Microsoft HoloLens ile Holografik Dünyaya Giriş – Bölüm 1 [Alper Özcan]
by Alper Özcan
Bölüm-1: Holografik Dünyanın Teknik Terim ve Temelleri
Merhabalar herkese ☺ Geleceğini Tasarla Blog’umuz nihayet açıldı. Açılırken yazılacak ilk makalelerden birinde benim imzamın da bulunacak olması beni gerçekten çok heyecanlandırıyor ve çok mutluyum ?. Öncelikle tüm Habitat ekibine, GT ve diğer tüm projelerimiz Eğitmen ve Master Eğitmenlerine, kısacası projelerimizin bugüne gelmesinde emeği olan tüm gönüllü arkadaşlarımıza buradan teşekkür etmek istiyorum.
2008 yılından bu yana Eğitmeni / Master Eğitmeni olduğum Geleceğini Tasarla (Bilenler Bilmeyenlere Bilgisayar Öğretiyor) projesi gerek sosyal hayatımda, gerekse iş hayatımda bana çok şey katmıştır. Yeni teknolojilerle, hayatlarımızı daha modern ve daha iyi sürdürebilmek amacıyla, teknolojinin daha efektif ve doğru kullanımı çok önem arz etmektedir. Bu yüzden amacımız hep, siz değerli okuyucularımızda, projemiz katılımcılarında ve tüm diğer proje gönüllülerimizde de aynı etkileri oluşturmak olmuştur. Hepinizin heyecanla beklediği yazıma da bu yüzden bu amaçla ve bu konuyla giriş yapıyorum: Holografik Dünya! ??
Aslında bu makalemin görsel veya video ağırlıklı, teknik, kodlayıcı ya da reklam kokan vb. bir makale olmasını bekleyenleriniz olabilir ?. Ama daha çok bir yazı dizisi şeklinde olacağını ve siz değerli okuyucularımızın istediği her bir beklentiyi de mutlaka karşılayacak bir yazı dizisi olacağından lütfen şüphe duymayınız ??. Bunun için de lütfen yorumlarınızı esirgemeyiniz ?; çünkü bundan sonraki devam yazılarım sizlerin yorumları ile şekillenecektir ☺. İlk makalemde öncelikle bu sektördeki kavramlar ve yine bu sektörde olması ön görülen teknolojiler üzerine yazıyor olacağım. Ayrıca bu konudaki cihaz çeşitliliği ve cihazlar arası farklılıkların da çok olması sebebiyle, gelecekte kavram karmaşısından sizi şimdiden kurtarmak niyetindeyim. Bu yüzden gerçekten anlaşılır dilde bir yazı yazmaya çalıştım ?. Diğer makalelerimde ise merak edilen asıl konu olan ? Microsoft HoloLens üzerine daha çok yoğunlaşacağımı belirtmek isterim ☺?.
Hologram, Holografi ve Holografik Dünya Nedir?
Hologram, Holografik deyip durmadan önce, içeriğini merak ettiğinizi düşündüğüm bu kavramların tam anlamlarını açıklamadan devam etmem de doğru olmaz.
Hologram, aslen yabancı kökenli bir bileşik kelimedir. Yunanca iki sözcüğün bileşiminden oluşur: “Holos” (Tam Görüntü) ile “Gram” (Yazılı) şeklindedir ve lazer ışın dalgalarının pozitif karışımı ile oluşan üç boyutlu bir kayıttır. Günümüzdeki kullanımını anlatabilmek adına, aşağıdaki örnekleri verebilirim:
?? Kağıt paraların güvenliğini arttırmak için, ? teyp, ? kaset, ? kitap, ? cd, ? dvd ve / veya benzeri kültür / medya ortamlarında telif hakları için kullanılan bandroller… İlgili bandrollere farklı açılardan bakıldığında, üç boyutlu obje ya da objeler görebiliriz.
Yerde ve duvarda bulunan, birbirlerine 90 derece açıyla bakan “L” şeklinde bütünleşik özel bir ekran düşünelim. İki ekrandan gelmesi beklenen görüntü, aslında her ikisinden de dik olarak çıkan lazer ışıkları ile oluşmakta. İşte bu ekranların ikisinden de çıkan lazer ışıklarının kesiştiği orta noktalarda görüntü oluşturulması amaçlanır. Oluşan üç boyutlu görüntü, ancak ve ancak iki ekrandan gelen lazer ışıklarının kesiştiği yerde görülür. İşte bu görüntü, holograma en güzel örneklerden biridir. Çıplak gözle görülür ama dokunulduğunda (dokunulmaya çalışıldığında) herhangi bir hisse sahip olamayız.
