Alzheimer hastalığı ile Parkinson hastalığı arasındaki farklar -Haber Hürriyeti
Ana Sayfa > Yazarlar > Dr. Cem AYDEMİR > Alzheimer hastalığı ile Parkinson hastalığı arasındaki farklar
Alzheimer’i ve Alzheimerli hastaları anlamak 33. Bölüm
19 Eylül 2019 Perşembe, 23:13
Eğer sevdiklerinizde demans varsa, Alzheimer hastalığının mı yoksa Parkinson hastalığının mı buna sebep olduğunu merak edebilirsiniz. Bir çok demans türü bilindiğinden demansa başka bir hastalığın yol açması da mümkündür. Alzheimer hastalığı demans vakalarının yüzde 60 ila 80’nini oluşturur. Genelde 65 yaş ve üstü insanlarda görülmekle birlikte, daha genç insanlarda da erken başlangıçlı Alzheimer görülebilir.
Alzheimer ilerici bir hastalık olmasına rağmen hastalığın ilk safhalarında hafif belirtileri gizlenir. Hastalık ilerledikçe hasta tüm olaylara tepkisiz hale gelebilir.
Parkinson hastalığı her zaman demans ile seyretmez. Demans oluşursa buna Parkinson hastalığı demansı denir. Bu durum Parkinson hastalarının yaklaşık yüzde 50 ila yüzde 80’inde meydana gelebilir, ancak bazı kaynaklardan bu rakamın yüzde 40 kadar düştüğünü duyabilirsiniz. Parkinson hastalığına sahip kişilerin çoğu en azından bir miktar bilişsel bozulma yaşarlar.
Parkinson hastalığı olan kişilerde demans bazen hastalığın ileri safhalarında yani on ila on beş yıl sonra ortaya çıktığı görülmüştür.
Parkinson hastalarında demans hastalığının teşhisinden en az bir yıl sonra ortaya çıkar. Buna benzer bir durum, Lewy gövdeli demans, hastalarında da görülür.
Lewy hücreli demans, kas sertliği, yürürken adımların karıştırılması, kambur duruş ve hareket sorunları ile seyreder. Lewy cisimcikli hastalıkta demans semptomları hareket semptomlarından sonraki bir yıl içinde ortaya çıkar.
Alzheimer hastalığı ve Parkinson hastalığı, her ikiside bunama bulgularıyla birlikte kafa karışıklığı olabilecek kadar yaygındır.
Ayrıca, Parkinson’a sahip birisin de aynı zamanda Alzheimeri geliştirmesi de mümkündür. Hatta ikiden fazla demans türünün bir arada olması da mümkündür.
Akılda bulunması gereken bir durum da Parkinson hastalığı olan kişiler bilişle ilgili sorunlar yaşarsa, bunlarda mutlaka demans olmayabilir. Örneğin, zatürree, idrar yolu enfeksiyonları, tiroid hastalığı ve bazı ilaçlar bilişsel belirtilere neden olabilir. Parkinson hastaları ve akrabaları, demansın ortaya çıkmasından korkabilir, ancak bu tıbbi koşullar ele alındığında, bilişsel bozukluk genellikle ortadan kalkar.
Parkinson hastalığının belirtileri genellikle şunları içerir:
Dinlenme veya çalışma esnasında ellerde tremor.
Sessiz ve çoğu kez anlaşılmayan konuşma.
Sıkışık el yazısı.
Karışık yürüyüş, adımların makas şeklinde atılması.
Yutma ile ilgili sorunlar.
İfadesiz, donuk anlamsız yüz ifadesi.
Çoğu durumda, Parkinson’ın nedeni bilinmemektedir (idiyopatik). Birkaç durumda, kafa travması, zehirlenme, ilaç yan etkileri veya başka etkenler bu hastalığa neden olabilir.
Parkinson’un Alzheimer’den daha erken başlama eğilimi vardır, ancak 50 yaşından küçük kişilerde nadirdir.
