TÜRK ÖZEL HUKUKUNDA ĐŞ SÖZLEŞMESĐ ĐLE ESER SÖZLEŞMESĐNDEN KAYNAKLANAN BAŞLICA YÜKÜMLÜLÜKLER VE ANILAN SÖZLEŞMELERĐN AYIRT EDĐLMESĐ
Download "TÜRK ÖZEL HUKUKUNDA ĐŞ SÖZLEŞMESĐ ĐLE ESER SÖZLEŞMESĐNDEN KAYNAKLANAN BAŞLICA YÜKÜMLÜLÜKLER VE ANILAN SÖZLEŞMELERĐN AYIRT EDĐLMESĐ"
Esin Ceren Dinç
1 Türk Özel Hukukunda Đş Sözleşmesi ile Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan 13 TÜRK ÖZEL HUKUKUNDA ĐŞ SÖZLEŞMESĐ ĐLE ESER SÖZLEŞMESĐNDEN KAYNAKLANAN BAŞLICA YÜKÜMLÜLÜKLER VE ANILAN SÖZLEŞMELERĐN AYIRT EDĐLMESĐ Arş. Gör. Sinan Sami AKKURT * GĐRĐŞ Türk özel hukukunda geçerli olan sözleşme serbestisi ilkesi gereğince kişiler, farklı yükümlülükler ve karşı edimlerini ihtiva eden çok çeşitli sözleşmeleri karşılıklı olarak akdedebilmektedirler. Ancak hukuki ve ekonomik istikrar, kanun koyucuyu, kişilerin kendi aralarında ve çeşitli faaliyet alanlarına ilişkin olarak yaptıkları sözleşmelerin benzer unsurlarını, hukuk ekonomisi ve eşitlik ilkelerinin gerçekleştirilmesi düşüncesiyle bir araya toplamaya ve kimi özel sözleşme tiplerinde uygulanacak hükümleri önceden belirlemeye sevk etmiştir. Toplumda genel uygulama alanı bulan ve sıkça karşılaşılan bu özel sözleşme tiplerinden bazıları benzer yükümlülükler içermekte ancak farklı sonuçlar doğurmaktadır. Benzer yükümlülükler içeren fakat farklı düzenlemelere tabi olan bu sözleşme tiplerinin, kanun koyucu tarafından farklı hükümlere tabi kılınma amacının gerçekleştirilebilmesi ve haklarında ihdas edilen kanuni düzenlemelerin uygulama alanı bulabilmesi için öncelikle, kişiler arasındaki hukuki ilişkilerin, önceden belirlenmiş bulunan bu sözleşme tiplerinden hangisine dahil olduğunun tespiti gerekmektedir. * Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Medenî Hukuk Anabilim Dalı Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt: 10, Sayı 2, 2008, s (Basım Yılı: 2010)2 14 Arş. Gör. Sinan Sami AKKURT Anılan bu özel tip borç sözleşmelerinden, konusu iş görme edimi olan ancak tarafları bakımından farklı sonuçlar ve yükümlülükler doğuran iş sözleşmesi ile eser sözleşmesinin belli başlı özellikleri ile bu sözleşmelerin birbirinden ayırt edilmesini sağlayan yönleri çalışmanın konusunu teşkil etmektedir. Çalışmanın ilk iki bölümünde iş sözleşmesi ile eser sözleşmesi kavramları ile bunlardan kaynaklanan başlıca yükümlülükler incelenecek daha sonra da Yargıtay kararları ışığında bu iki özel tip sözleşmenin ayrıştırılmasına yarayan temel öğeler ele alınacaktır. I. GENEL OLARAK ĐŞ (HĐZMET) SÖZLEŞMESĐ A. Đş Sözleşmesinin Tanımı Đş Kanununda işçi, bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişi olarak tanımlanmıştır. Buna göre bir kişinin işçi sıfatını kazanması, iş sözleşmesinin kurulmasıyla gerçekleşir. Böylelikle işçi ile onu çalıştıran kişi (işveren) arasında iş ilişkisi kurulmuş olur (ĐK.m.2/f.1) 1. Đş Kanununa göre iş sözleşmesi, bir tarafın (işçi) bağımlı olarak 2 iş görmeyi, diğer tarafın da (işveren) ücret ödemeyi üstlenmesinden oluşan sözleşmedir. şeklinde tanımlanmaktadır (ĐK.m.8/f.1) 3. 1 Mukayeseli hukuk açısından bkz., Arnow-Richman, Rachel, Cubewrap Contracts: The Rise of Delayed Term, Standart Form Employment Agreements, Arizona Law Review, No.49, 2007, pp Y. 9HD , E.199/K.1247, hizmet akdi süresi ister belirli olsun, isterse belirli olmasın işgücünü sunan kimse ile kabul eyleyen kimse ya da kimselerin irade bildirimlerinin birleşmesinden oluşmakta ve zaman ve bağımlılık unsurları bu sözleşmenin ayırıcı özellikleri olarak belirmektedir., (ABD., 1974, S. 2, s. 311 vd.). 3 Borçlar Kanununun, 313.maddesinin 1.fıkrasında yapılan hizmet akdi, bir mukaveledir ki onunla işçi, muayyen veya gayri muayyen bir zamanda hizmet görmeyi ve iş sahibi dahi ona bir ücret vermeyi taahhüt eder. biçimindeki iş sözleşmesi tanımlamasının, bağımlılık unsurunu belirtmediği3 Türk Özel Hukukunda Đş Sözleşmesi ile Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan 15 B. Đş Sözleşmesinin Unsurları Đş sözleşmesinin unsurları, aynı zamanda anılan sözleşmenin ayırt edici özellikleri olup, tarafların, aralarında kararlaştırmış oldukları ilişkinin iş ilişkisi olarak tasnif edilip edilemeyeceği noktasında önem arz ederler. Buna göre taraflar, aralarındaki ilişkiyi iş ilişkisi olarak nitelendirseler ve karşılıklı olarak açıkladıkları iradeleri doğrultusunda bir iş sözleşmesi akdetmiş olduklarını beyan etseler bile, anılan unsurları ihtiva etmeyen hukuki ilişkinin iş sözleşmesi olarak tasnif edilmesi söz konusu olmayacaktır 4. Đş Kanununda yer alan tanım uyarınca iş sözleşmesi iş, ücret ve bağımlılık unsurlarını ihtiva eder. 1. Đş Görme (Çalışma) Unsuru Türk Hukuk Mevzuatının ilgili alanlarında, özel anlamda iş (hizmet) kavramının tespiti ile sonuçlarının belirlenmesine ilişkin çeşitli tanımlamalar bulunmakta ve anılan kavramın içeriği ile hangi gerekçesiyle eksik olduğu ifade edilmiştir. Bu yöndeki eleştiriler için bkz., Demircioğlu, Murat/Centel, Tankut, Đş Hukuku, B.7, Đstanbul 1999, s. 65; Süzek, Sarper, Đş Hukuku, Đstanbul 2002, s. 211; Narmanlıoğlu, Ünal, Đş Hukuku-Ferdi Đş Đlişkileri I, B.3, Đzmir 1998, s. 132; Sümer, Halûk Hâdi, Đş Hukuku, B.13, Konya 2007, s. 35; Ekonomi, M., Đş Hukuku-Ferdi Đş Hukuku, C.1, B.3, Đstanbul 1984, s. 73. Borçlar Kanunundaki bu tanımın isabetli olduğu yönünde bkz., Tunçomağ, K., Đş Hukuku-Genel Kavramlar- Hizmet Sözleşmesi, C.1, B.4, Đstanbul 1986, s Öte yandan 1475 sayılı Đş Kanunu nun, fikir-beden işçisi ayırımını kaldırmasıyla bu kanundan önce yapılan iş-hizmet akdi ayırımına ilişkin tartışmaların, o zamandan beri kısmen önemini yitirdiği ifade edilmektedir. Nitekim Đş Kanunu nun 4 ve 10.maddelerinde, anılan kanunun bütün çalışma faaliyetlerine uygulanmayacağı belirtilmekte, bu bağlamda, Đş Kanunu kapsamı dışında kalan işyerlerinde çalışanlarla, süreksiz işlerde çalışanlara yine Borçlar Kanunu hükümlerinin uygulanması söz konusu olmaktadır. Konu hakkında bkz., Çelik, Nuri, Đş Hukuku, B.16, Đstanbul 2003, s Narmanlıoğlu, s. 133.4 16 Arş. Gör. Sinan Sami AKKURT hukuk dalının ilgi alanına gireceği, somut duruma göre mevzuatın ilgili hükümlerince tespit edilmektedir. Örneğin Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 3.maddesinin (d) bendi uyarınca iş (hizmet) kavramı, Bir ücret veya menfaat karşılığında yapılan mal sağlama dışındaki her türlü faaliyeti ifade etmektedir 5. Đş sözleşmesinin asli unsuru olarak iş kavramı ise geniş anlamda, karşı taraf için ekonomik değeri olan her türlü insan emeği biçiminde tanımlanabilir 6. Đş sözleşmesinin unsuru olabilecek nitelikteki çalışmalar bakımından herhangi bir sınırlama söz konusu olmayıp, işin, bedeni, fikri, teknik, bilimsel, sanatsal olmasının bir önemi bulunmamaktadır 7. Đşin kamu hizmeti niteliğinde olması yahut işçinin, anılan işi görürken sadece emeğini kullanması veya çeşitli aletlerden faydalanması da önem arz etmez 8. 5 Mal kavramı, Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 3.maddesinin (c) bendi ile Mesafeli Sözleşmeler Uygulama Esasları Hakkında Yönetmeliğin 4.maddesinin (d) bendinde tanımlanmıştır. Buna göre mal, alış-verişe konu olan taşınır eşyayı, konut ve tatil amaçlı taşınmaz malları ve elektronik ortamda kullanılmak üzere hazırlanan yazılım, ses, görüntü ve benzeri gayri maddi malları ifade eder. Bu paralelde Tüketicinin Korunması Mevzuatı anlamında hizmet kavramı genel olarak, bir ücret veya menfaat karşılığında yapılan ve alış-verişe konu olabilen taşınır/taşınmaz eşyalar ile elektronik ortamda kullanılmak üzere hazırlanmış görüntü, ses gibi soyut eşyaların temin veya temlik edilmesi (sağlanması) dışında kalan her türlü bedenî ve fikrî faaliyet olarak tanımlanabilir. 6 Sümer, s. 35; Narmanlıoğlu, s Süzek, s Y. 9HD , E.199/K.1247, yasa hizmet akdinin varlığı yönünden, karşı tarafa sunulan işgücünün mutlaka bedensel bir nitelik taşımasını aramamaktadır. Đşgücünün düşünsel, bilimsel ya da artistik bir nitelik göstermesi de mümkündür. Gerçekten burada önemli olan, faaliyetin türü değil, belki de hukuksal bir değer taşıması ve yabancı bir gereksinmenin giderilmesine yönelmesidir., (ABD., 1974, S. 2, s. 311 vd.). 8 Sümer, s. 35.5 Türk Özel Hukukunda Đş Sözleşmesi ile Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan 17 Buna karşılık iş görme unsurunun kişisel nitelikte olması gerekmektedir. Dolayısıyla iş görme (çalışma) kanuni bir zorunluluğa dayanıyorsa iş sözleşmesinin konusu olamaz 9. Zira iş sözleşmesi kural olarak tarafların istek ve iradeleriyle kurulan bir sözleşmedir. Ayrıca sözleşmeye taraf olan kimse (işçi) kendi emeğini değil de başkasının emeğini taahhüt etmişse sözleşmenin iş sözleşmesi olarak nitelendirilmesi mümkün olmaz 10. Aynı şekilde suç teşkil eden veya kamu düzeni yahut ahlâk ve adaba aykırı olan bir faaliyetin de iş sözleşmesine konu olması söz konusu değildir Ücret Unsuru Ücret kavramı, işçinin iş sözleşmesinden kaynaklanan iş görme borcu karşısında işverenin ödemekle yükümlü olduğu karşılığı ifade etmektedir. Dolayısıyla işçinin işverene bağımlı olarak yaptığı çalışma ücret karşılığında yapılmaktadır ki ücretsiz yapılan bir çalışma iş sözleşmesinin konusunu teşkil etmez 12. Ücret, para şeklinde bir karşılık (nakdi) olabileceği gibi mal şeklinde de (ayni) olabilir 13. Ancak iş karşılığı olan asıl ücret, nakdi ücret tir. Zira Đş Kanunu ücreti tanımlarken, bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutardır. ifadesini kullanmıştır (ĐK.m.32/f.1). 