Allah herkesi cennete girecek biçimde yaratamaz mıydı? | Sorularla İslamiyet
Tarih: 25.05.2016 - 01:53 | Güncelleme: 20.12.2018 - 14:31
- Bazılarından sorular alıyorum:
- Allah herkesi cennete girecek biçimde yaratamaz mıydı?
- Evet, Allah'ın sanatını görmek için onu bulmak için yaratıldık ama bu sınav neden var?
- Kulluk görevini kimin alacağı sorulduğunda sadece insanın kabul ettiğini biliyoruz. Ama soru sorulduğunda melekler zaten kulluk için yaratılmamıştı yani iradesi kısıtlıydı fakat yine de bu soru soruldu nedeni nedir?
- Ya da şöyle mi oldu: Tüm mahlukatlara aynı irade verildi sonra biz kabul edilince diğerlerinin iradesi mi kısıtlandı?
Bu konuyu birkaç madde halinde açıklayamaya çalışacağız:
1) Evvela şunu belirtelim ki, Allah insanları imtihana tabi tutmadan hepsini cennete koyabilirdi. Fakat Allah’ın ilim ve hikmetle dolu muradı / iradesi imtihan yapmayı ön görmüştür.
“Eğer dileseydik bütün insanlara hidâyet verir, doğru yola koyardık. Lâkin 'Cehennemi cinlerden ve insanlardan bir kısmıyla dolduracağım.' hükmü kesinleşmiştir.” (Secde, 32/13)
Allah sonsuz hikmetinin öngördüğü şekilde canlı varlıklardan bir kısmını nefis unsurları olmayan, yalnız akılları olan melekler gibi Allah’a her zaman itaat eden ve ona asla isyan etmeyen mahluklar olarak yaratmıştır.
Demek ki, Allah’ın affetmeyi, mükâfatlandırmayı, cezalandırmayı ön gören (Muhsin, Kerim, Rahman, Rahim, Gafur, Affuv; Âdil, Muntakim, Kahhar, Şedidu’l-İkab gibi) isim ve sıfatlarının tecellileri için bir imtihan açılmış ve bu imtihana uygun bir varlık olarak da insanoğlu yaratılmıştır.
Özgür irade, Allah’ın mutlak iradesinin bir tezahürüdür. Allah, insanın küçük mikyastaki ilmini, kendi sonsuz ilmine, ufacık kudretini kendi sonsuz kudretine bir vahid-i kıyasi / ölçü birimi yaptığı gibi, onun cüzi iradesini de kendi külli iradesine bir mirat-ı tarassud, yani onun küçük iradesini kendi sonsuz iradesinin anlaşılmasına bir ayna yapmıştır.
İnsanlar yapıları itibariyle yeryüzünde fitne-fesat çıkarmaya meyilli olmalarına rağmen onların -Allah’ın varlığı ve birliğinin göstergesi olan- kâinat hakkındaki idrakleri sebebiyle yaratılmışlardır.
“Biz insanı en güzel biçimde yarattık.” (Tin, 95/4),
“Biz, hakikaten insanoğlunu şan ve şeref sahibi kıldık. Onları, (çeşitli nakil vasıtaları ile) karada ve denizde taşıdık; kendilerine güzel güzel rızıklar verdik; yine onları, yarattıklarımızın birçoğundan cidden üstün kıldık.” (İsra, 17/70)
mealindeki ayetlerde, insanın varlığı meleklerden daha farklı bir ilahî tecelliye mazhar olduğuna vurgu yapılmıştır.
Maneviyat ve ruhaniyat âlemlerinin en mütenevvi çekirdekleri yine cismaniyettedir.” (Asa-yı Musa, s. 45; Şualar, On Birinci Şua, s. 228; ayrıca bk. Sözler, Yirmi Sekizinci Söz, s. 498)
İnsanlar ise, imtihana tabidir. İmtihanın en önemli malzemesi ilimdir. Herkes öğrendiği ilmi kadar değer kazanır. Nitekim,
“Ey inananlar, toplantılarda / meclislerde size 'Yer açınız.' dendiğinde yer açınız ki Allah da size yer açsın. Size, 'Kalkınız.' dendiğinde kalkınız ki, Allah da içinizdeki inananları ve kendilerine ilim / bilgi verilenleri derecelerle yükseltsin. Allah tüm yaptıklarınızdan haberdardır.” (Mücadele, 58/11)
mealindeki ayette ilim sahiplerine üstün derecelerin verildiğine özellikle vurgu yapılmıştır.
Allah, bir nevi / tür olan insanoğlundan binler türü çıkarmak hikmetiyle onları imtihana tabi tutmuştur.
Sorumlu tuttuğu bütün insanlara iyi ve kötüyü, güzel ve çirkini, yanlış ve doğruyu birbirinden ayırabilecek mekanizmalar vermiş ve onun özgür iradesini, cehaletten, kötülükten, çirkinlikten yana mı yoksa ilimden, iyilikten, güzellikten yana mı kullanacağını uygulamada görmek istemiştir. Bu ise imtihanı gerektirir. Çünkü bu imtihan sayesinde, sadakat ve doğruluğun zirvesinde olan Ebu Bekir ve ona benzeyen kimseler ile yalancılığın zirvesinde olan Müseyleme-i Kezzab ve ona benzer insanlar fark edilir.
Bununla beraber, unutulmamalıdır ki Allah’ın iradesi -illetsiz, sebepsiz, gerekçesiz de olsa- bir konuya tercihini yaptığı zaman, buna teslim olmaktan başka bir seçenek yoktur.
“Allah yaptıklarından sorulmaz / sorgulanamaz. Fakat insanlar sorguya çekilir.” (Enbiya, 21/23)
mealindeki ayette işaret edildiği gibi, Allah’ın iradesi konuştuğu yerde, insanların iradesi susmasını bilmelidir...
Özgür iradeli olmak bize ne kazandırır?
Meleklerin sabit makamına kıyasla insanların yaratılışındaki hikmet nedir?