5 Soruda Taksim Gezi Parkı Olaylarının Genel Bir Değerlendirilmesi İstanbul 5°
5 Soruda Taksim Gezi Parkı Olaylarının Genel Bir Değerlendirilmesi Taksim Gezi Parkı’ndaki eylemcilerle yapılan bazı anketlerden de anlaşıldığı gibi bu olaylar ülkemizde şimdiye kadar görülenlerden farklı bir karaktere sahiptir; homojen bir katılım yoktur. Eylemcilerin çoğunluğunu 25 yaş ortalamasındaki gençler oluştursa da, daha yaşlı kesimlerden birçok insan meydanlara gelmiştir.
NURİ GÜRGÜR-TÜRK OCAKLARI ESKİ GENEL BAŞKANI
Mimar ve Mühendis Odalarında yarım yüzyıldır egemen olan dogmatik sol zihniyet, karşı olmayı, engel çıkarmayı maalesef varlık sebebi saymıştır. Bu kuruluşların “köprüye hayır”, “otoyollar gereksiz” gibi çıkışlarına sık sık şahit olduk. Taksim olaylarında popüler hale getirilen, Che Guevera hayranı, isminin başındaki Ç harfini orak çekice benzeterek ideolojik tavrını açıklayan, “Çarşı her şeye karşı” sloganını benimseyen bir maço grubuyla, TMMO gibi elit bir kesimin aynı çizgide buluşması aydınlarımız adına düşündürücü bir tablodur. Bütün bunlara rağmen Taksim ile ilgili proje saklı tutulmamalı, itirazlar ciddiye alınmalı, olayların çığırından çıkmasından sonra yapılan açıklamalar vaktinde yapılmalı, özellikle yargı kararına uyulacağı belirtilmeliydi. Ancak bunlar yapılmasına rağmen tepkiler sürdürülürse “buyurun halka gidelim, oylama yapalım” kozu kullanılmalıydı. Bu arada 17 günlük elem verici süreçte hükümet yetkililerinin açıklamaları arasında önemli farklılıklar olduğu, Cumhurbaşkanının üslubuyla Başbakanınkinin örtüşmediğini de belirtmek gerekir.
Sonuç alarak iktidar gelişmeleri doğru yönlendirerek toplum psikolojisini kontrol altına almayı, süreci yönetmeyi, tansiyonu düşürmeyi başaramadı. SORU – 2: Olayların siyasal ve ideolojik bir tabanı var mıdır, sol örgütlerin rolü ve etkileri nedir?
CEVAP : Taksim Gezi Parkı’ndaki eylemcilerle yapılan bazı anketlerden de anlaşıldığı gibi bu olaylar ülkemizde şimdiye kadar görülenlerden farklı bir karaktere sahiptir; homojen bir katılım yoktur. Eylemcilerin çoğunluğunu 25 yaş ortalamasındaki gençler oluştursa da, daha yaşlı kesimlerden birçok insan meydanlara gelmiştir. Kadın katılımcılar hayli fazladır. Bazıları burada karşılaşabilecekleri tehlikeleri bir yana bırakarak küçük çocuklarını alıp gelecek kadar hırslı ve romantiktir. Eylemcilerin %70’e yakını CHP taraftarı olduklarını ancak organik bir bağlantılarının bulunmadığını belirtmişlerdir. İlk saatlerden itibaren bilinen legal ve illegal bütün sol örgütler, partiler olayların içindedirler. BDP Apo posterleri ve parti afişleriyle eylemleri desteklediğini ortaya koymuştur. İlk tutuklanan 4 kişi SDP üyesidir. Kendilerini doktor gibi gösteren beyaz önlüklü 3 kişinin de sabıkalı militanlar oldukları açıklandı. Asılan afiş ve pankartlarda, yazılan yazılarda bilinen radikal sol sloganların, örgüt isimlerinin yoğun şekilde kullanılması bu kesimlerin baştan itibaren rol kapma yarışında olduklarını, kontrolü ele almaya çalıştıklarını göstermektedir. Radikal sol