International Migration Outlook: SOPEMI Uluslararası Göçe Bakış: SOPEMI Summary in Turkish. Türkçe Özet
Download "International Migration Outlook: SOPEMI 2011. Uluslararası Göçe Bakış: SOPEMI 2011. Summary in Turkish. Türkçe Özet"
1 International Migration Outlook: SOPEMI 2011 Summary in Turkish Uluslararası Göçe Bakış: SOPEMI 2011 Türkçe Özet Bu yayında OECD ülkelerinde ve bazı OECD üyesi olmayan ülkelerde, geçici ve kalıcı, yüksek ve düşük vasıflı işçilerin ve ilaveten öğrencilerin göçleri dahil göç hareketleri ve politikaları incelenmektedir. Üç özel bölüm şu konuları kapsamaktadır: OECD nin 50. yıldönümü ve SOPEMI nin çalışmaları, göçmen girişimciliği ve İsrail e göç.
2 Uluslararası göç ve SOPEMI OECD nin 50. yılını kutluyor OECD göçün ekonomik ve sosyal yönleri ile ilgili alanlarda görüş, deneyim ve en iyi uygulama alışverişi ve analitik çalışmalar için daima benzersiz bir forum olarak görülmüştür. Aynı zamanda, çok kapsamlı göç istatistikleri geliştirilmiş ve verilerin karşılaştırılabilirliğini iyileştirmek için büyük çaba gösterilmiştir. On yıllar boyunca, OECD nin Göç Konusunda Çalışma Ekibi nin himayesindeki Göç Konusunda Sürekli Raporlama Sistemi (SOPEMI) göç hareketlerinin ve politikalarının bu şekilde izlendiği tek yerdir mali krizinin daha açık göç politikalarını bir kez daha gündeme getirmesinden önce, Misafir işçi patlamasına ve fiyaskosuna, 1980 lerde göç politikalarının sıkılaştırılmasına, 1990 larda Demir Perde nin yıkılmasından sonraki değişimlere ve 2000 lerde işgücü göçüne olan ilginin yenilenmesine tanıklık etmiştir. Dünya ekonomisinin demografik yaşlanması ve küreselleşmesi göç alanında OECD ülkelerinin önüne çözülmesi gereken pek çok sorun çıkarmaktadır. Bu bağlamda, OECD göç hareketlerinin ve politikalarının ayrıcalıklı bir gözlemevi ve neyin işe yarayıp neyin işe yaramadığına dair deneyim alışverişi için bir platform olagelmekte; hem kaynak hem de hedef ülkelerde ekonomik büyümenin desteklenmesi için uluslararası göçten en iyi şekilde yararlanmanın kritik bir aracı olmayı sürdürmektedir. Uluslararası Göçe Bakış ın 2011 Baskısı OECD e göç akışında İstatistikleri standartlaştırılmış 24 OECD ülkesi artı Rusya Federasyonu genelinde, yerleşik nüfusa kalıcı tipte göçmen akışı 4,3 milyona ulaşmıştır. Bu rakam 2008 de kaydedilen yaklaşık %5 düşüşün ardından, 2009 da %7 kadar düşüş göstermiş ama 2007 den önceki tüm yıllara göre daha yüksek kalmıştır. özellikle serbest dolaşım göçü ve işgücü göçünde belirgin bir düşüş olduğunu göstermektedir Düşüşün çoğundan sorumlu olan serbest dolaşım göçü 2009 yılında 230,000 den fazla azalmış, yani 2008 e göre yaklaşık %22 daha düşük kalmıştır. İşgücü göçü de yaklaşık %6 azalmış olup halen serbest dolaşım hareketleriyle aynı büyüklük sırasındadır. Aile göçü ve insani göç gibi, diğer göç kategorileri ekonomik koşullara daha az duyarlı olarak, 2008 ile karşılaştırıldığında daha küçük değişiklikler göstermiştir. Geçici işgücü göçü önemli olmaya devam ediyor, ekonomik kötüleşmeden etkilenmesine karşın... OECD ülkelerine giriş yapan geçici işçilerin sayısı 2009 yılında, kabaca 1,5 milyonda kalan kalıcı işgücü göçünden anlamlı ölçüde yüksek bir rakamla yaklaşık 1,9 milyon oldu e göre 2009 da yaklaşık %16 düşüş görüldü. Bunu 2008 yılında %1 lik bir düşüş izledi. Oysa daha öncesinde, yaklaşık bir on yıllık akışta yıllık ortalama %7 artış olmuştu. En büyük geçici göçmen işçi kategorisi, büyük ölçüde vasıfsız tarım işçilerinden oluşan mevsimlik işçilerdir. (2009 yılında her dört işçiden biri.) Bir sonraki en büyük kategori ise çalışan tatilcilerdir: 2009 da yaklaşık %20. Şirket içi transferler olarak kaydedilmiş olanlar 2009 yılında geçici işçilerin yaklaşık %6 sını oluşturuyordu. sığınmacıların sayısı sabit kalıyor OECD ülkelerine sığınmak isteyen insanların sayısı, 2008 deki sayının neredeyse aynı olup, 363,000 de kaldı. Bu, 1990 ların başından ortalarına kadar elde edilmiş tarihsel yüksek düzeylerle, hatta on yılın ilk kısmındaki 600 bin üzerindeki düzeylerle karşılaştırıldığında nispeten düşük bir düzeye denk düşüyor. Dolayısıyla ekonomik krizin belirgin bir etkisi olmadığı gibi, ilk verilere göre, 2010 yılındaki taleplerde bir artış da gözlenmiyor. Irak, Sırbistan ve Afganistan en önemli kaynak ülkeler. Uluslararasında artan öğrenci akışları bir miktar kalıcı yerleşime yol açmaktadır Giderek daha fazla ülkenin yabancı öğrencileri yüksek nitelikli veya eğitimli göçmenler için potansiyel bir kaynak olarak görmesiyle, OECD ülkelerinde yabancı öğrenci sayısı bir bütün olarak OECD ülkeleri için 2008 de 2007 ye
