Cim Ãœzerine bir deneme
Ana iÃ§eriÄŸe git PaylaÅŸÄ±ma git
Engelsiz EriÅŸim DerneÄŸi Temel Ã‡alÄ±ÅŸma Ä°lkeleri
15 Ekim Beyaz Baston GÃ¼nÃ¼ ve EriÅŸilebilirlik Festivali
Engelsiz EÄŸitim alt menÃ¼
2014-2015 EÄŸitim Sezonumuz
2015-2016 EÄŸitim Sezonumuz
2016-2017 EÄŸitim Sezonumuz
Etkinliklerimiz alt menÃ¼
Kemal Ã–zceyhan Engelsiz EriÅŸim Seminerleri
Selen Ã–zel Bilgi YarÄ±ÅŸmasÄ±
YayÄ±nlarÄ±mÄ±z alt menÃ¼
EEEH (EÅŸit, EriÅŸilebilir, Engelsiz Hayat Dergisi)
Engelsiz EriÅŸimli Saatler
DÃ¼nyaya Seslende En Son
YazÄ± ve Makaleler alt menÃ¼
Bilimsel YazÄ± ve AraÅŸtÄ±rmalar
Yorum ve YazÄ±lar
EriÅŸilebilirlik Ã‡alÄ±ÅŸmalarÄ± alt menÃ¼
EriÅŸilebilirlikle Ä°lgili Rapor ve YazÄ±lar
Ankara Engelsiz EriÅŸim Aktivistleri
Engellilik alt menÃ¼
EÄŸitim ve Engellilik
Engellilikle Ä°lgili Merak Edilenler
Engelsiz KÃ¼ltÃ¼r Sanat
Ã–nemli Adres ve Telefonlar
BirÃ§oÄŸunuz bÃ¶yle bir yazÄ± yazdÄ±ÄŸÄ±m iÃ§in beni fazla paranoyak bulacak. Bir kÄ±smÄ±nÄ±z, Ã§ok ayÄ±p ettiÄŸimi, bÃ¶yle bir iliÅŸkiyi nasÄ±l kurduÄŸumu sorgulayacak. Bir kÄ±smÄ±nÄ±zda bizim iÃ§in bir ÅŸeyler yapmak isteyenleri bÃ¶yle anlamsÄ±z yazÄ± ve tavÄ±rlarÄ±n kÃ¼stÃ¼rdÃ¼ÄŸÃ¼nÃ¼ dÃ¼ÅŸÃ¼necek. BÃ¼tÃ¼n bunlarda Ã§ok haklÄ± da olabilirsiniz. Ancak engelilik, haklar, eÅŸitlik gibi konularda dÃ¼ÅŸÃ¼nen ve mevcut rutinlerimizi ve davranÄ±ÅŸlarÄ±mÄ±zÄ± sorgulayan bir aktivist ve bir bilim insanÄ± adayÄ± olarak yine de bu yazÄ±yÄ± yazmak istedim. Ã‡Ã¼nkÃ¼ bazen gÃ¼nlÃ¼k hayatta hiÃ§ kÃ¶tÃ¼ niyetli olmadan kurduÄŸumuz cÃ¼mleler ve tutumlarÄ±mÄ±z, bilinÃ§ altÄ± ciddi ayrÄ±mcÄ±lÄ±klarÄ± ortaya koyabiliyor. KastÄ±m kiÅŸisel olarak kimsenin niyetini sorgulamak deÄŸil. BÃ¶yle anlaÅŸÄ±lÄ±rsa bu yazÄ± ÅŸimdiden Ã¶zÃ¼r diliyorum. KastÄ±m yalnÄ±zca bir olguyu ortaya koymak.
