Kilo Koruma Programı – Turgay Köse
Vücut ağırlığını arzulanan düzeye indirmek: Arzulanan düzey ideal ağırlık veya idealin üzerinde bir ağırlık olabilir. Örneğin; 120 kg ağırlığındaki bir kişinin ideal ağırlığı 70 kg ise bu kişiyi ideal ağırlığa değil de 80 – 90 kg’a indirmek ilk hedef olabilir.
Besin öğesi gereksinimlerini yeterli ve dengeli olarak karşılamak,
Yanlış beslenme alışkanlıkları yerine doğru beslenme alışkanlıkları kazandırmak,
Vücut ağırlığı arzulanan düzeye geldiğinde tekrar kilo alımını engellemek ve sürekli bu düzeyde tutmaktadır.
Genellikle düşük enerjili diyetler ile ilk 6 ayda %5’lik ağırlık kayıpları oluşur. Eğer diyet tedavisine davranış tedavisi ve fiziksel aktivite de eklenirse bu kayıplar %10’a kadar çıkar. Kilo korumaya alınma zamanı ile ilgili bir başka görüş de, ideal ağırlığa inmek için %10’dan daha fazla ağırlık kaybetmeleri gereken kişilerin mümkün olduğunca maksimum ağırlık kaybı oluştuktan sonra kilo koruma programına alınmalarıdır. Obez kişiler kilo kaybı tedavisinde ne kadar uzun süre kalırlarsa o kadar uzun süre kilo kaybı için gerekli davranışlara bağlı kalırlar.
Kilo kaybı için enerjisi sınırlı diyetler başarılı olurken kilo korumada ise miktarı sınırlandırılmadan (ad-libitum) verilen düşük yağlı diyetler daha başarılı olmaktadır. Yapılan çalışmada düşük enerjili diyetle ortalama 13,6 kg kaybeden kişiler rastgele iki gruba ayrılmışlardır. Birinci grup düşük yağlı ad-libitum bir diyet alırken, ikinci grup düşük enerjili karışık bir diyet almışlardır. Bir yılsonunda, her iki grupta da ağırlık kazanımı çok az olmuştur. Ancak, 2 yıl sonunda, düşük yağlı ad-libitum diyet alan grupta ağırlık kazanımı ortalama 5,4 kg olurken düşük enerjili karışık diyet alan grupta ise ağırlık kazanımı ortalama 11,3 kg olmuştur.
Kilo kaybını sağlarken enerji sınırlaması fazla olmayan (en az bazal metabolizma düzeyinde) diyetlerle kişiler uzun zamanda zayıflatılmalıdır. Bu şekilde zayıflayan kişiler daha sonraki yaşantılarında daha çok yiyerek ve daha uzun süre kilolarını koruyabilirler. Aksi takdirde, alınan enerjinin azlığı oranında bazal metabolizma hızı da azalır.
Yapılan bir çalışmada, Ulusal Kilo Kayıtları’nda seçilebilir olan (seçilebilirlik kriterleri: >18 yaş, >13,6 kg ağırlık kaybı, >1 yıl kilo koruma) ortalama 30 kg kaybetmiş ve 5 yıl içinde en az 13,6 kg’lık kilo kaybını korumuş 629 kadın ve 155 erkek, toplam 784 kişi çalışmaya katılmıştır. Bu kişilere kilo verme yöntemleri sorulduğunda, %55’i profesyonel bir yardımla, %45’i ise kendi başlarına kilo verdiklerini söylemişlerdir. Ayrıca, bu kişilerin %89’unun diyetle beraber fiziksel aktivite de yaparak kilo verdikleri belirlenmiştir. Bu kişilere kilo verirken yaptıkları diyet sorulduğunda; %87,6’sı belirli besinlerin tip ve sınıflarını, %44,2’si besinlerin miktarlarını, %33,1’i yağdan gelen enerjiyi sınırlandırdıklarını, %43,7’si ise enerji hesapladıklarını söylemişlerdir. Kişilere kilo koruma yöntemleri sorulduğunda; ortalama günlük 1400 kalori tükettiklerini, enerjinin yağdan gelen oranının ortalama %24 olduğunu, fiziksel aktivite ile harcanan enerjinin ortalama günlük 400 kalori olduğunu söylemişlerdir. Kişilerin %48’i bisiklete binme, %25,6’sı aerobik egzersiz, %11,5’i tread-mill (koşu bandı) üzerinde koşma veya yürüme, %2,8’i ise sırt çantasıyla uzun yürüyüş gibi aktivitelerle enerji harcadıklarını söylemişlerdir. Ayrıca, kilo koruma için yaptıkları diyet sorulduğunda, kişilerin %92’si belirli besinlerin alınımını, %49,2’si besinlerin miktarlarını, %38,1’i ise enerjinin yağdan gelen oranını azalttıklarını söylemişlerdir. Sonuç olarak, diyet ve egzersizle verilen kiloların yine aynı yöntemlerle uzun süre korunabileceği belirlenmiştir.
Özetle; kilo verme sürecindeki listenizi koruma programı aşamasına geldiğinizde ufak ufak artırmalar yaparak devam ettirebilirsiniz. Bir dönem kilo verme süreciniz devam edecektir. Ne zaman ki vücut ağırlığınız sabit kalır, o süreçteki beslenme tarzınızı yaşam biçimi haline getirmeye çalışırsınız. Ama biraz eksik, ama biraz fazla. Bir öğün / gün biraz fazla kaşarsa diğer öğün / gün kompanse etmek adına daha düşük beslenmek şeklinde bir yol izleyebilirsiniz. İlave olarak haftada 3 – 5 gün 30 – 45 dakika arasında egzersiz yapmaya devam ediniz.