İşletme Defteri Nedir? İşletme Defteri Nasıl Tutulur? – Küçük İşletmeler
Anasayfa/BANKACILIK & FİNANS/MUHASEBE/İşletme Defteri Nedir? İşletme Defteri Nasıl Tutulur?
Dilek Özcanlı 5 Ekim 2018
Bu yazımda, önce işletme defterinin biraz kanuni boyutundan; daha sonra ise, asıl bizim işimize yarayacak olan, genel bilgilerden bahsedeceğim.
İşletme defteri, TTK ( Türk Ticaret Kanunu)’nun 66/3 nolu maddesinde belirtildiği gibi, “ikinci sınıf tacirlerin” tutmakla yükümlü olduğu, “ticari bir defterdir”. İşletme Defterinin nasıl tutulacağı hakkındaki usul ve esaslar ise VUK ( Vergi Usul Kanunu) ‘nun 194. Maddesinde açıklanmıştır.
VUK (Vergi Usul Kanunu)’un 178. Maddesinde ise, işletme hesabı esasına göre defter tutacaklar iki madde ile belirtilmiştir:1)- Yeni işe başlayan tacirler2)- Vergi Usul Kanunu’nun 177 inci maddesinde belirtilen iş hacmini aşmayan tacirler.
Peki, “tacir” kelimesi ile anlatılmak istenen ne derseniz;
01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6102 sayılı TTK (Türk Ticaret Kanunu) ile adlandırılan kanun kitapçığında, üç maddede tacir kelimesi tanımlanmış.
Bir ticari işletmeyi, kısmen de olsa kendi adına işleten kişiye “tacir” denir.
Bir ticari işletmeyi kurup açtığını, sirküler, gazete, radyo, televizyon ve diğer ilan araçlarıyla halka bildirmiş veya işletmesini ticaret siciline tescil ettirerek durumu ilan etmiş olan kimse, fiilen işletmeye başlamamış olsa bile “tacir” sayılır.
Bir ticari işletme açmış gibi, ister kendi adına ister adi bir şirket veya her ne suretle olursa olsun hukuken var sayılamayan diğer şirket adına sıfatıyla işlemlerde bulunan kimse, iyi niyetli üçüncü kişilere karşı “tacir” gibi sorumlu olurlar.
TTK (Türk Ticaret Kanunu)’unun 88 inci maddesinde ise her tacirin ticari defterleri tutmak ve defterlerinde ticari işlemlerini ve mal varlığını göstermekle zorunludur, denilmiş. VUK (Vergi Usul Kanunu) 221 inci maddesi ve TTK (Türk Ticaret Kanunu) 64 inci madde hükümleri ile de aralarında “ işletme defterinin” de bulunduğu tüm ticari defterlerin tasdik zamanları belirlenmiştir.
İşletme Defteri Nedir?
İşte, ben yazımın bundan sonraki bölümünde ise, kanun maddelerini bir kenarda tutup, anlaşılır bir dil ile “işletme defteri” hakkında bilgi vermeye çalışacağım. Ticaret ile uğraşan tüm kişilerin (tacirlerin, hatta hatta esnafların) tutmakla yükümlü oldukları bir defterdir. Bu deftere işletmeye ait tüm gelirler ve tüm giderler, tek tek yazılmalıdır. Aslında, muhasebe tekniğine göre fatura/fiş/makbuz gibi belgelerin üzerinde yazılı tarihten itibaren 10 gün içinde, işletme defterine kaydı yapılmalıdır.
Bilgisayarda kullandığımız muhasebe paket programları, her bir fatura/fiş/makbuz girişinde, sistem otomatik olarak bunları işletme defterine kayıt etmektedir. Ancak, klasik usulde defter tutulan işletme defterleri, Mali Müşavirlerin iş yoğunluğundan dolayı, genellikle tasdik zamanı yaklaştığında, yazılmaktadır. En azından, ben böyle yapıyorum. Bu da, benim küçük bir itirafım.
İşletme Defteri Ne Kadar Sürede Yapılmalıdır?