9 Narmanlıoğlu, s Saymen, F. H., Türk Đş Hukuku, Đstanbul 1954, s Sümer, s Ahlaki bir görev olarak veya hatır için yapılan bir iş, ücreti gerektirmez. Aynı şekilde ailevi ya da mesleki bir yardımlaşma da iş sözleşmesi dışında kalır. Bkz., Narmanlıoğlu, s Böyle bir ilişki iş ilişkisi niteliğinde değildir. Bu konuda bkz., Çelik, s. 73. YHGK., , E.22/K.170, Kural olarak ahlaksal bir ödevi yerine getirme ücreti gerektirmez., (Narmanlıoğlu, s. 139, dn.28). Y. 10HD , E.3789/K.4372, hizmet akdinden bahsedebilmek için ücret unsurunun varlığı şarttır, (Çenberci, T., Đş Mahkemeleri Kanunu Şerhi, Ankara 1976, s. 106). 13 Demircioğlu/Centel, s. 66; Sümer, s. 36.6 18 Arş. Gör. Sinan Sami AKKURT Bir iş (çalışma) karşılığında ödenecek olan ücretin miktarı, taraflarca kararlaştırılabilir. Ancak ücretin taraflarca belirlenmiş veya açıkça ele alınmış olması gerekmemektedir. Taraflarca ücretten hiç söz edilmemiş olsa bile, çoğu halde işçinin ücret alacağı örtülü olarak mevcudiyet arz eder 14. Ancak ücretin örtülü olarak kararlaştırılmış olduğunun kabul edilebilmesi, tarafların durumu ve işin niteliği göz önünde tutularak yapılacak bir değerlendirme sonucu, söz konusu işin karşılıksız yapılmayacağının anlaşılması durumunda mümkündür Bağımlılık Unsuru Bağımlılık unsuru, iş sözleşmesini, konusu iş görmeye dayanan diğer sözleşmelerden ayırt etmeye yarayan temel unsur olarak ifade 14 Y. HGK , E /K. 26, Davacı davalı derneğe ilişkin işyerinde döneminde kan alma elamanı olarak çalıştığı sürenin tespitini talep etmiştir. Toplanan deliller doğrultusunda davacının, davalı dernek yönetiminin faaliyet gösterdiği hastane işyerinde ve dernek yönetiminin buyruğu altında kan alma işini yaptığı bu işi karşılığı kendisine yol ve yemek gideri adı altında ödeme de yapıldığı anlaşılmaktadır. Ücret adı altında ödeme yapılmaması veya ücret alınmaması hizmet akdine bağlı olarak çalışma niteliğini değiştirmez. 506 s. Sosyal Sigortalar Kanunu nun 78/2. maddesinde ücretsiz çalışan sigortalıların günlük kazançları alt sınır üzerinden hesaplanır denilmek sureti ile kendisine parasal ödeme yapılmadan hizmet akdine bağlı olarak çalıştırılanların dahi sigortalı sayılacağına işaret olunmuştur. Açıklanan sebeplerle davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken yazılı biçimde reddine karar verilmesi usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir., (Kazancı Bilişim Đçtihat ve Mevzuat Programı). 15 Narmanlıoğlu, s. 140; Sümer, s. 36. YĐBK , S. 2/4, Çalışmanın ücretsiz oluşu ile ücretli olup da belli edilmemiş bulunmasını birbirinden şüphesiz ayırt etmek gerekir. Đkinci halde şayet diğer unsurlar varsa, salt ücretin belli edilmemesinden ötürü iş sözleşmesinin yokluğundan söz edilemez. Böyle bir durumda ücret asgari ücretten az olmamak üzere rayiç esas üzerinden belli edilir., (RG , 11867). Ayrıca bkz., BK. m.323/f.1.7 Türk Özel Hukukunda Đş Sözleşmesi ile Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan 19 edilmektedir 16. Gerçekten de sözleşmenin ücret ve iş görme unsurları, iş görmeyi konu edinen diğer sözleşmelerde de çoğu zaman bulunmaktadır. Dolayısıyla iş sözleşmesini, konusu emek (çalışma) olan diğer sözleşme tiplerinden ayırt etmek, bağımlılık unsuru sayesinde mümkün olmaktadır. Şayet çalışan kimsenin, işverene bağımlı olarak çalışması söz konusu değilse aralarındaki ilişkinin bir iş ilişkisi olduğundan bahsetmek mümkün olmaz. Başka bir deyişle bağımlılık unsuru ihtiva etmeyen bir iş görme sözleşmesi, iş hukuku anlamında iş sözleşmesi olarak nitelendirilemez Demircioğlu/Centel, s. 66; Narmanlıoğlu, s. 135; Tulukçu, N. Binnur, Đşverenin Hizmet Sözleşmesini Yapma Serbestisinin Sınırları, Konya 2000, s. 9. AYM , 336/29, Hizmet akdi üç unsuru kapsar: 1. Đş unsuru, 2. Ücret unsuru, 3. Bağımlılık unsuru. Bu akdi iş görmeye yarayan diğer akitlerden ayıran bu bağımlılık unsurudur. Hizmet akdinde işçi az veya çok işverene bağlıdır. Yani o çalışmasını işverenin gözetimi ve denetimi altında yapar., (RG , s ). Y. 9HD , E /K. 1810, Davalı belirli bir süre göstermek suretiyle davacının çalışmasını istemekte ve çalışmasının hangi konuları kapsadığını ve kendisinden talimat alınacağını belirtmektedir Çalışma süresi belirtildiği gibi gösterilen çalışma saatlerinde kendilerinden emir ve talimat beklenmesi, izne ve tatile çıkmadan önce kendilerine bilgi verilmesi istenmektedir. Yine işin ekonomik riskinin de davalıya ilişkin olduğu yazışmalardan anlaşılmaktadır. Bütün bu anlatımlar karşısında taraflar arasındaki ilişkinin eser sözleşmesi olmayıp hizmet akdi olduğu ve hizmet akdinin temel unsurları olan zaman ve bağımlılık özelliklerinin ilişkide ağır bastığı belirlenmekle ve yine mahkemenin kabul ettiği biçimde işveren-işveren temsilciliği ilişkisinin hizmet akdinin ayırıcı ve belirleyici özellikleri karşısında olayda mevcut olamayacağı ortada iken mahkemenin aksi düşünce ile dava dilekçesini görev yönünden reddetmesi hatalı olduğundan kararın bu sebeplerle bozulması gerekmiştir, (Kazancı Bilişim Đçtihat ve Mevzuat Programı). 17 Reisoğlu, Seza, Hizmet Akdi, Ankara 1968, s. 38; Antalya, Gökhan, Hizmet Akdinin Tanımı, Unsurları, Hukuki Niteliği, ( I ), YD. 1987, C. 13, S. 1-2, s YHGK , E /K. 844, Đş gören ile işi görülen arasında istihdam münasebetinden söz edilebilmesi için şahsi bir tabiiyet rabıtasının varlığı şarttır., (Çenberci, s. 50, dn.28). Y. 9CD , E.8 20 Arş. Gör. Sinan Sami AKKURT Đş sözleşmesinde bağımlılık unsuru, işçinin, işverenin otoritesi altında iş görmesi, onun emir ve talimatlarına bağlı olarak çalışması anlamına gelir 18. Buna göre işçi, işin yapılması esnasında işverenin talimatıyla bağlı olup, kendisinin işverence denetlenmesi gerekir. Bu açıdan bağımlılık unsuru, işverene, işçiyi gözetim görevi ile onu yönetme ve denetleme yetkisi verir 19. Đşçinin de işverenin bu yönetim (talimat verme) yetkisi karşısında, itaat (talimatlara uyma) borcu doğar. Bu yönüyle bağımlılık unsuru, iş sözleşmesinin tarafları arasında kaçılmaz olarak bir hukuki hiyerarşi yaratır /K. 889, Hizmet akdinde işin yürütümü ve gözetimi işverene ait olup ve hukuki nitelikte bağımlılık söz konusudur.đşçi işin yerine getirilmesi sırasında, verdiği emirler, direktifler, gözetim, kontrol ve hatta cezalandırma yetkisiyle donatılmış şekilde işverenin otoritesi altındadır. Bu bağımlılık, her an ve durumda çalışanı denetleme ve buyruğuna göre edimini yaptırma olanağını işverene tanıyan, işçinin bunun dışında çalışma olanağı bulunmayan nitelikte bir bağımlılıktır., (Süzek, s. 215). 18 Sümer, s. 36; Süzek, s Bağımlılık unsurunun ekonomik, hukukî ve teknik yönleri hakkında ayrıntılı bilgi için bkz., Uyumaz, Alper, Öğreti ve Yargıtay Kararları Işığında Đş Sözleşmesi ve Đstisna Sözleşmesinin Ayrıştırılması, Prof. Dr. Saim Üstündağ a Armağan, Ankara 2009, s Y. 9HD , E. 5846/K. 5621,...Taraflar arasındaki iş ilişkisinin iş sözleşmesi olarak yorumlanması ve feshin geçersizliğine karar verilmesi yerindedir. Zira davacı avukatlık hizmetini belli bir mesai karşılığında davalı işverenin işyerinde onun denetimi ve gözetimi altında ve her ay için kararlaştırılan ücret karşılığında işverene bağlı olarak vermektedir. Đş sözleşmesinin unsurları olan zaman, bağımlılık ve ücret koşulları gerçekleşmiştir., (Kazancı Bilişim Đçtihat ve Mevzuat Programı). Y. 9HD , E /K. 1810, Davalı belirli bir süre göstermek suretiyle davacının çalışmasını istemekte ve çalışmasının hangi konuları kapsadığını ve kendisinden talimat alınacağını belirtmektedir Çalışma süresi belirtildiği gibi gösterilen çalışma saatlerinde kendilerinden emir ve talimat beklenmesi, izne ve tatile çıkmadan önce kendilerine bilgi verilmesi istenmektedir, (YKD., Nisan 2000, s. 546). 