Holografi ise, hologram oluşturmak için kullanılan tekniğe verilen addır. Bu tekniğin detayları şu an yazımın geri kalanını pek ilgilendirmediği için, merak edenler adına Wikipedia üzerindeki bu linki önerebilirim.
Bu yazının başlığında yer verdiğim Holografik Dünya ?? ile bilinmesi gereken en önemli konu ise, üstteki tanımların dışına çıkan hologramların var olacağı bir alanı nitelemekte. Yani bandrol örneğimin çok daha ötesinde; artık yanınızda veya masanızın üstündeymiş gibi bulunan üç boyutlu objelerden bahsediyorum. “Gerçek dünyamızda, gözlerimizle gördüğümüz, dokunduğumuz ve diğer tüm duyularımıza hitap eden bu fiziki yaşam alanımızda, artık bizle birlikte yer alan, bizdenmiş ve bizimleymiş gibi gözüken 3 boyutlu ‘sanal’ objeler” şeklinde bir ortamdan bahsetmekteyim kısacası. Tabii ki de her duyumuza hitap edecek hologramlar yerine, şimdilik sadece görebildiğimiz ve duyabildiğimiz objeler ile haşır neşir olacağız. Ama kim bilir? Elbette ki bir gün dokunabileceğimiz, koklayabileceğimiz ve belki de hissedebileceğimiz de hologramları görebileceğiz.
Sanal Gerçeklik (VR), Arttırılmış Gerçeklik (AR) ve Katıştırılmış (Karışık – Melez) Gerçeklik (MR) Nedir?
Sanal Gerçeklik (Virtual Reality), bizi bulunduğumuz dünyadan koparan ve etrafımızı saran bir üretilmiş dünyadan ibarettir. TV, çizgi film, animasyon film ya da sinema izlediğimiz ortamların aksine, bizi bir çerçeve içinden bakmaya zorlamayan; aksine 360 derece, yani tamamen içinde olduğunuz bir ortamdan bu dünyaya bakmanıza olanak tanıyan bir gerçeklikten bahsediyorum. Tabii böyle bir dünyaya bakabilmek için, bizi mevcut dünyadan koparan ve sinema salonlarındaki karartılmış ortamlardan çok daha farklı bir alanın içine bizi sokan bir teknoloji gerekiyor. İşte tam da burada alışılagelmiş “gözlük takarak o ortama geçiş yapma” mantığı devreye girmekte. Çok basit mantıkla VR’ı, herkesin bildiği bir örnek olan “Hacı Gözlükleri” olarak niteleyebiliriz. “Hacı gözlüğü mü? O da ne? Ben hatırlıyorum sanki böyle bir şeyleri” diyenlerinizi hisseder gibiyim. 90 yıllarda meşhur olan bir gözlükten bahsediyorum. Eğer hacca giden aile, akraba ya da tanıdıklarınız olduysa, o zamanlarda hediye babında oradan getirilen gözlükler vardı. Bu gözlükler birer dürbün gibiydi ve ucuna taktığınız daire şeklindeki resimler bütününü (ince bir kartondan ibaret) yerleştirdikten sonra, yuvalarından içine bakardık. Baktığımızda gördüğümüz şey o resimdeki ortama sanki gerçekten bakıyor gibi olmaktı. Gözlükteki tek bir tuşa her bastığınızda bu daire şeklindeki karton kağıdınız makenizması etrafında döner ve diğer resmi görürdük. İşte bu, aslında VR’a en basit (iki boyutlu) bir örnektir!
