Köşe Yazıları - İş Kazası ve İş Kazalarının Sisteme Bildirim Şekilleri | Türkiye Maaş Mutemetleri Dayanışma ve Paylaşım Platformu
1. GİRİŞ 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’ nün 11. maddesinde iş kazası ve meslek hastalığının tanımı yapılmıştır. Sigortalının geçirdiği kazanın iş kazası sayılması, tutulduğu hastalığın meslek hastalığı olarak kabul edilmesi ancak durumlarının bu tanıma uyması ile mümkündür. 1.1. İş Kazasının Bildirimi ve Bildirim Süreleri
d) Yukarıda belirtilen bildirimlerin dışında ayrıca, 4857 sayılı İş Kanunu gereğince işverenler, işyerlerinde meydana gelen iş kazasını ve tespit edilecek meslek hastalığını en geç iki iş günü içinde yazı ile işyerinin tescilli bulunduğu Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı devredilen bölge müdürlüğüne bildirmek zorundadırlar. (4857/77. Md.) İş kazasını iki iş günü içinde ilgili ÇSGB bölge müdürlüğüne bildirmeyen işveren, 904.00 TL para cezası ödemek zorunda kalacaktır. (4857/105 Md.) 1.2. İş Kazasının Tanımı ve Kapsamı 5510 sayılı Kanuna göre iş kazasının tanımı şöyledir: A- Bir hizmet akdi ile işveren tarafından çalıştırılan işçilerle ilgili iş kazası: 1) İşçinin, işyerinde bulunduğu sırada, işçi kaza anında çalışsın, çalışmasın, mesai dahilinde olsun, olmasın, işyerinde olması yeterli ve aranan tek şarttır.
B- 5510 sayılı Kanunun (b) bendi kapsamında, kendi nam ve hesabına bağımsız çalışan
sigortalıların (Eski Bağ-Kur’luların) iş kazası:
1) İşyerinde bulunduğu sırada ve yürütmekte olduğu iş nedeniyle işyeri dışında, meydana gelen
ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen özre uğratan olaylar, İŞ KAZASI olarak
1.3. Meslek Hastalığının Tanımı ve Kapsamı
kapsamındaki sigortalının çalıştığı veya yaptığı işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple veya işin
yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal özürlülük halleri
Meslek hastalığının Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmesi, iş kazasının bildirimi ile ilgili usul ve
esaslara ve aynı sürelere tabi olup, keza yasal bir zorunluluktur.
1.4. İş Kazası ve Meslek Hastalığının Bildirilmemesi Sonucu Sorumluluk
1- İşyerinde meydana gelen iş kazasını en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde, işveren
tarafından Kuruma bildirilmemesi halinde, bildirim tarihine kadar geçen süre için sigortalıya ödenecek
geçici iş göremezlik ödeneği, Kurumca işverenden tahsil edilecektir.
2- Çalışma mevzuatında sağlık raporu alınması gerektiği belirtilen işlerde, böyle bir rapora
dayanılmaksızın veya eldeki rapora aykırı olarak bünyece elverişli olmadığı işte çalıştırılan sigortalının, bu
işe girmeden önce var olduğu tespit edilen veya bünyece elverişli olmadığı işte çalıştırılması sonucu
meydana gelen hastalığı nedeniyle, Kurumca sigortalıya ödenen geçici iş göremezlik ödeneği Kurumca
işverenden tahsil edilecektir.
3- İş kazası ve meslek hastalığı, işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş
güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi sonucu meydana gelmişse, Kurumca sigortalıya veya hak
sahiplerine kanun gereğince yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanacak gelirin
başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri toplamı, sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden
isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı olmak üzere, Kurumca işverenden tahsil edilecektir.
