Dersimli Efo savciyi asamadi 2011'de Tunceli'deki savciliklar, Dersim olaylari ile ilgili yapilan 4 ayri suç duyurusunu takipsizlikle sonuçlandirdi.
2011'de Tunceli ve ilçelerindeki savciliklar, Dersim olaylari ile ilgili yapilan 4 ayri suç duyurusunu takipsizlikle sonuçlandirdi.Basbakan Recep Tayyip Erdogan'in, Tunceli'de 1938'de yasanan olaylar nedeniyle özür dilemesine karsilik, yarginin 2011'de "hak" talebinde bulunanlara "egemenlik hakki" ile yanit verdigi ortaya çikti.
Birbirinin neredeyse aynisi olan kararlarda, Basbakan'in olaylarda 13 bin 806 kisinin öldügünü, 11 bin 683 kisinin sürgün edildigini açiklamasina karsilik, isyanlara karisanlar disinda zarar görenin olmadigi, devletin ölçülü biçimde egemenlik hakkini kullandigi savunuldu. Dosyalar, savciliklarin kararlari nedeniyle AIHM'ye tasindi.
4 AYRI SUÇ DUYURUSUNA TAKIPSIZLIK
Basvurularda, su iddialar yer aliyordu:
- Akgün davasi: 1938'de Tunceli Nazimiye'de aralarinda devlet memuru dedesinin de bulundugu aile mensuplari kursuna dizilen Hüseyin Akgün, kalanlarla birlikte Kütahya'ya sürüldü. 1947'de çikan afla geri dönen aile, tarla ve evlerine el konulmasi nedeniyle bunlari geri istedi. 1955'te konuyla ilgili kurulan komisyon, aileye topraklarini geri vermedi. Akgün, topraklarinin verilmesi, ailesinin gömüldügü toplu mezarin açilarak sorumlularin cezalandirilmasi için suç duyurusunda bulundu.
- Efo Bozkurt davasi: Efo Bozkurt ve aralarinda Kurtulus Savasi'nda Istiklal Madalyasi alan babasinin da bulundugu aile mensuplari, kursuna dizildi. Kursuna dizildikleri sirada bazi aile mensuplarinin küçükleri ve kadinlari korumak için önlerine atilmalari sayesinde, ailenin bazi mensuplari sag kurtuldu. Bozkurt, toplu mezarlarin açilmasi ve ailesinin öldürülmesi nedeniyle suç duyurusunda bulundu. Bozkurt, sag kurtulan babasinin Istiklal Madalyasi belgesinin ve annesi dahil ailesinden öldürülenlerin kütükteki ölüm tarihinin "0.0.1938" olarak gözüktügü belgeyi de savciliga sundu.
- Karadag davasi: Dersim olaylari sirasinda ailesi öldürülen ve el konulan mallari üçüncü kisilere satilan Ali Karadag, mallarin iadesi için suç duyurusunda bulundu.
- Toplu mezar davasi: Olaylar sirasinda Dersim'den Erzincan'a giden köylülerden 95 kisi kursuna dizilerek gömüldü. Bu kisilerin bulundugu yerdeki kemikler, yakin zamanda toprak altindan görülmeye baslandi. Bunun üzerine, toplu mezarin açilarak, öldürülenlerden geriye kalan kemiklerin ailelerine teslim edilmesi için savciliga basvuruldu ve sorumlularin cezalandirilmasi istenildi.
CEVAPLAR BASILMIS GIBI
Benzer olaylar için de örnek olusturan basvurulari görüsen savciliklar, neredeyse birbirinin kopyasi olan gerekçelerle 4 sikayet dilekçesini de takipsizlikle sonuçlandirdi. 2011 Subat, eylül aylari arasinda verilen takipsizlik kararlari üzerine davalar, AIHM'ye tasindi.
Tunceli ve Hozat savciliklarinca verilen ve diger savciliklarca da örnek kabul edilen olaylarla ilgili takipsizlik kararinda, tarihe geçecek ifadeler kullanildi. Birbiriyle neredeyse ayni olan ve küçük kelime farkliliklari disinda ayni cümleleri içermesi nedeniyle "matbu" hazirlandigi izlenimi olusturan kararlarda, özetle, su ifadeler yer aldi:
"TCK'da yer alan soykirim suçu ile insanliga karsi islenen suçlarla ilgili maddenin 76. maddesinin gerekçesinde açikça, Türkiye'nin BM Soykirim Suçunun Önlenmesi ve Cezalandirilmasi Sözlesmesi'ni 1950 tarihinde çekince koymaksizin onayladigi belirtilmistir.
MÜMKÜN DEGIL OLAMAZ
Sikayetçilerin iddia ettigi ölüm vakalarinin bu suçlar kapsaminda degerlendirilmesi hem hukuken hem de tarihsel olarak mümkün degildir. 1923'te kurulan Türkiye Cumhuriyeti devletine karsi bölgesel nitelikte silahli bir isyanin bas gösterdigi, isyancilarin devletin bölünmez bütünlügünü bozacak hadde varan eylemlerde bulundugu, devletin de kaynagini uluslararasi hukuktan alan milli egemenlik hakkinin kullanilmasi çerçevesinde bu silahli isyancilarin ülkemizin milli egemenligini parçalama asamasina varan eylemlerini lüzumu hasil oldugu takdirde silah da kullanmak kaydiyla etkisiz hale getirdigi, ancak bunun belirtildigi üzere isyanci kisilerle sinirli kaldigi tarihsel bir gerçekliktir."
ÖLÇÜLÜ SEKILDE BASTIRDI
Merkezi otoritenin güçlendirilmesine karsi çikan birtakim asiret reisleri isyan hareketine baslamis, isyancilar karakollara silahli baskinlarda bulunmus, intikal halindeki askeri birliklere saldirmis, askerleri sehit etmislerdir. 4 yil süren silahli isyan hareketi karsisinda devlet de egemenlik hakkini mesru sinirlari içerisinde kullanmis, isyani ölçülü bir sekilde bastirmis, asiret reislerini de dönemin hukuk sinirlari içerisinde cezalandirmistir. ... Bu mücadelesinin dayanagi da milletlerarasi hukukta ifadesini bulan milli egemenlik hakki olmustur.
Sikayetçinin isnat etmis oldugu eylemler hiçbir surette kabul edilmemekle birlikte ... TCK'nin 102. maddesindeki zamanasimi süresi dikkate alindiginda her ölüm vakasi açisindan kanundaki zamanasimi süresinin geçtigi, bu nedenle isnat edilen suçlar bakimindan da islem yapilmasina gerek olmadigi anlasilmistir.