Bilgi nedir by Mehmet Şerif Akaydin on Prezi
Transcript of Bilgi nedir
" İnsan doğası gereği bilmek ister.''
Özne ile nesne arasındaki ilişkiye bilgi denir.
Bu bir kedidir.
Bu bir sarkaçtır.
Hepimizin az yada çok sahip olduğu ve insanlar arasında en çok rastlanan bilgi türüdür. Gündelik hayatımızda, gündelik yaşantılarımız sonunda edindiğimiz bilgilerdir. Bu bilgiler bilinçli ve sistemli bir çalışma sonunda elde edilmez.
Örneğin, yağmur yağdığında ıslanacağımızın bilgisi günlük bilgidir.
•İnsan yaşamını kolaylaştırmaya yardımcı olma.
•Bilinçli bir araştırmaya dayanmama.
•Sübjektif olma.•Belli bir yöntemle elde edilme.
•Nesilden nesile aktarılarak günümüze ulaşma.
•Zamanla yanıltıcı olabilme.
•Bilimsel bir özelliğe sahip olmama.
•Geçerliliklerinin tek tek olaylar içinde doğruluk taşıma
Konusu olarak mutlak geçerliliği, yani Tanrı’yı ve Tanrı kavramı karşısındaki insanı ve evreni konu alır. Dini bilgide öne ile nesne ilişkisi arasındaki bağlantıyı sağlayan şey inançtır. Manevi yaşantıyı temel aldığı için doğruluğu maneviyattadır yani imanda.
•Vahye dayanır ve imanı ve inancı gerektirir.
•Eleştiriye kapalı ve dogmatiktir.
•İnanç ve ibadet kurallarını içerir.
•Anlaşılması sezgi ve imanla mümkündür.
•İnsanların iç yaşantılarını ve toplumsal yaşantıyı belirler.
•Belirli bir ahlak anlayışı içerir
Sanat, sanatçının estetik yada ahlaki kaygılarından yola çıkarak, insanlara (izleyiciye) bu kaygılarını yada tespitlerini iletebilmek amacı ile gerçekleştirdiği etkinlik biçimidir.
•İnsanın güzellik duygusuna ve manevi yönüne hitap eder.
•Estetiği ve kavramsallığı ölçüt alır.
•Estetik alanının bilgisini temel alır.
•Somut ürünler ortaya koyar.
Yeni Çağda pozitif bilimlerdeki gelişmeler felsefenin alanını bir ölçüde daraltmış, giderek felsefenin yalnızca bilimlerle ilgili alanları konu almasının yeterli olabileceği düşüncesi belirip güçlenmiştir. Bunun sonucunda, felsefenin yeni bir alanı olarak bilim felsefesi doğmuştur.Hatta bundan sonra bazıları felsefe yapmanın yalnızca "bilim üzerine düşünme'' etkinliği olduğunu sanmıştır.
Bu parçada sözü edilenyeni çağdaki felsefi yaklaşım, felsefi bilginin aşağıdaki özelliklerinden hangisine ters düşmesi nedeniyle eleştirilebilir?
A) Akıl ve mantık ilkelerine dayalı olma
B) Eleştirel bir yapıya sahip olma
C) Yaratıcılık gerektirme .
D)Bilgi evrenini bir bütün olarak ele alma
E) Filozoflara özgü etkinliğin ürünü olma
“Teknik bilgisi” Yunanca “tekhne” (yapma, üretme) sözcüğünden türemiştir. Teknik bilgi, kendisine dayanarak bir masanın, elbisenin vb… üretilmesidir. Bilginin, doğa hakkında bize sağladığı muazzam bilgi birikimine dayanılarak yapılan uygulamalara, teknoloji denir.
•Doğanın insan yararına kullanılmasını sağlama.
•İnsanın doğaya egemen olmasını sağlama.
•Günlük yaşamı kolaylaştırma
Teknik bilgi üç aşamalı bir gelişme göstermiştir:
Alet Tekniği : Bu aşamada teknik, kuramsal (teorik) bir bilgiye yani bilime dayanmayan bir tekniktir. Bu teknik, insanın çalışma organlarının etkisini ve verimini artırmıştır.
Makine Tekniği : Bu aşamada el emeği yerini makineye bırakmıştır. İnsan da makineyi tamamlayan bir eleman
Otomasyon Tekniği : Bu aşamada çalışma sürecinin tümü otomatikleştirilmiş makine düzenine bırakılmıştır. İnsanın görevi, bu süreci planlamak ve denetlemektir.