2. İŞ KAZASI VE MESLEK HASTALIĞI BİLDİRİM FORMU UYGULAMASINA GİRİŞ
Sisteme giriş yapmadan önce aşağıda belirtilen tarayıcı (örn. İnternet Explorer, Firefox gibi)
ayarlarını yapmak sistemin sağlıklı çalışması için gereklidir. Aşağıda, en yaygın olarak kullanılan İnternet
Explorer için ayar yöntemi verilmiştir. Diğer tarayıcıları kullanıyorsanız, tarayıcının kendi
İnternet Explorer için ayarlar: Araçlar > İnternet Seçenekleri > Genel > Göz Atma Geçmişi > Ayarlar
sekmesi altında bulunan Geçici İnternet Dosyaları bölümünde “Otomatik Olarak” seçeneğini işaretleyiniz.
İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirim Formu İşlemlerine giriş yapmak için
İşveren kullanıcı girişi ekranında, SGK tarafından size verilmiş olan Kullanıcı Kodu ve İşyeri Şifresinin gerekli alanlara girilmelidir.
3. İŞ KAZASI BİLDİRİM FORMU KAYDETME İŞLEMLERİ
3.2. Kaza Arama Ekranı
Kaza Arama Ekranı, girilen kriterlerde sisteme daha önce aynı kazanın kaydedilip edilmediğine
dair bilgi verir. Kaza il, ilçe ve tarih bilgileri girilerek “Detay Getir” butonu tıklanarak bu kazaya detaylı
Şekil 7. girilen kriterlere göre daha önce sisteme benzer bir kazanın kaydedildiğini gösterir.
Burada gelen liste incelenmeli ve kaydetmek istenilen iş kazasının adres ve saat bilgisi, listede
gelenlerden herhangi birisi ile uyumlu ise o seçilir. Eğer listede istenen adres ve saat bilgisi bulunamazsa
"Kaza Saati ve Adres Tanımla" butonu tıklanarak yeni bilgiler girilir. Eğer bu kazayı ilk defa siz
kaydediyorsanız liste boş gelecektir. Bu durumda yine "Kaza Saati ve Adres Tanımla" butonu tıklanarak
yeni bilgiler girilir. (Şekil 8.)
3.3. Kaza Bilgileri
Kazaya Sebep Olan Olay: İşleri normal gidişinden saptıran ve kazaya giden en son eylemdir. Bu, sıra
dışı olayın tanımlanmasıdır, bir başka deyişle, işin normal gelişiminde olan sapmadır. Sapma, kazayı
tetikleyen olaydır. Zincirleme bir olay dizisi varsa, yaralanma temasına en yakın olanı seçilmelidir.
Kazaya Sebep Olan Araç / Gereç: Kazaya Sebep Olan Olay ile ilişkili veya ona bağlı başlıca
materyaldir. Kazaya neden olan birden çok materyal var ise, yaralanmaya en yakın olanı seçilmelidir.
Kazanın Oluş Şekli ve Sebebi: Kazanın oluş şekli ve sebebi ile ilgili daha detaylı bilginin verilmesi için
ayrılmış bir alandır.
Kazaya Uğrayan Kişi Sayısı: Bildirimin yapıldığı iş yerinde toplamda kaç kişinin kazaya karıştığı bilgisini
Kazayı Gören: İş kazasını gören ve şahitlik edebilecek kimsenin olup olmadığı bilgisini verir. Var ve Yok
olmak üzere iki seçenekten oluşur. Var seçilir ise kazayı gören şahit veya şahitlerin bilgileri girilmek üzere
yeni bir ekran açılır. (Şekil 10.)
Kaza Bilgileri Ekranı’ nda (Şekil 9.) yukarıdaki açıklamalar dikkate alınarak uygun girişler
Şekil 15. de görüldüğü gibi sigortalının kişisel bilgileri ile beraber kaza ile ilişkili bilgilerinin de girilmesi
gerekmektedir. Bildirimi hazırlayan kişi için kritik olduğu düşünülen alanların açıklaması aşağıdaki gibi
Görevi: Kazalının o işyerindeki çalıştığı resmi pozisyondur. Örneğin; tekniker olarak eğitim almış nitelikli
bir personel, görev itibariyle yönetici olarak çalışıyor olabilir.
Prim Ödeme Hali: Kazalının işvereni tarafından primlerinin yatırılmaya devam edip etmediği bilgisini
verir. “Sona Erdi” ve “Sona Ermedi” olarak iki seçenekten oluşur. “Sona Erdi” seçeneği seçilirse ne zaman
sona erdiğine dair tarih bilgisi girilmelidir.(Şekil 16.)
