Sendikalar Kanunu – 2821 Sayılı - İş ve Meslek Danışmanı
« TEMEL ÇALIŞMA MEVZUATI
Toplu İŞ SözleŞmesi Grev ve Lokavt Kanunu – 2822 Sayılı »
Sendikalar Kanunu – 2821 Sayılı
Tarafından zeroist | Sınava Hazırlanalım 2. Sendikalar Kanunu – 2821 Sayılı
2821 sayılı Sendikalar Kanununun (RG,7.5.1983, 18040) amacı, çalıŞma iliŞkilerinde ekonomik ve sosyal hak
ve menfaatlerin korunması ve geliŞtirilmesi için iŞçiler ve iŞverenler tarafından meydana getirilen sendikalar
ile konfederasyonların kuruluŞu, teŞkilatı, faaliyeti ve denetlenmesi esaslarını düzenlemektir (SK.m.1). İŞçi ve iŞveren sendikaları ve konfederasyonları hakkında, bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde Medeni Kanun
ve Dernekler Kanununun bu Kanuna aykırı olmayan hükümleri uygulanır (SK.m.63/I). Kanun 2. maddesinde
kendi uygulaması bakımından temel kavramları aŞağıdaki Şekilde tanımlamıŞtır.
DeğiŞik iŞkollarında en az 5 sendikanın bir araya gelmesi suretiyle meydana getirdikleri tüzel kiŞiliğe sahip üst kuruluŞlara denilir.
Sendikalar Kanunu iŞçi tanımını İŞ Kanunu‟na göre daha geniŞ; iŞveren vekili tanımını da daha dar olarak öngörmüŞtür. Kanuna göre sadece iŞ sözleŞmesine göre çalıŞanlar değil; araç sahibi hariç nakliye
mukavelesine göre esas itibariyle bedeni hizmet arzı suretiyle çalıŞmayı veya neŞir mukavelesine göre eserini
naŞire terk etmeyi meslek edinmiŞ bulunanlar ve adi Şirket mukavelesine göre ortaklık payı olarak esas itibariyle fiziki veya fikri emek arzı suretiyle – bu mukavelenin aynı durumdaki herkese fİŞlen açık olması kaydıyla bir iŞyerinde çalıŞanlar da iŞçi sayılırlar. Hizmet akdine dayanarak çalıŞan bir kimsenin T.C. Emekli Sandığı Kanununa tabi olması iŞçi sayılmasına engel teŞkil etmez.
İŞçi sayılan kimseleri çalıŞtıran gerçek veya tüzel kiŞiye ve tüzel kiŞiliği olmayan kamu kuruluŞlarına denilir. Bir
adi Şirkette fiziki veya fikri emek arzı suretiyle ortak olanların dıŞındaki ortaklar da bu Kanun bakımından iŞveren sayılırlar.
2.1.5. İŞveren vekili
İŞveren sayılan gerçek ve tüzel kiŞiler ve tüzel kiŞiliği olmayan kamu kuruluŞları adına iŞletmenin bütününü sevk ve idareye yetkili olan kiŞiler olarak tanımlanmıŞtır. Bu tanıma giren iŞveren vekilleri yine bu Kanun uygulamasında iŞveren sayılırlar.
İŞin yapıldığı yere denilir. İŞin niteliği ve yürütümü bakımından iŞyerine bağlı bulunan yerlerle, dinlenme, çocuk emzirme, yemek, uyku, yıkanma, muayene ve bakım, beden veya mesleki eğitim yerleri ve avlu gibi sair eklentiler ve araçlar da iŞyerinden sayılır.
2.2. Sendikaların Kurulması
2.2.1. İŞkoluna göre sendikalaŞma ilkesi
2.2.1.1. Genel çerçeve
İŞçi sendikaları, iŞkolu esasına göre bir iŞkolunda ve Türkiye çapında faaliyette bulunmak amacı ile bu iŞkolundaki iŞyerlerinde çalıŞan iŞçiler tarafından kurulur (SK.m.3/I). İŞveren sendikaları da, iŞkolu esasına göre bir iŞkolunda ve Türkiye çapında faaliyette bulunmak amacı ile bu iŞkolundaki iŞverenler tarafından kurulur. Kamu iŞveren sendikalarının, aynı iŞkolundaki kamu iŞverenleri tarafından kurulması ve aynı iŞkolunda faaliyette bulunması Şartı aranmaz (SK.m.3/II).
Bir iŞkolunda birden fazla sendika kurulabilir (sendika çokluğu ilkesi). Meslek veya iŞyeri esasına göre iŞçi sendikası kurulamaz (SK.m.3/III). Sendikalar, tüzüklerinde belirtmek Şartıyla ve genel kurul kararıyla Şube açabilirler (SK.m.3/IV).
İŞkolları Sendikalar Kanunu‟nun 60. maddesinde sayılmıŞtır:
4. Gıda sanayi,
Bir iŞyerinde yürütülen asıl iŞe yardımcı iŞler de, asıl iŞin dahil olduğu iŞkolundan sayılır. Bir iŞkoluna giren iŞlerin neler olacağı, iŞçi ve iŞveren konfederasyonlarının görüŞü de alınarak ve uluslararası normlar da göz önünde bulundurularak bir tüzükle düzenlenir. Her iŞkolunda çalıŞan, sendikalara üye olan ve olmayan iŞçilerin sayıları ile bunların sendikalara dağılımı ÇalıŞma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca her yıl Ocak ve Temmuz aylarında çıkartılacak istatistiklerde gösterilir.
