Yaşam Koçu Nedir? Yaşam Koçluğu Nedir? | Yiğit Özdemir
by Yiğit ÖzdemirPosted on May 6, 2019 May 6, 2019
Coaching kelimesi İnglizcede “otobüsçülük, A noktasından B noktasına götürme” gibi anlamlara gelmektedir.
Yaşam koçu tıpkı kelimenin orjinalindeki gibi, A noktasından B noktasına giderken sizinle yol arkadaşlığı eden kişidir.
Çoğumuz ulaşmak istediğimiz hayallerimiz olduğundan ancak bunlara ulaşmakta ne kadar zorlandığımızdan, nasıl o noktalara ulaşacağımızı bilmediğimizden bahsederiz. Yaşam koçluğu bizlerin bu durumda oluşundan ortaya çıkmış ve bu problemin çözümünü esas almış bir meslektir.
Yaşam koçuna seans yapmak amacı ile kişilere, “danışan” ya da “müşteri” denir. Dünya üzerindeki pek çok akreditasyon kurumu “müşteri” kelimesini daha uygun bulmaktadır, çünkü “danışan” kelimesi müşteri ile koç arasında bir seviye farkı olduğunu düşündüren bir yoruma açıktır.
Yaşam Koçunun Psikologdan Farkı Nedir?
Pek çok kişi yaşam koçunu “depresyondayım, gider konuşur açılırım” şeklinde görmekte, bu son derece yanlış bir yaklaşım. Bir yaşam koçunun, müşterisi ile psikolojik sorunlarının çözümü ile ilgili görüşmesi son derece sakıncalıdır.
Çok konuşulan çok sorulan bir konu için açıklama ihtiyacı gördüğüm bir başka konu ise psikolojik rahatsızlıkların çözümü için yaşam koçlarına gitmek.
Psikolojik sorunları çözecek olan kişiler, psikologlar ve psikiatristlerdir. Hem müşteri, hem de yaşam koçu bu sınırı aşmaya çalışabiliyor ve bu her iki taraf için de son derece kötü sonuçlara neden olabiliyor. Müşterilerin de seçimlerini yaparken bunu göz önünde bulundurmaları çok daha sağlıklı olur.
Görevin tamamını müşterilere vermek de tabii doğru değil, iyi bir yaşam koçunun psikoloji ile ilgili bilgisi (hatta biraz daha fazlası) olmalı ve (DSM) kurallara göre “rahatsızlık” olarak nitelenecek özelliklere sahip olan müşterileri doğru kurumlara yönlendirmeli.
Yaşam koçluğu tekniklerinin temel aldığı bilgiler, psikoloji bilimine ait bilgilerdir. İyi eğitim almış yaşam koçları sizlere bu bilgileri de kullanarak daha faydalı olmaya çalışırlar.
Yaşam Koçluğu Nedir? Ne Yapar?
Yazının başında bir tanım yapmıştık. Sizinle birlikte A noktasından B noktasına ilerlerler. Ancak koçları arkadaşlardan ve mentörlerden ayıran ve bunu profesyonel bir alan haline getiren bazı faktörler bulunur.
Koçun Değil Sizin Ajandanız
Yaşam koçları görüşmelerde sizin ajandanıza bağlı kalır. Kendi gündemini dayatmaz ya da sizi kendi gündeminizin dışına itmeye çalışmaz. Koçluk çalışmasının hemen hemen başlarında belirttiğiniz hedefe doğru sizinle birlikte ilerler.
Her görüşmede geçen görüşmeden sonra neler olduğu ile ilgili birkaç dakikalık konuşma yapılır. Daha sonra sizin ne konuşmak istediğiniz ile ilgili bilgi alır ve süreci kesinlikle yapılandırmaz.
Biz insanlar her gün farklı şeyler öğreniyor, her gün değişimimiz ve ilerlememiz sürüyor. Hele ki amaç bir önceki haftadan bir adım önde olmaksa bir hafta önce belirlenmiş bir gündem sizin için bile yeterliliğini yitirmiş olabilir.
Sizin Değer Yargılarınız
Bir yaşam koçu seansa başlarken kendi değer yargılarını kapının dışında bırakır. Seanstaki görüşmeler tamamen sizin değer yargılarınız üzerinden yapılır.