örgütler yıllardır Türkiye’de bulamadıkları insan malzemesini, öfkeli ve tepkili kitleleri önlerinde hazır bulunca doğal olarak bundan yararlanmak istediler. Oluşturulan Taksim Platformu ağırlıklı olarak TMMO, DİSK, KESK gibi kuruluşların üye ve yöneticilerinden ve aynı paraleldeki isimlerden meydana geliyordu. Dolayısıyla bu platform çevre duyarlılığı, yeşile saygı gibi ilkelerle hareketi başlatsa da bunlar kısa zamanda unutuldu; siyasal söylemler ve istekler etrafında bir araya gelen bu öfkeli kalabalıkları yönlendirerek politik hedeflerine ulaşmak isteyen bir hareket ortaya çıktı. Nitekim Gezi Parkı’nı tahliye edip etmeme hususunu görüşen eylemcilerin sabah saatlerinde yayınladıkları bildiride amacın başlangıcından nasıl uzaklaştığı açıkça görülmektedir: “Artık talep yelpazemiz çok daha geniş. AKP iktidarı, her geçen gün daha da artırdığı baskıcı uygulamalarından vazgeçmedikçe biz Gezi’den çıkmayacağız.” SORU-3: Eylemlerde yer alan binlerce gencin sosyolojik, psikolojik ve ideolojik görünümü ne anlatıyor? CEVAP : Son operasyonlarla parkın ve meydanın boşaltılmış olması meselenin bittiği anlamına gelmez. 17 gün boyunca ortaya çıkan tablo bütün yönleriyle doğru okunmalıdır. 25 yaş ortalamasındaki bu insanlar, buluğ çağlarından itibaren 13 yıldır AK Parti iktidarının yürüttüğü eğitim politikalarına göre işleyen okullarda yetiştiler. Sayın Başbakan ve kurmayları miting alanlarında önümüzdeki seçimlerde sandığa getirmek üzere seçmen derlemeye çalışmadan önce, serinkanlılıkla bir durum değerlendirmesi yapmalıdır. Gerçekler olduğu gibi görülmeli, eğitim hayatımızın ilkokuldan üniversitelere kadar, nasıl bir çıkmaz içerisinde bocalamakta olduğu fark edilmelidir. Türkiye’nin en az yüz elli yıllık kanayan bir yarası olan bu eğitim (maarif) meselesine çözüm bulmak iktidarın öncelikli konusu olmalıdır.
Gündemdeki İmam Hatip okulları, İlahiyat Fakülteleri gibi dinî tedrisat yapan okulların açılması “dindar bir nesil” arzusunu gerçekleştirmiyor. Tam tersine aynı nesiller içerisinde kutuplaşmalar artıyor; seküler, laik, bireyci, hedonist bir anlayışa sahip nesiller oluşuyor. Bu gençler iletişim teknolojisini yürümeyi bile öğrenmeden kavrıyorlar. Sosyal medya denilen muazzam organizasyon içerisinde ülke içinde ve dışında binlerce insanı bağlantılı kılan bir haberleşme ağı oluşuyor. Bu nesiller uzun uzadıya okumak yerine mesajlaşarak kişilik kazanıyorlar. Sadece kendi doğrularına, değerlerine inanıyorlar; kendilerine karışılmasından, yönlendirilmekten nefret ediyorlar. Söylemleriyle, görüntüleriyle, sosyal medya kullanma becerileriyle Batılılar bu genç kesimi çağdaş buluyor, kendisinden sayıyor. Dolayısıyla eylemlerine geniş bir kredi açıyor. Başbakan’ın ve İstanbul Valisi’nin bu kesimin temsilcileriyle yaptıkları toplantıda ortak bir dilin oluşmamasını kimse yadırgamamalıdır. Bu genç kesim varlığını sürdürdüğüne göre, Taksim’de başlayan olaylar polisin operasyonlarıyla bitmeyecek, sürecektir. İktidar bu gerçeği görmediği sürece sorunlar daha da derinleşip genişleyecektir.
