Dr Yalçınkaya UYP’yi anlattı - ParaAnaliz
NOT: Üniversitede uluslararası ekonomi ve finans okuyanlara öneririz.
TL Cazibesini Kaybettikçe…
Türkiye’nin yurtdisi varliklari, bir önceki çeyrege göre yüzde 7.3 oraninda azalarak 233.75 milyar dolara, yükümlülükleri yüzde 9.2 azalarak 548.47 milyar dolara geriledi. Böylece bir önceki çeyrekte eksi 351.85 milyar dolar olan net UYP 2020 yili ilk çeyrek itibariyle 37.13 milyar dolar artarak –314.72 milyar dolar seviyesine daraldi.
Yabancı sermayenin elinde bulunan hisse senetleri tutari bir önceki çeyrege göre 10.71 milyar dolar azalarak 21.86 milyar dolara, DIBS stoku 5.84 milyar dolar azalarak 9.86 milyar ABD dolarina geriledi.
Bankalarin toplam kredi stokunun da geçtigimiz yilin ayni dönemine göre 11.53 milyar dolar azalarak bu çeyrekte 65.35 milyar dolara geriledigini görmekteyiz.
2017 yilinda net yatirim pozisyonunun (açiginin) milli gelire orani yüzde 54.3 ile zirveyi görmüstü. O tarihten itibaren oran gerileyerek 2019 sonunda yüzde 46.7’ye, bu yilin ilk çeyreginde ise yüzde 41.8 ile 2013 yili düzeyine kadar inmis oldu.
AB tanimli borç stokunun milli gelire orani açisindan inceledigimizde ise 2015 yilinda yüzde 27.5’e kadar gerileyen oranin o tarihten sonra artis egilimine girerek 2019 sonu itibariyle yüzde 33.1’e yükseldigini görmekteyiz.
Uluslararasi Yatirim Pozisyonunda (UYP) 2020 yili ilk çeyrek itibariyle iyilesme oldugunu görmekteyiz. Bu gelismede Uluslararasi Finans Enstitüsü’nün (IIF) raporlarinda isaret ettigi Mart ayinda gelismekte olan ülkelerden 83.3 milyar dolar düzeyindeki rekor çikis kadar, TL’nin 2019 sonuna göre ABD dolari karsisindaki deger kaybinin da etkisiyle yabancilarin Türkiye’deki varliklarinin erimesi de belirleyici oldu.
BDDK’nin TL’nin deger kaybetmeye baslamasiyla birlikte yurtdisi yerlesiklere Türk Bankalarinin TL vermesini daha da zorlastirmasi TL’nin yurt disinda popülaritesini azaltti. Uluslararasi takas kurumlarinin, faaliyetlerinde aksamalara neden olmasini gerekçe göstererek TL islemlerini durdurmasi (sonrasinda BDDK bu kurumlara muafiyet getirdigini açiklamis olsa da) yabanci varligini daha da azaltacak sonuçlar doguracagi muhakkak.
USD/TRY kuru ve UYP açisindan olumlu olarak görünüyor olsa da tüm bu gelismeler bir yandan TL’nin yurtdisi piyasalardan kopusunu getirirken, bir yandan da orta ve uzun vadede yurtdisi kaynak gereksinimi içerisinde olan Türkiye ekonomisi açisindan olumsuz bir duruma isaret etmekte.
Uluslararasi Yatirim Pozisyonu Nedir?
Türkiye’nin Uluslararasi Yatirim Pozisyonu (UYP), ülkedeki yerlesik kisilerin yurtdisi yerlesik kisilerden olan finansal alac aklari ile rezerv varlik olarak tutulan finansal varliklarinin (örnegin altin) ve yerlesiklerin yurtdisi yerlesik kisilere olan finansal yükümlülüklerinin belli bir tarihteki stok degerini ifade eder. Özetle Türkiye’nin yurtdisi varliklari ile yurtdisina olan yükümlülüklerinin farkidir.
Ödemeler Dengesi Istatistikleri, ekonominin güncel döviz gelir gider durumunu ortaya koyarken, UYP yapisal döviz durumunun göstergesidir. Ülkenin net döviz varliginin veya açiginin (borcunun) ne olduguna isaret eder. Bir diger ifadeyle, ülkenin dünyanin diger ülkelerine karsi ulusal bilançosudur.
Mart sonu itibarıyla kısa vadeli dış borç stoku 118,7 milyar dolar oldu
BDDK, Euroclear Bank ve Clearstream Banking’i TL işlem sınırlamasından muaf tuttu
Dış ticaret açığı genişliyor, turizm gelirleri düşüyor, cari denge bozuluyor
ANALİZ: Öncü veriler istihdamda bir çöküşün gelmekte olduğunu haber veriyor
Hazine Nakit Dengesi Tarihi Rekor Açık Verdi
Dr Yalçınkaya: Hayat size güzel
Dr Yalçınkaya: İşsizlik niye düştü?