Ana Sayfa Ötesi Berisi Yapınız, Ediniz Mistik Felsefede Bilgiyi Edinmenin 3 Yolu: Gnosis, mathesis, pathesis
Mistik Felsefede Bilgiyi Edinmenin 3 Yolu: Gnosis, mathesis, pathesis
Felsefenin varoluşundan bu yana evrenin salt maddesinin bulunması yolunda insanlar sorgulayıcılığıyla epistemolojiye(bilgi felsefesine) ulaşmışlardır. Epistemolojinin temel kavramları hakikat, öz, gerçeklik ve temellendirme üzerine olmuştur. Bu dalda bilgiyi edinme yolları üçe ayrılmış: gnosis, mathesis ve pathesis.
Epistemoloji, gnosis, pathesis, mathesis
Descartes’le Kesin Doğruya Yolculuk: Mathesis
René Descartes ve Mathesis
Kuşkusuz Descartes için en önemli nihai gaye içinde hiç bir kuşku bulunmayan “kesin doğru” bilgiler edinmek olmuştur. Descartes “kesin doğru” bilgiye ulaşmanın tek yolunun ancak ve ancak bir sistem çerçevesinde olabileceğini düşünmüştür. Öğrenimle öğrenilebilir bilgi edinme yolu mathesisi(matematiksellik) matematiği felsefeye uyarlayarak bir yol olarak izlemiştir.
Mathesis’in Temel İlkeleri
Mathesis universalis Descartes’den daha önceki zamanlarda matematikçi Adriaan van Roomen tarafından kullanılan bir kavram olmasına rağmen öznelerin yani diyalektikçilerin ve mantıkçıların uzun çıkarım zincirlerinin bir sonuca ulaştıramaması konjonktürüyle “Bilinen bütün disiplinler içerisinde, sadece aritmetik ve geometri yanlışlık ve belirsizliğin her tür kusurundan arıdır.” diyerek mathesis universalis yönelimini bütün disiplinleri kapsayan veya onları arka plana atan bir tasarım olmaktan ziyade, bütün disiplinlerde bilimsel bilgi üretiminde kullanabilme yönünde geliştirmiştir.
Bilgi sezgilerle elde edilir: Gnosis
“Bilgi ile kurtuluş”
Üç temel bilgi edinme yolundan birisi olan Gnosis M.S. 1. yüzyıla dayanır. Epistemoloji araştırmaları sonucunda gnosis anlayışına, gnostisizme dair çok fazla bilgi ve belge bulunmamasının nedeni gnostiklere ait el yazmalarının kilise tarafından 20. yüzyıllarda yok edilmesidir. Gnostiklerin demiurgos anlayışı(ilahın yaratıcı olmadığı, hiç bir varlığın yoktan var edilmediği, yaratılmış olana biçim vererek bir şeyler meydana getirilmesi) Kilise tarafından sapkın bir yol olarak görülmüştür.
Gnostisizm bilgiyi “sezgi” ile edinerek bilgiyi açıklamayı düşünce dizgeleri haline getirmiştir. Ayrıca gnostisizm gnostikleri toplumdan ayrı bir statüde tutmuştur.
Gerçek gnostikler tanrıyla birdir
Sezgiyle bilgi edinme: Gnosis
Gnostikler dogmatiklerin bilgiyi edinmek için yetersiz olduğuna inanmıştır. İlahi bir tanrı görüşüne karşı, insanın gnostik olduğu zaman bir İsa olacağı düşüncesi ile düalizm içerisinde değerlendirilmiştir. Gnostisizm’in seküler versiyonları da bulunmaktadır.
Modern anlamda gnostisizmin seküler versiyonlarına bakıldığı zaman gnostiklerin tabandan daha seçkin kişiler olarak düşünüldüğü görülebilir. Yeni Şafak yazarlarından Atilla Yayla’da Gnostisizm: Eski bir modern hastalık yazısında Eric Voegelin’in(Gnostisizm’in en olduğunu en iyi anlayan ve anlatan düşünürlerden biri) çalışmalarını yapan Bengül Güngörmez’in çalışmalarından hareketle modern gnostisizmden uzak durulmasının gerekliliği üzerinde durmuştur.
Hakiki bilgiler, yani hakikate ait ya da hakikate yakın bilgiler ancak ruhsal ve psişik gelişim yoluyla elde edilebilir.
Istırap yoluyla bilgi edinimi: Pathesis
Pathesis bilgi ediniminde kişinin bilgi edinimini ıstırabın sağladığı görülmektedir. Aslında ıstıraptan kastedilen fiziksel ıstıraplardan ziyade manevi ıstıraplardır. İnsanın bilgiyi deneme-yanılma süreciyle öğrendiği düşünülür.
Önceki İçerikPromosyon Çanta
Sonraki İçerikVenüs Retrosu bu ay size kaybettirebilir
Gaye Oktan 16 Mart 2017 at 11:45
Sezgiye inanırım bende bir insanı doğruya götüren yollar sezgilerden geçer. Sezgilerinizi kuvvetlendirmek ve doğru yorumlamayı öğrenmelisiniz.
İdil Aybatur 16 Mart 2017 at 23:12
Mistik felsefe hakkında çok kapsamlı bilgiler aktarılmış teşekkür ederiz.
Tuğçe Karaağaç 19 Mart 2017 at 01:44
Anlam ifadelerini görünce aklıma direk ygs felsefe sınav soruları geldi 🙂
Felsefe hakkında ülkemizin çok soğuk bir bakışı var. Umarım verdiğiniz bu bilgiler ile bu ön yargılar kırılır ve ders olmaktan ileri taşınır.
İdil Aybatur için bir cevap yazın İptal
Vodafone’luysanız Dikkat Edin! Yolculuk Paketi Pop-up’ı