Bilimsel yöntemle elde edilen ve yeni bilimsel ölçütlerle doğru oluğu gösterilen bilgidir. Doğru bilgi, ortaya koyduğu önermenin nesnesine uygunluğuna göre doğru bilgi kabul edilir. Bilimsel bilgi bu anlamda sınanması en kolay bilgidir. Başka bir tanımla olayların kanunlarını bulmak amacı ile, elde edilen genellemelerin bilgisidir.
•Nesnel (objektif) olma: Bilimsel bilginin sonucu olarak ortaya çıkan bilgiler, sınandıkları ve yasalaştıkları ölçülerde evrenselleşirler. Bilim adamı böyle bir evrenselliğe ulaşmak niyetinde ise objektif olmak zorundadır.
•Genellenebilir Olma: Bilimlerin nesneleri olgusal niteliktedir. Yani aynı türden ortak niteliklere sahip olaylar bütününü inceler. Örneğin Newton’nun çekim kuramı ile açıkladığı yer çekim teorisi her düşen nesne için geçerlidir. Kuantum fiziğinin geçerli olduğu minimal evrenler hariç.
•Birikimli (Kümülatif) Olma: Bir araştırma içinde olan bilgin o zamana kadar kazanılmış bilgileri göz ardı etmemek zorundadır. Sanayi makinelerinin icadı, elektronik devrimi, elektronik devrimde bilişim devrimini getirdi.
Kesinlik Taşıması: Bilimsel bilgi kesin bir bilgidir. Çünkü bilimler elde ettikleri sonuçları deneyle sınayarak kanunlaştırmaktadırlar.
•Tekrarlanabilir Olma: Aynı araştırmanın farklı zamanlarda aynı koşullar altında aynı sonucu verebilmesidir. “Bütün metaller ısıtılınca genleşir.”
•Evrensel Olma: Bilimsel bilgi tüm insanlığın ortak malının ortak malıdır.
•Akıl ve Mantık İlkelerine Uygun Olma: Olguların birbirine bağlantılarını ararken mantık ilkelerini kullanır.
•Sistemli ve Tutarlı Olma: elde edilen bilgiler bir birini destekler niteliktedir.
•Öngörüde Bulunma: Bilim adamlarının geçmiş deneylere dayanarak olacak olan olayları önceden bilebilmeleridir. Örneğin ay ve güneş tutulmasını önceden bilmek gibi.
• ideal varlığı, yani doğada bulunmayan yalnızca düşüncede olan varlıkları konu alırlar.Mantık, önermelerin ve akıl yürütmelerin yapı ve özellikleriyle matematik ise sayılar ve şekillerle ilgilenir.
• Önermelerin, içerikleriyle, onların dış dünyadaki olay ve olgularla uyuşup uyuşmadıklarıyla ilgilenmezler.
• Önermelerin birbirleriyle olan mantikî bağlantıları ile ilgilenirler.
• Tümdengelim yöntemini kullanırlar.
Doğada olup biten olayları araştırırlar; olay ve olgular
arasındaki ilişkileri ortaya çıkarırlar.
• Doğada ortaya çıkan olaylar aras›ndaki ilişkileri “nedensellik ilişkisi” bakımından araştırırlar.
• içerikle ilgili olan bilimlerdir.
• Tümevarım yöntemini kullanırlar. Tümevarım tikel olgulardan
tümel olgulara ulaşma yoludur. Doğa bilimlerinde
kullanılan tümevarım eksik tümevarımdır yani
zihin tikelden tümele giderken bir bütünün parçaları
nın hepsine değil, bir kısmına dayanarak, o bütün
hakkında yargı verir.
• İnsanın doğaya ilişkin bilgisini araştırırlar.
. Tarihi – toplumsal ve kültürel bir varlık olan insanı değişik yönleriyle ele alan bilimlerdir.
• Bilinçli ve amaçlı bir varlık olan insanla ilgili olaylar ele alındığından mutlak ve genel geçer sonuçlara ulaşmak söz konusu değildir.
