Bilim Ofisi | Çoklu Kişilik Bozukluğu Yaşamı, Evreni ve Her Şeyi Açıklayabilir mi?
18 Haziran 2018’de Bernardo Kastrup, Adam Crabtree, Edward F. Kelly tarafından yeni bir makale, şu anda “disosiyatif kimlik bozukluğu” olarak bilinen durumun, gerçekliğin temel doğasını anlamamıza yardımcı olabileceğini savunuyor.
2015 yılında Almanya’daki doktorlar, geleneksel olarak “çoklu kişilik bozukluğu” olarak adlandırılanlardan muzdarip ve bugün “disosiyatif kişilik bozukluğu” (DID) olarak bilinen bir kadının olağanüstü bir vakasını bildirmiştir. Kadın, bazıları kör olduğu iddia edilen çeşitli ayrışmış kişilikleri (“ikinci kişilikler”) sergiledi. Doktorlar, EEG’leri kullanarak, normalde görme ile ilişkilendirilen beyin aktivitesinin, gözlerinin açık olmasına rağmen, kadın vücudunun kontrolünü ele geçirenin kör bir ikinci kişilik olduğunu anlayabilmişlerdir. Gözle görülür bir şekilde, görebilen bir ikinci kişilik vücudun kontrolünü ele aldığında, kadının normal beyin aktivitesi geri döndü. Bu, aklın her biri kendi özel içsel yaşamı olan, işlevsel olarak ayrı ayrı bilinç merkezlerine sahip olan kişilik sayısında artışa yola açan aşırı ayrışmanın biçimlerinin tam anlamıyla körleştirici gücünün zorlayıcı bir gösterisiydi.
Modern nörogörüntüleme teknikleri, DID’nin gerçek olduğunu gösterdi: Bir 2014 çalışmasında, doktorlar hem DID hastaları hem de DID’yi simüle eden aktörler üzerinde fonksiyonel beyin taramaları yaptılar. Gerçek hastaların taramaları, aktörlerinkiyle karşılaştırıldığında belirgin farklılıklar gösterdi, bu da ayrışmanın tanımlanabilir bir nöral aktivite parmak izine sahip olduğunu gösterdi. Başka bir deyişle, dissosiyatif süreçlerin beyinde olduğu gibi oldukça belirgin bir şey vardır.
Farklı kişiliklerin aynı zamanda bilinçli olabileceğini ve kendilerini farklı kimlikler olarak görebildiğini gösteren çarpıcı klinik veriler de vardır. İçimizden biri, özellikle bu çok sayıda kişilik bozukluğu olarak adlandırılan aşırı DID vakalarında, kimliğin bu farklılığı ve ona eşlik eden karmaşık hafıza formlarının kapsamlı bir kanıtını yazmıştır. Bu durumun tarihi, 19. yüzyılın başlarına kadar, 1880’lerden 1920’ler boyunca ve yine 1960’lardan 1990’ların sonuna kadar bir dizi olaylarla ortaya çıkmaktadır. Konuyla ilgili büyük literatür, farklı kişiliklerin yaşadığı tutarlı ve uzlaşmaz ayrılık duygusunu doğrulamaktadır. Ayrıca, insan ruhunun, yaşamın zorluklarıyla başa çıkmak için ihtiyaç duyulabilecek kişisel algı ve eylem birimlerini üretmede sürekli aktif olduğuna dair güçlü kanıtlar sergiler.
Her ne kadar bu yaratıcı sürecin tam olarak nasıl oluştuğunu (kendini yansıtan iç gözlemin neredeyse tamamının ötesine geçtiği için) açıklayamasak da, klinik kanıtlar yine de, bize ne doğada mümkündür ve ne mümkün değildir ile ilgili görüşümüzün önemli sonuçları olan bir şeyin gerçekleştiğini kabul etmemize zorlar. Şimdi, birimiz tarafından yayınlanan yeni bir makale, ayrışmanın, gerçekliğin doğası hakkındaki mevcut anlayışımızdaki kritik bir soruna bir çözüm sunabileceğini öne sürüyor. Bu biraz arka plan gerektirir, bu yüzden bizimle kalın.
Fizikselizmin ana akım metafiziksel görüşüne göre, gerçeklik temelde dışsal ve akıldan bağımsız fiziksel şeyler tarafından oluşturulmaktadır. Zihinsel durumlar, sırayla, beyindeki fiziksel süreçlerin parametreleri açısından açıklanmalıdır. Bununla birlikte, fizikselizmin temel problemi, öznel deneyimimizin niteliklerinin (ateşin sıcaklığını hissetmek, bir elmanın kızarıklığı, hayal kırıklığının acısı ve benzeri gibi bir şey) sadece fiziksel şeylerin düzenlenmesinden nasıl kaynaklanabildiğinin anlamsızlığıdır.