2.2.1.3. İŞyerinin girdiği iŞkolunun belirlenmesi
Bir iŞyerinin girdiği iŞkolunun tespiti ÇalıŞma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca yapılır. ÇalıŞma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tespit ile ilgili kararını Resmi Gazete’de yayımlar. Kararın yayımını müteakip bu tespite karŞı ilgililer iŞ davalarına bakmakla görevli mahalli mahkemede 15 gün içinde dava açabilirler. Mahkeme 2 ay içinde kararını verir. Kararın temyiz edilmesi halinde Yargıtay uyuŞmazlığı 2 ay içinde kesin olarak karara bağlar (SK.m.4).
2.2.2. Sendika kurucusu olabilmek için aranan Şartlar
Sendika kurucusu olabilmek için; Türk vatandaŞı, medeni hakları kullanmaya ehil ve sendikaların kurulacağı iŞkolunda fİŞlen çalıŞır olmak; Türkçe okur-yazar olmak ve ayrıca; Türk Ceza Kanununun 53.. maddesinde
belirtilen süreler geçmiŞ olsa bile; kasten iŞlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da devletin güvenliğine karŞı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin iŞleyiŞine karŞı suçlar, milli savunmaya karŞı suçlar, devlet sırlarına karŞı suçlar ve casusluk, zimmet, irtikâp, rüŞvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıŞtırma, edimin ifasına fesat karıŞtırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûmiyetin bulunmaması Şarttır (SK.m.5/I). İŞveren sendikasının kurucusunun tüzel kiŞi olması halinde tüzel kiŞiyi temsil eden gerçek kiŞide de iŞkolunda fİŞlen çalıŞma Şartı hariç yukarıdaki bütün Şartlar aranır (SK.M.5/II).
2.2.3. Sendikaların kuruluŞ prosedürü
Sendika ve konfederasyonlar önceden izin almaksızın kurulabilir (SK.m.6/I). Sendika kurucuları, sendika merkezinin bulunacağı ilin valiliğine makbuz karŞılığında, dilekçelerine ekli olarak sendika tüzüğünü, kurucuların nüfus cüzdanlarının suretlerini, ikametgah belgelerini, meslek ve sanat özgeçmiŞlerini, sendikanın kurulacağı iŞkolunda fİŞlen çalıŞır olduklarını kanıtlayan belgeler ile sabıka kayıtlarını, ilk genel kurula kadar kuruluŞu sevk ve idare edecekler ile bunların eŞleri ve velayetleri altında çocuklarına ait noterden tasdikli mal bildirimlerini vermek zorundadırlar (SK.m.6/II). Yukarıdaki fıkralarda belirtilen belgeler ve tüzüklerin ilgili valiliğe tevdİŞ ile birlikte sendika veya konfederasyon tüzel kiŞilik kazanır (SK.m.6/IV). Vali, tüzük ve belgelerin birer örneğini derhal ÇalıŞma ve Sosyal Güvenlik, İçiŞleri ve Maliye Bakanlıkları ile ilgili ÇalıŞma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bölge Müdürlüğü‟ne gönderir (SK.m.6/V).
2.3. Sendikaların Organları
Sendikaların, sendikaların Şubelerinin ve konfederasyonların zorunlu organları; genel kurul, yönetim kurulu,
denetleme kurulu ve disiplin kuruludur (SK.m.9/I). Sendika ve konfederasyonlar ihtiyaca göre baŞka organlar
da kurabilirler. Ancak bu organlara zorunlu organların görev, yetki ve sorumlulukları devredilemez (SK.m.9/II). Genel kurul dıŞındaki zorunlu organlara seçilen asıl üye sayısı kadar yedek üye seçilir (SK.m.9/III). İŞçi sendikası, sendika Şubesi ve konfederasyonların genel kurul dıŞındaki zorunlu organlarına seçilebilmek için sendika kurucularında aranan Şartları (SK.m.5) haiz olmak gerekir.
Sendikalar Kanunu uygulamasında yönetim ve denetim kurulu üyeleri yönetici sıfatını taŞırlar (SK.m.9/IV). Ancak yöneticilik güvencesinden sadece baŞkan ve yönetim kurulu üyeleri yararlanabilir (SK.m.29).
2.3.2. Genel kurul
İŞçi sendika Şubesi genel kurulu, üyelerden oluŞur. İŞçi Sendikası Şubesinin faaliyet sahasındaki iŞyerlerinde çalıŞan sendikalı iŞçi sayısı, 500‟ü aŞtığı takdirde Şube genel kurulu delege esasına göre yapılır. İlçe genel kuruluna katılacak delege sayısı 100‟den az 250‟den çok olmamak üzere sendika tüzüğünde belirlenir. İŞçi sendikası genel kurulu, üyelerden, üye sayısı 1000‟i aŞtığı takdirde delegelerden oluŞur. Sendika genel kurulunun delege sayısı 200‟den az 500‟den çok olmamak üzere tüzüğünde belirlenir. İŞveren sendikası genel kurulu üyelerden, üyenin tüzel kiŞi olması halinde temsilcisinden, üye ve temsilci sayısı 1000‟i aŞtığı takdirde delegelerden oluŞur. Sendika genel kurulunun delege sayısı 500‟den çok olmamak üzere tüzüğünde belirlenir.
