Barselona ve İzmir-1
Katalonya ve Barselona geçen yılın haber bültenlerinde hep üst sıralardaydı. Bu durum İspanya’dan tek taraflı bağımsızlığını ilan eden; fakat sonuç alamayan Katalan bölgesel hükümetinin siyasi kararlarıyla ilişkiliydi. Bu tartışmalar arasında Katalonya’nın ekonomik açıdan İspanya için ne kadar önemli olduğu da belirginleşti.
Örneğin, Katalonya’nın yüzölçümü İspanya’nın sadece %6’sının biraz fazlası. Nüfusu 7,5 milyonla ülke nüfusunun %16’sı. 2016 yılında GSYİH’sı (gayri safi yurt içi hâsıla) İspanya’nınkinin beşte biri ve 215 milyar Euro’nun üstünde.
Aynı yıl ülke ihracatının dörtte birinden fazlası (65 milyar Euro) bu bölgeden ve Katalonya ülkedeki toplam yatırımların üçte birine yakınını almayı da başarmış. Üstelik İspanya’ya gelen yabancı sermayeli yatırımların da dörtte birinden fazlasını (37 milyar Euro) çekmiş.
Bölgede kişi başına düşen gelir 29 bin Euro’ya yakın ve ülke ortalamasının (24 bin Euro) çok üstünde. İşsizlik ülke genelinin hayli altında ve gelir dağılımı eşitsizliği daha makul. İspanya’ya gelen turist sayısının yaklaşık dörtte biri bu bölgeye gelmiş.
Bu ekonomik başarının lokomotifi ise hiç şüphesiz Barselona.
Öyleyse İzmir’den Barselona’ya dikkatle bakılması gerekiyor. İlk soru şu: Barselona nasıl bu kadar büyük zenginlik üretiyor?
Barselona bir buçuk milyonu aşan nüfusuyla bir Batı Akdeniz liman kenti. Kentin bir bölümünün yerleşim planı şaşırtıcı ölçüde düzgün; kelimenin anlamında “ızgara formunda”. Kent ünlü mimar Gaudi’nin eserleriyle farklı bir kimlik kazanmış. Kent merkezinde başınızı nereye çevirseniz Gaudi’nin yaratıcılığıyla göz göze geliyorsunuz.
Barcelona Birleşmiş Milletler’in Yaratıcı Kentler Ağı’nın (UNESCO Creative Cities Network) bir üyesi. (Bu konuyu sonraki yazılar da ayrıntısıyla ele alacak olsam da burada sormadan edemeyeceğim: İzmir listede değil. Neden? Oysa Türkiye’den İstanbul, Kütahya, Gaziantep ve Hatay da bu ağa mensuplar.)
Burası kelimenin anlamında yaratıcığı besleyen ya da yaratıcılığın beslendiği bir şehir.
Örneğin, 19. yüzyıldan bu yana İspanyol, Latin Amerika ve Katalanca edebiyat yayıncılık merkezi. Sadece yayıncılık sektörü, kent ekonomisine yılda 1,2 milyar Euro kazandırıyor.
Şehirde edebiyat ve yayıncılık sektörü öylesine dinamik ki Avrupa'nın en önemli İspanyol dili fuarı olan Liber'in de aralarında bulunduğu çok sayıda uluslararası kitap fuarlarına ev sahipliği yapıyor. Yayıncılık İspanyolca konuşulan ülkelere kitap ihraç eden; dolayısıyla dış ticaret bilançosuna da katkı sağlayan bir sektör.
Kentte yaratıcılığı beslemek ve edebiyata ilgiyi artırmak için sürekli olarak ulusal ve uluslararası düzeyde çeşitli konferanslar, toplantılar ve atölyeler düzenleniyor. Yaratıcı Edebiyat Kentleri topluluğunun bir üyesi olarak uluslararası toplantılara, edebiyat festivallerine ev sahipliği yapıyor. Yaratıcı insanlar; sanatçılar, edebiyatçılar, mimarlar, şehir plancıları ve benzer mesleklerin sahipleri buraya gelmek, burada yaşamak istiyor. Bütün bunlar turizmi de besliyor.
Ayrıca, çarşı-pazar, meyhane-lokanta şen şakrak bir yer Barselona. Bir o kadar düzgün. Bir o kadar oturaklı. Bir kültür kenti olduğu gibi doğal olarak bir öğrenci kenti aynı zamanda. IESE, ESADE gibi bazıları dünyaca ünlü on altı işletme okulunu da barındırıyor. Dünyanın her yanından öğrenciler de buraya gelmek istiyor.
Ya futbol? Halkımız futbola bu kadar düşkünken Barselona futbolundan söz etmeme gerek var mı?
Bir başka konu Barselona limanında yaratılan ekonomik değer? Birlikte bakalım: Liman 32 bin kişiye istihdam sağlıyor. İspanya’nın yaratılan ciro ve elleçlenen malın değeri anlamında en büyük limanı; sadece 2015 yılında elleçlenen malın değeri 61 milyar Euro.
Dilerseniz kruvaziyer limanına da bir göz atalım: Altı terminale sahip olan bu liman yılda ortalama 2,7 milyon yolcuyla dünyadaki en büyüklerden biri. Yarattığı günlük gelir 2 milyon Euro’nun üstünde ve 6 bin 700 kişiden fazlasına istihdam sağlıyor. Yat limanından söz etmiyorum bile…
Barselona aslında bütün bunlardan çok daha fazlası. Yeri geldikçe başka yönlerine de değiniriz.
Tüm bunları anlatıyor olmamın sebebi aslında yazının başlığında görünüyor: Biz İzmir’i neden Barselona gibi zenginlik üretilen ve yaratıcı bir kent hâline getiremedik? Daha da önemlisi: Bundan sonra bu amaçla neler yapabiliriz? Bu konuya kentin tüm önde gelenleri, kanaat önderleri, hatta bütün sakinleri kafa yormalı!
Çiçeği burnunda bir İzmir’li olarak mesela tramvay çalışmaya başlayınca; ya da ne bileyim eski Tekel Sigara Fabrikası alanında kurulacak olan “Ege Uygarlıkları Müzesi” hakkındaki haberi okuyunca öylesine sevindim ki…
Yapılması gereken çok iş var. Bu yazı da burada bitmedi. Tersine daha yeni başlıyor!
Yazarın diğer yazıları 29.1.2018-Döngüsel ekonomi ve çevre: İki kere kâr!
Hüseyin AKTAŞ 11 Şubat 2018 Pazar 12:00
Sevgili hocam sizde biliyorsunuz ki verdiğiniz analizleri ülkemde gündeme getirecekler seçilmişlerdir. Bizi ayrıştıran, gavurlaştıran bir zihniyetten ne beklenir ki. Amacım sadece suçlamak değil, bundan öncekiler de çok farlık değiller di. Güzel bir coğrafyada yanlış zihniyetle boğuşuyoruz, temennim boğulmamak olsun. Saygılarımla
İsmail Bircan 9 Şubat 2018 Cuma 22:11
???????? Tebrik ederim.Güzel bir analiz.
Sındır'dan 'kiraz' çıkışı: Üretici bir avuç tüccarın insafına terk edildi!