Ömer AĞAÇLI - İSLAM’DA BEŞERİ OTORİTE YOKTUR
İslam’ın bir tebliğ dini olması, özellikle de insanla Allah arasındaki doğrudan, aracısız bağlantının kurulabileceğinin döne döne altının çizilmesi, merkezi bir dini otoritenin ortaya çıkmasına cevaz vermez.
İslam, dini otoriteyi kabul etmez. Kur’an’da genel olarak peygamberleri özel olarak da Hz. Muhammed’i takdim ederken, onu Allah’ın vahyini tebliğ etmekten ibaret bir misyonu olduğunu belirtir. Bu bağlamda peygamberlerin bile otorite olarak kabul görmediği bir dinde kimsenin otorite olma hakkı yoktur diye düşünüyorum.
Bu nedenle İslam’da “velayet” ilme dayandırılmıştır. İdari bir velayet yoktur. Çünkü idari, yönetsel velayet, dini otorite demektir. İslam’da velayetin ilme dayanması, toplumsal zeminde İslam’ın gelenekselleşmesinin ve kurumsallaşmasının da önü böylece kesilmiştir.
Otorite zorlamayı gerektirir. Daha başlangıçta 2/256 ayette: “Din de zorlama yoktur” diye kapıyı kapatmıştır. Zorlamayı kul yapacağına göre kula kulluk yoktur. Herkes Allah’ın kuludur. Başkasına tahakküm etmeye kalkmak, insanın kendini ilah konumuna yükseltmesi anlamına gelir ki Kur’an böyle insanın halini” despot”, “tağut” ve “firavun” olarak kavramlaştırır ve şiddetle reddeder ve bunu şirk olarak görür.
Tağut veya ilahlaşmış insan hali, Hz. Musa ile Firavunun karşılıklı konuşmalarında anlatılır.
79/24: “Firavunun, Hz. Musa’ya ‘Sizin Rabbiniz benim’ ” demesi, insanın ilahlık iddiası halidir. Bu hal, nefsin kendini Allah’ın yerine koyması halidir.
Şu kadar ki Allah, kendi mesajı karşısında akıl ve irade vererek yarattığı insanı tamamen serbest bırakmış ve dininde hiç bir otoriteyi kabul etmemiştir. İSLAM’DA dini otorite sadece Allah’tır, beşeri dini otorite yoktur.
İslam’da beşeri dini otorite demek, Allah adına hüküm vermek demektir. Bir anlamda Allah’ın temsili. Allah’ın mutlak ilahi otoritesinin eksik bir mahlukat olan insan tarafından temsil edilmesi muhal bir iştir. Yaratık yaradanı nasıl temsil edebilir? Peygamberlerin bile tebliğci olduğu bir dinde bunu kabul etmek mümkün değildir.
Anladığım kadarıyla, Hristiyanlıkta sorunların temelinde “Tanrı bilimsel” yani teolojik nedenler vardır. İslam’da ise tam tersi teolojik nedenler değil siyasi nedenler bulunmaktadır. Hz. Muhammed’den sonraki dönemde ortaya çıkanlar tamamen siyasi işlerdir. Dört halifenin dönemi ve onlardan sonraki dönemlere bakınca çok daha rahat anlayabiliyoruz. Halifelik kavramı, Peygamberden sonra çıkmıştır. Halifelik kavramının dini hiçbir yasallığı yoktur. Tamamen siyasi bir kavramdır.
İslam, dinsel yetkeye(otoriteye) kapılarını kapatınca, müslümanlar siyasi yetkeye yönelmişlerdir. Şu kadar ki İslam dünyasında tüm sorunlar siyasi yetke merkezlidir. Dinsel yetke olmayınca, dinsel yetke, siyasi yetke mücadelesinden de söz etmek mümkün değildir. Halifelik, tarihi bir olgu olarak daha sonra tebarüz etmiştir ve dini bir temeli yoktur, dünyevi bir kavramdır.
Din ve siyasetin kendisi bir amaç değildir. Din, insanın manevi dünyasıyla, siyaset de maddi dünyasıyla ilgilidir. BÜTÜN MESELE, HALKIN İNANCIYLA HALKIN EĞEMENLİĞİNİ UZLAŞTIRMAKTIR. SİYASETİN EN HAYATİ TARAFI DA BURADAN KAYNAKLANIR.
Hz. Peygamber’in, Medine’de oluşturduğu Medine Site Devleti örneğinde, halkın eğemenliği ile halkın inancını en güzel biçimde uzlaştırarak en güzel örneği vermştir.
Dinler tarihine bakıldığında her peygamber tarih boyunca düşünce özgürlüğünün, toplumsal ilerlemenin, hukuki haklarında yaratıcıları olmuşlardır.
Hz. Muhammed de Medine’de insanların bilinç dünyasında politik bir uyanışın ateşini yeniden yakmıştır. Bu bilincin temeli de ahlak ve adalet ilkeleri olmuştur.