20 Çelik, s. 73.9 Türk Özel Hukukunda Đş Sözleşmesi ile Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan 21 Đş ilişkisinde bağımlılık göreceli bir nitelik taşır. Başka bir deyişle bir işyerinde çalışan her işçi ile işveren arasında aynı derecede bağımlılık ilişkisinin bulunduğu söylenemez. Bu nedenle her işçinin yaptığı işin niteliğine göre, işverenle arasındaki hiyerarşik bağ ve bağımlılık derecesi birbirinden farklıdır 21. Đşçinin gördüğü işin niteliği arttığı veya çalışma yöntemi esnekleştiği ölçüde bağımlılık unsuru da zayıflar Mukayeseli hukukun çeşitli alanlarında işçi ile işveren arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi açısından bkz., Williamson/Watcher/Harris, Understanding the Employment Relation: The Analysis of Idiosyncratic Exchange, The Bell Journal of Economics, Vol.6, No.1, Spring 1975, pp ; Harty, B. Frank, Competition Between Employer and Employee: Drafting and Enforcing Restrictive Covenants in Employment Agreements, Drake Law Review, Vol.35, No.2, , pp Sümer, s ; Süzek, s Y. HGK , E /K. 303: Dava konusu uyuşmazlık ile ilgisi nedeniyle, hemen belirlemek gerekirse; bir limited şirket ortağı kural olarak kendi adına bağımsız çalışan kişi kabul edilir ve işçi statüsünde sayılamaz. Zira bir kişinin hem kazanç sağlayan bir şirketin ortağı hem de bu şirketin işçi statüsünde çalışanı olarak kabul mümkün değildir. Başka bir anlatım ile işverenlik ve işçi statüsünün aynı kişide birleşmesi yasalarca mümkün bulunmamaktır. Ne var ki, kural belirtilen biçimde olmakla birlikte, iş hayatında ayrık durumların ortaya çıkması mümkündür. Bir kimsenin biçimsel anlamda limited şirket ortağı gözükmesine karşın, bağımlı çalışma koşulları ve aldığı ücret, bağımsız çalışma ve kazanç sağlama durumundan baskınsa bu takdirde salt, ortaklık statüsünden hareketle sonuca gidilemez. Hukuksal statüsü belirlenmek istenilen kişinin; şirket içindeki pozisyonu, gördüğü iş, çalışma koşulları, aldığı ücret birlikte değerlendirilerek ekonomik yaşamının ne biçimde sürdürüldüğü ortaya konularak sorun çözümlenir. Sembolik sayılabilecek bir oranda limited şirket orağı gözükmesine karşın kişinin, yasaların öngördüğü anlamda ve yukarıda unsurları ortaya konduğu şekilde hizmet akdine göre çalıştığı belirlendiği takdirde, kanuni karinenin aksi kanıtlanmış kabul edilerek kişi, 1475 s. Kanunun öngördüğü anlamda işçi, giderek 506 s. Kanuna uygun sigortalı sayılır, Dava konusu olaya gelince; dosyadaki bilgi ve belgelerden; davacının hukuksal konumu yeterince ortaya çıkmamaktadır. Davacının her ne kadar işçi statüsünde olduğu ileri10 22 Arş. Gör. Sinan Sami AKKURT Đşin, işverene ait işyerinde yapılması 23 iş sözleşmesinin varlığını kanıtlamaya yardımcı olmakla birlikte, tek başına yeterli değildir 24. Đşin işverene ait işyerinde yapılıyor olmasının, olsa olsa iş sözleşmesini diğer iş görme sözleşmelerinden (örneğin eser, vekâlet sözleşmesi) ayırt etmeye yardımcı nitelikte bir olgu olduğu ifade edilmektedir. Öte yandan işin, işverene ait işyerinde yapılmıyor olması da iş gören ile işveren arasındaki ilişkinin iş ilişkisi olmadığı anlamına gelmez. Zira çağımızdaki ekonomik ve teknolojik gelişmeler, iş sözleşmesinde bağımlılık ilişkisinin zayıflaması ve esnekleştirilmesi sonucunu doğurmaktadır. Özellikle iletişim teknolojilerinin hızlı gelişimi, kimi iş görme edimlerinin, işçi tarafından farklı ortamlarda hatta kendi evinde ifa edilebilmesine imkân tanımakta, bu durum ise sürülmekte ise de; ortağı olduğu limited şirkette %25 gibi önemli bir pay sahibi bulunmaktadır. Bu halde davacının ekonomik hayatında hangi tür çalışmanın egemen olduğu açıkça ortaya konmalıdır. Bu nedenle, öncelikle, davacının mensup olduğu limited şirketin ticari kayıtları, defterleri, kar ve zarar durumu, vergi beyannameleri, ortaklar pay ve adet durumu incelenmeli davacının buna göre gerçek durumu saptanmalıdır. Davacının çalışma biçimi ve bunun karşılığı aldığı ücret ile şirket ortağı olarak sağladığı kazanç ve kâr durumu, sahip olduğu hisse oranı, şirketteki konumu karşılaştırılmalı ve sonuçta limited şirket ortaklığı ekonomik yaşamında baskın çıktığı takdirde, davacının işçi statüsünde bulunmayıp, tamamen ticari amaçla kazanç sağlayan ve bağımsız çalışan bir kişi olduğu kabul edilmeli ve dava reddedilmeli aksine, hizmet akdi altında bağımlı ve ücrete göre çalışmasının egemen olduğu sonucuna ulaşıldığında işçi sayılarak, buna bağlı hakları kabul edilmelidir, (Kazancı Bilişim Đçtihat ve Mevzuat Programı). 23 Đşçi, işi, sözleşmede kararlaştırılan yerde ve uygulamada görüldüğü gibi genellikle işverene ait işyerinde yapar. Đşverenin birden çok işyeri olması halinde, muvafakati olmadıkça işçi, bir işyerinden başka bir işyerine nakledilemez. Ancak iş sözleşmesinde işçinin, işverene ait başka bir işyerinde veya başka bir yerde işverence çalıştırılabileceği kararlaştırılmışsa, başka yerdeki yeni işe gitmeyerek akdi fesheden işçiye ihbar ve kıdem tazminatı ödenmez. Bu yönde bkz., Y. 9HD., , E. 158/K. 824, Çelik, s. 115, dn Demircioğlu/Centel, s. 66; Çelik, s. 74.11 Türk Özel Hukukunda Đş Sözleşmesi ile Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan 23 kaçınılmaz olarak işverenin işçi üzerindeki yönetim, gözetim ve denetim olanaklarını azaltmakta, bağımlılık ilişkisinin zayıflamasına yol açmaktadır Güzel, Ali, Ekonomik ve Teknolojik Gelişim Sürecinde Đşçi Kavramı ve Yeni Bir Ölçüt Arayışı, Đş ve Sosyal Güvenlik Hukukunda Đşçi ve Đşveren Kavramları ve Uygulamada Ortaya Çıkan Sorunlar Sempozyumu, Đstanbul 1997, s. 15; Ekonomi, M., Türk Endüstri Đlişkileri Sisteminde Yeni Arayışlar ve Çözümler (Yeni Arayışlar), Kamu-Đş, Temmuz 1988, s Elektronik ortamda hizmet sunumunu öngören sözleşmelerde hizmet sunan taraf, edimin niteliğine göre, yüklendiği edimi fiziksel olarak yerine getirebileceği gibi elektronik (dijital) yoldan da ifa edebilmektedir. Elektronik ortamda hizmet temin eden adına bir toplantıya çiçek gönderilmesinde hizmet sunan, edimini fiziki yollarla ifa etmektedir. Elektronik ortamda gerçekleştirilen hesaplar arası para havalesi, virman yapılması, internet ve telefon bankacılığı aracılığıyla ilk defa mevduat hesabı açtırılması, tüm kredi taleplerinin sonuçlandırılması, kredi kartı ve çek karnesi verilmesi gibi bankacılık hizmetlerinde veya elektronik ortamda hisse senedi alım satımına ilişkin borsa hizmetlerinde hizmet sunan taraf, yüklendiği edimi elektronik ortamda ifa etmiş olacaktır. Bunun yanı sıra elektronik ortamda hizmet sunan tarafın, edimini elektronik ortamda ifa edebileceği durumlara örnek olarak otel ve uçak rezervasyonları teminine ilişkin elektronik sözleşmeler verilebilir. Şöyle ki seyahat acentesi yahut havayolu şirketi (hizmet sunan taraf), rezervasyonun yapılmasından sonra müşteriye (hizmet temin eden tarafa), elektronik ortam (internet) marifetiyle, rezervasyonun yapıldığına ilişkin teyit yazısı ulaştırır ve hizmetten yararlanacak taraf olduğunu ispatlayacak bir referans veya takip numarası bildirir. Gelişen teknoloji ve özellikle internete erişimin ekonomik ve fiziki açıdan oldukça kolaylaşması, elektronik ortamda hizmet sunumuna ilişkin örneklerin sayısını gün geçtikçe arttırmaktadır. Örneğin yazılı ve görsel basın günümüzde, elektronik ortamda hizmet sunmaktadır. Nitekim gazetelerin ve televizyonların internetten takip edilebilmesi elektronik hizmet sunumuna gösterilebilecek örnekler arasında yer almaktadır. Burada değinilmesi gereken husus, yayın organlarının elektronik ortamda sunduğu bu hizmetin ücretsiz olması durumunda, anılan hizmetlerin hukuki niteliğinin ne olacağı noktasında kendisini göstermektedir. Bilindiği gibi hizmet kural olarak ücret karşılığı sunulur. Yayın kuruluşlarının sunduğu hizmeti ücretsiz olarak hizmet temin edenlere ulaştırması, ilgili kuruluşların, sundukları hizmetten hiçbir12 24 Arş. Gör. Sinan Sami AKKURT C. Đş Sözleşmesinden Kaynaklanan Yükümlülükler Đş sözleşmesi, hukuki niteliği itibariyle iki tarafa borç yükleyen bir sözleşmedir. Bu açıdan iş sözleşmesi, işçi bakımından, iş görme, emir ve talimatlara uyma (itaat) ve sadakat ; işveren açısından da ücret, işçiyi gözetme ve eşit davranma (eşit işlem yapma) gibi borçlar doğurur. 1. Đşçinin Đş Sözleşmesinden Kaynaklanan Borçları a. Đşçinin Đş Görme Borcu Đşçinin, iş sözleşmesinden kaynaklanan temel borcu iş görme borcudur. Bu bakımdan iş görme borcu, iş sözleşmesinin temel (asli) menfaat elde etmedikleri şeklinde anlaşılmamalıdır. Zira yayın kuruluşlarının asli gelirleri arasında reklâm bedelleri yer almaktadır. Sundukları hizmetin niteliği ve kalitesiyle doğru orantılı olarak anılan hizmete yönelik talebin artması, reklam gelirlerini de arttırmakta, bu yolla elektronik ortamda sundukları hizmetin menfaat unsuru karşılanmış olmaktadır. Elektronik ortamda hizmet sunumuna örnek olarak mesleki ihtiyaçları karşılamaya yönelik, sipariş üzerine hazırlanan otomasyon yazılımları ile mesleki bilgilere ulaşılabilmesine olanak sağlayan veri tabanları da gösterilebilir. Örneğin hukuk konusunda hizmet veren bazı web siteleri ve veri tabanlarının bir araya toplandığı paket bilgi erişim programları, belirli bir bilgiye ücret karşılığında ulaşılabilmesine imkân tanımaktadır. Elektronik ortamda hizmet temin eden taraf, çoğunlukla abonelik ücreti olarak tabir edilen yıllık tutarı irat şeklinde veya peşin olarak ödemek kaydıyla, hizmet sunanın bilgiye eriştirme hizmetinden faydalanabilmektedir. Elektronik ortamda hizmet sunan tarafın, işin mahiyeti elverdiği takdirde, yüklendiği edimi fiziksel veya elektronik ortamlardan birinde ifa edebilme seçimlik yetkisi bulunmaktadır. Buna karşılık elektronik ortamda hizmet temin edenin, yararlandığı hizmetin karşılığı olan ücreti, elektronik hizmet sunumuna ilişkin sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça, elektronik ortam vasıtasıyla ödemesi gerekmektedir. Konu hakkında ayrıntılı bilgi için bkz., Altınışık, Elektronik Sözleşmeler, Ankara 2003; Sağlam, Đpek, Elektronik Sözleşmeler, Đstanbul 2007; Sözer, Bülent, Elektronik Sözleşmeler, Đstanbul 2002, s. 89.13 Türk Özel Hukukunda Đş Sözleşmesi ile Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan 25 unsurudur 26. Taraflar arasında iş sözleşmesinin kurulmasıyla işçi, sözleşme ile kararlaştırılan işi görmekle yükümlü hale gelir. Đş Kanununun 25.maddesinin (g) ve (h) bentleri uyarınca işçi, iş görme borcunu, kanun veya sözleşme 27 hükümlerine uygun olarak ve işverenin emir ve talimatları doğrultusunda yerine getirmekle yükümlüdür. Đşçinin, iş görme borcunu hiç veya gereği gibi yerine getirmemesi, işverene, iş sözleşmesini bildirimsiz feshetme olanağı verir. Đşçinin iş görme borcu, iş sözleşmesinin gerek kişisel gerekse devamlılık nitelikleri dolayısıyla kendine özgü bir takım özellikler gösterir. Đş sözleşmesinin kişisellik niteliği, işçinin, taahhüt etmiş olduğu işi kural olarak şahsen yapmakla mükellef olması zorunluluğunu doğurur. Başka bir ifade ile işçi iş görme borcunu şahsen yerine getirmelidir. Đşçi, üstlendiği işi bir başkasına yaptıramaz. Borçlar Kanunu, 320.maddesinde bu durumu Hilafı, mukaveleden veya hal icabından 28 anlaşılmadıkça işçi, taahhüt ettiği şeyi kendisi yapmağa mecbur olup başkasına devredemez. şeklinde ifade etmektedir. Đşçinin işi bizzat yapması gerekliliği, onun, üstlendiği işin görülmesini başkasına devredememesi ve işin ifasında kendisinin seçeceği yardımcıları kullanamaması sonucunu doğurur 29. Bu nedenle işçinin ölümü halinde iş görme borcu mirasçılara intikal etmez (BK.m.347/f.1). Borçlar Kanunu, aynı şekilde işverenin de hakkını başkasına devredebilmesini sınırlamaktadır. Bu açıdan iş görme borcunun, işverenin kendisine ifa edilmesi gerekir 30. Aksi sözleşmeden yahut durumun gereklerinden anlaşılmadıkça işveren de işin yapılmasını isteme hakkını başkasına devredemez (BKm.320/f.2). 