“İnsanlara göre güya nice değersiz ve yüzüne bakılmayacak insanlar vardır ki akıllarını kullanarak Allâh’a nasıl itaat edileceğini anlamış, yarın ahirette de kurtulmuşlardır. Yine insanlara göre güya tatlı dilli, güzel görünüşlü nice insanlar da vardır ki yarın kıyamet gününde helak olacaklardır.”
“Her iş için ona uygun bir alet vardır. Müminin aleti ise aklıdır. Her yer için bir binit var. Kişinin biniti aklıdır. Her şeyi ayakta tutan bir direk var. Dinin direği akıldır. Her toplumun bir dayanağı var. İbadetin dayanağı akıldır. Her toplumu bir yöneten var. Abidlerin yöneticisi de akıldır. Her tüccarın bir sermayesi var. Gayret içerisinde olanların sermayesi de akıldır. Her ailenin bir kıymeti var. Sıddîklar evinin kıymeti de akıldır. Her harap yerin bir imar edeni var. Ahireti imar eden akıldır. Her işin onunla anılacağı ve nispet edileceği bir sonu var. Sıddîklerin anılacağı ve varacakları sonları akıllarıdır. Her toplumun sığınabileceği bir milleti var. Müminlerin sığınacakları milletleri de akıllarıdır .”
ayetinde geçen “hüküm” bilme ve anlama manasıyla hikmet demektir.
Psikoterapinin, obsesif-kompulsif bozukluk, panik atak, bipolar ve majör depresif hastalar üzerinde yaptığı beyinsel tarama araştırmalarının sonuçları temel alındığında, zihin saffeti, duruluğu ve manevi kirlerden arınmışlığınn insan için ne denli önemli olduğu daha iyi ortaya çıkar.
Çok fazla çaba göstermeden var olan şekli hafızaya almaya verilen addır. Hıfz ya da bellek, zihinsel organizasyonumuzun boyutunu belirleyen üstün (mantıksal veya entelektüel) bilişsel süreçtir. Bilgiyi ve geçmiş deneyimleri kodlama, saklama ve hatırlama yeteneğimizdir. Hafızanın yaşamda temel bir rolü vardır. Geçmişi geçmiş olarak yansıtır ve tüm geçmiş ve şimdiki deneyimleri yeniden kullanma imkânı sunar. Aynı zamanda geçmiş ve gelecek arasında da sürekliliği sağlamaya yardımcı olur.
Cerbeze kelimesi, Türkçemizde hilekârlık, kurnazlık ve aldatıcılık anlamlarına gelir. Aldatıcı eğilimler “başka bir kimsede yanlış bir inanca destek oluşturma veya yanlış bir düşünüşü ekleme niyeti” olarak tanımlanmaktadır. “Kişiye haksız bir fayda sağladığından” yalan söyleme eğilimi olarak da görülmektedir. Aldatıcı düşünceler ile yalan söyleme ve karşı tarafta sahte bir algı yaratma niyetini temsil eder. Bu dünyanın kazancı gibi görülen aldatmacaya isteyerek katılmak kendini, aldatma ustası olan şeytanın eline bırakmak anlamına gelmektedir ve ne yazık ki başkalarını aldatanlar da aslında aldatma ustası tarafından aldatılmakta ve aptalca ruhunu şeytana satmış olmaktadır. Aldatma ile ilerlemek için hilekarlık ya da kurnazlık yoluna gitmek fazla bir zekâ veya akıl işareti değildir. Olsa olsa bir kişinin güvenilir olamayacağının işaretidir.
İnsanlar cerbezeci aldatıcılık eğilimlerinde farklılık göstermektedirler. Aldatıcı eğilimler, çıkarcılık duygusuyla doğrudan ilintilidir. Aldatıcı kimseler, muhataplarını dengesiz, aldatıcı bir hedefin parçası olabilecekleri dar sorunlara iterler. Aldatıcı kimseler hoşgörüsüzdürler ve genellikle gizli bir gündemleri vardır. Bu gibi kimseler ayrıca bencillik, açgözlülük, ikiyüzlülük, inatçılık, önyargılılık, kindarlık, kibirlilik, zalimlik, acımasızlık ve baskıcılık gibi yüzlerce olumsuz özelliği ruhlarında taşıyabilirler.