Tek Tıkla Ulaşabileceğiniz En İyi 10 Dijital Kütüphane – dergiCE.com
Kağıdın bulunmasından tutun, modern matbaanın inşasına hatta günümüz internet platformlarına kadar geçen bu sürede bilgi edinim şekli sürekli yeniliklere uyum sağlayarak değişmiştir. Kitapların basımının hızlanmasıyla birlikte fiziksel kütüphaneler varlığını gösterse de herkes bu kütüphanelere erişememektedir. Kaynaklar her yerde bulunmamakta ve her kütüphanenin havuzu farklı olmaktadır. Her şeyin dijitalleştiği bu dünyada kitapların ve çeşitli belgelerin dijitalleşmemesi düşünülemez. Artık milyonlarca kaynağa tek tıkla ulaşabilir ve bilgiye hızlıca sahip olabiliriz. Sizler için hazırladığımız tek tıkla ulaşabileceğiniz en iyi ve en çok kaynağa sahip olan 10 dijital kütüphane listesini gelin birlikte inceleyelim!
Tek tıkla ulaşabileceğiniz en iyi 10 dijital kütüphane listemizin başında Internet Archive var. 1996 yılında Brewster Kahle tarafından kurulmuştur. Kar amacı gütmeyen bu kurum, bilginin evrensel olduğunu bu yüzden de herkesin bilgiye ulaşabilmesini istemiştir. Kütüphaneye gitmek fiziksel bir engel olmasın, herkes evinden istediği bilgiye erişebilsin ve bilgiyi işlesin diye düşünmüşler. Bu nedenle siteye erişimi ücretsiz yapmışlar. Arşivde 439 milyar web sitesi, 25 milyon kitap ve metin, 11 milyon ses kaydı, 5.8 milyon video, 3.5 milyon görüntü, 553 bin yazılım programı bulunmaktadır. Bu dijital kütüphane, televizyonun da geçici bir ortam olduğunun farkında ve bu yüzden de televizyon programlarını 2000 yılı itibariyle arşivlemeye başlamıştır. Bağışlarla ayakta kalan bu dijital kütüphane sayesinde bilgi parmaklarımız altında ve tek tıkla ona ulaşabiliriz.
2. Hathi Trust
Hathi Trust, 2008 yılında kurulan ve 150’ye yakın üniversite belgelerinin toplandığı dijital bir kütüphanedir. İlk olarak Kaliforniya Üniversitesi’nin havuzu dijitalleştirilmiştir. Hathi, telaffuzu hah-tee, Hintçe fil anlamına gelmektedir ve fil uzun süreli hafızayı simgelediğinden dijital kütüphane bu ismi almıştır. HathiTrust kar amacı gütmez, erişimi ücretsizdir. Bilimsel araştırma yapmak isteyen kişilerin oldukça geniş bir bilgi havuzuna ulaşacağı kesindir. 17 milyon sayısallaştırılmış ögeye erişimini yasal yollardan sağlar. Google ve Microsoft tarafından desteklenir. Eserlerin telif haklarını da ihlal etmeden kullanıma açmıştır. Eserlerin korunmasını sağladıktan sonra izin durumuna göre erişime açmaktadır.
3. The Universal Digital Library
The Universal Digital Library evrensel bir kütüphane oluşturmayı amaçlamıştır. Kağıtların yüzyılların etkisine dayanamayacağını eninde sonunda hasar alıp yok olacağını düşünürler. Bu yüzden de bütün kitapları dijital ortama aktarmak amacıyla dijital kütüphaneyi oluşturmuşlardır. 2006 yılında da 1 milyon kitabı dijitalleştirmeyi başarmışlardır. Aslında günümüzde kütüphanelerin eşit bir şekilde yayılım sağlamadığını bu yüzden de her öğrencinin eşit haklara sahip olmadığını savunurlar. Örneğin; Massachusetts yaklaşık 25 milyon cilde sahiptir, New York’un yaklaşık 31 milyon cildi vardır. Ama çoğu üniversite, lise gibi öğretim kurumlarında çok az sayıda kaynak vardır. Dolayısıyla bu durumu eşitlemek her seviyede öğrencinin istediği bilgiye tek tıkla ulaşabilmesini hedeflemişlerdir.
Dijital kütüphanelerden biri de Ibiblio’dur. 1992 yılında Paul Jones tarafından kurulmuştur. İlk adı Sunsite olan bu dijital kütüphane daha sonra adını Ibiblio olarak değiştirmiştir. Kaynakları ücretsiz erişime açıktır. Yazılım, müzik, edebiyat, sanat, tarih, bilim, politika ve kültürel çalışmalar ile ilgili kaynak içeriğine sahiptir. Ibiblio, kendini koleksiyon koleksiyoncusu diye tarif etmiştir. Her şeyi kendi bünyesinde toplayıp şeffaf bir şekilde okuyucularına sunmaktadır. Bu dijital kütüphanede yayınlanan içerikleri eleştirebilir kendi çalışmalarınızı yayınlayabilirsiniz. Kendi kütüphanenizi de oluşturarak, koleksiyonunuzu yaratabilirsiniz. Bu sayede her şeye tek tıkla ulaşarak bilgiyi kullanmaya başlayabilirsiniz.
