatistikleri Yıllığı, 2012)
Türkiye’de yaşayan vatandaşların sağlığa erişimlerinde gelişmiş ülkeler düzeyi yakalandığını görmekteyiz. (Şekil:3) (Sağlık Bakanlığı, Sağlık İstatistikleri Yıllığı, 2012)
Burada akla gelen bazı çelişkili gibi duran noktalar tabi ki olacaktır. Örneğin vatandaşların bu artan başvurularının nedeni gerçekten sağlık hizmetine erişimden mi kaynaklanmaktadır? Geçmiş yıllara göre veriler her yıl daha titizlikle mi tutulduğundan işlemler kayıt altına alınarak böylece bir artış olmuştur? Veya her geçen yıl sağlığımıza olan ilgi veya ihtiyacımız artması sebebi ile mi bu artış yaşanmaktadır? Burada yorumu daha ileri araştırmalar ile belirlenebilecek sonuçlar ile siz değerli okuyuculara bırakırken, bizim ele aldığımız bakış açısı ile kamuda bu verilerin yıllar süresince; sağlığa erişimin daha kolay ve ulaşılabilir olduğudur.
Kişi başı hekime müracaat sayısının artışı ile birlikte memnuniyet seviyesinin kamusal hizmet noktasında nasıl olduğu merak edilebilir. Bu veriyi de paylaşmak sanırım konuya bütünsel yaklaşma adına önemli olacaktır. Yıllara göre baktığımızda (2002-2014) Kamusal alanda sağlık hizmetlerde ki memnuniyet artışının dalgalı bir seyir izlediğini görsek de genel eğilimin artış yönünde olduğu dikkat çekmektedir.
(Şekil:4) ((TÜİK, Yaşam Memnuniyet Araştırması, 2013)
Burada özellikle dikkatimizi çeken unsurun, yazımızın önceki bölümünde de belirttiğimiz gibi, artan beklentilerin karşılanma durumudur. 2011 yılına baktığımızda; Sağlıkta kamu hizmetlerinden memnuniyet oranının %75,9 ile ciddi bir tavan yaptığını görmekteyiz.
Buna ilave olarak 2012 yılında bir miktar düşüş gözlendikten sonra 2013 yılında ise memnuniyet oranının %74,7‘ye gerilediğini görmekteyiz. İşte bu veriler bizim artan erişim, artan kalite ve dolayısı ile artacak beklenti düzeylerine ilişkin ciddi stratejiler üretmemiz gerekliliğini ortaya net bir biçimde koymaktadır.
Sağlık Sisteminin gerek önem düzeyini gerekse de başarılan bir kaç konuya örnekler vermek sureti ile anlatmaya çalıştık. Peki tam da bu önem noktasına devletimizin bakış açısı nedir? sorusunun akla gelme ihtimalini düşünerek, bu konu ile ilgili üst düzey bir açıklamayı* yazımıza almayı düşündük:
“VATANDAŞINA EN İYİ SAĞLIK HİZMETİNİ VERMEYEN DEVLET BAŞARISIZ BİR DEVLETTİR”
Cumhurbaşkanı Erdoğan, eskiden vatandaşlarımızın daha iyi sağlık hizmeti alabilmek için yurt dışına gittiğini, şimdi ise yurt dışından her yıl on binlerce, yüz binlerce hastanın ülkemize geldiğine işaret ederek, “Bunu yakaladık. Niçin biliyor musunuz? Ülkemizdeki sağlık hizmetlerinin standardı hem daha yüksek, hem daha hesaplı da onun için geliyorlar. Bizim doktorlarımız, bizim hemşirelerimiz, bizim sağlık personelimiz daha iyi hizmet veriyor da, onun için geliyorlar, bu da bir gerçek. Hamdolsun bugünleri gördük, inşallah bundan sonra daha iyi olacak, buna da inanıyorum.
