Bulgaristan Vergi Kanunu ile İlgili Genel Bilgiler
-Bulgaristan’da asgari ücret 1 Ocak 2015 tarihinden itibaren 360 Leva’dır (184 Euro).
-Eylül 2014’te ortalama aylık çalışma ücreti 820 Leva (420 Euro) olarak gerçekleşmiştir.
-Ücretler, kamu sektöründe 900 Leva (460 Euro), özel sektörde ise 793 Leva (405 Euro) olmuştur.
Bulgaristan Yatırımları Teşvik Kanunu gereğince ulusal mevzuatlarına göre ticari faaliyette bulunabilen yabacı kişiler Bulgaristan’da ticari temsilcilik açabilmektedir. Temsilciliklerin Bulgaristan Ticaret ve Sanayi Odası’na kaydolması zorunludur. Temsilcilik kuruluşu, Odanın ticari temsilcilik kaydına dair kararı ile gerçekleşir. Kayıtlı ticari temsilcilikler veri tabanı Bulgaristan Ticaret ve Sanayi Odası’nın web sayfasında yayınlanır. Bahse konu ticari temsilcilikler tüzel kişiliğe sahip değildir ve ticari faaliyette bulunamamaktadır. Bulgaristan'da temsilcilik açan kişi D vize başvurusunda bulunabilmektedir.
Bulgaristan’da Yatırımları Olumlu Etkileyen Faktörler
Bulgaristan AB, NATO ve DTÖ üyesidir.
Bulgaristan, AB üyesi olduğundan malların, hizmetlerin, sermayenin ve insanların serbest dolaşım hakkı vardır.
Bulgaristan, Türk şirketlerinin ürünlerinin AB pazarlarına girişinde «köprü» veya «giriş kapısı» rolü oynamaktadır.
Türk şirketleri Bulgaristan’da AB fonlarından yararlanabilmektedir.
Bulgar Levası Euro’ya 1,95583 kurundan endekslidir.
Balkanlar’ın merkezinde yer alan ve beş Pan-Avrupa koridorunun üzerinden geçtiği Bulgaristan, lojistik açısından önemli bir noktadır. Ülkenin dört ana havaalanı, iki ana deniz limanı ve Tuna nehri üzerinde çok sayıda limanı bulunmaktadır.
Avrupa Birliği’nde en düşük kurumlar vergisi Bulgaristan’dadır: % 10. Gelir vergisi de % 10 düzeyindedir. Temettü üzerinden % 5 vergi kesintisi yapılmaktadır.
İşsizlik oranı, Bulgaristan genelindeki işsizlik oranının % 35’inin üzerinde olan Belediyelerde kurulan imalat sanayi işletmelerinde belli koşullar yerine getirildiği takdirde kurumlar vergisinden muafiyet söz konusu olabilmektedir. Bahse konu Belediyelerin listesi her yıl Maliye Bakanlığı internet sitesinde yayınlanmaktadır.
5 milyon Euro’nun üzerinde ve 50 kişiye istihdam yaratan yatırım projelerinde donanım ithalatında 2 yıl süreyle KDV muafiyeti söz konusudur.
Bilgisayar ve yeni üretim makinalarında amortisman süresi 2 yıldır.
Bulgaristan’da işgücü maliyeti, Orta ve Doğu Avrupa ülkeleri arasında en düşüklerindendir.
Elektrik fiyatları Avrupa ortalamasından çok düşüktür.
Bulgaristan’da 53 üniversite ve 541 lise faaliyet göstermektedir. Ülkedeki üniversitelerden her yıl 60 bin öğrenci mezun olmaktadır. Üniversite mezunları nüfusun % 25’ini teşkil etmektedir.
Çalışabilecek yaşta (25-64) olan nüfusun % 60’ı en az bir yabancı dil bilmektedir, % 80’i ise lise ve üstü eğitim düzeyindedir. Faal işgücünün % 7’si mühendistir.
Okulların % 94’ünde internet erişimi bulunmaktadır.
Büyük çaplı yatırımlar belli koşullara uyduğu müddetçe Bulgaristan Yatırımlar Ajansı’ndan destek alabilmektedir. Müşavirliğimiz Bulgaristan yıllık raporundan konuya ilişkin ayrıntılı bilgiye ulaşılmaktadır.