Devlet, beşeri bir aygıttır. İnsan aklı ve iradesinin ürünüdür. Devlet, dünyevi bir otoritedir. Devlet, örgütleşmiş toplumdur. Siyasal toplumu insan aklı ve iradesi oluşturmuştur. Hürriyet, Allah’ın insana verdiği bir haktır. Hürriyet maddi, manevi ihtiyaçtır. Siyasal rejim, insan hürriyetleriyle ilgilidir. Din, insana ve topluma ahlaki bir yaşam ve davranış çerçevesi çizer. Devletin ve siyasetin tek bir nedeni vardır ki o da adalettir. Devlet hukukun yaratıcısıdır. Devlet hukuka tabi olur, dine değil. 4/58 ayette: “Allah, insanlar arasında hükmettiğinizde adaletle hükmetmenizi emretmektedir” diye hukukun amacının adalet ilkesi olduğunu belirtir.
Bizce en önemli konu “şeriat” konusudur. Şeriat zannedildiği gibi hukuk değil, din kurallarıdır. Şeriat, ibadetler ve ahlak kurallarıdır. Şeriat, İslam kültür çevrelerinde bir hukuk sistemi şeklinde değil daha çok sosyalleşme ve kültürleşme süreci olarak işlev görmüştür. Şeriat devletten bağımsız işleyen bir toplumsal faktör olarak ortaya çıkmıştır. Bu da dini ve dünyevi sahaları pratikte birbirinden ayrı olarak çıkmıştır. Yani siyasi ve dini kurumlar birbirleriyle bütünleşmemiş, birbirinden bağımsız kalmıştır.
Benim anlayışıma göre İslam, özel alanda vardır, kamu ve devlet alanını bağlamaz. İSLAM, ÖZEL ALANDA VAR OLDUĞU İÇİN MENSUPLARINA DİNLERİNİ ÖZGÜRCE YAŞAMA İMKANI TANIMAKTADIR. BÖYLE VARLIĞINI HER ORTAMDA SÜRDÜRMEKTEDİR. BU ONUN VARLIĞINI SÜRDÜREBİLMESİNİN TEK NEDENİDİR.
Eğer İslam, devlet sistemine bağımlı olsaydı, siyasi rejime göre o da şekillenir ve özünden uzaklaşırdı. Şu kadar ki din bir tebliğdir. Aracıları ve baskıyı reddeder. İnsan düşüncesinin denetlenmesini ve yönlendirilmesini kabul etmez. İnsan düşüncesini kendi sığ beyinlerine göre yönlendirenler din adamlarıdır. Kur’an’ın en çok şikayet ettiği de din adamlarıdır.
Müslümanların tarihine bakıldığında dinsel yetkeye öykünmelerin olduğu bir gerçektir. Türkiye’de de bu öykünmeler olmuştur ve hala bu kafada olanlar vardır. Dinsel yetkeye öykünmeler ve hevesler, toplumda ayrıcalıklı konuma gelme çabalarından başka bir şey değildir. Bunların dinle ve imanla hiç ilgisi de yoktur. Bu çabalar tamamen nefsanidir. Bu çabalar toplumsal hiyerarşi de tepelere çıkma arzularından başka bir şey değildir. Cahil ve asalakların ataklarıdır bunlar. Şunu iyi anlamak gerekir. İslam, doğuştan ve edinilmiş statüyü kabul etmez. Sonuçta din, her insanı aynı haklara sahip bireyler olarak kabul eder. Hak ile ilişkileri takva, halk ile ilişkileri de ilim ve adalet temeline oturtmuştur. Kur’an’a göre kimse kimsenin inancına karışamaz, hüküm veremez. HÜKÜM ALLAH’INDIR. ALLAH’TAN BAŞKA KİMSE DİN ALANINDA HÜKÜM VEREMEZ. PEYGAMBER HAYATINDA KİMSEYE DİN, İMAN HAKKINDA HÜKÜM VERMEMİŞTİR.
