'Silikon Vadisi ve Çin'i reddeden üçüncü bir model bulmalıyız' - Haber Lütfen
Yale Üniversitesi Konuk Araştırmacısı Michael Kwet “Silikon Vadisi ve Çin’in oluşturduğu dijital toplumu reddeden üçüncü bir model bulmalıyız. Bu alternatif teknolojiler, yeni kanunlar, düzenlemeler ve eğitim gerektiriyor.” dedi.
İSTANBUL (AA) – Kullanıcılara ait verilerin, şirketler tarafından ticari ve siyasi amaçlı kullanımı hızla yaygınlaşırken, son zamanlarda meydana gelen suistimaller kullanıcı verilerinin kullanımına dair kaygıları artırıyor.
Veri analiz kuruluşu Statista’nın verilerine göre, dünyadaki tüm kullanıcıların ürettiği senelik veri miktarı 2010 yılında 2 zettabyte (2,000,000,000,000 GB) iken, geçen yıl 33 zettabyte veri üretildi. Nesnelerin interneti gibi teknolojilerin etkisiyle, yakın gelecekte hayatımızdaki çoğu cihazın internete bağlı olacağı ve buna bağlı olarak üretilen veri miktarının 2025 yılında 175 zettabyte’a ulaşması tahmin ediliyor. Daha çarpıcı bir ifadeyle son 2 senede üretilen veri miktarı, insanlığın başlangıcından itibaren toplanmış veriden daha fazla.
“Büyük veri gözetimiyle insanlar biçimlendiriliyor”
AA muhabirine konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Yale Üniversitesi’nde konuk araştırmacı olarak görev yapan Michael Kwet, büyük veri gözetiminin büyük şirketler lehine sömürüldüğünü ve bu durumun “gözetim kapitalizmi” olarak kavramsallaştırıldığını söyledi.
“Bu insanlar için çok kötü bir durum. Örneğin Facebook gibi bir şirket, 2 milyarın üzerinde insan hakkında neden hoşlanıyorlar, arkadaşları kim, hangi siteleri ziyaret ediyorlar, fare imleci ekranda nerede ve ne kadar duruyor gibi her şeyi izleyebiliyor. Bu çok aşırı bir örnek. Teknoloji devleri ayrıca milyarca insanın nasıl düşündüğü ve hissettiğini de biçimlendiriyor. Bir takım psikolojik hilelerle kullanıcıların bilinçaltı eğilimlerinden faydalanarak onların sitelerinde daha fazla zaman harcamasını ve daha fazla reklam izlemesini sağlıyorlar.”
“Bu ürünler aracılığıyla insanlar takip ve manipüle ediliyor. Google’nin eski ürün müdürü Tristan Harris’e göre bizim telefonlarımız bir kumar (slot) makinesi gibi onu her elinize aldığınızda bir ödül arıyorsunuz. Yeni bir bildirim var mı? Biri sizin durumunuzu beğendi mi? Teknoloji şirketlerinin kendi ürünlerini nasıl bağımlılık haline getirdiklerini görmek için Snapchat tarafından uygulanan ‘Snapstreak’ uygulaması örnek olarak gösterilebilir. Bu uygulama ile üç gün art arda bir arkadaşına snap atman istenir. Bu da özellikle çocukların telefonlarına ulaşamadığında strese girmelerine sebep verir. Tristan Harris’e göre bu gibi tasarımlarla insanların Snapchat’i daha fazla kullanmalarına sebep oluyor.”
“Silikon Vadisi ve Çin’i reddeden üçüncü bir model bulunmalı”
“Örneğin Uber bir şehre giriyor ve oradaki yerel taksileri öldürüyor. Google ve Facebook online reklam endüstrisini siz fark etmeden hakimiyeti altına alır ve yerel medya yok olur. Biz Silikon Vadisi ve Çin’in oluşturduğu dijital toplumu reddeden üçüncü bir model bulmalıyız. Bu alternatif teknolojiler, yeni kanunlar ve düzenlemeler ve eğitim gerektiriyor. Burada özgür ve açık kaynaklı yazılımlar çok önemli. Bu yazılımlar herkese uygulamayı anlama, değiştirme ve paylaşma imkanı sunar. Bu da küresel çapta insanlara kendi bilgisayar tecrübelerini kontrol etme olanağı verir. Çünkü herhangi bir kişi o uygulamayı istediği şekilde paylaşabilir ve yazılımın çalışma şeklini değiştirebilir.”
“Dijital sömürgeciliğe karşı internet merkeziyetsizleştirilmeli”
“İnsanlar eğer başka birinin sunucusunda ise özgür ve açık kaynaklı kodları kontrol edemez. Biz Facebook’un bulut teknolojisindeki özgür ve açık kaynaklı yazılımlar kullansak bile kontrol bizde olmaz. Çünkü bu yazılım Facebook tarafından çalıştırılır ve kontrol edilir. Aynı durum, Google Docs, Apple iWork ve diğer merkezi bulut sistemleri için de geçerlidir. Bu sorunun çözümü için dijital dünyanın önde gelen yenilikçileri FreedomBox and Solid gibi projelerle merkeziyetsiz interneti öneriyorlar. Evdeki pahalı olmayan bir kişisel bulut, senin kişisel verilerini saklar ve akıllı cihazlarını kontrol etmeni sağlar. Merkeziyetsiz (dağıtılmış) sunucular Facebook gibi herkesin verilerini alan şirketlerin aracılığı olmadan arkadaşlarla konuşmak için de kullanılabilir.”
“Özgür ve açık kaynaklı yazılım alternatifleri artırılmalı”
Dijital dünyadaki statükoyu değiştirmek için interneti yeniden yapılandıracak bir vizyon gerektiğini ifade eden Kwet, ABD’nin gözetimine imkan sağladığı ve ABD’deki “veri merkezine veri taşıdığı gerekçesiyle Microsoft’un bulut servisi Office 365’in Almanya’nın Hesse eyaletinde yasaklandığını hatırlattı.
“Eğer Google, Microsoft ve Apple daha şeffaf olurlar ve verilerini Almanya’da depolarlarsa tekrar bulut merkezli gözetim yapılmasına izin verilecek. Bu defa Alman devleti de bu veri merkezlerinden erişim talep ederek öğrencilerini denetleyebilecek. Ülkeler Almanya’nın yaptığının ötesine geçmeli ve öğrencileri gözetim altında tutan bütün yazılımları yasaklamalı. Uygulanacak yasak Silikon Vadisi şirketlerinin ürünlerini okullardan uzak tutabilir. Özgür ve açık kaynaklı yazılım alternatifleri artırılmalı. Bu gözetim kapitalizmi ve dijital sömürgeciliğe karşı büyük bir zafer olacaktır.”
Previous Turkcell’den bayramda yurt dışı müjdesi
Next OPPO A5s, Türkiye'de satışa çıktı