YAYINLANMA TARİHİ: 12-07-2017 13:03:31
Gizem Keservuran, "Canım çekti" deyip geçtiğimiz durumu ve ihtiyaçlarımızın neler olduğunu açıkladı.
Bazen aç olmamamıza rağmen, spesifik bir yemeği canımızın çok istemesinin sebebi ne olabilir? 'Canım çekti' olayı sadece gözümüzün açlığı vs. gibi bir istek midir yoksa mantıklı bir açıklaması var mıdır? Bu istekler, neyin göstergesidir?
Yemek yemek baktığımızda tuvalete gitmek, uyumak gibi fiziksel bir ihtyiaç; ancak ruh halimizi etkileyen hatta günümüzün gidişatını belirleyen fiziksel bir ihtiyaçtır . Yemek yemek duygularımızla bütün olarak hareket etmektedir. Lezzetli bir yemek yediğinizde, çikolata yediğinizde, karbonhidrat içeriği yüksek gıdalar, tatlı, pizza, mantı gibi yemekler yediğinizde mutlu olursunuz, haz duyarsınız. Keyifli bir ortamda, sevdiğiniz insanlarla birlikte yediğiniz yemek beyninize adeta kodlanır ve o ortamda yaşadığınız mutluluk hissini yediğiniz yemekle bütünleştirirsiniz. Dolayısıyla yemek, aslında duygu durumumuzla pararlel hareket etmektedir. Keyif aldığınız bir anınızı yediğiniz yemekle bütünleştirdiğinizde, o anı yaşamak için , hatırlamak için, aynı yemeği ararsınız ve hatta bulur, yersiniz. Ve mutlu olursunuz.... İşte bu 'canım çekti ' durumu çoğu zaman duygularımızla aynı yönde hareket etmektedir.
Ancak zaman zaman da vitamin – mineral eksikliklerine bağlı veya ağır – yoğun egzersiz sonrası ya da sürantrene ( aşırı spor ) durumlarında kas ve karaciğer glikojen depolarının dolu- boş olması gibi durumlarda da canımız bazı özellikli yiyecekleri isteyebilir ya da kontrolsüz yemek yeme davranışları ile karşılaşabiliriz.
Eğer bu bir eksikliğe işaret ise, bu tarz yiyecekler veya abur cuburlar gerçekten ihtiyacımızı giderir mi?
Kişide mineral eksikliği olabilir veya vücutta elektrolit dengesizliği mevcut olabilir. Gebelik döneminde de bu istekler artabilir.
Aslında vücudun istediği Na- sodyum mineralidir. Kalsiyum eksikliğinde de tuzlu gıdaların aşırı tüketimi ile karşılaşılabilir ki bu aynı zamanda kısır döngüdür. Çünkü tuz aynı zamanda kemiklerden kalsiyum salınımını tetikler. Bu da kemikten kalsiyum kaybına- kemik erimesine neden olabilir. Sodyum bu mekanizma ile kandaki kalsiyum oranını geçici olarak yükseltir, kan kalsiyum değerinin artmasıyla vücut bu sorunun yani kalsiyum eksikliğinin çözüldüğü sinyalini alır. Ancak bu kalıcı bir çözüm değildir.
Fazla tuzlu gıda tüketim isteğinin bir diğer nedeni ise vücudun dehidrate kalmasıdır, yani hem su hem de mineral kaybının yoğun olmasıdır. Canınız tuzlu gıda istediğinde önce bir bardak su için. Minerallerle ( Ca-Mg ) zenginleştirilmiş suları veya sade maden suyunu da tercih edebilirsiniz.
Doğal "antidepresan " olarak da adlandırabiliriz. Çikolata , serotonin ( insanda mutluluk, canlılık ve zindelik hissi veren hormon ) salgısını arttırır. Dolayısıyla yorgun, mutsuz, bunalmış olduğumuz zamanlarda elimiz çikolataya gider ya da aklımızda çikolata tabletleri, çikolata parçaları uçuşur. Psikolojik nedenlerin dışında, Mg eksikliği de tatlı lezzetlere eğilimi arttırır.
