Reshma Saujani’nin konuşmasını dinledim geçenlerde. (TED konuşmalarını severim biliyorsunuz.)
Kızlara “neden cesur olmalarını ve hata yapmaktan korkmamalarını öğretmediğimizi” soruyordu.
kuralların dışına çıkmamayı öğütlüyoruz.
Güvenli alanlarından çıkmasınlar.
Yetenekli oldukları, başarı kazanacakları alanlarda çalışsınlar. Risk almasınlar.
Erkek çocukları ise tam tersine risk almaları ve cesur olmaları için teşvik ediliyor.
Parkta oynarken bile en yükseklere erkek çocukları tırmanıyor. Sert ve kavgacı olmaları hiç problem olmuyor.
İlerleyen yıllarda da kızlara çıkma teklif ederken ya da zam isterken “Hayır” cevabıyla karşılaşma olasılığına karşın harekete geçiyorlar. Başarısızlıktan korkmuyorlar. Hayır cevabından da korkmuyorlar. Risk alıyorlar. Kusursuz olmaya çalışmıyorlar.
Fiziksel olarak bile kadınlarda kusursuzluk üzerine daha çok baskı olduğunun farkında değil misiniz?
Zayıf olmak, ideal vücut ölçüleri kadınların derdi.
Erkekler ise kendilerinden memnun. Önden giden göbeklerini kesinlikle umursamıyorlar. Kendi aralarında kilo ya da beden konusu hiç geçmiyor.
Erkekler bir tek cinsellik konusunda rekabete girebiliyorlar. Aslında bu da çocukluktan gelmiyor mu? Özellikle geleneksel Türk babaları ve anneleri küçüklükten itibaren erkek çocuklarının cinselliklerini açık açık konuşurken, kızlara bu tür bir yaklaşımda bulunmuyorlar. “Yiğidin malı meydandadır.” sözü, ilerleyen yıllarda “Oğlum milli oldu.” ile devam ediyor.Kızları yetiştirirken ise herşey mükemmel olsun istiyoruz.
Hem güzel, hem akıllı, hem çalışkan, hem terbiyeli, hem, hem, hem… Herşeyi istiyoruz.
Bir bakıma düşmelerine ve kalkmalarına izin vermiyoruz.
Hata yapmaktan korkan bir nesil yetiştiriyoruz.
Ben de böyle büyütülmüş bir kız çocuğuyum.
Mükemmel öğrenci, mükemmel kariyer, mükemmel eş, mükemmel anne, mükemmel kadın, mükemmel, mükemmel, mükemmel…. Böyle gidiyor.
35 yaşımdan sonra bundan vazgeçtim.
Bir Kahve Molası’nı kurarak risk aldım.
Yazılarımla karşınıza çıkarak risk aldım.
Liseden beri yazı yazmamıştım.
Evet sunumlar, emailler, raporlar yazıyordum. Ama makaleler değil. Blog yazıları hiç değil.
İnternette bilmediklerimi öğrenmek için neredeyse yarı yaşımdaki gençlerle master yaptım.
Ardından bilmediklerimi öğrenmek için saatlerce youtube videoları seyrettim.
Gençlerle seminerlere, workshoplara katıldım ve hala katılıyorum.
Kesinlikle utanmıyorum. Ya da bununla övünmüyorum. Öğrenmenin yaşı yok.
Kendimizi her zaman geliştirebiliriz. Hiç bir zaman geç değil.
3 sene önce öğrendim “Growth Mindset” i.
Carol Dweck adında çok saygın bir profesör 1980’lerde bundan bahsetmeye başlamış halbuki.
Akıllı, başarılı, çalışkan diye etiketlenen çocuklar başarısız damgası yememek, başarısız olmamak için yeni şeyler denemekten vazgeçiyormuş. Mükemmel yetiştirilmeye çalışılan kız çocukları da daha az deniyormuş.
Carol Dweck Growth Mindset – Gelişebilen Zihin Yapısı ile başarısızlıklardan öğrendiğimizi, başarısızlıkları öğrenmede bir fırsat olarak görmemiz gerektiğini söylüyor.
Kitapta çok da ünlü bir hikayesi var:
Çocuklardan oluşan 2 grup var. Her gruba bulmacalar veriliyor.
1.grup bulmacayı çözdüğünde “Ne kadar akıllısın, aferin.” deniyor.
2.gruba ise bulmacayı çözdüğünde “Çalıştın, uğraştın, çözdün, aferin.” deniyor.
Bir hafta sonra 2 grup tekrar deneye alınıyor.
Bu sefer gruplara geçen haftaya göre daha zor bulmacalar verileceği söyleniyor.
Bilin bakalım hangi grup çözmeye daha istekli?
Akıllı, zeki olarak etiketlenen 1.grup başarısız olmaktan korktuğu için çekiniyor.
2.grup ise yeni birşey öğreneceği için çok istekli.
Kitaptan bir başka hikaye ise gerçekten etkileyici:
Amerika’da matematik bölümünde okuyan bir delikanlı derse geç kalıyor.
Tahtaya yazılmış matematik sorularını aceleyle defterine geçiriyor.
Bu soruları ödev zannediyor. Üzerlerinde bayağı çalışıyor. 1-2 hafta sonra soruları çözebiliyor.
Çözdüğü soruların cevapları ile profesörünü ziyarete gidiyor. Bir de özür diliyor. “Kusura bakmayın, geciktim. Bu sorular tahminimden zordu.” diyor. Çözümleri bırakıyor.
Profesör heyecanlanıyor. Çünkü delikanlının ödev zannettiği bu sorular aslında senelerdir çözülememiş matematik soruları, ödev değil. Derse geç giren öğrenci bilmediği, çözülemediği hakkında bir bilgisi / önyargısı olmadığı için çözmüş.
Bu hikaye gerçektir. Söz konusu öğrenci ise George Dantzig‘dir. George Dantzig “Yapamayacağı” hakkında kendini kısıtlamadığı için bu hikaye anlatılıyor.
Çocuklarımıza ve kendimize başarısızlıktan korkmamayı, cesur olmayı, denemeyi, düşüp, kalkmayı öğretebildiğimizde ilerleriz.
Bunu fark eden Disney de arka arkaya böyle filmler yapmıyor mu zaten?
Brave, Frozen hep kendi başına ayakta kalan prenseslerle dolu.
Prensesler artık prenslerini beklemiyor. Harekete geçiyorlar.
Ben ne mi istiyorum? İki kızım var. Mükemmel olmalarını değil, mutlu olmalarını istiyorum.
İyi insan olmalarını istiyorum.
Hayat başarısı denen bir şey var. İşte ben onu istiyorum kızlarım için.
Gerekirse bir daha deneyelim.
Başarısız olsak da yılmayalım.
Kusursuz olmaya çalışmayalım.
Mükemmel olmak zorunda değiliz.
Her şeyi yapmaya çalışmayalım.
Güvenli hissettiğimiz alanımızdan çıkalım.
Bahar Anahmias, the brave
Belki seyredersiniz diye Reshma Saujani’nın TED konuşmasını da aşağıya koyuyorum. Sadece 12 dakikacık. Seyredin. Size de ilham vereceğine eminim.
Bu da Carol Dweck ile ilgili bir diğer yazım:
Çocuklarımızı Öğrenmenin ve Kendilerini Geliştirmenin Gücüne İnanmalıyız.
Bilim Adamlarına Göre Daha Az Seçim Daha Çok Mutluluk
Beyin her zaman ilgimi çekmiştir. Eminim sizin de öyle. Şimdilerde nörobilimci / neuroscientist denen bir meslek var. Gençlerin rağbet ettiği. Beyni inceleyen ve bizlere bilgi aktaran.
Fonksiyonel MR (yani siz hareket halindeyken beyninizde olan biteni gösteren MR) icat edildikten sonra beyinle ilgili de bir sürü bilgi ortaya çıktı.
Son 1 haftada önüme o kadar makale çıktı ki, sizinle paylaşmak istedim.
Mesela Business Insider’da okuduğum bir yazıda Northwestern Üniversitesi’nden nörobilimci profesör Moran Cerf diyor ki:
“Mutluluğunuzu belirleyen tek bir faktör vardır. O da arkadaşlarınız. Bu, arkadaşınızı dikkatli seç anlamında demek değil. Arkadaşınızı düzgün seçince daha az karar vermek zorunda kalırsınız demek. Beyin gün içinde karar vermek için bir sürü konuyu gözden geçirir: ne giyelim, nerede yiyelim, nasıl gidelim, ne yiyelim, kiminle yiyelim, gibi soruların her biri bir karar gerektirir. Her karar verme mekanizması ekstra yüktür. Siz önemli kararlara vereceğiniz enerjinizi, günlük basit kararlarla harcamayın.”
ve ekliyor Moran Cerf:
“Onun yerine kiminle olacağınızı seçin ve ondan sonra diğer seçimleri ona bırakın.”
Tabii. seçeceğiniz insanı da zevklerini, değerlerini beğendiğiniz insanlardan seçmeniz lazım.
