2020 Sosyal Güvenlik Kurumu İdari Para Cezaları Hakkındadır. |
İdari para cezalarında indirim;
SGK idari para cezalarında iki türlü indirim uygulanmaktadır. Birincisi %25’lik peşin ödeme indirimidir. Bu indirim, İPC türü ve gerekçesi ne olursa olsun, tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içerisinde ödenen bütün cezalara uygulanır. Örnek: Sigortalı işe giriş bildirgesini yasal süresi içerisinde vermeyen ABC şirketine 1.5.2020 tarihinde bir asgari ücret tutarında (2.943 TL) İPC tebliğ edilmiştir. Söz konusu ceza en geç 16.05.2020 tarihinde peşin olarak ödenirse, cezanın %25’i indirilecek ve 2.207,25 TL olarak ödenecektir.
İdari para cezalarında bir diğer indirim ise cezaların tamamı için değil, bazıları için uygulanan iyi niyet indirimidir. Buna göre; Sigortalı işe giriş bildirgesini, İşyeri bildirgesini, 4/b (Bağ-Kur) sigortalıları için ilgili kurumlar tarafından verilmesi gereken sigorta başlama ve bitiş bildirgesini, Kamu kurumları tarafından verilmesi gereken, memurların maluliyet durumlarına ilişkin bildirgeyi, Kamu kurumları ve bankaların ihale verdikleri yüklenicilere dair bildirimi, Ticaret sicilleri, şirketlerle ilgili kuruluş bildirimini, İnşaat ruhsatı veren kurum ve kuruluşlar ruhsat sahipleriyle ilgili bildirimi, Sigortalı işten çıkış bildirimini, yasal süresi içerisinde yerine getirmemekle birlikte, yasal sürenin bitiminden itibaren 30 gün içerisinde kendiliklerinden yerine getirirlerse, cezanın %75’i silinmekte, sadece %25’i tahsil edilmektedir. Ayrıca bu %25’lik kısımdan da 15 gün içerisinden ödenmesi halinde yine dörtte bir oranında peşin ödeme indirimi yapılacaktır. Ancak iyi niyet indiriminden yararlanabilmek için en önemli şart, kendiliğinden bildirimden önce SGK, diğer kamu kurumları veya mahkemeler tarafından herhangi bir tespit yapılmamış olmasıdır. Örnek: Yukarıdaki örneğimizde ABC şirketi, sigortalı işe giriş bildirgesini yasal süresi içerisinde vermediğini kendisi fark etmiş ve yasal süreyi takip eden 30 gün içerisinde SGK’ya vermiştir. Bu durumda şirketin ödeyeceği İPC tutarı (2.943 x 0,25) 735,75 TL olacaktır. Ayrıca bu tutarı 15 gün içerisinde ödemesi halinde %25’lik peşin ödeme indirimi de uygulanacak ve ödenecek rakam 551,81 TL olacaktır.
Cezaya itiraz süreleri; İdari para cezaları, ilgiliye tebliğ ile tahakkuk eder, yani hüküm ifade etmeye başlar. Tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde SGK’ya ya da SGK’nın ilgili hesaplarına yatırılır. Eğer bu süre içerisinde ödeme yapılmaz ise aynı 15 günlük süre içinde Kuruma (tebliğ eden SGK birimine) itiraz edilebilir. İtiraz takibi durdurur, tahsil süreci beklemeye alınır.
İtirazın reddinde yapılacaklar;
SGK müdürlüğünde bulunan “İdari Para Cezası İtiraz Komisyonu” yapılan itirazı değerlendirecek, kabul veya reddedecektir. İtirazlar, itiraz komisyonunda incelenerek en geç otuz gün içinde karara bağlanır. Bu süre içerisinde itiraz sahibi isterse itirazından vazgeçebilir. Vazgeçilmesi halinde aynı İPC için tekrar itirazda bulunulamaz. İtirazın kabul edilmesi halinde idari para cezasında gerekli düzeltme, iptal veya indirim yapılacaktır. İtirazın reddedilmesi halinde, itirazı reddedilenler, kararın kendilerine tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde yetkili idare mahkemesine başvurabilirler. Bu süre içinde ilgili mahkemeye başvurunun yapılmamış olması halinde, idari para cezası kesinleşir.