26 Sümer, s Đş sözleşmesinin konusu ve yapılacak işin niteliği kanuna, genel ahlâk ve adaba aykırı olamaz. 28 Hal icabından tabiriyle kastedilenin, işin görülmesi bakımından işçinin (veya işverenin) sıfatının önemli olmadığı, fark etmediği durumlar olduğu yönünde bkz., Narmanlıoğlu, s Ekonomi, S. 114; Narmanlıoğlu, s. 196; Sümer, s Çelik, s. 113.14 26 Arş. Gör. Sinan Sami AKKURT Đşçinin yapacağı işin konusunu ve sınırlarını, taraflar aralarında anlaşarak tespit ederler. Bu durumda görülecek iş, bireysel (ferdi) iş sözleşmesi yahut toplu iş sözleşmesi hükümlerine göre belirlenir. Đş sözleşmesi ile belirlenen işin kapsamı emredici hukuk kuralları, toplu iş sözleşmeleri, iş yeri yönetmelikleri ve işyeri uygulamaları ile şekillenir 31. Taraflar arasında, işin konusuna ve sınırlarına ilişkin herhangi bir anlaşmanın bulunmadığı durumlarda işveren, yönetim hakkına dayanarak, gerekli buyruk ve yönergelerle görülecek işi belirler 32. Đşçi, iş görme borcunu yerine getirirken mevzuatın emredici hükümlerine, ahlâka veya insan onuruna, iş sözleşmesine ve iş sözleşmesinde düzenlenmeyen konular hakkında belirtilen hukuk kaynaklarına aykırı olmamak şartıyla, işveren tarafından verilen talimatlara uymak zorundadır 33. Asıl işin dışındaki işlerin geçici veya sürekli biçimde işçiye gördürülmesi için işçinin muvafakatinin alınması şarttır. Bu kural yan işler bakımından da geçerlidir 34. Đşçi taahhüt ettiği işi özenle yapmak zorundadır. Đşçi, özen borcuna aykırı davranışı dolayısıyla işverene verdiği zarardan sorumludur (BK.m.321/f.2). Đşçinin özen borcunun ölçütü kural olarak iş sözleşmesiyle belirlenir. Đş sözleşmesinde bu konuda herhangi bir düzenleme bulunmaması durumunda işçiye düşen özen yükümlülüğü, işçinin mesleki bilgi, tecrübe ve yetenekleri ile görülecek işin niteliği doğrultusunda, orta nitelikte bir işçi esas alınarak tespit edilir 35. Đşçinin özen borcuna aykırı davranışları nedeniyle kendi isteği veya savsaması yüzünden işin güvenliğini tehlikeye düşürmesi, işyerinin malı olan veya malı olmayıp eli altında bulunan makinaları, tesisatı veya başka eşya ve maddeleri otuz günlük ücreti ile ödeyemeyecek ölçüde hasara uğratması halinde, işverenin iş 31 Sümer, s Demircioğlu/Centel, s Çelik, s Demircioğlu/Centel, s Sümer, s. 67.15 Türk Özel Hukukunda Đş Sözleşmesi ile Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan 27 sözleşmesini süresiz fesih bildirimi ile sona erdirme imkânı bulunmaktadır (ĐK.m.25/f.2) 36. Đşçinin, iş görme borcunu kusurlu olarak yerine getirmemesi, işverene bu sebeple verdiği zarardan sorumlu olması sonucunu doğurur. b. Đşçinin Emir ve Talimatlara Uyma (Đtaat) Borcu Doktrinde emir ve talimatlara uyma borcu itaat borcu, denetime katlanma borcu, uyma borcu gibi tabirlerle de adlandırılmaktadır 37. Buna göre işverenin iş sözleşmesinden kaynaklanan yönetim hakkı karşısında işçinin, işverenin emir ve talimatlarına uyma yükümlülüğü (borcu) bulunmaktadır. Đşverenin emir ve talimatlar ile, kanun ve sözleşmelere aykırı olmamak şartıyla, işin yürütülmesini ve işçilerin işyerindeki tutum ve davranışlarını belirleme yetkisine yönetim hakkı adı verilir. Zira iş sözleşmesi ile işçinin göreceği işin tüm ayrıntılarının düzenlenmesi çoğu zaman mümkün olmamakta, sözleşmedeki genel esaslar ile düzenlenen iş ve çalışma koşulları işverenin yönetim hakkına dayanarak verdiği emir ve talimatlar ile şekillenmektedir 38. Đşçi, işverenin yönetim hakkına dayanarak verdiği, işin yapılması ve işyerinin düzeni ile ilgili emir ve talimatlara uymakla yükümlüdür. Đşçinin bu yükümlülüğü (borcu), işverenin kanuna, iş sözleşmesine, işyerinin ihtiyaçları ve o işin âdetine, kamu düzenine, ahlâk ve kişilik haklarına aykırı olmayan emir ve talimatları ile sınırlıdır. Başka bir deyişle işçi, işverenin kanunun emredici hükümlerine, iş sözleşmesine, işyerinin ihtiyaçlarına ve 36 Đşin bozuk yapılması işçinin dikkatsizliğinden veya ihmalkârlığından olmayıp işverenin işçiyi yeni bir işte çalıştırması sonucu acemiliğinden kaynaklanmış ise Đş Kanununun 25. maddesinin 2.fıkrasındaki fesih nedeni gerçekleşmiş olmaz. Bu yönde bkz., Y. 9HD , E. 8794/K , Çelik, s. 115, dn Süzek, s. 288 vd.; Çelik, s. 116 vd.; Demircioğlu/Centel, s. 89 vd. 38 Sümer, s16 28 Arş. Gör. Sinan Sami AKKURT o işin âdetine, ahlâk ve adaba aykırı olan, yerine getirilmesi imkânsız olan, konusu insan onuruna aykırı bulunan emir ve talimatlarına uyma zorunluluğu yoktur 39. Đşçinin emir ve talimatlara uymaması halinde hakkında disiplin cezası uygulanabileceği gibi koşulları oluştuğunda, şartları dâhilinde iş sözleşmesi feshedilebilir (ĐK.m.25/f.2, b.(g)). c. Sadakat Borcu Sadakat borcu işçinin, işverenin ve işletmenin yararlarını koruma ve onlara zarar verebilecek her türlü davranıştan kaçınma yükümlülüğünü ifade eder. Zira iş sözleşmesinin işçi ile işveren arasında kişisel ilişki kuran niteliği, bu sözleşmenin tarafları arasında karşılıklı sadakatin varlığını gerekli kılmaktadır. Bu sadakat bağı işveren açısından işçiyi gözetme, işçi yönünden ise işverenin ve işyerinin çıkarlarını koruma, işverene ekonomik, ticari veya mesleki bakımdan zarar verebilecek her türlü davranıştan kaçınma borcu şeklinde kendisini gösterir 40. Đşçinin sadakat borcu yapma borcu ve yapmama borcu olarak kategorize edilebilir. Đşçinin, işverenin veya işyerinin (işletmenin) yararlarını korumak amacıyla iyiniyet kurallarına göre beklenen, aktif (icrai) davranışlarda bulunma yükümlülüğü yapma borcu olarak adlandırılır. Yapmama borcu ise işçinin, işvereni, işyerini ve işletmeyi zarara uğratacak her türlü davranıştan kaçınma yükümlülüğüdür Çelik, s. 117; Sümer, s Tuncay, A. Can, Đşçinin Sadakat (Bağlılık) Yükümlülüğü, Prof. Dr. Hayri Domaniç e 80. Yaşgünü Armağanı, C.2, Đstanbul 2001, s vd.; Ekonomi, s Đşçinin sadakat borcu kapsamında bulunan ve yapmama yükümlülüğü ile ilintilenen temel mükellefiyeti rekabet etmeme borcu dur. Bu konuda ayrıntılı bilgi için bkz., Soyer, M. Polat, Rekabet Yasağı Sözleşmesi, Ankara 1994, s. 8 vd.17 Türk Özel Hukukunda Đş Sözleşmesi ile Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan 29 Đşçinin, sadakat borcuna aykırı davranması halinde işveren, bu nedenle uğramış olduğu zararın tazminini isteyebileceği gibi (ĐK.m.26/f.2) işçinin iş sözleşmesini de feshedebilir (ĐK.m.25/f.2, b.(e)). 2. Đşverenin Đş Sözleşmesinden Kaynaklanan Borçları a. Đşverenin Ücret Ödeme Borcu Đşçinin asıl borcu olan iş görme borcunun karşısında işverenin, ücret ödeme borcu yer alır. Zira ücret, hizmetin karşılığı olarak ifade edilmektedir. Đş sözleşmesi çerçevesinde ücret, işçinin icra ettiği iş için işverenin ödemek zorunda olduğu karşılıktır. Bir kişinin ücret karşılığı olmaksızın çalışması halinde iş sözleşmesinin varlığından söz edilemez. Bu yönüyle ücret, iş sözleşmesinin asli unsurları arasında yer alır. Ücretin miktarını taraflar kendi aralarında serbestçe kararlaştırabilirler. Đş sözleşmesinde ücret açıkça ele alınmamış, hatta ücretten hiç bahsedilmemiş olsa bile, çalışan işçinin ücret alacağı örtülü olarak varlığını korur 42. Bu durumda iş sahibi, tarafların durumu ve yapılan işin niteliği göz önünde bulundurularak yapılacak bir değerlendirme sonucunda işin karşılıksız yapılmayacağının anlaşılması kaydıyla, adet olan veya kendisinin bağlı bulunduğu umumi sözleşmede tespit edilmiş bulunan ücreti ödemek ile yükümlüdür (BK.m.323/f.1). Ücret, Đş Kanununun 32.maddesinin 1.fıkrasında tanımlanmıştır. Buna göre Genel anlamda ücret bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutardır. Tanım uyarınca ücretin, iş karşılığında ödenme, para ile 42 Y. 9HD , E. 7472/K.22102, Şayet hizmet akdini meydana getiren diğer unsurlar varsa, sırf ücretin belli edilmemiş bulunmasından dolayı hizmet akdinin mevcut olmadığı ileri sürülemez; bu gibi durumlarda ücret rayiç ücret esası üzerinden belli