Mark Zuckerberg ve Steve Jobs‘un gardrobunda hep aynı kıyafetleri bulundurması hep bu yüzden. Bir kararı eksik veriyorlar gün içinde. Önemli kararlara ayırıyorlar enerjilerini. Dünya için daha önemli kararlara.
Keza Barack Obama da her gün ya gri ya da lacivert takım elbise giyiyormuş. “Benim elbise seçimim dünyayı değiştirmez. Ama her gün dünya ile ilgili başka önemli kararlar veriyorum.” diyormuş.
Northwestern Üniversiteli profesör de dışarıda yemek yerken yemek seçiminde bunu uyguluyormuş. Restaurantlarda her zaman menüdeki ikinci yemeği seçiyormuş. “Bazen harika bir seçim oluyor, bazen de rezalet” diyor Moran Cerf ama onu karar alma zorluğundan kurtaran bir sistem olduğu kesin.
Az seçim yapmanın insan mutluluğu için elzem olduğu da ispatlanmış. Haksız da sayılmazlar. Karı koca olarak çocuklarımıza isim seçerken aile büyüklerinin isimlerinden esinilmesi geleneği bizi rahatlatmıştı açıkçası. Babaanne ya da anneannenin isminden türetmiştik isimler. Onlar mutlu, biz mutlu. Yoksa yüzlerce, binlerce isimden bir tanesine karar vermek gerçekten zor.
Karar vermek denince: Hepimiz sade yaşamlar peşindeyiz. Belki de mutluluğun peşindeyiz.
En mutlu olduğum yerlerden biri yazın geldiğimiz Büyükada. Moran Cerf’in bu saptamalarını okuduktan sonra nedenini keşfettim.
Gündüz hepimiz aynı yerdeyiz. Kulüp. Kimi arasam, kiminle olsam derdi yok. Çünkü tüm arkadaşlarımız orada.
Akşam ise iskele.
Dolabımızda az giyeceğimiz var. Seçim az.
Buzdolabımızda da az yiyeceğimiz. Seçim az.
Dışarıda yemek yesek; ya balıkçıya gideceğiz, ya da balıkçıya.
Bilimadamlarının tesbitine göre en mutlu insanlar sosyal olarak mutlu olanlarmış.
Peki arkadaşımızı seçtik. Ona bıraktık kararları. Hiç mi kendi isteğimizi yapmayacağız?
Ona da cevap var:
Yapılan araştırmalara göre en çok vakit geçirdiğiniz insanlarla aynı beyin dalgalarına sahip oluyormuşsunuz. Yani korkmanıza gerek yok.
Yine sizin istediğiniz oluyor zaten.
Atalarımız yine doğruyu söylemiş. “ARKADAŞINI SÖYLE SANA KİM OLDUĞUNU SÖYLEYEYİM.”
Ne dersiniz? Daha az karar, daha mutlu bir hayat.
Bahar Anahmias, the less decision, more happiness one
Not: Nörobilimci Moran Cerf‘in sitesine de bir göz atın derim. Hem bu kadar hoş hem de bu kadar karizmatik bir profesörünüz oldu mu okul hayatınızda?
Beyniniz Hakkında Bilmedikleriniz tık tık.
Beynimin Rolünü Çalan Üçüncü Elim tık tık.
Yaratıcı İnsanlar Nasıl Davranırlar tık tık.
Beyin Güçlendirebilir miyiz? tık tık.
Daha akıllı olmak ister miydiniz? Beyin gücünüzü arttırmanın yolları. tık tık.
Siz hiç hayallerinizin peşinden gittiniz mi? 65 yaşında jet skiye bindiniz mi?
Yazlarımızın büyük kısmını Büyükada’da geçiriyoruz. Adanın sakinliği, basitliği, sizi harekete çağıran sokakları, begonvilleri, fayton sesleri…
Akşamları yemekten sonra iskeleye indiğinizde tanıdık yüzler görmenin zevki, beraber kahve içmek.
Çocukların sokaklarda özgürce dolaşabilmeleri, büyük gruplar halinde bisikletle oradan oraya gitmeleri.
Ada kıyılarında süzülen o güzel vapurlar… Vapurlarla yarışan o martılar.
2 gece önce bir balık restaurantında oturuyorduk. Birden aklımıza geldi.
Birkaç sene öncesine kadar akşamüstleri vapurlarla adeta yarışan bir ihtiyar delikanlı vardı. Hem de jet skisiyle.
Vapur denizde süzülürken, o da estetik hareketlerle vapurun yanında gösteri yapardı.
Vapurun dümen suyuna girer, birdenbire yana geçer, sağa sola savrulur, her zaman dimdik, her zaman asil ve havalı bir şekilde jet skinin üstünde deyim yerindeyse şov yapardı.
Bembeyaz saçları, incecik vücuduyla, gerçekten de bir ihtiyar delikanlıydı. Bildiğim kadarıyla bu şovunu yaz ya da kış farketmez, hep sürdürürdü.
Hepimiz için her yaşta herşeyin başarılabildiğini ispatlar şekilde binerdi jet skisine. Enerjisi ise inanılmazdı.
Ne olmuştu acaba? Aslında kimdi? Bir kaç senedir gözükmüyordu. Acaba birşey mi olmuştu?
Masada oturan herkes o ihtiyar delikanlıyı biliyordu. Hepimiz merak etmiştik.
Hepimiz o ihtiyar delikanlıya sempati duyuyorduk. Yaşı hakkında tahminlerde bulunmaya çalıştık. “80” dedi, birisi. “Yok”, dedik. “Belki de 60-65’ti o zamanlar ama biz de genç olduğumuz için saçı beyazlamış herkesi 80 zannediyorduk.”
Yaklaşık bir 20 dakika yaşlı adam hakkında konuştuk.
Google’da bir araştırma yaptım. İhtiyar delikanlıyı soruşturdum. “Jet ski yapan ihtiyar büyükada” diye yazınca ekşi sözlükte bile vapuru jetski ile takip eden amca diye 3 sayfalık giriş yapıldığını gördüm.
Anladığım kadarıyla bu bey 65 yaşlarında eşini kaybedince kendine böyle bir hobi edinmiş. Jetskiye merak sarmış. Zaten gençliğinde milli yüzücü olduğu için denizle ve suyla dost bir yapısı olduğu aşikar.
İsmi Doğan Şahin. Hacı Bekir Lokumları’nın damadıymış. Adada, İstanbul’ da vs. bir sürü evleri, hanları, hamanları varmış. Mali durumu gayet yerinde yani. Hacı Bekir Lokumları’nın tek kızının damadı olduğu için de tüm yönetim ondaymış.
Arşivlerden bir röportajını okudum. Nebil Özgentürk’ün yazdığı.
Bu ihtiyar delikanlının denizle ilgili çılgınlığı yüzme ile başlamış. 15 yaşlarında.
Üniversite yıllarında ise önce yüzerek Sirkeci’den Büyükada’ya gelmiş.
Yetmemiş. Anadolu Kavağı’ndan Büyükada’ya yüzmüş.
Daha sonra ise hedefini büyütmüş.
Manş Denizi’ni 14 saatte yüzerek geçmiş.
“Doğrusu çok zordu. Manş’ın en tehlikeli ürünü denizanalarıydı. Çarptı mı ölüme kadar yolu vardı. Birkaç defa sıyırdı ama zor atlattım. 14 saat boyunca sadece su ve glikoz almak zorundaydım. Yoksa şişerdim. Durmak da mümkün değildi, hem yüzüyor hem glikoz alıyordum.” demiş röportajında Doğan Şahin Bey.
Eşi ölünce ilk sevdası olan yüzmeye dönmüş anladığım kadarıyla. Hatta 60’ından sonra Manş’ı geçen yüzücü olmayı da hayal etmiş ama kafasını bir direğe vurunca ve hastanelik olunca bu hayalini rafa kaldırmış.
Yinde de denizle ilgili başka bir hedef bulmuş kendine; jet ski.
Denizin içinde dalgalarla boğuşmak yerine denizin üstüne çıkmış ve süzülmeyi seçmiş.
Vapurların arkasından, yanından gitmesi de şov yapmak ya da hava atmak için değilmiş. İşi daha da zorlaştırmak içinmiş. Dalgasız suda jet ski kullanmak daha kolay olduğu için, o vapur dalgasına giriyor ve bu nedenle vapurları bekliyormuş.
Ben görmedim ama dediklerine göre jet skiye ters binme, jet ski ile takla atma gibi daha zor hareketler de Doğan Şahin Bey’deymiş.
Kanında mücadele ve “daha zoru, daha da zorunu başarmak” olan Doğan Bey jet ski ile sadece ada sularında kalmamış. Yüzerek geçtiği yolları bu sefer denizin üzerinden kat etmiş.
Hatta jet ski ile Mersin’nden Girne’ye de gitmiş. Kıbrıs’da alkışlarla karşılanmış.
