19 Nisan 2019, 10:57
Trabzon zaten tarihte İstanbul ile birlikte Dünyanın en büyük diğer şehri idi.Anadolunun başkenti idi.Fakat Büyükşehir Statüsüne yeni kavuştuğu halde halâ bu Trabzona en büyük emek veren Padişahlarımız adına bir heykel dikmediler.Hatta eski Belediye Başkanı Asım Aykan döneminde planlanan Doğu-Batı-Güney Üç Padişah kapısı da halâ yerine yapılmadı.Buna dördüncü kapı İskele Atatürk kapısı da eklenebilir.Bunları geçelim.Vadedenler düşünsün.Bir de Atatürk için yapılması gerekenler var.O’nun da Trabzonlulara çok övgüleri var.Gazi Paşa Caddesini bile Cumhuriyet Dönemi İlk Belediye Başkanı Hüseyin Kazaz beye 1930’da O açtırdı.Buna rağmen 1924 tarihli Osmanlıca tarihi Nutkunu Atatürk meydanına bile halâ heykeli yanına nakşetmediler.İyi ki heykeli var.Trabzonda öyle bir yönetim gafleti var ki,geçmişte Vali tahsin Uzer Hatuniye Mahallesindeki üç Vali türbesini yıktırdı.Kadri Paşa,Asım Paşa,Yusuf Ziya Paşa türbeleri yok edildi.Vali valiyi anmaz.Meselâ :bugünkü valilerimiz o koltuğu onlara bırakan en büyük Trabzon valileri olan Yavuzu ve İskender Paşayı bile anmazlar.Trabzon Belediye Başkanları İlk Trabzon Belediye başkanı Ali Rıza Efendiyi hiç anmazlar.Osmanlıca mezar kitabesi Boztepe kabristanındadır.
Şimdi gelelim dikilmesi planlanan ve projelendirilen Padişah heykellerine..Bu işin önderliğini de TÜRKAV Başkanı Sn. Kenan Kuri bey yapmaktadır.Hatta bir önceki Trabzon Valimiz Yücel Yavuz beyle birlikte projelerini hazırlayıp ilgili dosyayı Büyükşehir Belediyesine de ulaştırdılar..İnşallah ciddî olarak dikkate ve programa alınarak yapılırlar.Bu vesile ile Kenan KURİ beye de tebrikler diyorum.Tarihî ,onurlu bir çalışma bu.Trabzonu aslına rücu ettirecek en güzel projelerden biridir bu.
Bana da araştırmacı olarak 23 Mart 2019 Cumartesi Günü 6.Kitap Fuarında Varlıbaş’ta Trabzon Yazarlar Platformunda sordular.Araştırmacı olarak gereken bilgileri sundum.Burada da kamu oyunun bilgilerine arz ediyorum.Şöyle ki:Fâtihin Trabzonda heykelinin konulması gereken yer ,Yukarı Hisarda Kral Sarayının yanıdır.Zira,Şehri orada teslm almış ve oradan yönetmiştir.Bayrağımızın dalgalandığı yer Trazonun tarihî mrkezidir.Yavuz devrinde Orta hisara inilmiştir.Fâtihin oğlu 2.Bayezit Hanın eşi Şirin Hatun Camii bile yukarı Hisarda Gülle Sokaktadır.1468’d yani fetihten yedi sene sonra yapılmıştır.Fâtihin küçük bir büstü Taksim Parkına konulmuştur.Yanlış konulmuştur.O’na heykel yakışır.Ortahisarı ,Ayasofyayı da O camiye çevirmiştir.Onların olduğu mekânlar civarına da konabilir.Yeni Cuma semtine bile konabilir.Ne varki en iyi yeri Yukarı Hisar semtidir.Trabzon Valiliği ve Büyük Şehir Belediyesi yönetim yerleri bile orada olmalıdır.Turizm açısından da esas olan budur.
Turistler nereden gelirse gelsin orda karşılanmlıdır.
Trabzon Meydanında ise Mustafa Kemal Atatürk’ün heybetli bir heykeli vardır.Onun da hakkıdır.Fakat Fâtih bu şehri fethetmiştir.Mustafa Kemal Paşa O’nun fethettiği şehre üç defa teşrif etmiştir.
Gelelim Yavuz Sultan Selim Hana.Yauz Trabzonda yirmi üç sene Valilik yapmıştır.Yeri Anasının kabri ve ve kendi yaptırdığı Hatuniyye Camii yanında bir yere veya Kabak Meydan Onun atış sahası idi ,orada bir yere mevcut heykeli konabilir.Orthisarda da yeri değiştirilebilir.
Gelelim Kanuni Heykeli yerine:Onun Ortahisardaki minik heykeli O’na hiç yakışmamıştır.Çünkü :Dünyadaki muhteşemliğine aykırıdır.Miki gibidir .Derhal kaldırılmalı,büyüğü yaptırılmalıdır.Madem Kanuni Evi ve Muhibbi müzesi ortahisardadır.Kanuni de oraya yakışır.Kabak Meydanda eskiden bir Süleymaniye camii vardı.O ’nu da yok ettiler.Süleymaniye camisi yeniden yapılması gerektiği gibi heykeli de Kabak meydan tarafına konabilir.
Trabzonda en çok eseri olan Osmanlı Padişahı Sultan Abdulhamit Handır.Maalesef Onun için hiçbir heybetli heykel yoktur.Halbuki Trabzon ValisiSırrı Paşa ve Kadri Paşa O’nun Trabzon valileri idi.Askeri Kışla,Askeri Hamam ve Limandaki Gümrük binası ile daha birçok eser ona aittir.Trbzonda yapılan işler Trabzonun dünyaca kabul görmüş müstesna tarihiyle asla çelişmemeli,en güzeli yapılmalıdır.Yabancılar ise bunların çok güzel portrelerini yapmışken,hatta Kanunî büstünü Waşingtonda Büyük adamlar Sanat Galerisinde en baş yere koymuşken biz Trabzonlular bu tarihî eserlerden neden gafil olalım?
Trabzonun basta trafik ve yeşil alan olmak üzere halledilmesi gereken çok ciddi problemleri varken heykel.meselesinin bu kadar ön plana çıkmasını gereksiz buluyorum. Djnyanın en ünlü heykeltraşına en büyük heykelleri yaptırsanız da, o heykele gidecek yol, arabanızı park edecek park alanı yoksa, etraf çöp dolu ise anlamı yok.
Yiğit Yılmaz 1 ay önce
Peki bu gibi heykellere para harcamak yerine, bunları nereye dikeceğiz diye kafa yormak yerine, konferans salonları, kültür merkezleri, arge binaları yapsak, bilim alanında ilerlesek daha iyi olmaz mı?