İstanbul Sanayi Odası tarafından 15 Mayıs 2014 tarihinde İstanbul’da düzenlenen 12. Sanayi Kongresi’nde, gerek yabancı konuk konuşmacıları, gerek panelistleri ve gerekse ilgili katılımcılarıyla, önemli tespitler yapıldığı gibi geleceğe dönük öneriler sunuldu. Mersin Ticaret ve Sanayi Odası Meclis Grubu olarak kongreye güç kattık.
Kongre Bildirgesini açıklayan İSO Başkanı Erdal Bahçıvan’ın şu sözleri tüm gerçeği açık olarak ortaya koyuyordu: “Bugün Türkiye kritik bir eşikte duruyor. Uygulanagelen, daha çok inşaatçılığa, tüketime ve ranta dayalı ve dış kaynaklara bağımlı büyüme modeli potansiyelini büyük ölçüde yitirmiş bulunuyor. Ülke ekonomisi “orta gelir tuzağına” hapsolmuş durumda. Demokratik gelişme toplumun beklentilerinin gerisinde kalmaya devam ediyor. İstikrarlı büyüme, gelir dağılımının iyileştirilmesi, işsizliğin ve yoksulluğun azaltılması, fırsat eşitliği, özgür girişimcilik, hukukun üstünlüğü, adil rekabet ortamı gibi unsurlarda da maalesef hala başarılı bir performans sergileyemediğimizi görüyoruz.” İSO Başkanı’nın “keyfiliğe dayalı bir devlet anlayışıyla Türkiye’nin bir yere gelemeyeceği” sözleri de, bugün içinde bulunduğumuz konumu çok güzel anlatıyordu.
Borsa İstanbul Yönetim Kurulu Başkanı Dr. İbrahim Turhan’ın açış konuşmasında, “Türkiye’deki tasarruf azlığını kötü bir sorun olarak görmemek gerektiği, bunun, geleceğe olan güvenin işareti olduğu”nu belirtmesi, salonda şaşkınlıkla karşılandı. Bir taraftan, milli gelirin %23-25 oranındaki yatırım finansmanını nereden sağlayacaksınız sorusunu soracaksınız, diğer taraftan da, tasarruf oranının azlığını kötü bir sorun olarak görmeyelim diyeceksiniz. Ayıkla pirincin taşını (!)…
TOBB Başkanı Rifat Hisarcıklıoğlu ise, her zamanki klasik konuşmasını tekrarlayarak katılımcıları yanıltmadı. Bana göre, çok sığ ve yetersiz bir konuşmaydı. Suya sabuna dokunmak istemedi. Likidite bolluğunun sonuna geldik, herkes hesabını iyi yapmalı, zenginliğin kaynağı sanayidir, değişime ve yeni fikirlere açık olmalıyız, sanayimizde yapısal dönüşüme geresinim var, ortaklık kültürünü bir türlü başaramadık, iş hayatında güven esastır, orta teknolojiden ileri teknolojiye geçmeliyiz gibi beylik cümlelerini tekrarladı.
Kongrenin konuk konuşmacılarından Stanford Üniversitesi Siyasal Bilimler Profesörü Francis Fukuyama, dünyanın en etkili sosyal ve siyasal filozoflarından birisi tanımlamasını boş yere almadığını ortaya koydu. Soğuk savaş döneminden sonra dünyanın iki dönem geçirdiğini ve şimdi ise 3. döneme girildiğini söyleyen Fukuyama, bu yeni dönemde, gelişmekte olan ülkelerde büyümenin yavaşladığını, ABD ve Avrupa ekonomisinin toparlandığını, ekonomisinin yeniliğe açık olmasının ABD’yi kurtardığını ve en önemlisi Çin ve Rusya’nın jeopolitiğe geri döndüklerini belirtti. Gülümseme demokrasisinin, egemenlik mücadelesine dönüştüğünü, milliyetçiliğin birden bire yükselmesinin, “Doğu Asya’nın patronu kim?” sorusunu gündeme getirdiğini açıkladı.
Siyasi sistemdeki açıklığın ekonomik açıklığı, ekonomik açıklığın siyasi sistemdeki açıklığı desteklemesi gerektiğini, demokratik siyasi kurumların varlığı ile siyasi sistem içinde gücün dağıtılmasının önemli olduğunu vurgulayan Fukuyama, ekonomik rekabet olduğu zaman yenilikçiliğin olacağını, kuvvetli bir özel sektörün bağımsız olabilmesini, güvenin, hükümetin tarafsızlığı ve hukukun üstünlüğünden geçeceğini, güven söz konusu olmadığı zaman enerjinizi boşa harcayacağınızı, bilişim teknolojisinde gücün bilgiye dayandığını, sosyal medyanın demokrasilerin sağlığı için çok önemli olduğunu belirtti.
Diğer yabancı konuşmacı, Çin-Hindistan Enstitüsü Yönetici Ortağı Haiyan Wang, teknoloji ve küreselleşme olarak iki büyük gücün kucaklaştığı bir devri yaşadığımızı, küreselleşmeye akılcı bir yaklaşımda bulunmak gerektiğini, iyi bir yönetişimle, hukukun üstünlüğü ve hukuk devletinin olmazsa olmaz koşullar olduğunu anlattı. Derinlemesine bilgi sahibi olmakla birlikte, entegre olabilme yeteneğinin yüksek tutulması gerektiğini ifade etti.
Kongrenin son bölümündeki “Türkiye’de Vasatlık ile Yüzleşme Paneli” verimliydi. Panelistler, Prof. Dr. Nazım Ekren, Adnan Dalgakıran, İshak Alaton, İbrahim Betil ve Bekir Ağırdır görüşlerini ortaya koydular. Moderatör Dr. Şeref Oğuz zamanı çok iyi kullanarak, “Biz vasatlığa niçin razıyız?” ve “Sosyal sermaye eşitliği giderilmeden vasatlık aşılabilir mi?” sorularına yanıtlar aramaya çalıştı. Aslında panelistlerin söyledikleri birbirlerine çok yakın görüşlerdi. “Vasatlık, nimeti isteyip, külfeti ötelemektir.”, “Ortak hayatta başarılı olamıyoruz. Bireysel ve toplumsal hayat farklı.”, “Özgürlükler ve kurallar dengesi iyi kurulmalı.”, “Değer yaratmayan süreçlerden kurtulmalıyız.”, “İki yüzlülüğü üzerimizden atmamız gerekiyor.”, “İnsanlarda birini yönetme isteği azgınlaşıyor.”, “Bize atılanı topluyoruz, bunun adına da ekonomik gelişme diyoruz.”, “Eğitimsizlik ve özgüven eksikliği sürekli kanayan bir yara.”, “Gelecek algısı son derece kısa.” gibi sözler akılda kalanlar.
Kongrenin en güzel sözünü en sona bıraktım: “Haydi Türkiye artık bir şeyler yap. Ama mutlaka başar.”