İnsanoğlunun varoluşundan bu yana süregelen yeni talepler ve bunların arzı girişimciliğin doğmasına neden olmuştur. Gelişen toplumun büyüyen ekonomiyi ve dolayısıyla girişimciliği etkilediği bilinmektedir
İnsanoğlunun varoluşundan bu yana süregelen yeni talepler ve bunların arzı girişimciliğin doğmasına neden olmuştur. Gelişen toplumun büyüyen ekonomiyi ve dolayısıyla girişimciliği etkilediği bilinmektedir. 15.yy da coğrafi keşifler , rönesans ve reformun etkisiyle gelişmeye başlayan girişimcilik kuramı teknolojik gelişmeler ve sanayi devrimi ile gelişimini sürdürmüştür .
Girişimciliğin geçmişi insanoğlunun tarihi kadar eskilere dayanmış olsa da, tanım olarak iktisat teorisinde yüzyıllarca yer bulamamış, 20.yy dan sonra kabul görmeye başlamıştır. Adam Smith 1776 yılında “Wealth of Nations” adlı eserinde kapitalizmi tanımlamış ve kapitalist ile girişimciyi bağdaştırmıştır. Ancak 18. yüzyılda Richard Cantillon tarafından tanımlanan Fransızca “entreprende” ve Almanca “unternehmen” kelimelerinden türetilen ve İngilizce “entrepreunership” kavramlarının literatürde kullanılmasıyla girişimcilik tanımının gelişimi başlamıştır.
. Girişimci, risk alan kişi olarak ilk kez 1755 yılında Richard Cantillon tarafından tanımlanmıştır ve Jean Baptiste Say (1803) tanımı girişimcinin yönetici özeliğinin olması gerekliliğini de ekleyerek geliştirmiştir. 1911’li yıllara gelindiğinde ise Joseph Schumpeter “The Theory of Economic Development” adlı eserinde “yaratıcı yıkıcılık” kavramını kullanarak girişimciyi yenilikler yapan ve varolanı geliştiren kişi olarak tanımlamıştır. Girişimci kavramı ile fırsat kavramını ilk kez birleştiren Bygrave ve Hefers olmuştur. Hisrich ve Peters(2001) ise girişimciyi var olan girdiler ile daha iyi çıktılar elde eden kişi olarak ifade etmiştir.
Bozkurt Ö.,Kalkan A., Koyuncu O.,Alparslan A, 2012
Mueller S., Thomas S.A. ,2001
Girişimciliğin olmazsa olmazlarından biri yenilikçiliktir ve dolayısıyla Morgan’ın da tanımladığı gibi “Yaratıcılık, yenilikçiliğin annesidir” , yaratıcı düşüncenin ticarileşmesi ile yenilikçilik ortaya çıkar. Peter Drucker’a göre de yenilikçilik girişimciliğin en önemli parçasıdır ,girişimci değişimleri farkeder ve bunları farklı işler için fırsata çevirir. Başarılı bir yenilik için girişimci değişimin kaynağını, nedenlerini, sonuçlarını içerdiği fırsatları iyice değerlendirmelidir.
Başarıya ulaşmış girişimcilik hikayelerinden yola çıkılarak yapılan araştırmalar sonucunda ortaya çıkan başarılı girişimcilerin sahip olması geren özellikler ;risk alabilme, yenilikçilik, yaratıcılık, belirsizliklere karşı durabilme, içsel denetim ve özgüven, belirsizlikten öğrenme, duygusal zeka, liderlik, bağımsızlık, çok yönlü düşünebilme, ileriyi görme, iş bitiricilik, esneklik, planlı hareket etme, çalışkanlık, sorumluluk, ikna yeteneği, dürüstlük, değişkenlikleri benimseme ve adapte olabilmedir. Bridge(1998) ve Litunnen(2000) Yurtsever G., Atış C., Yurtsever Ş., 2006 sf:4
Babson College ve London School of Economics işbirliği ile oluşturulan Dünya Girişimcilik Platformunun araştırmalarından görüldüğü üzere girişimciliği etkileyen iki ana faktör bulunmaktadır.
Girişimcilik alt yapısı; devlet politikaları, devlet programları, eğitim, finans , Ar-Ge transferi, ticari alt yapı, iç pazarın dışa açık olması, fiziksel altyapı ve kültürel normlar.
