Üniversite ve Özgürlük: Edward Said ve Columbia Rektörü - bianet
Edward Said’i İsrail tarafına taş atarken gösteren fotoğrafın* yayımlanmasının ardından, Columbia Üniversitesi’nde Yahudi öğrenci birlikleri, Said’in görevden uzaklaştırılması talebinde bulundular. Aşağıdaki metin, Edward Said’in Columbia Üniversitesi’nden atılması talebine karşılık üniversitenin yaptığı resmî açıklamadır:
* Bu yazı Birikim Dergisi'nde yayınlandı.
* Fotoğrafın yayınlanmasının ardından Edward Said, çeşitli plotformlarda "taş atan terörist" ve "şiddet düşkünü" olarak eleştirilmişti. Edward Said bu gelişmeler üzerine o fotoğrafa yönelik bir açıklama yapmıştı:
"Dokuz kişiydik. Oğlum ve nişanlısı, kızım ve arkadaşı, ben ve birkaç kişi daha ve Lübnan direnişinde yer almış bir rehber. Önce Khiam zindanlarına gittik. Burası bizim üzerimizde çok güçlü bir etki yarattı. Hayatımda pek çok rahatsız edici görüntüye tanık oldum ama bu muhtemelen en kötüsüydü. Tecrit hücreleri, işkence odaları. İşkence aletleri, kullandıkları elektrikli sondalar hâlâ oradaydı. Her yere insan dışkısı ve işkencenin kokusu sinmişti. Sözcükler dehşeti anlatmakta yetersiz kalır, o kadar ki kızım orada hıçkırarak ağlamaya başladı."
"Ardından doğru sınıra, Bab el Fatma, yani Fatma'nın Kapısı olarak adlandırılan, yüzlerce turistin dikenli tel yığınlarıyla yüz yüze kaldıkları yere gittik. 200 metre aşağıda yine dikenli tellerle çevrili bir gözetleme kulesi vardı. Tahminen kulenin içerisinde İsrailli askerler bulunuyordu ama onları görmedim. Oldukça uzaktı."
"Tüm bu olan bitenler arasında benim en fazla teessüf ettiğim, durumun komik tarafının anlaşılmaması. Varsayım şu: Ben birilerine taş atmışım. Ama orada kimse yoktu. Ve aslında benim oğlum ve oradaki gençlerden bazıları taşı kim uzağa atacak diye yarışıyorlardı. Benim oğlum görece daha iri yarı olduğundan -kendisi beyzbol oynayan bir Amerikalıdır- taşı en uzağa o fırlattı. Sonra kızım bana 'Baba sen Waida kadar uzağa atabilir misin?' diye sorunca tabii o bildik türden ödipal rekabeti canlandırdı. Sonra bir taş aldım ve fırlattım." (Kaynak: İbrahim Paşalı, İstanbul Kriterleri)
Edward Wadie Said 1 Kasım 1935’te Kudüs’te dünyaya geldi. Annesi Lübnanlı, babası ise Amerikan vatandaşı Filistinlidir. Doğduğu yıllarda Filistin İngiltere yönetimi altındaydı. 12 yaşına kadar Kahire ve Kudüs arasında gidip geldi ve 1947'de Anglikan St. George Akademisine kabul edildi. 1948 Arap-İsrail Savaşı sırasında aile mülteci konumuna düşüp Mısır'a gitti.
Mısır’da Kahire Victoria Koleji'nde okudu. Babası onu eğitimini tamamlaması için ABD’ye yolladı. Massachusetts Mount Hermon School'da ve Princeton ile Harvard Üniversitelerinde eğitim gördü. 1963'ten itibaren Columbia Üniversitesi'nde İngilizce ve karşılaştırmalı edebiyat dersleri verdi. 1974'te Harvard'da Karşılaştırmalı Edebiyat Bölümü'nde konuk öğretim üyesi olarak, 1975-76'da Stanford Davranış Bilimleri İleri Araştırmalar Merkezi'nde burslu araştırmacı olarak, 1979'da da Johns Hopkins Üniversitesi Beşeri Bilimler Bölümü'nde konuk öğretim üyesi olarak bulundu.
1967 yılındaki Arap-İsrail Savaşı ile çakışan üniversitedeki politik hareketlilik ve Vietnam Savaşı sırasında politikleşti ve aktivist olarak görülmeye başladı. Filistin milliyetçiliği hareketine katıldı.
70'lerin sonlarında mısır Devlet Başkanı Enver Sedat ve FKÖ lideri Yaser Arafat tarafından barış görüşmelerine Filistin temsilcisi olarak atandı.
1980'lerin sonunda Arafat'la görüş ayrılığına düşer, barış görüşmelerindeki görevinden ayrıldı.
Arab Studies Quarterly'de editörlük yaptı; New York'taki Dış İlişkiler Konseyi, Amerikan Sanatlar Akademisi ve PEN yönetim kurulu üyeliklerini yürüttü. 1976'da Harvard Üniversitesi Bowdoin Ödülü'nü, 1994'te de Lionel Trilling Ödülü'nü aldı.
İngilizce ve Arapça dışında Fransızcayı da iyi bilen Said, Londra'da yayınlanan The Guardian, Fransa'da yayınlanan Le Monde Diplomatique ve Arapça yayınlanan günlük Al-Hayat gazetelerine düzenli olarak yazılar yazdı.
Karşılaştırmalı edebiyat profesörü ve aktivist, teorisyen olan Said “Orientalism” (Oryantalizm) adlı kitabıyla ünlendi. Orientalism’de Doğu'nun Batı tarafından (ve Batıda) temsili konusunu, dönemin ünlü şarkiyatçı yazarlarının metinlerini kaynak olarak kullanıp analiz eder ve yorumlar. Kitap 1978’de yayınlanmıştı.
Uzun yıllar lösemi hastalığıyla mücadele eden Said, 25 Eylül 2003'te New York'ta 67 yaşında hayata veda etti.
Türkçedeki kitapları: Filistin Sorunu (Pınar, 1985), Entelektüel (Ayrıntı, 1995), Kültür ve Emperyalizm (Hil, 1999), Şarkiyatçılık (Metis, 1999), Kış Ruhu (Metis, 2000) Oslo’dan Irak’a ve Yol Haritası (Agora, 2005), Müzikal Nakışlar (Agora, 2006), Geç Dönem Üslubu (Metis, 2008), Medyada İslam (Metis, 2008), Başlangıçlar: Niyet ve Yöntem (Metis, 2009), Kültür ve Direniş (Agora, 2009), Joseph Conrad ve Otobiyografide Kurmaca (Agora, 2010), Yersiz Yurtsuz (Metis, 2014).
Columbia Üniversitesi’nde Yahudi öğrenci birlikleri, İsrail tarafına taş atarken fotoğrafı basılan Said’in görevden uzaklaştırılmasını ister. Üniversite yönetiminin yanıtı, bugün Türkiye'de akademisyenlere baskı uygulayan rektörlere de bir yanıt.
İstanbul - BİA Haber Merkezi 14 Ocak 2016, Perşembe 11:11