Dolar dengeleri bozdu
Ocak’tan beri yükselen dolar adeta mehter yürüyüşü yapıyor. Ekonomideki güven kaybından beslenen dolar kurundaki tırmanış, milli gelirin yarısı düzeyindeki döviz açığı üzerinden ekonomiyi tehdit ediyor
17 Nisan 2015 Cuma 11:21 1 A + A - Yazdır
TÜRKİYE ekonomisi yılbaşından bu yana döviz kuruyla yatıp kalkıyor. Büyüme, ihracat, sanayi, işsizlik ve tüketici güven endeksi verilerinden de anlaşılacağı üzere durgunluk içerisindeki ekonomi için kriz öngörüleri yoğunlaştı.
Her ne kadar doların tüm dünyada değer kazanması yüzünden TL’nin de dolara karşı değer kaybettiği ifade edilse de, yılbaşından bu yana kayıp yüzde 15’e ulaştı. Kurun hızla yükselmeye başladığı 15 Ocak’tan beri dolar kurundaki seyre baktığımızda önce rekor seviyeye ulaşan bir yükseliş, daha sonra kısa süreli bir gerileme ve ardından yeniden üst üste rekor seviyeler görüldü.
15 Ocak’ta 2.31 TL olan kur önce 2.44 TL’yi ardından 2.50 TL’yi aştı. 11 Şubat’tan sonra düşüş eğilimine giren kur 20 Şubat’ta 2.45 TL’ye kadar indi. Bu tarihten sonra yeniden tırmanışa geçen kur önce 2.55’i aştı, ardından 6 Mart’ta 2.64’e ulaştı. Bu tarihten sonra rekor seviyenin altında inişli çıkış bir seyir izleyen dolar kuru, 23 Mart’ta 2.54’e kadar geriledi. 8 Nisan’a kadar sakin seyreden dolar, bu tarihten sonra 10 Nisan’da 2.64’ü, 13’ünde 2.67’yi, 14’ünde 2.69’u aştı ve 15 Nisan’da 2.73’ü gördü. Dolar kuru rekorun ardından dün ise 2.68 TL seviyelerine kadar indi. Doların 2.70’i aşacağını 14 Nisan günü yayımlanan “Dolar üç saatte rekora koştu’’ haberimizde yazmıştık. Haberde görüşlerine yer verdiğimiz Vatan finans yazarı ekonomist Ali Ağaoğlu, kur 2.70’e çıktığında satışların geleceğini belirtmişti.
GERGİNLİK DE BESLİYOR
Dolardaki inişli çıkışlı seyirde bilindiği üzere Tayyip Erdoğan’ın Merkez Bankası’na yönelik söylemleri de etkili oldu. Özellikle Ocak-Şubat döneminde kur Merkez Bankası’na yönelik sert çıkışlardan etkilendi. Erdoğan, bir son haftadır ise ekonomiye ilişkin uyarılarda bulunan TÜSİAD benzeri kurumlara yönelik ağır söylemlerde bulunuyor. Uzmanlar, seçim öncesi artan gerginliğin TL’nin diğer ülke para birimlerine göre daha fazla değer kaybetmesinde etkili olduğu görüşünde.
Dolardaki yükseliş milli gelirinin yarısı düzeyinde döviz açığı olan Türkiye ekonomisi için kırılganlığı artırıyor. Türkiye’nin yurtdışı varlıkları ile yurtdışına olan yükümlülüklerinin farkı olarak tanımlanan net uluslararası net yatırım pozisyonu yani döviz açığı Şubat’ta 402.1 milyar dolar oldu. Aralık sonunda 431.6 milyar dolar olan açığın azaldığı görülüyor. Merkez Bankası’nın dün açıkladığı bu veriye göre açık 800.1 milyar dolarlık Türkiye milli gelirinin yüzde 50’sini aşıyor.
Son dönemde hızla artan dolar karşısından hükümet cephesinden yapılan açıklamalar ise duyanları şaşırtıyor. Bir kısım olayı spekülasyon ile açıklarken, dün AA’ya konuşan Gümrük ve Ticaret Bakanı Nurettin Canikli, tamamen ekonomik gerekçeler, kriterlerle bakıldığında doların fiyatının artması için hiçbir ekonomik neden olmadığını ileri sürdü.
