HASTALIKLAR | 26 Nisan 2018, Perşembe 8:01 | 1630 görüntülenme
Anemi nedir? Çeşitleri nelerdir? Anemi belirtileri, nedenleri ve tedavisi nasıl yapılmaktadır? Ayrıntılı olarak makalemizde bulabilirsiniz.
Geçici ya da kalıcı olabilen anemi halk arasında “kansızlık” olarak bilinir ve yol açtığı şikayetlerle kişinin hem genel sağlık durumunu hem de günlük yaşantısını olumsuz yönde etkiler. Aneminin en sık görülen türü demir eksikliğine bağlı anemi olup çoğunlukla az gelişmiş ülkelerdeki beslenme yetersizliği sonucu ortaya çıkar.
Anemi nedir sorusunun cevabı: Vücut dokularına yeterli oksijenin taşınabilmesi için gerekli olan kırmızı kan hücrelerinin eksikliği olarak tanımlanabilen anemi, farklı türleri ve her türünün farklı nedenleri olabilen bir kan hastalığıdır.
Dünya nüfusunun yaklaşık %24,8’ini etkileyen, yaklaşık 400 farklı çeşidi olan, genellikle kadınları ve okul çağı öncesindeki çocuklarda görülen; kandaki kırmızı kan hücresi yani Hemoglobin (Hb) değerlerinin 11 g/dl’nin altında olması durumudur.
Kandaki kırmızı hücre sayısının azalması vücudun geneline normalden daha az oksijenin taşınmasına ve dolayısıyla organlar için oksijen yetmezliğine neden olur. Bu hastalığın belirtileri kişiden kişiye değişse de bazı belirtilerin görülme sıklığı diğerlerine oranla çok daha fazladır.
Anemi türlerinin hepsinin ortak belirtisi kişide kronik yorgunluk ve enerji azlığının görülmesidir. Kişi gün boyu kendini bitkin hisseder, yorulma hızı artar, baş dönmesi ile birlikte sersemlik hali hisseder.
Diğer anemi belirtileri şu şekilde sıralanabilir:
Kalp atışlarında düzensizlik ya da hızlanma,
Nefesin hemen kesilmesi,
Bağışıklık sisteminin zayıflamasına bağlı olarak sık hastalanma,
Konsantrasyon bozukluğu ve verimlilik düşüşü,
Bacaklarda kramp oluşumu,
Uykuya geçerken zorlanma.
Anemi belirtileri kişiden kişiye ve hastalığın ne kadar ilerlediğine göre değişebilir. Bazı kişiler kendilerindeki kansızlık belirtilerini fark edemeyebilirler. Hastalığın ilerleme seyrine bağlı olarak az önce belirtilerin bir ya da bir kaçı aynı anda görülebilir.
Vücut metabolizması sağlıklı bir şekilde çalışmak için kırmızı kan hücrelerine gereksinim duyar, kırmızı kan hücreleri demir moleküllerini vücudun tamamına taşımakla görevlidir.
Bazı hastalıklar ya da koşullar kandaki kırmızı hücre sayısının azalmasına neden olur. Anemi hastalığının birçok türü ve aynı zamanda birçok nedeni bulunmaktadır. Bazı anemi türlerinin sebepleri henüz net bir şekilde tespit edilememiştir. Ancak bir genelleme yapmak gerekirse kansızlığa neden olan faktörler şu şekilde sıralanabilir:
Ani kan kayıpları,
Kırmızı kan hücrelerinin yetersiz üretilmesi,
Kan kanserleri (lenfoma, multiple myeloma vb.)
Kullanılan medikal ilaçlar,
Kırmızı kan hücrelerinin aşırı yıkımı,
B12 vitamin alımının yetersizliği,
Kanser, enfeksiyon, lupus, diyabet gibi kronik hastalıklar.
Başlıca anemi çeşitleri 5 tanedir.
Aneminin en sık görülen çeşididir. Genellikle kadınlarda ve çocuklarda görülen demir eksikliğine bağlı anemi az gelişmiş ülkelerdeki kişileri etkileyen en yaygın sağlık sorunlarından biridir. Besin yoluyla yeterince demir alınamaması veya demirin fazla emilimiyle ortaya çıkan bu anemi türü basit bir kan testi ile teşhis edilebilir.