Gelişen teknolojiler sayesinde, “Hacı Gözlükleri” tabirimdeki bu gözlükler artık birer dijital cihazlara dönüştü ve cep telefonu ekranlarıyla çalışan ya da cep telefonlarındaki ekranlardan kendisinde de barındıran türleriyle size bu ortamların çok daha zengin halini sunmaya kadar geldi! 360 derecelik resim, hatta 360 derecelik videolar içine girmemizi sağlayan; üstelik konum, pusula vb. servisler (sensörler) sayesinde nerede olursanız, nereye doğru ilerlerseniz ya da kafanızı nereye çevirirseniz ona göre ilgili içerikler üzerinde tepki verebilen birer üç boyutlu multimedya cihazlarına dönüşmüş durumdalar. Oyunların da son olarak bu kervana katıldığını belirtmekte fayda var tabii… Son aylarda çeşitli firmaların bu tarz gözlük üretip, satma yarışına girdiğini ve hatta bazılarının cep telefonları ile birlikte hediye olarak verdiğini bile düşündüğümüzde, geleceğin nereye doğru gidiyor olduğunu anlamak hiç de zor değil!
Arttırılmış Gerçeklik (Augmented Reality), VR’dan farklı olarak bulunduğumuz bu gerçek dünyada gördüğümüz, deneyimlediğimiz verilere içeriksel yeni bir katman eklenmesini mümkün kılan bir teknolojidir. Avatar, Minority Report, Iron Man, Wall-E ve daha birçok ünlü filmde önceden haber verilen bu teknoloji, aslında bulunduğumuz ortama dijital bir içeriğin konması ve o ortamda sabit olarak o içeriğin yer almasını sağlar. Yani yerleştirilen bu katmandaki içerik etrafında gezmeye, dolaşıp üst ya da altından bakmaya kadar bir çok konuda bize imkan sağlarken, aynı zamanda yaşadığımız dünyada kalmamızı da sağlar. Kısacası “sanal ve gerçek dünya bir arada” diye halk ağzı bir söylem yapabiliriz bu teknoloji için. VR’a göre gerçekleştirilmesi daha zor olan, teknolojik aletlerin daha çok gelişmesiyle ortaya çıkabilen bu gerçeklik, günümüze gelene kadar çok sancılar çekti. Film endüstrisindeki kurguları (Yukarıda isimleri geçen bilim kurgu filmlerindeki örnekleri) saymaz isek, gerçek dünyada örnekleri ise çok sayılıdır:
Sinema salonlarındaki üç boyutlu filmler, ilgili çekici ve hatta artık tercih sebebi olmaya başladı. Kullanılan teknolojileri ise çok çeşitli olsa da, aslında yapılan mantık AR olarak gösterilebilir. Buradaki asıl mantık, renk ve iki gözün gördüğü gerçeklikle oynamak olsa da, yapılmak istenen sonuç AR’ın bize yaşattığı ile aynı kabul edilebilir.
IKEA firması, baskı ortamında yayınladığı aylık dergilerindeki bazı ürün sayfalarında bu teknolojiyi kullanmış bulunmakta. İlgili ürün sayfalarının muhtelif yerlerine tanımlayıcı renk ya da kodlar koyarak, ilgili ürün sayfasının iPhone ve Android telefonlara yapmış oldukları mobildeki dijital uygulamalarıyla okutulmasını önermekteler. Bunu yapan kullanıcıları ise bir sürpriz bekler: Telefon ekranlarında ilgili sayfa üzerindeymiş gibi duran ve o ürünün birebir aynısını gösteren üç boyutlu görsel ya da animasyonlar! Telefonu ilgili sayfa etrafında döndürünce, sanal olarak gözükmekte olan ürün bulunduğu noktayı kaybetmez, etrafında gezmenize olanak tanır ve konumunuz değişse veya uzaklaşsanız dahi bu değişikliklere göre tepki verir. İşte AR’ın en güzel örneklerinden biri, pazarlama sektöründe bu şekilde karşımıza çıkabiliyor.
Melez Gerçeklik (Mixed Reality), ise en kısa anlatımla VR ve AR’ın birleşimi olarak kabul edilebilir. VR teknolojisi nasıl yıllardır geliştirilip bugünkü haline gelmiş, AR ise teknolojik gelişimi beklemek zorunda kalmış ise; MR da her ikisinin karışımı olduğu için henüz yeni yeni karşımıza gelebilmiş durumda. Bu gerçeklik teknolojisinin son iki-üç senedir duyulmaya ya da söylenmeye başladığını, sadece Microsoft firması veya belli başlı bilimsel ve Ar-Ge grupları ile denenen bir platform olduğunu söylemekte fayda var. Fakat bu gerçeklik adına örnek vermekten kendimi zorla alıkoyuyorum ?, çünkü zaten yazımın devam eden kısımlarında ? Microsoft HoloLens ile sizlere bir çok örnek aktarmış olacağım ?.