edilir., (Çenberci, s. 412).18 30 Arş. Gör. Sinan Sami AKKURT ödenme 43 ve işveren veya üçüncü kişiler tarafından ödenme olmak üzere üç unsuru bulunmaktadır 44. Ücret, belirli ve periyodik aralıklarla ödenen bir borç (işçi yönünden bir alacak) teşkil eder. Ücret, kural olarak, işin yapılmasından sonra ve geç ayda bir olmak üzere (ĐK.m.32/f.4) Türk parası ile işyerinde veya özel olarak açılan bir banka hesabına ödenir (ĐK.m.32/f.2). Taraflar ücretin, bunlardan hangisinde ödeneceğini aralarında kararlaştırabilirler. b. Đşverenin Đşçiyi Gözetme (Koruma) Borcu Đşçinin işverene karşı, iş sözleşmesinden kaynaklanan sadakat borcu nun karşılığı olarak işverenin de işçiyi gözetme borcu 45 yer almaktadır. Gözetme borcu, genel olarak işçinin, işverenin emir ve talimatı altında bulunduğu (iş görme borcunu ifa ettiği) sırada, işyerinden veya işten doğup, işçinin hayat, vücut bütünlüğü ve sağlığını ihlal edebilecek tehlikelerin önlenmesi şeklinde tanımlanmaktadır 46. Ayrıca gözetme borsu, işçinin yararları doğrultusunda hareket etmeyi, onu korumayı, işçi için zararlı olabilecek davranışlar içerisine girmemeyi de gerektirmektedir 47. Kısacası gözetme borcu, 43 Ayni ödemeler temel ücret dışındaki ücret ekleri (ek çıkarlar) için mümkün görülebilmektedir. Đşçiye para olarak verilen kısımlardan ayrı, parasal olarak ölçülmesi mümkün ayni ödemelerle, işin karşılığını teşkil eden temel ücret dışında yine para olarak işçiye sağlanan diğer ödemeler de ücrete dâhildir. Bkz., Narmanlıoğlu, s Ücret konusunda ayrıntılı bilgi için bkz., Centel, Tankut, Đş Hukukunda Ücret, Đstanbul Kavram hakkında ayrıntılı bilgi için bkz., Ulusan, Đ., Özellikle Borçlar Hukuku ve Đş Hukuku Açısından Đşverenin Đşçiyi Gözetme Borcu, Bundan Doğan Hukuki Sorumluluğu, Đstanbul Ayrıca bkz., Eren, Fikret, Borçlar Hukuku ve Đş Hukuku Açısından Đşverenin Đş Kazası ve Meslek Hastalığından Doğan Sorumluluğu, Ankara 1974, s. 33 vd. 46 Eren, s Narmanlıoğlu, s. 245.19 Türk Özel Hukukunda Đş Sözleşmesi ile Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan 31 işverenin, işçinin yararlarını koruması ve ona zarar verecek davranışlardan kaçınmasını ifade eder. Đşveren, işçinin hayat ve sağlığını korumak için, zarar verici nitelikteki her türlü olay ve etkenlere karşı koruma tedbirleri almak zorundadır. Đşverenin işçiyi gözetme borcunun kapsamı, MK.m.2 anlamında dürüstlük ve iyiniyet kuralları çerçevesinde tayin edilir 48. Đşveren, gözetme borcunun gereği olarak öncelikle işinin kişiliği ni korumalıdır. Đşçinin kişiliğinin korunması, onun yaşamının, sağlığının, vücut bütünlüğünün, onurunun, kişisel ve mesleki itibarının, özel yaşantısının korunmasını gerektirir. Đşveren gözetme borcu sadece işçinin kendisini değil, onun işyerinde bulundurduğu eşyalarının da korunmasını kapsar 49. Đşçiyi gözetme borcuna ilişkin en kapsamlı yükümlülükler, iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin alınması noktasında kendisini göstermektedir. Buna göre işveren, işçinin kişilik hakları arasında bulunan hayat, sağlık ve beden bütünlüğünü korumak ve buna ilişkin her türlü sağlık ve güvenlik (koruma) önlemini almak, bunun için gerekli olan araç ve gereçleri eksiksiz bulundurmak zorundadır (ĐK.m.77/f.1) Đşverenin gözetme borcuna aykırı hareket etmesi nedeniyle işçi, uğradığı, Sosyal Sigortalar Kurumu tarafından karşılanmayan maddi zarar ile manevi zararların tazminini işverenden isteyebilir (BK.m.46-47). Đşçinin ölümü halinde onun yakınlarının ise destekten yoksun kalma ve manevi tazminat isteme hakları bulunmaktadır (BK.m.332/ f.2). Đş kanunu, bu yaptırımlar dışında işçiye, çalışmaktan kaçınma ve iş sözleşmesini feshetme haklarını tanımıştır (ĐK.m.83). c. Đşverenin Đşçilere Eşit Davranma (Eşit Đşlem Yapma) Borcu Đşverenin aynı işyeri veya işletmede çalışan işçilere, objektif ve haklı olmayan sebeplere dayanarak farklı işlem yapması yasaktır. Dolayısıyla işveren, emir ve talimatları altında çalıştırdığı işçilere eşit 48 Sümer, s Sümer, s. 82; Süzek, s. 327.20 32 Arş. Gör. Sinan Sami AKKURT davranmak, onlara eşit işlem yapmak zorundadır 50. Ancak işverenin her işçiye aynı çalışma şartlarını uygulamasını ve onların hepsini aynı işleme tabi tutmasını içeren bir eşitlik söz konusu değildir. Đşverenin eşit davranma yükümlülüğü aynı işte ve aynı verimle çalışan, aynı nitelikteki işçiler bakımından söz konusu olur. Başka bir değişle işveren, buyruğunda, aynı işte, eşit verimde çalıştırdığı eşit nitelikteki işçilere eşit işlem yapma, onlara eşit davranma yükümlüğü altındadır. Dolayısıyla burada sözü edilen eşitlik, eşit durumdaki kimseler arasındaki eşitlik tir 51. Đşverenin eşit davranma borcu, ancak aynı işyerinde çalışan işçiler bakımından geçerli olup, işçilerin, başka bir işverene ait başka bir işyerindeki uygulamayı emsal kabul etmek suretiyle kendi işverenlerinden o yönde (eşit) davranmasını talep etmeleri mümkün değildir. Đş Kanununun 5.maddesinin 1.fıkrası uyarınca işveren iş ilişkisinde, işçiler arasında dil, ırk, cinsiyet, siyasal düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplere dayalı ayırımcılık yapamaz. 5.maddenin devam eden fıkralarında da eşit işlem borcuna ve ayırımcılık yasağına ilişkin kimi özel haller belirtilmiştir. Örneğin tam süreli çalışan işçi karşısında kısmi süreli çalışan işçilere, belirsiz süreli çalışan işçi karşısında belirli süreli çalışan işçilere, ayrımı haklı kılan sebepler olmadıkça farklı işlem yapılması yasaklanmıştır (ĐK.m.5) Konu hakkında ayrıntılı bilgi için bkz., Tuncay, C., Đş Hukukunda Eşit Davranma Đlkesi, Đstanbul 1982, s. 32 vd. 51 Sümer, s. 82; Uşan, M. Fatih, Đş ve Sosyal Güvenlik Hukuku - Cilt I - Đş Hukuku, Ankara 2006, s. 95 vd. 52 Anayasanın 10.maddesini temel alan Đş Kanununda, Kanuna ilişkin madde gerekçesinde açıklandığı üzere, çalışma hayatındaki hukuki çerçeveyi belirlemek, Türkiye tarafından onaylanan Birleşmiş Milletlerin Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesi ne ve Avrupa Birliği müktesebatına uyum sağlamak amacıyla, işçilere eşit davranma ilkesi esaslarına yer verilmiştir (m. 5). Bu maddede, iş ilişkisi ile ilgili olarak, Anayasanın 10.maddesindeki, dil, ırk, cinsiyet, siyasal düşünce, felsefi inanç, din ve Daha göster
Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi 4 Aralık 2013 Dr. K. Ahmet Sevimli Yardımcı Doçent Uludağ Üniversitesi Hukuk Fakültesi K. Ahmet Sevimli Kimdir? 1972 yılında İstanbul da doğdu. 1990 yılında Bursa Detaylı PAZARLAMACILIK SÖZLEŞMELERİ
PAZARLAMACILIK SÖZLEŞMELERİ A) 6098 sayılı Yeni Türk Borçlar Kanun unda yer alan düzenleme metni: Pazarlamacılık Sözleşmesi A. Tanımı ve kurulması I. Tanımı MADDE 448- Pazarlamacılık sözleşmesi, pazarlamacının Detaylı İŞ YASASINA GÖRE İŞ SÖZLEŞMESİ YAPMA ZORUNLULUĞU VAR MI?
Yeni Borçlar Yasasında Hizmet Sözleşmesi 04.01.2011 tarih ve 27836 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6098 sayılı Borçlar Yasasına bakacak olursak yeni yasada hizmet Detaylı İlgili Kanun / Madde 818.S.BK/161
T.C YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ Esas No. 2012/9712 Karar No. 2014/14518 Tarihi: 05.05.2014 Yargıtay Kararları Çalışma ve Toplum, 2015/4 İlgili Kanun / Madde 4857 S. İşK. /32 ÜCRETİN ÖDENDİĞİNİ KANITLAMAKLA Detaylı İlgili Kanun / Madde 4857.S.İşK/2
T.C YARGITAY 9. HUKUK DAĠRESĠ Esas No. 2010/26763 Karar No. 2011/6748 Tarihi: 14.03.2011 Yargıtay Kararları Ġlgili Kanun / Madde 4857 S.ĠĢK/8, 13 KISMĠ SÜRELĠ ÇALIġMA ÇAĞRI ÜZERĠNE ÇALIġMA EġĠT ĠġLEM BORCU Detaylı GRUP ŞİRKETLERİNDE İŞÇİLERDEN BİR KISMININ AYNI ANDA BİRDEN FAZLA İŞVERENE HİZMET VERMESİNDEN DOĞAN SORUN
Grup Şirketlerinde İşçilerden Bir Kısmının Aynı Anda Birden Fazla İşverene 25 GRUP ŞİRKETLERİNDE İŞÇİLERDEN BİR KISMININ AYNI ANDA BİRDEN FAZLA İŞVERENE HİZMET VERMESİNDEN DOĞAN SORUN Prof. Dr. Nuri ÇELİK Detaylı İlgili Kanun / Madde 1475.S.İşK/14 4857 S.İşK/57 T.C YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ. Esas No. 2009/17310 Karar No. 2011/19792 Tarihi: 30.06.
İlgili Kanun / Madde 1475.S.İşK/14 4857 S.İşK/57 T.C YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ Esas No. 2009/17310 Karar No. 2011/19792 Tarihi: 30.06.2011 KIDEM TAZMİNATI HESABINA ESAS ÜCRET YILLIK İZİN ÜCRETİ HESABINDA Detaylı İlgili Kanun / Madde 4857 S.İşK/2
T.C YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ Esas No. 2009/32292 Karar No. 2010/1149 Tarihi: 25.01.2010 Yargıtay Kararları İlgili Kanun / Madde 4857 S.İşK/2 ASIL İŞVEREN SORUMLU OLABİLMESİ İÇİN ALT İŞVEREN İŞÇİSİNİN Detaylı İŞYERİNİN DEVRİ HALİNDE İŞVERENLERİN İHBAR VE KIDEM TAZMİNATINDAN SORUMLULUKLARI
İŞYERİNİN DEVRİ HALİNDE İŞVERENLERİN İHBAR VE KIDEM TAZMİNATINDAN SORUMLULUKLARI Umut TOPCU* I- GİRİŞ Günümüzde yaşanan ekonomik krizler ve diğer gelişmeler neticesinde birçok işletmenin yapısında değişiklikler Detaylı İlgili Kanun / Madde 4857 S. İŞK. /2,17-18
T.C YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ Esas No. 2014/16369 Karar No. 2014/17666 Tarihi: 02.06.2014 İlgili Kanun / Madde 4857 S. İŞK. /2,17-18 MUVAZAA İŞÇİLİK TEMİNİNİN ASIL İŞVEREN ALT İŞVEREN İLİŞKİSİ OLRAK KABUL Detaylı Burada önemli olan işin yapılması neticesinde belirli bir ücretin ödenmesi olup, yapılan işin miktarı önemli değildir.