3 oranla %5 artarak 2,3 milyonun üzerinde öğrenciye ulaştı. Tüm yabancı öğrencilerin, %18 den fazlası, yaklaşık 410,000 i Çin den, %7 si (163,000) Hindistan dan ve %5 i (110,000) Kore den gelmektedir. Hesaplanan kalma veya elde tutma oranları, ülkelerin çoğu için %20 ila %30 arasında toplanırken, Avusturya için %17 den Fransa ve Kanada için %32 ve %33 arasında olan oranlara kadar değişmektedir. Çin akışların yaklaşık yüzde 10 una kaynaklık ederken, Romanya, Hindistan ve Polonya bunun yarısından azını oluşturuyor. Çin den göç tüm akışların yaklaşık %9 una karşılık gelirken, Romenler, Hintliler ve Polonyalılar 2009 da göç edenlerin sırasıyla %5 i, %4,5 i ve %4 ünü oluşturmaktadırlar. Krizden önce gözlemlenen dolaşımlarla karşılaştırıldığında, en büyük mutlak düşüşler yeni AB üyesi ülkelerden, özellikle Romanya, Polonya ve Bulgaristan dan göçlerde kaydedilmiştir. Göçmen nüfusu birçok OECD ülkesinde nüfus artışına önemli bir katkı yapmaktadır Yabancı bir ülkede doğmuş olanların verilerin elde edilebildiği OECD ülkelerinde 2009 yılında toplam nüfus içindeki payları %14 tür. Bu oran, 2006 yılına göre %13, son on içinde %37 artış demektir. 34 OECD ülkesinin 20 sinde, göçmenlerin sayısı toplam nüfusun %10 unu aşmıştır. Almanya ve Hollanda gibi geleneksel göç ülkeleri (sırasıyla %13 ve %11 göçmen nüfusuyla) yeni göç ülkeleri, İrlanda ve İspanya tarafından geçilmiştir. Bu yılın raporunda yapısal ve kurumsal gelişmelerin incelendiği göç politikalarına 2009 ve 2010 yıllarında göç politikalarının geliştirilmesi ekonomik çöküşten kısmen etkilenmiş, bazı OECD ülkelerinde işgücü göçüyle ilgili kısıtlayıcı önlemler alınmıştır. Bu, özellikle İspanya ve İrlanda da ama bir hükümet değişikliğinin işgücü göçüne çok daha kısıtlayıcı bir yaklaşım getirdiği Birleşik Krallık ta da böyle olmuştur. Aile politikaları ve insani politikaların yanı sıra sınır kontrolleri de inceleme döneminde, farklı nedenlerle de olsa, sıkılaştırılmıştır. entegrasyon politikaları da dahildir Paralel şekilde, yeni gelenleri özellikle göçmen aileleri ve sığınmacıları hedefleyen entegrasyon programları da yaygınlaşmaktadır ve birçok OECD ülkesi de yeni gelen göçmenlerin evsahibi ülkenin diliyle iletişim kurabilme yeteneklerini ve evsahibi toplumdaki başlıca kurumlara ilişkin bilgilerini arttırmak amacıyla ölçeklerini ve kapsamlarını genişletmektedirler. Özellikle yabancı diplomaların tanınması ile ilgili olarak, yıllarında işgücü piyasasında entegrasyonu hedefleyen önlemler de öne çıkmış ve göçmen çocuklarının entegrasyonu anlamlı ölçüde politikanın ilgisini çekmeye devam etmiştir. Rapor ekonomik krizin OECD ülkelerinde göçmenlerin istihdamı üstündeki orantısız etkisini incelemektedir Uluslararası Göçe Bakış ın önceki baskısında (OECD, 2009, 2010) işaret edildiği gibi, göçmenler ekonomik çöküşten çok kötü ve neredeyse anında etkilendiler ile 2009 un ilk üççeyreği arasında, tüm OECD ülkelerinde başka ülkelerde doğmuş olanların işsizlik oranı belirgin bir biçimde arttı. Durum o zamandan beri aşağı yukarı istikrar kazandı ama genel olarak ekonomik büyüme işgücü kullanımındaki durgunluğu gidermek için yetersiz kaldı. Örneğin İspanya da, 2010 yılının dördüncü çeyreğinde, yerlilerin %18,4 olan işsizlik oranına karşılık göçmenlerin işsizlik oranı %29,3 e ulaştı. Bu bağlamda, göçmenler gibi özellikle ağır darbe alan belli gruplar için, uzun dönemli olumsuz etki görmezden gelinemez.
