Osmanlı İmparatorluğunu Birinci Dünya Savaşına kim soktu? | Modern Tarih
Türkiye Tarihçileri arasında birçok kaynakta rastlanabileceği gibi Birinci Dünya Savaşı’na Osmanlı İmparatorluğu tamamen kendi isteği ve çıkarları doğrultusunda girmiştir. Bu konunun benim bildiğim en ayrıntılı işlendiği kitap David Fromkin’in A Peace to End All Peace: The Fall of the Ottoman Empire and the Creation of the Modern Middle East‘dir (Amazon.com). Bu kitabın Türkçesi Barışa Son Veren Barış : Modern Ortadoğu Nasıl Yaratıldı adıyla Epsilon Yayınlarında çıkmış (Pandora).
Bu kitapta Fromkin savaş yaklaştığında ve hatta başladıktan sonra tarafsız olan Osmanlı İmparatorluğunu kendi yanlarında savaşa sokmak isteyen İngiliz, Fransız ve Almanların temaslarından bahseder. Oysa Osmanlının o sırada yönetimini elinde bulunduran İttihat ve Terakki Cemiyeti (İTC) hükümeti Birinci Dünya Savaşı’na girmeyi zaten değerlendiriyordu. Parti içinde yer yer ve bütün ülkede çoğunlukla tarafsız kalma isteği olsa da Hükümet yetkilileri güçlü tarafta yer alırlarsa Osmanlının bazı topraklarını tekrar ele geçirebileceklerini ve imparatorluğu parçalamaktan kurtarabileceklerini düşünüyorlardı. Bundan sonraki tek soru ise kimin bu savaşta galip çıkacağıydı. Almanların son yüzyılda büyük atılımlar sergilemesi orada eğitim almış birçok İTC yetkilisini Almanların tarafına itmişti ama Almanya zaten son yıllarda Osmanlıları kendi taraflarına almak için gayret gösteriyordu. Hicaz Demiryolu projesi ile Alman Krali’nin Osmanlı ziyaretleri bu eğilimi gösteren önemli olaylardı.
Hem Almanların Osmanlıya yanaşma hem de İngilizlerin karşılarına almak istememe sebepleri Sultanın Halifelik unvanıydı. Zamanın gerçeklerini ne kadar yansıttığı tartışmalı olsa da Halifelik onlar için Orta Doğu ve Hint Yarımadasındaki Müslüman halkı kışkırtıp savaşın gidişatına istenmeyen bir yön verebilecek bir güçtü.
Avrupa’da gücü giderek azalan ama bölgedeki önemi azalmayan Osmanlı konusunda ne yapması gerektiği tartışmaları yeni değildi. Hatta oldukça üzerinde tartışılan bu konu ‘Doğu Sorunu’ ya da ‘Doğu Meselesı’ (ingilizcede Eastern Question) olarak bilinir. Öte yandan Birinci Dünya savaşının temel amacı Osmanlı’nin parçalanması değildi. Hatta savaşın başlamasından iki yıl sonra 1916 yazında bile Rusyada işler karışmaya başladığında İngilizler para ve toprak rüşveti ile Osmanlıları Araplara verdiklere sözlere rağmen yanlarına almak için temasa geçmeyi planlıyorlardı ki o zamanda Sykes-Picot anlaşması çoktan yapılmıştı (Sykes-Picot İngiliz ve Fransızlar arasında Orta Doğunun savaştan sonra nasıl bölüneceğini kararlaştırdıkları gizli bir anlaşmaydı ama bu anlaşma içinde Anadolu’nun sadece Adana ve Sivas’a kadar olan bir bölgesi dahildi – Harita – Metin).
Kısacası arka planda Osmanlı’yi etkisiz hale getirmek ve özellikle Orta Doğu’daki topraklarını ele geçirme planlarının olduğu çok doğru ama Birinci Dünya Savaşına yabancıların komplosu ile girmiş değiliz. Ortamı değerlendirip gayet de bilerek ve isteyerek atılmış bir adımdır bu; her nekadar imparatorluğun ya da Hükümetin bile tamamı başta desteklememiş olsa da.