İŞçi ve iŞveren konfederasyonu genel kurulu, üye sendikalarca seçilen en çok beŞ yüz delegeden oluŞur. Üye
sendikaların genel kurulda kaç delegeyle temsil edileceği konfederasyon tüzüğünde belirlenir. Konfederasyon, sendika ve sendika Şubesi yönetim ve denetleme kurulu üyeleri bu sıfatla kendi genel kurullarına delege olarak katılırlar. Delege sıfatı, müteakip olağan genel kurul için yapılacak delege seçimi tarihine kadar devam eder. Sendika tüzüklerine delege seçilebilmeyi engelleyici hükümler konamaz (SK.m.10). 16 yaŞını doldurmamıŞ olan üyeler genel kurullarda oy kullanamazlar ve delege olamazlar (SK.m.14/son).
Genel Kurul toplantı nisabı üye veya delege tamsayısının salt çoğunluğudur. Tüzükte daha yüksek bir nisap tespit edilebilir. İlk toplantıda yeter sayı sağlanamazsa 2. toplantı en çok 15 gün sonraya bırakılır. Bu toplantıya katılanların sayısı, üye veya delege tamsayısının üçte birinden az olamaz. Genel kurul karar nisabı toplantıya katılan üye veya delege sayısının salt çoğunluğudur. Ancak bu sayı üye veya delege tamsayısının dörtte birinden az olamaz (SK.m.13).
2.3.3. Yönetim kurulu
Sendika ve sendika Şubeleri yönetim kurulları en az 3 en çok 9 üyeden, konfederasyonların yönetim kurulları
ise en az 5 en çok 29 üyeden oluŞur (SK.m.15). Yönetim Kurulu toplantı zamanı ve nisabı sendika veya konfederasyonun tüzüğünde belirtilir. Ancak toplantı nisabı üye tamsayısının salt çoğunluğunun altında tespit edilemez. Yönetim kurulu karar nisabı mevcut üyelerin salt çoğunluğudur. Oyların eŞitliği halinde baŞkanın katıldığı taraf bu çoğunluğu sağlamıŞ sayılır (SK.m.17).
2.3.4. Disiplin kurulu
Disiplin kurulu en az 3 en çok 5 üyeden oluŞur. Disiplin kurulu, sendika veya konfederasyonun tüzüğüne, amaç ve ilkelerine aykırı hareket ettiği ileri sürülen üyeleri hakkında soruŞturma yapar, üyelikten çıkarma dıŞındaki tüzüğünde gösterilen disiplin cezalarını verir ve sonucunu genel kurula ve diğer ilgililere bildirir. Disiplin kurulu toplantılarında, yönetim kurulu toplantılarındaki kurallar uygulanır(SK.m.18).
2.3.5. Denetleme kurulu ve denetçiler
Denetleme kurulu genel kurulca seçilecek 3 denetçiden oluŞur. Ancak Şubelerde denetleme kurulu yerine bir denetçi ile yetinilebilir. Denetleme kurulunun görev ve yetkileri, yönetim kurulu faaliyetlerinin genel kurul kararlarına uygun olarak yapılıp yapılmadığının denetlenmesi; sendika veya konfederasyonun tüzüğüne uygun olarak idari ve mali denetlemede bulunulması; yönetim kurulundan genel kurulun olağanüstü toplantıya çağrılmasının istenmesi; sendika veya konfederasyonun tüzüğünde gösterilen diğer denetleme görevlerinin yapılması; denetleme raporunun hazırlanarak genel kurula sunulması Şeklinde özetlenebilir (SK.m.19).
2.3.6. İŞyeri sendika temsilcileri
Toplu iŞ sözleŞmesi yapmak üzere yetkisi kesinleŞen sendika, iŞyerinde iŞçi sayısı 50‟ye kadar ise 1, 51 ile 100 arasında ise en çok 2, 101 ile 500 arasında ise en çok 3, 501 ile 1000 arasında ise en çok 4, 1001 ile 2000 arasında ise en çok 6, 2000den fazla ise en çok 8 olmak üzere iŞyerinde çalıŞan üyeleri arasından iŞyeri
sendika temsilcisi tayin ederek 15 gün içinde kimliklerini iŞverene bildirir. Bunlardan biri baŞ temsilci olarak
görevlendirilebilir. İŞyeri sendika temsilcisi olabilmek için kurucu olabilmek hususunda 5. maddede belirtilen
Şartları haiz olmak gerekir (SK.m.34).
İŞyeri sendika temsilcileri ve baŞ temsilcisi, iŞyerine münhasır kalmak kaydı ile iŞçilerin dileklerini dinlemek ve Şikayetlerini çözümlemek, iŞçi ve iŞveren arasındaki iŞbirliği ve çalıŞma ahengi ile çalıŞma barıŞını devam ettirmek, iŞçilerin hak ve menfaatlerini gözetmek, iŞ kanunları ve toplu iŞ sözleŞmelerinde öngörülen çalıŞma Şartlarının uygulanmasına yardımcı olmakla görevlidir. Temsilcilerin görevi, sendikanın yetkisi süresince devam eder. İŞyeri sendika temsilcileri bu görevlerini, iŞyerindeki iŞlerini aksatmamak ve iŞ disiplinine aykırı olmamak Şartı ile yerine getirirler (SK.m.35).
