Forumlar - (b-5)Böcekler - Gülce Edebiyat Akımı
Forumlar » Genel » Türk Mitolojisi » (b-5)Böcekler
Yazar Mesaj #908 2015-12-18 00:04 GMT
Boğa —♦ Kozmogoni; Deniz/Göl, Hayvanlar
Türk halk aktarımlarında böceklerden bahseden destan ve inanışlar iki gruba ayrılır: birinci grupta, etiyolojik efsanelere dayanan ve büyük oranda »Nuh'un Gemisi ile ilgili olanlar yer alır; ikinci grup ise, daha çok ahlaki içerik­leriyle fabl türüyle akrabalık gösteren Süleyman efsaneleri ile bağlantılıdır. Birinci gruba örnek olarak, arının niye vızıl­dadığını açıklayan efsane verilebilir: arı, -yılana en lezzetli etin insan eti olduğunu bildirmek istediğinde, kırlangıç bunu engellemek için arının dilini ısırıp koparır. İkinci grup için de, yollarında giden karıncaları ezen fillerin öyküsü ör­nek verilebilir. Karıncalar, Süleyman'a şikâyette bulunur. Bu iri hayvanları başka bir yol seçmeleri için ikna edeme­yince, karıncalar öç almaya karar verirler; uzun çabalar so­nucunda, fillerin yolunun tam altından geçen bir tünel ka­zarak düşmanlarının oraya düşmesini sağlarlar ve karınca­lar filleri yenerler.
Elbette her iki gruba ait olmayan efsaneler de vardır. Hristiyan kökenli bir aktarımda, Aya Sofya'nın ustasına kilise­nin planını bir bal peteği içinde veren bir arıdır. Etiyolojik bir efsanede ateş böceğinin kökeni bir aşk öyküsüne bağla­nır: kaybolan ateş böceğini durmaksızın arayan sevgilisi, onu bulsun diye, Tanrı ateş böceğine bu ışığı verir.
Bir yerel efsaneye göre arı, Nif (İzmir yakınlarındaki bu­günkü Kemalpaşa'da) sarayının kalıntılarının bekçisidir; eşinin ölümüne duyduğu üzüntüden dolayı bir prenses kendisini bu saraya hapseder ve burada ölür, prensesin hâ­zinesi burada gömülüdür; bekçi arı, harabeye girmeye çalı­şan herkesi sokarak öldürür.
Russack 1941,15; Boratav 1973(2); Boratav 1946, 264,306.
Buğday —► Kozmogoni; Bitkiler
Bügdüz (-Emen) —* Oğuzlar
Bülbül —> Kuşlar