Kaza Anında Yürütmekte Olduğu Genel Faaliyet: Kaza anında kazalı tarafından yapılmakta olan temel
iş türünü tanımlar. Kaza anında kazalının yaptığı meslek olmadığı gibi, özel aktivitesi de değildir. Kaza ile
sonuçlanan zaman sırasında kazalı tarafından yapılmakta olan iş veya görev türünün genel ifadelerle
Özel Faaliyet Sırasında Kullanılan Araç / Gereç: Kazadan hemen önce kazalının özel aktivitesi ile ilgili
olan başlıca materyal. Bu materyal kazadan sorumlu olabilir veya olmayabilir. Önemli olan özel aktivitesi
sırasında kullanıyor olmasıdır. Birden fazla ilişkili materyal var ise kaza veya yaralanma ile en çok ilgili
yaralanmasına neden olan materyal tarafından nasıl incitildiğinin (fiziki ve zihni travma) bilgisini verir.
Birden çok yaralanma teması veya ortamı varsa, en ciddi yaralanmaya neden olan seçilmelidir.
kullanılan materyali veya ortamı gösterir. Yaralanmaya sebep olan birden fazla materyal varsa en ciddi
yaralanmaya sebep olanı seçilmelidir.
Yaranın Türü: Kazalı için fiziki sonuçları, örneğin kemik kırılma, burkulma vb. gösteriri. Kazada birden
fazla yaralanma vakası varsa, yaralanmalardan birisi diğerlerinden açıkça daha ciddi ise bu durumda bu
kaza daha ciddi yaralanmalara karşılık gelen grup içinde sınıflandırılmalıdır. Kazalının iki veya daha çok
yaralanması varsa ve bunlardan biri diğer(ler)inden daha ciddidir şeklinde tanımlanamıyorsa sadece bu
durumda 120 kodu ile tanımlanan “çeşitli yaralanmalar” seçilmelidir.
Yaranın Vücuttaki Yeri: Bu değişken yaranın vücuttaki yerini tanımlar. Vücutta birden fazla yaralanma
yeri varsa en çok etkilenen parçası seçilmelidir. Örneğin; bir organın kesilmesi kemik kırığından, kemik
kırığı ise yaradan daha önemlidir. Diğer durumlarda, örneğin kırık el ve ayal gibi vücudun birden fazla kısmında olan yaralanmalarda 70 kodu ile tanımlanan “Tüm beden ve çeşitli bölgeler; belirlenmemiş alanlar” seçeneği işaretlenmelidir. Çalışılan Ortam: Kazalının kaza sırasında sürekli veya ara sıra işgal ettiği yerin/ mevkiin durumunu belirler. İşin sürekli olup olmadığı dikkate alınmaz. Çalışılan Çevre: Kazadan hemen önce kazalının çalışmakta olduğu veya bulunduğu işyeri türü, çalışma alanı veya yeridir. Kaza Gününde İşbaşı Saati: Kazalının kaza günü vardiya başlangıç saatini gösterir. Kazadan Sonra Sigortalı Ne Yaptı? : Kazalının kazadan sonra çalışmaya devam edip etmediği bilgisini verir. “Çalışmayı Bir Süre Sonra Bıraktı” seçeneği seçilirse, çalışmayı bıraktığı saat ve tarih bilgisi girilmelidir. (Şekil 17.)
Kaza Sonucu İş Göremezliği: Kazalının iş göremezlik durumunu niteler. Var, yok ve derhal ölüm şeklinde 3 seçenekten oluşur. Var seçeneği seçilirse, iş göremezliğin sonucu ve iş göremezliğinden dolayı iş günü kaybı alanı girilmelidir. (Şekil 19.)
Tüm işlemler bitince Bilgileri görüntülüyebilir döküman alabilirsinz
Tepkiler: Fatih Çelik ve Hüseyin ÇEVİK
Mert Can KIVRAK
Toplam: 176 (Kullanıcı: 55, ziyaretçi: 121)