Öte yandan idari para cezasının peşin olarak ödenmesi, yargı yoluna başvurma hakkını etkilemez. İPC’nin tamamı peşin olarak ödendikten sonra da yargı yoluna başvurulabilir. Fakat mahkemeye başvurulması idari para cezasının takip ve tahsilini durdurmaz.
SGK idari para cezalarında zaman aşımı tahakkuk ve tahsil zaman aşımı olmak üzere iki başlıkta değerlendirilebilir. SGK idari para cezalarında zaman aşımı yönünden en önemli husus, cezaya konu olan fiilin işlendiği tarihtir. Zaman aşımı bu tarihe göre belirlenmektedir. Buna göre İPC’ye konu fiilin işlenme tarihi, yasada belirlenen yükümlülüğün yerine getirilmesi gereken sürenin son günüdür.
İdari para cezaları ilgiliye tebliğ edilmekle tahakkuk ettiğinden, idari para cezasına konu fiilin tahakkuk zaman aşımına girip girmediği, fiilin işlendiği tarihte geçerli mevzuattaki zaman aşımı süresi dikkate alınarak belirlenecektir. Bu anlamda 1 Ekim 2008 tarihi bir milat oluşturmaktadır. 30.09.2008 ve öncesi bir tarihe ait fiiller için tahakkuk zaman aşımı 5 yıldır. Yani bu tarih ve öncesinde işlenmiş bir fiil sebebiyle ilgililere 5 yıl içerisinde ceza tebligatı yapılmamışsa, İPC tahakkuk zaman aşımına uğramıştır. Dolayısıyla ilgiliye tebligat yapılamayacak ve tahsil edilemeyecektir.
01.10.2008 ve sonrası bir tarihte işlenen fiiller için tahakkuk zamanaşımı süresi, fiilin işlendiği tarihten itibaren on yıldır. Örneğin sigortalı işe giriş bildirgesinin son verilme tarihi 21.10.2008 olduğu halde verilmemiş ise, bu fiilden dolayı İPC uygulanabilmesi için, işverene en geç 21.10.2018 tarihinde tebliğ edilmiş olması gerekir.
İPC uygulamasında bir diğer zaman aşımı türü ise tahsil zaman aşımıdır. Bir İPC’nin ilgiliye tebliğ edilmesi tahakkuk için yeterlidir. Fakat tahakkuk eden İPC’nin ödenmemesi ihtimali de bulunmaktadır. Bu durumda ilgili İPC sonsuza kadar takipte kalmayacak, ödeme süresinin sona erdiği tarihi takip eden yılbaşı itibariyle 10 yıl sonunda zaman aşımına uğrayacaktır.
Örnek: ABC Ltd.Şti.’ne 12.04.2020 tarihinde tebliğ edilen İPC’nin 15 günlük sürenin sona erdiği 27.04.2020 tarihinde ödenmesi gerekir. Söz konusu İPC’nin ödenmemesi halinde tahsil zaman aşımı, 31.12.2030 tarihinde dolmuş olacaktır.