Her ÅŸey, GÃ¶rme engelli Ã¶ÄŸrenciler platformu adÄ±ndaki bir e-posta grubunda, gÃ¶renlerin gÃ¶zlerini baÄŸlama etkinliÄŸi ve bunun olasÄ± pozitif ve negatif sonuÃ§larÄ±na iliÅŸkin tartÄ±ÅŸmalarda baÅŸladÄ± diyebilirim. Bir Ã¼niversitede Ã¶ÄŸrenci olan bazÄ± arkadaÅŸlarÄ±mÄ±z, gÃ¶rme engellileri daha iyi anlayabilmek Ã§abasÄ±yla, seyircilerin gÃ¶zlerini baÄŸlayarak onlara bir film izletmek ve sonrasÄ±nda yaÅŸantÄ±larÄ±nÄ±n paylaÅŸÄ±lacaÄŸÄ± bir sÃ¶yleÅŸi yapmak temelli bir dizi etkinlik planlamÄ±ÅŸlar. Facebook gruplarÄ±, forumlar, afiÅŸler epeyce de bir hazÄ±rlÄ±k yapmÄ±ÅŸlar. En son olarak da GÃ¶rme Engelli Ã–ÄŸrenciler e-posta grubuna Ã¼ye olarak, gÃ¶rmeyenlerin bu konudaki gÃ¶rÃ¼ÅŸlerini sormak istemiÅŸler. bizler de bunun neden doÄŸru veya yanlÄ±ÅŸ olacaÄŸÄ± Ã¼zerine klavyelerimizi ÅŸakÄ±rdattÄ±k bir bir buÃ§uk hafta boyunca. YazÄ±nÄ±n konusu bu tartÄ±ÅŸma deÄŸil esasen. Ancak, gÃ¶rme engellileri anlamak iÃ§in sÄ±kÃ§a baÅŸvurulan gÃ¶z baÄŸlama etkinliklerinin Ã§oÄŸunlukla daha olumsuz sonuÃ§lar doÄŸurduÄŸunu belirterek bu bahsi kapatayÄ±m daha detaylÄ± bir inceleme Ã¶ncesinde.
Bu tartÄ±ÅŸmalarÄ±n ortasÄ±nda bir yerde tam da engellilere yapÄ±lan yanlÄ±ÅŸ davranÄ±ÅŸlar Ã¼zerine yazdÄ±ÄŸÄ±m bir iletiye gelen Â“engincimÂ” hitabÄ±yla baÅŸlayan ileti beni dÃ¼ÅŸÃ¼ndÃ¼rdÃ¼ ve cim ekinin kullanÄ±m ve anlamÄ± Ã¼zerine bir yazÄ± yazmaya itti. Tabi cim ekini bu ÅŸekilde sorgulamam o ortamda pek de doÄŸru kaÃ§madÄ±, ilgili arkadaÅŸ belki de haklÄ± olarak beni paranoyaklÄ±k ve kÃ¶tÃ¼ niyetli olmakla suÃ§ladÄ±. Lakin diÄŸer gÃ¶rme engelli arkadaÅŸlardan gelen, kendilerine cim denildiÄŸinde duyduklarÄ± rahatsÄ±zlÄ±klarÄ± ifade eden yazÄ±lar, bir listedeki tartÄ±ÅŸmalara iliÅŸkinmiÅŸ gibi gÃ¶rÃ¼nnen bu yazÄ±yÄ± daha formal ve evrensel bir mahiyette ortaya koymam iÃ§in beni teÅŸvik etti. Zira gÃ¶rdÃ¼m ki, cim ekine verilen tepki o eki kullanan arkadaÅŸtan Ã§ok genel bir birikmiÅŸliÄŸe karÅŸÄ± olan bir duyguydu.
GÃ¼nlÃ¼k hayatta bir samimiyet ve sevgi gÃ¶stergesi olarak kullanÄ±rÄ±z Â“Ã§imÂ” ekini genellikle, Ã¶rneÄŸin ben eylemciÄŸm, gÃ¶khancÄ±m gibi bir hitap kullandÄ±ÄŸÄ±mda, o kiÅŸiyle, samimi ve tanÄ±dÄ±k bir iliÅŸkim olduÄŸu izlenimi olur. Bu kullanÄ±mÄ±n biraz feminen kaÃ§tÄ±ÄŸÄ±nÄ± dÃ¼ÅŸÃ¼nÃ¼rdÃ¼m hep, ama bu konularda epeyce kafa yormuÅŸ arkadaÅŸÄ±m Soner, son derece doÄŸru bir saptama ile, bÃ¶yle bir dÃ¼ÅŸÃ¼ncenin kendi ÅŸikayet ettiÄŸimiz Ã¶nyargÄ±yÄ± kendimizden farklÄ± gÃ¶rdÃ¼ÄŸÃ¼mÃ¼z baÅŸka gruplar uygulamak olduÄŸu uyarÄ±sÄ±nÄ± yaptÄ± ve bu Ã§ok doÄŸruydu. O yÃ¼zden, Ã§oÄŸunlukla bir samimiyet veya kimi zaman da kliÅŸeleÅŸmiÅŸ bir ifade olarak hepimiz zaman zaman cÄ±m diye hitap ediyoruz birbirimize demek yanlÄ±ÅŸ olmaz sanÄ±rÄ±m.
bbÃ¶ylesine masumane bir sevgi ve samimiyet takÄ±sÄ± muhtemelen ilk kez gÃ¶z baÄŸlama tartÄ±ÅŸmalarÄ±nda tanÄ±ÅŸtÄ±ÄŸÄ±mmÄ±z bir arkadaÅŸÄ±mÄ±zdan, tam da ciddi bir yazÄ±ÅŸma iÃ§inde geldiÄŸinde, benim gibi paranoyak bir adamÄ±n aklÄ±na Â“cimÂ” ekinin diÄŸer kullanÄ±m alanlarÄ± da gelmeye baÅŸladÄ±.
