Amilaz Testi Nedir, Yüksekliği ve Düşüklüğü Nedenleri
Amilaz testi genellikle Pankreas dokusu ve Tükürük bezleri ile ilişkili her türlü zedelenme olasılığının değerlendirilmesi amacıyla ihtiyaç duyulur.
Akut ve Kronik Pankreatitler ve Kabakulak Amilaz aktivitesi takibini gerektiren başlıca durumları oluşturur.
Amilaz, Amiloz gibi düz zincirli poliglukanların, Amilopektin ve Glikojen gibi dallı poliglukanların hidrolizini sağlar. Serumda bulunan Amilaz molekül ağırlığı düşük olduğu için idrara geçer.
Amilaz sağlıklı kişilerin idrarında da bulunan tek plazma Enzimi’dir.
En yüksek Amilaz aktivitesi Parotis bezi ve Pankreas’ta bulunmasına rağmen, daha düşük seviyede olmakla birlikte, Testis, Over, Fallop tüpleri, Bağırsaklar, Akciğer, İskelet kası ve Yağ dokusunda da Amilaz enzimi bulunur.
Hidrolaz enzimi olup Karbohidrat sindiriminde rol oynamasına rağmen, serum aktivitesinin yemek öncesi ve sonrası değerleri arasında anlamlı bir fark bulunmaz.
Sağlıklı kişilerin serumunda ölçülen Amilaz aktivitesinin % 60 kadarı Tükürük bezi kaynaklıdır.
Klinik uygulamada en fazla Akut Pankreatit ve Tükürük bezi iltihabı olasılıklarının araştırılması sırasında kullanılır.
Akut Pankreatit’in yoğun Alkol kullananlarda daha sık görülmesine karşın, serum Amilaz aktivitesi, Alkolle ilişkili olmayan Pankreatit’lerde daha yüksek bulunur.
Hiperparatiroidizm‘de Hiperkalsemi’ye bağlı Pankreatit gelişebilir. Hipertrigliseridemi de önemli Akut Pankreatit nedenleri arasında sayılır.
Ancak Lipemik serumda serum Amilaz aktivitesinin gerçek değerden daha düşük okunmasına neden olan inhibitörler bulunabilir.
Özellikle relaps yapan Kronik Pankreatit vakalarında da bazen serum Amilaz aktivitesi normal bulunabilir. Bu durum, normal Pankreas dokusunun tekrarlayan iltihabi olaylara bağlı olarak tahrip olması ile ilişkilidir.
Amilaz Böbreklerden atılan bir enzim olduğundan, Kronik Renal Yetmezliği olan hastalarda serum Amilaz aktivitesi normalin iki katına kadar yükselebilir. İdrarla atılan Amilaz miktarı ise normal veya normalin altında bulunabilir.
Makroamilazemi olasılığının değerlendirilmesi sırasında olduğu gibi, Renal Yetmezliği olduğu bilinen kişilerde Akut Pankreatit olasılığı araştırılırken yalnızca serum Amilaz aktivitesi ölçümüne dayanılmamalıdır.
Aynı zamanda serum Kreatinin, idrar Amilaz ve idrar Kreatinin konsantrasyonları ölçülerek Amilaz/Kreatinin klirens oranı (ACCR) hesaplanabilir.
Pankreas Dışı Amilaz Yüksekliği Nedenleri :
Kabakulak gibi Tükürük bezlerinde iltihaba neden olan durumlar
Bağırsak Tıkanıklığı veya infarktı
Özofagus, Akciğer ve Over gibi organların Maligniteleri, pankreas dışı serum Amilaz aktivitesi yüksekliklerinin başlıca sebeplerini teşkil eder.
Ektopik Amilaz üretimi yapan Metastatik tümörlerde normalin 25-50 katına varan yüksekliklere rastlanabildiği bildirilmektedir.
Normal Gebeliklerde, serum Amilaz aktivitesi orta seviyede yükselebilir.
Tübo-Ovarien Apselerde ve Oddi Sfinkterinde kasılmaya neden olan Narkotik Analjezik kullanımı sonrasında da serum Amilaz aktivitesi yüksek bulunabilir.
Amilazın serumda İmmunoglobulin gibi yüksek molekül ağırlığına sahip moleküllerle kompleks oluşturması sonucunda oluşan tablodur. Çoğu zaman, S tipi Amilaz’ın IgG veya IgA antikorları ile kompleks oluşturması neticesinde ortaya çıkar.
Bu kompleksler Glomerüllerden filtre olamadığından serumdaki Amilaz aktivitesi yüksek bulunur.
Makroamilazemili hastalarda, hiçbir klinik bulgu mevcut olmadığı halde, serum Amilaz aktivitesi, referans aralığın üst sınırını 2-8 kata varan oranda aşabilir.
Buna karşılık idrar Amilaz aktivitesi normal veya düşük bulunur.
Makroamilazemi olasılığının değerlendirilmesi amacıyla Amilaz/Kreatinin Klirens oranı hesaplanabilir.
Makroamilazemi‘de serum Amilaz konsantrasyonunun yüksek olmasına karşın, Amilaz/Kreatinin Klirens oranı düşük bulunur.
Aynı anda Lipaz aktivitesinin normal sınırlar içinde bulunması da Pankreas dokusunda herhangi bir zedelenme olmadığını ve aktivite artışının Makroamilazemi’den kaynaklanabileceğini düşündürür.
Makroamilazemi genel popülasyonda % 1 civarında görülür, Sistemik Lupus Eritematozus hastalarında ise sıklığı daha yüksektir.
Aminoglikozid toksitesi ve
Renal Yetmezlikler, Amilaz/Kreatinin Klirens oranının yüksek bulunduğu diğer durumları oluşturur.
Klinik uygulamada bu hesaplamaya daha çok, herhangi bir klinik bulgusu olmayan, ancak serum Amilaz aktivitesi yüksek bulunan kişilerde Makroamilazemi olasılığının değerlendirilmesi sırasında ihtiyaç duyulur.
Makroamilazemide bu oran düşük bulunur.
Yeni doğan döneminde serum Amilaz aktivitesi çok düşüktür. Pankreas kaynaklı Amilaz aktivitesi 2-3 yaşından sonra yetişkinlerdeki seviyeye yaklaşır.
Kulak Kiri Nedir, Neden Olur ve Temizletme ? →
“Amilaz Testi Nedir, Yüksekliği ve Düşüklüğü Nedenleri” için bir yorum
Geri bildirim: Pankreatik Amilaz - Doktorix.com