BEDİÜZZAMAN'DAN TENKİT ÖLÇÜLERİ - Sami Cebeci
by Sami Cebeci	 9 Temmuz 2019 0 Views
Bediüzzaman der ki: “En müthiş maraz ve musibetimiz, cerbeze ve gurura istinat eden tenkiddir. Tenkidi eğer insaf işletirse, hakikati rendeçler. Eğer gurur istihdam etse, tahrip eder, parçalar.” Evet, hak nâmına, hakikat hesabına olmayan ve gurura istinat eden yıkıcı tenkit, bilerek veya bilmeyerek de yapılsa, neticesi tahriptir.
İnsan başkalarını niçin tenkit eder? Bakınız Bediüzzaman ne diyor: “Tenkidin saiki ya nefretin teşeffisidir (Öç alma arzusu). Veya şefkatin tatminidir. Dostun veya düşmanın, ayıbını görmek gibi. Sâik-i tenkit, aşk-ı hak veya arzu-yu tenzih-i hakikat (hakikatın temize çıkmasını sağlamak) olmalı. Selef-i Salihinin (geçmiş İslâm büyüklerinin) tenkidi gibi.” Demek ki, hakkı bulmak sevdası ve hakikatin temize çıkması arzusuna dayanan tenkit, yapıcı ve faydalı tenkit oluyor. Aksi ise, tahribe sebep oluyor. Ölçü budur.
“Boynumuzda ve koynumuzda bir yılan veya akrep bulunsa, biri haber verse, ondan darılmak değil, bilâkis memnun oluruz..”diyen Bediüzzaman’a tâbi olarak, göremediğimiz kusur ve noksanlarımızı bize bildirene minnettar olmak gerekir. O nevi müspet ve yapıcı tenkitlere her zaman açık ve duacı olmak icap eder. Çünkü, tekâmül etmeye vesiledir.
Bununla birlikte, her zaman müspet tenkitler yapılmaz. Bâzen öyle insafsız ve vicdansızca tenkitler dahilden veya hariçten gelir ki, işte onlara her zaman hazır olmak ve hizmetin hukukunu muhafaza etmek için demir gibi sebat etmek gerekir. Bir saçma ile yıkılan ve ölen bir insan gibi, bir tenkitle yıkılmamak ve morali bozmamak icap eder.
Bediüzzaman’ın meslek ve meşrebinden tâviz vermeyen cemaatlere öyle psikolojik bir savaş uygulanır ki, nereden ve kimden geldiği belli olmayan yıkıcı tenkit rüzgârlarıyla aklınız allak bullak olur. Ruh dünyanızda fırtınalar kopar. Ne yapacağınızı ve nasıl davranacağınızı bilemez hale gelirsiniz. En tanıdık ve bildik simalar, o yıkıcı tenkitlerin sözcülüğünü yaparlar. Eliniz kolunuz kırılır ve şaşar kalırsınız.
İşte, böyle psikolojik propaganda savaşlarına maruz kalındığında, fert ve cemaat olarak çelik gibi bir irade, demir gibi bir sebat, metanet ve tesanüt gerekir. O da, doğru bildiği bir hizmet ve istikametin hakkaniyetine tahkiki bir şekilde inanmak ve güvenmekle mümkün olur. O zaman, yıkıcı tenkitleri göğüslemek son derece kolaylık kazanır.
#Doğru #Hak #hakikat #metanet #sebat #Tenkit #yapıcı #yıkıcı
Önceki Yazı Risale Dersi 326: Sözler / Lemaat 11
Sonraki Yazı Risale Dersi 327: Sözler / Lemaat 12
Yazar: Sami Cebeci	 5 Ocak 2017