Son birkaç senedir kendisini göremiyoruz. Umarım sağlığı yerindedir.
Bu sevdasını, tutkusunu çocuklarına, torunlarına geçirdi mi bilmiyorum.
Tek bildiğim hayallerinin peşinden gidersen başarırsın.
Yaşın hiç bir zaman geçmez.
Tek yapman gereken karar vermen ve harekete geçmen.
Sonra ne mi olur? Önce hayretle seni seyrederler. Sonra bir balık restaurantında adını bile bilmeyen insanlar senin yaptıklarını, başardıklarını konuşur. 65’inden sonra jet ski ye akrobatik binmek de olabilir bu, başka bir şey de.
Siz kendinizi niye durduruyorsunuz?
Hayal ettikleriniz için bugün bir adım atsanıza.
Bahar Anahmias, the motivator
Not: Ben de harekete geçtim. Bundan 2 sene önce bu blogu açtım. İçimden hep yazmak geliyordu. Yazma üzerine katıldığım bir seminerde çok değerli bir profesör “Her gün dükkanı açacaksın, her gün. İster 1 sayfa ister 10 sayfa birşeyler yazacaksın.” dedi. “Yazmak bir esin işi değildir. Bir disiplin işidir.” O gün bu blogu açtım. Kendim için birşey yaptım. Hayallerimin peşinden gittim. Tanıdığım ve bazen de tanımadığım insanlar yanıma gelip, “Şu yazınızı okudum, çok beğendim.” “Ne güzel yazıyorsunuz.” “Çok kolay okuyabiliyorum yazılarınızı, çok akıcı.” dediği zaman değmeyin keyfime. Hayallerim devam ediyor. Sizler de bana destek oluyorsunuz. Teşekkür ederim.
Okula ve eğitime inanan bir nesiliz. Yememiz içmemizden keser, yine de çocuğumuzu en iyi okula yollamaya çalışırız. 2016 yılında kendi okul maceramı anlattığım bu yazıyı revize edip, tekrar sizlerle paylaşmak istedim.
Ben özel okula gönderme lüksüne sahiptim. Devlet okulları hakkında fazla bilgim yok. Şimdiden söyleyeyim. Büyük kızım daha sonra başarılarıyla burs da aldı. Ailece bizi gururlandırdı.
İşte 2016 Mart ayında yazdığım yazım:
Hep sorulur bana ‘ Okul seçerken nelere dikkat ettin? Okulundan memnun musun?’ diye.
Büyük kızım 2001 doğumlu.
O 3 yaşındayken arkadaşlarımın çocukları ilkokul seçme aşamasındaydılar.
İlkokul 8 sene olmuştu.
Bir sürü özel kolej kendi ilkokullarını açmaya başlamıştı.
Ben Kolej-Anadolu Lisesi sınavlarına hazırlanan bir nesilden gelmiştim.
Kızım bu stresi, bu etiketlemeyi yaşasın istemiyordum.
Her akşam evde eşimle bunu tartışıyorduk.
Üniversiteli anne-babalar olarak akademik mi olsun, yaratıcılığı mı öne çıkarsın, spor olanakları, mesafe vs. derken 3 yaşındaki çocuğumuza ideal okulu seçmeye çalışıyorduk.
İstinye’de oturuyorduk. Evimize çok yakın bir okula zaten 8 aylıkken yazdırmıştık kızımızı (Zamanı gelince istersek diye.). Bu okul sırayla alıyordu. Bizim sıramız hazırdı. Hem de 1. sıradaydık.
Kızım 5 yaşına gelince başladım okulları gezmeye.
Sırayla alan okullar, evimize yakın okullar, popüler okullar, iddialı okullar, montessori uygulayan okullar, sınavlarda iddialı olan okullar, yurtdışına üniversiteye yollayan okullar, kurayla alan okullar….
Oturduğumuz yere çook uzaklarda kurayla alınan tanınmış bir okulun tanıtımına gittik.
Oraya yazdırmaya, kurasına sokmaya kararlıydık.
Git, git, git, yol bitmedi. Yolumuzu bir ara kaybettik.
Tanıtımdaki sunumlar son derece ruhsuztu. Biz eşimle birbirimize baktık ve anında vazgeçtik.
Kuraya bile sokmadık. Ya çıkarsa diye.
Okulun avantajı tanınmış, başarılı lisesine devam edilmesiydi ama seçmedik. Sonrasında bu okulu seçen arkadaşlarımızın sabah servis saatlerinin erkenliğinden ve akşamüstü okul aktivitelerine kalamamalarından şikayetlerini hep duyduk.
Pişman olduk mu? Hayır.
Ama seçtiğimiz okul kendini kanıtlayıncaya kadar anneanneler, babaanneler tarafından senelerce sosyal baskıya mazur kaldık. ‘Neden kuraya sokmadınız?’ diye.
Başka bir okul tanıtımında okul müdürü kendi okulunu anlatacağına diğer okulları kötülemeye başladı. Hemen listeden üzerini çizdik. Kampüsünün güzelliği ve evimize yakınlığına rağmen. Zaten o okul da bir sure sonra satıldı.
Bir diğer okulda ise okul müdürü sahneye çıkarak, tüm tanıtım web sitesinde mevcut, herkese bir de cd vereceğim herşeyi oradan öğrenirsiniz diyerek bize değer vermedi.
Biz bir sürü anne-baba işi gücü bırakmış, gelmişsiz, zaman ayırmışız, en değerli varlığımızın akademik hayatının başlangıcına karar vereceğiz. Sen bizim sana gösterdiğimiz saygıyı bize göstermiyorsun. Hemen eledik.
Eş-dost ‘Nasıl yaparsınız? Bu okul çok güzel, biz 2 sene öncesinden ön kayıt yaptırdık.’ gibi söylemlerle bizi etkilemeye çalıştı.
Yine akademik olarak son derece iddialı, lisesi olmayan, bu nedenle çocukları deyim yerindeyse yarış atı gibi yetiştiren bir başka okulu direkt eledik. Baskıya ve yarışa dayanamayan, o okulu seçen arkadaşlarımızın çocukları da ilerleyen yıllarda başka okullara geçtiler.
8 aylıkken yazdırdığım, evime 1 km mesafede olan o güzel okula gezimizde ise öğrencilerin biz gezerken yerde oturmaları ve onların üzerinden atlamamız, çalışan öğretmenlerin ‘Biz ingilizce değil, resmen terbiye öğretmeye çalışıyoruz’ demesi bizi etkiledi. O okulu da elememize sebep oldu. Hem de 1. sırada olmamıza rağmen. Sıranın kendi çocuğuna gelmesi için bekleyen bütün arkadaşlarım ‘Sen delisin’ dediler.
Açıkçası imkanımız olduğu için özel okula vermeyi düşünmüştük hep. Bu nedenle devlet okullarını bunun dışında tuttum. 11 sene önce oturduğumuz bölge yeni yapılandığı için, henüz iyi bir devlet okulu da yoktu zaten.
Derkeen, şimdiki okulumuzun görüşmesine gittik.
Küçük bir grup halinde bizi karşıladılar. 2-3 ilkokul öğretmeni, müdür, ilkokul, anaokul, lise müdürü bizi bir toplantı odasına aldılar.
20 anne-babaydık. Bize vizyonlarını anlattılar.
Facebook’ta paylaştığım bir yazımda ‘İçimizdeki Potansiyeli Ortaya Çıkarmak’ misyonunda olan bir okulu seçtiğimi söylemiştim. Bunu orada bize gösterdiler.
Başarılı çocuğu daha da yukarı çıkaracaklarını, orta başarıdakini ise ellerinden geldiğince destekleyeceklerini, bireysel eğitimle her çocuğun içlerindeki potansiyeli ortaya çıkarmaya çalışacaklarını söylediler.
Robert Kolej vakfı tarafından kurulan bu okulun, 100 – 150 senelik bir kurumun eğitime bakışa açısını bu okula taşıyacağına inandık. Samimiyetlerine inandık. Eşimle buraya verelim dedik. Hisar Okulları‘na yazdırdık.
Kızım 12.sınıfa geçiyor. Küçüğüm ise 7. sınıfa. 11 senelik bir geçmişim oldu Hisar Okulları ile.
Hiç pişman olmadık.
Hep ‘İyi ki’ dedik. Hiç ‘Keşke’ demedik.
İlkokulda 9 ayrı ilkokul öğretmeniyle tanıştık. Her kızım her sınıfta başka öğretmenle okudu. Hepsi de birbirinden değerli insanlardı. Bir okulun bunu dedirtmesi bence çok önemli.
Zaman çok hızlı geçti. Büyüğüm liseyi bitirmek üzere. Bir okula verirken mutlaka geleceği de düşünmek gerekiyor. Ortaokul ve lise ayrılmaz bir bütün.
Hisar Okulları‘nda gerçekten de istediğim gibi bir eğitimi yakaladığımı görüyorum. Kızlarımı her zaman bir birey olarak gördüler. Yeteneklerine ve kişiliklerine dersteki notlarından daha fazla değer verdiler.