6. SGK denetimlerinde ceza yememek için nelere dikkat edilmeli?
SGK tarafından iş yerlerine yönelik denetimleri şu başlıklar altında toplamak mümkündür; İhbar ve şikayet üzerine yapılan denetimler, Asgari işçilik (ihale, inşaat ve diğer) denetimleri, İş kazası ve meslek hastalığı denetimleri, Diğer denetimler
Söz konusu denetim ve incelemeler kapsamında idari para cezalarına muhatap olmamak için; 5510 sayılı Kanuna göre yapılması gereken bildirimlerin zamanında ve usulüne göre yapılmış olması, Sigortalılara ödenen ücretlerle SGK’ya bildirilen ücretlerin birbiriyle uyumlu olması, Prime tabi tutulması gereken ücret unsurların primleştirilmiş olması, İşyeri kayıt ve belgelerinin kendi içerisinde tutarlı olması, Personel tarafından imzalanması gereken bordro ve diğer belgelerin imzalı olması, SGK denetim elemanınca istenen belgelerin 15 günlük ibraz süresi içerisinde incelemeye sunulması, Diğer kamu kurumlarına verilen bilgi ve belgelerle SGK’ya yapılan bildirimlerin birbirini doğrular nitelikte olması, Denetimlerde düzenlenecek kayıt inceleme tutanağı imzalanırken danışman eşliğinde imzalanması, gerekli ihtirazi kayıtların düşülmesi Yerinde olacaktır.
İdari para cezasının SGK teşvik indirimlerine etkileri;
Evet, doğrudan etkiler. Türkiye’de uygulanan tüm istihdam teşvikleri ve prim indirimleri için SGK’ya işyerinin borcu bulunmama şartı aranmaktadır. Bunun tek istisnası İŞKUR işbaşı eğitim programıdır. İşbaşı eğitim programı haricindeki prim indirimlerinden yararlanabilmek için işyerinin İPC ve prim borcu bulunmaması gerekmektedir.
İhaleye girişte idari para cezasının borç durumu; Evet, ihalelere girişte istenen Borcu Yoktur Yazısı verilirken İPC borcu görünmekte ve ihaleye girişe engel oluşturmaktadır.
Hizmet tespitlerinde işveren için hangi cezalar söz konusudur. İşverenler tarafından SGK’ya bildirilmeyen kişiler, SGK’ya şikâyet veya dava yoluyla hizmet tespiti yaptırabilmektedir. Bu durumda işverenler aleyhine idari para cezaları söz konusu olmaktadır. Kişinin bir işyerinde hizmet sözleşmesi kapsamında çalıştığı fakat işverence sigorta bildiriminin yapılmadığı SGK denetim elemanları veya mahkeme kararı doğrultusunda tespit edilebilmektedir. Bu durumda işveren hakkında uygulanan cezalar; Sigortalı işe giriş bildirgesinin yasal süresinde verilmemesi sebebiyle 2 asgari ücret tutarında (2020 yılı için 2 x 2.943 = 5.886 TL) Aylık prim ve hizmet belgesinin verilmemiş olması sebebiyle hizmet tespiti yapılan her ay için 2 asgari ücret tutarında, Hizmet tespiti mahkeme kararıyla değilde SGK denetim elemanınca sağlanmışsa, ilk iki maddedeki cezaya ilaveten, işyeri kayıtlarının geçersizliği sebebiyle ayrıca hizmet tespiti yapılan her bir ay için bir asgari ücret tutarında İPC uygulanır.
İdari para cezalarından şirket ortak ve yöneticilerinin sorumluları
SGK tarafından düzenlenen İPC’ye karşı şirket ortakları ve üst düzey yöneticileri şahsi mal varlıkları ile de sorumludur. Fakat bu sorumluluğun başlayabilmesi için işveren şirket tarafından İPC borcunun ödenmemiş olması gerekir. Buna göre; Anonim şirket yönetim kurulu üyeleri ve üst düzey yöneticileri görevde bulundukları sürede tahakkuk eden İPC’lerden dolayı sorumludurlar. Görevleri sona erse bile kendi görev süreleri içerisinde tahakkuk eden İPC’lerden sorumlulukları devam edecektir. Limited şirket ortakları, İPC’lerden hisseleri oranında sorumludurlar. Hisse devri durumunda devreden ve devralan ortak, devir öncesi tahakkuk eden İPC borcundan müteselsilen sorumludur. 5510 sayılı kanun, şirket üst düzey yöneticilerini İPC’lere karşı sorumlu tutarken, bu üst düzey yöneticilerin kimler olduğunu açıkça belirlememiştir. Bu açıdan konuya bir açıklık getirilmesi yararlı olacaktır.