Ülke alt yapısı; devletin rolü, ekonominin dışa açıklığı, finans sektörünün etkinliği, teknoloji yoğunluğu, esnek işgücü pazarı, yasal kurumlar, ekonomik büyüme, sosyal, politik ve kültürel ortam.
Ayrıca bilindiği gibi insan, sermaye, organizasyon yapısı, amaç , strateji, bilgi ve teknoloji de girişimi oluşturan ve girişimcilik için önem taşıyan, olumlu etki yaratan faktörlerdir. Börü D., 2006
Girişimciliği oluşturan ve var olduğu süre boyunca etkileyen iç ve dış çevre olmuştur. İç çevre; hissedarlar, yöneticiler, çalışanlar, yapı, sermaye, bilgi, teknolojiden oluşur. Dış çevre, yakın çevre (tüketiciler, tedarikçiler, bayiler, satıcılar, kredi veren kuruluşlar, rakipler), ulusal çevre ( devlet, toplum, kurum kuruluşlar, ekonomik yapı, hukuki yapı, sosyal kültürel ahlaki ve psikolojik çevre, maddi ve teknolojik çevre), uluslararası çevre; (ülkeler, dünya ekonomisi, birlikler, global örgütler, global bilgi ve teknoloji) olmak üzere farklı yapılardan oluşmaktadır. Bu yapısı ile John Nash’in işaret ettiği kazan kazan stratejilerine dayanan ortaklaşa rekabet modeli girişimciliğin çevresini özetlemektedir.Brandenburger, Nalebuff B.J. 2010
Girişimcilik kavramı bireysel ve toplumsal anlamda refah ve gelişim sağladığı için pek çok araştırmacının konusu ve günümüzün de en çok tartışılan, desteklenen ve gelişimi için çaba harcanan konulardan biri olmuştur.
Fransızca “entreprende” ve Almanca “unternehmen” kelimelerinden türetilen ve İngilizce “entrepreunership” olarak literatürde kullanılan bir kavramdır ve Türkçe anlamı; “üstlenmek” tir.
Girişimci: Girişimde bulunan kişi
Girişimcilik: Girişimci kişinin yaptığı iş
Girişimsel: Girişimcinin sahip olduğu yaklaşım
Girişimsel süreç: Girişimcinin işini yaparken geçirdiği evreler
Yaşadığımız çevrenin yarattığı fırsatları sezme, o sezgilerden düşler üretme, düşleri projelere dönüştürme, projeleri yaşama taşıma ve zenginlik üreterek insan yaşamını kolaylaştırma becerisine sahip olmaktır.
Girişimcinin zenginlik üretirken üç temel kaynağı vardır. Kendi enerjisi ve gücü, erişebildiği sermaye ve ilişki kurduğu insanlar…
Girişimci, mal ve hizmet üretmek için gereken bir üretim faktörüdür. Üretim için gereken diğer faktörler doğal kaynaklar, emek, sermaye ve teknolojidir.
TÜSİAD girişimciyi, bilinenleri en iyi yapan ve hünerlerine aklını da katan, olağan ve olağan dışı koşullarda işgücü ve sermaye kaynaklarını verimli bir biçimde kullanacak önlemleri düşünen, analiz eden, planlayan, yürürlüğe koyan, uygulayan ve sonuçlarını denetleyebilen kişi yaratıcı girişimcidir diye tanımlamaktadır.
“Henüz belirginleşmemiş bir bedelle satmak üzere üretim girdilerini ve hizmetlerini bugünden satın alan ve üreten kişidir”.
“İşi planlayan, insan kaynaklarını örgütleyerek girdilerin işlenmesini sağlayan ve elde edilen çıktıyı da karlılık yaratacak biçimde tüketicilerin kullanımına sunma becerisi gösteren kişidir”.
“Toplumun ihtiyaç duyduğu, dolayısıyla talep olunabilir bir mal veya hizmeti bulup onu üretmeye girişen ve yaratıcılığı ile buna ön ayak olan kişidir.”
“Çevresine bakmasını ve ihtiyaçları görmesini bilen, bu ihtiyaçları bir iş fikrine çevirebilen, risk alabilen, yaratıcı düşünebilen, iş yapabilmek için gereken kaynaklara sahip olmasa bile bunları bir araya getirebilen kişidir”.
Kısaca girişimci; bir iş fikrine dayalı olarak kendi işini kurmak isteyen gerçek veya tüzel kişilerdir.
