Prematüre Doğum, Prematüre Doğum Nedenleri, Prematüre Doğumun Belirtileri,
Anasayfa » Doğum » Prematüre Doğum
Burada unutulmaması gereken nokta, sağlıklı normal bir bebek rahimde ne kadar uzun süre kalırsa, doğum sırasındaki kilosu o oranda artacak, doğumdan sonra problem yaşama riski ve özel bakım ünitesinde geçireceği zaman da aynı oranda azalacaktır. 23. haftada doğan bir bebeğin engelsiz ve sorunsuz olarak hayatta kalma şansı yüzde 1’dir, ama rahim içerisinde geçen her hafta hayatta kalma şansını büyük oranda artırmaktadır, yani 26. haftada bebeklerin dörtte biri sorunsuz bir şekilde yaşayabilmekte, 30. haftada ise sakatlık riski çok düşmektedir. Eğer bebeğin dış dünyada daha iyi bakılacağını gösteren bir sorun yoksa uzmanlar, bebeğinizin rahim içerisinde kalabildiği kadar kalmasını sağlamak için ellerinden geleni yapacaklardır. Prematüre doğumların sadece yüzde 1.5’inin 32. haftadan önce olduğunu ve bu oranın 26. hafta için daha da düşerek yüzde 0.5- 1’e indiğini unutmamak gerekmektedir.
Prematüre doğum riski taşıyan kadınların doğum öncesi kliniklerde incelenmesi yaygınlaşmaktadır. Sitemizin “Yolculuk” bölümünde sizin, doktor veya ebenizin prematüre doğum riskini saptayabilmesi için yardımcı olabilecek belirtilerden bahsetmiştim.
Prematüre doğumun pek çok sebebi vardır, ancak kadınların neden erken doğum yaptığını veya neden zarların doğum tarihinden haftalar önce yırtıldığını saptamaya yönelik tüm araştırmalara rağmen, prematüre doğumların büyük bir kısmı önlenememektedir. Aslında doğumu neyin tetiklediğini bilemediğimiz için, doğumu erkenden tetikleyen mekanizmaları da tam olarak bilemiyoruz. Bir teori, bebek, anne veya plasenta tarafından salgılanan hormonların doğumdaki rolüne odaklanırken, bir diğeri de vajina ve rahim ağzında bulunan spesifik protein seviyesinin doğum sırasında arttığını belirtmektedir. Prematüre doğumların yüzde20 ila 40’nın enfeksiyon kaynaklı olduğu belirtilmektedir ama eğer hiçbir tıbbi neden olmadan prematüre bir bebek dünyaya getirdiyseniz, istatistiksel olarak tekrar prematüre doğum yapma olasılığınız artar.
Prematüre Bebeği Dünyaya Getirirken
Eğer doktorlar doğumu durduramıyorsa, esas itibariyle, bebeğiniz sezaryen gerektiren bir sıkıntı içerisinde değilse, normal doğum yapabilirsiniz. Buradaki iyi haber, doğumun tam olarak gelişmiş bir bebeğin doğumundan daha kısa sürecek olmasıdır. Başı biraz daha küçük olacağı için epizyotomi yerine ufak yırtıklarla doğumu tamamlayabilirsiniz.
Buna rağmen, doğum kanalına inmiş prematüre bir bebeğin kafatası, gelişmiş bir bebeğinkine nazaran daha yumuşak olduğundan, doktorlar bebeğin başını korumak için forseps kullanmaya (dolayısıyla epizyotomiye) karar verebilirler. Zaten kırılgan ve minik olan bebeğin doğum kanalına inişini yavaşlatacağı ve doğum bebeğin doğumundan sonrasında solunum yolu sorunlarına yol açabileceği için ağrı dindirici olarak petidin kullanmamanız faydalı olacaktır.
Doğumunuz başlamış olsa bile, eğer bebeğiniz ters duruyorsa riskli olacağı için vajinal doğum yapmanıza izin verilmeyecek ve sezaryen tercih edilecektir. Yine aynı şekilde plasentanın erken ayrılması, plasenta veya preeklampsi kaynaklı kanama gibi tıbbi durumlarda da, bebek için vajinal doğum tehlikeli olacaktır ve sezaryen tercih edilecektir.
Eğer prematüre bebeğinizi vajinal yolla doğuracaksanız, doğumda ebe ve kadın doğumcu dışında bir de çocuk doktoru bulunacaktır. Bebek doğar doğmaz muayene edilerek gerektiğinde nefes almasına yardım edilecektir. Prematüritenin derecesine göre yoğun bakım ünitesine götürülmeden önce bebeğinizi kısa bir süre kucağınıza alabilirsiniz. Eğer hastanede bebek yoğun bakım ünitesi yoksa doğumdan önce yakındaki başka bir hastaneye transfer olabilirsiniz veya doğumdan sonra bebeğiniz ambulansla acil olarak transfer edilebilir.
Bebeğinizin Karşılaşabileceği Sorunlar
35. Haftada veya daha önce doğan sağlıklı bebeklerin, çoğu solunum veya beslenmeyle ilgili sorunlardan dolayı özel bebek yoğun bakım ünitesinde (SCBU) kalması gerekmektedir. Solunum problemleri bebeğin akciğerlerinin yardım almadan nefes alabileceği kadar gelişmiş ve elastik olmamasından kaynaklanmaktadır.