5. Google E-kitap Arşivi
2002 yılından beri hizmet veren dijital kütüphane niteliğindeki arama motoru, kitaplara yayıncıların izin verdiği ölçüde erişim sağlamaktadır. Kitapların bir kısmı ücretsiz, bir kısmı ise ücretlidir. Fikrin temelleri 1996 yılında atılmıştır. Ekip kuruluştan önce zaten var olan dijital kütüphane projelerini inceleyerek bu kütüphaneyi oluşturmuşlardır. Ulaşılan kaynaklardaki arama bölümü sayesinde tam olarak neyi bulmak istiyorsak onu bulmamıza olanak tanımıştır. Ayrıca görme engelliler için ekran okuyucu gibi teknolojileri de vardır. 35’den fazla dil, birçok üniversitenin de kütüphanesi vardır. Editions Eclat Kurucusu Michel Valensi, Issız bir adada yanınıza hangi kitabı alırdınız? sorusuna Şu şekilde cevap verebilmek isterdim: Google Kitap Arama… diyerek bu dijital kütüphanenin zenginliğini vurgulamıştır.
Avrupa Komisyonu tarafından oluşturulan bu dijital kütüphane, 2009 yılı itibariyle kullanıma açılmıştır. Farklı ülkelerde farklı yerlerdeki kültürel miraslara ulaşımı sağlamaktadır. İçinde yaklaşık 4000 kurumdan 58 milyondan fazla ürün barındırmaktadır. Örneğin; Leonardo da Vinci’nin Mona Lisa’sı, Johannes Vermeer’in Meisje met de parel (İnci Küpeli Kız) eseri gibi sanatsal nitelik taşıyan birçok ürüne erişim sağlamaktadır. Materyaller hakkında bilgi vererek, asıl siteye yönlendirip bir ulaşım ağı yaratmıştır. 2020’nin başından itibaren gelişmiş arama ve filtre araçlarıyla erişimi daha da kolaylaştırmıştır. Bütün bunları tek bir yerde toplayarak bilgiye tek tıkla ulaşmamızı sağlamış, bu süreci hızlandırmıştır.
Gallica, Fransa Milli Kütüphanesi ve ortakları tarafından 1997 yılında kurulmuştur. 1988’de François Mitterrand tarafından çağrılan “yeni bir türün kütüphanesi”nin ilk projesinde fikir ortaya atılmıştır. Gallica, 6 milyondan fazla kaynağa ev sahipliği yapmaktadır. Sanat, spor, ekonomi, politika, hukuk, tarih, edebiyat, felsefe gibi birçok konuda içeriğe sahiptir. İçinde e-kitaplar, ses kayıtları, filmler, yüksek çözünürlüklü görseller, videolar ve yazılı metinler vardır. Üstelik Türk Tarihi hakkında da derinlemesine bilgilere sahiptir. Özellikle 1900’lü yıllara ait çok fazla fotoğraf ve belge bulunmaktadır; o döneme ait İstanbul’un kuş bakışı görünümü, Türk askerleri gibi… Bütün bu eserlere, sadece tek tıkla ulaşmamızı sağlayan bir dijital kütüphanedir.
Tek tıkla ulaşabileceğiniz en iyi dijital kütüphanelerden biri de Project Gutenberg’tir. Michael Hart tarafından 1971’de kurulan bu dijital kütüphane ilk e-kitap sağlayıcısıdır. Gönüllüler tarafından yürütülen bu projede amaç kültürel eserleri dijital ortama aktarıp toplamak, arşivlemek ve dağıtmaktır. Bu dijital kütüphaneyi kullanmak ücretsizdir. İsmini modern matbaacılığın babası olan Johannes Gutenberg’ten almıştır. Projenin sloganı, bilgisizliğin ve cehaletin çubukları yıkmaktır. İçinde 60 binden fazla eser bulunmaktadır ve bu eserlerin çoğu 1920’lerden önce yayınlanmıştır yani telif hakkı ortadan kalkan halkın ortak malı kabul edilen eserlerdir. Kaynakların çoğu İngilizce dilindedir, İngilizce olmayan eserler de vardır.
9. ABD Kongre Kütüphanesi Dijital Arşivi
1994’te kurulan bu dijital kütüphane ilk olarak American Memory projesi ile başladı. Pek çok ulusun tarihi belgelerini barındırmakla birlikte özellikle Türk tarihiyle ilgili birçok fotoğraf ve belge bulundurmaktadır. Özellikle 1814’te Amerikan arşivinin yanmasıyla birlikte kaynakların korunmasını amaç edinmiş ve bu doğrultuda eserleri toplayıp bir dijital platformda sunmuşlardır. Kongreden bir kişi seçilerek kütüphaneci olarak atanır ve sitenin yürütücülüğünü o kişi üstlenir. Kütüphane içinde e-kitaplar, yazılı belgeler, videolar, ses kayıtları, filmler ve müzik dosyaları vardır. Gershwin Ödülü, John W. Kluge Ödülü gibi birçok ödül de almıştır. Dünyanın en fazla içeriğine sahip olan dijital kütüphanelerden biri olan bu arşive tek tıkla ulaşabilirsiniz.
10. New York Kütüphanesi Dijital Koleksiyonları
Tek tıkla ulaşabileceğiniz dijital kütüphaneler listesinin sonunda New York Kütüphanesi Dijital Koleksiyonları var. 1895 yılında kurulan New York Halk Kütüphanesi, 55 milyondan fazla eser barındırmaktadır. Bu eserlerden yaklaşık 890 binden fazla ögeyi dijitale dönüştürerek herkes tarafından kullanılmasını sağlamışlardır. Kütüphanenin hedefi; yaşam boyu öğrenmeye ilham vermek, bilgiyi ilerletmek ve toplulukları bu yolla güçlendirmektir. İçinde birçok kitap, dergi, gazete, film bulunmaktadır. Beyzbol, bilgisayar bilimi, göçmenlik gibi birçok farklı ana başlık altında kaynak bulundurmaktadır. Bu kaynakları, küçük yaşlardan gençlere ve yetişkinlere kadar her yaştan insan için ücretsiz erişime açmıştır.
dijital kütüphaneler, kütüphane, online kütüphane