TÜKENME SENDROMU | Telekomcular Derneği
Tükenme Sendromu ilk kez Freudenberger tarafından 1974 de insanların aşırı çalışmaları sonucu işlerinin gereklerini yerine getiremez bir duruma gelmeleri olarak tanımlanmıştır. Daha sonra Maslach ve Jackson 1981 de tükenmişliği bireylerin işleri gereği karşılaştıkları insanlara karşı duyarsızlaşmaları, duygusal yönden kendilerini tükenmiş hissetmeleri kişisel başarı ve yeterlilik duygularının azalması olarak tanımlamışlardır.
Tükenmenin duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve kişisel başarı noksanlığı olmak üzere 3 alt boyutu vardır. Duygusal tükenmişlik enerji eksikliği ve bireyin duygusal kaynaklarının bittiği duygusuna kapılması ile kendini gösterir. Duyarsızlaşma çalışanların hizmet verdikleri kişilere karşı insan yerine nense gibi davranmaları ile belirir. Kişisel başarı noksanlığı ise bireylerin kendileriyle ilgili değerlendirmelerin olumsuz bir nitelik kazanması biçiminde ortaya çıkar.
Tükenmişlik iş yaşamında yoğun baskı ile gelişebilen fiziksel ve duygusal çöküntü halidir. Tükenme sonucunda yaratıcılık yok olur. Daha iyisi için uğraş verilmez. Durumunda bir değişiklik yaratamadığı algısı kişide yılgınlık yaratır. Kişi işinde ilerlemediği, hatta gerilediğini düşünür. Harcadığı çabanın işe yaramadığına inanır. Potansiyel yetersizliği görüp yılgınlığı düşer.
Tükenme her meslek grubunda, hizmet veren kişiler tarafından yaşandığı belirtilmekle birlikte, önemle vurgulanan nokta doğrudan insana hizmet veren, insanlarla daha çok yüz yüze çalışan hekimlik, hemşirelik, fizyoterapistlik, öğretmenlik, yöneticilik gibi meslek gruplarında daha fazla karşılaşılmaktadır.
İş doyumu ise tükenmeyi etkileyen önemli nedenlerdendir. İş doyumu kişilerin başarılı, mutlu ve üretken olabilmelerinin en önemli gereklerinden birisidir. ve işin bireye sağladıklarının algılanmasıyla oluşan hoşnutluktur.Sürekli özveri gerektiren hekimlik mesleğinde iş doyumu büyük önem kazanmaktadır. Sağlık alanında çalışanlarda yoğun iş yükü ağır ve ölümcül hastalara bakım verme gerektiğinde has ve yakınlarına duygusal destek vermek zorunda kalma gibi nedenleri işle ilgili stres ve gerginliğe yol açmaktadır. Gelişiminde stresin büyük rol oynadığı düşünülen tükenme sendromunun yaygınlığı hakkında kesin sayı bilinmemekle beraber doktorların %30-40 ının iş performansını etkilendiği ileri sürülmüştür.
Çalışılan ortamın olumsuz fiziksel koşulların, yetersiz araç ve gereçler, mesleki gelecek kaygıları, yoğun çalışma temposu gibi nedenler iş verimini, sağlığı ve sosyal yaşantıyı etkilemekte, bu etkilenimde iş doyumunda azalmaya ve tükenmişlik sendromunun oluşmasına neden olabilmektedir.
Emine ÇAN, Murat TOPBAŞI, Asuman YAVUZYILMAZ, Gamze ÇAN,Şükrü ÖZGÜN’ün 19 Mayıs Üniversitesi Tıp Dergisinde yayınlanan “Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesindeki Araştırma Görevlisi Hekimlerin Tükenmişlik Sendromu ile İş Doyumu Düzeyleri ve İlişkili Faktörler” başlıklı çalışmanın giriş bölümünden alınmıştır. Yazıdan Bizi Haberdar eden Yalçın SATILMIŞ arkadaşımıza teşekkür ederiz.