Divan Edebiyatında Sade ve Süslü Nesir
Divan Edebiyatında Sâde ve Süslü Nesir
Manzum (şiir biçiminde) olmayıp ahenk ve belli bir ölçü ile sınırlanmayan, dil bilgisi kurallarına uygun düzyazı şeklindeki anlatım biçimidir.
Duygu ve düşünceleri, gramer kuralları çerçevesinde sözlü ve yazılı olarak anlatma yöntemi olan nesir, genelde vezin ve kafiyeli olan nazmın karşıtıdır.
Eski Türk (Divan) Edebiyatında iki türlü Nesir söz konusudur: Sade nesir ve süslü nesir.
1. SÂDE NESİR
Kur’an tefsirleri, hadis kitapları, dinî-destanî halk kitapları, folklorik halk hikâyeleri, halka yönelik tasavvufî eserler, Osmanlı tarihine ait destanî nitelikteki gazâvât-nâme, fetihnâme, tevârih-i âl-i Osman gibi eserlerin ve ahlak ve siyaset kitaplarının çoğu, hedef kitlenin beklentileri göz önünde bulundurularak didaktik (öğretici) veya folklorik üslupla kaleme alınmıştır.
Aşağıdaki eserleri, halk diliyle kaleme alındığı için sade nesir kapsamında değerlendirebiliriz.
Seydi Ali Reis → Mir’âtü’l-Memâlik
Evliyâ Çelebi → Seyâhat-nâme
Fındıklılı Silahdar Mehmed Ağa Tarihi
Koçu Bey’in Sultan İbrahim’e verdiği Arzlar
Giritli Ali Aziz → Muhayyelât
2. SÜSLÜ NESİR
Divan edebiyatında nesir denince “inşa” anlamındaki süslü nesir kastedilir.
Devlet büyüklerine sunulacak yazılarda, şair ve ediplerin birbirlerine yazdıkları mektuplarda, yazarların sanat güçlerini kanıtlamak istedikleri dibace ve mukaddimelerde ve bazı edebî eserlerde genellikle süslü nesir tercih edilmiştir.
Süslü nesirlerde genellikle Arapça ve Farsça kelimeler ve bu dillerin gramer kurallarına göre oluşturulmuş tamlamalar ve anlam grupları kullanılır.
Süslü nesirlerde anlam ve sözle ilgili sanatlara bolca yer verilir.
Benzer seslerle oluşturulan secîler sayesinde bir ritm ve ahenk elde edilir.
Süslü nesrin ilk örneklerine 15. yüzyılda rastlanmaktadır.
Süslü nesrin ilk temsilcisi sayılan ve bu nesrin en güzel örneklerini sunan Sinan Paşa yapmacıklığa kaçmadan Arapça ve Farsça kelimeler kullanarak edebiyat dilinin söz dağarcığını zenginleştirmiştir (Sinan Paşa -Tazarru-name).
Süslü Nesrin Önemli Temsilcileri
Kara Çelebizâde Abdülaziz
Veysî → Dürretü’t- Tâc (Siyer kitabı), Münşeat
Nergisî → Hamse
Nâbî → Veysi’nin Siyer’ine yazdığı zeyl ve münşeatlar
Ayrıca bakınız-> Divan Edebiyatında Nesir (Düzyazı) Biçimleri ve Nesir Yazarları
Etiketler:nesir nedir, Sade nesir nedir?, Sade Nesrin Özellikleri, Sade Nesrin Temsilcileri, Süslü nesir nedir?, Süslü Nesrin Özellikleri, Süslü Nesrin Temsilcileri
TDK Yabancı Sözcüklere Türkçe Karşılıklar Sözlüğü