Hazine’de 106 Milyar Liralık Delik!
Sayıştay, 2013 Raporu’nda, devlet içerisindeki kurumların mali işlemlerindeki hatalardan dolayı milyarlarca liranın nereye ne şekilde harcandığını belirleyemedi.
Yurt’tan Mert Taşçılar’ın haberine göre Sayıştay, 2013 Mali İstatistikleri Değerlendirme Raporu’nda tüm yıl boyunca devlet içerisindeki tüm kurumların mali hesaplarında 106 milyar liralık kayıp belirledi. Paranın nereye, ne için harcandığını tespit edemeyen denetçiler raporun son bölümünde, “Genel yönetim sektörünü oluşturan birim ve idarelerin bireysel mali tablolarının doğru ve güvenilir veri üretmesine elverişli muhasebe ve iç kontrol sisteminin etkinliğinin sağlanması gerekmektedir” uyarısında bulundu. Raporda, kamu hesaplarının 1.2 trilyon lira büyüklüğünde olduğu belirtilirken yaşanan kaybın hazinenin yaklaşık yüzde 10’na denk geldiği anlaşıldı.
Hesap dahi tutulamıyor
Sayıştay’ın hazırladığı kurumlara ilişkin denetim raporları kamuoyunda günlerdir tartışılırken, tüm mali hesapların incelendiği Mali İstatistikleri Değerlendirme Raporu da tamamlandı. Ancak, değerlendirme raporu olarak hazırlanan tespitlerden onlarca hatalı işlem ve gelir kaybı olduğu anlaşıldı. Devlet kurumları arasında gelir gider hesaplarının karşılıklı olarak tutulmamasından dolayı milyarca liranın ödenip ödenmediği, ödendiyse kime ne zaman ödendiği belirlenemedi, kamu kaynaklarının yasal takibinin çok zorlaştığı aktarıldı.
65 milyarlık prim ortada yok
Raporda, hesaplar arasında takip edilmesi gereken madeni para miktarlarının dahi izlenmediği bu nedenle 2 milyar 118 milyon liralık kayıp yaşandığı belirtildi. Yerel idarelerin Sosyal Güvenlik Kurumu’na yönelik borçlarının ödememesi nedeniyle 65 milyar 160 milyon lira gibi büyük bir paranın belediyelerde nerelere harcandığı belirlenemedi. Karşılıklı hesap takibiyle birbirinden düşürülmesi gereken rakamlar için de herhangi bir işlem yapılmadığı anlaşıldı. “Eleminasyon” denilen bu işlemin yapılmaması nedeniyle bazı hesaplarda 11.7 milyar liralık tutarsızlık olduğu belirtildi.
Alacak var, adres yok
Rapora göre İşsizlik Sigorta Fonu’nda da 11.5 milyar liralık alacak gözükmesine rağmen bu paranın devlet hesapları arasında izine rastlanılamadı. 553.2 milyon liralık SGK pirimi tahakkuku yapılmadığı gibi bu rakam ödenen prim hesabına aktarıldı. Böylelikle milyonlarca liralık prim ödemesi kalem oynatılarak kapatıldı. Döner sermayeli kuruluşların hesaplarında 787.7 milyon lira, mahalli idareler genel yönetim kapsamında sorumlu kurumlarda 407.7 milyon lira, genel yönetim kapsamındaki hesaplarda 761 milyon liralık kayıp yaşandığı belirlendi. Raporda, özel bütçeli idarelerin hesaplarında 6.2 milyar liralık hazine alacağının dahi karşılıklı hesaplardan düşürülmediği için ödenip ödenmediği anlaşılamadı. Hazine müsteşarlığı hesap işlemlerinde bile 1.1 milyar liralık hatalı ödeme belirlenirken, raporda genel yönetim bilançosunda 6.2 milyar lira da açık bulunduğu belirlendi.
‘Doğru ve güvenilir veri yok’
Rapordaki tüm rakamlar toplandığında, 106 milyar liralık bir paranın işlem hatası nedeniyle kayıp olduğu, devlet içinde nereye nasıl harcandığı belirlenemedi. Denetçiler hazırladıkları raporda, kaybın çok ciddi olduğu vurgulayarak, şu uyarılarda bulundu: “Genel yönetim sektörünü oluşturan birim ve idarelerin bireysel mali tablolarının doğru ve güvenilir veri üretmesine elverişli muhasebe ve iç kontrol sisteminin etkinliğinin sağlanmasının, genel yönetim kapsamına dahil olan merkezi yönetim, mahalli idareler ve sosyal güvenlik kurumlarında ortak muhasebe ve raporlama standartlarının oluşturulmasının, kapsama dahil kurumların tabi oldukları muhasebe yönetmeliklerinin muhasebe ve raporlama standartlarıyla uyumunun sağlanmasının, detaylı hesap planlarının eliminasyona imkân sağlayacak şekilde ayrıntılı kodlarda düzenlenmesinin, uluslararası standartlar çerçevesinde mali istatistiğin tanımının yapılarak hazırlanma ve yayımlanmasına ilişkin esasların belirlenmesinin mali istatistiklerin doğruluk ve güvenilirliğine önemli ölçüde katkıda bulunacağı düşünülmektedir.”
Raporun son bölümünde, kamu hesaplarının 1.2 trilyon lira büyüklüğünde olduğu belirtilirken yaşanan kaybın hazinenin yaklaşık yüzde 10’na denk geldiği anlaşıldı.