Metformin aslında obezite için endikasyonu olmasa da, diyabeti önlemekte ve polikistik over sendromu gibi durumlarda insülin direncini düzeltmekte faydalı olduğu bilinmektedir. Kiloda değişim olmamakta veya hafif kilo kaybı olmaktadır.
İlk Glukagon benzeri peptid (GLP-1) analoğu exenatide (Byetta) da yine FDA tarafından obezite tedavisi için onaylanmamıştır. Ancak Tip 2 diyabetli hastalarda hafif düzeyde kilo kaybı sağladığı görülmüştür. Benzer etki liraglutide (Victosa) için ve uzun etkili exenatide (Bydureon) için de geçerlidir. Her iki ilaç da FDA tarafından obezite tedavisinde onaylanmamıştır. 2.4-3 mg gibi daha yüksek günlük dozlarda liraglutide’in diyabetik olmayan hastalarda obezite tedavisinde orlistattan anlamlı derecede daha etkili olduğu gösterilmiştir. FDA liraglutide içeren Saxenda’yı Aralık 2014’de obezite tedavisi için onaylamıştır.
Hiçbiri bu amaç için FDA tarafından onaylanmış olmasa da, çeşitli SSRI grubu ilaçların en büyük yan etkisinin şştahsızlık olduğu bilinmektedir. Bunların bazıları, obezitenin tıbbi tedavisine bir bileşen olarak eklenmektedir. Bir çalışmada bu etkinin ilaca yeni başlandığında geçerli olduğu gösterilmiştir.
Bupropion antidepresan ve sigara bırakmada etkili bir ilaç olarak lisanslanmıştır. Obez hastalarda minimal veya orta derecede kilo kaybı sağladığı gösterilmiştir. Bupropion ve naltrexone (Contrave) karışımının düşük kalorili diyete ek olarak kullanımı Eylül 2014’de onaylanmıştır.
Efedrin ve Kafein
Bu maddeler obezitenin medikal tedavisinde ikinci kuşak seçeneklerdir. Her ikisinin de etkisi enerji tüketimini arttırmaktır, fakat taşikardi, hipertansiyon ve çarpıntı gibi yan etkileri vardır. Bu iki ilacın kombine kullanımı tek başına kullanımından daha etkilidir. Etkilerinin % 25-40’ını termogenez oluşturarak yap arken, % 60-75’i gıda alımını azaltmalarıyla ilişkilidir. Günümüzde bu iki maddenin kilo kaybı etkisi yetersiz bulunmuş ve her ikisi de obezitenin ilaçla tedavisinde onaylanmamıştır.
Kannabinoid Reseptör Antagonistleri
Merkezi kannabinoid sistemi iştah ve beslenme bozukluklarında giderek daha fazla anlaşılan bir role sahiptir. Dronabinol’ün AIDS’li hastalarda diyete katkısı bu etkiye bağlıdır. Çok sayıda insan deneyinde CB1 reseptör engelleyicilerin kilo kontrolünde büyük potansiyeli olduğu gösterilmiştir. Rimonabant en gelişmiş CB1 reseptör engelleyici olup, 1 yıllık takiplerde 3-6 kilo kaybı sağlamıştır. Özellikle yüksek dozlarda belirgin hale gelen yan etkileri baş dönmesi, depresyon, intihar düşüncesi, baş ağrısı, bulantı, kusma ve diaredir. FDA bu etkileri nedeniyle ilacı reddetmiştir. Avrupa’da da önce onaylanmış, sonra toplatılmıştır.
Bir Japon çalışması, yeşil çayda bulunan bir flavonoid olan catechinin obeziteyi önlemede yardımcı olabileceğini göstermiştir. Tümü diyabetik olan hastalar, yeşil çay içerek günde 96-582 mg catechin aldıklarında, 12. Haftada göbek çevresinde belirgin azalma saptanmıştır.
Diğer Potansiyel Antiobezite İlaçları
1994’de Friedman tarafından leptinin keşfedilmesi bu konuda etkili ilaç arayışlarını tetiklemiştir. Ancak obezite ilaçlarının güvenlik standartları yüksek olmalıdır. Obez hastaların çoğunun genel sağlığı bozuk olduğundan yan etkilere tolerans düşüktür. Üstelik bu ilaçların uzun süreli, muhtemelen ömür boyu kullanımları gerekeceğinden yan etki riski de artmaktadır.
Araştırmaların erken aşamasında olan çeşitli ilaçlar şunlardır:
-Alfa melanosit stimulan hormon analogları
-Nöropeptid YY antagonistleri
-Beta3 adrenerjik agonistler
Ek olarak, çeşitli besin destekleri ve bitkisel ilaçlar da umut vadetmektedir. Örneğin, Afrika kaktüsü Hoodia gordonii’nin özütü anlamlı iştah baskılanması sağlamaktadır. Diabet ilacı pramlintide (Symlin) panreas hormonu amylinin sentetik benzeridir. FDA tarafından obezite tedavisinde onaylanmamıştır. Ancak Tİp 1 ve 2 diyabetli hastalarda glisemik kontrolü düzeltirken, değişken bir kilo kaybı da sağlayabildiği netleşmiştir.
Peptid YY burun yoluyla kullanılabilecek sprey şeklinde hazırlanmıştır, ilk klinik denemeler umut vadetmektedir.
Artık Kullanılmayan Etkisiz İlaçlar:
Obezite ilaçlarının tarihi bu grup ilaçların çok dikkatli kullanılması gerektiğini göstermektedir. Amfetamin, metamfetamin ve phenmetrazine gibi ilaçların ilk kullanımları örnektir. Bunların tümü yüksek bağımlılık potansiyeli nedeniyle terkedilmiştir.
Fenfluramine ve phentermine kombinasyonu (fen-phen) bazı uzun süreli deneylerde çok başarılı sonuçlar üretmiş ancak kardiyak ve pulmoner hipertansif etkileri nedeniyle 1997’de terkedilmiştir.
Tiroid hormonları hipertiroidizme yol açtığından, dinitrophenol katarakt ve nöropatiye yol açtığından, digitalis ve diüretik karışımı (Rainbow pills) ölümcül aritmiler ve elektrolit bozukluklukları nedeniyle, Aminorex pulmoner hipertansiyon yüzünden, Phenylpropanolamine artmış kalp krizi ve inme riski nedeniyle terkedilmiştir.