büyük iskender - omü sözlük
#105081 • 02:53 13.06.2016 ≈ 04:30
m.ö. 356 - 323 yılları arasında yaşamış büyük iskender, henüz 19 yaşında makedonya kralı olmuş ve 12 sene boyunca hiç savaş kaybetmeden güçlü krallıkları peş peşe egemenliği altına alarak makedonya, anadolu, mezopotamya, mısır, iran, afganistan ve kuzeydoğu hindistan toprakları üzerinde büyük bir imparatorluk ve iskenderiye şehirleri kurmuştur.
aleksander ya da yakındoğu dünyasındaki ismiyle iskender, (bkz: makedonya kralı ıı. philippos) un ve epir kralının kızı olympias'ın oğlu olarak dünyaya geldi. 13-16 yaşları arasında, büyük düşünür aristoteles'ten felsefe, siyaset, edebiyat ve sanat üzerine dersler aldı. babasının öldürülmesiyle ııı. aleksandros olarak makedonya krallığının tahtına geçen iskender, önce makedonya'da ve yunanistan'da çıkan ayaklanmaları peş peşe bastırdı. daha sonra pers imparatorluğu'na karşı doğu seferine çıktı. perslere karşı kazandığı zaferlerle anadolu yarımadası'nı egemenliği altına alınca, yönünü güneye doğru çevrip ordularıyla mısır'a girdi. mısır'da halk tarafından sevgi gösterileriyle karşılandı. burada firavunların geleneksel çifte tacını giydi. nil nehri'nin deltasında iskenderiye şehrini ve büyük iskenderiye kütüphanesini kurdurdu.
makedonya kralı ııı. aleksandros, m.ö. 331 yılında ordusuyla pers imparatorluğu üzerine tekrar harekete geçti. ordusuyla fırat ve dicle ırmaklarını geçen iskender, bugünkü erbil şehri dolaylarında pers imparatoru ııı. darius'un kalabalık ordusuyla karşı karşıya geldi ve kendisininken çok daha kalabalık bir pers ordusuna karşı iyi örgütlenmiş kuvvetleriyle, onu yakındoğu topraklarının efendisi durumuna getirecek büyük bir zafer kazandı. gaugamela muharebesi'nde ııı. darius'u mağlup eden ııı. aleksandros, babil, persepolis ve diğer pers kentlerini fethederek hindistan'a doğru kaçmakta olan mağlup pers imparatorunu takip etmeyi sürdürdü, ama darius, iskender'in eline geçmeden öldürüldü.
pers imparatorluğu'nu tümüyle hükmü altına alan büyük iskender, gözünü uçsuz bucaksız hindistan topraklarına çevirdi. önce afganistan'ın herat şehri dolaylarında, daha sonra ceyhun ve seyhun ırmakları arasında, bugünkü taşkent şehri dolaylarında iskenderiye şehirleri kurdurdu. m.ö. 327 senesinde makedonyalılardan oluşan ordusuyla indus nehri'ni geçti, ama jhelum nehri'ne varıncaya dek karşısına çıkan herhangi bir karşı kuvvetle karşılaşmadı. burada poros adlı bir hint hükümdarıyla yaptığı savaşı kazandı ve hükümdarı tutsak aldı. daha sonra, göstermiş olduğu cesaretten ötürü porus'a hükümdarlığını geri verdi. bugünkü pakistan'da, indus ve jhelum nehirlerinin birleştiği yerde yeni bir iskenderiye şehri kurduran büyük iskender, ganj nehri'ni geçip hindistan içlerine ilerlemek hedefindeydi, ama ordusunun bitkin ve yılmış olduğunu görünce babil'e geri döndü. m.ö. 323 yılında babil'de hastalanarak öldü ve ölümünden sonra kurduğu görkemli impratorluk parçalandı. fakat, büyük iskender'in fethettiği yerlerde kurdurduğu şehirler, doğu ve batı kültürlerinin birbirleriye etkileşime geçmesini sağlayan merkezler oldu.
kaynaklarda verilen bilgilere göre büyük iskender'in yakışıklı, güçlü, egoist, hırslı ve cesur bir kişiliği vardı. tam bir dava adamıydı ve bütün dünyayı ele geçirmek ülküsündeydi. cesarete ve onura büyük saygı duyan birisiydi. aynı zamanda inatçıydı, acımasızdı ve çabuk öfkelenirdi. zafer üstüne zafer kazandıkça, kendini bir tanrı olarak görmeye başladı. içkiye düşkündü ve sarhoşken ayıldığında pişmanlık duyacağı şeyler yapabiliyordu.
istanbul arkeoloji müzesi'nde, büyük iskender'in zaferlerini gösteren estetik kabartmalarla süslü lahti bulunmaktadır.