Kükürt Nedir - Kükürt Özellikleri - Ansiklopedi.biz
Atom No.; 16
Atom ağırlığı: 32,06
Ergime noktası: 110° C
Kaynama noktası: 445° C
KÜKÜRT, doğada ya saf, ya da başka cisimlerle bileşik olarak bulunan, sarı renkli basit bir cisimdir. Çevrimsel (periyodik) sistemin 6. düşey sütununda yer alır (bk. Kimya). Bu sütunda bulunan elemanlar oksijen, kükürt, selen, tellur, polonyumdur; bunlara “halkogenler” (cevher meydana getirici) denir. Çünkü önemli madenlerin doğada bulunan filizleri ya oksit, ya da sülfürdür. Demir sülfür olan “pirit”, kurşun sülfür olan “galenit” gibi.
Sülfür Kükürdü. — Galen, pirit, çlnkob- lend, halkoplrlt gibi daha birçok metallerin sülfürlü filizleri halinde bulunur. Piritten başka bütün öteki filizlerde, içindeki metal önemlidir. Yalnız piritte, İçindeki kükürde önem verilir, çünkü bu filizden kükürt elde edilir. Sülfürlü filizlerden metali doğrudan doğruya ayırmak mümkün değildir. Ancak filizler kavrularak içindeki metal, oksit hale geçirildikten sonra metal elde edilir. Kavurma özel fırınlarda hava akımında yapılır. Kükürt, kükürt dloksit halinde gaz olarak ortamdan ayrılırken metal oksit haline geçer. Metal oksit kok İle indirgenerek metal elde edilirken çıkan kükürt diok- slt de, zehirli olduğu için, havaya gönderilmez, sülfürik asit yapılır.
Sülfat Kükürdü. — Kükürde en çok bu halde raslanır. En önemli kalsiyum sülfattır. Susuz halde olanına “anhidrit” denir, az bulunur, iki molekül suyu olana “alçı” denir (0aSO4 + 2H2O). Bir ba$ka önemli kükürt bileşiği de “baryum sülfat” denilen ağır spattır. Magnezyum sülfat da çok bulunanlardandır.
Eleman Halinde Kükürt. — Başlıca Sicilya’da, Amerika’da Luislana İle Teksas’ta eleman halinde kükürt bulunur. Yurdumuzda da eleman halinde kükürt vardır. Sicilya’ daki kükürt güzel kristaller halindedir. Bu kristallerin doğuşu yanardağların çalışması sırasında olmuştur. Yanardağlardan çıkan kükürtlü hidrojen (H2S) ile kükürt dloksit <S02) gazlarının âdi sıcaklıkta blrblrlerlyle birleşmesinden eleman halinde kükürt meydana gelmiştir. Amerika’daki, Türkiye’deki kükürdün toprak derinliklerindeki alçının bazı bakteriler çalışmasıyla kükürt haline geçtiği sanılıyor.
Sicilya’daki kükürt toprağın üst tabakalarında bulunduğu için, kolaylıkla çıkarılır. Saflaştırmak İçin eğimli bir yerde odun kömürü torluklarına benzer yığınlar yapılarak İçten yakılır. Kükürt eriyince havuzlarda toplanır. Amerika’da toprak derinliklerindeki kükürdü çıkarmak için iç İçe geçmiş üç boru, toprağın İçine, kükürdün bulunduğu yere kadar sokulur, iç ve dıştaki boruların birinden sıcak buhar gönderilir; ötekinden de baskı yapılır. Orta borudan erimiş kükürt çıkar. Almanya’da İse bol bulunan alçıdan faydalanılarak Birinci Dünya Savaşı’ndan beri kükürt elde edilmektedir.
Kükürt, saf eleman halinde, sarı renkte yumuşak bir maddedir. Kristal yapılıdır. Bir kükürt parçasını tüp içinde yavaş yavaş ısıtırsak 110 – 115° C de erir. Rengi bu sırada açık sarıdır. ısıtma devam ederse renk koyulaşır, esmer kırmızı olur, kükürdün akıcılığı da azalır, 200° C de kütle reçine haline geçer, tüpü ters çevirdiğimizde akmaz. Sıcaklığın daha artırılmasıyla akıcılık yeniden artarsa da rengin koyulaşması devam eder. Kaynama noktası olan 445° C de koyu esmer renktedir.
Kükürtlü Hidrojen (H2S). — Kükürdün en önemli bileşiklerindendir. Adi sıcaklıkta gazdır. Kaynama noktası — 61° C, ergime noktası — 83° C dir. Kokusu çürük yumurta kokusuna benzer. Daha doğrusu, çürük yumurtaların bir kısım kokusu bozulan protein bileşiklerinden dolayı kükürtlü hidrojenden ileri gelir. Kükürtlü hidrojen zehirlidir. Sülfürlü bileşiklerden asit etkisiyle elde edilir.
Kükürt Dioksit. — Renksiz, ekşi, boğucu kokulu bir gazdır. En çok kullanıldığı yer sülfürik asit elde edllmesindedir. Ayrıca renk
giderici özelliğinden de faydalanılır. Boyaları bozucu etkisi dolayısıyla organik boyaların rengini giderir, beyazlatır.
Kükürt Trioksit. — Sıvı ve kristal halde olmak üzere iki şekilde bulunur. Su ile derhal birleşerek sülfürik asidi meydana getirir.
Kükürdün oksijenle meydana getirdiği bileşiklerden tiosülfatlar, hlposülfltler fotoğrafçılıkta tespit tuzu olarak kullanılır.
Yanan şeylerden artakalan tuzdur. Kimyada, daha çok, örgensel (organik) maddelerin, bazan da örgensel olmayan (anorganik) maddelerin yanmasından geri kalan, yanamayan artıklara “kül” denir.
Külün İçinde silis metal tuzları (daha çok metal oksitleri) bulunur. Eskiden bitkilerin yanmasından kalan küllerden potasyum karbonat elde edilerek barut yapılır, güherçile yokluğu böylece giderilmeye çalışılırdı. Bugün kültlerden bazı yerlerde potas gübresi olarak faydalanılmaktadır.
Buradasın Ansiklopedi.biz » Kimya » Kükürt Nedir – Kükürt Özellikleri
Etiketler: Kükürt Elementinin Özellikleri, Kükürt Nerelerde Kullanılır