Sağlık hizmetleri yeni Türkiye hedefinin de en öncelikli alanlarından biri olmaya devam edeceğini belirten Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Biz, önce insan, diyen, insanı yaşat ki devlet yaşasın, diyen bir anlayışla bugünlere geldik, bundan sonra da aynı şekilde devam edeceğiz. Bize göre vatandaşına en iyi eğitimi vermeyen devlet başarısız bir devlettir, vatandaşına en iyi sağlık hizmetini vermeyen devlet başarısız bir devlettir, vatandaşına adalette, emniyette başarılı örnekler sergilemeyen devlet aciz bir devlettir, vatandaşının yollarını, altyapısını yapamayan bir devlet adeta yok sayılabilecek bir devlettir. Ama artık Türkiye bunları aşmış ve hızla geleceğe yürüyen, aydınlık yarınların yeni Türkiye’sini kuran bir devlet durumundadır” dedi.
(*18.03.2015, Cumhurbaşkanı Sn. R.T. Erdoğan
“Sağlık Hizmetleri, Yeni Türkiye Hedefinin Öncelikli Alanlarından Biri Olmaya Devam Edecek”
Sağlık vizyonumuzun önemi ve bazı elde edilen başarılardan sonra sağlık sistemimizde özel sektörü ciddi düşündüren fakat diğer yandan kamusal alanda ciddi bir hizmet kalitesinde artışı sağlayacak ve potansiyeli tatmin edecek önemli bir model oluşturacağını beklediğimiz “şehir hastaneleri” de sağlıkta vizyonumuz konusunun önemli bir parçasını oluşturuyor.
Geçtiğimiz yıl katılmış olduğum özel bir toplantıda, özel sağlık hizmeti sunucularını temsilen bir yöneticinin, gerçekleştirilen o etkinlikte ki bir konuşması bu anlamda özellikle dikkatimi çekmişti. Konuşmada, özel sektörün, kamusal alanda gerçekleşen şehir hastaneciliği yapılanmasından olumsuz yönde etkileneceği varsayımı hatta bir öngörüsü vardı diyebilirim.
Peki şehir hastaneciliği vatandaşlara son derece fayda vermesi öngörülüyorken, özel sağlık sektörü bundan neden rahatsız idi? Burada bunu destekleyen tabi ki birçok açılım veya çalışma vardır. Bu konuda yazımızın konusu olmadığından okuyucunun araştırmasına bırakırken, özel sektörün hali hazırda yapılanan şehir hastaneciliğinin gelişimine katkı sağlaması gerektiğini de düşündüğümü belirtmeden geçmek istemiyorum.
Şehir Hastaneleri; Kamu-Özel ortak işbirliği (PPP) ile gerçekleştirilen ve entegre bir sistem olarak sağlık hizmeti vermeyi amaçlayan bir modelidir. PPP modelinin işleyişi ise kısaca; yükleniciler önce projesini onaylattıkları yapıları inşa eder sonra da işletmesinden yükümlü olur. İnşaat bittikten sonra ise Sağlık Bakanlığı hastanede kiracı olur ve yapıyı inşa eden şirket kamudan kira bedeli alır.
Şehir Hastanelerinde son durum ise inşaatı devam eden 27 bin yatak kapasiteli yaklaşık 16 tanesinin 2017 yılının sonuna kadar hizmete girmesi ve 2018 yılının sonuna doğru ise 43 bin yatak kapasiteli 34 şehir hastanesinin hizmete sunulması hedeflenmiş olduğudur. (T.C. Sağlık Bakanı, Dr. Mehmet Müezzinoğlu, Ağustos 2015)
Şehir Hastanelerinin belirttiğimiz yeni Sağlık Sistemi kavramında önemli bir rol oynayacağı şimdiden kendini belirtmektedir. Burada ülkemiz için yeni bir model olarak düşünebileceğimiz Şehir Hastaneciliği modelinde bir tesis içinde örneğin; 3500 yataklı, 9 binadan oluşan ve hemen hemen her branşın olduğu bir modelde vatandaşların bir yerden diğerine gitmeden tek bir kompleks içinde tüm sorunlarını çözebileceği öngörülüyor.
SONUÇ VE KANAAT
Sloganik ifadeler ve yaklaşımlardan her zaman kaçınılmalıdır. “Yeni Türkiye” ifadesini ciddi iddialar ve gerçekleştirilmesi gereken hedefleri içeren bir kavram olarak anladığımı düşünüyorum. Dolayısı ile, bu “yeni” kavramı ile beraber ikinci kelime olarak “sağlık” kavramının,hayatımızda ve toplumsal refah düzeyimizde önemli bir yeri vardır. Yeni Türkiye’nin, Yeni Sağlık Sistemi’nin içinin dolduğunu daha sık bilgilendirme ve bundan daha da önemli olarak gerçekleştirilen uygulamalar ve yapılan planlamalar ile sunulmalıdır. Kamu kurumlarının vatandaş ile bu noktada bilgiyi daha sık ve zamanında paylaşması önemlidir.
