Hangi Durumlarda Histerektomi Gereklidir?
Histerektomi, ameliyatla uterusun alinmasina verilen isimdir. "Orta yasa gelmis bir kadinin her zaman uterusunu aldirtma tehlikesi vardir." Uterusun kadin yasam tarihinde özel bir önemi vardir. Misirlilar Milattan 20 yüzyil önce uterus sarkmasini yazitlarinda belirtirler. Aristo, uterusu kadinligin egeri olarak tanimlar. O zamanlar uterus kadinin ruhuna gömülmüs olan ve vücudunun ayrilmaz bir parçasi olan bir organ olarak düsünülür. Bu nedenle 19. yüzyilin basina kadar uterusla ilgili tüm sorunlar uterusa dokunmadan çözümlenmeye çalisilmistir. Bunlardan bazilari çok ilginçtir. Örnegin Hipokrat zamaninda sarkan rahimi geri yerine itmek için kadin kollarindan ve bacaklarindan tahta bir çerçeveye baglanir ve bas asagi çevrilir. Bu pozisyonda kadin kuvvetle bir asagi, bir yukari sarsilirmis. Yani yerçekimine karsi bir güç yaratilmaya çalisilirmis. Yine bu devirlerde akliniza gelebilecek ve gelemiyecek yüzlerce çesit madde vajen içine yerlestirilerek uterus sarkmalari önlenmeye çalisilmis. Cerrahlar 1800'lü yillarda basindan beri degisik aletler icat ederek özellikle uterusu vajinal yoldan çikarmaya çalismislardir. Ameliyatlar o zamanlar genellikle hep ölümle sonuçlanmistir. Çünkü damar baglamak, kanama durdurmak ya da mikroplara karsi koymak gibi kavramlar hiç gelismemisti. Modern cerrahi yöntemler yerlesmeye basladiktan sonra uterusu asagidan ya da yukaridan çikarma islemi hizlanmistir. Özellikle urlu uteruslari çikarma islemi hizla yayginlasmistir. Kadinlarin uterusunu kaybetme sansi... ABD de 60 yasina gelene kadar kadinlarin %40'a yakini rahimlerini aldirmak zorunda kalmaktadir. 15-44 yasi arasindaki dönemde histerektomi orani 1000 kadin basina 8.5 kisidir. Ancak 35-44 yas arasinda bu oran 1000 kadinda 20 kisiye yükselmektedir. Histerektomi olma sansi 40-44 yas arasinda maksimuma ulasmaktadir.
Estetik sorunlar: yani rahim ve idrar kesesinin sarktigi durumlar. Iyilesmiyen adet sancilari, Tedavilere ragmen geçmiyen kanamalar. Sebebi bilinemiyen rahim ve yumurtalikla ilgili urlar ve kitleleler. Hangi durumlarda Histerektomi gereksizdir? Kisirlastirma Kanserden korunma Basit kanamalar Basit Hiperplaziler, Histerektomi tipleri... 1-Abdominal histerektomi. Karini yararak uterusun çikarilmasi. Bizim ülkemizde en çok tercih edilen yoldur. 2-Vajinal histerektomi: Alttan vajinal yoldan uterusun çikarilmasidir. 3-Laparoskopik histerektomi: Karini yarmadan laparoskopi yardimiyla uterusun çikarilmasidir. Vajinal yoldan çikarma islemi karindan yapilan ameliyatlara göre daha az riskli ve kadin için daha konforludur. Ancak bu yoldan ameliyat hekim deneyimi gerektirmektedir. Bu nedenle çogu hekim daha kolayina geldigi için karindan uterusu çikarmayi yeglemektedir
Uterus çiktiktan sonra ...Ruhsal sorunlar...
