Beyaz Altın Olarak Bilinen Pamuk - Adana.com
Adana Atatürk Evi Müzesi Hakkında Bilgi
Published by Hazar Karaköy at 13 Kasım 2018 - 13:04
Pamuk nerde yetişir
Lifleri için yetiştirilen pamuk, değerli bir tarım bitkisidir. Pamuk lifleri dokuma sanayisinin en önemli işlenmemiş maddelerden biridir. Ucuzluğunun yanı sıra dokunmadan önce özel bir işlem gerektirmemesi, yıkanmaya karşı dayanıklılığı ve yünden daha sağlam olmasından dolayı gerek kumaş, gerek diğer dokumaların üretiminde yaygın olarak kullanılır.
Hammadde olarak, tekstilden dokumacılığa, dekorasyondan sağlığa, hayvan yeminden margarine, barut üretiminden matbaacılığa kadar birçok alanda kullanılmaktadır. Belki de bu nedenle pamuğa ülkemizde beyaz altın adı verilmiştir. Giydiğimiz elbiselerden yere serdiğimiz halılara, pencerelerdeki perdelerimizden tıbbi operasyonlara kadar akla gelebilecek pek çok hususta pamuğun biçim değiştirilmiş şekillerinin kullanıldığı bilinen bir gerçektir. Aslında pamuğun kullanıldığı çok özel bir alan vardır ki belki de sırf bu yüzden beyaz altın sıfatını daha fazla hak etmektedir.
İplik yapımına elverişli uzun lifler ayrıldıktan sonra tohumların üzerinde çok kısa lifler kalır. Bu kalıntılar özel makinelerle temizlenerek “linter pamuğu” adıyla satışa sunulur. Linter pamuğu koltuk, yatak, yorgan ve yastık dolgusu olarak kullanıldığı gibi, aynı zamanda değerli bir selüloz kaynağıdır. Yapay ipek (reyon), selofan, patlayıcı madde, cila ve plastik üretiminde selüloz kullanılır. Pamuk tohumlarından ise yağ çıkarılır. Bu yağ temizlenip kokusu giderildikten sonra ya sıvı halde ya da margarine dönüştürülerek yemeklik yağ olarak kullanılır. Ayrıca mum, sabun ve yer muşambası üretiminde yararlanılır. Tohumların yağı alındıktan sonra geriye kalan protein bakımından zengin küspe ise hayvan yemi ya da gübre olarak değerlendirilir.
Pamuğun kullanıldığı en gözde alan, ticari ve ekonomik hayatın olmazsa olmaz aracı kağıt banknotlardır. Kağıt banknotlar, pamuğun çekirdeğini kapsayan, linter isimli kısa lifli pamuklardan yapılmaktadır. Dayanıklılığı, emme kapasitesinin yüksek olması nedeniyle değerli kağıtlar ve banknot yapımında tercih edilen linterin en önemli özelliği, içindeki selülöz miktarının çok yüksek olmasıdır. Selüloz, linterin dolayısıyla kağıt banknotların dayanıklılığını ve emiciliğini artırmakta, yumuşadıkça dayanıklılığın kaybolmamasını sağlamaktadır.