İş Hukuku Uygulamaları İhbar Tazminatı
Temelde prim ve vergi affı için çıkan kanun daha sonra genişletilerek torba yasaya dönüştürüldü.
SSK ve Bağ-Kur prim borçları bakımından; borç asıllarında indirim yapılmayacak ancaqk birikmiş gecikme zammı ve faizler silinecek. bunların yerine 2005'e kadar TÜFE, 2005'ten sonra ÜFE ile değerlendirme yapılacak.
İdari para cezaları bakımından; SGK’ya var olan İdari para cezalarının ana parasının yüzde 50’si silinecek ve kalan yüzde 50 ceza da bugüne kadar ÜFE ve TÜFE ile güncellenecek.
Mahkemelik olan alcaklar bakımından; Davalarından vazgeçmek şartıyla ihtilaflı alacakların yüzde 75’ini SGK silecek, kalan yüzde 25’lik kısmın gecikme zam ve faizleri de silinecek, TÜFE ve ÜFE ile değerlendirilecek.
Başvuru süresi Kanun’un Resmi Gazetece yayımlanmasını takip eden 2 ayın sonuna kadar.
Bağ-kur açısından; 30 Nisan 2008 gününe kadar Bağ-Kur’a 60 aydan çok prim borcu olanların sigortalılık süreleri silinerek Bağ-Kur borçları da sıfırlanmıştı. Bunlardan silinen sürelerini canlandırmak isteyenler güncel rakamlarla ödeme yapmaları gerekiyordu. Torba Kanun ile güncel rakamlarla değil eski rakamlarla silinen sürelerini canlandırma hakkı da getiriliyor ama bunu isteyen Bağ-Kur'lu hiç faydalanmadığı sağlık hizmeti için %12,5 oranında prim ödeyecek.
Haksız ödemeler açısından; Haksız yere 65 yaş veya özürlü aylığı alanların, aylıkları % 50 fazlası ile geri alınması gerekenlerden, % 50 fazlaya ilişkin tahsil edilmemiş tutarların tahsilinden vazgeçilecek.
Kapanan, iflas eden işyerleri; 31/7/2010 veya önceki bir tarihe ilişkin olduğu halde ödenmemiş sigorta primi, işsizlik sigortası primi, sosyal güvenlik destek primi ve idari para cezası asılları toplamı 50 lirayı aşmayan alacaklar ile tutarına bakılmaksızın bu alacaklara bağlı gecikme cezası ve gecikme zammı gibi fer’ilerinin ve aslı ödenmiş olan fer’i alacaklardan tutarı 50 lirayı aşmayanların tahsilinden vazgeçilecek.
Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile üyelerin oda ve borsalara ödenmemiş olan aidat borçları asılları altı ay içinde ödenirse borç asıllarına isabet eden gecikme zamlarının tahsilinden vazgeçilecek.
4/B liler (Bağ-Kur) kapsamındaki sigortalılar, borçlarını yapılandırmaları halinde, yapılandırılan borç haricinde altmış günden fazla prim ve prime ilişkin borçlarının bulunmaması ve ilk taksitini ödemeleri kaydıyla, hak sahipleri de dahil genel sağlık sigortasından yararlanmaya başlatılacak.
5510 sayılı Kanunda yapılan değişiklikle topluluk sigortasına tabi işçiler emeklilik primlerini kendileri ödeyecekler ve eskiden Bağ-Kur'a sayılan bu primler SSK'ya sayılacak.
65 yaşından büyük olan Tarım Bağ-Kur’lular SGK’ya emeklilik primi ödemeyecekler ve emekli de olamayacaklar. Tarım Bağ-Kur'lu ya da SSKlı olma ile ilgili problem de çözülerek Tarım Bağ-Kur’lu birisi SSK’lı işe girse Tarım Bağ-Kur’u sona erecek ve SSK’sı sona ererse Tarım Bağ-Kur’u otomatik olarak tekrar başlayacak.
İşsizler, ayda 30 günden az çalışanlar, köylüler ve 18 yaşından büyük çocuklar 1.10.2010 gününden itibaren zorunlu GSS kapsamına alınmışlardı ve ceplerinden prim ödeyeceklerdi, Torba Kanun ile düzenleme 01.01.2012 gününe erteleendi.
SGK tarafından hatalı veya yanlış ödendiği tespit edilen emekli-dul-yetim veya 65 yaş (özürlü) aylıklarını 24 ay içinde ödemek mümkün hale getirildi, ödemelerde faiz işlemeyecek.
