sub ile geçtiğimiz bir senede mekan bazlı ‘olay yaratmak’ bağlamında deneyim ve refleksler edindik, beraber hareket etmenin dinamiklerini araştırırken, çeşitli açıklık şekilleri deneyimlemeye başladık.
Süregelen deneyim paylaşımları ve keşiflerle başlayan, İlayda Tunca, Ezgi Yurteri ve Melih Aydemir’in oluşturduğu bir motivasyon etrafında organik bir şekilde gelişen, Sebastiano Pala, bilemezsin, Emin Yu, Zeynep Beler ve Cem Örgen’in katılımıyla oluşan inisiyatif, Eylül ve Ekim aylarında gerçekleşen bir dizi kamusal alan yerleştirmesi üretti.
Şehri, kendi zamanına ait bir mekan olarak ele alarak, önceden kurgulanmış kavramsal bir çerçeve ya da planın ötesinde, tesadüfi yapılanmayı ve reflekslerle üretmeyi, ilişkilenmeyi ve anlamlandırmayı amaçladık.
Geçtiğimiz yıllarda Türkiye’de süregelen değişimi; isimlerin, tarihlerin, mekanların yeniden tanımlanmasını, özellikle İstanbul’da, şehrin hafızasının ve dolayısıyla kamuoyunun dönüşümünü gözlemlerken, ‘hafıza’ ve ‘kamu’ arasındaki yapıbozuma şahit olduk.
Kamuya dahil olmanın olasılıkları araştırarak ve şehri yeniden okuyarak, İstanbul’da Balat, Moda Sahili, Büyükada’da yaptığımız keşiflerde, günümüzde sanatın iddiasını, kurumsal yapılanmaları ve sergilenme biçimlerini esnetme ihtiyacından ileri gelen bir motivasyondan bahsedebiliriz.
Olayların yapısal formlarını sekteye uğratarak, sınırlamayarak ve genişleyerek dağınık bir hareket oluşturduk. Şehre müdahalelerde bulunduk. İşler, ‘bırakıp gitmek’ üzerine, kırılgan bir geri dönüş ihtimali ile üretildi, şehre yerleşti, yapıştı, tutturuldu ve bırakıldı.
Sebastiano Lorenzo Pala "İzin Günü"
Ezgi Yurteri’nin kürasyonunu üstlendiği, sub’ın Ağustos konuğu Sebastiano Lorenzo Pala, sub’daki ikameti süresince gerçek ve hayali panoramalardaki turist normatif yapıları; boş zaman ve tüketim kavramları üzerinden incelediği “İzin Günü”nü üretti. Performans, video-kolaj ve ses yerleştirmesinden oluşan işini, 6-7 Eylül’de sub’da açık stüdyo olarak ve Çanakkale Yeni Kordon’da kamusal alanda gerçekleştirmesinin ardından, İstanbul’a, Moda Sahili’ne taşıdı.
bilemezsin ise, sub ile işbirliği kapsamında, açık çağrı ile topladığı ‘çöp işler’ ile ilk olarak 11 Eylül’de sub’da mekanın zeminini kullanarak bir sergi gerçekleştirdi. Sonrasında İstanbul, Balat’ta tutunduğu mekan, sahil yolundaki ceplerden birinde, oluşan zemin farkı ve ‘düşme riski’ dolayısıyla sacla kaplanmış bir demir strüktürdü. Özel alan ile kamu arasındaki garip bir katmana işaret eden, tamamen güvenlik önlemleri dahilinde oluşturulmuş bu mekan medya olarak alındı ve açık çağrı kapsamında toplanan resimler bilemezsin tarafından mekana yerleştirildi.
Büyükada’da yaşayan Emin Yu ve Zeynep Beler de inisiyatife katıldı ve adaya yerleştirilen yönlendirme etiketlerindeki kare kodlar üzerinden ulaşılan iki ayrı konumda yerleştirmeler tasarladı.