İşletme Defteri, noterde, iş başlangıcında ya da iş kapanışında, 10 günlük süre içinde yapılmalıdır. Tacirliği sürekli olanlar, işletme defterlerini, yeterli defter sayfası mevcut ise; “ara tasdik” ile tasdik edebilirler. Ara tasdiki, ilgili hesap döneminin başlangıcı olan, Ocak ayı içinde yapmalıdırlar.
İşletme Defterleri, sağ tarafına gelirlerin, sol tarafına giderlerin tek tek kaydedildiği, sayfaları karşılıklı, sıra numaralı olan ve ciltli defterlerdir.
İşletme Defterine Neler Kayıt Edilebilir?
İşletme Defterine gelir olarak kayıt edilebilecekler;
Satılan mal veya hizmet bedeli,
Hesaplanan KDV tutarları,
İşletmeye kayıtlı sabit kıymetlerin satış tutarı.
İşletme Defterine gider olarak kayıt edilebilecekler ise;
İş yeri kirası,
Elektrik, su, telefon, ısıtma giderleri,
Mal alış bedeli, nakliye giderleri, komisyon giderleri,
İş yeri sigorta gideri,
Personele ödenen ücret, sigorta primi işveren payı ve işsizlik sigortası işveren payı,
Yıl sonlarında sabit kıymetler için hesaplanan amortismanlar,
Sabit kıymetler için ödenen KDV tutarı (Sabit değerlerin bedeli kaydedilmez)
Yaptırılan işler için ödenen giderler (tamirat, temizlik vb.)
İşletme ile ilgili ödenen faiz tutarı.
Mal Envanteri Yapmak
İşletme Defteri tutan mükellefler, mal alıp satıyorsa, hesap dönemi sonunda mal envanteri çıkarmak zorundadırlar.
Mal envanteri yapmak; eldeki tüm mal mevcudunu saymak, ölçmek, tartmak, değerini tespit etmek demektir. Para, mal, demirbaş, bina, arsa işletmenin mal mevcutları arasına girmektedir.
Bunlar arasında yer alan; gayrimenkuller ve demirbaşlar, amortismana tabi oldukları için, işletme defterine kayıt edilmez. Ancak, bu gayrimenkul ve demirbaşlar için hesaplanan amortismanların, döneme ait sayısal değeri, işletme defterine kayıt edilir. Gayrimenkuller ve demirbaşlar, alış ya da satışa konu olmadığı için işletme defterine değil, envanter defterine kayıt edilir. İşletme defterindeki gayrimenkul ve demirbaşların amortisman kayıtları, işletme defterindeki gayrimenkul ve demirbaşların dolaylı görüntüleridir.
İşletme defterinin tutulması neden çok sayda kanun maddesi ile belirlenmiş, diye düşünürsek, tacirin özellikle “kendi lehine kanıt olmasından“ dolayıdır, diyebiliriz.
İlginç olan başka bir konuda, TTK (Türk Ticaret Kanunu) ve VUK (Vergi Usul Kanunu) , ticari defterleri saklama sürelerini farklı farklı belirlemiş. TTK (Türk Ticaret Kanunu) 68 maddesine göre 10 yıl ve VUK (Vergi Usul Kanunu) 253 maddesine göre ise, 5 yıl defterler saklanmalıdır. Sözün özü, kafa karışıklığını ortadan kaldırmak için, işletme defterinin de aralarında bulunduğu, tüm ticari defter ve belgeleri, 10 sene boyunca saklamalıyız.
İşletme Defteri İşletme Defteri Nedir? İşetme Defterleri Hakkında
İş Yeri Sigortası Muhasebe Kaydı Nasıl Olmalı?
Küçükköy Vergi Dairesi İletişim Bilgileri
Hayvancılık Hibe Destekleri Hakkında Bilmeniz Gerekenler (2015)
Native Reklamcılıkta Başarıyı Yakalamak Üzerine
Çapa Vergi Dairesi İletişim Bilgileri
Genç Çiftçilerin Desteklenmesi için 30.000 TL Hibe
5070 Sayılı Elektronik İmza Kanunu Hakkında