Her seviyedeki okul müdürlerimiz saygın, yetkin ve mütevazi kişilikler.
Öğretmenlerin kalitesini söylemiyorum bile.
Mezun olan çocukların tavrını, geldikleri yerleri ise gıptayla izliyorum. Kızlarımın da kendi yollarında doğruyu bulacaklarına inancım tam.
Hisar gerçekten de güzel bir aile. Öğretmeniyle, velisiyle, çalışanlarıyla, idari kadrosuyla ve öğrencileriyle….
Bu ailenin kenarından da olsa bir parçası olduğum için mutluyum.
Peki biz okul seçerken nelere dikkat ettik? Okul seçerken nelere dikkat etmek gerekir?
1.Vakıf okulu olması(Nitekim bizim zamanımızda popüler olup da vakıf okulu olmayanlar ya zamanla zayıfladılar ya da el değiştirdiler)
2.Vakıfta kimlerin olduğu, eğitime bakış açıları
3.Akademik kadronun tanıtımda yer alması ve tanışma şansınızın olması(Okulu yapan öğretmendir, havuzu, bahçesi, kulüpleri değil)
4.Okulun öğretmen yapısı, öğretmen yaşı
5.Öğretmenlerin kaç senedir bu okulda olduğu, öğretmenlerini sık değiştiren bir okuldan hemen uzaklaşın.
6.Okulun öğretmenlerine sağladığı eğitim imkanları, bir okulun öğretmenlerine de gelişim imkanı sunması çok önemlidir. Dijital çağda bireysel olarak kendini güncellemeyen kişi mutsuz olur.
7.Okulun dünya görüşü, vizyonu, misyonu
8.Okulun teknolojiye bakış açısı ve eğitime nasıl entegre ettiği
9.Okulun çocuğu birey olarak görüp, öyle değerlendirmesi, ve bunu gerçekten yapması
10.Okulun Teog-sbs vs peşinde olmaması,ama bunların da Türkiye gerçeği olduğunu göz ardı etmemesi
11.Okulun eve çok uzak olmaması: ilerleyen yıllarda çocuklar okul sonrası aktivitelere katılabiliyorlar. İstanbul gibi bir yerdelokasyon sizi ulaşım açısından zorlayabiliyor.
12.Okulun öğrenci profili. Çocuklarınız senelerce onlarla arkadaşlık edecekler. Ailelerin sosyal statüsü, hayata bakış açısı yüzünden çocuğunuzun kendini kötü hissetmesini istemezsiniz. Unutmayın bir okula karar verirken, bir çevreye de karar veriyorsunuz. Sizin gibi ailelerin olduğu okulu seçmeye çalışın.
13.Okulun bütçenize uygun olması.Hele ki ilerleyen yıllarda eklenen piyano, tenis vs. ekstra masraflarla bütçe kabarıyor. 2.-3. çocuk derken, eğitim masrafının sürdürülebilir olması çok önemli. Bu bütçeyi verebilen ailelerin diğer sosyal ortamlarda da aynı mantıkla para harcaması sizi de sosyal baskıya maruz bırakabilir. Dikkat edin.
14.Okulun büyük sınıflarında çocukları olan velilerin görüşleri. Veli görüşleri sizin için ciddi bir yol göstericidir. Akademik kadronun iddia ettiklerini yapıp, yapamadıklarını da kontrol etmenizi sağlar. Burada veli görüş avcısı gibi olmanız lazım. Her ortamda tanıştığınız yeni biriyle ‘Aaa, çocuğunuz hangi okula gidiyor?’ diye konuşmayı başlatıp, sonra onun anlatmasına izin vermelisiniz. Bu bazen internetten bile olabilir. Değer verdiğiniz, takip ettiğiniz birini okul seçimi ve neden bu okulu seçtiği size yol gösterici olabilir.
15.Okulun öğretmenlerinin görüşleri
16.Okula kalbinizin ısınması,: Anne babanın hissi genelde doğru çıkıyor.İyi şeyler yapmaya, eğitim sistemini iyileştirmeye çalışan bir sürü eğitimci var artık. Gözünüzü açın ve onları takip edin derim. Bir okula girdikten sonra çok önemli bir neden yoksa başka okula geçmesi çocuk için çok da sağlıklı değil.
Eğlenceli kulüpleri, kodlama vs. gibi becerileri vermeleri, robot yapmaları sizi çelmesin. Bir okulda çocuklara “insanca beceriler öğretiliyor mu?” onu sorgulayın derim. Birey olarak değer veriliyor mu? Potansiyelleri ortaya çıkarılıyor mu?
Okulu okul yapan öğretmendir. Bunu unutmayın.
Okul tanıtımlarına giderken elinize benim listemi alın, soracağınız soruları önceden hazırlayın. Düşündüğünüz okullarda okutan velilerle görüşün. Memnuniyetlerini, sorunlarını, okulun öğrenci profilini öğrenmeye çalışın.
‘Okul – aile- çocuk bir taburenin ayakları gibidir.’ demişti çok değer verdiğim bir eğitimci olan teyzem. Birinden biri eksikse çocuğun başarısı ve tamlığı bozulur.
Bu nedenle, evet okul seçimi önemli ama tek başına yeterli değil.
Aile olmak ve aile terbiyesi, görgüsü, eğitimi çocuğumuzu ortaya çıkaran olmazsa olmaz diğer etmen.
O zaman son sözüm şu olacak: Hislerinize güvenin.
Okul seçiminde tüm velilere kolay gelsin.
Bahar Anahmias, the schoolmom
Not: Göndermediğim okulların isimlerini yazmayı etik olarak doğru bulmadım. Seneler içinde bu okullar da hatalarını, eksiklerini gidermeye yönelik çalışmalar yaptılar zaten.
Yuva / anaokulu seçimi için ise şu yazıya göz atabilirsiniz. Çocuğumuzu Anaokuluna / Yuvaya Verirken Nelere Dikkat Etmeliyiz?
Boşanmış Anne Babaların Yaptığı Hatalar
Ben psikolog değilim. Bu konuda bilimsel veriler verebilecek biri hiç değilim.
Çevremde inanılmaz çok boşanmış çift var. Belki de “Ölüm bizi ayırana kadar” klişesi artık geçerli değil.
2-3 saniyede yüklenemeyen (loading) sitelerden sıkılıyoruz.
Bir şarkıyı sonuna kadar dinlemeyip, atlıyoruz.
Emaillerin bile tamamını okumuyoruz. Buna scan etmek deniyor. Yani üstten bir geçiyoruz.
İlişkilerden de çabuk sıkılmamız mümkün.
Belki de artık kontratlı evlilikler yapacağız:
“3 senelik evlilik kontratına ne dersin?”
“Ne dersin, evlilik kontratımızı bir 3 sene daha uzatalım mı?”
“Ok. Bu arada bir de çocuk yapalım mı?”
Tüm bu konuşmalar bence çok da uzak değil.
Yeni neslin herşeyi bu kadar çabuk tüketirken böyle bir yola girmesi beni çok şaşırtmaz doğrusu. Rahat da olur. Herşey kontratta yazar. Ayrılık sonrası yaşanan maddi, manevi olaylar tarihe karışır.
Boşandıktan sonra harika bir hayata yelken açan da var; yeni dostlar, yeni bir sevgili / hayat arkadaşı, vs.
Boşandıktan sonra sürünenler de var; çocukların peşinde koşan babalar, tüm özgürlüğü ve maddi güvencesi kısıtlanan anneler, vs.
Boşanmak çözüm mü? Peki boşanmamak çözüm mü?
İnsan ömrü uzadı. 25-30 yaşlarında evlenildiğini düşünürseniz, 85-90’a kadar da yaşanacak, 60 senelik bir beraberlikten söz ediyoruz.
Ev kurma, çoluk, çocuk, çocukların eğitimi vs. çiftleri uzun süre meşgul ediyor. Bu koşuşturma 40’lı yaşlarda sona eriyor. Çocuklar evden uzaklaşıyor. Çiftler büyüyor. Yalnız kalıyorlar. Karakterleri, huyları ortaya çıkıyor. Beraberliğin ilk yıllarındaki aşk çoktan bitmiş oluyor. Eğer bu çift bu seneler sırasında birbirlerini sevmeyi, ama insan olarak sevmeyi öğrenmişlerse ilişki devam ediyor. Çocuklar gittikten sonra da onlar için yeni bir dönem başlıyor. İkinci Bahar bile denebilir buna. Öte yandan bu iki insan evde son derece huzursuz ve mutsuzsa, ailenin diğer fertlerini de mutsuz ediyorlarsa, birbirlerine toleransları bittiyse, hareketleri ve huyları birbirlerini rahatsız ediyorsa ilişkiyi devam ettirmek de zorlaşıyor. Devam ediyorsa bilin ki maddi güvenceleri olmadığı için, ya da alışkanlıklarından vazgeçemedikleri için devam ediyor. Kavga, dövüş, aldatma gibi ekstrem durumları ayrı tutuyorum.
