Ülseratif Kolit Cerrahisi Nedir? Neden Yapılır?
Kalın bağırsağı etkileyen tüm bağırsak bölgesinde, bağırsağın sol tarafında ya da son kısmında meydana gelen hastalığa Ülseratif Kolit denilmektedir. Hastalığın tedavisi için kullanılan yönteme ise Ülseratif Kolit Cerrahisi adı verilir.
Ülseratif kolit hastalığının görülme sıklığı, yaş aralığı ve ilerleyişi ne şekilde olmaktadır?
Ülseratif Kolit hastalığı her 100 bin kişiden 5 -15’inde görülmekle birlikte ilk kez ortaya çıkma yaşı 15-25 arasında değişmektedir. Erkeklerde kadınlara oranla daha sık görülen hastalığın en önemli belirtisi kanlı-mukuslu (sümüksü) ishaldir. Günlük dışkılama sayısı hastalığın aktif olduğu döneme göre değişmekte olup hastalığın aktif döneminde günlük dışkılama sayısı 20-30 arasındadır.
Ülseratif kolit hastalığını işaret eden belirtiler nelerdir?
Belirtiler kişiden kişiye az veya çok etki gösterebilmektedir. Ülseratif Kolit Hastalığının belli başlı belirtileri aşağıdaki gibidir;
Dışkılama sonrasında tam olarak tuvaletini yapmamış hissetmek,
Ülseratif kolitte temel etkilenen organ kalın bağırsaklar olmakla beraber, hastalığın bağırsak dışı çeşitli organları da etkilediği bilinmektedir. Deri, ağız içi, göz, böbrekler, karaciğer, eklemler, damarlar, akciğerler, sinirler ve kalp gibi birçok organı etkilemektedir.
Hastalığın ortaya çıkmasında, ülseratif kolite yatkın bireylerin çevresel faktörlerin tetiklemesiyle, kalın bağırsak mukozasında meydana gelen immunolojik bir hasarın etkili olduğu saptanmıştır. Stres, ülseratif kolitin alevlenmesinde etkilidir. Ülseratif kolit ataklarının birçoğunda, atak sırasında stresli bir durumun yaşanmaktadır. Belirli doku grubuna sahip kişilerde daha çok görülmektedir. Ailede ülseratif koliti olan bireylerde görülme riski diğer bireylere göre görülme oranı 10 kat fazladır. Dolayısıyla kalıtsal bir yönü vardır. Kesin olarak belirlenmemekle birlikte hastalığı ortaya çıkartan çevresel etkenler olarak toksinler, diyetetik faktörler veya bakteriler üzerinde durulmaktadır.
Ülseratif kolit hastalığı kadınlarda gebeliğe engel oluşturur mu?
Ülseratif kolit hastası kadınların doğurganlığı etkilenmez. Eğer Beslenme durumları normalse hastaların doğurganlığına herhangi bir engel teşkil etmemektedir Ayrıca bebeğin sağlığı konusunda herhangi bir problem oluşturmaz. Ancak gebelik sırasında hastalık aktifleşirse erken doğum veya düşük riskinin 2-3 kat arttığı belirtilmektedir. Uygun tıbbi tedavilerle hastalığın yatışması sağlanabilir. Genel olarak gebelik ülseratif kolitin üzerinde olumsuz bir etkiye sahip değildir. Hasta gebeliği sırasında 5-aminosalisilat bileşiklerini güvenle kullanabilir. Hatta steroidler ve azatioprinin de güvenilir olduğuna dair araştırma verileri bulunmaktadır.
Ülseratif kolit hastalığı ve kanser bağlantılı mıdır?
Hastalık yaşı ilerledikçe ülseratif kolit hastalarında kanser riski artmaktadır. Bu nedenle hastaların kolonoskopi ile yakın takibe alınması gerekmektedir. Ülseratif kolitte kanser riski hastanın yaşına göre değişmektedir. Hastalık yaşı 8-10’u aştığında kolon kanseri riski normalin üzerine çıkar. yaşı 18 olanlarda yüzde 1.4, 20 oranları görülürken; 30’lu yaşlarda olanlarda ise kanser riski yüzde 16.5’dur. Ancak; Ülseratif kolit sadece rektum bölgesinde oluşan ülseratif proktit türünde ise kanser riskini arttırmaz. Ayrıca; ülseratif kolit sol kolon a oluşmuşsa 12 yıldan, tüm kolona yayılmışsa 8 yıldan sonra kolon kanseri riskini arttırdığı için 2 yılda bir kolonoskopi yöntemi ile takip edilmelidir.
Ülseratif kolit hastalığında beslenme nasıl olmalıdır?
Ülseratif kolit hastalığında, lifli besinler azaltılmalı, bol proteinli gıdalara ağırlık verilmelidir. Ayrıca hastalığın aktif dönemlerinde balık yağı alınmalıdır
Ülseratif kolit hastalığında uygulanan tedavi yöntemleri nelerdir?
Ülseratif kolitin tedavisinde, hastalığın ilaçlarla kontrol altında tutulması ya da hastalığa cerrahi müdahalede bulunulması şeklinde iki ayrı tedavi yöntemi bulunmaktadır.
Ülseratif kolit hastalığında, hastalığın oluştuğu organa göre kullanılan ilaçlar bazen ağızdan bazen de rektal yolla alınabilir. Bağışıklık sistemini baskılayan kronik aktif hastalığı olanlarda, hastalığın gerilemesini sağlayan tedavi ilaçları kullanılır. Herhangi bir olumlu sonuç alınamayan durumlarda ise cerrahi tedaviye başvurulabilir.
Hastalıkta cerrahi tedavi uygulanmasının en temel nedeni hastalığın bir seferde yok edilmesi olanaklıdır. Ancak, cerrahi tedavinin özellikleri açısından, kolorektal cerrahide uzman doktorlar tarafından yapılması zorunludur. İlaç tedavileri ile hastalığın genellikle tamamen ortadan kaldırılamaması, akut atakların gelişmesi, ilaç tedavisinin maliyeti ve en önemlisi ilaçların ciddi yan etkileri nedeniyle başarılı bir cerrahi müdahale sonrası hastalar tüm bu olumsuz etkilere son verilebilir. En önemlisi ise kolonun etkilenen bölgesinin çıkarılması ile ileride oluşacak kanser riski de önlenebilir.