30 günden az bildirimde bulunmak kolaylaştı. 30 günden az çalışanlar için Eksik Gün bilgi formu verme yükümlülüğü esnetilmiş ve büyük işverenlere EK-10 formu verme yükümlülüğü kaldırılmıştır. İşçilere de 30 günden eksik olan sürelerin primlerini borçlanabilecek ya da isteğe bağlı sigorta kapsamında ödeyebilcek. aynı zamanda işsizlik sigortası primini de aynı şekilde ödeyip işsizlik sigortasından faydalanabilecekler ancak primin doğduğu ayın sonuna kadar bu primi ödemeyen çalışan o aylık işsizlik sigorta priminden faydalanamayacak.
5510 sayılı Kanun’un çıraklık ve stajyerlik ile ilgili hükmündeki “zorunlu” kelimesi çıkarıldı,sadece okullarında okudukları teorik eğitimi, pratik yapmak zorunlu görevi olan öğrenciler ve çıraklar değil, isteyen herkes çırak veya stajyer olarak işletmelerce çalıştırılabilecek, tüm işverenlere işyerlerine çırak ve stajyer çalışan işe alma hakkı getirildi,çırak ve stajyerler de artık kendi üzerlerinden sağlık yardımı alabilecek,10 veya daha çok değil 5 veya daha çok işçi çalıştıran işyerleri de işyerlerinde çırak ve stajyer çalıştırabilecek.
Stajyer olarak bildirilen sürelerde çalışanın, yıllık izin, ihbar ve kıdem tazminatı gibi İş Kanunlarından doğan hakkı olmayacağı gibi stajyerler için SGK’ya emeklilik primi de ödenmeyeceğinden yıllarca stajyer olarak çalışan işçi ilerde emekli de olamayacaktır.
Stajyer yerine İŞKUR ile sözleşme imzalayıp kursiyer adı altında işçi çalıştırırlarsa da prim oranı yüzde 13,5,bu primi de İŞKUR ödeyebilecek.
Stajyer ve çıraklara asgari ücretin altında para ödenebilecek,asgari ücret baz alınarak SGK’ya prim ödenecektir.
Çıraklar, stajyerler, staj gören üniversite öğrencileri kendi sigortalılıkları üzerinden sağlık yardımı alabilecekler.
Çırak ve stajyerler GSS kapsamında olacağı gibi Türkiye İş Kurumu tarafından düzenlenen meslek edindirme, geliştirme ve değiştirme eğitimine katılan kursiyerler GSS kapsamında olacaklar ve primleri de İŞKUR tarafından SGK’ya ödenecek.
Burslu yabancı uyruklu öğrenciler asgari ücret üzerinden GSS primi ödeyerek sağlıktan yararlanacaklar. YÖK tarafından ayrılan kontenjan dahilinde tam burslu okuyan yabancı uyruklu öğrencilerin GSS primi Üniversitelerin bütçelerine konulacak ödenekten karşılanacak.
Bir çalışan aynı zamanlarda hem memur, hem SSK’lı hem de Bağ-Kur kapsamında çalışıyorsa öncelik hakkı memuriyette (4/C) idi. Ancak, aynı sürelerde hem SSK hem Bağ-Kur varsa üstünlük hakkı olmadan önceden başlayan sigortalılık kesintiye uğrayıncaya kadar sonra başlayan geçerli sayılmıyordu. Torba Kanun ile sigortalılık çeşitleri üstünlük stratejisine göre düzenlenmektedir. önceden başlayan sigortalılık geçerli olur ilkesi yerine Sigortalılığın üstünlüğü ilkesi benimsendi. Üstünlük sıralaması, 4/c ) (Emekli Sandığı) sonra 4/a (SSK) ve en son 4/b (Bağ-Kur) olarak düzenlendi,
Trafik kazası geçirenlerin sağlık giderlerini de SGK karşılayacak.
Doğum yapan ve 6 aya kadar ücretsiz izin kullanan kadınlar ile bir takvim yılı içerisinde toplam bir ayı aşmayan ve işverenlerince belgelendirilen ücretsiz izin sürelerinde genel sağlık sigortalılıkları devam edecek. Ücretsiz izin süresi bir ayı aşarsa sigortalı sağlıktan yararlanamadığı gibi GSS primi ödemekle yükümlü olacak.
Memurlar açısından; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun ek 8 inci maddesi değiştirildi,memurun muvafakati de aranacak ama amir “kamu yararı ve hizmet gerekleri sebebiyle” diyerek memurun izni olmasa da geçici görevlendirilecek.