Şöyle bir örneği ele alalım. Siz spor yapmamaktan şikayet ediyorsunuz ve bu amaçla ilgili çalışmalar yapmak amacı ile bir koç ile çalışmaya başladınız. Karşınızdaki koç size şu şekilde yaklaşsa ne düşünürdünüz?
“Daha gençsin boşver, bırak sporu ilerde bakarsın” ya da “Bence yüzmeye gitme, fitness daha iyi” bu yargıların her ikisi de koça ait yargılardır ve sizin karakterinizler, yaşam tarzınızla daha önemlisi hedeflerinizle herhangi bir bağlantısı yok!
Bu nedenle koçluk yapılırken koç bütün görüşmeyi danışanın değer yargılarına göre ilerletir. Eğer bu danışan, değer yargılarını değiştirmek için geliyorsa ancak o zaman başka türlü bir çalışma yapılmalıdır.
Hangi şart altında olursa olsun, bir yaşam koçu danışanına tavsiye veremez. Koçluk şu iki varsayım ile başlar: Herkesin aklı kendi için yeterlidir ve Kimse bozuk değiltir, kimseyi düzeltmemelisin.
Tavsiye vermekle ilgili branş mentörlüktür. Ancak mentörler de kendi profesyonel uzmanlıkları ile ilgili tavsiyeler verebilirler.
NLP’nin temel prensipleri içerisinde bir tanesi bu durumu çok daha iyi açıklar: “kimse bozuk değildir“, yani kimseyi düzeltmek için tavsiyeler vermek bizim görevimiz değildir. Koç veya değil, herhangi bir kimse diğerini “düzeltmek” için bir öneride bulunamaz.
Koçlar görüşmelerin her aşamasın “evet bana bundan sonraki adımdan bahset” gibi cümleler kurarlar. Zira sorumluluk alması ve bir sonraki adımı planlaması gereken kişiler danışanlardır.
Peki hayatlarını kendileri planlayan kişiler danışanlarsa, yaşam koçluğu nedir? Yaşam koçları danışanın kendi hayatı ile ilgili sorumluluk almasını sağlayan yetkinlikleri kazandıran kişilerdir.
Yeni Bir Yola Çıkmak
Sizin hayatınız. Bazen değişiklikler yapmak isteriz, bazen yeni başlangıçlar, bazen hayatımızda bir takım değişiklikler yapmak. Bir türlü nereden başlamamız gerektiğini bilemeyiz, olasılıklar arasında kaybolur gideriz ve motivasyonumuz kabolur
Sam : bir adım atarsam bir daha dönemeyecekmişim gibi geliyor, öyle hissediyorum
Frodo : hadi sam, bilbo ne derdi hatırlasana. bu tehlikeli bir iştir frodo, kapıdan çıkmak. yola adımını atarsın ama dikkat etmezsen kim bilir nereye sürüklenip gidersin.
Yeni bir yola çıkmak için yalnızca kararlılık yetmez, yolda çıkan engellerle uğraşırken de ustaca mücadele etmek gerekir. Yaşam koçları sizin bu engellerle olan mücadelenizde daha tekamül olmanızı sağlar.
Yaşam koçları ile çalışırken motivasyon kazanmak konusunda yaşadığınız eksikliklere de değinecek, iç motivasyon gücünüzü arttırmaya çalışacak. Çabuk tükenen dış motivasyonunuzun yerine daha uzun süre sizi motive eden iç motivasyonu koymaya çalışacaktır.
Motivasyon konusunda merak ettiklerinizi, motivasyon nedir başlıklı yazımdan da okuyabilirsiniz.
Bir yaşam koçu ile çalışmaya başladığınız yaşam koçunuz sizin gelişme göstermenizi sağlamak ve bundan emin olmak için elinden geleni yapar. Aslında yaşam koçunu gelişim konusunda arkadaşlarınızdan ayıran şey ölçülebilir gelişmelerdir
Yaşam koçu ile çalışmalarınızın her adımında, hangi noktadan başladığınızı ve şuan hangi noktaya geldiğinizi sorgulayabilirsiniz. Nihayetinde yaşam koçları sizin istekleriniz olduğu sürecek sizin hayatlarınızda yer alıyorlar.