Peki bu ayrılan çiftin sonraki adımı ne oluyor? Çocuklar. Çocuklar büyükse problem daha az. Konuşulur, büyük olan çocuklar zaten durumun farkındadır.
Ama çocuklar küçükse, işte o zaman durum daha vahim.
En bilgili, en okumuş, en modern çiftte bile boşandıklarında yapılan hatalar var. Ne mi bunlar? Sizin için derledim, topladım.
Boşanmış Anne-Baba Hata 1
Tartışma. Boşanmış anne ve baba çocukların önünde tartışır. Çocukları alır ya da bırakırken birbirine laf atılır, sitem edilir. Tartışmanın alevli bir tartışma olmasına bile gerek yok. Aradaki gerilimi çocuklar mutlaka hisseder.
Boşanmış Anne-Baba Hata 2
Nispet. Boşanmış anne ya da baba birbirine nispet yaparcasına çocukları hediyelere boğar ya da tatillere götürür. Harika odalar döşer. Günümüzde sosyal medya da var. Bu hediyeler ve tatiller “Ben harika anneyim / babayım” diğer ebeveyn görsün, elalem görsün diye sosyal medyada teşhir edilir. Çocuk da tüm bu olayların kuklası rolündedir.
Boşanmış Anne-Baba Hata 3
Mesaj taşıtma. Boşanmış anne veya baba “Babana söyle seni daha erken alsın önümüzdeki cumartesi”, “Annene söyle bu açık tshirtü bir daha giydirmesin.” gibi söylemlerle çocuklara laf taşıtır. Daha da kötüsü “Baban okul taksidini yatırsın.” “Dişlerini yaptırmamız lazım, babana söyle.” gibi maddi ve büyüklerin / yetişkinlerin sorumluluğunda olan konular çocukla mesaj olarak gönderilir.
Boşanmış Anne-Baba Hata 4
Maddi konular. Boşanmış baba çocuklarına ödeme yaptığını, neleri üstlendiğini arada sırada çocuklarına söyler. Boşanmadan önce konu edilmeyen meblağlar boşandıktan sonra konuşulur. Çocuklar sürekli bu yükün altında ezilir. Öte yandan karşı taraf , yani anne, bu ödemeleri küçümser ve hiçbirşeye yetmediğinden dem vurur. En küçük bir ekstra harcamada “Gidin babanızdan isteyin.” diye çocukları tersler. Çocuklar anne ve babaya ciddi anlamda maddi yük olduğunu hissedebilir.
Boşanmış Anne-Baba Hata 5
Yıkım. Boşanmış anne veya baba boşandıktan sonra hayatına sağlıklı bir şekilde devam edemez. Üzülür, ağlar, suçlar, kilo alır, kilo verir, bakımsız dolaşır ve tüm bunları çocukları önünde yapar. Anne ve babanın ayakta duramaması ve mutsuz olması çocuğu da üzer ve mutsuz eder. Bu konuda ya diğer ebeveyni ya da kendini suçlayabilir.
Boşanmış Anne-Baba Hata 7
Kötüleme. Çocuklar daha büyükse boşanmanın tüm detaylarını ve karşı tarafın yani diğer ebeveynin suçlarını çocuğuyla tartışır. Çocuğunu arkadaş gibi görür ve onunla babasının / annesinin huylarını, hatalarını paylaşır. Anneyi ya da babayı kötüler, suçu ona atar. Bilmez ki boşanma tek taraflı olmaz. Bilmez ki çocuk bundan çok etkilenir.
Daha önceki bir yazımda ise daha çok bilgi var. “Boşanmış Çiftler Çocuklarına Nasıl Davranmalı”. İsterseniz tık tık.
Bir de bu var: Boşanacağınızı Çocuklarınıza Nasıl Anlatmalısınız?
Tolerans ve sevgi dolu günler dileğiyle,
Dünyada 3 tip insan vardır: Erkekler, Kadınlar ve Anneler
Geçenlerde seyretttiğim bir dizide hoşuma giden bir söz oldu: “Dünyada 3 tip insan vardır: Erkekler, Kadınlar ve Anneler.”
Erkekler kadınları anlamakta,
Anne olmayan kadınlar da anneleri anlamakta zorluk çekebilir.Anne olmadan önce atılıp, tutulan bazı kurallar anne olunca unutulabilir.
Parkta çocuğunun peşinden bir kaşık daha yedirmek için kaşıkla koşan anneler var.
Bebeği uyusun diye her gece arabayla tur attıran anneler var.
AVM lerde yerlere kendini atarak çığlık çığlığa ağlayan çocuğuna aldırmayan anneler var.
Uçakta kulağı tıkandığı için ağlayan çocuğu rahatsızlık veriyor diye strese giren anneler var.
Çocuğu arkadaş edinsin diye çocuklu çiftlerle görüşen anneler var.
Anne olunca herkesin bir doğrusu, eğrisi oluyor açıkçası.
Hayatta yapmam dediklerinizi bir de bakıyorsunuz ki hergün yapıyorsunuz.
Ayıpladıklarınızın aynısını uyguluyorsunuz.
Anne olmaya karar verirken “Eyvah”dedim. “Artık herşeyi en mükemmel, en doğru şekilde yapmalıyım. Anne oluyorum. Çocuğuma örnek olmalıyım.”
İşin aslının öyle olmadığını kısa zamanda anladım. Yine de her birimizin Bir Annelik Felsefesi oluşuyor zamanla.
biraz annemizden öğrendiklerimiz, ,
biraz annemizden öğrenip de yapmak istemediklerimiz,
biraz eşimizle aynı fikirde olduklarımız,
biraz çevremizden gördüklerimiz,
biraz da kendi kişiliğimiz bu felsefeyi şekillendiriyor.
Ben mükemmel bir anne değilim. Hiçbir zaman böyle birşeyi iddia edemem.
Bağırıp, çağırmalarım, sabırsızlıklarım, aman ben de yapayım, geri kalmayayımlarım oldu. İtiraf ediyorum. 1.çocuğum ile 2.çocuğum arasında Felsefem de biraz değişti açıkçası. 1.den 2.ye geçerken daha sakin, daha çocuğuma izin verdiğim bir döneme geçtim. Büyüdüm. Korumacılığım, üstlenmeciliğim geçti.
Çocuklarımı büyütürken yol haritam olan Annelik Felsefem ise şöyle:
Felsefe 1: Çocuklara yalan söylememek verilen sözü tutmak
Çocuklarıma hiçbir zaman yalan söylemedim. Çoğu annenin sırf çocuk yesin diye “Hadi yavrum, bu son kaşık, aç ağzını” deyip de yaptığı sonsuz bir son kaşık muhabbetini hiçbir zaman yapmadım. Benim son kaşığım gerçekten de son kaşıktı.
Kişi, yer, eşya isimlerinde bile hiç uydurmadım. Hep gerçek isimlerini kullandım. 1.5 yaşında kızıma flor verirdim. Flor verirken “Hadi bakalım, flor zamanı” derdim. Daha o yaştan floru öğrenmişti. Her nesnenin, her yerin gerçek ismini söyledim. Onlarla çocukca konuşmalar yapmadım. Hep bir yetişkin gibi konuştum.
Söz verdiğim zaman tuttum. “Yemeğini yersen beraber parka gideriz.” dediğim zaman çocuklarım bunu yapacağımı bildiler. Eğer yapmasaydım onlar da kafalarında “Hımmm, demek ki söz vermek önemli değil. Birşeyi yapacağıma söz versem bile yapmayabilirim.” diye düşünebilirlerdi. Eşim de ben de bu konuya önem verdik. Yapabileceklerimizin sözünü verdik.
Felsefe 2: Çocukların sorularına yaşlarına uygun cevap vermek
Çocuklarıma hiç bir zaman “Sen anlamazsın” ya da “Büyüdüğünde anlatırım” demedim. Her zaman yaşına ve anlayışına uygun olarak, onları adam yerine koyarak, gözlerine bakarak, boylarına inerek, tane tane anlattım sorduklarını.
Büyük kızım ilkokul 1.sınıftayken “Çocuk nasıl olur?” diye sormuştu. Ben de “Anne ve baba ister ve çocuk yaparlar” diye basitçe anlatmıştım. Ona yetmişti.
Derken 3.sınıfta telaşlı telaşlı yanıma geldi. “Anne, arkadaşımın 2.bir kardeşi olmuş. Hem de anne ve babası istememesine rağmen! İstemiyorlarmış anne! Nasıl olabilir böyle bir şey?” diye şaşkınlıkla sordu. Ben de ona seksi, karşı cinsi ve doğum kontrolünü basit bir dille anlattım. Konu bittikten sonra kızım “Ay, iğrenç” diye tepki gösterdi. Acaba yanlış mı yaptım diye düşünmedim değil.
