Ses Dalgası ve Sesin Özellikleri
535 Ziyaretci 0 Üye Online
8. Sınıf Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi Konu, Deney, Etkinlik, Sunu, Test, Bulmaca ve Kavram Haritaları/ Ses/
Konu Dosyalar Deneyler Videolar Testler Flash Sunumlar Bulmacalar Resimler Kavram Haritası Diğer
Ses Ünitesi ve sesin özellikleri
Hayatımızın her yerinde kimisi gür kimisi zayıf, kimisi ince kimisi kalın bir sürü ses duyarız. Seslerin kulağımızla işitilebildiğimiz sesler olduğu gibi kulağımızla işlemediğimiz seslerde vardır.
Her canlının bir duyma eşiği vardır. Bu yüzden her canlı her sesi duyamaz.
Mesela yunuslar insanların duyamayacağı çok çok ince sesleri algılayabilir. Yada köpekler fay hatlarının kırılma sesleri algılayıp ulumaya başlarlar.Bu konuyu ileride daha da açacağız.
Ses titreşimler sonucu oluşur. Titreşim yapan her madde ses oluşturur. Titreşimleri salınım hareketlerine benzetebiliriz.
Ses titreşim sonucu oluştuktan sonra dalgalar halinde yayılır. Nasıl bir suya bir taş attığımızda su üzerinde dalgalar oluşuyorsa ses de kaynaktan çıktıktan sonra su dalgalarına benzer dalgalar oluşturur. Yalnız oluşan bu dalgalar su dalgaları gibi tek yöne değil her yönedir.
Bir ses dalgasının hareketini bir salıncağın hareketine benzetebiliriz. Salıncağın bir denge noktası vardır. Salıncak denge noktasından bir ileri bir geri hareket ederek sallanır durur. Salıncağın ileri yönde ve geri yönde gidebileceği maksimum noktalar vardır. İşte aynen öyle de ses dalgası için de benzer özelliklerden bahsedebiliriz.
Sesin titreşimler sonucu oluşup, dalgalar halinde yayıldığını biliyoruz.
Ses yayılırken hava taneciklerini çarpar ve onları da titreştirir zaten ses dalgaları da böyle oluşur. Yukarıdaki şekilde taneciklerin sık görüldüğü yer ses dalgasının tepe noktasını temsil ederken, taneciklerin seyrek görüldüğü yer ise çukur noktalarını temsil eder.
Bir ses dalgasının denge noktasından çukur veya tepe noktasına olan uzaklığına ses dalgasının genliği deriz.
Bir ses dalgasının 1 saniyedeki titreşim sayısı da bize ses dalgasının frekansını verir.
Ses frekansının birimi hertz dir.(hz)
Ses düzeyinin birimi ise desibel dir.(dB)
ŞİMDİ SESİN ÖZELLİKLERİNİ ÖĞRENELİM;
1-KALIN SES-İNCE SES(kalınlık-incelik)
2-GÜR SES-ZAYIF SES(gürlük-zayıflık)
BİRDE SES DALGASININ ÖZELLİKLERİ VAR;
NOT:İnce sese tiz ses, kalın sese pes ses de denir.
Ses ve ses dalgası özellikleri arasında bir bağıntı vardır. Ses dalgasının genliği sesin gür veya zayıf olmasına neden olur.
Ses dalgasının frekansı ise sesin incelik kalınlığının ölçüsüdür.
SES FREKANSI & SESİN YÜKSEKLİĞİ & İNCELİK KALINLIK
SES GENLİĞİ & SESİN DÜZEYİ(ŞİDDET) & GÜRLÜK & ZAYIFLIK
Yukarıdaki diyapazonların üzerlerinde yazılı olan değerler neyi göstermektedir
Şimdi size işin özetini anlatacağım;
Bir maddenin titreşim sayısını belirleyen etken titreşen maddenin kütlesidir.
Titreşen maddenin kütlesi az ise madde tanecikleri daha fazla titreşecek yani frekansı da o ölçüde fazla olacaktır. Frekansı yüksek olan ses (yüksek ses) ‘de ince ses olarak adlandırılır.
Tam tersine titreşen maddenin kütlesi fazla ise madde tanecikleri daha az titreşecek yani frekansı da o ölçüde az olacaktır. Frekansı az olan ses(alçak ses)’de kalın ses olarak adlandırılır.
Bir ses dalgasının frekansını tahmin etmek için ses dalgalarının tepe noktalarını saymak kafidir.
Bir sesin gürlüğü yani şiddetini belirleyen etken sesin genliğidir. Sesin genliğini ses dalgasının denge noktasından tepe veya çukur noktaları arasındaki mesafeye bakarak anlayabiliriz.
