Anasayfa » Genel » Çocuklarda boy uzamasına etki eden faktörler nelerdir ?
Okul çağı çocuğun toplum yaşamına bilinçli olarak katıldığı, adolesan ise çocukluktan erişkinliğe geçiş dönemi olarak tanımlanabilir. Okul çağı 6-12 yaş, adolesan dönem 12- 18 yaş grubu çocukları kapsar.
Erişkin boy uzunluğunun %20-25’i adolesan dönemde kazanılmaktadır. Kızlarda boy uzama atağı 12-13 yaşları arasında iken, erkeklerde 14-15 yaşlarında olmaktadır. Kızlardaki en hızlı boy uzaması menarş öncesinde olmaktadır ve menarştan sonra boy uzaması kızlarda yavaşlamaktadır. Kadınlık hormonu olan östrojen büyüme kıkırdağını, erkeklik hormonu testosterona göre daha hızlı kapatmaktadır. Bu nedenle erkeklerde boy uzaması 19-20 yaşlarına kadar sürebilirken; kızlarda menarştan sonraki birkaç yıl içinde büyüme durmaktadır.
Hızlı büyüme ve gelişimin sağlanabilmesi için çocukların enerji ve besin ögesi gereksinimlerinin yeterli ve dengeli bir şekilde karşılanması gerekir. Çocukluk çağında boy uzaması sağlıklı büyümenin en temel göstergelerinden birisidir. Bu nedenle büyümenin değerlendirilmesinde boy uzamasının takibi ve normalden sapmaların saptanması, olası nedenlerin erken yakalanmasında büyük önem taşır. Genetik, anne karnında geçen süre ve çevresel faktörlerin büyüme üzerine etkisi her toplumda kişiden kişiye farklılık gösterir.
Çocuklarda boy kısalığına etki eden faktörler;
BESLENMENİN BOY UZAMASINA ETKİSİ
Yeterli ve dengeli beslenme büyüme ve gelişme çağında olan çocuklar için önemlidir. Kalsiyum, D vitamini, demir, magnezyum, çinko gibi besin ögelerinin karşılanma durumu boy uzamasına etki eder.
Kalsiyumve fosforkemiklerin yapısına katılan en önemli minerallerdir. Büyümenin hızlı olduğu çocukluk döneminde kemik yapımı çok hızlıdır ve kalsiyum gereksinmesi artar. Bu dönemde kalsiyum gereksinmesinin karşılanması ve yeterli miktarlarda kalsiyum alımı önemlidir. Çocukların günde 4 porsiyon süt ve ürünleri tüketmesi gerekir.
Demir mineralinden yetersiz beslenme anemiye neden olur. Anemi (kansızlık); çocuklardabilişsel gelişimi bozabilir, nöropsikolojik etkiler, değişik dokularda kapasite düşüklüğü ve en önemli etkilerinden biri de enfeksiyonlara yatkınlığı artırarak çocukların gelişimini yavaşlatabilir. Çocuk beslenmesinde vücut tarafından kolaylıkla emilen hem demir içeren besinler (kırmızı et) tercih edilmelidir. Demir emilimini artırmak için hem demir kaynakları (kümes hayvanları, yumurta, kuru meyveler, kurubaklagiller, pekmez, tam tahıl ve zenginleştirilmiş tahıl ürünleri) C vitamininden zengin besinler (taze meyve ve sebzeler) ile tüketilmelidir.
İyot yetersizliği Türkiye’de her bölgede görülen bir sorundur. İyot yetersizliği diyetle yetersiz alıma bağlı olarak gelişir. Yetersizliğe bağlı olarak çocuklarda; guatr, juvenilhipotroidizm, mental fonksiyonların bozulması ve fiziksel gelişmedeki yavaşlama ve kretenizm yaygın olarak görülür. Ayrıca iyot yetersizliği düşük IQ puanlarıyla da ilişkilendirilmiş olup IQ puanında 13.5 puan düşüklüğe neden olabilir. Ailelerin dikkat etmesi gereken nokta tuz tüketimlerini azaltmaları ancak kullandıkların tuzun ise iyotlu tuz olmasıdır.