Takip eden yıllarda çocuklarım benim hiçbir soruyu geçiştirmeyeceğimi, her zaman onlara cevap vereceğimi, cevabı bilmezsem de öğrenip onlara aktaracağımı bildiler.
Felsefe 3: Çocukları ekran (TV, ipad) ile çok erken tanıştırmamak
İlk kızımda bu daha kolaydı. Evde çizgi film seyreden bir abla/abi, ellerimizde iphonelarımız yoktu. Tüm gün çizgi film vardı TV’de. Ama ben seyredeceği programlar konusunda hep seçici oldum. İlk kez seyredeceği şeyleri de beraberce seyrettik önce.
İkincisi ise İpad çocuğu. 2005 doğumlu. Tam da olayın ortasına doğdu. Yine de mümkün olduğunca interaktif şeylere yönlendirdim onu; boya ve kalemlere, çiçek dikmeye, oyuncaklara, parka,vs. vs. Küçük kızım şu anda 12 yaşında. Elinden telefonunu almakta zorlanıyoruz. Öte yandan biliyorum ki, ön ergenliğe girdiği şu yaşlarda telefon onun herşeyi. Arkadaşları ile iletişim sağladığı, onlardan haber aldığı, müzik dinlediği dolu dolu bir alet. Bu dönemin geçici olduğunu, onun da daha kontrollü bir şekilde bu aleti kullanacağı günlerin geleceğini biliyorum. Abladan tecrübeliyim. Sadece sabır, sabır, sabır diyorum kendime. Bir de ara ara “Ne kadar zaman oldu canım eline alalı? Günde kaç dakika/saat kullanıyorsun? Bir bakmak ister misin?” diye farkındalık yaratmaya çalışıyorum. Olabildiğim kadar örnek olmaya çalışıyorum. Ara ara telefonumuzu eve gelince elimizden bırakalım kampanyası yapıyorum. Ama açıkçası çok kısa sürüyor. Bir de bakıyoruz tüm aile elimize almışız. Birimiz hava durumu için, diğeri gelen whatsapp a bakıyor, bir diğerimiz ise instagram derdinde. Kolay değil.
Felsefe 4: Çocuğu her zaman dinlemek
Çocuklarım her zaman benim hayatımın odak noktası oldular. Onların gelişimi için dinlemem gerektiğini biliyorum. Başka türlü onları nasıl anlarım? İçlerinde ne fırtınalar koptuğunu, neler düşündüklerini etkin dinleme ile anlayabiliyorum. Etkin dinleme ne mi? Gözlerinin içine bakarak, konuyla ilgili soru sorarak dinleme. Dinlerken her zaman onların boy hizasına gelirim. Gerekirse çömelirim. Ayakta, tepeden bakarak dinlemem.
Dinlemeye zamanım yoksa, kibarca çocuklarıma ne zaman müsait olduğumu belirtiyorum. Açıkçası bu çok nadir. Genelde heyecanlı, heyecanlı gelip birşeyler anlattıklarında onları can kulağı ile dinliyorum. Size tavsiyem çocuğunuz size bir şey anlattığı zaman onu ilgi ve merakla dinleyin. Hayatındaki önemli olayları, arkadaşlarını böylece öğrenebilirsiniz.
Felsefe 5: Çocuğun her istediğini almamak veya yapmamak
Benim çocukluğumda çok oyuncak yoktu. Olanlar da daha pahalıydı. Şimdi bolluk var. Hem de her keseye uygun. Çocuklarım doğduğunda bu oyuncak bolluğu furyasına ben de kendimi kaptırmadım değil. Her dışarı çıktığımızda çocuklarıma bir oyuncak almayı adet haline getirmiştim. Bir süre sonra bu sürekli alınan oyuncakların değerinin oyuncakçıdan eve gelene kadar olduğunu görünce bundan vazgeçtim. Çocuklarıma kesin bir dille neden almadığımı, ihtiyacımız olanı aldığımızı, bütçemizin bugünlük sadece sinema ya da sadece yemek için olduğunu anlattım. Sözümden de dönmedim.
Çok çocuklu doğum günlerinde de gelen oyuncak sayısının minimum olması için arkadaşlarımızı yönlendirdim. 20 tane oyuncak yerine birleşerek daha büyük bir oyuncak aldılar.
Daha büyüdükleri zaman ise istekleri hiç bitmedi. Ben de çok “Hayır” demedim ama “Hayır” larımı da “Evet” e döndürmemeye çalıştım. Tutarlı olmaya çabaladım. Kabul. Bu bazen zor oluyor. Özellikle arkadaş programlarında daha önce “Evet” dediğiniz birşeye bu sefer “Hayır” dediyseniz, vay halinize. Artık çocuğunuzun sizinle münazara etmek için haklı bir sebebi oluyor.
Felsefe 6: Ailemizin bazı kuralları olduğunu çocuğa öğretmek
Çevremde görüyorum, kural koymamayı marifet sanan yeni nesil aileler var. Halbuki kuralsız bir aile, rotasız bir gemiye benzer. Kuralsız bir hayat zannedildiği gibi özgürlük değildir. Kuralsız bir hayat zordur. Çocuklar güven duymak için kuralların olmasını isterler.
Öte yandan kurallar basit ve uygulanabilir olmalıdır. Bizim kurallarımızdan bazıları:
-Yemekten önce ve sonra el yıkanır,
-Birbirimizin sözünü kesmeden dinleriz,
-Saygı, sevgi ve dürüstlük ev içindeki iletişimimizin temelidir,
-Şiddet hiçbir zaman çözüm olamaz,
-Sorumluluklarımızı ve görevlerimizi yerine getiririz, istisnalar olabilir,
-Kendimizi geliştiririz ve sürekli yeni birşeyler öğrenir ve öğretiriz,
-Eve gelince önce ufak bir yemek yenir, sonra ev ödevleri biter,
-Akşam yemeğinde tüm aile sofrada oluruz….
Felsefe 7: Çocukları tanımadığım insanlara emanet etmemek
Evimde hep yardımcı ablalar oldu. Çocukları kısa süreli olarak onlara da emanet ettim. Karı koca dışarı çıkmak istediğimizde insanın başka çaresi kalmıyor. Çoğu abla da uzun süreli kaldılar yanımda.
Ama hiçbir zaman çocuklarımın banyosunu yaptırmak, uyutmak gibi daha özel olaylar için bu ablalardan yardım almadım. Yanlış anlamayın, bu hanımlara güvenmediğimden değil. Sadece yıkarken ya da uyuturken söyleyeceği bir söz, yapacağı basit bir hareketle çocuklarımın karakterini etkilemesinler diye bunu yaptım.Hepsi de iyi kadınlardı. Referanslıydılar. Yine de çocuğumun soracağı “Bu ne anne?” ya da “Bunu neden böyle yapıyoruz anne?” sorusuna ben cevap vermek istedim. Bu kadınların çocukluklarında ne yaşadığı, nasıl terbiye vereceğini bilemeyiz. Ben de güvenmedim açıkçası.
Hani internette gezen bir video var ya, yardımcı ablalar çocukları annelerden daha çok tanıyor. İşte bunu yapmayalım bence. Çocuğumuzla sık sık sohbet edelim. Onu tanıyalım. Ona değer verelim.
Felsefe 8: Karı koca aynı fikirde olmak
Karı koca her konuda aynı fikirde miyiz? Aslında hayır. Ama çocuklarımız bunu bilmez. Biz olayları kendi aramızda çözüp, bir uzlaşmaya varıp, sonra onlara sadece kararı yansıtırız. Özellikle çocuklarımızla ilgili konularda birbirimizle sürekli iletişim halindeyiz.
Felsefe 9: Çocukların arkadaşlarını tanımak
“Arkadaşını söyle sana kim olduğunu söyleyeyim.” Ne kadar da doğru.
Çocukların arkadaşları onların ihtiyaçları ve karakterleri hakkında en doğru bilgiyi verir. Arkadaşların ailelerini de tanımak işin bonusu bence. Aile yapısına göre o çocuğun sizin çocuğunuza uygun olup olmadığını, aileyle değerlerinizin örtüşüp, örtüşmediğini hemen anlayabilirsiniz. Ben şanslıyım ki çocuklarımın hep kendilerine uygun arkadaşları oldu. Aile yapımızın farklı olduğu arkadaşlıklar da çok uzun süreli olmadı zaten.
Felsefe 10: Çocukların yaratıcı olmalarına, hayal kurmalarına zemin hazırlamak
Anaokulu çağlarında evimiz, özellikle mutfağımız çeşit çeşit malzemelerle doluydu. Suluboyalar, kuruboyalar, pasteller, hamurlar, küçük tencere tavalar, makaslar, kartonlar, aklınıza gelebilecek her türlü aktivite malzemesi. Hiç bir zaman ortalık kirlenecek diye düşünmedim. Hem evde hem de bahçede kirlendik, lavaboda oyuncaklarımızı yıkadık, salonun ortasında leğende havuz yaptık, tavana salıncak astık. Bahçeden salyangoz, solucan topladık, kumlarla oynadık, üstümüz başımız boya oldu. Kirlenmek güzeldir dedik.