Aşağıdaki seslerin şiddetlerini kıyaslayınız?
Aşağıda çözeceğimiz örneklerde titreşen maddenin ne olduğuna dikkat edelim.
Eğer sesi üfleyerek elde ediyorsak titreşen madde havadır.
Eğer sesi vurarak elde ediyorsak titreşen madde vurulan maddedir.
Buna göre maddenin kütlesine bakıp çıkacak sesin ince mi, kalın mı olacağına karar verebiliriz.
Sesin şiddetini belirleyen etmen vuruş veya üfleme kuvvetidir.
1-kalın teline az bir kuvvetle vuruluyor,
2-ince teline ise kuvvetli bir şekilde vuruluyor.
-Bu işlemler sonucunda ortaya çıkan seslerin yükseklik ve şiddetlerini karşılaştırınız?
Alçaktan uçan roket yada uçakların evlerin pencerelerini nasıl titrettiğini ya da bass oranı yüksek olan müziklerin hoparlörleri nasıl zıplattığını görmüşüzdür. Buradan hareketle diyebiliriz ki ses bir enerji türüdür ve başka enerjilere de dönüşebilir.
Tabloda görüldüğü gibi insanlar 20 ila 20000 hz arasındaki sesleri duyabiliyorlar.
20 hz’in altındaki kalın seslere infrason, 20000 hz’in üstündeki ince seslere ultrason denir.
İnsanlar ses düzeyi olarak 60 db’den sonraki sesleri gürültü olarak adlandırırlar.
120 db ses kulağa zarar veren sestir.
Ses titreşimle oluşur ve dalgalar halinde yayılır ayrıca ses bir enerji türüdür.
Peki sesin yayılması ya da dalga oluşturması nasıl gerçekleşir.
Ses kaynaktan çıkar ve enerjisini taneciklere aktarır taneciklerde birbirine çarparak sesi iletirler.
Buradan anlayacağımız üzere sesin iletilmesi yada yayılması için tanecik gerekir yani maddesel ortam gerekir.Ses maddesel ortamın olmadığı boşlukta yayılmaz.
Ses; yayıldığı maddesel ortamın cinsine göre farklı hızlarla hareket eder.
Sesin yayılma hızını etkileyen diğer değişken ise ortamın sıcaklığıdır.
Müzik aletleri üçe ayrılır;
Davul, Trampet, Darbuka
Saz, Gitar, Kemençe, Keman
Trombon, Saksafon, Flüt, Zurna, Tuba
NOT: Telli çalgılarda tel,n gerginliğini değiştirmek için aparatlar yer alır. Bu aparatlar aracılığı ile tellerin gerginlikleri değiştirilir. Buna akort deriz.
Gerginleştirilen telden daha ince ses elde edilir.
Saz gibi telli çalgılarda daha ince ses elde etmek için telin boyunu kısaltma yöntemine gidilir. Elimizle telin üzerine bastırdığımızda telin boyunu kısalmış oluruz. Kısa telden ince ses çıkar.
Aşağıdaki sazdan ince ses elde etmek için elimizi telin hangi noktasından bastırmalıyız?
Bir telden çıkan seslerin frekansını değiştiren etmenler;
Not: Piyano telli bir çalgıdır.
Sakın ha piyano gibi tuş içeren çalgılara tuşlu çalgılar demeyin. Çünkü tuşlu çalgı grubu diye bir grup yoktur.
Hazırlayan: Şenol Nardal
Çalışmanın Sunu halini izlemek veya indirmek için tıklayınız
Diğer Konu Sayfa Listesi
Ses özellikleri kısaltmaları
İşitme Olayı ve Ses Düzeyi İlişkisi
İnsanların ve Bazı Hayvanların Üretebildikleri ve Duyabildikleri Ses Frekans Aralıkları
Çeşitli Ses Kaynaklarının Frekansı
Sesin Yüksekliğinin ve Frekansının Bağlı Olduğu Faktörler
Sesin Şiddeti (Şiddetli–Zayıf Sesler)
Yankı Olayı Nasıl Gerçekleşir?
Sesin Madde İle Etkileşimi
Ses Dalgasının Özellikleri
Düşey doğrultudaki yayın yaptığı salınım hareketinin özellikleri
Yatay doğrultudaki yayın yaptığı salınım hareketinin özellikleri
Salınım Hareketi ve Özellikleri
Ses, Ses Kaynağı ve Sesin Oluşması
Ses Dalgası ve Sesin Özellikleri (Konu Anlatımları)
Ana Sayfa | Ana Kategorilere Dön | Üst Kategoriye Dön | Üst Başlık Dön
İletişim & Reklam [email protected] Muharrem Baytekin