Çocuklu bir aile tek asgari ücretle İstanbul'da nasıl geçinir? İnce ailesinin günlük geçim savaşı | Euronews
Melis Alphan • Son güncelleme: 14/12/2018
Son bir yılda yoksulluk sınırı 1200 TL, açlık sınırı ise 370 TL artarken, asgari ücret (1603 TL) aynı kaldı, dolar arttıkça ücret eridi.
Tek bir asgari ücretle geçinmeye çalışan ailenin bir gününe tanık olduk.
Hatice ve Coşkun İnce ile 7 yaşındaki kızları Buse Ilgın, Kağıthane’nin Nurtepe mahallesinde yaşıyorlar. Evleri bir apartmanın ikinci katında.
Hatice Şanlıurfa’da doğup Gaziantep’te büyümüş. Babası öğretmen, dört kız kardeşin en büyüğü. Marmara Üniversitesi’nde okumak üzere İstanbul’a gelmiş. Geliş o geliş.
Coşkun yıllarca inşaatta çalışmış. Bazen maaşlı, bazen günlük işlerde, bazen de akşamları mahallede küçük işler olunca. Ama uzun süredir işsiz.
Hatice İnce asgari ücretle saha araştırmacısı olarak çalışıyor. Eve tek bir asgari ücret, yani 1603 TL giriyor. O 1603 TL’nin 1000 TL’si ev kirasına gidiyor. Çocuğun okul masrafları, mutfak alışverişi, faturalar derken, kalan 600 TL ile geçinmek mümkün olmuyor. 4 aydır kiralarını ödeyemiyorlar; bekletebildikleri faturalarını bekletiyorlar.
Hatice, geçtiğimiz yaz doğal gaza ayda ortalama 14 TL öderken, bu yaz 30 TL ödediğini, bir yıl önce 40-45 TL gelen elektrik faturasının en son 82 TL’yi bulduğunu söylüyor: “Gıdaya, her şeye yüzde 50, yüzde 60, yüzde 70 zam geldi. Maaşlar artmayınca bu açığı borçla –kredi kartı borcuyla- kapatmaya çalışıyoruz.”
Coşkun, İstanbul’a aşırı göç nedeniyle artık kalifiye, yetenekli işçi aranmadığını, emeğin en ucuz değer haline geldiğini anlatıyor: “İstanbul’da kiralar en düşük 1000-1500 TL dolaylarında. Yemesi, içmesi, doğalgazı, suyu, elektriği, en az 5 bin TL gibi bir ihtiyaç doğuruyor. 1600 TL asgari ücretle yaşamak artık bu ülkede mümkün görünmüyor.”
Buse, ekonomik imkanları elverse jimnastik kursuna gitmek istediğini söylüyor. Kursun geçtiğimiz yılki ücreti 400 TL.
Yoksulluk sınırı 1 yılda 1200 TL arttı
Türkiye’de yaklaşık 8 milyon kişi asgari ücretle geçiniyor.
2018 başında 1404 TL’den 1603 TL’ye çıkarılan asgari ücret yıl içerisinde aynı kaldı, dolar arttıkça ücret eridi. 1 Ocak 2018’de 1 doların TL karşılığı 3.78 iken, bugün 5.50’nin üzerinde.
Bir asgari ücretli 1 Ocak 2018’de 1 aylık maaşıyla 427 dolar alabilirken, bugün 286 dolar alabiliyor. Asgari ücretlinin maaşındaki kayıp 700 TL’yi aştı. Asgari ücret, dolar karşısında eriyerek 800 TL’lere düşmüş oldu.
Türk-İş’in eylül sonu açıkladığı rakamlara göre, 4 kişilik bir ailenin açlık sınırı 1893 TL, yoksulluk sınırı ise 6167 TL. 2017’ye göre yoksulluk sınırı 1200 TL, açlık sınırı ise 370 TL artmış durumda.
Buna karşılık Birleşik Metal İş Sendikası Sınıf Araştırmaları Merkezi'nin (BİSAM) Eylül 2018 raporuna göre dört kişilik bir ailenin sağlıklı bir biçimde beslenebilmesi için günlük 61,9 TL, aylık yapması gereken harcama ise bin 857 TL olarak belirlendi.
2003’te dört kişilik bir ailenin sağlıklı beslenebilmesi için günlük harcaması 13.8 TL olarak belirlenmişti.
Gıda fiyatları süratle yükseliyor, etiketler hemen her gün değişiyor
Türk-İş'in ağustos ayı araştırmasında 4.63 TL olan ortalama sebze-meyve fiyatı eylülde yüzde 8.4 artışla 5.02 TL’ye yükseldi. Kıyma et ile kuşbaşı etin kilogram fiyatı 3’er TL arttı. Tavuk fiyatı da bu artışa eşlik etti. Yumurta fiyatı yükseldi ve tanesi 83 kuruş oldu.
Asgari ücret yükselsin talebi
Hal böyle olunca, her yıl aralık ayında toplanan Asgari Ücret Tespit Komisyonu’nda pazarlıklar bu yıl erken başladı.
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’ne geçişle doğrudan Cumhurbaşkanı’na bağlanan Komisyon’a Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, İş Sağlığı ve Güvenliği Müdürlüğü, TÜİK ve Hazine müsteşarlığı temsilcileri ile TİSK ve Türk-İş temsilcileri katılıyor.
İşçi tarafını temsil eden Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu (Türk-İş) Başkanı Ergün Atalay, komisyonun bu yıl erkenden toplanmasını istediklerini, işçilerin daha önce pazarda 60 TL’ye aldıklarını şimdi 100 TL’ye alamadıklarını söyledi: “1603 TL’lik asgari ücret aralığı beklemeden 2 bin TL olmalı. Komisyonda ise pazarlık 2 bin TL üzerinden başlamalı. Talebimiz 2 bin lira artı enflasyon, yani yaklaşık 2 bin 500 lira.”
Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK) da komisyonun acilen toplanmasını, yeni bir asgari ücret belirlenmesini ve enflasyon nedenli erimenin telafi edilmesini talep etti.
Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu (TİSK) Genel Sekreteri Akansel Koç ise komisyonun erken toplanmasının söz konusu olmadığını, bu olağanüstü dönemin sadece çalışanlar için değil herkes için zor olduğunu belirtti: “Rakam telaffuz etmek istemiyoruz. Ancak şunu belirtmeliyim ki TÜİK’in verdiği rakamlarda işverenin harcamaları dikkate alınmıyor. Asgari ücret belirlenirken işletmelerin ekonomik durumu göz önünde tutulmalı.”