Şehir Hastaneleri için ise; IK stratejileri, mevcut personel kaynağı (hekim ve sağlık personeli), operasyonel süreçlerin yönetimi, idari hizmetlerin kurgulanması ve her şeyden önemlisi böyle bir tesisin verimli işletilmesine yönelik alınacak tedbirler ve gerçekleştirilecek uygulamaların tümüne ne kadar haiz olduğumuz sorusu da madalyonun diğer yüzünde bizi bekleyen cevaplar arasındadır.
Her ne açıdan bakarsak bakalım, önemli olan bir sürece katkı sağlamaktır. Eleştirel yaklaşımlar tabi ki olacaktır ve hatta olmalıdır. Önemli olan taş üstüne taş koyabilmek, bir sürece artı değer katmak ve bir adım dahi olsa bir yerden alıp ileri ki bir yere taşımak gerekliliği unutulmaz ise sanırım hep birlikte girdiğimiz bu Sağlıkta Yeni Vizyonu başarı ile atlatacağız.
Sorunlarımız yok mu? Tabi ki var. Lakin, önce sorunlardan haberdar olan bir yapıyı titizlikle inşa etmeli daha sonra sorunların kaynağına inmek sureti ile hızla çözümlerini beraberinde getirebilecek ekip anlayışını elde etmeli ve başarıya hep birlikte omuz omuza yürümek gerekliliği önem arz etmektedir.
Diğer açıdan Türkiye için yeni olan şehir hastaneciliği konusunda, bu işi bilme ve yapabilme yeteneğimizi (know-how) her geçen gün daha da arttırıyor olmalı, bu yönde stratejik planlar geliştirmeli ve her şeyden önemlisi bunu kamu oyu ile daha sık paylaşabilen, bilgiler verebilen, gerektiğinde değil, belirli frekanslarda bilgilendirici seminerler düzenleyen bir yapıya kavuşmamız gibi süreçler öyle zannediyorum ki “Sağlıklı” Yeni Türkiye açısından önemlidir.
Bazı soruları sorarak bazı cevapları da paylaşarak hazırladığım bu yazının okuyanlara ve yöneticilerimize bir düşünme kapısı açmaya vesile olmasını ve fayda vermesi dilerim.
Emre Ali Kodan, PhDc
Çarşamba Kasım 30th, 2016 Salı Mart 7th, 2017
İnsan, fıtratı gereği sanırım başarısız olmayı veya kaybetmeyi hiç düşünmez. Öyledir… Zira insan başarısız olmak veya kaybetmek için bir şeye başlar mı? Ya da başarısız olmayı veya kaybetmeyi hedeflemek diye bir şey var mıdır? Tabi ki hayır! Hem akla, hem mantığa da terstir “başarısız olmak” ve “kaybetmek”! Ya da daha doğru bir ifade ile kayıp olduğu zannedilir…
Diğer yandan hayatın olmazsa olmazı, hemen hemen herkesin karşılaştığı, ondan ders almanız durumunda en iyi hocanın adıdır; “Kaybetmek”!
Kaybetmek dediğimiz zaman, sadece iş veya maddi sınırlar ile düşünmeden daha da geniş bir şekilde, örneğin; sağlık, anne, baba, kardeş, savaş vs. bir düşünelim enine boyuna… Nedir bize kaybetmeyi hiç düşündürmeyen?