• Konularına uygun kullandıkları araştırma tekniklerine ek olarak “anlama yöntemi”ni de kullanırlar. Çünkü insan bilimlerinde konu, hem insanın varlığı hem de yaptıkları, ettikleri, bilgisi ve iradesiyle meydana getirdiği olaylardır. insan bilinçli bir varlık olarak tercihlerde bulunur, nesne ve olaylara anlam verir. Bu nedenle insanın ve toplumun yaptıklarının anlamı ve amacı vardır.
Felsefi bilgi felsefi düşüncenin sonunda ortaya çıkan bilgidir. Dolayısı ile aşağıda sayılacak olan bilgiler felsefi düşünüşünde bilgisidir.
a.Sübjektif Olma: Filozoflar kendi bakış açılarının, yaratıcı zekalarının veya hayal güçlerinin sonucunda birbirlerinden faklı sonuçlara varırlar.
b.Sistemli ve Bütünleştirici Bilgi Olma: Felsefe birlik ve bütünlüğü olan bir çıkarım ortaya koymaya çalışır. Buda açıklama modelinin temeline mümkün olduğunca tek bir ilkeyi alarak ve merkezden hareket ederek tutarlı ve tümdengelimsel yöntem kullanan büyüne ulaşmak ister.
c.Akla Uygun ve Tutarlı Olma: Felsefi bilgi bu özelliği ile akılcı bir bilgi olduğunu ortaya koyar. Aklın en önemli özelliği olan çelişiksiz düşünme ile ortaya koyduğu bilgiler; çelişiksiz, tutarlı ve mantıklıdır.
d.Eleştirel (kritik) Olma: Felsefi bilgi eleştirel bir bilgidir. Felsefi bilgi her alanda önüne çıkan bilgilere karşı eleştirel tutum içindir. İşi bilgiler, kanaatler, dünya görüşleri, yasalar… oluşturulurken yapılan kabullerin yada kavramsal tanımların eleştirisidir.
e.Tarihinden Soyutlanamaz: Felsefi bilgi refleksif bir bilgidir. Yani kendisinden önceki bilgiler bütününe bir eleştiri sistemidir. O anlamda bilginin bilgisidir de. Bu sebepten de tarihinden soyutlanması imkansızdır.
f.Yığılan Bir Bilgi Olma: Her filozof bir sorun üzerine düşünürken, kendinden önce aynı problem üzerine düşünmüş başka düşünürler ile hesaplaşmak zorundadır. Bu noktada gerçek bir birikimden söz etmek olanaksızdır. Bir ilerleme yoktur. Yanıtlar sadece önümüzde dururlar.
•Hazır, basma kalıp, kulaktan dolma bililerle yetinmeyip, eleştirel bir tutumla doğruluğa yönelirler.
•İnsanın merak ve hayretinden kaynaklanır.
•Akla dayalı ve tutarlıdır.
•Doğruyu ve gerçekliği hedefler.
•Evrendeki düzenin sebep ve kanunlarını arar.
•Bilinçli yöntemli ve sistemlidir.
•Bilim sonuçlarıyla evrenselken, felsefe sorularıyla evrenseldir.
•İnsan zihninin dikkatini dış olaylara çeker, felsefe insan zihninin dikkatini iç olaylara çeker.
•Bilim olaylar arasındaki neden sonuç ilişkisini bulmaya çalışır, felsefe olayların ilk nedenini bulmaya çalışır.
•Bilim sadece olgularla ilgilenir, felsefe hem olgu hem de değerlerle ilgilidir.
•Bilimler öngörüye sahiptir, felsefe öngörüye sahip değildir.
•Bilimin sonuçları kesindir, felsefenin sonuçları varsayımsaldır.
•Bilimler kavram ve soyutlamalarla sınırlıdır, felsefe kavram ve soyutlamalarla sınırlı değildir.
•Sınırlı bir alanı inceler bilimler, felsefe de konu sınırlaması yoktur.
•Bilimler objektiftir, felsefe sübjektiftir.
•Bilimler “nasıl?” sorusuna yanıt ararken, felsefe “neden?” sorusuna yanıt arar.
•Bilimler olanı incelerken, felsefe olması gerekendi inceler.
•Bilimler deney yöntemini kullanırken, felsefe düşünceyi ve akıl yürütmeyi kullanır.
•Bilimler kümülatif ve ilerlemecidirler, felsefe yığılarak ilerler.
Felsefe & Bilim Karşılaştırması
More presentations by Mehmet Şerif Akaydin
21. Yüzyıl Öğrenci Profili