Yorgunluk, cilt tahrişleri, baş ağrısı, nefes darlığı ve burun kanamaları gibi belirtileri olan aplastik anemi vücudun yeterince yeni kan hücresi üretememesine bağlı olarak ortaya çıkar. İnsan ömrünün herhangi bir döneminde görülebilen aplastik anemi, aniden gelişir ve zaman içerisinde kötüleşir. Aneminin en nadir görülen ve en ciddi çeşitlerinden biridir.
Buradan aplastik anemi hakkında detaylara ulaşabilirsiniz.
Vücuttaki kırmızı kan hücrelerinin normalden az olması durumudur. B12 vitamini ve folik asit eksikliği nedeniyle görülebilen bu anemi türü kasların zayıflamasına, bide bulantısına, cilt solgunluğuna, nefes darlığına, iştah kaybına, kalp ritminde düzensizleşmeye yol açabilir. Genel kan sayımı ile megaloblastik anemi türü teşhis edilebilir.
Vücuda yeterince oksijen taşınması için yeterli oranda sağlıklı kırmızı kan hücresinin bulunmaması durumu olup kalıtımsaldır. Orak hücreli anemi hastalığının en sık görülen yan etkileri arasında dil şişkinliği, kas zayıflaması, cilt renginde solma, ishal, mide bulantısı, kalp atışlarında hızlanma gibi şikayetler yer alır.
Buradan orak hücreli amemi hakkında detaylara ulaşabilirsiniz.
Kırmızı kan hücrelerinin aşırı yıkımına yol açan ve Talasemi olarak da bilinen Akdeniz anemisi; genetik alyuvar bozukluğu olarak tanımlanır. Talasemi genetik bir hastalık olduğu için talasemi hastalarının aile bireylerinden en az birinde bu hastalık görülür.
Buradan akdeniz anemisi hakkında detaylara ulaşabilirsiniz.
İdrar renginde koyulaşma, gelişme geriliği, kronik yorgunluk ve cilt solgunluğu gibi belirtilerle kendini gösteren bu hastalığın etkileri bazı durumlarda hiç hissedilmeyebilir.
Anemi, metabolizmadaki diğer sorunların bir sonucu olarak ortaya çıkan bir hastalıktan ziyade bir semptom olarak da düşünülebilir. Aneminin neden oluştuğu tedavi sürecini doğrudan şekillendirir.
Demir eksikliğine bağlı aneminin tedavisinde demir takviyelerinin alınması ve beslenme düzeninin değiştirilmesi gerekir. Kan kaybıyla ilişkili bir anemi oluşumu söz konusu olduğunda kanamanın durdurulması için cerrahi müdahaleye başvurulabilir.
B12 ve folik asit eksikliğine bağlı oluşan aneminin tedavisinde bu vitamin ve minerallerin takviyelerinin kullanılması önerilir.
Aplastik aneminin tedavisinde kırmızı kan hücre sayısını arttırmak amacıyla kan nakli gerekebilir.
Orak hücre anemisinin tedavisinde kandaki oksijen oranını arttıran, ağrı kesen ve anemiye bağlı oluşan şikayetlerin azaltılması amacını taşıyan ilaçlar kullanılmalıdır. Kemik iliği nakli de bazı durumlarda tedavi için doğru bir karar olabilir. Hidroksiüre adı verilen bir kanser ilacının da bu hastalığın tedavisinde kullanıldığı bilinmektedir.
Akdeniz anemisi olan kişilerin tedavisinde birçok yönteme başvurulabilir. İlaçlar, folik asit destekleri, kan nakli, kemik iliği nakli gibi farklı yöntemler hastalığın şikayetlerini azaltmak için tercih edilebilir.
Anemi Tedavisi Hakkında Bilmeniz Gerekenler
Vücut hemoglobin üretmek için demire ihtiyaç duymaktadır. Sebze ve diğer gıdalarda olan demiri vücut daha zor emerek faydalanmaktadır. Ancak ette olan demir vücut tarafından daha rahat emilmektedir. Bu nedenle anemi tedavisinde doktor hastasına özellikle kırmızı et yemesi konusunda tavsiyede bulunacaktır.
Demir yönünden zengin diğer besinlerse; Ispanak, yeşil yapraklı sebzeler, soya peyniri, erik suyu, kurtulmuş erik, üzüm kayısı gibi besinlerde de demir bulummaktadır.