Ünite 6 İŞ SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN TARAF BOÇLARI II Öğr. Gör. Şenol DOĞAN Bu ünitede iş sözleşmesi ve iş sözleşmesinin tarafları arasındaki borç ilişkileri incelenecektir. Ücret Sistemleri; Zamana göre ücret Detaylı Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi 23 Mart Dr. K. Ahmet Sevimli Yardımcı Doçent Uludağ Üniversitesi Hukuk Fakültesi
1 Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi 23 Mart 2016 Dr. K. Ahmet Sevimli Yardımcı Doçent Uludağ Üniversitesi Hukuk Fakültesi K. Ahmet Sevimli Kimdir? 1972 yılında İstanbul da doğdu. 1990 yılında Bursa Detaylı İŞÇİLERE ÖDENECEK TAZMİNATLARIN BANKA ARACILIĞIYLA ÖDENMESİ ZORUNLU MU?
İŞÇİLERE ÖDENECEK TAZMİNATLARIN BANKA ARACILIĞIYLA ÖDENMESİ ZORUNLU MU? Tevfik BAYHAN* I. GİRİŞ Sosyal Güvenlik Reformu olarak bilinen 5754 sayılı kanunla yapılan değişiklikle; ücret, prim, ikramiye ve Detaylı FAZLA SAATLERLE ÇALIŞMADA İŞÇİNİN ONAYI
FAZLA SAATLERLE ÇALIŞMADA İŞÇİNİN ONAYI Hamit TİRYAKİ * GİRİŞ 4857 sayılı İş Kanunu nun 41. maddesinin 7. paragrafına göre fazla saatlerle çalışmak için işçinin onayının alınması gerekir. Fazla saatlerle Detaylı yargıtay kararları T.C. YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ YARGITAY İLAMI ESAS NO : 2002/6042 KARAR NO : 2002/6339 KARAR TARİHİ : 17.04.
yargıtay kararları ESAS NO : 2002/6042 KARAR NO : 2002/6339 KARAR TARİHİ : 17.04.2002 : İŞVERENİN HİZMET AKDİNİ HAKLI NEDENLE FESHİ Grev devam ettiği sırada davacının işyerine gelen servis aracına girerek, Detaylı İlgili Kanun / Madde 4857 S. İş. K/41
488 T.C YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ Esas No. 2010/4805 Karar No. 2012/12361 Tarihi: 11.04.2012 Yargıtay Kararları Çalışma ve Toplum, 2013/1 İlgili Kanun / Madde 4857 S. İş. K/41 FAZLA ÇALIŞMA ÜST DÜZEY YÖNETİCİNİN Detaylı GEREKLİ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ÖNLEMİ ALINMAYAN İŞYERLERİNDE ÇALIŞAN İŞÇİLERİN HAKLARI NELERDİR?
Türk Borçlar Kanunu nda Hizmet Sözleşmesi Doç. Dr. Kübra Doğan Yenisey İstanbul Bilgi Üniversitesi, Hukuk Fakültesi İsviçre Borçlar Kanunu, Yargıtay içtihadı Terminoloji : Hizmet Sözleşmesi Fesih Süreleri Detaylı 30.10.2014 5510 SAYILI KANUN
5510 SAYILI KANUN İş Kazası : İş kazası, aşağıdaki durumlardan birinde meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedence veya ruhsal olarak özre uğratan olaydır. 1 Sigortalının işyerinde bulunduğu Detaylı ADİ VE TİCARİ İŞLERDE FAİZE İLİŞKİN YENİLİKLER
TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİ BORÇLAR HUKUKU ÖZEL HÜKÜMLER DERSİ KİRA SÖZLEŞMELERİ DERS NOTLARI (2013-2014) PROF.DR İBRAHİM KAPLAN Sayfa 1 Kira sözleşmeleri ile ilgili bölümün üç ayrımında ilk Detaylı VUK SĐRKÜLERĐ. Đkametgâhlarını işyeri adresi olarak gösteren hekimlerin durumu
18.02.2009/56 HEKĐMLERĐN POS CĐHAZI KULLANIMI VE ECZANELERĐN MUAYENE KATILIM PAYINA ĐLĐŞKĐN VUK SĐRKÜLERĐ ÖZET 40 sıra No lu VERGĐ USUL KANUNU SĐRKÜLERĐnde, sağlık kuruluşlarında çalışan hekimler (diş Detaylı İlgili Kanun / Madde 4857 S.İşK/22
T.C YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ Esas No. 2007/34216 Karar No. 2009/111 Tarihi: 19.01.2009 İlgili Kanun / Madde 4857 S.İşK/22 İŞ KOŞULLARININ ESASLI BİR ŞEKİLDE DEĞİŞTİRİLMESİ İŞVERENİN GENİŞLETİLMİŞ YÖNETİM Detaylı İŞÇİNİN BAŞKA BİR İŞYERİNDE ÇALIŞTIRILMASI DÜRÜSTLÜK KURALI
Federal İş Mahkemesi Karar Tarihi: 1.12.2004 Sayısı : 7 AZR 198/04 Belirli süreli bir hizmet sözleşmesinin fiilen başlamasından önce yazılı olarak düzenlenmesi gerekir. Özü: Belirli süreli bir hizmet sözleşmesi Detaylı İlgili Kanun / Madde 506 S. SSK/130
İlgili Kanun / Madde 506 S. SSK/130 T.C YARGITAY 10.HUKUK DAİRESİ Esas No. 2013/917 Karar No. 2013/2451 Tarihi: 18.02.2013 SİGORTALILIK İÇİN FİİLİ-GERÇEK ÇALIŞMANIN BULUNMASININ GEREKMESİ SİGORTALILIK Detaylı TAZMİNAT HESAPLARINDA ASGARİ ÜCRETLERİN UYGULANMASI
TAZMİNAT HESAPLARINDA ASGARİ ÜCRETLERİN UYGULANMASI I- TEMEL İLKELER Yasa hükümleri çerçevesinde oluşturulan Yargıtay kararlarıyla, asgari ücretlerin uygulanma koşulları belirlenmiş ve bazı ilkeler ortaya Detaylı İlgili Kanun / Madde 854 S. DİşK/1
T.C YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ Esas No. 2009/31285 Karar No. 2012/3117 Tarihi: 13.02.2012 Yargıtay Kararları Çalışma ve Toplum, 2012/3 İlgili Kanun / Madde 854 S. DİşK/1 DENİZ İŞ YASASININ KAPSAMI ÖZETİ: Detaylı İş Sözleşmesinden Kaynaklanan İşçi ve İşverenin Hak ve Borçları
İş Sözleşmesinden Kaynaklanan İşçi ve İşverenin Hak ve Borçları Yrd.Doç.Dr.Zeynep ŞİŞLİ HUK 503(3) İŞ HUKUKUNDA ALT İŞVERENLİK İş Sözleşmesi Türk Borçlar Kanunu Altıncı Bölüm Hizmet Sözleşmeleri Birinci Detaylı T.C. SANAYİ VE TİCARET BAKANLIĞI Tüketicinin ve Rekabetin Korunması Genel Müdürlüğü GENELGE NO: 2007/02....VALİLİĞİNE (Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğü)
IV- KREDİ KARTI ÜYELİK ÜCRETİ İLE İLGİLİ GENELGELER 1. GENELGE NO: 2007/02 Tüketicinin ve Rekabetin Korunması lüğü GENELGE NO: 2007/02...VALİLİĞİNE Tüketiciler tarafından Bakanlığımıza ve Tüketici Sorunları Detaylı İlgili Kanun / Madde 4857 S. İşK/41. T.C YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ Esas No. 2008/923 Karar No. 2008/5603 Tarihi: 21.03.2008
T.C YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ Esas No. 2008/923 Karar No. 2008/5603 Tarihi: 21.03.2008 İlgili Kanun / Madde 4857 S. İşK/41 FAZLA ÇALIŞMANIN KANITLANMASI ÜCRET BORDROLARI FAZLA ÇALIŞMANIN HAFTALIK ÇALIŞMA Detaylı İlgili Kanun / Madde 4857 S. İşK/18-21
T.C YARGITAY 22.HUKUK DAİRESİ Esas No. 2012/15013 Karar No. 2013/4250 Tarihi: 01.03.2013 İlgili Kanun / Madde 4857 S. İşK/18-21 VAKIF ÜNİVERSİTELERİNDE ÇALIŞAN- LARIN KIDEM İHBAR TAZMİNATI HAKLARININ İDARİ Detaylı KİRA İLİŞKİSİNİN SONA ERMESİ
KİRA İLİŞKİSİNİN SONA ERMESİ Belirli Süreli Kira İlişkisi (TBK, 300) Belirsiz Süreli Kira İlişkisi (TBK, 327/ II) (TBK,327) (TBK, 300) Sürenin Geçmesi ile (TBK,327) Fesih Bildirimi ile (Fesih beyanına Detaylı İlgili Kanun / Madde 4857 S. İş. K/2
T.C YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ Esas No. 2011/51419 Karar No. 2012/39553 Tarihi: 27.11.2012 Yargıtay Kararları Çalışma ve Toplum, 2013/2 İlgili Kanun / Madde 4857 S. İş. K/2 ASIL İŞVEREN ALT İŞVEREN İLİŞKİSİNİN Detaylı S.M.Mali Müşavir Oğuzhan GÜNGÖR
G ünümüzde fazla mesai yapmayan iş yeri yok denecek kadar azdır. Zira ülkenin genel yararları yahut işin niteliği veya üretimin artırılması gibi nedenlerle fazla çalışma yapılabilir. Fazla çalışma, Kanunda Detaylı İŞYERİNDE 15 YIL VE 3600 GÜN ŞARTINI TAMAMLAYAN HER İŞÇİ KIDEM TAZMİNATINA HAK KAZANIR MI?
