TÜRKLÜK VE ASİMİLASYON DERSLERİ -2 FETGEREY ŞOENÜ
Türk milliyetçisi anlayışına sahip çevrelerin iktidarı ele geçirmesinden sonra Çerkesler üzerinde bir baskı yaratılmaya başlanmıştı. Bu baskı genelde Marmara Bölgesi Çerkes köyleri üzerinde daha belirgin bir hal alıyordu. Köylerin yerleri değiştiriliyor, insanlar ikinci bir sürgüne Anadolu topraklarında tabii tutuluyordu. Rus Çarlarının yaptığının bir benzeri, bir kağnı arabasına sığabilecek mal varlığı haricinde hiçbir şeyini alamadan istenilen ve gösterilen yerlere insan yığınlarını yerleştirmek uygulaması yapılmaya başlanmıştı.
Akabinde bu işin sorumlularını birkaç kafasız diye nitelendirdiği Çerkeslere bağlıyor.
“Bu sorunun suçlusu onlardır ve bu olay tüm millete mal edilemez” diyordu. Ancak Çarların zulüm politikasını Türk kardeşlerimiz demi örnek alıyor yoksa diyerek, Kafkasya’da 1864 yılında benzer bir sürgüne neden olan sebepleri görmezden gelebiliyordu. Türkiye’de olduğu gibi orada da sürgünden önce verilen mücadelelerde tümden bağımsız bir devlet hayali yoktu Çerkeslerde(Adigeler). Ayaklanmalarının nedeni de bu bahsedilen olayda da gördüğümüz gibi sadece kışkırtmalar ve korku mekanizmasından dolayı, kapısına gelen silahlı orduya karşı evini, ailesini, milletini savunma olayından ibaretti.
Demek ki; anavatanda da zamanında kafasız Çerkesler çok vardı ki, her türlü kışkırtmaya, desteğe kanıp Rus ordusuna yıllarca kafa tutmuştu. Neden bu tüm millete mal edildi peki? Türk milliyetçilerinin yaptığı makul gösterilirken, zamanında Rus milliyetçilerinin yaptıkları ya da yapmak zorunda kaldıkları şeyler neden makul gösterilemiyordu? Cevabı kısmen belli olsa da bunu anlamak gerçekten çok zor ve mantığa uymuyor.
Bunun gerekliliğini anlatmak için, Kuzey Kafkasya'da Rus hükümetinin 70 yıl boyunca sürdürdüğü Ruslaştırmanın sonuçlarını göstermek yeterlidir. Asimile edilen dağlıların sayısı yılda bir kişiyi bile zor bulur. Bu, inancın, tarihi bir öç almanın ne kadar güçlü olduğunu göstermekte değil midir ve tarih öcünü almıştır.” (2)
Anavatana dönüşü aciz girişimler olarak sayan, diasporayı bilinçten yoksun gören ve onları asimile edilmiş bir grup olarak lanse edenler, bütün bunları makul ve olması gerekli şeklinde göstermesine rağmen Kafkas milliyetçisi olarak gördükleri bu şahsın Osmanlı Çerkeslerinin nasıl asimile edilebileceği hakkındaki sözlerini nedense görmezden gelmektedirler. Çar armalarının dilini söyleyenlere karşı çıkıldığı halde, Türk ülkücülerinin sesi olmaya aday insanlarımız değil midir bunlar? Zaten anavatanda ulusal mücadelesi darbe yemiş bir halk, diasporada da asimile edilerek özünden tamamen uzaklaştırılmış ve artık kendini diasporalı değil tamamen Türk olarak kabul etmiş ve böylece de anavatanları benliklerinden silinmiş olmuyor mu?
Hepinizin bildiği üzere 3. kuşak Çerkesler olarak bizlere Çerkeslik adına kalan ne varsa hepsi bizden öncekilerin köylülüğünden ve dayanışmasından kalmadır. Dillerini biliyorlar, adetlerini yaşıyorlar ve kendilerini Adige-Çerkes olarak görüyorlardı. Ancak bazı çevrelerin tehlike olarak gördüğü bu “köylülük” hali istenilen asimilasyonun gerçekleşmesi için en büyük engel teşkil ediyordu. İstenen şey Çerkesler adına siyasallaşma idi ama bunun için hiçbir şey yapılmamıştı. Sadece kente göç, içi doldurulamayan bir çözüm olarak bizler tarafından insanlara sunulmuştu. Bunun öncesinde de Türk okullarının 100 nüfusluk köylere kadar bile girmesi söz konusu idi. Bu uygulama özellikle Türkçe konuşmayan unsurların Türkleşmesi için hayati önem arz ediyordu. Din adamları göndererek Müslümanlaştırma ve akabinde de köy okulları ile yeni nesili Türkleştirmek siyaseti güdülüyordu.
A. K. : “Kültürel bakımdan köylerin şehirlere nazaran daha avantajlı olduğuna dair iddia ve inançlar için ne diyorsunuz?”
“Türkiye’de Türk ırkından başka diğer tüm ırklar asli unsur değil, sadece bu ülkenin ve Türklüğün hizmetçileridirler. ” anlayışına karşın bu ülkede 100 yıldan bu yana etkisiz kalanlar en büyük asimilasyonu kendi halklarına yapmışlar ve 3. nesil, bu tanıma uyan bir yaşayış düzeni içinde sadece adı Çerkes bir hizmetçi konumuna düşürülmüştür.
2) 11 Mayıs 1927 tarihinde Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti'nin bağımsızlık ilanının 9. yıldönümü dolayısıyla Kafkasya Dağlıları Halk Partisi'nin (KDHP) törenli oturumu düzenlenmiş, oturumda alınan karara göre Fetgerey Şoenu'nun Türkçe yaptığı konuşmanın tercümesi ayrı bir broşür halinde yayınlanmıştı.
3) Aydın Turan ile Ajans Kafkas söyleşisinden(Hüseyin Tok, Mevdudi Bayçora)