Yazarın diğer yazıları 22.6.2018 -ATALARA TAPMA KÜLTÜ, ECDATPERESTLİK ÜZERİNE 8.6.2018 -DİN, NEFSİN SIFATLARINDAN RUHUN SIFATLARINA HİCRETTİR 1.6.2018 -İNANÇ VE İNSANIN MANEVİ HALLERİ 18.5.2018 -RAMAZAN AYININ VAROLUŞSAL ÖNEMİ 4.5.2018 -DİN, DEVLET BÜTÜNLEŞMESİ YIKIMDIR 27.4.2018 -“DİN” VE “İLİM”DE OTORİTE İNSANLIĞIN FELAKETİDİR 20.4.2018 -İNSANIN PUTPERESTLİK HALLERİ 13.4.2018 -İNSANIN ŞİRK HALLERİ 30.3.2018 -GEÇMİŞTE YAŞAMAK, ZAMANI ŞAŞIRMAK DEMEKTİR 23.3.2018 -MÜTEŞEBBİHE HER YERİ SARDI (İDRİS KILIĞINA GİRMİŞ İBLİSLER) 16.3.2018 -ALLAH’IN İKİ KİTABI 2.3.2018 -ÇAĞIMIZIN İNSANI ARTIK BOZULDU 23.2.2018 -TÜRKİYE’DE TOPLUM ÖLÜYOR 16.2.2018 -İNSAN SORUMLU BİR VARLIKTIR 2.2.2018 -İLAHİ OLANIN İNSANİLEŞMESİ SÜRECİ 26.1.2018 -İNSANIN ZİHNİYET SORUNU ÜZERİNE 19.1.2018 -DOSTLUK ÜZERİNE 5.1.2018 -MANA ALEMİNDE İNSANIN DURUMLARI 29.12.2017 -“AŞK”IN ONTOLOJİSİ ÜZERİNE 22.12.2017 -AŞK’IN YARATICILIĞI ÜZERİNE 8.12.2017 -İLAHİ AŞK’TA KADININ İLAHİLİĞİ 1.12.2017 -ŞERİAT NEDİR?... 24.11.2017 -İSLAM’DA OTORİTE SORUNU ÜZERİNE 21.11.2017 -ALLAH’IN TEK DÜNYASI VE İNSANLARIN ÇOK DÜNYALARI 10.11.2017 -HAYALİ GERÇEKLERE TUTUNARAK YAŞAYAN İNSAN 3.11.2017 -İSLAM’DA EGEMENLİK SORUNU ÜZERİNE 27.10.2017 -GAZALİ’YE YAPILAN HAKSIZLIKLAR 14.10.2017 -İNSANIN ÖZGÜRLÜĞÜ SORUNU AKLA BAĞLIDIR 6.10.2017 -KEVSER IRMAĞI, TEKASÜR IRMAĞI 29.9.2017 -AKLI KULLANMAK FARZDIR 22.9.2017 -RAHMET DİNİ ÜZERİNE DÜŞÜNCELER (2) 15.9.2017 -RAHMET DİNİ ÜZERİNE DÜŞÜNCELER (1) 8.9.2017 -“TAKVA” VE “HEVA” ÜZERİNE 1.9.2017 -İNSANIN BAŞKALARININ ÜSTÜNDEN VAR OLUŞUNU GERÇEKLEŞTİRMESİ SORUNU 25.8.2017 -İNSANIN ANLAM DÜNYASI (MANA ALEMİ) 18.8.2017 -ALLAH, KULLARININ DÜŞÜNCE, NİYET VE EYLEMLERİNE KARŞILIK VERENDİR 11.8.2017 -NEFSİN HASTALIKLARI VE İNSANIN SAVRULMASI SORUNLARI 4.8.2017 -“KİŞİLİK” ve “KİMLİK” SORUNLARI 28.7.2017 -YABANCILAŞMA, YALNIZLAŞMA, SAVRULMA SORUNLARI 21.7.2017 -“ADALET” 14.7.2017 -“AHLAK” ALLAH’IN DEĞİŞMEZ KANUNUDUR 7.7.2017 -KAFİRUN SURESİ VE DİNE KARŞI DİN 30.6.2017 -BİR YOK OLUŞ SORUNU OLARAK “İFTİRA” 23.6.2017 -MAMMON İLE TAGUT EL ELE DÜNYAYI DOLAŞIYORLAR 16.6.2017 -“TAGUT’UN KULLARI” 9.6.2017 -ÇAĞIMIZIN RUHUNU YİTİREN İNSANININ HALLERİ ÜZERİNE 2.6.2017 -RAMAZAN AYI NİÇİN İLAHİ RAHMET AYI’DIR? 26.5.2017 -“İTAAT”İN “TAKLİD”E DÖNÜŞMESİ SORUNU 19.5.2017 -ÇAĞIMIZ İNSANININ KİRLENMESİ VE MANEVİ İKLİMİN DEĞİŞMESİ 12.5.2017 -NEFSİN OYUNLARI İÇİNDE “RİYAKARLIK” İLLETİ 5.5.2017 -BİR YOK OLUŞ SORUNU OLARAK “İHANET” İLLETİ 28.4.2017 -İNSANIN ŞEREFİ OLAN “İFFET” KONUSU ÜZERİNE 21.4.2017 -EPİKÜROS’UN DİNİNE DOĞRU DOLUDİZGİN... 14.4.2017 -YALAN İLE DİN 7.4.2017 -BİR YOKOLUŞ SORUNU OLARAK “İSRAF” ÜZERİNE 31.3.2017 -ŞEHİRLERİN MİMARİ DÖNÜŞÜMÜ 24.3.2017 -İNANÇ - MEDENİYET VE MEKAN 17.3.2017 -“EDEP” ÜZERİNE YENİDEN DÜŞÜNMEK 10.3.2017 -NEFSİN OYUNLARI İÇİNDE GURUR VE KİBİR OYUNU 3.3.2017 -VAR OLUŞTA İNSANIN TRAJİK DURUMU 24.2.2017 -KUR’AN’IN ÖTEKİSİ KİMDİR?... 17.2.2017 -VAROLUŞ DA AŞK ÜZERİNE... 10.2.2017 -“İSLAM” KAVRAMININ ANLAM ZENGİNLİĞİ ÜZERİNE 3.2.2017 -İNSANI İNSAN YAPAN “MERHAMET” ÜZERİNE 28.1.2017 -İNSAN AHLAKİ BİR VARLIKTIR