İŞYERİNDE 15 YIL VE 3600 GÜN ŞARTINI TAMAMLAYAN HER İŞÇİ KIDEM TAZMİNATINA HAK KAZANIR MI? Umut TOPCU * 1- GİRİŞ Kıdem tazminatı, İş Kanunu na tabi olarak çalışan işçilerin hizmet akitlerinin Kanun da Detaylı KISMİ SÜRELİ İŞ SÖZLEŞMESİYLE ÇALIŞANLARIN YILLIK ÜCRETLİ İZİN HAKKI
KISMİ SÜRELİ İŞ SÖZLEŞMESİYLE ÇALIŞANLARIN YILLIK ÜCRETLİ İZİN HAKKI Umut TOPCU * 1- GİRİŞ Günümüzde ortaya çıkan ekonomik ve teknolojik gelişmeler iş hukukunu esnekleşme yönünde zorlamakta, bunun sonucunda Detaylı BİR AVUKAT YANINDA AYLIKLI OLARAK ÇALIŞAN AVUKATIN DURUMUNUN AVUKATLIK YASASI AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ
BİR AVUKAT YANINDA AYLIKLI OLARAK ÇALIŞAN AVUKATIN DURUMUNUN AVUKATLIK YASASI AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ Güneş GÜRSELER * Hiçbir planlama yapılmadan birbiri ardına açılan hukuk fakültelerinin yılda ortalama Detaylı İlgili Kanun / Madde 818 S.BK /125 İŞ KAZASI ZAMAN AŞIMININ BAŞLANGICININ MALULİYET ORANIN KESİN OLARAK TESPİT EDİLDİĞİ TARİH OLDUĞU
BELİRSİZ SÜRELİDEN BELİRLİ SÜRELİ İŞ SÖZLEŞMESİNE GEÇEN İŞÇİ VE İŞVERENİN YASAL HAKLARI Erol GÜNER* I. GİRİŞ: 10.06.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4857 sayılı İş Yasası nın İKİNCİ BÖLÜM başlığında, İş Detaylı İlgili Kanun / Madde 6100 S. HMK/115,120
410 T.C YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ Esas No. 2012/21152 Karar No. 2012/20477 Tarihi: 12.06.2012 Yargıtay Kararları Çalışma ve Toplum, 2013/1 İlgili Kanun / Madde 6100 S. HMK/115,120 DAVA ŞARTI GİDER AVANSININ Detaylı MAKALE 6098 SAYILI BORÇLAR KANUNU VE YARGITAY KARARLARI IŞIĞINDA İŞ HUKUKUNDA İBRA SÖZLEŞMESİ
MAKALE 6098 SAYILI BORÇLAR KANUNU VE YARGITAY KARARLARI IŞIĞINDA İŞ HUKUKUNDA İBRA SÖZLEŞMESİ İBRA SÖZLEŞMESİNİN TANIMI İbra, kelimesi kökeni olarak Arapça kökenli olup; Türkçe temize çıkarmak, borçtan Detaylı T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ FİKRİ VE SINAİ MÜLKİYET HAKLARI PAYLAŞIM YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç
T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ FİKRİ VE SINAİ MÜLKİYET HAKLARI PAYLAŞIM YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönergenin amacı, Düzce Üniversitesi çalışanlarının yaptığı Detaylı SIVILAŞTIRILMIŞ PETROL GAZLARI (LPG) PĐYASASI OTOGAZ ĐSTASYONU SORUMLU MÜDÜR TĐP SÖZLEŞMESĐ TASLAĞI
SIVILAŞTIRILMIŞ PETROL GAZLARI (LPG) PĐYASASI OTOGAZ ĐSTASYONU SORUMLU MÜDÜR TĐP SÖZLEŞMESĐ TASLAĞI MADDE 1- AMAÇ VE KONU Bu sözleşme, bir taraftan...(işveren olarak anılacaktır) ile diğer taraftan...(sorumlu Detaylı İŞ KAZALARINDA DOĞAN HUKUKİ VE CEZAİ SORUMLULUKLAR
İŞ KAZALARINDA DOĞAN HUKUKİ VE CEZAİ SORUMLULUKLAR 1 İŞ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ KURALLARINA UYMAYAN İŞVERENLERİN KARŞILAŞABİLECEKLERİ YAPTIRIMLAR A- İŞ KAZASI MEYDANA GELMEDEN: (İş güvenliği kurallarını Detaylı GÖRÜŞ BİLDİRME FORMU
ÖZGEÇMİŞ 1966 yılında Ankara da doğdu. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Kamu Yönetimi Bölümü nden 1987 yılında mezun oldu. Çeşitli yayın organlarında (Dergi-Gazete-İnternet Siteleri) Detaylı T.C. YARGITAY 22. HUKUK DAİRESİ
T.C YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ Esas No. 2010/5999 Karar No. 2012/12208 Tarihi: 10.04.2012 Yargıtay Kararları Çalışma ve Toplum, 2013/1 İlgili Kanun / Madde 4857 S. İş. K/8,10,11 BELİRSİZ SÜRELİ İŞ SÖZLEŞMESİ Detaylı BİREYSEL İŞ HUKUKU. Prof. Dr. Murat ŞEN Arş. Gör. Yusuf GÜLEŞCİ
BİREYSEL İŞ HUKUKU Prof. Dr. Murat ŞEN Arş. Gör. Yusuf GÜLEŞCİ Temel Kavramlar 1. İşçi 2. İşveren 3. İşveren Vekili 4. Alt İşveren 5. İşyeri ve İşletme İŞÇİ Bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek Detaylı 15 YIL VE 3600 GÜNLE KIDEM TAZMİNATI ALANLAR BAŞKA YERDE ÇALIŞABİLİR Mİ?
15 YIL VE 3600 GÜNLE KIDEM TAZMİNATI ALANLAR BAŞKA YERDE ÇALIŞABİLİR Mİ? Dr. Resul KURT* Gözde UYGUR** I. GİRİŞ Çalışma hayatında en çok sorun yaşanan konuların başında kıdem tazminatı gelmektedir. 1475 Detaylı SOSYAL GÜVENLİK KURUMU SİGORTA PRİMLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
SOSYAL GÜVENLİK KURUMU SİGORTA PRİMLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Hizmet Akdiyle Çalışanlar Daire Başkanlığı Denizlerde, göllerde ve akarsularda Türk Bayrağını taşıyan ve yüz ve daha yukarı grostonilatoluk gemilerde Detaylı İlgili Kanun / Madde 6356 S. STSK. /9
T.C YARGITAY 22.HUKUK DAİRESİ Esas No. 2012/28980 Karar No. 2013/435 Tarihi: 23.01.2013 Yargıtay Kararları Çalışma ve Toplum, 2013/2 İlgili Kanun / Madde 4857 S. İşK/ 2 ALT İŞVEREN MUVAZAA ÖZETİ 4857 sayılı Detaylı VERGİ SİRKÜLERİ NO: 2016/59. Doğum İzni veya Askerlik Hizmeti Nedeniyle Ayrılan Kişi için Geçici İş İlişkisi Kurulabilecektir.
DRT Yeminli Mali Müşavirlik ve Bağımsız Denetim A.Ş. Deloitte Values House Maslak No1 34398 İstanbul Tel: + 90 (212) 366 60 00 Fax: + 90 (212) 366 60 15 www.deloitte.com.tr www.verginet.net VERGİ SİRKÜLERİ Detaylı İlgili Kanun / Madde 4857 S.İşK/17,57 1475 S.İşK/14. Esas No. 2008/13160 Karar No. 2009/10566 Tarihi: 14.04.2009
T.C YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ Esas No. 2008/13160 Karar No. 2009/10566 Tarihi: 14.04.2009 İlgili Kanun / Madde 4857 S.İşK/17,57 1475 S.İşK/14 KISMİ ÖDEMENİN FAİZ VE MASRAFLARA SAYILMASI MUACCELLİYET TEMERRÜT Detaylı Yargıtay Kararları Çalışma ve Toplum, 2013/3
İlgili Kanun / Madde 4857 S. İş. K/2 T.C YARGITAY 7. HUKUK DAİRESİ Esas No. 2013/2572 Karar No. 2013/2349 Tarihi: 07.03.2013 ASIL İŞLERİN ALT İŞVERENE VERİLE- BİLMESİ İÇİN İŞ YASASINDA BELİRLENEN ÜÇ KOŞULUN Detaylı İlgili Kanun / Madde 4857 S.İşK/6 1475 S.İşK/14
Avrupa Adalet Divanı Çev: Alpay HEKİMLER * Federal İş Mahkemesi Karar Tarihi: 20.04.2011 Karar Sayısı: 5 AZR 171/10 Yurtdışına geçici olarak gönderilen inşaat işçilerinin asgari ücret seviyesinden ücret Detaylı ALT İŞVERENLİK YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç ve Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
ALT İŞVERENLİK YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç ve Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve kapsam MADDE 1 - (1) Bu Yönetmeliğin amacı, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında asıl işveren-alt işveren Detaylı T.C. MALĠYE BAKANLIĞI Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü MĠLLĠ EĞĠTĠM BAKANLIĞINA
T.C. MALĠYE BAKANLIĞI Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü Sayı :B.07.0.BMK.0.20- Konu : Geçici Personel MĠLLĠ EĞĠTĠM BAKANLIĞINA 2009/15759 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarındaki Geçici Mahiyetteki Ġşleri Detaylı 6098 SAYILI TÜRK BORÇLAR KANUNU ÇERÇEVESİNDE MOBBİNG. Avukat Ümit Işıl Gültekin Gültekin Hukuk Bürosu
6098 SAYILI TÜRK BORÇLAR KANUNU ÇERÇEVESİNDE MOBBİNG Avukat Ümit Işıl Gültekin Gültekin Hukuk Bürosu 1 Temmuz 2012 tarihinde yürürlüğe girecek olan 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, hukukumuzda yeni bir Detaylı 86 SERİ NO'LU GİDER VERGİLERİ GENEL TEBLİĞ TASLAĞI
86 SERİ NO'LU GİDER VERGİLERİ GENEL TEBLİĞ TASLAĞI 4/6/2008 tarihli ve 5766 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunda ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 25 inci maddesi Detaylı 4. Bu Yasa, Bakanlar Kurulu adına Çalışma işleriyle görevli Bakanlık tarafından yürütülür.
ULUSLARARASI ÇALIŞMA ÖRGÜTÜ (ĐLO) Ü EŞĐT DEĞERDE ĐŞ ĐÇĐ ERKEK VE KADI ĐŞÇĐLER ARASI DA ÜCRET EŞĐTLĐĞĐ HAKKI DAKĐ 1951 TARĐHLĐ 100 SAYILI SÖZLEŞMESĐ Đ O AYLA MASI I UYGU BULU MASI A ĐLĐŞKĐ YASA Sayı: 22/1993 Detaylı ÇEVİRİ İŞLETMELERİ DERNEĞİ. Ahmet ÇALLI. ES Dil Hizmetleri ve Danışmanlık A.Ş.
ÇEVİRİ İŞLETMELERİ DERNEĞİ Ahmet ÇALLI ES Dil Hizmetleri ve Danışmanlık A.Ş. MALİ YÜKÜMLÜLÜKLER Mali Yükümlülükler Kanunlar ile sınırlandırılan yükümlülükler İşçi İşveren ilişkileri ile ilgili mevzuat Detaylı alt işveren işçilerinin ücret ve sosyal haklarında, toplu iş sözleşmesine bağlı olarak meydana gelecek artış sebebiyle her bir işçiye alt işveren
PERSONEL ÇALIŞTIRILMASINA DAYALI HİZMET ALIMLARINDA TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNDEN KAYNAKLANAN FİYAT FARKININ ÖDENMESİNE DAİR YÖNETMELİK 22 OCAK 2015 PERŞEMBE R.G SAYI: 29244 Taşeron firmalar aracılığı ile çalışan Detaylı İlgili Kanun / Madde 1475 S.İşK/14
T.C YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ İlgili Kanun / Madde 1475 S.İşK/14 554 Esas No. 2010/26391 Karar No. 2010/23205 Tarihi: 13.07.2010 KIDEM TAZMİNATINA ESAS SON ÜCRETİN HESAPLANMA YÖNTEMİ İŞE İADE DAVASI SONRASI Detaylı SĐRKÜLER : 2008-53 04.11.2008 KONU : Alt Đşverenlik Yönetmeliği
SĐRKÜLER : 2008-53 04.11.2008 KONU : Alt Đşverenlik Yönetmeliği 27.09.2008 tarih ve 27010 sayılı Resmi Gazete de yayınlanan Alt Đşverenlik Yönetmeliğine ilişkin açıklamalarımız aşağıda sunulmuştur. I- Detaylı İlgili Kanun / Madde 4857 S. İş.K. /18-21 DAVACI YARARINA KAZANILMIŞ HAK
T.C YARGITAY 22. HUKUK DAİRESİ Esas No. 2014/648 Karar No. 2014/1121 Tarihi: 30.01.2014 İlgili Kanun / Madde 4857 S. İş.K. /18-21 DAVACI YARARINA KAZANILMIŞ HAK ÖZETİ: Mahkemenin 30.12.2010 tarihli kararı Detaylı -412- (Resmi Gazete ile yayımı: 5.8.1999 Sayı: 23777)
-412- TURKIYE CUMHURİYETİ İLE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ ARASINDAKİ SOSYAL GÜVENLİK ANLAŞMASI İLE İLGİLİ EK ANLAŞMANIN ONAYLANMASININ UYGUN BULUNDUĞUNA DAİR KANUN (Resmi Gazete ile yayımı: 5.8.1999 Detaylı SİRKÜLER NO: POZ-2009 / 52 İST, 20.05.2009 MALİYE; VADELİ ÇEKLERDE REEKONTU KABUL ETMİYOR
SİRKÜLER NO: POZ-2009 / 52 İST, 20.05.2009 ÖZET: Maliye; vadeli çeklerde reeskontu kabul etmiyor. MALİYE; VADELİ ÇEKLERDE REEKONTU KABUL ETMİYOR Vergi Usul Kanunu na göre yapılacak dönem sonu değerlemelerinde; Detaylı İlgili Kanun / Madde 4857 S. İşK. /2,6
T.C YARGITAY 7. HUKUK DAİRESİ Esas No. 10401 Karar No. 2014/20271 Tarihi: 05.11.2014 Yargıtay Kararları Çalışma ve Toplum, 2015/4 İlgili Kanun / Madde 4857 S. İşK. /2,6 İŞYERİ DEVRİNDE FESHE BAĞLI ALACAKLARDAN Detaylı İŞE İADE EDİLEN İŞYERİ SENDİKA TEMSİLCİSİNİN İŞE BAŞLADIÐI TARİHE KADAR BOŞTA GEÇEN DÖNEMİ SİGORTALILIK SÜRESİ OLARAK DEÐERLENDİRİLEBİLİR Mİ?
