MADEN SEKTÖRÜ İSTANBUL’DAKİ İSTİŞARE TOPLANTISINDA DEĞERLENDİRİLDİ | İstanbul Maden İhracatçıları Birliği
Toplantı açılış konuşmasında İstanbul Maden İhracatçıları Birliği (İMİB) Başkanı Sayın Aydın Dinçer, Maden sektörünün diğer sektörlerin ihracatında da önemli bir yeri olduğunu Otomobil ve Seramik sektöründen örnekler vererek anlattı. Tüm sektörlerdeki katkılar toplandığında Maden Sektörünün toplam payının 40 Milyar $ ‘a kadar yükseldiğini belirtti.
Söz alan ilk katılımcı, Yurt Madenciliğini Geliştirme Vakfı (YMGV) Kurucu Başkanı Prof. Dr. Erdoğan Yüzer oldu. Konuşmasında sektörün eğitim problemlerinden bahsetti ve bu konuda yapılacak sempozyum ve meslek içi kursların gerekliliğinden bahsetti.
Akçelik Madencilik adına katılım gösteren Umut Akçelik, sektörün en önemli sorunlarından biri olarak faaliyet izinlerinde yaşanan sıkıntıları dile getirdi. Konuyla ilgili tek sıkıntılarının izinlerin alınması olmadığını, aynı zamanda bu izinlerin kısıtlı süreler için geçerli olduğunu ve sürdürülebilirliğin bu sebeple mümkün olmadığını belirtti. Ayrıca kalifiye eleman eksikliğine de dikkat çekti. Bu konularda İMİB Başkanı Aydın Dinçer, ilk sektör toplantısında bu konuların konuşulduğunu, içinde olduğumuz OHAL koşulları sebebiyle firma incelemelerinin uzun sürebildiğini belirtti. Her bir izin için firmaların uzun süreli incelenmesi yerine bir kere izin alan firmaların bir daha kapsamlı incelemeye girmemesi için çalışmalar yapıldığını ifade etti.
Türkiye Madenciler Derneği Başkanı Atılgan Sökmen, İMİB’de önceki yönetim sırasında doğal taş harici maden sektörü için bir faaliyette bulunulmadığını, bu dönemde bunun değişeceğine inandığını belirtti.
Türk Maadin Şti.’den Şeyda Çağlayan ise bu tarz toplantılar sayesinde devletle doğru koordinasyon kurulmasının daha kolay olacağını savundu. Bir diğer öneri olarak, gerçek profesyonellerden oluşan bir araştırma ünitesinin de kurulması gerektiğini söyledi. “Dünyanın en riskli işini en vasıfsız elemanlarla yapmak zorunda kalıyoruz” diyen Çağlayan, mavi yakalı bulmakta bile zorluklar yaşadıklarını da sözlerine ekledi. Çağlayan cevaben Aydın Dinçer, sektörde bilimsel çalışmaların, dolayısıyla bilimsel verilerin de az olduğunu, bundan sonra kamuoyu için yapacakları çalışmalarda bilimsel verilerin kullanılması gerektiğini belirtti. Örnek olarak Elmalı’da çevre kirliliği konusunda yapılan itirazlara değinen Dinçer, “Bu bölgede yapılan tarım faaliyetleri sırasında senede 27 kere ilaçlama yapılmakta. Bu durum çevreye herhangi bir madencilik faaliyetinden kat be kat fazla zarar vermekte. Biz bu durumu kamuoyuna bildirirken bu konuyla ilgili bilimsel çalışmalar yapmalı ve somut kanıtlar sunmalıyız” dedi.