4 Genç göçmenler özellikle etkilendiler Birçok ülkede, ekonomik krizden önce genç göçmenler işgücü piyasasının nispeten olumsuz etkilerine maruz kalıyorlardı. Verilerin elde edilebildiği, Almanya hariç, tüm ülkelerde, 15 ila 24 yaş arasındaki genç göçmenlerin istihdam oranı son üç yılda düşüş gösterdi ve bu rakam yerlilerin istihdam oranındaki düşüşten daha fazla oldu. Avrupa daki OECD ülkelerinin ortalaması olarak, 2010 yılının üçüncü çeyreğinde, yerli genç nüfusun %19,6 sına karşılık genç göçmenlerin %24,5 i işsizdi. Birleşik Devletler de buna karşılık gelen rakamlar sırasıyla %18,8 ve %15,8 (Kanada a %14,2 ve %19,4; Avustralya da %11,3 ve %12,9; Yeni Zelanda da %16,4 ve %19,9) oldu. Bu grubun işgücü piyasasına entegre edilmesiyle ilgili ayrımcılığa ve sosyal huzursuzluğa yol açabilecek olan uzun dönemli olumsuz etkileri gidermek için bu sorunun mutlaka üzerine gitmek gerekir. buna karşılık göçmen kadınların durumu erkeklere göre daha iyi oldu Göçmen erkekler işgücü piyasasında zor bir dönem yaşarken, göçmen kadınlar çok daha az etkilendiler. Göçmen kadınlar için bunun bir nedeni, istihdamlarının ekonomik krizden fazla zarar görmeyen sektörlerde (ör. sosyal hizmetler ve ev hizmetleri gibi alanlarda) yoğunlaşmış olmasıdır. Bir diğer olası açıklama, göçmen erkeklerin gelir kaybını telafi etmek için göçmen kadınların işgücüne katkılarını arttırmış olabilecekleridir. Kriz sırasında ve ötesinde yaratılan istihdam Bir ekonomik çöküş sırasında, yaratılan net istihdam azalsa da, yeni işe almalar durmaz. Göçmen istihdamı bazı sektörlerde artarken (eğitim, sağlık, uzun süreli bakım, ev hizmetleri) diğerlerinde daralmıştır (inşaat, finans, toptan ve perakende ticaret, vs.). Ancak, işten çıkarılmış göçmen işçilerin yeniden iş bulup bulamadığı belirlenebilmiş değildir. Bu bağlamda, belli kategorideki işçiler, özellikle düşük ve orta vasıflı erkekler için bu nedenle uzun dönemde işsizliğin devam etmesi riski bulunmaktadır. İki özel bölümde Uluslararası Göçe Bakış ın 2011 Baskısı iki özel bölüm içermektedir. İlk bölümde OECD ülkelerindeki göçmen girişimciliği ele alınmaktadır. İsrail e uluslararası güç konusundaki ikinci bölüm ise daha sonra yeni OECD üye ülkelerini kapsayacak olan bir bölümler dizisinin parçasıdır. OECD ülkelerindeki göçmen girişimciliği ve bunun istihdam yaratmaya katkısı ile ilgili güncel sorunlar ele alınmaktadır OECD ülkeleri genelinde ortalama olarak, göçmen girişimciliği yüzdesi ile yerlilerin yüzdesi arasında sadece küçük bir fark vardır ama ülkeler arasında ve zaman sürecinde anlamlı değişiklikler görülmektedir. Bununla birlikte, OECD ülkelerinin çoğunda göçmenler daha fazla yeni iş kurma eğilimi göstermekte ama bu işlerin ömrü yerli girişimcilerin kurdukları işlerden daha az olmaktadır. Ortalama olarak, küçük ve orta büyüklükte bir işletme sahibi serbest çalışan bir işveren 1,4 ila 2,1 ek iş yaratırken, yerli mukabillerinde bu rakam biraz daha yüksektir (1,8 2,8). Birkaç OECD ülkesi göçmen girişimcileri desteklemek için özel politikalar yürürlüğe