Orhan Özçatalbaş - Başkanlığın götüreceği süreç! - Enpolitik.com
Geçen yıl “Cumhurbaşkanlığı Sistemi” referandumu öncesi “Başkanlığa Götüren Süreç!” başlıklı bir yazı kaleme almış “Düşündük mü hiç! Acaba neden gündemin tam ortasında başkanlık sistemi var? Başkanlık sistemi niçin gerekli? Neden mevcut sistem ihtiyacı karşılamıyor? Mevcut sistem mevcut potansiyeli etkin kullanmak yönünde neden bekleneni veremiyor? Bu yazıya yukardaki soruları yönelterek başlamak istedim. Çünkü; gündemde neden başkanlık konusu olduğunun sorgulamasını istiyor ve bu sorgulamanın gerekli olduğuna inanıyorum.”, diye başlamıştık.
Aşağıda paylaştığım yazıya konu olan süreç 16 Nisan 2017 referandumu ile tamamlanmış ve toplumun beklentilerine cevap veren bir yönetim yaklaşımı benimsenerek başkanlığa geçiş gerçekleşmişti. Bugünlerde ise Anayasa’da yapılan düzenlemenin getirdiği değişimin hayat bulacağı, yönetim anlayışını şekillendirecek ilk seçimler gündemde ve seçim 24 Haziran’da gerçekleşecek. Türkiye istikrarın getirdiği refahın farkında olarak 24 haziranda bir bakıma yeni sürecin getireceği değişimin ivmesini belirleyecek olan geleceğe yönelik çok önemli kararlar verecek…
İnanıyorum ki; insanımız Türkiye’yi yavaşlatan durduran hatta geriye çeken, değişime karşı direnen statükocu güçleri 16 Nisan’da olduğu gibi 24 Haziran’da da vereceği kararla bertaraf edecektir. Bu şekilde asil Milletimiz kaos dayatan koalisyon dönemlerinden uzaklaşmak üzere 16 Nisan 2017 tarihinde verdiği tarihi kararını, 24 Haziran’da vereceği kararlarla taçlandıracaktır. İşte bu çerçevede bahse konu yazımızda önce analiz, sonra sentez yapmaya çalışarak gündemi açıklamaya çalışmıştık. Şimdi “Başkanlığa Götüren Süreç!” ile “Başkanlığın Götüreceği Süreç!” konusuna dünden bugüne gelerek bakalım.
29 Ekim 1923 tarihinde Türkiye; “Cumhuriyet” rejimini benimsediğini tüm dünyaya ilan etmiştir. Halen yürürlükte olan 12 Eylül darbesi inisiyatifiyle çıkarılan 1982 Anayasası’nın ilk maddesinde de konu net olarak yer almaktadır. Buna göre 1982 Anayasası Devletin şekli‘nin yani rejimin Cumhuriyet olduğunu “Türkiye Devleti bir Cumhuriyettir” şeklinde ifade etmektedir. Tabii rejim ve sistem üzerine konuşma ve tartışmaların devam etmesi, en iyimser bakışla; “hiç olmasa düşüncelerin olgunlaşması ve berraklaşması için bir işlev de yerine getiriliyor”, şeklinde de değerlendirilebilir.
Yine burada açıklıkla tartışılmadığı kesin olan başka bir soru daha sormak gerekiyor. “Pekala geçmişteki başarısız hatta çok başarısız koalisyonların aktörlerinin, bugün başkanlık sistemine geçmeyi zaruri kılmasında etkisi yok mudur? Dün koalisyonlarla ülkenin zaman, kaynak ve enerji kaybetmesine yol açarken, sistemi açmak ve çalıştırmak için karar alamayan ve uygulayamayan aktörler, bugün koalisyonlara teslim olan ve tıkanan sistemin açılması için bir çözüm yolu olarak ortaya konulan başkanlık sistemine acaba neden yüz çeviriyorlar ve muhalif durumunda kalıyorlar. Yine başkanlık sistemini samimiyetle tartışmadan muhalif tutum takınanların yazık ki geçmişte yaşanan başarısız koalisyonların yıkıcı etkisinden haberdar olmalarıysa başka bir açmazı ifade ediyor.
Hep koalisyonların hakim olduğu dönemlerde yaşamış olanlar, ne kadar arayış içinde olursa olsunlar: "Nasıl olsa koalisyon dışında başka bir alternatif yok!" diyerek yeni arayışlar içine girmekten, öğrenilmiş bir çaresizlik tutumuyla kaçabilirler. Ancak son 15 yıldan beri koalisyonsuz bir dönem var ve bu dönemin getirilerinden herkes yararlandı ve yararlanıyor. Dolayısıyla koalisyonların getirdiği ve cumhurbaşkanı ve başbakan uyumsuzluğundan kaynaklanan krizler ve kaostan kurtulmak için artık önemli bir alternatifin varlığından toplumun büyük kesimi haberdar. Daha önemlisi söz konusu kaosu davet eden sistemi kaldırıp, yeni bir anlayışı kurabilecek düzeyde toplumsal bir çoğunluk ve uzlaşı da bulunuyor. Bu durumda toplum üzerinde oluşturduğu karamsarlık, çaresizlik ve teslimiyet duygusunu pekiştiren anlayışı besleyen mevcut sistem yerine, topluma umut ve refah vadeden bir anlayışın sunulmasından daha doğal bir şey olamaz.
Çok partili hayata geçişten bugüne kadar geçen 68 yıllık sürecin ilk çeyreğinde (1946-1962) 6 hükümet, ikinci çeyrekte(1963-1980) 13 hükümet, üçüncü çeyrekte(1981-1997) 8 ve son çeyrekte ise (1998-2015) 3 hükümet işbaşına gelmiştir. 1980 yılına kadar geçen süredeki hükümet kalma süresi 1,9 yıl iken, 1981 ve sonrası dönem ortalaması 80 öncesine göre yüzde elli daha fazladır (2,9 yıl). Görüldüğü gibi çok partili dönemi kapsayan siyasi tarihimizde iktidarda kalma süresi ilk dönemlerde oldukça düşüktür. Özellikle ilk 3 çeyrek dönem birlikte ele alındığında; iktidarda kalma süresi 1,6 yıl gibi bir değerde gerçekleşmiştir. Son çeyrekte ise bu değer 5,3 yıl olup, neredeyse ilk üç çeyreğin ortalamasından 4 kat kadar fazladır. Bu veriler ışığında toplum nezdinde kısa süreli iktidar dönemleri ve koalisyon hükümetlerinin prestij kaybetmiş olduğu ve bu nedenle toplumun hükümetlere ikinci çeyrekten itibaren daha uzun sureli iktidar olma şansı verdiği görülmüştür.
Demokrasi ve Uzlaşı Her şeydir!