Liman: Gemilerin çeşitli ihtiyaçlarının karşılandığı, bakım ve onarımlarının ve/veya inşaatlarının gerçekleştirildiği, depolama imkanları bulunan, dalga ve akıntı etkisine karşı tabii ve/veya yapay olarak korunmuş kıyı ve su alanlarıdır
Barınak: Gemi, yat ve teknelerin dalga ve akıntı etkilerinden korunarak barınma ve birtakım ufak ihtiyaçlarını giderdikleri su alanlarıdır.
Yanaşma yeri: Gemilerin/teknelerin bekleme, yükleme-boşaltma, bakım veya servis hizmeti aldıkları yerlerdir.
Rıhtım: Kıyıya paralel yanaşma
İskele: Kıyıya dik yanaşma
Dalgakıran: Limanı dalga ve akıntı etkilerine karşı koruyan sanat yapılarıdır. Gövde ve müzvar kısımlarından oluşur.
Müzvar: Dalgakıranın kafa kesididir.
Manevra alanı: Limana giren bir geminin yanaşma öncesi ve ayrılma sonrasında doğrultu ve hızının bu manevralar için uygun değerlere getirildiği su alanıdır.
Demirleme Alanı: Liman içinde bekleme yapan gemilerin, diğer gemilere engel oluşturmayacak biçimde demir atarak veya şamandıralara bağlanarak barındığı alandır.
Geri saha (Hinterland): Limanın hizmet verdiği ve etkilediği kara alanının bütünüdür.
Kuru dökme yük Limanı
Sıvı yük/LNG Limanı
Çok Amaçlı (Karma) Limanlar
Konteyner adı verilen, deniz ve kara yük taşımacılığında kullanılan standart boyutlardaki kutulara yerleştirilmiş halde taşınan yüklerin elleçlendiği liman tesisleridir.
Maden cevheri, çimento, kum, tahıl, kömür gibi dökme kuru yüklerin elleçlendiği limanlardır.
Donanmaya hizmet eden, askeri gemilerin barınma, onarım ve lojistik ihtiyaçlarını karşılayan özel limanlardır.
Balıkçı gemilerinin yararlandığı, balık işleme / depolama / satışı, ağ açma / temizleme / depolama yerlerinin bulunduğu, bunların dışında teknelerin bakım ve onarımının da yapılabilmesine imkan veren çekek yerleri ile teçhiz edilmiş limanlardır.
Petrol, doğal gaz (LPG), azot (LNG) ve diğer kimyasalların elleçlendiği terminallerdir.
Liman yeri seçiminde göz önüne alınacak kriterler
Dalga iklimi ve akıntı yönleri
Sediment hareketi, taşınım doğrultusu, akarsular
Hidrografik ve topografik koşullar, yeterli kara ve deniz alanının varlığı
Kara ulaşım ağı
Liman giriş ağzı
Liman giriş ağzının derinliği limana girebilecek en büyük geminin liman ağzında oluşabilecek en yüksek dalga koşulları altında rahatlıkla geçebileceği kadar olmalıdır.
Dg = t + Hmax+e
Dg : Liman giriş ağzı derinliği [m]
t : En büyük geminin tam yüklü iken su kesimi [m]
Hmax : Liman giriş ağzındaki maksimum dalga yüksekliği [m]
Giriş ağzının genişliği, dalgakıran topuk noktaları arasındaki net açıklık olarak alınmalıdır ve en büyük gemi girişte yan döndüğünde karaya oturmayacak kadar olmalıdır:
Bg : Giriş ağzı genişliği [m]
L : En büyük gemi boyu [m]
e : Emniyet payı [m]
Basen derinliği belirlenirken şu parametreler dikkate alınır:
Limanı kullanacak en büyük geminin tam yüklü draftı
Liman içi kumlanma potansiyeli
Liman içi maksimum çalkantı değeri
Manevra dairesinin yarıçapı, L gemi tam boyu (LOA) olmak üzere, genel olarak 3L ile 1.5L arasında değişir.
Yarıçapı belirleyen en önemli faktör geminin manevra kabiliyeti ve römorkaj imkanıdır.
Römorkörle yapılan manevralarda dairenin çapı azalır.
Gemi kendi makinaları ile manevra yapıyorsa dairenin çapı daha büyük seçilir.
Yerel meteorolojik koşulların manevra alanı üzerine etkisi büyüktür. Bu nedenle, riskli görülen durumlarda nümerik manevra simülasyonu kullanılması gerekebilir.
Rıhtım boyu: Limana aynı anda yanaşacak gemi sayısına göre belirlenir. En genel olarak, tam gemi boyuna bir emniyet mesafesinin eklenmesi suretiyle, n tane geminin yanaşması için gerekli rıhtım boyları hesaplanır.
Rıhtım kotu: Limanı kullanacak geminin tonajına göre 0.8 m ila 4.0 m arasında değişir.
Liman İçi Çalkantı Analizi
Gemi ve teknelerin liman içinde maruz kalacakları dalga yüksekliklerinin işletme ve emniyet açısından sınırları bulunmaktadır. Tasarım halinde olan bir liman için bu sınırların hangi açık deniz dalga koşulları altında ulaşılacağının belirlenmesi, limanın sene içinde hizmet veremeyeceği sürenin tayininde büyük rol oynar.
Liman içi çalkantı analizi, günümüzde fiziksel ve nümerik modeller yardımı ile gerçekleştirilmektedir.
Bu analizin sonuçlarına göre dalgakıran boyları ve yerleşimi gerek duyulduğunda revize edilebilir.