Hayatta iyi gözlem yapanlar iyi bilir, çok başarılı olmuş veya ahlak olarak “çok yüksek” derecelere ulaşmış kişilerin ortak özelliği; başarısızlıklarından ve kayıplarından ders almaları ve kayıplarına yönelik derslerini çok iyi çalışmış olmalarıdır. Belki kaybetmekten çıkardıkları tek sonuç; “kaybetmenin zaferi” şeklindedir. Nasıl mı? Biraz açalım…
Kaybetmek, insana ciddi ders verir. Aslında kayıp da yoktur ya, adına ‘kaybediş’ denilmektedir. Bir örnek ile meselenin içine biraz daha girmeye çalışalım; en sevdiğini kaybetmiş birçok kişide pişmanlıklar görürüz, keşke ile başlayan cümleler duyarız ağızlarından. “Keşke daha çok sevseydim…”, “Keşke hiç onu kırmasaydım…”, “Keşke, Keşke…”
Peki, neden böyle olur? Çünkü kaybetme dersinden geçilmemiştir, çünkü ‘kaybetmek’ hiç düşünülmemiştir, çünkü kaybettiklerimizin nasılsa hep var olacakları düşünülür.
Sevdiğinden temelli ayrıldığını bilen bir kişinin yüreğine bir acı oturur, bir daha kalkmamak üzere… Arada sırada kendini unutturur o acı, geçti sanırsın… Sonra bir şarkı, bir koku, bir lokma… Aklına yine o gelir, için sızlar… Hele yanında iken kıymetini bilmedi isen, vay haline…
Kimi kaybetmeyi bir ömür boyu kabullenmez veya kazanmış iken hayatın ona sunduklarını kendine ait zanneder de oyalanıp durur, hiç kaybetmeyeceğini zanneder… Kimi kaybetme karşısında çok aşırı tepki gösterir, hayata küser. Kaybetme karşısında dengeli veya ölçülü bir tepki gösterebilmek zordur ama her şeyde olduğu gibi böyle bir durumda da en güzeli dengeli olabilmektir. Fakat bunun için nice kaybetmelerden geçmek gerekir…”Tecrübe yani”.
Bu noktada bir miktarda iş dünyasına değinmekte fayda görüyorum. İş dünyasının insan üzerinde temel algısı nedir? Halk dili ile cevaplayalım; “ekmek parası” dır. Bazı düşünürler bu noktaya hayatın merkezi demiş, yani geçinmek için ihtiyacınız olan miktar/madde ne ise hayatın bunun etrafında döndüğü düşünülmüş. Gerçekten de böyledir değil mi? Birde sorumluluklarımız arttıkça geçim veya kazanma duygusu insanda daha da artar, kuvvetlenir. İşte burası tehlikenin başladığı noktadır belki? Neden mi? Kazanma arzusu, kaybetmeme ihtirası uğruna bir hayat mı başlayacaktır aslında? Kazandığımızı sandığımız her şey ileride bir kayıp olarak mı yoksa bir kazanç olarak mı çıkacaktır karşımıza? İşte belki de temel noktada burada “nasip” kavramının yattığını düşünsem de biz yine kendi irade ve düşüncelerimizi geliştirme adına soyutdan somut olana yolculuk etmeliyiz diye düşünerek burayı biraz daha açmak istiyorum.
İnsan kazandığının esiri midir? Kazanmak veya kaybetmek bir insan için ne ifade eder? Son nefes düşünüldüğünde tüm kazandığımızı düşündüğümüz her şeyi terk edip gitmeyecek miyiz? Öyle ise bize kalan veya başka bir anlamda bizim götüreceklerimiz nelerdir? Gibi bir çok soru sormak mümkün. Lakin burada temel maksadım düşünmenin önemine dikkat çekmek. Düşünen kişi düşündüğü kadar ayıktır.
İş dünyasında ise haklar konusu pek mühimdir. İşçiye alın teri kurumadan ücretinin ödenmesi gerektiği bildirilmiştir. Bugün iş verenlerimiz tüm insan kaynakları süreçlerini, hakları ve sistemi iyi ve adilce yönetmelidir. Bir girişimci veya patron kişisel ihtiraslarının peşinden gidemez, gitmemeli. Çünkü artık kendi işletmesinin büyüklüğüne göre ya 3 veya 5 veya binlerce çalışanı vardır. Buna uygun davranmalı ve yaptığı her hareketin bir gün hesabı olacağını iyi bilmelidir. Devletine ve milletine borçlu olduğunu başından iyi bilmeli kurallara ve kanunlara göre hareket etmelidir. Hiç kimsenin hakkını yememeli, iftiralar, zanlar veya söylentiler üzerine kararlar vermeden, adam kayırmamalıdır, tarafı sadece Hak olan taraf olmalıdır. Hiç kimsenin hayatına zarar vermemeli ve kimsenin hayatı ile oynamamalıdır. İşte bunlara dikkat eden; kaybetmiş olsa da kazanan, dikkat etmeyenin ise kazanmış dahi olsa kaybetmiş olacağının farkına er yada geç varacaktır.