Bunlar benim Annelik Felsefem.
-Uyku düzenini hiç oturtamadım. Hep daha geç yatmak derdinde oldu çocuklarım.
-Küçük kızımın arkadaş ve program merakını azaltamadım. Bir arkadaş programından diğerine uçan bir kelebek misali doymuyor. Yaşı icabı diye ümit ediyorum. Ergenlikten sonra geçer umarım.
-Sağlıklı beslenme konusunda onlar için hep doğruları yapmaya çalıştım ama kendim o kadar da uygulamadım. Örnek olamadım. Şu son 10 kiloyu veremedim.
Diğer yapamadıklarımı dert etmiyorum.
Annelik engebeli bir yol. Herkesin yolu da farklı.
Geçenlerde televizyonda da dediği gibi dünyada 3 çeşit insan var: Erkekler, Kadınlar ve Anneler.
Bodrum'da Güzel Şeyler de Oluyor
Bodrum'da güzel şeyler de oluyor.
Malum büyük kentlerden kırsala göç etmek isteyenlerin ilk tercihlerinden biri senelerdir Bodrum. Her gittiğimizde daha da geliştiğini, şehirleştiğini üzülerek seyrettiğimiz Bodrum.
Öte yandan bu gidişimde ilginç bir yerde çok hoş bir kahve molası verdim. Herbafarm Akademi'de.
Kurucusu sevgili Meltem Kurtsan'ın konuğuydum. Keçiboynuzu unundan hazırladığı lezzetli ve sağlıklı kekin yanında kahvemi yudumlarken sohbet ettik.
Herbafarm Akademi'yi bir süredir takip ediyordum. Sürdürülebilir ve doğal bir yaşam için seminerler düzenlenen bir yer.
Ziyaretimde farkettim ki Meltem sürdürülebilir ve doğal yaşamı kendi için kurmuş ve uzun senelere dayanan bu bilgisini tüm isteyenlerle de paylaşıyor.
Hepimizin özlemi değil midir "Bir gün bir çiftlikte basit bir yaşam sürmek, tavuğun altından yumurtayı almak, ağaçlardan meyveleri toplamak, sabah horoz sesiyle uyanmak"?
İşte Meltem Herbafarm Akademi'de böyle bir yaşam kurmuş.
Doğal bir yaşam derken basit bir yaşam zannetmeyin. Son derece modern ve sağlıklı malzemelerden inşa edilen Ekolojik evi görmeniz lazım. Ev topraktan yukarıda inşa edilmiş. Kullanılan malzemeler çelik, masif ağaç ve cam. Tüm malzemeler özellikle insan sağlığına dost olanlardan seçilmiş. "Biliyor musun?" dedi Meltem bana gözleri parlayarak "Talaşları sıkıştırarak sunta yapmak için kullandıkları formaldehit ne kadar zararlı bir madde?" Hiç bilmiyordum. Bundan sonra evime masif ağaç sokmaya karar verdim. Çelik evi depremde de pek zarar görmemiş. Mutfakta raftaki bardaklar bile kırılmamış.
17 dönüme kurduğu bu güzel ortamı da gezdirdi bana. Yolda kekikleri kokladık, dev keçiboynuzu ağacından düşen keçiboynuzlarını kovaya koyduk, tavukların hakimi horoz Hakim bey'i gördük.
Ağaca asılı salıncakta sallandım.
Meltem aslen eczacı. Ailesi ve o senelerdir bu konuda hizmete veren Otacı Doğal Ürünler'in sahibi. İçinde, genlerinde, kanında şifa verme, şifa var. Elinde değil. Doğayı seviyor ve doğayla dost. Biz gezerken tavukların yumurtalarından kalan kabuklar toprağa karışsın diye ayağıyla ezdi.
Doğal ve şifa veren otlarla dolu olan arazisini keyifle gösterdi. Bodrum'da binbir çeşit şifa veren ot yetiştiğini, doğada kendiliğinden bulunduğunu da öğrenmiş oldum. Arazisinde bulunmayanları da kendi ekmiş. Hatta bu sene Bodrum Bitkileri Semineri verilmiş Herbafarm Akademi'de. Her bitkinin üzeri de latince adıyla etiketlenmiş.
"Peki" dedim "Burada tam olarak ne yapıyorsunuz?"
Ben ekolojik yaşam hakkında öğrendiklerimi başkaları ile paylaşıyorum." dedi.
"Doğal ve sürdürülebilir yaşam konusunda bilgisi olanlar da burada bilgilerini paylaşıyor. Seminerler ve atölyeler yapıyoruz." diye ekledi.
Bir sonraki atölyeleri 5 Ağustos'ta. Ekolojik ev tasarımı ve sağlığımıza olan etkisi ile ilgili.
Benim esas ilgimi çeken ise Doğal Kozmetik Atölyesi. 18-19 Ağustos'ta.
O dönemde Bodrum'a gidebilir miyim bilmiyorum. Ama Meltem Kurtsan'ı ve Herbafarm Akademi'yi takipteyim. Doğa ile dost ve ekolojik yaşamanın ipuçları için.
Meltem'in önümüzdeki günlerde bizi aydınlatacak başka projeleri de olacağına eminim.
Dönüş yolunda keçiboynuzu unu ve keki çantamdaydı, otelde kızıma da tattırmak için.
Bahar Anahmias, the nature lover
Bodrum'un Çivisi Çıkmış
Geçen hafta Bodrum'daydım.
Deniz harika. Çıkmak istemedim. Tanıyanlar bilir, soğuk denize kolay kolay giremem. O üşüme hissini pek sevmem. Bodrum'da işler öyle yürümedi. Bir girdim çıkmak istemedim. Daha rahat yüzebilmek için deniz gözlüğü bile aldım. 23 yıllık hayat arkadaşım bile "Sen kendini aştın" dedi.
Yedik, içtik, denize girdik. Hayata bir es verdik. Daha az bozulmuş Bodrum kıyılarındaydık. Enfesti.
Gündüzleri harika zaman geçirdik.
Peki bu "Bodrum'un çivisi çıkmış" başlığı da neyin nesi diyeceksiniz. Durun, anlatayım. (Genelde çocuk ve eğitim odaklı yazılarım ama dayanamadım, bunu da paylaşmak istedim sizlerle...)
Gece Palmarina'da ünlü restoranlardan birindeydik. Fenix. Gazetelerin ünlü sayfalarından tanıdığınız işadamları, mankenler, ünlü aileler, kimi ararsanız oradaydı. Biz de güzel bir masa bulabilmek için tandıkları devreye sokmuştuk.
Yemeğimiz güzeldi. Ardından DJ'in çaldığı şarkılara eşlik etmek üzere ayağa kalktık ve bar kısmına geçtik. Bu tarz deneyimi olanlar bilir, hem yerinde sallanır, hem de çevrende olan biteni izlersin. Bizim de gözümüze çok geçmeden arkamızda duran bir çift takıldı. Adam belli ki bayağı sarhoştu. Kadın ise fazla güzel ve bakımlıydı. Adamdan daha olgun gözüküyordu. Dansları son derece cüretkar, el temaslı, kısaca cinselliği barındıran her türlü atraksiyona sahipti. Adam hem dans ediyor hem de her vesilede kadını elliyor, sarılıyor, cüretkar hareketlerde bulunuyordu. Gittikçe daha çok seyretmeye başladık. Derken adam arkadaşlarımızdan biriyle konuşmaz mı? 3 dakika içerisinde tüm hayat hikayesini anlatmıştı. "Avustralyalı bir çiftlermiş, adam 45, kadın 53 yaşındaymış, tüm dünyayı geziyorlarmış, vs.vs." Biz tam neden anlattı acaba bunları diye düşünürken, adam bizim arkadaşa içki ikram etmek istedi. Arkadaşımız ateşe değmiş gibi uzaklaştı yanlarından.
Gözlemimize devam ettik. Aynı çift az sonra tek başına duran bir kızın yanına yaklaştı. Adam konuşurken, kadın da kızla dans etmeye başladı. Kız biraz dans etti onlarla ama daha fazla yüz vermedi. Avustralyalı olduklarını söyleyen çift barın başka tarafına geçtiler ve aramalarına devam ettiler. Artık ne aradıklarını sizin hayal gücünüze bırakıyorum. Biz şaşırdık açıkçası.
Ertesi gün Türkbükü'nde Miam adında bir bara gittik. Kalabalık bir gruptuk. Yurtdışından gelen arkadaşlarımız bize katılınca başka masaya geçtik. Tam o sırada barda yalnız kalan bir erkek arkadaşımızın yanına genç bir kadın yanaşmış ve "Oturabilir miyim? Size eşlik edebilir miyim?" gibisinden birşeyler sormuş. Arkadaşımız "Hayır, az sonra eşim gelecek" gibisinden birşeyler gevelemiş. Kız da onun üzerine barda oturan başka bir adamın yanına yanaşmış ve bu sefer onun yanına oturmuş. Arkadaşımız bize anlattığında ağzımız açık dinledik. İşin ilginci 2 saat sonra ise başka bir mekanda başka insanlarlaydı bu kız. Boşlukları doldurması da sizden artık.
