Olumsuz Davranışlar Nasıl Düzeltilir (I) – İpekböceği Net
• Olumluyu yücelt olumsuzu körelt
Çocuğunuzun olumlu davranışlarının farkında olmanız ve bundan memnuniyet duyduğunuzu belirtmeniz, bu davranışı bir daha göstermesi için çocuğunuzu motive edecektir. Birkaç kez tekrarlanan ve pozitif tepkiler alan davranış kısa süre sonra kişide yerleşir ve kalıcı hale gelir. Bunun aksine eğer çok tehlikeli (camdan sarkma vb.) veya çok sert (cama taş atma vb.) bir durum değilse görmezden gelmek ise davranışı söndürecektir. Görmezden gelmeniz çocuk için umursamadığınız anlamına gelir ve umursanmadığı, dikkat çekmediği şeyi yeniden yapmak için istek duymaz. Çünkü çocuk için asıl olan dikkat çekmektir. Sevinçle ya da öfkeyle olması değil, sesinizin yükselmesi onun için yeterli bir tepkidir. Onu fark etmiş ve onun davranışını önemsemişsinizdir. Yemeğini bitirdiğinde “yemeğini bitirdiği” için memnun olduğunu söylemeniz, bir sonraki öğünde onu motive edecektir. Ancak sürekli gözününüz içine baka baka elindekileri fırlatmasına sakinliğinizi koruyarak tepkisiz kalmanız ve ilginizi başka yöne çevirmeniz davranışı azaltacaktır. “Kolların ne kadar da kuvvetli, birlikte top atma oynayalım mı?” ya da “az önce attığın tahta kaşıkla kukla yapmaya ne dersin?” gibi bir yönlendirme farkında olmadan onu olumsuz davranıştan uzaklaştıracaktır. Çünkü onu fırlatmadan da dikkatinizi çektiğini görür. Çoğu kez bu ona yeterli olacaktır.
• Sonuçlarıyla yüzleştir
Çocuklar davranışlarının sonuçlarını yaşamalı ve gerekirse bunun telafisinde sorumluluk almalıdır. Yaşına ve olaya göre düzenlemeniz gereken bu yüzleştirme ve sonuçlarına katlanma tutumu, çocuğun gerçek yaşama adaptasyonunu sağlayacaktır. Ancak onun kapasitesinin çok üstünde beklentilerde bulunmamaya ve çocuğun kendini yetersiz hissetmesine sebep olmamaya dikkat edilmelidir. 2 yaşında bir çocuğunuz varsa ve elindeki suyu bilerek yere döküyorsa kızıp bağırmanız pek bir işe yaramaz. Bunun yerine yerlerin ıslandığım ve buna onun sebep olduğu için yerleri temizlemeye yardım etmesi gerektiğini söyleyip, eline bir bez vermeniz davranışının sonucunu yaşamasını sağlar. Ancak bunu yaparken beden diliniz ve ses tonunuz da çok önemlidir. “Madem döktün sil şimdi” gibi ceza olarak da; “haydi birlikte silelim” gibi ödül olarak da algılanmaması gerekir. 4 yaşındaki kızınız/oğlunuz defalarca uyarmanıza rağmen dondurmasını koşarak yemeye devam ederken dondurma yere düştüğünde; “Bak! Gördün mü? Ya da “Yok sana dondurma” demeniz, onun ağlamasını azaltmayacağı gibi bir sonraki sefer için ders niteliği de taşımayacaktır. “Dondurmanın düşmesine çok üzüldüm. Senin onu yemeyi çok istediğini biliyordum. Ama şu an yanımızda yenisini alacak paramız yok. Yarın alabiliriz ve istersen önce yersin, sonra koşarsın böylece yere de düşmez.” gibi bir yaklaşımla hem onu anladığınızı ifade etmiş, hem de davranışının sonucuyla yüzleşmesini sağlamış olursunuz. Yüzleştirme ve sonuçlarına katlandırma çocuğun yaşına ve kişilik özelliklerine düzenlenmelidir. Yaşının çok üstünde beklentiler aksine çocuğu yetersiz ve kötü hissettirir.
çocuk terbiyesiçocuklarda olumsuz davranışlarolumsuz davranış
Aile Büyüklerinin Ölümü (II)