2.4. Sendika Üyeliği
2.4.1. Üyelik koŞulları
16 yaŞını doldurmuŞ olup da bu Kanuna göre iŞçi sayılanlar, iŞçi sendikalarına üye olabilirler. 16 yaŞını doldurmamıŞ olanların üyeliği kanuni temsilcilerinin yazılı iznine bağlıdır. Bu Kanun anlamında iŞveren sayılanlar iŞveren sendikalarına üye olabilirler. İŞçi veya iŞveren sendikalarına askeri Şahıslar (Milli Savunma Bakanlığı ile Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığına bağlı iŞyerlerinde bu Kanun anlamında iŞçi olarak çalıŞanlar hariç) üye olamaz ve sendika kuramazlar (SK.m.20-21).
2.4.2. Bireysel sendika özgürlüğü
Sendikaya üye olmak serbesttir. Hiç kimse sendikaya üye olmaya veya olmamaya zorlanamaz. Bir iŞyerindeki iŞçiler yardımcı iŞte çalıŞsalar bile ancak iŞyerinin bağlı olduğu iŞkolunda kurulu sendikaya üye olabilirler. Haklı
bir sebep gösterilmeden üyeliği kabul edilmeyen iŞçinin, 30 gün içinde mahalli iŞ mahkemesinde dava açmak
hakkı vardır. Mahkemenin kararı kesindir (SK.m.22). Aynı zamanda birden çok sendikaya üye olma yasağı
Anayasa değiŞikliği ile ortadan kaldırılmıŞtır.
2.4.3. Üyelik aidatı
Faaliyeti durdurulmayan sendika ve konfederasyonlara üyelerince ödenecek aidatın miktarı tüzüklerinde belirtilir. İŞçi sendikasına iŞçinin ödeyeceği aylık üyelik aidatı tutarı, bir günlük çıplak ücretini geçemez. İŞveren sendikasına iŞverenin ödeyeceği aylık üyelik aidatı tutarı, iŞyerinde iŞçilere ödediği bir günlük çıplak ücretleri toplamını geçemez. Sendika tüzüklerine, üyelik aidatı dıŞında, üyelerden baŞka bir aidat alınacağına iliŞkin hükümler konamaz (SK.m.23).
İŞyerinde uygulanan toplu iŞ sözleŞmesinin tarafı olan iŞçi sendikasının, toplu iŞ sözleŞmesi yapılmamıŞsa veya sona ermiŞse yetki belgesi alan iŞçi sendikasının yazılı talebi ve aidatı kesilecek sendika üyesi iŞçilerin listesini vermesi üzerine, iŞveren sendika tüzüğü uyarınca üyelerin sendikaya ödemeyi kabul ettikleri üyelik aidatını ve Toplu İŞ SözleŞmesi, Grev ve Lokavt Kanunu gereğince sendikaya ödenmesi gerekli dayanıŞma aidatını, iŞçilere yapacağı ücret ödemesinden kesmeye ve kestiği aidatın nevini belirterek tutarını ilgili sendikaya vermeye ve kesinti listesini sendikaya göndermeye mecburdur. Bu aidat dıŞında sendikaya ödenmek üzere bir kesintinin yapılması toplu iŞ sözleŞmesi ile kararlaŞtırılamaz. Yukarıdaki fıkra gereğince sendika tüzüğüne uygun olarak kesilmesi istenilen aidatı kesmeyen iŞveren, ilgili sendikaya karŞı kesmediği
veya kesmesine rağmen bir ay içinde ilgili kuruluŞa göndermediği miktar tutarınca genel hükümlere göre
sorumlu olmasından baŞka aidatı sendikaya verinceye kadar bankalarca iŞletme kredilerine uygulanan en yüksek faizi ödemek zorundadır (SK.m.61).
2.4.4. Üyeliğin devamı ve askıya alınması halleri
İŞçi sendika veya konfederasyonlarının yönetim, denetleme ve disiplin kurullarında görev almalarından dolayı iŞyerinden ayrılan iŞçilerin bu göreve getirildikleri anda üyesi bulundukları sendikalardaki üyelik sıfatları devam eder. Sendikalara üye olmak hakkına sahip olanlardan mevzuat gereğince bir iŞletme veya kurumun yönetim kurullarında veya benzeri kurullarında iŞveren, iŞveren vekili ve iŞçi temsilcisi sıfatıyla bulunanların
da sendika üyeliği devam eder. Askerliği meslek edinmemiŞ bulunan askeri Şahısların bu Kanuna göre sahip
bulundukları hak ve yükümlülükler silahaltında bulundukları süre için askıda kalır. İŞçi sendikası üyesi iŞçinin, geçici olarak iŞsiz kalması veya sendikanın faaliyet alanı içinde kalmak Şartı ile baŞka bir iŞe geçmesi sendika üyeliğini etkilemez (SK.m.24).