Çalışmalarınız boyunca, temelde, bir yolda ilerleyeceksiniz ve bu yolda hangi noktada olduğunuz, ilerleyip ilerlemediğiniz ile ilgili bir tereddüt ettiğinizde, yaşam koçunuz ile bunu konuşabilirsiniz.
Temel Değerlerinize Ulaşmak ve Onlarla Çalışmak
Bireylerin zihinlerinde, onların hayatlarını, davranışlarını ve kararlarını etkileyen temel değerler yer alır. Bu temel değerler bizlerin hayatının tam merkezinde durur ve onlara göre, onlarla uyumlu bir hayat yaşamaya gayret ederiz
Kimi zaman, temel değerlerimizin dışına çıktığımız, onlara uyumlu bir şekilde yaşayamadığımız dönemler olur. Bu değerler ile çatışmak bizleri mutsuz eder. Bu temel değerleri aydınlatmak, bulmak, onları değiştirmenize yardım etmek ya da onlarla uyum içinde çalışmanızı sağlayacak kişiler yaşam koçlarıdır.
Bireyler, temel değerlerine aykırı bir yaşam sürdürmeye çalıştığında mutsuz olurlar. Hayatlarımız temel değerler ve onların etrafında oluşan yardımcı şemalar ile şekillenir.
Hangi Durumlarda Bir Yaşam Koçu ile Çalışmalıyım?
Bazı durumlar yaşam koçu ile çalışma ihtiyacının ortaya çıkmasına neden olur. Ancak ülkemizde, malesef her bireyin hayatının henüz genç olduğu bir döneminde yaşam koçu ile çalışması gerek. Bunun nedeni eğitim sisteminin insanlara sorumluluk alma ve bilinçli düşünme yetkinliklerini kazandıramaması.
Peki hangi özel durumlarda yaşam koçluğuna daha fazla ihtiyaç duyulmakta?
Eğitim hayatında ilerleme kat edememe
Kariyerdeki gelişim sürecinde sıkıntılar olması
Hedeflerine yönelik adımlar atamama
Doğru stratejileri kurgulamakta zorlanma
Karar alırken yalnızca duygularına göre hareket etme
Diğer insanlarla iletişim konusundaki endişeler
Yukarıdakiler yalnızca bu konudaki en bariz örnekler. Yukarıdaki konulara daha pek çok konu eklenebilir. Ancak tek bir cümle ile şu şekilde özetlenebilir:
İlerleyemiyorum, yolu yok, yapmak istiyorum ama yapamıyorum, karar veremiyorum dediğiniz anlarda bir yaşam koçundan destek alabilirsiniz
Yaygın Koçluk Alanları
Yaşam koçu nedir sorusu sorulduğunda, hangi alanda sorusu da hemen bunun peşi sıra gelir. Hemen her konuda koçluk almak mümkündür ancak bunların en sık raslananlarını şu şekilde sıralayabiliriz:
Yukarıda belirttiğim gibi daha farklı koçluk çeşitleri de mevcut olmasına karşı, en sık rastlanan koçluk çeşitleri bunlardır.
Hangi Koçla Çalışmalıyım?
Öncelikle konunun kişisel boyutuna geçmeden önce, bir eğitim kurumu tarafından akredite edilmiş bir koç ile çalışmanız gerektiğini belirteyim. Koçluğun uluslararası standartlarına uygun çalışan ve iş etiğine güvendiğiniz bir koç ile kolaylıkla çalışabilirsiniz.
Akreditasyonun üzerinde durma nedenim kişinin bilgisini ve doğru şekilde bu işi yaptığını denetleyecek kurumlar olmaması. Bu nedenle iyi bir kurumdan eğitim almış olması (hele ki işe yeni başlayan koçlar için) son derece önemli.
Buradaki temel konu, arkadaşlara, akrabalara ve yakınlara koçluk yapılamıyor oluşudur. Arkadaşlarımıza, yakınlarımıza ve akrabalarımıza karşı illa ki bir ön yargımız olacağından, bir yaşam koçu olarak onlarla çalışmamız sağlıklı değil.