Özellikle menstruasyon – adet – periyot dönemlerinde bayanların aşırı tatlı isteği, çikolata isteğinin bir sebebi de budur. Çünkü kakao çekirdeği Mg minerali açısından zengindir. Ancak çikolata ile Mg ihtiyacının karşılanmasında çikolatanın cinsi-çeşidi çok önemlidir. Eğer çikolatanın Mg minerali içeriğinden faydalanmak istiyorsanız % 70 kakao ve üzerinde kakao içerenleri tercih etmelisiniz. Aksi halde çikolata yiyerek sadece ruhunuzu doyurur, damak tadınızı tatmin etmiş olursunuz.
Şekerli yiyecekler ve şerbetli tatlı tüketimi
Ana öğününüzü yediniz buna rağmen canınız tatlı istiyor veya ikindi – akşam sütü saatlerde tatlı krizine girdiniz ya da pizza- makarna-mantı gibi yiyecekler yedikten sonra hemen uykunuz mu geliyor???
İşte bu gibi durumlar şeker metabolizmanızda bir aksilik olduğuna işarettir. Bu durumda mutlaka bir dahiliye uzmanı ile görüşmeli ve mutlaka beslenme uzmanı desteği almalısınız. Ancak herhangi bir sağlık probleminiz yoksa ve sürekli tatlı yemek istiyorsanız bu durum biraz daha korkutucu olabilir; yani tatlı bağımlısı olmuş olabilirsiniz. Çünkü bu tür gıdaların sık , düzenli tüketimi beyinde mutluluk ve tatmin merkezini uyarır; sizi bağımlı hale getirir. Dolayısıyla öncelikle insulin metabolizmasının uyarımını düzenlemeli, yani hayatınızdan beyaz ekmek ve beyaz un ile yapılmış diğer gıdaları uzaklaştırmalısınız.
Beyaz un ile yapılmış hazır pastane ürünlerinden uzak durmak , kek – kurabiye yasak anlamına gelmez. Evinizde kendi yapacağınız tam buğday unundan kuru meyvelerin bol olduğu bir keki rahatlıkla ikindi ara öğününde tüketebilirsiniz. Pirinç pilavı yerine kabuklu pirinç, çorbalarda ve dolmalarda pirinç yerine bulgur tercih ederek bu dengeyi sağlayabilrisiniz.
Canınız tatlı istediğinde
- 1 kase yoğurt içine 1 tatlı kaşığı silme toz tarçın ekleyin + en çok korktuğumuz meyve muz , muz doğrayın + kuru kayısı ile nefis tatlı ve kan şekerini dengeleyen bir lezzet elde etmiş olacaksınız.
- Ya da 1 orta boy muz + 300 ml light süt + 1 tatlı kaşığı silme toz tarçın ile kendinize nefis bir milkshake hazırlayabilrisiniz.
Bağımlılık kazanmamak için ne yapmalı
Pika ( toprak yeme ) özellikle gebelik döneminde karşılaşılan bir durum olan aşerme aynı zamanda demir ve çinko eksikliğinin belirtisidir.
Canımızın istediği ne tip yiyecekler, ne eksikliğine işarettir? Örneğin çikolata ya da acılı bir şeyler yeme isteği ne eksikliğine işaret eder? (Ve en sık karşılaşılan diğerleri…) Canımız çektiğinde yediğimiz atıştırmalıklar, aynı eksiklikler yine ortaya çıktığında tekrar gündeme gelecek mi? Alışkanlık yapmaması için ne yapabiliriz?
Bu tür gıdalar alışkanlık ve bağımlılık yapabilir. Bunun yerine daha sağlıklı olan malzemeleri kullanarak ( örneğin beyaz un yerine tam buğday unu, yulaf ekepeği , şeker yerine kuru meyveler veyaz taze sıkılmış meyve suları , margarin-tereyağ yerine zeytinyağı kullanarak kek – kurabiye yapılabilir,) ya da bir o kadar masum olmasına rağmen ( tabi doğru tercih yaparsanız ) en korkulan tatlılardan dondrumayı da tercih edebilirsiniz . ( meyveli-sade veya sorbe olmak koşuluyla) Bitter çikolata ise miktarına ve kakao oranına dikkat ettikten sonra rahatlıkla tüketilebilecek , hatta sağlıklı gıdalar arasında yerini alan bir lezzettir.
Limon ve karbonat dişinizi beyazlatmaz
Pek çok insanın evde diş beyazlatmak için denediği karbonat limon ikilisi sanılanın aksine dişlerinizi beyazlatmaz.
Sütü severek içmeniz için öneriler