Bir Ã¶ÄŸretmen ya da bir anne de kullanÄ±r Â“cimÂ” takÄ±sÄ±nÄ± baÅŸÄ±nÄ± okÅŸarken bir Ã¶ÄŸrencinin. Ya da bildiÄŸinizde bir soru karÅŸÄ±sÄ±nda Â“aferin yavrucuÄŸumÂ” diyebilir Ã¶ÄŸretmeniniz. Ama genellikle kÃ¼Ã§Ã¼k Ã§ocuklar iÃ§in kullanÄ±rÄ±z Â“cimÂ” takÄ±sÄ±nÄ±n bu anlamÄ±nÄ±. BÃ¶yle bir kullanÄ±mda, genellikle eÅŸit bir iliÅŸki yoktur. ÃœstÃ¼n ve ÅŸefkatli bir yetiÅŸkin, karÅŸÄ±sÄ±ndaki kÃ¼Ã§Ã¼ÄŸÃ¼ bÃ¶ylece taktir eder. Bu anlamÄ±yla, devlet bÃ¼yÃ¼kleri de kendilerinden istekde bulunan vatandaÅŸlara sÄ±kÃ§a benzer ifadeler kullanÄ±r. Â“engin kardeÅŸimizi maÄŸdur etmeyizÂ”. Buradaki kardeÅŸ ve biz vurgusu, bir Ã¼stÃ¼nlÃ¼ÄŸÃ¼, bir vericiliÄŸi anlatÄ±r Ã§oÄŸu zaman. KarÅŸÄ±nÄ±zdaki kiÅŸiyi tam tanÄ±mayÄ±p bÃ¶yle ifadeler kullandÄ±ÄŸÄ±nÄ±zda, Ã§oÄŸu zaman kendinizi karÅŸÄ±nÄ±zdakinin Ã¼stÃ¼nde bir yerde farz Edip ona yukarÄ±dan bakÄ±yor olarak konumlamÄ±ÅŸ olabilirsiniz.
Ä°ÅŸte bizim yazÄ±ÅŸmalarÄ±mÄ±zda olan durumla bunun iliÅŸkisini sorgulattÄ± dÃ¼ÅŸÃ¼ncelerim bana. GÃ¶z baÄŸlama etkinliÄŸini planlayan arkadaÅŸlarÄ±mÄ±zla muhtemelen ilk kez konuya iliÅŸkin tartÄ±ÅŸmalarla tanÄ±ÅŸmÄ±ÅŸtÄ±k. AramÄ±zda yalnÄ±zca birkaÃ§ yazÄ±ÅŸma geÃ§miÅŸti. Ve sonrasÄ±nda verdiÄŸim bir dÃ¶nÃ¼te Â“cimÂ” ekile baÅŸlayan bir hitapla yanÄ±t aldÄ±m. Peki ne olabilirdi bunun anlamÄ±?
A) YalnÄ±zca basit v samimiyeti gÃ¶stermek iÃ§in, ortamÄ± yumuÅŸatmak iÃ§in kullanÄ±lan bir iyi niyet takÄ±sÄ±.
B) YaÅŸÃ§a kÃ¼Ã§Ã¼k olduÄŸumu dÃ¼ÅŸÃ¼nerek kurulan bir sevgi eki.
C) YukarÄ±dan, engelli birinin sÃ¶ylediklerini kutsayan bir aferincik.
D) YalnÄ±zca basit bir hitap.
