Göktürk Ömer Çakır yazdı: İo’yla Mehtâba Çıkmak | Edebiyat Burada
İstanbul’un Antikçağ Tarihi/Klasik ve Hellenistik Dönemler
Kategori: İnceleme, Kitaplar Tahmini okuma süresi: 3 dk, 27 sn
Kitap Adı: İstanbul’un Antikçağ Tarihi/Klasik ve Hellenistik Dönemler
Bu öyküde her şeyin başlangıcını suyla ilgili metaforların alması ne ilginçtir. Boğaz, Haliç, Poseidon… Eskil çağların basit düşünüşlerinden suya izâfeten berrak aşk öyküleri doğmuş ve İstanbul’u kurmuşlardır.
Kentin târihine ilişkin yerli-yabancı pek çok yazar kalem oynattı ve bugün henüz çevrilmemiş olan yabancı literatürü saymasak dahi İstanbul’la ilgili çeviri ve telif eserler kapsamlı bir kütüphane oluşturacak çeşitliliğe sahiptirler. Bununla birlikte Marmaray Projesi sâyesinde târih öncesine ışık tutan yeni bulguların gün yüzü görmesiyle şöyle bir gerçek de ortaya çıkmıştır: Kentin, – aslında çok uzun bir zaman dilimini kuşatan – eski çağlarına ilişkin kitap çapında yayınların dilimizde –yok denecek kadar- az olması… İstanbul Üniversitesi Tarih Bölümü öğretim üyelerinden Prof. Dr. Oğuz Tekin’in değerli fakat mütevazı çalışmaları hâricinde şehrin bahsi geçen çağlarına ilişkin akademik nitelikli derli toplu bir telif eser yayınlanmış değildir. Neyse ki bu eksikliği, Akdeniz Üniversitesi Eskiçağ Dilleri ve Kültürleri Bölümü öğretim üyelerinden Doç. Dr. Murat Arslan, son derece zengin içerikli bir kitapla giderme yolunda başlangıç teşkil edecek önemli bir adım atmıştır. Murat Arslan, daha önce yayınlanan yüksek lisans ve doktora tezleri hâricinde Arrianus’un Karadeniz’e ilişkin bir eserinin Hellence’den yaptığı çeviri ve incelemesiyle dikkate değer bir bilim adamı olduğunu ispatlamış, ortaya koyduğu eserler – akademik niteliklerine rağmen – dar bir akademik çevrenin dışında da rahatlıkla okunabilmesiyle daha da önem kazanmıştır.
Odin Yayıncılık’tan çıkan son kitabı “İstanbul’un Antikçağ Tarihi” adını taşımakta, kentin Klasik ve Helenistik dönemlerini içeren, önemli oranda primer kaynakların kullanıldığı zengin bir kitaplık uğraşına dayanmaktadır. Arslan, kitabın kapsamı konusunda gittiği dönemsel sınırlamayı, İ.ö. II. Yüzyıldan itibaren Roma’nın müttefiki (civitas foederata) olan kentin Roma İmparatorluk çağından sonra siyâsî bağımsızlığını yitirmesi sonucu târihsel gelişimini başka bir çerçeve içinde (Roma Tarihi) ele alma zorunluluğuyla açıklamış. Umarız şehrin eskiçağ tarihine dönük çalışmalar yapmak isteyen bilim insanları için bu açıklama bir uyarı teşkil eder ve kentimizin –özellikle – Latin istilâsına kadar olan dönemini ihtiva eden bilimsel monografilere ilham verir.
Arslan’ın kitabı önsöz, teknik ve terminolojik açıklamalar dışında kentin kuruluşu ile Boğaz’ın târihsel coğrafyasına ilişkin “Giriş” bölümü dışında üç ana bölüme ayrılmış. Siyâsal Gelişmeler başlığını taşıyan birinci bölüm Klasik ve Hellenistik dönemde meydana gelen yaklaşık 500 yıllık olayları – Dareios’un İskit Seferi’nden Cumhuriyetin çözülüşünü başlatan Roma İç Savaşları’na kadar – ele alan iki alt bölümden oluşmuş. İkinci bölümde ise şehrin idârî ve iktisâdî yapısı ile kültür târihine değgin konular işlenmiş. Sikke sistemi, tarım ve hayvancılık, balıkçılık ile kentteki yapı ve surlar, boğazın her iki yakasındaki kült ve limanlar incelenmiş. Üçüncü bölümü oluşturan “Sonsöz”ü ise zengin bir bibliyografya ile “Dizin” takip ediyor.
 Antikçağ Anadolusu’nun Savaşçı Kavmi Galatlar (Arkeoloji ve Sanat Yayınları), 2000.
 Roma’nın Büyük Düşmanı Mithradates VI Eupator (Odin Yayıncılık), 2007.
 Arrianus’un Karadeniz Seyahati/ARRIANI PERIPLUS PONTI EUXINI (Odin Yayıncılık), 2007