SESSİZ BORU MONTAJI YAPILIRKEN DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR
1) Boru eksenine dik bir açı ile kesilmelidir. Mümkünse kesme makası kullanılmalıdır.
Resim 1: Kesme
2) Boru ucundaki çapaklar temizlenmelidir.
Resim 2: Çapak Temizleme
3) Boru ucunda 15° açı ile 5mm kalınlıkta pah kırılmalıdır.
Resim 3: Pah Kırma
BAĞLANTI: CONTALI PUSH FIT
1) Boru ağzında mutlaka pah kırılmış olmalıdır.
2) Sızdırmazlık sağlayacak contanın boru veya ek parça kanalına doğru yerleştirilip yerleştirilmediği kontrol edilmelidir.
3) Montaj yapılacak tüm parçalar kuru ve temiz olmalıdır. Boru veya ek parçada sızdırmazlığı etkileyebilecek derin çizikler olmamalıdır.
4) Boru veya ek parçanın spigot ucuna uygun bir kayganlaştırıcı sürülmelidir. Petrol türevleri ve makine yağı kayganlaştırıcı olarak kullanılmamalıdır.
5) Birleştirilecek parçalar aynı hizaya getirilmelidir.
6) Boru veya ek parçanın spigot ucu muf içerisine komple girecek şekilde itilmelidir. Eğer uygulama 2m den uzun ise, ısıl genleşmenin yaratacağı etkinin önüne geçmek için, spigot uç muf içerisine komple girdikten sonra 10 mm geri çekilmelidir.
7) Isıl genleşme için bırakılan boşluğun durup durmadığı en son tekrar kontrol edilmelidir.
Resim 4: Kayganlaştırıcı Petrol Türevleri veya Makine Yağı ile İşaretleme
· Titreşim ile yayılan sesi en aza indirmek için mutlaka lastikli kelepçe kullanılmalıdır.
· Boruların askılama mesafesi maksimum aşağıdaki tablodaki kadar olmalıdır.
· Askılama yapılırken boru üzerinde gerilme olmamalıdır.
· Sabit kelepçelerin vidaları sıkıldıktan sonra boru hareket edemez. Kayar kelepçelerde ise; vidalar sıkılsa bile boru kelepçenin içinde hareket etmeye devam edecektir.
· 2m den uzun her hat için muftan hemen sonra (1) sabit bir kelepçe kullanılmalıdır.
· Düşey hatlarda, sabit kelepçe her zaman borunun en üst noktasına ve mufun hemen altına yerleştirilmelidir. Sabit kelepçe montajı yapılırken, genleşme için düz uçta bırakılan 10mm lik payın (2) kaybolmamasına dikkat edilmelidir.
· Her bir ek parçadan veya ek parça grubundan sonra sabit bir kelepçe kullanılmalıdır.
· Yatay veya düşey hatta sabit kelepçeler haricinde sisteme eklenecek tüm kelepçeler sıcaklık değişimine bağlı ısıl genleşmeye izin verecek şekilde kayar kelepçe (3) olmalıdır.
· Kelepçelerin asılabileceği farklı duvar alternatifleri varsa her zaman daha yoğun olan yüksek taşıyıcılık kapasitesi olan duvar seçilerek askı montajı yapılmalıdır.
· Borular ile ek parçalar kayarak birbirinden çıkmayacak şekilde kısa aralıklarla askılanmalıdır.
Resim 5: Sabit Kelepçe
Resim 6: Kayar Kalepçe
BORU GÜZERGAHI VE ÖZEL EK PARÇALAR
Ana kolon borusundan yataya geçiş
· Ana kolon borusundan yatay hatta geçerken asla 90° dirsek kullanılmamalı, her zaman 2 adet 45° dirsek kullanılmalıdır.
· 3 kattan yüksek olan binalarda (kolon yüksekliği >10m ise) eğer mesafeler kurtarıyorsa 2 adet 45° dirsek arasına 250mm uzunluğunda boru kullanılmalıdır. Bu uygulama kolondan gelen akışın yataya dönüşte yaratacağı sesi azaltacaktır.
