AKP-MHP İttifakı, 24 Haziran’da yapılmasını kararlaştırdıkları seçime ilişkin karar TBMM’den çıktıktan sonra gece saatlerinde seçim sisteminin kurallarını belirleyen tekliflerini Meclis’e sundu.
Teklif, ilk turda hiçbir adayın 50+1 oya ulaşamaması durumunda gidilecek ikinci tur öncesi muhalefetin ortak aday üzerinde uzlaşmasını ve 100 bin seçmenin aday göstermesini zorlaştırıcı hükümler içeriyor. AKP İstanbul Milletvekili Mustafa Şentop ile MHP Konya Milletvekili Mustafa Kalaycı’nın imzasını taşıyan, Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, önceki gece TBMM Başkanlığı’na sunuldu. Teklif, yarın saat 18.00’de Anayasa Komisyonu’nda görüşülecek. Hafta içinde de TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilmesi planlanıyor.
Teklif, Cumhurbaşkanlığı’na aday olacağını açıklayan ve MHP’nin de desteğini alan AKP’li Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın karşısına olası bir ikinci turda ortak aday çıkmasını önlemeye yönelik hükümler içeriyor. Buna göre, seçimde geçerli oyların salt çoğunluğu olan yüzde 50+1 oya hiçbir adayın ulaşamaması durumunda en fazla oyu alan iki aday için bu oylamayı izleyen ikinci pazar günü ikinci tur oylama yapılacak. Oylamaya katılmaya hak kazanan adaylardan birinin ölüm, çekilme ya da herhangi bir başka nedenle seçime katılmaması durumunda boşalan adaylık birinci oylamadaki sıraya göre doldurulacak. Ancak ikame, birinci oylamanın Resmi Gazete’de yayımlanmasını izleyen gün saat 17.00’ye kadar yapılacak. Bu süreden sonra ortaya çıkabilecek bir boşluk durumunda ilk turda en çok oyu alan aday tek başına seçime gidecek.
Teklifle 100 bin seçmen tarafından aday gösterilme ile ilgili süreçle ilgili de düzenlemeler yapılıyor. Buna göre, seçmenler, adaylık teklifi için kayıtlı oldukları ilçe seçim kuruluna şahsen başvuracak. Başvuran, seçmen niteliğine sahip olduğu ve daha önce aday teklifinde bulunmadığı tespit edildikten sonra adayı ile ilgili formu imzalayacak. Başvuran seçmene, aday teklifinde bulunduğuna ilişkin belge verilecek. İlçe seçim kurulunda saklanacak olan aday gösterme formları, elektronik ortamda YSK’ye iletilecek.
CHP Genel Başkan Yardımcısı Muharrem Erkek, seçmenlerin kayıtlı oldukları ilçe seç im kuruluna başvurmak zorunda bırakılmasının katılımcılığı engellemeyi amaçladığını belirtirken TBMM Anayasa Komisyonu’nun CHP’li üyesi Murat Emir de ittifakın Erdoğan lehine faul yaparak avantaj sağlama peşinde olduğunu söyledi.
YSK’nin gerekli elektronik altyapıya sahip olduğunu belirten Emir, “Seçmenler istedikleri ilçe seçim kurulundan başvuruda bulunabilmeli. Süre zaten çok kısıtlı, 100 bin imzanın toplanmasını engellemeye çalışıyorlar” dedi.
Yenisi seçilene kadar eskisi görevde
Düzenlemelerden bazıları şöyle:
»En fazla iki defa cumhurbaşkanı seçilebilecek ancak ikinci dönemde Meclis tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi durumunda cumhurbaşkanı bir defa daha aday olabilecek.
»Yeni sistemde yürütme yetkisinin cumhurbaşkanına, yasama yetkisinin de TBMM’ye ait olacağı düşüncesinden hareketle hem cumhurbaşkanlığına hem milletvekilliğine aday olunamayacak.
»Cumhurbaşkanlığının boşalması ve genel seçime bir yıl veya daha az süre kalması halinde cumhurbaşkanı seçimi genel seçimle birlikte yapılacak. Bir yıldan fazla süre kalması durumunda ise cumhurbaşkanı seçimi, 45 gün içinde yenilenecek.
Seçim değil referandum
»Herhangi bir boşalma nedeniyle tek adayla yapılacak oylamanın şekli referandum olacak. Geçerli oyların salt çoğunluğunu alan aday cumhurbaşkanı seçilecek.
»Cumhurbaşkanı seçilenin varsa TBMM üyeliği sona erecek.
»Siyasi parti grupları, en son yapılan milletvekili genel seçiminde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az yüzde 5’ini alan siyasi partiler ya da en az 100 bin seçmen cumhurbaşkanlığına aday gösterebilecek. Meclis’te grubu bulunan partiler grup kararı alırken diğer partilerin yetkili organlarının kararı yeterli sayılacak.
»Aday gösterme süresinin sona erdiği tarihten itibaren hiçbir şekilde yeni aday gösterilemeyecek.
»Bir kişiyi birden fazla siyasi parti grubu veya siyasi parti aday gösterebilecek.
131 bin lira adaylık harcı
»Cumhurbaşkanlığına en az 100 bin seçmenin yazılı teklifiyle de aday gösterilebilecek. Seçmenlerce aday gösterilmek istenen kişi, kimlik ve açık adres bilgilerini içeren dilekçe ve seçilme yeterliğine ilişkin belgelerle ve 131 bin lira harç ödeyerek YSK’ye bizzat başvuracak. Ölüm halinde bu para iade edilecek.
»Yurt dışındaki vatandaşlar, Türkiye’deki oy verme gününden önceki üçüncü güne kadar randevu almadan oy kullanabilecek.
100 Bin Imza TuzağıMuhalefet TuzakAKP TuzakAKP