Parkinson hastalığı demansının erken belirtileri şunlardır:
Doğru kelimeleri bulmada sorun.
Konsantrasyon kabiliyetinin azalması.
Olayları değerlendirmede hatalar.
Planlama, çoklu görev yapma ve yeni faaliyetler başlatmada sıkıntı yaşanması.
Hafıza hatırlama ile ilgili problemler, genellikle Alzheimer hastalığı olan hastalıklar kadar şiddetli değildir.
Yeni öğrenme ve problem çözme konusunda zorluk yaşamak
Alzheimer hastalığının erken uyarı işaretleri şunlardır:
Günlük yaşamı etkileyen hafıza sorunları (sosyal olayları unutarak, eskiden yaptığınız görevleri yerine getirmek için aile üyelerinden yardım beklemek.)
Tanıdık bir yere gidememe.
Nerede ve neden orada olduğunu unutma.
Unutmanın yoğun olduğu bir yaşam şekli.
Kelimeleri hatırlamak için mücadele.
Bir şeyi tanımlamak için yanlış sözcükler kullanmak.
Başkalarını yanlış yerleştiğinizi veya kaybettiğiniz şeyleri çalmakla suçlamak.
Koku algılama problemleri.
Yürüme ve denge sorunları.
Azalan bilişin yarattığı kaygı nedeniyle kendine uygulanan izolasyon
Alzheimer’ın Hastalığı – Parkinson Hastalığı
Alzheimer hastalığına sahipseniz, uzun yıllar boyunca ortaya çıkabilmesine rağmen, giderek artan şekilde artan bilişsel bozulma yaşayacaksınız.
Parkinson hastalığı geçiriyorsanız, bunama olabilir veya olmayabilir. Erken demans olması, muhtemelen Parkinson hastalığı, Alzheimer veya başka bir demnans türüyle birliktedir. Bir kişinin ne tür bunama demeti olduğunu tespit etmeye çalışmak önemlidir, çünkü ilaçlar ve tedavi yaklaşımları değişkenlik gösterebilir.
Sevdiklerinizin Alzheimer hastalığı veya Parkinson hastalığı demansı olup olmadığına bakılmaksızın, her ikiniz için de çok fazla kafa karışıklığı, duygusal acı ve stres olabilir.
Her iki hastalıkta da sevdiklerinize yardımcı olmak için stratejiler:
Kesinlikle rutinleri ve programları takip edin.
Sevdiklerinizle konuşurken sakin ve sabırlı olun.
Hastalarınıza sevgi göstermeye devam edin.
Suçlama ve kişisel saldırı yapmayın.
Geceleri daha iyi algılamayı sağlamak için gece lambalarının kullanın.
Basit dekora sahip alanlar yaratın.
Kişinin en uyanık olduğu ve yenilendiği zamanlar için randevuları ve sosyal olaylarını birlikte planlayın.
Net ve tek adımla iletişim kurun.
Seçim yapma ve kontrol etmeyi zorlaştırmayın. “Kıyafetlerini seç” yerine “Bugün siyah mı? Mavili mi gömlek giymek istiyorsun?” şeklinde tek cevap verebileceği sorular sorun.
Çevreyi kilitlerle güvende tutma, düşme tehlikesi ve tehlikeli maddelerin erişemeyeceği yerlerde bulunması önemlidir. Onların düşünce süreçlerini sürdürmek gereklidir. “Kız kardeşin 20 yıl önce öldü” yerine “Ah, bugün kız kardeşini görmene sevindim” demeniz onlara daha iyi gelecektir.
Beyin Nasıl Değişiyor?