Uterusu çikarildiktan sonra karsilasilan önemli bir durum depresyondur. Özellikle ameliyat öncesi ruhsal açidan iyi hazirlanmamis kadinlarda bu oran artar. Kadinlar kadinliklarinin kaybolduklarina inanir. Erkekler de olaya böyle yaklasmaktadir. Eger bir kadin üreyebilme yani gebe kalma yetenegini kaybetmisse cinselligini de kaybetmis gözü ile bakilmaktadir. Kültürel farkliliklar ve yetisme sekilleri olaya yaklasimda büyük farkliliklar yaratmaktadir. Gebe kalma islevini yitirmis kisinin benlik algisi eger içinde yasadigi toplumsal ortamda annelik ve aile bakimi ön planda ise daha fazla etkilenir. Gelismis toplumlarda is yasaminda kadin ve erkek esitliginin yakin olmasi birçok kadinda uterus kaybinin etkisini azaltmistir Histerektomi kadinin yasaminda birçok olayin ruhsal etkileri oldugu bir döneme denk gelmektedir. Çocuklar ile sorun vardir genellikle. Ya bülug sorunlari ile mücadele etmektedir, ya da çogunlukla evden ayridirlar. Esi de yasdönümü sorunlari yasiyor ve bu nedenle aksilesmis olabilir. Ya da erkek kadinin sorunlarina karsi ilgisizdir. Kadinin ise yaslanma döneminin diger saglik belirtileri ile de sikintilari olabilmektedir Özellikle hekim ile histerektomi konusunu tartisilirken ameliyat sonrasi ruhsal bozukluk sorunu da göz önüne alinmalidir. Gerekirse ve aciliyet yoksa bir ruhsal ön hazirlik yararli olacaktir.
Histerektominin Gerekliligine Kim karar verecek?
Ne yazikki ABD de bile uterusun çikarilmasi ameliyati gereginden çok fazla uygulanmaktadir. Bu konuda Amerikan bilimsel kamuoyunda yogun tartismalar yapilmaktadir. Genellikle kadin dogum uzmanlari birçok yakinmada kolaylikla ameliyat karari vermekte va histerektomi yapmaktadirlar. Bunun birinci nedeni özellikle her kadin dogum uzmaninin rahatlikla yapabildigi bir ameliyatdir. Ikincisi birçok yakinmalari kesin olarak ortadan kaldiran bir yöntemdir. Özellikle agri, kanama ve büyüme nedeniyle uterus alinmaktadir. Ver kurtul gibi birsey. Gereksiz bir operasyonun riski nedir? Öncelikle en basit sanilan ameliyatlarda bile birçok hayati risk vardir. Diger yandan her operasyonun hem olana hemde topluma ekonomik bir yükü vardir. Bu nedenle hekimin histerektomi karari önerirse konuyu nedenleri ile enine boyuna tartismasi gerekir. Ya da baska hekimlere de danisarak ikincil görüs alinmalidir. Ayrica ameliyat karari verildi ise özellikle yumurtaliklarin korunmasi konusunda israrli olunmalidir. Biz kadin-dogum uzmanlari genellikle 35 yasin üstündeki kadinlarin yumurtaliklarini almaya pek merakliyiz. Halbuki ülkemizde menopoza girme yasi 48 civarindadir. Yani bu yasa kadar yumurtaliklarin çalisma sansi vardir. Eger ailesel olarak daha ileri yaslarda menopoza girme durumu varsa bu yas daha da ileri çekilebilir. Uterusun idrar yollari, bagirsaklar ve idrar kesesi ile yakin iliskisi vardir ve ameliyat sirasinda bu organlarin zedelenme sansi mevcuttur. Ameliyat olan kadinin saglik durumu da ameliyatin basari sansini etkilemektedir.
Yumurtaliklarin alinmasina gereken Durumlar..
Hasta 50 yasina yakinsa, yumurtaliklarda kist, iltihap, tümör gibi hastaliklar var ise, ailesel yumurtalik kanseri hikayesi var ise ve ameliyat sonrasi estrojen kullanmakta sakincali bir durum yok ise yumurtaliklarin çikarilmasi düsünülür. Neden yumurtaliklar sebepsiz çikarilir? En çok korkulan yumurtalik kanseridir. Çünkü yumurtalik kanserini erken dönemde teshis etmek güçtür. Bu nedenle hekimler hazir ameliyat olmusken kadinin yumurtaliklarini almak egilimindedir. Ayrica yumurtaliklari almanin hiçbir zorlugu da yoktur hekim için. Basit iki hareketle yumurtaliklari çikarabilmektedir. Diger önemli bir nokta da menopozdan sonra bile yumurtaliklarin kismen faaliyet göstermesidir. Düsük dozda erkeklik hormonu salgilarlar. Bu hormon birçok açidan yararlidir.