Dokuz yıldır köylülerle özel şirketler ve bakanlık arasında hukuk savaşına neden olan HES, iki şirketi iflas ettirdikten sonra Kayyuma devredildi, ardından da sele kapıldı…
Rize’nin Çayeli ilçesinde bulunan Senoz Vadisi’nde bulunan on iki köye dört yıldır sürdürülen organik tarım projesi nedeniyle kimyasal gübre ve ilaç girmiyor. Ancak Karadeniz Bölgesi’nde projelendirilen beş yüzü aşkın HES’in on dördü bu cennet vadide yapılmak isteniyor. Yöre halkı ise yaklaşık dokuz yıldır inatla HES’lere karşı direniyor. Çataldere Köyü’nde yapılmak istenen Uzundere HES’e karşı dokuz yıldır sürdürülen film gibi hukuk mücadelesi de bunun çarpıcı bir örneği. Danıştay, HES projesi için yerel mahkemece verilen ÇED Olumlu kararını onayarak köylülerin haklılığını tescil ederken, bu arada iki HES şirketini batıran proje geçtiğimiz ay bölgede yaşanan selden büyük zarar gördü.
Karadeniz vadilerinde adeta birer yıkım aracına dönüşen beş yüzden den fazla HES projesi uygulanmak isteniyor. Bu projelerden doksana yakını Rize’de, on dördü ise Çayeli ilçesi sınırlarındaki Senoz Vadisi’nde. Senoz, kıyıdan hemen sonra yükselerek Kaçkarlara doğru açılan derin bir vadi. Vadinin zengin biyolojik çeşitliliğine dört yıldır uygulanan organik tarım eklenince yörede bulunan on iki köye bir süredir kimyasal gübre, ilaç girmiyor. Çay tarımını organik arıcılık ve diğer ürünlerin izlediği Senoz’da HES’lere karşı yürütülen mücadele doğasıyla bütünleşmiş olan yöre halkını birbirine kenetledi. Bir yandan geleceğini kurma telaşında olan köylüler, diğer taraftan HES projelerine karşı amansız bir mücadele yürütüyor. Her bir dere, dağ ayrı ayrı savunulmak zorunda. Çünkü vadi, onların geleceğinin teminatı.
KARADENİZ İNSANININ İNADI HES’E KARŞI ON ÜÇ AYRI DAVAYI KAZANDI
Vadideki koruma çalışmaların öncülüğünü TEMA Vakfı Çayeli Sorumlusu Ahmet Ali Kork yürütüyor. Açılan on üç ayrı davayı da kazanıyorlar, çok sayıda HES projesi beklemede. Geçtiğimiz günlerde Danıştay’dan çıkan yeni bir iptal kararı ise tam bir başarı öyküsü. Karadeniz insanındaki inatçılığın göstergesi. Bir tek HES projesi için harcanan çaba, enerji, maddi ve manevi kayıplar, Türkiye’de doğayı korumanın ne denli meşakkatli ve zor bir iş olduğunu gösteriyor.
Dönemin Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından Temmuz 2006’da ‘ÇED Gerekli Değildir’ kararı vermesiyle Senoz Vadisi Çataldere Köyü’nde yapılmak istenen Uzundere II. HES projesinin inşaat çalışmalarının başladığını anlatan TEMA Vakfı Çayeli Sorumlusu Ahmet Ali Kork, Senoz için verilen hukuk mücadelesini şöyle özetledi: