Av. Ayşe UNGANER BOŞANMADA EDİNİLMİŞ MALLARA KATILMA
10 Ocak 2019 - Perşembe 15:26
Edinilmiş mallara katılma rejimi 01.01.2002 tarihinden beri evliliklerdeki yasal mal rejimidir. Bu tarihten önceki evlilikler için yasal mal rejimi mal ayrılığıdır. Ancak eski evliliklerde de 01.01.2002 tarihinden sonra alınan mallar için de boşanma durumunda edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır. Edinilmiş mallara katılma rejimi eşlerin edinilmiş malları ile eşlerden her birinin kişisel mallarını kapsar. Edinilmiş mallar eşler arasında paylaşıma tabii olan mallardır. Edinilmiş mal, her eşin bu mal rejiminin devamı süresince karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleridir. T.M.K. ya göre edinilmiş mallar eşin çalışmasının karşılığı olan edinimler, sosyal güvenlik veya sosyal yardım kurum ve kuruluşlarının veya personele yardım amacıyla kurulan sandık ve benzerlerinin yaptığı ödemeler (mesela emekli ikramiyeleri), çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar, kişisel malların gelirleri, edinilmiş malların yerine geçen değerlerdir. Burada edinilmiş malların yerine geçen değerler ve kişisel malların gelirleri kısmı önemlidir.
Mesela edinilmiş bir mal satılmış bunun parasıyla veya ona karşılık bir mal alınmışsa bu da edinilmiş maldır. Aynı şekilde evlenmeden önce eşlerden birine ait olan kişisel malın geliri ile veya onun satılması ile alınan mal da edinilmiş maldır. Kişisel mallar da kanunda sayılmış olup bunlar eşlerden birinin yalnız kişisel kullanımına yarayan eşya, mal rejiminin başlangıcında (evlenmeden önce) eşlerden birine ait bulunan veya bir eşin sonradan miras yoluyla ya da herhangi bir şekilde karşılıksız kazanma yoluyla elde ettiği malvarlığı değerleri (bağışlar), manevi tazminat alacakları, kişisel malların yerine geçen değerlerdir. Mesela evlilikten önce taraflardan birine ait olup da evlendikten sonra bu malın satılmasından elde edilen para ile alınan mallar da kişisel maldır Ve diğer eşin bunlarda parasal bir hakkı yoktur. Toplumda edinilmiş malın yarısının tapu hissesi olarak diğer eşe ait olacağı seklinde bir anlayış vardır ancak kanunen tapunun yarısı diğer eşe geçmemekte malın değeri belirlenip (buna artık değer diyoruz) bu değerin yarısının para olarak mal sahibi eşten alınıp diğer eşe verilmesine mahkemeler karar vermektedirler. Belirlenecek artık değerin yarısı diğer eşin katılma alacağını olmaktadır.
Artık değer, eklenmeden ve denkleştirmeden elde edilen miktarlar da dâhil olmak üzere her eşin edinilmiş mallarının toplam değerinden bu mallara ilişkin borçlar çıkarıldıktan sonra kalan değerdir. Burada eklenecek değerler nelerdir? Eşlerden birinin mal rejiminin sona ermesinden önceki 1 yıl içinde diğer eşin rızası olmadan doğal hediyeler dışında yaptığı karşılıksız kazandırmalar ve bir eşin mal rejiminin devamı süresince diğer eşin katılma alacağını azaltmak kastıyla yaptığı devirlerdir. Bunların devir tarihindeki değeri belirlenerek artık değere eklenir. Yine eslerden biri diğerine ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç ya da uygun bir karşılık almaksızın katkıda bulunmuşsa tasfiye sırasında bu malda ortaya çıkan değer artışı için katkısı oranında alacak hakkına sahip olur ve bu da artık değere yani katılma alacağına eklenir.
Bu paylaştırmanın yapılabilmesi için mal rejiminin sona ermesi gereklidir. Edinilmiş mallara katılma rejimi eşlerden birinin ölümü halinde kendiliğinden, eşlerin kendi iradeleriyle başka rejimi seçtikleri sözleşmeyi imzaladıkları anda kendiliğinden, hâkim kararıyla rejim değişikliğinde dava tarihinden itibaren, evliliğin iptal veya boşanma sebebiyle sona ermesi halinde boşanma dava tarihinden itibaren sona erer. Boşanma davasının boşanma ile sona erip kararın kesinleşmiş olması edinilmiş mallara katılma alacağı davasının görülmesi için dava şartıdır. Edinilmiş mallara katılma alacağı davası boşanma davasının kesinleşmesinden itibaren 10 yıllık zaman aşımı içinde de açılabilir. Ancak boşanma ile birlikte açılması durumunda tapuya malın satılmaması için tedbir konulmaktadır. En doğrusu bu davanın boşanma davası ile birlikte açılmasıdır. Katılma alacağı hesaplanırken malların boşanma dava tarihindeki değeri esas alınır.
Zina veya hayata kast nedeniyle boşanma halinde Hâkim, kusurlu eşin artık değerdeki pay oranının hakkaniyete uygun olarak azaltılmasına veya kaldırılmasına karar verebilir. Eşler yapacakları bir mal rejimi sözleşmesiyle bir mesleğin icrası veya işletmenin faaliyetinden elde edilecek edinilmiş mal kabul edilecek değerleri paylaşım dışı bırakabilirler.
Şunu belirtmek isterim ki edinilmiş mallara katılma alacağı davaları çok kapsamlı, taraflar açısından çok önemli sonuçları olabilecek davalardır. Burada sadece genel esaslara değindik. Taraflar bu tip davalarda kendilerini mutlaka uzman yardımı alıp korumalıdır.
Etiketler: BOŞANMADA, , EDİNİLMİŞ, , MALLARA, , KATILMA, ,