Avarlar (Avar İmparatorluğu) – Türkçe Tarih
Büyük Türk İmparatorlukları, Göktürk İmparatorluğu-Türük Bil 552-743, Kültür Sanat, Medeniyet ve Fikir, Tarih
Arnavutluk, Avarlar (Avar İmparatorluğu), Avrupa Avar Hakanlığı, Avusturya, Bizans İmparatorluğu, Bizans tarihçisi Priskos, Bizans tarihçisi Th. Simokattes, Çekoslovakya, Frank krallığı, Göktürkler, güney Almanya, Hırvatistan, İstanbul kuşatmaları, Kabile hayatı, Macaristan
Orta Avrupa’da, Frank krallığı ile Bizans imparatorluğu arasında, eski Hun, Sabar kalıntıları ve Ogurlar (Bulgarlar) gibi Türk kütlelerinin desteği ile, kudretli bir devlet kurarak, çeşitli Germen ve özellikle kalabalık İslav kabilelerini hakimiyetleri altına almak suretiyle, 250 sene kadar (558-805), Avrupa siyasetine yön veren Avarların kimliği meselesi, tarihçi ve dilcileri hayli uğraştıran başlıca konulardan biri olmuştur. Hala da, uzmanların fikir birliği haline geldikleri bir sonuç ortaya çıkmıştır denemez ise de, Avrupa Avar Hakanlığı kurucularının Türklüğü, araştırmalar ilerledikçe daha da kesinlik kazanmaktadır.
Esasen Avar hakanlığında mevcudiyeti anlaşılan bazı Türk idari makamlar, yine Türkçe deyimlerle anıldığı gibi (Tudun, Yugruş, Tarhan, Boyar, Ban vs. unvanları), adları tarihe geçmiş Avar devlet adamları, şüphesiz Türk menşeli idiler; ünlü hakan Bayan’ın adı da Türkçe bir kelimedir.
558 yılında Sabar hakimiyetini yıkıp Kafkaslar’a doğru ilerleyerek, İranlı Alanlar ve Ogur boylarını tabiiyete aldıktan sonra, Bizans’a elçi gönderen Avarlar, yıllık vergi ve kendilerinin yerleşebilecekleri arazi istediler. O sıralarda bir yandan Balkanlar’da, Dalmaçya’da geniş çapta fetihler ile, bir yandan da Trakya’yı ansızın istilaya girişen Ogurlara karşı mücadelelerle meşgul olan imparator Justinianos, vergiyi reddetmemekle beraber, ülkesine bir Avar akınını durdurmak maksadıyla, aşağı Tuna havzasında, başta Antlar olmak üzere kalabalık Slav kütlelerinden bir set kurmaya çalıştı.
Fakat, 562’de bu engeli kolayca parçalayan Avarlar, Aşağı Tunayı işgal ederek, Bizans ile sınırdaş oldular ve Avrupa içlerine kadar akınlara başladılar. İmparator Justinianos’un (565-578) vergiyi ödemede tereddüt göstermesi dolayısıyla de, 565’lerden itibaren, Hakan Bayan’ın idaresinde Bizans’ı baskı altına alarak, orta Karpatlar’a girdiler; Tuna’nın batısındaki Germen kavimlerinden Longobardlarla anlaşarak, Doğu Macaristan’daki Gepidleri hakimiyetlerine aldılar ve 568’de Longobardların Kuzey İtalya’ya göçmeleri üzerine de, bugünkü Macaristan’ı tamamıyla işgal ettiler.
Böylece Avarlar, Orta Avrupa’da büyük bir devlet kurmuş oluyorlardı. Bundan sonra, batıda Frank kıralı Siegebert’i mağlup ederlerken, 582’lerde, güneyde Singidunum (Belgrad) ve Sirmium (Eszek) gibi, mühim Bizans sınır şehir-kalelerini ele geçirmişlerdi. Yukarıdaki fetihleri yapan büyük teşkilatçı Bayan Hakan’ın, 592 yılında İstanbul’a yürümek maksadı ile Çorlu’ya kadar gelerek Bizans başkentinde korku uyandırdığı tarihte, Don nehrinden Galia’ya, Kuzey İslav bölgelerinden İtalya’ya kadar her taraf, Avar askeri faaliyet sahası haline gelmişti.