Sosyal Sigorta Primleri
Sosyal güvenlik, Sosyal Sigorta Yasası ile düzenlenmektedir. Sosyal güvenlik; geçici iş göremezlik, çalışma gücünde geçici azalma, sakatlık, doğum, yaşlılık ve ölüm durumlarında tazminat, maddi yardım ve emeklilik maaşı ödenmesini kapsamaktadır. Sigorta ödemeleri işveren ve çalışan arasında paylaşılmakta ve işin özelliğine göre % 30,8 ile % 33,8 arasında değişmektedir. 2015 yılı sigorta tavanı 2600 Leva olarak belirlenmiş olup, brüt ücretin tavanı aşması durumunda aşan kısmı için sigorta primi ödenmemektedir.
-KDV oranı (otelcilikte uygulanan % 9 KDV oranı hariç) tüm ürünler için % 20’dir.
-Kurumlar vergisi oranı % 10’dur.
-Gelir vergisi oranı % 10’dur.
-Temettü vergisi % 5 oranındadır.
Elektrik ve Su Fiyatları
-Bulgaristan enerji sektöründe üç elektrik dağıtım şirketleri faaliyet göstermektedir: Energo-Pro, EVN ve CEZ. Elektrik dağıtım şirketleri tabloda belirtildiği gibi farklı elektrik fiyatları uygulamaktadır.
Fiyatlar KDV dahil, Leva bazında 1 KW içindir.
Bulgaristan genelinde su fiyatları belediyelere göre değişim göstermektedir. Sofya’da sanayi kullanımı için suyun metre kübü, KDV dahil, 1,06 EUR – 1,29 EUR arasında değişmektedir.
Ofis Kira ve Satış Fiyatları
Sofya’da ofis kiraları metre kare başına aylık 6 EUR – 20 EUR arasında değişmektedir.
Sofya’da ofislerin satış fiyatı metre kare başına 550 EUR – 1.600 EUR arasında değişmektedir.
21 Ocak 2015 tarihi Bulgaristan'da en kullanılan yakıtların fiyatları aşağıdaki gibidir:
Dizel: 1,95 Leva/l; Benzin A95: 1,88 Leva/l; Metan: 1,49 Leva/l; LPG: 0,99 Leva/l.
Şubat 2015 itibariyle 1 USD = 1,71444 BGN (Merkez Bankası).
1 Ocak 1999 tarihinden itibaren 1 EUR = 1,95583 BGN olarak sabitlenmiştir.
Bulgaristan ile Türkiye Arasındaki Anlaşmalar
Ticaret ve Ekonomik, Sınai ve Teknik İşbirliği Anlaşması (1994)
Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşması (1994)
Çifte Vergilendirmenin Önlenmesi Anlaşması (1994)
Turizm İşbirliği Anlaşması (1997)
Serbest Ticaret Anlaşması (1998) (Sona ermiştir) Bu anlaşma uyarınca Sanayi ürünlerinin ticaretinde iki taraf da gümrük vergisi almamaktadır. Tarım ürünleri içinse tercihli vergi oranları uygulanmaktadır. 1 Ocak 2007 tarihinde Bulgaristan’ın AB’ye tam üye olması ile birlikte bu anlaşma hükümlerinin yerini Türkiye ile AB arasındaki Gümrük Birliği hükümleri almıştır.
