Anlatım Biçimleri ve Düşünceyi Geliştirme Yolları Test 2 – Edebiyat Vadisi
ANLATIM BİÇİMLERİ VE DÜŞÜNCEYİ GELİŞTİRME YOLLARI TEST 2
Bizde eleştiri yarışması pek yapılmıyor. Arada bir yapılan yarışmalar da eleştirideki egemen anlayışı ortaya koyuyor: Gerçek eleştirinin gelişmesi önleme. Bir de “Bizde eleştiri yok!” sözü, ortalıkta dolaşıyor. Bu sözün yarattığı alışkanlık, eleştiriye yönelik olumlu bakış açısını da engelliyor. Aslında sözün kaynağında sanat eserlerine yeterince eğilinmediği ya da istenilen yargıların dile getirilmediği izlenimi yatıyor. Bu saptamadan sonra soralım: Bizde eleştiri var mı?
Bu parçanın anlatımında aşağıdakilerden hangisi kullanılmamıştır?
A) Devrik cümle kullanılmıştır.
C) Okuyucuda merak duygusu uyandırılmıştır.
E) Akıcı bir anlatım kullanılmıştır.
(I) Geceleri avlanan baykuşlar yalnızca uçarken değil, yerden havalanırken bile inanılmaz sessizdir ki bu sayede avlarına hiç fark ettirmeden yaklaşabiliyorlar. (II) Bugüne dek baykuşların kanat yapılarının niteliklerini inceleyen çok sayıda araştırma yapıldı. (III) Bilim insanları, baykuşların olağanüstü kanat yapılarını inceleyerek bilgisayar, uçak ya da rüzgâr türbinlerindeki pervanelerin gürültüsünü azaltabilecek tasarımlar oluşturuyor. (IV) Yaptıkları sabırlı çalışmalar sonucunda da baykuşların kanatlarındaki tüy yapılarını örnek alarak yepyeni bir yüzey malzemesi geliştirdiler. (V) İlk testler, geliştirilen bu malzemenin pervanelerdeki dayanılmaz gürültüyü azaltabileceğini gösterdi.
Bu parçadaki numaralı cümlelerin hangisinde kişisel bir değerlendirmeye yer verilmemiştir?
Roman, edebi türler içerisinde, her zaman, okurun en çok ilgisini çeken ayrıcalıklı bir tür olmuştur. Romanı ilginç kılan ise kendine özgü bir anlatım biçimi ve yöntemi taşımasıdır. Montesquieu, Voltaire, felsefi görüşlerini çoğunlukla romanlarında dile getirmişlerdir. Onlar, düşüncelerini ve görüşlerini daha geniş bir okur kitlesine ulaştırmak için “roman” türünü özellikle seçmişlerdir. Görüşlerini kuramsal yapıtlarda dile getirselerdi belki de daha geniş okur kitlesine ulaşamayacaklardı.
B) Bir düşünce örneklendirilmiştir.
C) Olasılık bildirilmiştir.
D) Bir eylemin amacına yer verilmiştir.
Sıcak bir yaz günü… Otobüsü kaçırmamak için koştum. Herhalde bu acele koşuş yüzünden, üstelik buna otobüsün sarsıntısı, yolla gökyüzünün güneşten parıldayışı da eklenince içim geçti. Hemen hemen bütün yol boyunca uyumuşum. Uyandığımda, yanımdaki koltukta oturan genç bir adam bana gülümsedi, “Uzaktan mı geliyorsunuz?” diye sordu. Fazla konuşmamak için “Evet!” dedim.
A) Betimleme B) Karşılaştırma C) Öyküleme D) Açıklama E) Tartışma
Şiir, kullandığı dil nedeniyle kendi içinde özel bir anlama sahiptir. Bu anlam, imgesel kurgularla gerçekleşir. Şiirin anlamlı en küçük yapısal birimi olan cümle, öylesine bir bağıntıyla çalışır ki bu bağıntı üzerindeki sözcükler, ilk kez öyledirler ve orada biriciktirler. Mallarme’nin, “Çok iyi düşüncelerim var ama tek bir dize yazamıyorum.” diyen Degas’ ya verdiği yanıt, şiirde kullanılan dilin bu özel yapısını çok güzel özetler: “Dizeler düşüncelerle değil, sözcüklerle yapılır.”