Bu biÃ§imde hissettiÄŸim bir tavÄ±ra, engelsiz Ã¼niversite platformundaki bazÄ± yazÄ±ÅŸmalarda da rastlamÄ±ÅŸtÄ±m. Orada engelli Ã¶ÄŸrenci temsilcisi olarak, Ã¶ÄŸrencilerin karar mekanizmalarÄ±na dahil edilmesi Ã¼zerine yaptÄ±ÄŸÄ±mÄ±z konuÅŸmalarda, Ã–zÃ¼rlÃ¼ler Ä°daresiÂ’nden bir yetkili, hep bana yazarken, Â“sevgili enginÂ” diye baÅŸlÄ±yordu cÃ¼mlelerine. Herkesin birbirine beyli hanÄ±mlÄ± hitap ettiÄŸi bir ortamda, ben Sevgili Engin oluveriyordum. Hatta bir iletisine, Â“sevgili engin aslÄ±nda ben seni severimÂ” hitabÄ±la baÅŸlamÄ±ÅŸtÄ±. Ne de olsa, ben azmiyle taktir edilmesi gereken bir engelli Ã¶ÄŸrenci, o da baÅŸÄ±mÄ±zdaki Ã¶zÃ¼rlÃ¼ler idaresinin engelli olmadÄ±ÄŸÄ±na ÅŸÃ¼kreden bir temsilcisiydi. YanlÄ±ÅŸ anlaÅŸÄ±lmasÄ±n, kendime beyli biÃ§imde hitap edilmesini hiÃ§ sevmem ve genellikle yapmacÄ±k ve samimiyetten uzak bulurum. Ama orada genellikle herkese bu biÃ§imde hitap edilirken, size sÄ±ra geldiÄŸinde bir anda engin veya AyÅŸe oluyorsanÄ±z, maalesef burada bir iyi niyet bulamÄ±yorum.
Ne ilgisi var cim ekiyle diyebilirsiniz. Ama durup biraz dÃ¼ÅŸÃ¼nelim diye yazÄ±orum. Bizler, yardÄ±m sever ve bizleri anlamaya Ã§alÄ±ÅŸan gÃ¶ren arkadaÅŸlarÄ±mÄ±z, kimi zaman iÅŸ yerindeki patronlarÄ±mÄ±z, kimi zaman yolda ilk kez karÅŸÄ±laÅŸtÄ±ÄŸÄ±mÄ±z birisi tarafÄ±ndan, taktir edilen engelliler olarak mÄ± kavramsallaÅŸtÄ±rÄ±lÄ±yoruz, Yoksa engelli engelsiz farketmez, arada eÅŸit bireyler arasÄ±nda gerÃ§ekleÅŸen bir iliÅŸki ve dayanÄ±ÅŸma mÄ± var. Ä°ÅŸte Â“cimÂ” takÄ±sÄ±nÄ± bu baÄŸlamda ele almaya Ã§alÄ±ÅŸtÄ±m. Ne dersiniz, basit bir samimiyet ifadesi mi,, yoksa YardÄ±m eden Ã¼stÃ¼n kiÅŸinin, karÅŸÄ±sÄ±ndakine yaptÄ±ÄŸÄ± cÃ¶mertliÄŸin gÃ¶stergesi mi?
Biz GÃ¶rmeyenlerin bir Ã§oÄŸunun algÄ±sÄ±na bakÄ±lÄ±rsa, sevecenmiÅŸ gibi gÃ¶rÃ¼nen bu tÃ¼r ifadeler, Ã§oÄŸu zaman toplumda engelli kiÅŸiyi diÄŸerleriyle eÅŸit gÃ¶rmeyen kÃ¼Ã§Ã¼mseyici ve teÅŸhir edici sÄ±fatlar olarak algÄ±lanÄ±yor. Yani topluluk iÃ§ersinde bir gÃ¶rme engelli arkadaÅŸÄ±nÄ±z veya tanÄ±dÄ±ÄŸÄ±nÄ±zÄ±n yanaÄŸÄ±ndan bir makas alÄ±p ona engincim dediÄŸinizde, yapÄ±lan ÅŸey bir sevgi ifadesi olarak algÄ±lanmÄ±yor. AynÄ± ÅŸeyi bir baÅŸkasÄ± size yaptÄ±ÄŸÄ±nda ne hissediliyorsa Ã¶yle algÄ±lanÄ±yor. Benden sÃ¶ylemesi.
"Tamamen" ben de aynÄ± ÅŸeyi dÃ¼ÅŸÃ¼nÃ¼yorum. Hatta -aÅŸÄ±rÄ±ya kaÃ§mamak kaydÄ±yla- engelli-engelsiz gÃ¶zetmeksizin kÃ¼fretmek de dahil. Maksat utandÄ±rmamak, maksat dikkat daÄŸÄ±tmak; maksat dÄ±ÅŸlalamak, maksat samimileÅŸmek... masterchief@mynet.com
EÅŸit, EriÅŸilebilir, Engelsiz Hayat dergisi internet sayfasÄ±nda yayÄ±mlanan tÃ¼m yazÄ±larÄ±n telif haklarÄ± dergimize ve Engelsiz EriÅŸim DerneÄŸine aittir.
Ä°zin alÄ±nmadan ve kaynak gÃ¶sterilmeden herhangi bir ÅŸekilde kullanÄ±lamaz veya Ã§oÄŸaltÄ±lamaz.
Copyright 2016 Engelsiz EriÅŸim DerneÄŸi