Enerji ve Altyapı Alanlarında İşbirliği Anlaşması ve Protokolü (1998)
Uzun Vadeli Sözleşme (1999)
İkili Hava Ulaştırma Anlaşması (2004)
Deniz Ticareti Taşımacılık Anlaşması (2004)
Bulgaristan, 1 Ocak 2007 tarihinden itibaren Türkiye ile AB arasında bir gümrük birliği oluşturan 1/95 sayılı Ortaklık Konseyi Kararı (OKK) ile Tarım ürünlerine ilişkin Rejim hakkındaki 1/98 sayılı OKK’nın ve Türkiye-AB Kömür-Çelik Serbest Ticaret Anlaşması’nın ve diğer tüm Türkiye-AB hukuki düzenlemelerinin bir parçası haline gelmiştir
Bilimsel ve Teknolojik İşbirliği Anlaşması (2004)
Teknik Düzenlemeler, Standardizasyon, Uygunluk Değerlendirmesi ve Metroloji Alanlarında Danışma ve İşbiriliği Mekanizması Tesis Edilmesine Dair Mutabakat Zaptı (2009)
Bulgaristan’da firma kuruluşu Kayıtlar Ajansı’na bağlı Ticaret Sicili’ne kayıt ile gerçekleşir. Limited ve anonim şirketlerde kayıt süresi 5 iş günü, şubeler için ise yaklaşık 2 haftadır. Türkiye’den farklı olarak ticaret ve sanayi odalarına kayıt gönüllülük esasına dayalıdır. Firmaya, Ticaret Sicili’ne kaydedilirken, Özel Tanımlama Kodu (Bulgarca kısaltması ЕИК (EİK)) denilen bir numara verilmektedir. Söz konusu numara 9 (dokuz) haneli olup tesadüfi olarak belirlenmektedir. Bu numara ile firma, Ticaret Sicili’ne kaydolduğu andan itibaren Ticaret Sicili’nden kaydı silinene kadar tanımlanmaktadır. KDV Kanununa göre kayıt yaptıran firmalara Ulusal Gelirler Ajansı “BG” ile başlayan KDV numarası vermektedir. Genellikle KDV numarasının devamı Kayıtlar Ajansı’nca verilen Özel Tanımlama Kodu ile aynıdır, ancak bu zorunlu bir koşul değildir.
Bulgaristan’da % 100 yabancı sermayeli şirket kurulabilmektedir. Bulgaristan’da yabancı ortaklarla (gerçek veya tüzel kişi) kurulan şirketler Bulgar ortağı olsun ya da olmasın Bulgar
şirketi olarak kabul edilmekte ve Bulgaristan Ticaret Kanunu gereklerine göre faaliyette bulunabilmektedir. Bulgaristan Ticaret Kanunu’na göre şirket türleri: Limited Şirket, Anonim Şirket, Kollektif Şirket ve Komandit Şirket türleridir. Bunların dışında, Bulgaristan’da ticari faaliyetler tek şahıs tacir, holding, şube, yabancı firma ticari temsilciliği ve kooperatif şeklinde de yürütülebilmektedir. Yabancı yatırımcılar tarafından en çok tercih edilen ticari oluşumlar limited şirket (EOOD veya OOD), anonim şirket (EAD veya AD), şubeler ve ticari temsilciliklerdir. Limited şirket (OOD) türünü genellikle daha küçük çaplı iş yapan firmalar tercih etmektedir. Yönetimi anonim şirketlere göre daha kolaydır. Ayrıca limited şirketlerde diğer ortağın üçüncü kişilere pay satışını engellemek de (şirket tüzüğüne hüküm koyarak) mümkündür. Anonim şirketlerin (AD) yönetimleri yapıları gereği daha komplekstir. Ancak bu tür şirketler sermayelerini sermaye piyasası aracılığıyla daha geniş kitlelere ulaşarak artırabilmektedir. Bu tür şirket yapıları üretim ve finans sektöründeki büyük çaplı yatırımlara mahsustur. Yasayla belirlenen bazı faaliyet alanlarında (örneğin bankacılık ve sigortacılık) anonim şirket zorunlu şirket türüdür.
Limited şirket (Bulgaristan’da OOD olarak kısaltılmaktadır) sermayesinin asgari 2 Leva (1 €) olması gerekmektedir.
Anonim şirket (Bulgaristan’da AD olarak kısaltılmaktadır.) sermayesinin asgari 50.000 Leva (yaklaşık 25.000 €) olması gerekmektedir.
Türkiye’de yerleşik bir gerçek veya tüzel kişi tek başına Bulgaristan’da bir limited veya anonim şirket kurabilmektedir. Ticaret Kanununa göre tek bir ortak kendi başına bir limited veya anonim şirket kurma hakkına sahiptir. Bu durumda şirketin türü tek kişilik limited şirket olan EOOD’dir, anonim şirket için ise EAD’dir.