Buna ilave olarak, işveren, değerli tecrübeleri olan yönetici veya büyüklere önemli işler düştüğünü bir kez daha hatırlatmak yerinde olacaktır. Onların sahip olduğu bilgi, tecrübe ve kaynakların gençlerimize geçmesinde yarınlarımız için büyük önem taşımaktadır. Ayrıştırmadan, ötekileştirmeden gençlere önem vermemiz ve bu doğrultuda onların yetişmesi için elimizden geleni yapmamız gerekmektedir. İlla bize üst düzey bir referans kanalı ile gelmesi gerekmez, size ulaşan her kişiye elimizden geldiğince yardımcı olmaya çalışmalı ve yetişmelerinde katkı sağlamamız gerektiği bilincine sahip olmamız gerekmektedir. İşte yetiştirdiğimiz gençlik kaybetme karşısında yıkılmayacak ve kaybetmenin aslında ne anlama geldiğini bilecek ve yarınlara emin adımlar ile yürümeye devam edecektir.
Tabi ki bunlar ‘anlayan ve öğrenen’ bir düşünce ufkumuz ve bir kalbimiz varsa yaşadığımız ve anlamlandırdığımız şeylerdir… Kaybetmenin travmasına karşı tek çareyi; kıymetli bildiğimiz, hayatımızda bizim için önemli olan ne var ise, bir gün onları kaybedebileceğimizin bilincinde olarak, yani bir nevi “kaybetme” dersine iyi çalışmış, iyi düşünmüş ve sonunda ise kıymet bilir hale gelmiş olmada görüyorum. İşte o zaman, verilen kayıplar ve uğranan zararlar, kaybetmek olmaz…
Felsefe; insana “kötü olan neyin varsa iyi ile değiştir” der bırakır… “Oldu, çok kolaydı!” deriz biz de değil mi? Kendini değiştirmek en zorudur çünkü… Kendinde dünyayı değiştirecek gücü bulur veya hissedersin ama bir özelliğini değiştirmeyi hep ertelersin veya yapamazsın… (Buralar derin sular, konu çok dağılmadan yine konumuza bağlamak istiyorum.)
“Kaybetme” dersine iyi çalışırsak, hatalarımızı kabul edip tekrarlama riskini azaltırız. Kıymet bilebilmek için önce kıymet üzerine yeteri kadar düşünme mesaisini tamamlarsak, kayıplar olsa bile kazananlardan oluruz… Tarih bunlar ile doludur; “Yenilgi yenilgi büyüyen bir zafer vardır…!” sözü, tam da bu anlattıklarımı ne de güzel ifade ettiğini düşünüyorum.
Ne biz mükemmeliz, ne de hayat. Aksine insan, hatalı ve hatta nankör olarak tarif edilmiştir. Hiç kimse hatadan münezzeh değildir. Hataları, bunlardan ders alarak ve hatalardan dönmek suretiyle kıymete çevirmek gerek. Kömür-elmas meselesi…
Gençlere çok önem veriyorum. Biz, nasıl ki herkes gibi bazı çetin yollardan geçerek öğrendi isek, onlar da o yollardan belki geçerek öğrenecekler. Lakin iki husus; “bilgi” ve “paylaşım”, bu yolu çok daha kestirme, çok daha verimli hale getirir. Tabi birde öğrendiklerini hayata geçirme hususu var. Burası önemli, hayata geçmeyen bilgi veya ahlak bize sadece omuzlarda bir yük.
Peki her yazılanlar, çizilenler veya tavsiyeler, gayretler kime fayda verir? Tabi ki isteyene, talep edene, gerçeği arayana, emek harcayana ve gönül verene. Gönül ister ki bir kişiye bile olsa yazımız fayda versin.
Niyet fayda vermek olsun, gerisi hayr olsun diyor, selam ve sevgilerimi sunuyorum.
04 Eyl , 2018
30 Kas , 2016