Toplantı devamında söz alan Prof. Dr. Güven Önal, seramik, krom, bakır, bor gibi sektörlerde yapılan entegre üretimlerin de maden ihracatı sayılması gerektiğini ifade etti. “Madenciler olarak hep savunma pozisyonunda kalıyoruz. Artık bilimsel verilerle birlikte hücuma geçmeliyiz. Bu konuda, özellikle medya alanında faaliyetler yapılmalı ve İMİB bu konuda maddi destek sağlamalıdır” dedi. Ek olarak bu konuların 60 senedir konuşulduğunu ve söylem değişikliğinin şart olduğunu belirten Önal, “bilimsel verilerle güncel söylemler” de bulunulması gerektiğini söyledi. Söz alan İMİB Başkanı Aydın Dinçer hücuma geçme olarak tanımlanan çalışmalar kapsamında “Hayatımız Maden” mottosuyla bir faaliyet yürüttüklerini, madenin günlük hayatımızın ayrılmaz bir parçası olduğunu vurgulamayı hedeflediklerini, yaşam konforumuzu sürdürebilmek için madenin şart olduğunu kamuoyu nezdinde kabul ettirmek için çabaladıklarını ifade etti.
Sarkuysan Elektrolitik Bakır San. ve Tic. A.Ş. ’den Yönetim Kurulu Başkanı Hayrettin Çaycı ise konuya, bu tarz toplantılarda devletten üst düzeyde bürokratların katılımının sağlanmasının gerekliliğinden bahsetti ve bu konuda Kocaeli Sanayi Odası’nın Bakanlık temsilcilerini, belediye temsilcilerini ve çevrecileri aynı toplantıda buluşturmasını örnek gösterdi. Maden izinlerinin geç çıkmasından ve izinlerinin alınamadığından yakındı.
İMİB Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Rüstem Çetinkaya, Birlik olarak öncelikli görevlerinin ihracatın geliştirilmesi olduğunu, fakat yerli firmaların yeterli miktarda maden üretimi sağlayamaması sebebiyle iç piyasa sorunlarına da dolaylı olarak müdahil olduklarını iletti. Sektörün tüm unsurlarının bu tarz toplantılara katılımının en önemli faydalarından birinin de bürokratlar karşısında söylem birliğinin sağlanması olduğunu belirten Çetinkaya, söylemlerinin de çağın getirdiği yeni iletişim biçimlerine uygun olmasının önemini vurguladı ve bu konuda İMİB’in yönetiminde yer alan İlan Madencilik’in bağlı olduğu İlbak Holding’in medya ve iletişim alanındaki uzmanlıklarından da istifade edeceklerini belirterek sözlerini bitirdi. Söze devam eden İMİB Başkanı Aydın Dinçer, Bakanlık desteğiyle oluşturulacak bir kamu spotundan bahsetti ve proje hakkında “Kamuoyunca tanınan kişilerin bu kamu spotunda yer almasını planlamaktayız. Örneğin, bir beyaz eşya üreticisi CEO’su “Maden olmasaydı ürettiğimiz televizyon ve beyaz eşyalar olmazdı” tarzı bir ifadeyle bu spotta yer aldığını düşünün. Bunu THY gibi çeşitli ünlü firmalar ve üst düzey yetkililerini bir araya getirerek zenginleştireceğiz“ dedi ve sözlerine “Baktığınız zaman madencilik faaliyetlerine karşı çıkan insanların kentsel dönüşüm gibi konuları desteklediğini görebiliyorsunuz. Kentsel dönüşümde madenden oluşan çimento ve demir kullanılmaktadır. Bu da bizlere bu insanların kazanılabileceğini gösteriyor” diyerek devam etti.
Jeoloji Mühendisleri Odası’ndan Yüksel Örgün madencilik faaliyetlerinin yapılması gerektiğine inandığını, madencilikte araştırma – arama safhasının ihmal edildiğini söyledi. Jeologların bilimsel madencilikten yana olduklarını ve bu verilerin ne kadar artarsa o kadar az hatanın yapılacağını, dolayısıyla maden kazalarının çoğunun da basit önlemlerle önlenebileceğini söyledi. İMİB Başkanı Aydın Dinçer bu konuda Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Berat Albayrak’ın “Herkes Madenci Olmamalı” sözlerini alıntılayarak, bu konularda temel sıkıntının sermaye birikimi olmayan firmaların alt yapı yatırımlarını yapmamasının olduğunu belirtti.
