Dedektör Yapımı Hakkında Makale - Altın Dedektörü
Elektronik konusunda gelişen teknoloji insanlara çeşitli test imkanları tanıyarak hobi amaçlı çeşitli elektronik denemeler yapabilme olanağı sağlamıştır. İnsanlar basit bir kaç devre yardımı ile kapı zilleri, otomatik yanıp sönen gece lambaları, basit alarm sistemleri, su ısıtıcıları, regülatörler veya basit yapıdaki robotları yapabiliyorlar.
Bunun yanısıra konuya uzman olmayan kişiler tarafından paylaşılan benzer bilgiler, radyo, televizyon veya elektronik eşya tamiri yapar gibi dedektör yapılabileceğini iddia etmişlerdir.
Öncelikle şunu belirtmekte fayda var. Paylaşılan bütün bu içerikler dedektör yapmaya yetecek bilgiler değildir. Dedektör yapımının uzmanlık, uzun bir AR-GE süreci, buna bağlı olarak ciddi bir yatırım gerektirdiğini ve üretim aşamasındaki birçok detaydan bahsetmemişlerdir.
İnternette bulabileceğiniz bilgilerle bugün, metal yaklaştırdığınızda ses çıkaracak veya ışıkla uyaracak basit bir sistem uygulaması yapabilirsiniz. Elektronik bilgisi iyi seviyede olan biri için bunları yapmak çok zor görünmemekle birlikte, yapan kişiye bir şeyler yapmış olma mutluluğunu vermeye yetecek, bundan öteye çok şey beklemek dürüstçe hata olacaktır.
Aşağıda bir cihazın üretilmesinden pazarlanmasına kadar tüm süreçlerde gerekli olan kalite, test, güvenirlik ve yeterlilik belgelerini bulabilirsiniz.
Hem mekanik hem de elektronik tasarımlarda genellikle VLF bantlarında kullanılan (3-50KHz) cihazlarda çalışma frekansları fazla bir radyo frekans temeli gerektirmediğinden herhangi orta büyüklük ve yakınlıkta bir metalin oluşturacağı etkiyi algılamak için milisaniye düzeyinde hassasiyetler yeterlidir ve hobi devreleri oluşturulabilir. Ancak bunu toprak içinde algılamak ve diğer metallere göre ayırmak için kullanılan yöntemlerde nano saniye mertebesindeki gecikme ve hesaplar önem taşır.
Örneğin; 15KHz’lik bir VLF endüksiyon denge sisteminde toprak altında derinlik kaybetmeksizin 0.1 derecelik bir faz farkı önemlidir ve toplam faz skalasında bu faz farkı yaklaşık 18.52 nanosaniyelik bir aralığa denk gelmektedir. Bunun yanında bu faz farkının sayısal analizi için en az 16 bitlik bir örnekleme yapıldığında 3V referanslı bir ölçümde bu yaklaşık 46 mikrovoltluk bir voltaj farkı anlamına gelir. Burada A/D çevirici için 16 bit büyük bir büyüklük olmamakla birlikte bu sinyal seviyesinde hızlı çalışacak “analog” ve “mixedsignal” elemanları yeterli performansla çalıştırmak için gerekli örnekleme hızını yeterince düşük bir gürültü ile temin etmek ciddi bir tasarım konusudur. Sinyalleri sağlıklı olarak dijitale aktarabilmenin ötesinde bunları değerlendirecek matematiksel analiz ve sentez, doğrusal olmayan, diferansiyel analizler gerektirir ki bu, temel mühendislik analitik matematiğinin bir ölçüde ötesindedir ve gerçek zamanlı (realtime) olarak gerçekleştirilmelidir. Sadece VLF için değil, pulse enjeksiyon devrelerinde de temel çalışmayı elde etmek basit sayılabilecek bir devre ile nispeten kolaydır, ancak eddy akımından tepki geriliminin zaman sabitlerinin ölçülmesi ve analizi ile derinlik ve metal ayrım konularına girildiğinde performansın sağlanabilmesi için mühendislik hesapları ve ciddi uğraş sarf etmek gereklidir. Modern cihazlarda profesyonel hassasiyetleri yakalamak için Ar-Ge ve sürekli tasarım çabası gereklidir.
İyi bir elektronik bilginiz varsa atölyenizde basit bir şekilde yapacağınız dedektör temel metal algılama gerçekleştirse de, bu yapacağınız çalışma uygulamada çok sınırlı kalacaktır. Amacınız arazide kullanabileceğiniz türden bir cihaz yapmak ise, bu isteğiniz evinizde çamaşır makinesi, televizyon veya bilgisayar yapmakla eş değer olacaktır. Hatta dedektörü dış ortamda kullanacağınızı, elinize alıp sallamanız gerektiğini ve milimetrik ince ayarların bozulmaması gerektiğini düşünecek olursak, dedektör yapmak bu saydığımız cihazları yapmaktan daha zor olduğunu fark edebiliriz. Bu sebep ile benzer amatör ellerde, iptidai şart ve malzemeler ile üretilmiş bir dedektörün, ticari değeri olmayacağını varsaymalı ve itibar edilmemelidir.