Kamuda üst düzey memuriyetlere atanabilmek için daha önce özel sektörde geçen sürelerin sadece altı yılı geçmemek üzere dörtte üçü dikkate alınırken artık müsteşarlık, genel müdürlük, genel müdür yardımcılığı vs. için bütün süre gözönüne alınacak, 10 yılı dolduran özel sektör çalışanının liyakatı kamuda geçerli sayılacakAyrıca, belediye başkanlığı ve belediye ve il genel meclisinde geçen sürelerde artık amir olmak için gereken süreden sayılacaktır.
Artık dışarıdan atanan amirler için alınacak aylıklar da onay da gerekmeyecek.
657 sayılı Kanun’un 91 inci maddesindeki değişiklikle gerekçe gösterilmeden müfettişlik, danışmanlık gibi bazı memurların kadrosu kaldırılabilecek.
”Son sekiz yıl içinde herhangi bir disiplin cezası almayan memurlara, aylık derecelerinin yükseltilmesinde dikkate alınmak üzere bir kademe ilerlemesi uygulanır.”
Memurlardan; Yabancı memleketlerin resmî kurumları veya uluslararası kuruluşlarda kurumlarının muvafakati ile görev alacak olanlarına, ilgili Bakanın onayı ile (her üç yılda bir Bakan onayı yenilenmek kaydıyla) memuriyeti süresince yabancı memleketlerin resmî kurumlarında on yıla, uluslararası kuruluşlarda yirmibir yıla kadar aylıksız izin verilebilecek.
Özürlüler için; özür durumu, hizmet gerekleri, iklim ve ulaşım şartları göz önünde bulundurulmak suretiyle günlük çalışmanın başlama ve bitiş saatleri ile öğle dinlenme süreleri merkezde üst yönetici, taşrada mülki amirlerce farklı belirlenebilecektir.
Kadın memurlara; tabip raporunda belirtilmesi hâlinde hamileliğin yirmidördüncü haftasından önce ve her hâlde hamileliğin yirmidördüncü haftasından itibaren ve doğumdan sonraki bir yıl süreyle gece nöbeti ve gece vardiyası görevi verilemez. Özürlü memurlara da isteği dışında gece nöbeti ve gece vardiyası görevi verilemeyecek.
Yeni bir uygulama olarak erken doğum yapan kadınların kullanamadığı doğum öncesi izinleri doğum sonrasına ilave edilecektir. Ayrıca, doğumda veya doğum sonrasında analık izni kullanılırken annenin ölümü hâlinde, isteği üzerine memur olan babaya anne için öngörülen süre kadar izin verilecektir.
Ayrıca, memura, eşinin doğum yapması hâlinde, isteği üzerine on gün babalık izni; kendisinin veya çocuğunun evlenmesi ya da eşinin, çocuğunun, kendisinin veya eşinin ana, baba ve kardeşinin ölümü hâllerinde isteği üzerine yedi gün izin verilecektir.
Kadın memura, çocuğunu emzirmesi için doğum sonrası analık izni süresinin bitim tarihinden itibaren ilk altı ayda günde üç saat, ikinci altı ayda günde birbuçuk saat süt izni verilir. Süt izninin hangi saatler arasında ve günde kaç kez kullanılacağı hususunda kadın memurun tercihi esas alınacaktır.
Doğum yapan memura, verilen 8’er haftalık doğum izinleri sonrasında analık izni süresinin bitiminden; eşi doğum yapan memura ise, doğum tarihinden itibaren istekleri üzerine yirmidört aya kadar aylıksız izin verilebilecek.
Üç yaşını doldurmamış bir çocuğu eşiyle birlikte veya münferit olarak evlat edinen memurlar ile memur olmayan eşin münferit olarak evlat edinmesi hâlinde memur olan eşlerine, çocuğun ana ve babasının rızasının kesinleştiği tarihten veya vesayet dairelerinin izin verme tarihinden itibaren, istekleri üzerine yirmidört aya kadar aylıksız izin verilir. Evlat edinen her iki eşin memur olması durumunda bu süre, eşlerin talebi üzerine yirmidört aylık süreyi geçmeyecek şekilde, birbirini izleyen iki bölüm hâlinde eşlere kullandırılabilecekler.
Daha önce 10 yılı tamamlamış memurlara verilen 6 aylık ücretsiz de değişikliğe uğradı. Yeni uygulamaya göre Memura, yıllık izinde esas alınan süreler itibarıyla beş hizmet yılını tamamlamış olması ve isteği hâlinde memuriyeti boyunca ve en fazla iki defada kullanılmak üzere, toplam bir yıla kadar aylıksız izin verilebilecek.