İran’a Yaptırımlar ve Muhtemel Sonuçları - İRAM Center | İran Araştırmaları Merkezi
İran açısından Trump’ın taleplerinin özünü oluşturan füze teknolojisi ve milis güçlerinden vazgeçmesi savunma mekanizmasının da çökmesi anlamına gelecektir.
Trump anlaşmadan çıkarken ve sonrasında yaptığı çeşitli konuşmalarda hedefinin İran’a kendi tabiriyle ‘tarihin gördüğü en ağır yaptırımları’ uygulayarak masaya çekmek olduğunu belirtti ve İran’da bir rejim değişikliği peşinde olmadığını açıkladı. Bununla da yetinmeyerek ilk tur yaptırımların başlamasından birkaç gün önce İran’da döviz fiyatlarında yaşanan anormal artışın hemen ardından İran Cumhurbaşkanı Ruhani ile ön şartsız görüşmeye hazır olduğunu açıkladı. Trump’ın bu şekilde hem sopa hem havuç taktiğini kullandığı anlaşılıyor. Nitekim bu talepleri değerlendiren Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani 6 Ağustos akşamı yaptığı televizyon konuşmasında Trump’ın çıkışının psikolojik savaş taktiği olduğunu belirtti ve görüşme talebini reddettiğini belirtti. Gerçekten de iki yıla yaklaşan süre içinde Trump’ın yalnızca İran’a karşı değil tüm rakiplerine karşı benzer bir politika izlediği söylenebilir. Trump’ın bir iş adamı edasıyla sürekli olarak maksimalist talepler öne sürüp karşı tarafın psikolojisini bozmaya ve elde edebileceğinin en fazlasını koparmaya çalıştığı açıkça görülüyor. İran konusunda da sürekli olarak çatıyı yükselten Trump ekonomik yaptırımların istediği sonucu vereceğinden çok emin görünüyor.
Zaten yıllardır ekonomik yolsuzluklarla çalkalanan ülkede bu tür gelişmelerin yaşanması Ruhani hükümetini çok zor durumda bırakıyor. Televizyon konuşması esnasında gergin olduğu gözlenen Ruhani, Meclis tarafından yapılan davete olumlu cevap vereceğini ve orada bazı gerçekleri daha açık şekilde konuşabileceğini söyledi. Ancak Ruhani’ye eleştiriler Meclis ile sınırlı değil. Çoğu eski destekçisi ve reformcu çehrelerden oluşan bir grup bildiri yayınlayarak Ruhani’ye ağır eleştirilerde bulundu ve ülkenin içinde bulunduğu olumsuz şartlar dolayısıyla Ruhani’ye suçlamalar yönelttiler. Ruhani’ye bir suçlama da eski Cumhurbaşkanı Ahmedinejad’dan geldi ve kendisinin ve Laricani kardeşlerin ülkenin durumunun asli sorumluları olduğunu söyleyerek istifa etmelerini istedi. Ahmedinejad’ın halkın sisteme olan inancının tamamen yok olduğunu söylemesi de geniş kitleler arasındaki umutsuzluk halini yansıtıyor. Dolayısıyla böylesi bir atmosfer içinde bulunan İran diplomatik manevraları kullanarak ve Avrupa ile Çin’i yanına çekerek zaman kazanmaya çalışsa da özellikle önümüzdeki üç ay diliminde ABD ile ortak bir zemin bulmaya çalışacaktır. Aksi takdirde kasım ayı içinde daha ağır yaptırımların başlaması İran içinde ve bölgede daha kötü senaryoların tetiklenmesine neden olabilir.
Bu makale 11.8.2018 tarihinde Star Açık Görüşte yayımlanmıştır.