LTD Şirket (OOD) Kuruluşu İçin Başvuruda Gerekli Olan Belgeler
Şirket bilgilerini içeren bir beyanname (Yönetici veya yöneticiler tarafından ibraz edilir)
Şirkete ortak olan tüzel kişinin varlığını ve ulusal kanunlara göre söz konusu tüzel kişiyi temsil etme yetkisini haiz kişileri beyan eden belge (ortak tüzel kişi yabancı ise veya ortak tüzel kişi ticaret siciline kayıtlı değil ise)
Tüzel kişinin ilgili organının limited şirkette yer alma kararı
Şirket Genel Kurulunun (ya da, EOOD ise, şirketin tek sahibinin) yönetici tayin etme kararı
Yönetici veya yöneticilerin noter tasdikli görev kabulü ve imza sirkülerleri
Mevzuatın gerektirdiği durumlarda devlet mercilerinden alınması gerekli lisans ve izinler
Yatırılan sermayeyi gösteren belge (en az 2 Leva)
Sermayenin ayni olarak yatırılacağı durumlarda mevzuatın gerektirdiği diğer belgeler
Özel yasaların gerektirdiği diğer belgeler
LTD şirket kuruluşu için başvuruda 160 leva (elektronik başvurularda 110 leva) ticaret siciline kayıt ve 50 leva (elektronik başvurularda 35 leva) şirket adı alma ücreti ödenmektedir.
Anonim Şirket (AD) Kuruluşu İçin Başvuruda Gerekli Olan Belgeler
Şirket bilgilerini içeren bir beyanname (Yönetim Kurulu üyeleri tarafından ibraz edilir)
Tüzük, kuruluş sözleşmesi (tek kişilik AD kuruluşunda)
Ticaret Kanununun 163. maddesi 4. fıkrası gereğince, düzenlenen kuruluş toplantısı tutanağı
AD’de yer alan tüzel kişinin kuruluşunu ve bu kişinin ilgili organının AD kuruluşunda yer alma kararı çerçevesinde yetkili olduğunu beyan eden belge (kurucu tüzel kişi yabancı ise veya kurucu tüzel kişi ticaret siciline kayıtlı değil ise)
Hissedar tüzel kişinin yetkili organının AD’de yer alma kararı
Şirket Denetim Kurulunca Yönetim Kurulu üyelerinin seçimine ilişkin toplantı tutanağı (çift kademeli yönetimde)
Tüzüğün herhangi bir Kurulda tüzel kişiliği haiz bir üyenin bulunmasına izin verdiği durumlarda bu tüzel kişinin Kuruldaki temsilcisini tayin eden yetkili organ kararı; kurucu tüzel kişinin yabancı olduğu veya kurucu tüzel kişinin ticaret sicilinde kaydı bulunmadığı durumlarda ise tüzel kişinin kuruluşunu ve bu kişinin ilgili organının bu kararı alma çerçevesinde yetkili olduğunu beyan eden belge
Müdürler Kurulunun ya da Yönetim Kurulunun şirket temsilcileri seçme toplantısı tutanağı
Tüzel kişiliği haiz kurucularda yetkili organlarının AD kuruluşunda yer alma kararı
Yönetim Kurulu ya da Müdürler Kurulu tarafından onaylanan ve kuruluş aşamasında hisse beyan eden kişilerin bir listesi
Kurucuların Ticaret Kanunu'nun 160. maddesi 2. fıkrası gereğince düzenledikleri beyannameler
Yönetim organları üyelerinin noter tasdikli görev kabulleri ve Ticaret Kanunu'nun 234. maddesi 3. fıkrasına göre hazırlanmış beyannameleri
Şirketi temsil etmekle yükümlü kişilerin noter tasdikli görev kabulleri ve imza sirkülerleri
Mevzuatın gerektirdiği durumlarda devlet mercilerinden alınması gerekli olan lisans ve izinler
Kanunların gerektirdiği durumlarda yönetim organları üyelerinin uzmanlık veya yeterlilik belgeleri
Bankaya yatırılan sermayeyi gösteren belge (en az 50.000 Leva)
Tek kişilik AD kuruluşu için başvuruda 460 leva ticaret siciline kayıt ve 50 leva şirket adı alma ücreti ödenmektedir. Bankacılık veya sigortacılık alanında faaliyette bulunacak AD’nin kuruluşu için başvuruda 1700 leva ticaret siciline kayıt ücreti ödenmektedir.