Yolculuk bölümünde belirtildiği gibi üçüncü üç aylık evreye kadar akciğerler küçük hava yolları ve alveol geliştirmeye devam etmektedir ve ancak 26. haftadan itibaren sürfaktan üretmeye başlamaktadır. Deterjana benzeyen bu madde, gelişen alveolleri kaplar ve doğumdan sonraki oksijen alımı için açılarak kullanılır hale gelmelerini sağlar. Eğer sürfaktan seviyesi azsa, akciğerler serttir ve kolayca çökebilir bu da yeni doğan prematüre bebeğin nefes almasını zorlaştırır. Bu yüzden bebeğin ciğerlerine hava giriş çıkışını sağlayan mekanik vantilatöre ihtiyaç duyulmaktadır.
Yenidoğan doktorları ayrıca bebeğin ciğerlerine yapay sürfaktan verebilir. 35. haftadan sonra genellikle ciğerlerde vantilatörsüz nefes almayı sağlayacak kadar sürfaktan bulunmaktadır, ama yine de yeteri kadar oksijen aldığından emin olmak için bebeğin burnundan ufak bir tüp geçirilebilir.
Eğer 35. haftada veya daha önce doğum yapmanız gerekiyorsa bebeğin ciğerlerindeki sürfaktan artışını sağlayacak bir steroid (betametazon veya deksametazon) verilecektir. Steroidler yaklaşık 24 ila 48 saatte etkilerini gösterir. Bu yüzden ani erken doğum durumunda doktorlar steroidlerin etkisini göstermesi için doğumu ertelemeye çalışacaktır.
Aynı şekilde, 35. Haftada bebeğin emme refleksleri ve sindirim sistemi de tam olarak gelişmemiştir. O nedenle prematüre bebekler tüple, sık sık ve az miktarda sütle (tercihen anneden alman sütle) beslenir. Bebekler zamanla daha büyük miktarda besinlere alışacaktır. Bebekleri yoğun bakım ünitesinde olan endişeli annelere, bebekleri her 3- 4 saatte bir tüple verilen 60 mi besini kolaylıkla aldıktan sonra yoğun bakımdan çıkabileceğini söylüyorum. Bu bebeklerin artık anneden veya biberondan sütü emerek alabileceklerinin açık bir göstergesidir.
Prematüre bebeklerin doğumu genellikle çok medikalize olduğu için, bebeğinizin hayata en iyi şekilde başlamasını sağlayacak tüm ilaçların, araç-gereçlerin ve ekibin bir arada bulunması çok büyük önem taşımaktadır. Doğumda bulunan tıbbi ekip, özellikle ilk kez anne-baba olanlar için, bu durumun ne kadar üzücü olduğunun farkındadır ve işinizi kolaylaştırmak için ellerinden geleni yapacaklardır. Doğumdan hemen sonra bebeğinizin fotoğrafını çekip basucunuza koyarak bebeğinizi tanımanızı sağlayacaklardır. Doğum öncesinde ve sonrasında sorularınızı sormanız için gerekli zamanı ayıracak ve size durumu en açık şekilde anlatabilmek için ellerinden geleni yapacaklardır.
Kızlarım 33. haftada erken doğuma girmemden sonra sezaryenle dünyaya geldi. Gayet iyi bir boyuttaydılar ve doğum öncesi sorun yaşamamışlardı. Yine de ikisinin de solunum ve beslenme yardımı alması gerekiyordu ve dört hafta yoğun bakımda kaldılar. Doktorlar onları eve götürmeden önce her türlü tahlili yaptılar. Tam olarak büyümeleri sadece bir iki ayı aldı, şimdi onları görseniz (Sınıf arkadaşlarının hepsinden daha uzun ve yapılılar) prematüre bebeklerin büyüdüklerinde gayet güçlü kuvvetli olabildiklerine inanabilirsiniz.
Çoklu hamileliklerde, özellikle prematüre doğum, fetal büyüme geriliği, preeklampsi, anemi, plasentanın önde gelmesi ve ikiz transfüzyon sendromu gibi komplikasyonların görülme riski artmaktadır. Tek bebek doğumuna nazaran ikiz doğumlarda serebral palsi görülme oranı çok daha fazladır. Bunun sonucunda da, çoklu hamileliği olan kadınlar doğum öncesi kliniklerde daha yakından incelenmekte ve doğumun genellikle acil yardım imkânı bulunan hastanelerde yapılması planlanmaktadır.
Hamilelik sorunsuz geçse bile, ikizlerin yüzde 50’si 37. haftadan önce prematüre olarak doğar ve çoğunun yoğun bakımda kalması gerekmektedir, ikizlerin, tek bebeklere oranla, gerçek doğum ağırlıkları ne olursa olsun daha küçük ve daha az gelişmiş olmaları, solunum ve beslenme konusunda doğumdan sonraki ilk haftalarda yardım almaları gerekmesi bunun başlıca nedenlerindendir.