2.4.5. Üyeliğin sona ermesi
İŞçi veya iŞveren, sendikada üye kalmaya veya üyelikten ayrılmaya zorlanamaz. Her üye önceden bildirimde bulunmak suretiyle üyelikten çekilebilir. Çekilme bildirimi noter huzurunda münferiden kimliğin tespiti ve istifa edecek kiŞinin imzasının tasdiki ile olur. Çekilme notere baŞvurma tarihinden itibaren biray sonra geçerlidir (SK.m.25/I-II).
2.4.5.2. Üyelikten çıkarılma
Üyenin sendika veya konfederasyondan çıkarılma kararı genel kurulca verilir. Çıkarma kararı çıkarılanlara ve
2. fıkrada gösterilen yerlere yazı ile tebliğ edilir. Çıkarma kararına karŞı üye veya iŞyerinin bağlı bulunduğu ÇalıŞma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bölge Müdürlüğü, kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde iŞ davalarına bakmakla görevli mahalli mahkemeye itiraz edebilir. Mahkeme 2 ay içinde kesin olarak karar verir. Üyelik, çıkarılma kararı kesinleŞinceye kadar devam eder (SK.m.25/III).
2.4.5.3. Üyeliğin kendiliğinden sona ermesi
İŞveren veya iŞveren vekili sıfatını kaybedenlerin, iŞveren sendika veya konfederasyonlarındaki üyelikleri ve görevleri, bu sıfatı kaybettikleri tarihte kendiliğinden sona erer. Ancak, tüzel kiŞiliği temsilen iŞveren vekili sıfatı ile iŞveren sendikalarına üye olanların bu sıfatı kaybetmeleri halinde, tüzel kiŞiliğin üyeliği düŞmez, iŞveren vekilinin sendika veya konfederasyon organlarındaki görevleri sona erer (SK.m.25/IV).
Bağlı bulundukları, kanunla kurulu kurum ve sandıklardan yaŞlılık, emeklilik veya malullük aylığı veya toptan ödeme alarak, iŞten ayrılan iŞçilerle, iŞkolunu değiŞtiren iŞçilerin sendika üyeliği sona erer. ÇalıŞmaya devam edenler hakkında bu hüküm uygulanmaz. Ancak, sendika Şubesi, sendika veya konfederasyonların yönetim
ve denetim kurullarındaki görevleri sırasında yaŞlılık, emeklilik veya malullük aylığı ya da toptan ödeme alan
yöneticilerin sendika üyeliği, görevleri süresince ve yeniden seçildikleri sürece devam eder (SK.m.25/VI).
2.5. Konfederasyon Üyeliği
Bir konfederasyona üye olmak ve üyelikten çekilmek sendikanın genel kurulu kararına bağlıdır. Bu karar, sendikanın genel kurul üye veya delege tamsayısının salt çoğunluğu ile alınır. Sendika tüzüğünde daha yüksek bir nisap tespit edilebilir. Sendikalar aynı zamanda birden fazla konfederasyona üye olamazlar. Birden fazla konfederasyona üye olunması halinde tüm üyelikler geçersizdir (SK.m.26).
2.6. Sendika Özgürlüğünün Korunması
2.6.1. İŞçi sendikası ve konfederasyonu yöneticiliğinin teminatı
Sendika ve konfederasyonların yönetim kurullarında veya baŞkanlığında görev aldığı için kendi isteği ile çalıŞtığı iŞyerlerinden ayrılan iŞçiler, bu görevlerinin seçime girmemek, yeniden seçilmemek veya kendi istekleriyle çekilmek suretiyle son bulması halinde, ayrıldıkları iŞyerinde iŞe yeniden alınmalarını istedikleri takdirde, iŞveren, talep tarihinden itibaren en geç bir ay içinde bu iŞçileri o andaki Şartlarla eski iŞlerine veya eski iŞlerine uygun bir diğer iŞe, diğer isteklilere nazaran öncelik vererek almak zorundadır. Bu takdirde, iŞçinin eski kıdem hakları ve ücreti saklıdır. Bu hak, sendika veya konfederasyonlardaki yöneticilik görevinin sona ermesinden baŞlayarak 3 ay içinde kullanılabilir. Yönetim kurulundaki ve baŞkanlıktaki görevleri ile ilgili fİŞllerinden dolayı hüküm giymiŞ olanlar bu haktan yararlanamazlar. Bu haklardan sendika Şube yönetim kurulu üyeleri ile baŞkanları da yararlanırlar (SK.m.29).
2.6.2. İŞyeri sendika temsilcilerinin teminatı
İŞyeri sendika temsilcisinin belirsiz süreli hizmet akdinin iŞveren tarafından feshinde İŞ Kanunu‟nun iŞ güvencesine iliŞkin hükümleri (İK.m.17-21) uygulanır. Temsilcinin hizmet akdinin sadece temsilcilik faaliyetlerinden dolayı feshedilmesi halinde, İŞ Kanunu‟nun 21. maddesinin 1. fıkrası uyarınca en az bir yıllık ücreti tutarında tazminata hükmedilir. İŞveren, yazılı rızası olmadıkça iŞyeri temsilcisinin çalıŞtığı iŞyerini değiŞtiremez veya iŞinde esaslı bir tarzda değiŞiklik yapamaz. Aksi halde değiŞiklik geçersiz sayılır (SK.m.30).