Diğer tarafıyla hangi koçla çalışmalıyım sorusu malesef yanıtlaması çok kolay olmayan bir soru. Bu soruyu zor yapan şey bunun tamamen bireye özgü bir şey olması. Kimi insan kimi insanla anlaşamaz, bundan daha doğal ne olabilir ki?
Koça Geribildirim Vermek
İnsanoğlu geribildirim ile öğrenir, elimizi kaynar suya soktuğumuzda elimiz yanar, çok çalıştığımızda yoruluruz ve bütün bu geribildirimlerden öğreniriz.
Aslında bunu ayrı bir başlık yapıp yapmama konusunda çok büyük bir tereddüt yaşadım. Çok önemli bir konu olmasına rağmen genellikle göz ardı edilir. Müşteri için koçtan geri bildirim almak ne kadar önemliyse koç için de müşterinden geri bildirim almak önemlidir.
Koç ile yapacağınız görüşmelerde ve görüşmelerin arasında yaşadığınız deneyimlerle ilgili geribildirim verdiğinizde göreceksiniz koçunuz sizinle daha rahat çalışabilecek. Bu her ne kadar sizinle yaptığı çalışmalarda bir yolu aydınlatma görevi görüyorsa, koçun gelişimi için de büyük bir önem taşır.
Türkiyede Yaşam Koçluğu
Yaşam koçluğu branşı ülkemize Avrupa ve Amerikadan çok daha geç ulaşmıştır. Buna karşın ülkemizde yaşam koçluğu eğitimlerine ve yaşam koçlarına karşı büyük bir talep var.
Yaşam koçlarına karşı oluşan bu büyük talebin nedeni, şehirlileşme ve tenolojinin gelişmesi ile hayat tarzlarımızın değişmesi. İş hayatlarımız çok kısa bir sürede şekilde değiştirmiş olması. Dah bundan 20 yıl önce kasabalı/köylü bir toplum olan Türkiye toplumu, son 20 yılda son derece süratli bir dönüşüm geçirmekte.
Değişen yalnızca hayat tarzlarımız değil, şehirleşme ve teknolojinin gelişmesi ile karşılanamayan istihdam talebi toplumun farklı kesimleri üzerinde farklı etkiler yaptı. İnsanların hedefleri artık daha büyük, daha çok ve daha fazla. Bunlara ulaşmak için gerekli adımları atmak konusundaki bilgi ve strateji eksikliklerini ise yaşam koçları dolduruyor.
Hedef belirlemek, kendi önceliklerini farketmek, kendi değer yargıları ile barışmak bir insanı başarıya götüren ilk adımlar. Bu adımları da bir yaşam koçu ile çalışarak son derece rahatlıkla atabilirsiniz.
Koç ile Çalışmanın İlk Adımları
Yaşam koçu ile çalışmaya başladığınızda, yaşam koçu nedir? sorusu artık orada soracağınız bir soru değil.
İlk görüşmede, yaşam koçunuz sizinle ilgili temel bilgileri isteyecektir, kim olduğunuzu soracak anlatımlarınıza göre gerekirse bunlarla ilgili sorular soracaktır.
Yine ilk görüşmenin konusu olarak sizden neyi amaçlayarak bir koç ile çalışmak istediğinizi anlatmanızı bekleyecek koçunuz. Probleminizi tanımlayacak ve ondan sonra çalışma başlayacak.
Bu makalenin konusu olmasa da yine de görüşmelerin neler içerdiğine de kısaca değinmekte fayda var.
Koçluk görüşmelerinde koçlar genellikle dinleyen ve soru soran tarafta kalırlar, danışanlar ise anlatan ve düşünen tarafta kalırlar. İlk seansların çoğu danışanın anlatımları ile geçer. İlk seanslarda, davranış beklentisi olmaz. (danışana göre değişiklik göstermekle beraber, ilk seanslar henüz davranışa geçmek için uygun değildir)
Danışanın bütün değerlerine ulaşıldıktan sonra, amaçlar, planlar aydınlatılmaya başladığı sırada artık müşterisini davranışa geçmek için hazırlar. Bunun için de taahütler alır. Bunu ne zaman yapacaksın, kaç kere yapacaksın, bana haber verir misin gibi sorular sorar
Koçluktan Sonra Hayatımda Hiçbir Değişiklik Olmadı Ne Yapayım?