E) Öznel değerlendirmede bulunma
Göktürklerden bir yöneticiye ait kurganın (mezar), arkeolojik kazısında bulunanlar, Türklerin 7. yüzyıldaki hayatına ait önemli bilgiler içeriyor. Kurganın girişindeki koridorun 42 metrelik duvarındaki resimlerin arasında iki at ve süvarileri de bulunuyor. Atların biri kırmızı, diğeri gri-siyah. Koşumları da bütün detaylarıyla tasvir edilmiş. Atın kuyruğu bağlı, yelesi üç dişli olarak kesilmiş. Bu gelenek sadece Göktürklere ait, başka kültürlerde bu geleneğe rastlamıyoruz. Bu tür at tasvirlerine bozkırdaki kaya resimleri ve kabartmalarda da rastlanıyor. Bunlar, ölen kağanın atları; kağanın öbür dünyada da atları kullanacağı düşünülerek çizilmiş. Atların yanındaki adamların ise yüzleri ve elbiseleri farklı. O dönemdeki Göktürklerin giyiniş tarzı hakkında detaylı bilgi veriyor. Duvar resimlerinin hepsini Türk kökenli ressamlar çizmiş olmalı.
A) İzlenimlerine yer verme
B) Karşılaştırmalardan yararlanma
C) Ayrıntılar üzerinde yoğunlaşma
D) Benzetmelerden yararlanma
E) Betimleyici bir yol izleme
Ağaçlar, hem bireysel hem de toplu olarak birçok canlıya sundukları çok çeşitli yaşam ortamlarıyla ormanın belkemiğini oluşturur. Bu iyiliğe minnettar olan diğer canlılar da, ormanın sürekliliğini sağlamak için canla başla çalışırlar. Örneğin kuşların bazıları ağaçların tohumlarını çimlenmek üzere toprakla buluşturur; karıncalar, bu tohumlar için en uygun yeri arayıp bulur ve hatta rüzgâr bile ağaçların tohumlarını uzak mesafelere taşıyabilmek için diğer canlılarla iş birliği hâlindedir. Nasıl olmasınlar ki?
C) Birbirini izleyen durumlara değinilmiştir.
D) Birden fazla duyuya seslenilmiştir.
D) Düş gücünden yararlanılmıştır.
Şimdiye dek denizlerde, göllerde, nehirlerde ve mağaralarda, daha önce kimsenin dalmadığı noktalarda daldım. Hepsinde de ayrı ayrı heyecanlar yaşadım. Ancak bu heyecan listesine Bodrum Yassıada bölgesinde yapacağım dalışları da ekleyeceğim hiç aklıma gelmezdi.
Dalış için gerekli izinler alınmış, dalış tarihimiz belirlenmişti. Ancak Yassıada’nın önemli bir özelliği vardı; onu diğer dalış noktalarından farklı kılan bir özellik. Mirna M isimli ticaret gemisi, Eylül 1993’te 26 metre derinlikte İS 4. yüzyıl batığı Rodos amforalarının üzerine batmıştı. Antik ve modern iki batık üst üste öylece duruyordu. Görüntüyü hayal ediyordum ama gözümde bir türlü canlandıramıyordum. Zira ortamı tam olarak ifade eden bir fotoğrafa hiç rastlamamıştım.
A) Tarihsel verilerden yararlanılmıştır.
B) İkilemeler kullanılmıştır.
E) Bir durum nedeniyle bildirilmiştir.
Tarihçi içinde yaşadığı toplumun tarihinden yola çıkarak bu toplumu bilgilendirir. Böylece bir milletin nereden gelip nereye gideceğine ve neler yapması gerektiğine dair projeler oluşturur. Ayrıca bir zamanlar olduğu gibi günümüzde de mevcut sorunların çözümünün geçmişte bulunacağına inanan tarihçiler vardır. Onlar tarihle yalnızca bir bilgi disiplini olarak ilgilenmez, ayrıca geçmişten ibret çıkartmak için ve rehberlik amacıyla da tarihe başvururlar.
Bu parçanın anlatımında aşağıdakilerden hangisi özellikle ağır basmaktadır?
A) Betimleme B) Öyküleme C) Tanımlama D) Açıklama E) Örnekleme
Manyas Gölü’nün kuytu bir koyundaydım. İki dalıcı su kuşu, sazların arasında uzun süren gürültülü bir kaçma ve kovalamacanın ardından aniden sakinleşip suyun aynasında karşılıklı olarak durmuştu. Uzun, narin boyunlarını daha da uzatıp yakut rengi gözlerini birbirlerine dikerek türlerinin dillere destan kur dansını başlattılar. Siyah tepe tüylerini ve kızıl boyun tüylerini kabartırken karşılıklı olarak kafalarını zarif hareketlerle sallayıp silkeliyor, suya hızla ayak vurup dikilerek birbirlerine yaklaşıp uzaklaşıyorlardı.
C) Nitelik bildiren sözcükler kullanılmıştır.
E) Karşılaştırmalara başvurulmuştur.
Cevap Anahtarı: 1-A, 2-B, 3-E, 4-C, 5-B, 6-D, 7-A, 8-C, 9-D, 10-E