· Oluşturulan bu ek parça grubunu biri kolon borusunda dönüşe yakın olan mufun altında diğeri ise yataydaki ilk mufa olabildiğince yakın olacak şekilde toplamda 2 adet sabit kelepçe ile (1) sabitlenmelidir.
Resim 7: Ana Kolon Borusundan Yatay Geçiş
Kat betonu geçişleri
· Boruların kat betonu geçişleri, taş yünü veya köpük gibi malzemeler kullanılarak sese ve neme karşı izole edilmelidir.
· Duş çatalı, tuvalet ve lavabo gibi iki farklı atık su giderini en kolay ve ekonomik yolla bağlanmasını sağlar.
· Eğer duş çatalı kullanılmamış olsaydı; tuvalet ile yanı eksende olan ve daha alçak kotta bulunan duş süzgecini bağlamak (1) zor olabilirdi. Duş çatalı sayesinde tek bir ek parça ile farklı kotlardaki iki hat ayrı ayrı ana hatta bağlanmış oldu. Özellikle günümüzde artan küçük banyolarda duş çatalı kullanımı ihtiyaç haline gelmiştir.
Resim 8: Duş Çatalı
· Köşe Çatalı; iki farklı yöndeki atık su hattının tek bir ek parça ile bağlanmasını sağlar.
· Hatların farklı yönlerde olması uygulamayı zorlaştırmaktadır. Duş çatalı (2) iki farklı yöndeki duş ve tuvalet bağlantısını tek bir ek parça ile ana hatta bağlanmasını sağlamaktadır. Eğer köşe çatalı kullanılmasaydı, bu bağlantının yapılabilmesi için fazla sayıda ek parça kullanımı ve dar alanda dirsekler ile zorlu dönüşler yapılması gerekecekti.
· Köşe çatalı sayesinde kullanılan ek parça sayısı azalmaktadır. Bu da rahat akış ve sessizliğe katkıda bulunur.
Resim 9: Köşe Çatalı
Yangın Durdurucu Kelepçeler
· Türkiye’ de 2007 yılında yayımlanan “Binaların Yangın korunmasına İlişkin Yönetmelik”te; yüksek katlı binalarda ıslak hacimlerden geçen branşman boruları hariç olmak üzere, 70mm’ den daha büyük çaplı tesisat borularının en az zor alevlenici malzemeden olması gerektiği bildirilmiştir. (Yayımlandığı R. Gazetenin tarihi: 19/12/2007, No: 26735, Yayımlandığı düsturun Tertibi: 5 Cilt:47, Dördüncü Bölüm Madde 29/4)
· Bunun yanı sıra 2015 yılında yapılan yeni düzenleme ile kat geçişlerinde yangın durdurucu kelepçeler kullanılması durumunda normal alevlenici malzemeden imal edilen boruların kullanımına izin vermektedir. (Yayımlandığı R. Gazetenin tarihi: 9/07/2015, Sayı:29411, Karar sayısı: 2015/7401, Madde:7)
· Normal alevlenici borular ile yapılacak uygulamalarda; kat geçişlerinde dikey, yatay veya eğimli hatlarda yangın durdurma kelepçesi kullanılmalıdır.
Resim 10: Yangın Kelepçesi
· Yangın durdurucu kelepçe seçimi uygulama yapılan boru tipine göre değişmektedir.
· Sessiz boru sistemleri Almaya’ da bulunan Fraunhofer Enstitüsü’nde EN 14366 Standardına göre test edilmektedir. Enstitüde yer alan test düzeneğinde farklı debilerde ve binanın farklı bölümlerinde ses ölçümleri yapılmaktadır.
· Enstitüde yapılan test düzeneğinde ölçülen sessizlik seviyesini gerçek uygulamada sağlayabilmek için; test esnasında kullanılan sessiz boru kelepçeleri kullanılmalıdır. Uygulamada farklı kelepçeler kullanılırsa sessizlik seviyesi değişecektir.
· Sessiz boru kelepçeleri farklı tiplerde olmakla beraber sabit ve hareketli olarak iki farklı tipte bulunmaktadır.
· Askılama esnasında uyulması gereken mesafe ve askılama kuralları kılavuzun Boru Askılama bölümünde yer almaktadır.
Resim 11: Yanıgın Kelepçesi
Resim 12: Montaj adımları