Kendi ülkesinin kanunları çerçevesinde ticari faaliyette bulunmak üzere kayıt yaptırmış her yabancı kişinin Bulgaristan Ticaret Kanunu’na göre Bulgaristan’da yabancı kişi şubesi açma hakkı bulunmaktadır. Şube, Bulgar mevzuatına göre tüzel kişilik değildir. Ancak şubenin kendi merkezi ve yönetim adresi, yöneticileri, mal varlığı, pasif yasal statüsü vardır. Şubenin unvanı ana şirketin unvanından ve “şube” ekinden oluşmaktadır. Şube, ayrı bir şirket olarak ticari defterlerini tutmaktadır. Şube açma başvurusu Ticaret Sicili’ni tutmakla görevli Kayıtlar Ajansı’nın herhangi bir bölge temsilciliğine yapılabilmektedir. Gerekli belgeler şöyledir:
Şube açma beyannamesi
Yabancı şirketin mevcudiyetini (tüzel kişi ise), ulusal kanununa göre ticari faaliyette bulunma hakkını, sicil kaydına göre (var ise) yabancı şirketi temsil eden kişilerin adlarını ve temsil şeklini gösteren belge
Yabancı şirketin şube açma kararı
Yabancı şirket şubesinin faaliyet alanı izin rejimine tabii ise, gerekli lisans veya izin belgesi
Şube açma başvurusunun yapıldığı an itibariyle tüm değişiklik ve ekleri içeren yabancı şirket kuruluş akdi, sözleşmesi veya tüzüğü
Yabancı şirket şubesini yöneten kişinin noter tasdikli imzasını içeren vekaletname
Yöneticinin noter tasdikli görev kabulü ve imza sirkülerleri
Kanunların gerektirdiği durumlarda yöneticinin/yöneticilerin uzmanlık veya yeterlilik belgeleri
Yabancı şirket şubesinin açılması için yapılan başvuruda 430 leva ticaret siciline kayıt ve 50 leva şirket adı alma ücreti ödenmektedir.
Bulgaristan’a girmek isteyen Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları (iş insanları, turistler) Bulgaristan vize uygulamasına tabidir. Bu nedenle vize almak isteyenlerden, Bulgaristan’da yerleşik şahıslardan Bulgaristan Polisi “Göç” Müdürlüğü tarafından tasdik edilmiş davet mektubu (aslı) getirmeleri istenmekte veya seyahat acentaları aracılığıyla vize alınabilmektedir.
Büyük şehirlerde, İstanbul, Ankara, Bursa ve Edirne’de bulunan konsolosluklara başvuruda aracılık eden kurumlar mevcuttur. Bulgaristan Cumhuriyeti’nin 31 Ocak 2012 tarihinden itibaren yürürlüğe giren uygulamasına göre, geçerli Schengen vizesi ve Schengen hukuku kazanımlarını tamamen uygulayan üye ülkeler ile İsviçre ve Lihtenştayn tarafından verilen geçerli, uzun süreli oturum vizesi ile oturum iznine sahip olan kişilere vizesiz rejim uygulaması getirilmiş olup, söz konusu uygulama, Bulgaristan Cumhuriyeti’nin Schengen bölgesine tam üye olana kadar geçerli olmak üzere, her 6 aylık dönem içerisinde 3 aydan fazla olmamak kaydı ile sınırlıdır.
Kaynak: “Bulgaristan Vergi Kanunu” başlığı altında yer alan tüm bilgiler Türkiye Cumhuriyeti Ekonomi Bakanlığı’nın resmi web sitesinden direkt olarak alıntılanmıştır.
Bulgaristan İkamet İzni
Üç tür ikamet izni bulunmaktadır: kısa (en çok bir yıla kadar) ve uzun süreli (5 yıllık) ikamet izinleri ve süresiz-daimi ikamet izinleri (kesintisiz Bulgaristan oturum izni sağlar). Uzun süreli ikamet izinleri verilmesinde en sık rastlanılan gerekçeler şunlardır:
Yabancı uyruklu kişi bir Bulgar şirketinin yönetim veya gözetim (supervisory) kurulunun üyesidir.
Yabancı uyruklu kişi Bulgaristan Ticaret ve Sanayi Odası’na (BCCI) kayıtlı bir firmanın ticari temsilcisidir.
Yabancı uyruklu kişi Bulgar İstihdam Ajansı tarafından verilen çalışma iznine sahiptir.
Yabancı uyruklu kişi Bulgaristan’da ekonomik bir faaliyet sürdürmektedir ve en az 10 Bulgar uyruklu istihdam etmektedir.