Tanzimat Sonrası Osmanlıda Mesleki Eğitim Nasıldı?
Sait Paşa’nın Mesleki Okullarla İlgili Görüşleri
Doç. Dr. Tayyip DUMAN, “Mesleki ve Teknik Eğitimin Gelişimi”, Türkler Ansiklopedisi, C 15, s. 68.
Osmanlı Devletindeki mesleki eğitim anlayışında okullaşmaya gidilmesinin nedenleri neler olabilir?
Osmanlı Devleti’nde yerli sanayi kapitülasyonlar nedeniyle korumasız kalmış ve çöküş sürecine girmişti. Devlet adamları bu durumu önlemenin yollarından biri olarak da teknik bilgi verecek okulların açılmasını zorunlu görüyorlardı. Tanzimat Dönemi’ne kadar mesleki eğitim, loncalara alınan küçük çocukların yetiştirilmesi şeklinde devam ediyordu.
Mesleki okulların açılmasına yönelik ilk uygulamalar Mithat Paşa’nın Niş ve Tuna valilikleri sırasında gerçekleşti. Bu bölgelerdeki kimsesiz çocuklara ıslahhanelerde terzilik, ayakkabıcılık, matbaacılık eğitimi verildi. 1868’de İstanbul- da Sanayi Mektebi açılarak bugünkü endüstri meslek liselerinin temeli atıldı.
XIX. yüzyılın ortalarından itibaren öğretmenlik, ziraat, tıp, memurluk, hukuk, ticaret vb. alanlarda birçok meslek okulu açılmıştır.
Bu dönemde kız çocuklarının eğitimlerine dair yeni düzenlemeler yapılmıştır. Tanzimat Dönemi’ne kadar kız çocukları sadece sıbyan mekteplerinden faydalanabiliyor, idareci ve aydın kesimin kızları ise özel dersler alarak eğitimlerini devam ettiriyorlardı. 1869 Maarifi Umumiye Nizamnamesi ile kızlar için öğretmen okulu açılması, rüştiye sayısının artırılması kararlaştırıldı. Ayrıca kız sanat okulları ve kadın sağlığı için ebe mektebi açıldı.