Mevcut VR, AR ve MR Gözlükleri Nelerdir?
Bu kadar teknik bilgiyi, en sade şekilde sizlere aktarmaya çalıştım. Şimdi de sizlere söz konusu gerçeklik teknolojilerini kullanan çıkmış, çıkacak veya geliştiriliyor olan gözlükleri aktarma vaktim geldi.
İlk aşamada ilgili gözlükleri sadece isim, kullandıkları ekran ile gerçeklik teknolojisi ve linkleri ile paylaşıyor olacağım. Diğer yazılarımda detaylarına (istek ve yorumlarınıza göre) az da olsa giriyor olurum diye düşünüyorum.
Google Cardboard: VR teknolojisi, kendi ekranı yok, telefon ekranınıza ihtiyaç duyuyor (Kendi yazıcınız ile yazdırılıp, üstüne mercekler takarak oluşturulabilen gözlük olarak da geçer).
Samsung Gear VR: VR teknolojisi, kendi ekranı yok, telefon ekranınıza ihtiyaç duyuyor (Tahmin edeceğiniz üzere, tercihen Samsung marka telefon olması gerekiyor. Oculus firmasının ürünün modifiye edilmiş versiyonudur).
Zeiss VR One: VR teknolojisi, kendi ekranı yok, telefon ekranınıza ihtiyaç duyuyor.
Playstation VR: VR teknolojisi, kendi ekranı var.
FOVE VR: VR teknolojisi, kendi ekranı var.
HTC Vive Pre: VR teknolojisi, kendi ekranı var.
Razer OSVR: VR teknolojisi, kendi ekranı var.
Avegant Glyph: VR teknolojisi, kendi ekranı var (Aslında ekransız bir tasarım şeklinde lanse edilmekte. Fakat led lambalarla, aynalar birleşimi bir yüzey üstüne yansıtılan görüntülerin direkt gözümüzün retina kısmına hitap etmesine dayalı bir teknoloji).
Magic Leap: AR / MR teknolojisi, Microsoft HoloLens’in tek rakibi denilebilir.
Oculus Rift: VR teknolojisi, kendi ekranı var (Samsung Gear VR’ın temeli bu cihazdan gelmekte).
Microsoft HoloLens: AR / MR teknolojisi. Daha fazla bilgi için yazımın devamını beklemeniz gerekecek ☺
Yazı dizimin bu bölümünde, “Holografik Dünya”ya girerken karşılaşacağımız teknik terimler ve geleceğimizde yer edinecek bir çok farklı (Aynı mobil cihaz ve telefonlar gibi) VR, AR ve MR gözlük ya da cihazlarının teknik farklılıklarının ne anlama geldiğine dikkat çekmek istedim. Tamamen yazı yoğunluklu bir yazı olduğunun farkındayım, küçük eklentiler ve fotoğraflar ile desteklemeye çalıştım. Yine de her türlü desteğiniz, eleştiri ve yorumlarınıza açık olduğumu belirtmek isterim. Unutmayın ki, yazı dizimin gelecek bölümleri, sizin isteklerinize göre de şekillenecektir ☺?
Şimdiden GT Blog’un hayırlı olmasını diliyor ?, siz değerli okuyucularımızla bir diğer yazımda ✍? görüşmek üzere, iyi günler, iyi çalışmalar herkese ?☺
, arhololensmicrosoft hololensmrsanal gerçeklikvr
Posted by Alper Özcan
Ali Yasir dedi ki:
21 Eylül 2016, 01:13
birkaç hololens ortak bir görüntü etrafındayken görüntüye müdahale eden kişi tek değilse ne olacak bu karmaşada kontrol nasıl olacak karmaşa olmaması için ne yapılıyor. Örneğin bir araba modelinde gösterim yapan bir kişi motora geçiş yaparken diğerlerinden birisi süspansiyona görüntünün geçmesi için müdahale edebilir mi?
soon. Thanks http://yahoo.co.uk