Eylül ayının 27’sinde, adanın yüksekliklerinde bir yürüyüş yoluna yerleştirilen “ΘbjΣcτsσuηdgræiΠ / græiΠsεsΘbjΣ”, Emin Yu tarafından Barış Arı’nın yardımıyla 3D printing yöntemiyle üretilen, güneş enerjisi ile çalışan bir ses objesiydi. Belirli bir bitiş tarihi olmayan ve ses kutusu çalışmaya devam ettiği sürece duyulabilen Graein’ı 9 Ekim’de kaybettik (biri tarafından alınmış olabileceğinden şüpheleniyoruz).
Objesiz sesi buradan dinleyebilirsiniz, kulaklık önerilir.
Cem Örgen, yalnızca web üzerinden görüntülenebilen “Parladı, Arkamı Döndüm” ile mekansız bir medya işi üretti. Websitesi’nin yayınlanmasının ardından beş gün canlı yayınlar anlatıya eşlik etti.
Yeri açıklanmayan yerleştirmeler, oldukları yerde bırakıldı. Son olarak ağaç üzerine kazınan şiirin bıçaklandığı öğrendik.
Zeynep Beler ise 1 Ekim itibariyle, Büyükada’nın arkasında kalan bilinmeyen tek katlı bir yapının iskeletine “Yamama”yı yerleştirdi. Yapıyı arayüz olarak aldı; şifreli bitler ve plastik çöpler adadı. Yerleştirmesi hasar almış olsa da yapıya tutunmaya devam ediyor.
Bu sırada, Eylül ayının başında İzmir Kültür Platformu Girişimi (İKPG) tarafından bu yıl üçüncüsü düzenlenen, ortak üretimleri teşvik etmeye, atölyeler ve sunumlar ile modeller geliştirmeye odaklanan İKPG Yaz Okulu 2019 kapsamında Hazal Sipahi, “Sanat ile Kente Müdahale” başlıklı bir sunum yaptı. Kente sanat ile müdahaleyi kamusaldan kişisele uzanan örneklerle incelediği sunumda Hazal, sub inisiyatifinin Çanakkale’de güncel sanat için alan açmak yoluyla bir müdahale girişimi olduğundan bahsetti. Dünyadan ve Türkiye’den müdahale, kamu ve sokak sanatı örneklerinin incelendiği sunumda sub’ın geçmiş, devam eden ve gelecek çalışmaları da Yaz Okulu katılımcıları ile beraber değerlendirildi.
Aynı zamanda, “Be Mobile – Create Together!” projesinin misafir sanatçı programı kapsamında Cité Internationale des Arts, Paris’te bulunan İlayda Tunca ise Türkiye’nin güncel kültür ve sanat ortamı; merkezin dışında konumlanmak üzerine sub’ı, gerçekleşen ve gerçekleşecek projelerin bağlamları ile ele aldığı bir açık stüdyo gerçekleştirdi.
Bu etkinlikler ile sub, mekanından taşarken ‘sabit duran bir hareket ettirici’ rolü üstleniyor.
İnisiyatif, sanatçıların bir araya gelerek, üretim süreçlerini ve sergileme koşullarını kendiliğinden oluşturduğu; esneyebilen, genişleyebilen bir alan önerisinde bulunuyor.
Bu öneriyle sub, oluşturulan bağlamın kurumsal yapılar içerisinde sterilize edilmiş mekanlarda sergilenmesinin ötesinde, yerleştirildiği mekanla bir arada anlamını üreten ve bağlamını oluşturan; kalıcılıkla ilgili kaygısı olmadan ve belli-belirsiz bir ana cevap vererek, aktarılabilen ve dönüşebilen söylemler üretiyor.
Böylelikle, aynı zamanı paylaştığı, şehri haritalayan diğer tüm dinamiklere kendini dışarıdan dahil ediyor, eklemleniyor ve kendi sözünü söylemeye bir fırsat yaratıyor.
“Artık sorun kurumlara karşı olmak değildir. Zaten kurumlar bizizdir ama artık önemli olan nasıl bir kurum olduğumuz ve hangi değerleri kurumsallaştırdığımızdır.” (Andrea Fraser, From the Critique of Institutions to an Institution of Critique, Artforum, Eylül 2005)
Konuk Programı 1-17/6.2019
Sergi / Performans
Asma Kat tamamlandı!