Irak’ta 4. Parlamento seçimlerinin çeşitli boyutları | 7Sabah | YediSabah
Irak’ta 4. Parlamento seçimleri 12 Mayıs 2018 tarihinde düzenlendi. Bu çerçevede bu seçimlerin güvenlik, sonuç ve siyasi gelecek ufku olmak üzere üç boyutunu gözden geçirmek istiyoruz.
Raporlara göre Irak’ta yaklaşık 11 milyon seçmen, yani tüm seçmenlerin %44.52 kadarı seçimlere katılırken, %55 katılmadı. Bunun en önemli sebebi ise Irak’ta güvenlik şartları olarak açıklandı ve bu şartlar Irak halkını kaygılandırdığı için katılım oranı düşük olduğu belirtildi.
Gerçi Irak’ta tekfirci IŞİD terör örgütü yok edildi ve ülkenin toprak bütünlüğü Irak halkı ve silahlı kuvvetlerinin büyük fedakarlıkları ile korunarak Irak IŞİD sonrası döneme girdi, fakat IŞİD kalıntıları bir ölçüde Irak halkını güvenlik bakımından kaygılandırmaya devam ettiği anlaşıldı.
Buna karşı Irak’ta 4. Parlamento seçimlerinin en önemli özelliklerinden biri, bu seçimlerin tam güvenlik içinde gerçekleşmesiydi. Irak Başbakanı Haydar İbadi bu konuda şöyle dedi: Seçimler tam güvenlik içinde düzenlendi ve seçim merkezlerine saldırmak isteyen bazı IŞİD teröristleri yakalandı. Irak güvenlik güçleri teröristlerin bu tarihi günde seçim merkezlerine saldırı planlarını etkisiz hale getirdi.
Irak seçimleri güvenlik komitesi de bir açıklama yaparak Irak’ta tekfirci IŞİD terör örgütü bozguna uğradıktan sonra düzenlenen ilk genel seçimlerin düzenlendiği saatlerde hiç bir terör saldırısı düzenlenmedi.
İran’ın Ortadoğu etüt merkezi Başkanı Hüseyin Musevi de bir çok bölgesel ve uluslararası siyasi çevrenin tahmin ettiği üzere Irak parlamento seçimleri sakin, özgür ve yeni kavramlarla dolu bir ortamda düzenlendiğini belirtti.
Kuşkusuz Irak’ta seçimlerin güven içinde gerçekleşmesi Irak devleti için büyük bir zaferdir, zira bu ülkede hala IŞİD ve eski baas partisi kalıntıları ve bazı ufak tefek terör örgütleri faaliyet yürütüyor.
Öte yandan Irak parlamento seçimlerinin sonuçları, bu ülkede bir kez daha Şii hareketlerin listeleri parlamentoda çoğunluğu sağladığını ortaya koydu ve Sadr hareketine bağlı Saerun listesi, Haşed-ul Şaabi hareketine bağlı Fetih listesi, Başbakan Haydar ibadi’ye bağlı Nasr listesi ve Nuri Maliki’ye bağlı kanun devleti listesi sırasında en çok milletvekili çıkaran listeler oldu. Bu arada şimdiki parlamento Başkanı Selim Ceburi, Irak İslamî yüksek meclisi Başkanı Humam Hamudi gibi bazı tanınmış şahsiyetler yeni parlamentoya girmek için yeterli oy sayısına ulaşamadı.
Burada akla gelen en önemli soru, bu seçimlerde Saerun listesi ve Fetih listesinin zafer kazanma sebepleriyle ilgili sorudur.
Saerun listesinin zafer kazanmasının sebepleri konusunda bu listenin sahada propaganda yerine geniş çapta sosyal paylaşım sitelerini kullanması, fesat karşıtı sloganları, kadınların üzerinde odaklanması, mağdurlara ve mahrumlara desteğe vurgu yapması ve ayrıca Muktada Sadr’ın Amerikan karşıtlığı gibi sebeplere işaret etmek mümkün.
Irak parlamento seçimlerine ilk kez katılan Fetih listesinin zafer kazanmasında ise bu ülkede Haşed-ul Şaabi hareketinin tekfirci IŞİD terör örgütü ile mücadelede sergilediği başarıya değinmek mümkün.