Bunları anlattığım zaman bir süredir Bodrum'da olan bir bayan arkadaşım "Sorma benim de başıma neler geldi." dedi. "Ne oldu?" diye anlatmasını teşvik ettim. "Bir restorandaydık. Az ötedeki hamaklardan birine yattım. O sırada hamağım hafif hafif sallanmaya başladı. Ben de eşim geldi zannettim. Bir de baktım genç bir kadın sallıyor. Cilveli cilveli gülüyor. Üzerime de fındık gibi birşeyler atıyor. Hemen doğruldum. Kadın benimle sohbete başladı. Durumu gören eşim yanıma geldi. Restoran kısmına geçince de kadın yaklaştı ve "Adınızı unutmadım bakın" gibi laflar etti. Ben anlayamadım kadının niyetini ama pek de masum değildi sanırım." diye bir çırpıda sıraladı cümlelerini. Kadının amacı neydi, tercihleri başka mıydı, yoksa sadece arkadaş mı olmak istiyordu? Bilmiyoruz.
Tek bildiğim 23 senedir aynı insanla beraberim. İlişkiler, aşklar, sevgi bizim gibiler için daha masum ve daha kutsal şeyler.
Bodrum gecelerinde üst üste yaşanan bu olaylar beni şaşırttı ve üzdü. Bu kadar kolay mı acaba? Gecelik ilişkiler, anlık aşklar,....
Örnek olarak babasını ve beni gören kızlarım var. Bir de gerçek hayat var anladığım kadarıyla.
Nasıl olacak? Erkek - kız ilişkilerinde sadakat, sevgi, aşk tüm bunlar nasıl konumlanacak?
Tek bildiğim Bodrum'un çivisi çıkmış.
Bahar Anahmias, the Bodrum lover
Kızını Kampa Gönderen Anne
Yaklaşık 1 aydır aklım bu olaydaydı. "Acaba ben de gitsem ve sonraki uçakla dönsem mi?" diye düşündüm, durdum.
Tanrıya şükür, Türk Hava Yolları'nın bir uygulaması var. UM diye. Unattended / Unaccompanied Minor (Eşlik edilmeyen küçük yolcu diye çevirebiliriz). 12 yaş altı için geçerli. Yanlarına bir görevli veriliyor ve hiçbir kapıda, pasaport kuyruğunda oyalanmadan direkt kapıya gidiyorlar. Sonra da hoop uçak.
UM görevlisi yanımıza gelince hemen, "hadi artık işe gidelim"e başladılar. Ben uçak kalkana, daha doğrusu onlar uçağa binene kadar havaalanında kaldım. O kadar da değil.
Kızımın arkadaşının babası "Anladım seni ben," dedi. "Keşke gittikleri kampta işe girseydin."
"Yok daha neler?" diye düşündüm. Ama bir yanım da "Keşke, neden olmasın?" diyordu.
"Bırak artık kızım." derken bir yandan ben de elime kendiminkini almamaya çalışıyordum.
"Bir dakika anne" ler hiç bitmiyordu.
Daha önce "Gel boncuklardan kolye yapalım, gel bisiklete binelim, gel resim yapalım, hatta dizi seyredelim" ler bu yaz etkisini yitirdi.
Varsa yoksa arkadaşlar, programlar ve tabiiki tüm bunları organize etmesine yarayan telefonu.
Çocuklar ve Yaz Tatili
Haftasonu bir arkadaşımın yurtdışından gelen kuzenleriyle sohbetteydim.
Çalışan, 3 çocuk annesi, hoşsohbet çok tatlı biriydi.
Bana Türkiye hakkında şaşırdığı şeyleri anlattı:
Kadınlar işgücüne yeterince katılmıyor.
Çocuklar da çok şımartılıyor.
2 kızı, 1 oğlu var.
"Benim çocuklarım 12 yaşından itibaren çalıştı" dedi.
"12'mi?" dedim. Evde neredeyse 12'ye kadar uyuyan küçük kızımı düşünerek.
"Evet, bazen köpek gezdirdi, bazen çocuk bakıcılığı yaptı. Kendi harçlığını çıkardı. Sonra da o parayı harcadı."
"Bizim için önce eğitim ama yanında da çalışmak, çalışmak, çalışmak gelir. Hiçbirşeyin bedavaya olmayacağını çocukların görmesi lazım. Eğlence ancak ondan sonra söz konusudur. O da kendi kazandıkları para ile." diye devam etti.
Düşündüm, çevremdeki çocukları, anneleri, tavrımızı, yaz tatilini geçirme şeklimizi, eğlence, eğlence, eğlence diyen çocuklarımızı.
Sonra da sıkılan çocuklarımızı.
Evet, yaz tatili oluyor. Derslerden bunalan çocuklar bir ara veriyor. Dinlensinler.
Ama bu çocuklar sanki kışın hem çalışıp, hem de okula mı gittiler?
Yaz tatilinde annelerin, babaların görevleri, işleri o kadar uzun bir ara verebiliyor mu?
2-2.5 ay kadar ara doğru mu?
Belki yaz tatiline biraz çalışmayı soksak, o kadar da sıkılmazlar.
Çalışmanın sonunda gelen tatil ve eğlence daha keyifli gelir onlara.
Belki ellerinde o kadar çok da telefon, ipad vs. tutmazlar, biraz daha ortama karışırlar.
Bir de Yaz Okulları var. Hepimiz Yaz Okulu'na yabancı dilini geliştirsin, bağımsızlığını kazansın diye gönderiyoruz. Hem de ne fedakarlıklarla. Belki biz yaz tatiline çıkmıyoruz. Belki alacağımız birşeyi erteliyoruz.
Prof. Dr. Acar Baltaş ise:
"Yaz okulları'nda çocuklar iki şey öğrenirler; cinsellik ve kötü alışkanlık." diyor.
Valla Prof.Dr.Acar Baltaş söylüyor, ben söylemiyorum. Duyduğumda ben de üzüldüm. Bir anne olarak bunu duymak bana pek de iyi gelmedi. Ama hocamızdır, saygı duyarım. Tecrübesi en az benim yaşım kadar. Bir bildiği vardır bunu söylerken. İstisnalar da olabilir.
Bir önceki yazımda çocuklarımıza herşeyi altın tepside sunmanın ileriki yaşlarda girdikleri işlerden memnun olmamaya kadar varan bir tatminsizlik yaratttığından bahsetmiştim.
Yaz tatili çocuklar ve bizim için bir fırsat bence. Onlara kendi arkalarını toplama fırsatı vermek, belki ufak tefek işlerde görev almalarını sağlamak kişiliklerinin gelişimine katkıda bulunacaktır.
Kendime ve yaşıtlarıma dönüyorum. Bizim için yaz tatili neydi diye. Hayat bu kadar gelişmiş değildi bir kere.: Biz bugüne sadece aslansın, kaplansın, sen özelsinle gelmedik. Ama çocuklarımıza yaptığımız hep bu.
Evde arkalarını topluyoruz. Belki de elemanımız var, o topluyor. Sonra da bu çocukları hayata başlayınca mutsuz oluyorlar, iş beğenmiyorlar, çabucacık boşanıyorlar, en küçük becerileri bile yerine getiremiyorlar.
Çocuklara görev vermek lazım. Ev ödevinden bahsetmiyorum. O onların okuldan gelen sorumluluğu.
Çocuklara hayat görevi vermek lazım.
Aslında çocukların ev işlerinde kendi görevleri olmaları lazım.
Belki de haftasonu konuştuğum arkadaşımın izinden gitmeliyiz. O gelişmiş bir ülkenin ferdi. Tüm inovasyonlar, buluşlar o ülkeden çıkıyor. Küçücük bir ülke ama dünyada sözü geçiyor. İnsanı çalışkan ve üretici.
Belki de çocukları 12-14 yaşından başlayarak yaz tatillerinde çalıştırmak lazım. Tecrübe edinecekleri, insanlara hitap edecekleri, paranın değerini öğrenecekleri bir yerde.
Eski eşyalarını satmakla işe başlayabilirler. Ya da soğuk su, karpuz, limonata vs.
Bizim kızlar yazın tatil yerinde hep beraber soğuk su satıyorlar. Bayağı da çok eğleniyorlar bu işten. Paylaşmayı, organize olmayı, pazarlama yapmayı, iletişimi, paranın değerini öğreniyorlar.
Yetişkin dilini öğreniyorlar.
Bu yazıyı hem kendim hem de sizin için yazdım.
Ben az sonra önümüzdeki günlerde kızlarım için ne yapsam diye düşüneceğim? Sadece üniversite CV'sine yazacağı bir çalışma değil bahsettiğim. Gerçekten çalışma. İşe yarama.
Bahar Anahmias, the concerned mom