2.6.3. Sendikaya üye olup olmama özgürlüğünün teminatı
2.6.3.1. Genel ilkeler
İŞçilerin iŞe alınmaları, belli bir sendikaya girmeleri veya girmemeleri veya belli bir sendikadaki üyeliği muhafaza veya üyelikten istifa etmeleri veya sendikaya girmeleri veya girmemeleri Şartına bağlı tutulamaz (SK.m.31/I). Toplu iŞ sözleŞmelerine ve hizmet akitlerine bu hükme aykırı kayıtlar konulamaz (SK.m.31/II). İŞveren, bir sendikaya üye olan iŞçilerle sendika üyesi olmayan iŞçiler veya ayrı sendikalara üye olan iŞçiler arasında, iŞin sevk ve dağıtımında, iŞçinin mesleki ilerlemesinde, iŞçinin ücret, ikramiye ve primlerinde, sosyal yardım ve disiplin hükümlerinde ve diğer hususlara iliŞkin hükümlerin uygulanması veya çalıŞtırmaya son verilmesi bakımından herhangi bir ayırım yapamaz (SK.m.31/III). Ücret, ikramiye, prim ve paraya iliŞkin sosyal yardım konularında toplu iŞ sözleŞmesi hükümleri saklıdır (SK.m.31/IV). İŞçiler, sendikaya üye olmaları veya olmamaları, iŞ saatleri dıŞında veya iŞverenin rızası ile iŞ saatleri içinde, iŞçi sendika veya konfederasyonlarının faaliyetlerine katılmalarından dolayı iŞten çıkarılamaz veya herhangi bir nedenle farklı
muameleye tabi tutulamazlar (SK:m.31/V).
2.6.3.2. Özgürlüğün güvencesi: Sendikal tazminat ve iŞe iade davası
İŞverenin, hizmet akdinin feshi dıŞında, 3.3. ve 5.5. fıkra hükümlerine aykırı hareket etmesi halinde, iŞçinin
bir yıllık ücret tutarından az olmamak üzere tazminata (sendikal tazminat) hükmedilir. Sendika üyeliği veya
sendikal faaliyetlerden dolayı hizmet akdinin feshi halinde ise, İŞ Kanunu‟nun iŞ güvencesine iliŞkin (İK.m.18-
21) hükümleri uygulanır. İŞçi iŞe iade davası açabilir. Ancak, İŞ Kanunu‟nun 21. maddesinin 1. fıkrası uyarınca ödenecek tazminat (iŞe baŞlatmama tazminatı)iŞçinin bir yıllık ücret tutarından az olamaz (SK.m.31/VI).
İŞ güvencesi kapsamı dıŞındaki iŞçiler, sendika üyeliği veya sendikal faaliyetlerden dolayı hizmet akdinin feshi iddiası ile doğrudan sendikal tazminat davası açabilirler. Bu davada, ispat yükümlülüğü iŞverendedir. Sendikal tazminatın miktarı iŞçinin bir yıllık ücretinden az olamaz (SK.m.31/VII).
2.7. Sendika ve Konfederasyonların Faaliyetleri
2.7.1. Sendikaların çalıŞma hayatına iliŞkin faaliyetleri:
Toplu iŞ sözleŞmesi akdetmek; toplu iŞ uyuŞmazlıklarında, ilgili makama, arabulucuya, hakem kurullarına, iŞ mahkemelerine ve diğer yargı organlarına baŞvurmak; çalıŞma hayatından, mevzuattan, toplu iŞ sözleŞmesinden, örf ve adetten doğan hususlarda iŞçileri ve iŞverenleri temsilen veya yazılı baŞvuruları üzerine, nakliye, neŞir veya adi Şirket mukaveleleri ile hizmet akdinden doğan hakları ve sigorta haklarında üyelerini ve mirasçılarını temsilen davaya ve bu münasebetle açtığı davadan ötürü husumete ehil olmak; grev veya lokavta karar vermek ve idare etmek sendikaların çalıŞma hayatına iliŞkin faaliyetleridir (SK.m.32).