Haşed-ul Şaabi hareketi 2014 yılında Iraklı büyük şii alim Ayetullah Sistani’nin fetvası üzerine ve Irak’ta henüz güçlü bir ordu bulunmadığı bir sırada kuruldu ve IŞİD ile mücadelede etkili rol ifa etti. Bu başarı Irak halkının parlamento seçimlerinde Fetih listesine ilgi göstermesine yol açtı.
Fetih listesinin zafer kazanmasında etkili olan bir başka etken ise bu listede yeni şahsiyetler ve gençlerin yer almasıdır. Irak milletinin Fetih listesine güvenmesinin önemli bir sebebi ise Arap Batı siyonist şer üçgeninin Haşed-ul Şaabi hareketine karşı sergilediği tutumdur. Irak halkı Fetih listesine oy vererek aslında başka ülkelerin Irak’ın içişlerine müdahale etmesine karşı olduklarını ortaya koydu. Gerçekte Irak halkının Fetih listesine oy vermesi Amerika, Suud rejimi ve siyonist İsrail rejiminin Irak parlamento seçimlerinde bozguna uğradıklarının işaretidir. Oysa Suud rejimi yüz milyon dolar parayı bu seçimlere yatırmış ve hatta Irak seçimleri sırasında kriz yaratmak için özel kriz odası kurmuştu.
Ortadoğu meseleleri uzmanı Hadi Seyyid Afhai bu konuda şöyle diyor: Fetih listesinde yer alan Haşed-ul Şaabi hareketi, tekfirci IŞİD terör örgütü ile mücadelede öncü güçlerdi ve Irak’ta teröristlerin hezimete uğramasında etkili rol ifa ettiler. Bu yüzden Irak halkı bu listeye sıcak baktı ve bu yüzden Amerika ve Suud rejimi siyasi ve mali lobileri ile bu listeye saldırmıştı. Amerika ve Arabistan bunlar büyük bir kanat oluşturmaları ve fesatla mücadelede inkılapçı planları ve kararları hayata geçirmelerinden korkuyor.
Irak’ta parlamento seçim sonuçları açıklandıktan sonra akla gelen bir başka soru, bundan sonra bu ülkede iktidarın başında kimlerin yer alacağı sorusudur. Irak’ın şimdiki parlamento Başkanı Selim Ceburi meclise giremediğinden doğal olarak parlamento Başkanı değişecektir. Ancak bu mevki eskisi gibi Iraklı ehli sünnetin elinde olacak. Irak Cumhurbaşkanı ise parlamento üyelerinin oylarının üçte ikisi ile seçiliyor. Iraklı Kürtler bu ülkenin iktidar yapısında etkili bir ağırlık ve gerçekte üçüncü akım sayıldığından yine gelecek Cumhurbaşkanı Iraklı Kürtlerin arasında açıklanması bekleniyor, fakat şimdi Cumhurbaşkanı Fuat Masum’un bu mevkide kalıp kalmayacağı pek bilinmiyor.
Ancak Irak’ta en önemli konu, Başbakanın seçimidir. Şimdi Iraklı Şii akımlar mecliste çoğunluğu elde ettiklerine göre kuşkusuz yeni Başbakanı yine Şii şahsiyetlerin arasından seçilmesi bekleniyor. Fakat hiç bir liste tek başına çoğunluğu sağlayamadığından tek başına Başbakanı belirleyemeyecektir. Bu yüzden Başbakanı seçmek için bu listelerin ittifak kurmaları gerekiyor. Irak Başbakanı parlamentoda oyların üçte ikisi ile seçilmesi gerekiyor.
Muktada Sadr listesi Saerun en çok milletvekili çıkardıktan sonra yaptığı açıklamada, Misan eyaleti valisi Ali Davi başbakanlık adaylarından biri olacağını belirtti. Ancak sırf daha fazla sayıda milletvekili çıkarmak, başbakanlık mevkiini ele almayı güvence altına alamıyor ve başka listelerle ittifak kurulması gerekiyor.
Hali hazırda daha güçlü ihtimal, kanun devleti, Fetih ve Nasr listeleri Irak milli hikmet hareketi ve bazı Kürt gruplarla ittifak kurmaları ve bir kez daha Haydar İbadi’nin Başbakan seçilmesidir. Buna karşın ve İbadi yeniden Başbakan seçilmesi durumunda bile kabinede değişiklik ve her akımın yeni kabinede ağırlığının değişeceği kesindir.