YERYÜZÜ VE CEHENNEM
Son Yargı adlı resmin bu detayında sol tarafta yeryüzünü sağ tarafta ise cehennemi görürüz. Ortada üstte melekler kıyamet günü borazanlarını çalmaktadır. Yeryüzü bu resimde ölümün ve geçiciliğin semboldür. Sağ tarafta ise Charon'u ruhları cehenneme atarken görülmektedir. Sağ alt köşede ise cehennemin efendisi, şeytani görünümüyle Minos vardır. Michelangelo cehennemi betimlerken Dante'nin İlahi Komedya adlı eserini kaynak almıştır. Charon'un ruhlara küreğiyle vuruşu, Minos'un cehennemde bekleyişi ve kayığın bir bataklıktan geçişi gibi öğeler Dante'nin eserinde belirtilmiştir. Cehennemdeki ruhların acı çekişi yüzlerindeki ifadeden belli edilmektedir. İzleyici cehennemin korkunçluğunu buraya bakarak anlayabilir. Michelangelo yeryüzündeki ölüm, cehennemdeki acı temasını yansıtabilmek için buralarda daha koyu renkler kullanmıştır. Resmin üst taraflarında ise ruhların göğe yükselişini ya da lanetlilerin cehenneme gidişini görebilmekteyiz. Bu kısımda beni Micheangelo'nun çizimlerideki gerçekçi fizik çok etkilemiştir. Mesela göğe çıkan bazı ruhlar kaldırılmaktadır. Michelangelo bu kaldırış hareketlerini çok güzel betimlemiştir.
Michelangelo'nun ilk heykelinde Meryem'i İsa'yı emzirirken görmekteyiz. Bu eserde İsa'nın boyutları abartılmıştır. İleride bütün figürlerini normalden büyük yapacaktır. Antik heykellerde de bazı figürlerin basamaklara ve merdivenlere da-yandığını görebiliriz. Michelangelo antik Yunan ve Roma sanatından çok etkilenmiştir. Donatello'nun eserlerindeki gibi merdiveni yaparken güçlü bir perspektif kullan-mıştır. Fakat merdivenin basamaklarını diğer figürlere oranla daha büyük yapmıştır. Örneğin Meryem'in üzerinde oturduğu basamak neredeyse ayağından dizine kadar olan uzunluğa eşittir. Kişilerin iç gerilimleri canlandırılmaya başlanmıştır. Arkadaki figürlerin boyutlarına bakarsak çocuk olabileceklerini anlarız. Bunlardan bir tanesi tırabzana yaslanmış aşağı bakarken diğer yere bir şey dökmektedir. Bunların çok belirgin olmamasından Meryem ve İsa daha yüce gözükmektedir. Meryem' in kafasının çevresinde aziz halesi vardır. Bunu sonraki rölyeflerinde kullanmamıştır.
Evlenen zengin bir çiftin siparişi üzerine yapılmıştır. Leo-nardo da Vinci'nin Madonna, Çocuk İsa ve Azize Anna adlı tablo-sundan esinlenme vardır. Meryem'in ayaklarından başlayan Aziz Yusuf'un kafasında sonlanan spiral bir düzen vardır. Leonardo' nun resminde de figürler piramidal bir düzen içindedir.
Michelangelo çoğu zaman bir hareketin ortasını ya da he-men öncesini betimlemiştir. Bu eserde de hareket yarım kalmıştır.
Meryem'in sol koluna baktığımızda kaslı bir bedene sahip olduğunu, ölçülerinin bir erkeği andırdığını görüyoruz.
Resme mavi sarı ve kırmızı hâkimdir. Birbiriyle uyumsuz renkleri kullanarak Michelangelo zamanın tabularından birini yıkmıştır.
Arkada duran çıplak figürler antik heykelleri andırmaktadır. Onların gerisindeki tepe Leonardo'nun resimlerindeki arka planlara benzer.
Bu rölyefte Meryem, çocuk İsa ve üçüncü bir çocuk resmedilmiştir. İsa Mer-yem'in kucağında uzanmakta, adeta diğer çocuktan kaçar gibi durmaktadır. Meryem ise diğer çocuğa bakmaktadır. Rölyefin ço-ğunu Meryem kapladığı için dikkatler ona yönelmektedir. Kıyafetinin kıvrımları her zamanki gibi ustaca yapılmıştır. Üçüncü çocuğun mistik bir havada verilmesi yüzü-nün pek belli olmaması onun bir melek ol-ma olasılığını arttırır. Leonardo da Vinci' nin "Kayalıklar Meryem'i" adlı eserine çok benzemektedir. İki eserde de figürlerle izleyici arasında sanki bir uçurum varmış gibi gözükür. İkisi de aynı konuyu işler. Leonardo'nun eseri kayalıklı bir mağarada geçerken bu rölyefte boşluklar taşın doğal hali ile bırakılmıştır. Bu da mekânın bir mağara olma ihtimalini arttırır. Eğer düşüncem doğru ise (diğer çocuk bir me-lekse) karakterler tamamen aynıdır.
Rölyefin dışarısına doğru uzanan Meryem'in başı bir köşesini oluşturmak üzere eserde piramidal bir düzen (Leonardo da Vinci'nin soldaki resminde kullandığı teknik) vardır. Eserin ilgi odağı da Meryem'dir. Çocuk İsa büyümüş de küçülmüş gibidir. Sağ dirseğiyle Meryem'in kucağındaki kitaba yaslanır ve onu okurmuşçasına başını eğmiştir. Meryem'in kıyafetinin kıvrımları aşağı doğru gittikçe belirginleşmektedir. Arkada da başka bir çocuk yüzü görülmektedir. Bu bir melek figürü olabilir. Leonardo'nun Meryem, İsa ve Azize Anna resmiyle ben-zerlikler vardır. İki eserde de karakterler bir üçgen oluşturmaktadırlar. Bu eserdeki üçgenin köşeleri Meryem'in başı, kalçası ve bebek İsa'dır.