SOKRATES - Havva GÜNAYDIN LAKUTOĞLU
Bir olayı yorumlayabilmek ve tanımlayabilmek için kesinlikle tarafsız yani objektif olmak gerekir.
Sokrates “ senin almaya cesaret edemediğin riskleri alanlar, senin yaşamak istediğin hayatı yaşarlar”
Yine Sokrates “ adaletsizlik ve kötülük yapmaktansa kötülüğe ve adaletsizliğe maruz kalmak daha iyidir. “ Der.
Ne kadar derin ve anlamlı cümleler.
Bu devir maalesef çıkar devri, adalet devri değil.
İstek ve ihtiyaçlar engellendiğinde haksızlık ve adaletsizlik öz varlığına yönelik bir tehdit oluşturduğunda işte o zaman duygular allak bullak oluveriyor.
Yaşamlarımızın öznesi olmaya hakkımız vardır der Adorno. Yani bilinci, sezgisi ve düş gücü olan bilmeye yönelik fakat bilgi nesnesi kendi olmayan” insan” bugünlerde hep birilerinin iki dudağı arasına sıkışmış kalmış.
Bu ciddi cümleler hep Adalet sizsiniz adlı oyunu izlememle alakalı.
Rutkay Aziz ve Taner Barlas’ın birlikte rol aldığı mesajlarla dolu bir tiyatro eseri. İzlediğime son derece memnun olduğum bir eser.
Üç tarihi olayı anlatan oyun 5. Yüzyılda beş yüzler meclisinin ölüme mahkum ettiği Sokrates, Roma’da 1633’de engizisyonun müebbet hapse mahkum ettiği Gallileo ve 1927 yılında Boston’da adaletin ölüme mahkum ettiği iki İtalyan işçinin hikayesini anlatıyor.
İzlerken günümüzde haksızlığa uğrayan bir sürü insanın da gözümün önünden tek tek geçerken dipnotlarında şunlar yazdı. Ne yazık ki gerçek ve ayrıntılar bile bazen işe yaramaz olur.
Sokrates sadece konuştu ve yaptıklarını savundu. Tıpkı günah keçisinin illa da bir suç işlemesi gerekmez o sadece toplum için adalete sunulan bir kurbandır sözlerinin gerçekliği gibi.
Dünyada hala açlıktan ölen insanlar varken.
Dünyada hala fakirler varken.
Dünyada hala birileri daha zengin olmak için başkalarının topraklarına göz dikmişken.
Dünyada hala çocuk gelinler varken, dünyada hakça yaşamak yokken, dünyada yobaz ve cahillerin sesi bilimden daha çok çıkıyorsa, etik, ahlak, erdem gibi kelimelerin yerini kurnaz kelimesi dolduruyorsa, dünyada insanlar mezhep ve din gibi kavramlarla birbirine kırdırılırken, buzullar erirken üstelikte insan denilen canavar yüzünden, hala “adaletten” söz edebilir miyiz?
İyiyi, doğruyu, hakça paylaşımı ve adaleti diliyorum. Dördü bir arada imkansız gibi gözüküyor değil mi?
Yeryüzüne adalet dağıtan bir varlık gönderilseydi acaba ne kadar başarılı olabilirdi; tarafsız, adil ve yansız.
Neyin doğru neyin yanlış olduğuna mahkemeler değil, siyaset ve güçlü insanlar karar verir oldu.
Her şeyi tarafsız ve adil yapacak insanlara ne çok ihtiyacımız var.
Sokrates ahlak görüşünü iki düşüncede açıklar.
“Erdem bir bilgidir.”
“Kimse bilerek kötülük yapmaz.”
İki şıkta bugün için geçersizdir. Çünkü ruhlar ve karakterler çoğunlukla kötülük için daha çok çalışır oldu.
Ahlaki olarak önceliğimiz bir başkasına zarar vermemek olmalıdır. Çok mu zor…