Buradan demir eksikliği anemisi konumuza ulaşabilir, ayrıntılı bilgi sahibi olabilirsiniz.
Pernisiyöz anemi olarak adlandırılan anemi tipine B12 vitamin eksikliği neden olabilir. Pernisiyöz anemi tipi sıklıkla B12 takviyeleri ile tedavi edilerek sonuca ulaşılmaktadır.
B12 vitamini bakımından zengin olan besinlerse; Beyaz et, kırmızı et, süt ve süt ürünleri, yumurta.
B gurubu vitamin biçimi olan folik asit gıdalardan alınabilir. Vücut yeni hücreleri üretebilmek ve koruyabilmek adına folik asit’e ihtiyaç duymaktadır. Folik asit özellikle gebelik döneminin ilk üç ayında da önemli rol oynamaktadır.
Folik asit yönünden zengin olan gıdalar; Koyu yeşil yapraklı sebzeler, ıspanak, kuru baklagil, börülce, sığır ciğeri, muz, portakal, yumurta.
Alınan demirin emilimini kolaylaştıran C vitaminidir. Bu nedenle demir alımını kolaylaştırmak için C vitamini yönünden zengin olan turunçgiller tercih edilebilir.
İlaç kullananlar doktorlarına greyfurt ve suyunu içip içemeyeceğini danışmaları gerekmekte olup bu tip meyveler bazı ilaçların etkinliğini azaltabilmektedir.
Anemi oluşumunu etkileyen veya buna neden olan hastalıkları tedavi etmek için, vücutta olan alyuvar miktarını arttırmak amacı ile bazı ilaçlar verilebilir. Verilen ilaçlardan bazılarıysa.
Özellikle enfeksiyonlar ile başa çıkmak için antibiyotik.
Normalden fazla gelen adet kanamalarını düzenlemek amacıyla hormon kullanımları.
Daha çok alyuvar yapımı için yapay eritropin. Bunları kullanmanın bir takım risk faktörleri bulunur. Hasta ile doktor oturup kar zarar tablosunu değerlendirmesi gerekir.
Vücudun alyuvarlarına saldırıp yok etmesinin önüne geçmek amacıyla ilaç kullanılabilir.
Kurşun zehirlenmelerinde kelasyon tedavsi uygulanır. Özellikle çocukların tedavisi için yapılan kelasyon tedavisi. Çünkü demir eksikliğine bağlı anemisi olan çocuklar kurşun zehirlenmesi yönünden risk altındadırlar.
Anemi İçin Yapılan Kan Nakli
Kan nakli oldukça fazla yapılan ve anemi için güvenli tedavi yollarından biridir. Toplardamar içersine kan verilerek işlem yapılır ve verici ile alıcının kan uyuşmazlığının olmaması gerekir.
İlik Kök Hücre Nakli
Hasar görüp tahrip olmuş kök hücrelerin yerine gelmesi için sağlıklı ve uyumlu bir donörden kök hücre aktarılmasıdır. Kök hücreler kemik iliğinde yer almakta olup, kök hücreler akyuvar, alyuvar trombositlere dönüşme özelliği vardır.
Kök hücrelerin transferi için göğüs bölgesinde yer alan toplar damara tüp yerleştirilerek gerçekleşir. Kan nakli işlemine benzemekte olup, kök hücreler vücuda girdikten sonra yeni kan hücreleri üretimine başlayacaklardır.
Anemi çoğu durumlarda tedavisi olan bir rahatsızlıktır. Anemi belirtileri yaşıyorsanız veya anemiden şüphe ediyorsanız biran önce bir hekime başvurmanız gerekmekte. Ancak kesinlikle anemi hafife alınacak bir rahatsızlık olmayıp tedavi gerektiren rahatsızlıklar arasında yer alır.
Anemi tedavisine hangi bölüm bakar sorusunun cevabı ise hematoloji bölümü olmaktadır.
Bir sonraki konumuz akdeniz anemisi okumanızı tavsiye ederiz.
anemi nedir anemi belirtileri anemi tedavisi anemi nedenleri
merhaba anemi tedavisi için hangi bölüme gitmemiz gerekiyor?
Cevap: Merhaba hematoloji bölümü gitmeniz gerekmekte.