Kayıt 2 (Güç)
— Güçlü olmak, her zaman diğer bir kişi için eziklik hissettirir.
— Düşünsene, basit bir örnek ile sen şimdi bu sandalyeyi kaldıramıyorsun. Ben alıyorum bu iki oturduğumuz sandalyeyi de aynı anda kaldırıyor ve diğer stüdyoya götürüyorum. Yorulmadan.
— Vay be.
— Konu o değil. Sen kaldıramıyorsun ve ben ikisini kaldırdığımda nasıl hissedersin?
— Çelimsiz hissederim kendimi haliyle ama buna eziklik diyebilir miyiz ki?
— Bu rutine bağladığında denilir. Çünkü fiziksel olarak yaşamıyoruz sadece. Duygularımızda her zayıflık ve güç karşısında değişiyor. Kimi gücün yanında ego ile yürürken kimi de alçakgönüllülükle yardım ettiğini düşünüyor. Sen güçlünün yanında egosuyla eziliyorsun işte.
— Şimdi burada hangimiz daha güçlüyüz tartışmayalım da ego berbat bir şey ya.
— İster ego diye söyle, ister hırs... Hepsi karşı insana eziklik veriyor. Önümüze bakmaktan yanımızdakini göremez olduk. Yanımızdakini görünce de önümüze katıyoruz. Olan hep bunun altında kalana oluyor.
—Karşı tarafa üzüldüm be şimdi. Herkesin böyle olmadığını düşünerek avutuyoruz kendimizi, napalım. Dünyada da olan bu aslında... Çalışkan - tembel, zengin - fakir hep bunlardan çıkıyor. Gücü hisseden karşıya fiziksel ya da duygusal kullanıyor işte. Sonra da insalık arıyoruz.
— Aynen öyle. Stanford Hapishane Deneyi diye bir şey var. Psikoloji bölümünde profesör biri gardiyanlık görevi ve mahkum olma görevi diye öğrencilerle anlaşıyor. Sözde 2 hafta sürecek olan deney, 6. günde kesiliyor.
— Gardiyanlar gittikçe zalimleşmeye, mahkumlar da delirmeye ya da kriz geçirmeye başlıyor da ondan. Adam onlara görev verirken nasıl yapacakları konusunda talimat vermiyor, sadece şiddet yasağı koyuyor ama gardiyanlar güçlü olduklarını bildiklerinden daha ilk günden mahkumlara sert davranıyorlar.
— Gardiyanlar gücün egosuna kapılmışlar yani.
— Tabii, ellerinde kendini savunamayacak mahkumlar var. Üstüne onlar gücünü gösterince uyarılmayacaklar da... Ne kadar cezbedici onlar için değil mi?
— Sonra, bu sert davranışlar giderek artıyor, mahkumlar grevlere başlıyorlar. Bir tanesi ağlayarak deneyden ayrılmak bile istemiş. Gardiyanlar kamera olmadığı yerde de şiddete teşebbüs ediyorlarmış. Ne kadar 'deney' de olsa, zalimlik serbest olunca karşı tarafı ezmemeyi düşünmemişler. Güçlerini kullanmayı başarı bile saydıklarını düşünüyorum. Giderek artan fiziksel ya da sözsel şiddet, onlara mutluluk bile vermiştir.
— 'Zalimlik mutluluk verir mi?' dersin, böyle durumda veriyormuş işte. Ya sonra?
— Sonra deneyi yarım bırakmak zorunda kalmışlar, mahkumlar deneyden sonra para da kazandıkları için mutluyken, gardiyanlar para kazansalar bile deneyin bitmesinden rahatsızlık duymuşlar. Anlayacağın, dışarıda ne kadar hassas davranan bir adam varsa deneyde, güç karşısında şiddet yanlısı olabiliyor.
— İnsanlığı da insanlar yok ediyor ya, tam bu deneyin karşılığı oluyor.