Ülkemizde malesef kötü bir alışkanlık var, kimse yoğurdum ekşi demiyor. Her defasında, her yanlıştan sonra insanlar kendilerini çok başarılı göstermeye uğraşıyor.
Yazının başından beri koçluk ilişkisinde, ölçü olan tarafın müşteri olduğundan bahsediyorum. Bu noktada da hala aynı şekilde, ölçü müşteridir. Ne yaşam koçu, ne seans sayısı herhangi bir ölçüyü temsil etmemektedir. Koçluk seanslarının başarısını gösteren şey danışanın koçluğa gelirkenki hedeflerine ne kadar yaklaştığıdır.
Peki bir koç ile ne kadar çalışmak bunu görmek için yeterlidir? Ne olduğunda artık çalışmayı bırakmak gerekiyor, buna nasıl karar vermeli?
Düşündürmek koçların temel işlevlerinden bir tanesidir.
Görüşmeler esnasında sizin düşünmenize neden olmuyorsa muhtemelen ortada bir problem vardır. Yalnızca görüşmeler esnasında da değil, görüşmelerin arasında geçirdiğiniz vakitte de düşünmenizi sağlamak koçun vazifesidir.
Probleminiz ile ilgili, atmak istediğiniz adımlarla ilgili, görüşmelerde konuştuğunuz şeylerin üzerine düşündürmeye devam eden koç başarılı bir koçtur ve muhtemelen de doğru alanlarda çalışmalar yapmaktadır.
Yukarıda bahsettim, davranışa geçmek için danışandan danışana göre değişen bir süre gereklidir. Ancak bu süre genellikle 3 veya 4 görüşmedir. Bu görüşmeler yapıldıktan sonra bile herhangi bir davranışa geçilmediyse bunun koç ile doğrudan konuşulması gerekir.
Koç farklı açıklamalara başvurabilir. Vakit gerektiğini, müşterinin davranışlara ihtiyacı olmadığını söyleyebilir. Tamamen durumsal bir karar olması gerekir, o nedenle farazi bir senaryo için kesin yorum yapmak istemem. Karar tamamen müşteriye aittir.
Yaşam Koçu Dinlemiyor
En büyük problemlerden biri budur. Yaşam koçunun en önemli vazifelerinden biri dinlemektir.
Müşterinin sözünü sürekli olarak kesen, bakışları farkı yönlere dağılmış, ilgilenmiyor gibi gözüken bir yaşam koçu ile çalışmak bir müşteriyi daha ilerdeki bir konuma götürmek bir yana, herhangi bir katkıda bulunmayacaktır.
Dinlemeyen koçunuzla yolları ayırmak doğru bir tercih olacaktır.
Koçluk İlişkisini Kesmek
Koçluk ilişksini kesmek için telefon ile arama, yüzyüze görüşmek uygundur. Öncelikle sebepler sunularak, bu sebeplerden dolayı sizinle çalışmak istemiyorum. Aramızdaki anlaşma da bu şekilde fesedilmiştir denebilir.
Yaşam koçu nedir? Değişimi arzuladığınızda, çözüm bulamadığınızda, bazı davranışları değiştiremediğinizde yaşam koçlarından yardım almanız gerekebilir.
Doğru eğitim kurumları tarafından akredite edilmiş koçlarla çalışmak sizin için daha sağlıklı olacaktır.
Yaşam koçları ile çalışırken çalışmanın size katkı sağlaması, sizi daha ileri götürmesi son derece önemlidir.
Siz de bu konudaki sorularınızı ve görüşlerinizi aşağıdan yorum bırakarak benimle paylaşabilirsiniz.
Posted in: Kişisel GelişimTags: başarı, kişisel gelişim, yaşam koçu
Prev Motivasyon Nedir?
Next Yaşam Çarkı Yöntemi [Kendi Kendine Koçluk Yap]