SORU-4: Olaylarda dış faktörlerin rolü ve etkileri nedir? CEVAP: Hangi düşüncede olursa olsun ülkemizin bütünlüğü ve devletimizin bekası konusunda duyarlılığı olan herkes gerçeği görmek zorundadır. Ali Babacan’ın dediği gibi “Türkiye kıskanılan, çekinilen bir ülke” konumundadır. Bu Garpçı aydınlarımızın iddia ettikleri gibi asılsız bir paranoya değil, siyasal, sosyal ve ekonomik bir realitedir. Gezi olaylarında Batı’nın bu yüzünü bir kere daha görmüş olduk. Başta kendi ülkeleri olmak üzere Dünya’nın her tarafında hemen her gün yaşanan toplumsal gerginlikleri, facialara yol açan çatışmaları çoğu kere görmeyen, gündemine almayan ABD ve Avrupa medyası, günlerce Taksim’den canlı yayın yaptı. Batı basınında düzinelerce yazı yayınlandı, Türkiye manşet haber yapıldı. Bunun sadece insani ve demokratik bir tavırdan kaynaklandığını kimse öne sürmesin; çünkü doğru değil. ABD’de Georgetown Üniversitesi bünyesinde faaliyet gösteren ve Amerikan dış politikasının yönlendirilmesinde etkili olan bir düşünce kuruluşu vardır. Birkaç yıl önce Ukrayna-Gürcistan gibi ülkelerde ortaya çıkıp yönetimleri değiştiren toplumsal başkaldırıların arka planında bu kuruluşun bulunduğunu herkes biliyor. Bu merkezin son zamanda Türkiye’yi konu alması rastlantı değildir. Kitleleri belirli slogan ve yorumlarla nasıl harekete geçirebileceklerini iyi biliyorlar. Ukrayna’da ilk başta sönük bir görünüm sergileyen direniş, insanlara turuncu giysiler giydirilerek motive edildi. Sonuçta bu üniformal görünümle “turuncu devrim” diye adlandırılan eylem hedefine ulaştı. Batı’daki Türkiye karşıtlığının çeşitli nedenleri var. Bilinen oryantalist anlayış, “şark projesi”, Osmanlı-Türk fobisi vb. tarihi faktörler bir yana bırakılsa da, son dönemlerde husumeti pekiştiren çeşitli gelişmeler yaşandı. Bir kere başta ABD olmak üzere, Batı kamuoyu üzerinde büyük etkisi bulunan Yahudi lobisi elinde bulundurduğu medyasıyla, siyasetçileriyle, sivil toplum kuruluşlarıyla tam anlamıyla cephe açmış durumda. Başbakan Erdoğan’ın birkaç yıl önce Bilderberg toplantısında İsrail Cumhurbaşkanı’na söylediklerini unutmuyorlar. Türkiye’nin Gazze konusundaki tutumunu, İran’a müdahaleye sıcak bakmamasını, diplomatik ilişkileri askıya almasını İsrail’e düşmanlık olarak algılıyorlar. Başbakan Erdoğan’ın İslâmcı ve Yahudi aleyhtarı olduğuna inanıyorlar. Mavi Marmara konusunda özür dilemeye mecbur olmalarını içlerine sindiremiyorlar. Yahudi lobisinin ABD yönetiminde ve Batı kamuoyundaki etkisi nedeniyle Türkiye’nin başı ağrımaya devam edecektir. Diğer taraftan Türkiye Mayıs ayında iki büyük projeyi gerçekleştirmek üzere düğmeye bastı: Kanal İstanbul ve yeni havaalanı. Bunların ikisi de sadece ülkemizi değil, Batılı merkezleri de çok yakından ilgilendiriyor. Çünkü Kanal İstanbul ile boğaza paralel yeni bir güzergâh oluşacak, böylece Montreu Sözleşmesi’nin Türkiye’yi bağlayan hükümleri geçersiz hale gelecek. Üçüncü havalimanı ise, kapasitesiyle İstanbul’un bir finans merkezi olmasının önünü açacak; Londra ve Frankfurt gibi iki büyük finansal ve ekonomik alan gölgede kalacak. Bu ihtimal buraları merkez yapmış olan büyük Batılı finans kuruluşlarının doğal olarak işine gelmiyor.
