Tarih: 16.5.2018 06:15:47 / 887okunma / 0yorum
Sanayi sicil tescil belgesi sayısında Marmara Bölgesi 57.291, İç Anadolu Bölgesi 27.727, Ege Bölgesi 18.919, Akdeniz Bölgesi 12.345, Karadeniz Bölgesi 10.889, Güneydoğu Anadolu Bölgesi 6.403 ve Doğu Anadolu Bölgesinin 3.592´lık bir değere sahip olduğu Tablo 1 de görülmektedir. Tablo 1, 2 ve 3 Sanayi Genel Müdürlüğü (SGM)´nün Nisan 2018 güncel sanayi sicil sayısı verileriyle Türk Patent Kurumunun (TP) 1995-2917 yıllarını kapsayan patent, endüstriyel tasarım ve faydalı model başvuruları verileri derlenerek oluşturulmuştur. Tablo 1 den görüleceği gibi sanayi siciline kayıtlı işletme sayısı, beş ve üzeri mühendis çalıştıran KOBİ sayısı ve 1995-2017 yıllarını kapsayan toplam patent, endüstriyel tasarım ve faydalı model başvuru sayılarının her birinde Doğu Anadolu Bölgesi ülkenin en düşük değerine sahip olduğu ve açık arayla en son sırada demirlediği görülmektedir. Kısacası sanayileşmenin nicelik ve niteliğini gösteren kategorik değerlerin tümünde bölge en düşük değerlere sahip olup ülkenin en az sanayileşmiş bölgesi olduğu açıkça görülmektedir.
Doğu Anadolu Bölgesinin 14 ilinin sanayi göstergeleri Tablo 2´de gösterilmiştir. Bu tablodaki illerin sıralaması illerin sanayi sicil belgesi firma sayısına göre yapılmıştır. Sanayi sicil belgesi sanayinin niceliğini göstermektedir. İlin sanayisinin niteliğini belirlemek için beş ve üzeri mühendis çalıştıran KOBİ sayısı, sanayinin yenilikçilik kapasitesini test etmek içinde üretilen patent, endüstriyel tasarım ve faydalı model başvuru ve tescil sayılarına bakmak gerekmektedir. Bu tablodan görüleceği gibi Muş ili 133 sanayi siciline sahip işletme sayısıyla Doğu Anadolu Bölgesinin 14 ili arasında 8. sıradadır.
Tablo 3 de 1995-2017 yılları arasında patent, endüstriyel tasarım ve faydalı model başvurularından kaç tanesinin tescillenip kabul edildiğini göstermektedir. Bu tablodan Malatya ilinin 145 tescille yine bölgenin diğer illerinden açık ara önde olduğu görülürken, Muş ilinin 18 başvurusundan tescillenen patent, endüstriyel tasarım ve faydalı model sayısı ise 11 tane ile sınırlıdır. Aynı tabloda görüleceği gibi bölgenin ilk beş sırasında ki illerle geride kalan iller arasında sanayi gelişmişliği açısından Erzincan ilini hesaba katmazsak çok büyük farklılık olduğu görülmektedir. Erzincan ilinde sanayi sicili belgesi sayısıyla, sanayi ve yüksek teknolojiye dayalı sanayileşmeye etki eden patent, endüstriyel tasarım ve faydalı model sayısı arasında paralel bir gelişim görülmemektedir. Bu durum ilin sanayi sicili belgesi sahibi firmalarının büyük çoğunluğunun düşük teknoloji sınıfında üretim yapan işletmelerden oluştuğunu göstermektedir. Muş ili Malatya hariç bölgenin diğer illeri gibi Türkiye´nin sanayileşme ortalamasının çok gerisinde bulunmaktadır. Bu gerililiğin ana nedeni bölgeye geçmişte sanayi ve ekonomik gelişimin lokomotifi olan orta ve büyük ölçekli devlet yatırımlarının yapılmaması ve 1990´lardan sonra bölgede yoğunlaşan terör olaylarıdır. Çünkü ülkemizde geçmişte orta ve büyük ölçekli devlet yatırımlarının yapıldığı illerde, bu yatırımlar ekonomik hayatı canlandırarak diğer sektörlerin oluşum veya gelişimini tetikleyici işlev görmüştür. Ayrıca terör olaylarının 90´lı yıllardan sonra tırmanışı dışarıdan bölgeye gelebilecek özel sektör yatırımlarını engellemenin yanı sıra ildeki sermayenin batıdaki büyük kentlere kaçışına sebep olmuştur (Arslan, 2018:85). Muşun ülkenin en az sanayileşmiş bölgesinin içinde bile en düşük bir sanayileşme oranına sahip olması ilin bir nevi hiç sanayileşmediğinin göstergesidir. Sanayileşmenin başlangıcında olan bir ilin ilk etapta sanayileşme rakamlarında Türkiye ortalamasını yakalayabilmesi için Muş´un güçlü yönleri göz önüne bulundurularak doğru sektör veya sektörlerin tespit edilmesi ve bu sektör veya sektörlerde katma değeri yüksek ürünler üretilmesi gerekmektedir. Bu şekilde hareket edilirse hem geçmişin kayıpları telafi edilebilir hem de sürdürülebilir bir sanayileşme gerçekleştirilebilir.
Anahtar Kelimeler: Muşun, Sanayileşme, Göstergeleri, Açısından, Değerlendirilmesi
MUŞ SANAYİ MODELİ ÇALIŞMASININ SONUÇ DEĞERLENDİRMESİ (17 Nisan 2019 - Çarşamba)
İLİN FİNANSAL KAPASİTESİNİN SANAYİNİN GELİŞİMİNE ETKİSİ-II (10 Nisan 2019 - Çarşamba)
İLİN FİNANSAL KAPASİTESİNİN SANAYİNİN GELİŞİMİNE ETKİSİ-I (03 Nisan 2019 - Çarşamba)