Esnaf: Tacirle işçi arasında bir konumdadır. Geliri sermayesinden çok emeğine dayanan ve ancak geçimini sağlayacak kadar geliri olan kimsedir (Türk Ticaret Kanunu - TTK)
Tüccar (Tacir): Bir işletmeyi kısmen de olsa kendi adına işleten kişidir.
İşletme / Fabrika Sahibi – Patron
İşletme / Fabrika sahibi; işletmenin mülkiyeti ile ilgili istediği tasarruf hakkı olan kişidir.
Patron; sermaye sahibi ile girişimci arasında kalan bir kavramdır… işletme / fabrika yönetiminden çok aile servetinin yönetimi ile ilgili olan kişidir.
Yönetici / Profesyonel Yönetici
Yönetici; Belirli bir süre içinde, emrine verilmiş olan maddi ve beşeri üretim faktörlerini, amaçlar belirleyerek ya da belirlenmiş amaçları gerçekleştirmek için çevredeki gelişmeleri dikkate alarak yönlendiren ve sahip olduğu kaynakların verimliliğinden sorumlu olan kişidir.
Profesyonel Yönetici; yönetim işini kendine meslek edinerek işletmenin sahibi haline gelmeden girişimcinin yaptığı her işi yapan ve bu hizmetleri karşılığında maaş alan kişilerdir.
Yöneticiyi girişimciden ayıran en önemli özellik, yönetim fonksiyonun kâr ve riskin başkalarına ait olmak üzere yerine getirilmesidir.
“Girişimci evi inşa eder ve anında bir sonrakini planlamaya başlar . Yönetici bir ev inşa eder ve sonuna kadar orada yaşar.” (Gerber,2001)
Lider: Bir grup insanı belirli amaçlar etrafında toplayabilme ve bu amaçları gerçekleştirmek için onları harekete geçirme bilgi ve yeteneklerinin toplamıdır.
Yönetici ile lideri ayıran fark; kişileri ve grubu etkilerken kullandıkları gücün farklı olmasında yatar. Yönetici kendisine verilen formel yetkisini, başka bir deyişle yasal gücünü kullanırken, lider kendi kişisel özelliklerinden kaynaklanan gücünü kullanır. İşletmeyi belirlenen amaçların gerçekleştirilmesi yönünde yönlendirebilmesi için bir yöneticinin liderlik niteliğine de sahip olması gerektiği açıktır.
Bir toplumda doğal kaynaklar, emek ve sermaye bulunabilir. Ama bunları bir araya getirip üretim yapabilecek girişimcilerin sayısı az ise, o ülkede, üretim yetersizliği ve işsizlik söz konusu olacaktır. Az gelişmiş ülkelerin kalkınamama nedenlerini araştıran bazı iktisatçılar bu ülkelerde girişimcilere değer verilmediğini ve girişimcilik ruhuna sahip insanların az olduklarını saptamışlardır.
Sadece para kazanmak girişimcilik değildir ! ! !
Gerçek girişimci için para kazanma, etkin bir rekabet ortamında olabilmelidir ! ! !
Girişimci sürekli piyasayı takip eden, fırsatları yakalayıp değerlendiren, riske giren ve sonuç olarak katma değer yaratan kişidir ! ! !
İnsanoğlunun tarihin ilk yıllarından bu yana yaşamak ve ihtiyaçlarını karşılamak için yaptığı her faaliyet (Avcılık, Çiftçilik, Hayvancılık, Ticaret vb) aslında basitçe girişim olarak nitelendirilebilir.
Öyleyse her insan bir şekilde girişimci görünüyor. Hatta geçmişteki atalarımız bizlerden daha girişimciydiler denebilir. Çünkü onlar risk konusunda hayatlarını ortaya koyabiliyorlardı ve bunu sadece temel ihtiyaçlarını karşılayabilmek için yapıyorlardı.
İlkel insan, bugün girişimciliğin tanımlarında ortaya konulan tüm özellikleri içinde barındırmaktaydı. Risk alıyorlardı, yenilik yapıyorlardı, yaşamlarını ortaya koyuyorlardı, fakat yaptıkları tüm bu faaliyetlerin tek amacı hayatlarını devam ettirebilmekti.
Girişimcilik kavramı modern olarak ilk defa 1878’ de İngiltere’ de “Müzikal Tiyatronun Yöneticisi” anlamında kullanılmıştır. Daha sonra ise günümüzde kullanılan gerçek anlamı ile “Pazar Yaratan Aktif İşletmeci” anlamına dönüşmüştür.