CEVAP: Türkiye ekonomisinin olumlu görünümünün yanında çözüm bekleyen çok ciddi yapısal sorunları vardır. Avrupa’da yaşanan ekonomik krizden en az etkilenen ülkelerden biri olduğumuz doğrudur. 3 kredi değerlendirme kuruluşunun art arda notumuzu yükseltmesi, IMF’ye borcumuzun kapatılması kuşkusuz olumlu bir tablodur. Ancak bunların yanında cari açık problemimiz devam ediyor. Evvelki ay % 50 oranında bir artış görüldü. İhracatımızın 155 milyar dolara ulaşması elbette gurur vericidir. Fakat unutulmamalıdır ki her 100 liralık ihracatı yapabilmek için 73 liralık ara mal ithalatı yapmak mecburiyetinde olmamız yapısal sorunlarımızın ciddiyetini gösteriyor. Güney Kore’nin ihracatının % 23’ü ileri teknoloji ürünleri iken bu oran Türkiye ihracatının % 2.2’sini geçmiyor.
Bu gerçekler şunu gösteriyor. Ekonomimizin beklenmeyen olumsuz faktörler karşısında direnç kabiliyeti sınırlıdır. Bu açıdan ekonomik ve finansal dengelerimizi bozacak gelişmeleri olabildiğince engellemek mecburiyetindeyiz. Taksim olaylarının ekonomimizdeki olumsuz etkilerinin bilançosu henüz tam olarak ortaya çıkmadı. Ancak şimdiden görünen manzara iç açıcı değildir. Faizlerin yükselme eğilimine girmesi söylendiği gibi, faiz lobisine kazandırmıyor; kredi kullanarak yatırım yapma durumunda olan girişimciler giderek ağırlaşan yüklerle karşı karşıya kalıyorlar. Sonuçta yatırım yapma eğilimi azalıyor. En büyük gelir kaynaklarımızdan biri olan turizmde İstanbul’dan başlayarak sıkıntılar hızla artıyor. Yaz aylarında İstanbul’a binlerce yabancının gelmesine yol açacak uluslararası kongreler, konserler, festivaller, toplantılar art arda iptal ediliyor, yahut erteleniyor. Bu aylarda İstanbul’u dolduran Batı’lı ve Arap turistlerin yoğunluğunun azaldığı bir gerçek. Kapalıçarşı’da cirolar yarıya yakın düşmüş durumda. Otellerde rezervasyon iptalleri artıyor. Bu olumsuz gelişmelerin sahillere ne ölçüde yansıyacağını pek yakında göreceğiz. Büyükşehirlerde halk alışverişe yönelmiyor. Lokantalar geceleri artık müşteri bulamıyor. Ankara’da Atatürk Bulvarı üzerindeki işyerleri günlerdir kan ağlıyor. Göstericilerin zarar verdikleri kamu malları ve binaların bilançosu ise ayrı bir dert. Bu olumsuz tablonun bu yılki büyüme rakamını ciddi şekilde etkilemesi, Mayıs ayına kadar öngörülen % 4.5’luk rakamın tutmaması muhtemeldir. Kısacası Türkiye’yi sadece toplumsal anlamda değil ekonomimiz açısından da uzun ve sıcak bir yaz bekliyor.