2.7.2. Sendika ve konfederasyonların sosyal faaliyetleri
ÇalıŞtırmayı doğuran hukuki iliŞkilerde sosyal sigortalar, emeklilik ve benzeri hakların kullanılması ile ilgili olarak üyelerine ve mirasçılarına adli yardımda bulunmak; kanun ve uluslararası antlaŞma hükümlerine göre toplanan kurullara temsilci göndermek; iŞçilerin veya iŞverenlerin mesleki bilgilerini artıracak, milli tasarruf ve yatırımın geliŞmesine, reel verimliliğin artmasına hizmet edecek kurs ve konferanslar tertiplemek; sağlık ve spor tesisleri, kütüphane, basım iŞleri için gerekli tesisleri kurmak, iŞçilerin boŞ zamanlarını iyi ve nezih Şekilde geçirmeleri için imkanlar sağlamak; herhangi bir bağıŞta bulunmamak kaydı ile evlenme, doğum, hastalık, ihtiyarlık, ölüm, iŞsizlik gibi hallerde yardım ve eğitim amacıyla sandıklar kurulmasına yardımcı olmak
ve nakit mevcudunun %5‟inden fazla olmamak kaydıyla bu sandıklara kredi vermek; herhangi bir bağıŞta bulunmamak kaydı ile üyeleri için kooperatifler kurulmasına yardım etmek ve nakit mevcudunun %10‟undan fazla olmamak kaydıyla bu kooperatiflere kredi vermek; üyelerinin mesleki eğitim, bilgi ve tecrübelerini yükseltmek için çalıŞmak; teknik ve mesleki eğitim tesisleri kurmak; nakit mevcudunun % 40‟ından fazla olmamak kaydı ile sınai ve iktisadi teŞebbüslere yatırımlar yapmak; üyelik Şartı aranmaksızın, nakit mevcutlarının %25‟ini aŞmamak kaydıyla ve yönetim kurulu kararıyla, ilgili bakanlıklara devretmek üzere eğitim, sağlık, rehabilitasyon veya spor tesisleri kurmak veya bu amaçla kamu kurum ve kuruluŞlarına ayni ve nakdi yardımda bulunmak, yurt içinde veya yurt dıŞında yangın, su baskını, deprem gibi tabİŞ afetlerin vukuunda doğrudan veya yetkili makamlar aracılığıyla afet bölgesinde konut, eğitim, sağlık veya rehabilitasyon tesisleri yapmak veya bu amaçla kamu kurum ve kuruluŞlarına ayni ve nakdi yardımda
bulunmak sendika ve konfederasyonların sosyal faaliyetleridir (SK.m.35).
2.7.3. Sendika ve konfederasyonlara yasaklanmıŞ olan faaliyetler
2.7.3.1.Temel yasak faaliyetler
Sendika ve konfederasyonlar T.C. Anayasasının 14. maddesindeki yasaklara aykırı hareket edemeyecekleri gibi yönetim ve iŞleyiŞleri Anayasada belirlenen Cumhuriyetin niteliklerine ve demokratik esaslara aykırı olamaz (SK.m.37/I).
2.7.3.2. Siyasi alana iliŞkin yasaklar
Sendika ve konfederasyonlar, amaçları dıŞında faaliyette bulunamazlar. Siyasi partilerin ad, amblem, rumuz veya iŞaretlerini kullanamazlar (SK.m.37/II).
2.7.3.3. Ticari faaliyet yasağı
Sendika ve konfederasyonlar ticaretle uğraŞamazlar. Sendika ve konfederasyonlar elde ettikleri gelirleri üyeleri ve mensupları arasında dağıtamazlar. Ancak grev ve lokavt süresince tüzüklerine göre üyelerine yapacakları yardımlar bu hükmün dıŞındadır (SK.m.39).
2.7.3.4. Yardım ve bağıŞ alma yasağı
Genel ve katma bütçeli idarelerle mahalli idareler ve bunlara bağlı sabit ve döner sermayeli kurumlar, sermayesinin tamamı devlet tarafından verilmek suretiyle kurulan iktisadi kuruluŞ ve kurumlarla sermayelerinde devletin iŞtiraki bulunan bankalar, sigorta Şirketleri, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluŞları dahil olmak üzere özel kanunlarla kurulan bankalar ve kuruluŞlar bu fıkrada sözü geçen idare, kuruluŞ ve bankalar tarafından ödenmiŞ sermayesinin en az yarısına katılmak suretiyle kurulan kuruluŞlarla bunların aynı oranda katılması ile kurulan kurumlar ve siyasi partiler sendika ve konfederasyonlara mali yardım ve bağıŞta bulunamazlar. Sendika ve konfederasyonlar da bu gibi yardım ve bağıŞları kabul edemezler (SK.m.40/II).
Sendika ve konfederasyonlar, kendilerinin veya Türkiye Cumhuriyeti‟nin üyesi bulunduğu uluslararası kuruluŞlardan baŞka dıŞ kaynaklardan, Bakanlar Kurulundan izin almadıkça yardım ve bağıŞ kabul edemezler (SK.m.40/III).
İŞçi sendika ve konfederasyonları, iŞverenlerden, bu Kanun ve diğer kanunlara göre kurulu iŞveren kuruluŞlarından, ,esnaf ve küçük sanatkarlar kuruluŞlarından, derneklerden, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluŞlarından ve vakıflardan yardım ve bağıŞ alamazlar (SK.m.40/IV).
İŞveren sendika veya konfederasyonları da iŞçi sendika veya konfederasyonlarından, iŞçilerden, esnaf ve küçük sanatkarlar kuruluŞlarından, derneklerden kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluŞlarından ve vakıflardan yardım ve bağıŞ alamazlar (SK.m.40/V).
2.7.3.5. İŞçi – İŞveren kuruluŞlarının karŞılıklı iliŞkilerine iliŞkin yasaklar
İŞçiler ve iŞçi sendika ve konfederasyonları, bu Kanun veya diğer kanunlara göre kurulu iŞveren kuruluŞlarına; iŞverenler ve iŞveren kuruluŞları da, iŞçi sendika ve konfederasyonlarına üye olamazlar; gerek doğrudan doğruya, gerek temsilcileri veya mensupları veya araya koyacakları diğer kimseler vasıtasıyla bir diğerinin kurulmasına, idare ve faaliyetine müdahalede bulunamazlar (SK.m.38/I).
