Şiir Nedir ve Nasıl Yazılır? Şiir Yazmak Öğretilebilir Mi? | Yazı Evi - Yaratıcı Yazarlık Atölyesi Kadıköy
Şiir nedir, şiir yazmak öğretilebilir mi?
şiir nasıl yazılır, şiir nedir, şiir yazmak
Tıpkı edebiyatın diğer türleri olan öykü ve romanda olduğu gibi şiir yazmanın da öğretilemeyeceği tartışılıyor. Yazar Veysel Çolak, Şiir Nedir ve Nasıl Yazılır? adlı kitabın sunum yazısında bu konuyu ele alıyor.
iir yazmanın öğretilemeyeceği söyleniyor. Bu yargı doğru gibi görülmektedir; ama henüz yazılmamış şiirler için geçerlidir bu. Yazılmış, okuyucuyla buluşmuş şiirlerin nasıl yazıldığı öğrenilebilir. Bir şiirde doğrudan algılanabilecek bir eylemlilik olarak konu ve toplumsal yaşantının sürtüşmesinden çıkarsanacak etik, felsefi ve siyasi içerikteki insan ilişkilenmelerinin tinsel, düşünsel çatışması olan tema, kolayca kavranabilir. Bu sağlandıktan sonra; bunun nasıl, sözcüklere, bağdaştırmalara dönüştürüldüğü; biçim ve biçeme sokulduğu, giderek bir yapıya nasıl ulaşıldığı kolayca öğrenilebilir. Elbette, bunların gerçekleşmesi özgün bir şiir yazmak için yeterli değil. Bu öğrenilenler uygulandığında, çözümlenen şiirin, ancak aynısı yazılabilir. Çünkü, sadece o şiirin içerdiği ve ürettiği bilgi kullanılacaktır. Gerçek odur ki, her şiir biriciktir ve sadece bir kez yazılabilir.
Kişinin kendi şiir pratiğini kavraması önemli!
İyimser bir yaklaşımla, zor olmasına karşın, bir şiirin nasıl yazıldığının çözümlenip uygulanabileceğini söylemiş oldum. Ama bugün, bunun da yapılmadığını, şiire yönelik böylesi bir içtenliğin bile yaşama geçirilmediğini belirlemek gerekiyor. Görünen o ki, bunun anlaşılmayışı, her gün biraz daha niteliklerinden ödün verilen bir şiirin yazılmasına neden oluyor. Bu, diğer şiir kılgılarını (pratiklerini) kavrayamamaktan başka bir şey değil. Bunu becerememek, ister istemez, kişinin kendi şiir pratiğini kavrayamamasına dönüşüyor. Bu da, ortalığın, kopyalanmış çirkin şiirlerle dolmasına neden oluyor. Bir başka açıdan bakıldığında, sağlam şiir örneklerini inceleyip onlardan edinilen şiir bilgisine kendininkileri de katıp şiir yazanların birkaçı geçmediği görülecektir. Bu yüzeyselleşmeye, dergilerde yayımlanan şiirlerin üstünkörü okunup onlardan beslenilmesi neden oluyor belki de. Bugün ortaklaşa bir şiir yazılıyorsa, özgünlükten alabildiğine uzaksa şiir, nedeni bu olsa gerek.
Şiir bireysel olmalı!
Yayımlanan onca şiirde, şairinden çok ‘başka şairlerin emeklerini bulursunuz’. Bireysel (özgü) olması gereken ‘şiir deneyi iç içe oluyor ve birbirinin ipuçlarını taşıyor.’ Rahatça denebilir ki, şairlerin çoğunun kendilerine özgü şiir deneyimi ve birikimi yok. “Bir şiir mi, o şiirin deneyi aynı şairin deneyi olduğu kadar, başka bir şairin, bir önceki deneyi de olmuştur.” (Osman Mazlum) Sorun da burada başlıyor zaten. Bu kitap öncelikle yazılagelen şiirin içerdiği bilginin edinilmesi gerektiğini; şiir dili bilincinden yoksun şairlerin (?) şiirlerinden yola çıkarak örneksemeyle yazılan metinlerin şiir olamayacağını, olmadığını savlıyor.
Montaigne: Büyük şiir, muhakememizi tatmin etmez, allak bullak eder!
Montaigne “Şiirin orta hallisi veya kötüsü için kurallar, ustalıklar bir ölçü olabilir. Ama iyisi, yükseği, harikuladesi aklın kurallarını aşar. Onun güzelliğini tam ve sağlam olarak görenler, bir şimşeğin ihtişamına benzer bir parıltı görmekle kalırlar. Büyük şiir, muhakememizi tatmin etmez, allak bullak eder” diyor. Bu sözlerde imlenen o büyük şiire ulaşmanın biricik koşulu, öncelikle birikegelen şiir bilgisini özümlemek ve dönüştürmek olsa gerek. Şiir bu anlamda eylemli olacak öznelerini bekliyor. Bütün gelecek zamanlarda var olması ve insanı aşkınlaştırması buna bağlı.
Veysel Çolak (Şiir Nedir ve Nasıl Yazılır? kitabından alınmıştır.)