Maden Mühendisleri Odası’ndan Mesut Erkan, ülkede maden politikasının henüz oluşturulmadığını belirterek her yeni açılan maden mühendisliği bölümüyle birlikte eğitim kalitesinin düştüğünü ve bu durumun kalifiye eleman yetişmesinin önünde önemli bir engel olduğunu söyledi.
Türk Madenciler Derneği’nden Ercan Balcı, madencilik sektöründe tedavinin yanlış yerde arandığını, toplumun madencilerle ilgili kötü algısının altında insana ve çevreye saygı duymadan üretim yapıldığı fikrinin bulunduğunu, bu algının önüne geçmenin yolunun da sektör temsilcilerinin hata yapanları ilk kendilerinin kınaması olduğunu savundu. Söz alan Aydın Dinçer “Hem çevreci, hem madenci olabiliriz. Bu iki kavram birbiriyle çelişen kavramlar değildir. ” dedi ve bu konuda üzerlerine düşeni yapmaya hazır olduklarını belirtti.
İMİB Yönetim Kurulu Üyesi Eyüp Batal, sektöre dışarıdan bir gözle bakıldığında ilk göze çarpanın bir arada olması gereken paydaşların yeterince bir arada olmaması olduğunu, bu bölünmüşlüğün sektörü zayıflattığını ve bu zayıflık neticesinde büyük maden yatırımlarının kaderini tek bir orman müfettişinin belirleyebildiği bir ortamın oluştuğunu vurguladı.
Soma Kömür İşletmeleri A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı Alp Gürkan toplantı devamında söz aldı ve geçmişten bu yana maden sektöründe önemli gelişmeler yaşandığını, bunun göz ardı edilmemesi gerektiğini ifade etti. Geçmişte büyük sermayedarları sektöre çekmek için çok çalıştıklarını da sözlerine ekleyen Gürkan, kalifiye eleman sorunu hakkında da “ Maden mühendisliği fakültelerinden gelen stajyerler doğru düzgün madene girmeden mezun oluyorlar. İlk haftadan itibaren staj defterlerini imzalatıp madene gelmeme çabası içindeler. Bu şekilde mezun olan öğrenciler de haliyle ilerde vasıfsız elemanlara dönüşüyorlar ” dedi.
Prof. Dr. Erdoğan Yüzer, kalifiye eleman sorunu için geçmiş dönemde Dokuz Eylül Üniversitesi bünyesinde Torbalı Meslek Yüksek Okulu kurulduğunu, fakat sektörün burada yetişen öğrencilere burs ve istihdam desteği vermediğini ifade etti. Okulun hala açık olduğunu fakat zor durumda olduğunu belirterek sözlerini bitirdi.
TOBB Meclis Başkanı İsmet Kasapoğlu, Ecevit Hükümeti zamanında sektörün bir araya gelmesi için önemli çalışmalar yapıldığını, hatta madencileri bir araya getirmek için Bakanlar Kurulu kararı bile alındığını, daha sonra yine sektör içinden müdahalelerle bu komisyonun işlevsiz hale getirildiğini söyledi. Ayrıca sektörde faaliyet gösteren birlik ve derneklerin uluslararası kuruluşlara (Euromines vb.) üyeliklerinin askıya alınmasını da eleştirdi.
Son olarak Genç Madenciler ve İş Adamları Derneği (Gemad) Başkanı Cemil Ökten söz aldı ve toplantıda oluşan birlik duygusundan dolayı müteşekkir olduğunu, bu birlikteliğin devam ettirilmesi gerektiğini belirtti.
Toplantı neticesinde öncelikli olarak önemini vurgulanan konular, sektör birlikteliği, sektör içi eğitimler, madencilik izinleri, çevreci madencilik ve madenin yaşamımızın ayrılmaz bir parçası olduğu şeklinde ortaya çıktı. Tüm katılımcıların ortak dileği ise, bundan sonra bu toplantıların daha sık yapılması oldu.