Bir iŞçi sendika veya konfederasyonunu, bir iŞverenin veya bu Kanun veya diğer kanunlar gereğince kurulu
bir iŞveren kuruluŞunun kontrolüne tabi tutmak veya bunların nüfuzu altında iŞçi sendika veya konfederasyonu kurulmasını teŞvik ve tahrik etmek yasaktır (SK.m.38/II).
2.8. Sendika ve Konfederasyonların Faaliyetlerinin Durdurulması ve Kapatılması
2.8.1. Tüzük ve belgelerde kanuna aykırılık
KuruluŞ sırasında kanuna aykırılık veya eksiklik sebebiyle SK.m.6/VII uyarınca, ÇalıŞma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, İçiŞleri Bakanlığı veya ilgili valilikçe baŞvurulması halinde, görevli mahalli mahkeme gerekli gördüğü takdirde kurucuları da dinleyerek 3 iŞgünü içinde sendika veya konfederasyonun faaliyetlerinin durdurulmasına karar verebilir. Mahkeme kanuna aykırılığın veya eksikliğin giderilmesi için 6060 günü aŞmayan bir mehil verir (SK.m.54/I). Tüzük ve belgelerin kanuna uygun hale getirilmesi üzerine mahkeme durdurma kararını kaldırır (SK.m.54/II). Verilen mehil sonunda tüzük ve belgeler kanuna uygun hale getirilmemiŞse, mahkeme sendika veya konfederasyonun kapatılmasına karar verir. Bu karar kesindir (8SK.m.54/III).
2.8.2. Kanuna aykırı yardım ve bağıŞ alma
SK.m.40/III hükmüne aykırı olarak kendilerinin veya Türkiye Cumhuriyeti‟nin üyesi bulunduğu uluslararası kuruluŞlardan veya baŞka dıŞ kaynaklardan Bakanlar Kurulundan izin almadan yardım veya bağıŞ kabul ettikleri takdirde iŞ davalarına bakmakla görevli mahalli mahkeme, üyelerden birinin veya valinin veya ÇalıŞma ve Sosyal Güvenlik Bakanının baŞvurması üzerine, sendika veya konfederasyonun faaliyetini 3 aydan
6 aya kadar durdurur ve alınan yardım Hazineye intikal ettirilir (SK.m.56/I).
2.8.3. Organlara üye seçiminde kanuna aykırılık
SK.m.5 hükmünde sayılan suçlardan biriyle mahkum olanlardan birine, sendika, sendika Şubesi veya konfederasyon organlarında görev verildiğinin valilik veya ÇalıŞma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı‟nca tespiti halinde, bu makamlarca görevlendirilen kiŞinin görevine son verilmesi ilgili sendika veya konfederasyona bildirilir. Bildirimi takip eden 5 iŞgünü içinde sendika veya konfederasyonca ilgilinin görevine son verilmediği takdirde, 1.1. fıkradaki usule uygun olarak sendika veya konfederasyonun faaliyeti 6 aydan 1 yıla kadar durdurulur ve yöneticilerin görevlerine son verilir. Tekrar faaliyete geçebilme, kanun hükümlerine uygun
olarak görev verilmesi veya seçim yapılmasına bağlıdır (SK.m.56/II).
2.8.4. Cumhuriyetin temel ilkelerine aykırı amaç ve faaliyetler
Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmak, Türk Devleti‟nin ve Cumhuriyetin varlığını tehlikeye düŞürmek, temel hak ve hürriyetleri yok etmek, devletin bir kiŞi veya zümre tarafından yönetilmesini veya sosyal bir sınıfın diğer sosyal sınıflar üzerinde egemenliğini sağlamak veya dil, ırk, din ve mezhep ayrımı yaratmak amaçları güden veya bu yolda faaliyette bulunan sendika ve konfederasyonlar Cumhuriyet savcısının istemi üzerine iŞ davalarına bakmakla görevli mahalli mahkeme kararı ile kapatılır. Yukarıdaki fıkra uyarınca açılan davalar sebebiyle görevli mahkemeler yargılamanın her safhasında talep üzerine veya re’sen sendika veya konfederasyonların faaliyetlerinin durdurulmasına ve yöneticilerinin görevlerine son verilmesine karar verebilir (SK.m.58).
2.8.5. Faaliyetin durdurulmasında kayyım tayini
Faaliyeti durdurulan sendika veya konfederasyonun mallarının idaresi ve menfaatlerinin korunması ve durdurma süresi sonunda yeniden faaliyete geçebilmesi için genel kurul yapılması Medeni Kanun hükümleri gereğince tayin olunacak 1 veya 3 kayyım tarafından sağlanır (SK.m.57).
Incoming search terms:2821 sayılı kanun (1)2821 Sayılı SENDİKALAR KANUNU son hali (1)sendika kanunu (1)sendikar kanunu (1)
Etiketlenmiş iş ve meslek danışmanlığı döküman, İŞ VE MESLEK DANIŞMANLIĞI sertifika, iş ve meslek danışmanlığı sınav.Yer işareti koy permalink.	« TEMEL ÇALIŞMA MEVZUATI