İran-Bizans savaşlarının şiddet kazandığı ve Şehinşah Husrev II’nin (590-628), bütün el-Cezire, Filistin ve Suriye’yi ele geçirdiği bu yıllarda, Doğu Karadeniz sahillerinde bulunan imparator Herakleios, Hazar Türklerinden askeri yardım sağlamak üzere Tiflis’e giderken, Şahvaraz kumandasındaki İran ordusu, bütün Anadoluyu geçerek Boğaziçi’ne ulaştığı zaman, Bulgar kuvvetleri ile takviyeli Avar ordusu da Balkanlar’ı ve Trakyayı aşarak İstanbul surları önüne gelmiş bulunuyordu. Gerçek kuşatma, Avar ordusu tarafından yapılmakta idi (626, Temmuz-Ağustos).
Patrik Sergios ile Patricius Bonos tarafından müdafaa edilen başkentte büyük heyecan uyandıran bu harekât, tarihi hatıralar bırakmıştır. Bizans’ta kurtuluşu anmak üzere “bayram” ilan edilen gün (“Büyük Perhiz’in beşinci haftasındaki Cumartesi günü), kiliselerde ayinler şeklinde yüzyıllarca devam etmiş ve “Akathistos” ilahisinin, bu Avar kuşatması ile ilgili olduğu anlaşılmıştır. Kuşatma, donanmasızlık yüzünden başarıya ulaşmamış ve Avar ordusunun sonuç alamadan, müşkül şartlar altında çekilmek zorunda kalması, hakanlığın, nüfuz ve itibarını kaybederek zayıflamasına yol açmıştır.
Yardımcı kuvvetler dağılmış ve bilhassa hakanın 630’da ölümünden sonra, tâbi kütleler, Bizans’ın da teşvik ve desteği ile baş kaldırmış, uzun mücadeleler neticesinde, Balkanlar, Bulgarlara geçmek üzere elden çıkmış, Tuna-Sava bölgesi Hırvat-Sloven gibi Slav kabilelerine, Bohemya sahası da Çeklerin atalarına terk edilmiştir. Bu suretle, bir hasım devletler çemberi içine alınan ve iktisadi imkânlarını kaybeden Avar hakanlığı, 8. asır boyunca gittikçe kuvvetten düştü ve 791’den itibaren 15 yıl aralıksız devam eden ve amansız bir din muharebesi yapan Frank İmparatorluğunun (Karolus Magnus=Şarlman zamanı: 768-814) hücumları (Orta Macaristan’daki Avar başkent müstahkem mevki, 796’da Pepin tarafından zapt edilmişti) sonunda, tamamen ortadan kalktı (805). Parçalanan Avar grupları, Doğu Macaristan ve Balkanlar’a dağıldı, kısa zamanda Hıristiyanlaşarak, yerli kalabalık içinde eridi.
Sonuç olarak; Avarların Avrupa’daki iki yüzyıldan fazla süren hakimiyeti, Avrupa tarihi bakımından bir kaç cihetle mühimdir; evvelâ, ilk defa olmak üzere Slav kavimleri, Türk hâkimiyetinde uzun bir zaman yaşamışlar, Türk devlet ve askeri teşkilatının tesiriyle bunlar, “kabile” hayatı basamağından devlet teşkilatı basamağına çıkmak imkanını bulmuşlardır. Saniyen [ikinci olarak], Türklerle, muhtelif German (Frank) zümreleri arasında karışma artmıştır; bu münasebet, ekseriyetle karşılıklı mücadeleden ibaret olmakla beraber, her iki kavim, komşu olmak sıfatıyla herhangi bir şekilde “modus vivendi” [hayat tarzı, çelişen menfaatler arasında bulunan ortak nokta] bulmak mecburiyetinde idiler.
4.yüzyıla kadar Germen Gotların, daha sonra Hun İmparatorluğuna bağlı olarak Türklerin hakimiyetine giren Slav toplulukların tarihi, o zamandan itibaren, aşağı yukarı “Türk tarihinin bir parçası” durumuna girmiştir. Kalabalık İslav kütlelerinin, çeşitli Doğu Avrupa bölgelerine ve Balkanlar’a dağılması hadisesi, daha çok Avarlar devrinde vukua gelmiş ve bu büyük ölçüdeki göçler, Avar Hakanlığınca ihtiyaç duyulan toprak mahsullerini elde etmek için, onlara tarım işleri, aynı zamanda, sınır bekçiliği yaptırmak maksadı ile, Avar idaresi tarafından hazırlanmış ve tatbik edilmiştir.