Prof. Dr. Ali Nezihi Bilge - Koronavirüs neleri etkilemekte? (Tehlike Çanları çalıyor mu?)
Giriş Tarihi : 27-02-2020 19:45
Koronavirüs neleri etkilemekte? (Tehlike Çanları çalıyor mu?)
Hemen hemen bütün dünyayı tehdit eden Koronavirüs salgını, aynı zamanda petrol ve LNG talebini de etkilemekte ve dolayısıyla fiyatların düşmesine, yenilenebilir enerji, özellikle de güneş enerjisi ekipmanı üretiminin yavaşlamasına ve bazı elektrikli araç üreticilerinin üretimi durdurmalarına neden olmaktadır.
Yaşamlarını yitirenlere ve hastanelerde yoğun bakımda yatanlara ilave olarak yaşamak zorunda olan biz insanlar ise şaşkın durumdayız. Dünyanın en büyük ikinci ekonomisi ve petrol ve doğalgazın en büyük tüketicisi olarak Çin’de ortaya çıkan ölümcül koronavirüs, herşeyi olduğu gibi küresel enerji piyasasını da olumsuz yönde etkilemektedir. Çin’de üretimdeki yavaşlama ve ulaşım darboğazları enerji sektörü ile ilgili endişeleri arttırmaktadır. Çin’de koronavirüs vakasının ilk çıkışından bu yana, petrol talebi ve fiyatları düşmekte, sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) sevkiyatı aksamakta, güneş enerjisi ekipmanı üretimi yavaşlamakta ve elektrikli araç üreticileri bazı fabrikalarında üretimi durdurmaktadırlar.
Çin çıkışlı virüs Çin’de şu ana kadar 2000’den fazla insanın ölümüne yol açarken, 35 farklı ülkede virüs vakasına rastlanmıştır. IHS Markit raporuna göre, virüs 2003 yılındaki SARS virüsünden çok daha etkili olmakta ve Çin ve dünya ekonomilerini olumsuz yönde etkilemektedir.
Analistler şimdiye kadar rüzgâr türbini ve güneş paneli ekipmanlarının tedarikinde önemli bir sorun yaşanmadığını, ancak fabrika kapanışları ve karantinalar devam ederse bunun değişebileceğine dikkat çekmektedirler. Özellikle tedarikte Çin’e derinden bağımlı olan güneş sektörü için bunun daha belirgin olacağını ve rüzgârda tedarik çeşitliliğinin daha fazla olması nedeniyle etkisinin daha az görüleceğini ifade edilmektedir. Güneş paneli ekipmanlarından wafer ve camlarda şimdiden tedarik sıkıntısı yaşanmaya başlandığı ve yakın zamanda stokların da azalmasıyla fiyatların yükselebileceği kaydedilmektedir.
Dünya devi ABD’li elektrikli araç üreticisi Tesla, koronavirüsten diğer elektrikli araç üreticilerine göre daha fazla etkilenmiştir. Tesla, yeni Çin fabrikasının ve Çin’deki tüm mağazalarının kısa bir süre için kapanacağını ve Model 3’ün Şubat teslimatlarının gecikeceğini şimdiden açıklamıştır.
Koreli otomobil üreticileri Hyundai Motor Co. ve Kia Motors Corp., Çin'den kritik parçalar gelmediği için Güney Kore'deki fabrikalarında operasyonları askıya almışlar.
IHS Markit, koronavirüs etkisiyle ülke içi arz ve talep dengesini sağlamak için Çin'in önümüzdeki dört ay boyunca petrol ithalatını günde 900.000 varil kadar azaltacağını öngörmektedir. Bu durumun da 2020 için öngörülen günde 700 bin varil arz fazlasını çok daha yukarılara çekeceği kaydedilmektedir.
Koronavirüs nedeniyle ulaşımda yaşanan yavaşlama nedeniyle dünyanın en büyük ikinci petrol tüketen ülkesi Çin’in petrol talebi sert bir şekilde düşmüş ve bu da petrol fiyatlarının düşmesine neden olmaktadır.
Virüs salgını, Çin’in en büyük deniz üstü (offshore) petrol ve gaz üreticisi China National Offshore Oil Corp. (CNOOC) gibi bazı Çinli şirketlerin, bir dizi öngörülemeyen faktörün mevcut sözleşme yükümlülüklerini yerine getirmelerini engelleyeceği endişesiyle mücbir sebep ilan etmesine neden olmuştur. Adı geçen şirket bazı LNG kargolarını virüsün olumsuz etkilerinden dolayı kabul etmeyi reddetmiştir. LNG ithalatında sipariş iptalleri özellikle ABDli LNG ihracatçılarını olumsuz etkilemektedir. Çin’deki LNG talebindeki düşüşün fiyatları daha da aşağılara çekebileceği ve bunun da LNG ihracatçılarının üzerinde mevcut sözleşmelerdeki koşulları yeniden gözden geçirme yönünde bir baskı oluşturacağı ifade edilmektedir.
Enerji sektöründeki bu gelişmeler özellikle birçok ülkede ekonomik çöküntüye yol açmaktadır. Türkiye’deki durumu ise, genel Ortadoğu coğrafyasındaki gelişmelerde dikkate alındığında, iyimser olarak algılamak ve geleceği aynı iyimserlikle görmek oldukça zor görünmektedir.