Her iki hastalığın da tıbbi veya bilimsel geçmişiyle ilgileniyorsanız, Parkinson hastalığı muhtemelen sinir hücrelerinde meydana gelen yapışkan protein yığınlarından kaynaklanmaktadır. Bu kümeler nöron mesajlaşmasına müdahale edip,sinir hücrelerinin ölmesine neden olurlar. İlk önce hareketle ilişkili beyin bölgeler,daha sonra yürütme işleviyle ilgili olan kısımlar etkilenir.
Alzheimer hastalığı için beyinde aşırı miktarda plak ve dolaşma meydana gelir. Yaşlandığınızda ufacık bir miktar normaldir ancak Alzheimer’da çok fazladırlar. Bu plaklar ve karışmalar hafızayı etkileyen alanlarda başlar ve daha sonra yayılır. Sonunda sinir hücreleri ölüm noktasına gelince, kişilik değişikliklerine, hafıza kaybına ve Alzheimer hastalığının diğer göstergelerine neden olacak şekilde zarar görür.
Parkinson hastalığı olan bir kişi, Alzheimer hastalığı ile ilgili plakları ve karışıklıkları da geliştirebilir.
Günümüzde Parkinson veya Alzheimer hastalığını iyileştirmenin ya da tersine çevirmenin bir yolu yoktur. İlaçlar ve diğer tedavi yaklaşımları, bu hastalıkların beyindeki yayılımını yavaşlatabilir ve bir insanı daha uzun süre daha mutlu ve bağımsız tutabilir.
Hem Alzheimer hastalığı hem de Parkinson hastalığı, beynin hastalıklarıdır. Her ikisi de unutkanlığa neden olabilir. Ancak, benzerlikler burada sona eriyor. Aslında, araştırmacılar Parkinson’dan kaynaklanan hafıza bozukluğunun, Alzheimer’ın neden olduğu hafıza bozukluğundan farklı olduğuna inanmaktadır.
Hastalıklar arasındaki temel farklardan biri vücudu nasıl etkiledikleridir:
Alzheimer hastalığı temel olarak hafızayı etkiler. İleri evrelerde hastalık aynı zamanda motor fonksiyonları da etkiler.
Parkinson hastalığı öncelikle hareket ve koordinasyonu etkiler. İleri aşamalarda, belleği ve diğer bilişsel işlevleri bozabilir.
Parkinson hastalığına beyinde dopamin üreten bölgedeki hücre kayıpları nedeniyle bu maddenin üretimemesi sonucunda oluşur. Bir kişinin motor hareketlerini etkileyen titreme ve kas sertliği ile karakterizedir. Hastalığın ilerlemesiyle demans oluşabilir.
Lewy demansında ise beyindeki hafıza oluşumuyla ilişkilendirilen belirli alanlarda Lewy cisimcikleri denilen ufak proteinlerin birikmesi sonucu ortaya çıkabilir. Bazen halüsinasyonlar olabilir. Lewy vücut demansı, tüm demans tiplerinin yüzde 10’undan azını oluşturur.
Alzheimer hastalığı ve Parkinson hastalığı, yaşlı insanların yaşamını bozan ve bir müddet sonra ölüme yol açabilen yıkıcı etkileri olan yaygın nörodejeneratif hastalıktır.
Parkinson hastalığının klinik özellikleri temel olarak motor bozukluklardır, Alzheimer hastalığı olan hastalar ise demans ve bilişsel bozukluklarla ortaya çıkar. Her ne kadar nöronal ölüm her iki hastalıkta da ortak bir unsur olsa da, beynin ölümden sonra yapılan incelemeleri her durumda çok karakteristik olup, birbirinden farklıdır. Bununla birlikte, moleküler patogenez açısından, her iki hastalık da önemli bir ortaklığa sahiptir ve proteinopati (yanlış katlanmış proteinlerin anormal birikimi), mitokondriyal disfonksiyon ve oksidatif stres her iki durumda da önemli özelliklerdir.
Yeni bölüm: Alzheimer hastalığı konulu filmler.
alzheimer Demas mitokondriyal oksidatif stres proteinopati