SON DÜZENLEMELERLE UYGULAMALI İŞ HUKUKU VE SOSYAL SİGORTALAR MEVZUATI İLE ÜCRET HESAP PUSULASI (BORDRO) BİLGİLENDİRMESİ (25.02.2011 tarih ve 27857 sayılı 1. Mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan 13.02.2011 Detaylı TASARRUFUN İPTALİ DAVALARI
TASARRUFUN İPTALİ DAVALARI İİK. nun 277. vd maddelerinde düzenlenmiştir. Her ne kadar İİK. nun 277/1 maddesinde İptal davasından maksat 278, 279 ve 280. maddelerde yazılı tasarrufların butlanına hükmetmektir. Detaylı İlgili Kanun / Madde 6356 S. TSK/41-43
T.C YARGITAY 22. HUKUK DAİRESİ Esas No. 2014/1967 Karar No. 2014/1792 Tarihi: 10.02.2014 İlgili Kanun / Madde 6356 S. TSK/41-43 TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİ YETKİ TESPİTİNE İTİRAZ İŞYERİNE YENİ ALINAN İŞÇİLERİN Detaylı İHBAR SÜRESİ İLE YILLIK ÜCRETLİ İZİN SÜRESİ İÇE İÇE GİREBİLİR Mİ? TOPLU İŞ ARAMA İZİNİ VE İŞ GÜNLERİ
İHBAR SÜRESİ İLE YILLIK ÜCRETLİ İZİN SÜRESİ İÇE İÇE GİREBİLİR Mİ? TOPLU İŞ ARAMA İZİNİ VE İŞ GÜNLERİ Mehmet KARADURMUŞ * I-Giriş: İşçilerin iş sözleşmelerinin işveren tarafından bildirimli olarak fesih Detaylı İlgili Kanun / Madde 4857 S. İşK/53,57
T.C YARGITAY 7. HUKUK DAİRESİ Esas No. 2013/16110 Karar No. 2014/94 Tarihi: 13.01.2014 Yargıtay Kararları Çalışma ve Toplum, 2014/3 İlgili Kanun / Madde 6100 S.HMK. /176 ISLAHIN BİR HAFTALIK KESİN SÜREDE Detaylı VERGİ KARNESİ SAHİPLERİNİN SOSYAL GÜVENLİK DURUMLARININ AÇIKLANMASI
VERGİ KARNESİ SAHİPLERİNİN SOSYAL GÜVENLİK DURUMLARININ AÇIKLANMASI Vakkas DEMİR * I- GİRİŞ: Ülkemizdeki çalışma ve iş hayatında hem işyerinde çalıştığı için devlete kendi vergisini ödeyen hem de işverenin Detaylı İŞ KANUNU NA GÖRE ÇALIŞMA KOŞULLARINDA ESASLI DEĞİŞİKLİK
İŞ KANUNU NA GÖRE ÇALIŞMA KOŞULLARINDA ESASLI DEĞİŞİKLİK Cumhur Sinan ÖZDEMİR * Öz İş ilişkisinden kaynaklanan ve işin yerine getirilmesinde tabi olunan hak ve borçların tümü çalışma koşulları olarak değerlendirilmelidir(özde Detaylı İSTEĞE BAĞLI SİGORTALILIK İLE ZORUNLU SİGORTALILIĞIN ÇAKIŞMASINDA ÖZELLİKLİ DURUMLAR
İSTEĞE BAĞLI SİGORTALILIK İLE ZORUNLU SİGORTALILIĞIN ÇAKIŞMASINDA ÖZELLİKLİ DURUMLAR Süleyman TUNÇAY * I-GİRİŞ: Bilindiği gibi 31/05/2006 tarihli 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Detaylı T.C. PLATO MESLEK YÜKSEKOKULU MÜDÜRLÜĞÜ KISMİ ZAMANLI ÖĞRENCİ ÇALIŞTIRMA USUL VE ESASLARI HAKKINDAKİ YÖNERGE
T.C. PLATO MESLEK YÜKSEKOKULU MÜDÜRLÜĞÜ KISMİ ZAMANLI ÖĞRENCİ ÇALIŞTIRMA USUL VE ESASLARI HAKKINDAKİ YÖNERGE Amaç ve kapsam MADDE 1 - (1) Bu Yönerge, yükseköğretim kurumlarında 2547 sayılı Yükseköğretim Detaylı KURUM TABİPLERİ VE İŞYERİ HEKİMLERİNİN YETKİLENDİRİLMİŞ AİLE HEKİMİ OLMASI ZORUNLU D E Ğ İ L D İ R.
KURUM TABİPLERİ VE İŞYERİ HEKİMLERİNİN YETKİLENDİRİLMİŞ AİLE HEKİMİ OLMASI ZORUNLU D E Ğ İ L D İ R. I- AİLE HEKİMLİĞİ MEVZUATI: HUKUKİ DÜZENLEMELER 1-5258 sayılı Aile Hekimliği Kanunu nun Tanımlar başlıklı Detaylı LPG OTOGAZ İSTASYONLARI SORUMLU MÜDÜR BAŞVURU FORMU BAŞVURU SIRASINDA VERİLMESİ GEREKENLER
LPG OTOGAZ İSTASYONLARI SORUMLU MÜDÜR BAŞVURU FORMU BAŞVURU SIRASINDA VERİLMESİ GEREKENLER 1. LPG Dolum Tesisleri Ve Otogaz İstasyonları Sorumlu Müdür Semineri Katılım Belgesi fotokopisi, 2. İstasyon ile Detaylı TDS 220 İŞÇİ SAĞLIĞI ve İŞ GÜVENLİĞİ
TDS 220 İŞÇİ SAĞLIĞI ve İŞ GÜVENLİĞİ Yrd.Doç.Dr. Soner METE Ders Hakkında Çalışanların sağlık ve güvenliklerini tehdit eden etmenleri, bu etmenlerin önlenmesine ilişkin yürütülen politikalar, işverenlerin Detaylı Sayısı : VUK-40/2009-2/POS Belgesi -2, Katılım Payı -1. İlgili Olduğu Madde : Gelir Vergisi Kanunu Madde 61, 65 ve 94,
SAYI : B.07.1.GİB.0.02.29/29-2994-41 KONU : VERGİ USUL KANUNU SİRKÜLERİ /40 Konusu : Sağlık Kuruluşlarında Çalışan Hekimlerin (Diş Hekimleri ve Veteriner Hekimler Dahil) Vergilendirilmesi, Hekimlerin POS Detaylı Yargıtay Kararları. İlgili Kanun / Madde 4857 S.İşK/5, 17-21
T.C YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ Esas No. 2009/19835 Karar No. 2011/46440 Tarihi: 29.11.2011 Yargıtay Kararları İlgili Kanun / Madde 4857 S.İşK/5, 17-21 DOĞUM YAPAN İŞÇİ AYRIMCILIK YASAĞINA AYKIRI DAVRANIŞ Detaylı EV HİZMETLERİNDE ÇALIŞANLARIN SİGORTALILIĞI - SORU CEVAPLAR
EV HİZMETLERİNDE ÇALIŞANLARIN SİGORTALILIĞI - SORU CEVAPLAR 1. Hangi işler ev hizmeti sayılır? Ev içerisinde yaşayanlar tarafından yapılabilecek temizlik, ütü, yemek yapma, çamaşır, bulaşık yıkama, alışveriş Detaylı 2- Dâvanın, her biri hakkında aynı sebepten neşet etmesi. hükmü öngörülmüş. iken,
A- 01/10/2011 yürürlük tarihli 6100 sayılı Hukuk Mahkemeleri Kanunu ndan önce yürürlükte bulunan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu nun 43. maddesinde düzenlenen İHTİYARİ DAVA ARKADAŞLIĞI müessesesi Detaylı 4857 Sayılı Kanunda işçi özlük dosyası aşağıda belirtilen madde ile düzenlenmiştir:
11.11.2010 Açıklamalı Sirküler Rapor 2010/11 Konu: ĐŞÇĐ ÖZLÜK DOSYASI Đşçi özlük dosyası hakkındaki düzenlemeler 4857 sayılı Đş Kanunun 75. Maddesi ve 104. Maddesi ile çalışma hayatımıza girmiş ve işverenlerce Detaylı TÜHİS İş Hukuku ve İktisat Dergisi Cilt : 22-23, Sayı : 6-1
TÜHİS İş Hukuku ve İktisat Dergisi Cilt : 22-23, Sayı : 6-1 Mayıs - Ağustos 2010 Mahkemece, davacının haber kameramanı olarak yaptığı işin fikir ve sanat işi kapsamında olmadığı gerekçesiyle çalışmaları Detaylı İŞVERENİN ÖNLEM ALMA BORCU
İŞVERENİN ÖNLEM ALMA BORCU İş kazaları ve meslek hastalıkları işyerlerinde meydana gelmektedir. Başka bir ifade ile iş kazası ve meslek hastalıklarının nedeni işyeri koşullarıdır. İşyerlerindeki kuralları Detaylı SIGORTA PRIMLERINDE 5 PUANLIK İNDIRIM
SIGORTA PRIMLERINDE 5 PUANLIK İNDIRIM 23 Ekim tarihinde yayımlanan 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar Ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu Uygulamasında Özellik Arzeden Hususlar başlıklı yazımızın PRİM ORANLARI Detaylı İSG PROFESYONELLERİNİN STATÜSÜ ÇALIŞMA İLİŞKİLERİ İŞ GÜVENCESİ
İSG PROFESYONELLERİNİN STATÜSÜ ÇALIŞMA İLİŞKİLERİ İŞ GÜVENCESİ DOÇ.DR.SAİM OCAK MARMARA ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİ . İSG PROFESYONELLERİNİN DURUMU İSG PROFESYONELLERİNİN DURUMU İSG Hizmetlerinin Yerine Detaylı 2017 © DocPlayer.biz.tr Gizlilik Politikası | Hizmet koşulları | Geri bildirim