Osmanlının savaştan sonra parçalanması konusunda da önemli bir noktayı belirtmek gerekir. Yenilen ülkelerin işgal edilmesi savaşların doğal bir sonucudur. Almanya’nin İkinci Dünya Savaşı sonunda İngil, Fransız, Amerikalı ve Rus güçler arasında dört ayrı yönetim bölgesine ayrıldığını ve hatta Rus tarafında kalan bölgenin sonra ayrı bir ülke haline gelmiş olduğunu unutmamak gerekir. Özellikle Birinci Dünya Savaşı söz konusu olduğu zaman kendi sonumuzu kendimizin hazırlamış olduğunu anlayıp bu kaybın sorumluluğunu da üzerimize almamız gerekir.
« Ermeni Sorunu Dosyası Türkler nasıl oldu da kahveden çaya geçti? »
coban (08:00:02) :
siteni begenerek okuyorum, tarihe olan objektif yaklasiminla da gurur duyuyorum, umarim basariyla devam edersin.
birinci dunya savasinda yabancilarin oyununa gelmedigimiz, bizim de girmek istedigimiz ve bazi yerleri almak istedigimiz, gayet objektif(!) lise tarih kitaplarinda da biraz farkedilir bir durumdu. ama bu yaziyi okuduktan sonra ve biraz daha daha arastirdiktan sonra senin varmis oldugun yoruma katiliyorum.
yalniz, sykes-picot anlasmasinda 1916 yilinda anadolunun katilmadigi konusunda emin degilim. buldugum tum kaynaklar, sivas’i da dahil eden bir bolgenin fransizlara ayrildigini gosteriyorlar. yazilarinda kullandigin referans ya da alintilari yazilarinin altina koyabilir misin?
tekrar tesekkurler bu guzel blog icin. kesinlikle tekrar gelecegim, basarilarini devamini dilerim 😉
moderntarih (10:25:45) :
Tesekkür ederim yorumlariniz icin. simdilik aceleye geliyor yazilar uzerinde pek ugrasacak zamanim olmadigi icin ama umarim ilerde daha ayrintili zaman ayirabilirim.
Uyardiginiz konuda haklisiniz. Anadolu’nun büyük bir kismini icermese de savas sonrasi Fransiz isgal bolgelerini acikca belirtiyor. Fransizlarin temel hedefi Suriye oldugundan ve o zamanlar Suriye’nin kesin sinirlari bugunku gibi belirli olmadigindan dikkatsizlikle butun Anadolu’yu bu anlasma disina cikartmisim.
Sykes-Picot anlasmasi hakkinda yazida soyledigim kitap dedigim gibi bu konuda ayrintili bilgi saglayabilir. Ama bircok kitapta kesinlikle deginilmis oldugu icin daha yuzlerce kitap bulunabilir bu konuda tabi ki, ozellikle birinci dunya savasi tarihi uzerine yogunlasan kaynaklarda (Yakinda bir kaynakca sayfasi eklemeyi dusunuyorum tavsiye ettigim kitaplari da iceren). Anlasmanin kendisinin haritasi ve Ingilizce yazisini da internette bulmak mumkun. Yalniz kendi arastirmanizi yaparken bu anlasmanin 1916-1920 yillari arasinda degisiklikler gosterdigini unutmayin.
feyyaz (14:18:31) :
birinci dünya savaşına bizi kim soktu
coban (05:51:52) :
herkes sokmak istedi, biz girdik diyebiliriz. kaybedilen savas sonrasi sanki sucu baskasina atma hevesi var bircok kiside, ama Osmanli’nin kendi cikarlari icin, tekrar guc kazanma umutlariyla savasa girdigi oldukca acik bence.
AHMET HOMAK (14:06:18) :
Bu konuya bir önceki adımı eklemeden kanıya varılamayacağını düşünüyorum : Abdülhamit Han Tahttan indirilmeseydi savaşa girilmeyebilirdi.
ümit (20:29:19) :
ümit (20:31:38) :
ulan bu yazıyı hangi terörist yazmışsa te ………………….. yapıyım
birkan (19:51:00) :
ümit arkadaşım neden böyle düşündüğünü açıklasan iiyi olacak ben yaabncıyım bu konuya ama açıklaaman gereken birşey olduğunu düşünüyorum öyle gelip de burda terör estirmek olmas burası gayet medeni bir sitedir yorum yapıcaksın küfür deil…. (teşekkürleri bekliyorum)
F€YY@ZZ (21:33:07) :
yha oyle deil osmanlı enver pasanın almanlarla gızlıce ımzaladı bı dosylar yuzunden gırdı
kaan (18:49:39) :
bence canakkaledeki iki bogbaz icin girdi
K@@N (18:50:25) :
Hasan (15:41:58) :
Bence Osmanlı Devletı Savasa kaybetıgı toprakları gerı almak ıcın Gırdı. 19 yüzyil Osmanlilarin Gerileme ve Coküs devridir Her alanda Gerileyen Osmanli Devleti Batiyi ornek alarak Yukselecegini anlamis ve Asiriya kacmiştir sonucunda Avrupayi ornek Alan Osmanli Devleti batinin Somurgesi durumuna Düsmüstür ITC ISE Almanların savası kazanacagını tahmın etıklerınden bıde Almanyanyaya asırı hayranlık duydukları ıcın Almanyanın yanında savasa gırdı Fransa ve Ingıltere Osmanlı ıle Asla Bırlıkte hareket tmezdı neden dersenız Nedenı Sudur.
