Teknonce > Astronomi > Paris Pişmiş Kimdir? Matematiğe Katkıları ve Kısaca Hayatı
Yayınlanma Tarihi: 15.11.2019
Meksika'nın ilk astronomlarının yetişmesinde emeği geçmiş olan Ermeni asıllı Türk gökbilimci Paris Pişmiş kimdir? İşte Paris Pişmiş'in matematiğe katkıları ve kısaca hayatı...
Paris Pişmiş, 30 Ocak 1991 tarihinde İstanbul'un Ortaköy semtinde dünyaya gelmiştir. Kökleri Anadolu Ermenilerine dayanan bir ailenin çocuğu olan Paris Pişmiş'in gerçek adı Mari Sukiasyan'dır. İlkokulu Üsküdar Yenimahalle'de okumuştur. İlkokulu bitirdiğinde İngilizce, Fransızca, Türkçe ve Ermenice bilen Paris Pişmiş, daha sonraki yıllarda ise Almanca öğrenmiştir. Ortaokul ve lise öğrenimini Üsküdar Amerikan Lisesi'nde görmüş ve lise öğrenimini birincilikle tamamlamıştır. 1930-1931 ders yılında Darülfünun Fen Fakültesi Matematik bölümüne kaydolmuştur. 1933 yılındaki Üniversite reformu nedeniyle Darülfünun'un kapanmasından sonra İstanbul Üniversitesi adıyla eğitime devam eden kurumdan mezun olan Paris Pişmiş, İstanbul Üniversitesi'nin matematik bölümünü bitiren ilk kız öğrenci olmuştur.
Paris Pişmiş, mezun olduktan sonra Erwin Finlay Freundlich'in asistanlığını yapmaya başlamış ve 1937 yılında "Galaksinin Kinematiği ve Dinamiği" konulu doktora tezini tamamlayak doktor unvanı almıştır. 1938 sonunda bir yıllık burs alarak Harvard Rasathanesi'nde yıldızların değişkenliği üzerine bir projede çalışmak üzere ABD'ye gitmiştir. 1941 yılında Meksikalı bir modern astrofizik öğrencisi olan Felix Recillas ile evlenerek Meksika'ya yerleşmiştir. Paris Pişmiş, yıldızlar ve galaksinin dönmesi üzerine çalışmalarını Meksika’da sürdürmüştür. 1946’da 6 aylık bir araştırma bursu alarak Princeton Üniversitesi’nde çalışmak üzere yeniden ABD’ye gitmiş ve ünlü astronom Henry Norris Russell ile çalışma fırsatı elde etmiştir.
Chicago Üniversitesi'nden aldığı iki yıllık bursla Meksika'dan ayrılan Paris Pişmiş, çift yıldızların dönme hızlarını araştırmıştır. 1948'de tekrar Meksika'ya dönmüş ve Meksika Ulusal Özerk Üniversitesi'nde göreve başlamıştır. Tacubaya Gözlemevi'nde astronom olarak görevlendirilmiştir. Eşiyle birlikte üniversitede astronomi dersleri veren Paris Pişmiş, ülkenin ilk astronomlarını yetiştirmeye başlamıştır. 1955 yılında ilk resmi astronomi dersleri başladığında tüm derslerin tek hocası Paris Pişmiş olmuştur.
1960'lı yıllarda galaksilerin spiral yapısının oluşumu üzerine çalışmaya başlamıştır. 1965’te yeni yıldız kümeleri keşfetmiştir. 23 tane yıldız kümesi onun isminden ötürü “PIS” adıyla anılır. 1969 yılında Orta Doğu Teknik Üniversitesi'nde altı ay boyunca ziyaretçi araştırmacı olarak görev yapan Paris Pişmiş, Türkiye'ye sık sık gelerek Ege Üniversitesi Astronomi Topluluğu'nun kurulmasına da katkıda bulunmuştur.
1971 yılında Uluslararası Astronomlar Birliği'nin Meksika Komitesi başkanı seçilen Pişmiş, Meksika Astronomi ve Astrofizik Dergisinin de ilk editörü olmuştur. 1974 – 1980 yılları arasında çeşitli araştırmalar yapmak için yılda iki kez NASA'ya giden Paris Pişmiş, 1980’li yıllarda Aktif Galaksi çekirdeği üzerine çalışmalar yapmaya başlamıştır. 1981 yılında Meksika Ulusal Özerk Üniversitesinde yüksek emekli araştırmacı (Investigador Emerito) unvanını, 1985 yılında aynı üniversiteden yüksek doktor (Doctor Honoris Causa) unvanını almış ve 1996 yılında Tonanztintla gözlem evi kendisine hayat boyu doktor unvanını vermiştir.
Paris Pişmiş, 1 Ağustos 1999 tarihinde Meksika’da hayatını kaybetmiştir.
Etiketler: paris pişmiş kimdir, paris pişmiş matematiğe katkıları, paris pişmiş kısaca hayatı