Etnik milliyetçilik değilse ne? - Sonsayfa Haberler Son Dakika
Etnik milliyetçilik değilse ne?
Heper’e sorarsanız olup biten her şey, aslında Türkiye Cumhuriyeti’nin vatandaşlık bilinci inşa etmek için uygulayageldiği entegrasyon politikalarıdır.
Son Güncelleme: 11:41 10 Mayıs 2009, Pazar
Genelkurmay Başkanı İlker Başbuğ’un Harp Akademileri’nde yaptığı konuşmayı dinlerken, Metin Heper’in kitabı Devlet ve Kürtler’de altını çizdiğim cümleler sıralandı zihnime. Altını çizdiğim derken, isabet buyurduğunu düşündüğüm zannedilmesin. Devletin politikalarında Kürt sorunu neye tekabül ediyor, sorusunun cevabı niteliğinde olması hasebiyle önemli bulduğum ifadelerdi. Nitekim İlker Başbuğ da öyle düşünmüş ve konuşmasın genelinde hakim olan yaklaşımı Heper’in kitabına atıfla güçlendirmişti.
Kitabı elime aldığımda ‘Kürt sorunu’ çerçevesinde okuduğum tüm kitapları tashih eden bir yaklaşımla karşılaşacağımı tahmin etmiyordum. Metin Heper önemli bir akademisyen, üstelik bundan önce Türkiye’de Devlet Geleneği isimli bir başka kitabını okumuş ve açıkçası çok da istifade etmiştim. Devlet ve Kürtler’den de oldukça istifade ettim. Ama doğruya doğru, Heper’in öne sürdüğü tezler, dediğim gibi, ancak resmi söylemin nasıl inşa edildiği, sorusuna cevap olarak kayda değer bulunabilecek türden. Zaten kitap hakkında yazma sebebim de sadece ve sadece budur ki bu da hiç azımsanmayacak bir gerekçedir.
Heper’in öne sürdüğü tezler neler?
Birbirini tamamlayan iki cümle ile özetleyebiliriz. Türkiye devleti hiçbir döneminde etnik milliyetçilik yapmamıştır. Kürtlere asimilasyon uygulanmamıştır. Peki bu tezlerini nasıl temellendiriyor? İşte burada Heper’in bilim adamı olarak belgeleri okuyuşuna ve yorumlayışına dair iyi niyetli olmamızı zorlayacak bir ‘aşırı yorum’la karşı karşıya kalıyoruz. Heper’e sorarsanız olup biten her şey, aslında Türkiye Cumhuriyeti’nin ‘vatandaşlık bilinci’ inşa etmek için uygulayageldiği entegrasyon politikalarıdır. Entegrasyona da bir diyeceğimiz olamaz herhalde!
‘Devlet etnik olarak Türk olmayan vatandaşların, ulusun ayrılmaz bir parçası olabilmeleri için (yani burada bir kolaylıktan söz ediyor) onları Türkçe öğrenmeye, Türk geleneklerini benimsemeye teşvik ediyor ve onların da buna istekli olabileceklerini öngörüyor.’
Bunu için kolaylaştırıcı politikalar yürütmüş. Kolaylaştırıcı politikalar dediği şeyler, Hakkari’nin dağlarına ‘Ne mutlu Türküm diyene’ yazmak, Kürtçe konuşmayı yasaklamak, konuşanı cezalandırmak, Kürtçe dergi, kitap, hatta müzik kaseti basılmasına izin vermemek falan...
Heper, Osmanlı’dan itibaren Kürtlere yönelik politikaları dönemsel olarak ele alıyor ve İttihatçıları, II. Abdülhamit dönemini, Cumhuriyet’in ilanı ve Tek Parti dönemini, devletin bekası için zaruri uygulamalar olarak genelleştirebileceğimiz bir yaklaşımla ele alıyor ve tek tek hepsini haklılaştırıyor.
Devletin bekası için İslamcılık yapmak gerekiyordu ki Abdülhamid bu politikayı güttü, devletin bekası için Osmanlıcılık gerekiyordu ki Osmanlıcılık yapıldı, devletin bekası için Türkçülük gerekiyordu ki Türkçülük yapıldı! Yanlış anlaşılmasın, Heper’e göre Türkiye devleti hiçbir döneminde etnik milliyetçilik anlamında Türkçü bir politika gütmemiştir. Türkçülük bir nevi anayasal vatandaşlık için duygusal bir bağ olarak kurgulanmıştır. Heper bu konuda o kadar iddialı ki Afet İnan’ların, Mahmut Esat Bozkurt’ların bile etnik milliyetçilik yapmadıkları söylüyor. ‘Kürtler ancak Türklere hizmetçilik edebilir’ gibi tevil edemeyeceği ifadelere de zaten kulaklarını tıkıyor. Güneş Dil Teorisi, Türk Tarih Tezi gibi ‘bilimsel’ safsataları da ‘Türkiye’nin Batı karşısında kendini geri, düşük hissetmesi dolayısıyla girişilmiş bir özgüven oluşturma çabası diye meşrulaştırıyor. Doğrudan ırka vurgu yapan belgeleri de ‘burada ‘ırk’tan kasıt ‘halk’tır’ şeklinde yumuşatmaya çalışıyor.
İnsan kitabı kapatınca sormadan edemiyor, o değil, bu değil, şu değil, peki etnik milliyetçilik ne? Heper açıkta bir tek seçenek bırakıyor: Etnik milliyetçilik dediği herhalde sadece Nazilerin Yahudi kıyımına tekabül ediyor. (Halime Gökçe)