Seçimlere iki aydan az bir süre kala AKP’nin ekonomide kontrolü tümden yitirdiğini savunan CHP Milletvekili Umut Oran, Türkiye ekonomisinin adeta kaderine terk edildiğini belirtti.
Kurlardaki hızlı artışın devamının yüksek döviz pozisyon açığı bulunan şirketler kesimini ciddi bir kambiyo zararı ile karşı karşıya bırakacağı uyarısında bulunan Oran, şunları söyledi: “Bu da kredilerinin üçte ikisini bu kesime açmış bulunan bankacılık kesimini olumsuz etkileyecektir. 183 milyar dolar döviz açığı bulunan reel sektörün mali yapısı giderek bozulmaktadır.
Firmaların zararı ve yaşanabilecek iflaslar, işsizlikte artış, devletin vergi kaybı ve bankacılık sektörü için büyük risk demektir. Kurdaki artıştan özellikle ithal girdi bağımlılığı yüksek sektörler en fazla etkilenmektedir.’’
DIŞ BASINDA KRİZ SESLERİ
Ekonomik gelişmeler, dünyanın önde gelen gazetelerinde de yankı buldu. Odatv’nin haberine göre, Wall Street Journal Türkiye’deki yavaşlayan ekonomik büyüme, olumsuz işsizlik verileri ve liranın kayıpları gibi gelişmelere işaret ederek “Seçimler ufukta iken Türkiye ekonomik cambaz ipinde yürüyor” ifadesini kullandı. Türk lirasının değer kaybına vurgu yapan Financial Times da yabancı uzmanların “Lira üzerindeki satış baskısının yoğunlaşmasını bekliyoruz. Seçimin neden olduğu belirsizlik sermaye çıkışını tetikleyebilir” gibi değerlendirmelere yer verdi.
YABANCILAR 314 MİLYON DOLARLIK KAĞIT SATTI
Dolardaki rekor tırmanışın başladığı 10 Nisan Cuma gününden önceki haftayı kapsayan dönemde yabancılar 313.7 milyon dolar hisse senedi ve tahvil sattı. Merkez Bankası tarafından açıklanan verilere göre; 3-10 Nisan 2015 haftasında yurt dışında yerleşik kişiler, net 112.2 milyon dolarlık hisse senedi ve 201.5 milyon dolarlık devlet iç borçlanma senedi (DİBS) sattı.
HESAPLAR ALT ÜST OLDU
Doların 2.73 TL’yi aşmasıyla AKP’nin hesapları da alt üst oldu. 2015-2017 Orta Vadeli Program’ında 2015 için milli gelirin 1 trilyon 945 milyar TL olacağı öngürüldü. Dolar bazında mili gelir de 850 milyar dolar hesaplandı. Buna göre ortalam kur 2.15 için 2.28 TL olarak hesaplandı.
TL bazında milli gelir hedefine ulaşılsa bile dolar kuru yılbaşından bu yana 2.30 TL’nin altına düşmedi. Önceki gün kaydedilen 2.73 TL’lik kuru dikkate aldığımızda dolar bazında milli gelir 712 milyar dolar oluyor. Dolar tırmanırken avrodaki yükseliş sınırlı kalıyor. Bu da avro/dolar paritesini aşağıya çekiyor. İhracatçıların geneli dolar ile alıp avro ile sattığından ihracat geliri de düşüyor. Nitekim yılın ilk üç ayında parite nedeniyle ihracatta 3 milyar doların üzerinde kayıp yaşandı. Yılbaşında 1.2 olan avro/dolar paritesi şu günlerde 1.07 seviyelerinde. Paritenin bu seviyelerde kalması bu yıl hedeflenen 173 milyar dolarlık hedefi de hayale dönüştürdü.
Ertuğrul Özkan - 5 yıl önce
ne zaman tutmuştu ?
haber 67846 false
HDP Beşiktaş Doğu Perinçek fenerbahçe Pınar Köksal