Cünki zaten onların amacı Parcalanmakta olan Osmanlı Devletının parcalanmasını hızlandırmak ve Topraklarından Pay Almaktı bırde Rusya gıbı Bır devlet dururken Osmanlıyı yanlarına Cekıpte Rusları kendılerıne Dusman etmek Delılık olurdu Onlar ıcın Ama sunuda dıyım Osmanlı devletı savasta da Savas sonundada ayakta kalmıstır. yıkılısı haksız olmustur 🙂
saco (15:41:18) :
hiç bana ödevde yardımcı olmadı wikipedi (vikipedya) daha iyi
canakkalehotel (14:50:10) :
ekara (02:49:06) :
1. dünya savasına isteyerek girdiğimiz doğrudur.ama çok önemli bir ayrıntıyı gözden kaçırıyorsunuz.o dönem hükümet olan ittihat ve terakki cemiyeti zaten osmanlının içinde oluşturulmuş bir fitne, darbe ve batı dünyasına vatanımızı peşkeş çekme cemiyetidir.meşrutiyetin ilanı ile başlayan devlet içinde bölünme ve padişahın gücünü yok etme operasyonunun devamıdır.en önemlisi padişahın gücünü kaybettirerek halifelik sıfatıyla müslüman toplumun bir elden yönetilmesini engelleyip, hem osmanlının hemde müslüman toplulukların kolay lokma haline gelmesi için özgürlük zırvalarıyla batının meşrutiyeti ilan ettirmesiyle naşlayan sürecin olgunlaşmış halidir.bu cemiyetin benimsediği yol ise TURANCILIKTIR.bu topluluk padişaha karşı darbe amacıyla askeri tıbbıye öğrencileri tarafından 1889 yılında kurulmuş ve 1902 yılına kadar gizli bir örgüt olarak kalmıştır.daha sonra iktidarı el geçirerek olmayacak hayelperest ve akılalmaz işler yapmışlardır.kardeşi kardeşe kırdıran VAK-I HAYRİYE olayıda bunların eseridir.asıl merkezleri CENEVREdir.arkalrında ise ingilizler vardır.aynı zaman ülkemize ilk defa DARVANİZM saçmalığını sokan ve bunu kurdukları mecmualarla yaynda onlardır.kısacası 1. dünya savaşına girmemiz içimizdeki hainlerin ingiliz oyunlarına alet olmasıyla olmuştur.ana unsur budur fakat bazı diğer sebebler ve arzularda vardır.zaten başa geçirilen padişahlarda işlevsizdir.padişahın ve dolayısıyla halifeliğin hükmünü yitirmesiyle osmanlı devleti darbecilerin ve ingilizlerin oyuncağı olmuştur.
Erol (18:36:08) :
Ekara,Sağolun sizin yorumunuzu görünce hayret tarihi doğru bilen birisi varmış dedim kendi kendime işte yukarıdakilerin öğrendikleri tarih!güleyimde Boşa gitmesin,kafalarımızı hep bu yalan tarihle doldurdular sizin yukarıda belirttiğiniz gibi yapılanların hepsi planlanmış ittihat ve terakki Padişah’ı (2.abdulhamit)devirmek için Fransa’da Taşnaklar’la Mısır’da Siyonistlerle işbirliği yapmıştır, hadi herşeyi Anladık’ta imparatorluk ordusunun içinde o kadar tecrübeli paşa varken,Enver paşa gibi birisi (35) Yaşında tecrübesiz nasıl oluyor’da ordunun başına getiriliyor hangi güç bu Adam’ı oraya getirdi biraz sorgulayın önünüze her konulanı tarih zannetmeyin