koymuştur. Birinci grup politikalar evsahibi ülkede yerleşik olan göçmenlerin işletmeler kurmasını veya geliştirmesini desteklemeyi hedefleyen önlemlerden oluşmaktadır. İkinci tip önlemler yabancı girişimcilerin ve yatırımcıların bir ülkeye girmesini ve ülkede kalmasını düzenleyen özel kabul politikalarını içermektedir. Bu kabul politikaları insani ve mali sermayeleri ve iş projeleri o ülkenin ekonomik ihtiyaçlarına uygun olan girişimcileri seçmek ve işletmelerinin başarılı olmasını sağlamak için tasarlanmaktadır. İsrail e uluslararası göç ve etkileri 7,5 milyon nüfuslu bur ülke olan İsrail in kuruluşu göçe dayanır: 1948 deki kuruluşundan bu yana, İsrail 2,8 milyon göçmen kabul etmiştir ve bugün her dört İsrailli den biri yabancı bir ülkede doğmuştur ların başında, çoğu eski Sovyetler Birliği nden olan, göçmen akışı o günkü nüfusun %10 unu bulmuştu. O tarihten bu yana göç düzeyi yavaşlayarak OECD ortalamasının altına düştü. İsrail e kalıcı göç neredeyse tümüyle etnik olmasına karşın,
5 göçmenler genellikle İsrailli akranlarından daha iyi eğitimliydiler. Kalıcı göçmenlerin hızla iş buldukları ve istihdam oranlarının yerlilerden daha yüksek olduğu görülmektedir. Ancak, aşırı nitelikli olmaktan zarar görmektedirler ve birçok grup açısından, kalıcı yerleşimleri süresinde ücretleri artmakta ama tam olarak yerlilerin seviyesine ulaşmamaktadır. İsrail deki entegrasyon politikası tercihe dayalıdır ve gerekli kaynak önceden konmakta, göçmenler konut, eğitim ve tüketim harcamalarında kullanılacak bir nakit ödemeler ve çekler sepeti almaktadırlar. Filistin sınırı ötesinden gelen işçilerin uzun yıllar boyunca İsrail deki istihdam içinde önemli bir payları oldu. Ancak bunların yerini 1990 ların başından başlayarak başka ülkelerden gelen her zaman belgelenmeyen geçici işçiler aldı. Geçici işgücü göçü yönetimi sistemi, işçilerin belli bir sektörde sınırlandığı ve dolaşımlarının kısıtlandığı, maksimum beş yıllık bir kalma süresine dayanmaktadır. Bu sistemle ilgili bir dizi kritik sorun vardır; ilk olarak yasadışı para alınmaktadır ve yetersiz denetim sonucu yabancı işçiler savunmasız kalabilmektedir ve genellikle İsrail asgari ücretinin altında bir ücret verilmektedir. Son olarak, geçici yabancı işçilerin İsraillilerin işgücü piyasası sonuçları üstündeki etkisinin ampirik bir analizi, farklı yabancı işçi kategorilerinden farklı grupların olumlu veya olumsuz etkilendikleri karmaşık bir durum olduğunu göstermektedir. OECD Bu özet metin, resmi bir OECD çevirisi değildir. Bu özet metin, OECD telif hakkı ve yayının aslının ismi belirtilmek koşuluyla çoğaltılabilir. Değişik dillerdeki özet metinler, aslı İngilizce ve Fransızca dillerinde yayınlanan OECD yayınlarının kısaltılmış çevirileridir. Bu yayınlar OECD İnternet Kitabevi nden ücretsiz olarak temin edilebilir Daha fazla bilgi için, OECD Halkla İlişkiler ve İletişim Müdürlüğü, Haklar ve Çeviri Birimi ne başvurunuz. Faks: +33 (0) OECD Rights and Translation unit (PAC) 2 rue André-Pascal, Paris, Fransa İnternet web sitemiz: