Ayrıntılı Roman İnceleme Planı
AYRINTILI ROMAN İNCELEME PLANI
A. ROMANIN GENEL ÖZELLİKLERİ
1. Romanın özeti: Özet çıkarılırken romandan alıntılara fazla yer verilmez. En iyi özet romanın tamamı okunduktan sonra çıkartılır. Ancak roman okunurken unutabileceğimiz bazı ayrıntıları not etmeyi unutmamak gerekir.
2. Romanın Kahramanları
a. Asıl kahramanlar
- Kahramanların fiziksel özellikleri
- Kahramanların ruhsal özellikleri
- Gelişen olayların kahramanlar üzerindeki etkisi
- Kahramanların olaylar üzerindeki etkisi
- Kahramanların diğer kahramanlarla ilişkisi
b. Yardımcı kahramanlar (Asıl kahramanlar kadar ayrıntıya inilmez )
3. Romanın mekânları
a. Mekânların fiziksel özellikleri: Mekânları fiziksel olarak iki şekilde düşünmek gerekir. Geniş mekân ve dar mekân. Bir kasaba, köy veya mahalle geniş mekân olarak algılanabilir. Ancak bir ev veya bir oda dar mekân olarak algılanabilir.
b. Mekânların olayların gelişime etkisi
c. Mekânların kahramanlar üzerindeki etkisi: Mekânların kahramanlar üzerindeki etkisi incelenirken mekânların kahramanların algılayış durumuna göre değerlendirilmesi gerekir. Buna psikolojik mekân da denir. Psikolojik mekân iki türüdür. Birincisi geniş mekân; eğer bir mekân kahramanın ruh halini olumlu yönde etkiliyorsa fiziki özelliklerine bakılmaksızın o mekâna geniş mekân denir. İkincisi ise dar mekân; eğer bir mekân kahramanların psikolojisini olumsuz yönde etkiliyorsa o mekânın fiziki özelliklerine bakılmaksızın dar mekân olarak algılanır.
4. Romanın zamanı
a. Kronolojik zaman: Olayların eski zamandan daha yakın zamana doğru düzenli bir şekilde devam etmesidir. Kronolojik zamanda geçen zaman sürecindeki bütün olaylar anlatılmaz. Sadece romandaki olayları ilgilendiren bölümleri anlatılır.
b. Zamandan geriye dönüş: Zamandan geriye dönüş kronolojik zamanın bozulmasıdır. Anlatıcı herhangi bir sebepten dolayı geçmişte yaşanan bir olayı anlatır. Bu anlatım direkt anlatıcı tarafından da verilebilir; bir kahramanın olaylarla alakalı bir anısını anlatmasıyla da olabilir.
5. Olayı anlatan kişi (Bakış Açısı): Her romanda bir anlatıcı vardır. Bu anlatıcı yazarla karıştırılmamalıdır. Roman anlatıcısı tıpkı romandaki olay ve diğer kahramanlar gibi kurmacadır. Yazar, romanını anlatması için kendine bir anlatıcı tayin eder. Bu anlatıcı için romanda bir yer belirler. Anlatıcı romanda üç yerde olabilir.
a. Kahraman anlatıcı: Anlatıcı romandaki asıl kahramanlardan biridir. Yani yazar anlatıcısını romanın merkezine yerleştirir. Romandaki olayları yaşayan bizzat anlatıcının kendisidir.
b. Gözlemci (Müşahit) anlatıcı: Yazarın anlatıcıya seçtiği yer romanın merkezi değildir. Anlatıcı romanın bir kahramanı olabilir; ancak bu kahramanın romandaki olaylar üzerinde hiçbir etkisi yoktur. Anlatıcı bir kamera gibi sadece gördüklerini ve duyduklarını anlatır. Olaylardan da pek etkilenmez. Bazen de bu anlatıcı romanın içindeki bir karham değildir. Romandan tamamen bağımsızdır.
c. İlahi anlatıcı: Adından da anlaşılacağı gibi bu anlatıcı ilahi bir güce sahiptir. Anlatıcı romanda olan biten her şeyin farkındadır. Kahramanların geçmişini, bugününü, geleceğini, ne düşündüğünü, ne yaptığını; olayların nasıl gelişeceğini… kısaca romandaki her öğe hakkında ayrıntılı bir bilgiye sahiptir. www.edebiyol.com
C. ROMANIN DİL VE ANLATIM ÖZELLİKLERİ
Romanın dil ve anlatım özellikleri incelenirken yazarın üslubu, dili kullanmadaki becerisi, kullandığı kelimelerin veya cümlelerin dikkat çekici özellikleri, dilin sadeliği… gibi unsurlar dikkate alınır.
D. ROMANIN TÜRÜ
Romanda işlenen olayın en belirgin yönüne göre her roman bir tür ismi alır. Tarihi, polisiye, psikolojik, fantastik, gerilim, töre romanı gibi…
E. ROMANIN ANA FİKRİ
Her romanın bir mesajı vardır. Bu mesaj illa bir toplumsal veya ahlaki mesaj değildir. Çoğunlukla mesaj açıkça verilmez. Yazar mesajını okuyucuya sezdirmeye çalışır.
F. ROMAN HAKKINDA ŞAHSİ GÖRÜŞLER
Romanı okuyan kişi roman hakkındaki şahsi görüşlerini belirtmelidir. Bu kısım kısa bir eleştiri yazısı olmalıdır. Romanın iyi ve kötü yanları bu bölümde anlatılmalıdır.