Çinko ise büyüme ve gelişmede etkin rolü olan ve 300’den fazla enzimatik reaksiyona katılan önemli bir eser elementtir. Boy kısalığı olan olgularda çinko desteği ile boy kazanımında artış olduğu bildirilmektedir. Saptanan eksikliklerin giderilmesi, çocukların boy artışını olumlu etkilemesi yanında, sağlıklı bir yaşam sürmesi açısından da önemli görünmektedir.
D vitamininin en iyi kaynağı güneştir. D vitamini yiyeceklerde doğal olarak yeterli miktarda bulunmaz. D Vitamini besinlerle alınamadığından, çocukların güneşli havalarda uygun saatlerde açık havada oyun oynaması ve güneşlenmesi vücudun üretebilmesi için faydalı olacaktır.
BOYU YAŞITLARINA GÖRE KISA OLAN ÇOCUKLAR NASIL BESLENMELİ?
Çocuklar yeterli ve dengeli beslenmek, besin çeşitliliğini artırmak için her öğünde farklı besin gruplarından tüketilmelidir. Özellikle taze meyve, sebze ve protein içeren besinler hergün tüketilmeli, besin değeri düşük ve enerji değeri yüksek yiyecek ve içeceklerin tüketimi sınırlandırılmalıdır. Bu gruplardan süt ve ürünleri büyüyen çocuklar ve adolesanlar için kalsiyum ve proteinin önemli bir kaynağıdır. Sağlıklı bir yaşam için bol su içilmelidir.
Okullardaki yemek uygulamalarında ise çocukların gelişimini desteklemek ve sağlıklı beslenme alışkanlıkları kazandırmak hedeflenmelidir. Bu amaçla, okullardaki beslenme uygulamaları bir bütün olarak ele alınmalıdır. Kantinlerde, yemekhanelerde veya beslenme saatlerinde çocukların gelişimini desteklemek, sağlıklı beslenme alışkanlıkları kazandırmak, özellikle dar gelirli grupta beslenme kalitesi, besin çeşitliliği, başta süt ve ürünleri ile meyve-sebze tüketimini artırmak amaçlanmalıdır.
Çocuklar yaşlarının enerji gereksinmesine göre kalorileri hesaplanmış, protein gereksinimi karşılanan bir beslenme programına sahip olmalıdırlar.
►Günde ortalama olarak 3-4 porsiyon süt, yoğurt, ayran, kefir,
►2-3 köfte büyüklüğü kadar et, tavuk, balık, hindi,
►2 porsiyon taze ve kuru meyve, 2 porsiyon sebze yemeği ve salata,
►Haftada 1 -2 kez kuru baklagil yemeği ( kuru fasulye, nohut, yeşil mercimek, barbunya ),
►Tam tahıllı ekmek, bulgur tam makarna gibi gıdalar 8 porsiyon kadar tüketilmelidir.
FİZİKSEL AKTİVİTENİN BOY UZAMASINA ETKİSİ
Spor, büyüme çağındaki çocuklar için, hem fiziksel gelişime yönelik hem de iyi bir kişilik ve ruh sağlığı kazanma yönünden yararlı ve gereklidir. Çağımızda spor insan yaşamının her seviyesinde önemli roller üstlenmektedir. Ergenlik dönemi başlarında büyüme hormonu fazla salgılandığı için boy uzaması ve ağırlık artışı çok fazla olmaktadır. Spor ve egzersiz faaliyetlerine düzenli katılan çocukların, boy uzaması, kas kitlesinde artış, fiziksel gelişimlerinin spor faaliyetlerine katılmayan çocuklara göre daha fazla olduğu saptanmıştır.
Barfiks gibi asılarak yapılan aktiviteler, basketbol, voleybol, yüzme gibi sıçrama ile yapılan aktiviteler başta olmak üzere düzenli yürüyüş çocukların sağlıklı gelişmesi ve boy uzamasına yardımcı olmaktadır. Bu nedenle çocuklarınızın sağlıklı beslenmesi konusunda örnek olmalı, onları düzenli fiziksel aktivite ve spora yönlendirmeli, evde bilgisayar ve televizyon başında geçen zamanı sınırlandırmalı, okul zamanlarında doğru beslenebilecekleri imkanlar oluşturmaya çalışmalısınız.
Bu Haber 1.122 kez okunmuştur.
Eklenme Tarihi : 21.05.2017 Paz 10 : 21