SANATÇILAR / Raffaello Sanzio da Urbino
Çocuk denecek yasta babasinin yanina cirak olarak verdigi Perugino'nun ogrencisiydi. Onunla calistigi yillar boyunca ustasini en ince ayrintisina kadar kopya ediyordu. Perugia'da San Francesco Kilisesindeki Meryem'in Goge Kabulu resmi buna bir ornektir. Uc guzeller, Chantilly; sovalyenin dusu, Londra gibi ilk yapitlarinda sari tonlari, dingin kompozisyonlari ve ustasinin genis manzaralarinin benimsedi. Meryem'in evliligi adli eseriyle incelikli, olculu bir uyum ortaya koydu ve hocasini asti. Daha sonra hocasinin sanat anlayisi disinda, ozellikle Floransa'da Leonardo ve Michelangelo gibi devlerin yasadigini farketti. Fransa'ya gidecegi sirada ressam dostu Pinturicchio, onu Siena'ya goturdu. Orada beraber ii. Pius Kutuphanesi' nin duvarlarina panolar yaptilar.
1504'de Floransa'ya geldi ve burada gecirdigi dort yıl boyunca bir yandan Leonardo ve Michelangelo'nun calışmalarını izlerken diğer yandan antik sanatla ve özellikle Masaccio'nun eserleriyle ilgilendi. Yapıtlarından Grandukun Madonnasi'nda (1504, Pitti Sarayi) ve Guzel Bahcivan'da (1507, Louvre) Leonardo'nun etkisi, Borgo yangini'ndaki (Raffaello'nun salonlari, Vatikan) çıplaklar ve dramatik harekette, Santa della Pace'deki Sibyllalar'da da Michelangelo'nun, Bolsena Ayini (Vatikan) ve Balikli Madonna (Prado) gibi yapıtlarında ise Vatikan Okulunun etkisi görülür. Raffaello burada olgunlaştı ve kişisel bir tarz kazandi. Baş döndürücü başarılar elde etti ve kompozisyon bicimlerini zenginlestirmeye yoneldi.
1508'de Papa ii. Julius Raffaello'yu Roma'ya çağırdı ve dairesinin salonlarini suslemekle görevlendirdi.(Raffaello Salonları) 1509-1511 yılları arasında gerçekleştirilen imza Salonları fresklerinde her sahne özgün bir kompozisyon ortaya koymak için fırsat oldu. Bunlardan baslicalari Atina Okulu, Eliodoro' nun Salonu'nda Aziz Petrus' un kurtarılışı, Borgo Yangını salonundaki fresklerdir.
Raffaello, sanatının özünü, dingin klasikciligini Madonna tablolarında dile getirir. Foligno Madonnasi (1511-12, Vatikan), iskemleli Meryem (1514, Pitti), Aziz Sixtus Madonnasi (1513, Dresden) vb.
Maddalena Doni (1506, Pitti), 'La Velata' (1516), Leo X ve iki kardinal (1518-19, Uffizi), Baldassare Castiglione (Louvre) gibi portre çalışmalarında, renk ve değerlerin uyumlu kullanımıyla birleşmiş, cok duyarlı bir ruh sezgisi bulunduğunu gösterir. Son yapiti Gorunme'de (1517-1520, Vatikan Muzesi) 25 figürüyle kompozisyon, perspektif ve ışık arayışlarında vardığı noktayı ortaya koyar.
Resim yapıtlarının yani sıra mimarlık alanında da önemli çalışmalar yapmıştır. 1514'de San Pietro'nun mimari oldu. Loggia galerisini tamamladı. 1512'de arazi plan üzerine S. Eligio degli Orefici kilisesinin projesini hazırladı. Santa Maria del Popolo'daki Chigi capellasi'ni tasarladi. XVii. yy.'da yikilan Branconico dell'Aquila sarayı için balkon, nişler ve yalancı öğelerle süslü bir cephe gerçekleştirdi. Ayrıca Floransa'daki Pandolfini Sarayı'nın ve Roma'daki villa Madama'nin planlarını yaptı.
Raffaello, sanatıyla, yoğunluğu incelik ve ölçülülükle birleştiren dehasıyla, sanatın tüm alanlarında XiX. yy. sonlarına kadar kalıcı bir etki bıraktı.