Atom altı parçacıklar gibi fiziksel varlıklar kütle, dönme, momentum ve yük gibi soyut ilişkisel özelliklere sahiptir. Fakat bu özellikler hakkında ya da moleküllerin beyinde düzenlenişinin, ateşin sıcaklığının, bir elmanın kızarıklığının ya da hayal kırıklığının acısının neye benzediğini anlayabilecek bir şey yoktur. Bu, bilincin zor problemi olarak bilinir. Bu problemi cevaplandırmak için, bazı filozoflar bir alternatif önermiştir: bu deneyim, doğada her temel fiziksel varlığın doğasında bulunur. “Kurucu psikiyatri” olarak adlandırılan bu görüş altında, madde, kendisini sadece beyin biçiminde düzenlediğinde değil, hareket halindeyken de deneyimlidir. Subatomik parçacıklar bile çok basit bir bilinç formuna sahiptir. O zaman kendi insan bilincimiz, sinir sistemimizi oluşturan sayısız fiziksel parçacıkların öznel içsel yaşamlarının bir bileşimi tarafından oluşturulduğu iddia edilir.
Bununla birlikte, kurucu panpsisizm(topyekun ruhçuluk) kendi başına kritik bir soruna sahiptir: tartışmaya açıktır ki, alt-seviyedeki öznel bakış açılarının (eğer bu görüş noktalarına sahiplerse, beyindeki atom altı parçacıkların veya nöronlarınki gibi) sizinki ve bizimki gibi daha yüksek düzeydeki öznel noktaları oluşturmak için birleşebildiği tutarlı, sihirli olmayan bir yol yoktur. Buna kombinasyon problemi denir ve bilincin zor problemi kadar çözünmez gibi görünür.
Kombinasyon problemi etrafındaki bariz yol, bilincin doğada gerçekten temel olmasına rağmen, madde gibi parçalanmadığını ortaya koymaktır. Buradaki fikir, bilinci, bireysel atom altı parçacıkların sınırlarına sınırlamak yerine, uzay-zamanın tüm kumaşına genişletmektir. Modern felsefede “kozmopsisizm” olarak adlandırılan bu görüş, bizim tercih edilen formülasyonumuz, klasik olarak “idealizm” olarak adlandırılana doğru kaymış olsa da, sadece bir tane evrensel bilincin olduğu anlamına gelir. Bir bütün olarak fiziksel evren, evrensel bir içsel yaşamın dış görünüşüdür, tıpkı yaşayan bir beyin ve bedenin, bir kişinin içsel yaşamının dış görünüşü olması gibi.
Bu fikirle ilgili bariz sorunu gerçekleştirmek için bir filozof olmak zorunda değilsiniz: insanların özel, ayrı bir deneyim alanı vardır. İnsanlar birbirlerinin düşüncelerini okuyamazlar ve zihin okumaya imkân sağlayacak özel bir teknolojik cihaz üretmediyseniz sizler de bizim zihnimizi okuyamazsınız. Üstelik evrende neler olup bittiğinden bihaberiz. Dolayısıyla, idealizmin savunulabilir olması için en azından prensipte evrensel bir bilincin her biri ayrı bir kişilik ve kimlik duygusuna sahip, çoklu, özel fakat aynı zamanda bilinçli bilinçlenme merkezlerine nasıl yol açtığını açıklaması gerekmektedir. Ve ayrışmanın ortaya çıktığı yer burasıdır. DID’den deneysel olarak biliyoruz ki, bilinç, her biri kendi kişiliğine ve kimlik duygusuna sahip, işlevsel olarak birbirinden farklı deneyimlerin merkezine yol açabilir. Bu nedenle, DID’ye benzer bir şey evrensel düzeyde gerçekleşirse, evrensel bir bilinç, sonuçta sizin ve bizimkiler gibi özel içsel yaşamları olan birçok değişikliğe yol açabilir. Bu nedenle, hepimiz evrensel bilincin ikinci kişilikleri (birbirinden ayrışmış kişilikleri) olabiliriz.
Dahası, daha önce de gördüğümüz gibi, DID’li bir hastanın beyninde dissosiyatif süreçler gibi bir şeyler var. Öyleyse, eğer bir tür evrensel seviye DID olursa, evrensel bilincin değişmezleri de dışsal bir görünüme sahip olmalıdır. Bu görüntünün yaşamın kendisi olduğunu öne sürüyoruz: metabolize edici organizmalar, evrensel düzeydeki dissosiyatik süreçlerin nasıl bir şey olduğunu basitçe ifade ederler.
İdealizm, gerçekliğin doğasına dair çarpıcı bir bakış açısıdır, çünkü iki tartışmaya açık ve çözülmez problemi (bilinçli zor problemi ve kombinasyon problemi) zarifçe çözüme ulaştırır. Ayrılma, idealizm altında, evrensel bir bilincin birçok bireysel zihne dönüşebileceğini açıklamaya yönelik bir yol sunsa da, şimdi, yaşamı, evreni ve her şeyi anlamaya yönelik eşi görülmemiş, tutarlı ve deneysel olarak topraklanmış bir yola sahip olabiliriz.
Bernardo Kastrup, A. C. (2018, june 18). Observations. Scientific American: https://blogs.scientificamerican.com/observations/could-multiple-personality-disorder-explain-life-the-universe-and-everything/ adresinden alındı