Girişimcilik neden bu kadar önemli? İngiliz maliye bakanı Gordon Brown şu şekilde açıklamaktadır;
‘‘Artık sanayi çağındaki gibi yalnız birkaç kişinin potansiyeline dayanmak değil, kitlelerin potansiyelini açığa çıkarmak zorundayız… diyor ve ekliyor… Kitleler, yani çok sayıda kişiler, çok sayıda yeni girişimciler ve milyonlarca küçük işletmeler! Gerçek rekabet avantajı yaratmak, kaynakları verimli ve etkin kullanmak ve fakirliği yenmek istiyorsak yeni girişimciler yaratmak ve girişimciliğin tabanını genişletmek zorundayız…”
Özellikle imparatorluğun son dönemlerinde, Sanayi Devriminden (18. yy sonu İngiltere) sonra Batı ile yakın ilişkilerde bulunan Yahudi, Rum, İtalyan asıllı Türk vatandaşları ekonomik anlamda girişimci olmuşlardır.
17 Şubat – 4 Mart 1923 İzmir İktisat Kongresi Ulusal Girişimciliğin desteklenmesi için temel olmuştur.
Özellikle 1950’ lerde gelişen “Her mahallede bir milyoner yaratma” fikri de Türk girişimcisi yaratma konusundaki çabaların sonucudur.
Göçmen Türkler ve getirdikleri üretim kültürü girişimcilikte aktif rol oynamıştır.
Yurtdışında eğitim gören kişilerin üretime yönelmeleri ve devlet destekleri ile Türkiye için girişimcilik çağı olmuştur.
Devlet tarafından sağlanan teşvikler ve yönetimin girişimcilik çabaları, özellikle AB tarafından girişimciliğin de özendirilmesi günümüz Türkiye’ sinde yeni iş fikrini hayata geçirme konusunda birçok olanak sağlamaktadır.
Artan rekabet, yenilenen ihtiyaçlar girişimcilik için hem fırsat hem tehdit olmaktadır.
Belirsizlik altında karar verme gereği, globalleşen pazarlar girişimciliği zorlaştırmaktadır.
Spesifikleşen ihtiyaçlar ve fon kaynaklarının fazlalığı ise girişimciliği gelecekte körükleyen başlıca unsurlar olacaktır.
Girişimcilik kelimesi 1980'lerden sonra dünya çapında çok kullanılır olmuştur.1990'larda Avrupa ve Sovyet Rusya’sındaki bloğun yıkılması, Çin ve Vietnam'ın dışa açılması, dünya genelinde geri dönüşler ve yüksek işsizlik oranları girişimciliğin öneminin artmasına yardım etmiştir.
ABD, Avrupa Topluluğu Ülkeleri gibi gelişmiş ülkelerde girişimcilik çok yaygındır. Bu ülkeler girişimcileri teşvik etmek için çok önemli teşvik araçları kullanmaktadırlar. Bunun yanında gelişmekte olan Singapur, İrlanda, Güney Afrika Ülkeleri gibi ülkelerde girişimci sayısını artırmak için bir çok teşvik araçları kullanmaktadırlar.
David Mc Clelland’ın 1950’li yıllardaki araştırmalarını kapsayan ve 1961 yılında yayımlanan “Achieving Society” adlı eserinde 42 ülkenin insanları, başarı güdüleri ve girişimcilik kabiliyetleri açısından sıralanmışlardır.
Burada 3.62 puanla Türkiye ilk sırayı alırken, Fransa ve İngiltere’nin sıralaması 1.71 ve 1.52’lik puanlarla ancak 27. ve 28. sıralar olmuştur.
Sorumluluk Alma İsteğine Sahip Olan
Başarıya Ulaşma İsteği ve Enerjisi Güçlü
İhtiyaçları Analiz Edebilen, Fırsatları ve Geleceği Sezebilen
Vizyonunu Gerçeğe Geçirebilen, Fırsatları İş Fikrine Dönüştürebilen
Başarıyı Paradan Daha Çok Önemseyen
Değişen Olaylara Dayanabilen
Değişiklikleri Benimseyebilen, Adapte Olabilen
Üretim için kaynak bulabilmek ve bu kaynakları bütünleştirebilmek
Ürettiğini satabilmek gereklidir…